Garnier, Botanic Therapy, Odżywka z żurawiną i olejkiem arganowym | Kasia na fali - pielęgnacja włosów kręconych i falowanych.\nMój drugorodny miał ostatni ciężki okres, a ja żyłam tylko kawą i nie miałam zwyczajnie sił na jakiekolwiek wpisy. Mam nadzieję, że troszeczkę się za mną stęskniłyście ;) Nie tak dawno przerzuciłam się na silikonową pielęgnację włosów - uzupełniłam zatem zapasy o nowe maseczki i odżywki - powoli chciałabym Wam je zrecenzować :) Jedną z nich jest Odżywka Garnier Botanic Therapy z żurawiną i olejkiem arganowym. To chyba ta sama odżywka z takim samym składem, jaka była kiedyś dostępna ;) Wcześniej jednak nie miałam okazji jej przetestować, przybywam do Was zatem z recenzją właśnie teraz. Powiem Wam, że produkt ten może Was bardzo zainteresować, zwłaszcza, że zima zbliża się wielkimi krokami, w końcu mamy już połowę grudnia :)\nSkład jest naprawdę ładny, mocno emolientowy, z bardzo niewielką ilością humektantów. Zaraz po wodzie znajdziemy kilka emolientów, w tym olej z żurawiny oraz olej arganowy dokładnie na 6 i 8 miejscu w składzie. Jest tutaj także antystatyk, który ma za zadanie ułatwienie rozczesywania - na 3 miejscu. Po emolientach Substancje zapachowe, zakwaszające, a także nawilżający glikol propylenowy oraz gliceryna - ale jest ich bardzo malutko - na moje szczęście ;) Brak wysuszającego alkoholu. Odżywka ma obciążający składnik - quaternium, zatem może nie spisać się dobrze w pielęgnacji curly girl.\nOdżywka ganiera pachnie przepięknie - dla mnie to najpiękniejszy wiśniowy zapach, jaki do tej pory miałam okazję wąchać ;) Włosy pachną wiśniami jeszcze kilka godzin po umyciu, na co zwrócił uwagę również mój mąż, więc coś w tym musi być ;) Konsystencja o dziwo jest dość rzadka, trzeba nałożyć sporą ilość odżywki, aby poczuć ją na włosach. Nie będzie zbyt wydajna, już to widzę.\nProdukt idealnie spisuje się w czasie deszczu, wiatru czy mrozu. Pięknie dociąża włosy, nie puszy ich, sam wręcz zapobiega puszeniu. Kiedy wysuszę je suszarką na prosto, a potem na chwilę zawinę w koczka ślimaczka, tworzy na moich włosach lekko pofalowaną taflę - do tej pory coś takiego robiła mi chyba tylko czarna maska marokańska :) Włosy pięknie po niej błyszczą i bardzo ładnie pachną. Warto używam jej wymiennie z czymś bardziejj nawilżającym - sama nam włosów mocno nie nawilży, sprawi jednak, że nie będą się puszyć, będą gładsze i zdrowsze. Coś czuję, że sprawię sobie więcej odżywek z serii garnier botanic therapy, chyba od stycznia mają być w rossmannie ;) Moją odżywkę kupiłam w drogerii kosmyk, ale miałam tam też inne wersje, chyba im się bliżej przyjrzę.\nWiem, że dostępna będzie m. in. wersja z olejem rycynowym i migdałem, z oliwą z oliwek, z miodem i propolisem, z zieloną herbatą i eukaliptusem. Są odżywki i maski :) Skusicie się na odżywki garniera z tej nowej serii? Całuję :*\nAnonimowy 12 grudnia 2017 15:16\nCz się skusze na nową serię zależy od składu. Widziałam skład tej z oliwą z oliwek i mnie nie powalił na kolana, tak samo jak żaden skład garnierów, tej z żurawiną też nie. Dla mnie te humektanty dyskwalifikują ją jako produkt emolientowy a co za tym idzie jako produkt na zimę. A szkoda, spodziewałam się czegoś ciekawego po tej serii, ale jak sama piszesz chyba tylko szata graficzna zmieniona a składy takie same. Jedyne co to mnie zaciekawił wiśniowy zapach w żurawinowej odżywce, ale to za mało, żebym ja kupiła ;).\nJedna z nich na pewno miała wysoko glicerynę, nie wiem czy nie wersja właśnie z oliwką. Za to już ta z olejem arganowym i kameliowym wygląda super :)\nAnonimowy 12 grudnia 2017 20:40\nTa arganowa ma niestety aż 2 wysuszające alkohole, co u mnie równiez ją dyskwalifikuje, nawet jakby były na ostatnim miejscu w składzie a nie są, więc tym bardziej nie dla mnie ;).\nkasianafali 13 grudnia 2017 14:24\nUnknown 12 grudnia 2017 16:27\nmam ją w planach, ale chyba dopiero na wiosnę :)\nkasianafali 13 grudnia 2017 14:18\nna wiosnę ja pewnie poszaleje z nawilżaczami :)\nAnonimowy 12 grudnia 2017 17:11\nLubię tę wersję Color Resist, tak pięknie dociąża mi włosy. To moja ulubiona odżywka, jeśli zależy mi na dobrym wyglądzie włosów. Spisuje się jak żadna inna ;-)\nkasianafali 13 grudnia 2017 14:17\nnie miałam jej jeszcze, tylko oleo repair, ale nie spisała się :(\nAnonimowy 12 grudnia 2017 17:45\nja już Ci pisałam pod jednym z ostatnich postów ze z olejkiem rycynowym juz dostepna :) !\nA gdzie sprzedają te odżywki?\nchyba nawet w moim kosmyku jest :D\nAnonimowy 12 grudnia 2017 18:11\nNiestety pozostałe mają alkohol izopropylowy dosyć wysoko :( nie słyszałam, że mają być maski. Wiem, że wszystkie odżywki są w Hebe :)\nAnonimowy 12 grudnia 2017 20:42\nIzopropylowy i benzylowy, też wysuszający, więc niestety do duszy. Maski mają być też.\nkasianafali 13 grudnia 2017 14:16\nSzkoda, że tak szaleją z tymi alkoholami w odżywkach. Zobaczymy, jak maski będą się prezentować składowo.\nAnonimowy 13 grudnia 2017 15:59\nWidziałam maski w internecie i alkohole też mają niestety i w ogóle składy bardzo podobne do odżywek. Tylko tej z olejkiem rycynowym nie widziałam składu a w sklepach jeszcze jej nie ma, więc tylko na nią czekam.\nBarbara Elżbieta 12 grudnia 2017 18:14\nMoże się skuszę na tą odżywkę, co prawda lubię bardziej naturalne produkty, bez silikonów , ale na zimę może się u mnie sprawdzić taka mocniejsza pielęgnacja.\nkasianafali 13 grudnia 2017 14:35\nAnonimowy 12 grudnia 2017 18:38\nOstatnio dorwałam tę odżywkę jeszcze w starej wersji :) miałam ją już dawno, gdy moje włosy były bardziej zniszczone. I wtedy, i teraz sprawdzała i sprawdza się genialnie, to jedna z moich ulubionych odżywek i bardzo się cieszę, że nie została wycofana, a jedynie zmienia opakowanie :) I jak dla mnie, na szczęście bardziej pachnie słodziutką żurawinką, a nie wiśniami :D\nHmm, właśnie zdziwiło mnie, że ja tu wiśnie czuję, no ale dla mnie to wiśnie jak nic :D:D\nKasiu, a jak sprawdza się maseczka Fructis, którą też niedawno kupiłaś? :)\nOna ma kokosa sporo :) Skręca super włosy, ale nie mogę używać jej zbyt często, bo zbyt często używany kokos mnie puszy i przesusza ;) Ale tak raz na jakieś 7-10 dni - super ;) ale nie częściej.\nSala Konferencyjna okolice Warszawy 13 grudnia 2017 12:00\nKaro 13 grudnia 2017 22:38\nmiałam ją jeszcze w starej odsłonie, zapach faktycznie boski. ogólnie Garnier ma super zapachy kosmetyków do włosów:)\nkasianafali 14 grudnia 2017 07:42\nto prawda ☺☺\nAnia // www.kosmeologika.pl 14 grudnia 2017 21:09\nTa stara odżywka należała do linii Ultra Doux, podobnie jak kultowa wersja z awokado i bodajże masłem shea. Ciekawe, czy i ją spotka/spotkał podobny los i mały lifting ;)\nHair Witch Project 19 grudnia 2017 21:06\nJa na quaty nie zwracałam wybitnej uwagi, więc całkiem możliwe, że ta odżywka dobrze by się u mnie sprawdziła :) Choć ogólnie za Garnierem nie przepadam ;)\nAnette Koniewska 20 grudnia 2017 17:10\nMocno obciąża, testowałam:P nie dla mnie haha, bo ja nie umiem nakładać małej ilości kosmetyków na włosy\nBlee 15 lutego 2018 22:09\nCzy zawiera proteiny? :)


Restauracja "Marcellis" w Sankt Petersburgu. Opis, menu, recenzje\n795 Shares 5612 views\nWielu mieszkańców Sankt Petersburga uwielbia kuchnię włoską. Lasagna, pizza, makaron "Carbonara", tiramisu – potrawy te są bardzo popularne w restauracjach i innych miejscach gastronomicznych. W Petersburgu istnieją instytucje specjalizujące się w kuchni włoskiej. Jeden z nich zostanie omówiony w artykule. W restauracji "Marcellis" znajduje się cały szereg restauracji rodzinnych. Gdzie są zlokalizowane? Jak one działają? Otrzymasz odpowiedzi na te pytania, a także dowiesz się, co mówią użytkownicy o tych zakładach i jakie dania są oferowane w menu.\nRestauracja "Marcellis" (SPb): adres i godziny otwarcia\nOto pary i duże hałaśliwe firmy. Tutaj można smacznie i niedrogie przekąski, a także spędzić czas w przyjemnej atmosferze. Sugerujemy zapoznanie się z adresami najpopularniejszych instytucji tej sieci:\nProspekt Moskovsky, 205.\nPerspektywa Nevsky, 21.\nUlica Odoevsky, 34.\nProspekt Engelsa, 124.\nUlica Vosstaniya, 15.\nProspect Kosmonavtov, 39/27.\nAleksandrovsky Park, 4, budynek 3.\nProspekcja Nauki, 14 A.\nGodziny otwarcia: od 12.00 do 24.00. Jednak w niektórych miejscach mogą się różnić.\nW 2006 roku została otwarta pierwsza restauracja "Marcellis" w Petersburgu. Dzisiaj jest ich około dziesięciu. Darmowy internet, menu dla dzieci, doświadczonych animatorów, pokój dla palących, jedzenie na wynos, bezpłatny parking – te i inne zalety restauracji w sieci "Marcellis" przyciągają dużą liczbę osób. Tutaj możesz świętować święta rodzinne i rodzinne, a także niezapomniany romantyczny dzień.\nWarto wiedzieć, co reprezentują restauracje "Marcellis". Przede wszystkim są to trzy różne instytucje zjednoczone w jednym miejscu. Restauracja, kawiarnia i gotowanie. W nich można zjeść pyszne dania ze słonecznych Włoch. Co można powiedzieć o wnętrzu instytucji? Ciepłe kolory przyczyniają się do stworzenia odprężającej i przytulnej atmosfery. Specjalny urok dodaje czerwone lampy wiszące nad stołami i okna z żaluzjami.\nRestauracja "Marcellis" oferuje zniżki dla zwiedzających. W dni powszednie od 12.00 do 17.00 można zamówić lunche biznesowe. Jeśli odwiedzisz restaurację w twoje urodziny lub w ciągu tygodnia po jej otrzymaniu, otrzymasz 10% zniżki na wszystkie menu.\nDla dzieci jest prawdziwe rozszerzenie. Dla małych dzieci ulubione są specjalne specjały, animatorzy pokoju dla dzieci spędzają z nimi różne gry i konkursy, a rodzice lubią kieliszek wina lub filiżankę aromatycznej kawy. Tutaj również odbywają się kursy kulinarne dla wszystkich osób. W weekendy specjaliści pokazują swoim dzieciom, jak gotować danie. Grupy uczestników są przygotowywane z wyprzedzeniem, ich liczba nie przekracza dziesięciu osób.\nRestauracja "Marcellis": menu\nWśród różnorodnych potraw i napojów oferowanych przez zakłady w tej sieci spróbuj użyć następujących nazw:\nZupa z jagniąt z grzybami.\nRozhiki z ziemniakami.\nPie z jagodowym dżemem.\nTagliatelle z krewetkami i cukinią.\nKoktajl "Jagody Sorrento". Vanilla smak Absolutnej wódki w połączeniu z jagodami leśnymi i cynamonem przyciąga fanów napojów alkoholowych.\nSmażona wieprzowina z parmezanem.\nWino południowoafrykańskie "Barista Pinotage".\nKremowy pudding "Panna cotta".\nPenne z boczkiem, serem rocforti i szafranem.\nPizza grilla z plasterkami boczku i kawałków kurczaka.\nBerry "Ice-ti". Orzeźwiający napój z świeżych jagód.\nLemoniada z mango.\nMakaron z szpinakiem. Bardzo zdrowe naczynie, które poprawia pracę układu pokarmowego.\nLemoniada z grejpfrutem i ogórkiem.\nDo gotowania są tylko świeże i najwyższej jakości produkty. Przeciętny rachunek w instytucjach – od 900 rubli i powyżej.\nRestauracja "Marcellis" w Petersburgu jest bardzo popularna nie tylko wśród mieszkańców, ale także turystów. To miejsce jest kochane przez wszystkich fanów kuchni włoskiej. Ponadto rodzice lubią przychodzić z dziećmi. W końcu jest specjalne menu dla młodych gości, odbywają się kursy mistrzowskie kulinarne, gry i konkursy.\nWśród pozytywnych zalet, że restauracja "Marcellis": pyszne jedzenie, szybka i uprzejma obsługa, rozsądne ceny, urozmaicone śniadania, przyjemne wnętrza. W bogatym zbiorze win można łatwo znaleźć napój odpowiedni do każdego naczynia. Restauracje w sieci Marchellis są smacznie smaczne dania kuchni włoskiej i miłą obsługę.\n812 shares 2699 views\nNajlepsze plaże Gelendzhik\n876 shares 3827 views\n101 shares 3245 views\nCo wnieść do obozu z dziewczyną i chłopcem?\n173 shares 9957 views\nPuszkina w Rosji. Podróż przez miejsca Puszkina\n524 shares 1798 views\n568 shares 1457 views\n547 shares 2144 views\n577 shares 9029 views\n579 shares 7725 views\n492 shares 5542 views\n342 shares 6373 views\nSanatorium "Malakhovka": usługi i recenzje\nKawałkiem nieba na ziemi jest Malediwy. Visa do raju po przyjeździe


H. Cegielski: podwyżki zamiast strajku - Hutnictwo\nH. Cegielski: podwyżki zamiast strajku\nDoszło do przełomu w rozmowach płacowych między większością związków zawodowych a zarządem H.Cegielski Poznań. W ten sposób oddaliło się widmo strajku, które zawisło nad zakładem.\nJedynie przedstawiciele Inicjatywy Pracowniczej, najmniejszego związku działającego w Cegielskim, opuścili salę negocjacyjną nie zgadzając się na propozycje zarządu - informuje "Polska. Głos Wielkopolski".\n- Od początku kwietnia każdy pracownik będzie dostawał łącznie 693 złote brutto więcej - zapewnia w dzienniku Tadeusz Pytlak, przewodniczący Solidarności w HCP. - To efekt naszych rozmów z zarządem, który przedstawił nam bardzo konkretne propozycje. Zakładamy, że we wtorek podpiszemy porozumienie płacowe.\nZarząd zaproponował przedstawicielom Solidarności 250 złotych brutto podwyżki podstawy pensji. Do tego 100 złotych comiesięcznego dodatku w formie nagrody oraz średnio 256 złotych za przepracowane nadgodziny. Kwotę planowanej podwyżki podniosą waloryzacje będące skutkiem wzrostu minimalnego krajowego wynagrodzenia. Dodatkowo, zarząd zgodził się, żeby spawacze pracujący w najcięższych warunkach zamiast 250 złotych podwyżki podstawy dostali 500 złotych.


Kupuj tutaj Konfigurator systemów pasków LED\nElastyczne paski LED firmy LEDVANCE\ndopasują się do Twoich wymagań\nModele pasków LEDVANCE z serii Performance również są certyfikowane przez TÜV, mają trwałość do 35 tys. godzin, współczynnik oddawania barw Ra 80, a w wersji z zabezpieczeniem spełniają wymagania przemysłowej normy IP66. Mają niemal równie dobre parametry, jak modele z linii Superior, a znacznie atrakcyjniejsze ceny. Idealnym zastosowaniem dla pasków Performance Line jest oświetlenie hoteli, biur, szkół, restauracji, barów oraz sklepów. LEDVANCE oferuje 3 lata gwarancji na paski tej kategorii.\nto także atrakcyjne akcesoria i dodatkowe komponenty\nProjektowanie systemów oświetlenia wykorzystujących paski elastyczne LEDVANCE jest proste dzięki intuicyjnemu konfiguratorowi, dostępnemu na stronie internetowej LEDVANCE ( http://www.ledvance.com/led-strip-configurator). Przy jego pomocy można łatwo stworzyć małe i duże projekty, dopasowane do różnych zastosowań. Po zakończeniu konfiguracji program przygotowuje listę elementów koniecznych do instalacji.


Dom na sprzedaż - Wawrzyszew, Bielany, Warszawa, Warszawa M., 395 m², 1 750 000 PLN, NET-SOL-DS-41754-5\nnieruchomości domy mazowieckie Warszawa Warszawa Bielany Warszawa Wawrzyszew szczegóły oferty\nPow.: 395 m², Cena: 1 750 000 PLN\nDom w zabudowie bliźniaczej na zamkniętym, strzeżonym osiedlu.\nWykończony w stanie surowym zamkniętym - doprowadzone instalacje, drewniane okna, drzwi antywłamaniowe, wykończona elewacja, dach z dachówki ceramicznej. Ogrzewanie przygotowane pod gazowe.\nMożliwość własnej aranżacji pomieszczeń. Garaż na 2 samochody. Kondygnacje co pół piętra.\nBardzo dobry punkt komunikacyjny. Okolica cicha i bardzo zielona.\nNumer oferty: NET-SOL-DS-41754-5\nLink do oferty: http://www.oferty.net/of,86420576\nInteresuje mnie oferta numer SOL-DS-41754-5 - Dom na sprzedaż, Warszawa M., Warszawa, Bielany, Wawrzyszew, powierzchnia: 395 m², cena: 1 750 000 PLN. Proszę o kontakt.\n340 m² | 1 170 000 PLN


Kiedy trzeba wydrukować bilet internetowy? - Bilet - Urząd Transportu Kolejowego\nUrząd Transportu Kolejowego Kiedy trzeba wydrukować bilet internetowy? - Bilet -\nKiedy trzeba wydrukować bilet internetowy?\nSą sytuacje, w których bilet na pociąg kupiony on-line musimy wydrukować. Zazwyczaj polscy przewoźnicy nie widzą problemu, by pasażerowie pokazywali e-bilety w telefonie czy na tablecie. Jeśli jednak podróżny jedzie za granicę i nie ma wydruku biletu, może być potraktowany jak pasażer na gapę.\nPrzewoźnicy kolejowi, którzy sprzedają bilety przez internet, zezwalają na okazywanie ich do kontroli w formie elektronicznej (np. z tabletu lub telefonu komórkowego). Jest jednak wyjątek. Chodzi o bilety kupione na dwa rodzaje połączeń uruchamianych przez PKP Intercity:\nw komunikacji międzynarodowej (obecnie dostępne są tylko bilety do Niemiec),\nw komunikacji krajowej w wagonach sypialnych i z miejscami do leżenia (kuszety).\nBilety powinny być wydrukowane na kartce A4. Jeśli pasażer jadący na przykład z Warszawy do Berlina czy z Gdyni do Berlina o tym zapomni, zostanie potraktowany jak osoba nieposiadająca ważnego biletu. Może wtedy otrzymać wezwanie do zapłaty, często mylnie nazywane „mandatem”. Jeżeli w ciągu 7 dni „gapowicz” wpłaci opłatę manipulacyjną (obecnie wynosi ona 20 zł), a w odwołaniu od wezwania przedstawi imienny bilet na dany przejazd, kara zostanie umorzona. Innym rozwiązaniem jest zakupienie nowego biletu u obsługi pociągu. W takim przypadku warto dopilnować, by konduktor wydał poświadczenie o niewykorzystaniu biletu internetowego. Dzięki temu, po potrąceniu odstępnego (15% ceny), odzyskamy należność.\nW komunikacji międzynarodowej jedynie drużyna konduktorska państwa, w którym kupiliśmy e-bilet, może zweryfikować go z terminala mobilnego. Dla kontrolerów za granicą dowodem potwierdzającym ważność biletu jest znakownik odciśnięty na wydruku.\nW systemie internetowej sprzedaży biletów e-IC zostały dodane wyraźne komunikaty dotyczące opisanych wyjątków. Na etapie zakupu biletu w systemie internetowym wyświetla się informacja o konieczności wydrukowania biletu.\nKomunikat w systemie e-IC\nKomunikat w systemie e-IC w języku angielskim


Scarlett zostawiĹaby chĹopaka\nScarlett Johansson zdradziĹa, Ĺźe jeĹli miaĹaby wybraÄ pomiÄdzy dobrym filmem a chĹopakiem Joshem Hartnettem - wybraĹaby film. Aktorka zmuszona do wyboru zostawiĹaby chĹopaka na lodzie i pojechaĹa krÄciÄ film choÄby na koĹcu Ĺwiata... 0 »\nEvangeline Lilly chciaĹaby widzieÄ AngelinÄ Jolie jako pierwszÄ\nkobietÄ na fotelu prezydenta USA. Gwiazda serialu "Zagubieni" uwaĹźa Jolie za ĹwietnÄ\nkandydatkÄ na to stanowisko ze wzglÄdu na jej obycie w Ĺwiecie. - Angelina jest n... 0 »\nOpowieĹÄ o Kanibalu\nDino De Laurentiis - producent filmĂłw, ktĂłrych bohaterem byĹ doktor Hannibal Lecter przygotowuje kolejny obraz opowiadajÄ\ncy o Hannibalu Kanibalu. Nieoficjalne ĹşrĂłdĹa informujÄ\n, Ĺźe jednym z kandydatĂłw do roli Hannibala Kanibala jest Macaulay... 0 »\ncy Chucka Norrisa wszczÄli bataliÄ przeciwko wykorzystywaniu wizerunku gwiazdora w reklamach bez jego zgody. Na fali niespodziewanej popularnoĹci zwiÄ\nzanej z dziesiÄ\ntkami dowcipĂłw i historyjek coraz wiÄcej reklamodawcĂłw ... 0 »\nBoĹźe Narodzenie Pavarottiego\nLuciano Pavarotti tak opowiada: MiaĹem 40 lat. ByĹem bogaty, sĹawny, u szczytu popularnoĹci. Gazety pisaĹy, Ĺźe jestem najwiÄkszym tenorem Ĺwiata. ByĹem rozchwytywany przez opery i firmy pĹytowe. Nadmiar pracy i zbyt wielki sukces zrujnowaĹ... 0 »\nW ankiecie przeprowadzonej na potrzeby MCN London Motorcycle Show ’07 hollywoodzka piÄknoĹÄ Angelina Jolie zostaĹa uznana za wymarzonego i najlepszego pasaĹźera dla motocyklisty. Aktorka zaczÄĹa swÄ\nprzygodÄ z motocyklami na ... 0 »\nPure, modny klub w Las Vegas, ogĹosiĹ wĹaĹnie, Ĺźe w sylwestrowÄ\npi w nim Britney Spears. Gwiazda odliczy ostatnie sekundy roku 2006 – roku, ktĂłry byĹ dla niej niczym przejaĹźdĹźka rollercoasterem. W ciÄ\ngu ostatnich tygodni wi... 0 »\nMadonna przeciwko Nicole Kidman\nMadonna skrytykowaĹa gwiazdy, ktĂłre sÄ\nAmbasadorami Dobrej Woli ONZ. Twierdzi bowiem, Ĺźe jej decyzja o adopcji przyniosĹa wiÄcej poĹźytku. 48-letnia piosenkarka, ktĂłra ostatnio zaadaptowaĹa 13-miesiÄczne dziecko z Malawi, niepochleb... 0 »\nNowotworowa inspiracja Kylie Minogue\nKylie Minogue twierdzi, Ĺźe walka z nowotworem pomogĹa jej znaleĹşÄ rĂłwnowagÄ miÄdzy pracÄ\na Ĺźyciem prywatnym. W wywiadzie dla magazynu "Elle" artystka opowiedziaĹa o tym, jak choroba zmieniĹa jej podejĹcie do Ĺźycia. - Z... 0 »\nJennifer Lopez znĂłw powie "tak"\nJennifer Lopez i Marc Anthony planujÄ\nodnowiÄ przysiÄgÄ maĹĹźeĹskÄ\nc temu para wziÄĹa udziaĹ w ceremonii zaĹlubin Toma Cruise'a i Katie Holmes, pod ktĂłrej wraĹźeniem pozostaje do dziĹ. UroczystoĹÄ tak natchnÄĹa artystĂłw,... 0 »


Nasze propozycje zabiegowe. Mogą Państwo również skorzystać z naszej pełnej oferty na stronie w zakładce "Gabinet i Spa", "Modelowanie Sylwetki" i " Kosmetyka Estetyczna"\nü Masaż relaksujący całego ciała do wyboru z nutą zapachową\n109 zł – 1 godz.\nü Ekskluzywny Masaż Złotym Olejem\n169 zł -1 godz.\nü Masaż relaksujący całego ciała z nutą zapachową\nü Nawilżający zabieg na twarz dobrany do rodzaju cery\nü Zabieg odmładzający na twarz dobrany do rodzaju cery\nü Manicure i pedicure hybrydowy\nü Pobyt w strefie wyciszenia na basenie 60 min z lampką szampana\nü Ekskluzywny zabieg na twarz dobrany do rodzaju cery\nü Rytuał SPA\nü Pobyt w strefie wyciszenia na basenie i saunie\nü Masaż klasyczny 1 h.\nü Pielęgnacyjny zabieg na twarz dobrany do rodzaju cery\nü Aromaterapeutyczny zabieg na ciało i twarz\nü Pobyt w strefie wyciszenia basen i sauna\nü Masaże relaksujące dla Niej i dla Niego\nü Pobyt w strefie wyciszenia na basenie i saunie 60 min\nü 2 x zmysłowy masaż gorącą świecą całego ciała dla Niej i dla Niego\nü Uroczysta kolacja w strefie wyciszenia\nü Pobyt w Strefie Wyciszenia na basenie i saunie 1 h.\nü Masaże relaksujące godzinne dla Niej i dla Niego wspólnie w Strefie Wyciszenia\nü 2 x masaż relaksacyjny całego ciała dla Niej i dla Niego\nü 2 x zabieg pielęgnacyjny na twarz dla Niej i dla Niego wybrany do rodzaju cery\nü Butelka szampana w prezencie\nü 2 x Rytuał SPA dla Niej i dla Niego\nü Pobyt w strefie wyciszenia na basenie 60 min\nü Masaż relaksacyjny całego ciała\nü Zabieg na twarz dobrany do rodzaju cery\nü Zmysłowy masaż całego ciała gorącą świecą\nü Liftingujący zabieg na twarz dobrany do rodzaju cery\nü Relaksująco - odżywczy zabieg na ciało\nü Bankietowo –Liftingujący zabieg na twarz\nü 2 x zabieg Skarb Natury dla Niej i dla Niego - zabieg leczniczo-relaksujący z borowiną i masażem\nü 2 x masaż relaksacyjny\n***Zaproszenie ważne 3 miesiące.


Piękny kryształowy kałamarz w ofercie Luxury Products! Laban jest marką czołowego tajwańskiego producenta piór i długopisów. Obecnie działania firmy Laban skupiają się głównie na rynku europejskim. Jakość produktów Laban została potwierdzona i uznana ja\nSKU: LABN-kałamarz kryształowy\nPiękny kryształowy kałamarz w ofercie Luxury Products!\nW czerwcu 2004 roku w Londynie Laban zdobył nagrodę w prestiżowym konkursie Coveter Lewis&Clarke, w którym udział wzięło ponad 75 producentów piór i długopisów. Do finału przystąpiły Montblanc, Omas, Namiki oraz Laban.\nNależy wspomnieć, że zdobywcami nagrody Coveter Lewis&Clarke niezwykle rzadko są firmy spoza kontynentu europejskiego. Stąd przyznanie tej nagrody piórom Laban stanowi najlepsze świadectwo wysokiej klasy tych produktów, ich jakości oraz walorów estetycznych.\nPragniemy Państwu przedstawić niezwykły, kryształowy kałamarz marki Laban, który z pewnością będzie oryginalną ozdobą każdego biurka.\n4,9cm x 4,9cm x 6,5cm wys ( łącznie z nakrywką)\nSKU LABN-kałamarz kryształowy\nModel kałamarz kryształowy


Kołodziejczak krytykuje PiS, zdjęcia\nKołodziejczak krytykuje PiS\nZmierzamy w kierunku powołania koła parlamentarnego - powiedział dziennikarzom poseł Lech Kołakowski który we wtorek ogłosił, że odchodzi z PiS. Udając się na rozmowę z szefem klubu PiS Ryszardem Terleckim przyznał, że przywrócenie w prawach członka PiS 13 posłów tworzy "nową sytuację".\nWładze PiS zdecydowały o przywróceniu w prawach członka partii 13 z 15 posłów, którzy we wrześniu opowiedzieli się przeciwko nowelizacji ustawy o ochronie zwierząt, będącej realizacją tzw. piątki dla zwierząt. Nie przywrócono jednak Kołakowskiego, który we wtorek rano ogłosił, że odchodzi z PiS i mówił o możliwości założenia koła sejmowego oraz byłego ministra rolnictwa Jana Krzysztofa Ardanowskiego.\n- Ta sytuacja związana z powrotem posłów jest nową sytuacją. Analizuję ją i myślę, że to posiedzenie Sejmu powinno przyczynić się do podjęcia decyzji przez niektórych kolegów - powiedział Kołakowski w rozmowie z dziennikarzami.\nOn sam - jak dodał - złożył deklaracje opuszczenia PiS. - Jakie będą kolejne działania najbliższe dni pokażą - stwierdził.\nZapytany, czy wystąpił tylko z partii, czy też z klubu zaznaczył, że "wystąpienie z klubu nastąpi w momencie rejestracji koła".\nZwrócił uwagę na to, że do rejestracji koła wystarczy 3 posłów, a on jeszcze na tym posiedzeniu Sejmu ma rozmawiać z nadal zawieszonym w prawach członka PiS Janem Krzysztofem Ardanowskim.\n- Jeżeli postawimy jako cel powstanie koła, to koło powstanie - stwierdził Kołakowski. Dodał również, że zmierza w kierunku powołania koła.\n- Będziemy wspierać w budowaniu takiego koła, które będzie niezależne, a dzisiejsze zachowanie posłów, którzy bez słowa wracają do PiS jest skreśleniem ich w oczach polskiej wsi - powiedział lider AgroUnii.\n- PiS nie ma już dzisiaj pomysłu na polską wieś, nie ma także mandatu od polskich rolników - dodał.\nKołakowski zapytany o nową tzw. piątkę dla zwierząt powiedział, że "obecne przepisy, dotyczące ochrony zwierząt są wystarczające".\n- Wystarczy wesprzeć inspekcję weterynaryjną – zaznaczył i dodał, że "jeżeli będzie potrzeba tworzenia nowych aktów prawnych, posłowie którzy znają specyfikę rolnictwa złożą stosowne projekty".\n- Inne środowiska nie powinny składać swoich projektów - podsumował.\nLider AgroUnii nie wykluczył ponownych protestów rolników, jeśli miałaby być forsowana kolejna "piątka dla zwierząt".\n– Dziękuję panu posłowi, że miał jako jedyny odwagę i pokazał prawdziwą wartość polskich rolników, bo oni w końcu poczuli się upodmiotowieni - podkreślił zwracając się do Kołakowskiego.\nSzef Komitetu Wykonawczego PiS Krzysztof Sobolewski we wtorek rano poinformował o przywróceniu w prawach członka partii 13 z 15 zawieszonych posłów. Posłowie zostali zawieszeni we wrześniu po tym jak zagłosowali, mimo dyscypliny partyjnej, przeciwko uchwaleniu nowelizacji ustawy o ochronie zwierząt, która zakazuje m.in. hodowli zwierząt na futra i wprowadza ograniczenie uboju rytualnego.\nWe wtorek rano Lech Kołakowski oświadczył w radiu RMF FM, że odchodzi z Prawa i Sprawiedliwości, a powodem jego decyzji jest sprawa noweli ustawy o ochronie zwierząt, którą nazwał "bublem prawnym". Zapowiedział powstanie w Sejmie koła poselskiego.\n- Jest to grupa kilku osób. Rozmawiamy o nazwie koła - powiedział.\nDecyzję przywrócenia kilkunastu posłów podsumował, że "przyszła refleksja u władz Prawa i Sprawiedliwości". Decyzję PiS ocenił jako efekt jego porannego wtorkowego oświadczenia. O możliwości stworzenia w Sejmie koła mówił jakiś czas temu również Ardanowski.


Maszyna do napełniania napojów izobarycznych 3000BPH z dużym przepływem\nmateriał zaworu napełniającego::\nodpowiednia objętość butelki::\n3000BPH Maszyna do napełniania napojów\nizobaryczna maszyna do napełniania napojów\nizobaryczna maszyna do napełniania i zamykania butelek\nTa maszyna jest szeroko stosowana do napełniania napojów gazowanych, takich jak woda sodowa, woda gazowana, napój energetyczny, napój gazowany itp. Integruje trzy funkcje napełniania w jednym urządzeniu. Nadaje się do butelek plastikowych / PET 200-2000 ml.\nMetoda napełniania przyjmuje wypełnienie izobaryczne, dzięki czemu prędkość napełniania jest szybsza i stabilniejsza.\nKorzystanie z zaawansowanej technologii PLC (Programmable Logic Controller).\nPojemność produktu: 2500-24000 bph\nModel Napełnianie głowic Pojemność Rozmiar butelki Moc Wymiar (mm) Waga\nDCGF14-12-5 12 2500 bph 200-2000ml 1,8kW 2200*1800*2000 2500\nDCGF18-18-6 18 3000 bph 200-2000ml 2,6 kW 2500*1800*2300 3000\nDCGF24-24-8 24 6500 bph 200-2000ml 3,8 kW 2800*2100*2300 5000\nDCGF32-32-10 32 8000 bph 200-2000ml 4,2 kW 3500*2200*2300 6000\nDCGF40-40-10 40 10000 bph 200-2000ml 7kW 4760*2080*2300 7000\nDCGF50-50-12 50 13000 bph 200-2000ml 9kW 5150*3820*2700 8500\nDCGF60-60-15 60 17000 bph 200-2000ml 13kW 5300*3950*2700 dziesięć tysięcy\nSzczegóły każdego sprzętu:\n1. Podawanie butelki\nPrzenośnik powietrzny, koło gwiazdowe współpracują z wejściem butli,\nodpowiednia butelka to 250ml-2000ml.\nMaszyna do napełniania napojów gazowanych to pralka obrotowa\nZawór napełniający wykorzystuje zawór maszynowy isobar, wysoka prędkość i duży przepływ, zawór napełniający o wysokiej dokładności, szybka prędkość napełniania, poziom cieczy jest stabilny.\nButelka do koła zatrzaskowego przez maszynę zamykającą wąskie gardło karty przejściowej.\nO Słonecznej Studni\nZałożona w 2008 roku firma Sunswell jest liderem na rynku w zakresie butelkowania płynów, formowania z rozdmuchiwaniem, etykietowania, maszyn pakujących i technologii przetwarzania wody, herbaty, soków, napojów gazowanych, napojów energetycznych, płynów, piwa, oleju jadalnego, nabiału i codziennej pielęgnacji produkty itp.\nMożemy dostosować linie do produkcji płynnej żywności zgodnie z zapotrzebowaniem klientów.Każdy klient jest wynikiem naszego sprawdzonego doświadczenia i innowacji.Nieustannie koncentrujemy się na dostarczaniu klientom zaawansowanych technologii, inżynierii i obiektów, które zostały zaprojektowane z myślą o jednym motcie: zapewnić osiągnięcie celów biznesowych przy najbardziej zoptymalizowanym planowaniu.\n(1) Dostawca instalacji pod klucz od A do Z\n(2) W pełni automatyczne lub ekonomiczne rozwiązanie opcjonalne\n(3) ponad 10 lat doświadczenia na globalnym rynku\n(4) Obsługuj klientów w ponad 50 krajach i regionach na całym świecie


Szósty solowy album Króla w drodze. Posłuchaj zapowiedzi płyty „Dziękuję” - Papaya.Rocks\nSzósty solowy album Króla w drodze. Posłuchaj zapowiedzi płyty „Dziękuję”19.02.2021\nwww.youtube.com / ART2 Music\nNa premierowym krążku znajdzie się aż osiemnaście nowych utworów. Fani zamawiający go w preorderze otrzymają również dodatkową, niepublikowaną nigdzie indziej kompozycję.\nGdyby opracować listę najpłodniejszych i najbardziej pracowitych artystów na polskiej estradzie, on z pewnością znalazłby się w jej ścisłej czołówce. Błażej Król początkowo grał zespołowo (Kawałek Kulki, UL/KR), ale w 2014 roku stwierdził, że pora skoncentrować się na karierze solowej. Choć nie porzucił występowania z innymi muzykami, zaprezentował wtedy krążek Nielot, który umocnił jego pozycję w gronie artystów łączących alternatywę i mainstream. Drugim imieniem pochodzącego z Gorzowa Wielkopolskiego wokalisty jest bowiem eklektyzm – poznaliśmy go już od strony zimnofalowej, ambientowej, synthpopowej i gitarowej, a wszystko wskazuje na to, że nie powiedział jeszcze ostatniego słowa.\nUbiegły rok nie przyniósł nowej płyty Króla, ale nie oznaczało to bynajmniej, że muzyk zaszył się w kąt. Zdobył Paszport Polityki i Fryderyka, a do tego wraz z Darią Zawiałow i Igo przejął kierownictwo nad orkiestrą Męskiego Grania. Okres pandemii upłynął mu też na pracy nad nowymi piosenkami. Pierwszy rezultat niezliczonych godzin spędzonych w studiu nagraniowym ujrzał właśnie światło dzienne.\nNośny, melodyjny singiel Tak jak ty zapowiada szóste długogrające wydawnictwo artysty. Album Dziękuję, do którego okładkę stworzył Wojciech Kucharczyk wraz z fotografem Łukaszem Saturczakiem, składa się z osiemnastu premierowych utworów. Wydawnictwo ukaże się już 9 kwietnia. Ci, którzy zdecydują się na jego zakup w przedsprzedaży, otrzymają limitowaną wersję krążka z dodatkową, niepublikowaną nigdzie indziej kompozycją.\nNowej piosence towarzyszy intrygujący teledysk zrealizowany przez dwóch Przemysławów: Dzienisa (reżyseria) i Brynkiewicza (zdjęcia). Dynamiczny montaż i osobliwe lokacje sąsiadują w nim ze szczyptą abstrakcyjnego, groteskowego humoru. W jednej z jego scen widzimy choćby Króla konfrontującego się z wijem o ludzkich oczach.\nkról - TAK JAK TY (official video) / autor: ART2 Music\nJosé González wraca i prezentuje nowy utwór zaśpiewany po hiszpańsku


Do 30 czerwca br. studenci podlaskich uczelni mogą zgłaszać swoje prace w ramach konkursu „Moje Województwo. Podlaskie 2030”. Młodzież przedstawi w nich swój pomysł na rozwój regionu. Najlepsze prace zostaną wyróżnione nagrodami. W środę (29.05 br.) w auli Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania w Białymstoku odbył się kolejny wykład zachęcający studentów do udziału w konkursie.\nRola OZE w rozwoju województwa\nUjęcie Odnawialnych Źródeł Energii w dokumentach strategicznych na poziomie regionalnym i krajowym oraz priorytety polityki spójności na lata 2021-2027 w kontekście OZE – to temat wystąpienia dyrektor Departamentu Rozwoju Regionalnego UMWP Joanny Sarosiek podczas Okrągłego Stołu OZE w ramach V Międzynarodowego Kongresu Eko Forum. Spotkanie odbyło się 28.05 br. w Supraślu.\nO miejscu nauki w Strategii\nRola szkolnictwa wyższego w rozwoju regionu – o tym rozmawiano w środę (29 maja br.) podczas spotkania Marszałka Województwa Podlaskiego Artura Kosickiego z rektorami podlaskich uczelni.\nPodlaskie Forum Terytorialnego poznało stan realizacji wojewódzkich dokumentów strategicznych\nPrzyjęcie raportu rocznego z realizacji Strategii Rozwoju Województwa Podlaskiego do Roku 2020 i prezentacja stanu realizacji Kontraktu Terytorialnego były głównymi tematami czwartkowych (23 maja br.) obrad Podlaskiego Forum Terytorialnego. Posiedzeniu przewodniczył Wicemarszałek Województwa Podlaskiego Stanisław Derehajło.\nKomitet Monitorujący RPOWP 2014-2020 przyjął jednogłośnie sprawozdanie z wykonania Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego za 2018 rok. Zmienił również kryteria dwóch konkursów: dotyczącego równowagi praca-życie oraz wspierania inwestycji w przedsiębiorstwach.\nWarsztaty pracy twórczej, terapie zajęciowe, coaching, staże zawodowe. We wtorek (21 maja br.) marszałek Artur Kosicki i wicemarszałek Stanisław Derehajło podpisali umowy na realizację projektów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. Mają one na celu na aktywizację zawodową i reintegrację społeczną osób w trudnej sytuacji życiowej.\nWspólny Sekretariat Techniczny Programu Polska-Białoruś-Ukraina 2014-2020 zaprasza beneficjentów wiodących projektów zatwierdzonych do dofinansowania decyzją Wspólnego Komitetu Monitorującego Programu w ramach 2. naboru wniosków na szkolenie związane z procesem podpisywania umów o dofinansowanie.\nW Domu Polski Wschodniej w Brukseli odbyła się w czwartek (16 maja br.) konferencja „Partnerstwo Wschodnie po 2020 r. W poszukiwaniu nowych priorytetów na kolejne 10 lat”. W wydarzeniu wzięli udział m.in. marszałkowie województw Polski Wschodniej. Województwo podlaskie reprezentował marszałek Artur Kosicki.\nTo jeszcze nie koniec świętowania 15-lecia Polski w Unii Europejskiej. Tym razem to mieszkańcy Łomży i okolic będą mogli uczcić rocznicę tego wydarzenia. Piknik Europejski odbędzie się już w piątek 17 maja (parking przed budynkiem przy ul. M. Skłodowskiej-Curie 1 w Łomży).


AX2901 Armani Exchange ROCCO zegarek AX z bransoletą - 679,00 zł - Otozegarki.pl\nWitam! Chciałbym negocjować cenę produktu: http://otozegarki.pl/ax2901-armani-exchange-rocco-zegarek-ax-z-bransoleta Pozdrawiam\nZegarek Armani Exchange AX2901 o niesamowicie modnym, monochromatycznym wyglądzie i ponadczasowym designie. Ten męski model znakomicie sprawdzi się jako modny dodatek na nadgarstku każdego nowoczesnego mężczyzny. Jak wszystkie zegarki AX w niesamowity sposób łączy w sobie markowy design, najmodniejsze trendy oraz ponadczasową, wyrafinowaną elegancję. To czasomierz, który pasuje do każdej sytuacji, zarówno na co dzień, na spotkania ze znajomymi, a także całonocną imprezę!\nZegarek AX2901 to model w złoto-czarnej kolorystyce, który należy do kolekcji ROCCO, markowego producenta Armani Exchange, należącego do jednego portfolio ze znanymi markami, takimi jak Emporio Armani czy Armani Jeans. Czasomierz ten posiada dopracowaną w najmniejszych detalach okrągłą kopertę, wykonaną z stali szlachetnej, o złotym wykończeniu. Jej uzupełnieniem jest 20.00 mm stalowa bransoleta typu mesh, w złotym kolorze. Pełne godziny oznaczone zostały przez indeksy, a w prawej części tarczy umieszczono logo marki.\nZegarek Armani Exchange AX2901 zasilany jest przez mechanizm kwarcowy, czyli na baterię.\nPosiada on wodoszczelność na poziomie 5ATM, która pozwala na kąpiel, pływanie z nurkowaniem bez akwalungu (niestety nie wolno używać przycisków pod wodą). Jest to model, który znakomicie prezentuje się na każdym męskim nadgarstku, dzięki swojej solidnej kopercie i złotej kolorystyce.\nZegarki Armani Exchange, w tym model AX2901 z naszej oferty, są w pełni oryginalne i pełnowartościowe. Do zakupu dołączamy podbitą kartę gwarancyjną, będącą zapewnieniem oryginalności i wysokiej jakości oferowanej przez tego producenta.\nAX2901 Armani Exchange:\nKolorystyka – złota bransoleta,złota koperta, czarna tarcza\nZegarek Armani Exchange AX2901 z naszej oferty pochodzi z legalnej polskiej dystrybucji marki, która także zapewnia serwisowanie w Polsce i dostęp do części. Przy zakupie w naszym sklepie otrzymujesz:


Niżej nas - choćby potop! - PDF\nNiżej nas - choćby potop!\nDownload "Niżej nas - choćby potop!"\n2 Niżej nas - choćby potop! Powodzie, jak każda tragedia, wyzwoliły słowotok pseudoanaliz, poszukiwanie przyczyn i winnych. Tymczasem trzy główne przyczyny powodzi, choć prawdopodobnie wszystkim znane, nie wiedzieć czemu prawie wcale nie są artykułowane. Te trzy to GŁUPOTA, EGOIZM I CWANIACTWO. Innych nie ma! GŁUPOTA w kwestii powodzi wydaje się nieuleczalna. Głupota polityków, hydrotechników i wszelkiej maści technokratów, od kilku pokoleń powtarzających jak mantrę, że wały, tamy, coraz to wyższe, wyższe i wyższe, gigantyczne zbiorniki i budowle hydrotechniczne, uchronią nas od nieszczęścia powodzi. Głupota społeczeństwa, które w to wszystko wierzy, kupuje działki, buduje domki, domy, pałace, fabryki i drogi, kilka metrów poniżej poziomu wody w rzece, bo przecież za wałami jest bezpiecznie. Głupota wszystkich, nie dostrzegających prostego faktu - że klucz do ochrony przeciwpowodziowej leży w retencyjności górnych odcinków zlewni i w szerokości dolin, w których, nie powodując strat, może swobodnie rozlać się wysoka woda. I tylko tam. Nad Narwią, Biebrzą i Bugiem, powódź jest co roku, ale tam ludzie w dolinach mają łąki, a domy stawiają na wzgórzach. Tej mądrości nie nauczyli się na politechnikach, nauczyło ich tego życie i prosta obserwacja przyrody. Czy współczesny człowiek zachodu jest przez życie niewyuczalny? EGOIZM jak to egoizm, zawsze był i będzie. Najważniejsze, żeby woda sprawnie i szybko spłynęła z mojej łąki, nie zalała mojego pola, działki, ogródka, szybko przepłynęła przez naszą wieś, gminę, miasto. Więc czyśćmy rowy, pogłębiajmy cieki, sypmy wały, budujmy przepompownie, kanalizujmy rzeki, kopmy kanały ulgi. Wodo spływaj! Szybciej, szybciej, szybciej! Przepłyń obok naszego Opola, Wrocławia, Krakowa, Warszawy. A niżej? A cóż nas to obchodzi? Niżej nas choćby potop! CWANIACTWO, oparte na egoizmie, żeruje na głupocie. Cwaniactwo polityków, budujących swój kapitał na emocjach, ludzkiej tragedii i naiwności, na obietnicach, że oni załatwią specustawę, wyższe wały i większe zbiorniki, fundusze i odszkodowania. Cwaniactwo urzędników, winą za swoją bierność, schematyzm myślenia i nieudolność obarczających wszystkich i wszystko dookoła. Cwaniactwo deweloperów i wszelkich inwestorów, budujących i sprzedających coraz to nowe Kozanowy, samorządowców wydających decyzje lokalizacyjne w miejscach, które z góry skazane są na zalanie. Cwaniactwo wszystkich tych, którym projekty wałów do nieba i gigantycznych inwestycji napędzają koniunkturę. Wszystkich ich słychać dziś w radiu, telewizji, na konferencjach prasowych i sołeckich zebraniach. Ja mam już tego dość, dlatego piszę te słowa. A społeczeństwo? Znów im uwierzy? Andrzej Jermaczek Fot. Andrzej Jermaczek\n3 Fot. Przemysław Jermaczek STOP quadom! Przyrodnikom i miłośnikom przyrody nie muszę tłumaczyć jakie skutki powoduje terenowa jazda quadami, motorami crossowymi, terenówkami 4x4, a także skuterami śnieżnymi. Wspomnę tylko o rozjeżdżaniu mokradeł miejsc rozrodu płazów, płoszeniu ptaków w porze lęgów i wychowu piskląt, niszczeniu unikalnej i wrażliwej na antropopresję szaty roślinnej łąk, torfowisk, łęgów nadrzecznych czy wydm. Niszczone są stanowiska gatunków ściśle chronionych roślin, płoszone lub zabijane są chronione zwierzęta, dewastacji ulega krajobraz. Jak to wygląda z punktu widzenia quadowca uprawiającego nielegalny off-road np. w parku narodowym? W materiale emitowanym w maju br. w telewizji Polsat o nielegalnym off-roadzie w TPN mogliśmy usłyszeć: nie po to kupiłem quada, żeby trzymać go w garażu. mam na tyle dobry sprzęt, że potrafię przed nimi [Straż Leśna] zwiać Wiosenne roztopy to szczególnie ulubiona przez organizatorów rajdów i imprez przeprawowych pora roku, ale każda inna równie dobrze się do tego nadaje. Dla zapewnienia atrakcyjności imprez organizator musi zapewnić przejazdy w terenie urozmaiconym krajobrazowo, poprzez wąwozy, strumienie, mokradła, młaki, piaski. Oglądanie filmów z imprez nazywanych Dziczą Bieszczadzką, Dziczą Białowieską czy Dziczą Karpacką (ta odbywa się na Ukrainie lub w Rumunii) dostarcza osobie wrażliwej na przyrodę mocnych wrażeń. Trasy są masakrowane przejazdem kilkudziesięciu pojazdów terenowych. Organizatorzy oraz uczestnicy tego typu imprez wydają się być pozbawieni elementarnej wrażliwości na przyrodę. Oprócz imprez organizowanych na większą skalę, których legalność budzi uzasadnione wątpliwości, powszechnie odbywają się jazdy w mniejszych grupach, po kilku off-roadowców. W grupie raźniej jest łamać przepisy prawa. W poszukiwaniu wrażeń off-roadowcy prześcigają się w wyszukiwaniu coraz to nowych terenów. Powszechne staje się jeżdżenie po rezerwatach przyrody, po parkach narodowych, parkach krajobrazowych, obszarach Natura Aktualne przepisy prawne zakazują wjazdu pojazdów silnikowych do lasów, nawet jeśli nie są ustawione znaki zakazu wjazdu, wstępu do rezerwatów poza wyznaczonymi ścieżkami. Zwiedzanie parków narodowych może odbywać się wyłącznie po wyznaczonych szlakach. Torfowisko w Sudetach Fot. Andrzej Jermaczek\n4 / /Czy były jakieś wypady na Pustyni Błędowskiej [Natura 2000, dop. autora]? rozumiem ze jest tam zakaz wjazdu? od strony prawnej? / / Nie wiesz jak z organami prawa?? jak sprawy się mają od tej strony?? pewnie jak wszędzie tzn. jak w dzikim lesie tzn. na własne ryzyko / / Chłopaki mykają w każdą niedzielę, wystarczy telefon i możemy jechać. / / Ale same przepisy nie ochronią dostatecznie niektórych obszarów. Na oficjalnych stronach stowarzyszeń ATV (fragment wypowiedzi ze strony stowarzyszenia ATV Kielce powyżej) mnożą się wątki poświęcone wymianie informacji o miejscach atrakcyjnych, choć nie dozwolonych dla off-roadu. Nota bene Stowarzyszenie ATV Kielce posiada statut, w którym w rozdziale wymieniającym cele stowarzyszenia widnieje Rozwijanie wśród osób uprawiających sport i turystykę na pojazdach czterokołowych kultury jazdy i zasad ekologii. (sic!) Przykład nowej techniki jazdy stanowi wjeżdżanie na strome wzniesienia bez stosowania wyciągarek. Na stronie oficjalnego stowarzyszenia ATV Polska wymienia się zasługi jednego z pomysłodawców tego hardcorowego stylu jeżdżenia po pionowych podjazdach i zjazdach zwanego Draperską Szkołą Jazdy. (link php?f=131&t=27069). Lektura wątków na forach stowarzyszeń ATV dostarcza informacji o tym, że osoby uprawiające nielegalny off-road wymieniają się doświadczeniami na temat wartości dowodowej zdjęć nielegalnego off-roadu wykonanych przez przygodnych obserwatorów. Wystarczy wyrwać fotografującemu aparat i zniszczyć nośnik. Często bywam w okolicznych lasach, w których hobbystycznie obserwuję przyrodę. Obecnie nie ma takiej wizyty w lesie, podczas której nie spotkałabym właśnie trwającego offroadu lub jego skutków. Nawet jeśli są to tylko lasy gospodarcze, są one bogate w chronione prawnie gatunki roślin, grzybów, występuje tam licznie ptactwo, płazy i inna zwierzyna. Dwa przykłady: Rezerwat przyrody Las Liściasty w Promnie na terenie Parku Krajobrazowego Promno. Na terenie rezerwatu występuje bogate runo z kokoryczą pustą, rosną ściśle chronione gatunki roślin, między innymi lilia złotogłów i wawrzynek wilczełyko, występują rzadkie gatunki zwierząt. Park Krajobrazowy Promno chroni krajobraz polodowcowy. W marcu 2010 spacerując dookoła rezerwatu dostrzegłam wyraźne świeże ślady jazdy terenowej na podmokłych łąkach przylegających do rezerwatu. Ślady pojazdów przekraczały granicę rezerwatu i /../ - Początek roku 2009, a w zasadzie końcówka 2008r. po pamiętnej ustawce w Limanowej pod nazwą Drapki Limanowskie Kain wymyśla nowe określenie dla hardcorowego stylu jazdy po pionowych podjazdach, zjazdach Draping, a quadowców określa Draperami. - Maj 2009r. ATV Integracja gdzie Kain wraz z Gomezem są instruktorami dla extremalnej grupy chcącej zakosztować Kaszubskich podjazdów w wersji pionowej bez używania wyciągarek. - Po imprezie tej w Polsce pojawia się spore zainteresowanie Drapingiem. W wyniku czego powstaje subdział na forum atvpolska:draperska Szkoła Jazdy [DSJ], gdzie początkujący jak i zaawansowani draperzy oglądają filmy instruktażowe Kaina i Gomeza. - Wrzesień 2009 r. kolejna już trzecia edycja extremalnej draperskiej imprezy, pod wszystko mówiącym tytułem Nyskie Wyboje. Na imprezie zjawia się ok. 60 najlepszych quadowców w Polsce. Ci którzy są pierwszy raz niedowierzają, że pod tak strome drapki można wjechać quadem. /./ 2 były widoczne na jego terenie. Po niedługim czasie usłyszałam warkot motorów crossowych, które wjechały do rezerwatu. W maju podczas przejścia trasy długości 14 km przez lasy Parku widziałam ślady pojazdów silnikowych jedno- i dwuśladowych na drogach leśnych, pieszych ścieżkach turystycznych oraz na ściółce leśnej\n5 Fragment artykułu z pisma Policja 997, z lipca 2009 r. / / DAWKA ADRENALINY Wypożyczalnie quadów wyrastają jak grzyby po deszczu. Klientów nie brakuje, chociaż ceny wynajmu nie są małe. Godzina jazdy kosztuje od 100, doba od 500 zł wzwyż. W Polsce jest kilka specjalnych torów do jazdy quadami, ale służą głównie do tego, żeby się ścigać. Tymczasem dla większości użytkowników tych pojazdów największą frajdą nie są wyścigi, lecz jazda w trudnym terenie, w naturalnych warunkach, pokonywanie przeszkód. Nic więc dziwnego, że najwięcej wypożyczalni tych pojazdów umiejscowionych jest wokół terenów atrakcyjnych przyrodniczo, takich jak puszcze Kampinoska, Knyszyńska, Białowieska, Jura Krakowsko Częstochowska, Beskid Śląski, Mierzeja Wiślana i mnóstwo innych. Nasze okolice są wprost stworzone do jazdy quadem, Jeśli pasjonuje cię walka z trudnym terenem, quad zapewni ci wysoką adrenalinę, Dla quada nie są przeszkodą wydmy, bagna ani wertepy. Przekonaj się, Poznaj smak przygody i dzikiej przyrody, Jeżdżąc quadem, masz szanse penetracji niedostępnych zakątków dzikiej przyrody zachęcają reklamy. Wiele wypożyczalni tych pojazdów reklamuje się równie bezmyślnie, jak zachowują się ich użytkownicy denerwuje się Artur Kenig, komendant Straży Kampinoskiego Parku Narodowego. Bo co to znaczy penetracja dzikiej przyrody na quadzie? Płoszenie zwierząt i ptaków, rozjeżdżanie roślinności, niszczenie wydm i bagien, o duktach leśnych nie mówiąc przekonuje. / / i runie. Szlabany zagradzające wjazd do lasu były omijane. Na moich oczach off-roadowiec wjeżdżał na przełaj po ściółce na wzniesienie. Lasy Państwowe, Nadleśnictwo Gniezno, leśnictwo Brody, pieszy szlak turystyczny. Flora i mykobiota tamtejszych lasów jest bogata. Występuje między innymi lilia złotogłów, kruszczyk, przylaszczka pospolita, konwalia majowa, marzanka wonna, kokorycz, kokoryczka, wiele gatunków rzadkich i chronionych grzybów, w tym gwiazdosze, purchawica olbrzymia, ozorek dębowy. W mokradełkach, źródliskach i w strefach przybrzeżnych jezior występują płazy, w okolicy zaobserwowano bociana czarnego, żurawie, łabędzie, słychać głos bąka i wielu innych gatunków ptaków. W listopadzie 2009 roku byłam tam świadkiem jazdy kilku motorów crossowych. Motory przejechały z dużą szybkością obok nas, grupy osób dorosłych z dziećmi. Ich hałas słychać było z daleka przez kilka godzin, później ujrzałam ponownie crossowców, pomimo wyraźnego oznakowania znakami zakazu wjazdu wjechali do lasu i jeździli po ściółce. Motory crossowe jeżdżą w tym lesie regularnie. Zjawisko nielegalnego, niszczącego przyrodę off-roadu narasta. Obecnie mówi się o Okolice Gniezna i Promna Fot. Barbara Kudławiec 3\n6 Rezerwat Gorzowskie Murawy ilości 60 tysięcy pojazdów typu quad. Do tego należy doliczyć motory crossowe i terenówki 4x4. Wciąż brakuje wyczerpujących regulacji prawnych na temat obowiązku rejestracji quadów i motorów crossowych, obowiązku posiadania prawa jazdy oraz granicy wieku jeżdżących. Quady jako prezenty komunijne trafiają do małych dzieci, pomimo, że jazda quadem niesie zagrożenie dla zdrowia i życia kierującego nim dziecka. W sierpniu 2009 r. wystartował internetowy serwis StopQuadom.pl mający na celu zwrócenie uwagi opinii publicznej na problem nielegalnego off-roadu w Polsce, jego skutki przyrodnicze i społeczne. W serwisie zgromadzono wiele artykułów omawiających zjawisko, są one dostępne w zakładce LINKI. Serwis daje także możliwość zgłaszania incydentów związanych z nielegalnym off-roadem, wraz z ich lokalizacją na mapie. Pozwala to tworzyć mapę Polski przedstawiającą nasilenie zjawiska w poszczególnych rejonach kraju. Można także wyrażać swoje poparcie dla idei serwisu. Oprócz piętnowania negatywnych zachowań, twórcy serwisu pokazują miejsca, gdzie można jeździć legalnie, przybliżają sytuację prawną oraz pokazują na czym polega szkodliwość zjawiska. Zamieszczają informacje wraz z linkami do stron propagujących właściwy sposób korzystania z pojazdów terenowych chcąc pokazać, że wszystko jest dla ludzi, tylko należy przestrzegać przepisów i zasad. Składam podziękowanie Administratorowi serwisu STOPquadom.pl, bo dzięki wielkiej ilości wiedzy na temat off-roadu zgromadzonej w serwisie mogłam poznać wiele aspektów szkodliwości off-roadu i skali problemu w Polsce. Barbara Kudławiec Fot. Andrzej Jermaczek Chcesz wiedzieć więcej? Elżbieta Sitek, Policja 997, Rozjadą wszystko? Juliusz Ćwieluch, Joanna Podgórska, Quady rozjeżdżają lasy. Quado-plaga pl/spoleczenstwo/artykuly/290781,1,quady-rozjezdzaja-lasy.read oraz wiele innych artykułów linkowanych w serwisie internetowym 4\n7 Partyzantom przyrodniczym mówimy NIE! Dnia 27 maja, podczas inwentaryzacji terenowej obszaru Natura 2000 Żurawce, w ramach projektu LIFE+ Ochrona muraw kserotermicznych w Polsce - teoria i praktyka pracownicy Klubu Przyrodników stwierdzili poważną szkodę w środowisku. Z rezerwatu Machnowska Góra, wchodzącego w skład ostoi wykopano większość kwitnących osobników storczyka purpurowego Orchis purpurea rzadkiego gatunku objętego w Polsce ochroną ścisłą i umieszczonego w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin. Stanowisko na Machnowskiej Górze było największym stanowiskiem tej rośliny na Lubelszczyźnie i jednym z największych w całej Polsce. Z rezerwatu wykopano kilkaset osobników, zostawiając jedynie te niekwitnące w najbardziej niedostępnych miejscach. Tego samego dnia złożono telefoniczne zawiadomienie o zaistniałej sytuacji do Komendy Powiatowej Policji w Tomaszowie Lubelskim oraz do pracownika Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Lublinie, a także do lokalnych mediów. Osobiście doniesienie na Policji złożył członek Polskiego Towarzystwa Botanicznego - Jan Kucharzyk, od kilku lat prowadzący badania nad populacją storczyka purpurowego w Polsce. Dnia 7 czerwca odbyła się wizyta terenowa funkcjonariuszy Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego Komendy Powiatowej Policji w Tomaszowie Lubelskim, strażnika leśnego z Nadleśnictwa Tomaszów i eksperta lokalnego na Lubelszczyźnie z Klubu Przyrodników - Piotra Chmielewskiego. Ślady po wykopywaniu storczyków zostały udokumentowane fotograficznie a z wizji terenowej sporządzono protokół. W najbliższym czasie, na podstawie ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, Klub Przyrodników zgłosi do RDOŚ w Lublinie szkodę w środowisku. Wykopywanie i zrywanie rzadkich gatunków roślin w niektórych regionach Polski jest niestety powszechne. Losy storczyka purpurowego podzieliło m.in. kilka kęp żmijowca czerwonego Echium rubrum w ostoi Natura 2000 Dobużek, jaskier illiryjski Ranunculus illyricus w rezerwacie Skorocice, znaczna część populacji obuwika Cypripedium calceolus w ostojach Natura 2000 Korchynie i Kąty, miłek wiosenny Adonis vernalis w ostoi Kąty oraz dużo innych rzadkich gatunków. W wielu przypadkach rośliny pozyskiwane są do nielegalnej sprzedaży, nierzadko za granicę. Część staje się łupem pierwotnego instynktu zbierackiego człowieka i wykopywana jest do prywatnych ogrodów lub zrywana do wazonów. Niestety wiele stanowisk rzadkich gatunków niszczona jest przez samych botaników. Znane są liczne przypadki nielegalnego pozyskiwania roślin do zielników uczelni wyższych i innych jednostek naukowych. W niektórych rejonach Polski stało się to powszechnym procederem, na który panuje ogólne ciche przyzwolenie społeczeństwa, władz i samych naukowców. W wielu środowiskach naukowych panuje przekonanie, że dla potomności lepiej jest zachować bogaty materiał zielnikowy niż okaz występujący w naturze zwłaszcza w przypadku niewielkich, izolowanych, a co za tym idzie zagrożonych wyginięciem populacji. Rzeczywiście, wiele stanowisk rzadkich gatunków jest już na skraju wyginięcia i rokuje małe nadzieje na przetrwanie. Jednak wobec obecnego dostępu do metod i funduszy na ochronę przyrody taka postawa\n8 Fot. Piotr Chmielewski Storczyk purpurowy jest nie do przyjęcia! W tym miejscu należy oczywiście zaznaczyć, że LEGALNE i rozsądne pozyskiwanie materiału roślinnego do badań naukowych należy w pełni popierać. Bowiem przyczynia się ono w ogromnej mierze do pogłębiania wiedzy z zakresu ekologii, biologii i pochodzenia wielu rzadkich gatunków, a co za tym idzie do ich skuteczniejszej ochrony. Dziwne praktyki przesadzania rzadkich gatunków z jednego miejsca na inne stosowane są też wśród szeroko pojętej grupy terenowców. Jest to o tyle niebezpieczne, że tacy przyrodnicy-ogrodnicy są przekonani, że ich polepszanie natury jest rzeczą z gruntu pozytywną i zgodną z ochroną przyrody! Gdyby tak było głównym celem ochrony przyrody byłoby zakładanie Ogrodów Botanicznych i to najlepiej takich bez prowadzenia ewidencji gatunków Bierna postawa i tzw. społeczna solidarność wobec tego typu procederów jest również godna pożałowania! Niszczenie stanowisk gatunków chronionych w Polsce jest przestępstwem! Zgodnie z ustawą z 16 kwietnia 2004 o ochronie przyrody, osoba naruszająca zakazy obowiązujące w rezerwatach i innych formach ochrony przyrody lub zakazy obowiązujące w stosunku do gatunków roślin objętych ochroną, posiadająca okazy gatunków chronionych bez zezwolenia podlega karze aresztu albo grzywny (art. 127). Dodatkowo, osoba prowadząca obrót gatunkami chronionymi prawem Unii Europejskiej, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (art. 128). Podobne zapisy zawiera kodeks karny: m.in. Art tej ustawy brzmi: Kto powoduje zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Należy również pamiętać, że nieinformowanie o przestępstwie również jest niezgodne z prawem! Niestety wiele osób nie zdaje sobie z tego sprawy i pozyskuje rzadkie i ginące gatunki, najczęściej te o okazałych kwiatostanach. Niektórzy, świadomi nikłych konsekwencji prawnych swoich działań robią to z premedytacją. Brak reakcji ze strony społeczeństwa oraz lokalnych władz często czyni takich ludzi bezkarnymi. Dlatego pragniemy uczulić na ten problem wszystkich, którym ochrona przyrody nie jest obojętna! Nie pozostawanie wobec tego typu zdarzeń obojętnym, czyli nagłaśnianie wszelkich przypadków nielegalnego pozyskania gatunków chronionych, zgłaszanie tego typu przypadków na Policję oraz edukacja w tym kierunku społeczeństwa może się przyczynić do uratowania populacji wielu rzadkich i ginących roślin w kraju! Katarzyna Barańska Dołek po wykopanym storczyku 6\n9 Czy każda murawa jest naturowa? Murawa ostnicowa z pajęcznicą liliowatą w rezerwacie Pamięcin Fot. Andrzej Jermaczek Co to są murawy i czym się różnią od łąk, wie już chyba każdy przyrodnik, śledzący projekty Klubu Przyrodników w ostatnich latach. Pierwsze hasło, jakie przychodzi nam na myśl, to murawy kserotermiczne, ale również napiaskowe czy bliźniczkowe. Murawami określa się też niekiedy zbiorowiska zalewowe czy solniskowe, a nawet zbiorowiska miejsc wydeptywanych. Są one zwykle dużo niższe i luźniejsze od łąk, budowane głównie przez trawy. Ważnym elementem są gatunki roślin przystosowanych do skrajnych warunków środowiska, np. suszy, wysokiej temperatury czy ubogiej gleby. Czy każda murawa jest naturowa? Niekoniecznie, choć zwykle tak. Przyjrzyjmy się najczęściej spotykanym niżowym zbiorowiskom murawowym (przede wszystkim ciepło- i sucholubnym) pod kątem ich przynależności do poszczególnych siedlisk Natura Dobrze wykształcone murawy kserotermiczne kłosownicowe, ostnicowe i inne możemy zaliczyć bez wahania do siedliska Dzielą się one na podtypy , czyli kwietne murawy kserotermiczne, przede wszystkim murawy kłosownicowe z kłosownicą pierzastą tworzącą jasnozielony łan poprzetykany licznymi bujnymi, wielobarwnymi ziołami. Podtyp to murawy ostnicowe, jednak zaliczamy tu nie tylko murawy z ostnicą również murawy z lepnicą wąskolistną, z tymotką Boehmera czy z goździcznikiem. Wreszcie podtyp tworzą kserotermiczne ziołorośla, a więc ciepłolubne okrajki z wyką długożagielkową, bodziszkiem krwistym, dzwonkiem bolońskim, koniczyną dwukłosową, ciemiężykiem białokwiatowym i wieloma innymi. Dużo więcej informacji na temat muraw kserotermicznych, ich rozpoznawania, charakteru, a także 7\n10 Kwietna murawa kserotermiczna i murawa szczotlichowa (z tyłu) w Rezerwacie Gorzowskie Murawy Fot. Andrzej Jermaczek zagrożeń i sposobów ochrony dowiedzieć się można z Poradnika utrzymania i ochrony siedliska przyrodniczego 6210 murawy kserotermiczne, który zdobyć można za darmo, pisząc na adres Klubu Przyrodników. Czasem murawy tracą swój kserotermiczny charakter i zarastają rajgrasem. Póki na murawie jest jeszcze dużo kłosownicy pierzastej czy innych gatunków charakterystycznych klasy Festuco-Brometea, możemy wciąż klasyfikować ją jako zniekształcone siedlisko Jeśli jednak rajgras wyraźnie dominuje, oprócz niego wkraczają licznie inne gatunki łąkowe (kostrzewa czerwona, marchew, pasternak, kozibród łąkowy, dzwonek rozpierzchły i inne), a gatunki ciepłolubne stanowią mniejszość, będzie to zapewne łąka świeża siedlisko Nieco trudniejsza jest klasyfikacja muraw napiaskowych. Typowe ciepłolubne śródlądowe murawy napiaskowe (6120) to związek Koelerion glaucae. Jak takie murawy rozpoznać? Fizjonomią mogą one przypominać murawy kserotermiczne, szczególnie ostnicowe czy lepnicowo-kostrzewowe, mają też wiele wspólnych gatunków. Rzadko jednak występują na stromych, nasłonecznionych stokach, raczej na piaszczystych glebach w miejscach płaskich lub słabo pofałdowanych. Spotkamy je na piaszczystych wyniesieniach w obrębie szerokich dolin rzecznych, na szczytach pagórków, nierzadko w kompleksach z murawami kserotermicznymi. Budują je kępowe trawy strzęplica sina, różne gatunki kępowych, wąskolistnych kostrzew, ale także liczne barwnie kwitnące rośliny żółte kocanki i rozchodniki (ostry, sześciorzędowy), niebieski jasieniec i przetacznik kłosowy, różowe goździki kartuzek i kropkowany, a także dużo rzadszy, biało kwitnący goździk piaskowy. W dolinach rzek często charakterystycznym elementem jest lepnica tatarska. Poza tym sporo tu szybko znikających na wiosnę terofitów oraz roślin zarodnikowych. Zdarza się, że tego rodzaju barwne murawy 8\n11 napiaskowe wykształcają się na gruntach porolnych, na nieuprawianych przez wiele lat odłogach. Czy takie zbiorowiska są naturowe? Specjaliści nie są tu zgodni, można jednak założyć, że ważniejsze od genezy są takie istotne cechy, jak struktura czy skład gatunkowy. Jeśli występuje kilka gatunków charakterystycznych, jeśli możemy rozpoznać zbiorowiska roślinne nie ma przeszkód do zaliczenia takich muraw do siedliska Oczywiście nie chodzi tu o kilkuletnie odłogi z kilkoma płatami kocanki. Murawy napiaskowe mogą jednak wyglądać jeszcze inaczej - dominującą trawą może być szczotlicha siwa. Na murawie szczotlichowej nie znajdziemy wielu barwnie kwitnących ziół, raczej liczne terofity, mchy i porosty, głównie chrobotki. Czy taka murawa jest naturowa? To zależy, gdzie występuje. Siedlisko do którego możemy je zaliczyć to 2330, czyli wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi. Murawa szczotlichowa jest więc siedliskiem Natura 2000, jeśli rośnie na wydmie śródlądowej. Jeśli rośnie na odłogu na szczycie moreny niestety nie. Rozpoznawanie murawowych siedlisk Natura 2000 na niżu może ułatwić poniższy prosty klucz. A. Dominują trawy tworzące łan lub zwartą darń - B A* Dominują trawy kępowe, murawa raczej luźna C A** Dominują rośliny dwuliścienne tworzące ciepłolubne ziołorośla ziołorośla kserotermiczne (6210-4) B. Głównym komponentem jest zwykle jasnozielona, miękka kłosownica pierzasta, w czerwcu i lipcu występuje wiele kolorowo kwitnących roślin kwietne murawy kserotermiczne (6210-3) B*. Dominują trawy takie jak rajgras wyniosły, kostrzewa czerwona, owsica łąkowa, konietlica żółta, występują gatunki ciepłolubne (szałwia, świerzbnica, cieciorka), ale też łąkowe (kozibród, marchew) łąki świeże (6510) C. Luźna murawa na piasku, budowana przez siwe kępy szczotlichy, drobne terofity oraz liczne mchy i porosty - D C*. Luźna murawa, budowana przez kępowe wąskolistne trawy (strzęplice, kostrzewy) i liczne kwitnące zioła (kocanki, goździki, lepnice i inne) E C**. Luźna murawa z udziałem ostnic murawy ostnicowe (6210-2) D. Murawa szczotlichowa na wydmie śródlądowej wydmy śródlądowe (2330) D*. Murawa szczotlichowa na innym siedlisku, na przykład na odłogu nie E. Murawa o charakterze kserotermicznym, zwykle na stoku, z licznymi gatunkami muraw kserotermicznych, z lepnicą wąskolistną, kostrzewą owczą, strzęplicą nadobną, goździcznikiem, wiechliną spłaszczoną murawy ostnicowe (6210-2) E*. Murawa napiaskowa, zwykle w miejscach płaskich lub lekko pofałdowanych, ze strzęplicą siną, kocankami piaskowymi, rozchodnikami, goździkiem piaskowym ciepłolubne murawy napiaskowe (6120) 9 Marta Jermaczek-Sitak\n12 Ochrona przyrody po europejsku (3) W cyklu krótkich artykułów, jakie publikujemy w kolejnych numerach Boćka, będziemy się starać przybliżyć Państwu zasady europejskiej ochrony przyrody w szczególności te, które są odmienne od podejścia do którego przywykliśmy dotychczas w Polsce. Co jest przedmiotem ochrony w obszarze Natura 2000? Jak wiadomo, obszar Natura 2000 to nie obszar chroniony ale obszar ochrony obszar, w którym ochronie podlega nie cała przestrzeń, ale konkretne ekosystemy lub siedliska konkretnych gatunków. Ale jakie konkretnie? Obszar siedliskowy (specjalny obszar ochrony siedlisk) Artykuł 6(1) dyrektywy siedliskowej wymaga w takim obszarze zastosowania koniecznych środków ochronnych odpowiadających wymaganiom siedlisk przyrodniczych z załącznika I dyrektywy oraz gatunków z załącznika II dyrektywy, występujących w obszarze. Oznacza to, że wszystkie siedliska i nieopierzone gatunki naturowe występujące w siedliskowym obszarze Natura 2000, powinny być przedmiotami ochrony. Celem ochrony obszaru Natura 2000 powinno być doprowadzenie ich do tzw. właściwego stanu ochrony i utrzymanie tego stanu. Przyjmuje się jednak interpretację, że nie dotyczy to siedlisk i gatunków, których występowanie w obszarze ma charakter marginalny co powinno być wyrażone literą D w Standardowym Formularzu Danych (SDF) obszaru. Istnieje więc domniemanie, że lista przedmiotów ochrony obszaru to lista siedlisk i gatunków oznaczonych w Standardowym Formularzu Danych obszaru (w kolumnie ocena ogólna ) literami A, B lub C. Jednak w przypadku uzyskania nowej wiedzy naukowej znalezienia w obszarze siedlisk lub gatunków nie ujętych w dotychczasowym SDF muszą one, o ile ich znaczenie jest niemarginalne, być również traktowane jako przedmioty ochrony. Państwo członkowskie powinno odpowiednio uzupełnić SDF (oczekuje się, że SDFy będą aktualizowane nie rzadziej niż raz na 6 lat). Natomiast w przypadku, gdy gatunek lub siedlisko przyrodnicze zanikło w obszarze, interpretacja zależy od tego, czy takiemu zanikowi można było przeciwdziałać. Jeżeli zanik gatunku lub siedliska ma trwały charakter i był niemożliwy do uniknięcia (np. był wynikiem zmian klimatycznych, nieprzewidywalnej katastrofy ekologicznej; pożaru, wybuchu wulkanu itp.), to takiego gatunku lub siedliska nie traktuje się dalej jako przedmiotu ochrony. Jeżeli w taki sposób zanikną wszystkie przedmioty ochrony obszaru, to można wręcz zlikwidować obszar Natura Jeżeli jednak zanik gatunku / siedliska był wynikiem braku należytej ochrony (w tym także braku przeciwdziałania naturalnej sukcesji, np. zarastania łąk), to nie jest to przesłanka do skreślenia przedmiotu ochrony, a wręcz przeciwnie powstaje wymóg jego odtworzenia. Bezpośrednim przedmiotem ochrony w obszarze siedliskowym Natura 2000 generalnie nie są ptaki, ani żadne gatunki spoza załącznika II dyrektywy. Jednak zarówno ptaki, jak i wszelkie inne gatunki mogą pośrednio korzystać z ochrony siedlisk przyrodniczych jeżeli zostały uznane za tzw. gatunki typowe dla siedliska przyrodniczego. Wówczas osiągnięcie właściwego stanu ochrony takich gatunków jest warunkiem uznania stanu siedliska przyrodniczego za właściwy. Obszar ptasi (obszar specjalnej ochrony ptaków) Należy pamiętać, że odmiennie niż w dyrektywie siedliskowej, w dyrektywie ptasiej nie ma jednego załącznika listy gatunków ptaków, dla których wyznacza się obszary Natura Załącznik I dyrektywy tworzy bowiem tylko część takiej listy. Jej druga część, to nie wyliczone nigdzie w dyrektywie, gatunki migrujące. Są one za to wymienione w polskim rozporządzeniu ministra, wyznaczającym obszary specjalnej ochrony ptaków Natura Dyrektywa ptasia niezbyt precyzyjnie określa, że przedmiotami ochrony są te gatunki ptaków, dla których dany obszar należy do najbardziej odpowiednich. Należy więc interpretować, że chodzi tu o gatunki, których wymagania są zgodne z ekologicznym charakterem obszaru. Np. w obszarze obejmującym kompleks leśny, przedmiotami ochrony są gatunki leśne, a nie są gatunki polne i łąkowe. 10\n13 Lista gatunków ptaków będących przedmiotem ochrony w ptasim obszarze Natura 2000 musi zawierać wszystkie tzw. gatunki kwalifikujące, tj. gatunki które decydują o zaliczeniu obszaru do Międzynarodowych Ostoi Ptaków (IBA) wg kryteriów BirdLife. Nie musi jednak być do nich ograniczona. Gatunek, który przestanie spełniać kryteria BirdLife (np. w wyniku wzrostu krajowej populacji lokalna populacja stanie się mniejsza od 1%) nie przestaje być przedmiotem ochrony. Lista gatunków ptaków będących przedmiotem ochrony w ptasim obszarze Natura 2000 nie musi być ograniczona do ptaków z załącznika I dyrektyw, ale może i powinna obejmować także inne gatunki ptaków migrujących, o ile obszar jest najbardziej odpowiedni dla ich rozrodu, żerowania, pierzenia, odpoczynku podczas migracji itp. Przyjmuje się domniemanie, że lista przedmiotów ochrony obszaru to lista gatunków oznaczonych w Standardowym Formularzu Danych obszaru (w kolumnie ocena ogólna ) literami A, B lub C (lecz nie D ). Zgodnie z interpretacją rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w jednej z rozpatrywanych spraw, uzyskanie nowej wiedzy naukowej, w świetle której jakiś gatunek ptaka powinien być umieszczony w SDF obszaru z literą A, B, lub C a w szczególności, że spełnia kryteria kwalifikacyjne BirdLife oznacza konieczność traktowania go od tej chwili jako przedmiotu ochrony. Podobnie jak w przypadku obszaru siedliskowego, jeżeli gatunek zanikł w obszarze, interpretacja zależy od tego, czy takiemu zanikowi można było przeciwdziałać. Jeżeli zanik gatunku ma trwały charakter i był niemożliwy do uniknięcia (np. był wynikiem zmian klimatycznych, nieprzewidywalnej katastrofy ekologicznej; pożaru, wybuchu wulkanu itp.), to takiego gatunku nie traktuje się dalej jako przedmiotu ochrony. Jeżeli w taki sposób zanikną wszystkie przedmioty ochrony obszaru, to można wręcz zlikwidować obszar Natura Jeżeli jednak zanik gatunku był wynikiem braku należytej ochrony (w tym także braku przeciwdziałania naturalnej sukcesji, np. zarastania łąk), to nie jest to przesłanka do skreślenia przedmiotu ochrony, a wręcz przeciwnie powstaje wymóg jego odtworzenia. Bezpośrednim przedmiotem ochrony w obszarze ptasim Natura 2000 generalnie nie są siedliska przyrodnicze ani żadne gatunki nieopierzone. Jednak mogą one pośrednio korzystać z wymogu ochrony ptaków lub ich siedlisk gdy stanowią siedlisko ptaków (siedlisko przyrodnicze jako siedlisko ptaków) albo jego element (np. płazy jako baza żerowa). Jakie to ma znaczenie? Procedura oceny oddziaływania planów lub przedsięwzięć na obszar Natura 2000 jest dokonywana z punktu widzenia założeń ochrony obszaru. Uwzględnia więc tylko oddziaływanie na te siedliska i gatunki, które w danym obszarze są przedmiotami ochrony. Z drugiej strony, uwzględnia nie tylko pogorszenie ich stanu w stosunku do chwili obecnej, ale również ewentualne utrudnienie doprowadzenia ich do właściwego stanu ochrony w przyszłości. Obowiązek zapobiegania wszelkim pogorszeniom przedmiotów ochrony w obszarze Natura 2000, ciążący na organach państwa, jest ograniczony do gatunków i siedlisk będących przedmiotami ochrony. Plan zadań ochronnych i plan ochrony obszaru Natura 2000 powinien prowadzić do doprowadzenia przedmiotów ochrony do właściwego stanu, nie musi natomiast przewidywać działań na rzecz siedlisk ani gatunków nie będących przedmiotami ochrony. Wyjątek od powyższej zasady, to zakaz niszczenia siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków chronionych, będący od kwietnia 2010 r. elementem minimalnych norm dla rolników. W każdym obszarze Natura 2000 (tak samo jak w granicach każdej innej formy ochrony przyrody) dotyczy on wszystkich siedlisk naturowych i wszystkich gatunków chronionych (także tych chronionych tylko prawem krajowym), niezależnie czy w danym obszarze są one przedmiotami ochrony, czy też nie. Paweł Pawlaczyk Standardowy Formularz Danych obszaru Natura 2000 a więc podstawę do domniemania, co jest w nim przedmiotem ochrony można znaleźć na stronie internetowej W przeszłości zdarzało się jednak, że Ministerstwo Środowiska i GDOŚ publikowały na tej stronie fałszywe informacje, odmienne od tych, które równocześnie były przesyłane do Komisji Europejskiej. Dlatego warto sprawdzić treść SDF z treścią zamieszczoną w serwisie Komisji: 11\n14 PTAKI GÓR Pluszcz - wodny wróblak Fot. Tomasz Krzyśków Dziób cokolwiek krótszy od głowy, słabo w górę zadarty, przed nozdrzami mocno wgnieciony [...] nożowaty. [...] Nogi mierne, silne, z miernemi palcami, w samej nasadzie błonką krótką połączonemi [...]. Na głowie i karku czekoladowo brunatny, plecy i kuper popielate czarno falowane, szyja i piersi białe, brzuch czarniawy, boki popielate. [...] Zimowa odzież samca wszystkie odcienia ma ciemniejsze [...]. W taki sposób Władysław Taczanowski opisuje pluszcza Cinclus cinclus w swoim dziele Ptaki Krajowe z 1882 r. Rodzinę pluszczy Cinclidae w Polsce reprezentuje tylko jeden gatunek, pluszcz Cinclus cinclus. Zdecydowana większość populacji krajowej koncentruje się w górach, głównie Karpatach i Sudetach. W Karpatach zasięg pionowy pluszcza mieści się w przedziale m n.p.m., począwszy od Pogórza Przemyskiego i Bieszczad, poprzez Beskidy, Pieniny, Tatry, po Żywiecczyznę i Beskid Śląski. Sudety zasiedla niemal równomiernie od okolic Prudnika na wschodzie po Nysę Łużycką, dochodząc do 1250 m n.p.m. w Karkonoszach i Masywie Śnieżnika. Nielicznie ptak ten gnieździ się również na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Stwierdzono tu ok. 10 par lęgowych. Nie stwierdzono natomiast lęgów w Górach Świętokrzyskich. Do lat 80. XX wieku sporadycznie obserwowano lęgi pluszcza także na niżu. Na Dolnym Śląsku stwierdzono je pod Niemodlinem, Środą Śląską, Wrocławiem i Legnicą, a także w Wielkopolsce k. Śmigla w 1903 r. Zajmowanie terenów górskich przez pluszcza jest nieprzypadkowe i wynika z jego preferencji siedliskowych. Ten gatunek wróblaka Passeriformes o Chcesz wiedzieć więcej? Cramp S. et al The Birds of the Western Palearctic. I-IX. Oxford University Press, Oxford Czapulak A., Dziuba C., Fura M Gniazdowanie pluszcza Cinclus cinclus w budkach lęgowych w Sudetach. Notatki Ornitologiczna 49: Dyrcz A. i in Ptaki Śląska. Monografia faunistyczna. Uniwersytet Wrocławski. Wrocław Sokołowski J Ptaki Ziem Polskich. Tom 1. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa Taczanowski W Ptaki Krajowe. Tom I. Akademia Umiejętności w Krakowie. Kraków Tomiałojć L, Stawarczyk T Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. PTPP pronatura. Wrocław. 12\n15 proporcjach ciała przypominających strzyżyka Troglodytes troglodytes, związany jest ściśle z wartkimi, czystymi i kamienistymi potokami oraz większymi rzekami z bystrzami o dużym natlenieniu. Takie warunki sprzyjają rozwojowi wielu drobnych skorupiaków wodnych, jak kiełże, jętki i widelnice, na które pluszcz poluje aktywnie nurkując! Najczęściej zaobserwujemy zatem pluszcza siedzącego na kamieniu wystającym z wody, wpatrzonego w jej nurt. Jest on łatwy do wypatrzenia, gdyż jego białe gardło i pierś świetnie kontrastują z resztą ciemnego upierzenia i tła wody. Do wodnego trybu życia jest doskonale przystosowany. Pióra nie ulegają zamoknięciu dzięki ciągłej pielęgnacji witaminą D wydzielaną ze znacznie większego, w porównaniu z innymi wróblakami, gruczołu kuprowego. Spośród cech anatomicznych warto zwrócić uwagę na częściowy brak pneumatyzacji kości, dzięki czemu ptak jest nieco cięższy i łatwiej jest mu nurkować, a także na nozdrza, które ptak potrafi zamknąć pod wodą dzięki specjalnie rozwiniętym skórkom. Silne pazurki pomagają z kolei zakotwiczyć się na dnie cieku o kamienie. Pluszcze są terytorialne, większość czasu spędzają w samotności, a jedynie na czas lęgów łączą się w pary, przy czym śpiew samca możemy usłyszeć również zimą. Kuliste gniazdo, składające się w przeważającej mierze z mchów, a także liści i źdźbeł traw, budowane jest zawsze bezpośrednio nad tonią wody. Jest to bardzo istotne przystosowanie, bowiem starsze, nielotne jeszcze pisklęta w razie niebezpieczeństwa ze strony drapieżnika mają możliwość ucieczki, skacząc bezpośrednio do potoku i zwiększając swoją szansę na przeżycie. W związku z tym gniazda pluszcza spotyka się często pod mostami, za wodospadami i pod wystającymi korzeniami drzew z wyerodowanych skarp cieków. Sezon lęgowy zaczyna się już od trzeciej dekady marca i trwa do pierwszej dekady czerwca, ze szczytem w drugiej dekadzie kwietnia. Większość lęgów majowych i czerwcowych to lęgi drugie bądź powtarzane. Samica składa i wysiaduje od 4 do 6 czystobiałych jaj. Pisklęta są karmione przez obydwoje rodziców. Pluszcz jest gatunkiem osiadłym. Zimą przenosi się w niższe partie gór o łagodniejszym klimacie. Co ciekawe, w tym czasie możemy również obserwować pluszcza w północnej części naszego kraju. Są to zalatujące do nas ze Skandynawii osobniki z podgatunku nominatywnego C. c. cinclus, wyróżniające się czarno-brązowym brzuchem, w przeciwieństwie do lęgnącego się u nas C. c. aquaticus o jaśniejszym odcieniu brązu. Obserwacje zalatującego podgatunku dotyczą pojedynczych ptaków, z przewagą osobników młodych. Kamila Misztal 13 Czynna ochrona pluszcza w Sudetach W roku 2003 Wałbrzyski Oddział Pracowni Na Rzecz Wszystkich Istot we współpracy z Krzysztofem Żarkowskim w ramach funduszu GEEF/UNDP realizował projekt czynnej ochrony pluszcza koncentrując się głównie na Sudetach Środkowych. W 2005 r. Sudecki Oddział Pracowni, dzięki dofinansowaniu ze środków krajowych rozszerzył projekt na całe Sudety. Działania projektowe miały na celu zwiększenie miejsc gniazdowania gatunku poprzez montowanie budek lęgowych. Budki wywieszono na obszarze całych Sudetów, od Gór Izerskich po Góry Opawskie. Przy pomocy wolontariuszy wywieszono w sumie ok. 500 sztucznych miejsc gniazdowych. Budki montowano pod betonowymi mostami pozbawionymi wnęk i półek. Do projektu użyto dwóch typów budek: prostokątnych o prostej drewnianej konstrukcji, wieszane pod mostami na stropie, w narożniku bądź na ścianie bocznej oraz spadzistych (oporowych), o trójkątnej ścianie bocznej, spadzistym dachu krytym papą i wlocie od dołu, wieszane głównie na murach oporowych. Od pierwszego sezonu lęgowego, z nowymi miejscami lęgowymi, w 2004 r. do roku 2007 prowadzono monitoring populacji pluszcza oraz kontrole wywieszonych budek. Opublikowane wyniki (Czapulak, Dziuba, Fura 2008) wykazały, że wraz z dowieszaniem budek w kolejnych latach wzrastał odsetek par w nich gniazdujących. W ostatnim sezonie (2007 r.) w budkach lęgowych gniazdowało 70% par z populacji z obszaru badań w Sudetach Wschodnich i 55% par z płn. części Sudetów Środkowych. Poza pluszczem, z nowych miejsc gniazdowych skorzystały pliszki górskie Motacilla cinerea oraz kopciuszki Phoenicurus ochruros. Znaleziono także trzy gniazda strzyżyka Troglodytes troglodytes. Poza ptakami w roku 2007 stwierdzono koszatkę Dryomys nitedula oraz popielicę Glis glis.\n16 GATUNKI NATURA 2000 Skalnica torfowiskowa Skalnica torfowiskowa Saxifraga hirculus jest gatunkiem naturowym występującym w Polsce na granicy zasięgu. Jest to południowa granica występowania tego gatunku uznawanego również za relikt glacjalny, a więc będącego pozostałością po okresie zlodowaceń. Dlatego obecnie skalnica występuje głównie w północnej części kraju na Pomorzu Zachodnim i w Polsce północno-wschodniej. Poza Polską zasięg gatunku obejmuje przede wszystkim Skandynawię, Anglię i Szkocję oraz Rosję i Białoruś. Skalnica torfowiskowa jest dość niepozorną rośliną, szczególnie w stanie bezkwiatowym. Jest to roślina wieloletnia o krótkich i cienkich rozłogach oraz o pojedynczym wzniesionym pędzie zakończonym jednym lub kilkoma kwiatami. Liście skalnicy są wąskie i lancetowate ustawione skrętolegle, bezpośrednio na łodydze lub na ogonkach w jej przyziemnej części. Łodyga jak i liście mają barwę żółtozieloną. Kwiaty są koloru żółtego z pomarańczowymi kropkami w dolnych częściach płatków. Skalnica torfowiskowa kwitnie od lipca do września, natomiast po okresie kwitnienia można obserwować na jej szczycie podłużnie jajowate torebki. Skalnica, jak wskazuje na to druga część jej nazwy, jest gatunkiem związanym z torfowiskami. Spotkać ją można przede wszystkim na torfowiskach alkalicznych. Zwykle są to mechowiska zasilane przez wody wysiękowe, zbiorowiska mszysto-turzycowe z licznym udziałem bobrka trójlistkowego (Menyanthes trifoliata), z obecnością gatunków kalcyfilnych charakterystycznych dla siedlisk bogatych w węglan wapnia oraz występowaniem reliktowych gatunków mchów - Paludella squarrosa, Tomentypnum nitens czy Helodium blandowii. Zbiorowiska te są rzadkim i zagrożonym elementem roślinności Polski i Europy. Skalnica torfowiskowa jest nie tylko gatunkiem naturowym wymagającym ochrony poprzez wyznaczenie obszarów Natura 2000, ale również podlega ochronie ścisłej. Większa część stanowisk tego gatunku znajduje się obecnie w granicach obszarów chronionych, np. w Wigierskim i Biebrzańskim Parku Narodowym czy w Welskim Parku Krajobrazowym. Są to zarówno stanowiska niewielkie jak i bogate pod względem liczebności. Pomimo ochrony tych miejsc występowanie skalnicy w Polsce jest zagrożone osuszaniem i zarastaniem torfowisk. Pierwszy z tych procesów jest spowodowany prowadzeniem prac odwadniających na torfowiskach, głównie w ciągu ostatniego stulecia, natomiast zarastanie wynika z naturalnych procesów sukcesji zachodzących w tych ekosystemach. Dlatego ochrona tego gatunku jest możliwa przede wszystkim poprzez zapobieganie tym procesom - nie dopuszczanie do nadmiernego odwodnienia torfowisk oraz usuwanie drzew i krzewów z ich powierzchni. Paulina Gielniak 14\n17 Fot. Robert Stańko W których z naszych parków narodowych występuje skalnica torfowiskowa? Na odpowiedzi, pocztą zwykłą lub elektroniczną, czekamy do końca sierpnia. Odpowiedź na zagadkę z poprzedniego numeru: kwiaty kaldezji dziewięciornikowatej mają trzy płatki. Nagrodę wylosowała Pani Renata Szymańska. Gratulujemy! Chcesz wiedzieć więcej: Załuski T., Bloch-Orłowska J Saxifraga hirculus L. skalnica torfowiskowa. Herbich J. (red.). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura poradnik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa. T. 9., s\n18 Grzybów portret własny czyli jaki jest grzyb nie każdy widzi i nie każdy wie Jak zacząć cykl popularyzujący grzyby? Może od ogólnego opisu omawianego podmiotu? Niezły pomysł, ale od czego zacząć przedstawianie grzybów przyrodnikom zainteresowanym innymi organizmami? Zadanie trochę karkołomne. Porównywalne z próbą przedstawienia królestwa zwierząt w kilku zdaniach. Nie da się uniknąć uproszczeń. Pierwsze, podstawowe uproszczenie, to sztuczny podział grzybów na mikroskopijne (niewytwarzające owocników widocznych gołym okiem) i makroskopijne. Pominę ogromnie bogatą i zróżnicowaną grupę grzybów mikroskopijnych, do których należą np. znane nam wszystkim drożdże oraz cała gama gatunków pasożytujących na różnych organizmach (mączniaki, rdze, głownie), a także mikroskopijne grzyby symbiotyczne endomikoryzowe i wiele, wiele innych. Pominę też grzyby zlichenizowane (zwane zwyczajowo porostami) i skupię się na grzybach wielkoowocnikowych (makroskopijnych). Do tej grupy włączono gatunki z różnych grup taksonomicznych. O przynależności do makrogrzybów decyduje jedna cecha wytwarzanie owocników (lub podobnych do owocników struktur) widocznych gołym okiem. Oczywiście, jak to z próbami wszelkiej, a szczególnie sztucznej, klasyfikacji bywa, istnieje cała grupa grzybów, do której prawa roszczą sobie zarówno mikromykolodzy, jak i makromykolodzy. To grupa gatunków, które wytwarzają owocniki widoczne przy pomocy lupy, najczęściej nieosiągające 1 milimetra średnicy oraz grupa gatunków wytwarzających całkiem pokaźne podkładki od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Typowymi 16 Maczużnik bojowy gatunek z pogranicza makroi mikrogrzybów Fot. Krzysztof Kujawa przedstawicielami grup z pogranicza są np. maczużniki, które pasożytują na bezkręgowcach lub owocnikach grzybów podziemnych. Makrogrzyby należą do dwóch gromad: grzybów workowych Ascomycota i grzybów podstawkowych Basidiomycota. Worki i podstawki Podstawową różnicą, która uwidacznia się w nazwie tych gromad jest sposób wytwarzania zarodników. Grzyby workowe (np. smardze) wytwarzają zarodniki wewnątrz komórek zwanych workami, a grzyby podstawkowe (np. muchomory) na zewnątrz komórek określanych mianem podstawek. Rozmiary, liczba zarodników, budowa worków i podstawek to cechy kluczowe, pomocne w identyfikacji gatunków. Poplątana anatomia i skryty tryb życia, czyli jak właściwie wyglądają grzyby? Podstawową jednostką budującą organizm grzybów jest strzępka. Strzępki rozrastając się tworzą grzybnię, która przerasta podłoże, w którym się rozwija. Grzybnia to zasadnicza część ciała\n19 Chroniona mitrówka przedstawiciel grzybów workowych W specjalnych strzępkach, zwanych workami powstają zarodniki Fot. Anna Kujawa Fot. Krzysztof Kujawa Fot. Anna Kujawa Fot. Krzysztof Kujawa Podstawka z zarodnikami formującymi się na szczycie wyrostków (sterygm) 17 Pospolity muchomor czerwony to grzyb podstawkowy\n20 Owocniki grzybów mogą składać się z kapelusza i trzonu grzyba. Okresowo, w zależności od warunków (wilgotności, temperatury, dostępności składników pokarmowych), na części grzybni powstają owocniki. Owocniki zbudowane są z silnie pozrastanych strzępek tworzących stosunkowo trwałe struktury. Najpopularniejsze, powszechnie znane owocniki, spostrzegane i wykorzystywane przez człowieka do celów kulinarnych składają się z dobrze wyodrębnionego kapelusza i trzonu. Jeśli jednak rozejrzymy się uważnie wokół, dostrzeżemy ogromne zróżnicowanie rozmiarów, kształtów, konsystencji i barw owocników. Znajdziemy gatunki o maleńkich, ledwo widocznych owocnikach i takie, które wytwarzają owocniki ogromne, osiągające kilkadziesiąt centymetrów średnicy i wagę kilkunastu kilogramów. Zobaczymy owocniki nietrwałe, rozpływające się po kilkunastu minutach i takie, które żyją kilkadziesiąt lat, co roku wytwarzając nową warstwę przyrostu. Zaobserwujemy zarówno owocniki o miękkiej, galaretowatej konsystencji i takie, które twardością dorównują drewnu. Świat barw, zapachów i wymyślnych kształtów zadziwi nas swoją różnorodnością. Ale pamiętajmy owocniki to zaledwie fragment (najczęściej krótkotrwały, efemeryczny) całego organizmu, żyjącego w określonym substracie drewnie, ściółce, ziemi. Plątanina strzępek budujących owocnik. Fot. Anna Kujawa Fot. Krzysztof Kujawa 18 Żyję, więc... jem Pytanie co jedzą grzyby? często wywołuje konsternację. To one w ogóle coś jedzą??? Jak najbardziej. Dieta grzybów jest różnorodna i może być modyfikowana w zależności od warunków, upodobań gatunku i dostępności składników pokarmowych. Grzyby są organizmami heterotroficznymi. Odżywiają się przede wszystkim wydzielając do podłoża enzymy trawienne, rozkładające złożone związki organiczne na prostsze (tak, tak, jak pająki). Związki te są wchłaniane do wnętrza strzępek. W zależności od warunków ilość i jakość wydzielanych enzymów jest różna, to powoduje, że dieta grzybów nie jest monotonna. Tak, jak i inne


geny - wszystko na temat geny w serwisie Milion Kobiet\nArtykuły dla frazy : geny (63)\nPrezentacja zawartości portalu dla wyrażenia geny. Przygotowany przez nas system wyszukiwania artykułów dla danego słowa kluczowego (w tym przypadku geny) daje możliwość bardzo szybkiego uzyskania satysfakcjonującej informacji dotyczącej tego, ile artykułów związanych z zapytaniem geny posiadamy w swoim serwisie. W tej chwili dla zapytania geny jesteśmy w stanie zaprezentować Ci geny materiałów. Najstarszy z artykułów na ten temat jest z Piątek 07.09.2012 najnowszy z kolei został przez nas opublikowany Środa 08.10.2014. W naszym serwisie znajdziesz również 1 galerii opisanych słowem geny. Nasz portal daje Ci możliwość śledzenia nowych treści (pojawiających się dla interesującego Cię zapytania geny ) przez kanał RSS. Dzięki nam na bieżąco będziesz informowany o zmianach, nowych treściach dotyczących tematu geny.


Jeden na jeden - Paweł Kowal - oglądaj w TVN24 GO\nSytuacja na Białorusi staje się na tyle napięta, że cokolwiek by się stało, premier musi mieć poczucie, że opozycja stoi za nim murem. Dzisiaj będziemy rozmawiali o pięciopunktowym planie premiera – mówił w "Jeden na Jeden" były wiceminister spraw zagranicznych Paweł Kowal (KO) przed zapowiedzianym w południe spotkaniem Mateusza Morawieckiego z przedstawicielami ugrupowań parlamentarnych. Jak dodał, polski rząd powinien jednocześnie wspierać białoruską opozycję i utrzymywać kontakt z obozem władzy. - Chciałbym, by Polska była dojrzałym dyplomatycznie państwem, a to oznacza, że często trzeba grać na kilku fortepianach. Ten reżim będzie kruszał, a jak będzie kruszał, to niektórych przedstawicieli trzeba będzie przeciągnąć na drugą stronę. To też jest powód, by działać na tym fortepianie - stwierdził.\nBIAŁORUŚ OSOBY LGBT W POLSCE UNIA EUROPEJSKA ZAMIESZKI NA BIAŁORUSIAlaksandr Łukaszenka Borys BudkaPaweł Kowalrafał trzaskowski sankcje


Czy zmiany klimatyczne są niebezpieczne dla naszego rolnictwa?\nZmiana klimatu może w rzeczywistości przynieść korzyści niektórym roślinom, wydłużając okresy wegetacji i zwiększając poziom dwutlenku węgla.\nJednak inne skutki cieplejszego świata, takie jak rosnąca liczba szkodników, susza i powodzie, będą stawały się coraz bardziej gwałtowne.\nJak przystosowała się planeta Ziemia i rośliny?\nKorzystając z agresywnego modelu klimatycznego o nazwie HadGem2, naukowcy z Międzynarodowego Instytutu Badań nad Polityką Żywnościową projektują, że do 2050 r. Grunty rolne odpowiednie dla kluczowych towarów, tj. Kukurydzy, ziemniaków, ryżu i pszenicy, zostaną przesunięte, w niektórych przypadkach zachęcając rolników do sadzenia roślin. Nowy.\nIstnieją farmy, które mogą skorzystać na globalnym ociepleniu, ale niektóre nie.\nWraz ze zmianą klimatu pojawią się nowe obszary, na których będzie można sadzić kukurydzę, ale na starych obszarach produkcja będzie mniejsza. Więcej kukurydzy zostanie zasadzonych u większej liczby rolników w większej liczbie miejsc.\nMiejsce, w którym najbardziej rośnie kukurydza, znajduje się na środkowym zachodzie Stanów Zjednoczonych. Chociaż produkcja spadła o 20 procent, region pozostaje globalnym dostawcą.\nWiele upraw w Brazylii ucierpi. W modelu HadGem2 plony kukurydzy w tym regionie zostałyby zmniejszone o prawie 16 procent.\nUprawa ziemniaków jest najlepsza w niskich temperaturach. W cieplejszym klimacie możliwe jest sadzenie ziemniaków wyżej w górach.\nWzrost liczby szkodników zmniejszy produktywność uprawy ziemniaków na dużych wysokościach w Andach w Ameryce Południowej.\nPółnocni europejscy rolnicy ziemniaków doświadczą dłuższego sezonu wegetacyjnego. Pola położone dalej na południe będą bardziej suche.\nW przeciwieństwie do upraw, które mają wkrótce dramatycznie spaść, ryż, który może rosnąć w czasie upałów i zimna, prawdopodobnie będzie dobrze. Naukowcy podejrzewają, że w przyszłości plony afrykańskich upraw mogą się podwoić.\nPrzeczytaj także: Witamy w świecie satelitów Himawari\nŻyzne gleby i obfita woda w Afryce Zachodniej mogą zapewnić więcej ryżu. Przewiduje się, że niektóre części Afryki Wschodniej będą miały potencjał do rozszerzenia produkcji.\nZmiana klimatu nie wpłynie na większość światowej produkcji ryżu, ale produkcja kukurydzy spadnie o 20 procent.\nPrawie wszystkie scenariusze klimatyczne pokazują spadek plonów pszenicy. Cieplejsza pogoda na całym świecie może również prowadzić do nasilenia się destrukcyjnych chorób upraw.\nNiektóre nowe części Australii będą uprawiane pod uprawę, ale z suszą trzeba będzie uporać się dzięki wydajnemu rolnictwu, jeśli pszenica ma nadal rosnąć.\nZmiana klimatu może być najbardziej tolerancyjną odmianą pszenicy, ale niewystarczającą, aby nadążyć za produkcją innych głównych upraw.\nProblemy, z którymi się zmierzymy\nZmiany w Azji, z jej dużą populacją i obszarem lądowym, dotkną większość ludzi. Indie i Chiny doświadczą ogromnych niedoborów ziemi.\nWyzwania będą trudniejsze, w połączeniu ze wzrostem populacji ludzkiej. Aby sprostać tej potrzebie, roczna światowa produkcja rolna musi wzrosnąć o 60-70 procent do 2050 roku.\nLudziom nie brakuje porad, jak żyć w obecnej sytuacji. Poszukiwanie „jak żyć z” w wyszukiwarce Google, będącej punktem odniesienia dla popularności, przyniosło ponad 55 milionów stron. Jeśli dodasz to do „jak żyć ze zmianami klimatu”, wynik spadnie do około 44 000.\nWiele pomysłów na ten temat. Wśród wielu, oczywiście, są takie, które pomogą nam dostosować się do problemów, których nie możemy naprawić.\nJeśli to prawda, że uczymy się działając, to ta lekcja już się rozpoczęła. Rzeczy, przed którymi stoimy, to tragiczne, ekstremalne warunki pogodowe i upały, zagrożenia dla wody, upraw i zdrowia.\nPrzeczytaj także: Czy wszystkie kolory, które widzimy w widmie światła widzialnego?\nTen post jest zgłoszeniem autora. Możesz również napisać własne teksty na Saintif, dołączając do społeczności Saintif.