Konflikt w Irlandii P�nocnej\nIrlandia P�nocna (Northern Ireland, Ulster) le�y w p�nocno- wschodniej cz�ci irlandzkiej wyspy i nale�y pod wzgl�dem politycznym i administracyjnym do Wielkiej Brytanii (w�a�ciwie pe�na nazwa brzmi Zjednoczone Kr�lestwo Wielkiej Brytanii i P�nocnej Irlandii).\nIrlandia P�nocna podzielona jest na sze�� hrabstw (Antrim, Armagh, Down, Fermanagh, Tyrone, Londonderry) i 26 okr�g�w. Ulster jest poj�ciem geograficznym i historycznym, podobnie jak Munster, Leinster i Connaught (Connacht), kt�re s� historycznymi prowincjami Irlandii. Irlandia P�nocna jako brytyjska prowincja i jednostka administracyjno- polityczna sk�ada si� z 6 z 9 hrabstw nale��cych do historycznej prowincji Ulster (pozosta�e to: Donegal, Cavan i Monaghan- le�� na terytorium Republiki Irlandii). Stolic� prowincji jest Belfast.\nPowierzchnia Ulsteru obejmuje 14 120 km kw., a zamieszkuje j� 1 630 000 os�b. Oko�o 48% populacji stanowi� katolicy. Reszt�, nie licz�c znikomego u�amka wyznawc�w innych religii, stanowi� protestanci. Spo�eczno�� protestancka sk�ada si� z metodyst�w, prezbiterian i cz�onk�w Church of Ireland.\nKorzeni konfliktu, jaki toczy si� na Szmaragdowej Wyspie mo�na upatrywa� ju� w XVI wieku, kiedy Henryk VIII przyj�� tytu� kr�la Irlandii, co zapocz�tkowa�o angielsk� kolonizacj� wyspy na szerok� skal�.\nNajnowsze dzieje krwawych wydarze� w Irlandii P�nocnej wi��� si� z rokiem 1921, kiedy to na mocy traktatu londy�skiego wysp� podzielono na dwie cz�ci: po�udniow�, niezale�n�, z w�asnym rz�dem oraz cz�� p�nocn�, pod bezpo�rednimi rz�dami Londynu.\n„Troubles” (kt�re s� g��wnym tematem mojej pracy), czyli „k�opoty” zacz�y si� pod koniec lat 60- tych i trwaj� praktycznie, a� do dzi�.\nPodejmuj�c si� analizy krwawego sporu w Irlandii P�nocnej, warto g��biej zastanowi� si� nad kilkoma problemami i zwr�ci� uwag� na par� czynnik�w, kt�re mia�y i maj� istotny wp�yw na specyfik� i charakter tego konfliktu. Ot�, dokonuj�c przegl�du najwa�niejszych wydarze� nale�y uwzgl�dni� antagonizmy natury religijnej, ale i etnicznej w Ulsterze; podkre�li� tak�e istnienie mechanizm�w dyskryminacji ludno�ci katolickiej przez protestanck� oraz wp�yw chwiejnej postawy Londynu i niesprecyzowanych obietnic rz�du brytyjskiego, kt�re mia�y istotny wp�yw na trudno�ci w znalezieniu pokojowego rozwi�zania problemu. Najstarsze �lady obecno�ci cz�owieka w Irlandii pochodz� z VI tysi�clecia p.n.e. Ludno�� ta wywodzi�a si� zapewne z przedindoeuropejskich grup etnicznych, jakie po ust�pieniu l�dolodu rozprzestrzeni�y si� na obszarze ca�ego kontynentu. W III wieku p.n.e. do Irlandii zacz�y masowo nap�ywa� plemiona celtyckie z s�siedniej wyspy Brytanii. W kr�tkim czasie podporz�dkowa�y sobie spo�eczno�� autochtoniczn�, cho� trudno ustali�, czy nast�pi�o to drog� podboj�w, czy te� stopniowej kolonizacji. Wczasach rzymskich dok�adny opis Irlandii, zwanej Hiberni�, zawar� w swojej encyklopedii „ Geographika” najwybitniejszy geograf aleksandryjski Ptolemeusz Klaudiusz. W IV wieku n.e., a mo�e nawet wcze�niej, na wysp� dotarli pierwsi chrze�cijanie. Rozpocz�a si� prawdziwa historia Irlandii. Po�o�enie Irlandii z dala od g��wnych szlak�w handlowych i tras w�dr�wek lud�w zapewni�o jej kilka stuleci wzgl�dnego spokoju. Nie niepokojona przez najazdy, okaza�a si� zbyt ma�o atrakcyjna r�wnie� dla Rzymian, kt�rzy nigdy nie uczynili z niej prowincji. Jedynie kupcy rzymscy, a niekiedy uciekinierzy, dosy� cz�sto odwiedzali jej wybrze�a. Niekt�rzy z nich pozostali na wyspie. Dzi�ki temu dociera�y tutaj wie�ci ze �wiata i nowinki techniczne, cho� do IV wieku n.e. s�abo zaludniona i kulturalnie izolowana Irlandia uchodzi�a za kraj dziki i ma�o go�cinny. Przybycie chrze�cijan radykalnie zmieni�o podej�cie Rzymian do Irlandii. Nie wiadomo wprawdzie, sk�d pochodzi�y i jak liczne by�y ich grupy, ale ju� w 431 roku spo�eczno�� chrze�cija�ska w Irlandii zyska�a tak du�e znaczenie, �e papie� Celestyn I wyznaczy� misyjnego biskupa dla tego kraju- diakona Palladiusza. W 432 roku (wed�ug tradycyjnych poda�) na wysp� przyby� �wi�ty Patryk , p�niejszy patron Irlandii. Niew�tpliwie, �w. Patryk jest postaci� historyczn�. O jego �yciu wiadomo niezbyt wiele, jedyne informacje o nim pochodz� ze spisanych przez niego pod koniec �ycia „Wyzna�”. Nie s� one jednak typow� autobiografi�, wiernie oddaj�c� suche fakty z �ycia, ale opisem drogi duchowej. �wi�ty Patryk pochodzi� z rzymskiej cz�ci Brytanii, z niewielkiej wioski Bannavem Taberniae. By� synem Culpurniusa. W wieku 16 lat trafi� do Irlandii za spraw� pirat�w, kt�rzy uprowadzili go podczas jednego z najazd�w. Przez sze�� lat przysz�y �wi�ty zajmowa� si� stadami miejscowego w�a�ciciela ziemskiego. Wtedy te� zacz�� oddawa� si� modlitwom i medytacjom. Mo�na wi�c s�dzi�, �e by� ochrzczony jako dziecko i w trakcie niewoli powr�ci� do praktyk religijnych, w kt�rych szuka� otuchy i nadziei. Po 6 latach �wi�temu Patrykowi uda�o si� powr�ci� do rodzinnych stron. Jednak ju� wkr�tce powr�ci� do Irlandii- nie m�g� bowiem oprze� si� widzeniu, kt�rego do�wiadczy�. Oto bowiem ukaza� mu si� m�� imieniem Wiktorus z p�kiem list�w zawieraj�cym b�agania Irlandczyk�w o jego powr�t. Patryk przyby� wi�c do Irlandii i rozpocz�� dzia�alno�� misyjn�. Wed�ug s��w �wi�tego Patryka jego g��wnym zaj�ciem po powrocie do Irlandii by�o nawracanie ludno�ci na chrze�cija�stwo oraz wy�wi�canie duchownych. Przypuszczalnie, stare wierzenia mocno broni�y si� przed naukami Chrystusa. Zapewne op�r przed chrystianizacj� wzmagali r�wnie� druidzi , kt�rzy czuli si� coraz bardziej zagro�eni przez ksi�y i mnich�w. Donios�o�� nowej religii docenili jednak lokalni w�adcy i w znacznej mierze u�atwili duszpasterstwo Patrykowi. Nigdzie bowiem nie ma dowod�w, �e w Irlandii ktokolwiek poni�s� m�cze�sk� �mier� z powodu wiary.\nWyniki bada� historycznych dowodz�, �e �wi�ty Patryk dzia�a� przede wszystkim w �rodkowej i p�nocnej cz�ci Irlandii. Wiele ko�cio��w z tego regonu uznaje go za swojego za�o�yciela lub patrona. Wed�ug tradycji w 444 roku �wi�ty Patryk za�o�y� stolic� biskupi� w Armagh, p�niejsz� siedzib� prymas�w. Za�o�y� on tak�e kilka klasztor�w i opactw oraz wy�wi�ci� biskup�w. Przynajmniej dw�ch z nich, Benen z Armagh Kieran z Clonmacnois, kontynuowa�o jego dzie�o- tak�e poza granicami Irlandii. Jednocze�nie klasztory sta�y si� prawdziwymi o�rodkami naukowymi, tak �e ju� w VI wieku Irlandia zyska�a miano �wi�tej wyspy. Po �mierci �wi�tego Patryka (oko�o 490 roku) dzie�o g�oszenia Ewangelii podj�a �wi�ta Brygida, kt�ra zainicjowa�a dzia�alno�� pierwszego klasztoru �e�skiego w tym kraju. Jej zas�ugi dla Ko�cio�a by�y pono� tak wielkie, �e po �mierci w 524 roku zosta�a uznana, obok �wi�tego Patryka, za patronk� Irlandii. Obok klasztor�w rozwija�a si� kultura rycerska przesi�kni�ta elementami celtyckimi, kt�re mo�na odnale�� w �redniowiecznych legendach. Irlandia V- wieczna podzielona by�a na wiele pa�stewek o charakterze plemiennym. „Dominowa�a federacja pi�ciu wielkich kr�lestw ( c�iced ): Connachta, Laighin, An Mhumha i Ulaidh, kt�re skupia�y wi�ksz� cz�� wyspy. Ka�de z nich obejmowa�o pewn� liczb� wsp�lnot plemiennych tuath. Kr�lowie federacji wyznaczali im siedziby oraz rozstrzygali spory pomi�dzy nimi. Cz�onkowie c�iced wybierali kr�la, kt�ry nosi� tytu� ri c�icid i mia� nadrz�dn� w�adz� wobec ri tuaithe- kr�l�w pojedynczych plemion” . W�adz� kr�l�w nawet najwi�kszej federacji ogranicza�a zar�wno w�asna rada plemienna, jak i zgromadzenie skupiaj�ce kr�l�w podleg�ych plemion. Mo�na powiedzie�, �e federacje ��czy�y si� na zasadzie unii personalnej, a poszczeg�lni cz�onkowie byli zobowi�zani do uczestnictwa w wyprawach wojennych, wzajemnego wspierania si� w razie napa�ci z zewn�trz i p�acenia trybutu na rzecz c�iced.\nWojna stanowi�a istotn� cz�� �ycia Irlandczyk�w, ale zazwyczaj mia�a ograniczony zasi�g. Konflikty wybucha�y zazwyczaj o ziemi�, stada i pastwiska, cho� niema�� rol� w ich powstawaniu odgrywa�a obrona naruszonej czci. Walczono r�wnie� o hegemoni� w�r�d mniejszych plemion, gdy� wi�za�a si� ona z w�adz� i bogactwem. Chrze�cija�stwo przekaza�o pewn� uniwersaln� koncepcj� pa�stwa i niekt�re rody irlandzkie usi�owa�y j� wcieli� w �ycie w po�owie V wieku. W rezultacie rywalizacji i udanych wypraw �upie�czych i przeciwko Brytanii na czo�o wysun�� si� w�adca An Mhidhe Niall Noigiallach, protoplasta p�niejszej irlandzkiej dynastii O’Neill�w. Niall wspom�g� swoich braci Bri�na i Fiachra, kt�rzy obj�li w�adz� w kr�lestwie Connachta, a tak�e podporz�dkowa� sobie Ulaidh (obecny Ulster). Nast�pnie podj�� walk� z plemionami skupionymi w Laighin o dawne centrum sakralne Tara. Pomimo przyj�cia chrze�cija�stwa o�rodek ten nadal cieszy� si� powa�aniem jako wyrocznia. Ponadto zwyczajowo tytu� kr�la Tary by� uznawany za najwy�szy tytu� �wieckiego w�adcy w Irlandii. W ci�gu VII i VIII wieku Irlandczycy �yli w stanie r�wnowagi, je�li nie liczy� ci�g�ych wojen wewn�trznych. Oko�o 795 roku po raz pierwszy do�wiadczyli najazdu wiking�w, co przyczyni�o si� do umocnienia ich federacji.\nWikingom nie uda�o si� zaj�� Irlandii ani utworzy� w jej cz�ci swojego pa�stwa tak, jak uczynili to w Normandii. Zdo�ali za�o�y� jedynie kilkadziesi�t sezonowych osad, z kt�rych wyprawiali si� w g��b l�du, a w 841 roku powsta�y dwie kolonie: Annagassen i Dublin. W 861 roku jeden z lokalnych w�adc�w Aed Findliath porozumia� si� z earlem Dublinu przeciw najwy�szemu kr�lowi irlandzkiemu, ale nawet taki sojusz nie zmieni� uk�adu si� na wyspie, w 967 roku dosz�o nawet do porozumienia z osadnikami skandynawskimi, dzi�ki kt�remu przez 40 lat wyspa nie by�a naje�d�ana przez wiking�w. Co wi�cej, sami Irlandczycy wesp� ze Skandynawami ch�tnie zapuszczali si� na wody Brytanii i �upili jej wybrze�a. Oko�o 1000 roku na czo�o kr�l�w Irlandii wysun�� si� Brian B�ruma. Po opanowaniu An Mhumha rozprawi� si� z wi�kszo�ci� konkurent�w we wschodniej Irlandii, a nast�pnie zaj�� Dublin. Tu spali� najwi�ksz� �wi�to�� wiking�w- Drzewo Thora. Dwa lata p�niej jego w�adzy podporz�dkowa� si� najgro�niejszy rywal, kr�l An Mhidhe Mael Sechnaill II. To upowa�ni�o go do przyj�cia tytu�u ri c�iced ca�ej Brytanii. W 1014 roku pod Clontarf wojska Briana B�rumy odnios�y wspania�e zwyci�stwo nad wikingami wspieranymi przez zbuntowanego w�adc� Laighin.\nXI wiek by� dla Irlandii okresem rozkwitu nauki i sztuki, a zw�aszcza budownictwa sakralnego. Kr�lowie irlandzcy jako chrze�cija�scy w�adcy znale�li uznanie w oczach samego Bernarda z Clairvaux. W 1052 roku papie� Leon IX zatwierdzi� podzia� Irlandii na cztery arcybiskupstwa ( Armagh, Dublin, Cashel i Tuam ) i 36 biskupstw. Jednak nawet ten sukces nie zmieni� wewn�trznej sytuacji w Irlandii.\nNormanowie rz�dzili Angli� od czasu s�ynnej bitwy pod Hastings w 1066 roku. Kiedy tron Anglii obj�� Henryk II Plantagent rozbita politycznie i pogr��ona w wewn�trznych wa�niach Irlandia wydawa�a si� by� �atwym �upem. Nowy l�d kusi� blisko�ci� po�o�enia, �yzn� ziemi� i przestrzeni� pod osadnictwo.\nLokalni irlandzcy w�adcy cz�sto popadali we wzajemne konflikty, a jak wiadomo si�a zaborcy jest najpewniejsza w wewn�trznej niezgodzie. Wygnany przez swych przeciwnik�w dziedziczny kr�l Leinsteru, Dermont MacMurrough, zwr�ci� si� o pomoc do kr�la Anglii. Dla Henryka II by� to najstosowniejszy pretekst do interwencji na wyspie, kt�ra nast�pi�a w 1169 roku. Jest to punkt wyj�cia zaboru i pocz�tek ponad siedmiowiekowej dominacji normandzko- angielskiej w Irlandii. W ten spos�b kwestia irlandzka sta�a si� cz�ci� wsp�lnego dziedzictwa, zar�wno Irlandii, jak i Anglii, cz�ci� dziedzictwa katolik�w i protestant�w. Odt�d kr�lowie angielscy stali si� panami Irlandii, cho� mo�ne rody irlandzkie, jak O’Neillowie, zachowa�y znaczn� samodzielno��, a nawet tytu�y kr�lewskie.\nJednak, a� do XVI wieku Irlandia nie by�a ani podbit�, ani podleg��, a faktyczne zwierzchnictwo Anglii rozci�ga�o si� do obszaru tzw. Pale ( Palisady ). By�o to terytorium odgrodzone od reszty wyspy drewnianym cz�stoko�em, wytyczonym kilkadziesi�t kilometr�w na p�noc i zach�d oraz kilkana�cie na po�udnie od Dublina. Pale obejmowa�o obszar czterech hrabstw ( Louth, Meath, Dublin, Kildare ). Dooko�a rozci�ga�o si� morze celtyckiej Irlandii, czyli obszar pozostaj�cy we w�adaniu irlandzkich rod�w. Ograniczona dominacja Anglii nad Irlandi� wynika�a z niezwyk�ych mo�liwo�ci asymilacyjnych kultury celtyckiej. Naje�d�cy wbrew zakazom przyjmowali j�zyk i obyczaje podbitego ludu, zawierali przyja�nie, niejednokrotnie przypiecz�towane ma��e�stwami. Stawali si� Irlandczykami, przez co dla Korony byli r�wnie niebezpieczni i niepo��dani co rodzimi mieszka�cy wyspy.\nW 1366 roku ustanowiono pierwsze z serii praw dyskryminuj�cych Irlandczyk�w. Zabrania�y one jakichkolwiek zwi�zk�w pomi�dzy Anglikiem i Irlandczykiem. Ka�dy poddany Korony musia� u�ywa� j�zyka angielskiego i nosi� angielskie nazwisko, porzucaj�c ca�kowicie spos�b nazywania si� u�ywany przez Irlandczyk�w, oraz stosowa� angielskie obyczaje, mod�, spos�b jazdy konnej i str�j. Ze wst�pieniem na tron Tudor�w i wzmo�eniem si� w Anglii despotyzmu, rozpocz�� si� podb�j Irlandii ju� na dobre. Henryk VIII dokona� politycznego zjednoczenia Irlandii. W 1541 roku przyw�aszczy� sobie supremacj� religijn� nad Irlandi� i og�osi� si� jej kr�lem. Dzi�ki reformom Henryka VIII znikn�y r�nice prawne mi�dzy Pale, a reszt� spo�ecze�stwa irlandzkiego. Zosta�y stworzone warunki nie tylko do utrwalenia jedno�ci politycznej wyspy, ale i do powolnej, systematycznej przebudowy jej struktury spo�ecznej na wz�r angielski. Konflikt irlandzko- brytyjski zaostrzy� si� jeszcze za panowania El�biety I (1558- 1603), kiedy Anglia sta�a si� protestancka, a Irlandia pozosta�a wierna wyznaniu rzymskokatolickiemu.\nBrak tolerancji religijnej, charakterystyczny dla tego okresu sprawia�, �e r�nice religijne stanowi�y jeszcze jeden pow�d do licznych bunt�w, w drodze kt�rych Irlandczycy mieli nadziej� wyzwoli� si� spod obcej dominacji. Wzajemn� wrogo�� spot�gowa�y jeszcze pro�by o pomoc, z jakimi do katolickich Hiszpan�w i W�och�w- b�d�cych wrogami Anglii- zwr�cili si� Irlandczycy. W konsekwencji irlandzkie powstania by�y bezwzgl�dnie t�umione. Ich seria zako�czy�a si� w 1603 roku, wraz z pobiciem przyw�dcy rebeliant�w hrabiego Tyrone.\nBaz� oddzia��w Tyrona by�a p�nocna prowincja Ulster. Kiedy w 1603 roku kr�l Szkocji Jakub VI zosta� kr�lem Anglii, podj�� natychmiastowe kroki, by ca�kowicie podporz�dkowa� sobie Ulster.\nIrlandczycy nie chcieli przej�� na protestantyzm, wi�c postanowiono protestant�w �ci�gn�� do Irlandii. Ulster le�a� blisko Szkocji i stamt�d mo�na by�o �ci�gn�� na wysp� wielu, kt�rzy byli gotowi osiedla� si� na podbitych terenach. Osadnikom z Anglii i Szkocji nadawano ziemi�, zak�adano miasta i garnizony. Angielscy i szkoccy protestanci zaj�li kluczowe stanowiska polityczne i ekonomiczne, a irlandzkich katolik�w pozbawiono ziemi, praw politycznych i obywatelskich.\nOd tego momentu Ulster sta� si� protestanckim przycz�kiem na wyspie, pozostaj�cym w konflikcie z jej katolick� reszt�. Irlandczycy powstali po raz kolejny w 1640 roku, jednak ich bunt zosta� krwawo st�umiony przez ekspedycj� angielsk� pod wodz� Oliviera Cromwella. Kolejnym pretekstem do zbrojnego zrywu by�o przybycie do Irlandii katolickiego kr�la Jakuba II, kt�ry utraci� tron na rzecz Marii II i Wilhelma III Ora�skiego. W czasie buntu dosz�o do obl�enia protestanckiego miasta Londonderry w 1689 roku, kt�re jednak utrzyma�o si� a� do nadej�cia odsieczy, po kt�rej Wilhelm Ora�ski ostatecznie pokona� Jakuba w bitwie nad rzek� Boyne w 1690 roku.\nWydarzenia te doprowadzi�y do pog��bienia podzia��w pomi�dzy irlandzkimi protestantami i katolikami. Protestanci uwa�ali, �e przynale�� do innej tradycji, co dawa�o im poczucie odr�bno�ci kulturowej. Tymczasem katolicy zostali bezwzgl�dnie ukarani za sw�j up�r w walce z zewn�trzn� dominacj�- nast�pi�a masowa konfiskata ich ziem, pozbawiono ich wszelkich praw cywilnych i ekonomicznych, co mia�o na celu demograficzne i gospodarcze wyniszczenie kraju. W efekcie katolicy zmienili si� w klas� ubogich wie�niak�w rz�dzonych przez protestanck� mniejszo��.\nW XVIII i XIX wieku w�r�d ludno�ci irlandzkiej powszechnie panowa�a n�dza, celowo podtrzymywana przez bezwzgl�dnych landlord�w, dodatkowo wzmacniana staraniami Brytyjczyk�w, maj�cymi na celu niedopuszczenie do rozwoju na wyspie konkurencyjnego przemys�u. Zar�wno w�r�d katolik�w, jak i protestant�w zacz�o narasta� niezadowolenie, a wiele jednostek obydwu wyzna� zainspirowa�y idea�y rewolucji francuskiej. Uformowa�o si� Towarzystwo Zjednoczonych Irlandczyk�w, na czele kt�rego stan�� Theobald Wolfe Tone. W roku 1789 wznieci�o ono og�lnonarodowe powstanie i tym razem krwawo st�umione przez Brytyjczyk�w.\nRz�d brytyjski, zaalarmowany rozwojem sytuacji na wyspie, postanowi� jeszcze bardziej zacie�ni� zwi�zki Irlandii z reszt� kr�lestwa. Do tej pory kraj ten, chocia� stanowi�cy cz�� Korony Brytyjskiej, posiada� sw�j w�asny (z�o�ony wy��cznie z protestant�w) parlament. W 1801 roku, drog� przekupstwa na wielk� skal�, irlandzki parlament „przekonany” zosta� do zawarcia unii realnej z Wielk� Brytani�. Od tej pory Anglia, Walia, Szkocja i Irlandia utworzy�y Zjednoczone Kr�lestwo, rz�dzone przez rz�d i parlament w Westminster, w kt�rym zasiadali reprezentanci wszystkich czterech region�w.\nW 1803 roku kolejne powstanie w Dublinie, pod wodz� Roberta Emmeta, zosta�o st�umione, co na jaki� czas zniech�ci�o Irlandczyk�w do kolejnych zryw�w zbrojnych. Nowy przyw�dca irlandzki, Daniel O’Connell, by� „zwolennikiem d��enia do niepodleg�o�ci drog� parlamentarn�. Odegra� on g��wn� rol� w osi�gni�ciu r�wnouprawnienia przez katolik�w (1829), dzi�ki kt�remu uzyskali oni prawo do g�osowania i mogli zacz�� piastowa� urz�dy pa�stwowe. Nie uda�o mu si� jednak osi�gn�� swego g��wnego celu- uzyskania dla Irlandii autonomii” .\nZaraza ziemniaczana, kt�ra nawiedzi�a Irlandi� w latach 1845- 49, doprowadzi�a kraj do katastrofy. Ziemniaki stanowi�y podstaw� wy�ywienia ludno�ci irlandzkiej i kiedy nast�pi�a kl�ska nieurodzaju, rz�d brytyjski nie potrafi� podj�� �adnych krok�w, kt�re zapobieg�yby g�odowi. W jego wyniku zmar�o prawie milion ludzi, a znacznie wi�cej wyemigrowa�o do Ameryki. N�dza by�a tak dotkliwa, �e emigracja sta�a si� czym� powszechnym, i w ten spos�b liczba ludno�ci Irlandii mala�a przez dziesi�tki lat, podczas gdy w innych krajach europejskich gwa�townie ros�a.\nPo wielkim g�odzie odrodzi� si� ruch rewolucyjny, kt�ry przybra� form� tajnych stowarzysze�. Irlandczycy w USA za�o�yli Irlandzkie Bractwo Republika�skie (fenianie). Jednak po upadku powstania 1867 roku, ponownie popularno�� zyska�y pokojowe metody walki.\nJednym z powod�w takiego zwrotu by� fakt, �e sprawa irlandzka znalaz�a poparcie lidera brytyjskiej Partii Liberalnej W.E. Gladstone’a. Ponadto Irlandczycy skupieni wok� Charlesa Stewarta Parnella uzyskali du�e wp�ywy w brytyjskiej Izbie Gmin, doprowadzaj�c w 1886 roku do obalenia rz�du konserwatyst�w i powo�ania gabinetu libera��w.\nW rezultacie „kwestia irlandzka” sta�a si� przedmiotem gor�cych debat politycznych i spor�w w Wielkiej Brytanii, a w ostatnich latach XIX wieku seria reform poprawi�a irlandzkich ch�op�w oraz katolik�w. Jednak dwie pr�by uzyskania autonomii, w 1886 i 1893 roku, zako�czy�y si� niepowodzeniem. W drugim przypadku autonomia zosta�a nawet przeg�osowana przez Izb� Gmin, lecz odrzucona przez Izb� Lord�w.\nPo wielu latach przebywania w opozycji, w roku 1906 do w�adzy powr�cili libera�owie. Kiedy ich polityka podatkowa doprowadzi�a do konfliktu z Izb� Lord�w, uda�o im si�, przy pomocy parlamentarzyst�w irlandzkich, znie�� prawo weta, jakie wy�sza izba parlamentu angielskiego mia�a wobec ustaw legislacyjnych. Pozbawienie Izby Lord�w prawa weta uczyni�o mo�liwym przeforsowanie autonomii Irlandii, jednak jej projekt doprowadzi� do kolejnego kryzysu. Przeciwko niemu zaprotestowali bowiem protestanci z p�nocy, kt�rzy nie chcieli sta� si� mniejszo�ci� w rz�dzonym przez katolik�w kraju. Kiedy do Ulsteru zacz�to przemyca� bro�, w czym udzia� sw�j mieli brytyjscy konserwaty�ci, wydawa�o si�, �e wojna domowa jest nieunikniona. Ustawa o autonomii uchwalona zosta�a w 1914 roku, jednak wobec wybuchu I wojny �wiatowej jej wej�cie w �ycie wstrzymano do chwili zako�czenia konfliktu. Wi�kszo�� spo�ecze�stwa irlandzkiego opowiada�a si� za autonomi� i tylko cz�� chcia�a ca�kowitej niepodleg�o�ci. Po tragicznym i nieudanym powstaniu wielkanocnym (opisane bli�ej w cz�ci dotycz�cej historii IRA) nastroje spo�eczne sta�y si� przychylniejsze wobec republikan�w.\nNajnowsze dzieje konfliktu w Irlandii datuj� si� od 1921 roku, tj. Traktatu Londy�skiego. Z jednej strony ko�czy� on wieloletni� walk� Irlandczyk�w o niepodleg�o��, z drugiej jednak zadecydowa� o podziale Irlandii. „Po stuleciach angielskiej niewoli, po�udnie wyspy odzyska�o niezale�no�� i wkr�tce ostatecznie zerwa�o ostatnie wi�zy ��cz�ce je z by�ym imperium brytyjskim. P�nocno- wschodnia za� cz��, w kt�rej znalaz�o si� 6 z 9 hrabstw irlandzkiej prowincji Ulster (ze stolic� w Belfa�cie), sta�a si� cz�ci� Zjednoczonego Kr�lestwa”. Chocia� kraj pozosta� dominium brytyjskim, tradycje republika�skie by�y tak silne, �e z biegiem czasu zwi�zek ze Zjednoczonym Kr�lestwem s�ab� i ostatecznie, w 1949 roku, Irlandia wyst�pi�a z brytyjskiej Wsp�lnoty Narod�w i sta�a si� w pe�ni niepodleg�� republik�.\nIrlandia P�nocna uzyska�a znaczn� autonomi�, co oznacza�o, �e na jej obszarze sprawowa�a w�adz� protestancka wi�kszo��. Du�a mniejszo�� katolicka by�a dyskryminowana pod wzgl�dem politycznym, ekonomicznym, socjalnym i o�wiatowym. Jednak pomimo kilku atak�w ze strony bojownik�w spod znaku IRA, przez d�u�szy czas Ulster by� miejscem wzgl�dnego spokoju. Pierwszy znacz�cy zwrot w sytuacji nast�pi� wraz z utworzeniem P�nocnoirlandzkiego Stowarzyszenia Praw Obywatelskich (NICRA) w 1967 r. Ta pokojowo nastawiona organizacja stosowa�a taktyk� zaczerpni�t� z dzia�alno�ci Martina Luthera Kinga. „NICRA powsta�a jako stowarzyszenie ponadwyznaniowe, jednocz�ce w jednym szeregu przedstawicieli obu spo�eczno�ci. Sta�a si� trzonem nowej aktywno�ci politycznej, kt�rej celem by�o zwr�cenie uwagi na rzeczywiste problemy mniejszo�ci katolickiej” . Nowo�ci� by�o to, �e nie walczono w imi� idea��w republika�skich (czyli o zjednoczenie Irlandii), lecz o prawa obywatelskie, kt�rych pozbawiono ludno�ci katolickiej w Irlandii P�nocnej. Oznacza�o to ��dania pracy, mieszka�, uczciwego traktowania katolik�w. Najwa�niejsze ��danie dotyczy�o praw politycznych. W Irlandii P�nocnej g�osowa� mogli ci, kt�rzy p�acili podatki. Katolicy byli znacznie biedniejsi od swych protestanckich s�siad�w, nie mogli zdoby� mieszkania, ani znale�� pracy. W rezultacie cz�� z nich nie mog�a p�aci� podatk�w i coraz mniej katolik�w mia�o g�os w wyborach do w�adz lokalnych, a co za tym idzie byli pozbawieni wp�ywu na decyzje dotycz�ce prowincji. Seri� wyst�pie� ruchu praw obywatelskich rozpocz�� zorganizowany 20 czerwca 1968 r. protest dotycz�cy niesprawiedliwo�ci w rozdziale mieszka�. P�nocnoirlandzcy urz�dnicy odm�wili licznej rodzinie katolickiej przydzia�u pustego domu i przyznali go samotnej protestantce (sekretarce dzia�acza unionistycznego i siostrze miejscowego policjanta). Fale demonstracji domagaj�cych si� gwarancji praw dla katolik�w zala�y wkr�tce ca�� Irlandi� P�nocn�. Od pocz�tku marsze protestacyjne by�y utrudniane przez kontrdemonstracje protestant�w i policj�. Wreszcie w pa�dzierniku 1968 r. demonstranci w Derry zostali zaatakowani przez policj� ulstersk�. W centrum miasta wyros�y barykady i protestuj�cy starli si� z si�ami bezpiecze�stwa. By�a to pierwsza bitwa w rodz�cym si� konflikcie. To co w rzeczywisto�ci by�o ma�� potyczk� w pojedynczym getcie katolickim, sta�o si� bitw�, kt�ra rozprzestrzeni�a si� na ca�e terytorium Irlandii P�nocnej.\n„Marsze ruchu praw obywatelskich coraz cz�ciej stawa�y si� cele prowokacyjnych atak�w fanatycznych zwolennik�w pastora Paisleya. Ten prezbiteria�ski pastor jest wyrazicielem skrajnie antykatolickiej i antyrepublika�skiej orientacji w�r�d prawicy protestanckiej” . Jego sprzeciw wobec ��da� katolickiej mniejszo�ci, a organizowane przez niego kontrdemonstracje i prowokacje jego boj�wek paramilitarnych sta�y si� trwa�ym elementem p�nocnoirlandzkiej sceny politycznej. Uwa�a si�, �e wrogo�� mi�dzy obiema spo�eczno�ciami by�aby mniejsza, gdyby nie dzia�alno�� tego demagoga, kt�ry rozbudzi� fanatyzm religijny w�r�d protestant�w. Na eskalacj� konfliktu w niespotykanym dot�d wymiarze wp�yn�y kolejne gwa�towne wydarzenia w Derry. 12 sierpnia 1969 r. doroczny poch�d oran�yst�w zamieni� si� we wsp�lny atak protestant�w i policji na katolick� dzielnic� Bogside. Co roku tego dnia protestanci z Zakonu Ora�skiego urz�dzaj� prowokacyjne marsze przez dzielnice katolickie. �wi�tuj�c w ten spos�b kolejne rocznice zwyci�stwa Wilhelma Ora�skiego nad katolickim kr�lem Jakubem II nad rzek� Boyne w 1690 r., przypominaj� o swojej wy�szo�ci i dominuj�cej w�adzy w prowincji. Pierwsze ofiary pojawi�y si�, gdy policja otwar�a ogie� do demonstrant�w. Setki dom�w zosta�o spl�drowanych b�d� zniszczonych. Wkr�tce walki przenios�y si� do innych ulsterskich miast. Ca�e dzielnice niekt�rych miast sta�y si� "strefami zakazanym", do kt�rych si�y bezpiecze�stwa obawia�y si� wchodzi�. Do akcji wkroczy�y wojska brytyjskie wnosz�c jeszcze wi�kszy zam�t do i tak niespokojnej prowincji. Wojska te, pozostaj�ce tam do dzi� i traktowane jak okupanci, s� sta�ym obiektem atak�w terrorystycznych. Tylko w latach 1970- 1982 zgin�o 2100 �o�nierzy, a 20 tysi�cy zosta�o rannych. Spo�eczno�� katolicka pocz�tkowo przychylnie odnosi�a si� do decyzji zast�pienia skompromitowanej policji ulsterskiej �o�nierzami brytyjskimi. Wkr�tce jednak i wojsko zacz�o niepokoi� dzielnice katolickie. Obrony ludno�ci katolickiej przed atakami ulsterskiej policji, �o�nierzy brytyjskich i fanatyk�w protestanckich podj�a si� Irlandzka Armia Republika�ska (IRA). Rozpocz�� si� terror, a strzelaniny i wybuchy sta�y si� codzienno�ci� na ulicach p�nocnoirlandzkich miast.\nPocz�tk�w irlandzkiego ruchu oporu doszukiwa� si� mo�na w ruchu Zjednoczonych Irlandczyk�w (United Irishmen) Wolfa Toona. W po�owie XIX wieku pojawi� si� ruch Fenian, z kt�rego p�niej mia�a wy�oni� si� IRA. Propagowa� on ide� zbrojnej walki o niepodleg�o��, zdobywaj�c du�� popularno�� w Irlandii i Stanach Zjednoczonych. Ukoronowaniem i jednocze�nie ko�cem ruchu by�o nieudane powstanie w 1867 roku.\nW po�owie 1913 roku, jako forma protestu wobec planowanego wprowadzenia w Irlandii, tzw. Homes Rules, czyli Rz�d�w Domowych zawi�za�a si� organizacja Ulster Volunteer Force, w istocie paramilitarna, chc�ca zbrojnie utrzyma� Ulster w ramach Imperium Brytyjskiego. W odpowiedzi, w listopadzie 1913 roku powo�ana zosta�a organizacja Irish Volunteers. W momencie wybuchu I wojny �wiatowej przyw�dcy IV postanowili wzi�� udzia� w walkach po stronie angielskiej, cho� cz�� oddzia��w pozosta�a w kraju przygotowuj�c si� do powstania.\nPowstanie Wielkanocne by�o punktem zwrotnym. Wiele os�b uwa�a Deklaracj� Niepodleg�o�ci za dokument za�o�ycielski IRA. Powstanie, kt�re trwa�o nieca�y tydzie�, w zamy�le mia�o obj�� ca�y kraj, jednak jedyne walki zbrojne mia�y miejsce w Dublinie. Wskutek z�ego rozplanowania dzia�a� i k��tni w szeregach dow�dztwa, powstanie zosta�o szybko rozbite przez wojska angielskie. Na p�aszczy�nie militarnej ponios�o kl�sk�, pokaza�o jednak, �e Irlandczycy s� w stanie walczy� o niepodleg�o�� swego kraju bez wzgl�du na okoliczno�ci. Szczeg�lnie rozstrzelanie przyw�dc�w zrywu wstrz�sn�o mieszka�cami wyspy i znacznie o�ywi�o ruch niepodleg�o�ciowy. Tymczasem tysi�ce Irlandczyk�w gin�o na polach bitewnych we Francji, maj�c nadziej�, �e okazuj�c m�stwo w walce przyczyni� si� do powstania niezale�nej Irlandii. Jednak tysi�com m�odych Ulsterczyk�w rz�d brytyjski obiecywa� dok�adnie co� odwrotnego. W obliczu powszechnego poboru w Irlandii, w wyborach powszechnych w 1918 roku ludno�� wyspy masowo popar�a Sinn Fein. W tym samym czasie Irish Volunteers zdobyli sobie powszechne uznanie. Kiedy w styczniu 1919 roku Sinn Fein og�osi�o powstanie niezale�nego parlamentu Irlandii- Dail Eireann (w konsekwencji Irlandia sta�a si� republik�), IV zostali przemianowani na Irlandzk� Armi� Republika�sk� (IRA). W odpowiedzi rz�d brytyjski og�osi� niewa�no�� wszystkich wydanych decyzji i wypowiedzia� wojn� m�odej irlandzkiej demokracji. IRA, nie posiadaj�c przewagi militarnej rozpocz�a wojn� partyzanck�, pierwsz� na tak� skal� w XX wieku na �wiecie ( taktyka u�ywana przez IRA, a zw�aszcza przez oddzia� Toma Barry’ego by�a p�niej u�ywana jako sztandarowy przyk�ad wojny partyzanckiej i wz�r dla wielu p�niejszych oddzia��w, tak�e polskiej partyzantki z czas�w II wojny �wiatowej). Spo�ecze�stwo irlandzkie sta�o si� �wiadkiem zbrodni dokonywanych przez wojska Korony. Zosta� wprowadzony stan wojenny, trzech urz�dnik�w miejskich, cz�onk�w IRA zosta�o rozstrzelanych, ca�e ulice, fabryki, sklepy palono i niszczono. IRA odpowiedzia�a wzmo�eniem dzia�a� partyzanckich, zw�aszcza przeciwko tzw. Oddzia�om Pomocniczym „ Black And Tans”.\nWalki zosta�y przerwane dopiero po podpisaniu Traktatu Londy�skiego w 1921 roku. Wielu irlandzkich nacjonalist�w nie przyj�o porozumie� w nim zawartych do wiadomo�ci, wywo�uj�c wojn� domow�, trwaj�c� przesz�o rok i poch�aniaj�c� wiele ofiar po obydwu stronach. Zgin�� wtedy Michael Collins, kt�ry stanowi� fundament dzisiejszej Armii Republika�skiej. IRA, podobnie jak Dail Eireann, podzieli�a si� na dwie cz�ci. Ostatecznie wojna domowa sko�czy�a si� po przesz�o roku. Po zerwaniu z walk� zbrojn� IRA ponownie przyci�gn�a do siebie wielu sympatyk�w, odgrywaj�c kluczow� rol� w wyborze pierwszego premiera z Fianna Fail, partii kt�ra wy�oni�a si� w�a�nie z IRA, Eamonna de Valery w 1932 roku. Przez ca�e lata 30- te IRA nie mog�a znale�� sobie miejsca na scenie politycznej Irlandii, wchodz�c w koalicje z partiami lewicowymi i prawicowymi. W�r�d przyw�dc�w IRA w tym czasie by� Sean McBride , p�niej wybitny dzia�acz na rzecz praw cz�owieka, laureat pokojowej nagrody Nobla. W 1939 roku rozpocz�a si� seria zamach�w bombowych w angielskich miastach, lecz szybko za spraw� przymusowego internowania cz�onk�w IRA- zar�wno w Ulsterze jak i na po�udniu, akacja wygas�a a sama IRA zacz�a chyli� si� ku upadkowi. W 1949 roku IRA wyda�a o�wiadczenie o niepodejmowaniu �adnych dzia�a� zbrojnych wymierzonych w 26 hrabstw niepodleg�ej Irlandii. W tym samym czasie rz�d brytyjski wymusi� podzia� wszystkich partii dzia�aj�cych na terenie ca�ej wyspy, co dotkn�o przede wszystkim partie opowiadaj�ce si� za zjednoczeniem wyspy, maj�ce du�e poparcie w Ulsterze. W latach 50 rz�d irlandzki przy poparciu wszystkich partii prowadzi� pokojow� agitacj� na rzecz zjednoczenia, op�r Londynu sprawi�, �e IRA zn�w sta�a si� popularna w swoim kraju. W po�owie lat 50- tych podj�a ona szereg atak�w na brytyjskie instalacje wojskowe, maj�ce na celu zdobycie broni i b�d�ce przygotowaniem do przysz�ych akcji wymierzonych w Wielk� Brytani�. Zacz�� si� okres trwaj�cych od ponad 30 lat krwawych niepokoj�w, przerywanych jedynie kr�tkimi okresami negocjacji i zawieszenia broni. IRA wysz�a naprzeciw nastrojom i oczekiwaniom katolik�w, przejmuj�c rol� obro�cy uciskanej mniejszo�ci. Celem by�a walka zbrojna, a stosowana przemoc mia�a by� odpowiedzi� na antykatolickie pogromy i post�powanie policji i armii brytyjskiej. Pierwsze starcia IRA z wojskiem nast�pi�y dopiero wtedy, gdy brytyjska armia coraz wyra�niej traci�a pozycj� rozjemcy. Ludno�� katolicka potrzebowa�a ochrony, dlatego IRA w��czy�a si� w i tak ju� trwaj�cy konflikt. W 1970 roku, wkr�tce po wprowadzeniu wojsk brytyjskich do Ulsteru, w IRA dosz�o do jeszcze jednego podzia�u na „oficjalnych” i „tymczasowych”. „Oficjalni” ograniczyli akcje terrorystyczne, w 1972 roku w og�le je przerwali , cho� s� nadal dobrze uzbrojeni. Bardziej zajmuje ich walka polityczna, w kt�rej maj� poparcie kleru katolickiego. Czy jednak w rzeczywisto�ci nie prowadz� akcji terrorystycznych, czy tylko nie przyznaj� si� do nich- trudno ustali�. Autor�w wielu zamach�w nigdy nie uda�o si� ustali� .\n„Tymczasowi” s� nastawieni radykalnie i bojowo, rekrutuj� si� z najubo�szych rodzin katolik�w irlandzkich i wydaje si�, �e nie maj� nic do stracenia. S� bardzo dobrze zorganizowani i do�wiadczeni. M�wi si� o nich, �e ze swoim zdeterminowaniem s� najniebezpieczniejszymi terrorystami w Europie. Za g��wny cel postawili sobie usuni�cie wojsk brytyjskich z Irlandii P�nocnej, traktuj�c je jako okupacyjne. „Tymczasowi” w 1976 roku ca�kowicie zeszli do podziemia, s� doskonale zakonspirowani, dzia�aj� w grupach czteroosobowych i zwykle nie znaj� nikogo ze swoich zwierzchnik�w. Jest ich stosukowo niedu�o, bo oko�o czterystu. S� wyspecjalizowani w r�nych formach walki terrorystycznej- jedni s� specami od podk�adania bomb, inni zamach�w na polityk�w, jeszcze inni s� �wietnymi snajperami. Tajnymi kana�ami sprowadzaj� bro� z USA, r�nych kraj�w Europy i Azji .\nW Ulsterze funkcjonuje te� niedu�a grupa lewacka- Irlandzka Armia Wyzwolenia Narodowego (INLA), specjalizuj�ca si� w zamachach. Wsp�pracuje ona z „tymczasowymi” przejmuj�c od nich zadania specjalne.\nMedia ch�tnie wychwytuj� informacje o kolejnych zamachach bombowych. Cz�sto zapominaj� jednak, �e za atakami terrorystycznymi nie stoi tylko IRA. Przemoc jest dzie�em obu stron konfliktu. Ekstremistyczne ugrupowania protestanckie szybko przesz�y od zak��cania demonstracji ruchu praw cz�owieka do fizycznych prowokacji i zbrojnych akt�w terroru. „Za przelan� krew w Ulsterze wsp�odpowiedzialno�� z IRA ponosz� zar�wno protestanckie Komando Czerwonej R�ki, Stowarzyszenie Obrony Ulsteru (UDA), Ochotnicze Si�y Ulsteru (UVF) jak i wiele innych boj�wek paramilitarnych skupionych wok� pastora Paisleya” .\nW�adze brytyjskie na post�puj�c� fal� przemocy z obu stron zareagowa�y rozpocz�ciem dzia�a� jedynie przeciwko IRA. W sierpniu 1971 r. podj�to decyzj� o przeprowadzeniu masowych aresztowa� w�r�d ludno�ci katolickiej w celu internowania cz�onk�w i sympatyk�w IRA. Zdarza�y si� wprawdzie przypadki aresztowania protestanckich ekstremist�w, jednak by�o ich zawsze kilkana�cie razy mniej ni� wi�zionych republikan�w. Polityka internowania nie tylko nie wp�yn�a na zmniejszenie napi�cia, lecz znacznie je zaostrzy�a, przekszta�caj�c oddzia�y brytyjskie w armi� okupacyjn�. Trzeba jednak przyzna�, �e �ywio�owa walk� prowadzona przez IRA doprowadzi�a do du�ego zubo�enia kraju. Pr�ba utrzymania porz�dku w Irlandii P�nocnej jest te� sporym obci��eniem dla bud�etu brytyjskiego.\nKonflikt trwa nieustannie, a napi�cie wzrasta w�wczas, kiedy w�adze irlandzkie lub brytyjskie podejmuj� kroki zmierzaj�ce do unieszkodliwienia terroryst�w. W sierpniu 1971 roku wybuch�y zamieszki, kiedy premier Ulsteru Brian Faulkner za��da� od Londynu wi�kszych uprawnie� w celu internowania os�b podejrzanych o wsp�prac� z IRA. Wybuch�y walki mi�dzy katolikami a protestantami (9- 14 sierpnia), w kt�rych zgin�o 26 os�b. W�adze umie�ci�y w obozach 230 os�b, 80 z nich udowodniono przynale�no�� do IRA. Wzmo�enie represji spowodowa�o exodus ludno�ci katolickiej do Republiki Irlandzkiej. Rz�d brytyjski prowadzi� polityk� opart� na wzmaganiu akcji wojskowych i wci�� wierzy� w rozstrzygni�cie militarne. Pe�n� kompromitacj� tej pozbawionej wyobra�ni polityki sta�y si� kolejne tragiczne wydarzenia w Derry. Wydarzenia, kt�re si� tam rozegra�y 30 stycznia 1972 roku przesz�y do historii ulsterskiego konfliktu pod nazw� „Krwawej Niedzieli”. Od salw brytyjskich spadochroniarzy zgin�o w�wczas 13 ludzi. Pogrzeb ofiar sta� si� pot�n� manifestacj� polityczn�, a wzburzona reakcja mi�dzynarodowej opinii publicznej zmusi�y Londyn do podj�cia bardziej zdecydowanych krok�w celu zapewnienia bezpiecze�stwa w Irlandii P�nocnej. W odpowiedzi na przeci�gaj�ce si� walki uliczne Brytyjczycy wprowadzili do Ulsteru dodatkowe wojska, a kiedy i to nie przerwa�o walk, premier brytyjski Edward Heath w marcu 1972 roku rozwi�za� parlament ulsterski (Stormont) i na okres roku zawiesi� rz�d Faulknera, wprowadzaj�c w Ulsterze rz�dy bezpo�rednie (direct rule). Na jego miejsce powo�ano Williama Whitelawa na urz�d sekretarza stanu do spraw Irlandii P�nocnej przy rz�dzie brytyjskim. Zawieszenie autonomii Irlandii P�nocnej i przej�cie bezpo�redniego zarz�dzania z Londynu mia�o by� rozwi�zaniem tymczasowym, pozwalaj�cych unikn�� niepokoj�w w prowincji. Rz�dy bezpo�rednie nie zapewni�y jednak natychmiastowej poprawy. Decyzja o czasowym tylko zawieszeniu niesprawdzaj�cych si� przez kilka dziesi�cioleci struktur politycznych, nie rokowa�a raczej nadziei na lepsze. Faulkner wym�wi� Londynowi bezpiecze�stwo i wezwa� ludno�� Ulsteru do „niepos�usze�stwa obywatelskiego”, i do strajku generalnego. Nadzwyczajne �rodki podj�te przez rz�d brytyjski nie przynios�y uspokojenia. W�wczas przyw�dca laburzystowskiej opozycji Harold Wilson og�osi� sw�j projekt rozwi�zania problemu Irlandii P�nocnej. Przewidywa� on w��czenie prowincji do Republiki Irlandii w ci�gu pi�tnastu lat, pod warunkiem, �e ta zjednoczona Irlandia wejdzie w sk�ad Brytyjskiej Wsp�lnoty Narod�w i zgodzi si� na obecno�� wojsk brytyjskich. Zupe�nie nierealnym planem nie zainteresowali si� ani protestanci, ani Republika Irlandii. Plan Wilsona uznano za posuni�cie propagandowe przed wyborami.\nRz�d brytyjski z jednej strony demonstrowa� d��enie do pokojowych rozstrzygni��, a z drugiej prowadzi� polityk� rozwi�za� militarnych. Dzia�ania armii brytyjskiej mia�y przywr�ci� porz�dek i bezpiecze�stwo w Irlandii P�nocnej. Po brutalnych atakach na dzielnice katolickie, zamieszkuj�ca je ludno�� szybko utraci�a wiar� w bezstronno�� armii.\nRosn�ca fala antykatolickich represji i stronniczo�� wymiaru sprawiedliwo�ci zwi�ksza�a tylko stosowanie terroru przez IRA. Rezultatem by�a rosn�ca liczba ofiar w�r�d ludno�ci cywilnej. Zwi�ksza� si� r�wnie� zasi�g terytorialny akcji terrorystycznych, a zamachy bombowe zacz�y mie� miejsce r�wnie� w Republice Irlandzkiej i angielskich miastach. Desperackie i bezsensowne akty terroru by�y dzie�em ludzi po obu stronach barykady. Kampania przemocy wp�ywa�a tylko na wzrost napi�cia w prowincji i na rozbudzenie nacjonalistycznych, i radykalnych postaw obu spo�eczno�ci. Po roku premier Heath przywr�ci� do w�adzy w Ulsterze Faulknera i wym�g� na nim w��czenie do nowego rz�du przedstawicieli spo�eczno�ci katolickiej. Utworzono te� nowy organ w�adzy- Rad� Wykonawcz� z�o�on� z przedstawicieli obydwu wyzna�. Na pewien czas konflikt zosta� przygaszony, ale IRA nie z�o�y�a broni.\nKiedy premierem Wielkiej Brytanii zosta�a Margaret Thatcher, polityka wobec Ulsteru potoczy�a si� dwoma torami; „z jednej strony pani premier pozosta�a bezwzgl�dna i nieust�pliwa wobec terroryst�w, z drugiej za� poszukiwa�a ca�o�ciowego rozwi�zania problemu tak, by usatysfakcjonowa� obie strony” .\nW 1981 roku w wi�zieniach Belfastu kolejno umierali terrory�ci w wyniku strajku g�odowego. Szanta�uj�c w ten spos�b w�adze zamierzali wymusi� dla siebie status wi�ni�w politycznych, co zreszt� wcze�niej, do 1976 roku im przyznawano. Margaret Thatcher nie zamierza�a traktowa� morderc�w inaczej ni� na to zas�ugiwali i o�wiadczy�a, �e bez wzgl�du na to, jak d�ugo b�d� g�odowa�, rz�d nie zmieni stanowiska. By�oby to przyznaniem im prawa do zabijania. Po 66 dniach g�od�wki w wi�zieniu Long Kesh zmar� terrorysta z IRA Bobby Sands (5 maja 1981). Nast�pnie po 45 dniach strajku g�odowego zmar� Martin Hurson (13 lipca 1981). Po nim zmar�o jeszcze kilku innych. W odwecie za �mier� swoich bojownik�w IRA zintensyfikowa�a zamachy terrorystyczne, r�wnie� na terytorium Anglii. Akty terroru zosta�y wymierzone tak�e przeciwko politykom- w 1984 roku bojownicy wysadzili w powietrze gabinet Margaret Thatcher. Jednak od pocz�tku lat 80- tych daje si� zaobserwowa� proces, w wyniku kt�rego sytuacja w Irlandii P�nocnej zaczyna zmierza� w kierunku normalizacji poprzez podj�cie krok�w maj�cych na celu przywr�cenie pokoju w tej prowincji oraz mo�liwo�� przywr�cenia jakiej� formy samorz�du w Ulsterze.\nW ci�gu kilku miesi�cy 1985 roku toczy�y si� poufne rozmowy na temat zawarcia porozumienia mi�dzy Wielk� Brytani� a Republik� Irlandzk� w celu zacie�nienia wsp�pracy dla znalezienia skutecznego rozwi�zania problemu ulsterskiego. 15 listopada 1985 roku Margaret Thatcher zawar�a uk�ad z premierem irlandzkim G. Fitzgeraldem. Uk�ad podpisano na zamku Hinsborough w Irlandii P�nocnej. Porozumienie zagwarantowa�o niezmienno�� statusu Ulsteru jako cz�ci Zjednoczonego Kr�lestwa, a jednocze�nie dawa�o mo�liwo�� zjednoczenia Irlandii, je�li w przysz�o�ci wi�kszo�� z P�nocy wyrazi�aby tak� wol�. Uk�ad dawa� r�wnie� Republice mo�liwo�� g�osu w sprawach dotycz�cych Irlandii P�nocnej. Porozumienie spotka�o si� z ostr� krytyk� zar�wno ze strony unionist�w, jak i republikan�w. Podwa�y�o to jego znaczenie. W obawie przed oddaniem ich terytorium w�adzy Irlandii unioni�ci zorganizowali pot�n� manifestacj� protestacyjn�. P�niej fala protest�w i terroru na jaki� czas przygas�a, ale od czasu do czasu IRA dawa�a o sobie zna�. Nadal trwa�y aresztowania cz�onk�w Armii Republika�skiej i jej politycznej przybud�wki Sinn Fein.\nOd pocz�tku lat dziewi��dziesi�tych czyniono wysi�ki, by bior�c pod uwag� stanowisko wszystkich g��wnych partii, doprowadzi� do porozumienia w trakcie rozm�w z udzia�em ich przedstawicieli. Mimo du�ych trudno�ci, g�ownie wynikaj�cych z ostrego sprzeciwu unionist�w, kt�rzy nie chcieli rozmawia� z przedstawicielami katolik�w, kampania na rzecz pokojowego rozwi�zania konfliktu zacz�a przynosi� rezultaty. Kierownictwo Sinn Fein (partii uwa�anej za polityczne skrzyd�o IRA), za siln� namow� stoj�cego na jej czele Gerry'ego Adamsa, zrezygnowa�o ze starej tradycji bojkotowania posiedze� brytyjskiej Izby Gmin i zapragn�a osobi�cie w��czy� si� w proces pokojowy. Adams po raz pierwszy pot�pi� te� zamachy IRA, w kt�rych gin�li przypadkowi ludzie i zaproponowa�, by w zamian za zawieszenie broni przez IRA dosz�o do rozm�w przedstawicieli rz�du brytyjskiego i jego partii. W 1990 r. Sekretarz Stanu do Spraw Irlandii P�nocnej, Peter Brooke, zadeklarowa�, �e Wielka Brytania "nie ma strategicznych ani ekonomicznych interes�w w Irlandii P�nocnej" . Od tej pory pr�bowano doprowadzi� do konsensusu mi�dzy partiami. Zak�adano trzy p�aszczyzny prowadzenia rozm�w: porozumienie mi�dzy p�nocnoirlandzkimi partiami konstytucyjnymi, negocjacje mi�dzy rz�dem Republiki a tymi partiami (stosunki Dublin-Belfast), oraz rozmowy mi�dzy rz�dem irlandzkim i brytyjskim (na linii Dublin-Londyn).\n17 czerwca 1991 roku w Belfa�cie obradowa�a konferencja „okr�g�ego sto�u” czterech g��wnych partii Ulsteru na temat przysz�o�ci prowincji brytyjskiej. Zako�czy�a si� bez rezultat�w.\nJednak 15 grudnia 1993 r. premierzy Irlandii i Wielkiej Brytanii, Albert Reynolds i John Major, podpisali Wsp�ln� Deklaracj� (tzw. Deklaracja z Downing Street), w kt�rej potwierdzono deklaracj� Petera Brooke'a z 1990 r. Stwierdzono r�wnie�, �e tylko sami Irlandczycy mog� egzekwowa� swe prawo do samostanowienia i od woli wi�kszo�ci b�dzie zale�e�, czy p�nocna cz�� wyspy pozostanie w ramach Zjednoczonego Kr�lestwa albo, czy stanie si� cz�ci� zjednoczonej Irlandii. Rz�d brytyjski przyzna� potrzeb� pe�nego respektowania praw i to�samo�ci obu tradycji w Irlandii. Zasady dialogu irlandzko-brytyjskiego zosta�y jasno okre�lone: podj�cie rozm�w w zamian za odrzucenie przemocy. W sierpniu 1994 r. IRA og�osi�a zawieszenie broni na czas nieokre�lony. Po raz pierwszy w swej historii IRA postanowi�a dla osi�gni�cia swego celu (zjednoczenie Irlandii) spr�bowa� metod politycznych. Nale�a�o teraz nak�oni� protestant�w do zawieszenia ognia i przekona� ich, �e strategia pokojowa jest skuteczniejsza ni� zamachy i skrytob�jcze morderstwa. Premier Wielkiej Brytanii, John Major powita� z zadowoleniem deklaracj� IRA. Przyw�dca partii Sinn Fein, Gerry Adams, postawi� jednak Brytyjczykom twarde warunki przywr�cenia pokoju w Ulsterze: zwolnienie wszystkich p�nocnoirlandzkich wi�ni�w politycznych (w rozumieniu IRA) oraz wycofanie wojsk brytyjskich z Irlandii P�nocnej. Najbardziej nieprzejednani przeciwnicy procesu pokojowego nie z�o�yli jednak broni. W lutym 1996 r. IRA zapowiedzia�a koniec zawieszenia broni i na nowo podj�a akcje zbrojne, a ekstremi�ci protestanccy wci�� uderzali w zupe�nie przypadkowych katolik�w. Na pocz�tku lutego 1996 roku dosz�o do tragicznego w skutkach zamachu bombowego w londy�skiej dzielnicy Docklands. Po tym wydarzeniu przyw�dcy IRA z�o�yli o�wiadczenie, w kt�rym odpowiedzialno�ci� za zerwanie zawieszenia broni obarczyli rz�d brytyjski, poniewa� nie wykorzysta� tak d�ugiego czasu i nie uczyni� nic dla rozwi�zania problemu irlandzkiego. Lider partii Sinn Fein, Gerry Adams, odci�� si� od zamachu, potwierdzaj�c wol� swej partii do rozwi�za� pokojowych.\nPo miesi�cu od zerwania rozm�w anonimowy rzecznik IRA oznajmi�, �e jego organizacja uwa�a za konieczne kontynuowanie walki zbrojnej, by zmusi� polityk�w do powa�nego potraktowania problemu. Premier brytyjski John Major dopiero wiosn� 1996 roku wyst�pi� z inicjatyw� zwo�ania obrad „okr�g�ego sto�u” w sprawie przysz�o�ci Irlandii P�nocnej z udzia�em wszystkich stron konfliktu.\n30 maja 1996 roku odby�y si� w Ulsterze wybory do 110- osobowego Forum Pokojowego, z kt�rego mia�a by� wy�oniona delegacja na rozmowy „okr�g�ego sto�u”, zaplanowane na 10 czerwca. Wyborom przeciwne by�y partie katolickie, a w�r�d nich Sinn Fein. Zwyci�stwo odnios�a Ulsterska Partia Unionistyczna reprezentuj�ca protestant�w. Rz�d brytyjski wysun�� warunek, aby przed rozpocz�ciem rozm�w IRA przywr�ci�a zawieszenie broni. Od tego uwarunkowano dopuszczenie do obrad Sinn Fein, kt�ra w Londynie cz�sto jest identyfikowana z terrorystami. 10 czerwca w zamku Stormont pod Belfastem zainaugurowano rozmowy pokojowe przy „okr�g�ym stole”. Sinn Fein nie zosta�a dopuszczona do rokowa�, cho� czekano do ostatniej chwili na decyzj� o zawieszeniu akcji terrorystycznych przez IRA. Partia Sinn Fein zdoby�a w wyborach do Forum Pokojowego ponad 15% g�os�w i uzna�a to za wystarczaj�cy argument, aby jej delegaci zostali wpuszczeni na sal� obrad. O�wiadczyli ponadto, �e je�li otrzymaj� zaproszenie do udzia�u w konferencji, dopiero postaraj� si� wym�c na IRA zaniechanie terroru.\nW dyskusji wzi�o udzia� wiele partii o bardzo r�nych pogl�dach i stanowiskach wobec konfliktu. W gronie debatuj�cych znalaz�y si� zar�wno partie umiarkowane, np. SDLP (Socjaldemokratyczna Partia Pracy) Johna Hume'a, jak i najwi�ksza partia ulsterskich lojalist�w UUP (Ulsterska Partia Unionistyczna) Davida Trimble'a i skrajnie antykatolickie DUP (Demokratyczna Partia Unionistyczna) pastora Paisleya.\na)\tuprawnienia przysz�ego rz�du autonomicznego w Ulsterze i ochrona praw mniejszo�ci;\nb)\tstosunki mi�dzy Irlandi� P�nocn� a Republik� Irlandzk�, ��cznie z ustaleniem granicy mi�dzy dwoma pa�stwami;\nc)\tstosunki mi�dzy Londynem a Dublinem; Ponadto utworzono specjaln� podkomisj� do spraw rozbrojenia militaryst�w.\n14 czerwca, niemal r�wnolegle do obrad „okr�g�ego sto�u”, w Belfa�cie swoje pierwsze posiedzenie odby�o Forum Pokojowe.\n15 czerwca terrory�ci z IRA dokonali nowego zamachu. Tym razem w centrum handlowym Manchesteru. Rannych zosta�o 220 os�b. Po zamachu Gerry Adams raz jeszcze o�wiadczy�, �e Sinn Fein nie ma nic wsp�lnego z IRA. Zamach w Manchesterze zdominowa� wznowione 17 czerwca obrady „okr�g�ego sto�u”. Stwierdzono, �e to wydarzenie na zawsze wyklucza Sinn Fein z rozm�w na temat przysz�o�ci Irlandii P�nocnej. 18 czerwca na temat zamachu debatowa� rz�d w Dublinie i mimo wszystko zdecydowano utrzyma� kontakty Sinn Fein, gdy� obie strony „musz� si� porozumiewa� w interesie pokoju”.\nDopiero 20 lipca 1997 roku IRA og�osi�a zawieszenie akcji terrorystycznych przeciwko rz�dom brytyjskim w Ulsterze. W odpowiedzi na ten gest Wielka Brytania zdecydowa�a si� dopu�ci� do rozm�w pokojowych przedstawicieli Sinn Fein. Od tej pory ugrupowanie to sta�o si� pe�noprawnym partnerem w procesie pokojowym i zacz�a odgrywa� w nim dominuj�c� rol�.\nAle ju� 1 listopada w Londonderry wybuch�y bomby. Sprawcami zamach�w byli roz�amowcy z IRA, kt�rzy nie popieraj� negocjacji na zamku w Stormont i nie godz� si� na rozbrojenie.\nJednak strona brytyjska z ogromn� determinacj� d��y�a do podtrzymania rokowa�. Niekiedy podejmowano nawet kroki bardzo spektakularne. Na pocz�tku stycznia 1998 roku brytyjska minister do spraw Irlandii P�nocnej Marjorie Mowlam przyby�a do wi�zienia w Maze na rozmowy z terrorystami z IRA, odbywaj�cymi d�ugoletnie wyroki. Mimo, �e nie obieca�a im wcze�niejszych zwolnie�, wi�niowie podj�li decyzj� o poparciu dla procesu pokojowego. Ale terror trwa�. W styczniu zosta� zastrzelony krewny G. Adamsa Terence Enwright przez Lojalistyczne Si�y Ochotnicze, przeciwne procesowi pokojowemu.\nChocia� wiosn� 1998 roku Sinn Fein wykluczono z rokowa� i chocia� zamachy terrorystyczne powtarza�y si�, rozm�w nie przerwano. 10 kwietnia 1998 roku w Belfa�cie podpisano porozumienie w sprawie autonomii dla Irlandii P�nocnej. By�o ono wynikiem kompromisu i ust�pstw ze wszystkich stron:\nrepublikanie pogodzili si�, �e Ulster pozostanie cz�ci� Zjednoczonego Kr�lestwa, zyskali za to proporcjonalny udzia� w nowo powsta�ych instytucjach i w�adzach, Republika Irlandzka uzyska�a wp�yw na decyzje dotycz�ce Irlandii P�nocnej za cen� wykre�lenia ze swej konstytucji roszcze� do panowania nad ca�� wysp�, rz�d brytyjski zgodzi� si� natomiast na utworzenie og�lnoirlandzkich instytucji, proporcjonalne wybory do lokalnego 108- osobowego parlamentu i wy�onienie reprezentacyjnego rz�du z�o�onego z przedstawicieli g��wnych partii w Ulsterze, zapowiedziano tak�e utworzenie Rady Ministerialnej P�noc- Po�udnie maj�cej na celu utrzymanie wi�zi mi�dzy dwiema cz�ciami Irlandii, ponadto zapowiedziano zwolnienie wszystkich wi�ni�w politycznych oraz rozbrojenie organizacji paramilitarnych; 22 maja w ka�dej cz�ci odby�o si� referendum w sprawie przyj�cia porozumienia. Za przyj�ciem opowiedzia�o si� 71% mieszka�c�w Ulsteru i 95% mieszka�c�w Republiki Irlandzkiej.\n25 czerwca przeprowadzono wybory do parlamentu prowincji. Najwi�cej- 28 mandat�w uzyska�a Partia Ulsterskich Unionist�w; Socjaldemokratyczna Partia Pracy- 24; Partia Demokratycznych Unionist�w (przeciwna porozumieniu)- 20; Sinn Fein- 18; sojusz katolik�w i protestant�w Alliance- 6; po dwa mandaty zdoby�y: Koalicja Kobiet i Partia Post�powych Unionist�w. Oko�o 75% g�osuj�cych popar�o porozumienie pokojowe.\nPowsta�o forum dyskusji i podejmowania decyzji dotycz�cych Irlandii P�nocnej, jedynie polityka zagraniczna i obronna pozosta�a w gestii rz�du centralnego w Londynie. Mieszka�cy Irlandii P�nocnej wreszcie mogli rz�dzi� si� sami i to na nowych, bardziej demokratycznych warunkach. Euforia nie trwa�a jednak d�ugo. Niewielkie grupy radyka��w po obu stronach pr�bowa�y storpedowa� porozumienie. Prowincj� zn�w zala�a fala bezsensownej przemocy i wzros�o napi�cie mi�dzy protestantami, si�ami bezpiecze�stwa i katolikami. Niestety, w pierwszych dniach lipca „nieznani sprawcy” podpalili dziewi�� ko�cio��w katolickich w prowincji. Do ostrych star� dosz�o mi�dzy katolikami a protestantami w wielu miastach Ulsteru. Sytuacja zaogni�a si�, gdy policja zabroni�a przemarszu cz�onkom protestanckiej Lo�y Ora�skiej przez katolick� dzielnic� Portdown. Terror osi�gn�� apogeum, kiedy w lipcu protestanci podpalili katolicki dom w Ballynoney. Sp�on�o tam troje dzieci. Do tego dokona� si� roz�am w�r�d lojalist�w: skrajni protestanci pod wodz� Paisleya zdecydowanie odrzucili porozumienie, podzieli�a si� r�wnie� najwi�ksza partia unionistyczna - UUP.\nPrzewidziane w porozumieniu pokojowym utworzenie p�nocnoirlandzkiego rz�du okaza�o si� niemo�liwe za spraw� sprzeciwu unionist�w. Protestanci odm�wili wpuszczenia do rz�du przedstawicieli Sinn Fein. Argumentowali, �e najpierw terrory�ci z IRA powinni z�o�y� bro�. Po wielotygodniowych negocjacjach unioni�ci zgodzili si� jednak na utworzenie rz�du z udzia�em Sinn Fein, a przyw�dcy IRA wydali o�wiadczenie, w kt�rym zapowiedzieli gotowo�� do likwidacji swoich arsena��w broni. Porozumienie pokojowe i utworzenie rz�du z udzia�em katolik�w i protestant�w mia�o wymiar historyczny i by�o znacz�cym krokiem na rzecz pojednania i pokoju w Irlandii P�nocnej. Przysz�o�� poka�e, czy nie jest to tylko pojednanie pozorne i czy nie rozbije si� ono o jakie� nowe trudno�ci. Wszystko wskazywa�o na to, �e tak w�a�nie si� stanie. W lutym 2000 r. Londyn zawiesi� autonomi� Irlandii P�nocnej po 72 dniach dzia�ania wsp�lnych instytucji (rz�du i parlamentu p�nocnoirlandzkiego) ze wzgl�du na impas w sprawie rozbrojenia IRA. W maju IRA da�a jednak do zrozumienia, �e kampania terroru zosta�a definitywnie zako�czona i na dow�d jej pokojowych zamiar�w zgodzi�a si� na kontrol� swego rozbrojenia. W kilka dni po tej deklaracji media og�osi�y likwidacj� baz policji i wojska g�ruj�cych nad katolickimi dzielnicami p�nocnoirlandzkich miast. Kolejna szansa, kolejne nadzieje...\nJednak jeszcze w tym samym roku, kolejna grupa roz�amowa IRA- Continuity, przyzna�a si� do zamachu bombowego na hotel w hrabstwie Fermanagh.\nR�wnie� w 2001 roku dochodzi do zamieszek w Belfa�cie sprowokowanych przez protestant�w, kt�rzy blokuj� dzieciom drog� do szko�y katolickiej dla dziewcz�t w dzielnicy Ardoyne. W lipcu David Trimble zrezygnowa� ze stanowiska pierwszego ministra rz�du Irlandii P�nocnej, gdy okaza�o si�, �e nikt i nic, nie jest w stanie zmusi� IRA do rozbrojenia si�.\n11 wrze�nia zmieni� jednak nieco sytuacj�- wkr�tce po tej dacie przyw�dca Sinn Fein Gerry Adams wyda� o�wiadczenie, w kt�rym stwierdzi�, �e terroryzm jest zjawiskiem, kt�rego w �aden spos�b nie mo�na t�umaczy� pobudkami natury etycznej i usprawiedliwia�.\n23 pa�dziernika IRA wydaje komunikat o rozpocz�ciu procesu rozbrajania si�: „by ratowa� proces pokojowy postanowili�my przyst�pi� do realizacji programu ustalonego w sierpniu z mi�dzynarodow� komisj� do spraw rozbrojenia” .\nW po�owie marca 2002 roku David Trimble, ponownie wybrany liderem UUP i przywr�cony na stanowisko szefa rz�du Irlandii P�nocnej, przedstawia propozycj� o przeprowadzeniu w przysz�ym roku referendum w sprawie przysz�o�ci Ulsteru (czy ma pozosta� cz�ci� Zjednoczonego Kr�lestwa, czy te� zjednoczy� si� z republik�). Postrzeganie konfliktu w Ulsterze jedynie przez pryzmat wa�ni religijnej jest b��dem. Sztuczne podtrzymywanie (g��wnie przez protestant�w i polityk�w brytyjskich) tezy o religijnym pod�o�u konfliktu, jako g��wnej i jedynej przyczynie zaj�� w Irlandii P�nocnej, przys�oni�o rzeczywiste problemy prowincji, co doprowadzi�o z kolei do wyra�nie zarysowanej polaryzacji zamieszkuj�cej j� ludno�ci na dwie spo�eczno�ci.\nPowodem zaj�� w Ulsterze nie by�y r�nice religijno- doktrynalne, lecz istnienie mechanizmu dyskryminacji i dominacji jednej spo�eczno�ci nad drug�. Brak porozumienia mi�dzy katolikami i protestantami oraz trudno�ci w przezwyci�eniu wzajemnej nienawi�ci i nieufno�ci wynikaj� nie tylko z religijnego, lecz przede wszystkim kulturowego i etnicznego zr�nicowania obu spo�eczno�ci. To zr�nicowanie doprowadzi�o do ukszta�towania odmiennych kategorii zwi�zanych ze �wiadomo�ci� historyczn� i narodow�.\nHistoryczna i narodowa �wiadomo�� ulsterskich protestant�w korzeniami tkwi w pocz�tkach XVII wieku, kiedy ich przodkowie pojawili si� w p�nocnych rejonach wyspy. Od tamtej pory uwa�aj� j� za swoj� w�asno�� i wykazuj� determinacj� pozostania poddanymi Korony brytyjskiej, kt�ra da�a im gwarancj� w�adania t� cz�ci� wyspy. Po tym, jak Po�udnie odzyska�o niepodleg�o��, zdominowani przez protestant�w katolicy irlandzcy w Irlandii P�nocnej odczuli, �e znale�li si� po z�ej stronie granicy. Systematyczna dyskryminacja spo�eczno�ci katolickiej w Ulsterze spowodowa�a, �e zacz�li oni upomina� si� o swoje prawa i marzy� o zjednoczeniu sztucznie rozerwanej ojczyzny.\nTzw. „kwestia irlandzka” jest przede wszystkim nierozwi�zanym problemem polityki Korony. Anglia prowadzi�a w przesz�o�ci wobec Irlandii polityk� ujarzmiania i wyzysku. Dokonuj�c za� podzia�u wyspy wed�ug kryterium narodowo- religijnego uwa�a�a, �e kwestia „niesfornego” narodu zosta�a rozwi�zana raz na zawsze. Stulecia angielskiej kolonizacji w Irlandii spowodowa�y wytworzenie si� na wyspie swoistego konglomeratu r�nych grup ludno�ci, podkre�laj�cych sw� kulturow�, historyczn� i religijn� odr�bno��. Narzucenie podzia�u wyspy doprowadzi�o do sztucznego przekszta�cenia mniejszo�ci protestanckiej na wyspie, w wi�kszo�� w nowo utworzonej Irlandii P�nocnej. Zjednoczenie Irlandii oznacza�oby dla nich konieczno�� podporz�dkowania si� katolickiej wi�kszo�ci. Niesie to za sob� likwidacj� zwi�zku z Koron� i pa�stwowo�ci� brytyjsk�, z kt�rymi czuj� si� jako obywatele Zjednoczonego Kr�lestwa kulturowo i emocjonalnie zwi�zani. Z pewno�ci� obawiaj� si� te� mo�liwo�ci odwetu ze strony katolik�w za lata prze�ladowa�.\nPo�udnie wyspy, Republika Irlandzka, jest krajem przesi�kni�tym katolicyzmem. Mo�e to t�umaczy� nieufno�� wi�kszo�ci protestant�w wobec idei zjednoczenia Irlandii. Ich zdaniem ustawodawstwo Republiki jest zbytnio oparte na moralno�ci katolickiej. Dotyczy to w szczeg�lno�ci prawa rodzinnego i zagadnie� socjalnych. Rzeczywi�cie, po dzi� dzie�, nie ma w republice instytucji rozwod�w, istnieje restrykcyjne prawo aborcyjne, a sprawa dost�pno�ci �rodk�w antykoncepcyjnych budzi�a do niedawna powszechne kontrowersje. W�r�d protestant�w ulsterskich przetrwa� stereotyp irlandzkiego katolika- �lepego niewolnika papie�a. Nale�y pami�ta� jednak, �e prze�ladowania katolik�w w Irlandii w przesz�o�ci i w Ulsterze obecnie, sprawi�y, �e katolicyzm wpisa� si� na sta�e w ducha narodu irlandzkiego.\nIrlandia P�nocna od samego pocz�tku dzieli�a si� na protestanck� wi�kszo�� i katolick� mniejszo��. T� granic� podtrzymywa� brak ma��e�stw mieszanych, oddzielne szkolnictwo i segregacja mieszkaniowa. Protestancka dominacja w prowincji i funkcjonowanie systemu dyskryminacji katolik�w spowodowa�y, �e ci zacz�li uwa�a� si� za obywateli drugiej kategorii. Katolicy stali si� upo�ledzon� pod wzgl�dem politycznym, spo�ecznym i ekonomicznym grup� ludno�ci. Prowincja rz�dzona by�a przez protestanck� wi�kszo�� wedle jej uznania, ze szkod� dla bezsilnej katolickiej mniejszo�ci.\nDyskryminacja polityczna katolik�w wi�za�a si� z wyborami do lokalnego parlamentu i w�adz terenowych. W miastach obie spo�eczno�ci �yj� w zwartych, terytorialnie wyodr�bnionych skupiskach etnicznych. Pozwala�o to administracji unionistycznej na dokonywanie oszustw wyborczych, polegaj�cych na manipulowaniu granicami okr�g�w tak, aby zdoby� jak najwi�cej mandat�w dla rz�dz�cej wi�kszo�ci. Kolejnym przyk�adem dyskryminacji ludno�ci katolickiej by�a metoda rozdzia�u mieszka�. Mia�a ona przede wszystkim pod�o�e polityczne, gdy� pozwala�a przez przyznawanie, b�d� odmawianie prawa do w�asnego mieszkania wp�ywa� na liczb� uprawnionych do g�osowania w danym okr�gu.\nSkutkiem d�ugotrwa�ej dyskryminacyjnej polityki w�adz lokalnych sta�o si� zr�nicowanie statusu spo�ecznego i ekonomicznego obu spo�eczno�ci. W�adza polityczna zosta�a zmonopolizowana przez protestant�w, a co za tym idzie zaj�li oni r�wnie� dominuj�c� pozycj� ekonomiczn�. Dokona� si� r�wnie� roz�am na rynkach pracy, a wynikiem dyskryminacji w dziedzinie zatrudnienia by�o uprzywilejowanie robotnik�w protestanckich kosztem ich katolickich koleg�w. Nierozwi�zane problemy spo�eczno�ci katolickiej i nawarstwione od lat sprzeczno�ci mi�dzy dwiema spo�eczno�ciami przybra�y w ko�cu form� ostrego konfliktu.\nMieszka�cy Irlandii P�nocnej s� ju� zm�czeni trwaj�cym od ponad trzydziestu lat konfliktem. Wi�kszo�� opowiada si� za pokojem i oburza si� na gro�by ekstremist�w, kt�rzy pr�buj� obali� porozumienie. Po ka�dej stronie pozosta�a garstka tych, dla kt�rych porozumienie mi�dzy katolikami i protestantami jest zdrad� ich "jedynie s�usznej sprawy". Czas poka�e, czy okres tradycyjnych letnich marsz�w lojalist�w nie b�dzie dla nich okazj� do kolejnej prowokacji. Wa�ne jest r�wnie�, by zasiadaj�cy we wsp�lnym rz�dzie katolicy i protestanci potrafili ze sob� wsp�pracowa�. Cho�, gdyby nawet dochodzi�o mi�dzy nimi do nieporozumie�, to i tak lepiej, �e b�d� �ciera� si� na forum parlamentu a nie na ulicach.\nDla przeci�tnego obserwatora jest to niezrozumia�a, religijna b�jka- wszak�e naprzeciw siebie stoj� protestanci i katolicy. Wielu z nas mo�e zadawa� sobie pytanie: jak to mo�liwe, by ludzie modl�cy si� do tego samego Boga, wyznaj�cy podobne- oparte na przepe�nionej mi�o�ci� i mi�osierdziem religii chrze�cija�skiej- zasady moralne, uwik�ali si� w konflikt, kt�ry od 1969 roku poch�on�� ju� ponad trzy tysi�ce ofiar �miertelnych.\nUlster nie jest przecie� ziemi� urodzonych morderc�w, a „terrorem nie uleczy si� rozdartego serca Irlandii P�nocnej”- jak m�wi poeta- noblista z Ulsteru Seamus Heaney- „a ka�dy mieszkaniec tej ziemi wci�� ma nadziej�, �e mo�liwy jest �wiat, w kt�rym szanuje si� ka�d� tradycj�, a podzia� mi�dzy dwa dziedzictwa kulturowe- brytyjskie i irlandzkie- nie przeszkodzi powstaniu zdrowej przestrzeni politycznej podobnej do kortu tenisowego, sprzyjaj�cej spotkaniu i tw�rczej wsp�pracy” .\nWierz�, �e pewnego dnia pok�j na sta�e zago�ci w Ulsterze. Nale�y jednak pami�ta�, �e niespe�nione jest �yczenie wielu republikan�w dotycz�ce zjednoczenia wyspy. Dop�ki b�dzie istnie� spo�eczno�� silnie akcentuj�ca swe zwi�zki z Koron� oraz spo�eczno��, kt�ra marzy o zjednoczonej ojczy�nie, trudno jest m�wi� o pe�nym i satysfakcjonuj�cym wszystkich porozumieniu.\nWierz� r�wnie�, �e pewnego dnia Szmaragdowa Wyspa stanie si� jedno�ci�, i �e b�dzie to kraj, kt�ry pojedna katolik�w i protestant�w. Ale aby tak si� sta�o, katolicy i protestanci musz� najpierw nauczy� si� zgodnie �y� w Irlandii P�nocnej.\nCzarnowski S., Kult bohater�w i jego spo�eczne pod�o�e. �wi�ty Patryk bohater narodowy Irlandii, Warszawa 1956.\nGrz�dziel P., Kwestia irlandzka na Wyspach Brytyjskich, Wyd. Towarzystwa Polsko- Irlandzkiego, Pozna� 2000.\nGrzybowski S., Historia Irlandii, Ossolineum, Krak�w 1998.\nKonarski W., Nieprzejednani. Rzecz o Irlandzkiej Armii Republika�skiej, Agencja.\nMoody T. W., Martin F. X., Historia Irlandii, Wyd. Zysk i S- ka, Pozna� 1998.\nStyli�ska T., IRA si� rozbraja, „Rzeczpospolita” 2001, nr 249.


więcej ziemi dla rolników - Farmer.pl - hodowla, uprawa, maszyny, dopłaty\nBobik- niewykorzystany potencjał\nWIĘCEJ ZIEMI DLA ROLNIKÓW\nW środę, 13 października podpisano porozumienie o współpracy między Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa i Głównym Urzędem Geodezji i Kartografii. W ramach współpracy KOWR przekaże dane wraz z odnośnikami do platformy eRolnik. Na ich podstawie Główny Geodeta Kraju stworzy wizualizację działek w formie warstwy na mapach portalu.\nJak informował na ostatniej konferencji prasowej minister Grzegorz Puda, aktualnie w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa znajduje się blisko 1,4 mln ha gruntów rolnych, z czego niecałe 200 tys. ha przewidzianych jest do rozdysponowania pomiędzy chętnych rolników. Gdzie konkretnie są te wolne grunty?


Zmora Polski w trakcie epidemii koronawirusa ma odejść w zapomnienie! Polacy z UK, którzy przylecą do ojczyzny, będą zaskoczeni zmianami! - POLEMI.co.uk\nZmora Polski w trakcie epidemii koronawirusa ma odejść w zapomnienie! Polacy z UK, którzy przylecą do ojczyzny, będą zaskoczeni zmianami!\nUtworzony: niedziela, 13 września 2020 11:27\nZmora Polski, która latami była negatywną cechą kraju nad Wisłą, ma w końcu odejść w zapomnienie w trakcie epidemii koronawirusa. Polacy z Wysp, którzy po dłuższym czasie przylecą do Polski, mają zauważyć szokujące zmiany.\nFot.: bmszealand / Shutterstock


Zbiórka , trudne słowa w społeczeństwie drużyna młodsza - zapytaj.zhp.pl\nZbiórka , trudne słowa w społeczeństwie drużyna młodsza\nCzuwaj witam tak jak w pytanku. Czy macie może jakis pomysł na zbiórkę z powyższym tematem ? z góry dziękuje i pozdrawiam\npytanie zadane 4 lutego 2013 przez użytkownika Przemysław Bączyk (202) ● 3 ● 6 ● 13\nDobrze by było dowiedzieć się od drużynowego co dokładnie miał na myśli. Czy chodzi o umiejętność używania słowników, czy poruszenia pewnych tematów, czy co. Jak wymieszasz konsensus, gender, laicyzacja, legitymizacja to wyjdzie taki miks, że nie będzie z tego nic wiadomo.\nkomentarz 4 lutego 2013 przez użytkownika royas (21,551) ● 70 ● 261 ● 475\nMożna by zrobić grę jak domino - na kostce trudne słowo oraz definicja innego słowa albo utworzyć jak najwięcej słów z liter trudnego słowa. Tudzież konkurs z słownikami - prowadzący podaje hasło a harcerze mają za zadanie znaleźć definicję w słowniku.\nodpowiedź 4 lutego 2013 przez użytkownika KopczyK (3,460) ● 8 ● 32 ● 72\nkomentarz 4 lutego 2013 przez użytkownika Przemysław Bączyk (202) ● 3 ● 6 ● 13\nJak dla mnie to powinieneś zacząć od celu takiej zbiórki. Po co harcerzom znajomość trudnych słów? Jakie trudne słowa mogą im się przydać? Jakie inne umiejętności chcesz w nich wyrobić poprzez taką zbiórkę? (praca zespołowa, logiczne myślenie, umiejętność dyskusji, dbałość o język ojczysty...).\nDopiero pod cel dobierasz formy pracy. Np. jeśli chcesz nauczyć harcerzy pracy zespołowej, daj im kilka słów i ich wytłumaczenie - do przedstawienia scenek w zastępach. Niech reszta zastępów próbuje odgadnąć o które słowo chodzi (mogą mieć np. 3 do wyboru) - coś w stylu teleturnieju.\nodpowiedź 4 lutego 2013 przez użytkownika KoT (6,404) ● 28 ● 75 ● 126\nsuper dzięki za pomoc\nJak mi podasz cele to mogę ci podać więcej inspiracji :D Jak się uczę to mam nadmiar kreatywności, a tu środek sesji ;)\nkomentarz 4 lutego 2013 przez użytkownika KoT (6,404) ● 28 ● 75 ● 126\nnie nie , dziękuje teraz już dam sobie radę , potrzebowałem napędzenia ;)\nBo jak jest sesja to wszystko jest ciekawsze od nauki, a zwłaszcza sprawy harcerskie wydają się wówczas bardzo interesujące :)\nkomentarz 4 lutego 2013 przez użytkownika KopczyK (3,460) ● 8 ● 32 ● 72\nOj tak... Zawsze tak jest. A ja jeszcze mam teraz dłuższą przerwę harcerską (od ponad 5 lat) i zaczyna mnie roznosić ;D\nCo rozumiesz przez pojęcie "trudne słowa w społeczeństwie" ?? More info please... :)\nodpowiedź 4 lutego 2013 przez użytkownika Arkadiusz Jan Wydro (118) ● 2 ● 4 ● 6\ncóż , taki mam temat zbiórki , więcej zbytnio nie wiem, dlatego pytam o jakieś pomysły. Myślałem o słowach typu konsensus , mediator itp.\nA drużyna młodsza - znaczy się harcerska?\nI może się będę czepiać - nie ma drużyn młodszoharcerskich, są tylko harcerskie :)\nedycja 4 lutego 2013 przez użytkownika KopczyK\nNie napisał młodszoharcerska :P\nA tak serio to ja też używam określenia "drużyna młodsza". Bo wtedy jest większe prawdopodobieństwo, że nikt nie zapyta "harcerska? ale jaka? starszoharcerska czy młodsza?" ;) No bo jak to inaczej określić?\nHarcerska to po prostu harcerska (bez słowa młodsza), a starszoharcerska to po prostu starsza :) Inny akcent po prostu :)\nOsobiście nie lubię określenia "młodszoharcerska", bo to jest jakiś wymysł.\nTaki sam "wymysł" jak "starszoharcerska" ;)\nkomentarz 5 lutego 2013 przez użytkownika harclot (2,580) ● 13 ● 31 ● 81\nw naszym środowisku używamy takim określeń dlatego tak napisałem , przyzwyczajenie po prostu\nkomentarz 5 lutego 2013 przez użytkownika Przemysław Bączyk (202) ● 3 ● 6 ● 13\n6 odpowiedzi 862 wizyt\nDodatkowa zwrotka "Bratniego słowa"\npytanie zadane 3 kwietnia 2013 przez użytkownika Karolina_ (510) ● 5 ● 10 ● 21\nZbiórka zastępu dotycząca integracji, działania w grupie, motywacji.\npytanie zadane 26 lutego w Pomysł na... przez użytkownika Iskierka nadziei (205) ● 1 ● 2 ● 10\nPierwsza w roku zbiórka dla HS i W\npytanie zadane 16 sierpnia 2018 w Pomysł na... przez użytkownika chomik95 (221) ● 3 ● 9 ● 13\nWale w tynki - czyli zbiórka zakochanych na wesoło.\npytanie zadane 12 lutego 2013 przez użytkownika Przemysław Bączyk (202) ● 3 ● 6 ● 13\n2 odpowiedzi 413 wizyt\nZbiórka w trzech językach\npytanie zadane 5 stycznia 2013 przez użytkownika harcerkacc (660) ● 11 ● 25 ● 39


WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W BIAŁYMSTOKU - INSTYTUCJA POŚREDNICZĄCA PO WER - PDF\nDownload "WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W BIAŁYMSTOKU - INSTYTUCJA POŚREDNICZĄCA PO WER"\n1 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W BIAŁYMSTOKU - INSTYTUCJA POŚREDNICZĄCA PO WER z dniem 10 marca 2015 roku ogłasza nabór wniosków pozakonkursowych PUP nr POWR IP /15 W RAMACH OSI PRIORYTETOWEJ I OSOBY MŁODE NA RYNKU PRACY PROGRAMU OPERACYJNEGO WIEDZA EDUKACJA ROZWÓJ DZIAŁANIE 1.1 WSPARCIE OSÓB MŁODYCH POZOSTAJĄCYCH BEZ PRACY NA REGIONALNYM RYNKU PRACY PROJEKTY POZAKONKURSOWE PODDZIAŁANIE WSPARCIE UDZIELANE Z EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO TERMIN SKŁADANIA WNIOSKÓW:\n2 SPIS TREŚCI 1. Podstawa prawna i dokumenty programowe Podstawowe informacje o naborze Kwota środków przeznaczona na dofinasowanie projektów Grupa docelowa Warunki realizacji projektów aktywizacji zawodowej wynikające z zapisów PO WER Kryteria ogólne i szczegółowe wyboru projektów Procedura składania wniosku o dofinansowanie Procedura oceny wniosku o dofinansowanie Forma finansowania i rozliczania projektu Załączniki 15 2\n3 1. PODSTAWA PRAWNA I DOKUMENTY PROGRAMOWE 1. Akty prawne: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z , str. 320, z późn. zm.) zwane dalej rozporządzeniem ogólnym; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1304/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1081/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z , str. 470), zwanego dalej rozporządzeniem UE 1304/2013 ; ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej (Dz. U. poz. 1146) zwana dalej ustawą; Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U z 2015 r. poz. 149), zwana dalej ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 907, z późn. zm.); ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, z późn. zm.); rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia 2014 r. w sprawie algorytmu ustalania kwot środków Funduszu Pracy na finansowanie zadań w województwie (Dz. U. z 2014 r. poz. 1294). 2. Dokumenty i wytyczne: Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój z dnia 17 grudnia 2014 r.; Opis Działania 1.1 Osi I PO WER stanowiący wyciąg z projektu SZOOP PO WER zatwierdzony przez IZ PO WER stanowiący załącznik nr 1 do dokumentu; 3\n4 Fiszka projektów pozakonkursowych powiatowych urzędów pracy zawierająca kryteria dostępu zatwierdzona przez Pre-Komitet Monitorujący PO WER 26 stycznia 2015 r. stanowiąca załącznik nr 2 do dokumentu; Wytyczne w zakresie realizacji projektów finansowanych ze środków Funduszu Pracy w ramach programów operacyjnych współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego na lata zatwierdzone 30 stycznia 2015r. stanowiące załącznik nr 3 do dokumentu; Wymogi IP dotyczące działań informacyjno-promocyjnych stanowiące załącznik nr 4 do dokumentu; Warunki uruchomienia naboru wniosków powiatowych urzędów pracy Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój Oś Priorytetowa I Osoby młode na rynku pracy. 2. PODSTAWOWE INFORMACJE O NABORZE Przedmiotem naboru są projekty powiatowych urzędów pracy woj. podlaskiego współfinansowane z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Osi priorytetowej I Osoby młode na rynku pracy, Działania 1.1 Wsparcie osób młodych pozostających bez pracy na regionalnym rynku pracy projekty pozakonkursowe, Poddziałania Wsparcie udzielane z Europejskiego Funduszu Społecznego, dotyczące aktywizacji zawodowej młodych osób bezrobotnych. Celem interwencji jest zwiększenie możliwości zatrudnienia osób do 29 roku życia z kategorii NEET. W ramach projektów mogą być realizowane instrumenty i usługi rynku pracy wynikające z Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, (z wyłączeniem robót publicznych) odnoszące się do typów operacji wskazanych w opisie Działania 1.1 Osi I Osoby młode na rynku pracy, tj.: 1. Instrumenty i usługi rynku pracy służące indywidualizacji wsparcia oraz pomocy w zakresie określenia ścieżki zawodowej (obligatoryjne): identyfikacja potrzeb osób młodych pozostających bez zatrudnienia oraz diagnozowanie możliwości w zakresie doskonalenia zawodowego, w tym identyfikacja stopnia oddalenia od rynku pracy osób młodych, kompleksowe i indywidualne pośrednictwo pracy w zakresie wyboru zawodu zgodnego z kwalifikacjami i kompetencjami wspieranej osoby lub poradnictwo zawodowe w zakresie planowania rozwoju kariery zawodowej, w tym podnoszenia lub uzupełniania kompetencji i kwalifikacji zawodowych; 2. Instrumenty i usługi rynku pracy skierowane do osób, które przedwcześnie opuszczają system edukacji lub osób, u których zidentyfikowano potrzebę uzupełnienia lub zdobycia nowych umiejętności i kompetencji: 4\n5 kontynuacja nauki dla osób młodych, u których zdiagnozowano potrzebę uzupełnienia edukacji formalnej lub potrzebę potwierdzenia kwalifikacji m.in. poprzez odpowiednie egzaminy, nabywanie, podwyższanie lub dostosowywanie kompetencji i kwalifikacji, niezbędnych na rynku pracy w kontekście zidentyfikowanych potrzeb osoby, której udzielane jest wsparcie, m.in. poprzez wysokiej jakości szkolenia; 3. Instrumenty i usługi rynku pracy służące zdobyciu doświadczenia zawodowego wymaganego przez pracodawców: nabywanie lub uzupełnianie doświadczenia zawodowego oraz praktycznych umiejętności w zakresie wykonywania danego zawodu, m.in. poprzez staże i praktyki, spełniające standardy wskazane w Europejskiej Ramie Jakości Praktyk i Staży, wsparcie zatrudnienia osoby młodej u przedsiębiorcy lub innego pracodawcy, stanowiące zachętę do zatrudnienia, m.in. poprzez pokrycie kosztów subsydiowania zatrudnienia dla osób, u których zidentyfikowano adekwatność tej formy wsparcia, refundację wyposażenia lub doposażenia stanowiska (wyłącznie w połączeniu z subsydiowanym zatrudnieniem); 4. Instrumenty i usługi rynku pracy służące wsparciu mobilności międzysektorowej i geograficznej (uwzględniając mobilność zawodową na europejskim rynku pracy za pośrednictwem sieci EURES): wsparcie mobilności międzysektorowej dla osób, które mają trudności ze znalezieniem zatrudnienia w sektorze lub branży, m.in. poprzez zmianę lub uzupełnienie kompetencji lub kwalifikacji pozwalającą na podjęcie zatrudnienia w innym sektorze, m.in. poprzez praktyki, staże i szkolenia, spełniające standardy wyznaczone dla tych usług (np. Europejska i Polska Rama Jakości Praktyk i Staży), wsparcie mobilności geograficznej dla osób młodych, u których zidentyfikowano problem z zatrudnieniem w miejscu zamieszkania, m.in. poprzez pokrycie kosztów dojazdu do pracy lub wstępnego zagospodarowania w nowym miejscu zamieszkania, m.in. poprzez finansowanie kosztów dojazdu, zapewnienie środków na zasiedlenie; 5. Instrumenty i usługi rynku pracy skierowane do osób niepełnosprawnych: niwelowanie barier jakie napotykają osoby młode niepełnosprawne w zakresie zdobycia i utrzymania zatrudnienia, m.in. poprzez finansowanie pracy asystenta osoby niepełnosprawnej, którego praca spełnia standardy wyznaczone dla takiej usługi i doposażenie stanowiska pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych; 6. instrumenty i usługi rynku pracy służące rozwojowi przedsiębiorczości i samozatrudnienia: wsparcie osób młodych w zakładaniu i prowadzeniu własnej działalności gospodarczej poprzez udzielenie pomocy bezzwrotnej (dotacji) na utworzenie przedsiębiorstwa oraz doradztwo i szkolenia umożliwiające uzyskanie wiedzy i umiejętności niezbędnych do podjęcia i prowadzenia działalności gospodarczej, a także wsparcie pomostowe. Miejsce i termin składania wniosków: Wniosek o dofinansowanie projektu pozakonkursowego powiatowego urzędu pracy należy przesłać w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem Systemu Obsługi Wniosków 5\n6 Aplikacyjnych Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój oraz w formie papierowej. Wniosek w formie papierowej należy złożyć w jednym egzemplarzu w siedzibie Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Białymstoku. Wnioski o dofinansowanie projektu można składać pocztą, kurierem lub osobiście w Wydziale Informacji i Promocji EFS - punkt przyjęć wniosków EFS, pokój 02, adres: WUP w Białymstoku, ul. Pogodna 22, Białystok. W przypadku wniosków składanych listem poleconym lub pocztą kurierską kopertę należy oznaczyć w następujący sposób: Wniosek o dofinansowanie projektu w ramach Działania 1.1 Wsparcie osób młodych pozostających bez pracy na regionalnym rynku pracy projekty pozakonkursowe, Nabór wniosków pozakonkursowych na 2015 r. Nabór prowadzony będzie w godzinach pracy urzędu: poniedziałek: ; wtorek piątek: Decyduje data wpływu wniosku w wersji papierowej do WUP w Białymstoku. Nabór wniosków zostanie uruchomiony w dniu 10 marca 2015 roku. Ostateczny termin składania wniosków o dofinansowanie realizacji projektów upływa dnia 31 marca 2015 roku o godzinie 15: KWOTA ŚRODKÓW PRZEZNACZONA NA DOFINANSOWANIE PROJEKTÓW Przewidywana kwota do zakontraktowania przeznaczona na dofinansowanie realizacji projektów pozakonkursowych powiatowych urzędów pracy woj. podlaskiego w 2015 r. w ramach Działania 1.1, pochodząca ze środków Funduszu Pracy wynosi ,00 zł. 4. GRUPA DOCELOWA Grupę docelową w ramach projektów pozakonkursowych powiatowych urzędów pracy stanowią: osoby młode w wieku lat, tj. osoby które ukończyły 18 rok życia, a nie ukończyły jeszcze 30 roku życia; zarejestrowane w PUP jako bezrobotne, należące do I lub II profilu pomocy; osoby z kategorii NEET, zgodnie z definicją przyjętą w PO WER Należy podkreślić, iż zgodnie z definicją przyjętą w ramach PO WER osobą długotrwale bezrobotną jest: w przypadku osób poniżej 25 roku życia - osoba bezrobotna nieprzerwanie przez okres ponad 6 miesięcy; w przypadku osób powyżej 25 roku życia - osoba bezrobotna nieprzerwanie przez okres ponad 12 miesięcy. 6\n7 Taką samą definicję osoby długotrwale bezrobotnej przyjęto do monitorowania realizacji Gwarancji dla Młodzieży w Polsce. 5. WARUNKI REALIZACJI PROJEKTÓW AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ WYNIKAJĄCEJ Z ZAPISÓW PO WER 1. Zgodnie z zapisami PO WER osobą z kategorii NEET jest osoba, która spełnia łącznie trzy następujące warunki: nie pracuje (tj. jest bezrobotna lub bierna zawodowo), nie kształci się (tj. nie uczestniczy w kształceniu formalnym w trybie stacjonarnym), nie szkoli się (tj. nie uczestniczy w pozaszkolnych zajęciach mających na celu uzyskanie, uzupełnienie lub doskonalenie umiejętności i kwalifikacji zawodowych lub ogólnych, potrzebnych do wykonywania pracy. W procesie oceny czy dana osoba się nie szkoli, a co za tym idzie kwalifikuje się do kategorii NEET, należy zweryfikować czy brała ona udział w tego typu formie aktywizacji, finansowanej ze środków publicznych, w okresie ostatnich 4 tygodni). 2. Wsparcie dla osób młodych do 29 roku życia pozostających bez zatrudnienia będzie udzielane zgodnie ze standardami określonymi w Planie realizacji Gwarancji dla młodzieży w Polsce, tzn. w ciągu czterech miesięcy osobom młodym zostanie zapewniona wysokiej jakości oferta zatrudnienia, dalszego kształcenia, przyuczenia do zawodu lub stażu. W przypadku projektów powiatowych urzędów pracy okres czterech miesięcy, w ciągu których należy udzielić wsparcia osobom do 25 roku życia, liczony jest od dnia rejestracji w urzędzie pracy, a dla osób powyżej 25 roku życia od dnia przystąpienia do projektu. 3. W ramach projektów realizowana jest indywidualna i kompleksowa aktywizacja zawodowoedukacyjna osób młodych, która opiera się na co najmniej trzech elementach indywidualnej i kompleksowej pomocy wskazanych w typach operacji w ramach osi I, przy czym dwa pierwsze zostały wskazane jako obligatoryjne, zaś trzeci i kolejne - jako fakultatywne. Oznacza to, że instrumenty i usługi rynku pracy służące indywidualizacji wsparcia oraz pomocy w zakresie określenia ścieżki zawodowej takie jak: identyfikacja potrzeb osób młodych pozostających bez zatrudnienia oraz diagnozowanie możliwości w zakresie doskonalenia zawodowego, w tym identyfikacja stopnia oddalenia od rynku pracy osób młodych, czyli zgodnie z ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ustalenie profilu pomocy oraz przygotowanie Indywidualnego Planu Działania (IPD) i w konsekwencji realizacja pośrednictwa pracy lub poradnictwa zawodowego należy zrealizować obligatoryjnie w każdym projekcie Zgodnie z zapisami Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój wysoka jakość zatrudnienia zostanie zagwarantowana poprzez zapewnienie, że uczestnikom projektów PUP nie będą przedstawiane inne oferty pracy niż spełniające poniższe warunki: w przypadku stosunku pracy oferta pracy na okres co najmniej trzech miesięcy; 1 W przypadku, gdy osoba przystępująca do projektu posiada aktualny Indywidualny Plan Działania lub otrzymała wsparcie, o którym mowa w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, może się kwalifikować do projektu, a udzielone jej wcześniej ww. formy wsparcia nie muszą być ponownie udzielane w ramach projektu. 7\n8 w przypadku umowy cywilnoprawnej oferta pracy na minimum trzy pełne miesiące i wartość umowy jest równa lub wyższa trzykrotności minimalnego wynagrodzenia; w przypadku umowy cywilnoprawnej zawartej na okres krótszy niż trzy miesiące (umowy o dzieło) wartość umowy jest równa lub wyższa trzykrotności minimalnego wynagrodzenia. Wysokość minimalnego wynagrodzenia określana jest corocznie na podstawie ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2002 r., nr 200, poz z późn. zm.). 5. Kryterium efektywności zatrudnieniowej mierzone jest na podstawie zasad określonych w Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata Z uwagi na prace trwające nad projektem ww. wytycznych, wyciąg dotyczący mierzenia efektywności zatrudnieniowej został zawarty w załączniku nr 5 do dokumentu. 6. Uczestnikiem projektu jest osoba fizyczna korzystająca z interwencji EFS. Jako uczestników wykazuje się wyłącznie te osoby, które można zidentyfikować i uzyskać od nich dane niezbędne do określenia wspólnych wskaźników produktu (w przypadku osób fizycznych dotyczących co najmniej płci, statusu na rynku pracy, wieku, wykształcenia, sytuacji gospodarstwa domowego) i dla których planowane jest poniesienie określonego wydatku. Osób niekorzystających z bezpośredniego wsparcia nie należy wykazywać jako uczestników. Bezpośrednie wsparcie uczestnika to wsparcie, na które zostały przeznaczone określone środki, świadczone na rzecz konkretnej osoby, prowadzące do uzyskania korzyści przez uczestnika (np. nabycia kompetencji, podjęcia zatrudnienia). 7. Sposób prezentacji wskaźników we wniosku o dofinansowanie oraz wymogi w tym zakresie określa instrukcja do wniosku o dofinansowanie realizacji projektów. Każdy beneficjent, przed złożeniem wniosku o dofinansowanie powinien zapoznać się z definicjami wskaźników, które stanowią załącznik nr 6 do dokumentu i które będą załącznikiem do SZOOP. 8. Poza monitorowaniem wskaźników określonych we wniosku o dofinansowanie, realizacja projektów w osi I PO WER związana jest z obowiązkiem monitorowania wskaźników wspólnych wskazanych w załączniku I do Rozporządzenia UE 1304/ KRYTERIA OGÓLNE I SZCZEGÓŁOWE WYBORU PROJEKTÓW Ocena złożonego wniosku o dofinansowanie podzielona jest na dwa etapy: ocenę formalną oraz ocenę merytoryczną. Ocena formalna polega na sprawdzeniu, czy wniosek spełnia: ogólne kryteria formalne oraz szczegółowe kryteria dostępu. Ocena merytoryczna przeprowadzana jest w oparciu o: ogólne kryteria horyzontalne oraz ogólne kryteria merytoryczne. 8\n9 Ogólne kryteria formalne 1. Projekt został dostosowany do wymogów formalnych, które będą obowiązywały w ramach PO WER Projekt został dostosowany do wymogów przyszłego Systemu Realizacji PO WER W ramach przedmiotowego naboru wniosków obowiązują następujące szczegółowe kryteria dostępu: 1. Uczestnikami projektu są osoby młode w wieku lat bez pracy, zarejestrowane w PUP jako bezrobotne (należące do I lub II profilu pomocy) które nie uczestniczą w kształceniu i szkoleniu (tzw. młodzież NEET), zgodnie z definicją osoby z kategorii NEET przyjętą w Programie Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój Projekt zakłada, że proces rekrutacji uczestników projektu zakończy się do r. 3. Projekt zakłada: a) ogólny wskaźnik efektywności zatrudnieniowej dla uczestników nie kwalifikujących się do żadnej z poniżej wymienionych grup docelowych - na poziomie co najmniej 43% b) dla osób niepełnosprawnych wskaźnik efektywności zatrudnieniowej na poziomie co najmniej 17% c) dla osób długotrwale bezrobotnych wskaźnik efektywności zatrudnieniowej na poziomie co najmniej 35% d) dla osób o niskich kwalifikacjach wskaźnik efektywności zatrudnieniowej na poziomie co najmniej 36% 4. Projekt skierowany jest do osób niepełnosprawnych - w proporcji co najmniej takiej samej, jak proporcja osób niepełnosprawnych w wieku lat kwalifikujących się do objęcia wsparciem w ramach projektu (należących do I lub II profilu pomocy) i zarejestrowanych w rejestrze danego PUP w stosunku do ogólnej liczby zarejestrowanych osób bezrobotnych w wieku lat (wg stanu na r.). Kryterium odnosi się do rekrutacji prowadzonej w roku obowiązywania projektu. 5. Projekt skierowany jest do osób długotrwale bezrobotnych - w proporcji co najmniej takiej samej, jak proporcja osób długotrwale bezrobotnych w wieku lat kwalifikujących się do objęcia wsparciem w ramach projektu (należących do I lub II profilu pomocy) i zarejestrowanych w rejestrze danego PUP w stosunku do ogólnej liczby zarejestrowanych osób bezrobotnych w wieku lat (wg stanu na r.). Kryterium odnosi się do rekrutacji prowadzonej w roku obowiązywania projektu. 9\n10 Ogólne kryteria horyzontalne 1. Zgodność z właściwymi politykami i zasadami wspólnotowymi (w tym: polityką równych szans i niedyskryminacji i koncepcją zrównoważonego rozwoju) oraz prawodawstwem wspólnotowym. 2. Zgodność z prawodawstwem krajowym. 3. Zgodność z celem tematycznym i priorytetem inwestycyjnym. Ogólne kryteria merytoryczne 1. Projekt jest spójny merytorycznie i przyczynia się do osiągnięcia celów PO WER Wymagania czasowe okres realizacji projektów Wnioski o dofinansowanie projektów powiatowych urzędów pracy woj. podlaskiego w roku 2015 realizowane będą w okresie od 1 kwietnia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. 7. PROCEDURA SKŁADANIA WNIOSKU O DOFINANSOWANIE 1. Wniosek o dofinansowanie projektu pozakonkursowego powinien zostać przygotowany zgodnie z formularzem stanowiącym załącznik nr 7 oraz instrukcją wypełniania wniosku o dofinansowanie zgodnie z załącznikiem nr Wniosek o dofinansowanie projektu pozakonkursowego składany jest w odpowiedzi na ogłoszenie o naborze wniosków, zamieszczone na stronie internetowej IP oraz wezwanie do złożenia wniosku o dofinansowanie w rozumieniu art. 48 ust. 1 ustawy, przesłane przez IP do potencjalnych wnioskodawców w formie pisemnej. 3. Wniosek składany jest w terminie wyznaczonym w ogłoszeniu, o którym mowa w rozdziale Wniosek składany jest: w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem Systemu Obsługi Wniosków Aplikacyjnych SOWA oraz w formie papierowej. 5. W przypadku niezłożenia wniosku o dofinansowanie w wyznaczonym terminie IP ponownie wzywa w formie pisemnej potencjalnego wnioskodawcę do złożenia wniosku o dofinansowanie, wyznaczając ostateczny termin. 10\n11 8. PROCEDURA OCENY WNIOSKU O DOFINANSOWANIE Ocena formalna wniosków 1. IP dokonuje oceny formalnej wniosku, której celem jest sprawdzenie, czy dany wniosek spełnia ogólne kryteria formalne oraz kryteria dostępu. 2. Oceny formalnej dokonuje jedna osoba: pracownik instytucji, w której złożony został wniosek o dofinansowanie albo ekspert, o którym mowa w art. 49 ustawy. 3. Ocena formalna jest dokonywana przy pomocy karty oceny formalnej wniosku o dofinansowanie projektu pozakonkursowego PUP stanowiącej załącznik nr Ocena formalna jest dokonywana w terminie nie późniejszym niż 14 dni od dnia złożenia wniosku o dofinansowanie. Za termin zakończenia oceny formalnej uznaje się termin wypełnienia karty oceny formalnej przez eksperta albo termin zatwierdzenia karty oceny formalnej wypełnionej przez pracownika IP przez jego przełożonego. 5. W terminie nie późniejszym niż 7 dni od zakończenia oceny formalnej wniosek poprawny formalnie jest rejestrowany w SL 2014 (aplikacji głównej centralnego systemu teleinformatycznego, o którym mowa w rozdziale 16 ustawy) i przekazywany do oceny merytorycznej. 6. W przypadku pozytywnej oceny wniosku w terminie nie późniejszym niż 7 dni od zarejestrowania tego wniosku w SL 2014 IP przekazuje wnioskodawcy pisemną informację o poprawności formalnej wniosku wraz z uzasadnieniem, zarejestrowaniu go w SL 2014 i skierowaniu go do oceny merytorycznej. 7. W przypadku negatywnej oceny wniosku w terminie nie późniejszym niż 7 dni od jej zakończenia IP przekazuje wnioskodawcy pisemną informację o tym fakcie wraz z uzasadnieniem wyniku oceny. Wniosek jest poprawiany lub uzupełniany i składany przez wnioskodawcę w terminie wyznaczonym przez IP. 8. Poprawy we wniosku lub uzupełnienia wniosku rzutujące na spełnianie kryteriów formalnych lub kryteriów dostępu mogą polegać jedynie na tym, że projekt będzie spełniał większą liczbę kryteriów lub będzie je spełniał w większym stopniu. 9. Nowa wersja wniosku o dofinansowanie podlega ponownej ocenie formalnej w terminie nie późniejszym niż 14 dni od dnia jej złożenia i dokonywana jest na zasadach analogicznych jak przy pierwotnej wersji wniosku o dofinansowanie przy pomocy karty oceny formalnej wniosku o dofinansowanie projektu pozakonkursowego PUP zgodnie z załącznikiem nr 9. 11\n12 Ocena merytoryczna wniosków 1. IP dokonuje oceny merytorycznej wniosków, które zostały pozytywnie ocenione w trakcie oceny formalnej. Celem oceny merytorycznej jest sprawdzenie, czy dany wniosek spełnia kryteria horyzontalne oraz ogólne kryteria merytoryczne. 2. Oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu pozakonkursowego dokonuje jedna osoba: pracownik instytucji, w której złożony został wniosek o dofinansowanie albo ekspert, o którym mowa w art. 49 ustawy. 3. Ocena merytoryczna wniosku jest dokonywana na podstawie karty oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu pozakonkursowego PUP, stanowiącej załącznik nr 10. Jednym z elementów karty oceny merytorycznej jest narzędzie w postaci standardu minimum spełniania zasady równości szans kobiet i mężczyzn. Ocena projektu pod kątem zgodności z tą zasadą jest dokonywana w oparciu o Instrukcję stanowiącą załącznik nr 11. Standard minimum oraz Instrukcja do niego docelowo stanowić będą część Wytycznych w zakresie realizacji zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zasady równości szans kobiet i mężczyzn w ramach funduszy unijnych na lata , które obecnie znajdują się w procesie konsultacji. 4. W przypadku stwierdzenia przez oceniającego uchybień, które nie zostały dostrzeżone na etapie oceny formalnej wniosek kierowany jest do ponownej oceny formalnej, która jest dokonywana w terminie nie późniejszym niż 14 dni od dnia skierowania wniosku do oceny formalnej. Za termin skierowania wniosku do oceny formalnej uznaje się termin wypełnienia karty oceny merytorycznej przez eksperta albo termin zatwierdzenia karty oceny merytorycznej wypełnionej przez pracownika IP przez przełożonego. 5. Ocena merytoryczna jest dokonywana w terminie nie późniejszym niż miesiąc od dnia zarejestrowania wniosku w SL Za termin zakończenia oceny merytorycznej uznaje się termin wypełnienia karty oceny merytorycznej przez eksperta albo termin zatwierdzenia karty oceny merytorycznej wypełnionej przez pracownika IP przez przełożonego. 6. W przypadku pozytywnej oceny wniosku w terminie nie późniejszym niż 7 dni od zakończenia oceny merytorycznej IP przekazuje wnioskodawcy informację o wynikach oceny, zawierającą uzasadnienie oceny. Za termin zakończenia oceny merytorycznej uznaje się termin wypełnienia karty oceny merytorycznej przez eksperta albo termin zatwierdzenia karty oceny merytorycznej wypełnionej przez pracownika IP przez przełożonego. 7. W przypadku negatywnej oceny wniosku w terminie nie późniejszym niż 7 dni od zakończenia oceny merytorycznej IP przekazuje wnioskodawcy pisemną informację o tym fakcie wraz z uzasadnieniem wyniku oceny. Wniosek jest poprawiany lub uzupełniany i składany przez wnioskodawcę w terminie wyznaczonym przez IP. 8. Poprawy we wniosku lub uzupełnienia wniosku rzutujące na spełnianie kryteriów horyzontalnych lub kryteriów merytorycznych mogą polegać jedynie na tym, że projekt będzie spełniał większą liczbę kryteriów lub będzie je spełniał w większym stopniu. 12\n13 9. Nowa wersja wniosku o dofinansowanie podlega ponownej ocenie merytorycznej w terminie nie późniejszym niż miesiąc od dnia jej złożenia i dokonywana jest na zasadach analogicznych jak przy pierwotnej wersji wniosku o dofinansowanie przy pomocy karty oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu pozakonkursowego PUP zgodnie z załącznikiem nr W terminie nie późniejszym niż 7 dni od zakończenia oceny merytorycznej projektu, który został wybrany do dofinansowania IP zamieszcza na swojej stronie internetowej oraz na portalu (o którym mowa w art. 115 ust. 1 lit. b rozporządzenia ogólnego) informację o projekcie wybranym do dofinansowania. 9. FORMA FINANSOWANIA I ROZLICZANIA PROJEKTU Projekty pozakonkursowe powiatowych urzędów pracy są finansowane ze środków Funduszu Pracy przeznaczonych na: aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu - w części limitu będącego w dyspozycji samorządu województwa i części limitu będącego w dyspozycji powiatu; inne fakultatywne zadania - w części limitu będącego w dyspozycji samorządu powiatu, przy czym powyższe dotyczy wyłącznie kosztów zarządzania do wysokości 3% kwoty przyznanej danemu PUP ze środków FP będących w dyspozycji samorządu województwa na realizację zadań współfinansowanych z EFS i FP. Koszty zarządzania stanowią, zgodnie z Wytycznymi Ministra Infrastruktury i Rozwoju w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata , wyłącznie koszty pośrednie rozliczane ryczałtem. Całość środków Funduszu Pracy przeznaczona na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu i inne zadania fakultatywne stanowi dofinansowanie projektu. W ramach projektów pozakonkursowych powiatowy urząd pracy nie ma możliwości wnoszenia wkładu własnego, nie są również wykazywane żadne środki prywatne angażowane w związku z udzielanym wsparciem. We wniosku o dofinansowanie projektu PUP wykazywana jest łączna wartość wydatków kwalifikowalnych zgodnie z Wytycznymi Ministra Infrastruktury i Rozwoju w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata ze wskazaniem: poszczególnych usług i instrumentów rynku pracy jako odrębnych zadań merytorycznych w projekcie; ryczałtu kosztów pośrednich tj. kosztów zarządzania, które powiatowy urząd pracy zakłada ponieść w ramach projektu. Podczas konstruowania budżetu projektu, w odniesieniu do usług i instrumentów rynku pracy wynikających z ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku 13\n14 pracy, brane są pod uwagę aktualne kwoty świadczeń, o których mowa w art. 72 wskazanej ustawy, z uwzględnieniem rzeczywistego wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych. Rozliczanie wydatków poniesionych w związku z realizacją projektu PUP, jest dokonywane na podstawie wniosku o płatność, sporządzanego w systemie teleinformatycznym SL 2014, zawierającego dane na temat postępu finansowego i rzeczowego realizacji projektu. Wniosek o płatność jest składany do WUP nie rzadziej niż raz na kwartał. Dane niezbędne do monitorowania postępu finansowego i rzeczowego, w tym dane dotyczące uczestników projektu są gromadzone w systemie teleinformatycznym SYRIUSZ. PUP sporządzając w SL 2014 wniosek o płatność co najmniej w zakresie poniesionych wydatków oraz danych o uczestnikach projektu wykorzystuje informacje gromadzone w systemie SYRIUSZ. 14\n15 9. ZAŁĄCZNIKI 1. Opis Działania 1.1 Osi I Osoby młode na rynku pracy wyciąg ze Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych PO WER 2. Fiszka projektów pozakonkursowych powiatowych urzędów pracy zawierająca kryteria wyboru projektów 3. Wytyczne w zakresie realizacji projektów finansowanych ze środków Funduszu Pracy w ramach programów operacyjnych współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego na lata Wyciąg z projektu Wytycznych w zakresie informacji i promocji programów operacyjnych polityki spójności na lata Sposób i metodologia mierzenia kryterium efektywności zatrudnieniowej w projekcie 6. Definicje wskaźników monitorowania w PO WER 7. Wzór wniosku o dofinansowanie projektu 8. Instrukcja wypełniania wniosku o dofinansowanie projektów pozakonkursowych powiatowych urzędów pracy 9. Wzór karty oceny formalnej wniosku o dofinansowanie projektu pozakonkursowego PUP 10. Wzór karty oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu pozakonkursowego PUP 11. Instrukcja do standardu minimum realizacji zasady równości szans kobiet i mężczyzn w programach operacyjnych współfinansowanych z EFS 15\nRegulamin naboru projektów pozakonkursowych Powiatowych Urzędów Pracy na rok 2017\nRegulamin naboru projektów pozakonkursowych Powiatowych Urzędów Pracy na rok 2017 W RAMACH OSI PRIORYTETOWEJ I OSOBY MŁODE NA RYNKU PRACY PROGRAMU OPERACYJNEGO WIEDZA EDUKACJA ROZWÓJ 2014-2020 DZIAŁANIE\nWOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Regulamin naboru wniosków o dofinansowanie projektów pozakonkursowych powiatowych urzędów pracy w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014 2020 Oś priorytetowa\nWOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Regulamin naboru wniosków do dofinansowanie projektów pozakonkursowych powiatowych urzędów pracy w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014 2020 Oś priorytetowa


Pogoda dla Koronowa na 22 czerwca 2022 - Meteo w INTERIA.PL\nPogoda dla Koronowa na 22 czerwca 2022\nŚroda, 22 czerwca (06:25)\nW środę 22 czerwca, w Koronowie będzie częściowo słonecznie.\nCzeka nas bardzo ciepły dzień. O siódmej termometry wskażą 12 stopni Celsjusza. Najwyższa temperatura 24 stopnie przewidywana jest około godziny szesnastej. Temperatura zacznie spadać pod wieczór i o 22:00 będzie wynosiła 17 ºC.\nPrognozuje się wilgotność na poziomie 66%, będzie umiarkowanie wilgotno.\nPrognozowany jest łagodny wiatr zmienny, który powieje z prędkością 13 km/h. Najsilniejsze podmuchy mogą dochodzić do 37 km/h, szczególnie między godziną dziesiątą a dwunastą.\nIndeks promieniowania UV będzie bardzo wysoki, na poziomie 8 w 10-stopniowej skali - Uwaga! Promieniowanie będzie bardzo szkodliwe dla zdrowia przy dłuższym wystawieniu na oddziaływanie promieni słonecznych. Jeśli to możliwe, unikaj przebywania w pełnym słońcu. Nasze rady: jeśli musisz wyjść na zewnątrz, koniecznie pamiętaj o ubraniu zakrywającym wystawione na działanie słońca części ciała, nakryciu głowy, okularach przeciwsłonecznych oraz kremie z filtrem. Szukaj zacienionych miejsc.\nWschód słońca nastąpi o 4:20, a zachód o 21:20. Dzień potrwa 16 godzin i 59 minut. Będzie to jeden z najdłuższych dni w roku.\nWschód Księżyca nastąpi o 1:27, a zachód o 14:16. Jego widoczność jeden dzień po trzeciej kwadrze wyniesie 37%.\nKoronowo: prognoza pogody godzina po godzinie\nKoronowo: prognoza długoterminowa\nPogoda Białe Błota