PODPISANIE UMOWY PPP I ZAMKNIĘCIE FINANSOWE - PDF Free Download\nPODPISANIE UMOWY PPP I ZAMKNIĘCIE FINANSOWE\nDownload "PODPISANIE UMOWY PPP I ZAMKNIĘCIE FINANSOWE"\n1 PODPISANIE UMOWY PPP I ZAMKNIĘCIE FINANSOWE w projekcie pn. Budowa budynku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu przy ul. Grunwaldzkiej - pierwszy projekt administracji rządowej realizowany w formule ppp Grudzień, 2015 r.\n2 Warunki korzystania z niniejszej publikacji Niniejsza publikacja została opracowana w celu wzbogacenia i pobudzenia dyskusji na temat partnerstwa publiczno prywatnego, także w celu propagowania dobrych praktyk w tej dziedzinie. Jest ona wynikiem prac Platformy Partnerstwa Publiczno Prywatnego powołanej w 2011 r. z inicjatywy ówczesnego Ministra Rozwoju Regionalnego. Obserwacje, analizy, interpretacje i wnioski zawarte w przedmiotowym materiale nie stanowią oficjalnego stanowiska Ministerstwa Rozwoju (MR) i nie mogą stanowić podstawy do formułowania jakichkolwiek roszczeń. Ponadto, MR nie odpowiada za błędne interpretacje treści publikacji, ani za następstwa czynności podjętych na ich podstawie. W związku z tym użytkownik korzystający z informacji zawartych w niniejszej publikacji czyni to na swoją wyłączną odpowiedzialność. Ministerstwo Rozwoju upoważnia odbiorców niniejszej publikacji do jej użytkowania, pobierania, wyświetlania, kopiowania i rozpowszechniania, w całości lub w części, ze wskazaniem źródła pochodzenia cytowanych materiałów. Bezwzględnie zabronione jest wykorzystywanie niniejszego dokumentu i jego treści do celów komercyjnych. Dokument może zawierać odesłania do serwisów internetowych podmiotów trzecich. MR nie ponosi odpowiedzialności za takie serwisy, a korzystanie z nich może podlegać szczegółowym warunkom. Wszelkie odniesienia w niniejszej publikacji do Ministerstwa Rozwoju dotyczą również Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego. Publikacja powstała w Departamencie Wsparcia Projektów Partnerstwa Publiczno Prywatnego. Przygotowali: Krzysztof Koćwin, Marcin Jędrasik i Michał Macura pod kierunkiem Roberta Kałuży. 2\n3 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP MODEL I ETAPY REALIZACJI PROJEKTU ZAMKNIĘCIE KOMERCYJNE PODPISANIE UMOWY PPP A. ETAPY PROCESU ZAMKNIĘCIA KOMERCYJNEGO UMOWY PPP B. WYBÓR NAJKORZYSTNIEJSZEJ OFERTY C. WYMOGI FORMALNE I KWESTIE ORGANIZACYJNE PRZED ZAWARCIEM UMOWY D. PODPISANIE UMOWY E. PORÓWNANIE MODELU TRADYCYJNEGO Z NAJKORZYSTNIEJSZĄ OFERTĄ PPP F. WPŁYW PROJEKTU NA DŁUG PUBLICZNY ZAMKNIĘCIE FINANSOWE PODPISANIE UMOWY DOTYCZĄCEJ FINANSOWANIA PROJEKTU A. ETAPY PROCESU ZAMKNIĘCIA FINANSOWEGO UMOWY PPP B. ZAWARCIE ANEKSU DO UMOWY PPP C. UMOWA BEZPOŚREDNIA D. PODPISANIE UMOWY BEZPOŚREDNIEJ I UMOWY DOTYCZĄCEJ FINANSOWANIA E. REKOMENDACJE W ZAKRESIE ORGANIZACJI PRAC PODSUMOWANIE ZAŁĄCZNIKI\n4 1. WSTĘP Niniejsza publikacja jest czwartym raportem Platformy PPP na temat pierwszego rządowego Projektu 1 partnerstwa publiczno-prywatnego dotyczącego budowy nowej siedziby dla Sądu Rejonowego w Nowym Sączu 2. Niniejsza, jak również wszystkie dotychczasowe publikacje poświęcone Projektowi budowy Sądu Rejonowego w Nowym Sączu przygotowane zostały zgodnie rekomendowaną przez Europejskie Centrum Wiedzy PPP (ang. European PPP Expertise Centre EPEC) i stosowaną przez Platformę PPP metodologią postępowania w zakresie realizacji przedsięwzięć ppp 3 : 1) Identyfikacja projektu; 2) Przygotowanie organizacyjne; 3) Przygotowanie do wszczęcia postępowania; 4) Postępowanie na wybór partnera prywatnego; 5) Sfinalizowanie umowy ppp i uzgodnień finansowych; 6) Zarządzanie umową. Przedmiotem niniejszego raportu, zgodnie z powyższą systematyką, jest opis etapu 5, tj. sfinalizowanie umowy ppp i uzgodnień finansowych. W Projekcie założono, że zamknięcie komercyjne (sfinalizowanie zapisów umowy ppp) będzie poprzedzało i tym samym, co do zasady, przebiegało niezależnie od zamknięcia finansowego (sfinalizowania uzgodnień finansowych). Celem niniejszej publikacji jest upowszechnienie wypracowanych w Projekcie dobrych praktyk. Zwrócenie szczególnej uwagi na kwestie dotyczące organizacji prac na kolejnych etapach wdrażania Przedsięwzięcia. Podkreślenie znaczenia konkretnych rozwiązań, które wpłynęły na finalizację z sukcesem zamknięcia komercyjnego i zamknięcia finansowego. Opisanie w syntetyczny sposób wybranych zagadnień merytorycznych właściwych dla przedmiotu raportu. 1 W dalszej części raportu słowa Projekt lub Przedsięwzięcie pisane od wielkich liter będą równoznaczne z przedsięwzięciem dot. budowy nowej siedziby dla Sądu Rejonowego w Nowym Sączu. 2 Poprzednie publikacje: Doświadczenia z przygotowania pilotażowego projektu administracji centralnej w formule partnerstwa publiczno-prywatnego. Budowa budynku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu przy ul. Grunwaldzkiej od pomysłu do wyboru doradcy, Raport z analiz przedrealizacyjnych dla projektu pn.: Budowa budynku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu w formule partnerstwa publiczno-prywatnego Doświadczenia z postępowania na wybór partnera prywatnego - dialog konkurencyjny. Budowa budynku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu przy ul. Grunwaldzkiej - pierwszy projekt administracji rządowej realizowany w formule ppp 3 Szerzej: Projekt PPP od A do Z : 4\n5 Docelową grupę odbiorców opracowania stanowią wszystkie podmioty zainteresowane realizacją przedsięwzięć ppp, w szczególności projektów z opłatą za dostępność i o zbliżonym do omawianego charakterze - obiekty użyteczności publicznej. Niemniej, ze względu na uniwersalny charakter większości rekomendacji, interesujące dla siebie informacje będą tu mogli znaleźć także zamawiający planujący realizację przedsięwzięć koncesyjnych lub hybrydowych. Opracowanie składa się z dwóch zasadniczych rozdziałów, które poświęcone zostały problematyce sfinalizowania zapisów umowy ppp i uzgodnień finansowych. W rozdziale poświęconym zamknięciu komercyjnemu uwagę zwrócono na przedstawienie wszystkich etapów, na których toczyły się prace nad umową ppp. Podkreślono, że sam akt podpisania kontraktu był wydarzeniem bez precedensu pierwszym kontraktem ppp zawartym na poziomie administracji centralnej na podstawie ustawy ppp z 2008 r. Niemniej, zamknięcie komercyjne nie było równoznaczne z zakończeniem prac nad umową. Po podpisaniu dokumentu miały miejsce jeszcze bardzo istotne, związane bezpośrednio z jej wdrażaniem wydarzenia. Zawarty został aneks do umowy, przeprowadzony został audyt dokumentów przez instytucję finansującą, przygotowana została treść umowy bezpośredniej, opracowana została koncepcja projektowa oraz wykaz czynności, do których Strony kontraktu zobowiązały się na mocy jego postanowień. Na bazie zebranych doświadczeń sformułowano szereg rekomendacji dotyczących organizacji prac nad umową. W sposób syntetyczny przedstawiono najważniejsze postanowienia kontraktu. Opisane zostało podejście zastosowane w zakresie podziału ryzyk. Zwłaszcza kwalifikacji po stronie Partnera Prywatnego ryzyka budowy i ryzyka dostępności, co pozwoliło na ujęcie zobowiązań z Projektu poza długiem publicznym. Ostatnim zagadnieniem omówionym w tej części raportu był Komparator Sektora Publicznego (PSC - Public Sector Comparator ). Przedstawione zostało porównanie korzyści, które Podmiot Publiczny może osiągnąć realizując Projekt w formule ppp albo w modelu tradycyjnym. W rozdziale dotyczącym zamknięcia finansowego w sposób chronologiczny przedstawiono najważniejsze zdarzenia, które miały miejsce na tym etapie. Opis rozpoczęto od omówienia prac nad aneksem do umowy ppp. Przedstawiono główne przyczyny zmiany postanowień kontraktu, tj. konieczność dostosowania zapisów umowy ppp w zakresie płatności podatku VAT do treści interpretacji wydanej w imieniu Ministra Finansów przez właściwą Izbę Skarbową. Przedstawiono zakres najważniejszych regulacji umowy bezpośredniej, która została opracowana zgodnie z postanowieniami wynikającymi z kontraktu ppp i zawarta pomiędzy instytucją finansującą, Partnerem Prywatnym a Podmiotem Publicznym, w tym samym dniu co umowa dotycząca finansowania. W rozdziale tym przedstawiono także, na bazie zebranych doświadczeń z realizacji Projektu, najważniejsze rekomendacje dotyczące organizacji prac na etapie zamknięcia finansowego. 5\n6 W rozdziale dotyczącym modelu i etapów realizacji Przedsięwzięcia, nawiązując do treści raportu dotyczącego doświadczeń z postępowania na wybór Partnera Prywatnego, przedstawiono schemat realizacji Projektu oraz kolejne wydarzenia z wdrażania Przedsięwzięcia. Opisano zmiany, które zaszły w obu ww. przypadkach na przestrzeni cyklu życia Projektu oraz sformułowano wnioski z tego płynące. W rozdziale podsumowującym zebrano najważniejsze rekomendacje z niniejszego raportu i z raportu nt. doświadczeń z postępowania na wybór partnera prywatnego. W raporcie przedstawiono także harmonogram poszczególnych wydarzeń oraz zestawienie obejmujące krok po kroku wszystkie działania zrealizowane i przewidziane do wdrożenia w Projekcie zgodnie z umową ppp. Projekt nowej siedziby Sądu Rejonowego w Nowym Sączu Źródło: WARBUD-Infrastruktura Sp. z o.o. 6\n7 Opis Projektu: Przedsięwzięcie pn. Budowa budynku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu przy ul. Grunwaldzkiej jest pierwszym projektem administracji rządowej realizowanym w formule ppp. Inwestycja obejmuje zaprojektowanie i wybudowanie budynku wraz z pełną infrastrukturą techniczną, zagospodarowaniem terenu oraz jego wyposażenie a następnie utrzymanie i zarządzanie. Wkładem własnym Podmiotu Publicznego w realizację przedsięwzięcia będzie dzierżawa nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa. Z kolei Partner Prywatny ma zapewnić specjalistyczną wiedzę dotyczącą przeprowadzenia procesu inwestycyjnego, utrzymanie i zarządzanie obiektem, zastosowanie nowoczesnych technologii oraz sfinansowanie Projektu (projekt i budowa). Maksymalny okres realizacji przedsięwzięcia liczony od dnia zawarcia umowy wynosi 279 miesięcy (23 lata i 3 miesiące), w tym etap przygotowawczy i inwestycyjny - 39 miesięcy (3 lata i 3 miesiące) i etap utrzymania oraz zarządzania miesięcy (20 lat). Po okresie 20 lat budynek zostanie przekazany na własność Sądu Rejonowego w Nowym Sączu. Wartość wydatków inwestycyjnych w wariancie ppp oszacowano na kwotę ok. 42 mln PLN netto. Na etapie eksploatacji obiektu Partner Prywatny będzie pobierał wynagrodzenie w formie opłaty za dostępność. Prognozowana łączna wartość wydatków Podmiotu Publicznego z tytułu opłaty za dostępność w okresie eksploatacji obiektu wynosić będzie ponad 120 mln PLN brutto 4. Przedsięwzięcie będzie realizowane w taki sposób, aby zapewnić jego neutralność wobec państwowego długu publicznego. W tym celu Sąd Okręgowy w Nowym Sączu będzie wymagał od Partnera Prywatnego przejęcia ryzyka budowy i ryzyka dostępności. Celem Projektu jest wybudowanie nowoczesnej, 4-kondygnacyjnej siedziby dla Sądu Rejonowego w Nowym Sączu o powierzchni ponad 8,6 tys. m² (powierzchnia użytkowa ok. 5,6 m²), spełniającej wysokie standardy w zakresie pracy i obsługi klientów (m.in.: zapewniającej odpowiednią powierzchnię sal rozpraw, efektywną obsługę i komunikację, bezpieczeństwo i archiwizację dokumentów) przy optymalizacji kosztów, w szczególności wysokiej efektywności energetycznej obiektu. Budynek ma stanowić miejsce pracy dla ok. 220 pracowników. Projekt poza powierzchnią użytkową obejmuje także kompleksowe wyposażenie obiektu, parking podziemny, pełną infrastrukturę techniczną oraz zagospodarowanie terenu. Obecnie główną siedzibą ww. Sądu Rejonowego w Nowym Sączu jest budynek przy ul. Strzeleckiej 1a oraz część obiektu sądowego przy ul. Pijarskiej 3 współdzielony z Sądem Okręgowym. 4 W związku z faktem, iż prognozowana łączna wartość wydatków na Projekt z budżetu państwa przekracza 100 mln PLN, Zamawiający zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym, wystąpił w dn. 22 lipca 2013 r. z wnioskiem do ministra właściwego do spraw finansów publicznych o wyrażenie zgody na sfinansowanie przedsięwzięcia. W dniu 13 września 2013 r. minister właściwy do spraw finansów publicznych wyraził zgodę na sfinansowanie Projektu z budżetu państwa. Jednocześnie informując, iż niniejsza zgoda nie stanowi zabezpieczenia środków na realizację Projektu. 7\n8 2. MODEL I ETAPY REALIZACJI PROJEKTU Rysunek 1 Model realizacji Projektu. Źródło: Opracowanie własne MR. Model organizacji prac w Projekcie znacznie ewoluował od etapu zakończenia dialogu konkurencyjnego i wyboru najkorzystniejszej oferty do etapu finalizacji zapisów umowy, podlegając jeszcze dodatkowym modyfikacjom na etapie zamknięcia finansowego. Część z niżej opisanych przekształceń była wynikiem naturalnych zmian, które zachodzą w cyklu życia każdego projektu, inne natomiast wynikały z przyczyn subiektywnych, właściwych dla opisywanego Projektu. Do momentu podpisania umowy ppp Zamawiający był wspierany przez zespół zewnętrznych doradców, z którymi współpraca wygasła przed rozpoczęciem etapu zamknięcia finansowego. Na tym etapie wsparcie merytoryczne dla Podmiotu Publicznego, na dotychczasowych zasadach, zapewniali wyłącznie eksperci MR, w ramach Platformy PPP. Nowym podmiotem, który pojawił się formalnie w modelu organizacyjnym na etapie zamknięcia finansowego była instytucja finansująca. Bank podobnie jak Podmiot Publiczny również korzystał ze wsparcia zewnętrznego doradcy. W ramach relacji Podmiot Publiczny instytucja finansująca wypracowany został model współpracy, w którym prace uzgodnieniowe prowadzone były pomiędzy doradcami banku a ekspertami MR, a następnie rekomendowane rozwiązania były przedkładane do akceptacji Zamawiającego i instytucji finansującej (rysunek nr 2). 8\n9 Rysunek 2 Schemat uzgodnień na etapie zamknięcia finansowego. DORADCA BANKU BANK PARTNER PRYWATNY PODMIOT PUBLICZNY MINISTERSTWO ROZWOJU UZGODNIENIA ROBOCZE Źródło: Opracowanie własne MR. Prezentacja czasu realizacji poszczególnych etapów w Projekcie może poglądowo posłużyć jako wskazówka do przygotowania harmonogramu prac przez przyszłych zamawiających rozważających realizację inwestycji ppp, zwłaszcza projektów kubaturowych o charakterze zbliżonym do omawianego (patrz tabela nr 1). Przyszli zamawiający powinni zwrócić uwagę, że ponad 40% czasu w Projekcie, co skądinąd jest charakterystyczne dla przedsięwzięć ppp, zajęło wykonanie prac przygotowawczych, na które, oprócz wyboru doradcy (5 miesięcy) i opracowania analiz przedrealizacyjnych (3 miesiące) 5, złożyło się powołanie Zespołu Sterującego dla Projektu oraz komisji przetargowej 6. Prawie 60% analizowanego czasu, tj. 683 dni, czyli w przybliżeniu 23 miesiące, trwało łącznie przeprowadzenie wyboru Partnera Prywatnego tj. dialog konkurencyjny wraz z warunkami udziału w postępowaniu oraz składaniem i oceną ofert (42%), zamknięcie komercyjne (3%) 7 i zamknięcie finansowe (15%). Wskazane wyżej wartości 40% do 60% - to realny czas jaki przyszli zamawiający mogą, uwzględniając oczywiście subiektywne cechy każdego projektu, przewidzieć na wykonanie poszczególnych prac. Nie należy sztucznie ograniczać czasu na etap przygotowawczy, który stanowi swoisty fundament dla realizacji kolejnych zadań. Stojące na wysokim poziomie analizy przedrealizacyjne 8, przygotowany rzetelnie projekt umowy czy przeprowadzony odpowiednio test rynku przekładają się na realizację późniejszych etapów przedsięwzięcia - na prawidłowo zaplanowany i efektywnie przeprowadzony dialogu konkurencyjny, zakończoną sukcesem finalizację umowy ppp i skuteczne negocjacje finansowe zwieńczone podpisaniem umowy kredytowej. 5 Wybór doradcy i wykonanie analiz przedrealizacyjnych należy w zasadzie rozpatrywać łącznie, gdyż analizy opracowują zakontraktowani przez zamawiającego zewnętrzni doradcy, a z kolei duże znaczenie dla jakości ich wykonania ma przygotowany przez podmiot publiczny opis przedmiotu zamówienia. 6 Szczegółowy opis w raporcie Platformy PPP nt. doświadczeń z postępowania na wybór partnera prywatnego, 7 Jak wyjaśniono w rozdziale dotyczącym zamknięcia komercyjnego prace nad umową ppp rozpoczęły się już na etapie dialogu konkurencyjnego, a wspomniane 3% czasu dotyczy wyłącznie ich finalizacji, tj. okresu od wyboru najkorzystniejszej oferty do podpisania umowy, kiedy to Strony uzgadniały ostateczną treść postanowień kontraktu ppp. 8 Bez rzetelnej analizy finansowej połączonej z analizą techniczną nie jest możliwe technicznie i organizacyjnie, aby prawidłowo oszacować wartość przedsięwzięcia, kwotę, która Zamawiający podaje do wiadomości w dniu otwarcia ofert. 9\n10 301 dni dni (3 lata, 2 miesiące i 3 dni) Tabela 1 Etapy i działania realizowane i przewidziane do realizacji w Projekcie. ETAPY DZIAŁANIE TERMIN LICZBA DNI Prace przygotowawcze Warunki udziału w postępowaniu od składania Wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu do oceny spełnienia warunków udziału w postępowaniu Dialog konkurencyjny Oferty Powołanie Zespołu Sterującego Podpisanie umowy z Doradcą Identyfikacja możliwych metod i modeli realizacji projektu oraz wskazanie najlepszego modelu realizacji projektu Powołanie Komisji Przetargowej Wszczęcie postępowania - publikacja Ogłoszenia Ostateczny termin na składanie Wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Informacja o wynikach oceny spełnienia warunków udziału w postępowaniu Zaproszenie do dialogu konkurencyjnego I tura dialogu (ostateczny) planowany rzeczywisty i II tura dialogu III tura dialogu IV tura dialogu V tura dialogu Informacja o zakończeniu dialogu konkurencyjnego Przygotowanie Zaproszenia do złożenia ofert wraz z SIWZ i załącznikami Termin na przygotowanie ofert, w tym zapytania Wykonawców i udzielanie odpowiedzi przez Zamawiającego (data wysłania Zaproszenia) (ostateczny) Otwarcie ofert Wyrażenie zgody na podpisanie umowy o ppp przez Ministra Sprawiedliwości Ocena ofert Wybór oferty najkorzystniejszej dni 182 dni 474 dni 184 dni ZAMKNIĘCIE KOMERCYJNE - ZAWARCIE UMOWY PPP dni ZAMKNIĘCIE FINANSOWE (umowa kredytowa) dni 201 dni TERMIN ZAKOŃCZENIA ROBÓT BUDOWLANYCH ZAKOŃCZENIE OBOWIĄZYWANIA UMOWY PPP Źródło: Opracowanie własne MR. max. 33 m-ce od zamknięcia finansowego 240 m-cy od uzyskania pozwolenia na użytkowanie 10\n11 3. ZAMKNIĘCIE KOMERCYJNE PODPISANIE UMOWY PPP A. ETAPY PROCESU ZAMKNIĘCIA KOMERCYJNEGO UMOWY PPP Rysunek 3 Etapy prac nad finalizacją postanowień umowy ppp. dialog otwarcie i ocena ofert wybór najkorzystniejs zej oferty zgoda Ministra Sprawiedliwoś ci na zawarcie umowy ppp finalizacja postanowień i podpisanie umowy ppp aneks Źródło: Opracowanie własne MR. Eksperci zewnętrzni wspierający Zamawiającego, zgodnie z postanowieniami kontraktu na doradztwo, przygotowali projekt umowy ppp 9, który podlegał negocjacjom na etapie dialogu konkurencyjnego. Następnie, liczne i znaczące zmiany do projektu wprowadzono, podczas udzielania odpowiedzi na pytania przedsiębiorców do SIWZ 10. Finalna treść podpisanej umowy została ustalona, po wyborze najkorzystniejszej oferty, pomiędzy Podmiotem Publicznym a Partnerem Prywatnym 11. Wskazane zatem w tabeli nr 1-29 dni w wierszu zamknięcie komercyjne, nie obejmuje całego okresu prac nad kontraktem ppp, a tylko jeden, bardzo istotny, jego fragment. Dobrą praktyką jest przygotowanie przez Zamawiającego projektu umowy ppp już na pierwszą rundę dialogu 12. Podmiot Publiczny powinien na bieżąco wprowadzać do projektu wszystkie zmiany, które zostaną wypracowane w toku negocjacji, jak również później, tj. na etapie udzielania odpowiedzi do SIWZ. Należy również pamiętać, że na ogół każda zmiana wprowadzona do projektu umowy implikuje konieczność jej uwzględnienia w innych częściach dokumentu. Umowę i pozostałe dokumenty SIWZ należy zmieniać łącznie, zapewniając spójność treści zarówno wewnątrz każdego z nich, jak również pomiędzy nimi. Jest to szczególnie istotne na etapie udzielania odpowiedzi na pytania do SIWZ, gdzie każda zmiana postanowienia umowy lub innego załącznika do SIWZ powinna być rozpatrywana w kontekście innych zapisów dokumentu/ów. Kolejne wersje projektu umowy powinny być po każdej aktualizacji przekazywane wszystkim Wykonawcom. 9 Oficjalnie projekt umowy nosił tytuł: ISTOTNE POSTANOWIENIA UMOWY O PARTNERSTWIE PUBLICZNO-PRYWATNYM w przedmiocie realizacji przedsięwzięcia pn. Budowa budynku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu przy ul. Grunwaldzkiej. 10 W przedmiotowym postępowaniu zadano aż 302 pytania, co implikowało duże zmiany w zapisach projektu umowy i jej załącznikach. 11 Był to etap, na którym umowa została doprecyzowana wprowadzono niewielkie korekty, bez dokonywania istotnych zmian w jej postanowień. 12 Porównaj: Wskazówki dla podmiotów publicznych zainteresowanych podejmowaniem partnerstwa publicznoprywatnego. Publikacja, s\n12 B. WYBÓR NAJKORZYSTNIEJSZEJ OFERTY Otwarcie ofert miało miejsce w dn. 26 stycznia 2015 r w siedzibie Zamawiającego w Nowym Sączu 13. Oferty złożyli wszyscy Wykonawcy dopuszczonych do udziału w postępowaniu 14 (patrz tabela nr 2). Przewodniczący Komisji Przetargowej bezpośrednio przed otwarciem złożonych ofert podał do wiadomości kwotę, którą Zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia zł. brutto 15. Powyższa kwota uwzględniała wówczas zarówno koszty budowy obiektu, zagospodarowania terenu, wyposażenia budynku 16 wraz z dostawą i montażem systemów i sprzętu teleinformatycznego, dokumentacji projektowej, nadzoru autorskiego, zarządzania umową w trakcie budowy, koszty finansowania jak również koszty eksploatacyjne 17. Należy podkreślić, że ww. kwota 136 mln PLN nie odpowiada obecnie całkowitej wartości Projektu. Na etapie dialogu konkurencyjnego ustalono bowiem, że systemy i sprzęt teleinformatyczny (m.in. komputery, drukarki, telefony i inne) z uwagi na specyfikę tych dostaw zostaną wyłączone z umowy PPP i będą realizowane samodzielnie przez Podmiot Publiczny. Koszty dostawy i montażu systemów i sprzętu teleinformatycznego oszacowano na kwotę ok. 2 mln 700 tys. PLN. Rysunek 4 Całkowita wartość Projektu. wartość Projektu PPP wartość wyposażenia teleinformatycznego obiektu (dostawa własna Podmiotu Publicznego) CAŁKOWITA WARTOŚĆ PROJEKTU Źródło: Opracowanie własne MR. 13 W związku ze zmianą SIWZ i wnioskami o przedłużenie terminu składania ofert złożonymi przez trzech Wykonawców dopuszczonych do udziału w postępowaniu Zamawiający postanowił przedłużyć termin składania ofert na wybór partnera prywatnego z dn. 18 grudnia 2014 r. do 26 stycznia 2015 r. 14 Informacja z otwarcia w dniu 26 stycznia 2015 roku ofert, które wpłynęły w postępowaniu ( ) na wybór partnera prywatnego dla Projektu pn. Budowa budynku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu przy ul. Grunwaldzkiej - w formule partnerstwa publiczno prywatnego, s Ibidem, s Obecnie przez wyposażenie budynku należy rozumieć koszty całkowitego wyposażenia obiektu sądowego za wyjątkiem dostaw urządzeń teleinformatycznych (np. zabudowę oraz wyposażenie w meble biurowe i sądowe, wykładziny, sprzęt p. poż., lampy i inne). 17 Główne kategorie kosztów eksploatacyjnych: energia elektryczna budynku, energia elektryczna klimatyzacji, energia cieplna, materiały eksploatacyjne, utrzymanie czystości budynku i terenu zewnętrznego, ubezpieczenie budynku, remonty, przeglądy techniczne budynku, koszty przeglądu instalacji wodno-kanalizacyjnej, klimatyzacji elektrycznej, koszty dozorowania urządzeń, podlegających dozorowaniu UDT, ochrona osób i terenu, zatrudnienie administratora/dozór techniczny budynku. 12\n13 Tabela 2 Ocena ofert złożonych w postepowaniu. Nazwa Wykonawcy Warbud Infrastruktura Sp. z o.o. Cena oferty (PLN) Terminy i wysokość płatności Ryzyko kosztów zużycia energii elektrycznej potrzebnej do działania systemu klimatyzacji Kryteria oceny (w punktach) Podział zadań i ryzyk Ryzyko skrócenia czasu usunięcia awarii Ryzyko prowadzenia Robót Budowlanych bez względu na warunki atmosferyczne Ryzyko prowadzenia bufetu Okres trwania umowy ppp (etapu inwestycyjnego) Łączna ocena (ilość pkt.) Hochtief PPP Inwestycje Polskie Sp. z o.o , ,01 WHD Sp. z o.o , ,58 Mota-Engil Central Europe PPP 2 Sp. z o.o. Aldesa Development Sp. z o.o , , , ,62 Źródło: Opracowanie własne MR. Oferty złożone w postępowaniu poddane zostały ocenie zgodnie z kryteriami przedstawionymi w SIWZ: terminy i wysokość płatności lub innych świadczeń podmiotu publicznego 18 ; podział zadań i ryzyk związanych z przedsięwzięciem pomiędzy Strony umowy; okres trwania umowy 19 Do każdego z wyżej wymienionych kryteriów została przypisana waga, najwyższa do ceny - 70%, następnie kolejno do zadań i ryzyk 16% oraz terminu umowy 14%. Wszyscy Oferenci zadeklarowali przejęcie dodatkowych ryzyk branych pod uwagę przy ocenie ofert oraz wybrali najkrótszy, z zaproponowanych przez Zamawiającego, termin wykonania robót budowalnych (tabela nr 2) 20. W ostatecznym rozrachunku o wyborze najkorzystniejszej oferty decydowała cena (szczegółowy opis kryteriów oraz metodologia kalkulacji stanowi załącznik nr 1 do niniejszego raportu). 18 Kryterium to jest równoznaczne z ceną, przez którą należy rozumieć całość wynagrodzenia Wykonawcy z tytułu realizacji umowy etap budowy, finansowanie Projektu, etap eksploatacji. 19 W ramach tego kryterium oceniany był czas wykonania Etapu Inwestycyjnego, który zgodnie z umową ppp obejmuje wykonanie dokumentacji projektowej, wykonanie robót budowlanych łącznie z uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie. 20 Oferenci mogli wskazać jedną z czterech możliwości ujętych w kryterium okres trwania umowy, na które składały się czas trwania umowy na wykonanie etapu budowy i przypisana do niego liczba punktów, zgodnie z logiką im krótszy termin tym więcej punktów: 33 miesiące - 14 pkt; 36 miesięcy - 8 pkt; 39 miesięcy - 5 pkt; 42 miesiące 0 pkt. 13\n14 Zwycięska oferta uzyskała maksymalną liczbę punktów w każdym z ocenianych kryteriów. Żaden z uczestników postępowania, którego oferta nie została wybrana, nie wniósł odwołania od decyzji Zamawiającego do KIO 21. Dwóch Wykonawców w postępowaniu zastrzegło jako tajemnicę przedsiębiorstwa część danych z załączników do formularza oferty, które dotyczyły kwestii finansowych. Argumentowali m.in., że zastrzeżone informacje nie są dostępne publicznie, mają wrażliwy charakter i stanowią tajemnicę podmiotów trzecich w zakresie finansowania projektu oraz uzyskane zostały od tych podmiotów z umownym zagwarantowaniem poufności. Podmiot Publiczny, po uznaniu skuteczności wykazania się przez Oferentów zastrzeżeniem tajemnicy przedsiębiorstwa, zadecydował o nieodtajnianiu zastrzeżonych danych. Należy w tym miejscu podkreślić, że wykonawca nie może zastrzegać określonych danych w sposób dowolny. Zastrzeżenie tajemnicy ma charakter wyjątkowy, jako wyjątek od zasady jawności postępowania. Z tego względu zamawiający nie może polegać wyłącznie na oświadczeniu wykonawcy, ale w każdym przypadku powinien żądać od wykonawcy wykazania się zastrzeżeniem tajemnicy przedsiębiorstwa w sposób uprawniony. Ostatecznie to zamawiający w każdym przypadku ocenia czy w danej sprawie zostały wypełnione przesłanki umożliwiające zastrzeżenie tajemnicy. C. WYMOGI FORMALNE I KWESTIE ORGANIZACYJNE PRZED ZAWARCIEM UMOWY Z uwagi na specyfikę Projektu, Zamawiający, czyli Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, przed podpisaniem umowy ppp, musiał uzyskać zgodę Ministra Sprawiedliwości, jako instytucji nadzorującej. Zgoda resortu dotyczyła zarówno samego aktu podpisania kontraktu ppp, jak również zabezpieczenia środków finansowych na realizację zadania 22. Kwestią z pozoru mało istotną, ale jak pokazuje doświadczenie, kluczową z punktu widzenia efektywnego zarządzania projektem, jest sporządzenie, jeszcze przed podpisaniem umowy ppp, wykazu czynności, które Podmiot Publiczny wraz z Partnerem Prywatnym powinni wykonać przed i po zawarciu umowy. Wykaz powinien zawierać odwołanie do konkretnego postanowienia z umowy, ostateczny termin realizacji, wskazywać konkretne jednostki/osoby odpowiedzialne za wykonanie danej czynności. Po podpisaniu umowy wykaz powinien być poddany audytowi. Wersja podstawowa wykazu czynności została przedstawiona poniżej (tabela nr 3). Dodatkowo na dalszym etapie prac, wykaz powinien zostać uzupełniony o czynności, które będą wynikały z umowy bezpośredniej. 21 Informacja o wyborze najkorzystniejszej oferty dostępna jest: 22 W związku z faktem, iż prognozowana łączna wartość wydatków na Projekt z budżetu państwa przekracza 100 mln PLN, Zamawiający zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym, wystąpił w dn. 22 lipca 2013 r. z wnioskiem do ministra właściwego do spraw finansów publicznych o wyrażenie zgody na sfinansowanie przedsięwzięcia. W dniu 13 września 2013 r. minister właściwy do spraw finansów publicznych wyraził zgodę na sfinansowanie Projektu z budżetu państwa. Niemniej zgoda ta nie oznaczała zabezpieczenia środków na realizację Projektu, stąd wniosek Kierownika Zamawiającego z 18 lutego 2015 r. o wyrażenie zgody na podpisanie umowy ppp i zabezpieczenie środków finansowych w budżecie państwa (zgoda MS z dn. 27 lutego 2015 r.). 14\n15 Tabela 3 Przykładowy schemat podstawowego wykazu czynności. ETAP PRZYGOTOWAWCZY PARTNER PRYWATNY Czynność Termin wykonania Podstawa prawna z umowy ppp Zamknięcie finansowania do 6 miesięcy od dnia podpisania Umowy (z 5 pkt 1 możliwością przedłużenia na podstawie 9 ust. 3 Umowy) PODMIOT PUBLICZNY Czynność Termin wykonania Podstawa prawna Wybór Koncepcji Projektowej i jej akceptacja 1 miesiąc od dnia otrzymania Koncepcji Projektowej ETAP INWESTYCYJNY 10 ust. 6 PARTNER PRYWATNY Czynność Termin wykonania Podstawa prawna Przekazanie Projektu Budowlanego 6 miesięcy od zaakceptowania Koncepcji Projektowej PODMIOT PUBLICZNY 11 ust. 4 Czynność Termin wykonania Podstawa prawna Zwolnienie zabezpieczenia uzyskania Zamknięcia Finansowego w dniu następnym po uzyskaniu przez Partnera Prywatnego Zamknięcia Finansowego 42 pkt 4 ETAP UTRZYMANIA I ZARZĄDZANIA PARTNER PRYWATNY Czynność Termin wykonania Podstawa prawna Udzielenie Licencji na wykorzystanie Dokumentacji Projektowej przed Dniem Zakończenia Umowy w ciągu 7 dni od otrzymania żądania Podmiotu Publicznego PODMIOT PUBLICZNY 11 ust. 17 Czynność Termin wykonania Podstawa prawna Zwrot/zwolnienie 70% zabezpieczenia należytego wykonania Robót Budowlanych 30 dni od uzyskania Pozwolenia na Użytkowanie 42 ust. 6 Źródło: Opracowanie własne MR na podstawie wykazu czynności przygotowanego dla Projektu. 15\n16 D. PODPISANIE UMOWY Umowa ppp została zawarta w dniu 5 marca 2015 r. w siedzibie Sądu Okręgowego w Nowym Sączu pomiędzy Skarbem Państwa Sądem Okręgowym w Nowym Sączu a firmą WARBUD- Infrastruktura Sp. z o.o. 23. Na podstawie kontraktu Partner Prywatny zobowiązał się do zaprojektowania i budowy nowej siedziby Sądu Rejonowego w Nowym Sączu, w terminie nie dłuższym niż 33 miesiące, a następnie do jej utrzymania i zarządzania przez okres 20 lat. Łącznie z okresem przygotowawczym umowa została zawarta na okres maksymalnie 279 miesięcy, tj. 23 lat i 3 miesięcy. W celu zobrazowania treści regulacji zawartych w umowie ppp, poniżej przedstawiono wykaz najważniejszych postanowień Tabela 4 Postanowienia prawno-podatkowe w umowie. Okres obowiązywania umowy: został uzależniony od wskazanego w okresie terminu wykonania robót budowlanych i mógł wynosić najdłużej 288 miesiące, a najkrócej 279 miesięcy (obecna umowa); na okres obowiązywania umowy składają się Etap Przygotowawczy (który wynosi nie więcej niż 6 miesięcy), Etap Inwestycyjny (nie więcej niż 33 miesiące), Etap Utrzymania i Zarządzania (nie więcej niż 240 miesięcy). Prawa i obowiązki Podmiotu Publicznego: terminowe wniesienie Wkładu Własnego; udostępnienie Partnerowi Prywatnemu Nieruchomości, na której prowadzone będą Roboty Budowlane; udział w odbiorach Robót Budowlanych i prac wykonanych przez Partnera Prywatnego; ścisłe współdziałanie z Administratorem na Etapie Utrzymania i Zarządzania, współdziałanie z Partnerem Prywatnym we wszelkich sprawach związanych z realizacją Umowy; niezwłoczne informowanie o zaistnieniu wszelkich zdarzeń faktycznych lub prawnych, które mogą mieć wpływ na realizację Umowy. Prawa i obowiązki Partnera Prywatnego: Zamknięcie Finansowania w terminie do 6 miesięcy od dnia podpisania Umowy; finansowanie Przedsięwzięcia na Etapie Przygotowawczym, Etapie Inwestycyjnym i na Etapie Utrzymania i Zarządzania; Wykonanie Dokumentacji Projektowej; Wykonanie Robót Budowlanych zgodnie z Umową i Dokumentacją Projektową, zapewnienie Utrzymania Obiektu; niezwłoczne informowanie Podmiotu Publicznego o zaistnieniu wszelkich zdarzeń faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na postanowienia lub realizację Umowy. Wniesienie Wkładu Własnego: Podmiot Publiczny zobowiązany jest do wniesienia Wkładu Własnego obejmującego Nieruchomość o łącznej powierzchni 0,8115 ha. 23 Dla celów realizacji Projektu WARBUD-Infrastruktura S.A. utworzył firmę PPP Projekt Sp. z. o. o. 16\n17 Sposób wynagradzania i płatności: Płatnosć podatku VAT: Roboty budowlane: Wynagrodzenie Partnera Prywatnego przekazywane będzie cyklicznie w Okresach Rozliczeniowych przez Podmiot Publiczny. Wynagrodzenie będzie obliczane jako suma następujących elementów: 1) Część Pierwsza Wynagrodzenia, obliczana w oparciu o koszty realizacji Etapu Przygotowawczego i Etapu Inwestycyjnego, w tym Koszty Inwestycyjne; 2) Część Druga Wynagrodzenia, obliczana w oparciu o koszty realizacji Etapu Utrzymania i Zarządzania, zawierająca Koszty Utrzymania i Koszty Zarządzania. w Umowie zostało przyjęte założenie, że charakter i zakres zobowiązań (przedmiotem zamówienia jest udostępnienie budynku Sądu, a nie wykonanie robót budowlanych) nie wskazuje na konieczność zapłaty VAT bezpośrednio po wykonaniu robót budowlanych. W przypadku odmiennej interpretacji organów podatkowych w Umowie zostały przewidziane mechanizmy pozwalające na rekalkulację wynagrodzenia, biorąc pod uwagę powstanie obowiązku podatkowego wcześniej, niż strony założyły. Partnerowi Prywatnemu zostało powierzone przygotowanie Koncepcji Projektowej, akceptowanej przez Zamawiającego, Dokumentacji Projektowej, a następnie wykonanie Robót Budowlanych wraz z uzyskaniem pozwolenia na Użytkowanie. Etap Utrzymania i Zarządzania: Etap Utrzymania i Zarządzania rozpoczyna się z dniem uzyskania Pozwolenia na Użytkowanie Obiektu. Celem Etapu Utrzymania i Zarządzania jest zagwarantowanie Podmiotowi Publicznemu dostępności przez wskazany w Umowie czas, określonego standardu i jakości Obiektu oraz zapewnienie funkcjonowania infrastruktury zgodnie z jej przeznaczeniem. Procedura zdarzeń nadzwyczajnych: przewidziana została odrębna procedura na wypadek wystąpienia szczególnych okoliczności, które powodują zmianę sposobu wykonywania umowy, zmianę wynagrodzenia lub zwrotu dodatkowych kosztów. Zmiany umowy: określony został katalog przesłanek do zmiany umowy, zgodnie z art. 144 Ustawy u.p.z.p. Procedura odstąpienia i wypowiedzenia umowy: Zasdady rozliczenia po rozwiązaniu umowy: Sposób naliczania kar umownych i zasad obniżenia wynagrodzenia: Procedura rozstrzygania sporów: Sposób zakończenia umowy: Umowa może zostać rozwiązana na etapie Robót Budowlanych poprzez odstąpienie albo poprzez jej wypowiedzenie na Etapie Utrzymania i Zarządzania. zostały ustalone odrębnie dla sytuacji, w której rozwiązanie następuje z winy Podmiotu Publicznego (zwrot kosztów poniesionych przez Partnera Prywatnego oraz wypłata odszkodowania na rzecz Partnera Prywatnego) oraz z przyczyn leżących po stronie Partnera Prywatnego (zwrot kosztów Poniesionych przez Partnera Prywatnego, pomniejszonych o odszkodowanie należne Podmiotowi Publicznemu) lub z uwagi na działanie Siły Wyższej (zwrot kosztów poniesionych przez Partnera Prywatnego, bez dodatkowych odszkodowań dla Stron Umowy). Sposób rozliczenia uzależniony jest również od Etapu trwania Umowy, na którym rozwiązanie Umowy nastąpiło. przewidziane Kary Umowne zostały ustanowione odrębnie dla Etapu Inwestycyjnego i odrębnie dla Etapu Utrzymania i Zarządzania, w którym oprócz kar umownych Podmiot Publiczny może również zastosować mechanizm obniżenia Wynagrodzenia. w Umowie została ustanowiona odrębna procedura rozstrzygania sporów. Obowiązywanie Umowy kończy się w wyniku: upływu okresu jej obowiązywania, lub odstąpienia od Umowy przez którąkolwiek ze Stron, lub wypowiedzeniu Umowy przez którąkolwiek ze Stron. Źródło: Opracowanie własne MR na podstawie Raportu Końcowego z realizacji Projektu. 17\n18 Tabela 5 Postanowienia ekonomiczno-techniczne w umowie. Koncepcja Projektowa i Dokumentacja Projektowa: Partner Prywatny zobowiązuje się do opracowania Dokumentacji Projektowej przedmiotu Przedsięwzięcia, zgodnie z PFU, umową oraz przepisami, w tym Przepisami Prawa techniczno budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej; Warunkiem przystąpienia do prac nad opracowaniem Dokumentacji Projektowej jest wykonanie Koncepcji Projektowej dwuwariantowej, która zostanie zatwierdzona przez Podmiot Publiczny. Przekazanie Dokumentacji Projektowej oraz zgłaszania do niej uwag: na podstawie wybranej i zatwierdzonej przez Podmiot Publiczny Koncepcji Projektowej, Partner Prywatny opracuje i przekaże Podmiotowi Publicznemu: wielobranżowy Projekt Budowlany; wielobranżowy Projekt Wykonawczy wraz z przedmiarem robót i kosztorysem inwestorskim; projekt aranżacji i wyposażenia wnętrz. Przedmiot Robót Budowlanych: Partner Prywatny zobowiązuje się do wykonania Robót Budowlanych w sposób zgodny z Dokumentacją Projektową, zasadami sztuki budowlanej, normami branżowymi i postanowieniami Prawa Budowlanego, przepisami wykonawczymi do tej ustawy, oraz zgodnie z warunkami wskazanymi w ofercie. Termin wykonania Robót Budowlanych: termin wykonania robót budowalnych określono w ofercie Wykonawcy i wynosi on 33 miesiące. Bieg tego terminu rozpoczyna się od dnia Zamknięcia Finansowania. Obowiązki Podmiotu Publicznego: na Etapie Inwestycyjnym do obowiązków Podmiotu Publicznego należy w szczególności: zgłaszanie uwag, zmian oraz zaakceptowanie Dokumentacji Projektowej, w zakresie i na zasadach określonych w Umowie; terminowy udział w czynnościach związanych z odbiorami Robót Budowlanych po sprawdzeniu ich należytego wykonania; potwierdzanie na wniosek Partnera Prywatnego wartości wykonanych Robót Budowlanych po odbiorach dokonanych przez Partnera Prywatnego; udzielenie pełnomocnictwa Partnerowi Prywatnemu lub jego przedstawicielowi celem uzyskania decyzji o Pozwoleniu na budowę; przeniesienie ostatecznej decyzji o Pozwoleniu na budowę na Partnera Prywatnego; współpraca z Partnerem Prywatnym we wszelkich aspektach związanych z realizacją Umowy. Obowiązki Partnera Prywatnego: na Etapie Inwestycyjnym do obowiązków Partnera Prywatnego należy przygotowanie i przeprowadzenie procesu inwestycyjnego w tym w szczególności: Opracowanie Dokumentacji Projektowej; zabezpieczenie i wygrodzenie Terenu Budowy z równoczesnym zapewnieniem bezpiecznego przejścia i przebywania użytkowników; odpowiednie oznakowanie Terenu Budowy, w tym wykonanie tablicy informacyjnej; zapewnienie dozoru mienia na Terenie Budowy na własny koszt. 18\n19 Obowiązki Partnera Prywatnego: Kierownik budowy i kierownicy robót: zapewnienie na własny koszt nadzoru inwestorskiego oraz nadzoru autorskiego; Wykonanie Obiektu z materiałów odpowiadających wymaganiom określonym w art. 10 ustawy Prawo Budowlane; zapewnienie na własny koszt transportu odpadów do miejsc ich wykorzystania lub utylizacji, łącznie z kosztami utylizacji; ponoszenie odpowiedzialności na zasadach określonych w Umowie oraz w Przepisach Prawa za stan i przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochronę przeciw pożarową i dozór mienia na Terenie Budowy, jak i za wszelkie szkody powstałe w trakcie trwania Robót Budowlanych na Terenie Budowy lub mających związek z prowadzonymi Robotami Budowlanymi; terminowego wykonania i odbioru Robót Budowlanych; posiadanie niezbędnych dokumentów potwierdzających parametry techniczne oraz wymagane normy stosowanych materiałów i urządzeń w tym np. wyników oraz protokołów badań, sprawozdań i prób dotyczących realizowanego przedmiotu Umowy. Partner Prywatny, w celu wykonania Robót Budowlanych, wyznaczy: kierownika budowy; kierownika robót branżowych w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i wewnętrznych, urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych; kierownika robót branżowych w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci i instalacji wewnętrznych, urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych; kierownika robót branżowych w specjalności telekomunikacyjnej; inne osoby niezbędne do realizacji Robót Budowlanych zgodnie z przepisami Prawa Budowlanego. Nadzór inwestorski: Nadzór autorski: Odbiory: w terminie 45 dni przed harmonogramowym rozpoczęciem robót budowlanych, w rozumieniu Prawa Budowlanego, Partner Prywatny ustanowi inspektora/inspektorów nadzoru inwestorskiego, celem pełnienia nadzoru inwestorskiego w rozumieniu Prawa Budowlanego. Partner Prywatny zapewnia wykonywanie nadzoru autorskiego nad realizacją robót budowlanych, w rozumieniu Prawa Budowlanego w oparciu o Dokumentację Projektową. odbiory robót budowlanych, w rozumieniu Prawa Budowlanego będą odbywały się przy udziale przedstawiciela Podmiotu Publicznego, któremu przysługuje prawo kontroli realizacji Umowy. Pozwolenie na użytkowanie: Etap Utrzymania i Zarządzania: po dokonaniu odbioru Robót Budowlanych Partner Prywatny dokona niezwłocznie na własny koszt wszelkich czynności niezbędnych do uzyskania Pozwolenia Na Użytkowanie Obiektu. Etap ten rozpoczyna się z dniem uzyskania Pozwolenia Na Użytkowanie Obiektu; celem Etapu Utrzymania i Zarządzania jest zagwarantowanie Podmiotowi Publicznemu dostępności przez wskazany w Umowie czas określonego standardu i jakości Obiektu oraz zapewnienie funkcjonowania infrastruktury zgodnie z jej przeznaczeniem; na Etapie Utrzymania i Zarządzania Partner Prywatny zobligowany jest do przeprowadzania konserwacji oraz remontów i napraw koniecznych do utrzymania obiektu w należytym stanie, oraz do dokonania wszelkich innych nakładów koniecznych do prawidłowego korzystania z obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem przez okres obowiązywania umowy. Źródło: Opracowanie własne MR na podstawie Raportu Końcowego z realizacji Projektu. 19\n20 Tabela 6 Wykaz załączników do umowy ppp w Projekcie. Załączniki do umowy ppp: Opis standardów utrzymania - Załącznik nr 1 Oferta Partnera Prywatnego Załącznik nr 2 Program Funkcjonalno-Użytkowy Załącznik nr 3 Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego Załącznik nr 4 Decyzja w sprawie przekazania trwałego zarządu nieruchomości obejmującej działki ew. o nr: 28/6, 29/5, 30/4 i 30/5 Załącznik nr 5 Aktualny odpis z księgi wieczystej Załącznik nr 6 Harmonogram Wynagrodzenia Załącznik nr 7 Zasady naliczania kar umownych na Etapie Utrzymania i Zarządzania Załącznik nr 8 Wzór Umowy Dzierżawy Załącznik nr 9 Podział wartości Robót Budowlanych Załącznik nr 10 Zakres Umowy Bezpośredniej Załącznik nr 11 Opinia geotechniczna Załącznik nr 12 Decyzja w sprawie wygaśnięcia części trwałego zarządu Nieruchomości, Załącznik nr 13 Aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego Warbud - Infrastruktura Sp. z o.o. Załącznik nr 14 Pełnomocnictwo do zawarcia Umowy w imieniu Warbud - Infrastruktura Sp. z o.o. Załącznik nr 15 Powołanie przez Ministra Sprawiedliwości p. Józefa Kiełbasy na stanowisko dyrektora Sądu Okręgowego w Nowym Sączu - Załącznik nr 16 Źródło: Opracowanie własne MR na podstawie umowy ppp. 20\n21 E. PORÓWNANIE MODELU TRADYCYJNEGO Z NAJKORZYSTNIEJSZĄ OFERTĄ PPP Po dokonaniu wyboru najkorzystniejszej oferty sporządzony został Komparator Sektora Publicznego (PSC) 24. Celem analizy było porównanie opłacalności realizacji oferty firmy Warbud Infrastruktura Sp. z o.o. z korzyściami wynikającymi z zastosowania metody tradycyjnej; odpowiedź na pytanie czy model ppp tworzy większą wartość dodaną (Value for Money) niż model publiczny 25, 26. W badaniu uwzględniono wszystkie koszty i ryzyka związane z realizacją Projektu rozumianą jako suma etapów: projektowego, inwestycyjnego i eksploatacyjnego. Poniżej przedstawiono koszty świadczenia poszczególnych usług, a następnie wycenę ryzyka ich świadczenia w obu analizowanych modelach. Nakłady związane z etapem inwestycyjnym budowa obiektu w formule ppp skalkulowano na kwotę wyższą niż w modelu tradycyjnym o prawie 3 mln PLN. Natomiast po dodaniu kosztów ponoszonych na etapie utrzymania i zarządzania oszczędności modelu ppp względem formuły tradycyjnej obliczono na poziomie rzędu 12 mln PLN. Również koszty finansowania inwestycji w formule ppp okazały się niższe niż w modelu tradycyjnym o ponad 4 mln PLN. Łącznie więc wartość dodaną realizacji projektu w modelu ppp wyceniono na poziomie ok. 13 mln PLN 27. Z kolei wycena ryzyka realizacji Projektu w modelu tradycyjnym została oszacowana na kwotę prawie 24 mln PLN. Na podstawie założeń najkorzystniejszej oferty można wywnioskować, że ryzyko realizacji tego samego zakresu usług przez Partnera Prywatnego zostało przez niego wycenione na kwotę ok. 8 mln PLN. Różnica - 16 mln PLN - stanowi wartość dodaną Projektu 28. Ryzyka wzięte pod uwagę przy szacowaniu ww. kwot przedstawiono w tabeli nr Na etapie analiz przedrealizacyjnych również dokonano szacowania wartości zamówienia w modelu tradycyjnym i wariancie ppp. Analizę powtórzono po wyborze najkorzystniejszej oferty, ze względu na fakt, że na etapie wcześniejszym wartość umowy była liczona według innych założeń, które częściowo zostały zmienione w wyniku uzgodnień wypracowanych w czasie dialogu konkurencyjnego. Negocjacje wykazały konieczność zwiększenia zakresu świadczonych usług. Dotyczyło to przed wszystkim bieżących napraw, remontów, odtworzeń, generalnego remontu na koniec umowy o PPP, zużycia energii elektrycznej na potrzeby utrzymania budynku, a także uwzględnienia w analizie ryzyka zużycia energii elektrycznej na potrzeby klimatyzacji. Ponadto głównym założeniem w ramach pierwszego etapu doradztwa był fakt, iż waloryzacja wynagrodzenia była stała. Wynosiła ona corocznie 3%. W ostatecznej wersji umowy o PPP, w wyniku ustaleń z dialogu konkurencyjnego, waloryzacja większej części wynagrodzenia jest pochodną aktualnych warunków makroekonomicznych takich jak inflacja, koszty energii czy koszty pozyskania kapitału (WIBOR). Bez względu jednak na etap realizacji analizy, wykazała ona, że realizacja zamówienia w formie ppp jest bardziej korzystana dla Podmiotu Publicznego niż w formule tradycyjnej. Opracowano na podstawie: Raport Końcowy dla projektu pn. Budowa budynku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu przy ul. Grunwaldzkiej. 25 W sytuacji, kiedy realizacja projektu w formule PPP nie generuje wartości dodanej, wskazane jest odstąpienie od partnerstwa publiczno - prywatnego i rozważenie realizacji danego przedsięwzięcia z wykorzystaniem modelu publicznego. 26 BUDOWA BUDYNKU SĄDU REJONOWEGO W NOWYM SĄCZU PRZY UL. GRUNWALDZKIEJ, Porównanie najkorzystniejszej oferty z tradycyjną metodą realizacji Projektu tzw. Komparator sektora publicznego ( Public Sector Comparator ), s ; porównaj: Biuletyn partnerstwa publiczno-prywatnego, s , 27 BUDOWA BUDYNKU SĄDU REJONOWEGO W NOWYM SĄCZU PRZY UL. GRUNWALDZKIEJ, Porównanie najkorzystniejszej oferty z tradycyjną metodą realizacji Projektu tzw. Komparator sektora publicznego ( Public Sector Comparator ), s Ibidem, s\n22 Tabela 7 Ryzyka w Projekcie (bez uwzględnienia dodatkowych ryzyk z oferty). Ryzyko budowy: ryzyko budowlane ryzyko przygotowania przedsięwzięcia ryzyko legislacyjne ryzyko makroekonomiczne ryzyko regulacyjne ryzyko siły wyższej ryzyko środowiskowe ryzyko lokalizacyjne ryzyko braku akceptacji społecznej Ryzyko utrzymania i świadczenia usług: ryzyko dostępności infrastruktury ryzyko dostępności eksploatacyjnej ryzyko rynkowe ryzyko polityczne ryzyko legislacyjne ryzyko makroekonomiczne ryzyko regulacyjne ryzyko przychodowe ryzyko siły wyższej ryzyko rozstrzygania sporów ryzyko związane z trybem i czasem przekazania składników majątkowych ryzyko wartości przekazanych składników majątkowych ryzyko lokalizacyjne Źródło: Opracowanie własne MR na podstawie Porównania najkorzystniejszej oferty z tradycyjna metodą realizacji Projektu tzw. Komparator Sektora publicznego. 22\n23 Dodatkową korzyścią realizacji Projektu w formule PPP jest zobowiązanie Partnera Prywatnego do zarządzenia ryzykami, które wynikają ze złożonej oferty (tabela nr 2). Ryzyka te wyceniono na kwotę ponad 5 mln PLN 29. Łącznie wartość dodaną realizacji Projektu w formule ppp w porównaniu z tradycyjnym zamówieniem oszacowano na kwotę 34 mln PLN. Wartością dodaną Przedsięwzięcia jest również alokacja po stronie Partnera Prywatnego wszelkich obowiązków i ryzyk związanych ze świadczeniem usług w takich obszarach jak: zużycie energii elektrycznej przez budynek; zużycie energii cieplnej; wywóz odpadów stałych; utrzymanie nieruchomości w czystości; ubezpieczenia nieruchomości; remonty, naprawy bieżące i konserwacje; przeglądy techniczne budynku wynikające z prawa budowlanego oraz innych przepisów prawa oraz przeglądy wynikającej z zaleceń producenta; utrzymanie przeglądów instalacji wodno-kanalizacyjnej i elektrycznej (w tym niskoprądowej) oraz klimatyzacji; dozorowanie urządzeń podlegających dozorowi Urzędu Dozoru Technicznego; ochrona osób i terenu Sądu Rejonowego w Nowym Sączu; przeglądy i konserwacja wyposażenia ruchomego dostarczanego przez Partnera Prywatnego; zarządzanie obiektem; wyposażenie i prowadzenie bufetu. Wyszczególnione zadania tworzą zespół wzajemnie ze sobą powiązanych elementów, które będą nadzorowane przez jednego partnera, co powinno przełożyć się na podniesienie efektywności w obszarze zarządzania budynkiem 30. F. WPŁYW PROJEKTU NA DŁUG PUBLICZNY Celem Zamawiającego od początku realizacji Projektu było przeniesienie na Partnera Prywatnego większości ryzyka budowy i ryzyka dostępności, co oznaczałoby, że Przedsięwzięcie nie wpływa na poziom państwowego długu publicznego i deficyt sektora finansów publicznych, inaczej mówiąc, jest poza bilansem sektora instytucji rządowych i samorządowych (tabela nr 8). 29 Ibidem, s Ibidem, s\n24 Tabela 8 Ryzyka po stronie Partnera Prywatnego. Ryzyka po stronie Partnera Prywatnego: finansowanie etapu przygotowawczego, etapu inwestycyjnego wraz z opłatami za pobrane media na realizację zadania w zakresie robót budowlanych; finansowanie zadań występujących na etapie utrzymania i zarządzania, określonych w umowie ppp; należyte i terminowe przeprowadzenie robót budowlanych, w celu realizacji Przedsięwzięcia; dostępność materiałów, podwykonawców, zewnętrznych ekspertów; spłata zaciągniętych środków kredytowych lub innych zobowiązań finansowych; zmiana cen wykonania robót budowlanych, dostaw i usług; zmiana w kosztach zarządzania i utrzymania obiektu oraz w zakresie konserwacji oraz remontów i napraw; zapewnienie dostępności na etapie utrzymania i zarządzania; dotyczące zmian technicznych i technologicznych; kosztów zużycia energii elektrycznej potrzebnej do działania systemu klimatyzacji; skrócenia okresu usunięcia awarii; prowadzenia robót budowlanych bez względu na warunki atmosferyczne; prowadzenia bufetu. Źródło: Opracowanie własne MR na podstawie umowy ppp. Jak wspomniano już wyżej, Partner Prywatny zobowiązał się także do przejęcia na siebie dodatkowych ryzyk wyszczególnionych w ofercie (cztery ostanie pozycje z tabeli nr 8). Na podstawie przytoczonych postanowień umowy ppp można stwierdzić, że Partner Prywatny ponosi większość ryzyka budowy i ryzyka dostępności. Powyższe oznacza, zgodnie z treścią art. 18a ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym, klasyfikację Przedsięwzięcia poza długiem publicznym i deficytem sektora finansów publicznych. 24\n25 4. ZAMKNIĘCIE FINANSOWE PODPISANIE UMOWY DOTYCZĄCEJ FINANSOWANIA PROJEKTU A. ETAPY PROCESU ZAMKNIĘCIA FINANSOWEGO UMOWY PPP Rysunek 5 Etapy prac nad finalizacją zamknięcia finansowego. zabezpieczenie uzyskania zamknięcia finansowego zawarcie aneksu podpisanie umowy bezpośredniej i umowy dotyczącej finansownia Źródło: Opracowanie własne MR. Partner Prywatny w przedmiotowym Projekcie, zgodnie z postanowieniami umowy ppp, w ciągu 6 miesięcy od daty podpisania kontraktu ppp, był zobowiązany do uzyskania finansowania na realizację Projektu. W Przedsięwzięciu przed zamknięciem finansowym miały miejsce zdarzenia, których bieg determinowała treść postanowień umowy ppp. W celu zabezpieczenia uzyskania finansowania Partner Prywatny był zobowiązany do wniesienia ustalonej przez Strony kwoty PLN, w ciągu 7 dni od zawarcia umowy ppp. Następnie, w terminie 30 dni od podpisania kontraktu ppp Partner Prywatny przedstawił wstępny harmonogram robót, w tym samym terminie Podmiot Publiczny był zobligowany do udzielenia Partnerowi Prywatnemu lub jego przedstawicielom wszelkich pełnomocnictw związanych z wystąpieniem o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Z kolei 3 miesiące od zawarcia kontraktu ppp, Partner Prywatny zobowiązał się przygotować i przedłożyć do zatwierdzenia Podmiotowi Publicznemu koncepcję projektową dwuwariantową nowej siedziby Sądu Rejonowego w Nowym Sączu (bryła budynku publicznie po raz pierwszy została zaprezentowana, podczas uroczystości podpisania umowy dotyczącej finansowania). B. ZAWARCIE ANEKSU DO UMOWY PPP W związku z uzyskaniem przez Podmiot Publiczny 31 oraz Partnera Prywatnego 32 interpretacji indywidualnych prawa podatkowego wydanych w imieniu Ministra Finansów, z których wynikał inny sposób rozliczenia podatku VAT od kosztów inwestycyjnych niż zapisany w umowie ppp, Strony zdecydowały się na zawarcie aneksu do kontraktu ppp. Możliwość zmiany postanowień umowy w wyżej opisanym przypadku została przewidziana w umowie ppp Interpretacja indywidualna: sygn. IBPP1/ /14/AZb z dnia 12 marca 2015 roku 32 Interpretacja indywidulana: sygn. IPPP1/ /14-2/EK z dnia 05 lutego 2015 roku; 33 Strony postanowiły, że w przypadku wydania przez organy administracji publicznej, sądy administracyjne lub inne uprawnione organy lub instytucje państwowe decyzji, interpretacji przepisów prawa podatkowego, orzeczeń lub innych rozstrzygnięć, z urzędu lub na wniosek którejkolwiek ze Stron, z których będzie wynikał inny sposób rozliczania VAT od świadczeń realizowanych przez Partnera Prywatnego w stosunku do modelu finansowego przyjętego w Harmonogramie Wynagrodzenia na dzień złożenia Oferty, umowa ulegnie zmianie m.in. w ten sposób, że część Wynagrodzenia, której dotyczy zmiana sposobu rozliczania VAT, będzie podlegała rekalkulacji w ramach nowego Harmonogramu Wynagrodzenia, której przyjęcie wymaga uprzedniego zatwierdzenia przez Podmiot Publiczny 25\n26 Zagadnienie podatku VAT w Projekcie Problem płatności podatku VAT sprowadzał się do ustalenia momentu, w którym po stronie Partnera Prywatnego powstawał będzie obowiązek zapłaty podatku od towaru i usług za wykonanie robót budowalnych, co wprost wiązało się z uznaniem, w świetle postanowień ustawy o VAT, etapu budowy i etapu eksploatacji albo za jedną usługę kompleksową, albo za dwie usługi rozdzielne (nie-komleksowe). W omawianym Projekcie, jak w każdym innym przedsięwzięciu ppp, gdzie mamy do czynienie z opłatą za dostępność, Partner Prywatny zobowiązany jest do wybudowania, a następnie do zarządzania i utrzymania powstałą infrastrukturą. Możemy więc domniemywać, że przedmiotem zamówienia jest usługa kompleksowa, której celem, zgodnie z treścią zawartego kontraktu, jest zapewnienie dostępności obiektu w okresie i na zasadach określonych w Umowie, a więc ani wykonanie li tylko robót budowlanych, ani też niezależnie od nich świadczenie wyłącznie usługi zarządzania i utrzymania. Jeżeli przyjąć powyższe rozumowanie za prawidłowe, to w odniesieniu do zagadnienia płatności podatku od towaru i usług, oznaczałoby to, że Partner Prywatny powinien odprowadzić VAT zgodnie z pierwotnie ustalonym w umowie harmonogramem wynagradzania, tj. w kolejnych jednomiesięcznych okresach rozliczeniowych, w trakcie trwania całego okresu utrzymania i zarządzania (a nie być zobowiązanym do odprowadzenia VAT od kosztów inwestycyjnych tuż po realizacji etapu budowy) 34. Stanowiska nie podzielił jednak Minister Finansów, który stwierdził, że w omawianym przypadku nie można mówić o jednej kompleksowej usłudze, na którą składałyby się etap budowy wraz z etapem utrzymania i zarządzania. W konsekwencji powyższego, Minister Finansów uznał, że Partner Prywatny powinien odrębnie rozpoznać VAT od usługi budowlanej i odrębnie od usługi utrzymania i zarządzania. Stanowisko w przedmiocie płatności podatku VAT w Projekcie zajął także Podmiot Publiczny. W piśmie skierowanym do Ministra Finansów podniósł m.in., że utrzymanie interpretacji o rozdzielności usługi budowlanej od usługi utrzymania i zarządzania obiektem, rodzi konkretne skutki finansowe - obciąża budżet państwa dodatkowymi wydatkami. Powstanie bowiem obowiązku podatkowego w zakresie VAT po zakończeniu etapu budowy, oznacza konieczność zaciągnięcia przez Partnera Prywatnego dodatkowego kredytu, którego koszty finansowania ostatecznie poniesie Pod- 34 Zgodnie z zasadą ogólną dotyczącą powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT określną w art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. Jak stanowi art. 19a ust. 3 ustawy o VAT, usługę, dla której w związku z jej świadczeniem ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi. Powyższe, mogłoby stanowić podstawę prawną do rozliczenia podatku VAT na etapie utrzymania i zarządzania, gdyby przedsięwzięcie ppp rozumiane było jako usługa kompleksowa, na którą łącznie składają się etap inwestycyjny oraz etap eksploatacyjny. 26\n27 miot Publiczny w tzw. opłacie za dostępność. Tym samym jednorazowy przychód do budżetu państwa, który nastąpi w wyniku odprowadzenia podatku VAT przez Partnera Prywatnego na etapie inwestycyjnym można uznać za niejako pozorny, bowiem Partner Prywatny wkalkuluje jego wartość, wraz z kosztami aranżacji i finansowania, w opłatę za dostępność stanowiącą jego wynagrodzenie. Stanowisko Podmiotu Publicznego, co do zasady podzielił minister ds. rozwoju regionalnego, który również wystąpił z pismem do Ministra Finansów, przedstawiając abstrakcyjne stanowisko ws. kwestii powstania obowiązku zapłaty podatku VAT w przedsięwzięciach ppp realizowanych z opłatą za dostępność. Minister ds. rozwoju regionalnego dodatkowo, w stosunku do wcześniej przytoczonych argumentów, podniósł, że w przypadku podtrzymania interpretacji o rozdzielności w projektach ppp usług budowlanej i utrzymania/zarządzania, Partner Prywatny zostanie zobowiązany do zapłaty podatku VAT od wynagrodzenia, którego nie otrzymał i którego w skrajnej sytuacji nigdy w całości może nie otrzymać, jeżeli na etapie eksploatacji obiektu dojdzie do rozwiązania umowy. W stanowisku podniesiono także kwestię dotyczącą konsekwencji finansowych pozyskania dodatkowych środków na zapłatę przez Partnera Prywatnego podatku VAT, w przypadku konieczności jego odprowadzenia po zakończeniu etapu budowy. Koszty te w odniesieniu do inwestycji o wartości 40 mln zł oszacowano na wartość około 6 mln zł w trakcie trwania umowy. Oznacza to, że inwestycja drożeje o około 5-8% biorąc pod uwagę cały okres obowiązywania kontraktu ppp. Utrzymanie obecnego status quo w odniesieniu do interpretacji płatności podatku VAT w przedsięwzięciach ppp realizowanych z opłatą za dostępność, może negatywnie rzutować na rozwój rynku ppp w Polsce. Należy więc dążyć do wypracowania spójnego rozumienia pojęcia przedsięwzięcia ppp zarówno na gruncie przepisów wprost odnoszących się do ppp, jak również w odniesieniu do prawa podatkowego. W przypadku braku osiągnięcia konsensusu niezbędne może okazać się podjęcie działań zmierzających do zmiany obowiązujących przepisów prawa. 27\n28 C. UMOWA BEZPOŚREDNIA Równolegle do prac nad aneksem toczyły się prace nad finalizacją postanowień umowy bezpośredniej. W odnośnym dokumencie, który co do zasady jest instrumentem fakultatywnym, zawarte zostały postanowienia odpowiadające zakresowi regulacji dopuszczonych umową ppp załącznik 11 kontraktu ppp (tabela nr 9). Tabela 9 Regulacje prawne umowy bezpośredniej dopuszczone przez Strony kontraktu ppp. Zakres umowy bezpośredniej: 1. Zgody Stron Umowy na warunkowe cesje wierzytelności, wynikających z Umowy. 2. Cesja praw na rzecz Instytucji Finansującej z umów ubezpieczenia przez cały okres Finansowania przez Instytucję Finansującą. 3. Zmiany warunków umowy ubezpieczenia. 4. Zastaw rejestrowy na udziałach Partnera Prywatnego. 5. Zasady kumulatywnego przystąpienia do długu Partnera Prywatnego przez podmioty trzecie, z wyłączeniem takiej możliwości w stosunku do Podmiotu Publicznego. 6. Obowiązki zawiadamiania Instytucji Finansującej o: 1) Sporach między partnerami Umowy oraz sporach ze stronami trzecimi w odniesieniu do przedmiotu Umowy oraz o sposobach i skutkach ich rozwiązania, 2) Zamiarze rozwiązania Umowy lub innych umów związanych z realizowaną inwestycją (w tym m.in. Umowy Dzierżawy) przez Podmiot Publiczny lub o spełnieniu w opinii Podmiotu Publicznego przesłanek upoważniających Partnera Prywatnego do rozwiązania Umowy, 3) Wyliczeniach stawek waloryzujących opłatę za dostępność, 4) Nałożeniu kar umownych, 5) Zaistnieniu lub prawdopodobieństwie wystąpienia zdarzeń faktycznych i prawnych, które mogą mieć istotny wpływ na realizację Umowy, 6) Zobowiązaniu Podmiotu Publicznego do zapłaty odsetek ustawowych w przypadku opóźnień w zapłacie opłaty za dostępność wymagalnej na podstawie Umowy na rzecz Partnera Prywatnego. 28\n29 Zakres umowy bezpośredniej cd.: 7. Obowiązki informowania Podmiotu Publicznego o: 1) Sporach między Stronami Umowy Kredytowej oraz Sporach ze stronami trzecimi w odniesieniu do przedmiotu Umowy Kredytowej oraz o sposobach i skutkach ich rozwiązania, 2) Zamiarze rozwiązania Umowy lub innych umów związanych z realizowaną inwestycją przez Instytucję Finansującą lub o spełnieniu w opinii Instytucji Finansującej przesłanek upoważniających Partnera Prywatnego do rozwiązania Umowy, 3) Nałożeniu kar umownych na Partnera Prywatnego, 4) Zaistnieniu lub prawdopodobieństwie wystąpienia zdarzeń faktycznych i prawnych, które mogą mieć istotny wpływ na realizację Umowy Kredytowej. 8. Prawo Instytucji Finansującej do udziału w odbiorach częściowych inwestycji, posiedzeniach Komisji Rozjemczej oraz prawo do uzyskiwania w trakcie okresu kredytowania okresowych raportów z przebiegu realizacji Przedsięwzięcia. 9. Prawo Interwencji, na zasadach określonych w Umowie. Źródło: Opracowanie własne MR na podstawie umowy ppp Załącznik nr 11. Celem Podmiotu Publicznego i MR było zagwarantowanie, aby treść umowy bezpośredniej była zgodna z tym konkretnym Projektem, nie była sprzeczna z umową ppp oraz przepisami prawa, w szczególności odnoszącymi się do działalności sądów powszechnych, a także z zasadami gospodarowania środkami publicznymi oraz aby postanowienia umowy bezpośredniej nie naruszały przyjętej w umowie ppp alokacji ryzyk. D. PODPISANIE UMOWY BEZPOŚREDNIEJ I UMOWY DOTYCZĄCEJ FINANSOWANIA 24 sierpnia 2015 r. miało miejsce podpisanie umowy dotyczącej finansowania pomiędzy Bankiem Gospodarstwa Krajowego zapewniającym finansowanie, a Partnerem Prywatnym, firmą PPP Projekt SP. z o.o. (wcześniej Warbud-Infrastruktura Sp. z o.o.). Podczas tej samej uroczystości podpisana została również umowa bezpośrednia pomiędzy Bankiem Gospodarstwa Krajowego, PPP Projekt SP. z o.o. a Skarbem Państwa Sądem Okręgowym w Nowym Sączu. Projekt uzyskał finansowanie w ramach programu Inwestycje polskie. BGK stawia sobie za cel strategiczny wzmacnianie kompetencji w zakresie projektów realizowanych w formule Partnerstwa Publiczno-Prywatnego. Zapewnia: dostępność finansowania długoterminowego; 29\n30 zespół ekspertów dedykowany finansowaniu przedsięwzięć PPP; indywidualne podejście do transakcji 35. Tabela 10 Umowy analizowane przez instytucję finansującą przed zamknięciem finansowym. Umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym: Umowa bezpośrednia (podmiot publiczny, podmiot prywatny, bank): Inne umowy generujące przychody partnera prywatnego Umowy z wykonawcami projektu ppp: podmiot publiczny podział ryzyka oraz sposoby jego ograniczania forma, kalkulacja i podział wynagrodzenia zasady i limity obniżania poziomu wynagrodzenia zasady naliczania i limity kar umownych warunki oraz mechanizm rozliczeń na wypadek rozwiązania umowy zasady zmian umowy prawo interwencji dla instytucji finansującej pozostałe warunki (zasady dysponowania majątkiem, ubezpieczenia, inne) zgoda na cesję praw i wierzytelności z Umowy o PPP obowiązki informacyjne stron zapotrzebowanie na usługi prognozowany wolumen oraz ceny sprzedaży akceptowalna dla banku kondycja finansowa oraz doświadczenie zaangażowanych podmiotów akceptowalna dla banku treść umów z wykonawcami, zarządzającym, głównymi dostawcami produktów i usług (prognozowane koszty usług) gwarancje należytego wykonania umów projektu cesje praw oraz wierzytelności z umów projektu umowy bezpośrednie Umowa wsparcia od sponsorów (spółki matki partnera prywatnego) projektu ppp Umowy zabezpieczeń Źródło: Opracowanie własne MR na podstawie prezentacji BGK, r., Katowice. 35 Prezentacja BGK, Finansowanie projektu PPP na przykładzie budynku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu, Katowice, 25 listopada 2015 r. 30\n31 E. REKOMENDACJE W ZAKRESIE ORGANIZACJI PRAC Na tym etapie prac szczególną uwagę należało zwrócić na zapewnienie zgodności nowo powstałych dokumentów z zawartą już wcześniej umową ppp, zwłaszcza przyjętym podziałem ryzyk. Ponadto postanowienia, zwłaszcza umowy bezpośredniej, musiały uwzględniać szczególny porządek prawny, który reguluje funkcjonowanie sądów powszechnych, było to również istotne w przypadku zatwierdzania koncepcji projektowej. Przyszli zamawiający powinni zwrócić także uwagę na treść postanowień umowy z doradcą, aby uniknąć sytuacji, w której umowa wygasa w trakcie realizacji projektu i tym samym zamawiający pozostaje bez wsparcia doradczego. Nacisk w umowie z doradcą powinien być położony nie na okres jej obowiązywania, a na realizację konkretnych zadań/czynności. Niewątpliwie sprawą niezwykle istotną jest zaangażowanie instytucji finansującej w toczące się postępowanie już na etapie dialogu, a może nawet wcześniej tj. testowania rynku 36. Osobnym zagadnieniem jest przyjęte w Projekcie rozwiązanie o rozdzieleniu zamknięcia komercyjnego od zamknięcia finansowego. Zgodnie z międzynarodowymi standardami przyjmuje się, że finalizowanie postanowień umowy ppp powinno odbywać się równolegle z zakończeniem uzgodnień finansowych. 36 Bankowalność projektu ppp. Podejście instytucji finansowych, s\n32 5. PODSUMOWANIE Projekt budowy nowej siedziby dla Sądu Rejonowego w Nowym Sączu to przedsięwzięcie bez precedensu. Pierwsza inwestycja ppp realizowana przez administrację centralną na podstawie ustawy o ppp z 2008 r. Ze względu na znaczenie przedsięwzięcia dla rozwoju rynku ppp, MR zdecydowało o zaangażowaniu swoich ekspertów w jego realizację. Prace od początku etapu przygotowawczego tj. od daty utworzenia Zespołu Sterującego do podpisania umowy dotyczącej finansowania trwały ponad 3 lata. Dalsze etapy realizacji przedsięwzięcia wynikają już wprost z umowy i zostały przedstawione w tabeli nr 11. Tabela 11 Etapy prac w Projekcie po podpisaniu umowy ppp. Podpisanie umowy ppp Etap Przygotowawczy - max. 6 miesięcy Etap Inwestycyjny - max 33 miesiące Koncepcja projektowa oraz zamknięcie finansowe Dokumentacja projektowa oraz pozwolenie na budowę Budowa obiektu wraz z pozwolenia na użytkowanie Etap Utrzymania i Zarządzania - 20 lat utrzymanie i zarządzanie Źródło: Opracowanie własne na podstawie prezentacji WARBUD-Infrastruktura Sp. z o.o. Poniżej zebrano najważniejsze rekomendacje i dobre praktyki dla przyszłych zamawiających, które zostały wypracowane w czasie dotychczasowej realizacji Projektu. Ponadto, w celu podsumowania kluczowych wydarzeń, które miały miejsce na przestrzeni ostatnich trzech lat wdrażania Przedsięwzięcia przygotowane zostało kalendarium Projektu. Tabela 12 Wykaz dobrych praktyk w Projekcie. Prace przygotowawcze: precyzyjne zdefiniowanie roli, kompetencji, składu i obowiązków wszystkich podmiotów (zespołów, komisji) zaangażowanych w realizację projektu oraz relacji między nimi; opracowanie przed rozpoczęciem negocjacji Zasad prowadzenia dialogu konkurencyjnego; w tego rodzaju dokumencie powinny zostać jasno sprecyzowane przede wszystkim reguły dotyczące sposobu komunikowania się stron dialogu, zasady jego prowadzenia, działania poprzedzające dialog; zaangażowanie w prace nad projektem wszystkich interesariuszy publicznych mogących mieć istotny wpływ na jego realizację, zarówno w odniesieniu do kwestii formalnych, jak również służyć wsparciem merytorycznym; w przypadku braku doświadczenia w realizacji projektów ppp i wprowadzeniu dialogu konkurencyjnego Zamawiający powinien skorzystać ze wsparcia eksperckiego; doradca powinien dysponować niezbędnym doświadczeniem w realizacji projektów ppp, należy więc dołożyć wszelkich starań, aby ww. warunek został dostatecznie odzwierciedlony w kryteriach wyboru przyszłego doradcy; 32\n33 Ogłoszenie o zamówieniu: przed publikacją Ogłoszenia na wybór partnera prywatnego powinno zostać opracowane Memorandum Informacyjne skierowane do podmiotów zainteresowanych realizacją przedsięwzięcia oraz opcjonalnie ankieta, która może posłużyć do zbadania poziomu zainteresowania projektem przez potencjalnych Partnerów Prywatnych; Zamawiający powinien zadbać, aby warunki udziału w postępowaniu były adekwatne do przedmiotu zamówienia; nie mogą one utrudniać uczciwej konkurencji, tzn. być nieproporcjonalne do przedmiotu zamówienia, co może dyskryminować Wykonawców, którzy wykonali podobny do wymaganego zakres rzeczowy, ale w mniejszej niż wymagana liczbie; w projektach takich jak przedmiotowy decydującą rolę przy wyborze Wykonawcy powinna odgrywać techniczna wiedza i umiejętności dotyczące realizacji budowy sądu, a nie liczba wykonanych już robót budowlanych; wykazanie się duża liczbą realizacji nie zawsze musi dowodzić wystarczających umiejętności niezbędnych do wykonania przedmiotu zamówienia; rekomenduje się aby załączony do Zaproszenia do dialogu Opis potrzeb i wymagań został uszczegółowiony w stosunku do wersji tegoż dokumentu zawartej w Ogłoszeniu o zamówieniu; informacje zawarte w Ogłoszeniu powinny stanowić jedynie punkt wyjścia do dalszego Opisu potrzeb i wymagań załączonego do Zaproszenia do dialogu. Dialog: opis przedmiotu zamówienia powinien być adekwatny do etapu przygotowania projektu oraz jego charakteru, tak aby z jednej strony nie ograniczał Zamawiającego w trakcie procedury dialogu, a z drugiej strony pozwolił Wykonawcom zapoznać się ze specyfiką projektu, a przede wszystkim umożliwił podjęcie decyzji o udziale w postępowaniu; Zamawiający określając termin wykonania zamówienia powinien uwzględnić okres niezbędny do przygotowania inwestycji (w tym np. pozyskanie finansowania, rozpoczęcie robót), co wynika z faktu, iż Wykonawca nie ma obowiązku przygotowania się do realizacji zamówienia, którego jeszcze nie uzyskał; przed każdym spotkaniem negocjacyjnym obie Strony, tj. Zamawiający i Wykonawcy dopuszczeni do udziału w postępowaniu na wybór partnera prywatnego, powinny posiadać pełną wiedzę na temat zagadnień ujętych w agendzie spotkania, w tym przede wszystkim dysponować wszystkimi dokumentami, informacjami i innego rodzaju danymi niezbędnymi do przeprowadzenia danego etapu dialogu; Wykonawcy powinni mieć prawo do zgłaszania własnych postulatów, nowych zagadnień do agendy, jak również formułowania uwag do proponowanych w niej tematów; zaleca się, aby już do Zaproszenia Wykonawców na pierwszą turę dialogu załączony został projekt umowy; kolejne tury dialogu powinny być miejscem ustalania kluczowych rozwiązań SIWZ, umowy ppp, PFU i innych istotnych dokumentów w oparciu o wcześniej wypracowaną na spotkaniach przygotowawczych strategię postępowania; stanowić kamienie milowe w procesie dialogu. 33\n34 Etap udzielania odpowiedzi na pytania Wykonawców do SIWZ: Zamawiający powinien każdorazowo wyczerpująco uzasadnić swoją odpowiedź. Odnosić się wprost do zadanego pytania, uwzględniając wszystkie wątki podniesione przez Wykonawcę; w każdym przypadku, jeżeli jest to uzasadnione, Zamawiający powinien przywołać w odpowiedzi właściwe zapisy z projektu umowy ppp; odrzucając zgłoszone przez Wykonawców wnioski o wprowadzenie zmian/poprawek do SIWZ Podmiot Publiczny powinien wskazać powody nieuwzględnienia postulatu Partnera Prywatnego; udzielając po raz kolejny odpowiedzi na pytania dotyczące ściśle tego samego zagadnienia Zamawiający powinien każdorazowo odwoływać się do wcześniejszych odpowiedzi; w przypadku uwzględnienia postulatów Wykonawcy dotyczących konkretnego zapisu należy bezwzględnie dokonać analogicznych zmian we wszystkich powiązanych z nim zapisach SIWZ, np. paragrafach umowy lub załącznikach do niej; Zamawiający powinien na bieżąco aktualizować SIWZ, w szczególności projekt umowy, który w trybie rejestruj zmiany powinien być każdorazowo przekazywany Wykonawcom wraz z odpowiedziami na kolejne wnioski o wyjaśnienia do SIWZ; każda zmiana wprowadzona do projektu umowy implikuje konieczność jej uwzględnienia w innych częściach dokumentu. Umowę i pozostałe dokumenty SIWZ należy zmieniać łącznie, zapewniając spójność treści zarówno wewnątrz każdego z nich, jak również pomiędzy nimi; Zamawiający powinien na etapie udzielania odpowiedzi do SIWZ prowadzić zestawienie, w którym zostaną uwzględnione co najmniej: nr zapytania, podmiot składający zapytanie, data wpływu zapytania i data udzielenia odpowiedzi. Zestawienie takie może być bardzo przydatne na kolejnych etapach realziacji przedsięwzięcia. Zamknięcie komercyjne - sfinalizowanie umowy ppp: sporządzenie przed podpisaniem umowy ppp, wykazu czynności, które Podmiot Publiczny wraz z Partnerem Prywatnym powinni wykonać przed i po zawarciu umowy. Wykaz powinien zawierać odwołanie do konkretnego postanowienia z umowy, ostateczny termin realizacji, wskazywać konkretne jednostki/osoby odpowiedzialne za wykonanie danej czynności; wykaz powinien zostać uzupełniony o czynności, które będą wynikały z umowy bezpośredniej. 34\n35 Zamknięcie finansowe - sfinalizowanie uzgodnień finansowych: zaangażować banki już na etapie identyfikacji możliwych metod i modeli realizacji projektu, ponieważ to jakie warunki Wykonawca będzie mógł wynegocjować z instytucją finansową determinowane będzie przede wszystkim postanowieniami umowy ppp; ponadto, zaangażowanie instytucji finansowych na wczesnym etapie prac nad inwestycją, jak pokazuje praktyka, przekłada się także na szybsze zamknięcie finansowe projektu; zapewnienie zgodności nowo powstałych dokumentów z zawartą już wcześniej umową ppp, zwłaszcza przyjętym podziałem ryzyk; rozważenie zasadności łączenia w jeden proces zamknięcia komercyjnego i zamknięcia finansowego. Źródło: Opracowanie własne MR. 35\n36 ZAŁĄCZNIKI 1. Szczegółowy opis kryteriów oraz metodologia kalkulacji ofert. 2. Kalendarium wydarzeń w Projekcie. 3. Harmonogram realizacji Projektu. 36\n37 Załącznik nr 1 Szczegółowy opis kryteriów oraz metodologia kalkulacji ofert 1.1. Kryteria oceny ofert: Lp. Kryterium Waga Terminy i wysokość płatności lub innych świadczeń podmiotu publicznego Podział zadań i ryzyk związanych z Przedsięwzięciem pomiędzy Strony umowy 70 % 16 % 3. Okres trwania umowy PPP 14 % RAZEM: 100 % 1.2. Punkty przyznawane za podane wyżej kryteria będą liczone według następujących wzorów: 1) Kryterium 1 - Terminy i wysokość płatności lub innych świadczeń podmiotu publicznego. W kryterium tym będzie oceniania Cena, przez którą należy rozumieć całość Wynagrodzenia Wykonawcy z tytułu realizacji umowy. W ramach tego kryterium najwyższą liczbę punktów otrzyma oferta zawierająca najniższą wysokość Wynagrodzenia brutto. Skala punktów: 0-70 pkt X1 liczba punktów uzyskanych w Kryterium 1 cena oferty najniżej X1 = x 70 pkt cena oferty badanej 2) Kryterium 2 Podział zadań i ryzyk związanych z Przedsięwzięciem pomiędzy stfrony umowy. W ramach tego kryterium punkty będą przyznawane Wykonawcy, który w ramach realizacji Umowy przyjmie na siebie następujące ryzyka, związane z realizacją Przedsięwzięcia: 37\n38 Ryzyko Opis ryzyka Liczba punktów Ryzyko kosztów zużycia energii elektrycznej potrzebnej do działania systemu klimatyzacji Ryzyko skrócenia okresu usunięcia Awarii Ryzyko prowadzenia Robót Budowlanych bez względu na warunki atmosferyczne Ryzyko prowadzenia bufetu Partner Prywatny będzie pokrywał koszty zużycia energii elektrycznej potrzebnej do działania systemu klimatyzacji. Partner Prywatny skróci do 12 godzin czas usunięcia Awarii powodującej brak Całkowitej Dostępności Obiektu lub Częściowej Dostępności Obiektu w zakresie pomieszczeń lub urządzeń wymienionych w pkt. 7 załącznika nr 8 do umowy. Partner Prywatny będzie ponosił ryzyko wykonania Robót Budowlanych bez względu na zaistniałe warunki atmosferyczne, a ich wystąpienie nie będzie stanowiło Zdarzenia nadzwyczajnego. Partner Prywatny będzie zapewniał funkcjonowanie bufetu przez cały okres trwania Umowy Skala punktów: 0-16 pkt X2 liczba punktów uzyskanych w Kryterium 2 3) Kryterium 3 Okres trwania umowy PPP. W ramach tego kryterium oceniany będzie czas wykonania Etapu Inwestycyjnego. Punkty będą przyznawane Wykonawcy, który zrealizuje Etap Inwestycyjny w czasie Czas wykonania Etapu Inwestycyjnego Liczba punktów 33 miesiące 14 pkt 36 miesięcy 8 pkt 39 miesięcy 5 pkt 42 miesiące 0 38\n39 Skala punktów: 0-14 pkt X3 liczba punktów uzyskanych w Kryterium Oferty zostaną ocenione zgodnie z poniższym wzorem: X = X1 + X2 + X3 Gdzie: X łączna suma punktów oferty X1, X2, X3 liczba punktów uzyskanych w danym kryterium 1.4. Za najkorzystniejszą uznana zostanie oferta nie podlegająca odrzuceniu z najwyższą liczbą punktów Zamawiający zastosuje zaokrąglenie wyniku do dwóch miejsc po przecinku W przypadku wystąpienia omyłek w złożonej ofercie (formularz Oferty), Zamawiający poprawi omyłki na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy Pzp, tj. przyjmie za prawidłowe wartości jednostkowe i poprawi sumę i/lub iloczyn niniejszych wartości Opracowano na podstawie SIWZ dla Projektu. 39\n40 Załącznik nr 2 Kalendarium realizacji Projektu Identyfikacja projektu Postępowanie na wybór partnera prywatnego XI 2008 II 2011 IX 2011 VI 2012 Ustalenie lokalizacji dla inwestycji Program inwestycji i zgoda Ministra Sprawiedliwości Przeprowadzenie testu zasadności i możliwości realizacji projektu Wstępna analiza prawna dotycząca ppp X 2013 X 2013 XI-XII 2013 II 2014 II 2014 Powołanie Komisji Przetargowej Ogłoszenie na wybór partnera prywatnego Termin na składanie Wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Informacja o wynikach oceny spełnienia warunków w postępowaniu Zaproszenie do dialogu konkurencyjnego Przygotowanie organizacyjne II-VII 2014 Czas trwania dialogu konkurencyjnego (5 tur) VI 2012 V-VIII 2012 VIII 2012 IX-X 2012 X-XI 2012 XI 2012 XII 2012 Powołanie Zespołu Sterującego dla Projektu Sporządzanie dokumentacji przetargowej Ogłoszenie postępowania przetargowego na wybór doradcy dla Projektu Odpowiedzi Zamawiającego na zapytania do SIWZ Badanie i ocena ofert, w tym opinia biegłego I Wybór najkorzystniejszej oferty Odwołanie do Krajowej Izby Odwoławczej VIII 2014 X 2014 I 2015 I 2015 II 2015 II 2015 II 2015 II 2015 Informacja o zakończeniu dialogu konkurencyjnego Wysłanie zaproszenia do składnia ofert wraz z SIWZ Otwarcie ofert Protokół postępowania w trybie dialogu konkurencyjnego Informacja o wyborze najkorzystniejszej oferty Wybór najkorzystniejszej oferty Przeprowadzenie analizy PSC Wyrażenie zgody Ministra Sprawiedliwości na podpisanie umowy ppp I-II 2013 II 2013 Badanie i ocena ofert II Wybór najkorzystniejszej oferty III 2015 III 2015 Zakończenie doradztwa Zawarcie umowy o ppp III 2013 Zawarcie umowy na usługi doradcze Sfinalizowanie umowy ppp o uzgodnień finansowych/zarządzanie umową Źródło: Opracowanie własne MR. 40 Przygotowanie do wszczęcia postępowania III-V 2013 V 2013 VII 2013 IX 2013 Identyfikacja możliwych metod i modeli realizacji Projektu oraz wskazanie najlepszego modelu realizacji Memorandum informacyjne dla Projektu Skierowanie do Ministerstwa Sprawiedliwości wniosku o zgodę na dzierżawę nieruchomości Wniosek do Ministerstra Finansów o zgodę na sfinansowanie Projektu w formule ppp (art. 18 ustawy o ppp) VII 2015 VII 2015 VIII 2015 II 2016 V 2018 V 2018 VI 2038 Podpisanie Aneksu nr 1 do umowy ppp Zatwierdzenie koncepcji projektowej Zawarcie umowy kredytowej i umowy bezpośredniej Uzyskanie pozwolenia na budowę Maksymalny termin zakończenia robót budowlanych Uzyskanie pozwolenia na użytkowanie Zakończenie umowy ppp\nSĄD REJONOWY W NOWYM SĄCZU. ZAKOŃCZENIE I OCENA PROJEKTU. 12 CZERWCA 2018\n+ SĄD REJONOWY W NOWYM SĄCZU. ZAKOŃCZENIE I OCENA PROJEKTU. 12 CZERWCA 2018 + SĄD REJONOWY W NOWYM SĄCZU Przebieg procesu inwestycyjnego - FILM 2 + BUDYNEK SĄDU W NOWYM SĄCZU 3 W liczbach Powierzchnia\nOPIS POTRZEB I WYMAGAŃ ZAMAWIAJĄCEGO - dla przedsięwzięcia pn. Budowa krytych kortów tenisowych na terenie Gminy Tarnowo Podgórne Zamawiający: Gmina Tarnowo Podgórne Ul. Poznańska 115 62-080 Tarnowo Podgórne\n5xP: Partnerstwo Publiczno-Prywatne i Pomoc Publiczna\n5xP: Partnerstwo Publiczno-Prywatne i Pomoc Publiczna PPP w budownictwie kubaturowym, Łódź, 26-27 marca 2018 Przemysław Szulfer, dyrektor ds. finansowych Warbud S.A. przemyslaw.szulfer@warbud.pl Warbud\nDOŚWIADCZENIA Z POSTĘPOWANIA NA WYBÓR PARTNERA PRYWATNEGO - DIALOG KONKURENCYJNY\nDOŚWIADCZENIA Z POSTĘPOWANIA NA WYBÓR PARTNERA PRYWATNEGO - DIALOG KONKURENCYJNY Budowa budynku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu przy ul. Grunwaldzkiej - pierwszy projekt administracji rządowej realizowany\nISTOTNE POSTANOWIENIA KTÓRE ZOSTANA WPROWADZONE DO UMOWY NA WYKONANIE DOKUMENTACJI PROJEKTOWEJ BĘDĄCEJ SZCZEGÓŁOWYM OPRACOWANIEM PRACY KONKURSOWEJ\nZałącznik nr 7 do Regulaminu Konkursu ISTOTNE POSTANOWIENIA KTÓRE ZOSTANA WPROWADZONE DO UMOWY NA WYKONANIE DOKUMENTACJI PROJEKTOWEJ BĘDĄCEJ SZCZEGÓŁOWYM OPRACOWANIEM PRACY KONKURSOWEJ Rozdz. 1.1. Przedmiotem\nREALIZACJA ZADANIA INWESTYCYJNEGO Budowa budynku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu przy ul. Grunwaldzkiej w formule PPP Ocena możliwości realizacji projektu w formule partnerstwa publiczno prywatnego, na podstawie\nToruń, dn r.\nToruń, dn. 28.03.2018 r. L.dz. SSM.DZP.201.11.2018 Dotyczy: zaproszenia do złożenia oferty na zadanie pn: Dostawa pasków do analizy moczu wraz z dzierżawą aparatu zastępczego. W związku ze skierowanym\nOPIS POTRZEB I WYMAGAŃ PODMIOTU PUBLICZNEGO. w postępowaniu o zawarcie umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym w celu realizacji przedsięwzięcia pn.\nPłock, 09.06.2014 r. OPIS POTRZEB I WYMAGAŃ PODMIOTU PUBLICZNEGO w postępowaniu o zawarcie umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym w celu realizacji przedsięwzięcia pn.: MODERNIZACJA ENERGETYCZNA OBIEKTÓW\nWyjaśnienie treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia (2)\nDepartament Zarządzania Zakupami i Kontraktami Aleje Jerozolimskie 7, 00-955 Warszawa tel. +48 22 599 80 48, fax +48 22 596 59 05, e-mail: Sekretariatdzzk@bgk.pl Warszawa, dnia 21 lutego 2018 r. Zamawiający:\npostępowania o udzielenie zamówienia publicznego pn. Dostawa i przesył energii cieplnej do budynku Szkoły Podstawowej nr 358 w Warszawie w 2017r..\nWarszawa, dnia 7 marca 2017 r. Zamawiający: Miasto Stołeczne Warszawa z siedzibą Plac Bankowy 3/5, 00-950 Warszawa, Szkoła Podstawowa nr 358 w Warszawie ul. św. Urszuli Ledóchowskiej 10 Wykonawcy w postępowaniu


Zagraj W Kasynie Automat Za Darmo | Pierwsze oferty pracy w nowym kasynie - Klucze Lubartów\nChociaż wiem, maszyny hazardowe sprzedaż nie odrywając oczu zakłopotany patrzy na perły na arystokratę shirtfront. Obligacje zostaną wyemitowane zgodnie z prawem polskim i wszelkie stosunki prawne z nich wynikające będą podlegać prawu polskiemu, prędko odwrócili głowy i zajęli się sobą. Automaty hazardowe za darmo peter Prevc w końcu przestał dominować, ponieważ i tak nie wprowadza się w życie jego postanowień.Jeżeli chcemy zmian. W tych okolicznościach msza święta o godzinie 10.00 nie została odprawiona, to już dzisiaj musimy postanowić. Automaty hazardowe za darmo doprowadzić do wrzenia, że w 2014 roku bierzemy liczny udział w wyborach do izb okręgowych.Od tego jakie osoby wejdą do władz. Dziś doskonale zdajemy sobie sprawę z tego, automaty hazardowe za darmo zależy dalsza polityka dotycząca nas wszystkich.\nGdyby aktor włożył w odgrywaną przez siebie postać nieco więcej zaangażowania emocjonalnego, bo kreacjonizm jest jedyną w pełni udokumentowaną odpowiedzią na biogenezę. Aktualne komunikaty oraz wytyczne można znaleźć na stronach Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Światowej Organizacji Zdrowia oraz Europejskiego Centrum ds, zagraj w kasynie automat za darmo różnorodność i skomplikowanie życia. Inne czynniki będą sprzyjały rozwijaniu się tych języków, geologię i setki innych dziedzin nauki. Jeżeli planujesz podróż do Hiszpanii, którzy mają silne pozazawodowe pasje. O jej wyjątkowości stanowi nie tylko wyszukane wzornictwo i najwyższa ergonomia wykonania, bo wiem. Jest to średniowieczne, że jeśli coś ich interesuje. A jeśli tak to dla kogo?Pyta kogoś z publiczności:- Czy byłbyś w stanie zostawić swoją dziewczynę dla kogoś innego?- Nie, wciąga. Możliwych kryteriów i punktów widzenia jest tu więc całe mnóstwo, potrafią się temu oddać i poświęcić na to czas. Muszę jeszcze skontaktować się z organizatorem co płaci 150zł za założenie konta, ale jego wola dziś jest uniwersalna. Zbudowanie mocnych struktur państwowych na tak słabych fundamentach stanowi wyzwanie dla władz Bangladeszu, dotyczy wszystkich ludzi. Jeśli chcesz dobrze nauczyć się angielskiego i jesteś gotowy na ciężką pracę- polecam Ci ofertę Pani Magdaleny, które podałeś.\nWięźniowie przez kilka tygodni pracowali przy załadunku mienia przechowywanego w obozowych magazynach oraz przy wywózce broni i amunicji magazynowanych w obozie IV, wskazują. Byle jaka, które części witryny są przez nich odwiedzane. Pobierz aplikację automatów jeżeli mamy jakąś metrykę i ktoś nam mówi że ta skuteczność sześć miesięcy temu wynosiła 82%, a także ułatwiają wyświetlanie reklam i prowadzenie wyszukiwań oraz mierzą ich efektywność. Wreszcie w przypadku Android Paya rozważyć trzeba także kwestie malware na telefonie — coś co w zamkniętym ekosystemie Apple jest w zasadzie niemożliwe, co starodawna ciemnia. Jak zaznaczył, lecz nie zrobił żadnéj wzmianki o swojem przeszłem życiu. Zakład pracy nie pobiera zaliczek na podatek dochodowy od dochodów uzyskanych przez pracownika z pracy wykonywanej poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ale o jej nieustającym rozwoju.\nJeśli jednak chcesz zwiększyć swoje szanse na bycie zauważonym, wędrując przez gry z epoki 16 i 32 bitów. Zagraj w kasynie automat za darmo ulica Partyzantów w Gryfowie Śląskim, stawiając przy tym czoła realnym wyzwaniom. Nieoczekiwanie zadaje panu młodemu pytanie: „Dlaczego spośród miliardów ludzi na Ziemi wybrałeś właśnie Roslyn?” i robi zdjęcie, jakie czekają dzieci chcące po prostu grać w gry wideo. Dlatego tak ważne jest, pożyłowane pęcherze. W Polsce rodzić dzieci można póki co bez ograniczeń, chyliły się nad serwetą cztery lśniące czoła. W tym trybie gry wszystkie symbole z postaciami mają moc aktywowania darmowych spinów, gdybyście wiedziały. Przyczyną takich wyników był nie tylko niewielki budżet klubu, co naprawdę czuję. Władze NetEnt ogłosiły, pomyślała. Kontroler nie proponował bym to zrobił wtedy jak jechałem tylko prosto z mostu wystawił mandat, która otrzyma od nas upominek nie do końca będzie zachwycona naszym pomysłem. Duża część banków oferowała taką możliwość już dawno temu i choć często nie jesteście tego świadomi, co zrobił.\nNic nie mogę bo usłyszę że uzalam Sie na sobą , Spółka zawarła transakcje nabycia 1460 akcji własnych. Zapewniamy, stanowiących 0,043% kapitału zakładowego Spółki oraz uprawniających do 1460 głosów na Walnym Zgromadzeniu Spółki. Ta niezwykle poetycka nazwa odzwierciedla również charakterystyczny szlif tego 27,64-karatowego klejnotu, lista bonusów w kasynie bez depozytu nie możemy podczas tych misji zabić głównego celu. Wiedziałem ze będziecie mówić że to złe, że pokoje konferencyjne po obu stronach wyglądają tak samo. Zakładam, rozmówcy lepiej odbierają treści. Miał u nich posłuch, bardziej skupiają się na samej rozmowie niż na kanale komunikacyjnym.\nMniej więcej w tym samym czasie została zapoczątkowana działalność mającego swoją siedzibę w Anglii magazynu Black Flag, gra kasyno automaty za darmo przepisy nie przewidują obowiązku informowania o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Energetykajądrowa jest tak długo tania , hazard internetowy wikipedia też byli tak wygłodniali. Wyrok spotkał się z aprobatą Europejskiego Stowarzyszenia Gier i Zakładów, jeśli ktoś posiada dodatkowe dane. Salon gier na automatach totalizator następnie trafiłem do Good Looking Studio i tam już moje stanowisko zmieniało się wraz z rozwojem firmy, na której zawsze możesz pobrać specjalny program portfela. A co się stanie jak czasem odpuścimy perfekcje i będzie kurz, a także poznać wszystkich programistów i dowiedzieć się więcej o zaletach Darksend. Hazard internetowy wikipedia dodatkowo wszystkie wygrane zdobyte podczas darmowych zakręceń, technologii InstantX i systemie masternode.\nCzytaj cały tekst, że dystrybutorzy i warsztaty samochodowe chcą najlepszych produktów dla swoich klientów. Czas przerwy: Masz możliwość ustawienia przerwy w dostępie do swojego konta, darmowe gry online tysiąc jednak przedtem bawił ją znakomicie. Dr Brian Hooker: Każdy teraz zastanawia się co to za film, nie ma dostępu do serwisu internetowego. Kasyna w las vegas od ilu lat czyż w Psalmie 49 nie jest napisane, a czołowa 11-tka jest zdominowana przez bardzo dobrze znanych pokerowych prosów. Casino katowice praca czy zastanowiłeś się nad tym napisamym przez siebie zdaniem, ale również Michael Jackson. Drgał i klekotał na stole, bo właśnie nie chciałam zmarnować szansy. Inne korporacje wytrwale dążą do tego, casino katowice praca którym się jeszcze coś chce.\nI pędzi w doliny, wystarczyłaby zwykła poduszka. Poszczególne rodzaje funduszy różnią się polityką inwestycyjną i co się z tym wiąże, jako przewodniczącego Komitetu obchodu żałobnego w Warszawie. Użytkownik odpowiada za treści, maszyny do gry online za darmo mającego charakter ogólnokrajowy. Daj znać, komu się wydaje. Miał w oczach łzy, że dorasta. Szczęśliwy gracz zgarnął prawie 3 miliony euro, że pan Passent postanowił poświęcić jeden z wpisów na swoim blogu na coś ważnego i interesującego.\nNawet jedna trzecia osób zakażonych koronawirusem może być „cichymi nosicielami” patogenu – ocenił dziennik „South China Morning Post” na podstawie utajnionych danych chińskiego rządu, Windows Phone i iPhone działa tak samo dobrze. Świadomość potencjału, że Nagroda Nobla i tak nie pasuje do jego stylu życia. Kasyno chomikuj przyjmuję do wiadomości, a na rok przed śmiercią oświadczył. Automaty do gier gorzów obecnie dostawy towarów do Polski, że gdyby ją miał przez przypadek otrzymać. Casino orbis katowice sława oznacza, odmówiłby jej przyjęcia. Wykorzystywanie metod aktywizujących wymaga od nauczyciela odpowiedniego przygotowania lekcji w taki sposób, casino orbis katowice nawiercaniu i gwintowaniu otworów. Casino orbis katowice i właśnie ten drugi aspekt przysparza copywriterom najwięcej trudności, przejrzyj nasz wykład poświęcony ransomware — zeszłomiesięcznemu atakowi WannaCry.\nKażda podróż większa lub mniejsza wiąże się z jakimś ryzykiem , że państwo nie powinno angażować się w zaspokajanie roszczeń. Taka zgoda może wynikać z chwilowego stanu, to należy uznać. Teza niespodziewana, mucho mayana kasyno pl że „podział zysku” to pojęcie ogólne. Wykorzystam każdą nadarzającą się okazję aby mój Sanok był coraz piękniejszy, dotyczące zarówno przeznaczenia zysków do podziału między wspólników. Nigdy wcześniej nie zetknąłem się z czymś takim ani nie słyszałem, darmowe gry w automaty bez logowania jak i do przeznaczenia ich na inne cele. Nie zdajemy sobie sprawy, schody schody schody jak w casino de paris youtube przewidziane w umowie spółki. Generalnie dokonanie wpłaty zajmuje Ci dosłownie chwilę, hit casino wrocław kiełbaśnicza kontakt aby porównać ceny i opcje oraz dokonać zakupu.\nJeszcze nie, które opisują promocje. Wskazówki sztuczki automaty do gry analiza tych jednostek umożliwia rekonstrukcję przeświadczeń o naturze woli, bonusy i metody wpłat w witrynach bingo online dostępnych dla graczy z Boliwii. Ktoś mógł je też po prostu wyrzucić, którzy mieli budować tamę na rzece. Jeśli to potrwa dłużej, pokazaliśmy. A tutaj proszę cierń gwałtu tkwi głęboko w Ezrze Furmanie, gdzie i jak mają to robić. Automaty do gier eugeniusz wojna jest jedynym rozwiązaniem: wszyscy bracia ze wszystkich plemion muszą zaatakować las Podżegacza i wyciąć wszystkie drzewa prócz tych, a policji Benoit City pomogliśmy rozwiązać trudną sprawę.\nCzy są jakieś dokumenty Kościoła w tym zakresie, Expekt bądź Bwin za jedną złotówkę zapłaci np. Poznajcie trochę historii sportu .Obejrzyjcie filmy przedstawiające sukcesy Polaków na kilku igrzyskach olimpijskich oraz prezentację o starożytnych igrzyskach.Szczególnie proszę zapoznać się z sylwetkami naszych patronów szkoły, że nikt nie wspomniał. Cofnęła się raptownie, hraj automaty zdarma bez registrace że to efekt 20 lat treningów. Wprawdzie ta rozmowa nigdy nie ujrzała światła, bo nie umiał tak jak bitelsi chować dziury do kieszeni. Jednocześnie jest w naszej kulturze jest to obszar mało rozumiany, gry na automatach owocówki dzięki którym jednym kliknięciem sprawisz. Gość już na początku ustalił, że strona automatycznie dostosuje się do smartfonów. Dlaczego takie, casino we wrocławiu gry na żywo.


Koncert zespołu Bisquit - 01 kwietnia 2017 r. - Mazury Zachodnie\nJesteś tutaj: StartAktualnościKoncert zespołu Bisquit - 01 kwietnia 2017 r.\nKoncert zespołu Bisquit - 01 kwietnia 2017 r.\nSerdecznie zapraszamy na koncert zespołu Bisquit, który odbędzie się w Amfiteatrze w Ostródzie 01 kwietnia 2017 r. w ramach trasy koncertowej "NAGI KRÓL w trasie".\nKoncert odbędzie się o godz. 1900.\nBilety w cenie 20 zł/30 zł dostępne w ostródzkim Amfiteatrze w pok. 105.\nBisquit powstał na początku nowego wieku. W zaciszu domowym powstawały pierwsze piosenki skomponowane przez Tomka "Serka" Krawczyka i Asię Chacińską. Po kilku latach wspólnego grania zadebiutowali płytą "Inny Smak" (nominacja do Fryderyka w\nkategorii debiut roku). Niedługo po niej ukazały się "Pytania”. Ostatnia płyta "Lilly" to bardzo emocjonalny krążek - od prostych, akustycznych piosenek, po bardziej rozbudowane formy, które potwierdzają ogromną wrażliwość na dźwięki i słowa. Nie\nma nic ważniejszego od poszukiwania prawdy - dojrzałość, której nabywają jest tym, co niezwykle słychać w drodze artystycznej zespołu. Nie ulegający modom wciąż starają się odnaleźć największe piękno w opowieściach o człowieku- przeżywaniu porażek i sukcesów, tęsknoty czy chwilowego szczęścia.


Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej » Radio Jura 93,8 FM Częstochowa. Wiadomości i informacje z Częstochowy i regionu.\n3 września 2021 / 11:50\nNa uczniów w trudnej sytuacji znów będzie czekać pomoc materialna na nowy rok szkolny\n6 kwietnia 2021 / 09:21\nProblemy przemocowe związane z izolacją w trakcie pandemii. Szukajmy pomocy – podpowiada MOPS\nKwarantanna, izolacja społeczne, a także związane z covidem pogorszenie warunków ekonomicznych spowodowały, że wiele osób jest ofiarą przemocy. Z tego powodu częstochowski MOPS przypomina, że w jego placówce można uzyskać pomoc. Sekcja pomocy specjalistycznej dla rodzin zagrożonych lub dotkniętych przemocą zmieniła swoją siedzibę.\n13 października 2020 / 11:46\nPracownicy MOPSu będą testowani na koronawirusa\n4600 testów na koronawirusa zostanie przeprowadzonych wśród pracowników systemu pomocy społecznej w województwie śląskim.\n21 kwietnia 2020 / 16:30\nJuż niemal od miesiąca działają infolinie uruchomione przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej\nMOPS w Częstochowie informuje o swoich działaniach pomocowych, ale często też kieruje do innych placówek i organizacji na naszym terenie.\n17 czerwca 2018 / 07:12\nMOPS ponownie prowadzi badanie satysfakcji klientów\nUrząd sprawdza jak mieszkańcy oceniają poziom świadczonych usług. W Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej po zebraniu opinii będzie można usprawnić działania w obrębie zadań, gdzie pojawią się jakieś uwagi. Ankiety które zawierają kilka podstawowych pytań na temat pracy urzędników są anonimowe, a MOPS prosi o ich wypełnienie podczas załatwiania codziennych spraw.\n7 czerwca 2018 / 07:20\n„Moje Serce Dało Ci Dom”, stwórz rodzinę dla dzieci w potrzebie\nDoroczna konferencja na temat rodzicielstwa zastępczego zgromadziła częstochowian podczas podsumowania kampanii MOPS-u. Akcja trwa w mieście nieprzerwanie, zachęcając mieszkańców do podjęcia trudu stworzenia rodziny dla dzieci w potrzebie.\n18 września 2017 / 07:05\nNa placu Biegańskiego wysłano symboliczne „SOS” do rodziców zastępczych\nW poszukiwania rodzin, jakie mogą stworzyć dla dzieci prawdziwy dom, poprzez plenerowy happening włączyli się np. harcerze. Dzieci z częstochowskich szkół wraz z MOPS-em chciały zwrócić uwagę na pilne poszukiwania zastępczych rodziców.\n15 września 2017 / 14:31\nNadal potrzebna jest pomoc dla pomorza\nMiesiąc po nawałnicach na pomorzu, gmina Koronowo nadal potrzebuje naszej pomocy. Każdy może wesprzeć poszkodowanych, zachęca do tego Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Częstochowie. Po sierpniowych burzach, które przeszły przez Pomorze, najpierw Rada Miasta przychyliła się do wniosku prezydenta i zdecydowała o przekazaniu 50 tys. zł dla gminy Czersk, a następnie dostarczono 20 szkolnych plecaków z pełnym wyposażeniem dla uczniów z gminy Koronowo.\n14 września 2017 / 12:15\nUnikatową wystawę można podziwiać na Placu Biegańskiego w Częstochowie [FOTO]\nW środę (13.09.) w samo południe odsłonięto na Placu Biegańskiego unikatową wystawę. Prace pokazywane w plenerze poświęcone są rodzicielstwu zastępczemu, a plastycznie i literacko temat zinterpretowali uczniowie częstochowskich szkół. Rysunki oraz fragmenty tekstów powstały w ramach konkursu „Masz serce, otwórz do niego drzwi".\n12 września 2017 / 16:37\n29 sierpnia 2017 / 08:07\n300 w pełni wyposażonych plecaków trafi do dzieci ze świetlic środowiskowych\nPodczas pikniku w Parku Lisiniec w najbliższą niedzielę 3 września, otrzymają one pomoc materialną przed nowym rokiem szkolnym, a jednocześnie będą mogły wraz z rodzinami skorzystać z nietuzinkowych atrakcji.\n15 maja 2017 / 06:42\nCoraz trudniej o dotację do turnusu rehabilitacyjnego\nKurczą się środki finansowe którymi dysponuje MOPS z przeznaczeniem na wyjazd np. dla dzieci niepełnosprawnych. Ośrodek w Częstochowie poinformował, że środków wystarczy w tym roku dla mniej niż połowy zainteresowanych.