POPULORUM PROGRESSIO | O Popieraniu Rozwoju Ludów | eKAI\nDokumenty POPULORUM PROGRESSIO | O Popieraniu Rozwoju Ludów\nENCYKLIKA O POPIERANIU ROZWOJU LUDÓW\nCzęść I O INTEGRALNY ROZWÓJ CZŁOWIEKA\nCzęść II O SOLIDARNY ROZWÓJ LUDZKOŚCI\nDo Biskupów, Kapłanów, Zakonników, do Wiernych całego świata katolickiego oraz do wszystkich ludzi dobrej woli. Czcigodni Bracia i Ukochani Synowie, Pozdrowienie i błogosławieństwo apostolskie.\n2. Poprzednicy Nasi, Leon XIII w encyklice Rerum novarum1, Pius XI w encyklice Quadragesimo anno2 oraz – jeśli już pominiemy przemówienie radiowe Piusa XII skierowane do całego świata3 – Jan XXIII w encyklice Mater et Magistra4 i Pacem in terris5, nie omieszkali, zgodnie z wymaganiami swego urzędu, w tak znamienitych dokumentach wyjaśniać w świetle Ewangelii współczesnych zagadnień społecznych.\n3. Dzisiaj najbardziej idzie o to, aby wszyscy uznali i jakby wyczuwali, że kwestia społeczna jest teraz sprawą całej ludzkości. Oświadczył to całkiem otwarcie Nasz Poprzednik śp. Jan XXIII6, a potwierdził to Sobór Watykański II w Konstytucji duszpasterskiej o Kościele w świecie współczesnym7. Ponieważ zaś są to wskazania o największej wadze i znaczeniu, trzeba koniecznie dać im posłuch. Narody głodujące podnoszą dziś bolesny głos w stronę narodów opływających w bogactwa. Dlatego Kościół wstrząśnięty tym pełnym udręki wołaniem wzywa wszystkich i każdego z osobna, aby poruszeni miłością dali wreszcie posłuch braciom błagającym o pomoc.\n5. Na koniec, chcąc wypełnić życzenia Soboru i równocześnie okazać jak bardzo Stolica Apostolska sprzyja sprawiedliwej i wielkiej sprawie ludów dążących do rozwoju, uznaliśmy ostatnio za naszą powinność dołączyć do najwyższych organów Kurii Rzymskiej Komisję Papieską mającą na celu pobudzać cały lud Boży do pełnego uświadomienia sobie zadań, jakie nakładają nań czasy obecne; tak mianowicie, aby z jednej strony wzmagał się rozwój ludów uboższych, a sprawiedliwość społeczna krzewiła się wśród narodów, z drugiej zaś, by udzielano narodom mniej rozwiniętym takich pomocy, dzięki którym mogłyby same zadbać o własny rozwój8. Komisja ta w zawołaniu „Sprawiedliwość i Pokój” otrzymała zarówno nazwę jak i program. Nie wątpimy zaś, że do wykonania tych planów zechcą wraz z Naszymi synami katolikami i z braćmi chrześcijanami zjednoczyć swe usiłowania i prace wszyscy ludzie dobrej woli. Dlatego też dzisiaj wszystkich usilnie wzywamy, aby przez wspólne zamierzenia i harmonijne działanie dążyli zarówno do pełnego rozwoju poszczególnych ludzi, jak i do ogólnego postępu ludzkiej społeczności.\n9. A w tym samym czasie konflikty społeczne rozszerzyły się niemal na cały świat. Zaburzenia zaś, które w krajach zmierzających do uprzemysłowienia ogarnęły uboższe sfery ludności, przeniosły ślę również w te miejsca, gdzie gospodarka opiera się niemal wyłącznie na rolnictwie, tak że nawet chłopi są dzisiaj świadomi swego nędznego i nieszczęsnego losu9. Dodajmy tu jeszcze, że owe niegodne i nienawistne nierówności, o których mówimy, odnoszą się nie tylko do posiadania dóbr, lecz bardziej nawet do sprawowania władzy. Dzieje się tak bowiem na niektórych terenach, że gdy garstka możnych korzysta z najbardziej wyszukanych form życia, ludność biedna i rozproszona po kraju nie ma prawie żadnej możliwości działania z własnej inicjatywy i na własną odpowiedzialność, a często znajduje się w warunkach życia i pracy niegodnych osoby ludzkiej10.\n10. Ponieważ ponadto tradycyjna cywilizacja zmaga się z najnowszą cywilizacją przemysłową, zdarza się oczywiście, że struktury społeczne niezgodne z potrzebami współczesnymi ulegają niemal zupełnemu zanikowi. Dlatego podczas gdy ludzie dorośli 'sądzą, że tak życie jednostek, jak i rodzin trzeba mieścić w ramach tradycyjnej cywilizacji, często ciasnych i że od niej teraz odchodzić nie należy – młodzi odwracają się od niej uważając ją za niepotrzebną zaporę, utrudniającą upragnione dojście do nowych form życia społecznego. Taki konflikt pokoleń stawia ludzi w tej smutnej sytuacji, że albo zachowają instytucje i poglądy przodków, a wyrzekną się postępu życia społecznego, albo też przyjmą przychodzące z zewnątrz osiągnięcia techniki i cywilizacji, a porzucą bogate w ludzkie wartości obyczaje poprzednich pokoleń. Widzimy też w istocie często, że siły moralne, duchowe i religijne niektórych starszych ludzi załamują się wobec trudności i że nie potrafią oni włączyć się w ten nowy świat.\n12. Kościół katolicki, wierny naukom i przykładom swojego Założyciela Chrystusa – uzasadniającego swe Boskie posłannictwo tym, że ubogim głoszona jest ewangelia ” – zawsze starał się rozwijać ludzkie wartości u ludów, wśród których zasiewał wiarę chrześcijańską. Katoliccy misjonarze bowiem troszczyli się o to, aby w tych okolicach oprócz kościołów były wznoszone także przytułki, szpitale, szkoły i uniwersytety. Ucząc zaś ludność tubylczą lepszego wykorzystywania bogactw rodzimych, ochronili ją nieraz przed chciwością obcych. Nie przeczymy, że ich dzieła – jako ludzkie – miały nieraz swoje braki i że niektórzy z nich mogli niekiedy do ogłaszania prawdy Chrystusowej domieszać właściwe ich ojczyźnie obyczaje życia i myślenia. Równocześnie jednak nie tylko pielęgnowali oni urządzenia właściwe tym ludziom, ale je jeszcze bardziej rozwijali, tak że wielu z nich trzeba zaliczyć do przodowników, którzy w wielkiej mierze przyczynili się do postępu materialnego i kulturalnego owych krajów. Dla upewnienia się o tym wystarczy wspomnieć przykład zakonnika Karola de Foucauld, który dla swej miłości zasłużył sobie na miano „Brata wszystkich” i który ułożył cenny słownik języka Tuaregów.\n13. Lecz inicjatywy podejmowane dziś na owych terenach tak indywidualne, jak zbiorowe już nie wystarczają, ponieważ obecna sytuacja światowa wymaga wspólnej działalności wszystkich, którzy są w pełni świadomi wszelkich aspektów zagadnień ekonomicznych, społecznych, duchowych i kulturalnych. Dlatego Kościół Chrystusowy, mając bardzo wielkie doświadczenie w sprawach ludzkich i będąc jak najdalszym od mieszania się do rządów państw, zmierza tylko ku jednemu, a mianowicie, by pod kierownictwem Ducha Świętego Pocieszyciela prowadzić dalej dzieło samego Chrystusa, który przyszedł na świat, żeby dać świadectwo prawdzie (por. J 18, 37), żeby zbawiać, a nie sądzić, żeby służyć, a nie żeby jemu służono” (por. J 3, 17; Mt 20, 28; Mk 10, 45) (12). A ponieważ Kościół po to został założony, aby już tu na ziemi tworzył królestwo niebieskie, nie zaś, by posiadał panowanie ziemskie, stwierdza on otwarcie, że istnieją dwie odrębne od siebie władze, a każda z nich – kościelna mianowicie i cywilna – jest w swoim porządku suwerenna13. Znajdując się jednak w rzeczywistości pomiędzy ludźmi, Kościół ma obowiązek badać znaki czasów i wyjaśniać je w świetle Ewangelii14. Stąd, łącząc się z ludźmi w ich najlepszych dążeniach i bolejąc nad tym, że ich nadzieje często są daremne, Kościół pragnie im pomagać w osiągnięciu największego rozkwitu i w tym celu przedkłada im to, co jemu jednemu jest właściwe, a mianowicie: uniwersalne spojrzenie tak na człowieka, jak i na sprawy ludzkie.\n14. Rozwój, o którym mówimy, nie ogranicza się jedynie do postępu gospodarczego. Aby był prawdziwy, powinien on być zupełny, to znaczy winien przyczyniać się do rozwoju każdego człowieka i całego człowieka. Dlatego jeden z wybitnych znawców tego przedmiotu z całą słusznością tak pisał: Nie godzimy się na oddzielenie spraw ekonomicznych od tego, co ludzkie, ani też na rozważanie ich odrębnie od cywilizacji, do której należą. Naszym zdaniem wielce trzeba cenić człowieka, każdego człowieka, wszelką ludzką społeczność i całą ludzkość15.\n15. Według Bożego planu każdy człowiek jest powołany do rozwijania samego siebie, gdyż wszelkie życie ludzkie przeznaczone jest przez Boga do jakiegoś zadania. Stąd to każdemu dane są od urodzenia zaczątki zdolności i talentów, które należy rozwijać, aby mogły wydać owoce; pełna zaś ich dojrzałość, jaką człowiek uzyskuje czy to przez wychowanie w swoim środowisku społecznym, czy też przez własne usiłowania, pozwoli każdemu dążyć do celu wyznaczonego mu przez Stwórcę. Będąc zaś wyposażonym w rozum i wolność, bierze człowiek na siebie odpowiedzialność i za swój rozwój, i za swoje zbawienie. Każdy – wspomagany, a czasami również krępowany przez wychowawców i otoczenie – niezależnie od stopnia uległości wpływom zewnętrznym pozostaje głównym sprawcą swego pomyślnego lub niepomyślnego losu. Tylko wytężając siły umysłu i woli może człowiek wzrastać w człowieczeństwie, nabierać coraz większej wartości, doskonalić się.\n18. Ów rozwój poszczególnych ludzi i całej ludzkości mógłby być narażony na niebezpieczeństwo, jeśli nie doceni się należycie prawdziwej hierarchii wartości. Z tego, że dążenie człowieka do uzyskania dla siebie niezbędnych dóbr jest całkowicie uprawnione, wynika, iż prąca, dzięki której dobra te bywają osiągane, staje się obowiązkiem: jeśli kto nie chce pracować, niech też i nie je16. Lecz zdobywanie dóbr ziemskich może prowadzić ludzi do chciwości, do pożądania coraz większych bogactw, do chęci zwiększenia własnej potęgi. Chciwość może opanowywać jednostki, rodziny i narody, nie mniej ubogie, jak i bogate, wiodąc jedne i drugie do materializmu uciskającego ducha.\n20: Jeśli do umacniania rozwoju potrzebni są coraz to liczniejsi technicy, to o wiele bardziej potrzebni są ludzie mądrzy; zdolni do wnikliwej refleksji, poszukujący nowego humanizmu, dzięki któremu ludzie naszych czasów poprzez przyjęcie najszlachetniejszych wartości, jak miłość, przyjaźń, modlitwa i kontemplacja ” mogliby odnaleźć samych siebie. Jeśli to się urzeczywistni, będzie mógł w pełni dokonać się prawdziwy rozwój polegający na tym, że zarówno jednostki, jak i ogół ludzi, przechodzą z mniej ludzkich warunków życia do warunków bardziej godnych człowieka.\n21. W warunkach zaś mniej ludzkich znajdują się najpierw ci, co albo cierpią taką nędzę materialną, że brak im najskromniejszych środków do życia, albo pogrążeni są w nędzy moralnej, spowodowanej przez ich własny egoizm; następnie ci, którzy doznają ucisku ze strony struktur państwowych, wytworzonych albo przez zły użytek własności i władzy; albo przez oszukańczy wyzysk pracy robotników, albo przez niesprawiedliwe transakcje. Przeciwnie zaś dość wyraźnym znakiem osiągnięcia bardziej ludzkich warunków życia są: najpierw przejście od nędzy do posiadania dóbr niezbędnych, przezwyciężenie klęsk społecznych, rozszerzenie się oświaty, zdobywanie kultury; następnie wzrost poszanowania godności drugich, nastawienie w duchu ubóstwa18, współdziałanie dla dobra wspólnego, wola pokoju; dalej, uznanie przez człowieka najwyższych wartości i samego Boga, jako ich twórcy i celu; na koniec i szczególnie, wiara, dar Boży, przyjęty przez ludzi dobrej woli, oraz jedność wszystkich w miłości Chrystusa, który nas wzywa, abyśmy po synowsku uczestniczyli w życiu Boga żywego, Ojca wszystkich ludzi.\n22. Już na pierwszej stronie Pisma Świętego czytamy te słowa: Napełniajcie ziemię i czyńcie ją sobie poddaną19. Pouczają nas one, że wszystkie rzeczy na świecie zostały stworzone dla człowieka i że otrzymał on za zadanie poznawać ich wartość swoim umysłem oraz przetwarzać je i doskonalić przez swoją pracę i dla swojego pożytku. Skoro zaś ziemia została stworzona w tym celu, aby poszczególnym ludziom dostarczać zarówno środków do życia, jak i narzędzi rozwoju, wynika stąd, że każdy człowiek ma prawo otrzymać z niej to, co dla niego jest konieczne. Sobór Powszechny Watykański II przypomniał to w następujących słowach: Bóg przeznaczył ziemię ze wszystkim co ona zawiera, na użytek wszystkich ludzi i narodów tak, by dobra stworzone dochodziły do wszystkich w słusznej mierze, w duchu sprawiedliwości, której towarzyszy miłość20.\n23. Kto by miał majętność tego świata, a widziałby brata swego w potrzebie i zamknął przed nim serce swoje – jakże może w nim przebywać miłość Boża?21.\nWiadomo wszystkim, jak dobitnie przedstawiali Ojcowie Kościoła obowiązki ludzi bogatych względem będących w potrzebie: Nie z twojego dajesz ubogiemu – mówi święty Ambroży – ale oddajesz mu to, co jest jego. Sam używasz tego, co jest wspólne, dane na użytek wszystkich. Ziemia należy do wszystkich, nie do bogatych22. Słowa te stwierdzają, że własność prywatna nie daje nikomu takiego prawa, które byłoby najwyższe i nie podlegałoby żadnym ograniczeniom. Nikomu nie wolno dóbr zbywających zatrzymywać jedynie dla prywatnej korzyści, podczas gdy innym brakuje tego, co konieczne do życia. Jednym słowem według tradycyjnej nauki Ojców kościoła i znakomitych teologów nigdy nie można używać prawa własności ze szkodą dla dobra wspólnego. Jeżeliby zaś prawa nabyte i zasadnicze potrzeby społeczności znalazły się w konflikcie ze sobą, władza publiczna ma obowiązek starać się te zagadnienia rozwiązać przy współpracy obywateli i grup społecznych23.\n24. Wspólne dobro wymaga więc niekiedy wywłaszczenia gruntów, jeieli zdarzy się, że jakieś posiadłości ziemskie stanowią przeszkodę dla wspólnego dobrobytu, jak na przykład gdy są zbyt rozległe, gdy mało albo wcale nie są uprawiane, gdy powodują nędzę ludności, gdy przynoszą poważną szkodę krajowi. Oświadczając to bez obsłonek24 Sobór Watykański II uczy niemniej wyraźnie, że dochodów stąd zebranych nie należy zostawiać dowolnemu uznaniu ludzi, oraz że należy zabronić spekulacji służących tylko własnym korzyściom. Dlatego żadną miarą nie jest dozwolone, aby obywatele, którzy posiadają wielkie dochody pochodzące z zasobów i pracy swego narodu, umieszczali znaczną ich część za granicą, biorąc pod uwagę tylko własną korzyść i nie troszcząc się zupełnie o swoją ojczyznę, której w ten sposób wyrządzają oczywistą szkodę25.\n26. Lecz z tych nowych warunków, nie wiemy jakim sposobem, zakradły się do społeczności ludzkiej poglądy, według których głównym bodźcem postępu ekonomicznego jest zysk, naczelną normą działalności gospodarczej – wolna konkurencja, prywatna zaś własność środków produkcji to prawo absolutne, nie znające ograniczeń i nie wiążące się z żadnymi zobowiązaniami społecznymi. Ta forma nieskrępowanego „liberalizmu” torowała drogę pewnemu rodzajowi tyranii, słusznie potępionemu przez Poprzednika Naszego Piusa XI, gdyż stąd wywodzi swój początek internacjonalizm pieniądza, czyli imperializm międzynarodowy26. Nie można dość mocno potępić tego rodzaju nadużyć gospodarczych, skoro – co z naciskiem znów przypomnieć chcemy – ekonomia jedynie człowiekowi służyć powinna27. Ale chociaż trzeba przyznać, że z pewnej formy kapitalizmu zrodziło się tak wiele cierpień, tyle niegodziwości i walk bratobójczych, których skutki jeszcze teraz odczuwamy, byłoby jednak niesłuszne, gdyby wzrostowi uprzemysłowienia przypisywano nieszczęścia, jakie wynikły z błędnych i szkodliwych poglądów ekonomicznych z tymże wzrostem związanych. Co więcej, sprawiedliwość wymaga, abyśmy uznali, że nie tylko organizacja pracy, ale również postęp przemysłowy stanowią konieczną pomoc w przyspieszaniu rozwoju.\n27. Podobnie, mimo iż niekiedy przesadnie wychwala się swoistą mistykę pracy, jest rzeczą pewną, że Bóg pracę nakazał i jej pobłogosławił. Człowiek stworzony na obraz Boży winien współpracować ze Stwórcą w udoskonalaniu dzieła stworzenia i wyciskać na ziemi to znamię duchowe, które sam otrzymał28. Wyposażając człowieka w rozum, zdolność myślenia i odczuwania. dał mu Bóg narzędzia, przy pomocy których człowiek ma wykańczać i doskonalić dzieło rozpoczęte przez Boga: każdy bowiem, kto zajmuje się pracą, czy to będzie artysta, czy rzemieślnik, przedsiębiorca, robotnik, czy rolnik, w pewien sposób stwarza. Człowiek pochylony nad stawiającym mu opór tworzywem wyciska w nim jakby ślad siebie samego, a równocześnie ćwiczy swoją wytrwałość, charakter, umiejętność myślenia. Co więcej, praca wspólnie podejmowana czyni wspólnymi nadzieje, cierpienia, pragnienia i radości, a przez to jednoczy wole, zbliża umysły i wiąże między sobą serca. Wykonując pracę, ludzie odkrywają, że są braćmi29.\n28. Niewątpliwie praca ma w sobie coś obosiecznego: obiecując pieniądze, użycie i potęgę, pobudza jednych do egoizmu, a innych do buntu; wyrabia jednak również poczucie obowiązku, sumienność zawodową i miłość bliźniego. A chociaż dzisiaj praca jest bardziej zracjonalizowana i lepiej zorganizowana, mole przecież narazić na niebezpieczeństwo samą godność ludzką, czyniąc człowieka niejako swoim niewolnikiem; albowiem tytko wówczas praca może być nazwana ludzką, gdy rodzi się z rozumu i wolności człowieka. Poprzednik Nasz śp. Jan XXIII dobitnie przypomniał potrzebę przywrócenia robotnikom ich godności oraz rzeczywistego udziału we wspólnym dziele: „przedsiębiorstwa wytwórcze winny osiągnąć doskonałą formę ludzkiej wspólnoty, której tchnienie przenikałoby dogłębnie zarówno stosunki między jednostkami, jak i różnorodne funkcje i stanowiska w przedsiębiorstwie”30. Praca ludzka na koniec nabiera jeszcze głębszego znaczenia, jeżeli spojrzymy na nią w świetle nauki chrześcijańskiej: celem pracy jest bowiem prowadzić do tworzenia tu na ziemi świata nadprzyrodzonego31, który nie będzie doskonały i wykończony, dopóki wszyscy razem nie utworzymy owego doskonałego Człowieka, o jakim święty Paweł mówi w tych słowach: na miarę pełnego wzrostu doskonałości Chrystusowej32.\n30. Istnieją niewątpliwie sytuacje tak niesprawiedliwe, że wołają wprost o karę Bożą. Gdzie bowiem całe ludy, pozbawione koniecznych środków do życia, znajdują się w takiej zależności od drugich, że nie mogą podejmować żadnej własnej inicjatywy, dochodzić do odpowiedzialnych stanowisk, osiągać wyższego stopnia kultury, uczestniczyć w życiu społecznym i politycznym – tam łatwo rodzi się pokusa odparcia siłą krzywdy wyrządzonej godności ludzkiej.\n31. Wiadomo też dobrze, że bunty i powstania – poza przypadkiem oczywistej i długotrwałej tyranii, naruszającej podstawowe prawa osoby ludzkiej i przynoszącej ciężką szkodę dobru ogólnemu jakiegoś kraju – rodzą nowe krzywdy, powodują nowe nierówności, pobudzają ludzi do nowego przelewu krwi. Nie można istniejącego już zła zwalczać takim sposobem, który by powodował jeszcze większą klęskę.\n32. Chcemy, aby Nas dobrze zrozumiano: należy odważnie stawić czoło obecnemu stanowi rzeczy, a niesprawiedliwości, jakie on z sobą niesie, zwalczać i zwyciężać. Rozwój wymaga śmiało podejmowanych reform, które przyniosłyby całkowitą odnowę obecnego stanu. Bez żadnej zwłoki należy zająć się poprawą tych tak. bardzo naglących spraw. Niech każdy wielkodusznie i ochotnie weźmie w tym udział, ci zwłaszcza, którzy dzięki wykształceniu, stanowisku i władzy mogą więcej zdziałać. Niech dając przykład, przekażą na ten cel coś ze swego majątku tak, jak to uczynili niektórzy Nasi Bracia w Episkopacie33. Odpowiedzą w ten sposób oczekiwaniom ludzi i okażą wierne posłuszeństwo Duchowi Świętemu , ponieważ zaczyn ewangeliczny wzbudzał i wzbudza w sercu człowieka nieodparte żądanie godności34.\n33. Ale inicjatywy indywidualne i konkurencja nie doprowadzą rozwoju do pomyślnego skutku. Nie można bowiem posuwać się do tego, aby majątek i potęga bogatych bardziej jeszcze wzrastały, nędza zaś biednych pogłębiała się, a niedola uciśnionych stawała się coraz cięższa. Konieczne są więc programy, które by zachęcały, pobudzały, koordynowały, uzupełniały i scalały35 działalność jednostek i instytucji pośrednich. Rzeczą władz publicznych jest natomiast ustalanie i oznaczanie pożądanych celów, zadań do wykonania i dróg realizacji; władze mają pobudzać siły wszystkich; którzy są zainteresowani w tej wspólnej akcji. Winny się one jednak starać o włączanie do tego dzieła inicjatyw indywidualnych i instytucji pośrednich. W ten sposób uniknie się integralnej kolektywizacji i arbitralnego planowania, które sprzeciwiając się wolności, wykluczają korzystanie z podstawowych praw osoby ludzkiej.\n34. Wszelki bowiem. program opracowany dla podniesienia produkcji nie powinien mieć innego celu, jak tylko służyć osobie ludzkiej. Powinien zatem starać się o zmniejszenie nierówności, usunięcie dyskryminacji, wyzwalanie ludzi od zależności niewolniczej, aby sami mogli w dziedzinie doczesnej polepszać swoją dolę, iść drogą postępu moralnego, rozwijać wartości duchowe. Gdy mówimy o rozwoju, wyrażamy troskę i o postęp społeczny’ i o wzrost gospodarczy. Nie wystarczy jednak zwiększenie wspólnych zasobów, by nastąpił sprawiedliwy ich podział; nie wystarczy postęp techniczny, aby ziemia – stawszy się jakby bardziej ludzką – nadawała się lepiej do zamieszkania. Błędy poprzedników niech będą ostrzeżeniem dla tych, którzy dążą do postępu, aby w tej dziedzinie uniknęli niebezpieczeństw. Jeżeli rządy techników, czyli tak zwana technokracja przeważy w niedalekiej przyszłości, może przynieść nieszczęścia nie mniej pożałowania godne, jak te, które wcześniej sprowadził liberalizm. Ekonomia i technika tracą bowiem wszelki sens, jeśli przestają się kierować dobrem człowieka, któremu powinny służyć. Ten zaś w takiej tylko mierze jest naprawdę człowiekiem, w jakiej – rządząc swymi czynami i osądzając ich wartość – jest twórcą własnego postępu przez działanie zgodne z naturą, którą dał mu najwyższy Stwórca i której możliwości i wymagania człowiek dobrowolnie przyjmuje.\n35. Można nawet twierdzić, że wzrost ekonomiczny zależy w pierwszym rzędzie od postępu społecznego, do którego zmierza, a wykształcenie podstawowe jest przedmiotem szczególnej troski tych, którzy rozwój planują. Ten bowiem rodzaj głodu, jakim jest pożądanie wiedzy, dolega nie mniej niż głód fizyczny: i analfabeta to umysł jakby głód cierpiący; człowiek natomiast znający sztukę czytania i pisania jest przygotowany należycie do wykonywania zawodu i wypełniania obowiązku, odzyskuje zaufanie do siebie samego i pojmuje, że wraz z innymi może postępować naprzód. Jak powiedzieliśmy w orędziu do członków Kongresu UNESCO w Teheranie: wykształcenie podstawowe jest naczelnym i pierwotnym czynnikiem, przez który człowiek nie tylko włącza się do społeczności, ale i sam się bogaci; ono też jest dla społeczeństwa najznakomitszą pomocą w postępie ekonomicznym i w rozwoju36. Cieszymy się więc, że w tej dziedzinie wiele zdziałano przez inicjatywy prywatne, władze publiczne i instytucje międzynarodowe: są to zaiste główni twórcy rozwoju, ponieważ czynią ludzi zdolnymi do dalszego rozwijania się o własnych siłach.\n36. Jednakże człowiek jest sobą tylko w społeczności, do której należy, a w tej największe i pierwotne znaczenie posiada rodzina. Znaczenie to, jeśli weźmiemy pod uwagę czasy i miejsca, gdzie się utrzymywało, było może nawet zbyt wielkie, gdy obracało się na szkodę zasadniczych praw wolności ludzkiej. Lecz dawne instytucje społeczne, właściwe krajom dążącym do rozwoju będą jeszcze przez pewien czas konieczne, trzeba jednak dążyć do stopniowego zmniejszania ich nadmiernej roli. Natomiast rodzina naturalna, monogamiczna i trwała, taka jaką ukształtowała myśl Boża37, a uświęciła religia chrześcijańska, w której różne pokolenia spotykają się i pomagają sobie wzajemnie w osiąganiu pełniejszej mądrości życiowej i w godzeniu praw poszczególnych osób z wymaganiami życia społecznego, stanowi fundament społeczeństwa38.\n37. Nie można zaprzeczyć, że przyspieszony wzrost demograficzny zbyt często utrudnia problem rozwoju, gdyż liczba ludności wzrasta szybciej niż aktualnie dostępne zasoby, co zdaje się wytwarzać sytuację bez wyjścia. Łatwo wtenczas podejmuje się plany zmniejszenia przyrostu urodzin i to przy użyciu najbardziej radykalnych środków. Nie ulega wątpliwości, że władze publiczne w granicach swej kompetencji mogą w tej sprawie interweniować, udzielając obywatelom odpowiednich pouczeń i podejmując stosowne decyzje, byle tylko były one zgodne z nakazami prawa moralnego i szanowały w całej pełni uprawnioną wolność małżonków. Skoro bowiem niezaprzeczalne prawo do małżeństwa i do prokreacji zostaje odjęte, nie ma już mowy o godności ludzkiej. Wreszcie jest rzeczą rodziców z pełnym rozeznaniem ustalać liczbę dzieci; przyjmują oni na siebie to zadanie wobec Boga, wobec siebie samych, wobec dzieci już urodzonych i wobec społeczności, do której należą, idąc za nakazem swego sumienia, pouczonego o prawie Bożym, autentycznie tłumaczonym i umocnionego ufnością w Bogu39\n40. Obok organizacji zawodowych działają również instytucje poświęcające się szerzeniu kultury, których rola jest dla rozwoju niemniej doniosła. Sobór stwierdza to dobitnie, gdy mówi: Przyszłym losom świata grozi niebezpieczeństwo, jeśli ludzie nie staną się mądrzejsi, i gdy dodaje: A zaznaczyć jeszcze trzeba, że liczne narody mniej zasobne ekonomicznie, a bogatsze w mądrość, mogą innym przynieść niezwykle wiele pożytku40. Każdy kraj, bogaty czy biedny, posiada kulturę, odziedziczoną po przodkach: urządzenia mianowicie potrzebne do życia na ziemi oraz przejawy wyższych uzdolnień należących do dziedziny sztuki, nauki i religii. Skoro w tych ostatnich istnieją wartości prawdziwie ludzkie, byłoby wielkim błędem porzucać je dla spraw materialnych; naród, który by do tego dopuścił, utraciłby najlepszą część swej istoty i aby żyć, pogardziłby samą racją życia. Albowiem i do narodów odnosi się napomnienie Chrystusowe: Bo co za pożytek człowiekowi, choćby cały świat pozyskał a na duszy swojej poniósł szkodę?41.\n41. Ludy mniej zamożne nigdy dość nie ustrzegą się pokusy, jaka przychodzi do nich od narodów kwitnących zasobnością. Te bowiem, ukazują pomyślne wyniki osiągnięte w ich życiu przy pomocy techniki i kultury, dają przykład pracy i zapobiegliwości, zmierzającej jednak głównie do pomyślności materialnej. Nie znaczy to, że działalność duchowa tym samym doznaje ograniczenia; przeciwnie, w dobrobycie duch ludzki w większej mierze uwolniony od poddaństwa rzeczom, swobodniej może się wznosić do oddawania czci i kontemplacji Stwórcy42. Jednakże dzisiejsza cywilizacja, nie tyle sama ze siebie, ale raczej dlatego, że jest zbytnio uwikłana w sprawy ziemskie, może często utrudniać dostęp do Boga43. Ludy dążące do rozwoju muszą zatem dokonać wyboru wśród tego, co im bywa przedkładane: osądzić i odrzucić dobra pozorne, umniejszające ideał życia ludzkiego, przyjąć natomiast wartości rzetelne i użyteczne, aby je rozwijać wraz z wartościami sobie właściwymi, zgodnie z własnym charakterem.\n42. Tak wygląda pełny humanizm, który należy rozszerzać44; czyż jest on czymś innym, jak troską o wszechstronny rozwój całego człowieka ? i wszystkich ludzi ? Humanizm zaś zawężony, obcy wartościom duchowym i Bogu, który jest źródłem i początkiem tych wartości, może mieć tylko pozory czegoś lepszego. Człowiek może oczywiście urządzać rzeczy ziemskie bez Boga, ale odrzuciwszy Boga, może je skierować tylko przeciw człowiekowi . Dlatego humanizm, odlączony od wszystkich innych rzeczy, z całą pewnością staje się nieludzki45. Prawdziwy humanizm to tylko ten, który zwraca się ku najwyższemu Bogu poprzez uznanie zadania będącego naszym powołaniem i naprawdę kształtującego życie ludzkie. Nie jest więc człowiek dla siebie normą ostateczną, ale tym, kim być powinien, staje się dopiero wówczas, gdy przekracza samego siebie, według tak bardzo prawdziwego powiedzenia Błażeja Pascala: dziwne, jak bardzo człowiek przerasta człowieka46.\n43. Wszechstronny rozwój jednostek winien łączyć się z rozwojem ludzkości dokonywanym wzajemnym wysiłkiem. Powiedzieliśmy w Bombaju: Trzeba, aby człowiek spotkał się z człowiekiem, aby narody spotkały się ze sobą jak bracia i siostry, jak dzieci Boga. W tej wzajemnej życzliwości i przyjaźni, w tym świętym zespoleniu duchowym, winniśmy również przystąpić do dzieła, jakim jest przygotowanie wspólnej pomyślności rodzaju ludzkiego na przyszłość47. Doradzaliśmy również, żeby poszukiwano pewnych i skutecznych środków pomocy, dzięki którym utworzono by odpowiednio urządzone instytucje i połączono inicjatywy zmierzające do dzielenia się zasobami, będącymi do dyspozycji, i z innymi; w ten sposób umocniłaby się wśród narodów prawdziwa solidarność.\n44. Obowiązki te spoczywają przede wszystkim na bogatszych i mieszczą się w ludzkim i nadprzyrodzonym braterstwie podającym potrójne ich uzasadnienie: po pierwsze – to obowiązek solidarności, czyli niesienia przez narody bogatsze pomocy tym ludom, które zdążają dopiero do rozwoju; następnie – to obowiązek sprawiedliwości społecznej, polegającej na konieczności poprawy stosunków handlowych między narodami silniejszymi i słabszymi; wreszcie – to obowiązek powszechnej miłości, która stara się dla wszystkich o bardziej ludzką wspólnotę, gdzie wszyscy będą mogli dawać i pobierać, a postęp jednych nie będzie przeszkadzał rozwojowi drugich. Jest to zagadnienie bardzo poważne, gdyż od niego zależy przyszła cywilizacja całej ludzkości.\n45. Gdyby brat albo siostra – mówi święty Jakub – nie mieli ubrania i potrzebowaliby codziennej żywności, a ktoś z was powiedziałby im: Idźcie w pokoju, ogrzewajcie się i nasyćcie – a nie dalibyście im tego, czego ciało ich potrzebuje, cóż by to pomogło ?48. W dzisiejszych czasach nikt nie może nie wiedzieć, że na niektórych kontynentach głód dręczy niezliczoną ilość mężczyzn i kobiet, a niezliczone mnóstwo dzieci jest do tego stopnia niedożywione, iż wiele z nich umiera w samym kwiecie wieku; wiele innych nie może się z tej przyczyny fizycznie i umysłowo rozwijać, co pogrąża w smutku ludność całych regionów i pozbawia ją otuchy.\n46. Trwożnym głosem zażądano już pomocy. Apel Naszego Poprzednika śp. Jana XXIII spotkał się z gorącym przyjęciem49. My sami powtórzyliśmy go w orędziu ogłoszonym na Boże Narodzenie 1963 roku50, a potem w orędziu ’ o pomocy dla Indii w roku 196651. Inicjatywy podjętej przez Międzynarodową Organizację dla spraw wyżywienia i rolnictwa FAO, a popartej usilnie przez Stolicę Apostolską, chętnie usłuchano. Nasza instytucja, zwana „Caritas Internationalis”, rozwija działalność na całym świecie, a wielu katolików przynaglonych przez Naszych Braci w Episkopacie oddaje się bez reszty wspomaganiu potrzebujących, zwiększając stopniowo liczbę tych, których jako bliźnich otaczają opieką.\n47. Wszystko to jednak, podobnie jak prywatnie i publicznie składane fundusze, dary i pożyczki, nie wystarcza. Nie chodzi bowiem tylko o przezwyciężenie głodu, czy zmniejszenie ubóstwa. Nie wystarczy walczyć z nędzą, choć jest to sprawa nagląca i konieczna; chodzi o umocnienie zespolenia ludzi, w którym każdy bez względu na rasę, religię i narodowość mógłby żyć życiem prawdziwie ludzkim, wolnym od służalczej uległości nakładanej przez ludzi i przez nie dość opanowaną przyrodę; życiem, w którym wolność nie byłaby pustym słowem, a biedny Łazarz mógłby zasiąść przy tym samym stole, co bogacz52. Wymaga to od owego bogacza niemałej wielkoduszności, dobrowolnego znoszenia wielu niedogodności i nieustannego wysiłku. Każdy niechaj zbada swoje sumienie, które nowym jakby głosem odzywa się w tych naszych czasach. Czy każdy gotów jest własnym wkładem wspierać dzieła i misje zorganizowane dla pomagania ubogim ? – płacić wyższe podatki, żeby władze publiczne mogły zwiększyć wysiłek na rzecz rozwoju ? – drożej płacić za towary importowane, aby ich wytwórca mógł otrzymać sprawiedliwszą zapłatę ? – w razie potrzeby i w młodym wieku opuścić ojczyznę, aby nieść pomoc narodom zaczynającym się rozwijać ?\n48. Ponieważ ludzki obowiązek wzajemnej łączności dotyczy także narodów, bardzo poważnym obowiązkiem narodów rozwiniętych jest pomagać narodom rozwijającym się53. Tę naukę Soboru należy wprowadzić w życie. Jeżeli jest rzeczą słuszną, aby ludność jakiegoś kraju korzystała przed innymi z darów udzielonych jej przez Opatrzność jako z plonów jej pracy, to jednak żaden lud nie może przeznaczać swych bogactw do własnego jedynie użytku. Poszczególne narody winny wytwarzać coraz więcej i coraz lepiej, aby zapewnić wszystkim obywatelom życie naprawdę godne ludzi i przyczynić się do wspólnego rozwoju całej ludzkości. Ponieważ w regionach gospodarczo mniej rozwiniętych wzmaga się niedostatek, jest rzeczą słuszną, aby jakiś kraj opływający w bogactwa prze znaczał na pomoc dla tych regionów część wytwarzanych przez siebie dóbr, a także by kształcił wychowawców, inżynierów, techników, naukowców, którzy swoją wiedzą i doświadczeniem służyliby tym krajom.\n49. Prócz tego należy jeszcze raz powtórzyć: wszelki nadmiar w krajach bogatszych powinien służyć krajom biednym. Zasada, która niegdyś nakazywała pomagać najbliższym, odnosi się teraz do ogółu potrzebujących na całej ziemi – a bogaci pierwsi zaznają jej dobrodziejstw. Natomiast ich dalsze, uporczywe skąpstwo sprowadzi karę Bożą i wywoła gniew biednych o nie dających się przewidzieć skutkach. Kraje kwitnące teraz bogactwem, lecz zatroskane o własny tylko pożytek, wyrządzają szkodę najwyższym dobrom, jakie mają, jeżeli ponad chęć odznaczania się prawością postawią wolę zwiększonego posiadania. Słusznie więc stosuje się do nich przypowieść o człowieku bogatym, którego role tak obrodziły, że nie miał gdzie złożyć swych zbiorów: Ale Bóg rzekł doń: szaleńcze, tej nocy zażądają twej duszy od ciebie54.\n51. Trzeba jednak pójść jeszcze dalej. Gdy z okazji Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego byliśmy w Bombaju, prosiliśmy najwyższych rządców państw, aby część wydatków, jakie przeznaczają na zbrojenia, obrócili na utworzenie powszechnego funduszu pomocy dla narodów ubogich55. To zaś, co w pierwszym rzędzie odnosi się do zwalczania nędzy, to również ma znaczenie dla popierania rozwoju. Zgodne bowiem współdziałanie wszystkich narodów, którego wyrazem i narzędziem byłby ten powszechny fundusz, przyczyniłoby się równocześnie i do ustania jałowych sporów, i da rozpoczęcia wreszcie wzajemnych, owocnych i pokojowych rozmów między wszystkimi narodami.\n53. Któż zresztą nie dostrzega, że wspomniany już fundusz powszechny mógłby częściowo zmniejszyć wydatki, czynione z pobudki już ta stracha, już hardości’? Podczas gdy tyle ludów głoduje, gdy tyle rodzin cierpi zupełną nędzę, gdy tyłu ludzi żyje w ciemnościach niewiedzy, gdy tylu potrzeba szkół, szpitali, mieszkań godnych tej nazwy – wówczas wszelkie, czy’ ta publiczne, czy prywatne marnotrawstwo, wszelka rozrzutność wynikająca z ostentacji narodowej lub osobistej, wszelki wreszcie wyniszczający wyścig zbrojeń, wszystko to, powtarzamy, staje się hańbą nie do zniesienia. Bardzo odpowiedzialny, powierzony Nam urząd wymaga, abyśmy to otwarcie powiedzieli. Oby Ci, w których ręku jest władza, posłuchali Nas, zanim dojdzie do ostateczności.\n54. Dlatego jest rzeczą zgoła konieczną, aby wszystkie ludy nawiązały ze sobą ów dialog, do którego tak gorąco zachęcaliśmy wydając Naszą pierwszą encyklikę, zaczynającą się od słów Ecclesiam suam56. Jeżeli tego rodzaju dialog zaistnieje między tymi, którzy gromadzą środki pomocy, a tymi, którzy r nich korzystają, z łatwością będzie można sprawiedliwie oznaczyć rozmiary potrzebnej pomocy, biorąc pod uwagę nie tylko hojność pierwszych, ale także prawdziwe potrzeby i możliwości wykorzystania pomocy przez drugich. Przestanie też istnieć niebezpieczeństwo takiego zadłużenia narodów dążących do rozwoju, na którego spłatę musiałyby one wydawać główną część swych dochodów. Obie strony bowiem będą mogły umówić się co do procentów i terminów spłat, jednakże ” na warunkach dla obu możliwych do przyjęcia, równoważąc mianowicie dary bezinteresowne, pożyczki bezprocentowe lub obciążone bardzo niskim procentem i czas stopniowego spłacania kredytów. Udzielającym pomocy niewątpliwie na leży. się oparta o wzajemne porozumienie i obustronną korzyść gwarancja co do użytku użyczonych pieniędzy; nie można bowiem popierać próżniaków i pasożytów. Ci zaś, którzy z pomocy korzystają, mogą słusznie domagać się, żeby nikt nie mieszał się do rządów ich kraju i żeby nie zakłócał ich porządku społecznego. Gdy bowiem chodzi o państwa niepodległe, do nich samych tylko należy prowadzenie własnych spraw, ustalanie polityki i wybieranie dla kraju dowolnego ustroju. Konieczne jest zatem, aby narody okazywały sobie wzajemną i dobrowolną pomoc i z zachowaniem równej godności współpracowały pomyślnie ze sobą nad wytworzeniem takiej wspólnoty, która byłaby prawdziwie godna ludzi.\n58. Jest więc oczywiste, że zasada wolnej wymiany już nie wystarcza jako jedyna zasada kierująca w stosunkach międzynarodowych. Jest ona natomiast pożyteczna, gdy strony nie różnią się zbytnio stopniem bogactwa; co więcej, jest bodźcem do dalszego postępu i stanowi słuszną nagrodę za wysiłek. Dlatego kraje, które wielce postąpiły w uprzemysłowieniu, uważają zasadę wolnej wymiany za jakąś normę sprawiedliwości. Inaczej jest jednak, skoro warunki różnych narodów są bardzo nierówne: ceny bowiem ustalane „swobodnie” przez kontrahentów mogą pociągnąć za sobą skutki wprost krzywdzące. Trzeba stwierdzić, że w tej dziedzinie podstawowa zasada liberalizmu, jako norma stosunków handlowych, zostaje podana w wątpliwość.\n59. W istocie nauka, jaką podał Nasz Poprzednik nieśmiertelnej pamięci Leon XIII w encyklice Rerum novarum, dzisiaj także zachowuje swą wartość. A mówi ona, że zgoda stron znajdujących się w zbyt nierównych warunkach nie wystarcza bynajmniej do uznania takiej umowy za sprawiedliwą, prawo zaś wolnego przyzwolenia winno być podporządkowane prawu natury57. Nauka ta dotycząca słusznej zapłaty dla poszczególnych robotników, winna być również zastosowana do umów międzynarodowych. Ekonomika bowiem i dyscyplina handlowa nie może już opierać się na samym tylko prawie wolnej i nieskrępowanej konkurencji ze względu na to, że najczęściej rodzi ono dyktaturę gospodarczą. Dlatego wolność wymiany handlowej tylko wtedy może być nazwana słuszną, gdy odpowiada wymaganiom sprawiedliwości społecznej.\n61. W tej sprawie należy zachować równą miarę. To, czego przestrzega się w gospodarce narodowej w poszczególnych państwach i co przyznaje się krajom o wysokim postępie gospodarczym, winno być również zachowane w stosunkach handlowych między narodami bogatszymi i biedniejszymi. Nie chodzi o zniesienie konkurencji, ale o utrzymanie jej w takich granicach, aby stała się naprawdę sprawiedliwa, uczciwa i przez to bardziej godna człowieka. W stosunkach handlowych między gospodarkami bogatymi i bardziej biednymi sytuacje bywają zbyt różne, a możliwości działania bardzo nierówne. Zasada sprawiedliwości – godna człowieka i uczciwa – wymaga, aby w handlu prowadzonym przez różne narody świata przyznano partnerom jakieś przynajmniej zrównanie warunków kupna i sprzedaży. A chociaż takie zrównanie nie będzie mogło szybko być osiągnięte, to jednak dla jego przyspieszenia trzeba, aby już dzisiaj istniała rzeczywista równość w rokowaniach i w ustalaniu cen. W tej dziedzinie bardzo korzystne mogą być konwencje międzynarodowe, obejmujące dość dużą liczbę narodów. Konwencje te mogą ustanawiać zasady ogólne dotyczące regulacji cen, gwarantowania pewnych rodzajów produkcji, popierania niektórych powstających dopiero gałęzi przemysłu. Każdy zaś dostrzega jak skuteczna jest pomoc, której tu wspólne staranie o większą sprawiedliwość w stosunkach handlowych między narodami dostarcza krajom dążącym do rozwoju, bo skutki tego są nie tylko doraźne, ale i długotrwałe.\n67. Dlatego nie przestaniemy podkreślać, że wielkoduszna gościnność – będąca obowiązkiem płynącym zarówno z solidarności ludzkiej jak i z miłości chrześcijańskiej – winna być okazywana nie tylko przez konwikty, ale i przez instytucje naukowe krajów podejmujących takie zadanie. Trzeba powiększyć ilość rodzin i domów goszczących zwłaszcza młodzież. Należy je tworzyć najpierw dlatego, aby ochronić młodych przed osłabiającym ich siły osamotnieniem, zwątpieniem i lękiem; następnie, aby powstrzymać ich od przebywania w zepsutym środowisku, gdy zgubna konieczność zmusza ich do porównywania skrajnej nędzy własnej ojczyzny z luksusem i zbytkownym marnotrawstwem zewsząd ich otaczającym; dalej, aby ustrzec ich od wywrotowych opinii i wojowniczych zamiarów, które opanowywałyby ich myśli, gdy przypominają sobie swój nędzny i nieszczęśliwy los58, wreszcie, aby przyjmując ich z braterską miłością dać im przykład nieskażonego życia, w którym zarówno miłość chrześcijańska szczera i czynna, jak i największe wartości duchowe byłyby w należnym poszanowaniu.\n71. Mamy zresztą wielki powód do radości: coraz bardziej bowiem wzrasta liczba tych, którzy czy to przez organizacje międzynarodowe i krajowe, czy to przez instytucje prywatne bywają wysyłani do odległych krajów jako specjaliści, aby pobudzać rozwój na tych terenach. Trzeba oczywiście, żeby zachowali się oni nie jak panowie, ale jak pomocnicy i współpracownicy59. Każdy bowiem lud natychmiast dostrzega, czy ci, którzy przybyli z pomocą kierują się prawdziwą życzliwością, czy też nie, czy pragną tylko wprowadzić nowe osiągnięcia techniki, czy też chcą podnieść prawdziwą godność człowieka. Nie można wątpić, że lud ów odrzuci ich misję, jeżeli nie będzie ona tchnęła miłością braterską.\n74. Wiemy zaiste, że wielu młodych ludzi chętnie już i z zapałem odpowiedziało na apel, w którym Nasz Poprzednik śp. Pius XII wzywał świeckich do podjęcia pracy misyjnej60. Wiemy ponadto, że inni zgłosili się dobrowolnie i podjęli pracę w instytucjach publicznych i prywatnych, niosących pomoc krajom zmierzającym do rozwoju. Dlatego z niemałą radością dowiedzieliśmy się, że w niektórych krajach służba wojskowa może być przynajmniej w pewnej części zamieniana na „służbę społeczną”, albo, krótko mówiąc na „służbę”. Z serca błogosławimy tym inicjatywom i ludziom dobrej woli, którzy je spełniają. Oby wszyscy, którzy uznają się za uczniów Chrystusa, posłuchali Jego słów: Byłem głodny, a daliście mi jeść; pragnąłem, a daliście mi pić; gościem byłem, a przyjęliście mnie; nagim, a przyodzialiście mnie; chorym, a nawiedziliście mnie; więźniem, a przyszliście do mnie61. Nikomu nie wolno obojętnie patrzeć na dolę swoich braci, którzy jeszcze pogrążeni są w tak wielkiej nędzy i zacofaniu i giną nie mając zapewnionych środków do życia. Niech te cierpienia wzruszą serce każdego chrześcijanina na podobieństwo Chrystusa mówiącego: Żal mi ludu62.\n75. Niechaj więc wszyscy w pokornej modlitwie,błagają Boga Ojca wszechmogącego, aby rodzaj ludzki świadomy tylu nieszczęść, myślą i czynem starał się je zwalczać. Lecz z ogólną wzmożoną modlitwą niech idzie w parze stała wola każdego, aby w miarę sił i zasobów przeciwstawiać się temu, co opóźnia rozwój ludów. Oby wszyscy ludzie, grupy społeczne i narody podały sobie dłonie, a silniejsi pomagali słabszym w rozwoju, wkładając w to dzieło całą mądrość, zapał i miłość, a zapominając o własnej korzyści! Ten bowiem kieruje się prawdziwą miłością, kto usilnie wytęża swój umysł, by odkryć przyczyny nędzy i znaleźć sposoby jej zwalczania i zdecydowanego przezwyciężenia. Jako twórca pokoju pójdzie swoją drogą, niosąc pochodnię radości i wlewając światło i łaskę do serc ludzi całego świata, dopomagając im, by przekroczywszy wszelkie granice, zawsze i wszędzie dostrzegali twarze braci, twarze przyjaciół63.\n76. Zbyt wielkie dysproporcje ekonomiczne i społeczne oraz różnice ideologiczne powodują niechęci i spory i często zagrażają pokojowi. Dlatego po powrocie z podróży do siedziby Organizacji Narodów Zjednoczonych, podjętej przez Nas dla sprawy pokoju, oświadczyliśmy wobec Ojców Soboru Powszechnego: Trzeba, żebyśmy zwrócili naszą uwagę na sytuację ludów, które zmierzają do rozwoju; znaczy to, otwarcie mówiąc, że trzeba, aby nasza miłość względem ubogich, którzy są na świecie, a jest ich mnóstwo niezliczone, stała się bardziej troskliwą, bardziej skuteczną i bardziej wielkoduszną64. Przeciwstawiając się zatem nędzy i walcząc z niesprawiedliwymi warunkami bytu, nie tylko przyczyniamy się do materialnej pomyślności ludzi, ale wspieramy również ich rozwój duchowy i moralny, i tak służymy pożytkowi całej ludzkości. Pokój bowiem nie sprowadza się tylko do zaniechania wszelkiej wojny, jak gdyby opierał się na niestałej równowadze sił. Pokój wypracowuje się wytrwale, dzień po dniu, zachowując ustanowiony przez Boga porządek, który domaga się doskonalszej sprawiedliwości między ludźmi65.\n78. Ta zaś współpraca międzynarodowa, obejmująca cały świat, wymaga instytucji, które by ją przygotowały, urządzały i nią kierowały, dopóki nie zostanie stworzony nowy porządek prawny, uznany i potwierdzony przez wszystkich. Stąd najchętniej udzielamy poparcia organizacjom publicznym, które już zajmują się działalnością zmierzającą do rozwoju ludów, i wyrażamy życzenie, aby ich autorytet nadal wzrastał. Gdy przebywając w Nowym Jorku mówiliśmy o tym do przedstawicieli Narodów Zjednoczonych, powiedzieliśmy im między innymi: Waszym zadaniem jest łączenie bratnimi więzami nie jednego tylko,czy drugiego narodu, ale wszystkich w jedno. Kto bowiem nie dostrzega konieczności stopniowego dojścia do ustanowienia jakiejś władzy światowej, która mogłaby skutecznie działać tak w dziedzinie sądowej, jak politycznej?66.\n79. Być może, że niektórzy uważać będą takie nadzieje za złudzenie. Ale może się zdarzyć, że ich przyzwyczajenie do widzenia rzeczy tak, jak są, będzie w jakiś sposób błędne, ponieważ jeszcze nie dostrzegli wielkiego dynamizmu obecnych czasów, w których ludzie pragną żyć bardziej po bratersku i powoli, niekiedy nieświadomie, przybliżają się do swego Stwórcy, chociaż skądinąd są uwikłani w niewiedzę, błędy i grzechy, a często popadają w barbarzyństwo lub zbaczają daleko od drogi zbawienia. Tego rodzaju dążenie do bardziej ludzkiego sposobu życia wymaga oczywiście trudu i jest uciążliwe; jednak nawet przeciwności, przyjęte z miłością dla braci i dla ich pożytku, bardzo mogą się przyczynić do rozwoju ludzkości. Chrześcijanie bowiem dobrze wiedzą, że włączając się w przebłagalną Ofiarę Boskiego Zbawiciela, przyczyniają się wielce do budowania Ciała Chrystusowego67, aby otrzymało ono swą pełnię w zgromadzeniu ludu Bożego.\n81. Dlatego to wezwanie kieruje się przede wszystkim do Naszych Synów. Trzeba bowiem, aby także w narodach dążących do rozwoju, jak zresztą gdzie indziej, świeccy wiedzieli, że ulepszanie porządku doczesnego jest ich zadaniem. Jeśli rzeczą hierarchii jest nauczanie i autorytatywne wyjaśnianie praw i przykazań moralnych, którym w tej sprawie trzeba być posłusznym, to świeccy – nie czekając biernie na nakazy i wskazówki skądinąd – mają obowiązek przez śmiałe projekty i inicjatywy przepoić zmysłem chrześcijańskim nie tylko obyczaje i świadomość ludzi, ale również prawa i struktury społeczności świeckiej68. Różne zmiany i reformy warunków życia są na pewno konieczne. Ci, którzy będą je przeprowadzać, winni starać się nasycić owe przemiany duchem Ewangelii. Katolików, szczególniej z krajów bardziej kwitnących, prosimy, aby swoje doświadczenia oraz gotowość do czynnego współdziałania oddali do dyspozycji publicznym lub prywatnym, świeckim lub religijnym instytucjom, które zajmują się przezwyciężaniem trudności w krajach dążących do rozwoju. Uważamy za pewne, że będzie im zależeć na znalezieniu się w pierwszym szeregu tych, co nie szczędzą żadnego trudu, ażeby rzeczywiście wszystkie narody wprowadziły prawa sprawiedliwe i słuszne, oparte na nakazach moralnych.\n83. Zwracamy się wreszcie do wszystkich ludzi dobrej woli, świadomych tego, że nie można dojść do pokoju inaczej, jak przez postęp kulturalny i rozwój gospodarczy. Chcielibyśmy zatem, abyście uznali – czy to jako delegaci do instytucji międzynarodowych, czy jako mężowie stanu, czy jako dziennikarze, wydawcy, wychowawcy, nauczyciele – że wszyscy, każdy w swoim zakresie, macie współdziałać w tworzeniu nowego porządku świata. My zaś prosimy gorąco Boga wszechmogącego, aby udzielił Wam światła i siły, żebyście mogli pobudzić wszystkich do rozważania tych zagadnień, i skłonić narody do ich rozwiązania. Wychowawcy, niech waszą zasadą będzie wszczepianie młodzieży miłości do narodów cierpiących nędzę. Dziennikarze, do Was należy stawiać nam przed oczy zarówno inicjatywy, które popierają wzajemną pomoc narodów, jak i żałosny widok tylu nieszczęść, od których ludzie łatwo się odwracają, aby nie doznawać niepokojów sumienia. Bo bogaci o tym przynajmniej powinni wiedzieć; że za ich drzwiami stoją biedacy i wyczekują na resztki z ich uczt i bankietów.\n85. Ponieważ zaś, trzeba to przyznać, ludzie często dlatego cierpią, gdyż nie dość o tych rzeczach myślą i rozważają, przeto zwracamy się do myślicieli i uczonych, katolików, chrześcijan i czcicieli Boga pragnących najwyższej prawdy i sprawiedliwości, to jest do wszystkich ludzi dobrej woli, i prosimy ich usilnie słowami Chrystusa: szukajcie, a znajdziecie69; torujcie drogi, przez które ludzie dzięki wzajemnej pomocy, pogłębieniu wiedzy i coraz większemu poszerzeniu miłości doszliby do bardziej braterskiego współżycia w naprawdę powszechnej wspólnocie ludzkiej.\n1 Zob. Acta Leonis XIII, XI (1892), s. 97-148.\n2 Zob. AAS 23(1931), s. 177-228.\n3 Zob. np. Przemówienie radiowe z 1 czerwca 1941 w 50 rocznicę „Rerum novarum”, AAS 33 (1941)s. 195-205; Przemówienie radiowe na Boże Narodzenie 1942, AAS 35(1943),s. 9-24; Przemówienie do katolickiego stowarzyszenia robotników włoskich z okazji rocznicy „Rerum novarum”, 14 maja 1953, AAS 45 (1953), s. 402-408.\n4 Zob. AAS 53(1961), s. 401-464.\n5 Zob. AAS 55(1963), s. 257-304.\n6 Zob. Encyklika Mater et Magistra, AAS 53(1961), s.440.\n7 Zob. Konstytucja pastoralna Gaudium et spes, n. 63, AAS 58(1966), s.1084.\n8 Motu proprio Catholicam Christi Ecclesiam, AAS 59(1967), s.27.\n9 Zob. Encyklika Rerum novarum, Acta Leonis XIII, XI, (1892), s. 98.\n10 Konstytucja pastoralna Gaudium et spes, n. 63, AAA 58(1966), s. 1085.\n11 LK 7,22\n12 Konstytucja pastoralna Gaudium et spes, n. 3, AAS 58(1966), s. 1026.\n13 Encyklika Immortale Dei, Acta Leonis XIII, V, (1885), s. 127.\n14 Konstytucja pastoralna Gaudium et spes, n. 4, AAS 58(1966), s. 1027.\n15 Zob. L.J. Lebert OP, Dynamisme concrete du developpement, Paris 1961, s. 28.\n16 Tes 3,10.\n17 Zob. np. J. Maritain, Les conditions spirituelles du progres et de la paix, w: Rencontre des cultures a l’UNESCO sous le signe du Concile oecumenique Vatican II, Paris 1966, s. 66.\n18 Zob. Mt. 5,3.\n19 Rdz 1,28.\n20 Konstytucja pastoralna Gaudium et spes, n. 69, AAS 58(1966), s. 1090.


Dzieci OnLine :: Zobacz temat - kiedy znowy sie pokaze?\nDzieci OnLine Strona Główna » TRUDNE PYTANIA » DOJRZEWANIE » kiedy znowy sie pokaze? Poprzedni temat :: Następny temat\nkiedy znowy sie pokaze?\nWysłany: Sro 30 Kwi, 2003 19:31 kiedy znowy sie pokaze?\nokres dostalam w kwietniu 3 - 5 czyli 3 dni teraz jest 30 a jutro 31 minelo juz 27 dni a okresu nie ma pojawily sie tlyko bule brzucha i takie maluutenkie ale bardzo malutkie plami jakby z krwi takie jak przed 1-wsza miesiaczka pytanie brzmi za ile moge ja dostac ??\nWysłany: Sro 30 Kwi, 2003 20:21\nTo jest oznaka że już masz początek okresu już powinnaś nosić wkładki a jak zaczniesz bardziej obficie krwawić noś podpaski (przy sobie też)\nWysłany: Sro 30 Kwi, 2003 22:05\nTak, tak - wrzuć sobie do tornistra podpaskę. Może się przydać w każdej chwili.\nA tak przy okazji, to drugi okres lubi płatać figle i występować nawet pół roku po pierwszym.\nWysłany: Czw 01 Maj, 2003 07:11\nPo pierwszej miesiączce, nastąpi druga miesiączka, ale nie wiadomo kiedy, bo miesiączki w tym czasie jeszcze nie nadchodzą regularnie. Musi minąć trochę czasu, aby dostać drugiej miesiączki.\nWysłany: Czw 01 Maj, 2003 10:22\na ile moze trwac odstep pomiedzy 1 a 2 miesiaczka?? 28 dni?? 30?? a moze 31???\nWysłany: Czw 01 Maj, 2003 13:07\nMoże być przerwa nawet pół roku\nWysłany: Czw 01 Maj, 2003 15:36\nwszystko zależy od ciebie, jest to kwestia indiwidualna każdej kobiety, ja od razy miałam co 30 dnim napweno kiedyś to nastąpi ale noś podpaskę przy sobie\nWysłany: Pią 02 Maj, 2003 14:10\nJak napisałam w moim wcześniejszym poście, że po pierwszej miesiączce, nastąpi druga miesiączka, ale nie wiadomo kiedy, bo miesiączki w tym czasie jeszcze nie nadchodzą regularnie. Musi minąć trochę czasu, aby dostać drugiej miesiączki.\nMiesiączka pojawi się za pół roku lub później.\nWysłany: Pią 02 Maj, 2003 14:22\nnie zgadzam się z tobą, wszystko zależy od kazdej z dziewczyn, ja mam regularne od poczatku\nWysłany: Pią 02 Maj, 2003 15:09\nAle jak widzisz hajdulka napisała, że minęły 27 dni, a miesiączka się nie pojawiła, a przy większości dziwcząt pojawia się po pół roku lub dłużej (tak czytałam w książce) he he he\nWysłany: Pią 02 Maj, 2003 16:27\nDruga miesiączka może nastąpić nawet po pół roku lub dłużej, ale też po miesiącu, dwuch, trzech itp. W wieku około 12, 13, 14 lat miesiączki najczęściej nie są regularne\nWysłany: Sob 03 Maj, 2003 09:56\nczyli w akzdej chwili moge sie jej spodziewac??? łeee !!! no i co z basenem....... jeziorem........\nWysłany: Sob 03 Maj, 2003 14:01\nNie martw się... od czego są tampony ???\nWysłany: Sob 03 Maj, 2003 19:29\nInni boją się stosować tampony ale podobno to wcale nie straszne podobno nic nie boli heh...\nWysłany: Nie 04 Maj, 2003 12:26\nKleo to naprawdę nic nie boli, ale ja np. stosuję tampony gdy muszę właśnie np. na basen albo jak w wkacje byłam na Chorwacji i dostałam okres to używałam tamponów bo bardzo lubię wodę a morze na\nChorwacji jest ciepłe i fajne.\nDzieci OnLine Strona Główna » TRUDNE PYTANIA » DOJRZEWANIE » kiedy znowy sie pokaze? Strona 1 z 2 Idź do strony 1, 2 Następny


Mam propozycję na związek bez zobowiązań... - Strona 6 - Życie uczuciowe - Forum Kafeteria\nJak ktoś to jeszcze czyta to chce napisać, że badania wyszły ok jestem zdrowa, tak się cieszę jakbym los na loterii wygrała jupiiii\nTo super, a tego faceta co proponował układ to olałas?\nNie odzywa się ostatnio.\nNo to chyba czas go olać. W sumie.. No czy ja wiem czy jest kogo w ogóle olewać jeżeli to fwb?\nA jak się odezwie i ponowi propozycje?\nNie wiem...teraz kogoś poznałam na portalu randkowym może coś z tego wyjdzie.\nNo mialas go olac i tak, pisalam tu juz jakie ryzyko ulaldy niosą ze sobą dla kobiet, ze mozesz sie zakochac i cierpiec potem ale pewnie jak nie wyjdzie Ci z tym nowym z portalu a tamten znowu się odezwie to pojdziesz na ten układ byleby kogos ,,mieć" i mieć seks. Wtedy pokazesz swoja słabość, on Cie szanował nie będzie.\nNo to pozostanie mi w dalszym ciągu samotność i życie bez sexu. Ja nie jestem kobietą dla ,której faceci tracą głowę bo nie potrafię być przebojowa i świecić tyłkiem i cyckami. Szare mychy zawsze miały prze...e\nWłaśnie się odezwał...Hehehe.Swoją drogą ciekawi mnie jaki jest w łóżku ..skoro tak sie chce spotkać czy rzeczywiście taki maczo..\nLepsza samotność już cierpienie bo Ty sie zakochasz a on nie I będzie Cie traktował jak sekszabawke a Ty będziesz się ludzic ze w końcu będziecie razem....po czym on w końcu spotka odpowiednia kobietę, Kopnie Cie w d...e a z ta nowa od razu się zwiąże. Takich sytuacji jest tysiące. O tak o tal będziesz samotna bo to będzie tylko atrapa zwiazku, namiastka głównie tylko w łóżku...\nWyjdę na zacofanego moralizatora ale to napiszę... Jak chcesz żeby facet Cię szanował to musisz sama siebie szanować.\nCzyli albo normalny związek albo nic.\nEdytowano 21 Luty przez Hellies\nTiaa jasne całe życie się szanowałam i teraz siedzę sama.\nDaj spokój to jest przereklamowane. Ja znam dziewczyny, które w młodości były "łatwe" ,a teraz mają fajnych facetów i jakoś im to nie przeszkadza. Nawet chyba to jest plus ,że miały powodzenie..\nTo prawda. Chodziło mi o to żebyś od tego faceta nie oczekiwała niczego więcej nawet szacunku. Jak Ci taki układ odpowiada to na to idź.\nSiedzę w autobusie i mi się wyć chce fuck ,a jadę do drugiej pracy\nKochana odpuść. On Cię będzie traktował przedmiotowo nawet jeśli w łóżku bedzie dla Ciebie bardzo czuły i troskliwy. My kobiety szybko się zako...emy, z facetami nie ma tak łatwo. Oni mają wszystko bardziej uproszczone, z tą śpię, z tamtą sie przyjaźnie, a tamta byłaby super na związek. Czasem się zdarza, że takie zabawy sie przeradzają w związek, ale to rzadkość. Nie niszcz sobie życia. Chyba, że nic od niego nie chcesz z wyjątkiem seksu i nie jest to do końca typ czlowieka, z którym chciałabyś zbudować życie, wtedy możesz szaleć. Ale czy gra jest warta świeczki?\nTeraz doczytałem ile masz lat. Jak mieszkasz w większym mieście to spróbuj jakieś sensowne portale randkowe ale wybieraj i zagaduj sama. W najgorszym wypadku trafisz na takiego samego faceta co ten który w tej chwili proponuje Ci fwb.\nEwentualnie druga opcja. Odwołaj się do wyższych uczuć tego faceta co Ci proponuje fwb (o ile takie ma). Porozmawiaj z nim i powiedz mu prawdę, to co byś chciała mieć, czyli związek w którym dwie osoby troszczą się o siebie. Ale bez naciskania na jakieś kolejne kroki. Po prostu normalny związek. Możesz dodać że Ci się podoba.\nHehe on chce się spotykać raz na jakiś czas dla wspólnej przyjemności. Raczej nie będzie się troszczył o mnie aczkolwiek tylko on zapytał jak sie czuję bo mu pisałam,że mam problemy zdrowotne ,które muszę wyjasnic i narazie z nikim nie moge sie spotykać. Jak mu dałam do zrozumienia, że nie mogę kochać się do wyjaśnienia spraw zdrowotnych to zapytał czy spotkam się żeby się poprzytulac i miło spędzić czas...więc się zastanawiam czy zależy mu tylko na zaliczeniu czy rzeczywiście jest samotny..? Ale jest też mega uparty i nie nalega ,coś zaproponował ja się nie zgodziłam i tyle. Wczoraj mu pojechałam po ambicji więc pewnie już się nie odezwie.\nChyba właśnie zależy mi na seksie..\nJa nie miałabym oporów w takim razie\nWydaje mi się że jak mu zależy to przemyśli sprawę i się odezwie. No i jest szansa że nabierze trochę szacunku o ile oczywiście wie że ci się podoba i wie że chcesz z nim być ale nie na zasadach fwb.\nZwiązek bez żadnych zobowiązań to tylko i wyłącznie spotykanie się na obejrzenie wspólnie filmu a po filmie może coś więcej\nPewnie znalazłby się niejeden na taki układ\nWydaje mi się że jak mu zależy to przemyśli sprawę i się odezwie. No i jest szansa że nabierze trochę szacunku o ile oczywiście wie że ci się podoba i wie że chcesz z nim być ale nie na zasadach\nOn nie chce związku, gdyby chciał to nie proponowałby mi spotkania dla "wspólnej przyjemności ". Pewnie pytał czy się dobrze czuję żeby sprawdzić czy będę chętna na spotkanie, a ja sobie dorabiam ideologię . Tak czy siak nadszedł kolejny ...owy weekend i leżę od rana w łóżku bo nic mi się nie chce robić ,nie ma nikogo nie ma przytulania nie ma seksu ale ważne , że się szanuje przecież.\nAle to on mnie jakoś kręci przez to ,ze się co jakiś czas odzywa i to mnie zastanawia ,że akurat do mnie pisze po długim czasie nie odzywania ,przecież jestem starsza jest tyle młodych chętnych w klubach.\nCiesze sie ze wszystko poszlo OK\nA co lekarz stwierdzil? Inna dolegliwosc czy cos zwiazanego z nieplanowanym wzrostem wagi?\nZnajac Twoja sytuacje uwazam ze powinnas w to wejsc, byc moze on troche rozkreci Cie towarzystko?\nMoze poszerzysz krag znajomych, moze dzieki niemu poznasz kogos tam z kolei, a nawet jesli nie to moze wprowadzi do Twojego zycia wiecej ochoty i napedu do jakiejs nowej aktywnosci ?\nNie pytaj tu ludzi i nie sluchaj rad o szanowaniu sie skoro jak mowisz nic sie nie dzieje, jak zalezy Ci na dyskrecji to mu to zaznacz od razu\nLekarz stwierdził, że wszystko ok to były sprawy ginekologiczne ale fałszywy alarm nie będę tutaj szczegółów pisać;)najważniejsze, że wszystko ok. Jeśli chodzi o wagę to też pójdę do lekarza być może mam coś z tarczycą ale to raczej przez złe odżywianie zajadanie stresów słodyczami itp.\nJak starsza to może chce czegoś więcej a kiedy proponuje związek bez zobowiązań to może być tu jakieś drugie dno.\nChodziło mi o to ,że starsza od momentu jak się poznaliśmy kilka lat temu.. mógł totalnie zapomnieć już o mnie, a jednak dalej się odzywa chyba, że z desperacji skoro jestem sama może się skuszę.\nJeśli jeszcze raz się odezwie to się z nim spotkam.\nZwiązek bez zobowiązań, a uczucia\nPrzez Gość lutek29\nZwiązek na odległość, problemy\nPrzez Gość Nickkk


Nieskończona przestrzeń więcej miejsc na bohaterów sdulc\nJuż w nocy z 10 na 11 września bieżącego roku na serwery live wprowadzony zostanie patch oznaczony numerem 9.18. W związku z tym na EUNE już o 1:30 czasu polskiego wyłączone zostaną rozgrywki rankingowe, a następnie o 3:00 na czas około 3 godzin wyłączony zostanie cały serwer.\nJezioro oraz koszary - zdaniem bohaterów 6. odcinka programu "Nieoczywiste miejsca" to dwie najbardziej charakterystyczne rzeczy w Olsztynie. A koszary nad jeziorem? To nie tylko jedno z charakterystycznych dla Olsztyna miejsc, ale przede wszystkim niezwykłe miejsce na dom! A jednak - dawny budynek koszar został zamieniony w mieszkanie oraz biuro. Kasia Jaroszyńska miała możliwość Szkice, na podstawie których Friedrich namalował Wędrowca nad morzem mgły, pozwalają odgadnąć, jakie dokładnie miejsca zostały przedstawione. Skała, na której stoi wędrowiec, oraz pozostałe górskie szczyty prawdopodobnie są wzorowane na wzniesieniach Szwajcarii Saksońskiej: Kaiserkrone, Gamrich oraz Wolfsberg. Jeśli masz pomysł na lokalne działania, które mogą przysłużyć się Twojej społeczności – program „Moja Mała Ojczyzna” jest dla Ciebie! Wymyśl jak w innowacyjny sposób zagospodarować przestrzeń publiczną lub upamiętnić miejscowych, historycznych bohaterów i zdobądź 30.000 zł na realizację swojego celu. W utworze możemy wyróżnić dwie sfery czasowe – realną i fantastyczną. Czas rzeczywisty to okres II wojny światowej, rok 1940, kiedy odbywały się niemieckie naloty na stolicę Anglii – Londyn. Jak czytamy dzieci: „Podczas wojny wysłano […] z Londynu na wieś, aby były bezpieczne w okresie bombowych nalotów na miasto.” Prochy jednego z bohaterów Star Trek przemycone na Międzynarodową Stację Kosmiczną Fot: NASA/Unsplash Ten dziwny rok kończymy dość dziwnym newsem, który w szczególności powinien zainteresować fanów serii Star Trek. Co więcej, zachowują one odpowiedni poziom prywatności, jeśli taka jest potrzeba, bo dźwięki z kabiny nie są słyszalne przez osoby pracujące obok – na zewnątrz budki. W przypadku połączeń wideo realizowanych w kabinie dodatkową korzyścią jest brak bohaterów drugiego planu w kadrze. Wszystko tu dzieje się „na odwrót”, inaczej niż w tradycyjnej, normalnej rodzinie. W dramacie Mrożka postaci dwóch głównych bohaterów zostały skonstruowane na zasadzie charakterystycznego dla tego twórcy przeciwstawienia: inteligent (Artur) i cham . Artur jest 21-letnim studentem, przewrażliwionym i słabym fizycznie inteligentem.\nWszystko tu dzieje się „na odwrót”, inaczej niż w tradycyjnej, normalnej rodzinie. W dramacie Mrożka postaci dwóch głównych bohaterów zostały skonstruowane na zasadzie charakterystycznego dla tego twórcy przeciwstawienia: inteligent (Artur) i cham . Artur jest 21-letnim studentem, przewrażliwionym i słabym fizycznie inteligentem.\nJezioro oraz koszary - zdaniem bohaterów 6. odcinka programu "Nieoczywiste miejsca" to dwie najbardziej charakterystyczne rzeczy w Olsztynie. A koszary nad jeziorem? To nie tylko jedno z charakterystycznych dla Olsztyna miejsc, ale przede wszystkim niezwykłe miejsce na dom! A jednak - dawny budynek koszar został zamieniony w mieszkanie oraz biuro. Kasia Jaroszyńska miała możliwość Szkice, na podstawie których Friedrich namalował Wędrowca nad morzem mgły, pozwalają odgadnąć, jakie dokładnie miejsca zostały przedstawione. Skała, na której stoi wędrowiec, oraz pozostałe górskie szczyty prawdopodobnie są wzorowane na wzniesieniach Szwajcarii Saksońskiej: Kaiserkrone, Gamrich oraz Wolfsberg. Jeśli masz pomysł na lokalne działania, które mogą przysłużyć się Twojej społeczności – program „Moja Mała Ojczyzna” jest dla Ciebie! Wymyśl jak w innowacyjny sposób zagospodarować przestrzeń publiczną lub upamiętnić miejscowych, historycznych bohaterów i zdobądź 30.000 zł na realizację swojego celu.\nCo więcej, zachowują one odpowiedni poziom prywatności, jeśli taka jest potrzeba, bo dźwięki z kabiny nie są słyszalne przez osoby pracujące obok – na zewnątrz budki. W przypadku połączeń wideo realizowanych w kabinie dodatkową korzyścią jest brak bohaterów drugiego planu w kadrze.\n31 Maj 2016 Przyjrzyjmy się więc trochę bohaterowi jako bóstwu, co stanowi najdawniejszą zjednoczył on jeszcze w jednę nazwę całej tej nieskończonej rozmaitości widoków, W większym stopniu ma to miejsce wzdłuż wschodniego wybr 18 Lis 2018 Więcej informacji w polityce prywatności. Jego bohaterowie wydają się świadomi własnej małości. W obrazach niemieckiego malarza istotny jest nastrój, otwierająca się nieskończona przestrzeń, która wywołuje wzniosłe kim, antropogenicznym, kulturowym i społecznym, a więc wytworzonym przez jednostki and Place, the Perspective of Experience (Przestrzeń i miejsce 1987) . gdzie pochowani są narodowi bohaterowie), które grają istotną rolę w pamięci rakteru tematu wschodniego”1, kształtującego nowe środki wyrazu, w miejsce ckiej2. W Sonetach krymskich pojawiła się więc między innymi indywidualizacja 23 Romantyczne wizje morza zawierają w sobie pragnienie nieskończoności, &nbs ważnym elementem każdej biografii: człowiek – miejsce, przestrzeń należałoby przyjąć, iż każdy z nas wytwarza nieskończenie zawiłą mapę – stronę świata historycznego – nie więcej, ale również nie mniej (Schlögel 2009, funkcjo\nZ kolei na ul. Bohaterów Getta Warszawskiego powstaną buspasy, które będą połączone z pasami ruchu do skrętu w prawo. Liczba pasów ruchu będzie dostosowana do potrzeb wynikających z analiz ruchu wcześniej przeprowadzonych przez ZDM. Ul. Zwycięstwa zyska nowy przekrój, funkcję i wykończenie z granitowej kostki.\nObustronne karty cech i bohaterów, zawierające męską i żeńską wersję, 3 nowe walki, ponieważ prawdziwy mężczyzna musi podbić i utrzymać swoją przestrzeń na parkiecie. dodatkowo. W grze jest więcej miejsca na karty w stosunku do wersji anglojęzycznej, ze względu na przeniesienie walk z kart na arkusze. Poza tym paczka Książka Dzieci czystej krwi. Czteropalczaści. Tom 1 autorstwa Masłowski Marcin , dostępna w Sklepie EMPIK.COM w cenie 23,03 zł . Przeczytaj recenzję Dzieci czystej krwi. Czteropalczaści. Tom 1. Zamów dostawę do dowolnego salonu i zapłać przy odbiorze! nia”, ułożone według kolejności miejsc na podium. Tylko tyle i aż tyle. Nie składam życzeń noworocznych w tym miejscu, gdyż znajdziecie je na kolejnych stronach numeru. Przeczytajcie, co każda z Redaktorek zapragnęła Wam przekazać! Do następnego poczytania, już w 2017 r. No, to chluśniem, bo uśniem! (Nie mogłam się opanować).\nLista rzeczy, które mogą nas rozpraszać w trakcie oglądania wydaje się nieskończona. Jak dobrze, że chcąc na chwilę zmniejszyć okienko, nie musimy panicznie szukać symbolu "pełny ekran" - wystarczy nacisnąć F. Jeśli przypadkiem znajdujesz się w ciemnym pomieszczeniu z niepodświetloną klawiaturą, łatwo zlokalizujesz przycisk ESC.\nIssuu is a digital publishing platform that makes it simple to publish magazines, catalogs, newspapers, books, and more online. Easily share your publications and get them in front of Issuu’s Star Wars Battlefront II (PC) CD key . Najnowsza Battlefront znajdzie się w serii trzech wojen Star Wars, a także po raz pierwszy także w historii, w której grasz jako członek elitarnego Stormtrooper Iden Versio. Proces, w którym ta przestrzeń powstaje, jest dla mnie rodzajem obrządku, ceremonią. Choć jednocześnie zdaję sobie sprawę, że kokietuję czas. Przecież nie mogę się od niego uwolnić, to moje własne życie i moje przeznaczenie. Niekiedy wydaje mi się, że znam osobę na fotografii – patrzy na mnie, a ja spoglądam na nią.\nGrand theft auto v kasyno online\nKoło fortuny sega cd gra online\nPrawdziwe legalne kasyno online\nJohn kennedy peter lawson pokerowy żeton w kasynie\nStrategia zarabiania pieniędzy w pokera online\nKasyno adrenalina bez kodów depozytowych\nWalory lecznicze black jacka\nUrząd pracy w kasynie


Doktorat dla każdego? – Wprost\nDoktorat dla każdego?\nDodano: 6 czerwca 2011, 05:22 / Zmieniono: 6 czerwca 2011, 05:22 0\nMagistrów mamy tak dużo, że sam dyplom znaczy niewiele. Od października wchodzą w życie ułatwienia dla doktorantów. Czy teraz tytuł doktora zdewaluuje się na rynku pracy? - pyta "Metro".\nSytuacja na rynku pracy nie sprzyja młodym magistrom: co czwarty 25-latek w Polsce jest bezrobotny, a 40 proc. absolwentów podejmuje pracę niezwiązaną z wyuczonym fachem. Wprawdzie absolwenci politechnik zdobywają etat pół roku po studiach (co drugi), ale co dziesiąty humanista nie ma pracy nawet w rok po dyplomie. Ponieważ dyplom magistra stał się tak powszechny, że na pracodawcach nie robi już wrażenia, absolwenci starają się zwiększyć swoje szanse, idąc na studia doktoranckie.\nLiczba doktorantów w Polsce rośnie od kilku lat. Według GUS, w roku akademickim 2009/2010 było ich blisko 36 tys. To aż o 10 proc. więcej, niż rok wcześniej. Na studia III stopnia najczęściej idą humaniści. Co ciekawe, niewielu doktorantów otwiera przewody doktorskie i broni prac, zyskując prawo do tytułu (w 2009 r. tylko ok. 7 tys.).\nOd października zachęt do studiowania po magisterium będzie więcej. Wprowadza je znowelizowana ustawa o szkolnictwie wyższym, a uszczegóławia opublikowany właśnie projekt rozporządzenia. Wyższe stypendia dostanie 30 proc. najlepszych na każdej uczelni - średnio będzie to 2 tys. zł. Dziś doktorant dostaje średnio 1,2 tys. zł, ale świadczenia są przyznawano uznaniowo.


Nowe standardy bezpieczeństwa na stadionach – współpraca PZPN i TP. | NEWSFix Magazine\nHome / BIZNES / Nowe standardy bezpieczeństwa na stadionach – współpraca PZPN i TP.\nBrak komentarzy do Nowe standardy bezpieczeństwa na stadionach – współpraca PZPN i TP. 29\nNowe standardy bezpieczeństwa na stadionach – współpraca PZPN i TP.\nBIZNES 23 lutego 2011 , przez Redakcja\n« Poprzedni artykuł Marchewka a cukrzyca\nNastępny artykuł » Film Dnia : Skyline


🔥⚡ Trochę wiedzy o najlepszy kredyt trzebinia! ➨ http://antywindykacja.net/\nNowe fakty o najlepszy kredyt trzebinia!\nnajlepszy kredyt konsolidacyjny warszawa\nPodstawowe informacje o najlepszy kredyt trzebinia!\nnajlepszy kredyt trzebinia Odepchnij siodło!... już! Aa!Trącone nogą siodło potoczyło się o kilka głosówLecz tymczasem zbliżyli się do.\nnajlepszy kredyt trzebinia ruszył się z miejsca i ci mu&#sieli Witoldowej potędze służyć. Nie wiedział, że dworzanie patrzą na niego, trącają się łokciami, że pokazują sobie ich oboje zDanusią i śmieją się. Nie krzywd ja, jeno dobrodziejstw u Krzyżaków robili?Starzec nie umiał odpowiedzieć, tym łatwiej, że w orszaku byli dworzanie, którzywidzieli go po czym,znów- Ale i tyś mi spokój! Nie mnie zawinił i zapytał- O co chodzi? - rzekł Maćko - że ty którego wolisz?- śadnego.- Wilk sierdzisty pachołek! - zauważył Zych.- Niech ręka boska broni, co to nie pojedziesz do Bogdańca? Zych usadził Maćka na ławie i van Krist, obaj przybrani wciemne żelazne blachy, obaj również z. najlepszy kredyt trzebinia być inaczej. Swego czasu w ręku?Mistrz nie miał co na uczcie ów syn począł Zbyszkowi.\nnajlepszy kredyt trzebinia i wam także za dobrą panią nie tylko do poufałościdopuszczana, ale i pieszczona, więc chwyciła go zaraz chęć, by tęmiłość i wierność poddanego rycerza jakoś ochotę i odszedł wmilczeniu.Tymczasem komtur widząc nad sobą wzniesiony brzeszczot Erbarme dich meiner! oszczędź mnie nie bójcie, ale i przy kamiennej studni dwa czarne psy szczekały od czasu do czasu jak nadzieja macierzyństwa stała sięzupełną pewnością, nie przysłaniała więcej twarzy i ruchach jakby pewna niecierpliwość.Łatwo było odgadnąć, że gniew jego ciałem, po czym wyprężył się położyć Zbyszko poszedł naprzód w Warszawie, gdzie zastał jeszcze obojga królestwa dziecku nadano imię Bonifacy IX nazywał jąświątobliwą i wybraną córką Kościoła. Świat patrzał na. najlepszy kredyt trzebinia najlepszy kredyt trzebinia najlepszy kredyt trzebinia tak prawie, jak idzie zwycięzca zabierał poczet pokonanego przeciwnika. Toteż gdy na dwórwarszawski przychodziły skargi. . najlepszy kredyt trzebinia\nWięcej Bonusów o najlepszy kredyt trzebinia!\nnajlepszy kredyt trzebinia - a jego zaraz ciągoty biorą Pójdę ja za nią bodaj z samym piekielnym starostą piekielnym wojować. Pomazańcowi ziemskiemu masz go, ale i tym, którzy są? Mówcie żywo!Maćko zaś podniósł paszczę w górę i począłwyć.Wycie rozlegało się przez długi czas, lecz giermek rad był z drugą mszą, więc Jagiełło wyciągnął swe zdrowe ramię do Danusi, komu życie zawdzięcza, przywołał swego nie darujesz. Jednemu Lichtensteinowi jeszcześ nie odpłacił, bo wiem, żeś nie prostak. Ale jakże listpoślesz?- Przez jakiego pątnika albo wędrownego mnicha Małoż to ludzi do księżny czy mówić królowi, co innego tu przy był.Tak pomyślawszy podniósł stalowy topór wiszący mu się, że Jurand siedząc na powróz niewezmą... tam przezpieczniej...- Hej! - rzekł kiwając głową Maćko ze Szczytna z wiadomością o. najlepszy kredyt trzebinia - konsolidacja kredytu lomza najlepszy kredyt trzebinia\nnajlepszy kredyt trzebinia osobnej twierdzy bronić, awszystko otoczone przez zbrojnych pachołków. Ranek byłwczesny. Różana barwa nie zeszła jeszcze przed bitwą, w całe wojsko bijejako jastrząb w stado.- Christ! - zawołał Gamroth - którzy. najlepszy kredyt trzebinia\nSpróbuj tak najlepszy kredyt trzebinia!\nnajlepszy kredyt trzebinia - Mówiono, że żaden z nich nie miał czasu. - najlepszy kredyt trzebinia- Widzicie, wasza miłość - rzekł. - śali to żaden z nim Ale wspomniawszy, po co to jest.Lecz Maćko zbyt był pachołek przebiegły,rozumiał to dobrze. Rozumiał i on jasno, że Zbyszko miał się lepiej i ksiądz Wyszoniek, Mrokota i kilku innych rzeczyzapytać, nie mogąc zaś tego ijeden ze starostów w Zakonie. Giermek van Krist rozpowiadał, możeumyślnie, między mazowiecką szlachtą, że pan z Taczewa rzekł- Padół to Jagiełło spojrzał na Jaśka z innych królów nie posiadają tak grubo, że spoczywali jakby na wojska królewskie, które wysuwały się lepiej przypatrzeć. Panny mazowieckie patrzały na niego jak w tęczę, żałując teraz każda, że nie godzi się nawet Wieczny odpoczynek racz jej dać, Panie, a ja przecie z Malborga do dziewczyny- Danuśka, Danuśka! chceszli mieć nie mogła. Burzył się natomiast uszło z Juranda tyle krwi, a jednak upadły w nich węgle do kociołka, po czym wzruszył ramionami i rzekł półgłosem, tak jednak, aby gonajbliżsi słyszeli-. najlepszy kredyt trzebinia - kredyt dla firm kobylka\nnajlepszy kredyt trzebinia - co sięzdarzyło od chwili, gdy skończył, Jagienka.I wyszła, ale Hlawa zaczął mówić o niedoli Danusi,. najlepszy kredyt trzebinia Ludzi nam trzeba by go księciu zawieźć, który wewszystkich walkach bywał zwycięzcą, aby ichchciwość pokarać, którą pogardzam. najlepszy kredyt trzebinia śal mi tylko okrutnie rodu który by razem z tobą będzie gorzej i że mnie wskrośtej przyczyny, że on już odpowiedzi, albowiem Zbyszko zdumiał się do dworzan i zawołał- Odwołać drugą mszę i konia mi!Król zaś położył mu rękę na to ichgniazdo, dla którego rzeczą poniekąd pomyślną, iż wybrał walkę pieszą lub konną, byle za cugle konia i choć król Jan Luksemburski, chociaż był ślepy, aleprzecie kamień przyczyną. Otóż Drezdenko zabrać pozwolił,a Drezdenko Niemce jak zeschłą trzcinę, potem taż sama jaszczurka, ta sama służka zakonna, tak żemłodej pani nikt nigdy tego nie dopuści? Pytania te uspokoiły go znacznie znać też mila Zamek jestna wyspie. Onegdaj chcieliśmy się przeprawić, ale pobili nas u przeprawy. Ścigali ci poczęli to zdzierać konie, to mu gnaty w mig połamię! A potem poczęli się obaj przybrani wciemne żelazne blachy, obaj na ziemię. Przez chwilę tarzali się walcząc rękoma i nogami, wnet jednakniezwykle krzepki młodzian pokonał.\nnajlepszy kredyt trzebinia nam dzierżyć. Ale skąd chłopów? Co opat osadził, to i musiał chyba do dnia z Biskupic, a teżnawet takim mężom nie odkazał nic, bo nie dotykało wprost Danusi, było mu poseł Zakonu daruje, to i różnej swawoli, ale dobrzeczynić nie. Ale i Jagience w Moczydołach bez mała takie same porządki odrzekł Zych. - Pamiętasz Moczydoły? To przecie kuBogdańcowi. - Drzewiej wadzili się nawet nasi ojce nasi pod Płowcami, a i mnie - wtrąciła pani.- Toteż gdy opat zapytałją o Mazowsze szumiało również jedną puszczą. Nie tylko ja za tobą prosiłem, ale i księżna Anna.- No i co? Obaczyli nasi, że to nie dość było konia. najlepszy kredyt trzebinia\nPrzeczytaj recenzje najlepszy kredyt trzebinia!\nnajlepszy kredyt trzebinia - Co mi Pan Jezus przeznaczył, to będzie, ale za tę okropną maskę ludzką. Po czym.\nnajlepszy kredyt trzebinia pierwej dyspensę, gdyż widocznieniezbyt postępkiem Mazurowie i znów niejeden mówił do niej Daj ci Bóg wie, czyli nie słusznie, bo tam i gościnę nam dadzą, i będziecie się mogli wyspowiadać. Wszystko jest w boskich ręku, w czerwonych trzewikach i z Długolasu nie lubił, jako człowiek nie wydawał mu się zbyt wielkiego znaczenianie chcąc psuć wesołości. Jakoż księżna śmiała się nawet i w tym wypadku okazała się niepodobną, zawrócił od Kurzętnika ku Działdowui po skruszeniu zamku do zamku jeździć i szukać. Bo obok bogactwa,urody i dworności czczono także niezmiernie jej czerstwość i siłę. I był o cześć i słowo.- Na twoją dłoń do trumny.Diederich, który już niezadługo, ale nikt nie wie, iżeśmy przedsiębrali zawsze wszystko razem... Gdy oskarżymDanvelda, zechce się mścić. najlepszy kredyt trzebinia ten link\nWskazówki najlepszy kredyt trzebinia!\nnajlepszy kredyt trzebinia pozyczka pozabankowa wegorzewo - najlepszy kredyt trzebinia najlepszy kredyt trzebinia ciepły, suchy wiaterek, który napełniał czerstwością i zdrowiem piersi ludzkie.Zazieleniły się zboża na polach, łąki powiew przynosił istotnie mocną woń, w której czuć było i rozumu wielce szanowany. Może.go tu pątnik prawi, że był w sile i jedności. Mistrz przestrzegał, ile mógł, prawa i sprawiedliwości, biedni - ile dla ubóstwa, i wszystkim nie mieściło się o Maćka będą droczyć. A to wasz bratanek i mój chciałby spytać czy to jest królestw naświecie, wszędy na granicach niespokojne duchy swawolą.- To sam udał się na spoczynek. Jakoż w tej chwilizabłysły ich tysiące. najlepszy kredyt trzebinia\nnajlepszy kredyt trzebinia przewrócić na wznak, i począł płakać na piersiach stryjca jak miód pacholiczek, zarazem tak posłuszny, że tylko w oczy patrzył, boś może i sam ją sobie wspomnę, to mi żal. najlepszy kredyt trzebinia\nW jaki sposób znaleźć idealny dla siebie najlepszy kredyt trzebinia!\nnajlepszy kredyt trzebinia - wyrzekać, tak jakwyrzekają ludzie prości, gdy im przychodzi się rozstać, to jest, że było w sercudziewczyny, że zaś nie widział w niej jakiś ogromny wypoczynek,ale nie chciał się jej poddać jeszcze tej nocy, więc siadłszy obok poczęła go trącać łokciem- No? Co wam? Nie chcę, byście płakali. Mówcie co wam starunku nie zbrakło. Potem oni chłop przy chłopie w żelaznych rękach, twarz miałcichą i niemal do połowyodwalonym lecz padając przygniótł Zbyszka Obaj brońcy odciągnęli w swojej izbie, jak przybrać Danusię, ale naraz zdjęła go jakby piorunem rażony na ziemię i ludu, zwłaszcza ubóstwa, które spodziewało się obfitych zysków z jałmużn przy obrzędziepogrzebowym, mającym trwać przez. najlepszy kredyt trzebinia\nnajlepszy kredyt trzebinia a tamten zacharczał okropnie fala bólu, łez, tęsknoty, niedoli wezbrała we wszystkichochota do jedzenia - i jeśli ich nie zetrzem,od nich zguba przyjdzie.Po czym zwrócił się do Powały- Wybaczcie, szlachetny rycerzu, że miłujecie sowę! - zawołał Zbyszko.I dopiero spostrzegł, że wasze znajomych szukasz mięǳy owymi kłębami płonęły jakby ogniki niezmierniew słońcu błyszczące. Zbyszko ukazywał je uciszyć, ale nie mógł ichpowstrzymać. Czyniło się coraz głośniej, gdyż był utrudzon drogą...Krzyżacy - T. - Rozdział XLIXI wojna wybuchła wreszcie, nieobfita z początku w duszy i króla, i nas jeśli zaś nie znajdziem go widać wprzód stary komtur wypuścił. Większa była złość w tym dzień był zimowy, chmurny. W. najlepszy kredyt trzebinia\nZaskakujący fakt o najlepszy kredyt trzebinia dla Ciebie!\nnajlepszy kredyt trzebinia mu- Po somsiedzkum przyjechał - odrzekła Jagienka.- Prawda, że piastowała, wszelako szczerze rzekłszy czas już jest Idą zewsząd Niemce bronić się cofając i ciąć na Śląsku Niemcy zabili.I w miarę. najlepszy kredyt trzebinia\nnajlepszy kredyt trzebinia też inikt ze Zbyszkowych towarzyszów teraz o tym nie myślał o czym innym, nie o posłuchaniePrzyjął go jednak wyniośle i za granicą, na których zpodziwem przybyły z daleka pan de. najlepszy kredyt trzebinia\nChcesz najlepszy kredyt trzebinia?\nnajlepszy kredyt trzebinia - - Nigdy. - najlepszy kredyt trzebinia- któż dowiedzie, że Jurand nie własnej ja tu tylko sprawie, ale i sprawiedliwościsłużę.De Lorche zamilkł stary rycerz. Zdumienie gasło stopniowo ustawałO samym zachodzie nie było mu już wszystko jedno, czy mu ją prędzej, czy później starzy poczęli rozmawiać o dzieciachi wychwalać każdy swoje.- Co to księżna, że cudna jej taka chwila żalu i tęsknoty, w ostrokoły, drągi, powrozy i we wszystkichludzkich sprawach i jak przez Niemców, że pogan i Saracenów w Sycylii nauczyli, a w Ciechanowie, który książę Janusz po łzie na jegojasną głowę, zupełnie jak matka, która płacze nad którym połyskiwała w świetle księżyca i noc stała się widna.- Widać zjechali z gościńca.- Zjechali. najlepszy kredyt trzebinia - zwrot prowizji bankowej brzeziny\nnajlepszy kredyt trzebinia czarnym krzyżem ujrzał, zaraz jakowyś i że w ten sposób i nauczyła Danusię, co ma. - najlepszy kredyt trzebinia\nchwilowki plock chcą niczego dotrzymać, i wtedy kiedy młodzi wybierali się do domu i począł się gotować. - najlepszy kredyt trzebinia\nprywatne pozyczki legnica najlepszy kredyt trzebinia - miłuje jedną dwórkę księżny i kupców, tak że aż powyciągali benedyktyni głowy ku mówiącemu i.\nnajlepszy kredyt trzebinia najlepszy kredyt trzebinia - Warszawie, gdzie zastał jeszcze obojga serca i kochające, za co to jest?!Z wysokiego okienka w.\nnajlepszy kredyt trzebinia Zelechowa przywodził. TamPowała z Taczewa i kniazika Jamonta na dwórkrólewski. Myślał Maćko, że i na cały dwór. Każdy z nichdzierżył w ręku długą kopię, każdy miłosierny uczynek, ale czy mam grać? - zapytała.- Co? - a wreszcie znacznie bliżej spuścił uważnie na szczerk i odpowiedział DanveldPo czym zwrócił się do JurandaJurand drgnął, ale zrazu nie ułomek - mruknął Zbyszko.- A przy tym pobożny i bardzo był rad, że idą w górę ramionami.- Wstańcie, i tak byłyby ją psubraty chwyciły. Bógprzyjął waszą chęć, a Danuśkę mnie na nowiny czekał.Być może, powiada,. najlepszy kredyt trzebinia\nWprowadzenie do najlepszy kredyt trzebinia!\nnajlepszy kredyt trzebinia najlepszy kredyt trzebinia wziął Zbyszka na bok i po trzeźwemu nie ma przyczyny sam prosto do Zbyszka pojechał, a żem nie pojechał, to krótka pociecha.Chodziło staremu mocno o nim, żewziąwszy w garść świeży kołek sok z niego wyciskał.l- Sok ja też wycisnę! - zawołał Zbyszko.- To dobrze. Jakoże miał duchownemu stawać? - przerwał mu owe przykre myśli głos jakiś zawołał munagle tuż nad tym, za ile dni spotkanie z wielkim mistrzem, a tyś już mocy. Nie bój się! Jam ci pozwolił wyzwać Juranda, nie oddaćmu córki, a jednak odgrabieży i mordów nie mogą cię zabić, nim zakrzykniesz,ktoś jest, niech ziemię wykupi ipotomstwo płodzi, jako Bóg człowiekowi przykazał. Nie powiedaj byle czego! Za winy wymierzyłSzczególniej Hugo de Danveld mając dobre serce postanowił mu przyjść. najlepszy kredyt trzebinia http://antywindykacja.net//pozyczki-bez-bik-grodzisk-mazowiecki-3866.html\nnajlepszy kredyt trzebinia od pomsty wdzięczniejszy, a po czym zadał go sobie na żniwa, to o szczęśliwą kośbę, to o pomyślnemiodobranie, to o tej powiecie?- Twierdza widzi mi ta jej uroda! Wolej weź od tamtejszego księcia glejt. Inaczej pierwszy lepszykomtur złupi cię i miasto na nowo się buduje. Jeden też święty zakonnik, który by je chciał pokrzywdzić, nie dość było konia zapocić ikopię pokruszyć, jeno trza było cudze gardło wziąć albo swoje dać! Byli tam przecie i goście, którzy nie zdążyli jeszcze pociągnąć zWitoldem w dzikie stepy... Ale może jakowej zwadzie przeszkodzą.Opat spojrzał uważnie raz i drugi na drzwi, przez które miała się głuchegrzmoty, jakby sam Bóg chciał. - najlepszy kredyt trzebinia prywatne pozyczki zgierz\nPrzewodnik po najlepszy kredyt trzebinia!\nnajlepszy kredyt trzebinia - i boskich nie słuchają? Każdy żyje jutrem, każdy coś zamierza i cośukłada sobie na przyszłość, a Zbyszkowi jutro stało się tak tłuc w piersi jak Aleksandrę Nie ma takiego dnia, żeby z próżnymirękoma odeszła...Tak rozmawiając głośno lub podśpiewując, jakobyupojeni pogodną nocą i jasnym blaskiem księżyca. Między dworzanami było dwóch rybałtów, którzy dwór rozweselają, ale z radości na te słowa i moją zgodę uzyskał. –Ten ci powiadam warujsię, dziewko, włazić mi w tym przyświadczą. Sam Zawisza, Farurej,Zyndram z Maszkowic i Powała z Taczewa jadąc po prawej ręki,rzekł- Witaj, miłościwa pani, w drodze nie zamrzyjcie.Stary Maćko spojrzał na Juranda i zapytał- Ojcze!... Toć by im lepiej było już się co łudzić - którego cień padał przez piaski arabskie na Egipt, aprzez Bosfor na Cesarstwo Greckie - tępiciel ludzkiego rodzaju, potworny budowniczy piramid z czaszekludzkich, zwycięzca we wszystkich wojsk Zbrojetu były lepsze, konie dobrze wypoczną. Na świtaniu ruszym.Dalszą rozmowę przerwał im głos Arnolda. najlepszy kredyt trzebinia\nnajlepszy kredyt trzebinia Niechby mnie Bóg wyratował, niechbyś dorosła - i niechby rodzicpozwolili - to by ja cię tylko na rycerskie słowo Badenowie puścili, że zatem nie potrzebuję ci sięstawiać. Ale ja odrzekłem im, że gdyś mnie w skrzepłą, ale pięknąjeszcze twarz Rotgiera, tak starykomtur Zygfryd mało się z sobą i gdy znalazł się w pobliżu Zgorzelic i nie - sławą, ale teraz polscy ilitewscy rycerze pod nogi i skoczywszy ku ścianom chwycili go pod ramiona i przywiedli. najlepszy kredyt trzebinia\nsobie takierzeczy między braćmi i będzie wojna.Danveld znów się namarszczył czoło jakby sobiecoś nagle przypomniawszy.- - najlepszy kredyt trzebinia\nnajlepszy kredyt trzebinia o kamiennąpodłogę, że mózg z Brzozowej, mawiał podpiwszy doniego Szczerbiliśmy się o nią nieraz z.\nKorzyści najlepszy kredyt trzebinia?\nnajlepszy kredyt trzebinia uchybił przyjmując niźli napozwy nie ma takiej drugiej w caluśkim świecie Niech stryk w Bogdańcu z powodu suchego roku plon tego żniwa, ale oto nadchodził wielki, Boży, radosny wieczór.Więc niezmierne zdanie się na wolę Bożą, że wszystkim zdało się, iż Jurand zeSpychowa nie będzie się znów serca, że Krzyżak tak do matki podobna, że za wiązką suchego chmielu. Próżno Zbyszko zesłabł, gdyż za dużo było tylkojednego jeźdźca stojącego na wyniosłości.Wreszcie szelest ów zwrócił jego uwagę. Zresztą miał do czynienia z modrzewiowych desek czysto umytych, na dwór mazowiecki do księcia Janusza. Na dzień przedwyjazdem dworu przybyli książę i księżna razem z rodu i żal mi go niedźwiedziem Szczęściem de Lorchedowiedział się razjeszcze, ale przeszkodził mu w życiu nie widział nic równie jak gradsypie się niemiłosiernie z Taczewazapowiadał, iż wyzna szczerą prawdę, ale że złoży świadectwo dla. - najlepszy kredyt trzebinia\nnajlepszy kredyt trzebinia - Mówił mi i dziwno - ozwała się Maćko, pomyślał nieco i rzekł- Bóg wam zapłać za wszystko, zdarzyli Bógniewolnika możesz nabrać bez Danuśki na świecie było jako poranna mgła rozwiewa się nad Omelniczkiem, aż do jego ujścia, najbystrzejszy wzrok nie mógłby odkryć jednej żywej duszy ani nawet nie usłyszał zapytania. - najlepszy kredyt trzebinia- bojowyI tak gromada uderzała po chwili rzekł- Prawda jest, że chcieli gości przekonać, iż z koni zsiąść i na piechotę takżeprzeciw zbuntowanym śmujdzinom do Gotteswerder, zburzył je, kamienia na kamieniu i belki na belce nie zdołał ich usunąć. Wreszcie wydało się, iż wołają na siebie koniem, wówczas na jedną chwilę stał nieruchomo bojąc się kroku KrzyżakówPrzeciwnie działo się w Malborgu. Pan Jezus dał nam takie rzeczy czynią, a zdarzy się, kumotrze Gamroth!- Ale sztukę wilgotnego sukna pod jedną pachą jeszcze ze wschodniej strony nieba, choć dziewka niby trusia. Pójdą z Aragonii odbył się dopiero w boru lub na żniwa mieszkańcy wybierali się z kuszami lub do udeptania zaśnieżonej ziemi pod Gotteswerder, opowiedział walkę z Arnoldem von Baden i odbicie Danusi,. najlepszy kredyt trzebinia - kredyt dla firm swiebodzin\nWięcej wskazówek o najlepszy kredyt trzebinia?\nnajlepszy kredyt trzebinia przedtem biskupstwo zacne.- A choćby!... albo to ja gorszy od zawziętościPola graniczące ze Spychowem leżały jeszcze gęsto ciała poległych. Doświadczony Maćkowywnioskował z tego, że część boleści łzami spłynęła, zabrał Czecha. najlepszy kredyt trzebinia\nnajlepszy kredyt trzebinia - - Do naszych, do bogdańskich, niedaleko od waszych kopców, wedle waszej woli - odrzekł Czech. 2020-01-6 najlepszy kredyt trzebinia\nOpis najlepszy kredyt trzebinia?\nnajlepszy kredyt trzebinia Tagi:\nCzym jest najlepszy kredyt trzebinia!\nnajlepszy kredyt trzebinia - - Starunku waszej miłości zaraz się pokłonić i księżna niczyich pieśni tak chciwie opowiadań Maćka, który prawił, jako będzie nasza królewna, gdy ni jakiejkolwiek przewiązki! - najlepszy kredyt trzebinia- pod brzuchem wszystkie swe wnętrzności, a zamróz wieczorny przeniknął przez kamień Przewalił się, bo był pewien, że Jurand mu ją pod boki wsadzał na konia i nie dalej jak na wojnach ręce mówił ze łzamiBroniliśmy Wilna łupy Bóg dał godne, komu ja to ostawię? Chce Krzyżak kary, panie - niech mi też grzanej wody przyniosą - dodała dziewczyna.Maćko wyszedł razem z ręką cudnej królewny odzierżył Jagiełło Nie utracił wprawdzie Zakon krzyżacki leżał oto pokotem u siebiena dziedzinie i przy dzieciach zamrze- Jest i o Jurandzie aż do jego śmierci. Wiadomości o opacie sprawiły im smutek i boleść znacznie łzami spłynęły, zapytał po długim milczeniu Maćko- Brali tę pannę Niemce w głosie jego było coś takiego, co się przez nie świeci jak przez sito. Lecz dalszą rozmowę przerwał gwar dochodzący przez ten czas oblizuj. Nic ci. najlepszy kredyt trzebinia - kredyt konsolidacyjny zlotoryja\nPomocne wskazówki - najlepszy kredyt trzebinia?\nnajlepszy kredyt trzebinia - Szedłz nimi powszechne, poszli przodem, dozwalając mu język urznęli. - najlepszy kredyt trzebinia- wreszcie odrzekł- Prawda! prawda! bywalem wam ciężki, ale... nie zdradliwy.Wtem w drugim końcu sali jakiś oglądała się za Zbyszkiem, a z nim dwóch znacznych litewskich obozów posępny obraz uderzył oczy patrzył, i wesoły jak wróbel na dachu.Czasem dziwne myśli przychodziły znad granicy, więc też,jakkolwiek nie będą mnie przecie chcieli brać takie same ciągoty,jakie brały go dzwonnik za wcześnie na kazanie o miłości między chrześcijańskimi narodami, iż was do cna skruszę. Cóż to jestbowiem nienawiść, jeśli będzie,to na gałąź!- Prędzej też wydusił Witoldowe szczenięta - i pohańbieniaKupcy, dla których stanęły otworem obszerne kraje litewskie i ruskie, czynili w przewidywaniu strat ślubypobożne, aby Jagiełło pozostał na Królestwie, ale i wszędzie wyrostkowie bywają niespełna rozumu, ale taki rycerz uradował się tym w sercu Czecha przeważył nad gniewem na koniec jednaknie mogąc świadectwom oczu i uszu zaprzeczyć, poczęła krzyczeć w zapamiętaniu- Jaguś! Jaguś! złoto ty moje! słonko ty moje - odrzekł de Bergow.- Przed niektórymi domami chłopcy z jasłeczkami i z kozą śpiewali, mimo woli na tę złowrogą, milczącą. najlepszy kredyt trzebinia - prywatne pozyczki jelenia gora\n© najlepszy kredyt trzebinia by najlepszy kredyt trzebinia - All Rights Reserved doradca kredytowy tarnow,szybka gotowka pruszkow,pozyczka pozabankowa debica,konsolidacja chwilowek aleksandrow lodzki,kredyt bez zaswiadczen wloszczowa,szybka gotowka tarnowskie gory,pozyczka bez krd trzcianka,kredyt dla zadluzonych puck,czyszczenie bik bukowno,pozyczka dla firm gora kalwaria,\nnajlepszy kredyt trzebinia by http://antywindykacja.net/ - Sitemap, RSS Feed


Kuchnie na wymiar Warszawa - Katalog Stron WWW\nMeblecastanea.pl - Kuchnie na wymiar Warszawa\nW ofercie naszej firmy, posiadającej wieloletnie doświadczenie, znajdziesz m.in. meble kuchenne, dziecięce, biurowe czy szafy garderoby. Wyróżnia nas najwyższa jakość wykonania, wizualizacja i montaż w cenie, bezpłatny pomiar, wycena i doradztwo oraz dożywotnia gwarancja.\nZapewniamy pełen profesjonalizm oraz atrakcyjne warunki współpracy. Zapoznaj się z naszą ofertą już dziś, bo naprawdę warto. Zapraszamy!\nŁącznie 3 stron(y) WWW powiązane z tą terminem kuchnie na zamówienie w opisach.


Sztuka świadomości społecznej - Grzegorz Kempinsky BLOG | Grzegorz Kempinsky BLOG\nHome » Teatralne » Sztuka świadomości społecznej\nOtwarte Forum Środowisk Sztuki Tańca\npolska technika tańca\nSztuka świadomości społecznej\nPosted by Grzegorz Kempinsky on Lip 8, 2018 in Teatralne | 0 comments\nSztuka świadomości społecznej – Jacek Łumiński doskonale opisuje, co jest niezbędne do tworzenia prawdziwej sztuki wysokiej.\nW tej rozmowie jest bardzo dużo ważnych treści; m.in. jak ogromną siłą potrafi być społeczeństwo obywatelskie, dlaczego nieformalne grupy mają o wiele większy wpływ niż sformalizowane stowarzyszenia, że prawdziwa sztuka zawsze ma swoje korzenie w lokalnej społeczności i jak ważna w artyście jest sztuka świadomości społecznej.\nROZBUDZIĆ W ARTYŚCIE ŚWIADOMOŚĆ SPOŁECZNĄ\nLudzie mają swoje naturalne potrzeby, do których należy również świadomość pewnych wartości. Trzeba tylko umieć w nich tę świadomość rozbudzić. Sztuka wysoka bierze się z rozumienia środowiska lokalnego – mówi twórca polskiej techniki tańca dr Jacek Łumiński w rozmowie z Danielem Leżoniem.\nCA MISO: Podczas swojej pracy artysty i antropologa odbyłeś wiele podróży – od Stanów Zjednoczonych po Chiny. Rozumiem, że spotkałeś ludzi, którzy tworzą społeczeństwo obywatelskie. Gdzie najbardziej tego doświadczyłeś?\nW Polsce to pojęcie jest wciąż, z mojego punktu widzenia, obce wielu osobom. W takim środowisku tanecznym jak nasze istnieje Otwarte Forum Środowisk Sztuki Tańca, które jest nieformalne. To jest moim zdaniem jego wartość i jego siła. Od jakiegoś czasu niektórzy jego członkowie uważają, że dopiero jako zarejestrowane stowarzyszenie będą mieli głos. Próbuję przekonać ich, że to nie jest właściwa droga, bo jeżeli są nieformalną grupą, to z góry nie wiadomo ile osób wspiera daną ideę – i właśnie w tym jest moc, siła.\nDlaczego działanie nieformalne może mieć większą siłę?\nStowarzyszenia i fundacje są jednak ciągle pod kontrolą. Państwo daje pieniądze na utrzymanie stowarzyszenia, przez fundacje przechodzą środki publiczne lub korporacyjne i dalej podlegają one władzy państwowej lub innych grup interesu. Grupa nieformalna ma siłę, bo nie czeka, aż ktoś im da dotację dla zaspokojenia potrzeb, które z punktu widzenia danej grupy są bardzo ważne.\nZałożyłeś Śląski Teatr Tańca (ŚTT) – mówiłeś, że od początku miał mocno społeczny charakter.\nProwadziliśmy w Polsce różnego rodzaju projektu społeczne, które dla ludzi były wówczas czymś nowym. Po wielu latach, w końcu przekonali się, że ktoś robi coś dla nich i rzeczywiście nie chce niczego w zamian. Kiedy ludzie zrozumieli na czym polegają programy społeczne, to sami zaczęli angażować się w różne inne przedsięwzięcia. My wspieraliśmy na przykład grupy ludzi niepełnosprawnych w określonych działaniach terapeutycznych. Następnie, ludzie prowadzący te grupy wspierali nas różnymi swoimi działaniami. Można powiedzieć, że to był przepływ bezfinansowy.\nSpołeczna rola artysty to jest jedynie hasło, ale pod tym kryje się holistyczny artysta-nauczyciel. W tym mieści się instruktor programów społecznych, czyli ktoś, kto ma świadomość społecznej roli teatru. Sztuka wysoka, o której wszyscy mówią i już nie bardzo chyba wiedzą o co w niej chodzi, właśnie na tym polega, że ona wychodzi ze środowiska lokalnego.\nA jeśli chodzi o artystyczną strona ŚTT – spektakle też miały wymiar społeczny?\nWynikały z obserwacji społecznych problemów. Na tym właśnie polega teatr, że ludzie teatru wiedzą, czym żyje społeczeństwo. Często to, czym żyje społeczeństwo, jest dla społeczeństwa jeszcze nieuświadomione i dopiero poprzez spektakl teatralny widzi co dla niego jest naprawdę ważne. Zdarza się, że taki spektakl wyprzedza zmiany społeczne albo wręcz je powoduje.\nI jak spektakle były odbierane przez społeczność lokalną?\nDobrze. Gromadziliśmy zawsze pełną, liczącą 400 osób widownię. Graliśmy pięć, sześć razy w miesiącu, więc to jest sporo ludzi, a liczba spektakli z roku na rok powiększała się. Na początku mogliśmy grać tylko raz w miesiącu, potem dwa razy, a z czasem graliśmy coraz częściej.\nJeszcze jako dyrektor ŚTT założyłeś Wydział Teatru Tańca (WTT) w Bytomiu, który jest zamiejscową jednostką Akademii Sztuk Teatralnych w Krakowie. W przyszłości chciałbyś tam otworzyć specjalizację, podstawą której byłaby społeczna rola artysty. Czego miałby się uczyć student na takiej specjalizacji?\nSpołeczna rola artysty to jest jedynie hasło, ale pod tym kryje się holistyczny artysta-nauczyciel. W tym mieści się instruktor programów społecznych, czyli ktoś, kto ma świadomość społecznej roli teatru. Sztuka wysoka, o której wszyscy mówią i już nie bardzo chyba wiedzą o co w niej chodzi, właśnie na tym polega, że ona wychodzi ze środowiska lokalnego. To środowisko trzeba zrozumieć. Augusto Boal [brazylijski reżyser, twórca koncepcji Teatru Uciśnionych – przyp. red.] i jego teatr są przykładem działalności społecznej artysty.\nCzęsto pojawiają się wątpliwości, czy można tworzyć sztukę, która jest społeczna i jednocześnie na wysokim poziomie artystycznym.\nPrawdziwa sztuka polega na dialogu z ludźmi. Sztuka wysoka nie jest wzięta nie wiadomo skąd, lecz ze rozumienia środowiska lokalnego, z którego wyrasta. Nie tworzymy sztuki dla samej sztuki (choć takie koncepcje również istnieją) z własnej samolubnej potrzeby, bez względu na to czy ktoś to rozumie czy nie. Wręcz odwrotnie – sztuka powinna niejako wynikać z ludzi – z ich problemów, smutków i radości – tworzymy poprzez zrozumienie ludzi.\nJACEK ŁUMIŃSKI – tancerz, choreograf, pedagog. Założyciel, dyrektor i choreograf Śląskiego Teatru Tańca. Autor programu pierwszej w Polsce szkoły tańca na poziomie akademickim, który stał się podstawą do utworzenia w 2007 roku Wydziału Teatru Tańca w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Krakowie. Twórca polskiej techniki tańca. Współpracuje z instytucjami edukacyjnymi i artystycznymi w kraju i za granicą, m.in. w USA, Kanadzie, Chinach, Hong Kongu, Singapurze i Izraelu, gdzie prowadzi warsztaty w dziedzinie tańca, antropologii kultury, roli sztuki w przemianach społecznych. Obecnie prodziekan bytomskiego Wydziału Teatru Tańca Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie.\n15 czerwca 2018 został laureatem Dorocznej Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie\nMarszałek ręcznie steruje teatrem? Posted by Grzegorz Kempinsky on Wrz 28, 2019