Профессиональный праздник отметили статисты Миорской ЦРБ и поликлиники » Афіцыйны сайт раённай газеты "Міёрскія навіны"\nПрафесійнае свята адзначылі статысты Міёрскай ЦРБ і паліклінікі\nКолькасць пацыентаў, іх захворванні, аперацыі, узрост, пол, месца жыхарства, аддзяленне—гэтыя і іншыя звесткі па стацыянары штодзень дакладна аналізуе медыцынскі статыстык цэнтральнай раённай бальніцы Тамара ЛЕБЕДЗЕВА. Прыемная і гаваркая, праз сціпласць крыху бянтэжыцца перад фотаапаратам. Затое ўнучок Андрэйка, які сёння да бабулі прыйшоў "на падмогу", пазіруе смялей. Хутка набірае на камп'ютары, праўда, сваю "абру-кадабру", затое ўпэўнены, што яго спрыянне—важнае.\nМалы госць прыехаў да бабулі, пакуль тая адпачывала "на сваіх канікулах". Цяпер вырашыў праведаць, дзе ж яна завіхаецца. А гэта сонечны, светлы кабінет у цэнтральнай раённай бальніцы, працоўную атмасферу там ствараюць паперы, папкі…з лічбамі і табліцамі.\nТамара Лебедзева 34 гады ў медыцыне, з іх 23—статыстыкам. Папрацавала ў хірургіі, медсястрой у СШ №3, дзе ў 1985 годзе вучылася пад тысячу дзяцей, і прыём вёўся, як ва ўрача. Але самы працяглы час жанчына працуе на цяперашняй пасадзе. Заўважае: работа не такая цікавая, але звыклая. З ёй, што называецца, паядналася, ведае нават з заплюшчанымі вачыма.\nШтодзень у бальніцу паступае прыкладна па 20 хворых, прыблізна столькі і выпісваецца. Пад кантролем усе стацыянарныя аддзяленні: хірургічнае, тэрапеўтычнае, педыятрычнае, інфекцыйнае, акушэрскае, анестэзіялогіі і рэанімацыі. Для кожнага пацыента—асобны ўлік. Адны здаравеюць, ложкі запаўняюцца іншымі. Штогод у стацыянары лечацца каля пяці тысяч хворых. Больш за ўсё ў хірургіі і тэрапіі. Койкамесц хапае, у сувязі са скарачэннем насельніцтва іх убаўляюць.\n—Медсястрой бачыла плён сваіх намаганняў—выздараўленне. Ад статыстыка відавочнай карысці няма: лічбы, штомесячныя, квартальныя, паўгадавыя, гадавыя справаздачы. Яны не заўважныя старонняму воку, але без іх немагчыма. У цывілізаванай краіне, каб ведаць сітуацыю і рухацца наперад, улік надзённага неабходны.\nМая субяседніца свядома настройвала сябе праз год на заслужаны адпачынак, ды, згодна з дзяржаўнай пастановай, яго тэрмін падоўжаны.\n—Цяпер не ўсведамляю, гатова адпачываць ці не. Маральна рыхтавалася, але год памножыўся на два.\nТамара Леанідаўна расказвае, што статыстыку патрэбна ўседлівасць, дакладнасць і акуратнасць. Памыляцца нельга. Канечне, папера не здароўе, на ёй можна выправіць. Ды ўсё роўна варта быць пільным. Раней за недакладныя звесткі каралі адміністрацыйна, цяпер—і крымінальна. Невядома, ці патрапіў хто пад "новаўвядзенне", але факт ёсць факт. І спешка шкодзіць. Хоць сучасны рытм часта да яе змушае. "Добра, што ведаю, дзе ўзяць патрэбную інфармацыю",—расказвае вопытная Тамара Леанідаўна. Дапамагае электронная пошта, новыя тэхналогіі, спецыяльныя праграмы.\nПакуль гутарым Андрэйка старанна націскае камп'ютарныя клавішы. Каб "перанакіраваць" увагу хлопца, трэба яшчэ сто раз падумаць пра неабходнасць гэтага. Перад ад'ездам у Полацк ён жадае многае паспець…Бабуля таксама родам з самага старажытнага беларускага горада. У Міёры размеркавалася пасля медвучылішча 34 гады таму. За гэты час гарадок стаў родным. Тут уласная кватэра, сябры, работа і клопаты. Тут нарадзілася дачка, якая падарыла бабулі ненагляднага ўнучка.\nВольным часам медстатыстык любіць чытаць, асабліва газеты.\n—"Камсамолку"-таўстушку і раёнку. Раней думала: навошта мясцовая газета—і так усё пра ўсіх ведаеш, а цяпер прачытваю ад коркі да коркі.\nПрабягаюць будні. Зранку зноў чакае любімая і звыклая работа. У кожнага яна свая. Андрэйка, напрыклад, плануе будаваць дамы, а пакуль яго чакае другі клас—справа незайздросная, мяркуе малы. Ды па статыстыцы—толькі з добрымі адзнакамі станеш высокакласным спецыялістам.\nАлена КЛІМЯНКОВА і Таццяна КУХАРОНАК—калегі. Яны статыстыкі цэнтральнай раённай бальніцы, сваю службу праяўляюць на справах, не на словах, ды паразмаўляць з раённым карэспандэнтам пагадзіліся.\nАлена Клімянкова—прафесіянал з багатым вопытам. Сёлета спаўняецца 20 гадоў яе статыстычнай службы, у 83-м загадвала Лебедзеўскім ФАПам, што ля Забалоцця. Хацелася ў горад, з калгаса ў той час было выбрацца цяжка, таму адгукнулася на першую і слушную прапанову—стаць статыстыкам. У справаздачнасці тры амбулаторыі, Дзісенская, Язненская і цэнтральная раённая бальніцы, паліклініка. Захворваемасць Алена Жэляславаўна вымярае па першаснасці—агульнасці, узроставасці, класавасці… Так, найбольш нашы людзі пакутуюць ад гіпертаніі, хвароб дыхальных органаў. Памяншаецца траўматызм. За 7 месяцаў сёлетняга да таго ж перыяду леташняга яго толькі 85%. Важкія на агульных "шалях" немачы вачэй. У раёне няма акуліста, і гэта, безумоўна, кепска.\nНельга канкрэтна вылучыць, хто звяртаецца да доктара часцей: працаздольны ці пенсіянер. У кожнага ўзросту свае "прыярытэты": сардэчныя немачы амалоджваюцца, гіпертанія трымае роўнасць: 50/50, дыхальная сістэма часцей паражаецца ў "сярэдняга" пакалення.\nПалягчаюць работу агульнапрынятыя лічбавыя праграмы, ты тым не менш "ручнога" клопату хапае. Надзейны памочнік маіх субяседнікаў—вялікая кніга, якую з поўным правам можна назваць настольнай. Гэта міжнародны класіфікатар хвароб, дзе кожная хаваецца пад пэўным шыфрам.\n—І гэта не толькі для таемнасці,—заўважае маладая калега Таццяна Кухаронак.—Найперш для сістэматызацыі.\nаццяна ўжо таксама вопытная, за плячыма 12 гадоў у прафесіі, якой засталася вернай з самага пачатку. Па адукацыі медсястра. Неўзабаве скончыла ВНУ па спецыялізацыі сацыяльнай работы. Веды заўсёды спатрэбяцца, упэўнена яна, натурай прырасла да абавязкаў. Цяпер ужо слаба прыгадваецца, як колісь рабіла першыя крокі. Набываць вопыт дапамагае сённяшняя калега Алена Жэляславаўна. Таццяна Кухаронак кантралюе наведвальнасць. Па 40-50 пацыентаў штодзень у сярэднім прымаюць тэрапеўт, хірург, траўматолаг, дэрматавенеролаг.\n—У канцы 80-х, калі выйшла з дэкрэтнага водпуску, у раёне жыло 33 тысячы чалавек, цяпер крыху не дацягвае да 21-й, тым не менш кабінеты медыкаў ніколі не пустуюць,—заключае Алена Клімянкова.\nСпецыялісты фіксуюць: захворванне вострае ці хранічнае, прафілактычнае або патрабуе лячэння: платнага ці бясплатнага. Шмат і іншых паказчыкаў, у якія неспрактыкаваным чытачу і карэспандэнту ўнікаць не мае патрэбы. А вось ведаць іх у медыцынскай галіне на ўсіх узроўнях абавязкова, бо забяспечваюць дэмаграфічную бяспеку.


30/05/2013 Сельская праўда Улада 0\n24 мая прайшло пасяджэнне райвыканкама. Было разгледжана, як выконваецца яго рашэнне, прынятае ў снежні 2012 года, аб ходзе мадэрнізацыі арганізацый раёна. Згодна з планам на 2013-2015 гады ў эканамічным сектары Жабінкаўшчыны гэты працэс закране 17 прадпрыемстваў. Кіраўнік раёна М.В.Токар назваў абмяркоўваемую тэму вельмі актуальнай, бо комплексная мадэрнізацыя ўключае пытанні прыцягнення інвестыцый, акрамя таго, асваенне фінансавых сродкаў на гэтыя мэты як у цэлым у раёне, так і асобнымі прадпрыемствамі ідзе нізкімі тэмпамі, а на цукровым і торфабрыкетным заводах і наогул не пачыналася. Як патлумачыў генеральны дырэктар цукровага завода В.Р.Міронаў, толькі нядаўна тут усё зрушылася з мёртвай кропкі: адкрыта крэдытная лінія і прыязджаюць праектанты. Застаецца толькі інтэнсіўна нарошчваць упушчанае. Тым больш, таварыства градаўтваральнае, і ад яго стабільнай і паспяховай работы залежаць паказчыкі эканамічнага сектару раёна, папаўненне мясцовага бюджэту.\nЯк адзначыў дакладчык — намеснік старшыні райвыканкама А.П.Грыгарчук, у прамысловай галіне за чатыры месяцы 2013 года на фінансаванне мадэрнізацыі накіравана 69 мільярдаў рублёў (14,5 ад запланаванага), з іх 39,6 мільярдаў — уласныя сродкі.\nБольш укладзена інвестыцый у сельскагаспадарчую галіну — 117 мільярдаў рублёў. Летась завершана будаўніцтва 2 малочнатаварных ферм (“Курпічы”, “Шпіталі” і на шасці ўведзены ў эксплуатацыю першыя пускавыя комплексы). Цяпер у рамках праграмы мадэрнізацыі вядзецца рэканструкцыя 12 малочнатаварных ферм, а таксама будаўніцтва ў ААТ “Жабінкаўскі” зернесушыльнага комплексу ЗСК-30Г.\nЗа кошт павелічэння вытворчасці прадукцыі і скарачэння колькасці работнікаў да канца 2013 года плануецца павялічыць выручку ад рэалізацыі прадукцыі на аднаго работніка на 10% у параўнанні з леташнім.\nВажна, што рэалізацыя мераў эканамічнага характару прадугледжвае аптымізацыю колькасці працуючых у выпадку вызвалення рабочых месцаў на мадэрнізуемых прадпрыемствах і стварэнне новых мікра- і малых арганізацый. За 4 месяцы 2013г. пры садзейнічанні службы занятасці працаўладкаваны 91 чалавек, у тым ліку 86 беспрацоўных, створана 21 новая мікра- і малая арганізацыя. Так, у ходзе рэалізацыі інвестыцыйнага праекта будаўніцтва свінакомплексу на 24 тыс. галоў камбікормавым заводам створана 3 новых рабочых месца.\nЗатым на пасяджэнні са справаздачай выступіла старшыня Жабінкаўскага сельвыканкама Г.С.Акуліч. Начальнік аддзела ідэалагічнай работы райвыканкама А.А.Старыцкі далажыў аб выкананні Закона Рэспублікі Беларусь “Аб свабо-дзе сумлення і рэлігійных арганізацыях” у Азяцкім і Ракітніцкім сельсаветах. У абмеркаванні гэтага пытання прыняў удзел і выступіў начальнік аддзела па справах рэлігій і нацыянальнасцяў Брэсцкага аблвыканкама А.А.Мурашкін. Аб скасаванні Азяцкага і Хмелеўскага сельсаветаў і далучэнні іх тэрыторый адпаведна да Ракітніцкага і Сцяпанкаўскага праінфармавала начальнік аддзела арганізацыйна-кадравай работы райвыканкама С.У.Озальс.\nБылі прыняты рашэнні па ўсіх абмяркоўваемых пытаннях, назначаны адказныя за іх выкананне.


Готовим теплицу к посадкам » Афіцыйны сайт раённай газеты "Міёрскія навіны"\nРыхтуем цяпліцу да пасадак\nЗаўзятыя агароднікі ведаюць, што рыхтаваць цяпліцу да наступнага сезона неабходна ўжо восенню. Аднак не заўсёды хапае на гэта сіл і часу. Калі пасля збору ўраджаю не зрабілі генеральную ўборку, самы час узяцца за яе цяпер.\nУБОРКА. Перш-наперш падграбіце мінулагоднія рэшткі пустазелля. Затым пусціце ў цяпліцу святло. Агледзьце плёнку: старую і трывалую можна памыць, рваную — замяніць.\nЦяпліцу з полікарбанату адмываюць мыльнай вадой пры дапамозе мяккай баваўнянай тканіны. Аднак будзьце асцярожныя: мыла не павінна трапіць у пажыўны грунт. Металічны каркас апрацоўваюць растворам ад іржы, які можна замяніць сумессю соку лімона і воцату ці содай, разведзенай у вадзе або разрэзанай бульбінай.\nДЭЗЫНФЕКЦЫЯ. Апрацуйце цяпліцу ад хвароб і шкоднікаў. Прадэзынфіцыраваць памяшканне неабходна да таго, як высадзіце расаду. Хтосьці выбірае гашаную вапну, іншыя аддаюць перавагу меднаму купарвасу. 10 % растворам праціраюць сцены і дах цяпліцы. Гэта адпуджвае ўзбуджальнікаў мучністай расы, фітафтарозу, розных гнілей, паршы, курчавасці і бактэрыёзаў.\nКарыснай прафілактыкай ад шкоднікаў і хвароб стане прапарванне. Пры тэмпературы звыш 30 градусаў яны гінуць. У сонечны дзень шчыльна зачыніце дзверы і вокны цяпліцы, а вечарам добра праветрыце.\nПрыгатуйце раствор: здрабніце 40 грамаў часнаку і заліце вядром вады, настойвайце 24 гадзіны. Апырскайце сумессю расліны, прамыйце садовы інвентар і сцены цяпліцы.\nДля цяпліцы з полікарбанату паўвядра лапак сасны або сухіх галінак крапівы заліце кіпенем і настойвайце. Праварыце 20 хвілін і астудзіце. Пратрыце полікарбанатныя лісты.\nАБАГАЧЭННЕ ГЛЕБЫ. Паколькі ў цяпліцы кожны год растуць адны і тыя ж расліны — глеба стамляецца. Яе неабходна насычаць пажыўнымі рэчывамі. Для гэтага можна зняць 10 - 20 сантыметраў зямлі і падсыпаць гатовы грунт або прыгатаваць сумесь з зямлі, рачнога пяску, торфу, вапны і перагною. Дадайце ў глебу кампост, пілавінне, кару дрэў. Але не перастарайцеся, бо вялікая колькасць угнаенняў можа загубіць расаду.\nНе лішнім будзе пасяліць у цяпліцы сідэраты (расліны, якія паляпшаюць структуру глебы, абагачаюць яе азотам і змагаюцца з пустазеллем). Падыдуць белая гарчыца, віка, жыта, авёс, крэс-салата. Аднак гэта неабходна рабіць пасля збору ўраджаю.\nПРАГРАВАННЕ. Пасля зімы неабходна прагрэць глебу ў цяпліцы. Адчыніце дзверы і вокны, каб пусціць сонечнае святло. Калі яго недастаткова, уключыце абагравальнік або ўстанавіце печ.\nМожна пракапаць траншэі на глыбіню штыка рыдлёўкі ўздоўж градак, праліць іх добра падагрэтай вадой.\nКалі ў полікарбанатнай цяпліцы градкі падняты адносна зямлі на вышыню каля 50 сантыметраў, глеба нават у суровыя маразы не прамярзае.\n» Ранневесенние работы в саду\n» Спасением плодовых деревьев


Поўнае імя Валерый Францавіч Жукоўскі\nНарадзіўся 21 мая 1984(1984-05-21) (35 гадоў)\n2001 — 2005 Ліда 63 (11)\n2006 — 2007 Белшына (Бабруйск) 38 (10)\n2007 — 2009 Шахцёр (Салігорск) 53 (7)\n2009 — 2012 Нафтан (Наваполацк) 99 (11)\n2014 — 2015 Нафтан (Наваполацк) 57 (11)\n2017 — Нёман (Гродна) 55 (13)\nУ снежні 2012 года перайшоў у «Гомель». Разглядаўся як адзін з асноўных ігракоў, але ў маі 2013 года атрымаў траўму і вярнуўся толькі ў канцы сезону.\n14 снежня 2015 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». У першай палове сезону 2016 трывала гуляў у аснове дынамаўцаў на пазіцыі атакуючага паўабаронцы, у чэрвені, пасля зыходу з каманды Аляксандра Гутара, нават стаў капітанам «Дынама». Пасля прыходу ў ліпені на пасаду галоўнага трэнера Сяргея Бароўскага, аднак, страціў месца ў аснове і на полі з’яўляўся нячаста. У снежні 2016 года па заканчэнні кантракта пакінуў сталічны клуб.\nУ студзені 2017 года далучыўся да гродзенскага «Нёмана» і неўзабаве падпісаў кантракт. У складзе гродзенскай каманды стаў асноўным атакуючым паўабаронцам. У лістападзе 2017 года падоўжыў кантракт з «Нёманам» на наступны сезон. У сезоне 2018 заставаўся іграком стартавага складу. У снежні 2018 года падпісаў новы кантракт з гродзенцамі.\nУзята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Валерый_Францавіч_Жукоўскі&oldid=3256440"\nАпошняе змяненне старонкі адбылося 21:24, 6 снежня 2018.


Без працы застануцца сотні тысяч беларусаў? - Хартыя'97 :: Навіны з Беларусі - Беларускія навіны - Рэспубліка Беларусь - Мінск\nХартыя_ 23 лютага 2019, Субота, 6:38\nБез працы застануцца сотні тысяч беларусаў?\nЭканоміка ўступае ў больш вострую фазу крызісу.\nНа магілёўскім заводзе «Строммашына» работнікаў пераводзяць на 1-гадзінны працоўны дзень. Рэжым працы на прадпрыемстве будзе з 7.00 да 8.00, а аплата праводзіцца «прапарцыянальна адпрацаванаму часу». Адпаведнае апавяшчэнне рабочыя днямі атрымалі з аддзела кадраў. Нязгодных з новым «графікам» звальняюць.\nТэндэнцыя гэта ці асобны выпадак? І калі тэндэнцыя – то якімі яна можа абярнуцца наступствамі?\nСітуацыю для Charter97.org каментуе каардынатар грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь» і прадстаўнік Беларускага Нацыянальнага Кангрэса ў Берасці Андрэй Шарэнда:\n- Гэта з'ява характэрная для ўсіх абласных цэнтраў. У нас адзін з вядучых заводаў «Брэстгазаапарат» жыве, што называецца, ад замовы да замовы. Калі замоў мала, людзей адпраўляюць на 3-хдзённы, а то і на 2-хдзённы, а часам і на 1-дзённы працоўны тыдзень. І гэта – рэгіянальны «флагман»!\nШто ж тады казаць пра раённыя цэнтры – такія, як Баранавічы, Пінск... Там людзей, наколькі мне вядома, летам адпраўляюць у «адпачынак» за свой кошт.\nГэта сітуацыя характэрная для ўсіх беларускіх рэгіёнаў. Гэта параліч, які разбіў ўсю нашу эканоміку.\n- А як людзі, якім трэба карміць сем'і, рэагуюць на гэтыя вымушаныя «адпачынкі» і няпоўныя працоўныя тыдні?\n- Натуральна, што людзі пачынаюць неяк «круціцца». Пераходзяць на «падножны корм»: збіраюць грыбы і ягады, балазе цяпер лета. Праўда, за гэта ў іншых галінах, кажуць, ужо пачалі адсочваць з дапамогай фотапастак і штрафаваць.\nУ нас, у Берасці, даходзіць і да больш абуральных фактаў, як у выпадку з беларусамі, якія паехалі ва Украіну для рэгістрацыі на сябе аўтамабіляў, што ўвозяцца з ЕЗ. Зарабілі яны па 20-30 даляраў – а потым атрымалі велізарныя штрафы.\nАле важна нават не гэта. Важна, як змянілася стаўленне людзей да ўлады. Электарату, які быў у Лукашэнкі ў сярэдзіне і канцы 90-х, цяпер не засталося. Улада цалкам парвала так званы «сацыяльны кантракт» - яго цяпер наогул няма. А гэта значыць, што ў вачах нават вельмі далёкіх ад палітыкі беларусаў сённяшняя ўлада стала нелегітымнай.\n- Якія канкрэтна з'явы выклікаюць найбольшае абурэнне?\n- Сацыяльнае расслаенне. Людзі абураныя той прорвай, якая аддзяляе іх ад новага прывілеяванага класа – чыноўнікаў ды іншых людзей Лукашэнкі, якія маюць даходы, у шмат разоў пераўзыходзяць тое, што ўдаецца зарабіць простаму чалавеку.\nКамяніцы і палацы будуюцца ў той самы момант, калі за іх сценамі большасць людзей, асабліва шматдзетныя і пенсіянеры, даслоўна эканомяць на ежы. Яшчэ трохі – і лозунг «Мір хацінам, вайна палацам» зноў стане папулярным.\nПакуль я бачу паўсюднае, але яшчэ ціхае абурэнне. Аднак у кожны момант яно можа вырвацца на вуліцы і перарасці ў галодныя бунты беспрацоўных. Што б там ні казалі ў афіцыйных справаздачах пра «лішак» працоўных месцаў у Беларусі – у адказ на гэта ёсць суровая жыццёвая праўда. Людзі цяпер працуюць за грашы – і гэта факт. Асабліва добра гэта бачна ў рэгіёнах.\n- Ці можа сацыяльная сітуацыя абвастрыцца найбліжэйшым часам?\n- Мы цяпер бачым, як праз новыя амерыканскія санкцыі адбываецца падзенне расейскага рубля і фондавага рынку ўсходняй суседкі. Цалкам магчыма, што эканоміка Расеі ўступае ў больш вострую фазу крызісу. І яна пацягне туды следам за сабою і беларускую эканоміку, намёртва прывязаную да яе 24-гадовай палітыкай аднаго вядомага персанажа. Беларускі рубель ужо пачаў сваё падзенне ў дачыненні да даляра і з часам можа «ўвайсці ў штопар», апярэдзіўшы нават падзенне расейскага.\nДля беларускіх жа прадпрыемстваў сітуацыя яшчэ больш рызыкоўная, чым для фінансаў. Бо яны практычна цалкам завязаныя на расейскі рынак збыту, на якім праз падзенне курсу рубля, наш тавар стане неканкурэтназдольны і пачне выцясняцца танным расейскім. Больш таго, расейскія тавары хутчэй за ўсё хлынуць на беларускі рынак. І тады мы сапраўды ўбачым 1-дзённы працоўны дзень не толькі на праблемных заводах, але і на вельмі многіх, калі не ўсіх, прадпрыемствах. Без працы застануцца сотні тысяч беларусаў.\n- Ці зможа ўлада ўтрымаць сітуацыю?\n- Разумееце, каб кантраляваць працэсы ў перыяд вострага сацыяльнага-эканамічнага крызісу, трэба мець хаця б які-небудзь уплыў, я ўжо не кажу – павагу, сярод народа.\nУ гэтым сэнсе паказальная сітуацыя з нядаўнім «інсультам» Лукашэнкі. Як толькі з'явіліся першыя чуткі, стала зразумела: ніякага спачування да яго ў людзей няма. Наадварот: рэдка калі даводзілася бачыць у нашым горадзе такую сумесь радасці і надзеі. Людзі ўглядаліся ў кожны выпуск навін, каб знайсці пацверджанне адной фразе: «Адбылося».\nА калі Лукашэнка з'явіўся ў тэлевізары – пачаўся шквал абмеркаванняў: ці сапраўды гэта ён? Людзі да апошняга хацелі верыць, што ім паказваюць «двайніка» або нават «траяка».\nГэта азначае, што павагі да правадыра краіны зусім не засталося. Беларусы яго спісалі ва ўтыль і толькі і чакаюць, калі ён сыдзе.\nЛукашэнка яшчэ з апошніх сіл бяжыць следам за цягніком, якія сыходзіць, рызыкуючы расцягнуцца на рэйках, але ніхто ўжо не чуе ягоных крыкаў і не ўспрымае састарэлага дыктатара сур'ёзна. Праваднікі занятыя сваімі справамі, дзверы вагонаў зачыненыя, у тамбурах устурбаваны люд скрозь клубы дыму абмяркоўвае, як дацягнуць да заробку. У гэтай карціне не знаходзіцца месца таму, хто яшчэ надоечы ўважаў сябе за «начальніка цягніка».\n17.02 Відэафакт: Як гледачы «Поля цудаў» бягуць да барабана па ежу 37,490\n21.02 Пуцін заклікаў Расею рыхтавацца да адключэння ад інтэрнэту 31,577\n22.02 Курсантка спытала ў Лукашэнкі, ці не хочацца яму ўсё кінуць і сысці 28,874\n20.02 У Лукашэнкі з'явіўся новы гелікаптэр за $12 мільёнаў? 27,695


Баец ММА Аляксей Кудзін экстрадаваны ў Беларусь - 22.07.2021, Sputnik Беларусь\nРасійскі бок задаволіў запыт Мінска аб выдачы спартсмена, крымінальная справа Кудзіна знаходзіцца ў судзе Маладзечна. 22.07.2021, Sputnik Беларусь\nМІНСК, 22 ліп – Sputnik. Расія выдала Беларусі спартсмена Аляксея Кудзіна для прыцягнення яго да крымінальнай адказнасці, паведаміў Sputnik афіцыйны прадстаўнік Генеральнай пракуратура Дзмітрый Брылёў.Вярхоўны суд Расійскай Федэрацыі прызнаў рашэнне генпракуратуры РФ законным і абгрунтаваным."Да цяперашняга часу Кудзін перададзены расійскім бокам і дастаўлены ў Беларусь. Крымінальная справа ў дачыненні да выдадзенай асобы знаходзіцца ў вытворчасці суда Маладзечанскага раёна", - паведаміў суразмоўца агенцтва.У чым абвінавачваюць Кудзіна?Кудзіна павінны былі пачаць судзіць па артыкуле 363 КК восенню 2020 года. Але ён у суд не з’явіўся.Баец ММА Кудзін 10 жніўня знаходзіўся на Цэнтральнай плошчы ў Маладзечне, дзе праходзіла несанкцыянаваная акцыя. У гэты ж дзень спартсмен быў затрыманы непадалёк ад месца падзей. Па крымінальнай справе яму быў прызначаны хатні арышт.Паводле інфармацыі СМІ, пасля таго як Кудзін не з’явіўся ў суд, мера стрымання была зменена на заключэнне пад варту. Затым з'явілася інфармацыя, што яго нібыта бачылі ў Парыжы. Пазней была агучана інфармацыя, што ён у Маскве. Генпракуратура Беларусі звярнулася ў Расію за аказаннем прававой дапамогі аб яго экстрадыцыі.Чытайце таксама:\nбеларусь, мінск, маладзечна, суд, справа, крымінальная справа, баец, мма, аляксей кудзін, пратэсты пасля выбараў у беларусі\n© Sputnik / Александр ШурмелевБеларускі баец ММА Аляксей Кудзін\nРасійскі бок задаволіў запыт Мінска аб выдачы спартсмена, крымінальная справа Кудзіна знаходзіцца ў судзе Маладзечна.\nМІНСК, 22 ліп – Sputnik. Расія выдала Беларусі спартсмена Аляксея Кудзіна для прыцягнення яго да крымінальнай адказнасці, паведаміў Sputnik афіцыйны прадстаўнік Генеральнай пракуратура Дзмітрый Брылёў.\n"Генпракуратура РФ задаволіла просьбу Генпракуратуры Беларусі аб выдачы Кудзіна Аляксея Аляксандравіча, 1984 года нараджэння, для прыцягнення да адказнасці за супраціўленне супрацоўніку органаў унутраных спраў і іншай асобе пры выкананні імі абавязкаў па ахове грамадскага парадку, спалучанае з ужываннем гвалту, па ч. 2 арт. 363 Крымінальнага кодэкса", - паведаміў Брылёў.\nВярхоўны суд Расійскай Федэрацыі прызнаў рашэнне генпракуратуры РФ законным і абгрунтаваным.\n"Да цяперашняга часу Кудзін перададзены расійскім бокам і дастаўлены ў Беларусь. Крымінальная справа ў дачыненні да выдадзенай асобы знаходзіцца ў вытворчасці суда Маладзечанскага раёна", - паведаміў суразмоўца агенцтва.\nУ чым абвінавачваюць Кудзіна?\nКудзіна павінны былі пачаць судзіць па артыкуле 363 КК восенню 2020 года. Але ён у суд не з’явіўся.\nБаец ММА Кудзін 10 жніўня знаходзіўся на Цэнтральнай плошчы ў Маладзечне, дзе праходзіла несанкцыянаваная акцыя. У гэты ж дзень спартсмен быў затрыманы непадалёк ад месца падзей. Па крымінальнай справе яму быў прызначаны хатні арышт.\nПаводле інфармацыі СМІ, пасля таго як Кудзін не з’явіўся ў суд, мера стрымання была зменена на заключэнне пад варту. Затым з'явілася інфармацыя, што яго нібыта бачылі ў Парыжы. Пазней была агучана інфармацыя, што ён у Маскве. Генпракуратура Беларусі звярнулася ў Расію за аказаннем прававой дапамогі аб яго экстрадыцыі.


Калектыў райбальніцы вітаў гасцей - Кировская районная газета\n“Ахова здароўя XXI стагоддзя належыць медыцыне папераджальнай” — гэтыя радкі знакамітага ўрача М.І.Пірагова сталі дэвізам калектыву райбальніцы. Медработнікі ўпэўнены, што на першым месцы павінна быць прафілактыка хваробы. Шмат намаганняў прыкладаецца да таго, каб растлумачыць і ўпэўніць грамадзян у неабходнасці часцей наведваць медустановы, аднак не дзеля таго, каб урач саставіў схему лячэння, а ўпэўніў: дзякуючы таму, што вы клапоціцеся аб сваім здароўі, рэгулярна праходзіце неабходныя медыцынскія агляды і абследаванні, для хваробы ваш арганізм — забароненая тэма.\nУ рабоце з насельніцтвам калектыў райбальніцы вырашыў паспрабаваць новую форму — правесці ў медустанове дзень адкрытых дзвярэй.\nГалоўны ўрач Алена Круцько і яе намеснік па амбулаторна-паліклінічным абслугоўванні насельніцтва Ігар Палякоў правялі своеасаблівую экскрусію, расказалі аб гісторыі і сучасным дні медустановы.\nСваіх першых пацыентаў бальніца прыняла ў 1933-м. Яе тагачасныя памеры і аснашчэнне, вядома ж, у многім уступалі сучасным. Зараз медыцынскую дапамогу кіраўчанам аказвае цэнтральная бальніца на 139 ложкаў у саставе хірургічнага, тэрапеўтычнага, гінекалагічнага, педыятрычнага і рэанімацыйнага аддзяленняў. Яны аснашчаны сучаснай апаратурай, якая дазваляе праводзіць высокадакладную дыягностыку.\nПавышаная ўвага надаецца правядзенню дыферэнцаванай дыспансерызацыі і прафілактычных аглядаў, прафілактыцы сардэчна-сасудзістых, анкалагічных захворванняў, рабоце па фарміраванні здаровага ладу жыцця.\nНа варце аховы здароўя насельніцтва Кіраўшчыны стаяць 436 чалавек, у тым ліку 46 урачоў, 202 сярэдніх медыцынскіх работнікі, 188 чалавек малодшага і абслугоўваючага персаналу.\n— Дзякуючы згуртаванай мэтанакіраванай дзейнасці нашага калектыву, выконваюцца паказчыкі тэрытарыяльнай Праграмы дзяржаўных гарантый і сацыяльных рэзультатаў па медыцынскім абслугоўванні насельніцтва раёна, — адзначыў падчас экскурсіі Ігар Палякоў. — Гэта знаходзіць сваё адлюстраванне ў штогадовых спаборніцтвах сярод арганізацый аховы здароўя вобласці: па дасягнутых рэзультатах наша медустанова на працягу шэрагу гадоў уваходзіць у тройку абласных лідараў. У раённым спаборніцтве па добраўпарадкаванні тэрыторый — непераўзыдзены лідар.\nВылучаюцца кіраўскія медыкі і сваімі творчымі здольнасцямі. Напрыканцы экскурсіі гасцям медустановы была прадстаўлена выстава творчых работ: вышываныя карціны, аўтарамі якіх з’яўляюцца медсястра Наталля Зотава, санітарка Зоя Бокая, участковая медсястра педыятрычнага аддзялення Алеся Нікіфарава, намеснік галоўнага бухгалтара Валянціна Тарашкевіч; вырабы з бісеру ў выкананні санітарак Алены Дзмітрыевай, Святланы Свірко і Зоі Бокай; вязаную вопратку і аксэсуары, выкананыя рукамі медсястры Таццяны Чэкулаевай. Кулінарнае майстэрства ў выглядзе арыгінальна аформленых салодкасцей прадэманстравалі медсястра Зоя Лабковіч, лабаранты Вольга Іваніцкая і Алена Шчэрбіч, санітарка Святлана Ганчарова і Тамара Акуленка.\nЗавяршыўся дзень адкрытых дзвярэй шыкоўнай канцэртнай праграмай, паказанай медработнікамі на сцэне раённага Дома культуры. Прысвячалася яна жанчынам-маці. Адкрылася святочная сустрэча прыгожым вальсам, а пасля нязменныя вядучыя Ігар Палякоў, Алена Шалянгоўская і Алег Дворкін прадаставілі слова для віншавання і вітання гасцей сустрэчы Алене Круцько:\n— Кожная маці імкнецца сагрэць душой і сэрцам свайго дзіцяці. Для мяне рукі матулі асацыіруюцца з цёплым духмяным хлебам. Думаю, нездарма Дзень маці супаў са святам Пакрова і перыядам завяршэння палявых работ па збору ўраджаю. Бо не была б, відаць, маці шчаслівая, калі б не магла сытна і смачна накарміць сваіх дзетак.\nЯскравым момантам канцэртнай праграмы стала ўшанаванне маладых спецыялістаў. Пад гучныя апладысменты залы на сцэну выйшлі маладыя ўрач-тэрапеўт Дзмітрый Варацілкін, урач-хірург Антон Алястратаў, педыятр Ірына Жвіціашвілі, сям’я стаматолагаў Дзмітрыя і Надзеі Карзо, медсястра Любоніцкай амбулаторыі Вера Рэўтава, праграміст Дзмітрый Сычэўскі і юрысконсульт Дзяніс Каранкевіч. Кіраўніцтва райбальніца пажадала маладым спецыялістам шчаслівага шляху ў абранай прафесіі, з годнасцю несці сваё званне і шчыра служыць на карысць людзей.\nКанцэртная праграма была прасякнута цеплынёй і пяшчотай. На “ўра” гледачы ўспрымалі гумарыстычныя нумары ў выкананні Алены Шалянгоўскай, Алены Дзмітрыевай і Ігара Палякова. Гучна апладзіравалі знакамітаму танцавальнаму дуэту Сяргея Шпакоўскага і Святланы Нявінскай. Музычныя падарункі паднеслі Таццяна Максіменка, Ірына Каранкевіч і Алеся Дзмітрыева; харэаграфічныя — Галіна Аўдзеенка, Надзея Іваніцкая, Кацярына Багданава, Ганна Ляонава, Наталля Бойка, Вікторыя Літвінка, Яніна Канцавая.\nЗаключным аптымістычным акордам стала фінальная песня, якую маці выконвалі разам са сваімі дзецьмі, моцна трымаючы адзін аднаго за руку.\n← Ёсць пазітыўныя зрухі. Работа працягваецца…\nУсе ўзросты падуладныя прыгажосці →\nУченица СШ №1 Виктория Щеткина одержала победу в районном смотре-конкурсе «Лидер года-2016»\n28.04.2016 03.05.2016 Газета Кiравец Комментариев нет\nОбластной семинар по проблеме ВИЧ-инфекции


У чым розніца паміж барацьбой і джыу-джытсу? 2019\nУ чым розніца паміж барацьбой і джыу-джытсу?\nАдказ Сама вельмі грунтоўны, таму мне не трэба паўтараць яго, а наадварот хачу засяродзіцца на іншым аспекце вашага пытання:\nІснуе таксама розніца паміж джыу-джытсу і джыу-джытсу і паміж барацьбой і барацьбой. Тое, як нешта выглядае і звычайна робіцца, гэта функцыя набору правілаў і яго гісторыі. Вы гэта можаце пераканацца, калі паглядзець на UFC і параўнаць звычайныя стылі бою паміж 1993, 2000, 2009 і цяпер.\nНапрыклад, у ADCC JJ вельмі змагаецца / ліквідуе / пазіцыю арыентуе, а пры падачы заявы толькі такія падзеі, як людзі з ІБР, проста працягваюць ісці і працягваць дзіўную ахову.\nУсё адбываецца, таму што правілы прымушаюць вас рабіць пэўныя рэчы.\nКанчатковая мэта BJJ і барацьбы прынцыпова адрозніваецца.\nBJJ - Вы хочаце прадставіць свайго апанента\nБарацьба - Вы хочаце, каб прыбіць суперніка.\nСістэмы кропак таксама змяняюцца.\nTakedown - (2 балы) Вы атрымліваеце два ачкі, калі пакладзеце суперніка на дыванок і кіруеце ім.\nПраходжанне гвардыі - (3 балы) Вы атрымліваеце 3 ачкі, калі абганяеце ногі суперніка і здзяйсняеце кантроль над бокам на працягу 3 секунд\nКаленкі на жываце - (2 балы) Вы набіраеце два балы, калі ўсталёўваеце становішча ад калена да жывата і кіруеце 3 секунды\nМацаванне / спіна - (4 балы) Вы атрымліваеце чатыры балы, калі ўмацоўваеце апанента альбо кіруеце яго спіной двума гакамі на працягу 3 секунд.\nЗмятайце - (2 балы) Калі перавярнуць становішча знізу ўверх, вы атрымаеце 2 балы, пакуль вашы ногі знаходзяцца ў своеасаблівай ахове. Напрыклад, калі вы перавярнулі свайго суперніка, які ездзіць па вас, балы не налічваюцца.\nПеравагі, якія з'яўляюцца розыгрышам, паказваюцца па меркаванні арбітра. Сістэмы ачкоў могуць таксама мяняцца ў залежнасці ад турнірнага тура, некаторыя - толькі матэрыялы.\n1) Takedown - (2 балы) Вы атрымліваеце два ачкі, калі пакладзеце свайго суперніка на дыванок і кіруеце ім.\n2) Уцёкі - (1 бал) Вы атрымаеце кропку, калі вы будзеце бегчы ці заняць нейтральнае становішча, калі ваш праціўнік мае вас на дыванку.\n3) Разварот - (2 балы) Вы атрымаеце два ачкі, калі ваш праціўнік мае вас на дыванку, і вы прыйдзеце знізу і возьмеце пад свой кантроль апанента.\n4) Каля падзення (Назад) - (2 ці 3 балы) Вы атрымліваеце Ачкі блізкасці, калі вы амаль, але не цалкам, прысталі да апанента. Бліжэйшае падзенне (каля штыфта), калі ...\nабодва плечы ўтрымліваюцца на працягу чатырох цаляў кілімка на працягу двух секунд, альбо ...\nАдно плячо датычыцца дыванка, а другое плячо знаходзіцца пад вуглом 45 градусаў да дываноў, альбо ...\nЗмагар трымаецца на высокім мосце альбо на патыліцы абодвух локцяў.\nКалі падзенне доўжыцца дзве секунды, вы атрымаеце 2 балы. Калі падзенне доўжыцца 5 секунд, вы атрымліваеце 3 балы.\nГэта правілы барацьбы па вольным стылі, ёсць шмат іншых формаў. Каледж, Алімпія, Грэка-Рым і г.д.\nУ чым розніца паміж словамі пакет і мяшок у значэнні?Якая заўсёды будзе розніца паміж чалавекам і машынай, нават калі ІІ дасягненні? Якія адрозненні будуць заўсёды?У чым розніца паміж ялавічынай Вадью і Кобе? https://www.quora.com/Whats-the-price-difference-between-kobe-beef-and-regular-beefЯкая розніца напружання паміж лініяй зямлі і лініяй фазы?У чым розніца арбалета і арбалета?Якая розніца паміж адмовай ад грамадзянства ЗША і адмовай ад грамадзянства ЗША?У чым розніца паміж брытанскім урадам і правілам маглаў?


Жители деревни Мазурино Мария и Владимир Дубровский отправили благодарность руководству райисполкома » Афіцыйны сайт раённай газеты "Міёрскія навіны"\nЖыхары вёскі Мазурына Марыя і Уладзімір Дуброўскія адправілі падзяку кіраўніцтву сельвыканкама\nЗа святло ў хаце і на падворку, цяпло ў душы і дабрыню ў сэрцах жыхары вёскі Мазурына, што ў Завуццеўскім сельсавеце, Марыя Мікалаеўна і Уладзімір Сямёнавіч Дуброўскія ўдзячныя кіраўніцтву гаспадаркі і сельвыканкама.\n– Мы з мужам пажылыя людзі, адзіныя жыхары вёскі, бліжэйшыя суседзі ад нас кіламетраў за пяць. Таму дапамогі асабліва чакаць неадкуль, – гаварыла ў трубку Марыя Мікалаеўна, ледзь не плачучы. Аднак гэтыя эмоцыі былі ад шчасця. – Нядаўна здарылася бяда: святло ў доме міргала, а потым і ўвогуле стала знікаць. Так прамучаліся тры дні. Патэлефанавалі дырэктару СУП «Цітова» Францу Вершалоўскаму, а ён звярнуўся ў Завуццеўскі сельсавет. У гэты ж дзень да нас прыехала цэлая дэлегацыя: Франц Віктаравіч і электрык гаспадаркі Сяргей Завалока, старшыня сельсавета Аляксандр Качан. Хутка разабраліся, у чым прычына, і выправілі нашу праблему.\nАказалася, у лічыльніку награваўся провад, выбівала пробкі. Спецыяліст замяніў іх і праверыў усю сістэму. Такім чынам атрымалася ліквідаваць аварыйную абстаноўку і пазбегнуць трагедыі. Да таго ж, заззяла святло і на слупе ля дома.\n– Вялікі дзякуй гэтым нераўнадушным людзям за ўважлівыя адносіны да пажылых людзей, – гаворыць Марыя Мікалаеўна. – Жадаю, каб іх дабрыня вярталася ім, памножаная ў сто разоў. Каб былі здаровыя і шчаслівыя, а ў сем’ях панаваў лад.\n» Дапамажыце зрабіць ліхтары


УЗДЫМ - Віншаванне народу Латвіі ад прэзідэнта Беларусі\nВіншаванне народу Латвіі ад прэзідэнта Беларусі\nСтворана 17 Лістапад 2021\nСардэчна віншую ўcix жыхароў Латвіі з нацыянальным святам – 103-й гадавінай абвяшчэння Латвійскай Рэспублікі.\nУ гэты дзень у 1918 годзе ваша краіна набыла статус самастойнай дзяржавы. Праз 100 з лішнім гадоў, нягледзячы на складаныя гістарычныя i палітычныя ўмовы, латвійскі народ захаваў сваю самабытнасць i нацэленасць на ўласны шлях развіцця.\nЗараз Латвія, як i ўвecь свет, перажывае складаны час ва ўмовах пандэміі. Беларусь з павагай ставіцца да незалежнасці i дзяржаўнага суверэнітэту ўcix краін, шануе ix нацыянальныя сімвалы i імкненне жыць у міры i згодзе.\nУпэўнены, што дaўняя дружба, добрасуседскія адносіны i развіццё шматвекавога дыялогу паміж нашымі народамі застануцца нязменнай высновай для паглыблення ўсебаковага плённага супрацоўніцтва.\nУ гэты асаблівы дзень жадаю ўсім латышам міру, узаемаразумення i дабрабыту. Карыстаюся гэтай магчымасцю, каб накіраваць словы шчырай падтрымкі у адрас нашых латвійскіх суседзяў, якія штодня стойка пераадольваюць yce цяжкасці, працуюць дзеля сваёй будучыні.\nНароду Латвійскай Рэспублікі


Выпадковыя чат - версія з дзяўчатамі па ўсім свеце\nВыпадковыя чат — версія з дзяўчатамі па ўсім свеце\nСардэчна запрашаем на Лепшыя Знаёмствы — новы сайт chat random, які мяняе правілы гульні. Прызначаны для людзей, якія хочуць сустрэцца незнаёмцамі у выпадковых чат праз відэа, націснуўшы толькі адну кнопку, у любы час і ў любым месцы. Мы прапануем сістэмы random чат для зносін з дзяўчыны па ўсім свеце ў адно імгненне. Не трэба рэгістравацца, але толькі весяліцца і ўсё гэта цалкам бясплатна — гутарку онлайн з незнаёмцамі, і без якіх-небудзь абавязацельстваў. Імгненная сувязь і велізарны выбар функцый дазволіць вам атрымліваць асалоду ад вопыт відэа-чата залежнасці ні да якой іншай сайт.\nПадлучаныя адразу. На сённяшні дзень ёсць занадта шмат сайтаў з відэа-чатам, дзе няма нічога іншага, што і мужчыны, і нуль дзяўчына. Лепшыя Знаёмстваў-гэта прарыў у свет знаёмстваў, якая дазволіць вам відэа-чат з дзяўчат анлайн без рэгістрацыі. Атрымлівайце асалоду ад выпадковы чат з людзьмі па ўсім свеце ў пошуках цікавых гутарак і забаў у адным з нашых чатырох пакояў, напоўненых інавацыйнымі функцыямі. Дзякуй за велізарная колькасць дзяўчынак у параўнанні з меншай колькасцю мужчыны, вы можаце атрымаць да сустрэч у адзін гадзіну, калі адчуеш, Лепшыя Знаёмствы. Паспрабуйце прама зараз і дабро запрашаем у будучыню з відэа-сустрэч.\nЗабудзь усё тое, што вы думаеце, што ведаеце пра онлайн-знаёмстваў\nЛепшыя Знаёмствы ён стварыў відэа чат рулетка навіна, якое прапануе хуткі доступ, каб вы маглі мець зносіны ў рэжыме онлайн без рэгістрацыі. Націсніце кнопку, і вы будзеце падлучаныя адразу з дзяўчатамі, з якімі можна мець зносіны з дапамогай інавацыйных функцый, якія зробяць ваш вопыт незабыўным. Як толькі вы пачнеце выкарыстоўваць Лепшыя Знаёмства будзеш ўбіраецца імгненна, таму што знаходзіцца у відэа-чат нон-стоп у рэжыме рэальнага часу. Пачніце бясплатную пробную версію і адразу ж пачынае сустракацца з дзяўчатамі\n← Топ Лепшых Сайтаў Рулетак\nЗнаёмства Роўны, асабістыя аб'явы Роўны - Знаёмства Чат, Знаёмства →


Гуслі, джаз і космас – фестываль вулічнай музыкі адбудзецца ў Мінску - 12.05.2016, Sputnik Беларусь\nГледачы па традыцыі змогуць падтрымаць музыкаў грашыма, але ўсё сабраныя сродкі мяркуецца аддаць на дабрачынныя мэты. 12.05.2016, Sputnik Беларусь\n16:06 12.05.2016 (абноўлена: 14:10 14.05.2016)\n© Sputnik / Роман ШантарМінская гарадская ратуша\nМІНСК, 12 мая — Sputnik. Другі фестываль вулічнай музыкі "Месца пад сонцам" адбудзецца ў суботу ў Мінску, у Верхнім горадзе будуць зладкаваныя пяць пляцовак, дзе, змяняючы адзін аднаго, будуць іграць лепшыя вулічныя калектывы.\n"Сёлета мы сабралі больш магутных музыкаў, будзе больш пляцовак і цікавых інструментаў. Да прыкладу, на акустычнай пляцоўцы будуць гучаць гуслі і арфа. Хлопцы, якія на іх іграюць, абяцалі зайграць сярэднявечную "папсу", а таксама здзівіць гасцей сярэднявечнымі гульнямі", — распавёў Sputnik арганізатар фестывалю Антон Сіманкоў.\n17 лістапада 2015, 15:00\nНа пляцоўцы ля Ратушы з 13:00 да 22:00 гадзін будуць выконваць джаз, блюз і соўл, у карэтнай майстэрні збяруцца беларускамоўныя групы. Недалёка ад Музычнага завулка будзе гучаць касмічная музыка Ханга праекта "Хангмелеон".\nМяркуецца, што сёлета мінчане змогуць пачуць больш за 30 каманд, якія выконваюць самую розную музыку. У прыватнасці, мяркуецца, што ў фестывалі возьмуць удзел "Re1ikt", "NAVI", "INTELLIGENCY", "HURMA", "Martin S.", "Vuraj", "U.G.OSLAVIA", "Дядя Ваня".\nТрадыцыя падтрымаць вулічных музыкаў рублём будзе захавана. Аднак сабраныя сродкі, са слоў арганізатараў, пойдуць на дабрачынныя мэты — іх плануецца выдаткаваць на "Галоўныя жаданні" дзяцей з невылечнымі хваробамі. Аднайменны праект існуе на платформе Maesens.\n"Да прыкладу, я знайшоў там дзяўчынку, якая марыць пра сінтэзатар. Калі нам удасца сабраць неабходную суму, то мы яго ёй абавязкова падорым", — распавёў Сіманкоў.


Абед Амерыканская ежа BBQ ежы Бургеры Барбекю Рэцэпты ялавічыны\nКалі вы любіце Sriracha, вы будзеце любіць гэты гамбургер. Не толькі востры соус дадаецца ў саміх піражкі, але гамбургер ўвянчаная смачны, сметанковы, Sriracha падліўкі. Што яшчэ вы можаце папрасіць? Гэтыя катлеты ідэальна падыходзяць для любых Кукаут, Будны ежу ці гульні дзень падзеі.\n2 сталовыя лыжкі падліўкі Sriracha\n6 гамбургер булачкі\nАд 6 да 12 лустачак бекону (прыгатаваны)\n6 лустачак сыру Havarti\n6 лісця салаты\nАд 1 да 2 вялікіх памідора (нарэзаных)\n2 сталовых лыжкі Sriracha падліўкі (выкарыстоўвайце 1 сталовую лыжку, калі пераважней)\n1 гарбатная лыжка белага воцату\nАб'яднаць кетчуп, маянэз, Sriracha соус, белы воцат, часнык, чорны перац і соль у невялікай місцы. Выкарыстоўвайце адразу ж, калі гамбургеры падрыхтаваныя, або накрыйце поліэтыленавай плёнкай і змясціць у халадзільнік да гатоўнасці служыць гамбургеры. Сумесь будзе заставацца добрай на працягу 3 дзён пасля падрыхтоўкі пры ўмове захоўвання ў халадзільніку пакрыта.\nКук бекон прама перад гамбургерамі пайсці на грылі. Фрайте да жаданай далікатнасці і ўсталяваць на талерку выкладзена з папяровымі ручнікамі Няхай сцячы, а катлеты рыхтуюць.\nРазагрэць грыль для сярэдняй высокай тэмпературы. Асцярожна спалучаць ялавічны фарш з падліўкай Sriracha. Форма ялавічнага фаршу сумесь у 6 піражкоў аднолькавага памеру. Заправіць соллю і чорным перцам і месца на добра змазаны грыль краты. Кук гамбургеры на працягу 6-7 хвілін з кожнага боку, або да ўнутранай тэмпературы дасягаюць 165 градусаў. На працягу апошняга хвіліны ці два часу выключэння варачнай, змесціце Havarti нарэзаны на катлеты і грылем, пакуль сыр не расплавіцца. Выдаліць вараныя піражкі з грылю і дайце адпачыць на працягу 4-5 хвілін.\nДля зборкі: месца салаты і памідор на ніжняй булачку. Дадаць гамбургер піражок. Зверху з Sriracha соусам, 1-2 лустачак бекону кожнага, і верхняй булачкай, каб скончыць яго. Падаваць з добрым салатай сметанковым бульбай, стейк-фры, або салата з капусты.\nСамаробны свежых памідораў Сальса Рэцэпт\nКошерный руская Бульбяны салата (Parve) Рэцэпт\nВячэра на тыдзень


Узор запісу: Прыехалі сваты на двор…\n(вясельная песня сватання)\nПрыехалі сваты на двор,\nПусцілі стралу у акно.\n– Страла мая, страла,\nПа што ты прыйшла,\nЧы па мёд, па гарэлку,\nЧы па красную дзеўку…\n11. Запішыце песні, у якіх узгадваецца мясцовая назва гэтай часткі вяселля.\nУзор запісу: Прыехалі на заручыны\n(вясельная песня заручын)\nТам дзверы закручаны.\nМы дзверы круцілі,\nМы дзевачку заручылі.\nЕхалі на запоіны,\nТам дзверы закованы.\nМы ж дзверы адкавалі,\nМы дзевачку запівалі.\n12. Якімі словамі запрашалі родных і вяскоўцаў на запоіны (заручыны і г. д.)?\n13. Якiя песнi пераважалі на запоiнах i заручынах: велічальныя, заклінальныя, жартоўныя, лірычныя, рытуальныя? Хто спяваў?\n14. Ці спявалі пад час гэтай часткі вяселля жартоўныя песні? Каму яны адрасаваліся (свату, дзяўчыне, маладому, інш.)?\nУзор запісу: Як запівалі, заручалі…\nЯк запівалі, заручалі –\nСем кароў, казалі,\nА як прыйшлося, у месца сышлося –\nЯк пайду даіць,\nЯ да яго з даёначкай,\nЁн да мяне з капыцікам.\n15. Ці выконваліся велічальныя песні?\nУзор запісу: Ой, прыходзіць да дзяўчыны…\nОй, прыходзіць да дзяўчыны\nМалады Ясенька, –\nСам бялявы, вус чарнявы,\n16. Як пасля заручын у песнях называлася дзяўчына (запiтай, прапiтай, заедзенай яечняй i г. д.)?\n17. Ці захаваліся ў вашай мясцовасці песні абрада «злучэння» маладых?\nУзор запісу: Сучыся, пер’ейка, сучыся…\nСучыся, пер’ейка, сучыся,\nЗлучыся, Наташа, з Грышкаю, злучыся.\nА ўжо пер’ейка ссучылась,\nНаташка з Грышкаю злучылась.\n18. Як, паводле песень, павінна была паводзіць сабе дзяўчына пасля заручын?\nЗборная субота, дзявочы вечар (дыялектны варыянт – дзявiчы вечар), паненскi вечар, вянкi, зборны вечар, вечарына, дзявічкі, ёлка\n19. Як у песнях вашай мясцовасці называўся вечар перад вяселлем, калi да нявесты прыходзілі яе сяброўкi?\n20. Якое значэнне, паводле вясельных песень, мела зборная (суборная) субота?\n21. Якія песні пераважалі ў гэты вечар ― сумныя ці вясёлыя?\n22. Ці зафіксаваліся ў вясельных песнях асноўныя падзеі зборнай суботы: завіванне вянкоў, падрыхтоўка кветак для дружыны жаніха, падрыхтоўка вясельнага дрэўца – ёлкі, інш.?\nУзоры запісаў: а). Сягоння субота, святы дзянёчак…\n(вясельная песня дзявочага вечара)\nСягоння субота, святы дзянёчак,\nОй, субота, святы дзянёчак.\nВіла Ганначка з руты вяночак,\nОй, віла з руты вяночак.\nОй, віла, віла, усё гаварыла,\nОй, віла, віла, усё гаварыла:\nМае дзевачкі, мае сястрыцы,\nВы мае дзевачкі, мае сястрыцы,\nРадзьце радачку, што мне рабіці,\nЦі замуж ісці, ці дзеўкай быці?\nб). Наша ёлачка зіму і лецечка зелена…\nУ пятніцу па ваду шла засмучона,\nА ў суботу вяночак пляла, плакала…\n23. Ці існавалі ў вашай мясцовасці спецыяльныя песні, выкананне якіх азначала пачатак вяселля?\nа). Развіваецца, развіваецца… б). Ты, святы Кузьма-Дзямьян…\n(вясельная зачынальная песня) (вясельная зачынальная песня)\nРазвіваецца, развіваецца Ты, святы Кузьма-Дзямьян,\nДы ў гародзе зелечко, Да ты скуй нам свадзебку,\nЗачынаецца, зачынаецца Да штоб крэпка-накрепка,\nУ Ганулі вяселечко. Да штоб вечна-навечна…\nБог ёй дае, Бог ёй дае,\nТатулечко (матулечко, брацейка,\nцётачко, суседзечко) спамагае…;\nКаравайныя песнi лепш запiсваць адпаведна ходу каравайнага абраду.\n24. Колькі караваяў, паводле вясельных песень, было прынята гатаваць у вашай мясцовасці?\n25. Хто і якімі словамі прасіў благаславення рашчыняць каравай (г. зн. рыхтаваць цеста для каравая)?\nУзор запісу: «Хросная старэйшая маці перад тым, як сыпаць у дзяжу муку, просіць благаславення:\n– Благаславіце, айцец, маці,\nІ ўся родзінонька ў хаце,\nМаладой Ганульцы каравай рашчыняці».\n26. Ці спявалі песні, калі рашчынялі каравай?\n27. Хто, паводле песень, прымаў удзел у прыгатаванні каравая (старшая каравайніца, каравайнік, маці, інш.)?\n28. Якія песні спявалі, замешваючы каравай: заклінальныя, велічальныя, інш.?\n29. Чым займаліся каравайнікі, пакуль цеста падыходзіла? Ці спявалі ў гэты час песні?\n30. Хто ляпіў каравай? Ці спявалі пры гэтым песні? Якія?\n31. Ці спявалі песні, калі садзілі каравай у печ?\n32. Якія песні выконвалі, калі вынімалі каравай з печы?\n33. Як у песнях ілюструецца працэс упрыгожвання каравая?\nУзор запісу: Убірайся, коровай…\nТо ў мяту,\nТо ў руту,\nТо ў ружовыя кветкі,\nШоб любіліся дзеткі.\n34. Хто, паводле песень, меў права занесці каравай у клець?\n35. Ці трэба было, каб спевы каравайніц былі чутныя па ўсёй вёсцы?\n36. Якія яшчэ абрады, паводле вясельных песень, выконваліся з «удзелам» каравая (пасад, благаславенне, пакладзіны, інш.)?\n37. Як у вясельных песнях ілюструецца падзел каравая? Калі гэта адбывалася?\nУзор запісу: Дружко коровай крае…\nДружко коровай крае,\nЗолоты ножык мае,\nІснавалi тры тыпы пасаду, якiя адрознiвалiся рытуалам i пэўным значэннем. Першы тып – пасад маладой i маладога (кожнага асобна) перад шлюбам. Другi тып – сумесны пасад маладой i маладога пасля вянчання ў сувязi з абрадам звядзення. Трэцi тып – пасад маладых у розныя часы: а) у час завiвання; б) на заручынах; в) на зборную суботу; г) у час сустрэчы маладых пасля шлюбу.\n38. Хто, паводле песень, звычайна вёў нявесту на пасад (брат, дружка, інш.)?\nУзор запісу: Брат сястру на пасад вядзе…\n(вясельная песня пасаду маладой)\nМесца рыхтуе, цяжка сумуе:\n– Тут мая сястра сядзе,\nОй, на пасад сядзе.\n39. Ці згадваецца ў песнях, якім чынам вялі дзяўчыну (за руку, ручнік, хустку)?\n40. Хто і якімі словамі просіць благаславіць маладую на пасад пасадзіць? Запішыце, што на гэта адказваюць прысутныя.\n41. Ці просіць сама маладая благаславення сесці на пасад?\n42. Як у песнях называецца месца пасаду (дзяжа, лава, інш.)?\n43. Ці галасіла маладая або яе маці ў час пасаду?\n44. Як у песнях расказваецца пра расплятанне касы нявесты?\nУзор запісу: Кукавала зязюля ў садочку…\n(вясельная песня пасада маладой)\nПрыклаўшы галоўку к лісточку…\nПлакала дзеванька ў святліцы,\n– А хто ж маю косаньку распляце,\nХто ж мае ўплёты ды прыбярэ.\nОй, распляце косаньку братухна,\nПрыбярэ ўплёты ды матухна.\n45. Ці спявалі пад час пасаду нявесты жартоўныя песні?\n46. Якіх песень гучала больш: велічальных, заклінальных, лірычных, рытуальных?\n47. Ці выконваліся ў вашай мясцовасці песні пад час пасаду маладога?\n48. Якія этапы пасаду ілюструюцца ў песнях (застрыганне валасоў, благаслаўленне, інш.)?\n49. Ці захаваліся песні абраду «перапоя» маладога?\n50. Калi, паводле песен, адбываўся сумесны пасад маладога i маладой (у час заручын, у хаце маладога)?\n51. Якіх песен гучала больш пад час сумеснага пасада маладога i маладой: рытуальных, заклінальных, велічальных, жартоўных?\n52. Як у песнях ілюструюцца зборы маладога ў дарогу да нявесты?\nХто і якiя песнi спяваў у гэты час?\n53. Што, паводле песень, павінна была зрабіць і сказаць маці жаніха непасрэдна перад самым ад’ездам?\nУзор запісу: Не забудзь, сыночак, не забудзь…\n(вясельная песня збораў маладога па маладую)\nНе забудзь, сыночак, не забудзь,\nНе пей первыя чарачкі,\nНе пей первыя чарачкі.\nВыллі коніку за грыўку,\nВыллі коніку за грыўку.\nШтоб была грывачка ільняна,\nШтоб была нявеста слухмяна.\n54. Якiя песнi выконваюць у дарозе да маладой?\n55. Што спявалі, калі дружына маладога пад’язджала да дому маладой?\n56. Хто і як, паводле песень, сустракаў жаніха?\nУзор запісу: Пышная цёшча, пышна…\n(вясельная песня прыезду маладога да нявесты)\nПышная цешча, пышна,\nПроці зяця не выйшла.\nПакінь, цёшча, пыхаваць,\nВыйдзі зяця вітаць.\nЦі кажуха не маеш,\nЦі ты зяця не знаеш?\nМы кажуха пазычам,\nМы зяця ды ўкажам.\n57. Якія песні спявалі, калі малады ўваходзіў у хату?\n58. Як, паводле песень, паводзіў сабе жаніх і яго дружына ў доме маладой?\n59. Ці спявалі адпаведныя песні, калі жанiх i нявеста абменьваліся падарункамі?\nУзор запісу: Каціўся гарошак па сенажаці…\n(вясельная песня абмена падарункамі паміж маладымі)\nКаціўся гарошак па сенажаці,\nХваліўся Колечка Надзечку ўзяці.\nЯна, маладая, яго жалавала,\nВыняла хусцінку да й падаравала.\n― Дарую хусцінку бялым-бяленьку,\nГлядзі, Колечка, каб доля добранька.\nМая хусцінка шоўкам нашыта,\nГлядзі, Колечка, каб не была біта.\n60. Як песні ілюструюць момант, калі нявесту «дараць»?\n61. Якія песні спяваліся, калі маладыя ад’язджалі да вянца (цi ў ЗАГС, сельсавет на рэгiстрацыю шлюбу)?\n62. Ці выконваліся адпаведныя песні пасля вянца, пад час вяртання дадому?\nРазвітанне маладой з домам\n63. Ці галасіла нявеста або яе маці пад час ад’езду да маладога?\n64. Якія пажаданні адрасавалі маладой?\nУзор запісу: З добрым векам, з добрай доляй…\n(вясельная песня ад’езду да маладога)\nЗ добрым векам, з добрай доляй,\nКаб здарова была, як зіма,\nА вясёла, як вясна,\nА ціха, як лета,\nА багата, як восень.\nКаб табе вадзіла і пладзіла.\n65. Хто, паводле песен, суправаджаў нявесту пад час ад’езду да маладога (шаферкi, хросная мацi, iнш.)?\n66. Ці спявалі ў гэты момант спецыяльныя песні ад сурокаў («ворагаў»)?\nУзор запісу: Ой, ворогі, ворогі…\nОй, ворогі, ворогі,\nСтупэтэ з дорогі.\nОй, ворогі, ворожэнькі,\nСтупэтэ з дорожэнькі.\n67. Якiя песнi спявалi па дарозе да маладога?\nПрыезд да маладога\n68. Як, паводле песен, сустракаюць маладых у доме жанiха?\nУзор запісу: Адчыні, маці, аконца…\n(вясельная песня прыезду да маладога)\nАдчыні, маці, аконца,\nЕдзе нявеста, як сонца.\nАдчыні, маці, новы двор,\nЕдзе нявеста, як явор.\n69. Цi выконваюцца адпаведныя песні, калі нявеста дорыць падарункi раднi маладога?\n70. Ці ілюструецца ў песнях, хто і як праводзiць маладую ў хату жанiха (свёкар, сват i iнш.)?\nПір, вяселле, княжы стол, гулянне\n71. Якiя песнi спяваюць у час вясельнага гуляння ў доме жанiха?\n72. Цi спяваюць жартоўныя песнi пра дружак, свата, сваццю?\n73. Якія тосты, зычэнні гучалі пад час вясельнага застолля?\nУзор запісу: Колькі ў хаце сталоў…\nКолькі ў хаце сталоў,\nКаб столькі сыноў і дочачак!\n74. Якiя песнi спяваюць тыя, хто не быў запрошаны, каб атрымаць пiрага ад свата i сваццi?\nПакладзіны, шлюбная ноч, камора\n75. Якiмi песнямі суправаджаецца адыход маладых у камору пасля вясельнага гуляння?\n76. Што, паводле песень, адбываецца ранiцай пасля шлюбнай ночы?\n77. Цi захаваліся ў вашай мясцовасцi песні абраду завiвання маладой (пераапранання яе ў жаночае адзенне – намiтку, чапец, хустку)?\nУзор запісу: Мы цябе, Ганночка, завіваем…\n(вясельная песня завівання маладой)\nМы цябе, Ганночка, завіваем,\nШчасцем, долею обсыпаем.\nОй, будзь здарова, як зямля,\nОй, будзь багата, як вада,\nОй, будзь прыгожа, як ружа.\n78. Якія песні спявалі, калi ў хату маладога прыносілі пасаг маладой?\n79. Якія мясцовыя назвы, паводле песен, існуюць для абазначэння пасагу (прыданкі, прыданская вячэра, закасяне, інш.)?\n80. Ці вядомы ў вашай мясцовасці спецыяльныя песні, якімі заканчваецца вяселле?\nУзор запісу: Едзьця, сваты, дадому…\n(песня заканчэння вяселля)\nЕдзьця, сваты, дадому,\nБо паелі конікі салому…\n81. Якія песні спявалі падчас ад’езду дадому гасцей маладой?\nПярэзвы, пэрэзов, одведкі, адводзіны\n82. Цi захавалася ў песнях мясцовая назва перазова?\n83. Якiя песнi спявалi ў час перазова?\nГосці, пірагі, бабскі вечар\n84. Цi спяваюць песні на так званым «бабскiм вечары»? Якія песні пераважаюць – сумныя ці вясёлыя?\nХвэст, цыгане, ражаныя,\nразгрэбіны, кура, банкеты, пята,\nкарэнне, печкін выкуп, бяседы\n85. Якую назву, паводле песень, мела паслявясельная частка абраднасці?\n86. Ці спявалі ў гэты момант спецыяльныя песні?\n87. Якія адметныя рысы сіроцкага вяселля вылучаюцца ў песнях?\n88. Ці хадзіла сірата перад вяселлем галасіць на могілкі бацькоў? Аб чым яна іх прасіла ў галашэннях?\nУзор запісу: А мой ты родны татанька…\n(вясельнае галашэнне сіраты)\nА мой ты родны татанька,\nА мая ты родная маманька,\nПадыйдзіце ж пад маё вакошачка\nІ паглядзіце пад ясную зораньку:\nЦі не ўвідзіце там сваю дачушачку родненькую,\nЦі не прыйдзеце вы на яе пірушачку?\nПажалейце мяне, горкую сіротачку,\nА мне ж ісці ў чужыя людзі.\n89. Ці спяваюць асобныя песні сіраце, калі пякуць каравай?\n90. Якія песні ў вашай мясцовасці выконваліся для жаніха-сіраты? Хто і як галасіў, калі малады быў сіратой?\n91. Што спявалі сіраце падчас вясельнага застолля?\n92. Ці выконваліся сірочыя песні, калі дзялілі каравай ці ў любы іншы момант пасля вяселля?\n2.3.3. ПАХАВАЛЬНА-ПАМІНАЛЬНАЯ ПРОЗА\nЗадача збiральнiка – запiсаць аповеды аб пахавальным рэгламенце ў канкрэтнай мясцовасцi i памiнаннi нябожчыкаў. Асаблiвую ўвагу звярнiце на тое, каб зафiксаваць народную тэрмiналогiю i фразеалогiю.\nПерш за ўсё даведайцеся, што кажуць пра чалавека, якi памiрае (напрыклад, збiраецца ў дарогу, зямлёй пахне), знаходзiцца ў стане прадсмяротнай агонii (напрыклад, канае), i пра сам смяротны канец (напрыклад, сканаў, пыйшоў да дзядоў).\nЗасяродзьце ўвагу на галоўных тэмах, звязання з пахаваннем i памiнаннем: падрыхтоўка набожчыка да пахавання – правiлы вынасу труны – правiлы пахавання – рэгламент памiнак – памiнанне на працягу года – агульныя памiнанні ўсiх нябожчыкаў – уяўленнi пра смерць i душу.\nАпытальнiк для збору пахавальна-памiнальнай прозы\n1. Што робяць у хаце адразу пасля смерцi чалавека (напрыклад, спыняюць гадзiннiкi, завешваюць люстэркi) i чаму?\n2. Каго запрашаюць памыць i апрануць нябожчыка, зрабiць труну, выкапаць дол?\n3. Як апраналi i абувалi нябожчыкаў рознага ўзросту i полу? Што падсцiлалi ў труну, чым набiвалi падушку, як яе шылi, чым накрывалi нябожчыка? Што клалi ў труну жанчынам, мужчынам, дзiцяцi, старым, халастым? Чым звязвалi ногi?\n4. Як трэба выносiць труну, несцi або везцi да могiлак? Якiх коней i кабыл пазбягалi запрагаць? Як трэба сябе паводзiць пры сустрэчы з пахавальнай працэсiяй? Што рабiлi з лаўкай, на якой стаяла труна?\n5. Якiм чынам быў арыентаваны дол? Дзе ставілі крыж?\nЦi клалi на могiлку дубовыя калоды i калi гэта рабілі?\nКалi i як упрыгожвалi крыжы?\n6. Колькi разоў на год памiналi нябожчыка? Як называлiся гэтыя днi? Цi наведвалi нябожчыка на другi дзень пасля пахавання? Як называлiся агульныя для ўсiх памершых памiнальныя днi, як i калi яны адзначалiся (напрыклад, Дзяды, Бабы, Наўскi Вялiкдзень, Наўская Тройца, Асянiны)?\n7. Дзе i як хавалi няхрышчаных дзяцей, памерлых не сваёй смерцю, чараўнiкоў? Што трэба зрабiць, каб нябожчык «не хадзiў»?\n8. У якiм выглядзе з’яўлялася перад памiраючым смерць? У якiм выглядзе можа з’явiцца душа памершага?\nа). Мертвеца с хаты вынеслi, зараз за пасцель. Выносяць i лаўку змiвають. У людi ж на могiлках пабудуть, дак ужэ так не садяца кушаць, а треба шоб кожэн чэлавек памыл рукi. Кожны шоб памыл. Ось мi атнеслi на могiлкi, мi вянкi неслi зараз. Стаiть людзiна i загадуе: мiйце рукi. От мi памiлi рукi, тады i iшлi кушаць ужэ. От як це ўжэ такi закон;\nб). Нехрiшчанэ дiця калiсь не клалi на могiлках. Нехрiшчане дiця дома хавалi. Де-небудь у саду – цi пад ябланькаю, цi...\n2.3.3. ПАХАВАЛЬНА-ПАМІНАЛЬНАЯ ПАЭЗІЯ\nПахавальна-памінальная паэзія падзяляецца на плачы, хаўтурныя і памінальныя галашэнні, песні-псальмы. Складанасць запісаў галашэнняў – у іх абумоўленасці абрадам і ў імправізацыйным характары. Трэба ўлічваць, што асноўная частка пахавальных абрадаў амаль не захавалася, таму, здавалася б, творы гэтага жанру ў наш час запісаць немагчыма. Але, як высвятляецца, зафіксаваць галашэнні магчыма і цяпер, таму што інфарманты памятаюць, як гэта рабілася раней, і ўзнаўляюць традыцыю.\nУвага! Неабходна адрозніваць плачы і галашэнні. Плачам не трэба было вучыцца, гэта – крык душы, маўленчае выражэнне гора, таму фармальна плачы часцей за ўсё былі кароткімі сапраўднымі імправізацыямі. У галашэннях жа захоўваецца традыцыйны паэтычны малюнак, які і ўзнаўляецца выканаўцамі. Звычайна інфарманты пагаджаюцца выканаць менавіта галашэнні (не плачы!), але памятайце, што гэта патрабуе ад іх вялікай эмацыянальнай напругі.\nНагадаем, што песні-псальмы – гэта разнавіднасць рэлігійных песень, якія нараспеў чыталіся з «Псалтыра» на хаўтурах, а таксама на дзевяціны, Радуніцу і г. д.\nАпытальнiк для збору пахавальна-памiнальнай паэзіі\n1. Як у вашай мясцовасці называлі людзей, якія ўмелі галасіць? Ці вучылі яны другіх?\n2. Калі звычайна пачыналі галасіць па нябожчыку? Хто рабіў гэта першым?\nУзор запісу: «Ой, мой жа ж ты мой міленькі, да куды ж ты ад мяне адлучыўся? Ды засталіся дзеткі ўсе маленькія… Ой, да з кім жа я цяпер буду жыці? Да з кім жа я буду гаварыці? Да тваіх дзетак усе будуць біці, бо няма ў іх заступы, бо яны сіроты».\n3. Ці адрозніваліся галашэнні, якія адрасаваліся жанчынам, мужчынам, дзецям, старым, халастым? Чым?\n4. Якімі словамі звычайна звярталіся да нябожчыка?\nУзор запісу: «Ой, мой дубанька кучаравы, дзе ж я цябе буду шукаць? Ох, дзе ж я цябе буду выглядаць? А хто цябе, мой сынок, хто цябе зваліў такога маладзенькага? Раба зязюлька будзе вясною каваці, а я ж буду свайго сына выглядаці, мо’ зязюленькаю скінуўся ды прыляцеў каваці. Да чужыя хлопчыкі будуць ісці, а я свайго сынанька буду выглядаці, мо’ дзе забавіўся…»\n5. Ці працягвалі галасіць, калі нябожчыка абмывалі, апраналі, клалі ў труну?\nУзор запісу: «Обрадзілі мы вам госьціка почасного, покутнаго: прымайця, шануйця, частуйця яго, каб ён су ўсвятымі спочываў у царстві нябеснэй, раю просветлым, зы вас Бога замовляў…»\n6. Хто і як галасіў, калі адбывалася наведванне роднымі і суседзямі нябожчыка ў яго хаце?\n7. Ці існавала ў вашай мясцовасці традыцыя выконваць песні-псальмы? Хто і калі гэта рабіў?\nУзор запісу: Ужэ слонцэ на заходзе, спаці не ложуса…\nУжэ слонцэ на заходзе, спаці не ложуса,\nДо споведзі неготовый, Богу не молюса.\nКажуць людзі, што я умру, а я хочу жыці.\nПокуль жыці на гэтым свеці мушу согрэшыці,\nЕсьць у мяне срэбро, злото, там гэто не трэба,\nЧтэры дошкі, зямлі трошкі, збавеньня з неба,\nДадуць табе цёмну хату і смутну ложу.\nНе дай, Божа, в грэхах уміраць, а мой моцны Божа!\nЯк зазвоняць во все звоны пры остатней годзіне,\nПоклонюса ўсему свету і своей родзіне.\nЯ думаў доўга жыці, але трэба ў цэмне гніці.\n8. Як галасілі, калі выносiлі труну з хаты?\n9. Што трэба было казаць пры сустрэчы з пахавальнай працэсiяй?\n10. Ці існуюць спецыяльныя галашэнні пад час дарогі да могiлак?\n11. Што трэба было казаць, калі прыбіралі хату пасля вынасу труны ці калі пазбаўляліся ад рэчаў нябожчыка?\nУзор запісу: «Дзяды, бабулькі, бацькі, матулькі, дзядзюхны, цётухны, прымеце к сабе памёршага нашага бацюхну і жывіце тамокі з ім добрэ, не спорэцеся…»\n12. Як галасілі на могілках у момант пахавання?\n13. Ці галасілі, калі ўпрыгожвалi крыжы?\n14. Што зычылі нябожчыку, калі пакідалі могілкі?\n15. Ці існавалі спецыяльныя галашэнні для няхрышчаных дзяцей, памёрлых не сваёй смерцю, чараўнiкоў?\n16. Ці апісвалася у галашэннях ці песнях-псальмах, які выгляд мае смерць, душа памёршага?\n17. Што трэба было казаць, каб нябожчык «не хадзiў» (г. зн. спакойна ляжаў у магіле, не прыходзіў у хату, не «забіраў» жывых)?\n18. Якія галашэнні выконвалі падчас памінальнага стала: хаўтурныя ці памінальныя? Чым пахавальныя галашэнні адрозніваліся ад памінальных?\n19. Ці прынята было галасіць, калі наведвалi могілкі на другi дзень пасля пахавання?\n20. Ці выконвалі памінальныя галашэнні і песні-псальмы на трэці, дзевяты, саракавы дзень пасля пахавання? Якія назвы носяць гэтыя дні (дзевяціны, саракавіны)?\n21. Дзе было прынята галасіць у час гадавых памінак: дома ці на могілках?\n22. Як галасілі ў памінальныя дні? Ці згадвалася ў галашэнні, якія гэта дні: (напрыклад, Дзяды, Бабы, Наўскi Вялiкдзень, Наўская Тройца, Асянiны)?\n23. Ці захавалася ў вашай мясцовасці традыцыя галашэння?\n3. Малыя жанры беларускага фальклору\nДа гэтага пласта народнай творчасці далучаюцца прыказкі, прымаўкі, загадкі, выслоўі. «Малымі» іх назвалі па фармальнай прыкмеце – творы гэтых жанраў сапраўды невялікія па аб’ему.\nФалькларыстамі ХІХ–ХХ ст. былі распрацаваны розныя метадычныя прыёмы фіксацыі твораў малых жанраў. Напрыклад, вопытныя збіральнікі рэкамендуюць уважліва прыслухоўвацца да мовы выканаўцаў, вылучаючы ў ёй прымаўкі і прыказкі і запісваючы іх.\nГалоўнае не толькі запісаць прымаўку, прыказку, выслоўе ці загадку, але зафіксаваць іх у кантэксце, адзначаючы, з якой нагоды яны згадваліся.\nМожна таксама падрыхтаваць асобны спіс прымавак, прыказак, выслоўяў ці загадак (прыкладна каля 200 адзінак абранага жанру) і ў размове з інфарматарам павольна прачытаць творы. Гэта, без сумнення, актывізуе памяць выканаўцы, і дасць вам магчымасць пачаць дыялог і запісаць творы малых жанраў.\nУвага! Абавязкова фіксіруйце ўсе каментарыі выканаўцы, напрыклад, калі, у якіх абставінах кажуць так ці інакш.\nАпытальнiк для збору твораў малых жанраў\n3.1. ПРЫКАЗКІ І ПРЫМАЎКІ\n1. Якія мясцовыя назвы існуюць для гэтых жанраў?\n2. Ці адрозніваюць выканаўцы прыказку ад прымаўкі? Чым? З якой мэтай іх выкарыстоўваюць?\n3. Якія тыпы прыказак найчасцей ужываюцца (у прамым значэнні – «Лепш пазней, чым ніколі» або ў пераносным – «Кашу маслам не сапсуеш»)?\n4. Ці існуюць прыказкі, якія страцілі прамое значэнне і ўжываюцца толькі ў пераносным?\nУзор запісу: «Узяўся за гуж, не кажы, што не дуж».\n5. Якія тэматычныя групы прыказак і прымавак найбольш пераважаюць у вашай мясцовасці (пра прыроду, гаспадарчую дзейнасць, працу, матэрыяльны быт, грамадскае жыццё, сям’ю і сямейны быт, чалавека і яго якасці, мараль, розныя павучанні і назіранні, агульныя разважанні)?\n6. Якія існуюць прыказкі на мясцовыя тэмы, з чым яны звязаны?\n1. Хто, каму і калі загадвае загадкі?\n2. Ці існуюць мясцовыя назвы загадак?\n3. Якія загадкі пра прадметы і з’явы сучаснага быту вядомы ў вашай мясцовасці?\n4. Ці ведаюць выканаўцы загадкі-каламбуры, задачы-шарады?\n5. Ці бытуюць загадкі літаратурнага паходжання?\n6. Ці складаюцца цяпер новыя загадкі?\nВыслоўі – гэта трапныя і дасціпныя выразы, часцей гумарыстычнага характару, якія пазбаўлены элементаў афарыстычнасці і навучальнасці, уласцівым прыказкам, а толькі нібы жартам, мімаходзь прыкмячаюць і падкрэсліваюць тую ці іншую з’яву, дробную бытавую падзею, асобную рысу ў характары чалавека, у паводзінах жывёлы, у стане прыроды. Да выслоўяў даследчыкі таксама далучаюць такія характэрныя ўзоры народнай словатворчасці, як скорагаворкі, застольныя жарты, прыгаворкі і тосты, вітанні, зычэнні, ветлівыя і ласкавыя звароты, прысяганні і бажба, праклёны і абзыванні-ганьбаванні, нават калі яны выражаны адным словам.\n3.3.1. Выслоўі-жарты і каламбуры\n1. Ці існуюць мясцовыя назвы гэтых твораў?\n2. Якія выразы выкарыстоўваюцца часцей «для смеху», «да слова», інш.?\nУзор запісу: «Ах ты, стары пёс, калі ж я на цябе казаў сабака»?\nЦі: «Каб тое каб, да каб тое еслі, то самі б грыбы ў рот лезлі».\n3.3.2. Застольныя выслоўі\n3. Ці адрозніваюцца тосты, прыгаворкі, зычэнні, якія выконваюць пад час розных святкаванняў: сямейнага застолля, суседскіх частаванняў, вясковых урачыстасцей?\nУзор запісу: «Ешце вы, госційкі, ужывайце, толькі ў карманы не хавайце».\n4. Каму ў першую чаргу адрасаваліся тосты і зычэнні?\n5. Як было прынята вітацца, калі ўваходзілі ў хату ці пры сустрэчы?\nУзор запісу: «Добры дзень! – Добры дзень! Хай дае Бог добрае!»\n6. Што казалі на развітанне?\nУзор запісу: «Заставайцеся здаровы! – Ідзі здарова!»\n7. Ці захаваліся ў вашай мясцовасці спецыяльныя вітанні (рыбаловам, як стрыгуць авечак, як будуюць хату, на наваселле, інш.)?\n8. Што казалі пры розных работах?\nУзор запісу: «Памагай Бог! – Бог казаў, каб і ты памагаў».\n9. Якія вітанні ўжывалі на пахаванні і памінках?\nУзор запісу: «Добры чалавек быў пакойнік, няхай яму зямля пухам будзе!»\n10. Што казалі пры чханні?\nУзор запісу: «Будзь здароў, мей сто кароў».\n3.3.4. Выслоўі-праклёны і ганьбаванні\n11. У якіх выпадках гучалі выслоўі-праклёны?\n12. Калі ўжываліся жартоўныя праклёны?\nУзор запісу: «А каб табе жаба цыцкі дала!»\n13. Якія адкляцці вядомыя ў вашай мясцовасці?\nУзор запісу: «Твае рэчы ды табе ў плечы». Ці: «Цыпун табе на язык».\n14. У якіх выпадках ужываліся выслоўі-ганьбаванні? Каму яны адрасаваліся?\nУзор запісу: «Бот ты з левае нагі» Ці: «Які жа ты баламут!»\n4. Баладныя песні\nБаладныя песні маюць наступную ўнутрывідавую класіфікацыю:\n1) міфалагічныя, 2) гістарычныя, 3) навелістычныя, 4) балады з загадкамі.\nУ 1) міфалагічных баладах найбольш прадуктыўны матыў – метамарфоза гераіні-маці (-дачкі, -нявесткі, -жонкі) у птушку (зязюлю, ластаўку, салавейку і інш.), радзей – у кветкі, дрэвы, каменні, рэчкі і нш. Да гэтай групы балад блізкія казачныя і легендарныя. Адметнасцю першых з’яўляецца прысутнасць вобразаў дзікіх звяроў, якія шырока прадстаўлены ў казках (напрыклад, воўк, мядзведзь і інш.), другіх – наяўнасць хрысціянскіх сюжэтаў (самы распаўсюджаны – пра Юр’я і Цмока, пра дзеўку-дзетагубніцу, «жыційныя» (пра святую Алену і інш.)).\nМагчыма, вам удасца зафіксаваць 2) гістарычныя балады пра татарскі (турэцкі) палон, трагічныя сустрэчы разлучаных членаў сям’і пасля палону, продаж у няволю, выкуп з няволі, згадкі пра ваенныя сутыкненні з татарамі, пра падзеі Вялікай Айчыннай вайны.\nСярод 3) навелістычных балад пераважаюць тэмы сямейных канфліктаў, прыгод і нягод кахання, радзей – нешчаслівага лёсу, драматычных спаборніцтваў, небяспечных прыгод.\nВельмі мала зафіксавана збіральнікамі апавядальных песень, у якіх асноўнай сюжэтаўтваральнай рысай з’яўляецца выпрабаванне загадкамі-пытаннямі, – такое азначэнне можна даць 4) баладам, якія змяшчаюць загадкі. У іх лаканічна падаюцца драматычныя моманты ў жыцці чалавека пад час абрадавага ці выпадковага выпрабавання іх лёсу, якія могуць заканчвацца нават трагічна.\nУвага! Можа так здарыцца, што, фіксуючы загадкі, вам сустрэнецца менавіта балада з загадкай-пытаннем. Пацікаўцеся ў інфарманта, ці не загадваліся гэтыя загадкі ў пэўным кантэксце: на день нараджэння, на заручынах і г. д. Магчыма, вам пашчасціць зафіксаваць менавіта баладу з загадкамі-пытаннямі, а не проста загадку.\nАпошнім часам усё больш у запісах студэнтаў сустракаюцца балады літаратурнага паходжання, беларускія апрацоўкі сюжэтаў вядомых рускіх балад. Распрацоўваецца жанр балады ў творчасці пісьменнікаў і спевакоў-бардаў. Калі вам сустрэнуцца балады такога кшталту, вызначце, у якой форме яны бытуюць: у вуснай, дзённікавай пісьмовай ці інш., каб не прывесці запіс аўтарскага пісьменніцкага твора ў якасці фальклорнай адзінкі.\n5. Духоўныя вершы і псаломы\nДухоўныя вершы – (народная назва – песні старэцкія) – творы эпічнага і ліра-эпічнага характару на хрысціянскія сюжэты, матывы і вобразы (выконваліся аднагалосна ў пазалітургічных абставінах). Запісаць іх можна ад хрысціян праваслаўнага веравызнання. Духоўныя вершы маюць наступныя тэматычныя разнавіднасці: 1) вершы пра Галубіную кнігу з яе апавяданнем пра першапачаткі Сусвету, стварэнне зямной іерархічнай сістэмы і барацьбу Праўды і Крыўды, вынік якой прадвызначыў лёс усяго чалавецтва; 2) вершы на старазапаветныя і евангельскія тэмы; 3) вершы пра святых і вялікамучанікаў; 4) вершы аб падзвіжніках і праведніках; 5) вершы пра пятніцу; 6) вершы пра Жабрацкую брацію; 7) стараверскія і сектанцкія вершы.\nДухоўныя вершы – творы вялікіх памераў. Калі інфармант спыніцца, абавязкова запытайцеся, ці гэта канец твора, таму што ўвесь тэкст можа ім і не ўспомніцца. У плане строфікі большасць духоўных вершаў не мае падзелаў на пэўныя строфы, паколькі знаменны распеў характарызуецца манатоннасцю гучання, у сувязі з чым усе вядомыя тэксты, як правіла, падаюцца ў зборніках як суцэльныя астрафічныя творы.\nУзор запісу: Як с под Кіява, с под Чарнігава…\n(духоўны верш пра Галубіную кнігу)\nЯк с под Кіява, с под Чарнігава,\nНаходзіла туча, туча цёмная,\nНаходзіла хмара, хмара грозная.\nС тые хмары, хмары грозныя\nВыпадала кніга Галубіная…\nПісав ету кнігу свет Асай пророк,\nЦытав ету кнігу Іван Быгослов,\nЁн цытаў іе ровно трі года,\nПроцытав во кнігі толькі трі ліста <…>\nПсаломы – вусна-паэтычныя творы на хрысціянскія тэмы, запісаць якія вы зможаце ад паслядоўнікаў каталіцкага і пратэстанцкага веравызнання на рускай, польскай ці беларускай мовах.\nУзор запісу: Ужаснися, человече…\nИ слезися своим сердцем,\nЧто душею помрачился,\nПотерял себя ты ныне\nВо гресе своих.\nИ утехи сего міра,\nНе отдайся в рабство вечно,\nНе теряй своей свободы <…>.\n6. Пазаабрадавая лірыка\nУ навуковай літаратуры існуе праблема класіфікацыі пазаабрадавай лірыкі. І гэта зразумела: у жанравым плане фальклор вельмі багаты; прапанаваць ідэальную класіфікацыю, у якую б «укладваліся» абсалютна ўсе творы, складана. У сувязі з гэтым мы паспрабавалі ўлічыць усе вядомыя падыходы да класіфікацыі пазаабрадавай паэзіі і прапануем вам наступны варыянт:\n6.1. БЫТАВЫЯ ПЕСНІ. У іх складзе вылучаюцца любоўныя, элегічныя, сямейныя, сіроцкія, удовіныя, прымацкія творы, звязаныя з пазаабрадавай сферай жыцця чалавека.\nУвага! У зводзе беларускага фальклору (БНТ: Беларуская народная творчасць) названыя разнавіднасці песень пададзены крыху інакш: асобнымі тамамі прадстаўлены любоўныя песні і сямейна-бытавыя. Да апошніх аднесены ўласна сямейныя, сіроцкія, удовіныя творы. У плане класіфікацыі гэта тыя ж творы, якія мы прапануем пад агульнай назвай «БЫТАВЫЯ ПЕСНІ». Прымацкія песні ў зводзе змешчаны ў томе «Сацыяльна-бытавыя песні».\nКожная з тэматычных разнавіднасцей песень мае свае характарыстыкі, таму іх можна лёгка распазнаць і правільна вызначыць.\n1) любоўныя песні (ці песні пра каханне); прысвечаны тэме кахання – шчаслівага, нешчаслівага, ідэальнага і г.д. У цэнтры твораў – лірычны герой (дзяўчына ці хлопец), яго эмацыянальна афарбаваныя роздумы, пачуцці і перажыванні. Формай іх перадачы, як правіла, з’яўляюцца маналагічныя споведзі-прызнанні, споведзі-скаргі, дыялогі. Важны момант у перадачы псіхалагічнай карціны любоўнага перажывання належыць пейзажным замалёўкам.\nУзор запісу: Ой, рэчанька, рэчанька…\n– Ой, рэчанька, рэчанька,\nПрыпеў: Ай, люлі, люлі, люлі, люлі\n– А як жа мне поўнай быць,\nЯсь млоды каня паіць.\nЯсь млоды каня паіць,\nКася воду чэрпаіць.\n– Ах, Ясенька, Ясенька,\nЧаму ж ты не жэнішся?\nЧаму ж ты не жэнішся,\nНа каго надзеішся?\nУвага! Часта ў якасці аб’екта кахання дзяўчыны выступае хлопец-казачэнька. У традыцыйнай лірыцы гэта тыповы вобраз маладога нежанатага хлопца, а зусім не ўказанне на сацыяльную прыкмету: казакі як асобная група з’яўляюцца цэнтральнымі вобразамі-персанажамі ў сацыяльных казацкіх песнях. Каб не заблытацца ў вызначэнні віду песні, уважліва прачытайце тэкст твора, вызначце яго тэму і калізію. Калі твор пра дзяўчыну і хлопца-казачэньку – перад вамі тыповая любоўная песня.\n2) элегічныя песні (паводле класіфікацыі В. Е. Гусева); падобныя на песні пра каханне, таму што вызначаюцца такім жа лірызмам, перадачай пачуццяў і настрояў. Іх адрозненне – у вобразнай сістэме твора: у элегічных песнях суб’ект перажывання (хлопец, дзяўчына) не прадстаўлены, акцэнт змешчаны на апісанні прыроды (пейзажныя малюнкі), радзей – на інтэр’ер хаты, у іх перадаецца агульны характар перажывання.\nУзор запісу: Стаіць гара высокая…\nСтаіць гара высокая,\nА над гарою гай,\nЗялёны гай, красівенькай,\nНе йначай праўда рай.\nПрыпеў: Зялёны гай, красівенькай,\nА ў том гаю цячэ рэчка,\nЯк шкло вада блішчыць.\nКуды яна бяжыць?\nПрыпеў: Далінаю шырокаю\nБяжыць яна край берага,\nДзе вяжуцца галіны.\nСхіліліся тры дзераўца\nТай журацца яны.\nПрыпеў: Схіліліся тры дзераўца\nПройдзець вясна, за ім лецейка,\nАсыпяцца з іх лісцейка,\nДа й панясе вада.\nПрыпеў: Асыпяцца з іх лісцейка,\nАсыпецца з іх лісцейка,\nА маладосць не вернецца,\nНе вернуцца гада.\nПрыпеў: А маладосць не вернецца,\n3) сямейныя песні; распрацоўваюць тэмы сямейнага дэспатызму і жаночай долі. Асноўныя матывы – сум па роднай хаце і бацьках (праз успаміны і звароты да братоў і родных), скаргі, слёзы і праклёны прыгнечанай нявесткі, папрокі зяцю ад цешчы і г. д. Сустракаюцца, хоць і рэдка, песні, дзе гаворыцца аб добрым і чулым свёкры. Асобную групу складаюць песні-аповеды пра ўзаемаадносіны жонкі і мужа, жыццё з нялюбым (нялюбай) ці старым мужам, нявернасць мужа (радзей – жонкі) і г. д. Названыя творы ў большасці сваёй спяваліся жанчынамі.\nа). Каліна-маліна, не стой над вадою… б). Чый свёкар благі…\n(сямейная песня пра родную хату) (сямейная песня аб добрым свёкры)\nКаліна-маліна, не стой над вадою Чый свёкар благі,\nДа не раўнуйся са мною. А мой свёкар добры,\nБыло табе тады раўнавацца, Ён мяне не судзіць,\nЯк я ў роднай мамкі жыла: Раненька не будзіць,\nБялей твайго цвету цвіла, Ён сам устаніць,\nЧырваней ягодак была. А мяне накрываіць:\nЯк стала ў свёкаркі жыць – – Спі, спі, нявехначка,\nСтала жоўта, як ліпінька, Спі, маё дзіцятка,\nСтала тонка, як былінка; Тваё дзіця мала,\nНочкі не даспала,\nУсю ночку сядзела,\n4) сіроцкія і ўдовіныя песні; прысвечаны тэме няшчаснага, складанага лёсу дзяцей і ўдавы пасля страты бацькоў і мужа. Для іх характэрны матывы скаргаў на долю, слёз, пакут ў перадачы шчымлівага болю, звароткі да памерлых, долі, Бога (напрыклад, Гасподзь Бог навучае сірату, як і дзе знайсці сваю мамку і г. д.). Форма арганізацыі твора, як правіла, аповедна-дыялагічная.\nа) Ой, на гары, ой, на крутой… Кувала зязюля…\n(сіроцкая песня) (удовіная песня)\nОй, на гары, ой, на крутой, Кувала зязюля,\nХадзілі-варкавалі пара галубоў, Цераз сад летучы,\nАдкуль ні вазьміся ахотнік прыйшоў, Плакала сіротка,\nРазбіў, разлучыў пару галубоў. На службу ідучы.\nГалубка забіў, галубку злавіў, – Не кувай, зязюля,\nУзяў пад полу, прынёс дадому. Цераз сад летучы,\nПрынёс дадому, дый кінуў да долу. Не плач ты, сіротка,\nНаліў ёй з крыніцы студзёнай вадзіцы, На службу ідучы.\nПоўна карытца насыпаў пшаніцы. Маеш ручкі, ножкі,\nГалубка не есць, галубка не п’е, Светленькія вочкі –\nНа тую круту гору ўсё плакаць ідзе. Будзеш ты рабіці\n<…>; Да цямненькай ночкі <…>.\n5) прымацкія песні; з’яўляюцца люстраным адбіткам сямейных жаночых песень, з той толькі розніцай, што ў іх жаліцца на свой лёс прымак, які жыве ў хаце жонкі. Часам сярод прымацкіх песень сустракаюцца творы жартоўна-гумарыстычныя.\nУзор запісу: Як паехаў наш прымак у поле араці…\nЯк паехаў наш прымак у поле араці,\nОй, забыўся ж наш прымак хлеба, солі ўзяці.\nГарэ прымак, гарэ прымак з гары ў даліну,\nЯго жонка гаварыла: «Я цябе пакіну!»\nАж прыходзіць яго жонка на другі дзень рана,\nНастукала, нагрукала: наараў прымак мала.\nА ён кажа: «Не дзівіся, дзе саха арала,\nА дзівіся, мая міла, дзе скрыпачка грала.\nСкрыпачка з ліпанькі, а струны із руты,\nЯк зайграе – сэрца вяне, па Ўкраіне чуці».\nПрыехаў прымак з поля і не ўспеў сесці,\nЯго цешча загадала: «Нясі свінням есці!»\n– Бадай свінні паздыхалі, а хата згарэла,\nЯк мне гэта прымацкае жыццё надаела!\n6.2. САЦЫЯЛЬНЫЯ ПЕСНІ падзяляюцца на рэкруцкія, салдацкія, казацкія, антыпрыгонніцкія, батрацкія, бурлацкія, чумацкія, турэмныя. Іх вызначальная рыса – мастацкая прэзентацыя сацыяльнай прыналежнасці герояў і таго асяроддзя, у якім яны дзейнічаюць.\nНа сённяшні дзень наўрад ці ўдасца запісаць шмат антыпрыгонніцкіх (пра панскі прыгнёт і несправядлівыя адносіны да селяніна), батрацкіх і бурлацкіх (пра цяжкую вымушаную працу ў наймальніка), рэкруцкіх (пра сялянскіх хлопцаў, якіх забіралі ад родных сем’яў амаль у пажыццёвае рэкруцтва – службу ў імператарскай арміі), салдацкіх (пра парадкі і складанасці вайсковай службы і г. д.) і чумацкіх песень (пра людзей, якія займаліся рознымі заробкамі, у асноўным перавозкай солі і рыбы). Фактычна названыя жанры ўтвараюць класічны, але малапрадуктыўны ў плане функцыянавання фонд сацыяльных песень. Магчыма, вам удасца зафіксаваць казацкія песні, дзе гаворыцца пра адыход казака на службу і на вайну, развітанне казака з жонкай, маці, нявестай, казацкі паход, смерць казака на полі бою, вяртанне дадому і г. д.\nКазацтва – сацыяльная праслойка рускага і ўкраінскага народаў. У XVI-XVII ст. беларускія сяляне і бедныя жыхары гарадоў разам з казакамі і паўстаўшымі сялянамі Украіны вялі барацьбу супраць феадалаў Рэчы Паспалітай і шляхты. Многія беларускія сяляне збягалі ад прыгонніцтва «на ніз», на Украіну, і ўступалі ў атрады запарожскіх казакоў. Былі і іншыя казакі – вольныя дробныя зямельныя ўладальнікі, якія збеглі ў XVI ст. з маскоўскай дзяржавы ў Літву і аселі ў Полацку, на Смаленшчыне і Чарнігаўшчыне. Названыя гістарычныя падзеі знайшлі адлюстраванне ў беларускія казацкіх песнях.\nУзор запісу: Ой, у полі там жанкі жнуць…\n(сацыяльная казацкая песня)\nОй, у полі там жанкі жнуць,\nОй, да пад гарою туман даліною,\nОй, даліною, ой, шырокаю\nВядзе сваё войска, войска Запарожска\nА па-, а пазаду Сагайдачны.\nПамяняў ён жонку на табак і люльку,\nДа й няўдачна.\nЭй, даліною, эй, шырокаю,\n– А мне, а мне жонка – не вадзіца,\nА табак і люлька казаку ў дарозе\nПОСТФАЛЬКЛОРНЫЯ САЦЫЯЛЬНЫЯ ПЕСНІ складаюцца з салдацкіх (аб службе ў арміі нашага часу), турэмных і «блатных» (аб жыцці і парадках у спецыялізаваных установах для тых, хто парушыў закон), фанацкіх (песні фанатаў спартыўных клубаў, папулярных артыстаў і г. д.), студэнцкіх песень (аб вучобе, быце і адпачынку ў студэнцкім асяроддзі).\nНазваныя творы ў мастацкім плане рознаякасныя. Іх прыкметай з’яўляецца выкарыстанне спецыфічнай лексікі (жарганізмаў, арго, вульгарызмаў), увага да сферы інтарэсаў адпаведных субгруп насельніцтва. Па магчымасці фіксуйце найбольш яркія, выразныя, эстэтычна вартыя творы, якія карыстаюцца папулярнасцю ў пэўным асяроддзі. Памятайце, што вы збіраеце мастацкія творы, па якіх наступныя пакаленні будуць меркаваць аб узроўні і вартасцях нашай культуры. Неэстэтычныя, нізкаякасныя і проста брудныя па змесце творы лепш не запісвайце.\n6.3. ЖАРТОЎНЫЯ ПЕСНІ\nАсноўнымі тэмамі жартоўных песень з’яўляюцца сямейна-бытавыя адносіны, маральныя заганы пануючых класаў грамадства і звычайных людзей, узаемныя насмешкі дзяўчат і хлопцаў, кума і кумы, жартоўныя спрэчкі жонкі і мужа, дзеда і бабы, зяця і цешчы, камічныя супярэчнасці ў сям’і, недарэчныя ўчынкі, алагічныя сітуацыі, небыліцы пра жывёл і птушак, неверагодныя гісторыі і многае іншае. Сустракаюцца жартоўныя творы эратычнага зместу.\nУзор запісу: А што ж гэта за чутка была,\n(жартоўная песня-небыліца пра жывёл)\nА што ж гэта за чутка была,\nДы што курачка бычка радзіла.\nПарасёначак яечка знёс,\nА бязрукі яечка ўхапіў\nДы голаму за пазуху заклаў.\nА бязногі іх пабег даганяць,\nА сляпы на старожках стаяць,\nА глухі стаў падслухваць,\nА нямы закрычаў: калавур!\nУвага! Пры запісе жартоўных песень побач з вызначаным відам указвайце тэматычную разнавіднасць песні, напрыклад: жартоўная песня пра хлапечыя заляцанні, пра лянівую жонку, пра насякомых і г. д.\n6.4. ЖОРСТКІ РАМАНС па сваёй сюжэтыцы і тэматыцы падобны на баладныя песні пра нешчаслівае каханне, драматычныя ці трагічныя выпадкі ва ўзаемаадносінах паміж дзяўчынай і хлопцам. Асноўнае адрозненне жорсткага рамансу ад балады заключаецца ў тым, што ў ім узноўлена псіхалогія маргінальнага асяроддзя, свет сучасных каштоўнасцей, а невырашальны характар канфлікту абумоўлены дэградацыяй маральнага стану грамадства.\nГістарычна жорсткі раманс – набытак гарадской культуры, аднак у другой палове ХХ ст. сфера яго бытавання пашырылася. На вёсцы, ды і ў горадзе пры запісе ад інфарманта назвы «жорсткі раманс» можна і не пачуць: і балады, і жорсткі раманс яны могуць назваць як «жаласлівыя песні» пра некага (нешта). Таму правільнае вызначэнне віду твора будзе залежыць ужо ад вашых ведаў.\n6.5. ПРЫПЕЎКІ – самы прадуктыўны песенны жанр. Іх вызначальныя паэтычныя рысы – лаканічная чатырохрадковая форма, наяўнасць рыфмы і харэічнага метру, здольнасць хутка, дасціпна і з гумарам адгукацца на любыя змены ў грамадстве, побыце і прыватным жыцці чалавека.\nПры запісе прыпевак звяртайце ўвагу на якасць гумару і паэтычнай вобразнасці, на мастацкасць твора. Пры вызначэнні віду ўказвайце не толькі «прыпеўка», але і яе тэматычную разнавіднасць, напрыклад, «прыпеўка пра каханне хлопца да дзяўчыны», «прыпеўка пра мужа-пьяніцу», «палітычная прыпеўка» і інш.\nАпытальнік па пазаабрадавай паэзіі\n1. Якія духоўныя вершы (старэцкія песні) вам вядомыя? Якія персанажы ў іх удзельнічаюць: Праўда/Няпраўда (Крыўда), Багародзіца, Ягорый Пераможца, Жабрацкая брація, Пятніца, Аляксей, чалавек Божы ці інш.?\n2. Ці чулі вы вершы пра «Галубіную кнігу» з апавяданнем пра першапачаткі сусвету, стварэнне зямной іерархічнай сістэмы, барацьбу Праўды і Няпраўды?\n3. Ці ведаеце вы вершы пра падзвіжнікаў і праведнікаў (Хвёдара Церына, Аляксея, чалавека Божага, Алісахвія царэвіча і інш.), святых і велікамучанікаў (Ягорыя Пераможцу, Мікіту – Хрыстова мучаніка, Барыса і Глеба, Зміцера Салунскага і інш.)?\n4. Ці спяваюць у вас духоўныя вершы на старазапаветныя і евангельскія тэмы: пра Адама, Восіпа Прыгожага, Багародзіцу, Узнясенне Хрыстова, пакуты Хрыстовы, Лазара?\n5. Ці ведаеце вы вершы пра Пятніцу, жабрацкую брацію? Пра якія з вершаў старавераў можаце расказаць?\n6. Ці вядомыя ў вашай мясцовасці псаломы? Пра што ў іх спяваецца?\n7. Дзе і калі спяваюцца песні пра каханне і сямейнае жыццё («за кудзеляй», «на бяседзе» і г. д.)? Якія матывы распрацоўваюцца ў такіх песнях: няшчаснага (шчаслівага) кахання (шлюбу), вымушанага расстання, жыцця з нялюбым (нялюбай), прыгнёту ў сям’і мужа і г. д.?\n8. Ці ведаеце вы песні пра горкую долю ўдавы, беднай сястры, сіраты, прымака?\n9. Ці захаваліся ў вёсцы песні пра казакоў, бурлакоў, батракоў, чумакоў, паноў?\n10. Ці спяваюць зараз песні пра службу ў войску (казацкія, рэкруцкія, салдацкія)?\n11. Дзе часцей за ўсе можна пачуць жартоўныя песні?\n12. Ці вядомы ў вас «жаласныя» песні, (пра забойства, атручванне, дачку-птушку, братоў-разбойнікаў, спрэчку каня з арлом, ваўкоў-нянек, заклятае вяселле, смерць, гора, долю, Бандароўну, мужа Дуная, дзяўчыну Ціхоню і г.д.)?\n13. Ці ведаеце вы песні з загадкамі?\n14. Ці вядомыя вам спецыяльныя песні i прыпеўкі да танцаў?\n7. Народна-драматычнае мастацтва\nНародна-драматычнае мастацтва ўключае наступныя віды: 1) драматургію фальклорна-этнаграфічных комплексаў, 2) драматургію хрысціннай і вясельнай абраднасцей; 3) драматургію маладзёжных і дзіцячых гульняў; 4) тэатральна-драматызаваныя прадстаўленні ўсенародных гулянняў; 5) батлейку, 4) інтэрмедыі, 5) народную драму. Сярод прадстаўленай класіфікацыі відаў на сённяшні дзень на вёсцы і ў горадзе рэальна зафіксаваць драматургію першых чатырох разнавіднасцей.\nФальклорна-этнаграфічнымі комплексамі з’яўляюцца Каляды, комплекс Масленічнага тыдня, Ваджэнне Куста, Ваджэнне стралы, Сёмушны тыдзень, Русальны тыдзень, Купалле.\nПаколькі па каляндарнай абраднасці вам прапануецца фіксацыя матэрыялу ў раздзелах «Каляндарна-абрадавая паэзія» і «Каляндарна-святочная проза», а ў сямейнай абраднасці – у раздзелах «Паэзія сямейна-абрадавага комплексу» і «Сямейна-абрадавая проза», у дадзеным раздзеле вы можаце звярнуць увагу інфарманта на рытуальныя і сацыяльныя ролі выканаўцаў абрадаў, песень, танцаў, гульняў, карагодаў. Драматургія мае на ўвазе пэўную тэатралізаванасць, прадстаўнічасць, таму ўсе асаблівасці паводзінаў, адзенне, абставіны правядзення пэўных прылюдных мерапрыемстваў і прадстаўленняў пажадана акуратна занатаваць. Уявіце, што па вашых запісах абрад ці гульня пасля будуць пастаўлены на сцэне, напрыклад, Дома культуры ці іншай установы. Толькі ад вас залежыць, ці будзе магчымым здзяйсненне такой пастаноўкі з боку дастатковасці матэрыялу. Памятайце, што кожная дэталь у вашых запісах – сапраўдная каштоўнасць.\n8. Дзіцячы фальклор\nДзіцячы фальклор аб’ядноўвае даволі вялікую групу твораў. Трэба памятать, што тэксты дзіцячага фальклору складаюцца як дарослымі (калыханкі, забаўлянкі), так і дзецьмі (песні-заклічкі, песні-небыліцы, дакучныя песні, дражнілкі, лічылкі, слоўныя прыгаворы, анекдоты, «страшылкі»). Таму відавочна, што запісваць дзіцячы фальклор можна і ад дарослых, якія, па-першае, лепш ведаюць творы некаторых відаў і жанраў (калыханкі, забаўлянкі), па-другое, самі калісьці былі дзецьмі, таму таксама могуць узгадаць і лічылкі, і дражнілкі, і дзіцячыя песенькі.\nЗапісваючы фальклор ад дзяцей, вы павінны быць вельмі назіральнымі і чулымі да выканаўцаў. Перш за ўсё трэба заваяваць іх давер, высветліць, хто больш ведае гульняў і песень. Пажадана са слоў дзяцей запісаць умовы гульні, яе ход з дакладным драматычным тэкстам-«сцэнарыем», а потым папрасіць правесці гэтую гульню, суаднесці з запісаным расказам, удакладніць, адзначыць імправізатарскія моманты.\nАпытальнік для збору дзіцячага фальклору\n1. Якія творы ў вашай мясцовасці дарослыя выконваюць выключна для дзяцей (калыханкі, уцешкі, забаўкі, інш.)?\n2. Ці спяваюць цяпер дзецям калыханкі? Якія?\nУзор запісу: Апсік, апсік, каточак…\nЗлавіў рыбку за хвасточак.\nЦі дзіцятку несці?\nЕж ты рыбку сам, каток,\nІдзі з хаты за парог.\nНе мяшай дзіцяці спаць,\nА мне Натку калыхаць.\n3. Ці ўмеюць пець калыханкі падлеткі, маладыя маці?\n4. Як весяляць дзяцей малодшага ўзросту (аднаго–двух гадоў)? Якімі гульнямі і дзеяннямі суправаджаецца выкананне забаўлянак?\nУзор запісу: Ішлі козы рагатыя, багатыя…\nІшлі козы рагатыя, багатыя:\n– Каго пападу, таго забаду!\nБудык – будык – будык!\n5. Ці ведаюць дзеці ў вашай мясцовасці калядкі, вяснянкі, іншыя абрадавыя песні?\n6. Хто выконваў песні-небыліцы? Каму яны прызначаліся?\nУзор запісу: Раба курачка бычка прывяла…\nРаба курачка бычка прывяла,\nПарасёначак яечак нанёс,\nА бязрукі яечкі пабраў,\nДа іх голаму за пазуху паклаў.\nНямы «каравул» закрычаў,\nБязногі бегам пабяжаў.\n7. Які ўзроставы рэпэртуар гульняў у дзяцей 7–10, 12–14 гадоў? Хто ўдзельнічае ў гульнях? Ці існуюць гульні толькі для дзяўчынак ці толькі для хлопчыкаў?\n8. Якія гульні суправаджаюцца выкананнем песень, разыгрываннем роляў?\nУзор запісу: Гульня «Слепа бабулечка»\n«Усе дзеці ходзяць па кругу. Выбіраецца слепа бабулечка. Ёй завязваюць вочы. Яна ходзіць у сярэдзіне круга. Усе пяюць:\nХто яе асвабодзіць.\nУсе цябе просяць.\nЯна падыходзіць да каго-небудзь, датыкаецца, адгадвае, хто гэта. Калі адгадае, той становицца слепай бабулечкай».\n9. Якія лічылкі ведаюць дзеці? Калі яны выконваюцца?\nУзор запісу: Цыкаў, цыкаў…\nУсе дарогі перацыкаў.\nЁн паехаў у Ленінград\nВыбіраць сабе нарад:\nКрасны, жоўты, галубой –\nВыбірай сабе любой.\n10. Якія існуюць песенькі-заклічкі? Да каго яны адрасаваны?\nУзор запісу: Ідзі, ідзі, дожджыку…\nІдзі, ідзі, дожджыку,\nЗвару табе боршчыку,\nПастаўлю пад елкаю,\n11. Якія дражнілкі існуюць у вашай мясцовасці? Чым тлумачыцца паходжанне тых ці іншых дражнілак?\nа). Іван-балван… б). Доктар Пенкін…\nІван-балван, Доктар Пенкін\nНа сасне дран, Лечыць блох\nНа ліпінке луплен, З дзесяці\nЗа тры грошы куплен; Да чатырох.\n12. Ці захаваліся ў вашай мясцовасці жартоўныя песні, галоўнымі персанажамі якіх з’яўляюцца жывёлы, птушкі, насякомыя?\nУзор запісу: У нас у нядзелю свадзьба будзе…\n(дзіцячая жартоўная песня)\nУ нас у нядзелю свадзьба будзе, Камар злосці напітаўся,\nКамар муху сватаць будзе, Ад травіны адарваўся.\nУ нас, у нас. Уцёк, уцёк, уцёк!\nПрыляцелі стары мухі, Паляцеў ён у лясочак,\nУзялі камара на рукі, Сеў на зялёненькі лісточак.\nПрыляцелі. Сеў, сеў, сеў!\nДа панеслі ў даліну, Захадзілася фура-бура,\nПрывязалі за травіну. Камарочка з дуба здула.\nСтой, стой, стой! Упаў, упаў, упаў!\nУпаў камар з высакосці,\nПаламаў робры і косці.\n13. Якія «страшныя гісторыі» («страшылкі») расказваюць дзеці? Як гэтыя гісторыі называюць у вашай мясцовасці?\n9. Сучасны гарадскі фальклор\nСучасным гарадскім фальклорам умоўна названая тая вобласць мастацкай творчасці, якая ў самых розных формах і відах бытуе цяпер у буйных гарадах. Гэта з’ява дынамічная, якая актыўна развіваецца і трансфармуецца, таму класіфікаваць яе можна толькі прыблізна.\nСучасны гарадскі фальклор уключае ў сябе як традыцыйныя жанры фальклору, адаптаваныя ў сучасным гарадскім ужытку, так і ўласна-гарадскія тэксты, якія распаўсюджваюцца ў дзвюх формах – ВУСНАЙ і ПІСЬМОВАЙ.\n9.1. ВУСНЫЯ ФОРМЫ ўключаюць: гарадскі абрадавы фальклор, гарадскую фальклорную прозу, малыя формы фальклору, гарадскую фальклорную паэзію, гарадскі дзіцячы фальклор, фальклор гарадскіх субкультур.\n9.1.1. Гарадскі абрадавы фальклор датычыцца грамадскага і хатняга быту.\nГрамадскі быт: паэзія адноўленых каляндарных традыцый, сучасных святаў, выпускных вечароў, вечароў сустрэч, «пасвяшчальных» абрадаў (у салдат тэрміновай службы, студэнтаў, крымінальнікаў, альпіністаў, турыстаў) і інш.\n1. Якія традыцыйныя каляндарныя святы і абрады вядомы ў вашым горадзе (Каляды, Масленіца, Пасха, Радуніца, Купалле, дажынкі і г. д.)? Як яны праводзяцца? Якія песні пры гэтым выконваюцца?\n2. Ці існуюць новыя традыцыі святкавання сучасных дат і падзей (Дзень горада, вечары сустрэч, выпускныя вечары)? Што характэрна для фальклорнага рэпертуару?\n3. Ці вядомы вам асаблівасці правядзення «пасвяшчальных» абрадаў (у салдат тэрміновай службы, турыстаў, пажарных, студэнтаў і г.д.)? Якія творы пры гэтым выконваюцца?\nХатні быт: рэпертуар сучаснага застолля, вяселля, хрысцінаў, пахавання, провадаў на тэрміновую службу.\n1. Што характэрна для рэпертуару сучаснага сямейнага застолля?\n2. Ці вядома вам, як раней ладзілі вяселлі? Што новага з’явілася ў гарадскіх вяселлях цяпер? Ці выконваюцца яшчэ фальклорныя творы? Якія?\n3. Як у вашым горадзе праходзяць абрады хрысцінаў, пахавання, провадаў на тэрміновую службу? Што вызначае спецыфіку фальклорнага матэрыялу?\n9.1.2. Гарадская фальклорная проза ўключае:\nа) гарадскія былічкі (у аснове – міфалагічныя апавяданні);\nЦі вядомы вам былічкі, звязаныя з тымі ці іншымі «дрэннымі месцамі»: напрыклад, з палянамі, скаламі, пячорамі ў павер’ях турыстаў, альпіністаў і спелеолагаў; з паддашкамі і падваламі гарадскіх будынкаў у прымхлівых апавяданнях падлеткаў і г. д.?\nЯкія былічкі аб «касмічных прышэльцах», часовым выкраданні імі людзей, НЛА і іншых «анамальных з’явах» бытуюць у вашым горадзе?\nЦі існуюць былічкі, якія апавядаюць аб сустрэчах з рознымі формамі мутацый (людзей, жывёл, раслін), якія ўзніклі ў выніку тэхнагенных катастроф (аварыі на ЧАЭС і г. д.)?\nб) гарадскія бывальшчыны (у аснове – апавяданні аб даўніх падзеях);\nЦі захаваліся бывальшчыны аб цяжкасцях, пакутах і фізічных калецтвах людзей у пераломныя моманты гісторыі?\nв) гарадскія мемараты (у аснове – апавяданні сведкаў аб нядаўніх падзеях);\nАб якіх войнах (айчыннай, афганскай, чачэнскай) захаваліся ў вашым горадзе вусныя апавяданні (мемараты)?\nЦі вядомы вам вусныя апавяданні (мемараты) аб узнікненні горада, помнікаў?\nЦі бытуюць у вашым горадзе легенды аб боскім умяшанні (напрыклад, аб звышнатуральнай дапамозе, дзівосным выратаванні) ці аб прадвесці важных падзей (сны, бачанні, абнаўленні іконаў, метэрэалагічныя з’явы)?\nУзор запісу: О дьяволе (легенда).\n«Когда случилась давка на Немиге, среди людей был дьявол. Он собирает жизни людей раз в 65 лет».\nЦі вядомы вам вусныя апавяданні, у даставернасць якіх вы верыце безагаворачна (гарадскія міфы)?\nЯкія чуткі, плёткі, байкі ўвесь час узнаўляюцца ў вашым горадзе?\nЯкія асноўныя цыклы анекдотаў прадстаўлены ў фальклоры вашага горада?\nУзор запісу: Анекдот.\n«Родственники собрались в доме покойного и с нетерпением ожидают, когда прочтут завещание. Наконец, юрист вскрывает конверт и читает: «Будучи в здравом уме и твердой памяти, все свои деньги я растратил…» Или: «Урок биологии. Учительница: Дети, как называется существа, которые могут жить и в воде и на суше? Матросы, – отвечает с задней парты Вовочка».\n9.1.3. Малыя формы фальклору ўключаюць:\nЯкія традыцыйныя прыказкі і прымаўкі вам вядомы? Пры якіх абставінах яны гучаць?\nЦі вядомы вам камічныя пераробкі прыказак і прымавак?\nУзор запісу: «Сколько волка ни корми, а он все ест и ест»; «На вкус и цвет фломастеров нет»; «Кто рано ложатся, те поздно выходят замуж». Ці: «Видно птицу по помету»; «Чем дальше влез, тем ближе вылез».\n9.1.4. Гарадская фальклорная паэзія ўключае:\nЯкія прыпеўкі карыстаюцца найбольшай папулярнасцю ў вашым горадзе?\nб) гарадскія рамансы, новыя балады.\nЦі вядомы вам тэксты гарадскіх рамансаў ці баладных песень? Аб чым у іх спяваецца?\nУзор запісу: Вдали шумели камыши…\nВдали шумели камыши, судили парня молодого.\nОн был красив и молчалив, но в жизни сделал много злого.\nКогда он начал свой рассказ, все в зале быстро замолчали.\nОн рассказал про дом, про мать, и слезы по щекам стекали.\nКогда мне было восемь лет, я от семьи, от рук отбился.\nМы стали грабить, воровать, и с черной шайкой я скрутился.\nКогда прошло шестнадцать лет, я взрослым стал мужчиной.\nДа, вот прошло шестнадцать лет – я взрослым стал мужчиной.\nМы стали грабить один дом, не зажигая света в нем.\nКогда же я зажег свечу, о Боже, что я там увидел!\nВедь там лежала моя мать, в груди с кинжалом умирая.\nОна свидания ждала, но сына так и не дождалась.\nВ углу лежал и мой отец, он был убит моей рукою.\nОн сына ждал давным-давно, но за окном темным-темно.\nМоя трехлетняя сестра в кроватке тихо умирала.\nОна как рыбка без воды свой алый ротик открывала.\nКогда он кончил свой рассказ, все в зале тихо зарыдали.\nСмертельный приговор судья писал тихонько со слезами.\nВдали шумели камыши, убили парня молодого.\nг) песні (бытавыя, ваенныя, палітычныя, песні-пародыі);\nШто характэрна для песеннага рэпертуару вашага горада (выкананне ваенных, палітычных, бытавых, парадыйных і іншых тэкстаў)?\nд) крычалкі, выразы, прыгаворкі (застольныя, картачныя, стадыённыя, дзіцячыя);\nЦі можаце вы прывесці прыклады выразаў, крычалак, прыгаворак?\nа). «Спартак», не робей! б). Великая, могучая…\n«Спартак» не робей! Великая, могучая\nПо своим воротам бей! Никем непобедимая,\nЕсли в наши попадешь, Команда Новополоцка,\nДо медпункта не дойдешь! Ты самая любимая!\nе) песенныя пераробкі папулярных твораў;\nЯкія папулярныя творы часцей за ўсё перарабляюцца? Чаму?\nУзор запісу: Ты живешь в соседнем доме…


Садам Хусэйн зрабіў важныя прызнаньні\n07 верасень 2005, 16:02\nСьвятлана Курс, Прага Ірацкі прэзыдэнт Джалал Талябані заявіў, што былы дыктатар Садам Хусэйн прызнаўся ў шэрагу ваенных злачынстваў. Заява Талябані прагучала за паўтары месяцы да пачатку судовага працэсу над Хусэйнам. Гэты працэс, паводле заходніх юрыстаў, ня можа быць дастаткова аб''ектыўным з-за ангажаванасьці ірацкіх юрыстаў.\nІрацкі прэзыдэнт Джалал Талябані заявіў дзяржаўнай тэлевізіі “Аль-Іракія”, што сьледзтва “здолела атрымаць прызнаньні” ад былога ірацкага лідэра Садама Хусэйна. Са словаў Талябані, Хусэйн прызнаўся, што асабіста аддаў загад аб масавых забойствах курдаў у канцы 1980-х.\n(Талябані: ) "Я сустрэўся са сьледчым, які дапытваў Садама. Я заклікаў яго працягваць сьледзтва, а ён паведаміў мне добрую навіну – што атрымаў важныя прызнаньні ў Садама Хусэйна, якія той падпісаў. Напрыклад, ён прызнаўся ў масакры курдаў аль-Анфаль. Ён сказаў: “Загад аддаў я”. Садама трэба асудзіць на сьмерць 20 разоў. Ёсьць сто прычынаў асудзіць яго на сьмерць”.\nЗаява Талібані, які з паходжаньня курд, была эмацыйнай і дала новыя падставы дакараць урад у ціску на суд. Талябані адкідвае гэтыя папрокі. Дэвід Гартўэл, аглядальнік лёнданскай аналітычнай групы “Джэйн”, што займаецца Сярэднім Усходам, сказаў:\n(Гартўэл: ) "Талябані выступіў не на карысьць сабе й судоваму працэсу, сьцьвярджаючы, што Садам прызнаўся й заслугоўвае сьмяротнай кары”.\nХіва Асман, прэсавы сакратар прэзыдэнта Талябані, пацьвердзіў, што прэзыдэнт лічыць Хусэйна вартым сьмяротнага пакараньня, але не падпіша сьмяротнага выраку Хусэйну асабіста. Са словаў Асмана, Талябані даручыў падпісаць вырак свайму прадстаўніку або віцэ-прэзыдэнту доктару Адэлю Абдэль Мэхдзі.\nНа думку адвакатаў Хусэйна, выступ прэзыдэнта Талябані можа пашкодзіць аб’ектыўнаму разгляду справы ў судзе. Абдэль Хак Аляні, юрыдычны кансультант сям’і Хусэйна, заявіў, што ў панядзелак, калі ён адведваў свайго кліента, той ня згадваў ні пра якое прызнаньне.\nСадам Хусэйн знаходзіцца ў зьняволеньні са сьнежня 2003 году, сьпіс папярэдніх абвінавачаньняў супраць яго сягае 500 пунктаў і ўключае ўварваньне ў Кувэйт у 1990-м, масакру курдаў аль-Анфаль у 1986-1988; хімічную атаку на курдзкі горад Халабджа ў 1988 году, жорсткае падаўленьне паўстаньня курдаў і шыітаў у 1991 годзе.


17 сакавік 2020, 09:07\nМэдыцынскі работнік вымярае тэмпэратуру жанчыны на ўездзе ў горад Вагаршапат, Армэнія, 16 сакавіка 2020 году\nУ краіне зафіксаваная самая вялікая колькасьць інфікаваных на Паўднёвым Каўказе.\nАрмэнія, якая ўваходзіць у Эўразійскі эканамічны зьвяз, абвясьціла надзвычайнае становішча да 14 красавіка для процідзеяньня новаму каранавірусу і адклала рэфэрэндум пра зьмены ў складзе Канстытуцыйнага суда да яго заканчэньня, паведамляе Reuters.\nПаводле зьвестак на панядзелак 16 сакавіка, Армэнія, у якой пражываюць 3 мільёны чалавек, паведаміла аб 52 выпадках каранавірусу ў краіне. Гэта самы вялікі паказьнік сярод краінаў Паўднёвага Каўказу.\nУсе адукацыйныя ўстановы будуць закрытыя да заканчэньня надзвычайнага становішча, паведаміў урад Армэніі. Межы з суседнімі Грузіяй і Іранам таксама будуць зачыненыя.\nРаней надзвычайныя захады з прычыны каранавірусу ўвялі Казахстан, Расея і Кіргізстан.\nКазахстан афіцыйна перайшоў на рэжым надзвычайнага становішча ад 16 сакавіка да 15 красавіка.\nУ Кіргізстане фармальна не абвяшчалі надзвычайнае становішча, але прынялі шматлікія захады, уласьцівыя такому становішчу: закрылі межы і забаранілі масавыя сходы (нават сямейныя сьвяты «тоі»), абвясьцілі карантын у навучальных установах, закрылі кінатэатры і начныя клюбы.\nРасея таксама не абвяшчала надзвычайнае становішча, але ад 18 сакавіка забараняе ўезд усім замежнікам.


09 красавік 2021, 11:12\nШтаб-кватэра Радыё Свабода ў Празе\nКарпарацыя Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода асуджае спробы расейскіх уладаў прымусіць яе згарнуць дзейнасьць у Расеі і будзе змагацца з гэтымі спробамі усімі магчымымі мэтадамі. Пра гэта заявіў у чацьвер прэзыдэнт карпарацыі Джэймі Флай.\nПаводле яго, «карпарацыя стала аб’ектам ціску расейскіх уладаў з прычыны таго, што працягвае даваць сваёй аўдыторыі ў Расеі, якая расьце, аб’ектыўныя навіны і інфармацыю ў той час, калі Крэмль спрабуе абмежаваць да яе доступ». «Мы будзем працягваць любымі магчымымі спосабамі. Мы ўпэўненыя, што жыхары Расеі хочуць мець выбар», — сказаў Флай.\nНапярэдадні прэзыдэнт РСЕ/РС таксама падкрэсьліў, што карпарацыя будзе змагацца з нападамі на яе журналісцкую незалежнасьць.\nУ апошнія месяцы «Роскомнадзор» увёў жорсткія патрабаваньні маркіраваць кантэнт да сродкаў масавай інфармацыі, унесеных Міністэрствам юстыцыі Расеі ў сьпіс так званых «замежных агентаў». Адмова ад выкананьня гэтых патрабаваньняў цягне за сабой штрафы і патэнцыйнае блякаваньне сайтаў «Голасу Амэрыкі», Радыё Свабода і іншых расейскамоўных рэдакцый РСЕ/РС.\nМэта такога ціску — «прымусіць замаўчаць галасы незалежных рэпартэраў», адзначаецца ў тэксьце заявы, распаўсюджанай Дзярждэпартамэнтам ЗША.\nУ чацьвер стала вядома, што «Роскомнадзор» мае намер скласьці на Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода яшчэ 130 пратаколаў у сувязі зь меркаваным парушэньнем закону аб «замежных агентах». Іх складаньне мусіць пачацца 16 красавіка. Агульная сума штрафаў у дачыненьні да мэдыякарпарацыі можа дасягнуць 2,3 млн даляраў.\nНа гэты момант «Роскомнадзор» наклаў на РСЕ/РС штрафныя санкцыі на суму прыкладна ў 1 мільён даляраў, налічыўшы у яе працы 390 парушэньняў закону аб «замежных агентах». РСЕ/РС аспрэчвае ўсе рашэньні «Роскомнадзору» ў судовым парадку, лічачы іх парушэньнем Канстытуцыі Расеі, закону аб СМІ і правілаў канкурэнцыі на мэдыярынку. Цьвярскі раённы суд Масквы да цяперашняга часу разгледзеў і адхіліў усе 72 пададзеныя РСЕ/РС апэляцыі.\nПапулярнасьць РСЕ/РС у Расеі няўхільна расьце: у прыватнасьці, у 2021 годзе сайты расейскай службы Радыё Свабода рэгіструюць больш за 15 мільёнаў наведваньняў у месяц.\nРадыё Свабода і яго рэгіянальныя праекты, тэлеканал «Настоящее время», а таксама яшчэ некалькі падразьдзяленьняў РСЕ/РС уключаныя ў сьпіс «СМІ — замежных агентаў» у канцы 2017 году. Рэдакцыі, унесеныя ў пералік міністэрства, абавязаныя падаваць фінансавыя справаздачы аб сваёй дзейнасьці і пэўным чынам пазначаць публікацыі.\nРСЕ РС выконвае сфармуляваныя ў 2017 годзе патрабаваньні расейскага заканадаўства аб СМІ — «замежных агентах», аднак нязьменна ацэньвае дзеяньні расейскіх уладаў у гэтым кірунку як «небясьпечныя намаганьні, накіраваныя на перасьлед журналістаў, як крокі да таго, каб грамадзяне Расеі атрымлівалі толькі ўхваленую Крамлём інфармацыю».\nДзяржаўны сакратар ЗША Энтані Блінкен выказаў заклапочанасьць у сувязі з намаганьнямі расейскіх уладаў, накіраванымі на спыненьне дзейнасьці мэдыякарпарацыі Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода ў Расеі — на падставе закону аб «замежных агентах», паведаміў прадстаўнік Дзярждэпартамэнту ЗША Нэд Прайс.\n6 красавіка Блінкен сустрэўся з выканаўцам абавязкаў кіраўніка Агенцтва ЗША па глябальных мэдыях (USAGM) Келу Чао. Суразмоўцы абмеркавалі ролю незалежных мэдыяў ў захаваньні і прасоўваньні дэмакратычных прынцыпаў.