Fruity Team - Figa & Kiwi: TOP FOR DOG 2016: Zestaw DINGO - obroża, smycz, szelki + szarpak mop bungee\nTOP FOR DOG 2016: Zestaw DINGO - obroża, smycz, szelki + szarpak mop bungee\nKolejna recenzja w ramach plebiscytu Top for dog, tym razem pod lupę weźmiemy produkty firmy Dingo - obrożę i szelki z serii energy, smycz z serii magic oraz szarpak z piłką i mopem na amortyzatorze.\nSzarpak z mopem i piłką z linii bungee\nSzarpaki z linii bungee, to nowość wprowadzona przez firmę Dingo. :)\nZabawka dostępna jest w 4 wersjach kolorystycznych: zielonej, niebieskiej, pomarańczowej i różowej. Nam przypadł szarpak z zielonym mopem, na różowej taśmie z różową piłką o pięknym zapachu wanilii :) Średnica piłki wynosi 6cm. Dzięki niej szarpak pływa w wodzie!\nDługość mopa to jakieś 20cm, całość wynosi ok. 50cm.\nZabawka jest dostępna tylko w jednym rozmiarze - uważam, że jest to rozmiar bardzo uniwersalny, na pewno najlepszy dla psów średnich i dużych, ale moja sznaucerka również nie ma problemu z zabawą tym szarpakiem. :)\nTaśma jest bardzo miłą w dotyku, amortyzator dobrze się rozciąga. :)\nGryzak sprawdził się u nas bardzo dobrze. Dzięki piłce na końcu, możemy ją daleko wyrzucić.\nZabawka jest po dwóch praniach i wciąż wygląda jak nowa. :D\nJedyna uwaga - zmieniłabym sposób przyszycia piłki. Gdy pies szarpie się mopem, piłka obija się co chwilę o mordkę. Przyszyłabym ją zaraz za mopem.\nStała się jedną z moich ulubionych smyczy! :D Jej długość wynosi 170cm. Miła w dotyku, dobrze wykonana. Karabińczyk jest odpowiedni i dla Kiwi i dla Figi. Jest ultra lekka!! Znajdziecie smycz w 3 wariantach kolorystycznych:\n- różowy - połączenie kolorów - różowy, czarny, szary i biały,\n- zielono-niebieski - połączenie kolorów - zielony, niebieski, czarny i biały,\n- różowo-żółty - połączenie kolorów - różowy, żółty, biały, czarny i szary.\nMy otrzymaliśmy różową i jestem w niej totalnie zakochana! Kolory są bardzo intensywne.\nNie obciera rąk, nie ślizga się, można ją spokojnie włożyć do saszetki. Nie brudzi się (nie musiałam jej ani razu prać, a używamy jej dobrze ponad miesiąc).\nCena tej smyczy wynosi ok. 45 zł.\nObroża energy extra\nKolejnym produktem jest obroża. Szerokość 2cm, zapinana na klamerkę. Chciałam, aby powędrowała ona do Figi, bo jej kolor jest obłędny, ale niestety jest za duża (musiałoby być więcej dziurek). Mogłabym zrobić je sama, ale na pewno ładnie by to nie wyglądało, dlatego też powędrowała ona do Kiwi. Obroża była używana głównie na wyjeździe na Mazury, gdzie Kiwi jak nie pływała w jeziorze, to biegała po lesie w towarzystwie psich kumpli. Obroża jest bardzo dobrze zszyta, nic się nie strzępi, odstaje. Tak jak wspomniałam, kolor jest bardzo nasycony i nie ulega zmianie. Brud praktycznie jest mało na niej widoczny, a po wypraniu w pralce wygląda jak nowa. Bardzo mi się podoba, chociaż osobiście dla samej Kiwi wolałabym szerokość 2,5 (która jest dostępna w ofercie sklepu).\nOstatnim produktem, jaki otrzymałyśmy są szelki spacerowe step in.\nWykonane są z mocnej taśmy, zapinane na zatrzask. Używane były przez Figę, są to nasze pierwsze szelki spacerowe. Całkiem fajnie na niej wyglądają, są lekkie. Taśmy wykorzystane są te same co przy obroży. Brud jest bardzo mało widoczny, a jeśli się taki gdzieniegdzie pojawi wystarczy nawet przetrzeć szmatką i są jak nowe! :)\nDostępne są w różnych kolorach i 5 rozmiarach.\nPodsumowując: Jestem bardzo zadowolona z produktów otrzymanych do testów. Najbardziej moje serce podbiła smycz oraz szarpak. Akcesoria są bardzo dobrze wykonane, kolory bardzo nasycone. Początkowo seria energy była dostępna tylko w 3 kolorach, teraz jest ich więcej i czaję się na smycz! Bardzo polecam! :)\nStrona Dingo: https://dingo-shop.com.pl/\nFanpage na facebooku: www.facebook.com/dingosport\nAutor: Nina Kusiak o 17:33\nEtykiety: dingo, recenzje, szarpak na amortyzatorze, top for dog, top for dog 2016\nNattnes 14 października 2016 21:35\nZakochałam się w smyczy <3 mam nadzieje że będzie dostępna w stacjonarnych sklepach ^^\nBiscuit Life 15 października 2016 11:08\nDingo ostatnio przeszło chyba rewolucję, to dobrze. Smycz jest świetna no i ta zabawka. Ciekawe czy pojawią się ich rzeczy w naszym ulubionym zoologu.\nZuzia i Furia 15 października 2016 22:37\nJa mam kilka rzeczy z Dingo i bardzo sobie chwalę :D


Majstrak zapewnia: "Na pewno nie reklamowałabym środka na hemoroidy" - Pudelek\nMajstrak zapewnia: "Na pewno nie reklamowałabym środka na hemoroidy"\nCelebrytka chce zacząć karierę jako influencerka?\nJoanna Majstrak zalicza się do stałych bywalczyń na czerwonym dywanie. Celebrytka stara się pojawiać na wszystkich pokazach oraz mniej lub bardziej prestiżowych seansach filmowych. Aktorka pragnie również zabłysnąć w social mediach. Do tej pory udało jej się zgromadzić zaledwie cztery tysiące fanów. Chcąc zwrócić na siebie uwagę reklamodawców, zaczęła zachwalać możliwości gwiazd w promowaniu różnych produktów. Choć zapewnia, że aktorzy są dobrym nośnikiem dla reklamodawców, wyznaczyła granicę poświęcenia dla zarobku. Celebrytka zarzeka się, że nigdy nie wzięłaby udziału w kampanii promującej środki na hemoroidy, kurzajki czy opryszczki.\nKim jest ta osoba? Co to za wypowiedź? Proszę przestać obrażać inteligencję pudelkowiczów i natarczywie promować prostytutki, beztalencia, skandalistów i ludzi, którzy nigdy przenigdy nie zasłynęli i nie zasłyną niczym poza pokazywaniem pupy, biustu i bezgranicznej pustki w głowie. Naprawdę ludzie mają dość wypychania na piedestał gówna i manekinów.\nOj tam, oj tam. Za grubą kasę to byś nawet pieluchomajtki reklamowała albo tabletki na porost włosów na udach... nie rób z siebie takiej wybrednej. Bo jeszcze ktoś pomyśli, że tyle masz propozycji 😑.\nNie masz pomysłu na siebie - zostań influancerka\nPewnie to tylko kwestia ceny...\nczłowieku, to jest pudelek, nie piedestał. Jeżeli chcesz poczytać o inteligentnych, utalentowanych osobach to nie tutaj. tu sie pisze o prostytutkach, o to w tym chodzi.\nDla Pieniędzy została modelem na wydziale malarstwa warszawskiej ASP.Rozbiera się za 10 złotych brutto pozując studentom i przy okazji podrywając młodych doktorów. nawet jeden Paweł Nocuń dal jej swój obraz ,nazywa muzą .Majstrak to jego ukryta kochanka (zostawił dla niej żonę i 2 dzieci)Majstrak to imponuje że jej kochanek ma tytuł doktorski choć sama pani Joanna nie wiadomo czy ma maturę . Na jednym ze zdjęć instagrama pozuje z obrazem kochanka w tle,dumna że za pieniądze akademii pojechała do Wenecji w maju tego roku.\nAle na reklamę wibratora ,lub globulek dopochwowych z pewnością by się zgodziła.Taka nasza Polska beztalencia ,luksusowe prostytutki wynoszone na piedestał .\nJak bida przyciśnie to i podpaski lub pampersy dla osób starszych będzie reklamować.Nigdy nie mów nigdy.\nI chwala im za to.\nKto to jest?!Czy ona zrobiła coś nadzwyczajnego czy ma ponad przeciętny talent?! Przestańcie sławić głupich ludzi?! STOP MAKING STUPID PEOPLE FAMOUS\nTej pani juz dziękujemy.\nNikt jej nie chce to probuje sie wypromowac,lepiej niech wraca tam gdzid jej miejsce!!!! Szkoda wlaczac tv zeby ogladac takie beztalencia!!!!\nOna ananas ma luźny\nOczywiscie ze nie reklamowalaby poniewa nikt by jej tego nie zaproponowal. Nie wspomne juz o innych kontraktach hahahah\nDlaczego nie? A może właśnie reklamowanie tego i temu podobnych pomogloby trochę? Hemoroidy dość wstydliwy temat, ale może...\nto Ten chłopak co udaje kobietę z tap model?\nale by bardzo pasowała do takiej reklamy :)


Nauta rozpoczyna remont okrętu ORP Piorun\n21.10.2015 08:48 Źródło: własne\nStrona główna Przemysł Stoczniowy, Stocznie, Statki Nauta rozpoczyna remont okrętu ORP Piorun\nORP Piorun wymaga naprawy głównej i dokowej. W ramach kontraktu stocznia Nauta wykona m.in. naprawę silników głównych oraz przegląd systemów bojowych. Zamawiający wybrał ofertę stoczni Nauta, która była najbardziej korzystna zarówno pod względem finansowym, jak i warunków gwarancyjnych.\nORP Piorun jest małym okrętem rakietowym typu Orkan. Do jego głównych zadań należy wykonywanie uderzeń rakietowych na okręty nawodne i statki przeciwnika, zwalczanie środków napadu powietrznego, ochrona przeciwokrętowa i przeciwlotnicza, a także ochrona i patrolowanie szlaków komunikacyjnych.\nStocznia Nauta, należąca do grupy MARS Shipyards & Offshore, łączy wieloletnią tradycję okrętową z nowoczesnymi technologiami. Należy do zakładów o bardzo szerokim wachlarzu usług. Oprócz standardowych remontów wykonuje także skomplikowane konwersje i przebudowy, a także wyposażają statki obsługujące sektor offshore. Stocznia Remontowa Nauta od lat współpracuje z Marynarką Wojenną RP, realizując remonty i modernizacje okrętów różnego typu. Stocznia ma w swym portfolio remonty okrętów patrolowych, desantowych, hydrograficznych, badawczych, szkoleniowych czy podwodnych. W tym roku Nauta pozyskała osiem kontraktów od Marynarki Wojennej RP.


Dom przy Rubinowej 2 - GaleriaDomow.pl\nDom przy Rubinowej 2 został opracowany w dwóch wariantach. Wariant tańszy - spełnia obowiązujące przepisy budowlane, oraz nieco droższy opracowany jest zgodnie z wytycznymi dla domu energooszczędnego (NF40). Zestaw kolorów jaki zastosowaliśmy w tym projekcie domu należny do linii lekkich barw wywodzącej się wprost z natury. Okładziny kamienne i drewniane, nadają niepowtarzalnego uroku i współgrają z kolorem pokrycia dachowego. Pomieszczenia zostały rozmieszczone na planie kwadratu. Urozmaiceniem są podcienia - tarasu od strony ogrodu i strefy wejścia do domu. Program użytkowy obejmuje komplet pomieszczeń odpowiadający współczesnemu modelowi życia. Do dyspozycji pozostaje także poddasze, które można w przyszłości adaptować do celów mieszkalnych. Zapraszamy do bliższego przyjrzenia się gotowemu projektowi Dom przy Rubinowej 2.


Jak czytamy na łamach "Bloomberga" to właśnie do kraj tulipanów i wiatraków przeniosło się najwięcej firm, które do tej pory miały swoją siedzibę w UK, ale po Brexicie chciały pozostać w Unii Europejskiej.\nPo tym, jak Wielka Brytania opuściła Unię Europejską, powstaje pytanie, w jaki sposób zmienią się zasady podróżowania. Jednym z najczęściej poruszanych tematów z tym związanych jest wprowadzenie niebieskich paszportów. Kiedy zatem możemy się...\nDo sieci trafiła historia pewnego Brytyjczyka, który całkiem niedawno wybrał się w podróż do Krakowa, gdzie usłyszał szokującą - dla niego - wymianę zdań polskich taksówkarzy związaną z… Brexitem! „Wygląda na to, że Brexit jest teraz uniwersalnym...\nTrzy tygodnie temu Wielka Brytania przestała być członkiem Unii Europejskiej i według słów Aloka Sharma, pełniącego funkcję Sekretarza Stanu ds. Rozwoju...\nTo już kolejny raz w tym tygodniu, gdy możemy przecierać oczy ze zdziwienia. Po tym, jak 101-letni emeryt został poproszony przez Home Office o potwierdzenie...\nKażdego dnia przez porty w Dover i Folkestone przejeżdża blisko 7000 ciężarówek wiozących produkty spożywcze z UE, a żywność importowana ze Wspólnoty stanowi...\nPoprzednia5 6 7 8 9 ... 135Następna


Zwiedzanie krakowskiego jarmarku bożonarodzeniowego | musement\nZwiedzanie krakowskiego jarmarku bożonarodzeniowego i odkrywanie smaków\nOdwiedź autentyczny polski jarmark bożonarodzeniowy pełen świątecznych dekoracji i upominków\nSpróbuj aromatycznego grzanego wina podawanego w tradycyjny sposób, prosto z drewnianej beczki\nPoznaj tradycyjne potrawy sezonowe w popularnej lokalnej restauracji\nPoznaj lokalne tradycje świąteczne, zarówno współczesne, jak i pochodzące z czasów PRL-u\nCiesz się prywatną wycieczką w gronie znajomych lub dołącz do grupy\nPałac pod Baranami, miejsce spotkania podczas tej wycieczki, sam w sobie jest świetnym wprowadzeniem do wesołej atmosfery świąt! Z bramy rozciąga się niesamowity widok na tradycyjny krakowski jarmark bożonarodzeniowy, który przez cały grudzień znajduje się na Rynku Głównym, w samym sercu miasta.\nRozpocznij świąteczną wycieczkę po Krakowie przy filiżance gorącej kawy lub zimowej herbaty w kawiarni ukrytej głęboko pod ziemią. Po rozgrzaniu się wyjdź na zewnątrz i spaceruj wśród drewnianych straganów na rynku, gdzie możesz kupić najlepsze lokalne pamiątki i ręcznie robione ozdoby świąteczne, aby zabrać je ze sobą do domu (zarezerwuj trochę miejsca w walizce). Zatrzymaj się, aby skosztować regionalnych serów, takich jak oscypek, i spróbuj aromatycznego grzanego wina, podawanego bezpośrednio z wielkich drewnianych beczek.\nPodziwiaj tradycyjne krakowskie szopki bożonarodzeniowe i dowiedz się, dlaczego są one tak ważną tradycją. Odwiedzisz także pobliską galerię, w której dowiesz się, jak powstają piękne ręcznie malowane szklane bombki.\nAby zakończyć wycieczkę po Krakowie, rozgrzej się w lokalnej restauracji znanej z serwowania najlepszych świątecznych potraw tego sezonu. Zjedz coś pysznego i posłuchaj opowieści przewodnika o tradycjach świątecznych w Krakowie i całej Polsce, zarówno dziś, jak i za czasów komunistycznych.\nLokalna przekąska, kieliszek grzanego wina\nTypowy świąteczny posiłek w pobliskiej restauracji\nTransport do i z miejsca spotkania i punktów końcowych\nPo dokonaniu rezerwacji poinformuj organizatora, czy będzie Ci towarzyszyć dziecko w wieku poniżej 6 lat – informacje kontaktowe znajdziesz na kuponie\nRynek Główny 27, 33-332 Kraków, Polska\nSpotkaj się ze swoim przewodnikiem na Rynku Głównym 27, wewnątrz głównej bramy do pałacu Pod Baranami.\nPodczas rezerwacji wybierz prywatną wycieczkę tylko dla Ciebie i Twoich znajomych lub dołącz do wycieczki grupowej\nMaksymalnie 12 osób przypada na grupę\nWycieczka odbywa się codziennie w grudniu o 10:00\nWeź udział w 1,5-godzinnej wycieczce z przewodnikiem po muzeum w byłej fabryce Oskara Schindlera i dowiedz się więcej na temat wojny.\nPoznaj Kraków z perspektywy mieszkańca i weź udział w wycieczce z degustacją piwa rzemieślniczego. Zarezerwuj bilety online i odwiedź kultowe bary.\nWycieczka po Krakowie śladami lokalnej kuchni\nOdkryj różnorodne polskie smaki, zjedz najlepsze pierogi w Krakowie i spróbuj żubrówki. Zarezerwuj wycieczkę online i posmakuj bogactwa naszej kuchni.\nWycieczka do obozu koncentracyjnego Płaszów z Krakowa\nOdwiedź były nazistowski niemiecki obóz koncentracyjny Płaszów wykorzystywany głównie jako ośrodek pracy przymusowej podczas wycieczki z Krakowa.


Słabe kwalifikacje Rossiego i Haydena – MOTOGP.PL\nHome / MotoGP / Słabe kwalifikacje Rossiego i Haydena\nSłabe kwalifikacje Rossiego i Haydena\n20 marca 2011\t0 157 Razy\nSesja kwalifikacyjna do wyścigu o Grand Prix Kataru nie ułożyła się po myśli zawodników fabrycznego teamu Ducati. Ostatecznie przypadły im miejsca w trzeciej i piątej linii.\nNajlepszym raz jeszcze spośród tych kierowców był Valentino Rossi, jednak Włoch okazał się drugim najlepszym zawodnikiem Ducati, gdyż przegrał on z szóstym Hectorem Barberą. „The Doctor” wciąż ma problemy z operowanym zimą barkiem, który nadal nie jest w pełni sprawny. Dodatkowo musi dostosować się jeszcze do Desmosedici, a to wszystko sprawiło, że w kwalifikacjach był zaledwie dziewiąty. Jego strata do lidera Casey’a Stonera, którego notabene zastąpił w Ducati Team, wyniosła dokładnie półtorej sekundy i przez to zamknie on trzeci rząd.\n„Sądzę, że bez mojego problemu z barkiem, który kosztuje mnie pięć lub sześć dziesiątych sekundy na okrążeniu, moglibyśmy być w drugim rzędzie. Byliśmy w stanie poprawić ustawienia, co będzie przydatne także i w przyszłości. Lepiej jeździło mi się na GP11, jednak kiedy na koniec użyliśmy miękkiej opony, kompletnie nie miałem siły. Kiedy przejeżdżałem najszybsze okrążenie, w niektórych miejscach po prostu nie mogłem dać z siebie maksimum. Tak czy inaczej czas nie był najgorszy, a w warm-upie mamy parę rzeczy do wypróbowania. Co do wyścigu… sądzę, że tak długo jak będę miał siłę w ramieniu, moje tempo będzie całkiem konkurencyjne, oczywiście pomijając w tym zestawieniu dwie Hondy. Zobaczymy jak to będzie wyglądało z fizycznego punktu widzenia po połowie zmagań, po przejechaniu jedenastu lub dwunastu kółek na samym limicie,” przyznał 9’krotny Mistrz Świata, który wygrał na Losail rok temu, jeżdżąc jeszcze na Yamasze.\nSfrustrowany po kwalifikacjach był natomiast Nicky Hayden, czemu trudno się dziwić. Od początku weekendu Amerykanin spisuje się wyraźnie poniżej oczekiwań, będąc jednym z najwolniejszych zawodników Ducati. Podczas kwalifikacji na ostatnim, dwudziestym czwartym okrążeniu, uzyskał czas 1’55.881, który pozwolił mu na zajęcie jedynie trzynastego miejsca. Przez to do wyścigu ruszy on dopiero z początku piątej linii, ale warto nadmienić, że do #46 stracił on nieco ponad dwie dziesiąte. W wyścigu ciężko jednak spodziewać się przyzwoitego wyniku uzyskanego przez #69.\n„W kwalifikacjach mieliśmy tą samą sytuację co przez cały weekend – nie jestem wystarczająco szybki. Na początku spróbowaliśmy podobnego set-upu do tego zeszłorocznego, ale nie pracował on. Wskoczyłem na drugi motocykl i pokonałem jedno przyzwoite okrążenie, ale w ostatnim zakręcie popełniłem błąd. Przez cały weekend najszybszy byłem na zużytych, twardych oponach, ale nie o to chodzi w kwalifikacjach… Wiemy już od Malezji, że wszyscy wykonali spory krok do przodu. To był dotychczas frustrujący weekend, ale nie jesteśmy jeszcze gotowi, by wracać już do domu,” powiedział z kolei Mistrz Świata sezonu 2006, który rok temu w Katarze przegrał podium dosłownie o włos.


AAT Cargo Master Vario Max schodołaz transportowy dla osób niepełnosprawnych - pokonaj-bariery.pl\nStrona główna » Schodołazy » Schdołazy transportowe » AAT Cargo Master Vario Max schodołaz transportowy dla osób niepełnosprawnych\nSchodołaz transportowy AAT CARGO MASTER VARIO MAX charakteryzuje się modułową budową, dzięki czemu jest odpowiedni do transportu osób, które mają zaburzenia narządów ruchu, a także jest dedykowany do przewożenia osób starszych oraz niepełnosprawnych. Za jego pomocą można także transportować różne ładunki po schodach.\nUrządzenie jest przeznaczone do zastosowania w hotelach, pensjonatach, instytucjach oraz w innych miejscach, gdzie nie ma windy. W ten sposób osoby starsze i z niepełnosprawnościami mogą się swobodnie poruszać i dostawać na wyższe piętra. To także dobre rozwiązanie w momencie, gdy trzeba przetransportować nieporęczne, duże czy ciężkie ładunki.\nSchodołaz charakteryzuje się niewielką wagą, a także jest prosty w obsłudze, więc każdy może sobie z nim poradzić. Urządzenie sprawdzi się w każdych warunkach, przetransportuje po schodach wszystko z wielką łatwością, nie potrzebny jest tutaj także duży nakład siły człowieka, wystarczy jedna osoba sterująca, która jest w stanie wykonać konkretne zadanie.\nTyp Vario Max posiada maksymalną ładowność 170 kg w przypadku przedmiotów i 160 kg w przypadku osób. Prędkość wspinaczki wynosi od 8 do 23 stopni na minutę. Zastosowano tutaj akumulatory 2 x 12/5Ah, a zasięg na jednym ładowaniu wynosi od 10 do 25 pięter. Wysokość stopnia to 21 cm i 22, 5 cm na zewnątrz. Akumulatory ważą 4,3 kg, siedzisko 8,2 kg, a całe urządzenie 35 kg.


Polskie-Forum.pl | Polskie Forum Dyskusyjne | Niezależne Forum Dyskusyjne | Niezależne opionie polityczne | aktywność obywatelska | wolna dyskusja | wybory prezydenckie • Zobacz wątek - Kraje muzułmańskie w globalnych planach Ameryki?\nTeraz jest 23 kwi 2019, 23:25\nKraje muzułmańskie w globalnych planach Ameryki?\nTytuł: Kraje muzułmańskie w globalnych planach Ameryki?\nNapisane: 29 kwi 2011, 20:51\nNaloty na Libię nasuwają przypuszczenie,że krajom islamskim Amerykanie narzucają jakąś rolę w swoich globalnych planach, a plany te w trakcie rozwoju wypadków są modernizowane.Sięgnijmy do wydarzeń sprzed niewielu lat ,w których spotykali się muzułmanie i Ameryka. Wiadomość o tym,że talibowie byli przygotowywani, jako formacja partyzancka szkolona dla USA obiegła świat dopiero w 2001. Przedtem jednak był rozpad Jugosławii i wyraźne faworyzowanie islamu przy kształtowaniu nowych granic na Bałkanach.W marcu 1992 roku miało miejsce w Bośni i Hercegowinie referendum, w którym większość głosujących opowiedziała się za wyjściem z federacji jugosłowiańskiej ,co było niezgodne z ówczesną federalną konstytucją Jugosławii. Serbowie (około połowa ludności republiki) nie głosowali , bo zbojkotowali to referendum. Bośnia i Hercegowina ogłosiła niepodległość piątego kwietnia 1992roku. ,Jeszcze w tym samym miesiącu została uznana przez wspólnotę międzynarodową za niepodległe państwo. Państwo ,które nazwano Bośnia i Hercegowina w którym mieszkało 50% Serbów . Natychmiast wybuchła wojna z krwawymi walkami w Sarajewie. Spójrzmy z perspektywy lat na udział w tych wypadkach międzynarodowych współtwórców państwa, z którego powstaniem wiązano nadzieje na\ndominację muzułmanów i zmarginalizowanie Serbów , którzy tuż,tuż mają własne serbskie państwo. Dziwoląg bezczelnie stworzony przez siły międzynarodowe forsujące osłabienie Serbii. I to się udało - patrzę na statystyki, dziś w federacji jest już tylko 37 % Serbów.\nAmerykańsko-francuska agresja w Libii i ukrywany przed opinią świata ich udział w wypadkach w Tunezji i Egipcie skutkuje imigracyjną falą we Włoszech. Tego się nie dało ukryć.\nO fali uchodźców z Albanii i Kosowa atakujących Włochy od strony Adriatyku cisza. Odkąd wyrwane Serbii Kosowo przeszło we władanie muzułmanów nikt już się tam nie martwi o demokrację i prawa człowieka. A przecież Amerykanie miłujący te wartości wiedzą o wszystkim ,bo mają tam swoje bazy. Poszukałam- 25 stycznia 2011roku Guardian napisał,że Albańczyk,aktualny premier Kosowa Hasim Thaci jest międzynarodowym przestępcą. Thaci ma ścisłe kontakty z albańską mafią handlującą bronią narkotykami i ludzkimi organami. Ten ostatni obrzydliwy proceder Albańczycy rozpoczęli w czasie wojny partyzanckiej w latach 1998-99\nSzwajcar Dick Marty pisze, opierając się na raportach służb specjalnych,że w czasie tamtej wojny Albańczycy mordowali schwytanych Serbów, by pozyskane od nich organy sprzedać siatkom przestępczym. Dick Marty to ten sam człowiek, który pisał o tajnych więzieniach CIA w Polsce.\nTakie same zarzuty wobec Albańczyków można znaleźć w raporcie KFOR - jednostek, które w imieniu NATO zajęły Kosowo\nw 1999r. Od dawna nie mamy żadnych wiadomości w mediach z krajów bałkańskich rządzonych przez muzułmanów.\nBruksela wie o przestępczej działalności urzędującego premiera Kosowa,ale nie wezwano go przed Trybunał w Hadze.\nLibia z małymi wpływami islamu jest osamotniona.Czy kraje islamskie podjęły jakąś strategię wobec Ameryki? Może to kilka różnych planów, ale czy istnieją? Czy mają tylko demograficzny plan wobec Europy?\nTytuł: Re: Kraje muzułmańskie w globalnych planach Ameryki?\nNapisane: 06 maja 2011, 13:29\nhttp://nowaatlantyda.com/2011/05/03/wie ... sja-chiny/\nTu artykuł sugeruje, że destabilizacja państw produkujących ropę ma na celu wyrugowanie z nich rosnących wpływów chińskich. Odcięte od surowców Chiny nie będą miały wtedy wyboru i by zdobyć potrzebne dla siebie surowce, będą musiały uderzyć na Rosję. Bogata w zasoby naturalne Syberia wobec niemożności zaopatrzenia się w zdestabilizowanych krajach północnej Afryki i rejonu Zatoki Perskiej stanie się dla Chin tak wielką pokusą, że będą gotowe zaryzykować wojnę z Rosją.\nNie ulega wątpliwości, że E. K. Lange – dzisiejszy gość NA – z pewnością jest postacią nietuzinkową. Wszechstronna i dokładna ocena sytuacji geopolitycznej na świecie, rozległa i analityczna wiedza na temat nie tylko przebiegu, ale i źródeł rozgrywających się wydarzeń w oparciu o odpowiednie teorie, filozofie i doktryny polityczne wzbudza szacunek i respekt dla autora. I wszystko to na skromnych łamach Nowej Atlantydy. Dodam jeszcze, że jeśli istnieje ktoś, kto codziennie wprowadza polskiego prezydenta w sytuację na świecie, to nie wyobrażam sobie formy lepszej niż ta poniżej. Oczywiście wciąż pozostaje kwestia na ile prezydent jest w stanie zaabsorbować i pojąć taką ilość wiedzy – lecz to jest już zupełnie inna para kaloszy. Zapraszam!\nNa stronach WWW amerykańskiego Departamentu Obrony znajduje się dokument, przygotowany przez Hudson Institute, o tytule The Great Siberian War of 2030 (Wielka Wojna Syberyjska 2030).\nMożna się z niego dowiedzieć, iż postępujący niedostatek surowców zmusi Chiny do militarnego podboju bogatej w surowce i minerały rosyjskiej Syberii.\nRosnące potrzeby surowcowe są zauważane tak przez Federację Rosyjską, jak i zachodnich analityków. Z tego powodu przez ostatnie półtora roku Rosja i Chiny znacząco zacieśniły współpracę technologiczną i surowcową. Jednakże potrzeby rozwojowe Chin wymagają również innych kanałów pozyskiwania strategicznych materiałów, takich jak Afryka oraz Bliski i Środkowy Wschód. Odcięcie Chin od tych kanałów zaopatrzenia znacząco pogorszyłoby geostrategiczną pozycję tego azjatyckiego państwa, które byłoby zmuszone szukać potrzebnych zasobów na północ od Mongolii. Taki scenariusz przewidywał w 2008 roku amerykański komentator W. Tarpley, przewidując inspirowaną przez Zachód destabilizację Afryki w celu wypchnięcia Chińczyków. Jak pisze Tarpley, zachodnie interwencje odbywałyby się pod „szyldem praw człowieka, szyldem humanitarnym”, używając także formuły znanej jako ‘kolorowa rewolucja’. O planie destabilizacji siedmiu państw regionu, w tym Sudanu, Libii i Syrii, kończąc na Iranie, mówił generał Wesley Clark, wskazując na ropę naftową jako przyczynę interwencji. Jak wskazuje New York Times USA finansowało grupy wzniecające rozruchy w krajach arabskich.\nW tym kontekście mniej dziwią doniesienia, według których popierani przez Zachód libijscy rebelianci wywodzą się z najbardziej fanatycznej wylęgarni islamskich zamachowców-samobójców w świecie arabskim mając związki z Al-Kaidą. Ten fakt, potwierdzony zarówno przez dowódców rebeliantów, jak i amerykańskiego dowódcę NATO adm. Stavridisa,[h] nie wydaje się przeszkadzać zachodniej koalicji. Już wcześniej w celu zneutralizowania chińskich wpływów dochodziło do zawierania przymierzy z organizacjami o słabej reputacji.\nW Pakistanie, który jest sąsiadem tak Chin, jak Iranu oraz okupowanego przez wojska zachodnie Afganistanu, chińska obecność jest szczególnym zagrożeniem ze względu na port w Gwadar, który, jeśli zostałby połączony ropociągiem z Chinami, stałby się pasem transmisyjnym chińskich wpływów w rejon zatoki, zagrażając hegemonii petrodolara. Już dziś 9 procent ropy naftowej importowanej przez Chiny pochodzi z Iranu, innego celu destabilizacji. Dynamika etniczna regionu pomaga w rozognianiu sytuacji w regionie: Port Gwadar leży w Baluczystanie, kraju zamieszkałym przez etnicznych Baluczi, który rozciąga się na terenie południowo-zachodniego Pakistanu, południowego Afganistanu oraz południowo-wschodniego Iranu. W żadnym z tych krajów mniejszość Baluczi nie ma większego wpływu na rząd centralny, stając się naturalnym celem anty-irańskiej i anty-pakistańskiej agitacji. W tym to środowisku powstała organizacja terrorystyczna Jundullah, założona przez braci Rigi. Jak twierdzą Seymour Hersch z magazynu New Yorker, Brian Ross z ABC News, oraz Londyński Telegraph, grupa ta jest opłacana przez amerykański wywiad (CIA). Organizacja braci Rigi zagrażała stosunkom irańsko-pakistańskim oraz budowie rurociągu Iran-Pakistan-Indie, jednak przed rokiem współpraca irańsko-pakistańska pozwoliła na schwytanie lidera tej grupy, poprawiając sytuację w regionie.\nWpływy chińskie wydają się zwiększać nawet w krajach, w których siły anglo-amerykańskie prowadzą okupację militarną. W Iraku faworyt Zachodu, Allawi, nie zdołał zostać premierem, którym pozostał pro-irański Nouri Maliki, mimo wycieków Wikileaks, usiłujących zastopować porozumienie między Malikim a sadrystami. W Afganistanie prezydent Karzai coraz głośniej mówi o konieczności zakończenie misji wojsk zachodnich. Karzai doprowadza siły anglo-amerykańskie do wrzenia swoimi wizytami w Pekinie i Moskwie, prowokując reakcje najwyższych zachodnich oficjeli, czego przykładem była niespodziewana wizyta Obamy w Kabulu w reakcji na wizytę Karzaja w Pekinie.\nPrzyczyną dla której nawet tak zależni od Zachodu przywódcy jak Karzaj obierają w swej polityce kierunek pro-chiński, pro-rosyjski, czy nawet -irański, -turecki lub -włoski miast anglo-amerykańskiego jest gospodarcza dekadencja tego ostatniego. Prominencja Londyńskiego City oraz nowojorskiej Wall Street na ośrodki decyzyjne kluczowych państw osi transatlantyckiej odzwierciedla się w przewadze sektora finansowego nad wytwórczym. Banki transatlantyckie wytworzyły bańkę spekulacyjnych instrumentów pochodnych o wielkości przekraczającej 1 000 000 000 000 000 dolarów, 20-krotnie większej niż produkt globalny brutto. Ta globalna bańka niby pieniędzy jest podtrzymywane przez zastrzyki płynności z banków centralnych. Rozwiązaniem zagrożenia dla płynności systemu byłoby odseparowanie części komercyjnej (tradycyjnej) banków od części inwestycyjnej (spekulacyjnej). To część spekulacyjna nacechowana jest olbrzymim ryzykiem, które przenoszone jest na zwykłych depozytariuszy, to ratowanie tych depozytów jest uzasadnieniem pomocy z rządów bądź banków centralnych dla gigantycznych instytucji finansowych. Rozwiązanie tego problemu (na wzór memorandum Zagrożenia i wytyczne działań…[m]) jest blokowane przez wielkie instytucje finansowe niezainteresowane tradycyjną działalnością bankową, trzymającą się kurczowo balona niby-pieniędzy. Zastrzyki płynności, idące w tysiące miliardów dolarów nie spowodowały do wzrostu kredytów komercyjnych, które przez ostatnie 3 lata znacząco spadły. Pomoc jest za to wykorzystywana do spekulacji, w ostatnich 10 miesiącach szczególnie na rynku towarów i żywności pogrążając kraje w stagflacyjnym chaosie. Zmuszone do pomocy bankom społeczeństwa zmuszane są do wyrzeczeń, a jednocześnie płacą coraz wyższe ceny za artykuły pierwszej potrzeby.\nNa tym tle chińskie oferty współpracy wydają się krajom rozwijającym się znacznie atrakcyjniejsze. Po pierwsze, chińscy inwestorzy oferują krajom to, czego one potrzebują: szeroko rozumianą infrastrukturę. W afrykańskich, czy też środkowo-azjatyckich państwach powstają budowane tam przez Chińczyków koleje, elektrownie, wodociągi, słowem, tworzywo cywilizacji i krwiobieg gospodarki, budując fundament pod dobrobyt i umocnienie państwa narodowego. Po drugie, Chiny oferują krajom rozwijającym się dotąd nie spotykane w tych rejonach sprawiedliwe warunki współpracy oparte na obopólnych korzyściach (jak ujmował to Mahatir Mohamad: polityka ‘ubogać sąsiada’ w miejsce neo-kolonialnej praktyki ‘ograb sąsiada’).[n] Dodatkowo, chińscy inwestorzy nie roszczą sobie pretensji do wpływania na politykę wewnętrzną danego kraju.\nOperacja destabilizacyjna Afryki oraz Bliskiego Wschodu ma na celu wypchnięcie wpływów chińskich (oraz rosyjskich) z regionu, doprowadzając do surowcowej izolacji tych krajów potrzebnej do ziszczenia scenariusza Wojny Syberyjskiej 2030. Nie dziwią więc powiązania NATO i AlKaidy w organizacji rebelii libijskiej, o czym donosił wysokonakładowy dziennik LA Times. Rosyjski projekt kolei nadmorskiej w Libii, o wartości 3 miliardów dolarów został zastopowany, podobnie jak prace infrastrukturalne z udziałem 40 tysięcy chińskich robotników. W Syrii, gdzie ‘pokojowi demonstranci’ zabili policjantów używając broni palnej celem ataku jest reżim pozwalający Rosji na utrzymywanie bazy w Tartous, a także będący łącznikiem między Hezbollahem a Iranem. Poza Kuwejtem, który za pracę Al-Jazeery (do której nawet doradca prezydenta RP prof. Kuźniar wysuwał zarzut braku obiektywizmu) został suto wynagrodzony kontraktem na libijską ropę, celem destabilizacji są wszystkie państwa regionu, w tym Arabia Saudyjska.\nSamoloty bezzałogowe USA ‘Predator’ dokonują od kilku lat bombardowań na tereny Pakistanu. W ten sposób pogłębiają niezadowolenie Baluczy i Pusztunów na niedowład rządu centralnego w Pundżabskim Islamabadzie, tworząc nastroje secesyjne przeciw rządowi. Islamabad i rząd centralny protestują przeciw Predatorom, co jednak nie robi wrażenia na USA. Większe wrażenie zrobiło zatrzymanie Raya Davies, pracownika amerykańskiej ambasady oskarżonego o bycie kontrolerem terrorystów.\nUżywanie przez USA karty terrorystycznej może mieć na celu wykazanie, iż Pakistański arsenał nuklearny nie jest całkowicie bezpieczny, stanowiąc pretekst do przejęcia przez USA kontroli nad arsenałem Pakistańskim, doprowadzając do unieszkodliwienia lokalnego sojusznika Chin. Pozbawiony nuklearnego straszaka Pakistan padłby ofiarą bałkanizacji, która umożliwiłaby zrealizowanie scenariusza rurociągu TAPI (Turkmenistan-Afghanistan-Pakistan-India), uniemożliwiając rolę Pakistanu jako przenośnika wpływów chińskich do Iranu i Zatoki, co zagrażałoby pozycji petrodolara, a zatem wielkim instytucjom finansowym Nowego Jorku i Londynu. Na naszych oczach rozgrywa się Wielka Gra, w której ‘spontaniczne demonstracje’ rodzą ‘humanitarne wojny’, a której wyniku nie zna chyba nikt.\nNapisane: 03 cze 2011, 22:42\nNapisane: 12 wrz 2018, 19:07\n335 lat po Odsieczy Sobieskiego muzułmanie podbijają Wiedeń\n12 września przypada 335. rocznica Odsieczy Wiedeńskiej. Z tej okazji na wzgórzu Kahlenberg miał zostać odsłonięty pomnik polskiego króla Jana III Sobieskiego. Choć pod pomnik wmurowano już kamień węgielny, władze Wiednia zdecydowały, że monument tam nie stanie. Ma to symboliczne uzasadnienie: stolica Austrii staje się bowiem miastem islamskim.\nW poniedziałek 10 września ukazała się w Austrii książka „Kulturkampf w klasie. Jak islam zmienia szkoły. Raport nauczycielki”. To wywiad-rzeka Susanne Wiesingers, pedagog pracującej od lat w jednej z „trudnych” wiedeńskich szkół. Książka daje obraz prawdziwego spustoszenia w stołecznym szkolnictwie. Wiele placówek jest całkowicie opanowanych przez muzułmanów. Islamskie dzieci stanowią niekiedy nawet 60 proc. uczniów, co powoduje, że normalny program szkolny został w nich po prostu „unicestwiony” – mówi Wiesingers opisując przeciętny dzień w szkole.\nDziewczęta chodzą zawinięte w chusty. Wprawdzie rząd Sebastiana Kurza chce zakazać zakrywania głowy w szkołach i przedszkolach, ale w Wiedniu nie ma o tym mowy. Władająca miastem lewicowa partia SPÖ zamierza jedynie „wejść w dialog” z islamskimi rodzicami; od zakazów zdecydowanie się odżegnuje. Islamskie uczennice są też często obrzezane. Straszliwie cierpią i jest to wprost widoczne, ale... nauczyciele nie mogą niczego zrobić. Dopóki dziewczynka sama nie powie o swoich problemach, państwo jest bezradne – podkreśla Wiesinger. Jak dodaje, jest też normą zmuszanie dziewcząt do wychodzenia za mąż. Życie mahometanek w Austrii nie toczy się w ramach austriackiego prawa. O wszystkim decyduje szariat.\nIslamscy uczniowie, przekonuje Wiesinger, są pod silnym wpływem islamskiego radykalizmu. Po ataku na Charlie Hebdo w 2015 roku wyrażali głębokie zrozumienie wobec napastników. Szanują też muzułmanów, którzy popełniają morderstwa „honorowe”. Dzieci są przekonane, że same powinny zostać zabite przez rodzinę, gdyby pogwałciły szariat – przyznaje nauczycielka. W szkołach działa też policja obyczajowa. Chłopcy wyszukują dziewczynek, które są ubrane „jak chrześcijanki”. Grożą im, straszą, maltretują. Nie chodzi o stroje wyuzdane, ale o zwykłą europejską odzież. Wystarczy bluzka w kwiaty – wskazuje Wiesinger. W ten sposób islamska społeczność radykalizuje się coraz bardziej, bo uczniowie o bardziej liberalnych poglądach są szykanowani.\nWszystkim tym patologiom towarzyszy jeszcze całkowita nieznajomość języka niemieckiego. Islamskich uczniów często nie da się zintegrować w najmniejszym nawet stopniu z tej prostej przyczyny: nie rozumieją, co się do nich mówi. Według oficjalnych statystyk w szeregu dzielnic Wiednia zaledwie kilkanaście procent uczniów porozumiewa się swobodnie po niemiecku. Lewicowi urzędnicy miejscy konfrontowani z tymi statystykami wzruszają ramionami. Przyznają, że to problem, ale w ich ocenie dwujęzyczność mieszkańców jest zasadniczo zaletą wielkiego miasta. Poza tym dzieci nie ma kto uczyć, bo brakuje personelu. Inne patologie są rzekomo zwalczane, tworzy się rozmaite projekty, a przede wszystkim – „dialoguje”.\nCzy lewica jest w ogóle zainteresowana rozwiązaniem problemów? Można szczerze wątpić. Sytuacja pogarsza się z roku na rok. Wiesinger skarży się, że polecono jej załatwiać wszystko na forum wewnętrznym, nie wynosząc żadnych informacji o trudnościach na zewnątrz. SPÖ jest w jej ocenie zainteresowana wyłącznie czystością ideologiczną. Rzeczywiste działania partii nie interesują.\nGdyby wszystko to dotyczyło kilku zaledwie szkół wiedeńskich można byłoby rzeczywiście zbywać kłopoty jako marginalne. Problem w tym, że chodzi o tysiące uczniów. Nawet wiedeński urząd ds. edukacji przyznaje, iż ponad 260 spośród wszystkich 700 szkół stolicy to placówki „trudne”, co można rozumieć jako zislamizowane. Według oficjalnych danych opublikowanych we wrześniu 2017 roku, we Wiedniu uczy się 30 tys. katolików i 32 tys. muzułmanów. Tak więc już oficjalnie islamscy uczniowie stanowią religijną większość. A przecież wraz z ukończeniem szkoły nie rozpłyną się w powietrzu. Dzisiejsza większość szkolna wkrótce stanie się większością dorosłych.\nTa islamizacja obejmuje zresztą nie tylko stolicę, ale i inne miejsca kraju. W Grazu katolicy to 42 proc. uczniów, a muzułmanie już 25 proc. Oficjalnych danych dotyczących Austrii nie ma, ale prawdopodobne szacunki mówią o ponad 700 tys. muzułmanów na terenie całego kraju. Ich liczba od 2001 roku podwoiła się, co ciekawe – głównie za sprawą dzietności, a nie masowej imigracji.\nDlaczego więc na Kahlenbergu miałby stać pomnik Jana III Sobieskiego? Muzułmanie nie zdobyli Wiednia zbrojnie, ale podbijają go właśnie teraz. Jeżeli monument by się tam znalazł, za kilkadziesiąt lat zostałby zapewne zdemontowany. W wyniku demokratycznej decyzji islamskiej większości.\nhttps://www.pch24.pl/335-lat-po-odsiecz ... 797,i.html


Longines - LONGINES Record L2.821.5.11.7 - ULO/3507\nReferencja: L2.821.5.11.7 | Model: ULO/3507\nLongines Record, to męski zegarek, którego koperta o średnicy 40mm wykonana jest z wysokiej jakości nierdzewnej stali szlachetnej 316L. Niebieskie stalowe wskazówki oraz malowane na czarno cyfry rzymskie pięknie kontrastują z białą matową tarczą. Cyferblat chroni najlepsze na rynku, nierysujące się szkło szafirowe. Pokryte ono zostało od spodniej strony wielowarstwową powłoką antyrefleksyjną, która niweluje wszelkie refleksy i odbicia światła a wszystko po to, by tarcza stała się jeszcze bardziej wyraźna i czytelna. Na stalowy bezel nałożono nakładkę z 18-sto karatowego różowego złota o grubości 200 mikronów. Grubość ta nie pozwala by złoto się starło. Technika ta jest więc lepsza niż pozłocenie a jednocześnie tańsza od zastosowania pełnych złotych ogniw. Transparentny dekiel ukazuje nam piękno 21 kamieniowego, szwajcarskiego mechanizmu o naciągu automatycznym L888.4 bazującego na ETA A31.L11 z 64-ro godzinną rezerwą naciągu. Mechanizm ten posiada certyfikat dokładności chodu, czyli C.O.S.C. Dzięki zamontowanej krzemowej sprężynie włosowej, na którą nie działa ani magnetyzm, ani temperatura, jego dobowa tolerancja nie może przekraczać przedziału -4/+6 sekund. Do zegarka dołączono piękną matowo błyszczącą bransoletę zakończoną bezpiecznym zapięciem motylkowym. Dzięki temu jest ona chroniona przed rozpięciem i zgubieniem zegarka. Na część stalowych ogniw bransolety nałożono nakładki wykonane z 18-sto karatowego różowego złota o grubości 200 mikronów. Grubość ta nie pozwala by złoto się starło. Technika ta jest więc lepsza niż pozłocenie a jednocześnie tańsza od zastosowania pełnych złotych ogniw. Longines Record to przykład dokładnego klasycznego zegarka, połączenie elegancji i sztuki zegarmistrzowskiej. Będzie on pasował do szerokiej palety strojów a także do wielu różnych okazji. Czasomierz ten cechuje wodoszczelność rzędu 3 barów. Wytrzyma deszcz, mycie rąk, przypadkowe zachlapania. Dzięki temu nie musimy się z nim rozstawać nawet na chwilę podczas wykonywania naszych codziennych czynności.


Armani Exchange - Spodnie - Niebieskie spodnie materiałowe męskie Armani Exchange, bez wzorów, z dzianiny. Za 479.90 zł. - Spodnie materiałowe męskie - Spodnie męskie - Odzież męska - Odzież - Sklep Radio ZET\nSpodnie z kolekcji Armani Exchange. Model wykonany z gładkiej dzianiny. – Prosty fason. – Wsuwane kieszenie. – Elastyczna listwa w pasie. – W pasie troczki. – Cienka, elastyczna dzianina. – Szerokość w pasie: 40,5 cm. – Szerokość w biodrach: 55,5 cm. – Wysokość stanu: 28 cm. – Szerokość nogawki na dole: 19 cm. – Szerokość […]\nodzież armani exchange niebieskie spodnie materiałowe męskie spodnie materiałowe męskie ze sklepu answear.com spodnie materiałowe męskie armani exchange odzież answear.com


Pagony Apartman Borgáta - Noclegi.pl\nNoclegi Borgáta >\nnr.geograficzny Hegyalja 365., 9554 Borgáta (Węgry)\nKąpielisko Termalne i Kemping Borgáta 500 m\nMuzeum Pamięci Berzsenyi Dániel 2.9 km\nOtwarty: 24. kwietnia - 1. listopada\nRezerwując tutaj otrzymasz bezpłatne udogodnienia w ilości: 2 szczegóły » Bezpłatne drewno (do grillowania, gotowania na świeżym powietrzu), darmowe korzystanie z wahadłowych kręgli\nPokoje, usługi Wszystkich poszukujących komfortowego pokoju w Borgáta zapraszamy do Pagony Apartman Borgáta. Pagony Apartman Borgáta jest przygotowane na przyjęcie zwierząt za dodatkową opłatą. Na miejscu dostępny jest parking. Jeśli przyjedziesz samochodem, możesz go na nim zostawić bez dodatkowych kosztów. Niektóre pokoje posiadają balkon lub taras, pozwalając Ci spędzić miło czas na świeżym powietrzu. Dokładny i szczegółowy wykaz wyposażenia i usług udostępnianych przez Pagony Apartman Borgáta znajdziesz w informatorze poniżej oraz w informatorze konkretnego pokoju, również informacje czy doliczone zostaną dodatkowe opłaty.\nZakwaterowanie Apartament jest zlokalizowany 2.9 km od Muzeum Pamięci Berzsenyi Dániel, 500 meters od Kąpielisko Termalne i Kemping Borgáta.\nPłatność Możesz opłacić rezerwację następującymi sposobami: gotówka i przelew. Aby zagwarantować Twoją rezerwację Pagony Apartman Borgáta prosi o wpłacenie 20% zaliczki.\nPagony Apartman Borgáta - informacje o pokojach - informacje o pokojach\nObiekt Pagony Apartman Borgáta otrzymał ocenę 9.9 na 10, na podstawie opinii 7 gości.\nNóra Némethné Tóth - rodzina z większym dzieckiem\nMasaż (4 000 Ft (~ 51 zł) - 8 000 Ft (~ 102 zł)/seans masaż leczniczy, masaż sportowy, masaż szwecki)\nBasen (Zewnętrzny sezonowy 20-30 °C 160 cm)\n« Więcej obiektu w Borgáta\nRezerwacja zostanie potwierdzona przez Pagony Apartman Borgáta


Z godnością w jesień życia. Socjaldemokratyczny program - PDF\nDownload "Z godnością w jesień życia. Socjaldemokratyczny program"\n1 Z godnością w jesień życia Z godnością w jesień życia Socjaldemokratyczny program dla osób starszych\n2 Raport wydany dzięki wsparciu Sojuszu Lewicy Demokratycznej\n3 Z godnością w jesień życia Socjaldemokratyczny program dla osób starszych Redakcja: Michał Syska Ośrodek Myśli Społecznej im. Ferdynanda Lassalle a Wrocław Warszawa 2011\n4 Projekt okładki PIOTR S. OWCZAREK Opracowanie redakcyjne i techniczne RYSZARD CHYTROWSKI 2011, Ośrodek Myśli Społecznej im. Ferdynanda Lassalle a ISBN\n5 Spis treści Wstęp...7 Rafał Bakalarczyk Ubóstwo wśród ludzi starszych...9 Janina Petelczyc Osoby starsze na wsi Rafał Bakalarczyk Opieka nad osobami starszymi Maria Skóra Emerytura niewrażliwa na płeć Agnieszka Dziemianowicz-Bąk Osoby starsze i problem wykluczenia cyfrowego Noty o autorach... 95\n7 Szanowni Państwo, Oddajemy do Państwa rąk raport pt. Z godnością w jesień życia. Socjaldemokratyczny program dla osób starszych, w którym eksperci współpracujący z Ośrodkiem Myśli Społecznej im. F. Lassalle a poddają analizie sytuację starszego pokolenia w naszym kraju. Autorki i autorzy tego opracowania nie tylko wskazują bariery utrudniające codzienną egzystencję polskich seniorów, ale także formułują rekomendacje zmian na rzecz poprawy ich sytuacji życiowej. Rafał Bakalarczyk z Instytutu Polityki Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego szczegółowo analizuje zjawisko ubóstwa wśród ludzi starszych, a także wskazuje kierunki pożądanej, socjaldemokratycznej polityki państwa na rzecz opieki nad seniorami. Janina Petelczyc, również z IPS UW, wskazuje specyfikę sytuacji osób starszych na wsi. Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, filozofka i pedagożka z Uniwersytetu Wrocławskiego, w swoim opracowaniu zwraca uwagę na problem cyfrowego wykluczenia starszego pokolenia w Polsce. Z kolei Maria Skóra, socjolożka z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, opisuje trudną sytuację kobiet emerytek. Raport ten nie obejmuje wszystkich obszarów życia społecznego, które wymagają systemowych zmian na rzecz poprawy jakości życia starszego pokolenia. Stanowi on jednak punkt wyjścia do dalszych analiz i prac nad socjaldemokratycznym programem. Niniejszy dokument powstał z myślą o wzbogaceniu dyskusji nad wyborczym manifestem Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Mamy nadzieję, że stanie się on cenną inspiracją dla polityczek i polityków największej partii polskiej lewicy. Michał Syska Dyrektor Ośrodka Myśli Społecznej im. Ferdynanda Lassalle a we Wrocławiu\n9 Rafał Bakalarczyk Ubóstwo wśród ludzi starszych W ostatnim czasie kolejne partie próbują zaprezentować się jako atrakcyjne dla młodych wyborców, pokazując, że rozumieją trudną sytuację zawodową i materialną osób wchodzących w dorosłość. Czy również zainteresowaniem politycznym powinniśmy otoczyć osoby starsze? Niekiedy wskazuje się, że na tle młodych ludzi, a także rodzin z dziećmi, ich sytuacja jest stabilna. Do tego dochodzą często cytowane statystyki, z których wynika, że zagrożenie ubóstwem jest wysokie przede wszystkim wśród dzieci, a w mniejszym stopniu seniorów. Prowadzi to do tego, że problemy osób starszych, zwłaszcza bytowe, są spychane na dalszy plan lub traktowane jako niezbyt poważne. Sytuacja materialna seniorów zostaje wykluczona z debaty politycznej. Tymczasem, jeśli bliżej i bardziej wymiarowo przeanalizujemy tę sytuację, wygląda na to, że warunki życia osób starszych nie są wcale korzystne (a pod wieloma względami są szczególnie niekorzystne). Wykluczenie tego tematu z debaty politycznej prowadzi do utrzymania marginalizacji osób starszych, zagrożenia ubóstwem i niezaspokojenia ich podstawowych (a w konsekwencji także tych bardziej złożonych) potrzeb. Bezpieczeństwo socjalne seniorów na tle innych grup Bieda ma twarz dziecka dowiadujemy się z niejednego artykułu. To prawda. Jednak bieda ma twarz nie tylko dziecka, a ubodzy funkcjonują w różnym generacjach, bowiem przynależność do pokolenia często wpływa na szanse przezwyciężenia czy łagodzenia ubóstwa.\n10 Rafał Bakalarczyk 10 UBÓSTWO WŚRÓD LUDZI STARSZYCH Z pewnością dzieci są grupą, która ma mały wpływ na swoją sytuację i znikome szanse na jej poprawę własnymi siłami. Również w przypadku seniorów, zwłaszcza tych bardziej sędziwych, trudno zmienić za pomocą indywidualnych działań sytuację bytową, ze względu na niemożność podjęcia przez nich pracy. Nim przejdziemy do możliwości przezwyciężania niedostatku w przypadku najstarszych Polaków, przyjrzyjmy się temu, jaka jest skala problemu na tle sytuacji ich rówieśników z innych państw, a także na tle młodszych pokoleń w kraju. W okresie transformacji ustrojowej pogląd na temat statusu ekonomicznego seniorów ulegał zmianom. Przez lata emeryci byli traktowani, w dużej mierze słusznie, jako przegrani doby transformacji. Jeszcze premier Miller, dochodząc do władzy w 2001 r., mówił o grzebiących w śmietnikach emerytach, nawiązując do upokarzającego niedostatku tej grupy wiekowej. Jednak w ostatnich latach obraz medialny zaczął się nieco zmieniać. Jak pisze Petz-Gałązka: W licznych wypowiedziach, przede wszystkim medialnych, sytuacja materialna emerytów pobierających świadczenia wypłacane przez ZUS na dotychczasowych traktowana jest jako zaskakująco zadowalająca. Sytuację dochodową tej grupy ocenia się jako relatywnie dobrą, i to nie tylko w stosunku do innych grup wiekowych i społeczno-ekonomicznych. Emeryci, a nawet ogólniej osoby starsze nie są wskazywane jako grupa szczególnie zagrożona ubóstwem materialnym; zwraca się uwagę, że poziom ubóstwa wśród osób ponad sześćdziesięciopięcioletnich w Polsce w stosunku do poziomu ubóstwa wśród osób w wieku produkcyjnym jest najkorzystniejszy wśród krajów Unii Europejskiej 1. Na obraz ten jak pokażemy, nieprecyzyjny i uproszczony mogą się składać dane zestawiające zagrożenie ubóstwem relatywnym dzieci i seniorów (por. diagram 1). Przyjrzyjmy się różnym miarom ubóstwa, stosowanym przez Główny Urząd Statystyczny. 1 B. Gałązka-Petz, Sytuacja materialna emerytów otrzymujących świadczenia z FUS po 2000 roku. Złudzenia statystyczne, w: red. J. Hrynkiewicz, Ubezpieczenie społeczne w Polsce 10 lat reformowania, Warszawa 2011, 259.\n11 Z godnością w jesień życia Socjaldemokratyczny program dla osób starszych 11 Diagram 1. Stopa ubóstwa względnego wśród dzieci i seniorów w Polsce Źródło: Eurostat, cyt. za: R. Szarfenberg, Ubóstwo, wykluczenie, nierówność, dyskryminacja dokument uzupełniający Polski Raport Social Watch 2010 wydany przez Polską Koalicję Social Watch i Polski Komitet Anti-Poverty Network. Typ gospodarstwa Tabela 1. Różne miary ubóstwa Minimum egzystencji Relatywna granica ubóstwa Ustawowa granica ubóstwa Ogółem 5,7 17,1 7,3 Pracowników 5,1 16,3 6,9 Rolników 8,9 25,9 12,1 Pracujących na własny rachunek 2,2 9,3 3,3 Emerytów 3,9 13,3 4,1 Rencistów 9,6 25,4 10,1 Utrzymujących się z innych, niezarobkowych źródeł 22,4 41,9 27,0 Źródło: GUS 2011.\n12 Rafał Bakalarczyk 12 UBÓSTWO WŚRÓD LUDZI STARSZYCH Widzimy, że wszystkie miary ubóstwa pokazują, iż pośród grup społeczno-ekonomicznych gospodarstw domowych, gospodarstwa emeryckie są statystycznie po gospodarstwach domowych pracujących na własny rachunek najmniej zagrożone ubóstwem. Często sytuację materialną seniorów postrzegamy przez pryzmat przeciętnej emerytury. Tymczasem wartość średnia jest zawodna, zwłaszcza w badaniach warunków życia. Nie uwzględnia ona zróżnicowania w obrębie danej grupy. W przypadku emerytów wymiarami zróżnicowania są m.in. płeć (przeciętnie niższe emerytury wśród kobiet) czy rodzaj emerytury (czy jest wypłacana z KRUS, czy FUS). Znaczenie ma także sytuacja rodzinna. Zagrożenie ubóstwem (a także wykluczeniem społecznym) jest większe wśród osób samotnych niż w gospodarstwach, gdzie oboje małżonków posiada emeryturę 2. Ze względu na różnice w długości życia między mężczyznami a kobietami, samotna starość dotyka w większym stopniu kobiet, które i tak mają niższą emeryturę. Ryzyko ubóstwa wśród kobiet w wieku podeszłym jest więc wysokie. Warto też pod kątem zagrożenia ubóstwem spojrzeć nie tylko na średni dochód w gospodarstwie emeryckim, ale na minimalną emeryturę. W polskim systemie prawnym świadczenie to otrzymują osoby, które choć odkładały na emeryturę, jej wysokość jest zbyt niska, wobec czego wprowadza się granice, poniżej której nie może zejść wysokość świadczenia. Z obliczeń prof. Barbary Szatur-Jaworskiej, zaprezentowanych w raporcie RPO (2009), wynika, że w 2006 roku najniższa emerytura nie pozwalała na zaspokojenie potrzeb na poziomie minimum socjalnego, natomiast była wyraźnie wyższa od minimum egzystencji 3. Wracając do wyników zaprezentowanych w diagramie nr 1, można powiedzieć, że zjawisko relatywnie niewielkiego zagrożenia ubóstwem względnym seniorów jest wspólne dla szeregu krajów postkomunistycznych. Jak widać na wykresie, stosunkowo niskie zagrożenie ubóstwem 2 L. Morawski, Żródła dochodów i zamożność emerytów na tle innych grup wiekowych, w: red. G. Bukowska, G. Kula, L. Morawski, Ryzyko ubóstwa osób starszych, CeDeWu, Warszawa 2011, s B. Szatur-Jaworska, w: red. B. Szatur-Jaworska, Pieniężne świadczenia społeczne i sytuacja mieszkaniowa osób starszych, red. B. Szatur-Jaworska, Stan przestrzegania praw osób starszych w Polsce Analiza i rekomendacje działań, Warszawa 2008, s. 43.\n13 Z godnością w jesień życia Socjaldemokratyczny program dla osób starszych 13 relatywnym jest niskie dla seniorów także w Czechach i na Węgrzech. W przypadku Polski wynika to z jednej strony, z silnie redystrybucyjnego elementu systemów emerytalnych (dotyczy to obecnych emerytów pobierających świadczenia według zasad w starym systemie, zaś w logice nowego systemu wymiar redystrybucji został ograniczony), z drugiej strony zaś, z nie najlepszej sytuacji materialnej dużej części osób w wieku produkcyjnym i ich dzieci. Relatywna stopa ubóstwa, jak sama nazwa wskazuje, mówi o poziomie życia względem istniejącego w danym społeczeństwie i danym czasie standardu. W Polsce w dobie transformacji, wraz z wysokim poziomem bezrobocia, także długotrwałego, niewysokimi płacami części pracowników oraz niskimi i selektywnymi świadczeniami kompensacyjnymi, a także brakiem polityki ułatwiającej kobietom wyście na rynek pracy lub powrót na nią, nastąpiła pauperyzacja dużej części ludności, w tym także pracującej. Silnie dotknęło to zwłaszcza rodziny, gdzie wychowuje się większa liczba dzieci. Na tle grup, które bezpośrednio doświadczają skutków powyższych zjawisk, socjalna sytuacja emerytów jest względnie korzystna. Jednak wniosek, jaki należy stąd wyciągnąć, powinien być nie taki, że w Polsce emerytom w wymiarze materialnym żyje się dobrze, ale że wielu grupom żyje się na tyle źle, że na ich tle nawet (dość skromna) sytuacja seniorów jawi się jako socjalnie bezpieczna. Daleko jednak od tego, by można było mówić o dobrobycie starszego pokolenia. Lepiej to zrozumiemy, gdy przyjrzymy się innym, popularnym w metodologii Eurostatu wskaźnikom, takim jak deprywacja materialna. Wskaźnik ten opiera się na badaniu poziomu zaspokojenia szeregu potrzeb, które uznaje się za podstawowe. Niemoc zaspokojenia kilku z nich oznacza deprywację materialną. Patrząc z tej perspektywy, widzimy, że Polskim seniorom żyje się nie najlepiej. Z analiz Asghara Zaidi wynika, że na 27 krajów Unii Europejskiej Polska jest 4 od końca, jeśli chodzi o poziom deprywacji materialnej osób w wieku poprodukcyjnym 4. 4 Asghar Zaidi, Poverty risks for Eldery people in EU Countries, European Centre, Policy Brief, Styczeń 2010, s. 22.\n14 Rafał Bakalarczyk 14 UBÓSTWO WŚRÓD LUDZI STARSZYCH Tabela 2. Stopa ubóstwa względnego i deprywacji materialnej wśród seniorów (65+) w 2008 r. Stopa deprywacji materialnej Stopa ubóstwa względnego Polska Czechy 17 7 Węgry 35 4 Słowacja Włochy Hiszpania 7 28 Francja Niemcy 7 15 Szwecja 3 16 Wielka Brytania 5 30 UE Źródło: Asghar Zaidi, Poverty risks for Elderly people in EU Countries, European Centre, Policy Brief, styczeń 2010, s. 22. Jak widzimy, w przypadku sytuacji seniorów w Polsce występuje szczególnie duża różnica między wskaźnikiem ubóstwa względnego a deprywacji materialnej, na niekorzyść tej drugiej. Owa nierównowaga występuje także w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Jednocześnie widzimy, że na tle państw regionu Polska wypada nieco gorzej niż sąsiedzi pod względem obydwu miar ubóstwa. W Polsce nawet przekroczenie relatywnej linii ubóstwa nie gwarantuje możliwości zaspokojenia potrzeb bytowych, pozwalających na godne życie (progi ubóstwa są w naszym kraju na niskim poziomie). Choć w Polsce stosunkowo niewiele starszych osób znajduje się pod progiem ubóstwa, wiele z nich żyje niewiele powyżej niego, wobec czego wciąż dotknięci są deprywacją materialną. Na wysoki wskaźnik deprywacji materialnej najstarszych obywateli wpływa również inna struktura wydatków (por. Diagram 2).\n15 Z godnością w jesień życia Socjaldemokratyczny program dla osób starszych 15 Diagram 2. Udział przeciętnych miesięcznych wydatków w dochodzie rozporządzalnym (na osobę w gospodarstwie rolnym) Źródło: GUS, Sytuacja gospodarstw domowych w 2010 r. w świetle wyników badania budżetów gospodarstw domowych, Warszawa 2011, s. 3. Powyższy diagram pokazuje, że w gospodarstwach emerytów (a jeszcze bardziej rencistów) miesięczne wydatki stanowią największą część dochodu rozporządzalnego. Zatem mimo że przeciętny dochód w gospodarstwach nie jest najniższy, stosunkowo wysoki jest poziom wydatków, jaki ponoszą. Co więcej, w większości te wydatki są stałe i przez to trudno je ograniczyć. Składają się na nie znacznie wyższe niż w innych typach gospodarstw koszty ponoszone na zdrowie, a także koszty związane z opłatami za energię i utrzymanie mieszkania (por. tabela 3). Osoby starsze żyją często w mieszkaniach dużych niewspółmiernie do własnych potrzeb i możliwości. Jednocześnie trudna byłaby zmiana mieszkań na mniejsze, zwłaszcza że często wiązałoby się to także ze zmianą szerszego otoczenia, a osoby starsze, które przeżyły w swoich mieszkaniach wiele lat, szczególnie źle mogą znosić tego typu przeprowadzki (co dobrze wyraża powiedzenie Nie przesadza się starych drzew ). Dlatego powinniśmy podejść z rezerwą do statystycznej informacji, mówiącej o stosunkowo niewielkich na tle ogółu wydatkach, jakie ponoszą emeryci w związku z wyposażeniem gospodarstwa domowego. Wynika to z tego, że osoby starsze często po prostu używają\n16 Rafał Bakalarczyk 16 UBÓSTWO WŚRÓD LUDZI STARSZYCH przedmiotów kupionych dawno, we wcześniejszych fazach życia. Mają one jednak nieraz gorszy standard i są dość zużyte. Tabela 3. Zróżnicowanie przeciętnych miesięcznych wydatków gospodarstw domowych (w przeliczeniu na jednostkę ekwiwalentną) w 2005 r. Ogółem Gospodarstwa pracownicze Gospodarstwa emerytów Użytkowanie mieszkania i nośniki energii Odzież i obuwie Wyposażenie mieszkania i prowadzenie gospodarstwa domowego Zdrowie Rekreacja i kultura Źródło: Warunki życia ludności Polski w latach , GUS, Warszawa 2006, s. 56, cyt. za: B. Gałązka-Petz, Sytuacja materialna emerytów otrzymujących świadczenia z FUS po 2000 roku. Złudzenia statystyczne, w: J. Hrynkiewicz (red.), Ubezpieczenie społeczne w Polsce 10 lat reformowania, Warszawa 2011, s W sytuacji ubóstwa są dwie zasadnicze strategie jego przezwyciężania bądź łagodzenia zwiększenie dochodów lub ograniczenie wydatków. Jak pokazaliśmy w przypadku gospodarstw emeryckich, ograniczenie wydatków jest z uwagi na ich strukturę bardzo trudne. Jeszcze trudniejsze wydaje się zwiększenie dochodów, bowiem w tej grupie wiekowej potencjał zarobkowy jest ograniczony i maleje wraz z wiekiem. Strategie aktywizacyjne mogą się sprawdzić w przypadku osób w wieku okołoemerytalnym, ale z czasem, na skutek naturalnych ograniczeń, będą one coraz trudniejsze do realizacji. Wobec tego ubogie osoby sędziwe są w wyjątkowo trudnej sytuacji, gdyż mają bardzo ograniczone możliwości zmiany swego materialnego położenia. Im starsze osoby, tym potrzeby w zakresie opieki zdrowotnej i długoterminowej rosną, a jednocześnie szanse zwiększenia środków maleją. Stąd też należy zadbać o to, by ciężar finansowania systemu opieki zdrowotnej i długoterminowej był rozłożony na tyle solidarnie (czemu poświęcamy osobny rozdział), by\n17 Z godnością w jesień życia Socjaldemokratyczny program dla osób starszych 17 nawet osoby gorzej sytuowane mogły sobie pozwolić na spędzenia ostatnich lat życia w godnych warunkach. Społeczne zasługi seniorów Mówiąc o perspektywach poprawy statusu osób starszych poprzez pracę, dochodzimy do pewnego błędu w myśleniu o osobach starszych w społeczeństwie. Mianowicie osoby starsze są często traktowane jako nieproduktywni beneficjenci systemu socjalnego, na których pracująca ludność w wieku produkcyjnym musi zarobić. W ramach takiej retoryki demografii apokaliptycznej mówi się o rosnącej liczbie staruszków na utrzymaniu pojedynczego pracownika. Dyskurs ten prowadzi do przeświadczenia, że osoby starsze żyją na koszt młodszych i są wręcz winne zagrożenia, jakim jest załamanie się systemu zabezpieczenia społecznego w przyszłości. Niekiedy taki pogląd udziela się samym osobom starszym, prowadząc je do poczucia nie tylko bezużyteczności, ale wręcz bycia ciężarem. To może skutkować ich dalszym wycofaniem się z życia społecznego, pogorszeniem samopoczucia i wykluczeniem. Dlatego warto wyjść naprzeciw tej perspektywie, mając na uwadze kilka ważnych spostrzeżeń. Po pierwsze, osoby starsze nie są biernymi adresatami transferów socjalnych, ale otrzymują ją po części jako rekompensatę za wcześniejszą pracę we wcześniejszych fazach życia. W systemie repartycyjnym, jaki obecnie ostał się jeszcze w 1 filarze systemu emerytalnego, dochodzi do tego jeszcze solidarność międzygeneracyjna, polegająca na tym, że obecnie pracujący finansują dzisiejszych emerytów, ale zauważmy, że ci emeryci z kolei w poprzednich fazach życia finansowali emerytury dla ówczesnych seniorów. Po drugie, osoby starsze we wcześniejszych fazach życia wypracowały szereg dóbr materialnych, z których dziś korzysta młode pokolenie i w dużej mierze będą korzystały jeszcze kolejne. Nie chodzi tylko o dobra materialne, ale na przykład o zapewnienie edukacji i opieki we wczesnych fazach życia osobom, które dziś są w wieku produkcyjnym. Po trzecie, należy też uwzględnić przepływ transferów międzypokoleniowych poza systemem zabezpieczenia społecznego, na przykład\n18 Rafał Bakalarczyk 18 UBÓSTWO WŚRÓD LUDZI STARSZYCH w ramach rodziny. Dokonuje się on w większym stopniu od osób starszych do młodszych niż odwrotnie. ( ) Znacznie większy procent osób starszych przekazuje transfery (ok. 30%), niż je otrzymuje (średnio 7%) 5. Takie międzypokoleniowe transfery mogą mieć szczególne znaczenie w środowiskach ubogich. Z badań prof. Warzywody-Kruszyńskiej wynika, że w łódzkich enklawach biedy nieraz z emerytur i rent korzystają całe rodziny dotknięte wykluczeniem 6. Po czwarte, osoby starsze wykonują szereg innych ról, które obecnie nie są wynagradzane ani przez państwo, ani przez rynek, ale które podtrzymują system społeczny. Przykładem jest zaangażowanie na rzecz rodziny i opieka dziadków nad wnuczętami. Jak czytamy w raporcie o kapitale intelektualnym Polski seniorzy przeznaczają na rzecz rodziny najwięcej czasu wśród krajów europejskich 7. Warto zauważyć, że jest to także skutek wycofania się w okresie transformacji z zapewnienia opieki nad dzieckiem w wieku przedszkolnym i żłobkowym. Seniorzy nieraz zapełniają tę instytucjonalną lukę, jaka się wytworzyło tam, gdzie odeszło państwo, a nie wszedł rynek. Warto jednak zauważyć, że potencjał osób starszych nie jest dość wykorzystany, zwłaszcza w sferze społecznej i obywatelskiej. W dużej mierze zamyka on się w kręgu rodzinnym, co nie sprzyja inkluzji osób starszych, zwłaszcza tam, gdzie rodzina jest dysfunkcyjna lub jej członkowie żyją z dala od siebie. Dlatego wskazane byłyby działania dające szanse partycypacji osób starszych poza strukturami rodzinnymi. Wszystkie powyższe punkty wskazują na to, że osoby starsze wnoszą wiele do systemu albo wnieśli we wcześniejszych fazach życia. A mogliby wnieść jeszcze więcej, gdyby stworzono ku temu lepsze warunki. Z pewnością nie należy traktować ich wyłącznie jako beneficjentów systemu socjalnego. 5 G. Kula, Sytuacja rodzinna, w: red. G. Bukowska, G. Kula, L. Morawski, Ryzyko ubóstwa osób starszych, CeDeWu, Warszawa 2011, s W. Warzywoda-Kruszyńska, K. Kruszyński, Dziedziczenie biedy i wykluczenia społecznego w per-spektywie lokalnej polityki społecznej, Social Watch, 2010, s Raport o kapitale intelektualnym Polski, Warszawa 2008.\n19 Z godnością w jesień życia Socjaldemokratyczny program dla osób starszych 19 Od ubóstwa do wykluczenia Oczywiście jest prawdą, że wykluczenie osób starszych ma wymiar instytucjonalny, kulturowy. Niemniej nie należy tracić z pola widzenia komponentu dochodowego, gdyż często on utrudnia zaspokojenie potrzeb na innych polach i włączenie ludzi starszych do życia społecznego. Dla przykładu jednym z najczęściej podnoszonych wymiarów ekskluzji seniorów jest ich wykluczenie cyfrowe. A jak czytamy we wnioskach z raportu na ten temat wykluczenia cyfrowego polskich seniorów: Osoby 50+ w Polsce, choć nie są w istotny sposób zagrożone ubóstwem relatywnym, mają w znacznie mniejszym stopniu zaspokojone podstawowe potrzeby materialne w porównaniu ze swoimi rówieśnikami z krajów tzw. Starej Unii (Zaidi 2010). Tym samym wydatki na komputer i łącze internetowe mogą być przez niektóre osoby starsze traktowane jako luksus, na który ich nie stać ( ) 8. Podobnie jest z innymi wymiarami pozadochodowego wykluczenia. I choć wykluczenie społeczne dotyka także seniorów nieubogich (z czym też trzeba walczyć), bieda z jednej strony, pogłębia to wykluczenie, a drugiej utrudnia wyjście z niego. Wnioski Choć ubóstwo względne dotyka osoby starsze rzadziej niż inne grupy wiekowe, nie należny poprzestawać na tym stwierdzeniu i wyciągać z niego wygodnego, aczkolwiek fałszywego, wniosku, iż problem niedostatku seniorów jest drugoplanowy. Bardziej trafnego podsumowania sytuacji materialnej starszej części społeczeństwa dostarcza poniższy cytat: Ocena sytuacji życiowej osób starszych jest w dużym stopniu uzależniona od przyjętej miary. Uwzględniając poziom ubóstwa mierzonego przy pomocy wysokości uzyskiwanych dochodów, wyniki pokazują, że skala 8 Red. D. Batorski, J. Zając, Między alienacją a adaptacją. Polacy 50+ wobec Internetu.\n20 Rafał Bakalarczyk 20 UBÓSTWO WŚRÓD LUDZI STARSZYCH tego zjawiska wśród osób starszych jest relatywnie mała. Patrząc przez pryzmat poziomu obciążenia wydatkami podstawowymi na żywność, leczenie, mieszkanie, a z drugiej strony, oceniając warunki mieszkaniowe, możemy stwierdzić, iż w gospodarstwach osób starszych sytuacja materialna przedstawia się niekorzystnie w porównaniu z pozostałymi typami gospodarstw 9. Analiza poprowadzona w tym rozdziale pokazała, że: mimo że ubóstwo relatywne jest w przypadku seniorów stosunkowo niewielkie, niemożność zaspokojenia potrzeb materialnych jest w tej grupie wiekowej dość powszechna, w ocenie położenia seniorów należy uwzględnić nie tylko dochód, ale także wydatki, a te są relatywnie wysokie, w dużej mierze w związku ze wzmożonymi kosztami zdrowotnymi i opiekuńczymi, środki do dyspozycji emerytów są dodatkowo ograniczane przez transfery międzygeneracyjne, które idą częściej od osób starszych do młodszych niż na odwrót, osobom starszym, jeśli popadną w ubóstwo, szczególnie trudno jest je przezwyciężyć zarówno ze względu na duży udział wydatków stałych w ich gospodarstwie domowym, jak i przede wszystkim niemożność (zwłaszcza w przypadku osób w wieku podeszłym) zwiększenia dochodów poprzez pracę, choć wykluczenie osób starszych ma często wymiar pozamaterialny, tam gdzie do tego dochodzi ubóstwo, ryzyko marginalizacji jest większe, a wykluczenie głębsze i trudniejsze do przezwyciężenia i złagodzenia, patrząc na pozycję osób starszych w systemie społecznym, należy dostrzec także ich obecne i przeszłe zasługi dla podtrzymania struktury społecznej i zaspokojenia potrzeb poszczególnych grup. 9 G.Bukowska, Sytuacja dochodowa osób starszych, w: red. G. Bukowska, G. Kula, L. Morawski, Ryzyko ubóstwa osób starszych, CeDeWu,Warszawa 2011, s. 58.\n21 Z godnością w jesień życia Socjaldemokratyczny program dla osób starszych 21 Zarys rekomendacji 1. Należy rozważyć wprowadzenie na niewysokim poziomie minimalnej emerytury obywatelskiej. Jest ona uzasadniona zwłaszcza w kontekście współczesnych tendencji w stosunkach pracy, które prowadzą do tego, że część osób nie z własnej winy tymczasowo lub trwale znajduje się poza rynkiem pracy lub pracuje na pozakodeksowych umowach, co marginalizuje ich w systemie zabezpieczenia społecznego na starość. 2. Należy bronić filaru repartycyjnego w systemie emerytalnym. Uniezależnia on bezpieczeństwo socjalne osób starszych od sytuacji na rynkach finansowych, ale także ma silną moc więziotwórczą, wyraża i wzmacnia solidarność międzygeneracyjną, która jest bardzo potrzebna dla stabilności i rozwoju systemu społecznego. Poza tym repartycja to nie łaska dla osób starszych, ale zasłużone świadczenie z uwagi na wcześniejszą aktywność, gdy byli w wieku produkcyjnym. 3. Należy tworzyć stabilne miejsca pracy i podnosić płace, by segment repartycyjny mógł sprawnie funkcjonować. To, czy będzie z czego finansować świadczenia obecnych emerytów, zależy nie tyle od proporcji między różnymi grupami wiekowymi, ile przede wszystkim od tego, jakie będą proporcje między pracującymi a niepracującymi. Wraz ze zmniejszaniem bezrobocia i podnoszeniem poziomu aktywizacji zawodowej grup, które są zmarginalizowane na rynku pracy, zwiększą się środki w systemie zabezpieczenia społecznego, które będzie można przeznaczyć na emerytury. 4. Należy promować politykę rodzinną, która prowadziłaby do innych stosunków międzypokoleniowych. Należy jednak odejść od pojmowania tych stosunków wyłącznie ilościowo, w kategoriach promowania jak największej dzietności. Sam jej wzrost jeśli nie pójdzie za tym zapewnienie dzieciom i ich rodzicom godnych warunków nie zapewni źródła finansowania systemu emerytalnego, bowiem osoby wychowane w takich warunkach będą zagrożone wykluczeniem i nie będą mogły przyczyniać się do zasilenia systemu zabezpieczenia społecznego, a wręcz przeciwnie. Bardziej szczegółowe rekomendacje\n22 Rafał Bakalarczyk 22 UBÓSTWO WŚRÓD LUDZI STARSZYCH względem odpowiedzialnej polityki rodzinnej prezentujemy w raporcie Bez obaw w dorosłość. 5. Należy promować rozwiązania ułatwiające kobietom uczestnictwo w rynku pracy, co zwiększy środki w systemie zabezpieczenia społecznego, a przede wszystkim da szanse życia w godziwych warunkach grupie, jaką są kobiety, których starość wiąże się szczególnie z ubóstwem. Służyć temu może właśnie instytucjonalizacja opieki nad osobami zależnymi, co sprawiałoby, że kobiety miałyby większe szanse na znalezienie pracy (koresponduje to z punktami 3, 4). 6. Należy zadbać o infrastrukturę bezpłatnych i niskopłatnych usług opiekuńczych dla osób starszych. Dzięki temu nawet niezamożni seniorzy nie zostaną pozbawieni możliwości zaspokojenia egzystencjalnych potrzeb. Nie jest to sposób na zwalczanie ubóstwa wśród seniorów, ale na to, by ewentualne ubóstwo w jak najmniejszym stopniu prowadziło do wykluczenia.\n23 Janina Petelczyc Osoby starsze na wsi Starość na wsi nie jest łagodniejsza i lepsza od tej w mieście. Zakłada się zazwyczaj, że osoby starsze na wsi żyją otoczone troskliwą, wielopokoleniową rodziną i cieszą się szacunkiem i uznaniem. Niestety jest to w dużej mierze błędny obraz, ponieważ wraz z przemianami na wsi zmienił się także status i sytuacja osób w podeszłym wieku. Trudny los osób w podeszłym wieku jest jeszcze trudniejszy na wsi niż w mieście. Cechy demograficzne polskiej wsi Od lat już obserwujemy w Europie demograficzne starzenie się ludności, czyli wzrost odsetka osób w wieku starszym. Spadek liczby urodzin, wydłużanie się trwania ludzkiego życia i procesy migracyjne powodują, że zmniejsza się odsetek ludzi młodych w społeczeństwie. W 1990 r. osoby w wieku emerytalnym (kobiety 60 lat, mężczyźni 65 lat) stanowiły w Polsce 12,8%, czyli 4,9 mln osób, podczas gdy w 2010 r. było to już 5,7 mln osób, co stanowiło 16,9% ludności Polski 1. Na pierwszy rzut oka wieś wydaje się mniej dotknięta tym problemem. Jest młodsza niż miasto, ponieważ średni wiek mieszkańców wsi wynosi 36,2 lata, podczas gdy w miastach jest to 39,2 lata 2. W ostatnich dwóch dekadach wciąż mamy do czynienia ze wzrostem liczby ludności 1 Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2010 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 2011 r., s Ibidem, s. 137.\n24 Janina Petelczyc 24 OSOBY STARSZE NA WSI wiejskiej: w latach z mln do tys., co oznacza wzrost z 38,6% 3 do 38,9% ogólnej liczby ludności Polski. Należy jednak przyjrzeć się głębiej danym statystycznym, by zauważyć, że starzenie się ludności, choć w wolniejszym tempie, ale dotyczy także wsi. Trzeba bowiem zwrócić uwagę na fakt, że co prawda migracje na pobyt stały między miastem a wsią są głównym po przyroście naturalnym podstawowym czynnikiem wpływającym na wzrost ludności wiejskiej, lecz są to głównie migracje w obszarach podmiejskich osób, które jednak całe swoje życie zawodowe łączą z miastem. Strukturę wieku na wsi osłabia również znaczny wzrost zagranicznych migracji zarobkowych z Polski, z których w przybliżeniu 1/3 część stanowią migracje ze wsi. Najliczniejszą grupę migrantów ze wsi stanowią osoby w wieku produkcyjnym lata 4. W ostatnich latach odnotowuje się również wzrost (do 15,5%) odsetka ludności wiejskiej w wieku poprodukcyjnym. I wreszcie niekorzystnie kształtuje się struktura wieku kobiet na wsi, następuje wzrost współczynnika feminizacji kobiet w wieku poprodukcyjnym ich odsetek przekroczył już 20,4% (wiele z nich to osoby samotne) i niedobór kobiet w wieku produkcyjnym. Odbudowę struktury wieku na wsi utrudnia fakt, że najwyższe odsetki osób w wieku poprodukcyjnym na wsi i największy niedobór młodych kobiet występują najczęściej łącznie, głównie w regionach o ujemnym saldzie migracji, zwłaszcza we wschodniej i częściowo centralnej Polsce. W 2008 r. najwyższy odsetek ludności w wieku poprodukcyjnym odnotowano w województwie podlaskim (20,7%), i tam występował najniższy współczynnik feminizacji w wieku lat (884 kobiety na 1000 mężczyzn) 5. Warunki życia Przedstawione dane demograficzne ukazują procesy starzenia się polskiej wsi. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że co piąta kobieta na wsi 3 I. Frenkel, Ludność wiejska, w: red. J. Wilkin, I. Nurzyńska, Polska Wieś 2010, Raport o stanie wsi, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2010 r., s Ibidem, s Ibidem, s. 53.\n25 Z godnością w jesień życia Socjaldemokratyczny program dla osób starszych 25 jest osobą w wieku poprodukcyjnym, a wiele z nich to osoby samotne. Łamie to powszechnie przyjęty, nowy stereotyp singla jako osoby młodej, samodzielnej, najczęściej mieszkającej w mieście. Równie często samotnie mieszkają osoby starsze, zmuszone do tego przez okoliczności, jakimi są śmierć współmałżonka, wyjazd dzieci z rodzinnej miejscowości czy brak bliższej rodziny, na przykład rodzeństwa. Już w realizowanym 10 lat temu (w 2001 r.) ogólnopolskim badaniu sytuacji życiowej ludzi starych wykazano, że 30% osób starszych mieszkało w jednoosobowych gospodarstwach domowych 6. Samotne mieszkanie na wsi wiąże się z dodatkowymi komplikacjami. Warunki mieszkaniowe Pierwszą rzeczą, na którą należy zwrócić uwagę w kontekście samotnej starości na wsi są warunki mieszkaniowe. Z badań wynika, że ponad 70% starszych ludzi na wsi mieszka we własnych domach. Jednak najczęściej są to domy stare, o niskim standardzie technicznym, nieodpowiednim wyposażeniu w instalacje i o wiele gorszym stanie niż mieszkania w miastach. Dla porównania, według danych GUS z 2009 r., najwięcej mieszkań wyposażonych jest w instalacje wodociągowe, ponieważ jest to w mieście 98,6%, a na wsi 89%. Mieszkania wyposażone w ustęp i łazienkę stanowią w mieście 95%, na wsi już tylko 75%. W porównaniu do miasta słabo też wygląda wyposażenie w centralne ogrzewanie (odpowiednio: miasto 84,9% mieszkań, wieś 64,8%) i gaz z sieci ma do niego dostęp 74% mieszkań miejskich i 20,3% wiejskich 7. Jeszcze gorzej wygląda sytuacja w mieszkaniach seniorów. Odsetek mieszkań bez wodociągu zajmowanych przez osoby starsze jest na wsi ponad dwukrotnie wyższy niż przeciętnie w Polsce. Aż 1/4 mieszkań zajmowanych przez seniorów na wsi dysponuje jedynie instalacją wodociągową, a tylko 4 na 10 mieszkań jest wyposażonych we wszystkie podstawowe instalacje. Wszystkie instalacje znajdują się w mieszkaniach 74% osób starszych w dużych 6 P. Błędowski, Starość na wsi, Niebieska linia, nr 6/ Gospodarka mieszkaniowa w 2009 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, październik 2010 r., s. 24.\n26 Janina Petelczyc 26 OSOBY STARSZE NA WSI miastach, 60% zamieszkałych w innych miastach i 30% starszych mieszkańców wsi 8. Te braki poważnie utrudniają codzienne, samodzielne funkcjonowanie osób starszych, które zamieszkują samotnie. Z wiekiem czynności, takie jak przynoszenie wody ze studni czy palenie w piecu, wymagają coraz większego wysiłku. Na przeszkodzie w niwelowaniu różnic między miastem a wsią w tym zakresie stoi ogromna dysproporcja w poziomie rozbudowy infrastruktury technicznej. Na wsi doprowadzenie instalacji wodociągowej, gazowej czy kanalizacyjnej jest bardziej kosztowne i związane najczęściej z finansową partycypacją mieszkańców, co wyklucza osoby starsze z grupy mającej szansę na poprawę warunków mieszkaniowych. Posiadanie i zamieszkiwanie we własnym domu nie jest zatem gwarancją dobrej realizacji wszystkich potrzeb osób starszych. Domy te, najczęściej wzniesione samodzielnie wiele lat temu lub odziedziczone po rodzicach, bywają zaniedbane i niedostosowane do potrzeb osób starszych, a koszty remontu czy zakupu odpowiedniego wyposażenia przekraczają możliwości finansowe ich mieszkańców. Zwłaszcza że emeryci znacznie rzadziej niż pozostałe grupy wiekowe korzystają z kredytów bankowych. Lepsze wyposażenie notowane jest w tych gospodarstwach, w których osoby starsze zamieszkują ze swoimi dorosłymi dziećmi. Jednak udział takich gospodarstw jest stosunkowo niewysoki. Ponadto nie ma pewności, że osoby starsze mogą bez ograniczeń korzystać z wymienionych udogodnień. Wskazuje to, że starsi mieszkańcy wsi częściej niż ich rówieśnicy w mieście muszą obyć się bez urządzeń, które ułatwiają prowadzenie gospodarstwa domowego 9. Źródło dochodów Kolejną cechą, która wpływa na jakość życia seniorów na wsi jest poziom i źródło ich dochodów. Ma to największy wpływ na możliwości prowadzenia samodzielnego życia na godnym poziomie. Większość dzisiejszych 8 P. Błędowski, Starość, op. cit. 9 Ibidem.\n27 Z godnością w jesień życia Socjaldemokratyczny program dla osób starszych 27 emerytów na wsi to osoby, które albo w okresie pracy zawodowej były rolnikami, albo wykonywały zawody wymagające stosunkowo niskich kwalifikacji. Różnice w poziomie wykształcenia osób starszych przemawiają na niekorzyść mieszkańców wsi. Pociąga to za sobą różnice w poziomie dochodów. Przeciętna emerytura z systemu powszechnego w pierwszym kwartale 2011 r. wynosiła w Polsce 1748 zł, natomiast emerytura i renta podstawowa z ubezpieczenia społecznego rolników jest od niej niemal 2,5 razy niższa i wynosiła r. 728,18 zł 10. (Należy jednak pamiętać o różnicy w kosztach utrzymania miasto wieś). Znacznie gorzej kształtuje się także pozycja osób starszych, które jeszcze nie osiągnęły wieku emerytalnego i zamieszkują na wsi. Pracownicy 50+ zamieszkujący obszary wiejskie z racji większych wymogów dotyczących mobilności oraz ograniczonego rynku pracy, w tym braku infrastruktury szkoleniowej na obszarach wiejskich, szybciej rezygnują z aktywności zawodowej. Wstępne wyniki Powszechnego Spisu Rolnego z 2010 r. pokazują również, że zamiast wyraźnego wzrostu zatrudnienia w przemyśle i usługach zwiększa się liczba osób pracujących w rolnictwie. W 2010 r. liczba osób, które pracowały wyłącznie lub głównie w swoim gospodarstwie była aż o 249 tys. większa niż przed ośmioma laty i wyniosła tys. 11 Do tej liczby dochodzi 80 tys. pracowników najemnych zatrudnionych w gospodarstwach indywidualnych oraz spółkach, spółdzielniach i przedsiębiorstwach. Eksperci tłumaczą to zjawisko trudną sytuacją na rynku pracy a więc wieś po prostu ukrywa bezrobocie, nie podwyższając dochodów swoich mieszkańców. Do tego cechą charakterystyczną polskiego rolnictwa jest niska produktywność, która spowodowana jest małą powierzchnią gospodarstw rolnych. Średnia powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwach rolnych w Polsce nie przekracza 6,82 ha, jednocześnie gospodarstwa do 7 ha stanowią znaczącą większość, bo aż 3/4 ogólnej liczby gospodarstw rolnych 12. Dla 10 Zestawienie podstawowych wysokości świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników, (dostęp ). 11 Raport z wyników, Powszechny Spis Rolny 2010 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2011 r., s Ibidem.\n28 Janina Petelczyc 28 OSOBY STARSZE NA WSI porównania: średnia powierzchnia gospodarstw rolnych w 27 krajach UE wynosi 14,7 ha, w Niemczech jest to 30,6 ha, a w Wielkiej Brytanii, która pod tym względem przoduje w Europie aż 56,5 ha 13. Na wsi zatem sytuacja ekonomiczna jest trudniejsza, zarówno dla emerytów, jak i osób w wieku 50+. Mieszkańcy wsi, którzy dysponują niższymi dochodami nie są w stanie wykupić wszystkich potrzebnych im usług. Niższy poziom dochodów powoduje więc słabszy niż w mieście rozwój usług bytowych i społecznych. Niewspółmierne do potrzeb osób starszych funkcjonowanie rynku usług na wsi wynika przede wszystkim z faktu, że liczba osób gotowych kupować usługi z własnych środków jest ograniczona. Zabezpieczenie emerytalne rolników w Polsce i w wybranych krajach Polska Starość dzisiejszych rolników w dużej mierze uzależniona jest od ich przyszłych świadczeń emerytalnych. Wokół systemu zabezpieczenia społecznego rolników narosło już wiele mitów i krąży wiele nieścisłości, warto więc przyjrzeć się bliżej temu systemowi. Całościowy system ubezpieczenia społecznego rolników powstał w Polsce dopiero w 1977 r., a w 1990 r. powołano do życia Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Jedynym warunkiem uzyskania świadczenia emerytalnego było osiągnięcie wieku 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat u mężczyzn. Stworzony system miał przede wszystkim charakter osłonowy, wieś bowiem mocno odczuła ciężar społecznych kosztów transformacji. Wielu chłoporobotników, którzy utracili pracę w przemyśle i powracali do gospodarstw, otrzymało możliwość uzyskania świadczenia. W 1990 r. wyodrębniono dwie grupy ubezpieczeń: pierwszą stanowiły ubezpieczenia wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie, drugą ubezpieczenia emerytalno-rentowe. Rolnik płaci więc dwie 13 W. Poczta, Przemiany w rolnictwie, w: red. J. Wilkin, I. Nurzyńska, Polska Wieś op.cit., s. 15.\n29 Z godnością w jesień życia Socjaldemokratyczny program dla osób starszych 29 miesięczne składki. Wysokość obowiązkowej składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe wynosi 10% emerytury podstawowej (w III kwartale 2011 r. 73 zł). Osoby, które równolegle prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą, płacą podwójną wysokość składki emerytalnej. Ponadto dodatkową składkę opłacają rolnicy z gospodarstw od 50 ha wzwyż. Składka na ubezpieczenie macierzyńskie, chorobowe i wypadkowe wynosi dla wszystkich rolników tyle samo i jest to obecnie 42 zł na miesiąc. Ubezpieczenie zdrowotne jest natomiast finansowane z budżetu państwa. Ze składek pokrywa się ledwie 8% wydatków na rolnicze emerytury i renty, ich dofinansowanie będzie w 2011 r. kosztować państwo 15,1 mld zł, natomiast ubezpieczenia zdrowotne rolników 1,86 mld. Podobnie sytuacja kształtuje się w innych państwach. Francja Historia ubezpieczeń rolniczych we Francji jest znacznie dłuższa niż w Polsce i sięga drugiej połowy XIX wieku, kiedy istniało już wiele lokalnych towarzystw ubezpieczeniowych. Unifikację rolniczych instytucji ubezpieczeniowych rozpoczęto w latach 40. XX wieku. W 1945 r. system kas, uwzględniający specyfikę zawodu i środowiska, oparł się próbom włączenia go do powszechnego systemu ubezpieczenia społecznego. W 1952 r. utworzono ubezpieczenie emerytalne, którym zarządzanie powierzono MSA (Mutualité Sociale Agricole, Kasa Wzajemnych Ubezpieczeń Społecznych Rolników). W 1961 r. utworzono dla rolników ubezpieczenie chorobowe, macierzyńskie i inwalidzkie. Stali się oni pierwszą grupą wśród wykonujących wolne zawody, korzystającą z ochrony przed tym ryzykiem. We francuskim systemie emerytalnym, zarówno powszechnym, jak i rolniczym, istnieją dwie granice wieku uprawniającego do emerytury. Osiągnięcie pierwszej uprawnia do emerytury w pełnym wymiarze wyłącznie wówczas, gdy przyszły świadczeniobiorca wykaże się odpowiednim stażem składkowym. Natomiast druga daje prawo do pełnej emerytury niezależnie od liczby lat opłacania składek. Wiek uprawniający do przejścia na emeryturę, który wynosił do końca 2010 r. 60 lat, wskutek reformy emerytalnej będzie sukcesywnie podnoszony do 62 lat od\n30 Janina Petelczyc 30 OSOBY STARSZE NA WSI 1 stycznia 2018 r. Obecnie, aby otrzymać świadczenie w pełnym wymiarze należy, oprócz skończonych 60 lat, mieć 163 kwartały opłacanych składek. Liczba ta będzie rosła wraz z podwyższaniem wieku uprawniającego do przejścia na emeryturę. Z kolei wiek osiągnięcia prawa do emerytury w pełnym wymiarze, niezależnie od liczby kwartałów opłacanych składek, wynosi obecnie 65 lat i 4 miesiące również on będzie wzrastał do 67 lat w 2018 r. W 2010 r. emerytowany rolnik otrzymywał minimum 3 122,08 emerytury rocznie, czyli 260,17 na miesiąc. Jest to pierwsza, bazowa część emerytury. Oprócz tego istnieje druga, opierająca się na systemie punktów emerytalnych, która w zależności od wysokości płaconych składek pozwala osiągnąć maksymalnie dodatkowe rocznie 14. Istnieją duże dysproporcje pomiędzy liczbą osób opłacających składki a emerytami. Obecnie składki opłaca osób, a świadczeniobiorców jest Ze względu na nierównowagę demograficzną, a także niskie dochody przychody ze składek nie wystarczają do finansowania systemu. Dotacja państwowa musi pokryć 65% jego kosztów w 2009 r. dofinansowanie rolniczych ubezpieczeń z budżetu wyniosło 32,7 mld euro 16. Niemcy Również w Niemczech tradycja ubezpieczeń rolniczych sięga XIX w. Powstawały wówczas stowarzyszenia rolnicze i leśne, zapewniające ubezpieczenia od wypadków przy pracy. Ustawę o ubezpieczeniu emerytalnym wprowadzono w 1957 r. i Niemcy stały się drugim po Francji krajem, w którym rolnicy uzyskali prawo do emerytury. Warunkiem uzyskania świadczenia było ukończenie 65 lat, opłacanie składek co najmniej do 60. roku życia przez minimum 180 miesięcy oraz przekazanie gospodarstwa następcy. Zabezpieczenie społeczne rolników w Niemczech 14 Calculer la retraite d un agriculteur, (dostęp ). 15 (dostęp ). 16 Ministère de l alimentation, de l agriculture et de la pêche (dostęp ).\n31 Z godnością w jesień życia Socjaldemokratyczny program dla osób starszych 31 składa się zatem z czterech części: ubezpieczenia od wypadków przy pracy, emerytalnego, na wypadek choroby oraz pielęgnacyjnego. Obecnie obowiązek opłacania składek ciąży na każdym rolniku indywidualnym. Jeśli gospodarstwo jest prowadzone przez małżeństwo, wówczas składki opłaca tylko jeden z partnerów. Składka za każdego ubezpieczonego jest w Niemczech jednakowa, lecz rolnicy otrzymują dopłaty do składek w zależności od sytuacji dochodowej nawet do 80% kwoty składki. Po 15 latach płacenia składek każdy kolejny rok zwiększa przyszłe świadczenie emerytalne o 1%. Warunkiem uzyskania prawa do emerytury jest skończenie 65 lat (wiek ten będzie systematycznie podnoszony do 67 lat) i co najmniej 180-miesięczny (15-letni) okres składkowy. Niekorzystna struktura demograficzna na wsi sprawia, że obecnie na 256 tys. opłacających składki emerytalne przypada aż 622 tys. świadczeniobiorców 17. Niemiecki system zabezpieczenia społecznego rolników wymaga dużego dofinansowania ze strony państwa. Finlandia W Finlandii w 1970 r. wyodrębniono system rentowy farmerów. Na przełomie lat 60. i 70. Finlandia borykała się z nadprodukcją w rolnictwie i problemem ze zbytem nadwyżek na rynkach zagranicznych. Jednocześnie gospodarstwa rolne były niewielkie, a w populacji rolniczej dominowali ludzie starsi. Restrukturyzacji i odmłodzenia wsi próbowano dokonać za pomocą dwóch ustaw: W sprawie zamykania farm i Renta związana z wymianą pokoleń. Dwa główne komponenty systemu zabezpieczenia rolników stanowią: system emerytalno-rentowy oraz zabezpieczenie materialne w przypadku choroby, wypadku lub bezrobocia. Prawo do emerytury rolniczej nie wyklucza otrzymywania renty pracowniczej, ponieważ wielu rolników w okresie aktywności zawodowej wykonywało też działalność pozarolniczą. Ważną cechą fińskiego systemu jest wdrażanie rozwiązań w drodze trójstronnych negocjacji pomiędzy pracodawcami, związkami 17 Soziale Sicherheit in der Landwirtschaft, Auf einen Block, lsv/sta-tistiken/aufeinenblick_2010.pdf, październik 2010, s. 5 (dostęp ).\n32 Janina Petelczyc 32 OSOBY STARSZE NA WSI zawodowymi i rządem. Pozwala to na uzyskanie szerokiej aprobaty dla wprowadzanych zmian. Emerytura i inne świadczenia na rzecz farmerów są takie same, jak w systemie pracowniczym. Wiek emerytalny jest elastyczny i kształtuje się pomiędzy 62. a 68. rokiem życia. Wysokość emerytury zależy od czasu, przez jaki przynależało się do systemu. Każdy rok zatrudnienia powoduje wzrost świadczenia o 1,5% średniej zarobków przez całe życie danej osoby, tj. pełen 40-letni okres składkowy daje emeryturę w wysokości 60% średniej zarobków. Dochód w ramach emerytury rolników w 2011 r. nie może być niższy niż 3448,34 rocznie (287,36 /miesiąc) 18, przy czym średnia emerytura rolnika w 2006 r. kształtowała się na poziomie 748 / miesiąc 19. Wysokość składki zależy od wieku i dochodu ubezpieczonego. W 2011 r. dla osób przed 53. rokiem życia wynosiła 10,6% dla osiągających poniżej 24160,65 rocznie. Powyżej tego progu poziom składki stopniowo wzrasta, by osiągnąć 21,6% dla osób zarabiających od 37966,79 / rok. Wyższe składki są pobierane od osób starszych niż 53 lata. Ich składka wynosi od 11,22% do 22,9%. Średni poziom składek w 2011 r. jest szacowany na 11,3% 20. Dochody rolników, od których naliczana jest składka, są określane na podstawie posiadanej powierzchni upraw rolnych i obszarów leśnych. Natomiast dochody rybaków i hodowców reniferów mierzone są na podstawie ich czasu pracy i zarobków, a w przypadku hodowców reniferów również liczby zwierząt. Ubezpieczonych rolników jest w Finlandii 84 tys., natomiast osób otrzymujących świadczenia z systemu 162 tys. 21 Składki nie wystarczają do samofinansowania systemu, pokrywają bowiem 27% wydatków, a pozostałe 73% jest dotowane przez państwo The farmer s insurance, (dostęp ). 19 Finland s response to questionnaire on social protection of older persons, ohchr.org/documents/issues/epoverty/older/finland.pdf (dostęp ). 20 Ibidem. 21 Insured wellbeing from MELA, Mela.pdf (dostęp ). 22 Pension expenditure by pensions act and mode of financing, (dostęp ).\n33 Z godnością w jesień życia Socjaldemokratyczny program dla osób starszych 33 Tabela 1. Porównanie systemów zabezpieczenia społecznego rolników w wybranych krajach Polska Francja Niemcy Finlandia Historia Pierwsze rozwiązania dla rolników 1977 r., obecny system od 1991 r. Pierwsze rozwiązania już w XIX wieku, obecny system od 1945 r. Ubezpieczenie wypadkowe 1888 r., emerytalne 1957 r., zdrowotne 1972 r., pielęgnacyjne 1995 r. Od 1970 r. Struktura KRUS instytucja państwowa MSA system zarządzany w sposób demokratyczny i zdecentralizowany LSV-SpV, 9 samorządowych korporacji na poziomie regionalnym MELA system sprywatyzowany, ale państwo posiada duże uprawnienia kontrolne Rodzaje świadczeń W razie wypadków przy pracy i choroby zawodowej, zdrowotne, rodzinne, emerytury i renty W razie wypadków przy pracy i choroby zawodowej, zdrowotne, rodzinne, emerytury i renty W razie wypadków przy pracy i choroby zawodowej, zdrowotne, emerytury i renty W razie wypadków przy pracy i choroby zawodowej, rodzinne, emerytury i renty Wiek emerytalny Kobiety 60 lat, mężczyźni 65 lat Od 2018 r. 62 lata i pełen okres składkowy lub 67 lat Liczba ubezpieczonych/ beneficjentów (% populacji kraju) (3,5%)/ (3,7%) (2%)/ (6,8%) Emerytalne: (0,3%)/ (0,8%) (1,57%)/ (3%) Dofinansowanie (dotacja państwa) 67% (w tym 92% do emerytur) 65% 61% (w tym 78% do emerytur) 73% Źródło: opracowanie własne.\n34 Janina Petelczyc 34 OSOBY STARSZE NA WSI Dostęp do usług Kolejnym czynnikiem utrudniającym sytuację osób starszych na wsi jest poważne przestrzenne rozproszenie rynku usług. Polska wieś zazwyczaj składa się z centrum i kilku przysiółków, w których mieszka coraz mniej osób. Realizacja usług w miejscu zamieszkania osoby starszej jest więc znacznie utrudniona, często wymaga pokonywania dużych odległości, jest mniej dostępna i droższa. Szczególnie groźna jest sytuacja w odniesieniu do pomocy medycznej, ponieważ dojazd lekarza czy pielęgniarki środowiskowej do mieszkania starszej, niejednokrotnie niesamodzielnej osoby, zabiera wiele czasu i odbywa się kosztem możliwości udzielenia pomocy innemu choremu. Może to prowadzić do znacznego obniżenia skuteczności tych usług 23, a dostęp do usług medycznych na danym obszarze jest jednym z mierników oszacowania jakości życia i zapewnia zaspokojenie podstawowych potrzeb ludności. Na dostęp do usług zdrowotnych należy zwrócić szczególną uwagę, ponieważ wraz z wiekiem znacznie rośnie zapotrzebowanie na korzystanie z tej formy pomocy. Badania potwierdzają, że główna płaszczyzna zróżnicowania między sytuacją zdrowotną, ekonomiczną i społeczną osób starszych przebiega na linii miasto wieś. Dysproporcje te pogłębiają się, a dotyczy to przede wszystkim zdrowia. Starsi mieszkańcy wsi o wiele gorzej niż mieszkańcy miast oceniają swoje zdrowie i częściej narzekają na różnego rodzaju dolegliwości. Pod wieloma względami są też mniej sprawni (szczególnie kobiety) 24. Rodzi to coraz większe zapotrzebowanie na usługi medyczne i opiekuńcze. Tymczasem zmiany w systemie ochrony zdrowia nie nadążają za procesem demograficznego starzenia się społeczeństwa i konsekwencjami tego procesu. Starzenie się społeczeństwa to też wzrost liczby starszych starszych, po 80. roku życia często niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Wyzwaniem pozostaje więc stworzenie system opieki długoterminowej. 23 P. Błędowski, Starość, op. cit. 24 B. Synak, Polska starość próba zarysowania diagnozy i kierunku przemian, Praca Socjalna 2/2003, s. 15.\nZ godnością w jesień życia. Socjaldemokratyczny program dla osób starszych Z godnością w jesień życia. Socjaldemokratyczny program dla młodego pokolenia Redakcja: Michał Syska Ośrodek Myśli Społecznej


Pomysł na prezent z okazji Dnia Ojca (23 czerwca) w Vitality Medical Spa & Wellness – Voucher do SPA na prawdziwie męskie zabiegi.\nWybierz jedną (lub kilka) z naszych propozycji w specjalnej cenie:\n- kąpiel w Piwie: 60 zł – 20 % = 48 zł\n- zabieg na twarz dotleniająco – relaksujący: 140 zł – 20 % = 112 zł\n- detoksykujący zabieg na ciało: 190 zł – 20 % = 152 zł\n- L’Homme Ideal – świeżość i czystość lub wygładzenie i lifting: 250 zł – 20 % = 200 zł\n- Masaż klasyczny (1 godz.): 120 zł – 20 % = 96 zł\nPrezent dla Taty możesz zamówić pod nr tel.: 41/ 378 89 00 lub pisząc na e-mail: spa@slonecznyzdroj.pl\nWspólna kolacja w Restauracji Ponidzie z daniami dla twardzieli !\nNasza propozycja to stek i tatar. Możesz także samodzielnie skomponować menu wspólnego spotkania w Restauracji Ponidzie.\nNiezależnie od wybranych dań – na prezent dla Taty otrzymasz 20 % zniżki.\nZamówienia i wszelkie pytania prosimy kierować pod nr tel.: 41/ 378 88 21 lub pisząc na e-mail: fb@slonecznyzdroj.pl


Prezenty dla babci DIY ✪ Jak stworzyć prezenty samodzielnie ✪ Manzuko\nZbliża się okres świąteczny, czas więc pomyśleć o prezentach dla babci. Na pewno zrobią jeszcze większe wrażenie, jeśli wykonamy je własnoręcznie. Zapraszamy na krótki przegląd propozycji na prezenty dla babci DIY.\nIdealny prezent dla babci – zakładka do książki z chwostem\nChwosty, czyli proste frędzle wykonywane z różnego rodzaju włókien, są idealnym półfabrykatem do zrobienia prostego i szybkiego prezentu dla babci DIY. Nasze babcie i dziadków często obdarowujemy ich ulubioną literaturą. Aby spersonalizować taki prezent wystarczy kilka elementów do biżuterii i 5 minut pracy. By zaprojektować taki dodatek, wybierzemy chwosty w ulubionym kolorze babci. Do wykonania prezentu dla babci będziemy potrzebowali jeszcze bazy zakładki oraz zawieszki w kształcie piórka (lub innej). Wszystkie elementy wystarczy połączyć kółkiem montażowym i zakładka do książki handmade – gotowa.\nPrezent dla eleganckiej babci – naszyjnik z korala i muszli\nBiżuteria z kamieni naturalnych wcale nie musi być droga. Przepiękny, elegancki naszyjnik możemy wykonać samodzielnie, ten pomysł na prezent DIY na pewno przypadnie do gustu babciom. Do tego projektu możemy wybrać koraliki z minerałów, korala czy muszli. Do naszyjnika widocznego na zdjęciu użyłyśmy pięciu większych koralików z korala oraz ośmiu mniejszych korali, pomiędzy nimi znajduje się czternaście koralików z rzeźbionej muszli. Naszyjnik możemy dostosować do upodobań babci. Może być dłuższy, wykonany z drobniejszych koralików, koralików o równym rozmiarze i minerałów w jej ulubionych kolorach. Świetnie sprawdzą się tutaj również perły. Aby zmontować naszyjnik dla babci nie wystarczą same koraliki. Nawlec polecamy je na powlekaną linkę stalową, każdy koralik oddzieliłyśmy kulką przekładką, a całość pracy zwieńczamy kółeczkiem montażowym i karabinkiem, które tworzą zapięcie. Pamiętaj, aby wszystkie metalowe półfabrykaty były w jednym kolorze.\nOzdobny łańcuszek do okularów z koralików DIY\nAnalogicznie do naszyjnika, możemy również wykonać ozdobną zawieszkę, łańcuszek do okularów. W tym celu na linkę nawlekamy drobne koraliki szklane, małe koraliki 4mm lub niewielkie koraliki z kamieni naturalnych. W ostatnim przypadku należy jednak uważać, by łańcuszek do okularów dla babci nie wyszedł zbyt ciężki. Do mocowania potrzebne będą jeszcze gumki do okularów. Kolory i styl łańcuszka warto dostosować do stylu babci oraz okularów, które nosi, a jego długość do jej wzrostu.\nBardziej elegancką wersją łańcuszka do okularów będzie taki wykonany z kryształków w okuciu. My wybrałyśmy tęczowe, okrągłe kryształki o średnicy 7mm. Środkowa część zawieszki wykonana została z drobnego złotego łańcuszka. Całość połączona jest niewielkimi kółeczkami montażowymi. Podobny łańcuszek do okularów dla babci można wykonać także w kolorze srebrnym.\nPrezenty dla babci DIY – broszka z agrafki\nIdealnym pomysłem na prezent wykonanym własnoręcznie dla babci będzie broszka. Sprawdzi się jako samodzielna ozdoba, przyda się do spięcia szala, ozdobienia torebki czy też czapki. Najprostszą broszkę DIY wykonamy z… agrafki. Oprócz niej będziemy potrzebowali jeszcze kolorowych koralików (w wielkości ok. 10-14 mm z dowolnego materiału), szpilek lub haczyków jubilerskich, ozdobnych elementów, dowolnie dobranych, np. charmsów, krótkich chwostów. Wszystkie niezbędne akcesoria do wykonania broszki dla babci handmade kupimy w sklepie internetowym z półfabrykatami do biżuterii.\nKomplet z ceramicznych kaboszonów: bransoletka z kolczykami dla babci DIY\nPięknym i niepowtarzalnym prezentem handmade dla babci będzie komplet z ceramicznych kaboszonów. Jest bardzo prosty do wykonania, a jednocześnie niezwykle efektowny. Do wykonania bransoletki z ceramiki potrzebujemy: wybranej wielkości kaboszonów wraz z dopasowanymi do nich bazami na kaboszony. Musi być ona łącznikowa, czyli posiadać specjalne uchwyty z obu stron, by można było je ze sobą połączyć w bransoletkę. Dodatkowo potrzebujemy jeszcze zapięcia do bransoletki i łańcuszek regulujący. Dzięki niemu możliwa będzie regulacja długości bransoletki, co jest szczególnie ważne, gdy nie znamy dokładnego rozmiaru nadgarstka. Do kompletu warto dorobić pasujące kolczyki, również wklejając kaboszony w bazę kolczyków.\nRękodzielniczy prezent dla babci – bransoletka na gumce i kolczyki\nJeśli sama bransoletka to dla nas za mało, warto wykonać komplet biżuterii dla babci handmade. Kolejnymi świetnymi dla babć koralikami są te z serii jesiennej ceramiki. Koraliki w wybranych kolorach nawlekamy na gumkę, możemy je również przełożyć kółeczkami lub przekładkami jubilerskimi. Do tego dorabiamy do kompletu proste kolczyki. Do ich stworzenia potrzebujemy jubilerskiej szpilki, takich samych koralików jak w bransoletce oraz pasujących bigli.\nBrelok do kluczy dla babci DIY\nOstatnim pomysłem na wyjątkowy prezent dla babci wykonany własnoręcznie to brelok do kluczy z kaboszonem lub zdjęciem np. wnuka. Do jego wykonania potrzebujemy bazy do breloka, bazy do kaboszonu, przezroczystego kaboszonu i dowolnej grafiki, zdjęcia. Jeśli chcemy do breloka wkleić zdjęcie, musimy zacząć od przyklejenia kaboszonu do zdjęcia, który po zaschnięciu kleju wycinamy i wklejamy do bazy. Następnie pozostaje nam tylko zamontowanie do zawieszki bazy breloka. Prezent mamy gotowy.\nJeżeli będziesz potrzebował/a pomocy w doborze półfabrykatów do swojego projektu lub będą Ci potrzebne dodatkowe wskazówki napisz komentarz lub skontaktuj się z nami mailowo lub na facebooku, zawsze chętnie pomożemy w stworzeniu wyjątkowego prezentu!\nPoznaj tajniki powstawania biżuterii handmade!\nVan Cleef&Arpels – twórcy Alhambry\nBreloki – jak wykorzystać modną ozdobę?\nTajniki makramy w biżuterii\nABC techniki – haft koralikowy\nakcesoriabransoletkibreloczkibroszkikaboszonykolczykinaszyjnikipomysł na prezent