Szkoła Kaliska - DZIEJE SZKOŁY W OKRESIE MIĘDZYPOWSTANIOWYM 1830-1866. Dzieje I Liceum im. A. Asnyka w Kaliszu -\n2. DZIEJE SZKOŁY W OKRESIE MIĘDZYPOWSTANIOWYM 1830-1866\nLosy szkoły w okresie międzypowstaniowym w latach 1830-1863 związane były z działalnością czterech różnych zakładów tj. szkoły wydziałowej (która swoją działalność rozpoczętą w 1826 r. kontynuowała do 1833 r.), Szkoły Obwodowej Filologicznej (1833-1845); która w latach 1842-1845 nosiła nazwę Szkoły Powiatowej (zachowując profil filologiczny), Wyższej Szkoły Realnej (1845-1862) oraz z początkami działalności Gimnazjum Filologicznego (1862-1866). Zmiany statusu w znacznym stopniu związane były z ogólnymi zasadami porządkującymi stan polskiego szkolnictwa w obrębie Cesarstwa Rosyjskiego. Nie da się jednak ukryć, że sytuacja uczelni kaliskiej w wielu przypadkach wynikała z reakcji społeczeństwa polskiego na politykę zaborcy wobec narodu.\nUczelnia kaliska tego okresu to zakład bardzo aktywny, zarówno pod względem naukowym jak i wychowawczym. Jej nauczyciele dbali o wysoki poziom wiedzy swoich wychowanków, korzystali z aktualnych informacji o prowadzonych badaniach naukowych i odkryciach, zapoznawali młodzież z najnowszą literaturą polską. Wykształcili rzeszę znakomitych literatów, prawników, lekarzy, przyrodoznawców, inżynierów, przedstawicieli wielu dyscyplin naukowych. Efektem umiejętnie prowadzonej działalności wychowawczej była patriotyczna postawa uczniów i absolwentów w czasie powstań narodowych.\nJuż w okresie poprzedzającym wybuch powstania listopadowego wśród uczniów Szkoły Wydziałowej w Kaliszu dawały się odczuwać nastroje niepokoju wywołanego ówczesną sytuacją polityczną w Królestwie. Sytuacja ta była najwidoczniej dość niebezpieczna, skoro otrzymano w początkach 1830 r. "expedycję" Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego wzywającą, "aby broń wojskowa i ładunki z Arsenału wzięte, jakie są jeszcze u uczniów Szkoły Wydziałowej kaliskiej znajdować się mogą, w miejsce przez władze administracyjne wskazane - złożone były"46.\n8 marca 1831 r. wymieniona Komisja poleciła rektorowi odebranie "przysięgi na wierność Ojczyźnie i Narodowi Polskiemu od całego składu Nauczycielskiego, Officyalistów i Służących i jak najśpieszniejsze nadesłanie protokołu tego aktu"47. Działo się to już w warunkach rozgrywającej się akcji powstańczej. Zapewne w celu zdobycia orientacji co do ewentualnej możliwości formowania oddziałów powstańczych Urząd Municypalny zażądał przedstawienia listy imiennej wszystkich "profesorów, nauczycieli i uczniów wieku od lat 18 do 45 w czasie jak najrychlejszym"48. Sprawy związane ze zmianami programowymi, wynikłymi z racji określonej sytuacji politycznej państwa pozostawiono "przezorności i roztropności nauczycielów", którzy pismem rządowym z 7 stycznia 1831 r. zostali upoważnieni do "wykładania w szkołach konstytucji 3 Maja, X-twa Warszawskiego i dzisiejszej"49.\nWydarzenia 1830-1831 r. w znaczący sposób wpłynęły na losy uczelni Na wieść o wybuchu powstania ze szkoły odeszło kilku nauczycieli włączając się w czynny sposób w jego przebieg.\nZapewne z tej to przyczyny już 5 grudnia 1830 r. Komitet Obywatelski Województwa Kaliskiego zalecił rektorowi, by profesorowie "powrócili natychmiast do pełnienia swych obowiązków, na przeciwny zaś przypadek ma o tem [rektor - przyp, aut] donieść przełożonej władzy, iżby ta nakazała zastąpić opuszczone posady".\nObok uczniów i nauczycieli w działalność powstańczą zaangażowali się też absolwenci. W składzie Rządu Narodowego obok Bonawentury i Wincentego Niemojowskich znaleźli się Teodor Morawski (minister spraw zagranicznych) i Alojzy Biernacki (działacz gospodarczy i polityczny, minister skarbu). W kierownictwie powstania był Nepomucen Chrzanowski, Antoni Winnicki, Julian Szotarski (Szatorski?) - redaktor "Merkurego", August Kroplewski - autor Ody do wolności i Ody na cześć Polski. Dawni wychowankowie jako żołnierze powstańczy walczyli i ginęli pod Grochowem i Ostrołęką, wzięli udział w wyprawie na Litwę, bronili Warszawy. Starsza młodzież szkolna oraz absolwenci tworzyli ochotnicze oddziały powstańcze. Jednym z nich dowodził porucznik jazdy kaliskiej Feliks Łączkowski - prezes szkolnego Towarzystwa Literackiego "Auska". Absolwenci i profesorowie weszli także w skład kaliskiego Komitetu Opiekuńczego. Należeli do nich Bonawenturą Niemojowski, Józef Gątkiewicz, Franciszek Kossowski, ks. Łukasz Traffarski, ks. Ignacy Przybylski, Leon Załuskowski, Szymon Dobrowolski oraz prezydent m. Kalisza - Feliks Więckowski.\nPod koniec 1831 r. powstanie w województwie kaliskim upadło. Żołnierze, wychowankowie kaliskiej szkoły zaciągnęli się do partyzantki Zaliwskiego. Byli w niej m.in. wspomniani już Nepomucen Chrzanowski i Antoni Winnicki, którzy wzięli udział w ataku na oddziały rosyjskie stacjonujące w Szadku i Kaliszu. Winnicki za swoją działalność został rozstrzelany w Kaliszu 16 listopada 1831 r. Konsekwencją czynnego opowiedzenia się za powstaniem było zawieszenie zajęć w uczelni (od l września 1832 r. do 25 lipca 1833 r.) i dymisja niektórych nauczycieli. Wydarzenie to kładło kres istnieniu utworzonej w 1826 r. Szkoły Wydziałowej.\nW okresie jej istnienia władze oświatowe Królestwa starały się zmienić realizowany dotąd postępowy program oświatowy (wywodzący się z tradycji Komisji Edukacji Narodowej), ograniczając ilość czasu przeznaczonego na przedmioty matematyczno-przyrodnicze a zwiększając liczbę godzin nauczania łaciny, równocześnie też odrzucając naukę prawa, logiki, naukę o konstytucji, gdyż te ostatnie przedmioty szerzyły poglądy liberalne i patriotyczne.\nOBWODOWA SZKOŁA FILOLOGICZNA (1833-1845)\nObwodowa Szkoła Filologiczna rozpoczęła swą działalność w 1833 r. w wyniku przekształcenia Szkoły Wydziałowej. Według ustawy tymczasowej z 1833 r. celem ogólnym placówek oświatowych w Królestwie Polski było, obok moralnego ukształtowania młodzieży (zgodnego z wolą zaborcy), danie jej "sposobności nabywania nauk stanowi jej najpotrzebniejszych"50. Szkoła była w zasadzie ukierunkowana na kształcenie rolników, rzemieślników, kupców i średniej klasy urzędników. Nauczycieli zobowiązano do ścisłego realizowania programu bez samowolnych prób jego rozszerzania. Szkolnictwo średnie w latach 1833-1845 na ziemiach polskich zaboru rosyjskiego obejmowało ośmioklasowe gimnazja (o profilu filologicznym lub technicznym) oraz czteroklasowe szkoły obwodowe. Taką właśnie placówką z programem nauczania odpowiadającym czterem niższym klasom gimnazjalnym była szkoła kaliska. Od 1837 r. tego typu zakłady nazywano szkołami powiatowymi. Ustawa oświatowa z 1840 r. dzieliła ponadto szkoły obwodowe na filologiczne (dające możność kontynuowania nauki w gimnazjum) i na realne (przygotowujące do zawodu). Kaliska otrzymała profil filologiczny, stąd też często w nazwie szkoły wymiennie pojawiają się w omawianym okresie określenia "filologiczna" lub "powiatowa". Jej filologiczny charakter wynikał z dużej liczby wykładanych języków.\nUczono: polskiego, rosyjskiego, łacińskiego, niemieckiego i francuskiego. Sytuację w szkolnictwie określała w znamienny sposób tajna instrukcja karna wprowadzona w 1834 r., według niej znacznie zaostrzono represje za przewinienia uczniowskie. Jeżeli ustawa z 1833 r. nie wspominała o karach lecz o "środkach poprawy" (m.in. napomnienie, zawstydzenie, wystawienie nazwiska na czarnej tablicy, zamknięcie na kilka godzin w klasie, zawiadomienie rodziców, a w uzasadnionych przypadkach po uzyskaniu zgody rady nauczycielskiej - chłosta), to w przepisach z 1834 r. wymieniono precyzyjnie aż 16 rodzajów dolegliwości. Trudno dzisiaj dociec, w jakim stopniu dotknęły one uczniów kaliskiej szkoły, niemniej warto wiedzieć na jakie przykrości mogli się narazić dokonując różnych szkolnych wykroczeń. "1. uwagi i wymówki, 2. stanie pośrodku pokoju, 3. klęczenie, 4. pozbawienie wyższego miejsca w klasie, 5. przeprowadzenie na ławkę, specyalnie w tym celu postawioną, 6. zapisanie wymówki do dziennika szkoły, 7. areszt na godzinę, 8. posadzenie na chleb i wodę między lekcyami rannemi i wieczornemi, 9. chłosta niepubliczna, 10. areszt na dłuższy czas, nie wyżej niż 24 godziny, 11. zapisanie ucznia do czarnej księgi, 12. chłosta wobec kolegów, 13. wywieszenie nazwiska na czarnej tablicy na ścianie szkoły, 14. chłosta wobec uczniów wszystkich klas, 15. przeprowadzenie z klasy wyższej do niższej z chłostą, lub bez chłosty, 16. wydalenie ze szkoły lub ze wszystkich szkół - ale nie inaczej jak po surowej chłoście w obecności wszystkich klas". Coraz częściej wymieniana kara cielesna - chłosta - egzekwowana była przez szkolnych woźnych (najczęściej byłych wojskowych) również zgodnie z przepisami. Używać było wolno tylko "miotełki z rózeg brzozowych świeżych lub w wodzie zmoczonych, która związana z końcami nie obciętymi w wiązaniu winna mieć grubość około cala jednego, długości od pięciu ćwierci do półtora łokcia. Bić... po tyłku, po gołem ciele"51. Nadzór nad szkołą sprawował dyrektor gimnazjum guberialnego piotrkowskiego. Pracą kaliskiej placówki kierował inspektor, któremu pomagali dwaj inspektorzy honorowi, jeden cywilny a drugi duchowny. Inspektorem przez cały okres jej istnienia był Jan Borowicz. Współpracował on z duchownymi trzech obrządków religijnych, co odzwierciedlało zróżnicowany wyznaniowo skład uczniów.\nKaliszan nie satysfakcjonowało posiadanie szkoły obwodowej. Ich ambicje sięgały znacznie wyżej. Szczytne tradycje placówek kaliskich dawały pewne argumenty. W 1845 r. "Gazeta Handlowa i Przemysłowa" wydawana w Warszawie pisała: "Mieszkańcy Kalisza cieszą się ciągle nadzieją, iż szkoły ich przemienione kiedyś zostaną w Gimnazjum, gotowi ponieść w części niezbędne w takim razie wydatki. Gdyż istotnie w tak ludnej prowincyi, jak jest nasza, dwa Gimnazya snadno utrzymać się mogą, a ileż się przez to ułatwi edukacya synom urzędników, zwykle kończącym dzisiaj dla braku funduszów - tylko cztery klassy początkowe"52. Z dumą pokazywano jej budynek "niewielki ale gustowny: na dole klassy, kancelarya, mieszkanie Inspektora, na pierwszym piętrze mieszkanie kilku indywiduów szkolnych, biblioteka i obszerny salon popisowy z kolumnadą wokoło"53. Podkreślano przy tym często zapobiegliwość władz co do porządnego utrzymania gmachu "gustownego urządzenia sal na klassy i zbiory naukowe", a także wyposażenia kancelarii, która "w porządne zaopatrzona utensylia została" w 1840 r.54.\nCzteroletni kurs nauczania, wypełniały przedmioty dość zróżnicowane pod względem treści, choć pełna nazwa szkoły mogłaby sugerować zdominowanie programu przez języki. Przedmioty nauczania i wymiar godzin określały: Ustawa dla gimnazjów, szkól obwodowych i elementarnych czyli parafialnych w Królestwie Polskim z 1833 r., Rozkład nauki na godziny w szkołach obwodowych i gimnazjach z 1835 r., Ustawa dla gimnazjów, szkół obwodowych i elementarnych Okręgu Naukowego Warszawskiego z 1840 r.\nPodstawowym przedmiotem wykładanym we wszystkich klasach była religia połączona z moralnością. Uczono religii rzymsko-katolickiej, ewangelickiej i prawosławnej, w zależności od potrzeb wynikających z wyznania uczniów. Kolejnymi przedmiotami były języki: łaciński, rosyjski, polski, następnie "arytmetyka, geometria do stereometryi włącznie, atoli bez dowodzeń", geografia, historia powszechna, polska i rosyjska, kaligrafia i rysunki. W 1835 r. wprowadzono język niemiecki (od klasy drugiej począwszy), a w 1838 r. rosyjski stał się językiem wykładowym w takich przedmiotach jak historia i geografia55. Od 1840-1841 r. po rosyjsku wykładano matematykę w klasie czwartej, zaś w następnych latach także w pozostałych klasach. Ogółem obciążenie uczniów obowiązkami szkolnymi ok. 1840 r. wynosiło 36 godzin tygodniowo.\nPrzemianowanie zakładu w 1842 r. na powiatowy nie wiązało się z istotnymi zmianami programowymi. W roku nauki 1842/1843 "z mocy łaskawego zezwolenia J. W. Kuratora Okręgu Naukowego Warszawskiego [...] za osobną opłatę otwarty został przy szkole kaliskiej dodatkowy kurs języka francuskiego, wykładany przez P. Wieczór, nauczyciela tejże szkoły"56.\nSzczególne znaczenie, zwłaszcza dla uczniów Polaków, miało nauczanie języka polskiego. Według ustawy z 1833 r. pobierali oni jego naukę w niewielkim wymiarze: od I do IV klasy włącznie po 3 godziny lekcyjne tygodniowo.\nW 1835 r. liczba ta uległa zwiększeniu: w kl. I do 5, w II do 4, w III do 4, i w IV do 5 godzin tygodniowo. Ustalenia z 1840 r. ponownie zmniejszyły tę ilość. Tylko w klasie I uczono 4 godziny tygodniowo, natomiast w pozostałych po 3. Język polski był przedmiotem, któremu poświęcano szczegółowe ustalenia w różnego rodzaju instrukcjach, normujących działy nauczania i umiejętności, jakie winien był uczeń posiąść. Należy pamiętać, że uczniowie kaliscy z okresu działania szkoły obwodowej korzystali z klasyki literatury polskiej, poznając teksty Kochanowskiego, Krasickiego, Naruszewicza, Mickiewicza i in. Znali także polskie tłumaczenia Homera, Horacego, Petrarki, Defoe, Fontaine'a, Scotta, Moliera i in. Korzystali też z podręczników do nauki języka ojczystego (wydawanych współcześnie, jak i z tych które powstały jeszcze w dobie Komisji Edukacji Narodowej i działalności Izby Edukacyjnej Księstwa Warszawskiego).\nZajęcia w szkole odbywały się codziennie (w dni powszednie), zarówno w godzinach przedpołudniowych jak i po południu. Ustawa z 1833 r. pozostawiała uczniom dwa popołudnia wolne (we wtorki i czwartki). W układaniu planów lekcji starano się stosować zasadę, aby zajęcia uważane za trudniejsze odbywały się do południa lub we wczesnych godzinach poobiednich. Przedmioty związane z rysunkiem, tzw. graficzne, również lokowano w tym czasie z uwagi na korzystne oświetlenie. Próbowano też coraz powszechniej eliminować nauczanie pamięciowe, mechaniczne i odtwórcze kopiowanie źródeł wiedzy. Nie sprzyjały natomiast przyswajaniu wiadomości długie półtoragodzinne lekcje. Od 1835 r. były one już 60-minutowe.\nW kaliskiej szkole obwodowej w latach 1833-1845 uczyło w sumie 33 nauczycieli. Ich liczba zwiększała się z racji rosnącej ilości uczniów.\nRok szkolny Liczba nauczycieli\nŹródło: Porządek Osób Zgromadzenia...\nDodać trzeba, że liczba nauczycieli tylko do 1839 r. była zgodna z odpowiednimi przepisami. Od roku szkolnego 1839/1840 odnotowuje się ich "nadkomplety", a wiec zatrudnienie na etatach dodatkowych nie przewidzianych w ustaleniach prawnych dla tego typu zakładów. Zjawisko to w odniesieniu do szkoły kaliskiej dotyczy przeciętnie 5-6 nauczycieli. Zapewne świadczyło to o dużej popularności placówki, co uzasadnione było z kolei brakiem innej cywilnej szkoły średniej na terenie miasta i okolic.\nNauczyciele wywodzili się z grona pedagogicznego b. Szkoły Wydziałowej, bądź napływali do Kalisza z bardzo różnych ośrodków. Przybywali więc z Warszawy, Sieradza, Włocławka, Wielunia i Pińczowa a tam z kolei wyjeżdżali inni, kończący swoją kaliską pracę. Ruch służbowy odbywał się na zasadzie "przeniesień". Zdarzało się także, że szkoła zatrudniała młodych nauczycieli nie posiadających żadnej praktyki, prosto z Uniwersytetu Moskiewskiego (np. wykładający matematykę Tymoteusz Urbański, przybyły w roku 1841/1842) lub też z Uniwersytetu Petersburskiego Cyprian Laudyn, który pojawił się w Kaliszu w roku szkolnym 1844/1845. Nauczyciele rekrutowali się z duchowieństwa, absolwentów Uniwersytetu Warszawskiego i uniwersytetów rosyjskich. Nie wiadomo czy w składzie nauczających znajdowali się absolwenci warszawskich Kursów Dodatkowych, na których w latach 1836-1841 przygotowywano nauczycieli dla szkół średnich Królestwa. Do najbardziej zasłużonych pedagogów należałoby zaliczyć inspektora szkoły Jana Borowicza, Onufrego Dąbrowskiego, Sylwestra Kinickiego i Bazylego Borysowicza. Pomimo częstych przeniesień służbowych wielu nauczycieli szkoły obwodowej pozostało w szkole do końca jej istnienia. Uczyli następnie w Wyższej Szkole Realnej i często resztę swego życia spędzali w Kaliszu, wiążąc się z jego mieszkańcami i ich problemami. Trudno dzisiaj o bliższe ustalenia ich warunków bytowych. Jedynym źródłem zawierającym informacje o wynagrodzeniu za pracę jest "Porządek Osób Zgromadzenia...". Z danych tam zawartych wynika, że było ono uzależnione od stanowiska (inspektor otrzymywał najwyższe), ilości godzin przedmiotu oraz ilości uczniów (chodzi tu zwłaszcza o lekcje religii).\nWynagrodzenie nauczycieli w roku szkolnym 1842-1843 (w rs)\nStanowisko przedmiot Imię i nazwisko Wysokość wynagrodzenia Wiek Lata służby\nInspektor Jan Borowicz 600 49 29\nReligia kat., moralność ks. Onufry Dąbrowski 270 40 21\nJ. rosyjski, religia prawosł. ks. Bazyli Borysowicz 450 + 15 38 9\nJ. polski Sylwester Kinicki 360 40 18\nHistoria, geografia Edward Antoniewicz 300 35 8\nJ. łaciński Ignacy Karpiński 270 27 4\nMatematyka Tymoteusz Urbański 270 25 1\nRysunek, kaligrafia Tomasz Mejbaum 270 26 1\nJ. niemiecki Juliusz Scholtz (Schultz) 180 33 5\nŚpiew kościelny Karol Lange 60\nReligia ewang. August Modl 45 45 8\nJ. rosyjski, geografia Sergiusz Tumanowski 450 33 6\nJ. łaciński Antoni Wieczór 300 33 7\nMatematyka Jan Kluczewicz 270 29 7\nMatematyka Jan Sumiński 270 22 1\nNauki filologiczne Franciszek Nowodworski 270 44 22\nLiczba uczniów szkoły obwodowej jest trudna do precyzyjnego ustalenia z wielu przyczyn. Akta archiwalne informują o ilości w sposób niejednolity - to podając liczbę promowanych, to rozpoczynających i kończących rok nauki, czasami zaś uczących się w szkole w momencie kończącego się okresu sprawozdawczego czyli pod koniec roku kalendarzowego. Z ustaleń, jakie poczyniono w tym zakresie na podstawie wielu różnorodnych informacji wynika jednakże stałe zwiększanie się liczby uczniów, od 120 w 1833 r. do 325 w 1845 r. Ilustruje to poniższa tabelka. Informacje podano w niej w taki sposób, w jaki występują one w źródłach, a więc raz w postaci roku szkolnego, raz kalendarzowego.\nLiczba uczniów Szkoły Obwodowej Filologicznej w Kaliszu w latach 1833-1845\nRok szkolny -rok kalendarzowy Liczba uczniów Rok szkolny - rok kalendarzowy Liczba uczniów\n1833 120 1839 276\n1834 164 1840 281-303\n1835 185 1841/1842 281-276\n1836 186 1842/1843 284-305\n1837/1838 245 1844/1845 306-325\nZ ustaleń R. Gerbera wynika, że w końcu roku szkolnego 1839/1840 liczba uczniów wynosiła 303, z czego ponoszących pełną odpłatność za naukę 181 i pobierających ją bezpłatnie 122. Szkoła nie miała żadnych stypendystów. Jej przekrój wyznaniowy przedstawiał się następująco: wyznania rzymsko-katolickiego było 266 uczniów (87,7%), grecko-katolickiego nie było wcale, prawosławnego - 2 (0,9%), ewangelickiego - 28 (9,2%), mojżeszowego - 7 (2,2%). Najwięcej wychowanków było pochodzenia urzędniczego - 151 i mieszczańskiego - 80, natomiast szlacheckiego - 56 a 16 chłopskiego57.\nPoczątkowo istniały klasy pojedyncze, jednak wskutek zwiększającej się liczby uczniów konieczne stało się dzielenie ich na oddziały. Zdarzające się w trakcie roku szkolnego dość znaczne różnice w ilościach wynikały z różnych przyczyn. Tłumaczono to "słabościami", "translokacją rodziców" i "interesami familijnymi". Niewątpliwie "słabości", szczególnie wtedy, gdy miały charakter epidemiczny, w dużym stopniu wpływały na absencję. Odnotowano, że grasująca w 1839 r. w Kaliszu i okolicach ospa "wielu uczniom przerwała nauki, dzięki jednak staranności miejscowych doktorów żaden z przyczyny tej choroby nie stał się śmierci ofiarą"58. Na terenie Królestwa zdarzały się wówczas próby wprowadzenia stałej opieki lekarskiej nad młodzieżą szkół średnich, lekarze nie otrzymywali za nią odrębnego wynagrodzenia. W 1837 r. wydano specjalną instrukcję, według której obowiązkiem lekarza było leczenie uczniów, informowanie chorych na choroby zakaźne, odwiedzanie kwater, szczepienie ospy itp. Za opiekę lekarską płacili rodzice, biedni otrzymywali pomoc medyczną darmo. Wydaje się, że szkoła kaliska, pomimo podlegania ogólnym przepisom nie miała w omawianym okresie żadnego stałego lekarza, w przypadku złego stanu zdrowia udzielano doraźnej pomocy.\nNie sposób dziś ustalić wszystkich czynników, jakie wpływały na podstawy klasyfikowania uczniów. W kaliskiej szkole stosowano powszechnie obowiązującą pięciostopniową skalę ocen: od 1 do 5. Oceniano sprawowanie, postęp w naukach, pilność i zdolności. Ze sprawowania można było otrzymać notę naganną (1), mierną (2), dobrą (3), bardzo dobrą (4) i wzorową (5). Postępy w naukach, pilność i zdolność odniesione do każdego z nauczanych przedmiotów klasyfikowano jako małe (1), mierne (2), dobre (3) i bardzo dobre (4). "Piątką" była w zakresie postępów w naukach ocena "celująca", zaś pod względem pilności nota "wzorowa", a piątkowe zdolności oceniano zaś jako "wielkie". Szacowano, że procent uczniów promowanych wynosił od 40% (1836 r.) do 64% (1844 r.), a liczba kończących szkołę dochodziła do 30 (1845 r.)"59. Uczniowie płacili za naukę rocznie 50 zł., czyli 7 rubli srebrem i 50 kopiejek. Synowie niezamożnych urzędników na mocy świadectw wydanych przez ich zwierzchników kształcili się bezpłatnie. Wyróżniający się w pracy otrzymywali corocznie szereg nagród, warunkiem ich otrzymania były "chwalebne obyczaje, wzorowe posłuszeństwo, znakomita pilność i celujący postęp w nauce". Podstawowe wyróżnienia stanowiły nagrody w książkach i listy pochwalne. Książki otrzymywało po 2-3 uczniów z każdej klasy, listów pochwalnych rozdawano znacznie więcej. Oprócz nagród, finansowanych przez szkołę spotykamy również i inne formy premiowania uczniów, pochodzące z subwencji instytucji rządowych lub też osób prywatnych. I tak np. w roku szkolnym 1836/37 "laury za odznaczanie się w języku polskim z daru Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych, Duchownych i Oświecenia Publicznego otrzymali: z klasy I Benedykt Gajewski, z II Antoni Dehnel, z III Konstanty Kozłowski, i z IV Józef Brzeziński60. "Z daru J. W-go Chlebowicza Wizytatora Generalnego Szkół w Królestwie Polskim odbierają uczniowie ubodzy a pilni Rozmówki polsko-rosyjskie: Knapiński Paweł, Stefański Józef, Różański Antoni, Wielichowski Hieronim, Krajewski Adam"61. "Z daru [...] Ks. Przybylskiego Opata Sulejowskiego i Proboszcza Kaliskiego, ale zgodnie z decyzją Zgromadzenia Nauczycielskiego" przyznano w tymże roku nagrody: Piotrowi Frasunkiewiczowi i Józefowi Żelisławskiemu (obaj z kl. IV), Antoniemu Borysławskiemu i Konstantemu Kotłowskiemu (III) oraz Julianowi Kajzerowi (II).\nNagrodą dodatkową za rysunki w roku szkolnym 1838/39 wyróżniono Jakuba Jasińskiego i Konstantego Chylewskiego.\nPrzyjęcie do szkoły związane było z szeregiem warunków, którym sprostać musieli także rodzice. W 1838 r. ogłoszono, że "zgłaszający się uczniowie mają bydź [!] w przepisany mundur ubrani i w książki potrzebne zaopatrzeni". Mundur wychowanka szkoły powiatowej składał się z "tuniki z sukna granatowego z 9 guzikami w jednym rzędzie, z kołnierzem stojącym, sukiennej, także granatowej furażerki kroju francuskiego (kepi), czarnych lub szaraczkowych spodni wykładanych na buty, pasa skórzanego, lakierowanego z metalową klamrą. Zimą strój ten uzupełniał płaszcz dwurzędowy z wykładanym kołnierzem z ciemnoszaraczkowego sukna"62. Uczniowie zajmowali prywatne stancje. Zarządzenia mówiły jednakże, że "tylko te obierać wolno, które przez zwierzchność szkolną, po zniesieniu się z władzą policyjną uznane zostaną za stosowne". Niewątpliwie zastrzeżenia władz mogły budzić i budziły takie mieszkania, które ułatwiały wychowankom różne kontakty: bądź to polityczne, związane z dążeniami niepodległościowymi, bądź też naganne moralnie. Uczniowie byli na tychże stancjach nadzorowani przez młodzież starszą (z kl. IV), która też zobowiązana była do udzielania młodszym kolegom pomocy naukowej. Odwiedzali stancje także dyżurujący nauczyciele.\nNiezadowolenie władz budziły wyjazdy dzieci ziemian kaliskich do szkół w Krakowie, Berlinie, Poznaniu czy Brzegu, zwłaszcza bez zezwolenia Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych, Duchownych i Oświecenia Publicznego. Zdecydowano także, iż mieszkańcy Królestwa mogli otrzymać paszporty na wyjazd do Rosji dla kontynuowania nauk w uniwersytetach rosyjskich pod warunkiem "Jeżeli w woysku rewolucyinem nie służyli i ieżeli żadna szczególna przeszkoda wyiazd ich tamować mogąca nie zachodzi"63.\nBardzo ważnym wydarzeniem były ceremonie zakończenia roku szkolnego, odbywające się corocznie w trzeciej dekadzie lipca. W znaczący sposób podkreślały one rangę zakładu naukowego; jego rolę w środowisku, a także pozycję w strukturze organów państwa. Niezmiennie od 1833 r. po rok 1845 odbywały się one przy udziale zarówno wszystkich uczniów szkoły oraz Zgromadzenia Nauczycielskiego, jak też władz miejscowych i gości. Uroczystość rozpoczynała śpiewana przez młodzież msza solenna w kościele. Następnie uczniowie wraz z nauczycielami udawali się do gmachu szkolnego, gdzie w najbardziej reprezentacyjnej sali zwanej egzaminacyjną lub popisową odbywała się kolejna część ceremonii. Rozpoczynała ją najczęściej mowa inspektora szkoły Jana Borowicza, który przedstawiał stan szkoły i jej szczególne osiągnięcia "za rok upłyniony", dodając często znamienne akcenty. W 1838 r. w "Akcie uroczystym zakończenia nauk" czytamy: "Troskliwość i ojcowska pieczołowitość Rządu, Jego usilne starania w spełnianiu dobroczynnych zamiarów Najłaskawszego Monarchy, Ojca Naszego względem uszczęśliwiania ludów berłu Jego podległych, są przyczyną najzbawienniejszych skutków, szczególniej do moralnego wychowania młodzieży jako zasady pomyślności przyszłych pokoleń. Rozszerzenie i wzrost Instytutów Naukowych, najjaśniejszym tego dowodem. A przekonanie o chwalebnych skutkach dzisiejszego wychowania tak się upowszechniło, że z każdym rokiem wzrasta uczących się liczba. Nie wyliczając innych stan Szkoły Obwodowej Kaliskiej dowodnie to stwierdza"64. Czasem inspektora zastępował nauczyciel języka polskiego Sylwester Kinicki. Następnie z popisami w zakresie j. polskiego, łacińskiego, rosyjskiego, niemieckiego i francuskiego (po raz pierwszy w 1843 r.) występowali uczniowie. Czytali najróżniejsze utwory, w tym także własne i deklamowali niektóre wyjątki. Inni okazywali swoje "rysunki, prace z zakresu kalligrafii i mappy przez siebie robione" oraz "plany jeometryczne, karty jeometryczne, próby kalligrafii, prace rysunkowe".\nBrakuje w "Aktach Uroczystych" nazwisk popisujących się uczniów, za to dość często wymienia się nazwiska wychowanków nagrodzonych książkami i listami pochwalnymi. Zdarzało się także, że i pedagodzy popisywali się niejako przed ogółem zgromadzonych prezentując swoje rozprawy. I tak np. w 1834 r. ks. B. Borysowicz, nauczyciel j. rosyjskiego odczytał "rozprawę o potrzebie uczenia się tegoż języka Polakom", a w 1843 r. matematyk Jan Kluczewicz przedstawił pracę "O guście jako mierze umysłowego ukształcenia". Później następowała część uroczystości dla młodzieży najważniejsza - odczytanie listy uczniów nagrodzonych i promowanych. Inspektor szkoły przemawiał wówczas do nich "O obowiązkach tak teraźniejszych, jak i tych, które ich na przyszłość czekają", zachęcał nagrodzonych do wytrwałości w pracy i postępowaniu moralnym, wzywał innych do naśladowania. Następnie wychowankowie śpiewali pieśni i kantaty W. Stolcego, W. A. Millera, J. Wolframa, J. Haydna (Stworzenie świata), P. Rejssigera, A. Romberga, hymn Boże chroń cara, pieśń Jak pełen chwały jest Pan Bóg w Syjonie. Dyrygował Karol Lange "upoważniony nauczyciel śpiewów dla Miasta Kalisza", a śpiewano z towarzyszeniem "miejscowej muzyki". Intencją owych produkcji wokalnych było "uproszenie Boga o najdłuższe i najpomyślniejsze panowanie Najjaśniejszego Mikołaja, Cesarza Wszech Rossyi, króla polskiego, najłaskawiej panującego i Najjaśniejszej jego familii".\nZakończenie uroczystości odbywało się w kościele, dokąd powtórnie udawano się. Śpiewano tam hymn dziękczynny za szczęśliwie ukończony rok szkolny. Następnie młodzież wracała do swoich klas, a po odebraniu cenzur rozjeżdżała się do domów rodzinnych na wakacje.\nWYŻSZA SZKOŁA REALNA (1845-1862)\nRozwój oświaty realnej, sygnalizowany już w ustawie z 1840 r. wszedł w stadium realizacji w 1845 r. Uznano, że należy zmniejszyć liczbę polskich szkół filologicznych, a przez to także ograniczyć liczbę Polaków studiujących w uniwersytetach rosyjskich i w innych wyższych zakładach Cesarstwa. Postanowienia te mogły przyczynić się także do zmniejszenia się dopływu do szkół wyższych zwłaszcza młodzieży uboższej. W dużym jednak stopniu regulatorem takich przekształceń szkolnictwa był postępujący rozwój przemysłu. Dodatkowe przepisy do wymienionej ustawy, zatwierdzone 27 marca 1845 r. polecały zredukowanie ilości szkół powiatowych do rozmiarów minimalnych, a przede wszystkim przekształcenia tych placówek w powiatowe szkoły realne o kierunku technologicznym, agronomicznym lub handlowym. Polecenia dotyczyły także ograniczenia liczby gimnazjów filologicznych (w każdej guberni poza warszawską mogło istnieć tylko jedno). Zlikwidowane gimnazja miały podjąć pracę jako wyższe szkoły realne. W rezultacie decyzji Kuratora Warszawskiego Okręgu Naukowego doszło do utworzenia w 1845 r. w Królestwie Polskim dwóch takich szkół - w Kielcach i Kaliszu. W 1849 r. utworzono trzeci tego typu zakład - w Szczebrzeszynie, działał on jednak tylko do 1852 r. "Z początkiem b.r. szkolnego [1845/1846 - przyp. aut.] wskutek Najwyższej Woli Szkoła w Kaliszu na Szkołę Wyższą Realną z dążnością technologiczną o 6 klasach zamienioną została"65. Powołanie jej do życia na bazie nie gimnazjum filologicznego, a powiatowej Obwodowej Szkoły Filologicznej było znacznym wyróżnieniem dla oświaty kaliskiej. Dążenia kaliszan do posiadania placówki na wyższym poziomie, wynikające z ambicji mieszkańców, zrealizowano opierając się na bazie przemysłowej miasta, która dawała podstawy dla powołania eksponowanej szkoły. "Kalisz, niegdyś miasto wojewódzkie, stanowił dość ważne centrum przemysłu włókienniczego i bawełnianego. W 1849 r. liczył 12 tys. mieszkańców"66.\nSzkoła oprócz ogólnego wykształcenia na poziomie średnim dawała przygotowanie chemiczno-technologiczne, zorientowane głównie na zapewnienie kadr dla miejscowego przemysłu włókienniczego. Fakt, że była to jedyna placówka tego typu dla całego Królestwa, świadczył o jej znaczeniu. Kielecka miała profil technologiczno-górniczy.\nW pierwszym roku istnienia uczelni kaliskiej otwarto tylko cztery niższe klasy. Uczniom, którzy dotąd znajdowali się w szkole filologicznej (trzy wyższe oddziały) umożliwiono dokończenie nauki w latach następnych. "Z każdym następnym rokiem przybywała jedna klasa, do zupełnego skompletowania szkoły. Również i klasy szkoły powiatowej filologicznej stopniowo były zamykane; tak że dopiero w roku szkolnym 1848/1849 znikł wszelki ślad szkoły poprzedniej. Do tego czasu działały jakoby jednocześnie dwie szkoły i cały tym sposobem sformowany zakład zostawał pod kierunkiem inspektora szkoły wyższej realnej, którym był od roku 1845/1846 do 1853/1854 p. Karol Beithel, a następnie do 1860/1861 p. Sawin"67.\nLiczba wychowanków wynosiła przeciętnie ok. 300, a klasy Uczyły 30-45 uczniów. W roku nauki 1845/1846 uczyło się w szkole 192 osób w klasach realnych i 121 w filologicznych b. szkoły powiatowej. W 1861 r. w obydwu wyższych uczelniach realnych w Królestwie pobierało naukę 810 uczniów68.\nKurator Warszawskiego Okręgu Naukowego Paweł Muchanow pisał w sprawozdaniu do władz ministerialnych w Petersburgu w 1856 r., że Wyższa Szkoła Realna w Kaliszu kształci przeważnie synów ziemian i urzędników. "Zamiana tych zakładów na szkoły ściśle specjalne skłoniłaby wielu uczniów do ich opuszczenia"69. Był bowiem przygotowywany projekt (z dnia 29 marca 1851 r.) według którego wyższe szkoły realne miały być przekształcone w placówki zawodowe o określonych kierunkach kształcenia. Ich absolwenci nie mieli być przyjmowani do służby urzędniczej. Byłoby to równoznaczne ze zdecydowanym obniżeniem poziomu nauczania. Do realizacji tego programu jednak nie doszło i szkoła kontynuowała swoją działalność do 1862 r.\nProgram nauczania w latach 1845-1862, realizowany na 32 godzinach lekcyjnych tygodniowo obejmował następujące przedmioty: religię (w zależności od wyznania ucznia: rzymsko-katolicką, ewangelicką lub prawosławną), język rosyjski (26 godzin tygodniowo we wszystkich sześciu klasach), język polski (16 godzin tygodniowo, tj.: w kl. I - 4 godziny, II - 4, III - 4, IV - 2 a w V - l i VI - l)70, j. niemiecki - 15, język łaciński (wprowadzony w roku szkolnym 1856/1857 jako przedmiot nadobowiązkowy), arytmetykę z buchalterią - 18 godzin, geometrię - 10, kaligrafię - 10, rysunki - 10, trygonometrię i sekcje koniczne - 4, algebrę - 5, technologię chemiczno-mechaniczną - 10, geometrię opisującą - 4, wiadomości z historii powszechnej - 4, geografię matematyczną - 10, fizykę ogólną - 4, chemię ogólną - 4, zoologię - 2, botanikę - 2, mineralogię - 3, mechanikę ogólną - 3, wiadomości z nauk przyrodzonych i higieny - 1371. Dodatkowym przedmiotem nieobowiązkowym była muzyka. Zajęcia z niej odbywały się raz w tygodniu w godzinach popołudniowych. Prowadzili je Franciszek Sołdraczyński (do 1855 r.) i Józef Pichelski (do 1862 r.). Szkolna orkiestra i chór wypełniały szczególnie uroczyste wydarzenia tego zakładu.\nZdecydowanie złe było zaopatrzenie uczniów w podręczniki z większości przedmiotów, zwłaszcza w klasach starszych. Odbijano teksty wykładów, przepisywano ich fragmenty. Nauczyciele korzystali z literatury zalecanej odpowiednimi instrukcjami. W większości były to jednak pozycje trudno dostępne, w językach obcych. Jedynymi książkami w j. polskim były Zasady algebry Bourdona, Początki trygonometrii płaskiej M. Poplińskiego, Zasady botaniki i fizjologii roślinnej Sz. Pisulewskiego, Rys chronologiczno-historyczny państw nowożytnych A. Zdanowicza, Historia powszechna dla szkól niższych, realnych i gimnazjalnych A. Poplińskiego.\nWażnym elementem procesu dydaktycznego było zwiedzanie fabryk i innych zakładów przemysłowych, głównie jednak związanych z branżą włókienniczą, gdzie uczniowie mogli bezpośrednio śledzić przebieg procesów technologicznych. Zaznajamiano ich z włókiennictwem i farbiarstwem na lekcjach technologii chemiczno-mechanicznej, które odbywały się w klasach IV, V i VI. W 1848 r. urządzone zostało laboratorium chemiczne, było ono czynne do końca istnienia szkoły72. Kontynuowała swą działalność biblioteka i "muzeum" szkolne, które gromadziło przede wszystkim pomoce naukowe m.in. modele, przyrządy, minerały itp. Kontrola efektów pracy dydaktyczno-wychowawczej była systematyczna i dość częsta. Uczniowie otrzymywali cenzury co 1-1,5 miesiąca. Czas oceniania precyzyjnie odnotowywano w dziennikach lekcyjnych; stopnie okresowe wyrażano cyframi arabskimi (2, 1, 3, itp.), przy rocznych dodawano jeszcze ułamki dziesiętne (np. 4,25 lub 2,35 czy 2,40 i 3,75). W dziennikach lekcyjnych sporządzano także zestawienia not za każdy okres odrębnie73.\nEgzaminy promocyjne i końcowe odbywały się komisyjnie. W komisji znajdowali się dwaj nauczyciele i inspektor. Dodatkowe wymagania stawiano uczniom kl. IV. Ukończenie bowiem czterech oddziałów wyższej szkoły realnej było równoznaczne z uzyskaniem wykształcenia na poziomie powiatowej szkoły realnej, co niektórych uczniów już w pełni zadowalało. By uzyskać patent, czyli świadectwo maturalne, uczniowie VI klasy zdawali egzamin końcowy, początkowo z 21 przedmiotów, później (od 1856 r.) z 19. Ponieważ każdego przedmiotu pytano innego dnia, egzaminy ciągnęły się trzy tygodnie, co zapewne stanowić musiało dodatkową trudność. Poprawki zdawano we wrześniu i w październiku.\nZachowanie uczniów poddane było nieustannej kontroli. Dbano nie tylko o poprawne postawy moralne, ale i o kształtowanie szczególnie wartościowych cech osobowości. Odnotowane ówczesne przewinienia uczniów nie odbiegają zbytnio od obecnych problemów wychowawczych. K. Stefański pisał: "W klasach niższych podlegali chłopcy karze najczęściej za nieuwagę, niedbalstwo, swawolę, kłamstwo, spóźnianie się na lekcje, opuszczanie nabożeństw w kościele, bijatyki, chowanie się pod ławki w czasie lekcji itp. [...], w klasach wyższych przewiny były już poważniejsze: zarozumiałość, zuchwalstwo, noszenie nieprzepisowych krawatów". Karano też za uczesanie "po kobiecemu", na co władza szkolna szybko reagowała, nakazując woźnemu włosy od ręki "spuszczać" tj. obcinać, bądź w kancelaryi, bądź na korytarzu szkolnym. Odsiadywano "kozę" za fanfaronadę po mieście, za odwiedzanie "handlów", za palenie fajek i "sygar", zawieranie niestosownych przyjaźni itp."74 Niektórzy uczniowie dowcipnie omijali zakaz noszenia długich włosów przedkładając władzom szkolnym zaświadczenia lekarskie stwierdzające m.in. szkodliwość strzyżenia "przez wzgląd na cierpienia oczu"75. Według Smogorzewskiego specjalistami od wymierzania kar cielesnych byli dozorcy szkolni, zwani też "pedlami", "często w szkole praktykującymi"; Antoni Szałowski (Szołowski) i Fryderyk Nettyn.\nUczniów pilnych i wzorowo się sprawujących nagradzano. Otrzymywano nagrody za wyniki ogólne, bądź za osiągnięcia w wybranych przedmiotach np. w języku rosyjskim, rysunkach, pochwały za "przykładanie się do nauki śpiewu kościelnego". "Złota Księga" Kaliskiej Szkoły Realnej rejestrująca wszystkich wyróżnionych uczniów zawiera tylko jedną informację o przyznaniu srebrnego medalu. Z akt wynika, że otrzymał go za rok szkolny 1859/1860 Stefan Thiema - uczeń kl. VI. W 1857 r. miała miejsce reforma przepisów o nagrodach dla uczniów. Wprowadzono medal srebrny jako wyróżnienie Rady Wychowania Publicznego dla tych uczniów, którzy "odznaczają się postępem w nauce języka rosyjskiego, napisali zadowalająco rozprawę na temat z technologii lub chemii"76. Brak jest informacji co do pobierania przez wychowanków Wyższej Szkoły Realnej w Kaliszu stypendiów rublowych wprowadzonych także we wrześniu 1857 r. Stypendia wypłacano w wysokości po 100 rs. (dla biednych) i po 150 rs. (dla wyróżniających się w naukach matematycznych i technicznych); przeznaczono na nie w Królestwie 22.500 rs.\nRygor szkolny podkreślał jednakowy uniform uczniów, granatowe mundury "zapinane na dwa rzędy guzików posrebrzanych z kołnierzem wysokim amarantowym i tegoż koloru lampasem u czapki"77. Nakrycia głowy były numerowane, a numery zapisane w dzienniku lekcyjnym. Wszelkie wyjścia poza szkołę odbywały się w sposób zorganizowany, parami, przy czym były one ustanawiane na przeciągu całego roku szkolnego i również wpisywane do dziennika. Obecność na zajęciach lekcyjnych skrzętnie odnotowywano. Młodzież obowiązywało codzienne uczestnictwo w porannym nabożeństwie, a przed świętami wielkanocnymi trzy dni rekolekcji, wolne od zajęć lekcyjnych. Władze zobowiązywały nauczycieli, aby odbywali spowiedź wraz z uczniami oraz wspólnie przystępowali do komunii Podobnie postępowano przed świętami Bożego Narodzenia.\nŻycie pozalekcyjne wypełniały spacery, spotkania, uczestniczenie w życiu kulturalnym miasta. Inspiratorem wielu niedzielnych spotkań młodzieży, także we własnym domu, był doktor Walenty Stanczukowski, były sztabslekarz byłych Wojsk Polskich. "Tematami rozmów i roztrząsań były zagadnienia społeczne, czytanie mistrzów słowa polskiego, niekiedy teatr amatorski, tańce, w lecie przechadzki"78. Atmosfera koleżeńskich spotkań zapewne nie pozostała bez wpływu na aktywność uczniów w wydarzeniach 1848 r. i lat 1861-1863.\nW Wyższej Szkole Realnej w Kaliszu w latach 1845-1862 uczyło łącznie 35 pedagogów. W okresie tym można było zaobserwować dość znaczną płynność kadry. Roczna gaża w latach 1845-1849 wynosiła dla inspektora - 600 rubli, dla nauczycieli od 45 rs (w przypadku osób zatrudnianych w małym wymiarze godzin) do 450 rs (tyle zarabiał wykładowca języka rosyjskiego). W 1849 r. wynagrodzenie nauczycieli uległo podwyżce, po której pensja inspektora wzrosła do 900 rs, natomiast pedagogów od 90 do 750 rubli. Na wysokość gaży w zdecydowany sposób wpływał wymiar godzin danego przedmiotu, jak i staż pracy. Niewątpliwie cześć wynagrodzenia pochodziła z opłat uczniowskich, ponieważ nauka była płatna, a świadczenia roczne wynosiły początkowo w klasach młodszych - 4 rs, w klasach starszych - 8, by od roku szkolnego 1851/1852 wzrosnąć w klasach starszych do 15, a w młodszych do 8 rubli.\nPlacówką zarządzali inspektorzy. Pierwszym inspektorem Szkoły Wyższej Realnej był b. inspektor Obwodowej Szkoły Filologicznej Jan Borowicz (po 1 marca 1846 r. przeniesiony do Białej). Kolejnym Karol Beithel (od 1 marca 1846 r. do 1 marca 1855 r., kiedy przeszedł do Piotrkowa) i wreszcie w latach 1855-1861 Aleksander Sawin, którego zastąpił ks. Józef Herbich zatrudniony na tym stanowisku w charakterze pełniącego obowiązki. Cechą tego zakładu był jego polski charakter, serdeczne stosunki pedagogów z młodzieżą, twórcza atmosfera pracy. Uczniowie ufundowali m.in. stypendium imienia ulubionych nauczycieli: Kowalskiego i Dąbrowskiego. Szczególnie podkreślano postawę inspektora szkoły - radcy dworu Karola Beithla, filozofa i historyka, znakomitego pedagoga. Tak wspomina go Roman Plankiewicz: "Gorąca chęć dopomagania młodzieży ożywiała go na każdym kroku. Ileż to razy dosłownie z ulicy zabierał uczniów do siebie, zwłaszcza biedaka, o którym wiedział, że nie jest w stanie opłacić korepetytora, a brak jego własną mu zastępował pracą. Iluż to uczniów przygarnął do siebie bezinteresownie dając im pomoc naukową, stół, mieszkanie, a niekiedy i opiekę rodzicielską. Gdy odwiedzał stancję, a od tego obowiązku nie powstrzymywały go ani znużenie po pracy całodziennej ani pora spóźniona - wtedy zasiadał przy jednym stole z uczniami, wypytywał każdego, czy w zadanych lekcyach nie znajduje trudności i nieraz, uzupełniając niedokładności wykładu lub dopomagając słabemu ucznia pojęciu, rozpoczynał wyjaśnianie napotykanych trudności"79. I dalej: "Z pod [!] jego kierunku wychodziła młodzież rozwinięta umysłowo, moralnie nie skażona, przejęta poczuciem swych obowiązków, szanująca naukę i wspomnienie szkoły. Gdy inni rygor szkolny utrzymywali grozą - on do tego samego dochodził miłością"80. Gdy zmarł (w Piotrkowie) przez 3 dni w Kaliszu rozbrzmiewały dzwony kościołów wzywające na modlitwę za spokój jego duszy. Pamięć o nim uwieczniono wmurowaniem epitafium z jego portretem w kościele św. Józefa. Wychowankowie boleśnie, odczuli śmierć Beithla. Uczczono go wieloma wspomnieniami, a przez kolejnych pedagogów kierujących szkołą stawiany był jako przykład.\nRządy inspektora rosyjskiego Aleksandra Sawina miały już inny charakter. Postępująca rusyfikacja szkolnictwa nie znalazła jeszcze wówczas żadnego szczególnego odbicia w warunkach kaliskich. Nie lubiany przez uczniów utrzymywał całkowicie polski zespół pedagogów, który zgodnie ze słowami Plenkiewicza "odznaczał się rzadkim doborem ludzi tak pod względem uzdolnienia naukowego jak i ducha koleżeństwa"81.\nW latach 1845-1862 w szkole uczyło 38 nauczycieli. Do najwybitniejszych należeli: polonista Sylwester Kinicki, matematycy - Jan Kluczewicz, Cyprian Laudyn, Ignacy Kowalski oraz nauczyciel religii ks. Józef Herbich. Szkoła zatrudniała także przedstawicieli sztuk pięknych Tytusa Maleszewskiego i jego zastępcę Stanisława Barcikowskiego - absolwentów Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie, którzy dawali lekcje rysunku, a swą aktywnością artystyczną przyczyniali się także do kształtowania u uczniów postaw estetycznych.\nS. Kinickiemu, z pewnością swemu najbardziej ulubionemu nauczycielowi, uczeń Adam Asnyk poświęcił wiersz Z powinszowaniem Imienin:\nTy, co się w miejsce ojca nami opiekujesz,\nCo młodociane serca do dobroci kierujesz,\nCo zasiewasz je wiarą tak jak ziarnem pole,\nObudzasz wszystkie władze, co były uśpione,\nPrzyjm w dowód mojej nigdy niezgasłej wdzięczności,\nżyczenia proste, serca popędem wiedzione82.\nWśród wychowanków, którzy opuścili mury kaliskiej uczelni, odnotować można niemało wybitnych nazwisk. Świadczy to o wysokim poziomie szkoły. Kształcili się tu przedstawiciele młodej burżuazji (często niepolskiego pochodzenia) - August Repphan, Wilhelm Schner, Karol Weigt. Wychowankiem był też Stefan Giller ("Stefan z Opatówka") - poeta, od roku szkolnego 1862/1863 nauczyciel języka polskiego w gimnazjum kaliskim, poprzednio archiwista kaliski, jako uczeń wielokrotnie nagradzany i wyróżniany m.in. za postępy w języku rosyjskim. Bratem Stefana był Agaton Giller, przywódca obozu "Czerwonych" w powstaniu styczniowym 1863 roku, członek Rządu Narodowego, absolwent Szkoły Obwodowej Filologicznej. Parczewski wspomina Stefana Gillera jako nauczyciela, który wywarł na nim najsilniejsze wrażenie. "Sam poeta piszący pod pseudonimem Stefan z Opatówka, skąd był rodem, poetyckiego swego ducha wlewał w wykłady, zwłaszcza poetyki. Mówił z pamięci przepięknym językiem polskim, z wielkim przejęciem dla przedmiotu, z czcią dla naszych wielkich, których utwory, jako przykłady rodzajów poetyckich dla deklamacji umiał doskonale dobierać. Głos miał dźwięczny, donośny. W ogóle wykłady jego przykuwały uwagę uczniów"83. Do absolwentów należał też Adam Asnyk, który pisał: "W 1849 roku oddali mnie rodzice do Wyższej Szkoły Realnej w Kaliszu i tym sposobem powróciłem do rzeczywistego życia przez wpływ nauczycieli i koleżeństwa. Zapomniałem o poezji, uczyłem się chciwie, szczególniej matematyki i nauk przyrodniczych. Jakkolwiek chorobliwy stan zdrowia przeszkadzał mi nieco w nauce, jednak przechodziłem zawsze z nagrodą lub listem pochwalnym z klasy do klasy i w roku 1853 zdałem egzamin dojrzałości i otrzymałem tzw. patent"84. Dodać trzeba, że poeta został przyjęty do szkoły w 1849 r. do kl. III. Ważne miejsce w grupie wychowanków zajęli trzej bracia - Chodyńscy - Adam, Zenon i Stanisław. Zenon i Stanisław byli historykami Kościoła, natomiast Adam swą historyczną twórczość poświęcił rodzinnemu miastu - Kaliszowi. Obok nich wyróżnił się badacz ustroju dawnej Polski Aleksander Rembowski - autor takich prac jak Konfederacja i rokosz czy Historia Pułku Szwoleżerów. Wybitnymi prawnikami zostali Seweryn Tymieniecki (archeolog i numizmatyk), Maksymilian Poznański, Franciszek Rapacki. Do szkoły tej uczęszczali również: Karol Melcer (późniejszy nauczyciel muzyki, ojciec Henryka), Alfons Hurtig i Juliusz Mittwoch (znani potem jako kaliscy księgarze), Karol Wilhelm Hindemith (wydawca). Ukończyli ją także Konstanty Księski (ksiądz i późniejszy nauczyciel kaliskiej szkoły) i Adam Wierusz-Kowalski (malarz pejzażysta). Z tego grona wywodzą się i późniejsi, znakomici lekarze m.in. Józef Peschke, Juliusz Merkel (współorganizator Kaliskiego Towarzystwa Lekarskiego), Henryk Dobrzycki (założyciel pierwszego w Polsce sanatorium przeciwgruźliczego w Mieni) i Adam Drozdowski (długoletni prezes Kaliskiego Towarzystwa Lekarskiego, lekarz ubogich). Jednym z absolwentów był Marceli Nencki - lekarz, chemik, fizjolog, autor wielu prac z zakresu chemii organicznej, fizjologii i bakteriologii. Jego zasługą jest m.in. ustalenie budowy hemoglobiny i chlorofilu.\nZ inicjatywy byłych uczniów szkoły 6 maja 1899 r. odbył się zjazd rocznicowy wychowanków z lat 1858-1863. Odbył się on w Warszawie, gdzie osiedliło się wielu młodych absolwentów. W szkole realnej uczyły się także dzieci jej nauczycieli. W "Złotej Księdze" można znaleźć nazwiska Kluczewiczów, Laudyna, Kinickich, Sawina, Modlą, Kowalskich, Kirchnera, a z pewnością uczniów takich było więcej, bo wymieniano tam tylko nagradzanych.\nMłodzież aktywnie uczestniczyła w wydarzeniach powstańczych, co nie pozostawało bez wpływu na jej losy indywidualne i losy szkoły. W 1848 r. żywo zareagowano na rewolucyjne wrzenie Europy i powstańczy zryw Wielkopolan. "Od marca roku owego 48-go poczęły, nie bacząc na kordony graniczne - przedzierać się i napływać falą nieprzebraną, kraj cały zalewając, wiadomości zgoła niecenzuralne [...], zadrżały serca! bo oto w Paryżu wybuchła rewolucya, ogłoszono Republikę! Kolonia, Hamburg, Monachium zrewoltowane! W Wiedniu - rewolucya, lud na ulicach wykrzykuje: Niech żyją Polacy! a arcyksiążę Jan oświadcza: "Babka moja i król Fryderyk dzieląc Polskę popełnili ciężki grzech. Podział ten jest największym nieszczęściem Europy"85. Odrodziły się nadzieje ze zmianą politycznego losu, na odzyskanie niepodległości. Odzewem było nielegalne przekroczenie granicy pruskiej przez kilku (prawdopodobnie 6) uczniów Kaliskiej Szkoły Realnej. Próba zaciągnięcia się do polskich wojsk powstańczych w Pleszewie zakończyła się niepowodzeniem. 8 kwietnia 1848 r. uczelnię zamknięto. Zgodnie z decyzją władz z 8 czerwca 1849 r. odbyły się egzaminy końcowe dla kończących naukę, a 250 wychowanków zostało promowanych do klas wyższych. Czasowe wykonywanie funkcji przez szkołę nie było równoznaczne z wznowieniem przez nią działalności. Była ona bowiem zamknięta do 17 października 1849 r. Później "na nowo otwartą została, atoli cały skład nauczycielski przez cały czas zamknięcia szkoły dla młodzieży pozostawał bez przerwy na etacie"86.\nKoniec lat pięćdziesiątych przyniósł w Królestwie Polskim znaczne ożywienie społeczne. Podnoszono hasła reform społecznych w państwie. Ujawniały się także nie zrealizowane dotąd hasła niepodległościowe. Warszawskie wystąpienia antyrządowe w początkach 1861 r. ujawniły ostrość konfliktu politycznego z caratem. Kaliskim odzewem stały się protestacyjne nabożeństwa żałobne, manifestacje przed siedzibami urzędów (5 i 8 marca 1861 oraz 21 czerwca 1861 i 12 sierpnia 1861 r.). Znany jest przykład nabożeństwa patriotycznego w kościele Franciszkanów, podczas którego młodzież szkół kaliskich niosła symboliczny wieniec cierniowy z palmą. Protesty narodowe miały miejsce pod kamienicą Izydora Dąbrowskiego, pod pałacem Trybunału Cywilnego, pod oknami naczelnika okręgu kaliskiego Jana Arnstronga i przed mieszkaniem inspektora szkoły Aleksandra Sawina. Głównymi uczestnikami i współorganizatorami akcji byli uczniowie Wyższej Szkoły Realnej - Ksawery i Marian Wołowscy, Oszczeklina, Czesław Biernacki, Michał Gałczyński, Benon Rącicki87. 22 kwietnia 1861 r. "wskutek nieporządków" zakład zamknięto. "W Kaliszu - pisał wizytator warszawski Jan Papłoński - w miejscowej szkole wyższej realnej rzucili się (uczniowie przyp, aut.) na znienawidzonego przez nich inspektora szkoły Aleksandra Sawina i wypchnęli go za drzwi..."88.\nPrawdopodobnie wybito też okna w jego mieszkaniu. Wymieniony Jan Papłoński przybył do Kalisza na polecenie ówczesnego dyrektora Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego margrabiego Aleksandra Wielopolskiego, celem ukarania sprawców zajść. Za winnych uznano nie tylko uczniów i inspektora Sawina, ale także szczególnie przez wychowanków nie lubianego nauczyciela języka rosyjskiego Pantaleona Przystanowskiego (przybył on w roku szkolnym 1858/1859, od 1859/1860 roku pełnił obowiązki pomocnika (zastępcy) inspektora). "Wizytacja Papłońskiego w Kaliszu potwierdziła, że uczniowie tamtejsi rzeczywiście masowo uczestniczyli w zatargu z miejscowymi władzami szkolnymi. Wprawdzie według oceny wizytatora zastępca inspektora szkoły sam dał powody do rozruchów, niemniej jednak polecił zamknąć szkołę i rozpuścić uczniów. Niezależnie od tego postanowił usunąć ze szkoły 23 najbardziej krnąbrnych uczniów, a pozostałym podobnie jak w Radomiu oświadczono, że z początkiem nowego roku szkolnego będą mogli być ponownie przyjęci, wpisani na listę uczniów, ale pod warunkiem iż okażą świadectwa dobrego sprawowania się i złożą przepisany egzamin. Równocześnie Papłoński wystąpił z wnioskiem, ażeby zarówno inspektora szkoły Sawina, jak i jego zastępcę Przystanowskiego do czasu reorganizacji szkoły zawiesić w obowiązkach"89.\nByć może, że na żądanie wizytatora sporządzony został wówczas (w kwietniu 1861 r.) dokładny wykaz uczniów Wyższej Szkoły Realnej zawierający niektóre dane dotyczące klasy, wieku, pochodzenia, postępów w nauce wraz z numerem stancji90. Niekompletność adnotacji nie pozwala na wyciągnięcie wniosków, warto jednak zauważyć, że dopiski "czasowo wydalony" mogą stanowić informację o udziale wymienionego ucznia w manifestacjach. W listopadzie 1861 r. wychowankowie wyższych klas zostali dopuszczeni do końcowych egzaminów "na patenty", a następnie rozporządzeniem Dyrektora Głównego Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 8/20 stycznia 1862 r. szkołę ponownie otwarto. Do zarządzania nią powołano czasowo ks. Józefa Herbicha - nauczyciela religii. Od 20 maja 1862 r. funkcję tę przejął matematyk Jan Kluczewicz. Rok szkolny 1861/1862 trwał tylko 6 miesięcy. Kolejny - rozpoczęto już w siedmioletnim Gimnazjum Filologicznym.\nAdministracyjne decyzje nie były w stanie całkowicie stłumić narodowej świadomości i dążeń niepodległościowych. W 1862 r. kancelaria Kuratora Okręgu Naukowego Warszawskiego odnotowała: "Uczeń klasy czwartej gimnazjum kaliskiego Bronisław Kęszycki na śpiewanie niedozwolonego hymnu w dniu 29 października 1862 roku na chórze w kościele w Błaszkach został z gimnazjum wydalony". W obronie kolegi stanęła klasa VI i przestała na znak protestu uczęszczać do szkoły. Wydalono wówczas z gimnazjum: Władysława Brzezińskiego, Aleksandra Borowskiego, Maksymiliana Choińskiego, Józefa Czartkowskiego, Kazimierza i Tadeusza Gustowskich, Bronisława Lutostańskiego, Józefa Nenckiego, Stanisława Rydzawskiego, Juliana Trzebuchowskiego, Leonarda Piaseczyńskiego, Józefa Strusińskiego i Apolinarego Welczowskiego. Zarówno Bronisław Kęszycki jak i jego solidarni przyjaciele zostali następnie z powrotem przyjęci do szkoły.\nWybuch powstania styczniowego w 1863 r. także nie pozostał bez wpływu na patriotyczne postawy młodzieży. Chlubną kartę w jej dziejach stanowi udział tak znakomitych absolwentów jak A. Asnyk czy A. Giller w składzie powstańczego Rządu Narodowego. Aktualnie ucząca się młodzież w zdecydowany sposób poparła powstanie, do udziału w nim przystąpiło wielu uczniów. Cała klasa VII zasiliła szeregi, z kl. II do oddziałów Lutticha w Zagórowie próbowali się dostać Kazimierz Kokczyński, Piwoński, Turkiewicz, Wojciech Iłowiecki, Roman Pikulski, Kacper Korycki, Stanisław Kobierzycki, Stanisław Kidaszewski i Aleksander Bogdan. "Powstańczy zaciąg" skończył się jednak w stawiszyńskim ratuszu, skąd pojmani zostali odesłani "extra pocztą" do Kalisza. "Trzy doby przesiedzieli w gimnazjalnym karcerze. Czwartego dnia na popisowej sali, wobec całego Gimnazjum zebranego z rozkazu Gubernatora Bellegarde odbierają dwanaście plag. Przy wejściu koledzy salutują uczniom-powstańcom po wojskowemu"91. Wydarzenia te powodują kolejne zamknięcie szkoły (na okres od stycznia 1863 r. do stycznia 1864 r.). Represje popowstaniowe w zasadzie szkołę ominęły. Stało się tak dzięki m.in. postawie wojennego naczelnika powiatu kaliskiego wymienionego już gen. Bellegarde, który sprzyjał Polakom i przyczynił się do umorzenia śledztwa. Wśród późniejszych weteranów powstania styczniowego wymieniano najczęściej nazwiska Maksymiliana Choińskiego - w latach 1862-1863 ucznia kl. VI i Alfonsa Parczewskiego w roku szkolnym 1862/1863 ucznia kl. V.\nGIMNAZJUM FILOLOGICZNE (1862-1866)\nl października 1862 r., a więc w trakcie przedpowstaniowego wrzenia narodowego, szkoła po raz kolejny zmieniła profil. Dotychczasowy realny kierunek szkolnictwa średniego nie zaspokajał rosnących ambicji polskiego społeczeństwa. Jednym z wyrazicieli takich postaw był margrabia Wielopolski, mianowany dyrektorem, niezależnej od Ministerstwa Oświecenia Publicznego w Petersburgu, Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Pozwoliło mu to na przeforsowanie przygotowywanej pod jego kierunkiem Ustawy o wychowaniu publicznym w Królestwie Polskim. Większość przepisów nowej Ustawy nie weszła w życie, natomiast reorganizacja szkolnictwa średniego rozpoczęła się wraz z nowym rokiem nauki 1862/1863.\nSzkoły średnie dzieliły się na pięcioklasowe powiatowe i siedmioklasowe gimnazja. Te ostatnie placówki przyjęły kierunek filologiczny, co było równoznaczne ze znacznym ograniczeniem zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych i wprowadzeniem dużej ilości godzin jeżyków obcych. Szkoła kaliska zaakceptowała taki właśnie program. Osiągnięciem ustawy było nadanie czysto polskiego, narodowego charakteru. Na czele kaliskiego gimnazjum stanął rektor Piotr Żebrowski, a jego zastępcą został Jan Kluczewicz, który w latach 1864-1867 pełnił obowiązki rektora. Byli to ostatni Polacy na stanowiskach kierowniczych. Wykłady odbywały się w języku polskim i obejmowały 14 przedmiotów obowiązkowych tj.: religię, języki: polski, rosyjski, niemiecki, łaciński i grecki oraz matematykę, fizykę z kosmografią, historię powszechną, historię Rosji i Polski, geografię powszechną, geografię Cesarstwa Rosyjskiego i Królestwa Polskiego. W celu odsunięcia młodzieży od tendencji patriotycznych zwiększono wymagania programowe i dyscyplinę, co jednak nie zapobiegło aktywnej działalności politycznej wielu wychowanków.\nW starszych klasach wprowadzono wykłady podkreślające obowiązujący porządek prawny. Po upadku powstania styczniowego program gimnazjum uległ zmianie i jak to podaje "Kaliszanin" z 1875 r. obejmował: religię, języki: polski, rosyjski, niemiecki, francuski, łaciński, grecki oraz logikę, arytmetykę, geometrię prostokreślną i kulistą, geometrię wykreślną "opisującą", geometrię analityczną, fizykę, chemię, historię naturalną, geografię fizyko-matematyczną, geografię powszechną, historię powszechną, historię polską, rysunki, kaligrafię, śpiew i gimnastykę92.\nW 1866 r. car zatwierdził nową ustawę dla szkół średnich w Królestwie. W zasadniczy sposób zmieniała ona zarówno ich charakter, jak i ustrój wewnętrzny oraz programy nauczania.\n45 Tamże, s. 61.\n46 AP Kalisz, Szkoła Wojewódzka Kaliska, sygn. 6, s. 52.\n47 Tamże, s. 53.\n48 Tamże, s. 53.\n49 Tamże, k. 50.\n50 Historia wychowania, red. Ł. Kurdybacha, t. l, Warszawa 1967, s. 329.\n51 Powody, jakie skłoniły do uzupełnienia przepisów karności szkolnej, z dodaniem Instrukcji dla tejże Zwierzchności, tudzież przepisów dla uczniów, Warszawa 1835 rok, s. 44, cyt. za L. Szymański, Higiena i wychowanie fizyczne w szkolnictwie ogólnokształcącym w Królestwie Polskim 1815-1915, Wrocław 1979, s. 98.\n52 "Gazeta Handlowa i Przemysłowa" 1845, nr 46.\n53 Miasto Kalisz w świetle opisu z 1845 roku, "Rocznik Kaliski" t 18, s. 274-275.\n54 Na popis publiczny Szkoły Obwodowej Filologicznej w Kaliszu, 1840 r.\n55 "Kaliszanin" 1874, nr 96, s. 405.\n56 Akt uroczysty zakończenia biegu nauk w Szkole Powiatowej Filologicznej w 1843 r. Porządek Osób Zgromadzenia zawierający zacząwszy od Prorektora Imiona Nauczycielów, Kaznodziei i Wysłużonych. Ich Imiona i Oyczyznę, Wiek, lata w Zgromadzeniu, każdego Place w szkołach większych Kaliskich Wydziału Poznańskiego od Roku 1781 dnia l października, Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej w Kaliszu.\n57 R. Gerber, Szkolnictwo Królestwa Polskiego w okresie międzypowstaniowym. Rozprawy z dziejów oświaty, t. 3, Wrocław 1960, s. 122.\n58 Na akt uroczysty Szkoły Obwodowej Kaliskiej, mający się odbyć w sali szkolnej. Prześwietną Publiczność Imieniem Instytu zaprasza Inspektor, Warszawa 1834.\n59 "Kaliszanin" 1874, nr 96, s. 405.\n60 WAPK, Szkoła Wojewódzka w Kaliszu, sygn. 7 s. 9\n61 Tamże, s. 9-10.\n62 K. Konarski, Nasza szkołą, Warszawa 1932, cyt. za L. Szymański, Higiena, s. 72.\n63 WAPK, Naczelnik Powiatu Kaliskiego 1818-1867, sygn. 180, k. 3.\n64 Akt uroczysty zakończenia biegu nauk w Szkole Obwodowej Filologicznej w Kaliszu w 1838.\n66 J. Miąso, Szkolnictwo Zawodowe w Królestwie Polskim w latach 1815-1915, Wrocław, Warszawa, Kraków 1966, s. 81.\n67 "Kaliszanin" 1875, nr 10, s. 39.\n68 J. Miąso, Szkolnictwo, s. 91.\n69 Tamże, s. 89.\n70 Zbiór przepisów administracyjnych Wydziału Oświecenia, cyt. za B. Kulka, Programy nauczania języka polskiego w szkole średniej w latach 1815-1872, Warszawa 1987, s. 380.\n71 A. Massalski, Szkolą Wyższa Realna w Kielcach 1845-1862, "Rozprawy z Dziejów Oświaty" t. 26, 1984. Program nauczania w szkole kieleckiej chociaż realizowano w niej profil technologiczno-górniczy w swej podstawowej części był identyczny z programem szkoły kaliskiej.\n72 "Kaliszanin" 1875, nr 10, s. 39.\n73 WAPK, Wyższa Szkoła Realna, sygn. 2 "Cenzura uczniów klasy IV, w roku szkolnym 1859/1860.\n74 K. Stefański, Kalisz w latach 1848-1861. Obrazy z przeszłości, Kalisz 1923.\n75 L. Szymański, Higiena, s. 102.\n76 "Kaliszanin" 1875, nr 10, s. 39.\n77 Pamiętnik Zjazdu Wychowawców Szkól Kaliskich 8-9 wrzesień 1923, Kalisz 1923, s. 61.\n78 K. Stefański, Kalisz w latach.\n82 Materiały dla uczestników IX Zjazdu dat. Szkoły i Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Adama Asnyka w Kaliszu wydam z okazji 200 facia Szkoły, Kalisz, wrzesień 1973, s. 41.\n83 Tamże, s. 36.\n84 M. Szypowska, Asnyk znany i nieznany, Warszawa 1971 r.\n85 K. Stefański, Kalisz w latach.\n86 "Kaliszanin" 1875, nr 10, s. 39.\n87 Materiały dla uczestników IX Zjazdu, s. 23.\n88 K. Poznański, Reforma szkolna w Królestwie Polskim 1862 rok, Kraków 1968, s. 65-66.\n89 Tamże, s. 68.\n90 Wykaz taki zawiera "Złota Księga" WAPK, Naczelnik Powiatu Kaliskiego, sygn. 804.\n91 Materialy dla uczestników IX Zjazdu, s. 23.


Sanktuarium Urodzin i Chrztu św. Faustyny Kowalskiej – Siostry w Parafii\nSanktuarium Urodzin i Chrztu św. Faustyny Kowalskiej > Siostry MB Miłosierdzia > Siostry w Parafii\nDzień 25 sierpnia 2001 roku – 96 urodziny św. Siostry Faustyny – w trwającej ponad siedem wieków historii rodzinnej Parafii Mistyczki z Głogowca, otworzył nową kartę. Oto bowiem na zaproszenie Biskupa Ordynariusza Diecezji Włocławskiej, Jego Ekscelencji Bronisława Dembowskiego, do Świnic Warckich przybyły Siostry ze Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia. W tym dniu powołano do istnienia nową placówkę. Cztery siostry początkowo zamieszkały w domu parafialnym przy ul. Kościuszki 11, wzniesionym w 1937 roku przez świetlanej pamięci księdza proboszcza Franciszka Jabłońskiego. Czy ksiądz Jabłoński mógł przypuszczać, że w budynku, który wznosił w czasie, gdy w Krakowie odchodziła do Nieba Jego Najznamienitsza Parafianka, zamieszkają niebawem Jej duchowe córki?\nPrzez modlitwę, czuwanie przed Najświętszym Sakramentem w klasztornej kaplicy i głoszenie miłosierdzia zaczęły realizować na Ziemi Świnickiej misję wyznaczoną przez charyzmat Zgromadzenia.\nNajświętszy Sakrament dawnej kaplicy Sióstr strzegło dwóch Aniołów.\n“Wielki to Pan ten Oblubieniec mój. Niebiosa ogarnąć Go nie mogą.\nSerafini, którzy stoją najbliżej Niego,\nzasłaniają oblicze swoje powtarzają nieustannie:\nŚwięty, Święty, Święty”\nW “Dekrecie”, z dnia 25 września 2002 r., ustanawiającym “Sanktuarium Urodzin i Chrztu św. Faustyny w kościele parafialnym w Świnicach Warckich”, Biskup Włocławski Bronisław Dembowski napisał między innymi: “Troskę o sanktuarium powierzam Księdzu Proboszczowi oraz Siostrom zgromadzenia Matki Bożej Miłosierdzia, w którym św. Faustyna poświęciła Panu Bogu życie tu poczęte. Niech z tego miejsca rozchodzi się przesłanie o miłosiernej miłości Boga, ogłoszone światu za jej pośrednictwem i nieustannie trawa błaganie o miłosierdzia Boże dla nas i całego świata”.\nZ “Dzienniczka” św. Faustyny (Dz. 563):\n“Nim przyjechałam do Wilna i nim poznałam tego spowiednika, jednak widziałam w pewnej chwili nieduży kościół, a przy nim to zgromadzenie. Klasztor ten miał dwanaście cel, każda zakonnica miała mieszkać oddzielnie. Widziałam kapłana, który mi dopomagał w urządzaniu tego klasztoru którego poznałam o parę lat później, jednak w widzeniu już go nie znałam. Widziałam, jak z wielkim poświęceniem wszystko urządzał w tym klasztorze i pomagał mu jeszcze jeden kapłan, ale jeszcze do tej pory go nie poznałam. Widziałam kraty żelazne, zasunięte suknem ciemnym, i do kościoła tego siostry nie wychodziły”.\nCzy była to wizja małego kościółka w rodzinnej Parafii, w którym tak bardzo mogła modlić się w dzieciństwie i w młodości św. Siostra Faustyna (zob.: Dz. 400)? Czy była to wizja klasztoru, który wzniesiono nieopodal niego?\nModlitwa św. Faustyny o Boże Miłosierdzia dla świata (Dz. 1570):\n“O Boże wielkiego miłosierdzia, Dobroci nieskończona,\noto dziś cała ludzkość woła z otchłani nędzy swojej do miłosierdzia Twego, do litości Twojej, o Boże,\nBoże łaskawy, nie odrzucaj modlitwy wygnańców tej ziemi\nO Panie, Dobroci niepojęta, która znasz na wskroś nędzę naszą i wiesz, że\no własnych siłach wznieść się do Ciebie nie jesteśmy w stanie –\nprzeto Cię błagamy, uprzedzaj nas łaską swoją i pomnażaj w nas nieustannie miłosierdzia swoje,\nabyśmy wiernie pełnili wolę Twoją świętą w życiu całym i w śmierci godzinie.\nNiech nas osłania wszechmoc miłosierdzia Twego przed pociskami nieprzyjaciół naszego zbawienia,\nabyśmy z ufnością, jak dzieci Twoje, czekali na przyjście Twoje ostateczne,\nktóry to dzień Tobie jest tylko wiadomy.\nI spodziewamy się, że otrzymamy wszystko,\nco nam jest obiecane przez Jezusa, pomimo całej nędzy naszej,\nbo Jezus jest ufnością naszą,\nprzez Jego miłosierne Serce przechodzimy jak przez otwartą bramę do nieba”.\nYour ticket for the: Siostry w Parafii


Umywalka Connect Air - minimalizm do eleganckiej łazienki\nJeśli uwielbiasz nowoczesne stylizacje wnętrz, z pewnością starasz się podobnie aranżować własne mieszkanie. W przypadku łazienki warto sięgnąć po prezentowaną umywalkę Connect Air, z którą otoczenie zyska na elegancji, ale w bardzo prostej formie. Misa o wymiarach 60 x 40 cm jest duża i zapewnia wysoki komfort użytkowy - codzienne mycie rąk i pielęgnacja twarzy będą wygodne dla wszystkich domowników. Jednak uwagę zwraca przede wszystkim minimalistyczny charakter umywalki Connect air. Przede wszystkim pozbawiona jest wszelkich półek, otworów przelewowych i na baterię, a jej powierzchnia jest idealnie gładka. Cienkie ścianki uzupełniają ascetyczną stylistykę produktu sprawiając, że całość cechuje się także lekkim designem. Do produktu dołączono zestaw montażowy i szablon, a zatem bez trudu poradzisz sobie z instalacją ceramiki we własnej łazience.\nNowoczesna i praktyczna strefa umywalkowa\nJeśli szukasz umywalki do nowoczesnej łazienki, zwróć uwagę na model Connect Air. Prostokątna i nablatowa misa zapewnia komfortowe wykonywanie czynności higienicznych, a przy tym zachwyca minimalistycznym designem.\nBez otworu na baterię i bez otworu przelewowego,\nZestaw montażowy D570967 i szablon VV2401290524 w komplecie,\nMożliwość skompletowania z meblami Connect Air lub z syfonem dekoracyjnym.\nJestem zainteresowany produktem Umywalka nablatowa Connect Air 60x40 cm.


Pharmena S.A. rozpoczęła na terenie Polski współpracę z siecią aptek Ziko Apteka. Współpraca dotyczy sprzedaży produktów z portfela spółki oraz działań marketingowych. Ziko Apteka to sieć aptek, działająca na terenie Polski od 2004 roku. Sieć posiada aktualnie blisko 40 drogerii i aptek w ponad 10 głównych miastach Polski, serwis apteki internetowej oraz drogerię internetową.\nSieć Aptek Ziko jest siecią ze 100-procentowym polskim kapitałem prywatnym. Zarząd Pharmena S.A. szacuje, iż współpraca z siecią aptek Ziko Apteka w ciągu najbliższych kilku lat w istotny sposób przyczyni się do zwiększenia przychodów spółki ze względu na dynamiczny rozwój tej sieci aptek. Zasady współpracy zostały ustalone na warunkach rynkowych.\nWedług strategii rozwoju spółki rozpoczęcie współpracy z siecią aptek Ziko Apteka ma na celu intensyfikację współpracy z sieciami aptek, co pozwoli na dotarcie do nowej grupy odbiorców. W ciągu ostatnich dwóch miesięcy informowaliśmy o rozpoczęciu przez Pharmenę współpracy z siecią aptek Mediq, Dr Max Polska oraz Euro-Apteka.


Lata 80 - styl, moda, plotki, zdjęcia, ciuchy, wzrost - Zeberka.pl\nZeberka.pl » Lata 80\nMłoda Carrie Bradshaw w coraz odważniejszych stylizacjach. AnnaSophia Robb nieraz wspomniała, że uwielbia wcielać się w postać młodej fashionistki Carrie Bradshaw. Patrząc na fotki zrobione wczoraj na planie serialu The Carrie Diaries mamy jednak wrażenie, że w najnowszej stylizacji aktorka nie czuła się najlepiej. Szalone lata 80. w pełnej ...\nZ jakim rezultatem? Po raz kolejny wybrała intensywne kolory, nie boi się także fasonów, które niegdyś były hitem, a teraz wracają, choć ich wybór może być dyskusyjny. Anna Wendzikowska na imprezie Black Jack z gwiazdami pojawiła się w sukience przed kolano, która nawiązuje w swoim kroju do stylu lat 80. By bardziej uwypuklić talię aktorka ...\nDo szalonych stylizacji na lata 80. Duża torba na ramię Casablanca to dodatek, który świetnie uzupełni tak modne tej jesieni stylizacje na lata 80. Czy ten kolor nie przypomina Wam czegoś? Intensywne barwy dżinsowych kurtek, spodni albo koszul... Niebieski znów rządzi. Torba - nie oszukujmy się - ma wygląd raczej tandetny i kiczowaty, niż ...\nZgodnie z modą na lata '80. Sezon jesień/zima lubi błyskotki - począwszy od większej ilości brokatu w makijażu do świecidełek w strojach. W tym roku - zgodnie z modą na lata '80 - pojawiło się mnóstwo ćwieków, nitów, dżetów, które mają zastąpić cekiny. Metalowe wstawki najlepiej komponują się z czarną skórą w ...\nNa okładce "Time's Style&Design". Tak, wiemy - Anja Rubik jest dosłownie wszędzie... Ale czy to źle, że polska modelka odniosła tak ogromny sukces i wybierana jest na okładki oraz do kampanii zdjęciowych? My życzymy jej jak najlepiej i cieszymy się, gdy możemy ją oglądać w nowych odsłonach. Najświeższa z nich to okładka ...\nNatalia Kukulska coraz odważniej\nW drapieżnym stylu lat 80. Natalia Kukulska poczyna sobie coraz swobodniej - przynajmniej, jeśli chodzi o modę. Wokalistka trzyma rękę na pulsie modowych nowinek i skwapliwie podchwytuje wszelkie trendy. Nie znaczy to, że służalczo kopiuje zachodnie wzorce. Jej stylizacje są oryginalne, naznaczone indywidualnym charakterem. ...\nUkłon w stronę lat '80. Lata '80 to zdecydowany hit tej wiosny i lata. Znienawidzone przez wiele lat szerokie ramiona powróciły do łask, zabierając ze sobą marmurkowe dżinsy i jednobarwne kostiumy. Wiedzą o tym doskonale wielbicielki mody, takie, jak Marissa Tomei, która świetnie odnalazła się w tym stylu. Aktorka ...\nMiało być seksownie. Magazyn Maxim już po raz 10. wybrał setkę najseksowniejszych i z tej okazji zorganizował wielką galę w Santa Monica. Na takiej imprezie nie mogło zabraknąć słynącej z apetycznych krągłości - Kim Kardashian. I chociaż ostatnio gwiazdka pokazywała się w bardzo udanych wydaniach, to tym razem nas nie zachwyciła. ...\nI jak jej to wyszło? Natalia Kukulska znajduje się w naszej czołówce najlepiej ubranych polskich celebrytek. Zawsze krok przed wszystkimi, nie boi się ryzykować i poszaleć z modą. Na finałowym koncercie Szansy na sukces piosenkarka wystąpiła we współczesnej wersji stylu lat '80. Marmurkowe dżinsy zostały ...\nMałgosia Bela pokazała sporo ciała\nDla i-D. Największą zaletą modelki jest jej plastyczność. Jest to z pewnością jedna z cech Małgorzaty Beli. Wczoraj zmieściliśmy jej sesję do francuskiego Vogue'a, gdzie występowała jako elegancka i trochę zimna matka. Dzisiaj mamy dla Was zdjęcia śmielsze i z większą dawką energii, które można znaleźć w ...\nCzy pasuje do jej figury? Na premierze Kochaj i tańcz nie mogło zabraknąć bywalczyni salonów - Beaty Sadowskiej. Dziennikarka ubrana była bardzo w swoim stylu - trochę w męskich charakterze i zgodnym z trendami. Obserwując wiosenne kolekcje wiemy już, że poszerzane ramiona na dobre powróciły do nas z lat '80 - wie ...\nRamiona na pierwszym miejscu. Wiemy, że nastąpił wielki powrót mody lat '80. Wiemy, że poszerzane ramiona są bardzo trendy. Niestety po wystąpieniu Mary-Kate Olsen wiemy też, że nie każdemu taki fason pasuje. Panna Olsen pojawiła się na Film Independent Spirit Awards ubrana w krótką sukienkę z "babcinym" kołnierzykiem i ...\nKolekcja jesień/zima 2009/10. Jesienno/zimowa kolekcja Marca Jacobsa to wielki ukłon w stronę lat '80. Znajdziemy tu szerokie ramiona, które przeżywają swój renesans, minisukienki, spodnie rozszerzane w biodrach, bogactwo kolorów, grochy, paski czy motywy roślinne. Projektant przyznaje, że nawiązanie do lat '80 spowodowane ...\nZ torebką Louis Vuitton Zazwyczaj lubimy ekscentryczny styl Agyness Deyn, ale tym razem modelka poszła chyba o krok za daleko. Na imprezie promocyjnej Louis Vuitton, Agyness ubrana była w małą czarną bez ramiączek, którą połączyła z dużym żakietem we wzory rodem z komiksu, ciężkimi martensami, torebką LV z limitowanej edycji oraz ...\nW stylistyce lat '80.

 Światowej sławy modelka Gisele Bundchen pozowała do najnowszego wydania magazynu Elle. Gisele miała na sobie ubrania od takich projektantów, jak: William Rast, Alexander Wang, Michael Kors, Emanuel Ungaro, Salvatore Ferragamo, Balenciaga, Phillip Lim, Vera Wang, Marc Jacobs - ...\nLata 80. wracają!\nElle lansuje powrót stylu. Uwaga, dziewczyny, magazyn Elle zapowiada powrót stylu lat 80. Najbardziej rewolucyjna zmiana ma dotyczyć fryzury - wracają bujne loki spod ręki fryzjera, utrwalone płynem do trwałej. Nosimy obcisły dół i obszerną górę, do tego botki i szpilki. Plus jest taki, że w tym powrocie do przeszłości nie ma szerokich, ...\nFotogalerie - Lata 80\nLookbook butiku VintageShop.pl


O dbałości o cerę mówi się coraz częściej, a świadomość, w jaki sposób przeciwstawiać się jej starzeniu się i powodować, żeby wyglądała młodo jak najdłużej, jest bezcenna. Nie do przecenienia są również fachowcy, których pojawia się coraz więcej i których wiedza jest na wagę złota. Mowa o terapeutach skóry - ekspertach, do jakich należałoby wybrać się mając problem ze skórą. Stosując wysokiej jakości środki, są oni w stanie dokonać nieomalże cuda. Propozycja Dermalogica wycelowana jest zatem dla wszystkich terapeutów skóry, którzy są zaintrygowani stosowaniem jedynie wysokiej jakości kosmetyków, jakie cechują się w zasadzie gigantyczną efektywnością i które spowodują, że Wasi kontrahenci będą zadowoleni. Mamy również sklep, w którym dostępne u nas produkty są w stanie kupić także osoby indywidualne.\nWychodząc naprzeciw oczekiwaniom Was, jako naszych klientów, i kontrahentów, jacy odwiedzają gabinety terapeutów skóry lub wypatrują kosmetyków na własną rękę, przygotowaliśmy tak dużą propozycję, aby każdy był w stanie odszukać tu coś dla siebie.\nDzięki tak dużej gamie propozycji, będziecie w stanie zaproponować swoim konsumentom odpowiedź na jakąkolwiek potrzebę, a jako konsument indywidualny - rozwiązać nawet najtrudniejszy problem. W należącej do nas ofercie nie brakuje również innych propozycji, takich jak chociażby balsam regenerujący, który koi skórę, krem do skóry wrażliwej o pokrewnym działaniu, który https://dermalogica.pl/ zapobiega przesuszaniu i delikatny żel do mycia, jaki nawilży skórę.\nPowodów, dla jakich należałoby nam zaufać jest dużo, lecz fundamentalny jest jeden - oferowane przez nas produkty NIE są testowane na zwierzętach. Do tego dochodzi niska cena jak na tak renomowany typ produktu i najwyższa jakość materiałów, które zostały wykorzystane do wykonania wszystkich kosmetyków.\nZdejmowanie owiec – maciorki Maciorki doświadczają\nUtlenianie się łoju Wielodniową ideą o której\nSzczypiński | 2020-02-27\nUprzednio nieomal rok po ożenku pozostali staruszkami wdzięcznej córy, a po dwóch latkach podrostka.\nChoma | 2020-05-18\nPóźniej przywołał Hanię o łapę, dotrwał tradycyjny spośród rozkoszą także po ślubie wywiózł ją do Warszawy, gdzie pozostał pozycję w Zespole Nadrzędnym Armia Polskiego.\nWątor | 2020-05-19\nNuże nieomalże rok po ślubie pozostali ojcami wspaniałej córuni, i po dwóch latkach młodzika.


Quiz Princess Vs Princess | Igry.pl\nFamous Cheerleading Squad Dust Off My Summer Bike Sisters Summer Trend Alert From Small Town To Big City\nBarbie As Princess Egyptian Gr... Super Barbie Ballet Show Braid Styles We Love Choose Your Crazy Disco Style Princesses Fashion Puffer Jack... Princesses Autumn Design Chall... Kidcore Aesthetic Celebrities Mediterranean Love Gry Fryzjer Gry makijażowe Gry manicure Gry o spa Gry Ubieranki Gry upiększania twarzy Gry o urodzie Clicker games\nWejdź do świata Quiz Princess Vs Princess i zapomnij o wszystkich swoich troskach! Na Igry.pl możesz znaleźć wiele podobnych doświadczeń, które przyniosą Ci wiele zabawy i relaksu w ciągu dnia. Spróbuj teraz jednej z najlepszych gry ubieranki!\nDziś Moana i Ariel postanowiły wziąć udział w małym konkursie, w którym będą musiały popisać się swoimi umiejętnościami modowymi i wziąć udział w quizie. To będzie zabawny konkurs, więc zagraj w grę, aby dowiedzieć się więcej i wziąć w nim aktywny udział. Tak, to prawda, Twoim zadaniem będzie pomóc księżniczkom w założeniu bajecznego stroju, ponieważ muszą one wyglądać niesamowicie w quizie. Ich wygląd będzie oceniany przez jury, więc postaraj się pomóc im w uzyskaniu zapierającego dech w piersiach wyglądu. Część quizowa jest również zabawna. Księżniczka, która pierwsza odpowie na pytanie, otrzymuje punkty, a druga zostaje ochlapana wodą! Twoja pomoc i interwencja zadecydują o tym, kto wygra.\nCzy lubisz Quiz Princess Vs Princess? Spróbuj podobnej gry z tych poniżej:\nCo Ci się nie podobało w Quiz Princess Vs Princess?


koszalin.gosc.pl → Wyszukiwanie: SANKTUARIUM ŚW. JÓZEFA W SŁUPSKU\nBp Włodarczyk: Nie uciekajmy z Betlejem!\nBiskup przewodniczył Pasterce w sanktuarium św. Józefa w Słupsku. Otworzył jednocześnie obchody diecezjalne ogłoszonego przez papieża Roku św. Józefa.\nTym razem spotkanie dla mężczyzn poprowadził bp Krzysztof Włodarczyk. Panowie rozmawiali o powołaniu do ojcostwa.\nUroczystościom przewodniczył bp Krzysztof Zadarko.\nBp Zadarko: Nigdy pasterz przeciw owcom, nigdy owce przeciw pasterzowi! Boże Ciało w Słupsku\nProcesja z udziałem biskupa wyruszyła z sanktuarium św. Józefa Oblubieńca NMP.


Dicloziaja - działanie, dawkowanie, opis leku - PoradnikZdrowie.pl\n1 g żelu zawiera 11,6 mg diklofenaku dietyloamoniowego, co odpowiada 10 mg diklofenaku sodowego. Lek zawiera glikol propylenowy.\nDicloziaja tuba 50 g, żel\n9.49 zł 2019-04-05\nLek zawiera diklofenak należący do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych wykazujących działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne. Mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy prostaglandyn. Ze względu na wodno-alkoholowe podłoże żel wykazuje również działanie kojące i chłodzące. Po podaniu miejscowym ilość wchłanianego przez skórę diklofenaku zależy od rozmiarów leczonego miejsca, czasu kontaktu ze skórą, od ilości użytego żelu oraz od stopnia nawilżenia skóry. Biodostępność względna po podaniu miejscowym na skórę w stosunku do podania doustnego wynosiła około 6%. Diklofenak w 99,7% wiąże się z białkami osocza (głównie albuminami). Diklofenak przenika do płynu maziówkowego. Metabolizowany jest głównie do pochodnej 4-hydroksy i innych pochodnych fenolowych, a następnie sprzęgany z kwasem glukuronowym. T0,5 w fazie eliminacji w osoczu wynosi 1-2 h, jest wydłużony w przypadku podania miejscowego. Wydalany jest z moczem i w mniejszym stopniu z żółcią, głównie jako sprzężone i niesprzężone metabolity.\nPodanie na skórę. Dorośli i młodzież powyżej 14 lat: żel należy stosować 3-4 razy na dobę delikatnie wcierając. Ilość użytego żelu należy dostosować do rozmiarów miejsca zmienionego chorobowo, np. ilość 2 - 4 g żelu (ilość odpowiadająca wielkości owocu wiśni do rozmiarów orzecha włoskiego) jest wystarczająca do posmarowania powierzchni ok. 400 cm2 do 800 cm2. Po zastosowaniu żelu należy umyć ręce, chyba że ręce są miejscem leczonym. Należy unikać kontaktu z oczami i ustami. Okres leczenia zależy od wskazań i od reakcji na leczenie. Bez konsultacji z lekarzem, leku nie należy stosować dłużej niż przez 14 dni w przypadku pourazowych stanów zapalnych i reumatyzmu tkanki miękkiej i nie dłużej niż 4 tyg. w przypadku choroby zwyrodnieniowej stawów. Należy skonsultować się z lekarzem po 7 dniach leczenia w przypadku braku skuteczności leczenia lub z chwilą nasilenia się objawów chorobowych.\nMłodzież powyżej 14 lat (leczenie krótkotrwałe): miejscowe leczenie objawowe bólu w ostrych nadwyrężeniach, skręceniach lub stłuczeniach wywołanych tępymi urazami. Dorośli: pourazowe stany zapalne ścięgien, więzadeł, mięśni i stawów powstałe wskutek skręceń, nadwyrężeń lub stłuczeń; bóle pleców; ograniczone stany zapalne tkanek miękkich np. zapalenie ścięgien, czy łokieć tenisisty; ograniczone i łagodne postaci choroby zwyrodnieniowej stawów.\nNadwrażliwość na substancję czynną - diklofenak dietyloamoniowy, glikol propylenowy lub którąkolwiek substancję pomocniczą. Nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy lub inne NLPZ objawiająca się napadami astmy, pokrzywką lub ostrym zapaleniem błony śluzowej nosa. Dzieci i młodzież poniżej 14 lat. III trymestr ciąży.\nLek stosować tylko na nieuszkodzoną powierzchnię skóry (nie należy stosować na skórę zmienioną chorobowo, uszkodzoną, z ranami). Lek może być stosowany jednocześnie z przepuszczającymi powietrze nieokluzyjnymi opatrunkami, ale nie należy stosować go z nieprzepuszczającymi powietrza opatrunkami okluzyjnymi. Należy unikać kontaktu żelu z oczami i błonami śluzowymi, nie połykać. Ze względu na zawartość glikolu propylenowego lek może powodować podrażnienia skóry.\nCzęsto: wysypka, wyprysk, rumień, zapalenie skóry (w tym kontaktowe zapalenie skóry), świąd. Rzadko: pęcherzykowe zapalenie skóry. Bardzo rzadko: wysypka grudkowata, nadwrażliwość (w tym pokrzywka), obrzęk naczynioruchowy, astma, reakcje nadwrażliwości na światło. W przypadkach stosowania leku na duże powierzchnie skóry lub podczas długotrwałego stosowania mogą wystąpić ogólnoustrojowe objawy niepożądane (w obszarze układu pokarmowego, takie jak wrzody żołądka lub w obrębie układu nerwowego, takie jak zawroty czy bóle głowy).\nNie należy stosować diklofenaku podczas I i II trymestru ciąży, jeśli nie jest to wyraźnie konieczne. W przypadku stosowania diklofenaku przez kobiety planujące ciążę oraz w czasie I i II trymestru ciąży, należy stosować dawkę możliwie najmniejszą, a czas trwania terapii najkrótszy. W III trymestrze ciąży lek jest przeciwwskazany. Ze względu na brak kontrolowanych badań dotyczących kobiet karmiących piersią, lek należy stosować w czasie laktacji jedynie na zalecenie lekarza. W takich przypadkach leku nie należy stosować na piersi kobiet karmiących piersią ani też na duże powierzchnie skóry lub długotrwale.\nDostępność ogólnoustrojowa diklofenaku po podaniu na skórę jest niewielka, dlatego prawdopodobieństwo wystąpienia interakcji z innymi lekami jest małe. Należy unikać równoczesnego stosowania innych leków na leczoną powierzchnię skóry.\nDicloziaja, cena 100% 9.49 zł\nPreparat zawiera substancję: Diclofenac diethylamine


Nicola Spirig potwierdza formę biegową - TriathlonLife.pl portal dla ludzi z pasją\nHome/Wiadomości/Nicola Spirig potwierdza formę biegową\nJuż w styczniu doświadczona zawodniczka udowodniła, że prezentuje świetną formę. Nicola Spirig wygrała lokalny bieg na 12 kilometrów.\nSzwajcarka Nicola Spirig od lat należy do czołowych triathlonistek na świecie. Mimo 40 lat i łączeniu sportu z opieką nad trójką dzieci, wciąż prezentuje wysoki poziom sportowy. W sezonie 2021 wygrywała pięć razy na średnim dystansie. Do tego na IO w Tokio uplasowała się na szóstej pozycji. Mając na horyzoncie wielki cel – projekt Pho3nix SUB8, Spirig ciężko trenuje. Pierwszy test już za nią.\nDla rozgrzewki przebiegła… 20km\nSpirig wygrała lokalny bieg w szwajcarskim Dietiker kilka dni temu. Pokonała 12 kilometrów w czasie 43:39. Mimo że to wynik o prawie dwie minuty gorszy od życiówki (41:58), to robi wrażenie.\nDla rozgrzewki przed tymi zawodami Szwajcarka postanowiła przebiec dwadzieścia kilometrów z domu na miejsce imprezy. Mimo takiej formy rozgrzewki przedstartowej Spirig notowała dobre średnie tempo 3:36 min/km.\nKim jest Nicola Spirig?\nZawodniczka urodzona 7 lutego 1982 roku w Bulach pierwszy poważny sukces w tri zanotowała w 1999 roku. Wówczas zdobyła mistrzostwo Europy juniorek. Do tego dwa lata później wygrała również MŚ juniorek. W tym czasie notowała też znakomite wyniki w biegach przełajowych. Została dwukrotną wicemistrzynią Europy juniorek (1999 i 2000).\nNicola Spirig jest też pięciokrotną olimpijką. W Atenach (2004) zajęła 19 miejsce. Cztery lata później w Pekinie uplasowała się szóstej pozycji. Najlepszy wynik zanotowała w Londynie w 2012 roku. Wówczas wygrała olimpijski wyścig, wyprzedzając po zażartej walce z Lisą Norden o dwie sekundy. W Rio de Janeiro Nicola Spirig została srebrną medalistką igrzysk olimpijskich. Wtedy przegrała z Gwen Jorgensen o 40 sekund. Podczas ostatnich IO w Tokio (2021) Szwajcarka zakończyła rywalizację na szóstym miejscu (1:58:05).\nZostała sześciokrotną mistrzynią Europy (2009, 2010, 2012, 2014 i 2015, 2018), a także zdobyła złoto na Ironman Cozumel 2014 i na Igrzyskach Europejskich 2015. Do tego wygrała Puchar Świata w Lozannie 2018.\nPomimo bogatej kariery sportowej Nicola Spirig znalazła też czas na studia i z wykształcenia jest prawniczką.\nźródło: tri today, triathlon.org\nJavier Gomez z nowym trenerem\nbieg sezon spirig triathlon


Nagroda im. Wiesława Kazaneckiego | Wschodzący Białystok - Oficjalny Portal Miasta\nDodana: 19.12.2017 10:07\nKategorie: Aktualności Kultura Nagrody\nPrzed nami kolejna, 27. edycja Nagrody Literackiej Prezydenta Miasta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego za najlepszą książkę 2017 roku. Wnioski o przyznanie tej nagrody można składać do końca grudnia.\nNagroda Literacka za najlepszą książkę roku przyznawana jest twórcom, którzy są związani ze środowiskiem literackim Białegostoku i regionu, tu się urodzili lub zamieszkują, ich twórczość wykazuje związki z miastem i regionem lub twórcom, których książki wydano w Białymstoku. Nagroda przyznawana jest autorom najlepszych książek spośród wszystkich gatunków literackich. Z udziału wyłączone są antologie, opracowania i publikacje naukowe. Nagroda przyznawana jest za książki wydane pomiędzy 1 stycznia a 31 grudnia 2017 r., także w formie elektronicznej (e-book).\nWnioski o przyznanie nagrody, poza mieszkańcami Białegostoku, mogą składać instytucje kultury, stowarzyszenia zawodowe, twórcze i kulturalne, redakcje, jednostki oświatowe, inne podmioty prowadzące działalność kulturalną oraz organy administracji publicznej.\nZgłoszenia (w kopercie z dopiskiem „Nagroda Literacka”) należy kierować na adres: Departament Kultury, Promocji i Sportu Urzędu Miejskiego w Białymstoku, ul. Słonimska 8, 15-950 Białystok do 31 grudnia. Informacje można uzyskać pod nr. tel.: 85 869 63 64 i 85 869 63 68.\n– Nagroda imienia Wiesława Kazaneckiego stała się rozpoznawalna w kraju. Promuje nasze miasto, przypomina postać patrona i jego wspaniałą twórczość – powiedział zastępca prezydenta Białegostoku Rafał Rudnicki. – Mam nadzieję, że podobnie jak w poprzednich latach otrzymamy wiele zgłoszeń ciekawych pozycji literackich.\nNagroda Prezydenta Miasta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego przyznawana jest od 1991 roku. Wśród laureatów są m.in. Szymon Hołownia, Jan Kamiński, Ignacy Karpowicz, Krystyna Konecka, Edward Redliński Włodzimierz Pawluczuk. W ubiegłym roku laureatką została Aneta Prymaka-Oniszk za książkę „Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy”.\nWięcej informacji o nagrodzie (regulamin, wzory wniosków w poszczególnych kategoriach) znajduje się na stronach: www.bialystok.pl w zakładce Kultura oraz www.wieslaw-kazanecki.pl.


LEKARZ OPTYMALNY ODPOWIADA NA LISTY (34)\n584617 wiadomo�ci w 4036 w�tkach; wys�ane przez 36 u�ytkownik�w\nLEKARZ OPTYMALNY ODPOWIADA NA LISTY (34) « poprzedni nast�pny »\nAutor W�tek: LEKARZ OPTYMALNY ODPOWIADA NA LISTY (34) (Przeczytany 7611 razy)\n« : 2008-02-05, 04:23:38 »\nPonieważ nie mogę doczekać się odpowiedzi na mój list, który pisałam w lipcu, piszę ponownie, bo problem mój denerwuje mnie nadal.\nA teraz krótko o mnie: Mam 57 lat. Od 1994 r. byłam na tabletkach, potem przeszłam dodatkowo na insulinę Mixtard 40 Hm.\nOd 1 kwietnia 2002 r. jestem na diecie optymalnej.\nMam też kontakt z dyplomowanym doradcą żywienia optymalnego.\nPoczątkowo nie bardzo sobie radziłam, ale od czerwca 2002 r. zaczęłam ważyć i zapisywać w zeszycie wszystko, co jem.\nMoje proporcje BTW wynoszą obecnie 30-90-60. Mimo to cukry rano na czczo miałam wysokie od 180 do 220., a wieczorem, 150-200.\nW chwili obecnej nie biorę już tabletek na cukrzycę (metformin, euklamnin, glucobay) jedynie insulinę rano 5 jedn. a wieczór 3jedn. (na początku brałam rano 16 jedn. wieczorem 12 jedn.), a cukry nadal skaczą na czczo - zdarza się nawet do 300 mg%, a wieczór też często powyżej 200. Na początku diety przy wzroście 156 cm ważyłam 82 kg i co mnie bardzo cieszy schudłam prawie 10 kg\nByły w tym czasie chwilowe wzrosty wagi od 1,5 do 2 kg i powolny spadek. W tej chwili znów ważę nieco więcej, bo 74 kg. Najbardziej denerwuje mnie jednak cukier. Chciałabym uwierzyć, że kiedyś wyleczę się z tej cukrzycy, czy to możliwe?\nCzy mam powrócić do tabletek przy których miałam jednak mniejszy niż. teraz cukier? Czy glukometr (One touch) może zawyżać cukru?\nJak długo muszę czekać na unormowanie się moich cukrów?\nDziwne, że nawet przy bardzo wysokim cukrze czuję się dobrze, w ogóle tego nie czuję. Niedawno miałam robione badanie moczu na obecność ketonów.\nKetonów nie było, ale były 3 krzyżyki glukozy, czyli cukier jest obecny w moczu, dość liczne kryształy szczawianu wapnia i bardzo liczne bakterie.\nSama zaczęłam brać Urosept w tabletkach. Boję się jednak, że tak długo utrzymujący się tak wysoki poziom cukru we krwi i w moczu może mi kiedyś przynieść jakąś szkodę, że mogę któregoś dnia wylądować w szpitalu i wtedy cały mój wysiłek pójdzie na marne. Z diety tej jednak nie zamierzam rezygnować, bo schudłam i zmieniam się na korzyść, a bez tabletek nie cierpną mi ręce.\nCzuję się ogólnie dobrze. Jem 3-4 żółtka dziennie, boczek, szynkę, salceson, masło, smalec, śmietanę 30% i chleb razowy, staram się nie przekraczać tych wartości. Mimo to cukier cukier i tak jest wysoki.\nBardzo mnie to denerwuje, a wtedy czasem lubię sobie między posiłkami\nniewiele, ale trochę podjeść.\nZdaję sobie z tego sprawę, że przekroczę nieco BTW i cukier będzie wyższy. Bardzo proszę o odpowiedź na mój list. Bardzo proszę o wskazówki i poradę\nlekarską, co mam robić, aby pokonać ten cukier.\ni również bardzo serdecznie pozdrawiam\nCukrzyca typu II na żywieniu optymalnym ustępuje zazwyczaj w czasie od 3 tygodni do 3 miesięcy, a uleczalnych jest ponad 90% przypadków.\nPrawie zawsze udaje się odstawić leki doustne przeciwcukrzycowe i opanować poziom cukru w granicach do 160 mg%. Osoby, które biorą insulinę w ilości do 0,5 jednostek na kg masy ciała praktycznie zawsze pozbywają się cukrzycy (przed rozpoczęciem diety brała pani niecałe 0,4). Norma cukru we krwi na żywieniu optymalnym waha się w granicach 100-140 mg%, ale maksymalny bezpieczny poziom wynosi 200 mg% powyżej zaczyna się cukrzyca.\nUtrzymujący się przez dłuższy czas doprowadza do nefro-, angio- i neuropatii, dlatego nie można do tego dopuszczać.\nTeoretycznie powinna Pani pozbyć się choroby już dawno, założywszy, że stosuje prawidłowo dietę. Niestety prowadzenie cukrzycy wymaga indywidualnego żywienia i konieczna jest pomoc lekarza, natomiast doradca żywieniowy (nawet dyplomowany) może nie wystarczyć w prowadzeniu poważnej choroby.\nPodane przez Panią proporcje są nieco dziwne. Przy tym wzroście powinno się spożywać ok. 40-50 g węglowodanów i tyle samo białka, w przeciwnym razie może występować uczucie głodu, którego być nie powinno.\nZalecana ilość zjadanego tłuszczu to około 120 g na dobę.\nPrzy takie podaży ustąpi uczucie głodu i powinno dojść do stabilizacji glikemii i ograniczenia podawanej insuliny.\nDawkowanie leków powinno się zostawić najlepiej lekarzowi i jeżeli będzie taka konieczność, to trzeba zwiększyć dawki insuliny lub podawać Metformaks (Glucobay nie ma sensu), tak aby poziomy cukru były stabilne.\nZ tego co Pani pisze należy również rozpatrzyć ewentualną chorobę tarczycy.\nW tym celu trzeba wykonywać badania hormonów T3, T4 oraz TSH.\nJeżeli stwierdzi się jakieś zaburzenia, to trzeba wprowadzić leczenie farmakologiczne lub zastosować prądy selektywne.\nZdecydowanie najlepiej dla Pani byłoby przyjechać do nas w celu ustalenia proporcji i ewentualnego dawkowania leków.\nTym czasem powinno się jednak zwiększyć ilości przyjmowanej insuliny.\nTa typu M40 nie jest tutaj najlepsza. Powinna Pani podjąć próbę\nleczenia insuliną długo działającą lub M20-M30.\nOdp: LEKARZ OPTYMALNY ODPOWIADA NA LISTY (34)\n« Odpowiedz #1 : 2008-02-05, 13:28:36 »\nDlaczego tak malo chcialoby sie zapytac,czy dla cukrzykow to norma???


Koniec przygody Ulatowskiego z Lechią\nDecyzją zarządu Lechii Gdańsk trener Rafał Ulatowski żegna się z klubem. Wpływ na taki ruch miała analiza wyników drużyny w czterech ostatnich meczach 2011 roku oraz różnice w wizji wyjścia z kryzysu.\n- Na pewno chcielibyśmy podziękować trenerowi za to, że podjął wyzwanie i poprowadził drużynę, w sytuacji gdy znalazła się ona na zakręcie. Niemniej jednak nasze wizje wychodzenia z kryzysu różniły się i dlatego podjęta została taka decyzja – zaznacza prezes Lechii Gdańsk Maciej Turnowiecki.\n- Przyszedłem do Lechii w określonym momencie. Nie udało się w tak krótkim czasie odmienić oblicza zespołu. Żałuję, że klub nie zaakceptował mojej wizji pracy na rundę wiosenną, bo jestem przekonany, że przy zmianach jakie chciałem wprowadzić drużyna znów poczułaby smak zwycięstw. Życzę klubowi sukcesów w przyszłości – powiedział Rafał Ulatowski.\nZarząd planuje przedstawienie nazwiska nowego szkoleniowca Biało-Zielonych jeszcze przed Świętami Bożego Narodzenia.\nPiszcie jakie macie typy?


Ekspres do kawy Faema E91 Ambassador półautomatyczny 2-grupowy - Konesso.pl\nEkspres do kawy Faema E91 Ambassador półautomatyczny 2-grupowy\n20 560,98 zł netto\n25 290,00 zł\nEkspres do kawy Faema E91 S2\nPółautomatyczny ekspres ciśnieniowy do kawy, który na rynku jest od 1991 roku i został zaprojektowany przez najbardziej znanego włoskiego stylistę Giugiaro. Pomimo tak długiego stażu posiada on ponadczasową sylwetkę i jest zaawansowany technicznie, co sprawia, że wciąż jest jednym z najpopularniejszych ekspresów wśród włoskich baristów.\nObudowa ekspresu półautomatycznego Faema E91 S2 wykonana jest z aluminium i stali, dzięki czemu nie tylko rewelacyjnie się prezentuje, ale również jest bardzo odporny na zniszczenia. Ekspres do kawy Faema Ambassador S2 posiada dwie grupy i jest profesjonalnym ekspresem do kawy, przeznaczonym do pracy w gastronomii. Idealnie sprawdzi się w kawiarni, barze lub restauracji, gdzie przede wszystkim stawia się na jakość przygotowywanych napojów.\nEkspres do kawy Faema E91 Ambassador jest dostępny również w wersji z trzema grupami oraz bardziej zaawansowanej, automatycznej.\nWymiary (wys. x szer. x gł.): 520 x 760 x 560 mm\nMoc: 5100 W


Orban o Morawieckim: Dobrze, że byliśmy żołnierzami jego zespołu | Fronda.pl\n21.07.20, 07:07Fot. Krystian Maj KPRM via: Facebook - Mateusz Morawiecki\nOrban o Morawieckim: Dobrze, że byliśmy żołnierzami jego zespołu\nPrzywódcą Grupy Wyszehradzkiej nazwał premiera Mateusza Morawieckiego premier Węgier Wiktor Orban, na wspólnej konferencji po szczycie w Brukseli. „Dobrze, że byliśmy żołnierzami jego zespołu. Obroniliśmy dumę naszych narodów” – mówił.\nZakończyły się burzliwe negocjacje przywódców UE na temat unijnego budżetu i Funduszu Odbudowy Gospodarczej. Mimo chęci ograniczenia dotacji przez tzw. „grupę skąpców”, zawarte dziś rano porozumienie jest korzystne dla Polski i państw V4.\nZdaniem szefa węgierskiego rządu, sukces Grupy Wyszehradzkiej jest zasługą działań Mateusza Morawieckiego:\n- „A powód, dla którego odnieśliśmy sukces wspólnie, głównie Polska, jest taki, że Mateusz był liderem Grupy Wyszehradzkiej, liderem naszego zespołu. Dobrze, że byliśmy żołnierzami jego zespołu. Cieszymy się, że lider V4 to doświadczony były minister finansów. To on wygenerował miliardy euro dla Polaków” – mówił Wiktor Orban.\nPremier Węgier odniósł się też do prób wprowadzenia mechanizmu praworządności, któremu Polska i Węgry stanowczo się sprzeciwiły:\n- „Były próby pouczania nas o praworządności. Nie tylko udało nam się uzyskać duże pieniądze, ale obroniliśmy też dumę naszych narodów. Powiedzieliśmy jasno, że jest nie do zaakceptowania, by ktokolwiek, a szczególnie ci, którzy odziedziczyli praworządność, by krytykowali nas, bojowników o wolność, którzy wywodzą się z trudnych czasów komunizmu i robili wiele w imię praworządności przeciwko komunizmowi” – stwierdził.\n- „Nikt nie będzie pouczać narodu Solidarności i narodu rewolucji 1956 roku. Cieszę się, że byłem żołnierzem w drużynie Mateusza” – podkreślił stanowczo.\nPisząc o szemranych biznesikach masz na myśli kolegę Szumowskiego? Jemu nic nie grozi, "naprawiona" prokuratura już się o to postara. Czy może mafię VAT w ministerstwie sprawiedliwości? Już nie pamiętasz? W TVP nie powiedzieli?\nMam na myśli miliony domorosłych biznesmenów, którzy na pieriestrojce, opartej na grubej kresce, idąc śladami swoich guru z PZPRu, rozkradających majątek narodowy, zdobywali na tyle spore ochłapy z "pańskiego" stołu, że tworzyli swoje własne biznesiki, oparte na wyzysku Polaków, którzy w czasach bezrobocia nie mieli wyjścia i za marne grosze budowali swoim "pracodawcom" obecne fortunki i fortuny. Dziś ci "biznesmeni" udają katolików ale głosują na PO, bo Oszust to ich drugie imię.\nCzyli masz też na myśli Kaczyńskich i spółkę Telegraf? No bo jeżeli wszyscy to wszyscy. Chociaż już tutaj wielokrotnie widziałem, jak niektórzy dzielą komuchów na swoich i obcych, dlaczego by nie dzielić przekrętów na swoje i obce.\nZalicz sobie co chcesz, a fakty pozostaną faktami i dyskusja z nimi to zwykłe rozmywanie prawdy, zwane nawijaniem makaronu na uszy.\nMaciej Łagodny2020.07.21 8:42\nZ Grupy Wyszehradzkiej TYLKO Słowacja ma Euro.Pozostałe Kraje Walutę Narodową.Ale to nie przeszkadza ,by ZGODNIE Walczyły o Swą Narodową Niezależność. BRAWO MORAWIECKI ,BRAWO Orban.\nTrzeżwo myślących watro posłuchać ...


Navitel R200 Full HD/2"/140 - Wideorejestratory - Sklep komputerowy - x-kom.pl\nR200 Full HD/2"/140\nod: Navitel|kod x-kom: 441080\nDowód w przypadku nieszczęśliwego zdarzenia – Kamery Navitel nie tylko rejestrują Twoją codzienną podróż autem, ale też stworzone są do tego, aby zapisywać niepożądane zdarzenia jak np. wypadki.\nNavitel R200 to lekki i kompaktowy wideorejestrator z wbudowanym czujnikiem przeciążeń G-sensor, który umożliwia bezpieczne przechowywanie nagrań w razie wypadku drogowego. Posiada 4-warstwowy, szerokokątny obiektyw 140° i wyświetlacz o przekątnej 2 cali.\nW systemie optycznym kamery R200 zastosowano szerokokątny 140° obiektyw, dzięki któremu nagrasz wszystko, co dzieje się przed Tobą łącznie z poboczem.\nTo bardzo ważne, ponieważ wiele zdarzeń drogowych nie jest rejestrowanych przez kamery samochodowe posiadające mniejszy kąt widzenia.\nWyświetlacz o przekątnej 2 cali\nWideorejestrator Navitel R200 został wyposażony w ekran o przekątnej 2" oraz rozdzielczości 320 x 240 pikseli. Gwarantuje on łatwość i szybkość obsługi urządzenia.\no Navitel R200 Full HD/2"/140\nRobi co ma robić, z kartą 16 gb za 19 zł współpracuje bez problemu, bardzo szeroki kąt widzenia, z wad akumulator o żenującej pojemności, jakieś 2 minuty po odpięciu od zasilania... Rozwiń dalej\nZa tą cenę to rewelacja. Jakość obrazu oceniam 7/10. Odczyt rejestracji w dzien bezproblemowy. Stabilna "łapa" na przyssawke.... Rozwiń dalej\nZa tę cenę bardzo OK. Dodatkowo roczna licencja na nawigację na całą Europę plus wschód ( w tym tryb pieszy).... Rozwiń dalej\nNiska cena, sprawia, że nie jest to sprzęt od którego oczekujemy nie wiadomo czego, lecz bije na głowę konkurencję w tym przedziale cenowym.... Rozwiń dalej\nfajnie nagrywa rejestrator navitel r 200 jestem zadowolona z zakupu polecam sklep x-kom... Rozwiń dalej\nZa ta cene urządzenie super. Dobra jakość nagrań, czego chcieć więcej?... Rozwiń dalej\nUżytkuje od paru miesięcy i niestety nie polecam. Nagrywanie w pętli nie działa, trzeba pamiętać o wymazywaniu pamięci. Tryb parkingowy również nie działa jeśli pamięć jest pełna. Ok, cena stosunkowo niska ale skoro producent chwali się danymi funkcjami to powinny one działać. Pieniądze wyrzucone w błoto.... Rozwiń dalej