Historyczna analiza konstrukcyjna wrocławskich zbiorników gazu z XIX i XX wieku\n(ang. Structural and construction history of Wrocław's gasholders from 19th and 20th century)\nNa przełomie XIX i XX w. weWrocławiu funkcjonowały cztery zakłady gazownicze, produkujące gaz na potrzeby miasta. Trzy z nich przestały wytwarzać gaz miejski jeszcze w pierwszym trzydziestoleciu XX w., natomiast najmłodszy, otwarty w 1906 r., działał jeszcze w latach 90. Jednymi z najbardziej charakterystycznych obiektów w tych zakładach były stalowe zbiorniki cylindryczne, z kopulastym przekryciem, służące do przechowywania gazu.Wnajstarszych obiektach konstrukcja obudowująca zbiorniki była murowana, o rzucie kołowym. W okresie późniejszym konstrukcję prowadzącą powłoki zbiorników stanowiły przestrzenne ramy stalowe, złożone ze słupów, powiązanych ryglami i stężeniami. W artykule przedstawiono krótką analizę historyczną i konstrukcyjną dotyczącą zbiorników gazu, opracowaną na podstawie dokumentacji archiwalnej.\nSłowa kluczowe: historyczna analiza konstrukcji; zbiorniki gazu.\nAt the turn of the 19th and 20th centuries there were four gas plants operating inWrocław and producing gas for the city. Three of these plants ceased to produce urban gas in the 1st thirties of the 20th century, while the youngest one, opened in 1906, continued to operate till the 90s. One of the most characteristic buildings in these plants were steel cylindrical tanks for gas storage with dome cover. In the oldest structures the housing construction of the tanks was made of brick/stone masonry in a form of circular silos. Later, the shell-guiding structures were spatial steel frameworks composed of poles, linked by beams and bracings. The paper presents a brief historical and structural analysis of gasholders, based on archival documentation.\nKeywords: historical analysis of structure; gasholders.\nPowstanie i rozwój technologii produkcji oraz wprowadzenie tzw. gazu miejskiego, jako medium do oświetlania miejsc publicznych, a następnie domów mieszkalnych, miałomiejsce na początkuXIXw.wWielkiej Brytanii . Równocześnie powstały rozwiązania konstrukcji obiektów, w których gazmiał być przechowywany odmomentu produkcji do chwili wprowadzenia do sieci gazowniczej. Początkowo zbiorniki gazu miały kształt wielokątny, zdominowany następnie przez cylindryczny, a materiałem konstrukcyjnym komór zbiorników było drewno,wyparte następnie przez żelazo i stal. Podwzględemfunkcjonalnym rozwiązania konstrukcyjne takich obiektów musiały spełniać dwa podstawowe wymagania: mieć zmienną pojemność (z uwagi na konieczność dostosowania dowielkości produkcji i zapotrzebowania na gaz) oraz szczelność . Klasycznymrozwiązaniemspełniającymtewymagania były poruszające sięwpionie tzw. dzwony, a w dolnej części zbiornika woda, zabezpieczająca przed ulatnianiem się gazu. Pierwszy wrocławski zakład gazowniczy, produkujący gaz miejski, został uruchomiony w 1847 r. przy ul. Tęczowej (fotografia 1). Był on także pierwszymzakładem, który powstał na terenie obecnej Polski [7, 9].Natomiast ostatni tego typu obiekt,wzniesionyw1906 r. (rysunek 1), funkcjonował jako wytwórnia gazu koksowniczego aż do 1990 r., a do 1996 r. - jako dystrybutor gazu sprowadzanego z Wałbrzycha. Podstawową przyczyną jego całkowitej likwidacji było wprowadzenie do powszechnego użytku gazu ziemnego. Typowe rozwiązania konstrukcyjno-technologiczne Typowe rozwiązania konstrukcyjno-technologiczne zbiornikówgazumożnam. in. podzielić na następujące grupy [2, 7]: ■ zbiorniki prowadzone przez podwieszenia linowe (zarówn [...]\n ArchiwumBudowlanemiastaWrocławia (T3456, T1237, T1148, T4113).\n Berger Barbara. 2015. "The Gasholder - Shaped by its function. The Italian example." Fifth International Congress on Construction History. Chicago. Vol. 1: 203 - 210.\n Denkschrift zur Eröffnung des neuen Gaswerkes im November 1906. Theiner&Meinicke. Breslau. www.dbc.wroc.pl:9469 (dostęp 27.05.2017 r.).\n Oval and Kennington Development Area: Gasholder document. 2015. Berkely - Lambeth. http://www.oakda.co.uk/media/pdf/n/f/OAKDA_ Gas_Holder_Strategy.pdf (dostęp 27.05.2017 r.).\n Pillsbury Charles S. 1911. The Design of Gas Holders. Thesis for degree of Mechanical Engineer, University of Illinois. https://www.ideals.illinois. edu (dostęp 27.05.2017 r.).\n Pöschek Andreas. http://viennaphoto.at/en/gasometer-vienna (dostęp 27.05.2017 r.).\n Russel Thomas. 2014. "Gasworks Profile B: Gasholders and their Tanks". London.CL:AIRE. https://www. researchgate. net/publication/268447774_Gasholders_ and_their_Tanks (dostęp 27.05.2017 r.).\n Southwell Cripps Frederick. 1889. TheGuide Framing ofGas-Holders and other papers chiefly realting to strains in structures connected with gas-works. London: Walter King, Office of the "Journal of Gas Lighting". www.archive. org (dostęp 27.05.2017 r.).\n Węgrzyn-Kopczyńska Danuta. 2012. "165 lat gazownictwa we Wrocławiu". Wiadomości Naftowe i Gazownicze R. 15 (9): 22 - 23.\nAnaliza niejednorodnych struktur budowlanych w procesach naprawczo-rewaloryzacyjnych - DOI:10.15199/33.2017.11.08\nCzesław Miedziałowski Adam Walendziuk\nWiększość obiektów budowlanych to ustroje złożone z wielu materiałów tworzących konstrukcje murowe, betonowe, żelbetowe, drewniane, metalowe, zespolone.Wokresie eksploatacji budowle poddawane są oddziaływaniu różnych czynników mających wpływ na ich stan techniczny. W miarę upływu czasu obiekty i ich fragmenty ulegają niszczeniu i pojawiają się uszkodzenia. Budynki wymagają remontów, napraw, wzmocnień i rewaloryzacji (rysunek 1). Działania te mogą łączyć się również z procesami inwestycyjnymi związanymi z realizacją dobudowy czy nadbudowy istniejących obiektów. Obok tradycyjnych często stosowane są nowoczesne technologie i metody napraw, takie jak iniekcje lub doklejanie materiałów kompozytowych i stalowych do wzmacnianych elementów konstrukcji murowych i żelbetowych , a także złącza podatne. W konstrukcjach drewnianych oprócz klejenia warstwowego wprowadza się wklejanie elementów metalowych. Modelowanie ośrodków niejednorodnych Mimo niekorzystnych cech pod względem wytrzymałości materiały kruche są powszechnie stosowane. W celu minimalizac więcej »\nArchitektoniczne aspekty trwałości betonowych obiektów ochrony akustycznej w infrastrukturze komunikacyjnej - DOI:10.15199/33.2017.11.41\nElżbieta Trocka-Leszczyńska Romuald Tarczewski Joanna Jabłońska\nPrzemijanie jest nieodłącznie wpisane w architekturę. Jego elementy to stopniowa degradacja techniczna, a także funkcjonalne, cywilizacyjne i społeczne starzenie się. Procesy zachodzącewobiektach budowlanych i w strukturze miast są w pewnym sensie równoważne procesomzachodzącymworganizmie człowieka .Wprojektowaniu architektonicznymobiektówinfrastruktury komunikacyjnej, silnie oddziałujących na krajobraz i środowisko, a jednocześnie przeznaczonych do eksploatacji w długim okresie, ten aspekt powinien być traktowany na równi z wymaganiami funkcjonalnymi czy formą geometryczną. Proces degradacji technicznej zależy w znacznym stopniu od zastosowanych rozwiązań materiałowych. Tym samym percepcja procesu starzenia się obiektu zależy od konotacji kulturowych związanych z danymmateriałem. Im w dłuższymokresie towarzyszy on człowiekowi, tym silnniejszy jest proces przyzwyczajania się. Z tego powodumateriały o dłuższej historii stosowaniawbudownictwie są często uważane za starzejące się bardziej szlachetnie niż te, które używane są krócej [3, 4]. Efekt ten nakłada się na rzeczywiste starzenie w sensie technicznym, tj. utratę niektórych cech materiału i obniżenie wartości pewnych parametrów. Utylitarność a estetyka ekranów akustycznych Ekrany akustyczne są - obok mostów - obiektami infrastruktury komunikacyjnej, silnie oddziałującymi wizualnie na krajobraz naturalny i kulturowy, w którym żyjemy. Z tego powodu, ich społeczna percepcja ma bardzo duży wpływ na akceptację obiektów, którym towarzyszą. Niestety, praktyka projektowa preferuje czysto utylitarne podejście, więcej »\nAzbest w instalacjach podziemnych - DOI:10.15199/33.2017.11.16\nWstarych sieciach ciepłowniczych, eksploatowanych nadal w kraju, występują tzw. płaszcze azbestowo-cementowe stanowiące osłonę zewnętrzną termoizolacji ciepłociągów. Do ok. 1987 r. kanały nieprzechodnie oraz instalacje wewnętrzne i zewnętrzne, w pomieszczeniach suchych i wilgotnych, były izolowane zgodnie z . Procentowy udział azbestu w formie tzw. kurzu azbestowego wynosił 37%oraz 63%cementu lub rzadziej gipsu (stosowany był w płaszczach gipsowo- -azbestowych, przeważnie w wymiennikowniach osiedlowych przyzakładowych- -lokalnych kotłowni i węzłów ciepłowniczych). Procentowa zawartość azbestu była rzadko dotrzymywana ze względu na deficyt tego surowca importowanego z ZSRR. Zakładane proporcje wagowe cementu do azbestu wynosiły 2 : 1. Płaszcz układano na izolacji z wełny mineralnej, owiniętej siatką drucianą. Z tej przyczyny materiał azbestowo-cementowy był zbrojony oplotem drucianym: siatka ocynkowana o oczkach 15 x 15 mm, drut stalowy ocynkowany Ø 1,2/2 mm co 0,25 m. Grubość płaszczywynosiła 10 - 15mmwprzypadku rurociągów o Ø 32 - 125 mm oraz 150 - 1000 mm .Można przyjąć, że ilekroć w trakcie wycinania próbek do analizy z płaszcza azbestowo-cementowego natrafimy na zbrojenie z drutu, to jest on wskazaniem do zastosowania azbestu w tym materiale izolacyjnym.Orientacyjny udział azbestu w przykładowej masie materiału izolacyjnego w przypadku różnej średnicy rurociągów przedstawiono w tabeli 1. Uwagę zwraca mniejsza masa izolacji stosowanej na "powrocie" od izolacji na "zasilaniu", przy zbliżonejmasie użytego azbestu, skutkująca większą procentową zawartością azbestu w izolacjach położonych na "powrocie". Procentowa zawartoś więcej »\nBadania eksperymentalne i numeryczne belek cienkościennych typu sigma wzmacnianych taśmami CFRP - DOI:10.15199/33.2017.11.01\nKatarzyna Rzeszut Ilona Szewczak Patryk Różyło\nWostatnich latach w Europie, w tym także w Polsce, powszechne zastosowanie jako płatwie znalazły stalowe belki cienkościenne, których zaletą jest niewielki koszt i szybki montaż. Konstrukcje z elementów cienkościennych mają jednak ograniczoną możliwość wzmacniania, co jest istotnewprzypadku np. błędówprojektowych lubwzrostu obciążeń zewnętrznych. Klejone do konstrukcji taśmy CFRP umożliwiają szybkie oraz skutecznewzmocnienie praktycznie bez ograniczenia ciągłości eksploatacji. Chociaż taśmy CFRP są już szeroko stosowane w konstrukcjach betonowych i żelbetowych, wciąż nie są popularne we wzmocnieniach stalowych belek cienkościennych. Badania wzmacnianych stalowych zginanych lub ściskanych elementów cienkościennych dotyczą przekrojów dwuteowych [1, 5, 6]. Natomiast bardzo rzadko podawane są informacje dotyczące badań nawet niewzmacnianych belek o przekroju sigma . Było tomotywacją do podjęcia przez autorów tematu badawczego dotyczącego wzmacniania stalowych elementów cienkościennych taśmami CFRP. Badania laboratoryjne Badaniompoddano sześć belek typu Σ140 x 70 x 2,5wykonanych ze stali S350GDi obciążonych w sposób równomierny. Parametry wytrzymałościowe stali zbadane przez autorów:modułYounga - 201,8GPa,współczynnik Poissona - 0,282, granica plastyczności stali - 418,5MPa. Dwie belki badano bez wzmocnienia, natomiast cztery wzmocniono taśmami SikaCarbodur S512 omoduleYounga 165GPa iwspółczynniku Poissona 0,308 (rysunek 1). Rozstaw podpór na stanowisku badawczym wynosił 2,20 m, więcej »\nBadania przyczyn utraty przyczepności tynku do podłoża - DOI:10.15199/33.2017.11.02\nBohdan Stawiski Gabriela Knafel\nTynki gipsowe stanowią jedną z najstarszych form wykańczania powierzchni ścian i stropów wewnątrz budynku. Niestety, brak odpowiedniej wiedzy i doświadczenia wykonawców, to najczęściejwystępujące przyczyny odspajania wyprawy gipsowej od podłoża.Wprzypadku wypraw na sufitach, ich uszkodzenie i degradacja może prowadzić do odpadania dużych fragmentów tynkówzwysokości 2,5 - 3,0m, a czasemrównież większej, co jest zagrożeniemdla mienia, zdrowia, a nawet życia ludzi (fotografie 1 i 2). Informacje na temat poprawnego wykonania tynków gipsowych są dostępne w literaturze technicznej [3, 4]. Okazuje się jednak, że nie zawsze trafiają one do adresatów, a jakość i trwałość błędnie wykonywanych wypraw pozostawia wiele do życzenia [1, 2]. Pozostaje więc otwarte pytanie o przyczyny awarii tynków gipsowych. Tynk gipsowy trójwarstwowy. Tynki gipsowe w pokojach hotelowych (fotografia 2)wykonanowtrzechwarstwach (przez analogię do tynków cementowo-wapiennych): 2 - 3 mm warstwa podkładowa z szarego gipsu budowlanego na prefabrykowanych płytach stropu filigran, następnie tynk gipsowy grubości 9 - 11 mm oraz gładź gipsowa. Drugą warstwę nałożono mechanicznie. Po ok. dwóch latach na sufitach zaobserwowano rysy, wybrzuszenia, a w końcu tynki zaczęły odpadać. Odspojenia, którym towarzyszyły efekty dźwiękowe przypominające wystrzał, wystąpiły pomiędzy warstwą podkładową z szarego gipsu a tynkiem. Grubość badanych fragmentów tynków była zróżnicowana: od 2 do 16 mm, a warstwa środkowa charakteryzowała się niezwykle dużą po więcej »\nBadania stali konstrukcyjnej metodą termowizyjną podczas statycznej próby rozciągania - DOI:10.15199/33.2017.11.03\nPodstawowym badaniem umożliwiającym ocenę wytrzymałości stali konstrukcyjnej jest statyczna próba rozciągania, polegająca na rozciąganiu próbki aż do zerwania iwyznaczeniu właściwości mechanicznych, w tym m.in. wytrzymałości na rozciąganie, granicy plastyczności, wydłużenia podczas zerwania orazmodułu sprężystości podłużnej. Badanie to przeprowadza się zgodnie z normą PN-EN ISO 6892-1 . Po osiągnięciu granicy plastyczności podczas przeprowadzania statycznej próby rozciągania, na skutek ukośnego ścinania w płaszczyźnie największych naprężeń stycznych, badana próbka nagrzewa się. Rozkład pola temperatury na powierzchni badanej próbki podczas badań wytrzymałościowych wskazuje miejsce zniszczenia badanego elementu przed jego rzeczywistym zniszczeniem (wzrost temperatury w obszarze zniszczenia). Ważną zaletą badań termowizyjnych jest to, że są bezdotykowe i należą do badań nieniszczących. W artykule podjęto próbę zbadania korelacji pomiędzy naprężeniami normalnymi a temperaturą na powierzchni próbek. Podobne badania były już wcześniej przeprowadzane przez innych badaczy [1, 2, 4], ale w literaturze nie znaleziono przykładów badań drobnoziarnistych stali konstrukcyjnych, podczas normowej statycznej próby rozciągania z jednoczesną rejestracją rozkładu pola temperatury. Badania Statyczną próbę rozciągania wykonano wLaboratoriumKonstrukcji Budow więcej »\nBłędy wykonawcze przyczyną uszkodzeń tynków gipsowych - DOI:10.15199/33.2017.11.17\nTynki gipsowe wykonywane metodą mechaniczną są w Polsce od ponad dwudziestu lat powszechną technologięwykańczania wnętrz. O jej popularności zdecydowały przede wszystkimwalory estetyczne gotowych wypraw tynkarskich w połączeniu z szybkością wykonania [1, 2, 4, 5]. Specjalistyczne firmy, dysponujące niekiedy kilkunastoma agregatami tynkarskimi, są w stanie w stosunkowo krótkim czasie otynkować praktycznie każdy obiekt, nawet o znacznej kubaturze. Duża gładkość powierzchni tynków gipsowych wpływa w dużym stopniu na satysfakcję nabywcy lub najemcy z jakości lokalu. Wiele firm posiada wysokie kwalifikacje i niezbędne doświadczenie w wykonywaniu tynków gipsowych sposobem mechanicznym. Przyczyniły się do tego działania szkoleniowe prowadzone w naszym kraju przez producentów gipsowych mieszanek tynkarskich. Pozytywnie należy ocenić także fakt ustanowienia 12 lat temu normy . W praktyce spotyka się jednak nadal problemy spowodowane brakiem przestrzegania podstawowych zasad technologicznych przez ekipy tynkarskie, a efektem tego jest konieczność wykonywania przyspieszonych prac remontowych w budynkach. Przykładem są opisane uszkodzenia tynków gipsowych, z którymi zetknąłem się w ostatnim czasie. Niewłaściwe przygotowanie podłoża Bardzo ważnym elementem wpływającym na łatwość wykonywania, jakość oraz trwałośćwyprawtynkarskich jest odpowiednie zagruntowanie podłoża. W początkowym etapie implementacji tynków gipsowych na polskim rynku budowlanym zdarzało sięwiele przypadkówodpadania zaprawy gipsowej od gładkiej powierzchni stropów żelbetowych (np. typu filigran). Jedną z przyczyn był brak więcej »\nArtykuł, który masz przed sobą - Drogi Czytelniku - jest jedenastym z serii dwunastu, które odpowiadają na pytania: "Dlaczego w bogatych krajach Europy Zachodniej zarabia się 4 razy więcej niż u nas? Jaki jamamna to wpływ?" Pytania te są też tytułemraportu Fundacji Pomyśl o Przyszłości, który stanowi punkt wyjścia do rozważań i jest dostępny na stronie internetowej Fundacji Pomyśl o Przyszłości www.pomysloprzyszlosci.org w zakładce "publikacje". ZADANIE 11 - budowanie odpowiedniej skali działalności.Efekt skali polega na tym, że im więcej się produkuje i sprzedaje, tym cena produktu może być niższa. Dzieje się tak dlatego, że przy większej produkcji i sprzedaży można taniej projektować, kupować więcej »\nDepartament Prawny GUNB informuje - DOI:10.15199/33.2017.11.57\nCzy projektant ma prawo wskazać w projekcie budowlanym zastosowanie konkretnych wyrobów budowlanych? Do obowiązków projektanta należy opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z wymaganiami ustawy, ustaleniami określonymi w decyzjach administracyjnych dotyczących zamierzenia budowlanego, obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej (art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane). Projekt budowlany, zatwierdzany w decyzji o pozwoleniu na budowę, powinien spełniać m.in. wymagania określone w rozpo więcej »\nDiagnostyka eksploatowanych strunobetonowych dźwigarów dachowych - DOI:10.15199/33.2017.11.04\nStrunobetonowe dźwigary dachowe były powszechnie stosowane od połowy lat pięćdziesiątych, aż do 1975 r., główne jako prefabrykowane elementy konstrukcji przekryć budowlanych [7 ÷ 10]. Najczęściej przykrywano je typowymi płytami żebrowymi o długości 5,87 m lub - znacznie rzadziej - prefabrykowanymi rusztami stropodachowymi ze zbrojonymi płytami pianobetonowymi lub innymi. Ze względu na specyfikę technologiczno-konstrukcyjną oraz produkcję na ogół przez wyspecjalizowane zakłady prefabrykacji, należą do jednych z najbardziej odpornych na oddziaływanie środowiska elementów konstrukcyjnych. Konieczność przeprowadzania oceny strunobetonowych dźwigarów dachowych wynika z przepisów ustawy Prawo budowlane oraz z większej wrażliwości stali sprężającej na korozję w porównaniu z innymi rodzajami stali zbrojeniowej , a także stosunkowo dużej rozpiętości dźwigarów (do 24 m). Utrzymanie obiektów budowlanych powinno obejmować kontrolno-diagnostyczne działania pokazane na rysunku 1. Kontrole okresowe, wynikające z ustawy Prawo budowlane, realizowane są przez użytkowników siłami własnymi lub przez utworzone w tym cel więcej »\nDiagnostyka stanu technicznego historycznych budynków użyteczności publicznej pod kątem planowanej przebudowy - DOI:10.15199/33.2017.11.05\nStandardowy zakres procedury oceny stanu technicznego i określenia ewentualnych koniecznych prac wzmacniających w przypadku adaptacji istniejącego obiektu zabytkowego do nowych celów użytkowych powinien obejmować: analizę projektu koncepcyjnego i związanych z nim zamian funkcjonalnych, a zwłaszcza obciążeń, analizę dokumentacji archiwalnej, inwentaryzację budowlano-konstrukcyjną, analizę warunków geologicznych i posadowienia, oględziny obiektu z inwentaryzacją uszkodzeń, badania materiałowe, określenie przyczyn istniejących uszkodzeń, sprawdzające obliczenia statyczno-wytrzymałościowe dotyczące stanu aktualnego i projektowanego, określenie rozwiązań wzmocnień elementów konstrukcji lub ich wymiany. W odniesieniu do dokumentacji archiwalnej (w przypadku Wrocławia jest to przedwojenna, poniemiecka dokumentacja znajdująca się w Archiwum Miejskim) warto zwrócić uwagę na rozwój jej uszczegółowienia na przestrzeni lat. W przypadku dużych obiektów użyteczności publicznej czy przemysłowych, szczegółowość dokumentacji jest znacznie większa niż dla typowych budynków mieszkalnych i czasem zdarza się odnaleźć znakomite przykłady analizy badań geotechnicznych, zbierania obciążeń, graficznie lub analitycznie wykonywanych obliczeń statycznych czy też wymiarowania przekrojów, także żelbetowych, zgodnie ze stosowanymi w tamtych czasach teoriami. Z analizy takich obliczeń oraz studiów literaturowych [2, 4] można np. wywnioskować, jaką wytrzymałość miały stosowane wówczas materiały, zwłaszcza beton i stal. Jednak w każdym z wymienionych obszarów informacji o budynku niezbędna jest jak najszersza weryfikacja tak uzyskanych danych z zastosowaniem współczesnych technik badawczych [3, 5]. Wprezentowanych w artykule przykładach obiektów przeznaczonych do przebudowy starano się zwrócić uwagę przede wszystkim na procedury oceny wyników więcej »\nDuże zainteresowanie betonem komórkowym i prefabrykatami betonowymi - DOI:10.15199/33.2017.11.62\nStowarzyszenie Producentów Betonów (SPB), do którego należy obecnie 35 przedsiębiorstw, tworzących dwie sekcje – autoklawizowanego betonu komórkowego (ABK) oraz prefabrykacji betonowej, zrealizowało w okresie 23 lat działalnościwiele przedsięwzięćmającychwpływna rozwój obu gałęzi przemysłu betonów. Obecnie, zarówno wyroby z ABK, jak i prefabrykaty betonowe, produkowanewg nowoczesnych technologii, śmiało konkurują z produktami najlepszych wytwórni zachodnioeuropejskich. Począwszy od 1999 r. SPB zorganizowało cztery konferencje naukowo-techniczne, podczas których prezentowano m.in. osiągnięcia oraz możliwości prefabrykacji i betonu komórkowego w realizacji nowoczesnego budownictwa. Obecnie, po dziesięcioletniej przerwie, Stowarzyszenie postanowiłowznowić tego typu spotkania, aby włączyć się w trwającą dyskusję nad kierunkami rozwoju budownictwa mieszkaniowego w Polsce. 11 – 12 października br. w hotelu Narvil w Serocku odbyła więcej »\nDworce autobusowe XX wieku w Polsce. Architektura i stan techniczny - DOI:10.15199/33.2017.11.42\nElżbieta Przesmycka Wojciech Jabłoński\nPierwsze próby stworzenia samojezdnego pojazdu napędzanego silnikiem parowym przypadają na XVIII w. Pod koniec XIX w. uruchomiono w Wielkiej Brytanii pierwsze autobusy z silnikami spalinowymi. Na początkach XX w. korzystano jeszcze z omnibusów napędzanych konno. Budowa i rozwój budynków autobusowego transportu pasażerskiego jest bezpośrednio związana z budową sieci drogowej oraz postępemmotoryzacyjnym. WeWłoszech, Francji czy Stanach Zjednoczonych już w latach dwudziestych i trzydziestych XX w. powstawały projekty typowych dworców autobusowych, które miały na celu usprawnić obsługę pasażerów, w dogodnym pod względem komunikacyjnymmiejscu.WPolsce największy rozwój dworców autobusowych przypada na II poł. XX w., co było związane m.in. z realizacją w PRL-u planów gospodarczych (6-letniego, 5-letnich), które zakładały przede wszystkimbudowę zakładów pracy oraz mieszkań, co wraz ze wzrostem demograficznym oraz migracją do miast wymagało rozwoju publicznego transportu samochodowego. Pierwsza połowa XX wieku Pierwsze dworce autobusowe stanowiły przystanki zlokalizowane najczęściej w okolicach dworca kolejowego bądź placu w pobliżu centrum miasta, z oznaczeniem linii, tablicą informacyjną o miejscowości docelowej, rozkładem jazdy i cennikiem przejazdu. Ruch autobusów obejmował przede wszystkim ruch regionalny. W latach dwudziestych i trzydziestych placomz peronami autobusowymi zaczęła towarzyszyć zabudowa, która obejmowała kiosk, kasę biletową, poczekalnię, sanitariaty, a czasami podstawowe zapleczemotoryzacji, takie jak stacja paliw (fotografia 1).Wmniejszych miejscowościach, np. Puławach czy Białej Podlaskiej [5, 6], budynki stacji autobusowych projektowano początkowo w tymczasowej konstrukcji drewnianej. Charakteryzowały się one formą architektoniczną typową dla architektury modernizmu z elementami funkcjonalizmu (rysunek 1). 1) więcej »\nTegoroczny Dzień Budowlanych inżynierowie Mazowsza obchodzili wspólnie z pracownikami i studentami Wydziału Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej (WIL PW). Uroczystość, która odbyła się 28 września br., głównie poświęcona była XV-leciu Mazowieckiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa (MOIIB) oraz 200-leciu Wydziału Inżynierii LądowejPW.Uczestniczyłowniej przeszło 200 osób, awśród honorowych gości obecni byli: Tomasz Żuchowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury i Budownictwa; AnitaOleksiak, p.o. Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego; Elżbieta Lanc, wicemarszałek wojewódz więcej »\nFakro i PZPN - wspólna droga do sukcesu\nPod takim hasłem 9 października br., dzień po zwycięskim meczu reprezentacji Polski w piłce nożnej z Czarnogórą i awansie do Mistrzostw Świata w Rosji w 2018 r., odbyła się w Warszawie konferencja prasowa firmy Fakro, która jest oficjalnym partnerem polskiej drużyny. Współpraca Fakro z Polskim Związkiem Piłki Nożnej (PZPN) rozpoczęła się w 2004 r. i jak stwierdził Janusz Komurkiewicz, Członek Zarządu, Dyrektor Marketingu, warto było czekać 13 lat na ten więcej »\nFiasko projektu inwestycyjnego spowodowane błędami rozpoznania stanu technicznego obiektu i wykonanej dokumentacji projektowej - DOI:10.15199/33.2017.11.18\nStare, niewykorzystywane obecnie obiekty budowlane znajdują się w sercu miejskiej tkanki urbanistycznej, przez co stają się szczególnie atrakcyjne z punktu widzenia ich lokalizacji. Inwestor, przygotowując się do działań inwestycyjnych, pozyskał istniejący budynek trzykondygnacyjny, o układzie korytarzowym(fotografia 1).Wchwili przystąpienia do sporządzenia planu przebudowy obiektwykorzystywany był jako budynek zamieszkania zbiorowego. Zewzględu na sąsiadujące z nimusługi inwestor zaplanował w nim funkcję mieszkalną w formie małych mieszkań przeznaczonych na sprzedaż lub na wynajem. Pierwotne oględziny starego, eksploatowanego wiele lat obiektu potwierdzały możliwość realizacji takiego zamierzenia bez większych kłopotów zarówno od strony technicznej, jak i formalnej. Projektowanie i ocena stanu technicznego Wcelu wykonania wszystkich czynności związanych z opracowaniem dokumentacji projektowej przebudowy oraz uzyskania wymaganych formalnie uzgodnień i decyzji administracyjnych zatrudniono biuro architektoniczne . Do jego zadań należała również ocena stanu technicznego konstrukcji nośnej obiektu poddawanego przebudowie. Wykonano ją dość powierzchownie, zarówno pod względem identyfikacji rodzaju zastosowanego materiału , jak i rozwiązań konstrukcyjnych.Wprawdzie projektant dokonał kilku odkrywek, lecz nie wyciągnął z nich żadnych wniosków z powodu zbyt małej liczby pozyskanych informacji tech więcej »\nGradienty wytrzymałości betonu w posadzkach przemysłowych - DOI:10.15199/33.2017.11.09\nWarstwa wierzchnia posadzki betonowej w obiektach przemysłowych powinna wykazywać projektowaną wytrzymałość (na ogół dość dużą), małą ścieralność i nie powinna mieć zarysowań, a szczególnie pęknięć. Na etapie wykonania mieszanka betonowa powinna mieć zakładaną konsystencję, a w trakcie wiązania i twardnienia nie powinna wydzielać dużo wody z cementu (ograniczony do minimum bleeding). Oczekuje się, że odległość pomiędzy dylatacjami będzie duża, a najlepiej, aby posadzki były bezdylatacyjne . W związku z tym, że spełnienie wymagań wytrzymałościowych jest trudnym zadaniem, wierzchnia warstwa często wzmacniana jest posypką utwardzającą, co powoduje, że wytwarzana jest warstewka o innych parametrach (innym skurczu, współczynniku rozszerzalności termicznej, module sprężystości) niż beton, z którymma współpracować. Niemoże więc dziwić fakt, że nierzadko tej współpracy nie ma. W efekcie warstwa wierzchnia odspaja się od betonu posadzkowego i konstrukcja wymaga remontu. W literaturze technicznej dotyczącej omawianej problematyki można spotkać wiele zaleceń, jak poprawnie wykonać posadzki przemysłowe [1, 3, 4]. Te rady są słuszne, ale prawdopodobnie opierają się w dużej mierze na dedukcji, a nie na wynikach badań. Do podstawowych badań betonu zalicza się kontrolę jego klasy na próbkach normowych 15 x 15 x 15 cm, a w szczególnych przypadkach, gdy doszło do zniszczenia posadzki, wytrzymałość betonu jest sprawdzana na odwiertach, zwykle o średnicy ok. 100 mm. Z jednego odwiertu otrzymuje się jedną próbkę. Po odcięciu dolnej i górnej części odwiertu, określana jest metodą niszczącą wytrzymałość betonu na głębokości 7 - 10 cm od powierzchni . Jest to w przybliżeniu połowa grubości posadzki prz więcej »\nIdentyfikacja materiałowa stalowych elementów w konstrukcjach budowlanych - DOI:10.15199/33.2017.11.06\nMonika Michalak Piotr Organek\nOpracowując projekty rewitalizacji, remontów lub wzmocnienia konstrukcji, często brak jestwiarygodnych danych dotyczących zastosowanego gatunku stali. Wówczas konieczna jest analiza materiałowa stalowych elementów konstrukcji, która pozwala poznać przedewszystkimwłaściwościmechaniczne i technologiczne,wtymm.in.: granicę plastyczności; wytrzymałość na rozciąganie; wydłużenie procentowe po zerwaniu; udarność i spawalność.Określenie głównych właściwości mechanicznych i spawalności stali jest możliwe jedynie w badaniach niszczących: statycznej próbie rozciągania, próbie udarności oraz próbach spawalności. Ograniczenie się do jednego lub dwóch z tych badań może prowadzić do błędnych wniosków, nawet w przypadku gdy istnieje dokumentacja techniczna konstrukcji. Szczególnie dotyczy tomateriału starych konstrukcji, ponieważ z biegiemlat ulega on zmianom reologicznym. Na podstawie przełomów próbek ze statycznej próby rozciągania można w łatwy sposób określić, czy mamy do czynienia ze stalą zlewną (fotografia a) czy zgrzewną (fotografia b), którą stosowano powszechnie od II połowyXIXw. aż do 1904 r. . Jednak zazwyczaj niemamożliwości pobrania z konstrukcji wystarczającej liczby próbek do badań niszczących i konieczne jest ograniczenie ich zakresu, choć nie powinno się z nich całkowicie rezygnować.Wtakich przypadkach uzupełnieniem mogą być pomiary twardościBrinella, badania struktur więcej »\nInnowacyjne wyzwania techniki budowlanej - DOI:10.15199/33.2017.11.61\nTomyśl przewodnia, a jednocześnie tytuł części problemowej, zakończonej ogromnymsukcesem 63. Konferencji Naukowej Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN oraz Komitetu Nauki PZITB, zorganizowanej przez Instytut Techniki Budowlanej. Konferencja odbyła się 17 ÷ 22 września br. tradycyjnie w Krynicy-Zdroju pod patronatem Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego oraz Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, a jednym z patronów medialnych był miesięcznik "Materiały Budowlane". Uroczystego otwarcia konferencji i powitania gości dokonał dr inż. Robert Geryło - Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego, pełniący obowiązki Dyrektora Instytutu Techniki Budowlanej. Następnie głos zabrali przedstawiciele patronów honorowych i organizatorów, w tym: Anita Oleksiak - p.o. Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego; Roman Sobczak - przedstawiciel Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa; prof. Kazimierz Furtak - Przewodniczący Komitetu Naukowego Konferencji, Przewodniczący Komitetu Inżynierii Lądowej iWodnej PolskiejAkademii Nauk; prof. Maria Kaszyńska - Przewodnicząca Komitetu Nauki Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa; Ryszard Trykosko - Przewodniczący Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa; prof. Zbigniew Kledyński -Wiceprezes Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa. Gościem konferencji był Dariusz Reśko - Burmistrz Krynicy-Zdroju. Podczas otwarcia konferencji wręczono nagrody imedale PZITB. Nagrodę prof. Wacława więcej »\nInternet a odpowiedzialność za usługi dekarskie - DOI:10.15199/33.2017.11.53\nWartykule "Papa z internetu"  rozważałem zasadność oraz konsekwencje uszczelnienia pokrycia dachu pochyłego papą leżącą na deskowaniu. Taki sposób budowy dachu jest ostatnio często polecany przez dekarzy, którzy mają kłopoty z dachami uszczelnionymi MWK, bo nie potrafią wykonać prawidłowej wentylacji pokrycia (koniecznej do prawidłowego działania MWK). Tym bardziej nie wiedzą, jak zrobić wentylację pod deskowaniem z papą na dachu z poddaszem mieszkalnym, ponieważ jest to trudniejsze. Przedstawiłem też wybrane podstawowe problemy techniczne występujące w takich rozwiązaniach. Wykonawcy nie znają zasad stosowania MWK i identyfikują ten produkt z papą. Oba materiały pełnią funkcję uszczelniającą, jednak różnią się i wymagają innego sposobu wykonania dachu. Membrany MWK są wysoko paroprzepuszczalne i delikatne, natomiast papy są mocniejsze, ale nie przepuszczają pary wodnej i ich stosowanie wymaga wykonania wentylacji pod deskowaniem. Jednak nawet papa podziurawiona zbyt dużą liczbą spinek (choć jest gruba i elastyczna, a spinki cienkie) nie zapewnia szczelności i w przypadku intensywnego deszczu będzie dochodzić do przecieków. Zamocowanie przedstawione na fotografii sugeruje, że wykonawca zastosował MWK jako pokrycie tymczasowe. Dowod więcej »\nKonsekwencje cieplno- -wilgotnościowe zmiany charakteru użytkowania budynku przemysłowego z lekkim stropodachem - DOI:10.15199/33.2017.11.47\nPaula Szczepaniak Maria Wesołowska\nBudynki przemysłowe są specyficzną grupą obiektów, w przypadku których poza podstawowymi wymaganiami zawartymi w Prawie budowlanym ważne są procesy technologiczne i wynikające z nich oddziaływania na budynek. Projekt technologiczny często kojarzy się z dużymi obiektami, w których zlokalizowane są rozbudowane linie produkcyjne wymagające szczegółowych rozwiązań systemów technicznych. W przypadku małych obiektów ten etap projektowania jest często pomijany. Przykładem może być budynek zaprojektowany jako magazyn, a następnie zaadaptowany na drukarnię. Konsekwencją tej decyzji było wprowadzenie wentylacji mechanicznej (bez regulacji wilgotności) i zwiększenie dostępu światła dziennego przez zastosowanie świetlików połaciowych. Od początku funkcjonowania hali pracownicy obiektu zgłaszali fakt kapania wody z dachu w strefie pod świetlikami po intensywnych opadach oraz w zimie, kiedy temperatura spada poniżej -7°C. Konstrukcja przekrycia Przekryciem budynku jest lekki stropodach [1, 2], spełniający obowiązujące na etapie projektowania wymagania ochrony cieplnej, w którymwykonano dwa podłużne świetliki z płyty poliwęglanowej o grubości 16 mm i współczynniku U = 1,9 W/(m2·K). W strefie krawędzi podłużnyc więcej »\nKonserwatorskie uwarunkowania adaptacji zabytkowych carskich budynków koszarowych z przełomu XIX i XX w. na muzeum - DOI:10.15199/33.2017.11.32\nRozwój teorii i praktyki konserwatorskiej w XIX w., dający podwaliny współczesnej ochronie zabytków, wynikał z zainteresowania przeszłością, a co za tym idzie historyczną formą obiektów, a nie tylko ichwartością użytkową. Zachowanie dawnych obiektów stało się warte ponoszenia na ten cel znacznych środków. Europejska teoria konserwacji oparta została na pojęciu autentyku . Zasadnicze doktryny konserwatorskie oraz standardy projektowania i realizacji prac konserwatorskich dotyczących budynków zabytkowych Zgodnie z podstawową zasadą konserwatorską, każde działanie prowadzone wobec zabytku powinno być traktowane indywidualnie, stanowić efekt analizy uwarunkowańmiejsca i czasu, w którym obiekt powstał i w którym zostaje poddany zmianom . Zgodnie z KartąWenecką z 1964 r. oraz praktykami konserwatorskimi Bogumiły Rouby współczesne adaptacje zabytków do nowych funkcji powinny być prowadzone z zastosowaniem tzw. "7 zasad konserwatorskich" oraz regułami, które mówią, że należy: ● dostosować nową funkcję budynku do zabytkowego charakteru obiektu, a nie odwrotnie; ● zapewnić bezinwazyjność, aby zachować substancję zabytkową i nawarstwienia historyczne ("zakrywać, nie wyrzucać!"); ● zadbać o zachowanie integralności technicznej obiektu; ● zadbać o zachowanie wartości estetycznych obiektu świadczących o jego dawności; ● tak użytować obiekt, aby zachować jego zabytkowąmaterię . Opracowaniem, porządkującym wiedzę i promującym wśród wszystkich uczestników procesu adaptacji i udostępniania zabytków, są przygotowane przez Jana Tajchmana "Standardy w zakresie projektowania, realizacji i nadzorówprac konserwatorskich dotyczących zabytków architektury i bud więcej »\nNieinwazyjne metody badań i identyfikacji materiałów oraz elementów konstrukcji eksploatowanych budynków - DOI:10.15199/33.2017.11.07\nMarcin Górecki Łukasz Jabłoński Jerzy Szerafin\nWpraktyce budowlanej często zachodzi konieczność remontu, modernizacji lub przebudowy budynków kilkudziesięcioletnich czy nawet kilkusetletnich, w przypadku których odnalezienie jakiejkolwiek dokumentacji nie jest zadaniem prostym, a czasami wręcz niemożliwym. Wprzypadkumodernizacji budynku czy zmiany sposobu użytkowania, wg obowiązujących przepisów prawnych (art. 71 ustawy ), należy dokonać oceny lub wykonać ekspertyzę stanu technicznego budynku. Wprzypadku budynków, które nie mają dokumentacji, niezbędne jest zastosowanie metod inwazyjnych, z reguły wykonanie odkrywek materiałów, z których zostały wykonane. W zależności od rodzaju elementu konstrukcyjnego, wielkość odkrywek może się bardzo różnić, od niewielkich punktowych, do dużych, o powierzchni liczonej w metrach kwadratowych. Potrzebny jest więc odpowiedni czas na przygotowanie i wykonanie odkrywki i wiąże się to z niemałym kosztem jej wykonania, a także co bardzo istotne - kosztem odtworzenia stanu pierwotnego.Wpraktyce jednak często zachodzi konieczność prowadzenia tego typu robótwobiektach nieprzerwanie użytkowanych, których nawet czasowewyłączenie z użytkowania jest kłopotliwe, jak np. szpitale. W skrajnych przypadkach w ogóle nie jest możliwe pr więcej »\nNośność prefabrykowanych nadproży z ABK - DOI:10.15199/33.2017.11.52\nŁukasz Drobiec Radosław Jasiński Wojciech Mazur Krzysztof Jonderko Marek Niewiadomski\nWmurach wykonanych z betonów lekkich można stosować nadproża z autoklawizowanego betonu komórkowego pozwalające na "ręczny" montaż oraz uzyskanie ściany bez mostków termicznych i o jednolitym współczynniku przenikania ciepła. Rozwiązania takie są znane i dostępne na polskim rynku od kilkudziesięciu lat, jednak nadal nie są powszechnie stosowane. Wynika to m.in. z braku dostatecznej wiedzy projektantów na temat właściwości elementów z ABK wporównaniu z dobrze rozpoznanymi i bogatymi w opracowania naukowe elementami żelbetowymi oraz stalowymi. Nośność elementów z ABK podawana przez producentów zgodnie z normą PN-EN 846-9 wyraża się przez charakterystyczne obciążenia równomiernie rozłożone. Badania normowe PN-EN 1356 polegają na obciążaniu prefabrykatów parą sił skupionych przyłożonych w teoretycznie najmniej korzystnym położeniu. Zarówno badania normowe, jak i nośność podana przez producenta nie wyczerpują wszystkich możliwych sytuacji oraz nie oddają rzeczywistego schematu pracy nadproża wbudowanego w mur i współpracującego z żelbetowym wieńcem. W związku z tym, faktycznamorfologia zarysowań i mechanizm zniszczenia może nie odpowiadać temu, co otrzymano w badaniach, a uzyskane zgodnie z procedurami normowymi wartości sił i momentów niszczących mogą okazać się mylące. Wartykule przedstawiono wyniki badań prefabrykowanych zbrojonych nadproży z autoklawizowanego betonu komórkowego zróżnicowanych pod względem geometrii zbrojenia.Wykonano również obliczenia sprawdzające, których celem było sformułowanie wstępnych wniosków dotyczących procedur sprawdzania nośności zbrojonych elementów zABK.Wyniki uzyskane zgodnie z zaleceniami norm PN-EN 1992-1-1 (EC-2) i PN-EN 12602 porównano z rezultatami eksperymentów.Artykuł stanowi rozwinięcie problematyki opublikowanejw. Badania Badania doświadczalne obejmowały trzy serie elementów zróżnicowanych pod względem geometrii, struktury zbrojenia poprzecznego i podłużnego, oz więcej »\nNowe prefabrykaty w ofercie firmy LEIER\nLEIER POLSKA S.A. Zakład w Malborku od ponad 10 lat oferujewielkowymiarowe prefabrykaty żelbetowe, które znajdują zastosowanie w praktycznie każdymrodzaju budownictwa. Wciągu ostatniego roku oferta firmy wzbogaciła się o prefabrykowane płyty balkonowe Leier oraz prefabrykowane płyty spocznikowe.Balkony prefabrykowane to wysokiej jakości zewnętrzne elementy żelbetowe, wykonane na indywidualne zamówienie, ściśle dostosowane dowymagań projektu.Mają: fazowane krawędzie, kapinosy, łączniki izotermiczne. Przeznaczone są głównie na potrzeby budownictwa jedno- iwielorodzinnego. Prefabrykowane balkony mogą mieć dowolny kształt i być proste, narożne, zaokrąglone. Balkony pełne nie wymagają dodatkowych obróbek na budowie. Powierzchnia użytkowa balkonu może mieć fakturę antypośli więcej »\nNowy typoszereg mieszkań OW-T - DOI:10.15199/33.2017.11.43\nOd ponad dwudziestu lat środowiska polskich urbanistów, architektów oraz inżynierów budownictwa w pracach naukowych podejmuje trudną problematykę spuścizny budowlanej z okresu PRL. Szczególne miejsce w tym obszarze badawczym zajmuje tematyka mieszkalnictwa. Niewątpliwe podstawy poglądów, które determinują współczesne wartościowanie powstałych w tym okresie osiedli, domów i mieszkań, ukształtowały się pod wpływem publikacji  oraz . Ogromny wpływ miała na nie również ocena architektonicznego dziedzictwa okresu PRL-u . Kolejne ważne publikacje podejmujące tę problematykę w wymiarze lokalnym to  lub tematycznym [8, 9]. Każdorazowo problematyka ta prezentowana była na tle doświadczeń europejskich, w tym głównie francuskich i niemieckich związanych z przebudowami i remontami budynków oraz osiedli. Obecnie zadajemy pytanie, dlaczego, mimo dobrego przygotowania teoretycznego, środowisko mieszkaniowe powstałe w okresie PRL-u nie ulega waloryzacji, a powszechna ocena osiedli, budynków i mieszkań powstałych w tym czasie, mimo ich technicznej trwałości, jest negatywna. Odpowiedzi na to pytanie poszukuje autor [5, 6].W swych publikacjach zwraca uwagę na przypadkowość, pozorność i rzeczywistą nieefektywność prac remontowych prowadzonych w obiektach z "wielkiej płyty". Podkreśla znaczenie działań systemowych oraz wskazuje potrzebę opracowania i upowszechnienia tzw. dobrych wzorców. Postulowane przez niego działania w obszarze miasta, osiedla, budynku i mieszkania zdają się szczególnie istotne wobec faktu, iż nadal ok. 12 mln Polaków (ok. 1 więcej »\nOcena skuteczności napraw realizowanych w warunkach nieoczekiwanego obniżenia temperatury - DOI:10.15199/33.2017.11.33\nKonieczność prowadzenia napraw konstrukcji betonowych może wynikać z wystąpienia uszkodzeń podczas eksploatacji obiektów, nieprawidłowego wykonawstwa, a także uszkodzeńmechanicznych. Do wykonywania takich napraw wykorzystywane są często polimerowo- cementowe zaprawy naprawcze [2, 3, 6]. Potrzeba przeprowadzenia prac naprawczych może występować nie tylko w sprzyjających warunkach atmosferycznych, ale również wtedy, gdy występuje obniżona temperatura. Zgodnie z deklaracją producentów większość dostępnych na rynku zapraw naprawczych PCC może być stosowana tylko w temperaturze 5 - 30°C, niektóre z nich w temperaturze niższej niż 5°C, ale nie niższej niż 1°C. Aby sprawdzić, w jakim okresie możliwe jest prowadzenie robót naprawczych przy użyciu większości zapraw PCC, przeanalizowano średnie wartości temperatury z wielolecia w różnych miastach w Polsce. Stwierdzono, że temperatura powyżej 5°C występuje od kwietnia od października. W obu miesiącach granicznych wartości te kształtują się na poziomie 8°C. W procesie dojrzewania zapraw naprawczych wybranych do badań wykorzystano zaprojektowane zmienne cykle temperaturowe symulujące sytuację zaskoczenia wykonawcy nagłym, niekontrolowanym obniżeniem temperatury, występującym w różnym momencie dojrzewania zaprawy. Jako temperaturę bazową przyjęto 8°C, czyli tę, która występuje wmiesiącach granicznych. Od niej nastąpiło obniżenie temperatury po 1, 2, 3, 7, i 14 dniach, które trwało przez 3 dni. Biorąc pod uwagę niedopuszczanie zapraw naprawczych do stosowania w temperaturze niższej niż 1°C, w symulowanych cyklach uwzględniono obniżenie temperatury jedynie do tej wartości. Cykle nazwano kolejno od I do V. Zmienne cykle temperaturowe wykorzystano w więcej »\nPerspektywy rozwoju budownictwa w Polsce w 2018 roku - DOI:10.15199/33.2017.11.60\n12 października br. odbyło się wWarszawie ForumBudownictwo w Polsce w 2018 r. zorganizowane przez firmę badawczą PMR, zajmującą się m.in. badaniem rynku budowlanego. Patronat honorowy nad forum objęłoMinisterstwo Infrastruktury i Budownictwa, patronat branżowy Polski Związek Pracodawców Budownictwa, a jednym z patronów medialnych był miesięcznik "Materiały Budowlane". Wprowadzeniem do dyskusji nad oceną obecnej kondycji budownictwa i prognozami PMR na 2018 r. było zaprezentowanie najważniejszych zmian makroekonomicznych i ich wpływu na rozwój polskiej gospodarki, w tym budownictwa, przez prof. Grzegorza Kołodko. Profesor stwierdził, że na rozwój gospodarki największy wpływ mają inwestycje, następnie eksport, import, PKB i konsumpcja.Wprzypadku budownictwa inwestycje już się zw więcej »\nPostęp korozji elementów konstrukcji kondygnacji piwnicznych budynków wielkopłytowych - DOI:10.15199/33.2017.11.19\nPiotr Knyziak Piotr Bieranowski Leonard Runkiewicz\nBudynkiwykonane z prefabrykatów użytkowane były często w sposób nieprawidłowy. Wiele z nich dopiero po upływie ok. dwudziestu lat od wzniesienia zaczęto w większym stopniu remontować lubmodernizować . Wykonane ponownie badania tych budynków pokazują niedociągnięcia w zabezpieczeniu przeciwkorozyjnym zbrojenia . Korozja prętów zbrojeniowych jest podstawowymprocesemniszczącymkonstrukcje żelbetowe oraz jedną z głównych przyczyn awarii i katastrof . Tempo tego procesu uzależnione jest odmożliwości przenikania agresywnych substancji w głąb betonu . Prawidłowo zaprojektowana grubość otuliny prętów zbrojenia i odpowiednia szczelność betonu zapewniają wieloletnie użytkowanie konstrukcji przed rozpoczęciem procesu korozji zbrojenia . Zdolność do ochrony stali zbrojeniowej przez betonową otulinę uzależniona jest od wartości pHbetonu i potencjału ładunkówelektrycznychwywołujących proces korozji (rysunek 1).Wwyniku postępu korozji następuje wzrost objętości produktów korozji (rysunek 2). Proces ten w początkowej fazie objawia się na powierzchni elementów żelbetowych jako zarysowania wzdłuż korodujących prętówzbrojenia, awfazie końcowej jako odspajanie otuliny betonowej i bezpośrednia ekspozycja prętów. Postęp procesów korozyjnych w konstrukcji budynków wielkopłytowych najłatwiej zauważyć w piwnicach, ponieważ w większości przypadków powierzchnia prefabrykatówi elementówmonolitycznych zarówno ściennych, jak i stropowych pozostaje niewykończona tynkiem, niepobielona ani niedocieplona. S więcej »\nPrefabrykowane dźwigary żelbetowe o rozpiętości 15 m - problem nadmiernych ugięć - DOI:10.15199/33.2017.11.24\nMichał Musiał Tomasz Trapko\nAnaliza ugięć elementów żelbetowych wymaga specyficznego podejścia . Jest to spowodowane głównie wpływem rys prostopadłych na ugięcia. Ich udział w całkowitym ugięciu może wynosić nawet ok. 80% . Dodatkowymi zjawiskami wymagającymi uwzględnienia są efekty reologiczne w betonie, tj. pełzanie i skurcz . W przypadku dźwigarów prefabrykowanych istotny jest również wpływ poszczególnych faz pracy, tym bardziej że elementy o dużej rozpiętości charakteryzują się znacznym ciężarem własnym, który oddziałuje praktycznie od początku cyklu pracy belki. W opisywanym przypadku udział ciężaru własnego wynosił ok. 25%. Analizowano konstrukcję wiaty przy hali fabrycznej (rysunek 1). Na słupach żelbetowych S wspierają się przedmiotowe dźwigary D1 ÷ D13 (rysunek 2), które wykonano z betonu C35/45 i zazbrojono stalą o charakterystycznej granicy plastyczności fyk = 500 MPa. Stopień zbrojenia rozciąganego wynosi ρ = 2,8%. Prostopadle do głównych ram nośnych zamontowano strunobetonowe płatwie P. Pokrycie dachu stanowi blacha trapezowa. Konstrukcja wiaty została zmontowana w ciągu jednego miesiąca. Krótko po zakończeniu montażu wiaty zaobserwowano znaczne ugięcia dźwigarów. Ugięcia dźwigarów Po upływie trzech miesięcy przeprowadzono pomiary metodami geodezyjnymi. Wzwiązku z wciąż przyrastającymi ugięciami niektórych dźwigarów zlecono następny pomiar po 20miesiącach od zakończenia budowy (tabela 1). Dodatkowo obliczono ugięcia wg  oraz k więcej »\nProblematyka renowacji zabytków na przykładzie wybranych obiektów z województwa podkarpackiego - DOI:10.15199/33.2017.11.26\nZapewnienie trwałości obiektów zabytkowych ma istotne znaczenie ze względu na ich wartość kulturową. Jednak zagadnienie renowacji jest złożoną problematyką, na którą mają wpływ specyfika obiektów, program prac i stały nadzór konserwatorski . Na proces renowacji zabytku składa się wiele następujących kolejno po sobie etapów: przedprojektowy, projektowy, wykonawstwa oraz użytkowania. Każdy z nich niesie za sobą ryzyko błędu, czego efektem będzie cykliczne powstanie uszkodzeń i wzrost kosztów związanych z eksploatacją oraz pracami naprawczymi. W artykule zwrócono uwagę na poprawność oraz następstwa wykonanych prac konserwatorskich związanych z ochroną przeciwwilgociowąmurów. Problematykę prac renowacyjnych oraz konsekwencji wynikających bezpośrednio z popełnionych błędów omówiono na przykładzie dwóch obiektów zabytkowych o dużej wartości kulturowej. Pierwszy z nich to Zamek Ligęzów w Przecławiu (fotografia), drugi - zespół klasztorno-kościelny o.o. Bernardynów w Leżajsku. Przyczyny zniszczeń Woda uczestniczy w procesach technologicznych, bez których ciężko wyobrazić sobie realizację założeń budowlanych. Taki charakter zawilgocenia określany jest jako zawilgocenie pierwotne. W odniesieniu do obiektów zabytkowych mowa jest o wodzie, która dostaje się w głąb struktury elementów konstrukcyjnych lub ozdobnych. Zbytnie jej nagromadzenie prowadzi do obniżenia walorów estetycznych, awskrajnych przypadkach do przekroczenia stanów użyteczności i nośności elementów konstrukcyjnych. Wprzypadku obiektów, które poddane zostały pracomremontowo-konserwacyjnym ponad więcej »\nProblematyka utrzymania obiektów historycznych wykonanych z materiałów nietypowych - DOI:10.15199/33.2017.11.27\nWniektórych regionach Polski, np. w pasie między Ostrowem Wielkopolskim aWrocławiem, w okolicach Opola, a także na południe od Zielonej Góry znajdują się obszary, gdzie w przeszłości stosowano skałę osadową zwaną rudą darniową, jakomateriał budowlany o właściwościach konstrukcyjnych, obok kamieni naturalnych i cegieł ceramicznych. Od XIV w. do końca XIX w. zbudowano w ten sposób wiele budynków o różnymprzeznaczeniu użytkowym. Były wśród nich budynki mieszkalne, gospodarcze, kościoły i wieże kościelne, mury obronne, pałace, czy ogrodzenia np. cmentarzy. WXIX w., obok bloczków z rudy darniowej, jako budulec zaczęto również stosować bloczki konstrukcyjne otrzymywane z żużli odlewniczych. Rejon, w którym do chwili obecnej przetrwało wiele budynków wykonanych z tego materiału, to Nowa Sół i jej okolice w województwie lubuskim, m.in. miejscowości takie jak Otyń, Modrzyca, Wrociszów, Konradowo i inne. Są to na ogół budynki mieszkalne i gospodarcze, ale np. w Parku Mużakowskim znajduje się pięcioprzęsłowy Most Arkadowy, w którego filarach wbudowane są bloczki z tego materiału. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na konieczność ochrony zabytków, w tym dóbr materialnych i innych świadectw kultury ogólnoludzkiej, oraz na to, że obok nas istnieją dzieła myśli technicznej sformułowanej nie tylko w postaci ekspresyjnych, cieszących oko fasad budowli, ich wnętrz, rzeźb czy malowideł, ale także utwory techniki ukryte w materiałach budowlanych, których kunsztu tak na co dzień nie dostrzegamy i nie doceniamy, gdyż często zakryte są tynkiem. One też wymagają zwrócenia uwagi zarówno konserwatorów, jak i historyków, póki jeszcze istnieją, stawiając dzielnie opór czynnikomatmosferycznymi często nieusprawiedliwionym, nagannym działaniom człowieka. Ruda darniowa w budownictwie dawnym Ruda darniowa od wieków wykorzystywana była w Europie do różnych celów. Początkowo (prawdopodobnie w III tysiącleciu p.n.e.), w Egipcie rudy d więcej »\nProblemy adaptacyjne zabytkowego budynku dawnej Resursy w Zielonej Górze - DOI:10.15199/33.2017.11.34\nKrystyna Urbańska Paweł Urbański\nZielonogórską Resursę, czyli dom stowarzyszeń kupieckich przy pl. Słowiańskim9, otwarto 15 listopada 1829 r. Murowany obiekt powstał na wniosek kupca Friedricha Förstera. Nie wiadomo, ilukondygnacyjny był pierwotnie budynek, gdyż nie zachowały się żadne rysunki z tamtego okresu. Obecnie ma on trzy kondygnacje, a swój wygląd zawdzięcza wielu modernizacjom i związanym z tym przebudowom (fotografia). Pierwsze plany i szkiceResursy pochodzą z 1856 r. Obiekt stanowił zwartą bryłę powstałą na rzucie prostokąta o wymiarach 28,34 x 13,36 m.Wzwiązku z tym, że w 1901 r. pożar strawił cały dach i strych wraz ze znajdującymi się tammagazynami, magistrat wydał zgodę na przebudowę budynku. Remont objął parter, piętro i dach, ale największą zmianą było dobudowanie obszernej, podpiwniczonej klatki schodowej (rysunek). Powiększono też salę balową na I piętrze przez przesunięcie ściany i ustawienie jej na stalowym podciągu umieszczonym w stropie nad parterem. W 1930 r. przebudowano również układ wejść do pomieszczeń, wyburzono lub zamurowano fragmenty ścian, zmieniono rozstaw i liczbę słupów (rysunek) oraz stworzono obszerną scenę. Przeznaczenie budynku zmieniało się na przestrzeni lat. W budynku znajdowały się: sala balowa, restauracja, świątynia masonów, a także dobudowana do elewacji szczytowej kręgielnia. Po 2000 r. na parterze i piętrze prowadzono zajęcia Zachodniej Wyższej Szkoły Handlu i Finansów Międzynarodowych. W 2007 więcej »\nProblemy renowacji muru pruskiego na przykładzie Baszty Grodzkiej w Jeleniej Górze - DOI:10.15199/33.2017.11.20\nMur pruski, czyli ściana o szkielecie drewnianym wypełnionymmuremz cegły, znany jest od średniowiecza. Rozwiązanie to zyskało dużą popularność w XIX w., co przypisuje się m.in. zaleceniom władz pruskich wydanym w 1799 r. Nazwa mur pruski, choć wywodzi się z nazwy regionu, była stosowana znacznie wcześniej. Już w 1659 r., w jednym z najstarszych polskich podręczników , mowa jest o murowaniu w sposób pruski. Celem stosowania muru pruskiego było przyspieszenie procesu budowy i uzyskanie murów o lepszej ognioodporności w porównaniu ze ścianami drewnianymi. W średniowieczu mury wykonywano na zaprawach wapiennych, których czas wiązania był długi. Zastosowanie szkieletu drewnianego pozwoliło przyspieszyć prace budowlane. W typowych murach pruskich, po uzyskaniu odpowiedniej wytrzymałości, część murowana współpracuje ze szkieletemdrewnianym w przenoszeniu obciążeń. Spotykane są również obiekty, w których mur pruski stanowi jedynie element dekoracyjny. Charakterystyka Baszty Grodzkiej PierwszemurymiejskiewJeleniejGórze wzniesione w XIV w. miały wysokość ok. 8 m i szerokość 1,5 m . Przedmiotowa baszta zbudowana została w XV w., awXVIIw. zaadaptowana do celówmieszkalnych więcej »\nProblemy techniczne adaptacji budynków zabytkowych na cele hotelowe na przykładzie wybranych obiektów - DOI:10.15199/33.2017.11.28\nObecnie naDolnymŚląsku coraz częściej adaptuje się budynki historyczne na cele hotelowe. Przebudowy są jednak bardzo skomplikowane podwzględemkonstrukcyjnym, gdyż przeważnie wymagają: ● zaadaptowania piwnic na cele użytkowe, co z reguły wiąże się z ich pogłębieniem i wzmocnieniem fundamentów; ● wprowadzenia dużej liczby nowych, ciężkich ścian działowych, spełniających odpowiednie wymagania akustyczne, co niezależnie od rodzaju i stanu technicznego istniejących stropów powoduje konieczność ich wzmocnienia lub wymiany; ● wykonania wielu nowych i często dużych otworów na instalacje we wszystkich stropach; wprowadzenia nowych pionów komunikacyjnych oraz trzonów windowych, co powoduje także konieczność wymiany stropów, ale utrudnia zarazem zaprojektowanie nowych w istniejącej tkance konstrukcyjnej; ● wykonania wyburzeń dużej części ścian konstrukcyjnych w piwnicach i na parterze budynku w celu uzyskania otwartych powierzchni na cele recepcyjne, restauracyjne czy konferencyjne; ● ustawienia na dachu dużej liczby ciężkich urządzeń wentylacyjno- klimatyzacyjnych lub baterii słonecznych, co wiąże się z przebudową dachu i koniecznościąwykonania ścian osłonowych. Wynika z tego, że uzyskanie funkcji hotelowej związane jest przeważnie z wymianą lub częściową przebudową stropów oraz ze wzmocnieniem lub przebudową dachu, fundamentów i ścian nośnych. Przebudowa zabytkowego budynku mieszkalnego w centrum Kępna Przebudowywany budynek został wzniesiony na początku XIX w. na planie zbliżonym do prostokąta, w narożniku pierzei Rynku i pełnił funkcjęmieszkalną, z usługami na parterze. Był kilkakrotnie przebudowy więcej »\nProblemy utrzymania i sposoby naprawy uszkodzonych murów zamku w Będzinie - DOI:10.15199/33.2017.11.21\nZamek w Będzinie został zbudowany w miejscu wczesnośredniowiecznego gródka, zniszczonego przez najazd tatarski w 1241 r. i odbudowanego kilkadziesiąt lat później. Przekształcenia drewnianego obiektuwmurowany zamek dokonano prawdopodobnie w pierwszej połowie XIV stulecia z inicjatywy króla KazimierzaWielkiego. Od czasu wzniesienia był on kilkakrotnie niszczony na skutek pożaru w 1616 r. i działań wojsk szwedzkich w 1655 r., a następnie przebudowywany.W1834 r. zamek wrócił do świetności wg projektu włoskiego architekta i budowniczego Franciszka Marii Lanciego.Wpołowie XIX w., po drobnych przeróbkach, służył jako szpital, a następnie ponownie popadł w ruinę. W 1929 r. Towarzystwo Opieki nad Górą Zamkową przystąpiło do odbudowy zamkuwg projektu i planu odbudowy sporządzonego przez prof.Adolfa Szyszko-Bohusza. Po II wojnie światowej ponownie podjęto próby naprawy średniowiecznych umocnień i po wielu trudnościach udało się je zrekonstruować w latach 1952 ÷ 1956. Pod koniec XX w. wykonano iniekcję podłoża. Widok zamku pokazano na fotografii 1. Charakterystyka murów i ich uszkodzeń Mury zamku w Będzinie wzniesiono techniką "opus emplectum", która polega na murowaniu zewnętrznej i wewnętrznej części przegrody z ociosanych bloków kamiennych na zaprawie wapiennej i wypełnianiu przestrzenimiędzy nimi kruszonym kamieniem zalanym zaprawą wapienną - rumoszem(rysunek 1). Podstawowymelementem murowym był dolomitowy kamień łamany. Podczas licznych przebudów i napraw stosowano zaprawę cementową, cementowo-wapienną oraz renowacyjną (wapienną z dodatkiem trasów reńskich). Koronę murów pierwotnie zwieńczono obciosanymi blokami kamiennymi na zaprawie wapiennej, a podczas odbudowy w połowie XX w. wykonano na nich szlichtę z zaprawy cementowej. Na murach będzińskiego zamku stwierdzono występowanie lokal więcej »\nProblemy wznoszenia budynków plombowych w zwartej zabudowie miejskiej z zachowaniem historycznych ścian frontowych - DOI:10.15199/33.2017.11.25\nJacek Dudkiewicz Piotr Organek\nPogoń za jak najlepszą lokalizacją, jednym z najważniejszych czynników decydujących o tzw. sukcesie biznesu, stawia przed architektami i inżynierami trudne wyzwania.Architektura obiektów z jednej strony powinna nawiązywać do istniejącej zabudowy i spełniać uwarunkowania konserwatorskie, a z drugiej mieć jak najciekawszą formę i rozwiązania, którewpływają na sprzedaż lokali lub ichwynajem. Wostatnich latachważne stało się pozostawianiewobiektachwznoszonych na terenach zabytkowej zabudowy tzw. świadków historii. Konserwatorzy miejscy często wymagają zachowania oraz renowacji historycznych, frontowych fasad.Wartykule na przykładzie kilku zrealizowanych obiektów przedstawiono najczęstsze problemy techniczne, z jakimi należy się zmierzyć przy wznoszeniu budynków z zachowaniem istniejącej ściany frontowej. Prace wstępne Budynki dawnej zabudowy miejskiej wznoszone były w technologii tradycyjnej - murowanej. Z reguły mają jedną kondygnację podziemną z masywnym stropem i stropami drewnianymi w wyższych kondygnacjach. Ściany posadowione są na fundamentach ceglanych, które stanowią przedłużenie ścian piwniczych lub ich skokowe poszerzenie.Na szczególną uwagę zasługuje sposób kształtowania ścian szczytowych i ich posadowienia. W zwartej zabudowie ściany układów podłużnych dochodzą do ścian szczytowych budynkuwcześniejwybudowanego bez ich łączenia. Przed rozpoczęciem każdej więcej »\nProdukcja materiałów budowlanych w okresie styczeń - wrzesień 2017 roku\nBadania GUS przeprowadzone we wrześniu 2017 r. w dużych przedsiębiorstwach przemysłowych (o liczbie pracujących 50 iwięcej osób) produkującychmateriały budowlanewskazują na niewielkie pogorszenie wskaźników produkcji w odniesieniu do analogicznegomiesiąca 2016 r., ale poprawę w porównaniu z sierpniem 2017 r. Produkcja 31 grup wyrobów (spośród 43 obserwowanych) wytworzona we wrześniu 2017 r. była większa niż we wrześniu 2016 r. (w sierpniu w 33 grupach), a 27 - niż w sierpniu 2017 r. (w sierpniu br. notowano miesięczny wzrost produkcji tylko w 15 grupach). Łącznie produkcja wytworzona w okresie styczeń - wrzesień 2017 r. była w 34 grupach większa niż w analogicznym okresie ub. roku (za styczeń - sierpień również w 34 grupach), natomiast w 21 grupach dynamika produkcji była wyższa od notowanej za okres styczeń - sierpień 2017 r. (rysunek). We wrześniu 2017 r. największy wzrost produkcji (tabela), w porównaniu z wrześniem 2016 r., o ponad 20% ra więcej »\nPrognozowanie terminu zakończenia oraz końcowego kosztu robót remontowych za pomocą Metody Wartości Wypracowanej - DOI:10.15199/33.2017.11.22\nPlanowanie zakresu robót remontowych i opracowanie dokumentacji projektowej jest zawsze poprzedzone oceną stanu technicznego obiektu przeznaczonego do remontu. Pełna identyfikacja stanu nie jest możliwa bez odkrywek i rozbiórek, z których jedynie częśćmożna wykonać przed remontem. Zatem często się zdarza ujawnianie w trakcie remontu kolejnych, wcześniej nieprzewidzianychwdokumentacji robót koniecznych do podjęcia. Zakres tych niemożliwych do przewidzenia na początku zadania prac bywa na tyle znaczący, że nie jest realny początkowo zakładany termin oraz budżet zadania. Zarządzanie przedsięwzięciem inżynierskim w warunkach przekroczenia zakładanego budżetu oraz opóźnień harmonogramowych to zadanie złożone i wymaga użycia skutecznych instrumentów menedżerskich, możliwie redukujących "efekt domina". Opóźnienia jednych robót mogą opóźnić inne, podobnie przekroczenie kosztów na wcześniejszym etapie zadaniamoże wymusić wyższe koszty etapu późniejszego. Podjęcie racjonalnych decyzji menedżerskich w takich warunkach wymaga ciągłej znajomości zaawansowania przedsięwzięcia.Wcelu określenia tego zaawansowania nie jest właściwa, ciągle jednak stosowana, miara czasowa, zgodnie z którą zaawansowanie wynosi 50%, kiedy mija połowa czasu przeznaczonego na realizację zadania. Podobnie nieprzydatną jestmiara kosztowa, zgodnie z którą zaawansowanie wynosi 50%, kiedy wydano połowę funduszy założonych początkowo. Pomiar ilości robót w praktyce również nie umożliwia poznania zaawansowania całego zadania, gdyż robót bywa kilkadziesiąt rodzajów więcej »\nPrzyczyny i skutki zawilgocenia pomieszczeń garaży podziemnych - DOI:10.15199/33.2017.11.48\nRozwiązania zastosowane w częściach podziemnych budynków powinny gwarantować, oprócz spełnienia wymagań wytrzymałościowych, uzyskanie ciągłego i szczelnego układu oddzielającego budynek lub jego część od wody lub pary wodnej. Należy pamiętać, że ewentualne przecieki do wnętrza pomieszczeń zlokalizowanych w częściach podziemnych budynków mają nie tylko negatywny wpływ na estetyczny wygląd obiektu, lecz przede wszystkim wpływają na zmniejszenie jego trwałości.Wszystkie procesy niszczące substancji budowlanej zachodzą bowiem w warunkach klimatycznych Polski w obecności wody i wilgoci. Zagospodarowanie przestrzeni pomieszczeń zlokalizowanych w częściach podziemnych budynków jest różnorodne. Najczęściej są to garaże podziemne, komórki lokatorskie, pomieszczenia techniczne oraz ewentualnie myjnie samochodowe itp. Zabezpieczenia wodochronne części podziemnych budynków wykonywane są dwiema metodami: ■ tradycyjną, gdy na powierzchni konstrukcji układane są warstwy hydroizolacyjne zarówno z wyrobów rolowych, jak i powłokowych ; ■ w technologii tzw. białej wanny nazywanej zamiennie technologią betonu szczelnego, o stopniu wodoszczelności min.W-8 . Obie metody są znane i powszechnie stosowane od wielu lat i wydawałoby się, że nie powinny sprawiać problemów zarówno projektowych, jak i wykonawczych. Niestety w sposób powtarzalny występuje w obiektach grupa usterek, skutkujących zawilgoceniem konstrukcji ścian i stropów pomieszczeń zlokalizowanych poniżej poziomu terenu. Usunięcie tych błędów jest najczęściej bardzo kosztowne, a niekiedy niemożliwe w 100%.Wobu przypadkach popełniane są inne rodzaje błędów projektowych i wykonawczych, ale główne przyczyny ich powstania są następujące: ● niekontrolowana zmiana warunków wodnych podczas procesu inwestycyjnego, c więcej »\nPrzygotowanie przemysłowego obiektu o stalowej konstrukcji nośnej do remontu po pożarze - DOI:10.15199/33.2017.11.23\nPomimo konieczności spełnienia podczas projektowania, a następnie realizacji obiektów wielu wymagań prawnych dotyczących zabezpieczenia przeciwpożarowego, zawartych w krajowych przepisach prawnych , cały czas dochodzi do pożarów. Przyczyny ich powstawania oraz skutki, jakie wywołują ogień i wysoka temperatura w istniejących obiektach, są różne [1, 2, 3]. Skutki pożarów, w odniesieniu do substancji budowlanej, zależną od rodzaju zastosowanych zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz materiałów, zarówno konstrukcyjnych, wypełniających, jak i okładzinowych. Ogień powodujący efekt spalania (utleniania) i towarzysząca temu procesowi wysoka temperatura mają różny wpływ na elementy budowlane. Stalowe konstrukcje nośne są przykładem zastosowania w obiektach budowlanych materiału, który nie uczestniczy w procesach pożarowych. Nie są bowiemźródłempaliwa, emiterem gazów pożarowych, czy też płonących kropel, ale są podatne na wpływy wysokiej temperatury wywołanej procesami spalania innych substancji i materiałów. Powszechnie znana jest zależność wpływu temperatury na wytrzymałość materiału. Największym zagrożeniem jest w tym przypadku utrata sztywności stali, a co za tym idzie jej wytrzymałości, co skutkuje często załamaniemsię konstrukcji nośnej obiektów prowadzącym do katastrofy budowlanej. Oprócz powszechniewidocznych efektów destrukcyjnych materiału metalowego, zmianie ulega również jego wewnętrzna struktura krystalograficzna oraz twardość i ewentualne zahartowanie.Metal staje się twardszy i bardziej kruchy, do czego dochodzi na etapie akcji gaśniczej i tuż po niej w czasie ochładzania nagrzanych elementów konstrukcyjnych. Na rozprzestrzenienie się ognia, a tym samym oddzia więcej »\nRemont dylatacji konstrukcyjnych w wielopoziomowym garażu naziemnym - DOI:10.15199/33.2017.11.49\nKrzysztof Schabowic Krzysztof Wróblewski Adam Sterniuk\nWkonstrukcji obiektów budowlanych przerwy dylatacyjne wykonuje się na etapie budowy i zabezpiecza wkładkami oraz taśmami uszczelniającymi.Oddzielają one poszczególne części konstrukcji obiektów budowlanych, które samodzielnie przenoszą obciążenia, odkształcenia i przemieszczenia [1 ÷ 3]. Przerwy dylatacyjne sprawiają częstowiele problemów. Praca konstrukcji, błędywykonawcze, czy też niewłaściwy dobór zabezpieczeń uszczelniających prowadzą do uszkodzeń i w konsekwencji wycieków wody, np. do wnętrza elewacji. Dostęp do przerw dylatacyjnych od strony parcia wody jest uciążliwy, awprzypadku płyty dennejwręcz niemożliwy.Naprawę uszczelniającą wycieki wody z dylatacjimożna wykonać np. z zastosowaniem iniekcji ciśnieniowej [4 ÷ 6]. Nie ma wytycznych i norm wskazujących na zastosowanie konkretnego wypełnienia przerwy dylatacyjnej w określonych warunkach, czy też dotyczących przygotowania podłoża (boków ścian) w przerwie dylatacyjnej. W artykule przedstawiono podział dylatacji, ich klasyfikację oraz zagadnienia trwałości, a także przykład błędnie wykonanych dylatacji konstrukcyjnych i ich remont na przykładzie wielopoziomowego garażu naziemnego. Podział i klasyfikacja dylatacji Dylatacje dzieli się na konstrukcyjne, termiczne, przeciwdrganiowe, przeciwskurczowe, umożliwiające równomierne osiadanie i pozorne. Ponadto, w zależności od pełnionej funkcji, można również wyróżnić przerwy dylatacyjne: otwarte (przepuszczające wodę); odporne na działanie wilgoci i wody bez ciśnienia; odporne na działanie wody pod ciśn więcej »\nRenowacje ociepleń ścian zewnętrznych budynku wykonanych metodą ETICS\nElewacja budynku ocieplonego metodą ETICS podczas eksploatacji podlega naturalnymprocesomstarzenia przez stopniową degradację zastosowanych materiałów. Ponadto narażona jest na uszkodzenia mechaniczne. Intensywność tych procesówtowypadkowa wielu różnych czynników związanych m.in. z usytuowaniemobiektu, jakością wykonanego ocieplenia czy sposobem konserwacji. Praktyka pokazuje, że systemy ociepleń ATLAS przez wiele lat mogą być bezpiecznie eksploatowane, pod warunkiem przeprowadzania okresowych przeglądówi na bieżąco wykonywania niezbędnych prac konserwacyjnych lub naprawczych. Decyzja dotycząca konieczności przeprowadzenia robót naprawczych lub konserwacyjnych ocieplenia powinna być podjęta na podstawie okresowych kontroli elewacji, wykonywanych wiosną, bezpośrednio po okresie zimowym. Szczegółowe wytyczne dotyczące kontroli zamieszczone są w Rozporządzeniu Ministra SprawWewnętrznych iAdministracji w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz.U. nr 74 poz. 836 z 16 sierpnia 1999 r. z późn. zm.). Na podstawie oceny stanu technicznego, stwierdzonych uszkodzeń lub zużycia poszczególnychwarstwocieplenia można podjąć właściwe decyzje dotyczące dalszego postępowania, zakresu prac oraz kolejności ich wykonania. Wspomniane rozporządzenie definiuje roboty budowlane związane z utrzymaniem i eksploatacją budynków, wyróżniając trzy kategorie: ■ konserwację - roboty mające na celu utrzymanie sprawności technicznej elementów budynku; ■ naprawę bieżącą - remontmający na celu zapobiegania skutkom zużycia elementów budynku i utrzymanie ich we właściwym stanie technicznym; więcej »\nRewitalizacja konstrukcji balkonu systemu wielkopłytowego OWT-67 w kontekście ciepłochronności - DOI:10.15199/33.2017.11.44\nPiotr Bieranowski Leonard Runkiewicz Piotr Knyziak\nBudownictwowielkopłytowewPolsce było projektowane i realizowane główniewlatach 70. i 80.XXw. . W 1980 r. udział tego typu budownictwa osiągnął wartość ekstremalną 79%. Bazą inżynieryjno-naukową były doświadczenia zagraniczne i krajowe, wtymwnioski z katastrofy budynku Ronan Point w Londynie w 1968 r. Wiedza na temat konstruowania i wymiarowania budynków z elementów wielkopłytowych w sposób syntetyczny zawarta została w dwóch monografiach Bohdana Lewickiego [5, 6]. Rozpoznanie problemów dotyczących ciepłochronności tego typu budownictwa nastąpiło dopiero w obliczu rosnących cen nośników energii. W wielu przypadkach problemy te są wynikiemnieprawidłowego wykonawstwa i użytkowania budynków. Liniowe mostki termiczne Obecnie jednym z najczęściej poruszanych problemów w przypadku budynków w systemie wielkopłytowymjest niedostateczna izolacyjność ścian. Liniowe mostki termiczne występują m.in. w złączach ścian elewacyjnych z płytami balkonowymi i ścianami loggii. Balkony wspornikowe są newralgicznymi miejscami o najmniejszej izolacyjności  (fotografia, rysunek 1). Najbardziej rozpowszechnionym systemem wśród systemów wielkopłytowych byłOWT-67, stanowiący 27,9%ogółu budynków wzniesionych we wszystkich swych odmianach. Połączenie wspomnianych elementów w systemie OWT-67 tworzy liniowy mostek cieplny (konstrukcyjny). Ich docieplenie jest kosztowne oraz mało skuteczne.Wysoki koszt wynika z konieczności więcej »\nRewitalizacja zabytkowego kompleksu piekarni "Mamut" przy ul. Sienkiewicza 18/22 we Wrocławiu - DOI:10.15199/33.2017.11.35\nZałożona w 1866 r. Breslauer Consum-Verein była przez długi czas jedną z największych spółdzielni konsumenckich na ziemiach niemieckich.Na początkumiała zaledwie dziewięciu członków i jeden magazyn, ale już w 1890 r. posiadała 45 magazynów sprzedaży i ponad 31 000 członków. Jej kapitał wynosił wtedy 17 59 400marek ulokowanych we własnej kasie oszczędnościowej i w wielu nieruchomościach .PrzyKreuzstrasse (ul. Świętokrzyska) prowadziła wytwórnię wódmineralnych i piekarnię. Od 1882 r. była to piekarnia parowa (Dampfbäckerei), której projekt wykonał mistrz murarski Carl Kolbe (wszystkie projekty piekarni znajdują się w ABmW w teczkach T. 2472-2475.Ostatnie plany modernizacji zespołu pochodzą z okresu II wojny światowej. W tym czasie składający się z ośmiu budynkówzespół zabudowań piekarni znajdował się na działkach: Świętokrzyska 33/37 i Sienkiewicza 18/26).Wkrótce zaczęto kompleks rozbudowywać i modernizować, montując nowe generacje pieców i maszyn do wyrabiania ciasta. W 1892 r. orazwlatach 1902 - 1908 architektMax Daum zaprojektował dodatkowe skrzydło (Neue-Dampfbäckerei) z nowymi piecami i przelotową halą umożliwiającą sprawny załadunek chleba.Modernizacje te okazały się niewystarczające i już w 1910 r. zdecydowano się na dokupienie parceli przy Sternstrasse (ul. Sienkiewicza). W kamienicy nr 24 wykonano dużą bramę przejazdową, a domy stojące na posesjach nr 18, 20 i 22 postanowiono wyburzyć i na ich miejscu wznieść budynek produkcyjno- -magazynowy: Lagerhaus mit Verbindungsgang u. eine Treppenanlage für die Dampfbäckerei des Breslauer Consum- -Vereins. Projekt wykonał w latach 1913 - 1914 architekt Alfred Doerfert (architekt i mistrz murarski, od 1905 r. był w zarządzie firmy budowlanej Max Daum Nachfolge, założonej w 1885 r. przez arch. Maxa Dauma. Po jego śmierci kontynuował tę działalność jako właściciel firmy Architekt Max Daum Nachfolge) . Monumentalny gmach powstał na prostokątnej działce o więcej »\nRyzyko realizacji prac projektowych i prowadzenia przebudowy obiektów prywatnych - DOI:10.15199/33.2017.11.36\nWlatach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ubiegłego wieku, w czasach niedoboru i reglamentowaniamateriałów budowlanych i braku łatwo dostępnej wiedzy budowlanej, realizacja prywatnych obiektów mieszkalnych odbywała się często niezgodnie ze sztuką budowlaną. Obiekty powstałe w tamtym okresie są coraz częściej przedmiotem prac remontowych oraz różnego rodzaju przebudów. Obecne iwcześniejsze przepisy prawne zawarte w ustawie Prawo budowlane wymagają odwłaścicieli obiektów, w tym jednorodzinnych domów mieszkalnych, uzyskania administracyjnej decyzji o pozwoleniu na budowę w przypadku przystępowania do prac związanych z przebudową obiektów mieszkalnych, powodujących naruszenie lub zmianę istniejących elementów konstrukcyjnych w obiektach. Takie działanie ustawodawcyma na celu ograniczenie przypadków samodzielnego prowadzenia robót budowlanych przez użytkownikówlubwłaścicieli obiektów, którzy niemają odpowiedniejwiedzy i doświadczenia, a w efekcie ograniczenie ryzyka ewentualnych awarii i katastrof budowlanych. Innym aspektem takiego uregulowania prawnego jest kontrola pod kątem niewłaściwej rozbudowy lub przebudowy istniejących obiektów, któramogłaby być sprzeczna zwarunkami prawa miejscowego. Ustawowe wymagania opracowania więcej »\nSposób wzmocnienia dachu jętkowego opartego na wysokich ścianach kolankowych - DOI:10.15199/33.2017.11.13\nRyszard Antonowicz Adam Klimek Bohdan Stawiski\nIdeałem dobrze zaprojektowanej więźby dachowej byłoby jednakowe wytężenie poszczególnych jej elementów. Nie jest to jednak możliwe ze względów konstrukcyjnych, gdyż wówczas należałoby projektować różne przekroje niemal każdego elementu. Projektant musi więc podejmować decyzje o zróżnicowaniu asortymentu profili, z których będzie się składać konstrukcja. Małe zróżnicowanie przekrojów skutkuje niepełnym wykorzystaniem materiału. W tym przypadku projektant może narazić się na opinię projektującego nieekonomicznie. Innym podejściem jest wprowadzenie do konstrukcji innego materiału, np. elementów stalowych, które stają się nieodzowne także wtedy, gdy elementy drewniane nie przeniosą występujących obciążeń. Tego typu sytuacja zaistniała w stropodachu nad użytkowym poddaszem, w którym zaprojektowano duże sale lekcyjne. Zadanie konstrukcyjne polegało na opracowaniu zamiennego w stosunku pierwotnej konstrukcji rozwiązania dachu, pozwalającego zlikwidować działające na ściany kolankowe siły rozporu z równoczesnym zachowaniem przestrzeni poddasza wolnej od słupów. Charakterystyka budynku i konstrukcji dachu Zaprojektowany fragment szkoły jest budynkiemniskim, trójkondygnacyjnym(parter, piętro, poddasze) o powi więcej »\nSprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w okresie trzech kwartałów 2017 roku - DOI:10.15199/33.2017.11.59\nW okresie styczeń - wrzesień br. sprzedaż produkcji budowlano-montażowej zrealizowana na terenie kraju w jednostkach budowlanych o liczbie pracujących powyżej 9 osób była większa (w cenach stałych) o 13,0% niż przed rokiem (wobec wzrostu o 3,9% w I kwartale i o 7,6%w I półroczu br. oraz spadku o 14,9%w okresie trzech kwartałówub. roku).Większa niż w okresie trzech kwartałów ub. roku była zarówno sprzedaż robót o charakterze inwestycyjnym - o 13,7%, jak i robót remontowych - o 11,7%.Wzrost produkcji ogółemodnotowano we wszystkich działach budownictwa, największy w przedsiębiorstwach specjalizujących w budowie obiektów inżynierii lądowej i wodnej - o 22,2%, w wykonujących głównie roboty budowlane specjalistyczne - o 8,1%, a w jednostkach, których podstawowym rodzajem działalności są roboty budowlane związane ze wznoszeniembudynków - o 7,8%. Spośród podmiotów zajmujących się głównie budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej wzrost, w porównaniu z okresem styczeń - wrzesień ub. roku, odnotowano w przedsiębiorstwach specjalizujących się w budowie dróg kołowych i szynowych (których udział w produkcji tego działu stanowił blisko 70%) - o 37,3% oraz w robotach związanych z budową pozostałych obiektów inżynierii lądowej i wodnej - o 3,1%, spadek natomiast-wpodmiotach zajmujących się głównie budową rurociągów, linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych (o 3,9%). W dziale, w którympodstawowymrodzajemdziałalności są specjalistyczne roboty budowlane, wzrost sprzedaży produkcji budowlano-montażowej odnotowano we wszystkich grupach, przy czym największy w przedsiębiorstwach zajmujących się głównie wykonywaniem wykończeniowych robót budowlanych - o 38,5%, w jednostkach których podstawowymrodzajemdziałalności jest rozbiórka i przygotowanie terenu pod budowę - o 11,4%, w specjalizujących się w wykonywaniu instalacji elektrycznych, wodno-kanalizac więcej »\nStan awaryjny ceglanego sklepienia sąsiadującego z uszkodzoną podstawą jednej z najstarszych wind w Europie - DOI:10.15199/33.2017.11.14\nAgnieszka Grzybowska Dariusz Bajno Rafał Tews Bogdan Usewicz\nWartykule zaprezentowanoprzyczyny awarii i możliwości naprawy uszkodzonej podstawy szybu najstarszej windy w Grudziądzu. Została ona zainstalowana podczas realizacji budynkuw1890 r., a przestała funkcjonować po IIwojnie światowej. Winda jest starsza od rzekomo najstarszej windy w Europie, znajdującej się w Słupsku, pochodzącej z początku XX w. . Zachowana dokumentacja archiwalna (poniemiecka) obejmuje jeden przekrój budynku z ciągami kanalizacyjnymi, wykonany w innym miejscu budynku niż rozważane. Obecnie kamienica, awraz z nią zabytkowa winda należą do prywatnego właściciela. Opis stanu istniejącego Inwentaryzowany fragment budynku zlokalizowany jest w południowo-zachodnim ciągu zwartej zabudowy przy ul. LegionówwGrudziądzu.Wobrębie posesji można wydzielić: ■ podpiwniczony, piętrowy (czterokondygnacyjny, z poddaszemużytkowym) budynekmieszkalno- usługowy (wczęści parterowej wyodrębniony jest lokal usługowy, tj. krawiecki warsztat rzemieślniczy); ■ przyległy do budynku teren podwórza; ■ przyległą do budynku część ul. Legionów; ■ nawierzchnię asfaltową i fragmentarycznie brukową (torowisko) wraz z chodnikiem dla pieszych, wyłożonym płytami chodnikowymi oraz asfaltową ścieżką rowerową. Bryła budynku ma formę prostopadłościanu, przykrytego dwuspadowym dachem z lukarną. Budynek zorientowany jest równolegle do ul. Legionów. Ściany, zarówno nośne, jak i działowe zostały wykonane z cegły pełnej na zaprawie wapiennej. Ściana frontowa budynku jest wykończona tynkiem, z licznymi ubytkami i rysami (fotografia 1). Płyty chodnikowe przylegają bezpośrednio do cokołu przyziemia poza wejściem do budynku, które stanowi jednocześnie wjazd. Na rysunku 1 przedstawiono rzuty oraz przekroje rozważanej części budynku sporządzone zgodnie z wykonaną inwentaryzacją. Podstawa szybu windy jest konstrukcją betonową, której podporę stanowi podciąg, będący jednocześnie oparciem rozpatrywanego PROBLEMY REMONTOWE więcej »\nStan techniczny budynku Teatru Letniego w Legnicy po 170 latach eksploatacji - DOI:10.15199/33.2017.11.29\nBudynek Teatru Letniego w Legnicy (fotografie 1 i 2) został zbudowany w latach 1848 - 1850 jako siedziba Towarzystwa Strzeleckiego, założonego w 1414 r. Jest to obiekt o charakterze ogrodowym, zaprojektowany w stylu renesansowo-klasycystycznym. Jego elewację zdobiły herby Legnicy i księstwa legnickiego. Odbywały się tu uroczystości i spotkania towarzyskie, bale, koncerty, a także widowiska teatralne. Obok budynku funkcjonowała strzelnica. Znaczna przebudowa dawnego Domu Strzeleckiego miała miejsce w latach 1874-1875, a dwadzieścia lat później pomieszczenie, gdzie przechowywana był wcześniej lada cechowa, przekształcono na "salę palmową", ozdobioną egzotycznymi roślinami. W1885 r. powiększono ogród, a w następnym dostawiono kolumnadę. Od 1879 r. obiekt dzierżawił restaurator Hermann Hiersemann, który słynął z organizacji wystawnych przyjęć. Dom Strzelecki, który zyskał miano Dom Koncertowy, był największym i najchętniej uczęszczanym lokalem rozrywkowym pozostającym w posiadaniu miasta. Zlokalizowany przy głównej promenadzie Parku Miejskiego stanowił jedną z najważniejszych jego atrakcji. Obecny kształt budowli, z portykiem od strony półn więcej »\nStrategie rewaloryzacji obiektów straży pożarnej we Wrocławiu na tle wybranych realizacji europejskich - DOI:10.15199/33.2017.11.45\nPaweł Kirschke Aleksandra Kozaczek\nPrzemiany urbanistyczne we Wrocławiu w połowie XIX w., w tym budowa wielu reprezentacyjnych obiektów użyteczności publicznej, komunalnych oraz infrastruktury drogowej i technicznej nadały głównym ulicom cechy wielkomiejskości, a ponadto miały kluczowe znaczenie w przypadku poprawienia jakości życia mieszkańców . Ważnym krokiem było włączenie do Wrocławia przedmieść, co wiązało się z koniecznością zapewnienia odpowiedniej komunikacji i bezpieczeństwa. Wtej drugiej kwestii kluczowymi elementami była organizacja policji i ochotniczych straży pożarnych mieszczących się początkowo w stajniach. Okazało się to niewystarczające i w 1859 r.wzorem Berlina wprowadzono system zatrudnienia bazujący na wykwalifikowanej kadrze zawodowej. To przedsięwzięcie wiązało się ze stworzeniem bazy infrastrukturalnej, która umożliwiała szybką interwencję oraz służbę strażacką przez 48 h, a później 24 h . Przełomowym okresem w rozwoju sieci straży pożarnych okazała się kadencja nadburmistrza Breslau Georga Bendera , podczas której stworzono koncentryczną sieć strażnic. Każda jednostka obsługiwała teren o promieniu 1250 m, a punktem centralnym geometrycznego układu była Kwatera Główna, znajdująca się na Starym Mieście, w zaadaptowanych koszarach Wehrnera. W latach 1889 - 1911 do tworzenia projektów nowych remiz strażackich zaangażowano dwóch architektów Richarda Plüddemanna i Karla Klimma. Zrealizowane przez nich założenia miały nowoczesne rozwiązania technologiczne, a w kwestii kompozycyjnej nawiązywały do form historycznych i rodzimej stylistyki (fotografia 1) . Dzięki takim założeniom projektowym architektura strażnic budziła w mieszkańcach poczucie bezpieczeństwa. Miało to istotne znaczenie, ponieważ jednostki pełniły rolę służebną - na ich terenie znajdowa- PROBLEMY REMONTOWE W BUDOWNICTWIE OGÓLNYM I OBIEKTACH ZABYTKOWYCH REWITALIZACJA - REWITALIZACJA - REWITALIZACJA www.materialybudowlane.info.pl ISSN 0137-2971, e-ISSN 2449-951X 11 więcej »\nStropy Teriva Light na tle rynku systemów stropowych - DOI:10.15199/33.2017.11.30\nSystemowe rozwiązania stropowe w Polsce stanowią niszę rynkową, której dynamika rozwoju nowoczesnego budownictwa wydaje się nie dotyczyć. Na silnie rozdrobnionym rynku oferowane są produkty znane od dziesięcioleci i rzadko modyfikowane. Ich stosowanie jest efektem wielu czynników, z których na szczególną uwagę zasługują nawyki i przyzwyczajenia. Tymczasemna rynku dostępne są innowacyjne systemy, wyróżniające się zarówno pod względem technicznym, jak i funkcjonalnym. Potrzeba badań asortymentu, struktury rynku czy potrzeb nabywców sprawiają, że tematyką stropówobok przedstawicieli budownictwa mogą interesować się również ekonomiści. Wartykule przedstawiono rezultaty badań popularności systemów stropowych w Polsce oraz omówiono strop gęstożebrowy Teriva Light przeznaczony do prac remontowych w budownictwie ogólnym. Popularność systemów stropowych w Polsce Stropy, przyjmując za Ł. Drobcemto poziome elementy konstrukcyjne, których zadaniem jest przenoszenie obciążeń stałych i użytkowych na szkielet nośny lub ściany budynku. Stanowią poziome usztywnienie konstrukcji budynku i pełnią rolę przegród izolujących pomieszczenia... . Ze względu na to, że są to elementy złożone, zarówno podwzględemmateriałowym, jak i technicznym, obok określenia strop stosuje się również termin system stropowy. J. Mirski i K. Łącki  dokonali podziału stropów uwzględniając: 1) rodzaj materiału konstrukcyjnego; 2) położenie w budynku; 3) rodzaj konstrukcji; 4) ognioodporność. Systemy stropowe muszą spełniać wymagania normowe dotyczące m.in. nośności (wytrzymałości), sztywności, izolacyjności cieplnej, izolacyjności akustycznej, trwałości, ognioodporności [3, 5]. więcej »\nŚredniowieczny eksperyment materiałowo-technologiczny przy odbudowie założeń rezydencjonalno- -sakralnych Daniela Romanowicza w Chełmie - DOI:10.15199/33.2017.11.37\nLucjan Gazda Mykola Bevz\nLokacja stołecznego Chełma (lata trzydzieste XIII w.) przez Daniela Romanowicza (1201 - 1264) realizowana była najprawdopodobniej na tzw. surowym korzeniu, w okresie burzliwych zawirowań politycznych i militarnych Europy w pierwszej połowie XIII w. Zajęcie Konstantynopola przez krzyżowców IV krucjaty otoczyło księstwo halicko- włodzimierskie oddziaływaniami kultury łacińskiej praktycznie z wszystkich stron. W architekturze był to czas w pełni dojrzałego romanizmu i przebijania się rozwiązań technicznych oraz technologicznych gotyku. Użycie białego i zielonego kamienia w detalu architektonicznym świątyni Jana Złotoustego (latopis halicko-wołyński) w obrębie akropolu Chełma nie było przypadkowe. Prezentujemy poniżej fragment tekstu latopisu opisujący świątynię św. Jana Złotoustego (w tłumaczeniuA. Buko): I zbudował [Daniel Romanowicz] cerkiew świętego Jana piękną i doskonałą. Struktura jej taka była. Arkady cztery […] z każdego rogu sklepienie […], a podstawa ich na czterech głowach ludzkich, stworzonych przez niejakiego mistrza Awdieja. Okna trzy, upiększone szkłemrzymskim[witrażami]. Wchodząc do ołtarza […] stoją dwie kolumny, całe kamienne […] i na nich arkada, i wyżej kopuła ozdobiona złotymi gwiazdami na lazurze. Wewnętrzna jej [dotyczy cerkwi] posadzka była odlana z miedzi i ołowiu czystego tak błyszczącego, jak zwierciadło. Drzwi jej dwoje ozdobionych kamieniem halickim białym i zielonym chełmskim ciosanym, z ozdobami we wszystkich barwach i złocie. Z przodu ich [tzn. w zachodnim portalu] zrobiony był Zbawiciel, a na północnych święty Jan, który budził zadziwienie patrzących [2, s. 224]. Opis w kronice świadczy, że architektoniczne i konstrukcyjne rozwiązanie budowli było na najwyższympoziome technicznym i artystycznym dla 1) Politechnika Lubelska,Wydział Budownictwa i Architektury *) Adres do korespondencji: l.gazda@pollub.pl Streszczenie. Badaniom poddano tworzywa pozyskan więcej »\nTrwałość podstawowych elementów nawierzchni kolejowej - DOI:10.15199/33.2017.11.56\nTor kolejowy to dwa toki szynowe ułożone w ustalonej odległości stanowiące podstawowy układ nośny nawierzchni kolejowej. Ich układ geometryczny przystosowany jest do bezpiecznego ruchu pojazdów kolejowych. Podstawowym elementem nawierzchni jest podkład kolejowy, którego trwałość bezpośrednio wpływa na żywotność drogi kolejowej. Zastosowanie odpowiednich materiałów, sprawdzonych konstrukcji oraz technologii wytwarzania zapewni bezpieczeństwo ruchu pociągów i niski poziom oddziaływania na środowisko. Jakość nawierzchni kolejowej ma duży wpływ na koszty eksploatacji, napraw oraz modernizacji, dlatego niezbędne jest wykonanie podkładów w taki sposób, aby zapewnić jak najdłuższy okres ich niezawodnej użytkowalności. Obecnie podstawowymimateriałami stosowanymi do produkcji podkładów kolejowych są beton, drewno oraz stal. Podkłady strunobetonowe Podczas eksploatacji podkłady kolejowe poddawane są dużym, powtarzalnym obciążeniom od taboru kolejowego, dlatego też powinny charakteryzować się bardzo dobrą jakością. Podkłady strunobetonowe wykonywane są w postaci prefabrykatów z betonów sprężonych wysokiej klasy. Mimo kilkudziesięciu lat doświadczeń produkcyjnych oraz eksploatacyjnych dotychczas nie udało się całkowicie wyeliminować powstawania pęknięć i innych uszkodzeń w betonie. Podstawowymi wymaganiami dobrego betonu są: wytrzymałość na ściskanie i rozciąganie; mała odkształcalność doraźna i reologiczna oraz szczelność gwarantująca wymaganą trwałość . Zgodnie z  należy używać cementu portlandzkiego CEMI, klasy co najmniej 42,5 zgodnie z normą .Wzależności od wymagań zarządców infrastruktury zalecany jest beton o klasie wytrzymałości C45/55 MPa lub C50/60 MPa. Istotne jest zachowanie płynności i urabialności mieszanki betonowej (w/c < 0,45), przy minimalnej zawartości cementu 300 kg/m3.Wcelu zapewnienia odpowiedniej trwałości podkładów należy stosować cement z całkowitą ekwiwalentną zawartością alkaliów więcej »\nWartość rehabilitacyjna budynku zabytkowego w procesie jego rewitalizacji - DOI:10.15199/33.2017.11.38\nZdolność rewitalizacyjna budynku  (w tym również zabytkowego) jest zespołem cech, właściwości i stanów określających przedmiotowy budynek, dotyczących jego konstrukcji, formy, funkcji, lokalizacji,walorów środowiskowych, społecznych, zdrowotnych, a także określających możliwości i opłacalność ekonomiczną planowanej rewitalizacji w formie uwzględniającej wszystkie jej aspekty , w tym zasady zrównoważonego rozwoju. Zdolność rewitalizacyjna budynków zlokalizowanych w obszarze znajdującym się w stanie kryzysu , będąc formą diagnostyki interdyscyplinarnej, umożliwia porównanie poszczególnych cech i właściwości każdego z budynków oraz utworzenie właściwej hierarchii działań rewitalizacyjnych. Stan kryzysowy oznacza wiele szkodliwych i niszczycielskich procesów dotykających przestrzeni, obiektówmaterialnych, w tym budowlanych, urządzeń technicznych, społeczeństwa oraz gospodarki, które powodują degradację danego obszaru. Zasady oceny zdolności rewitalizacyjnej Wykonując ocenę zdolności rewitalizacyjnej budynku zabytkowegowg określonej metodologii , ocenianych jest ok. stu aspektów, przyporządkowanych do ośmiu grup technicznych i pozatechnicznych, wynikających zarówno z diagnostyki budowlanej, jak i pojęcia rewitalizacji oraz z zasad zrównoważonego rozwoju , stosowanych w budownictwie i dziedzinach zaangażowanych w proces rewitalizacji. Są to następujące, główne grupy zagadnień: 1 - formalnoprawne; 2 - wartości historycznej i kulturowej budynku; 3 - budowlane; 4 - oddziaływanie na człowieka, 5 - otoczenie zewnętrzne; 6 - efektywność energetyczna; 7 - innowacyjność rozwiązań (projektowych, materiałowych, technolo więcej »\nWodoprzepuszczalność gruntów organicznych jako materiału konstrukcyjnego korpusów nasypów przeciwpowodziowych - DOI:10.15199/33.2017.11.55\nBartłomiej Brzeziński Andrzej Olchawa\nDo rewitalizacji i modernizacji nasypów przeciwpowodziowych na obszarze depresyjnym Żuław stosuje się miejscowe grunty organiczne w celu wzmocnienia słabego podłoża. Niektóre odcinki obwałowań usytuowane w depresyjnej części Żuław stale piętrzą wodę, pełniąc funkcję zapór. Obwałowania wykonane z gruntów organicznych charakteryzuje szybki proces technicznej degradacji, która wynika z degradacji samego materiału konstrukcyjnego. Degradacja gruntu jest w znacznej mierze spowodowana procesami przeobrażeń substancji organicznej oraz zmiany struktury gruntu w wyniku następujących po sobie cykli zamarzania i odmarzania nawodnionych części korpusu . Proces degradacji korpusu, powyżej stopy wału, wskutek cyklicznych przemrożeń występuje we wszystkich nasypach, w których niema systemu drenującego wodę wypływającą na skarpę odpowietrzną . Realizowane obecnie inwestycje modernizujące nasypy obwałowań przeciwpowodziowych zakładają wykonanie systemu drenaży w skarpie odpowietrznej. Projektowanie systemu drenującego orazmodelowanie krzywej depresji wody przesiąkającej przez korpus nasypu wymaga określenia współczynnika filtracjimateriału konstrukcyjnego, z którego jest on wykonany. Wartykule przedstawiono wyniki badań współczynników filtracji gruntów organicznych traktowanych jakomateriał konstrukcyjny korpusów niskich nasypów obwałowań przeciwpowodziowych zaliczanych do III i IV klasy budowli hydrotechnicznych .Wartości współczynników filtracji w przypadku jednowymiarowych przepływówwośrodkach porowatych obliczono na podstawie eksperymentu Darcy, przeprowadzonego w warunkach laboratoryjnych. Materiał i metody badawcze Do badań laboratoryjnych wykorzystano grunty organiczne z obszaru Żuław Elbląskich, stosowane do prac odtworzeniowych imodernizacyjnych obwałowań przeciwpowodziowych w latach 2013 - 2014. Grunty te, wydobyte z międzywala rzek i zhałdowane na korpusie lub w pobliżu modernizowanych obwałowań, więcej »\nWpływ redyspergowalnych proszków polimerowych na czas wiązania zapraw cementowych - DOI:10.15199/33.2017.11.54\nKonsekwencją postępu w budownictwie jest nieustanne zwiększanie wymagań technicznych wobec wyrobów budowlanych. Dotyczy to m.in. zapraw budowlanych na bazie cementu, obecnie najpowszechniej stosowanego spoiwa budowlanego. Zwiększenie wymagań odnosi się przede wszystkim do parametrów technicznych (np. wytrzymałości mechanicznej, trwałości). W celu ich spełnienia konieczna jest modyfikacja zapraw za pomocą dostępnych dodatków chemicznych i spoiw polimerowych. Podstawowymi dodatkami chemicznymi wpływającymi na parametry techniczne zapraw cementowych są modyfikowane polimery pochodzenia naturalnego (głównie etery celulozy) oraz syntetyczne spoiwa polimerowe występujące przede wszystkim w postaci redyspergowalnych proszków polimerowych (RDP z ang. redispersible polymer powders). Wpływ wymienionych dodatków chemicznych na parametry techniczne zapraw,mechanizmich działania oraz wzajemne oddziaływanie i kompatybilność jest przedmiotemzainteresowania badaczy od połowy XX w. Wubiegłych latach dosyć dużo uwagi poświęcono badaniom nad wpływem eterów celulozy na właściwości zapraw cementowych. Wykazano, iż powodują one zwiększenie retencji wody, polepszenie konsystencji, zwiększenie odporności chemicznej oraz niektórych właściwości mechanicznych, jak przyczepność do podłoża [3, 7, 11]. Poprawa parametrów technicznych wynika z ułatwionej hydratacji cementu, przez zatrzymanie wody w strukturze zaprawy. Jednocześnie pokazano, iż obecność eterów celulozy w zaprawie budowlanej powoduje znaczne opóźnienie wiązania cementu portlandzkiego [2, 3]. Może to wynikać m.in. ze zmniejszenia mobilności jonów w zaprawie, co wpływa na procesy hydrolizy i wytrącanie się faz z roztworu . Powszechnie stosowanymdodatkiemsą też polimery pełniące m.in. funkcję dodatkowego spoiwa (kopolimery octanu winylu i etylenu, octanu winylu i estru winylowego kwasu wersenowego, kopolimer styrenowo- akrylowy, styrenowo-butadienowy, a także niektóre ho więcej »\nWpływ zakotwienia konstrukcji masztowej na wybrane, istniejące elementy budynku - DOI:10.15199/33.2017.11.10\nAnna Kucharczyk Krystyna Urbańska\nZintensyfikowany rozwój telefonii komórkowych stwarza potrzebę sprostaniawymaganiomklientówdotyczącymzapewnieniawystarczającego zasięgu.Należywymieniać stare nadajniki bądź instalować nowe, na konstrukcjachmasztowych bądź wieżowych. Te drugie, budowane na terenach o niskiej zabudowie iwdalekiej odległości odmiejskich siedlisk, nie dająwystarczającego zasięgu. Zaczęto wykonywać konstrukcje masztowe o mniejszej wysokości, na elementach istniejących budynków bądź na budowlach, takich jak kominy, silosy itp. Maszty są montowane do istniejących elementów konstrukcyjnych za pomocą stalowych kotew i stanowią jedyne połączenie konstrukcji masztowej z obiektem. Całą charakterystykę łącznikóworazmetodykę sprawdzania nośności zakotwieniamożna znaleźćm.in.w orazwnormach [2, 3]. Wartykule przedstawiono wyniki obliczeń analitycznych i analizę numeryczną połączeniamasztu ze stropemżelbetowymoraz porównawczo - zakotwienie z belką drewnianą. Przykład zakotwienia masztu w stropie żelbetowym Analizie poddano połączenie masztu rurowego zakotwionego za pomocą płytki stalowej z kotwami sworzniowymi ze stali ocynkowanej Ø = 16 mm (rysunek 1) wg metody wymiarowania A . Przyjęto głębokość zakotwienia 85 mm. Stan zbrojonego stropu (bez zbrojenia krawędziowego) wykonanego z betonu zwykłego C20/25 oceniono jako bardzo dobry, bez oznak zarysowania. Przyjęto statyczny i quasi- statyczny rodzaj obciążenia. Reakcje od oddziaływań zewnętrznych w węźle wyznaczono w programie Frilo Nemetshek i przedstawiono w tabeli. Nośność więcej »\nWybrane metody wzmacniania ceglanych obiektów zabytkowych - DOI:10.15199/33.2017.11.12\nMonika Zielińska Magdalena Rucka\nDegradacja konstrukcji ceglanych często stosowanych w obiektach zabytkowych spowodowana jest głównie działaniem nadmiernych obciążeń zewnętrznych oraz stopniową destrukcją materiałów. Charakterystycznymi uszkodzeniami tego typu konstrukcji są zarysowania, pęknięcia, rozwarstwienia muru oraz odspojenie się pojedynczych cegieł. Brak interwencji wzmacniającej konstrukcję zabytkumoże doprowadzić do zniszczenia danego elementu lub nawet całego obiektu, dlatego wzmacnianie konstrukcji murowych stanowi jedno z najbardziej istotnych przedsięwzięć w dziedzinie utrwalania zabytku. Licznie prowadzone badania potwierdzają, że prawidłowo zaprojektowane orazwykonanewzmocnienie uszkodzonej konstrukcjimurowej obiektu zabytkowego pozwala na jego stabilizację i właściwe funkcjonowanie [1 ÷ 3, 5, 6, 8]. Celem artykułu jest zaprezentowanie wybranychmetod wzmacniania ceglanych obiektów zabytkowych. Przedstawiono techniki wykorzystujące wprowadzanie dodatkowych elementów żelbetowych i stalowych wraz z przykładami zastosowania. Wzmacnianie z zastosowaniem elementów żelbetowych W przypadku uszkodzonych ceglanych ścian obiektów zabytkowych często wprowadza się elementy żelbetowe w postaci słupów i rygli [5, 7], które przejmują większą część obciążenia z wyższych partii budynku oraz obciążenie zewnętrzne. Żelbetowe elementy scalają obiekt, usztywniają go i zapewniają więcej »\nWybrane zagadnienia termomodernizacji budynków - DOI:10.15199/33.2017.11.50\nDariusz Bajno Łukasz Bednarz Agnieszka Grzybowska\nNie każdą technologię docieplania obiektów budowlanych można stosować wprost na każde podłoże i w każdych warunkach. Podstawą wdrożenia konkretnych rozwiązań powinna być analiza cieplno-wilgotnościowa przegród, uwzględniająca m.in. ich budowę oraz warunki eksploatacji, zarówno w środowisku zewnętrznym, jak i wewnętrznym. Pominięcie tych aspektów niejednokrotnie doprowadza do skutków pokazanych na fotografii 1, które nie występowały przed termomodernizacją budynku. Większość eksploatowanych obiektów nie ma dokumentacji projektowych, dlatego też każda decyzja o przeprowadzeniu ich termomodernizacji powinna być poprzedzona inwentaryzacją architektoniczną, ustaleniem liczby oraz rodzaju warstw przegród, a także określeniem warunków, w jakich jest i będzie eksploatowany obiekt oraz jego poszczególne pomieszczenia. Wówczas ze znacznie większym prawdopodobieństwem będzie można uniknąć skutków pokazanych na fotografii 1. W artykule przeprowadzono analizę przypadku, gdy w budynku docieplony zostaje, od strony zewnętrznej lub wewnętrznej, tylko jeden z jego fragmentów lub np. jeden lokal. Bezspornie skutecznym rozwiązaniem jest umieszczanie nowych warstw termoizolacji po zewnętrznych stronach przegród. Istnieją jednak sytuacje, kiedy takiej możliwości nie będzie. Wówczas pozostaje wybór zastępczego rozwiązania, np. wprowadzenia termoizolacji na wewnętrzne powierzchnie przegród . Pomimo tego, że efekt ciepłochronny obu rozwiązań będzie porównywalny, to na przegrody i cały obiekt będą miały wpływ procesy zachodzące w jego wnętrzu, spowodowane kondensującą się tam wilgocią, skutkującą w okresie późniejszym pojawieniem się korozji biologicznej oraz szkodami mrozowymi. Procesy te będą wpływały na komfort użytkowy budynków lub ich wydzielonych części, a także na ich trwałość. Analiza wybranych przypadków częściowego docieplenia przegród zewnętrznych Analizie poddano fragment części parterowej budynku, docieplone więcej »\nWzmocnienie sklepień ceglanych osłabionych otworami - DOI:10.15199/33.2017.11.31\nBardzo często remontując stare budynki, należy zastosować takie nowoczesne materiały, aby spełnione zostały aktualne wymagania techniczne. W wielu przypadkach adaptacja takich obiektów obejmuje też wykonanie nowych otworów okiennych i drzwiowych lub do umiejscowienia instalacji. Może więc nastąpić niekorzystna zmiana stanu naprężeń konstrukcji. Wszczególności dotyczy to sklepień w budynkach wzniesionych z kamienia lub cegły. Analiza wytrzymałościowa sklepień ceglanych jest złożonym zagadnieniem. Niewiele prac naukowych zostało poświęconych tej tematyce, szczególnie badaniom określającym przyczyny uszkodzeń [2, 3].Wartykule omówiono wzmacnianie zabytkowych sklepień ceglanych osłabionych otworami, które wykonano podczas renowacji na potrzeby użytkownika (fotografia). Badania Przedmiotem badań były sklepienia jednego z budynków w zabytkowymkompleksieNewHollandwPetersburgu. Budynek murowy o rzucie łukowym został wzniesiony na początku XIX w. jako obiekt gospodarczy, a po modernizacji zgodnie z wymaganiami przedstawionymi w  powinien pe więcej »\nZabezpieczenia termiczne węzłów konstrukcyjnych po niekontrolowanym remoncie zabytkowej willi - DOI:10.15199/33.2017.11.51\nWlatach 1903 - 1904, na ówczesnych obrzeżach Bydgoszczy, powstało urzędnicze osiedle 65 domów jednorodzinnych pod nazwą Bleichfelde- -Villenkolonie (obecnie Bielawy). Nadzór nad realizacją osiedla powierzono znanym i cenionym bydgoskim architektom: Fritzowi Weidnerowi i Ernstowi Petersowi. Ze względu na krótki termin realizacji, projekty zostały wybrane prawdopodobnie z bardzo powszechnychwówczaswzornikówlub katalogów gotowych projektów [4, 8]. Każdy z domów różni się od pozostałych, natomiast całe osiedle wyróżnia się charakterystyczną spójną stylistyką: budynki są murowane, częściowo otynkowane a częściowo wykończone cegłą licową. Elewacja jest urozmaicona fragmentami wykonanymi w technice szachulcowej  oraz wykuszami, balkonami i drewnianymi, oszklonymi werandami. Domy przekryte są wielospadkowymi dachami z naczółkami iwieżyczkami (fotografia 1). Osiedle należy do strefy konserwatorskiej, a większość z zachowanych budynków została już wpisana do rejestru zabytków miasta Bydgoszczy. Z powodu niekontrolowanych remontów, tylko nieliczne z nich zachowały swoją pierwotną formę i stylistykę, w tymrozpatrywany w artykule. Obecny właściciel przejął obiekt w trakcie rozpoczętego remontu, w zakresie którego zostały przewidziane nadbudówki, powiększenie otworów okiennych, ocieplenie zewnętrzne ścian oraz gruntowna zmiana układu funkcjonalnego. W wyniku wykonanych już p więcej »\nZapewnienie sztywności przestrzennej budynków zabytkowych w procesie ich rewitalizacji - DOI:10.15199/33.2017.11.46\nWojciech Terlikowski Kacper Wasilewski Ewa Sobczyńska Martyna Gregoriou-Szczepaniak\nWśród działań rewitalizacyjnych budynków znajdujących się na obszarze kryzysowym wyodrębnić można działania inżynierskie, których celem jest przywrócenie pierwotnej funkcji użytkowej budynków lub wykreowanie nowej. Diagnostyka budowlana  oraz występujące po niej działania konserwatorsko-rehabilitacyjne i adaptacyjne ukazują zasadnicze problemy konstrukcyjne wymagające natychmiastowych działań interwencyjnych - rehabilitacyjnych . Działania te często odnoszą się do głównego ustroju konstrukcyjnego budynku. W artykule omówiono najczęściej występujące problemy wpływające na sztywność przestrzenną rewitalizowanych budynków zabytkowych. Problemy i działania rewitalizacyjne wpływające na sztywność przestrzenną budynków zabytkowych W budynkach zabytkowych występują stropy o zróżnicowanej sztywności. Są to najczęściej stropy belkowe - drewniane, rzadziej na belkach stalowych typu Kleina lub odcinkowe. Ich stan techniczny jest często niezadowalający, czyli wymagają naprawy lub wymiany. Należy pamiętać, że jedną z funkcji stropów, oprócz przenoszenia obciążeń pionowych, jest usztywnienie poziome ścian nośnych - zewnętrznych lub wewnętrznych, zapewniające odpowiednią sztywność przestrzenną budynku przy przenoszeniu obciążeń poziomych. Usunięcie stropów lub ich osłabienie wpływa niekorzystnie na sztywność przestrzenną całego budynku, zwiększając smukłość ścian i ich wysokość pracującą, co zwiększa ich podatność na odkształcenie i wyboczenie więcej »\nZapobieganie uszkodzeniom i sposoby naprawy betonowych posadzek przemysłowych - DOI:10.15199/33.2017.11.15\nJednym z krytycznych elementów w każdym obiekcie przemysłowym lub magazynowym jest posadzka. Jej nośność i trwałość decydują o prawidłowymprzebiegu i ciągłości eksploatacji obiektu, a konieczność ewentualnych napraw może okazać się bardzo uciążliwa i kosztowna. Posadzki przemysłowe powinny zostać tak zaprojektowane i wykonane, aby nie dochodziło do pękania na ich powierzchni. Największe naprężenia, mogące wywołać zarysowania, powstają w posadzkach w wyniku oddziaływania obciążeń użytkowych, ale w wielu przypadkach taki skurcz i zmiany temperaturymogą prowadzić do powstania znacznych naprężeń rozciągających w płytach. Te zjawiska należy uwzględniać podczas projektowania [2, 4]. Podstawowymsposobemzapobiegania pękaniu płyt posadzki, z powodu skurczu betonu i wpływów termicznych, jest stosowanie szczelin dylatacyjnych [1, 5]. Jednocześnie, szczeliny te mogą być "słabym punktem" posadzek, ponieważ wywijanie się krawędzi płyt w efekcie nierównomiernego skurczu prowadzi do uszkodzeń krawędzi i klawiszowania płyt w miejscach połączeń. W celu zmniejszenia liczby dylatacji podlegających paczeniu stosuje się posadzki bezspoinowe .Wartykule skoncentrowano się na uszkodzeniach posadzek spowodowanych skurczem betonu. Pęknięcia i zarysowania Redukcję odkształceń skurczowych podczas dojrzewania betonu w posadzce i jej eksploatacji zapewnia odpowiednio wyspecyfikowana, wbudowana i pielęgnowana mieszanka betonowa ze zbrojeniem rozproszonym w postaci włókien . Podstawowy warunek to zachowanie wskaźnika w/c na możliwie niskim poziomie. Należy pamiętać, że ograniczając wartość w/c, zmniejszamy ilość wody, która jest niezbędna do prawidłowej aplikacji posypki utwardzającej. Z praktyki autorów wynika, że wtarcie posypki utwardzającej w powierzchnię, w zalecanej przez producentów ilości 3,5 - 4,5 kg/m2, jest możliwe, jeżeli w/c wynosi 0,46 - 0,49. Do wykonywania posadzek, szczególnie bezspoinowych, nie powinno się stos więcej »\nZastosowanie dronów do termowizyjnych badań obiektów budowlanych - DOI:10.15199/33.2017.11.11\nPaweł Noszczyk Henryk Nowak\nInnowacyjne podejście do projektowania, wykonywania oraz zarządzania obiektami budowlanymi sprawia, że coraz więcej nowoczesnych technologii trafia do budownictwa. W ostatnich latach bardzo mocno zwiększyło się zainteresowanie tematem bezzałogowych statków powietrznych (z ang. Unmanned Aerial Vehicle - UAV), potocznie zwanych dronami. Polska jest jednym z liderów światowych, jeśli chodzi o liczbę wydawanych uprawnień do wykonywania lotów dronami. Nagły skok zainteresowania uzyskaniem takich uprawnień wystąpił w 2015 r. (tabela). W kolejnych latach liczba operatorów dronów w Polsce stale się zwiększa, a wraz z nią liczba firm świadczących różne usługi z wykorzystaniem tych urządzeń latających. Z usług operatorów dronów coraz chętniej korzysta również budownictwo. Drony w budownictwie Standardowo drony wykorzystywane są do wykonywania klasycznych zdjęć oraz filmów z powietrza.Wbudownictwie ich użycie jest szczególnie uzasadnione w miejscach trudno dostępnych dla ludzi, takich jak np. kominy, chłodnie kominowe, stropodachy, wieże, duże hale przemysłowe lub niebezpiecznych, np. obiekty grożące zawaleniem, miejsca skażone [3, 8]. Firmy zarządzające obiektami budowlanymi (administratorzy, zarządcy budynków) korzystają z dronów również do wykonywania cyklicznych kontroli technicznych obiektów budowlanych (stropodachy, systemy rynnowe), co pozwala obniżyć koszty tych prac. W literaturze można spotkać przykłady zastosowania do wspomagania wykonywania dokumentacji (również 3D) budynków o różnym przeznaczeniu, więcej »\nZdolność rewitalizacyjna mostu zabytkowego jako kryterium wyboru strategii remontowej - DOI:10.15199/33.2017.11.39\nAndrzej Marecki Wojciech Terlikowski\nZdolność rewitalizacyjna mostu (w tym również zabytkowego) jest zespołem cech, właściwości i stanów określających przedmiotową budowlę w zakresie funkcji, lokalizacji, sposobu rozwiązania technicznego, architektury, wartości historyczno-kulturowych, stanu technicznego i możliwości adaptacji do współczesnych wymagań technicznych. W związku ze stabilnością funkcjonalną mostów ich cechą charakterystyczną jest brak przeobrażeń architektonicznych i konstrukcyjnych. Tak więc, planując remont mostu zabytkowego, kluczowe znaczenie będziemiała ocenamożliwości adaptacyjnych stanowiących immanentną cechę zdolności rewitalizacyjnej budowli i determinującą zachowanie oraz utrwalenie oryginalności technicznej i wierności historycznej.Wtabeli 1 przedstawiono sposób skwantyfikowania zdolności rewitalizacyjnej. Metoda polega na punktowej ocenie charakterystycznych cech, którym przypisane są maksymalne wagi procentowe. Wagi te opisują udział w ocenie tzw. zdolności rewitalizacyjnej; wartości historyczno-technicznych, stanu zachowania obiektu i jego możliwości adaptacyjnych. Ocenę każdej z dziesięciu cech przeprowadza się zgodnie z odrębnymi procedurami uwzględniającymi wielokryterialną i interdyscyplinarną metodę zbliżoną do metody dotyczącej budynków zabytkowych, opracowanej na Politechnice Warszaws więcej »