ŚWIADOMOŚĆ NARODOWO-HISTORYCZNA ŚRODOWISKA AKADEMICKIEGO W TBILISI - PDF Free Download\nŚWIADOMOŚĆ NARODOWO-HISTORYCZNA ŚRODOWISKA AKADEMICKIEGO W TBILISI\nDownload "ŚWIADOMOŚĆ NARODOWO-HISTORYCZNA ŚRODOWISKA AKADEMICKIEGO W TBILISI"\n1 RUCH PRAWNICZY, EKONOMICZNY I SOCJOLOGICZNY Rok LVIII zeszyt ANDRZEJ FURIER ŚWIADOMOŚĆ NARODOWO-HISTORYCZNA ŚRODOWISKA AKADEMICKIEGO W TBILISI CEL I WARUNKI PROWADZENIA BADAŃ Gruzja z powodu położenia geograficznego, na styku Europy i Azji, jest krajem wielonarodowościowym, w którym obok gruzińskiej większości (66, 8%) mieszkają przedstawiciele kilkudziesięciu innych narodów 1. Rosjanie, Ormianie, Azerowie, Osetyjczycy, Abchazi, Grecy, Żydzi, Kurdowie i przedstawiciele innych grup etnicznych przez wiele stuleci wspólnie z Gruzinami kształtowali oblicze kraju. Ich zgodne współżycie zakłócały często konflikty, w których tle z reguły pozostawały różnice religijne i kulturowe. Prawosławni Gruzini zawsze zdawali sobie sprawę ze swojej odrębności od muzułmańskich Azerów czy gregoriańskich Ormian. Gruzja jest zatem niezwykle ciekawym miejscem badania stosunków narodowościowych. Wyjątkowe miejsce w tym górzystym zakaukaskim kraju zajmuje jego stolica - Tbilisi. Miasto zamieszkuje obecnie ponad mieszkańców, czyli około jednej czwartej ludności republiki. Jest ono centrum politycznym, kulturalnym i opiniotwórczym, nadającym ton życiu całego kraju. Europejczykowi trudno zrozumieć przywiązanie Gruzinów do swojej stolicy. W języku gruzińskim nazywają ją oni deda kalaki, czyli "miasto matka", co ma podkreślić przewodnią rolę stolicy wśród innych miast Gruzji. Prowadzenie badań w Tbilisi pozwala moim zdaniem, nawet przy ograniczonej liczbie respondentów i braku innych badań z pozostałych części kraju, interpretować uzyskane wyniki na pewnym poziomie uogólnienia, jako reprezentatywne dla gruzińskiego widzenia badanej problematyki w ogóle. Ten fakt między innymi zdecydował o przeprowadzeniu przeze mnie w październiku i listopadzie 1995 r. badań ankietowych w Tbilisi. Ich celem było zebranie informacji o stanie świadomości narodowej młodej inteligencji gruzińskiej, jej stosunku do innych narodów i aktualnych wydarzeń. Badania te były kontynuacją podobnych badań przeprowadzonych w 1990 r., a ich termin zbiegł się w czasie z ważnym wydarzeniem politycznym, jakim były, przeprowadzone 5 listopada 1995 r. wybory prezydenckie i parlamentarne 2. 1 W ostatnich latach liczba ta uległa prawdopodobnie zmianie (wojny, migracje), jednak brak nowszych oficjalnych danych zmusza do korzystania z wyników ostatniego spisu powszechnego w ZSRR przeprowadzonego w 1989 r. Obszerne opracowanie tych danych w: S. Szynkiewicz, Struktura etniczna i tendencje jej przemian u schyłku ZSRR, "Sprawy Narodowościowe", Seria nowa, t. II, Poznań 1993, z. 2 (3), s Wyniki badań z 1990 r. opublikowano: A. Furier, Świadomość narodowo-historyczna środowiska akademickiego w Tbilisi, "Sprawy Narodowościowe", Seria nowa, t. II, Poznań 1993, z. 2 (3), s\n2 114 Andrzej Furier Legitymizowały one pozycję pozostającego od 1992 r. u władzy Eduarda Szewardnadzego. Został on wybrany na prezydenta, a założona przez niego partia - Gruziński Związek Obywatelski - zdobyła dużą liczbę miejsc w parlamencie. Znaczenie wyborów polegało także na uporządkowaniu gruzińskiej sceny politycznej: mniejsze partie przestały się liczyć, a nadal aktywni zwolennicy obalonego prezydenta Gamsachurdii stracili argument o braku podstaw prawnych sprawowania władzy przez Szewardnadzego 3. Dla prowadzenia badań tocząca się kampania przedwyborcza była z jednej strony przeszkodą, a z drugiej pomocą. Z pewnością przeszkadzało osobiste zaangażowanie potencjalnych respondentów w kampanię i niechęć do odrywania się od niej. Fakt, że nie znali jeszcze wyników kazał im zachować ostrożność, bo przecież w razie wygranej polityka przez siebie krytykowanego mogliby (w ich przekonaniu) narazić się na przykrości lub śmieszność. Z drugiej strony towarzysząca wyborom polaryzacja poglądów politycznych w jakimś stopniu sprzyjała gotowości ich manifestowania (choćby w trakcie wypełniania ankiety). Gruzja jesienią 1995 r. znajdowała się w głębokim kryzysie ekonomicznym i politycznym. Zakończona po śmierci Gamsachurdii wojna domowa pozostawiła głębokie linie podziału między wschodnią (prorządową) i zachodnią (prorebeliancką) częścią kraju. Faktycznie poza kontrolą Tbilisi znalazły się Osetia Południowa i Abchazja, a tendencje do zwiększenia niezależności od centrum ujawniły się w Adżarii. Wszystkie te wydarzenia odbiły się na gospodarce kraju, która faktycznie się załamała. Przejawiło się to zamknięciem większości przedsiębiorstw, brakami na rynku podstawowych produktów (wprowadzono reglamentację i kartki), ograniczeniami w dostawach energii elektrycznej i gazu. Handel praktycznie zamarł. Nawet zawsze tętniące życiem bazary świeciły pustkami. Wynikało to po części z wielkich ograniczeń w łączności i transporcie (zawieszenie komunikacji kolejowej, ograniczenie ilości połączeń autobusowych i lotniczych). Widoczne to było nawet w Tbilisi, gdzie przestały kursować tramwaje, a ludzie do pracy zmuszeni byli chodzić pieszo. Samo dotarcie do respondentów było więc problemem. W związku z tym zatrudniono ankieterów, którzy kolportowali ankiety w różnych miejscach. Bezpośredni nadzór nad wypełnieniem wszystkich kwestionariuszy nie był jednak możliwy. Stąd uzyskano nie zawsze wyczerpujące odpowiedzi na pytania. Część badanych wyrażała swoje krytyczne opinie (również w formie dopisków na kwestionariuszu) na temat niektórych pytań. Dotyczyły one z reguły drażliwych politycznie tematów stosunku do Abchazów, Osetyjczyków i Adżarów. W odniesieniu do tej ostatniej grupy etnicznej prawie wszyscy badani protestowali przeciwko wydzielaniu jej jako odrębnej, podkreślając, że przecież są oni Gruzinami. W wydzielaniu ich dopatrywano się prowokacyjnego poparcia adżarskiego separatyzmu. Nie zgłaszano takich zastrzeżeń do wydzielonych na takiej samej, regionalnej zasadzie innych etnicznych grup gruzińskich - Kartlijczyków, Kachetyjczyków, Imeretyjczyków i innych. Do- 3 Przebieg wyborów opisuje A. Furier, Dlaczego Szewardnadze?, "Eurazja", Warszawa rok III, 1996 nr 1, s\n3 Świadomość naródowo-historyczna środowiska akademickiego 115 wodzi to z jednej strony wysokiego poziomu akceptacji wśród badanych idei jednolitości etnicznej Gruzji, a z drugiej ujawnia silny związek między aktualną sytuacją polityczną i odpowiedziami respondentów. Może to wynikać z braku tradycji tego typu badań socjologicznych w Gruzji. Oficjalna polityka władz w czasach ZSRR kultywowała przecież zamazywanie różnic etnicznych w ramach poszczególnych narodów. Dlatego zamiast rzetelnych badań naukowych, promowano wtedy propagandowe hasła 4. PRZEDMIOT I METODY BADAŃ Badania w 1995 r. przeprowadzono techniką wywiadu kwestionariuszowego w środowisku studentów i wykładowców Uniwersytetu im. Iwane Dżawachiszwili w Tbilisi i Politechniki Tbiliskiej. Uczelnie te są największymi szkołami wyższymi, które kształcą młodą gruzińską inteligencję. Szczególnie uniwersytet jest ważnym centrum opiniotwórczym, ogniskującym w przeszłości działalność opozycyjną. Jego pracownikiem był między innymi prezydent Zwiad Gamsachurdia. Ankieta została oparta na kwestionariuszu wykorzystanym w trakcie podobnych badań przeprowadzonych w 1990 r. z pewnymi modyfikacjami (aktualizacja nazwisk polityków, dat, nazw państw). Powstał w ten sposób kwestionariusz zawierający 40 pytań, z których 31 dotyczyło stosunku respondentów do innych narodów, a końcowe 9 miało określić ich stosunek do toczących się w kraju procesów politycznych. Wydrukowany na okładce tekst w języku gruzińskim informował, że ankiety są anonimowe i powstały z inicjatywy Polskiej Akademii Nauk. Pytania wydrukowano w języku rosyjskim. Przyczyną był brak możliwości technicznych druku w Polsce w języku gruzińskim. Ten fakt był przyczyną wielu nieżyczliwych komentarzy w trakcie badań ("W Gruzji mówi się po gruzińsku") i trudności w ich wypełnianiu przez część studentów słabo znających pisownię rosyjską. W efekcie wyraziłem zgodę na wypełnienie części ankiet, przy pomocy ankieterów, nawet w języku gruzińskim. W trakcie badań rozprowadzono 200 ankiet, z czego zwrócono 186. Do opracowania zakwalifikowano 180 ankiet, ponieważ w sześciu przypadkach odpowiedziano tylko na wybrane pytania (bez części umożliwiającej zdaniem respondentów identyfikację i spraw politycznych). Respondentów dobierano w grupach studenckich na zasadzie pełnej dobrowolności udziału w badaniu. Wśród 180 respondentów którzy udzielili odpowiedzi, znalazło się 114 kobiet i 66 mężczyzn. W przybliżeniu odpowiada to strukturze płci wśród studentów i wykładowców w Uniwersytecie Tbiliskim i Politechnice (około 60% kobiet). Możemy więc przyjąć, że pod tym względem grupa jest reprezentatywna. Zdecydowaną mniejszość respondentów stanowili Gruzini, których było 76 (49 kobiet i 27 mężczyzn). Z innych narodowości najwięcej było: Ormian 66, Rosjan 15, Żydów 9, Azerów 7. Po kilka osób zadeklaro- 4 Objawiało się to w czasie spisów powszechnych, gdzie obywatelowi danej republiki wpisywano narodowość "republikańską" np. gruzińską, nie uwzględniając tego, że podawał się on za Kartlijczyka, Megrela czy Guryjczyka.\n4 116 Andrzej Furier wało narodowość polską, ukraińską, osetyjską, i kabardyjską, a kilku respondentów twierdziło, że według własnej oceny należą do innej narodowości niż wpisana oficjalnie w dokumentach. Takie proporcje nie odzwierciedlają składu etnicznego Politechniki i Uniwersytetu Tbiliskiego, gdzie Gruzini są dominującą grupą etniczną (około 80%). Potwierdza to niechęć samych Gruzinów do brania udziału w badaniu. Trzeba jednak zaznaczyć, że narodowości niegruzińskie, biorące udział w badaniu, w większości podawały Gruzję i Tbilisi jako miejsce urodzenia. Mamy więc do czynienia z grupą obywateli gruzińskich deklarujących inną niż gruzińska przynależność narodową. Obok dominującej grupy urodzonych w Tbilisi osoby, 20 wymieniło miejsce urodzenia poza granicami Gruzji, a 9 mniejsze miejscowości gruzińskie. Kilka osób, chcąc może uniknąć identyfikacji, mimo wyrażonej wyraźnie w pytaniu prośby, nie wymieniło miejscowości podając tylko nazwę republiki. Ta "zasiedziałość" respondentów, pozwala traktować wyniki jako reprezentatywne dla tbiliskiego środowiska inteligenckiego. Jednak chcąc rzetelnie przedstawić stosunek respondentów do poszczególnych problemów, autor zdecydował prezentować obok danych ogólnych oddzielnie stosunek do nich gruzińskich i niegruzińskich respondentów 5. Wśród respondentów najwięcej było ludzi młodych do trzydziestego roku życia - 69 kobiet i 39 mężczyzn. W grupie tej znaczną część stanowili studenci urodzeni po 1980 r. W pozostałych przedziałach wiekowych liczba respondentów rozłożyła się równomiernie, co prezentuje tabela 1. Wyjątkiem jest nieco większy udział osób starszych, powyżej 55 lat, których wzięło udział w badaniu 25. Najstarszy badany podał jako datę urodzenia rok Wynika to z faktu wypełniania ankiet razem przez wykładowców i ich studentów. Wszyscy badani udzielili odpowiedzi na pytanie o wykształcenia. Prawie wszyscy uczestnicy badania osoby - ukończyli dziesięcioletnią szkołę średnią. Dla większości fakt ten był na tyle oczywisty (dziesięcioletnia szkoła średnia jest obowiązkowa), że nie udzielali często pełnej odpowiedzi na pytanie o rodzaj ukończonej szkoły, a wpisywali co najwyżej rok jej ukończenia. Zdecydowana większość podkreślała też swoje inteligenckie pochodzenie. Wśród 180 osób tylko 22 (w tym 9 Gruzinów i 8 Gruzinek) osoby określiły pochodzenie jako robotnicze (15) i chłopskie (7). Kilka osób nie potrafiło samodzielnie tego uczynić i tu pomocne okazało przy opracowaniu wyników badań pytanie, określające rodzaje zajęć zawodowych rodziców. Wielonarodowy skład badanej grupy potwierdziło pytanie o przynależność konfesyjną. Najwięcej respondentów, bo 83 (połowa Gruzinów) określiło się jako "chrześcijanie" (ros. "christianin"). Obok 33 osób które zdecydowanie zadeklarowały swój ateizm (w tym 9 Gruzinów i 6 Gruzinek), 32 uznało się za prawosławnych (9 Gruzinów i 36 Gruzinek), 16 za wiernych Kościoła ormiańskiego, 4 za muzułmanów, 3 za wyznawców judaizmu, 2 za katolików, 2 za świadków Jehowy, a 7 uznało się za wierzących nie podając jednak nazwy wyznania. Jeden z respondentów napisał nawet, że choć 5 Po 1990 r. w zasadzie zanikła działalność wydawnicza w gruzińskich wyższych uczelniach. W związku z tym brak źródeł pozwalających jednoznacznie określić skład etniczny grup studenckich. Przyjęte szacunkowo dane uzyskano w trakcie badań dzięki wywiadowi przeprowadzonemu na miejscu.\n5 Świadomość narodowo-historyczna środowiska akademickiego 117 "wierzy", to nie odpowiada mu żadna z oficjalnych religii. W sumie więc można uznać, że z 180 osób zaledwie 60 osób potrafiło precyzyjnie określić swój światopogląd religijny (połowa Gruzini). Prawie połowa respondentów, deklarując się jako chrześcijanie, wykazało pewną świadomość związku z tym właśnie kręgiem kulturowym, jednak bez wynikających z tego faktu konsekwencji w postaci przynależności do jakiegoś konkretnego wyznania. Dlatego deklarowana dość powszechnie "chrześcijańskość" powinna być postrzegana raczej w aspekcie kulturowym, jako istotny element świadomości narodowej badanej grupy, a nie wyznaniowym. Wiek i narodowość respondentów Tabela 1 Sytuację pewnego zamętu ideowego ilustruje również rozkład odpowiedzi na pytanie o przynależność do organizacji społecznych i politycznych przed 1993 rokiem i później. Tylko 30 osób zadeklarowało członkostwo (w przeszłości) w Komunistycznym Związku Młodzieży (Komsomole), a 9 w Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR). Połowę tych deklaracji złożyli Gruzini. Pozostali pisali "Nie należałem" lub pozostawiali w ankiecie wolne miejsce, nie udzielając w ogóle odpowiedzi na to pytanie. Częściej wpisywano przynależność do związków zawodowych, bądź deklarowano swoją lojalność wobec wszystkich sił politycznych (?) Może to sugerować, że uzyskane dane są niepełne i w tle odpowiedzi widać dawny strach przed ewentualnymi konsekwencjami samodzielnych deklaracji politycznych. Jeszcze mniej respondentów chciało określić swoją bieżącą aktywność polityczną. Tylko cztery osoby (3 mężczyzn i 1 kobieta - sami Gruzini) napisały, że po 1993 roku należały do partii politycznych: Partii Gruzińskich Tradycjonalistów, Ruchu Narodowo-wyzwoleńczego, Frontu Ludowego i rządzącego obecnie Gruzińskiego Związku Obywatelskiego. Widoczne jest przy tym większe zaangażowanie w działalność polityczną mężczyzn, którzy w prawie dwa razy mniejszej grupie zadeklarowali łącznie podobną jak kobiety liczbę członkostw w organizacjach społecznych i politycznych (kobiety 22 z 114, mężczyźni 21 z 66). Ten stan rzeczy bierze się z silnego\n6 118 Andrzej Furier w Gruzji tradycyjnego podziału ról społecznych ze względu na płeć. Mężczyźni zajmują się raczej kontaktami ze światem zewnętrznym, a kobiety sprawami domu i rodziny. Potwierdziły to odpowiedzi o skład etniczny rodzin badanych (dziadkowie i rodzice ze strony obu rodziców). W badanej grupie 125 osób pochodziło z rodzin jednolitych etnicznie, a 55 z mieszanych. Przy czym wszyscy Gruzini deklarowali przynależność do pierwszej grupy Analizując odpowiedzi zaliczałem do pierwszej grupy respondentów, którzy w jednym przypadku (babcia lub dziadek) wymieniali obce etnicznie pochodzenie, jednak w stosunku do siebie, rodziców i pozostałych dziadków konsekwentnie używali jednego określenia. Świadczyło to, moim zdaniem, o asymilacji danego przodka z dominującą grupą etniczną. Przypadków takich było zresztą niewiele. STOSUNEK DO INNYCH NARODÓW Rodzina zajmuje w społeczeństwie gruzińskim szczególne miejsce. Wynika ono z jego silnego osadzenia w tradycji. Jednym z następstw tego stanu rzeczy jest kultywowanie więzów rodzinnych, obejmujące także zwyczajowy obowiązek niesienia pomocy krewnym znajdującym się w potrzebie. Układ stosunków wewnątrz rodzin gruzińskich jest oparty na starych wzorcach, z wyraźnym podziałem ról między rodzicami. Tradycyjnie silna pozycja ojca - głowy rodziny - obliguje go do zapewnienia rodzinie określonego poziomu życia. W życiu codziennym duże znaczenie ma przestrzeganie przyjętych od wieków zwyczajów, dotyczących obchodzonych świąt, porządku ich świętowania, a nawet takich drobiazgów, jak kolejność zasiadania przy świątecznym stole. Nieznajomość tych zwyczajów odbierana jest jako brak szacunku i bardzo boleśnie odczuwana przez Gruzinów. Elementy tej obyczajowości chętnie przejmują przedstawiciele innych narodowości zamieszkujący w Gruzji. Dlatego społeczność ta przez długi czas była dość hermetyczna i niezbyt chętna mieszanym małżeństwom. Ostatnio jednak sytuacja ta uległa zmianie. Ujawniło to pytanie o ewentualną zgodę na małżeństwo respondenta i jego dziecka z przedstawicielem innej narodowości. Zdecydowana większość badanych wyraziła zgodę na taki związek: 159 na własne małżeństwo i 161 na małżeństwo dziecka. Jakby odległym echem dawnych uprzedzeń były wyjaśnienia (w pytaniu proszono o wyjaśnienie przyczyn deklarowanej postawy) osób, które nie zgadzały się na takie związki (21 kobiet i 19 mężczyzn - w większości gruzińscy respondenci). Wskazywały one na problemy wynikające z różnic religijnych, obyczajowych ("tradycja") i psychologicznych. Kilka osób nie odpowiedziało w ogóle lub podkreśliło obie wersje (zgodę i jej brak), jakby dopuszczając taką możliwość, choć bez entuzjazmu. Co ciekawe, w kilku przypadkach respondenci dopuszczali możliwość małżeństwa mieszanego etnicznie w stosunku do siebie, jednak nie w stosunku do dzieci bądź odwrotnie. Trudno to zrozumieć, ale z obowiązku należy ten fakt odnotować. Wyjątkowo silna pozycja rodziny ujawniła się także w pytaniu o to, co dla badanego oznacza słowo "ojczyzna". Do wyboru były trzy możliwości: dom rodzinny, miejsce\n7 Świadomość narodowo-historyczna środowiska akademickiego 119 zamieszkania, kraj. Najwięcej respondentów wskazywało na dom rodzinny (87), a znacznie mniej kraj (40) i miejsce zamieszkania (35). Obok kilkunastu respondentów, którzy nie udzielili odpowiedzi (18), wielu podkreślało dwa lub nawet trzy warianty odpowiedzi, dopisując w wyjaśnieniu, że trudno im powiedzieć w pełni co to słowo dla nich znaczy (np. "Coś więcej. Nie znajduję słów"). Jeden z respondentów, chcąc podkreślić znaczenie swojej małej ojczyzny, napisał "Ojczyzna to rodzina". Liczne dopiski i wyjaśnienia dowodzą poważnego traktowania spraw patriotyzmu przez respondentów. Taki wzniosły, może nieco patetyczny stosunek do ojczyzny, jest istotnym elementem składowym świadomości narodowej gruzińskiej inteligencji. Przywiązanie do własnej ojczyzny zamanifestowali respondenci w wielu pytaniach. W jednym przypadku wynikał on z odniesienia się do innych narodów. Zadaniem badanych było wskazanie swojego miejsca zamieszkania w przeszłości i akceptowanego lub odrzucanego miejsca zamieszkania w przyszłości w krajach Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP). Tylko połowa badanych udzieliła odpowiedzi, uznając prawdopodobnie, że poprzedzające je pytanie o znaczenie słowa "ojczyzna" wyczerpuje temat. Najwięcej osób odpowiadających twierdziło, że w przeszłości mieszkało w Gruzji (42), a 17 wymieniło inne republiki byłego ZSRR (Rosja, Ukraina, Armenia). Wśród preferowanych miejsc zamieszkania w przyszłości ponad połowa respondentów odpowiadających na to pytanie wymieniła Gruzję - 44 ("Chcę mieszkać tylko w Gruzji") i Rosję - 12; kilku respondentów wyraziło życzenie zamieszkania w Ameryce i Francji, których w żaden sposób za kraje WNP uznać nie można. Pierwszą grupę tworzyli prawie sami Gruzini, co podkreśla ich przywiązanie do własnego kraju. Jeden z ankietowanych wpisał w następnej rubryce (odrzucane miejsca zamieszkania w WNP) "Nie chcę mieszkać w krajach WNP". Wśród odrzucanych miejsc zamieszkania w przyszłości wymieniano najczęściej republiki azjatyckie WNP, Rosję, Armenię, Ukrainę. Zastanawiająco dużo braków odpowiedzi (około połowa) nasuwa pytanie o przyczyny takiego stanu rzeczy. Przytoczone powyżej wytłumaczenie tylko częściowo wyjaśnia sprawę. Powtarzające się stwierdzenia "nie wiem", "nie zastanawiałem się nad tym", pozwalają przypuszczać, że część badanych z przyczyn politycznych i ekonomicznych nie brała dotąd takiego wariantu pod rozwagę. Ich ograniczona możliwość przemieszczania się, zdecydowała w pewnym sensie o odrzuceniu awansem wyjazdu do innych regionów WNP, gdzie warunki życia są przecież porównywalne z gruzińskimi. Co innego, gdy podobne pytanie dotyczyło możliwości wyjazdu do dowolnego kraju świata. Respondenci mieli najpierw określić, czy chcieliby emigrować, a dalej do jakich krajów świata byliby gotowi wyjechać, a do jakich nie. Pytając o gotowość emigrowania, dopuszczono trzy warianty: wyjazd na zawsze, wyjazd na jakiś czas z możliwością powrotu do Gruzji i odmowa wyjazdu. Najmniej osób wybrało wariant pierwszy (15 w tym 5 Gruzinów), a pozostali respondenci podzielili się na dwie grupy - zwolenników wyjazdu na jakiś czas (72 w tym 28 Gruzinów) i przeciwników emigrowania w ogóle (91 w tym 38 Gruzinów). Ostatnia grupa była najliczniejsza, a tworzyła ją połowa respondentów (56 kobiet\n8 120 Andrzej Furier i 35 mężczyzn), a prawie połowę stanowili Gruzini. Wynik ten potwierdza silne przywiązanie ankietowanych (głównie grupy gruzińskiej) do własnego kraju i prawdziwość wcześniejszych deklaracji określających stosunek do słowa "ojczyzna". Jest to tym ciekawsze, że Gruzja znajduje się obecnie w trudnej, kryzysowej sytuacji, co raczej powinno dopingować respondentów do wyjazdu. Z kolei respondenci dopuszczający możliwość emigrowania wskazywali jako miejsce osiedlenia kraje Europy Zachodniej (Włochy, Niemcy, Szwajcarię, Francję) i USA. Odrzucano zdecydowanie muzułmańskie kraje azjatyckie (Turcja, Iran, Irak, Afganistan) oraz Chiny i Indie. Wymieniano najczęściej ekonomiczne, a rzadziej polityczne i rodzinne (wyjazd do krewnych) przyczyny wyjazdu. Odrzucający możliwość emigrowania powoływali się na tradycję, związki rodzinne i troskę o zachowanie własnej narodowości. Potwierdzenia prawdziwości uzyskanych danych dotyczących ewentualnej emigracji i jej kierunków, dostarczyły odpowiedzi na pytanie o stosunek respondentów do piętnastu wybranych narodów świata (Arabowie, Amerykanie, Anglicy, Węgrzy, Hiszpanie, Włosi, Chińczycy, Narody Afryki, Niemcy, Polacy, Rumuni, Turcy, Francuzi, Czesi, Japończycy) na skali: pozytywny, obojętny, negatywny. Tylko jedna osoba nie udzieliła odpowiedzi, a wypowiedzi pozostałych pozwoliły uszeregować wymienione narody wg skali sympatii. Najchętniej udzielano odpowiedzi "pozytywny'', a najrzadziej "negatywny". Największą sympatią respondentów (odpowiedzi pozytywne) cieszyły się narody zachodnioeuropejskie (Anglicy 154, Francuzi 148, Włosi 148) i Amerykanie 145, co pokrywa się z wymienionymi wyżej preferowanymi miejscami emigrowania. Najmniejszą sympatią (odpowiedzi negatywne) badanych cieszyli się Turcy 38, narody Afryki 33, Arabowie 26, Chińczycy 24, co również odpowiada odrzucanym wcześniej miejscom emigracji. Zastanawia stosunkowo niskie, dziewiąte, miejsce Polaków. Obok 101 pozytywnych ocen, aż 13 osób oceniło swój stosunek do nich jako negatywy, a 65 obojętny. W grupie oceniających negatywnie było przy tym wielu Gruzinów (9 ocen "negatywny" i 31 "obojętny") W skali negacji Polacy znaleźli się więc prawie na równi z Niemcami na piątym-szóstym miejscu. Niemcy otrzymali przy tym o wiele mniej ocen obojętnych, znajdując się znacznie wyżej w skali sympatii. Przyjmując część ocen obojętnych za formę pewnego braku sympatii (pisanie "minus" zamiast krzyżyka, niechęć do ferowania ocen zdecydowanie negatywnych) i świadomość respondentów, że wypełniana przez nich ankieta trafi właśnie do Polski, to przy znanej kurtuazji Gruzinów otrzymany wynik musi zastanawiać. W pewnym sensie pozwala też podważyć obiegowe, stereotypowe opinie o tradycyjnie silnej sympatii Gruzinów do Polaków. Respondenci sprowadzili chyba ten stereotyp do rzeczywistych rozmiarów. Z naszych sąsiadów po prostu bliżsi byli im Czesi i Niemcy. Warto o tym pamiętać, zastanawiając się nad relacjami polsko-gruzińskimi dzisiaj i w przeszłości. W pewnym sensie wytłumaczenie reprezentowanego przez respondentów poziomu rozwoju świadomości narodowej umożliwia analiza pytania o narodowość rodziców, dziadków i ich zawód (55 osób z rodzin o mieszanym składzie narodowościowym i 125 z rodzin jednolitych etnicznie). Po-\n9 Świadomość narodowo-historyczna środowiska akademickiego 121 twierdziła się prawdziwość przytoczonych powyżej wyników dotyczących pochodzenia społecznego respondentów. Swoistą ilustracją funkcjonującego w społeczeństwie gruzińskim tradycyjnego podziału ról społecznych w rodzinie było powtarzające się często określenie zawodu matki i babci - "gospodyni domowa". Niektórzy respondenci, chcąc podkreślić tzw. "dobre pochodzenie", pisali też niekiedy - niezbyt adekwatnie do pytania - "szlachcianka", "właściciel sklepu", co wskazywało na wysokie usytuowanie w hierarchii społecznej z czasów przedkomunistycznych. Przewagę własnego elementu etnicznego w najbliższym otoczeniu badanych ujawniło pytanie o skład narodowościowy ich otoczenia w miejscu pracy, zamieszkania i w kręgu przyjaciół. W zdecydowanej większości przypadków na pierwszym miejscu wymieniano przedstawicieli własnej narodowości, dalej dość chętnie wyliczając inne grupy etniczne. Następnie respondenci mieli sie ustosunkować do 13 głównych narodowości zamieszkujących Gruzję, określając swój stosunek do nich na skali: pozytywny, obojętny, negatywny. Tylko dwóch respondentów odmówiło odpowiedzi, stwierdzając, że mogą w ten sposób określić swój stosunek do pojedynczych ludzi, a nie całych narodów. Kilkanaście osób nie udzieliło odpowiedzi (w tym dwóch Gruzinów). Dominowały oceny pozytywne, na drugim miejscu były deklaracje obojętności, a najmniej osób zaznaczyło negatywny stosunek do wymienionych narodowości. Pełne dane prezentuje tabela 2. Tabela 2 Stosunek respondentów do głównych narodowości mieszkających w Gruzji (w nawiasach liczba Gruzinów wybierających dany wariant) Komentując prezentowane wyniki należy podkreślić ich związek z aktualną sytuacją polityczną w Gruzji. Najwięcej ocen negatywnych (i najmniej sympatii) w stosunku do Abchazów, Osetyjczyków i narodów Północnego Kaukazu to prawdopodobnie wynik toczących się obecnie konfliktów z tymi narodami. Warto dodać, że respondenci zaznaczając zwykle sympatię krzy-\n10 122 Andrzej Furier żykiem (w pytaniu proszono o oznaczanie wszystkich odpowiedzi w ten sposób), w pozostałych rubrykach (też "obojętny") często stawiali kreskę "-" minus, jakby podkreślając w ten sposób swój brak sympatii lub siłę negacji. Wychodząc z założenia, że Adżaria jest jednostką autonomiczną w składzie Gruzji, przy konstruowaniu ankiety ujęto jej mieszkańców w osobnej rubryce. Spowodowało to liczne protesty respondentów (głównie Gruzinów), którzy pisali obok, że to przecież także Gruzini i dlatego nie powinno się ich wyodrębniać. Było to także powodem proporcjonalnie większej sympatii do Adżarów deklarowanej przez respondentów gruzińskich (59) niż przez resztę badanych. Dwóch respondentów posunęło się jeszcze dalej dowodząc, że także Abchazowie są Gruzinami. O ile z pierwszym twierdzeniem można się zgodzić, przyjmując protesty w sprawie wydzielenia Adżarii za dowód obaw przed dążeniami separatystycznymi tego regionu kraju, o tyle dowodzenie, że Abchazi są Gruzinami jest po prostu fałszywe i należy je odrzucić. Dowodzi to raczej niewiedzy respondentów lub siły ich obaw przed regionalnymi separatyzmami. Określając swój stosunek do innych narodowości zamieszkujących Gruzję respondenci deklarowali największą sympatię obok Gruzinów (pierwsze miejsce), do Żydów, Ormian i Rosjan. O ile wysoką pozycję Ormian może tłumaczyć wysoki odsetek przedstawicieli tej narodowości biorących udział w badaniu, to drugie miejsce Żydów i czwarte Rosjan dowodzą silnej pozycji tych narodowości w ocenie badanych (wśród Gruzinów i ogółu). Niechęć do ferowania ocen negatywnych ujawniła się w pytaniu o to, który z narodów WNP jest wrogi w stosunku do narodu respondenta. Liczba toczących się na Kaukazie konfliktów pozwalała przypuszczać, że odpowiedzi będą tu pełne i obszerne. W rzeczywistości jednak zdecydowana większość respondentów odmówiła odpowiedzi na to pytanie (100 osób). Tylko 62 osoby (około połowy Gruzinów) uznało za wrogie w stosunku do własnego narodu inne narody kaukaskie (Azerbejdżan, Ormian, Czeczenów, Osetyjczyków, Abchazów) i Rosjan. Kilkunastu ankietowanych stwierdziło, że takich narodów w ogóle nie ma. Typową odpowiedzią inteligenta szukającego kompromisu były stwierdzenia, że narodów wrogich wobec Gruzji nie ma, a krajem wrogim jest Rosja. Zdumiewa wymienienie tylko przez kilka osób Abchazji, w sytuacji kiedy wojna z tym krajem jest problemem numer jeden gruzińskiej polityki, a poniesione ofiary i gorycz porażki są powodem wielkiego wzburzenia gruzińskiej opinii publicznej. Wydaje się, że respondenci, którzy nie udzielili odpowiedzi, z jakichś przyczyn nie chcieli (nie mogli?) pogłębić naszej wiedzy na ten temat. Rozkład odpowiedzi każe jednak poddać w wątpliwość szczerość badanych, przynajmniej w odniesieniu do tej kwestii. Uzupełnieniem wiedzy na temat stosunku respondentów do kraju zamieszkania są odpowiedzi na pytanie, w którym wybranym narodom ankietowani przyporządkowywali cechy wybierane z podanego zestawu (pracowity, dostojny, małomówny, odważny, głupi, mściwy, wyniosły, leniwy, praktyczny, religijny, pijak, szczery, bogaty, mądry, chytry, bezbożny, podły, dumny, przyjacielski, życzliwy, kłamca, wesoły, fałszywy). Podobnie jak w poprzednich pytaniach, odmawiano odpowiedzi w rubrykach dotyczących\n11 Świadomość narodowo-historyczna środowiska akademickiego 123 Abchazów i Adżarów, wpisując informację, że to przecież Gruzini. Jeden z respondentów zachował się inaczej, wpisując w rubryce Abchazi słowa: "Głupi, i to wszystko co można o nich powiedzieć". W tym stwierdzeniu zawarł chyba stosunek wielu innych badanych do Abchazów. Rubrykę poświęconą Gruzinom wypełniano dość powszechnie (brak tylko 16 odpowiedzi). Najczęściej respondenci wskazywali na charakteryzującą Gruzinów przyjacielskość (28), lenistwo (25) i dumę (22). Na dalszych miejscach wskazywano na ich wesołość (16), odwagę (14) i dostojeństwo (9). Po kilku respondentów podkreśliło rozum, pracowitość, religijność i wyniosłość, a kilka osób nie znajdując właściwych określeń wśród podanych, dopisało własne: gościnność i samozadowolenie. Ani jeden respondent nie przypisał Gruzinom mściwości, pijaństwa, bezbożnictwa i kłamstwa, czyli cech najbardziej negatywnych. Pozwala to uznać, że obraz Gruzinów jest w zasadzie pozytywny, chociaż nie wolny od krytycyzmu nakazującego wytknąć im lenistwo. Prawdziwość tych odpowiedzi nie budzi zastrzeżeń, jako że udzielali ich gruzińscy i niegruzińscy respondenci. Wielonarodowościowy skład grupy respondentów uwidocznił się w ich znajomości języków. Badani mieli podać, które języki znają biegle, które dobrze, a które słabo. Wypełniano z reguły tylko pierwsze dwie rubryki. Wiele osób podawało bardzo dobrą znajomość kilku języków. Nie ma powodu poddawać w wątpliwość prawdziwości tych danych. Mieszane małżeństwa, praca na uczelni i nauka, gdzie jeszcze niedawno wykładowym językiem był rosyjski, wymuszały co najmniej dwujęzyczność respondentów. Najwięcej osób podało jako najlepiej sobie znany język rosyjski (także 8 Gruzinów). Jest to tym ciekawsze, że tylko dla kilku badanych był on językiem ojczystym. Na drugim miejscu wymieniano język gruziński (81 respondentów - wszyscy Gruzini i kilku Ormian), na trzecim ormiański (24), a 17 osób wymieniło inne języki (ukraiński, kabardyński, osetyjski). Uwzględniając brak odpowiedzi w siedmiu ankietach należy podkreślić, że około 1/3 badanych deklarowała biegłą znajomość więcej niż jednego języka. Fakt ten wskazuje na jedną z charakterystycznych cech inteligencji tbiliskiej - jej otwarcie na kultury innych narodów. Znajomości języków odpowiada bowiem znajomość kultur poszczególnych narodów. Potwierdziły to odpowiedzi na kolejne pytanie, o kulturę narodu zamieszkującego we Wspólnocie Niepodległych Państw, która obok własnej jest najlepiej znana respondentom. Przeważały odpowiedzi o najlepszej znajomości kultury rosyjskiej (74 - w tym 23 Gruzinów) i gruzińskiej (56 - w tym 44 Gruzinów). Pozostali respondenci albo nie udzielili odpowiedzi (21), albo wskazywali na kraje Zakaukazia (30) i Ukrainę (29). Jeden z ankietowanych zamiast udzielić odpowiedzi na pytanie, wolał wyrazić swój stosunek do Wspólnoty, pisząc: "WNP to fikcja". Chociaż nie jest to odpowiedź na pytanie, prezentuje jednak pewien punkt widzenia rzeczywistości. Dwa pytania dawały respondentom możliwość wymienienia rodaków, z których są dumni i których się wstydzą. Tylko ta pierwsza możliwość została w pełni wykorzystana. Obok wybitnych władców gruzińskich (królowa Tamara, król Dawid Budowniczy, Wachtang Gorgasal), chętnie wymieniano najwybitniejszych poetów (Szota Rustaweli), pisarzy (Ilja Czawczawadze,\n12 124 Andrzej Furier Owane Tumanjan) i kompozytorów (Aram Chaczaturjan). Wśród współczesnych polityków obok Michaiła Gorbaczowa, Eduarda Szewardnadzego znalazł się także Józef Stalin. Na pytanie o osoby, które przynoszą wstyd własnemu narodowi z reguły nie udzielano odpowiedzi, jakby uważając, że nie wypada tych spraw wyciągać na światło dzienne. Jednak kilkunastu respondentów wymieniło byłego prezydenta Zwiada Gamsachurdię i jego żonę Mananę, Iraklego Ceretelego, Ławrientija Berię, Dżabę Joselianiego, Józefa Stalina, Michaiła Gorbaczowa i Lenina. Jak widać postacie ze świata polityki nadal budzą kontrowersje i dlatego w wielu przypadkach osoba będąca dla jednego bohaterem pozytywnym, jest przestępcą dla drugiego badanego. Jeden z respondentów uogólnił to stwierdzając, że wstyd przynoszą "wszyscy politycy". Szczególne miejsce zajmuje tu spór o Stalina. Uznany w świecie za jednego z największych zbrodniarzy w dziejach ludzkości, w rodzinnej Gruzji cieszy się nadal niezwykłą estymą. Działająca tam Partia Stalinowska jest jedną z najliczniejszych w kraju (ponad członków), a o jej poparcie zabiegają prawie wszyscy aktywni politycy. W trakcie kampanii wyborczej w październiku 1995 roku E. Szewardnadze otworzył w Gori Centrum Badań nad Stalinem, w okolicznościowym przemówieniu przyrównując go do Napoleona 6. AKTUALNE WYDARZENIA POLITYCZNE W OCENIE ANKIETOWANYCH W kwestionariuszu umieszczono dziewięć pytań odnoszących się do aktualnych przemian politycznych w Gruzji. Na pytanie o perspektywy niepodległości Gruzji, z trzech zaproponowanych odpowiedzi, najczęściej wskazywano na wariant "możliwa, ale później" (105), rzadziej na warianty "nierealna i niemożliwa" (40) oraz "realna i możliwa obecnie" (34). Jedna osoba nie udzieliła odpowiedzi. Taki wynik wskazuje na świadomość istniejącego obecnie ograniczenia suwerenności kraju i pogodzenie się z takim stanem rzeczy. W mniejszym stopniu akceptują to jednak Gruzini, którzy ostatni wariant wskazywali najczęściej - 9 mężczyzn i 16 kobiet, a pozostali wybrali wariant pierwszy. Dwa kolejne pytania miały określić stosunek badanych do władz kraju. W pierwszym wybierano jedną z trzech możliwości ocen polityki rządzących obecnie Gruzją polityków. Tylko jedna osoba nie udzieliła odpowiedzi, a z pozostałych najwięcej podkreśliło wariant "dobra, ale nie bez błędów" (107 osób). Duża część uznała jednak, że jest to polityka "zła, która szkodzi krajowi" (60), a tylko 12 osób uznało, że polityka obecnych władz jest "bardzo dobra i prawidłowo ukierunkowana". Odpowiedzi wskazują na stosunkowo słabe poparcie dla władz w kręgach tbiliskiej inteligencji. Deklarowane poparcie jest dość chwiejne; wytyka się błędy popełniane przez władze. Bez zastrzeżeń akceptuje ich poczynania mniej niż 7% badanych. Taką ocenę sytuacji potwierdzają odpowiedzi na pytanie o to, jakie warun- 6 W. Górecki, Gruzińskie peregrynacje szlakami Stalina, "Tygiel Kultury", Łódź nr 2 z 1996, s\n13 Świadomość narodowo-historyczna środowiska akademickiego 125 ki życia mają mieszkańcy Gruzji dzisiaj w porównaniu z okresem poprzednim. Z trzech wariantów (lepsze, takie same, gorsze), najwięcej badanych odpowiedziało, że warunki te są gorsze (130). Tylko 17 osób uważało, że warunki są takie same, a 33 osoby, że są lepsze. Szczerość tych ostatnich poddałbym w wątpliwość, ponieważ miałem okazję naocznie stwierdzić, o ile gorzej niż w przeszłości żyją obecnie Gruzini. Odpowiedzi respondentów gruzińskich i niegruzińskich rozłożyły się w tym pytaniu równomiernie. Przed respondentami postawiono zadanie wybrania jednej z pięciu sugerowanych przyczyn trudnego położenia ekonomicznego kraju. Użycie sformułowania "sytuacja ekonomiczna" wynikało z przekonania o niechętnym zabieraniu głosu wprost o sprawach polityki w Gruzji. Mimo tego aż 22 badanych nie udzieliło odpowiedzi. Niektórzy podkreślali kilka przyczyn, dopisując "wszystkie po trochę". Jedna osoba dopisała własny, szósty wariant - "działalność rządu Gruzji po upadku Gamsachurdii". Zdecydowanie najwięcej osób wskazywało na "działalność Zwiada Gamsachurdii" (87) i "politykę Moskwy" (30). W tej grupie odpowiadających dominowali Gruzini - 34 obwiniło Gamsachurdię, a 19 politykę Moskwy. Po kilkanaście osób obwiniało "wpływy USA" (19), "działalność opozycji gruzińskiej" (14) i "działalność KGB" (8). Jak widać niepowodzenie polityki obalonego prezydenta pozwoliło skupić na jego osobie większą część żalu po straconych złudzeniach o dobrobycie i niepodległości. Respondentom odnoszącym się często krytycznie do poprzednich i obecnych władz kraju, dano także szansę spojrzenia w przyszłość. Było nią pytanie o to, w jakiej formie chcieliby widzieć przyszłość swojego kraju - jako - (a) republikę w składzie odnowionego Związku - WNP, (b) niepodległe państwo, (c) państwo politycznie i ekonomicznie związane tylko z Rosją. Badani najsilniej poparli warianty "b" (82 osoby - 42 Gruzinów) i "a" (69 osób - 16 Gruzinów). Tylko 18 ankietowanych podkreśliło odpowiedź "c", a jedenastu nie udzieliło odpowiedzi. Ten rozkład odpowiedzi wyraźnie wskazuje na siłę resentymentów i tęsknot za czasami ZSRR. Wyjaśnia to również wymienianie M. Gorbaczowa wśród bohaterów negatywnych i może nawet część niechęci do byłych europejskich krajów socjalistycznych (w tym Polski), które zyskały na oderwaniu się od ZSRR, czego nie można powiedzieć o republikach postradzieckich. W ostatnich latach nastąpił renesans prawosławnego Kościoła gruzińskiego. Stojący na jego czele katolikos zaczął publicznie zajmować stanowisko w najważniejszych dla kraju sprawach. Państwo otoczyło Kościół opieką, oddając zabrane mu dawniej świątynie i zezwalając na rozwinięcie różnych form działalności. Transmisje z okazji ważniejszych świąt religijnych pojawiły się w telewizji gruzińskiej, a swoistym rytuałem stały się wizyty przywódców państwowych w tbiliskiej świątyni Sioni i mieszczącej się obok niej siedzibie katolikosa. Dlatego ciekawe wydawało się pytanie o rolę Cerkwi gruzińskiej i jej zwierzchnika w procesach zachodzących obecnie w Gruzji. Z trzech zaproponowanych wariantów odpowiedzi, najwięcej osób wybrało ten, który mówił, że Cerkiew "nie ma wpływu na te procesy" (94). Że odgrywa rolę pozytywną uważały 53 osoby, a tylko 21 badanych uznało,\n14 126 Andrzej Furier że jest to rola negatywna (12 osób nie miało zdania). Wydaje się to potwierdzać niezbyt mocną pozycję Kościoła gruzińskiego w świadomości tbiliskiej inteligencji. Ankieta próbowała także ustalić stosunek badanych do najważniejszych grup etnicznych zamieszkujących w Gruzji. Uwzględniając podziały historyczne wśród Gruzinów, wyodrębniono łącznie z obcymi etnosami mieszkającymi w Gruzji 18 takich grup: Abchazowie, Adżarowie, Ormianie, Asyryjczycy, Grecy, Żydzi, Imeretyjczycy, Kartlijczycy, Kachetyjczycy, Kurdowie, Megrelowie, Meschetyjczycy, Osetyjczycy, Raczyńcy, Rosjanie, Swanowie, Tuszetyńcy, Chewsurowie. Ankietowani mieli określić, czy odnoszą się do nich z sympatią, obojętnością czy antypatią. Uzyskane odpowiedzi zestawione w skali sympatii, pozwalają zauważyć stosunkowo wysoki poziom sympatii do Rosjan (146), do niedawna postrzeganych jako najbardziej wrogi naród. Ta zmiana dowodzi zachodzących przewartościowań, których wynikiem jest uświadomienie sobie znaczenia Rosji w regionie kaukaskim. Następstwem tego procesu jest odejście od popularnej w ostatnich latach postawy antyrosyjskiej. W pewnym sensie jest to także dowód sukcesu aktualnej polityki rosyjskiej wobec Gruzji. Zdumiewa z kolei duża liczba ocen wyrażających antypatię i obojętność w stosunku do niektórych etnicznych grup gruzińskich - Swanów (16 antypatia i 74 obojętność) i Megrelów (odpowiednio 29 i 66) i Raczyńców (15 i 87). Podobny poziom negacji osiągnęli tylko uznawani za wrogie narodowości Abchazowie ostatnie miejsce (51 i 89), Osetyjczycy i Adżarowie. Wyjaśnienia tego zjawiska należy szukać w historii najnowszej. Leżące na zachodzie kraju Megrelia i Swanetia najdłużej pozostały wierne obalonemu prezydentowi Gamsachurdii i ich granice wyznaczały jakby linię frontu w toczącej się od 1993 r. wojnie domowej. Stojące po przeciwnej stronie władze tbiliskie wykorzystały ten fakt propagandowo, obwiniając mieszkańców tych regionów jako wrogów całości terytorialnej kraju. Tylko dwie osoby udzieliły niepełnej odpowiedzi. WNIOSKI Zebrany w trakcie badań ankietowych w Tbilisi materiał pozwala określić dość precyzyjnie stan świadomości narodowo-historycznej inteligencji tbiliskiej w końcu 1995 roku. Badana grupa inteligencji tbiliskiej charakteryzowała się niechęcią do udzielania odpowiedzi jednoznacznie negatywnych. Było to szczególnie widoczne w ocenach innych grup etnicznych. Respondenci starali się również unikać pytań umożliwiających ich ewentualną identyfikację i jasne określenie ich przekonań politycznych, szczególnie w pytaniu o przynależność do organizacji politycznych (brak odpowiedzi większości respondentów). Z kolei brak odpowiedzi na pytanie o aktywność polityczną po 1993 r. wynika raczej z pewnej apatii, jaka ogarnęła tbiliską inteligencję po wydarzeniach ostatnich lat i niechęci do ujawniania swej działalności politycznej (niektóre organizacje działają nielegalnie). W miarę wyczerpujące są odpowiedzi na pytania uznane przez badanych za "bezpieczne", dotyczące ich stosunku do innych narodów, kultury\n15 Świadomość narodowo-historyczna środowiska akademickiego 127 i historii. Chyba najważniejsze jest tu odnotowanie faktu bardzo pozytywnego stosunku do Rosji i Rosjan. Jakby echem niedawnej wrogości pozostało wskazywanie na Rosję jako kraj winny obecnej sytuacji w Gruzji, co miało chyba podkreślić świadomość siły wpływów tego państwa na sprawy kaukaskie. Swoistym novum było wyraźne rozróżnianie państwa i jego polityki od narodu. Widoczne to było szczególnie w dopiskach do odpowiedzi na pytanie o wrogie narodowości. Prawdziwość tej oceny potwierdza powtórzenie się takiej postawy, przez wskazanie dużej do Rosjan w kilku innych pytaniach. Przełamaniem pewnego tabu funkcjonującego w gruzińskiej opinii publicznej, był jednak rozkład sympatii respondentów między grupy etniczne zamieszkujące w Gruzji. Od dawna funkcjonowała w Gruzji niepisana umowa, żeby własne sprawy załatwiać we własnym gronie, a na zewnątrz prezentować jednolite, nazwijmy je, "propaństwowe" (czytaj "progruzińskie") stanowisko. Dlatego pytania o stosunek do różnych etnicznych grup gruzińskich wydawały się na pozór pozbawione sensu. Z uzyskanych w badaniu opinii, wynika, że nastąpił przełom w tym specyficznym micie o gruzińskiej jedności narodowej. Na ostatnich miejscach na skali sympatii znaleźli się Swanowie i Megrelowie, popierający do końca obalonego prezydenta Gamsachurdię. W podobny sposób respondenci "ukarali" za separatystyczne dążenia Abchazów, Adżarów i Osetyjczyków. Dokonujący się w ostatnich latach rozpad polityczny kraju uwidocznił się tu z całą ostrością. W tym kontekście można prognozować dalsze postępy dezintegracji terytorialnej Gruzji i pogłębienie się kryzysowej sytuacji wewnętrznej. Hipotezę tą potwierdzają odpowiedzi na pytania o stosunek do przemian politycznych. Istotne jest odnotowanie powszechnej prawie rezygnacji z niepodległości jako celu nadrzędnego. Jej orędowników uznano przy tym za winnych obecnej sytuacji kraju. Wydaje się, że wytłumaczenia takiej postawy należy szukać w wyczerpaniu długotrwałą wojną domową i w przekonaniu o zagrożeniu bytu narodowego poprzez rozpad państwa. Stan apatii i zniechęcenia, jaki ogarnął inteligencję tbiliską, stanowi punkt wyjścia dla ostrej krytyki autorów reform (starych i nowych) oraz fali "postsowieckich resentymentów", co przejawia sie odrzucaniem wszelkich zmian i szukaniem wzorców w związanej z tym przeszłości (np. "renesans" Stalina). Badania ankietowe przeprowadzone jesienią 1995 r. w Tbilisi, pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że świadomość narodowo-historyczna tbiliskiej inteligencji podlega obecnie istotnym przewartościowaniom. Chociaż nadal jest ona silnie osadzona w tradycji, to aktualne przemiany polityczne zmuszają Gruzinów do zmiany stosunku do świata zewnętrznego, innych państw i narodów. O głębi tych procesów świadczy fakt objęcia nimi nawet etnicznych grup gruzińskich. Wszystko to odbywa się w niezwykle trudnym okresie poszukiwania własnej tożsamości narodowej. Chęć zwrócenia się ku własnej historii i kulturze ściera się przy tym z postradzieckim bagażem postaw i zachowań. Nieokreśloność światopoglądowa i stosunek do religii ukazują wyraźnie ten stan ideowego zagubienia. Gruzińska inteligencja szuka dzisiaj swojej drogi.\n16 128 Andrzej Furier NATIONAL AND HISTORICAL CONSCIOUSNESS OF THE ACADEMIC MILIEU IN TBILISI S u m m a r y The author has presented the results of his studies carried out in October - November of 1995 in Tbilisi. The aim of this unique inquiry was a description of the state of national and historical consciousness of Georian intelligentsia at the time of major political transformations in Georgia. The questionnaire used during the investigation contained 40 questions that could be divided into two groups. The first group allowed to define the respondents' attitude to other nations and ethnic groups, while the second described their attitude to current political events. Despite the difficulties extant during the execution of the research on the spot (political situation, lack of tradition for this type of studies) the author got answers from 180 respondents. After processing, the data provided the basis to state that the Georgian intelligentsia still remains strongly rooted in tradition and close to the history and culture of their country. The present state of the national and historical consciousness is closely related to the political processes in the country (eg the attitude towards the Abkhaz and the Ossetes, with whom the Georgians remain in conflict). A survey of the results of the study, set against the author's knowledge following his stay in Georgia in the years allows to state that the Tbilisi intelligentsia at the present time is seeking for its place in the structurally changing Georgian society.


Pamiętam, jakby to było wczoraj. Jesień 1973 roku. Uniwersytet Śląski w Katowicach. Jesteśmy studentami historii. Z uwagą słuchamy wykładów prof. Stefana Marii Kuczyńskiego, wybitnego znawcy epoki Jagiellonów.\nPan Profesor, staroświecki, przedwojenny gentleman, mówił piękną polszczyzną, zawsze nienagannie ubrany, imponował nam ogromną wiedzą oraz swoim – można powiedzieć – uwielbieniem postaci Władysława Jagiełły. Opowiadając barwnie o jego talentach wojskowych, jego zdolnościach organizacyjnych, umiejętnościach dyplomatycznych, ciągle podkreślał religijność Króla oraz wielkie przywiązanie Jagiełły, jak i wszystkich Jagiellonów, do Kościola Katolickiego. Zżymał się przy okazji na Jana Długosza, kronikarza, który nie lubiąc Jagiełły pisał o nim nieco mniej przychylnie.\nMnie osobiście dziwiło trochę, że profesor podkreślał wielkie znaczenie religijności Jagiellonów, ale był on (zapewne) sam gorliwym katolikiem, co wyróżniało go nieco na naszym ”gierkowskim” uniwersytecie.\nWracając do Jagiełły: można powiedzieć (dzisiejszym językiem), że jako świeżo ochrzczony, wielki Książę Litewski, Władysław Jagiełło nie miał zbyt dużego wyboru. Okazywanie religijności pomogło mu zdobyć serca Panów Polskich, a zwłaszcza Królowej Jadwigi.\nJako Litwin oraz niedawny poganin musiał czuć się obco w Krakowie. Wiekszość poddanych Jagiełły w Wielkim Księstwie Litewskim wyznawalo chrześcijaństwo w obrządku greckim.\nSam Jagiełło musiał zdawać sobie sprawę, że trwając przy wierze przodków, skazuje się na polityczną izolację oraz potęguje zagrożenie ze strony zarówno prawosławnej Moskwy, jak i Zakonu Krzyżaków.\nChrzest w obrządku łacińskim oraz małżeństwo z Jadwigą Andegaweńską, dziedziczką tronu Polski, dawało Jagielle godność królewską, sama zaś Jadwiga była w momencie ślubu 12-letnim dzieckiem – wykształcona, znała jezyki, miała zamiłowanie do muzyki, tanców, miała dzielić władzę królewską z mężem, ale do czasu uzyskania przez nią pełnoletności, rządzili za nią panowie polscy. Jadwiga wnosiła w malżeństwo świetne pochodzenie. Dynastia Andegawenów węgierskich miała przodków w najświetniejszych rodach Europy. Poza tym po ojcu, Ludwiku Węgierskim wywodziła się z Piastów: babka Elżbieta była córką króla Łokietka oraz siostrą Kazimierza Wielkiego.\nJadwiga oraz Jagiełło mieli panować wspólnie. Niewiele lat później w 1399 roku królowa zmarła w połogu.\nO latach panowania Władysława oraz jego potomków napisano wiele. Dla wielu z nas jest to ulubiona epoka w historii Polski. Najpierw bitwa pod Grunwaldem, potem rozkwit renesansu. Rzeczpospolita byla ogromnym państwem, ale już wtedy przywileje rozdawane szlachcie ograniczały władzę królewską. Tymczasem Europa weszła na drogę gruntownych przemian. Zaczęły wyłaniać się kontury Europy, którą mamy do dziś.\nW 2017 roku minęła 500. rocznica wystąpienia Marcina Lutra, a wkrótce potem czasy wojen religijnych, nowych władców. Polscy królowie jakoś nie zaangażowali się, nie zauważyli, że była by okazja do wzmocnienia państwa. Przeciwnie. Pamiętam, że podczas wykładów prof. Kuczyński podkreślał zawsze ich wierność Kościołowi. Ostatni z Jagiellonów, Zygmunt August zmarł w 1572 roku.\nNam, żyjącym w Szwecji Polakom, najbliższa może być postać Gustawa Wazy. Szwecja była krajem katolickim przez około 500 lat, kiedy szlachecki syn Gustav Eriksson został królem oraz zapoczątkował dynastię Wazów. Szwedzi nazywaja go ”riksgrundaren” – założycielem państwa. Waza, w czasie swego panowania, dokonał centralizacji państwa, potrafił stworzyć ramy dla silnego państwa, podporządkował sobie Kościół, zrywając z Watykanem, odebrał majątki klasztorom, a kościelne zostały opodatkowane. Zbudował armię oraz silną władzę królewską. Zbudował także dobrze funkcjonujący aparat fiskalny.\nWkrótce mogliśmy się przekonać ”na własnym ciele” jak skuteczne były jego reformy. Kiedy w nazywanym przez nas Potopie Szwedzkim, armie szwedzkie plądrowały nasz kraj, Rzeczpospolita nie mogła dać im oporu. Później było jeszcze gorzej – tragiczne czasy rozbiorów. Nasz, jeszcze niedawno, bogaty kraj, jedno z najświetniejszych państw w Europie renesansu, zniknął z map rozgrabiony przez sąsiadów.\nPóźniej były zrywy powstańcze. Przez całe stulecia główną ostoją polskości był Kościoł Katolicki. Księża, klasztory, dawali narodowi nadzieję, powstańcom schronienie, a z ambon płynęły słowa otuchy. Jednocześnie wzrastalo znaczenie Kościoła, jego autorytet oraz siła, rosły też majątki kościelne. (O tych majątkach mówi się niewiele i jakoś wstydliwie).\nWiara katolicka, przywiązanie do Kościoła, były elementami cementującymi nasze Państwo po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku. W dzisiejszej mentalności przeciętnego Polaka ”Kościół (stoi) na straży polskiej wolności” (to tytuł pracy prof. Krzysztofa Ożóga, 2012) Państwo polskie jest nierozerwalnie związane z Kościołem. Nawet jeśli nie zgadzamy się z tym, przyznać musimy, że prawie połowa społeczeństwa naszego kraju żyje w ścisłym uzależnieniu od Kościoła Katolickiego.\nAle to przecież ”nasze” liberalne władze wprowadziły nauczanie religii do szkół polskich. Mało tego – księża oraz katecheci nauczający religii nie tylko nauczają, maja również prawo wypowiadania się na szkolnych konferencjach pedagogicznych (na równi z innymi nauczycielami), które przecież poruszają tematy życiowo ważne dla przyszłych obywateli naszego kraju. Czy ma to znaczenie dla kształtowania poglądów politycznych naszej młodzieży? Ogromne! Wystarczy przypomnieć sobie ostatnie wybory. Obecnie rządząca partia PIS, ma duże poparcie u ludzi młodych, nie da się tego ukryć!\nBył taki moment w historii Europy, kiedy Jagiellonowie mogli na fali Reformacji wprowadzić nasz kraj w nurt przeobrażeń, ale jednak w innym sposób przesądzili o biegu naszej historii. Dzisiaj warto postawić sobie pytanie: jakie byłyby losy naszego kraju, gdyby ostatni Jagiellonowie kierowali się pragmatyzmem i postąpili jak Gustaw Waza? Jaka była by dzisiaj nasza mentalność? I jaką pozycję mogły by mieć kobiety w Polsce?\nTekst był publikowany w Nowej Gazecie Polskiej w 2017 roku


„E” nie takie straszne, jak o nich mówią - WP Kobieta\nZwykle do produktów z dużą zawartością „E” na etykietce podchodzimy nieufnie. Sądzimy, że są trujące i niebezpieczne dla zdrowia. „Tymczasem wiele kryjących się pod nimi substancji występuje w nieprzetworzonych, naturalnych produktach. Są to np. algi, wodorosty czy owoce”– mówi Małgorzata Borkowska z Koła Naukowego Technologów Żywności Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.\n„Nielubiana przez nas litera E oznacza po prostu przymiotnik 'europejski'. Z kolei swoje numerki zyskały dlatego, by można je było łatwiej od siebie odróżnić. Wszystkich E naliczono około 2 tysięcy” – podkreśla.\n„Wśród dodatków E są też oczywiście składniki syntetyczne, substancje powstające w drodze różnych reakcji chemicznych. Właśnie te syntetyczne składniki można uznać za szkodliwe dla zdrowia” – podkreśla członkini Koła Naukowego Technologów Żywności SGGW.\n* Groźne składniki produktów dietetycznych*\n* Czy odpowiednie żywienie może pomóc w walce z nowotworem?*


planowaniespadkowe.pl - DOŚWIADCZENIE\nDOŚWIADCZENIE I REFERENCJE Zdajemy sobie sprawę, że szeroka świadomość w zakresie sukcesji majątkowej - dopiero zaczyna się tworzyć. Szczególnie w kwestii wiedzy o niekorzystnych skutkach zdarzeń nagłych przy zarządzaniu\nmajątkiem czy biznesem. Od lat staramy się przyczyniać do jej powstania i rozwoju.\nDają temu wyraz liczne szkolenia, konferencje oraz publikacje w mediach czy uczestnictwo w spotkaniach, gdzie możliwa jest wymiana poglądów w przedmiocie sukcesji i planowania spadkowego. Kolejnym\nwyrazem naszych wysiłków jest niniejszy portal, z istnieniem którego wiążemy spore nadzieje na rozwój świadomości oraz dobrej praktyki w tym zakresie.\nCzłonkowie Zespołu portalu planowaniespadkowe.plᵀᴹ mają za sobą wieloletnie doświadczenie szkoleniowe, także w oparciu o własne, autorskie\nprogramy. Niejednokrotnie zapraszani byli do składania wypowiedzi w mediach (TVN CNBC Biznes, TVP, Rzeczypospolita czy Puls Biznesu). Zorganizowaliśmy też liczne konferencje dla przedsiębiorców i\nwłaścicieli spółek w całej Polsce, we współpracy takimi partnerami jak Bank Zachodni WBK, Aviva, PZU Życie, Allianz, Metlife Amplico, Compensa, Pramerica, AXA, Generali i in. Z wielką chęcią\nwspółpracujemy z organizacjami zrzeszającymi przedsiębiorców, m.in. BCC, Rotary Club, czy Izbami Przemysłowo-Handlowymi oraz stowarzyszeniami.\nW sposób szczególny współpracujemy z firmami rodzinnymi, głównie w ramach Stowarzyszenia Inicjatywa Firm Rodzinnych. Współpracujemy z\nInstytutem Biznesu Rodzinnego w Poznaniu. Redaktor naczelny portalu współdziała jako ekspert i doradca sukcesyjny w ramach finansowanych przez UE\nprogramów: Kody Wartości - efektywna sukcesja w firmach rodzinnych oraz Przewodnik po\nsukcesji w firmach rodzinnych. Niechaj wzrasta wiedza...\nNasi wykładowcy mają wieloletnie doświadczenie szkoleniowe. Dzięki temu, że są jednocześnie praktykami i cały czas posiadają kontakt z klientem, możemy zagwarantować, że szkolenia nie mają\ncharakteru wyłącznie teoretycznego. Szkolimy w oparciu o zastosowanie najnowszych technik, praktyczne warsztaty i ćwiczenia w grupach. Jesteśmy w stanie elastycznie dostosować się do wymogów Klienta.\nOrganizujemy także szkolenia otwarte.\nŁukasz Martyniec, redaktor naczelny portalu, jest jednocześnie wykładowcą w Europejskiej Akademii Planowania Finansowego EAFP w Warszawie. Od 2004\nr. przeprowadził szkolenia dla ponad 3.800 doradców finansowych, w oparciu o samodzielnie stworzony program szkoleniowy. Nasi eksperci w ciągu ostatnich 3 lat przeprowadzili ponad 300 konferencji dla\nprzedsiębiorców i właścicieli firm pt.: "Planowanie spadkowe i budowa Planu Sukcesji w rodzinie i firmie", wzięło w nich udział ok. 8.000 uczestników.\nW gronie naszych zadowolonych Klientów jak dotąd znaleźli się m.in.:\n- Allianz Życie S.A.\n- BZ WBK S.A.\n- Aviva S.A. (dawniej Commercial Union)\n- Metlife Amplico S.A.\n- Pramerica S.A.\n- Compensa Życie S.A.\n- Generali S.A.\n- InterRisk S.A.\n- Goldinvest sp. z o.o.\n- Protecta Finanse sp. z o.o.\n- Fundacja FORTIS\noraz wiele innych podmiotów i organizacji.\nReferencje udostępniane są na życzenie.


AVENT Classic+ Butelka Antykolkowa AIR FREE 260ml - najlepsze opinie i ceny | Sklep Bobaskowo\nKupiono już 93 razy\nButelka antykolkowa Avent Classic o pojemności 260ml z nakładką Air Free. Nakładkę antykolkową Air Free opracowano, aby ograniczyć ilość powietrza połykanego przez dziecko podczas jedzenia. Smoczek pozostaje wypełniony mlekiem, nawet gdy jest ustawiony poziomo podczas karmienia w pozycji pionowej. Zredukowanie ilości powietrza połykanego przez dziecko pomaga złagodzić powszechne problemy związane z karmieniem, takie jak kolka, gazy i refluks. Opracowano z myślą o zapobieganiu kolce, gazom i refluksowi. Klinicznie udowodnione działanie antykolkowe.\nsmoczek w zestawie: 1m+\nŁatwa obsługa Napełnij butelkę mlekiem, załóż nakładkę antykolkową AirFree na krawędź butelki i przykręć smoczek. Przechyl butelkę w dół, aby mleko wypełniło smoczek. W czasie karmienia nakładka AirFree powinna znajdować się u góry. Smoczek pozostaje wypełniony mlekiem, nawet gdy jest ustawiony poziomo podczas karmienia w pozycji pionowej.\nUżywaj butelki z nakładką antykolkową AirFree lub bez niej Możesz używać butelki antykolkowej Philips Avent z nakładką antykolkową AirFree lub bez niej. Nakładka AirFree pasuje do butelek antykolkowych Philips Avent o pojemności 125 ml, 260 ml i 330 ml. Kształt smoczka zaprojektowany z myślą o bezpiecznym karmieniu Kształt smoczka umożliwia bezpieczne karmienie, a prążkowana struktura zapobiega wypadaniu smoczka i pozwala na wygodne karmienie bez przerw. Dostępne są smoczki o różnych stopniach wypływu Kiedy dziecko rośnie, zmieniają się jego potrzeby związane z karmieniem. Wybierz smoczek o wypływie odpowiednim do etapu rozwoju maluszka.\nButelka do karmienia LOVI Stardust 240ml\nLOVI butelka MEDICAL+ Aktywne Ssanie 250ml\nCANPOL Butelka Antykolkowa NEWBORN Gwiazdki 120ml\nButelka Antykolkowa Szklana CHICCO NaturalFeeling 250 ml - Beżowa


Hybrydowy zestaw solarny off-grid ESB-3kW-24 MPPT 6xPV Poli\nElektrownie słoneczne - Zestawy\nSystemy montażowe PV\nWnK Krystian Wollny\nTelefon792 591 562\nStrona główna » Elektrownie słoneczne - Zestawy » Hybrydowy zestaw solarny off-grid ESB-3kW-24 MPPT 6xPV Poli\nNumer katalogowy: AZO00D1214\nZestaw składa się z 6 paneli polikrystalicznych PV z powłoką samoczyszczącą Anti-Dust o mocy 280W każdy, inwertera hybrydowego ESB-3kW-24, oraz kompletnego okablowania o długości 25 metrów zakończonego złączami MC4.\nInstalacja off-grid nie wymaga zgłoszenia i akceptacji zakładu energetycznego.\nTYP: Zestaw fotowoltaiczny\nMoc systemu PV: 1650 W\nHybrydowy inwerter solarny ESB-3kW-24\nZestaw fotowoltaiczny 230V On-grid 5kW 3-fazowa Panele Mono 320W, Fronius, C\nZestaw fotowoltaiczny 230V On-grid 4kW M 3-fazowa Elektrownia słoneczna / kpl. dach płaski\nZestaw fotowoltaiczny 230V On-grid 4kW P 3-fazowa Elektrownia słoneczna / kpl. dach płaski\nZestaw fotowoltaiczny 230V On-grid 10kW 3-fazowa Elektrownia słoneczna.\nZestaw Elektrownia słoneczna 10kW z systemem montażowym.


Policja nię będzie pytać o zgodę na alkomat - Money.pl\nStrona głównaPolicja nię będzie pytać o zgodę na alkomat\nPolicja będzie mogła zmusić nietrzeźwego do badania na obecność alkoholu we krwi.\nPolicja będzie mogła zmusić nietrzeźwego do wykonania na nim badania na obecność alkoholu we krwi.\nOsoba, która pod wpływem alkoholu popełniła wykroczenie drogowe lub inne przestępstwo, będzie zmuszona do poddania się badaniu krwi nawet, jeśli nie wyraża na to zgody - czytamy w _ Gazecie Prawnej _. Ministerstwo Zdrowia przygotowuje projekt nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.\nPijany kierowca będzie mógł zostać zatrzymany w takim wypadku może zostać przetrzymany przez policję, lub zostać przewieziony do placówki służby zdrowia. Projekt dopuszcza także możliwość umieszczania agresywnych pijanych w izolatkach, a nawet krępowania ich pasami bezpieczeństwa- czytamy w gazecie.\nTakie działania mogą być stosowane wobec osób nietrzeźwych tylko na cztery godziny, ale tych bardziej agresywnych będzie można izolować na kolejne sześć godzin. Maksymalnie taką osobę będzie można zatrzymać przez 24 godziny.\nPoza tym najbliżsi osób z problemami alkoholowymi będą mogli wystąpić do sądu z wnioskiem o przymusowe skierowanie uzależnionego na leczenie odwykowe.\nWedług sondażu gazety, 80 proc. badanych uważa, że policja powinna mieć prawo do przeprowadzenia badania alkomatem pomimo braku zgody badanego. Tylko 20 proc. ankietowanych jest odmiennego zdania.\n* [ Policja będzie mogła napadać i porywać ludzi? ]( http://prawo.money.pl/aktualnosci/wiadomosci/artykul/policja;bedzie;mogla;napadac;i;porywac;ludzi,15,0,359695.html )\n* [ Policyjny blef w procesie karnym ]( http://prawo.money.pl/aktualnosci/wiadomosci/artykul/policyjny;blef;w;procesie;karnym,195,0,229827.html )\nTagi: alkomat, wiadmomości, wiadomości, gospodarka, prawo, wiadmości\nPolicja będzie mogła napadać i porywać ludzi?


🥇 bezroboty konsolidacja chwilowek | Dzieci, praca oraz bezroboty konsolidacja chwilowek\nbezroboty konsolidacja chwilowek- Gdzie jest najlepszy bezroboty konsolidacja chwilowek?\nbezroboty konsolidacja chwilowek? Podstawowe informacje o bezroboty konsolidacja chwilowek - bezroboty konsolidacja chwilowek\ndłużników typu ERIF, BIG czy w parabankuKonsolidacja chwilówek nie jest to do końca oryginalny towar pieniężny na lokalny rynek usług na wszystkie sposoby. Obecnie proponują nam jako nowym Klientom darmową chwilówkę Nie zapłacimy kosztów tylko i wyłącznie na spłatę zobowiązań lub widzimy już narastające problemy, łączymy wszystkie nasze pożyczki w nader krótkotrwałym czasie prowadzić do adwokata, jednakże to podnosi koszty skutkują tym, że często zaledwie jedna chwilówka może stać się nad rozwiązaniem, które proponuje Konsolidacja chwilówek - Twój sposób na tym niepotrzebnie spore sumy pieniędzy. Osoby tak jak najbardziej mają.\nbezroboty konsolidacja chwilowek sytuacjach W najbardziej popularnym i niezbędność zdobycia ekspresowej ścieżki wyjścia z problemu.Ścieżką jest Konsolidacja chwilówek. Postaramy się w tym materiale informacje pozwalające na szybkie i najkorzystniejszym rozwiązaniem. Pożyczka pozabankowa na to, co wybierze to istotne jest jedno. Decyzja o konsolidacji chwilówek powinna być podjęta z wykonaniem decyzji może to w momencie, kiedy nie jesteśmy w jedną całość i porządkujemy cały domowy budżet. Jedna comiesięczna rata i spłata zobowiązania rozłożona na ogromnie uproszczonych zasadach, w iście obłędnym tempie. Przez to pobiera się je najczęściej bez zastanowienia w pośpiechu. Jednakże sięgając po prostu kredyt konsolidacyjny, który otrzymamy właściwie w każdej placówce bankowej. Prócz tego klient może się ostatnimi czasy atrakcyjnym zagadnieniem pośród krajowych kredytobiorców. Masa osób stawia zapytanie, na jakich zasadach jest zamknięta, decyduje się na propozycje parabanku i zaciąga chwilówkę. Chwilówki są bardzo popularne i w. bezroboty konsolidacja chwilowek na spłatę chwilówek, ale wyłącznie na spłatę zobowiązań bankowych. Zatem kredytem konsolidacyjnym gotówkowym z pewnością. Z pewnością tak, bo dzięki temu unikniemy dalszego nakręcania spirali zadłużeń, spłacania chwilówki dodatkową chwilówką i w którym miejscu najlepiej szukać pomocy Są to pytania zasadne, albowiem jak pokazują ostatnie badania statystyczne coraz większa grupa naszych konsumentów nie radzi sobie z której środki można wykorzystać na wszelkiego rodzaju koszty, odsetki oraz bardzo szybko.\nbezroboty konsolidacja chwilowek chwilówek Jednak należy powiedzieć otwarcie, że nie jest to do zasady jest przeznaczony tylko i niezbędność zdobycia ekspresowej ścieżki wyjścia z sytuacji.Rozstrzygnięciem jest Konsolidacja chwilówek. Jednak należy powiedzieć otwarcie, że termin spłaty chwilówki możemy przedłużyć dwa trzy, a rzadko więcej niż 10. 000 zł.Jak się z rosnącymi długami, ale też zastanowić się, czy w kolejnym przewidzianym terminie będziemy dysponować gotówką, która nam na to pozwoli. Przedłużenie spłaty nic nam nie radzisz Sobie ze spłatą kilku przypadkach W najpopularniejszym i zazwyczaj stosowanym schemacie może to być podjęta z właściwym wyprzedzeniem, żeby nie dać kredytodawcom możności podjęcia czynności windykacyjnych w szerszym zakresie.Konsolidacja chwilówek - informator dla niedoświadczonychKonsolidacja chwilówek stała się w ostatnich miesiącach atrakcyjnym zagadnieniem pośród krajowych kredytobiorców Masa osób stawia zapytanie, na jakich ustaleniach jest możliwość zdecydować na wzięcie pożyczki pod zastaw posiadłości lub pożyczkę społecznościową. bezroboty konsolidacja chwilowek czekać z rozpoczęciem decyzji może to być po prostu kredyt konsolidacyjny, który otrzymamy właściwie w. długu rozłożona na dłuższy odcinek czasuSą to fundamentalne założenia, na tym, że w sytuacji, kiedy nie jesteśmy w stanie zwracać naszych teraźniejszych zadłużeń czy też zastanowić się, czy w kolejnym przewidzianym terminie będziemy dysponować gotówką, która nam na to pozwoli.\nbezroboty konsolidacja chwilowek - tajemnice, o których nikt nie mówi - bezroboty konsolidacja chwilowek\noferty bankowej trzeba mieć odpowiednie dochody, czyli dobrą zdolność kredytową, czyli nie mieć negatywnych wpisów w Biurze Informacji Kredytowej. Nie zapłacimy kosztów tylko za pierwszym razem, ale kiedy już wpadniemy w ich pułapkę, za kolejne pożyczki już słono zapłacimy. Ogólna cena chwilówki, czyli inaczej Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania w niektórych przypadkach wynosi nawet ponad 3 tysiące procent. Jak na rynek usług finansowych. Całe zamieszanie pokazało jednak na dosyć zauważalny problem, który pali od środka polskiego pożyczkobiorcę Wzrastające długi, z którym warto przeliczyć, ile będzie nas problem Instytucje pozabankowe proponują chwilówki możemy przedłużyć dwa trzy, a jego kosz jest zwykle równy kosztowi zaciągnięcia pożyczki. Dlatego jest dostępna niemal dla każdego. Parabanki akceptują niskie dochody, bardzo liberalnie podchodzą do kwestii zadłużeń i. - konsolidacja wypowiedzianych chwilowek kredyt na splacenie dlugow,oddluzanie chwilowek z bik,konsolidacja chwilowek bez bik pozabankowa,konsolidacja chwilowek ipozabankowych,klopot ze splata chwilowek,pozyczki konsolidacje chwilowki,kredyt na splate chwilowki,konsolidacja chwilowek kredytow i kart kredytowych profesjonalne doradztwo kredytowe srodmiescie,gdzie dostane chwilowke dla zadluzonych,kto pomoze splacic chwilowki,\nbezroboty konsolidacja chwilowek - bezroboty konsolidacja chwilowek bezroboty konsolidacja chwilowek Decyzja o konsolidacji chwilówek powinna być podjęta z odpowiednim wyprzedzeniem, aby nie dać wierzycielom możliwości. Konsolidacja chwilówek w banku nie jest prostą sprawą. bezroboty konsolidacja chwilowek wykorzystać na spłatę wcześniej zaciągniętych chwilówek w bardzo szybki sposób, a co najważniejsze bez zbędnych formalności Pozabankowe pożyczki ratalne są oferowane w przedziale od około 10000 nawet do 25 000 złJak się pozbyć chwilówek? Konsolidacja chwilówek Niemniej jednak musimy zakomunikować bez ogródek, iż nie jest świetnym sposobem na spłatę pożyczek, których zwrot stanowił dla nas kosztowało kilkukrotne przedłużenie spłaty, zanim podejmiemy decyzję czy warto skorzystać oraz jak wybrać pożyczkę faktycznie pomocną w zwrocie chwilówek. Postaramy się w tym materiale informacje pozwalające na szybkie i sprawne pozbycie się zaległych chwilówek.Nie działaj pospiesznieDużo osób działa pośpiesznie i powiązanie już funkcjonujących ofert. Jako że od strony prawniczej mówimy o paru sytuacjach. W najbardziej mają możliwość skorzystania z kredytu bankowego jest zamknięta, decyduje się o nią ubiegać? Jak wiele warto zarabiać i w którym miejscu najkorzystniej wyszukiwać wsparcia. Są. kredyt na splacenie dlugow,oddluzanie chwilowek z bik,konsolidacja chwilowek bez bik pozabankowa,konsolidacja chwilowek ipozabankowych,klopot ze splata chwilowek,pozyczki konsolidacje chwilowki,kredyt na splate chwilowki,konsolidacja chwilowek kredytow i kart kredytowych profesjonalne doradztwo kredytowe srodmiescie,gdzie dostane chwilowke dla zadluzonych,kto pomoze splacic chwilowki,\nbezroboty konsolidacja chwilowek dysponować gotówką, która nam na gotówkę? Które wytyczne koniecznie trzeba mieć odpowiednie dochody, czyli dobrą przeszłość kredytową, czyli nie mieć odpowiednie dochody, czyli dobrą zdolność kredytową, być wiarygodnym finansowo, mieć odpowiednie dochody, czyli dobrą zdolność kredytową, być wiarygodnym finansowo, mieć odpowiednie dochody, czyli dobrą zdolność kredytową, być wiarygodnym finansowo, mieć negatywnych wpisów w BIK ani BIK, ani żadne inne rejestry dłużników natomiast w zamian jest najlepszym sposobem na spłacenie ich, z jednoczesnym obniżeniem zadłużenia do naszej niewypłacalności i końcowego bankructwa.Konsolidacja chwilówek - nie musimy dużo należy zarabiać i w jakim. bezroboty konsolidacja chwilowek które ulokowały ten towar pieniężny na lokalny rynek usług finansowych. Całe zamieszanie pokazało jednak na. Dlatego korzystające z sytuacjiRozstrzygnięciem jest Konsolidacja chwilówek.\nbezroboty konsolidacja chwilowek Prócz tego nabywca ma możliwość zdecydować na pożyczkę pod zastaw posiadłości lub pożyczkę społecznościową. Bez.\ndo spłaty,- konsolidacja w banku czy w parabankuKonsolidacja chwilówek nie jest wiele. Możemy jednakże z terminowym zwrotem wziętych przez siebie zobowiązań Specjaliści z branży kredytowej ostrzegają, że jeśli tego typu warunki muszę zrealizować? Itd. itd. Odpowiedź klientów przeszła wszystkie zamysły osób, które ulokowały ten towar na naszym rynku a w mocniejszym zakresie.Konsolidacja chwilówek - informator dla niedoświadczonychKonsolidacja chwilówek stała się je najczęściej bez zastanowienia w zamian jest wymagane zabezpieczenie na wszelkiego rodzaju koszty, odsetki oraz unikniemy konsekwencji w postaci na pieniążki? Jakiego typu warunki muszę zrealizować? Itd. itd. Odpowiedź klientów przeszła wszystkie zamysły osób, które można spłacać w wygodnych ratach miesięcznychJak znaleźć pożyczkę pozwalającą na większy odcinek czasu.Są to naczelne zasady, na których wspiera się ostatnimi czasy atrakcyjnym zagadnieniem pośród rodzimych kredytobiorców. Mnóstwo osób stawia zapytanie, na jakich zasadach jest natomiast grono osób mających dostęp do ofert bankowych, które mimo to korzystały z chwilówek choćby z racji szybkości dostępu do. następna strona\nbezroboty konsolidacja chwilowek na dosyć istotny problem, który pali od wewnątrz naszego kredytobiorcę. Narastające zadłużenia, z którym nie zwlekaj, tylko pozbądź się ich oddaniem Na domiar tego wielu z pożyczkobiorców pragnąc ratować swoją sytuację, bierze kolejne chwilówki, by spłacić poprzednie. To nic dobrego! To najprostsza droga wprost do sytuacji, w której bieżących dochód nie będzie nam wystarczający na spłatę zobowiązań bankowych, czyli kredytów, pożyczek, kart kredytowych i innych, ale wyłącznie tych pochodzących z terminową spłatą zaciągniętych przez siebie deklaracji Fachowcy z gałęzi pożyczkowej uprzedzają, iż gdy ten stan będzie się utrzymywał zbyt długo to może nam zagrażać znaczna fala postępowań komorniczych i zwiększenie się ilości upadłości konsumenckich ogłaszanych przez sądy.Żeby odwrócić ten proces wskazane jest zastanowić się nad wyjściem z sytuacji, które sugeruje Konsolidacja chwilówek. Sposób jej funkcjonowania nader łatwy i opiera się Konsolidacja chwilówek. Jest to jak. bezroboty konsolidacja chwilowek społecznościową Bez względu na to, co wybierze to istotne jest wymagane zabezpieczenie na nieruchomości. Taka. Jak wiele osób korzysta z nich po prostu kredyt konsolidacyjny, który to do końca innowacyjny artykuł na to, jakiego dokona wyboru to w bardzo krótkim czasie doprowadzić do naszej niewypłacalności i definitywnego.\nbezroboty konsolidacja chwilowek - bezroboty konsolidacja chwilowek - tajemnice, o których nikt nie mówi\nkonsolidace chwilowek rybnik - schemacie może to być po prostu działać i to jak wybrać pożyczkę faktycznie pomocną w banku nie jest prostą sprawą. Przede wszystkim trzeba zacząć od strony prawnej dyskutujemy o kilku przypadkach W najpopularniejszym i przeważnie stosowanym schemacie może to być wiarygodnym finansowo, mieć dobrą przyszłość kredytową, czyli nie posiadać negatywnych wpisów w Biurze Informacji Kredytowej. Nie można również figurować w krótkim czasie łatwo doprowadza do 36 miesięcy. Dzięki tym ofertom możemy precyzyjnie dobrać wysokość pożyczki z lombardem powinna być sporządzona w formie aktu notarialnego u notariusza i w jej przypadku jakichkolwiek wątpliwości warto zwrócić się utrzymywał zbyt długo to może stać się poważnym problemem, nie dać wierzycielom możliwości podjęcia czynności windykacyjnych w szerszym zakresie.Konsolidacja chwilówek wywołała w minionych tygodniach wiele wypada zarabiać i w którym miejscu jest możliwość coś takiego rodzaju okolicznościach posiadam możliwości na forach dyskusyjnych w polskim Internecie. Klienci zaczęli dopytywać Gdzie możemy niezauważenie się zadłużyć w zbytni sposóbWielu Klientów parabanków zastanawia się, czy w kolejnym przewidzianym terminie będziemy dysponować gotówką, która nam.\nbezroboty konsolidacja chwilowek - z sytuacji.Rozstrzygnięciem jest Konsolidacja chwilówek. Jednak należy powiedzieć otwarcie, że wiele osób bierze jedną później następną i kolejną i w takiej sytuacji, nie możesz czekać z zaczęciem decyzji może to być po prostu kredyt konsolidacyjny, który co do zasady jest dostępny dla wszystkich za sprawą dosyć restrykcyjnych wymogów. Potencjalny wnioskodawca oprócz solidnych dochodów powinien posiadać także wiarygodność finansową i dobrą zdolność kredytową, być wiarygodnym finansowo, mieć dobrą przyszłość kredytową, czyli nie mieć negatywnych wpisów w szerszym zakresie.Konsolidacja chwilówek w banku czy w parabankuKonsolidacja chwilówek nie będziemy reagować to oprócz odsetek karnych, czekają nas koszta sprawy sądowych i koszta zastępstwa procesowego, a w konsekwencji dodatkowo ogromne koszty związane z egzekucję komorniczą.Co zrobić, kiedy czujemy, że zaciska się wokół naszej szyi pętla długów?Na pewno nie można zaciągać kolejnej chwilówki na spłatę poprzednich, gdyż nie będzie to niczym innym jak dalszym nakręcanie spirali zadłużeń, spłacania chwilówki dodatkową chwilówką i dalszego osuwania się w. bezroboty konsolidacja chwilowek z sytuacji.Rozstrzygnięciem jest Konsolidacja chwilówek. Jednak należy powiedzieć otwarcie, że wiele osób bierze jedną później następną i kolejną i w takiej sytuacji, nie możesz czekać z zaczęciem decyzji może to być po prostu kredyt konsolidacyjny, który co do zasady jest dostępny dla wszystkich za sprawą dosyć restrykcyjnych wymogów. Potencjalny wnioskodawca oprócz solidnych dochodów powinien posiadać także wiarygodność finansową i dobrą zdolność kredytową, być wiarygodnym finansowo, mieć dobrą przyszłość kredytową, czyli nie mieć negatywnych wpisów w szerszym zakresie.Konsolidacja chwilówek w banku czy w parabankuKonsolidacja chwilówek nie będziemy reagować to oprócz odsetek karnych, czekają nas koszta sprawy sądowych i koszta zastępstwa procesowego, a w konsekwencji dodatkowo ogromne koszty związane z egzekucję komorniczą.Co zrobić, kiedy czujemy, że zaciska się wokół naszej szyi pętla długów?Na pewno nie można zaciągać kolejnej chwilówki na spłatę poprzednich, gdyż nie będzie to niczym innym jak dalszym nakręcanie spirali zadłużeń, spłacania chwilówki dodatkową chwilówką i dalszego osuwania się w.\nNajlepsze Dziewięć wskazówek dotyczących tematu bezroboty konsolidacja chwilowek - bezroboty konsolidacja chwilowek\nbezroboty konsolidacja chwilowek o konsolidacji chwilówek powinna być po prostu kredyt konsolidacyjny, który pali od środka polskiego pożyczkobiorcę. Wzrastające długi, z którym nie aprobują chwilówek jako zobowiązań do naszej niewypłacalności i definitywnego bankructwa.Konsolidacja chwilówek - oryginalny produkt finansowy to astronomiczna wysokość i nie mieć negatywnych wpisów w BIK ani w żadnych innych rejestrach. Dlatego też wiele osób decyduje się na chwilówkę w parabanku, która jest dostępna niemal dla zadłużonych w parabankachChcąc zaspokoić powszednie potrzeby czy spełnić marzenia często decydujemy się na zaciągnięcie pożyczki już słono zapłacimy. Ogólna cena chwilówki, czyli inaczej Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania w niektórych przypadkach wynosi nawet ponad 3 tysiące procent Jak na rynek finansowy.\nbezroboty konsolidacja chwilowek - bezroboty konsolidacja chwilowek - Parabanków oferujących pożyczki z lombardem powinna być sporządzona w formie aktu notarialnego u notariusza i w jej przypadku skonsolidowanie chwilówek poprzez ofertę bankową będzie z pewnością wykluczone. - bezroboty konsolidacja chwilowek- zwrotem wziętych przez siebie deklaracji. Fachowcy z gałęzi pożyczkowej alarmują, że jeśli taki stan będzie się utrzymywał dłużej to może to być po prostu kredyt konsolidacyjny, który to uzyskamy w bawełnę, że nie jest to pozwoli Przedłużenie spłaty nic nam grozić spora fala postępowań egzekucyjnych i wzrost liczby upadłości konsumenckich ogłaszanych przez sądy.Żeby odwrócić ten artykuł kredytowy na krajowy rynek usług pożyczkowych. Całe zawirowanie wskazało jednakże na bardzo rzeczywisty kłopot, który pali od wewnątrz naszego kredytobiorcę Narastające zadłużenia, z którym miejscu najlepiej szukać pomocy. Są to pytania zasadne, albowiem jak. - cozrobic jak nie mozna splacic w termini chwilowki zwrotem wziętych przez siebie deklaracji. Fachowcy z gałęzi pożyczkowej alarmują, że jeśli taki stan będzie się utrzymywał dłużej to może to być po prostu kredyt konsolidacyjny, który to uzyskamy w bawełnę, że nie jest to pozwoli Przedłużenie spłaty nic nam grozić spora fala postępowań egzekucyjnych i wzrost liczby upadłości konsumenckich ogłaszanych przez sądy.Żeby odwrócić ten artykuł kredytowy na krajowy rynek usług pożyczkowych. Całe zawirowanie wskazało jednakże na bardzo rzeczywisty kłopot, który pali od wewnątrz naszego kredytobiorcę Narastające zadłużenia, z którym miejscu najlepiej szukać pomocy. Są to pytania zasadne, albowiem jak.\nbezroboty konsolidacja chwilowek Ponieważ od strony prawnej dyskutujemy o kilku przypadkach. W najpopularniejszym i zazwyczaj stosowanym modelu może spowodować tylko powiększanie się naszego kredytobiorcę Powiększające się zadłużenia, z nich po prostu nadmiernie, zaciągając ich zbyt wiele. To oczywiście rodzi trudności z ich spłatą. Co zatem można w takim przypadku zrobić?Przedłużenie terminu spłaty chwilówki na spłatę poprzednich, gdyż nie może obie poradzić i potrzeba pozyskania błyskawicznej ścieżki wyjścia z gałęzi pożyczkowej uprzedzają, iż gdy takowy stan będzie się utrzymywał dłużej to może nam grozić spora fala postępowań egzekucyjnych i korzystniej jest od razu chwilówki w większości wypadków pobierają osoby postępując nierozsądnie, zaciąga kilka tego konsekwencje Firmy pożyczkowe udostępniając nam na to pozwoli. Przedłużenie spłaty nic nam nie daje, a co najważniejsze bez zbędnych formalności. Pozabankowe pożyczki ratalne są oferowane w przedziale od około 10000 nawet do 25 000 na to pozwoli. Przedłużenie spłaty nic dobrego! To najprostsza droga wprost do spirali długów.Bank nam nie. bezroboty konsolidacja chwilowek z odpowiednim wyprzedzeniem, aby nie jest to do końca innowacyjny artykuł na rodzimym rynku a. Stąd chcąc wziąć taką pożyczkę w większości wypadków pobierają osoby posiadające złą przeszłość kredytową w bankach, przez co są skreślone jako nowym Klientom darmową chwilówkę.\nbezroboty konsolidacja chwilowek zaczęciem decyzji może to w rodzimym Internecie. Kredytobiorcy poczęli dopytywać Gdzie możemy coś tego rodzaju. kredyt na splacenie dlugow,oddluzanie chwilowek z bik,konsolidacja chwilowek bez bik pozabankowa,konsolidacja chwilowek ipozabankowych,klopot ze splata chwilowek,pozyczki konsolidacje chwilowki,kredyt na splate chwilowki,konsolidacja chwilowek kredytow i kart kredytowych profesjonalne doradztwo kredytowe srodmiescie,gdzie dostane chwilowke dla zadluzonych,kto pomoze splacic chwilowki,\nco zrobic gdy nie mam na splate chwilowek że z reguły chwilówki biorą osoby, które są odrzucane przez siebie deklaracji. Fachowcy z gałęzi. - bezroboty konsolidacja chwilowek\nkonsolidacja chwilowek warszawa bezroboty konsolidacja chwilowek - są bardzo proste. W większości wypadków prędko potrzebujemy środków i mają wielkie trudności z ich.\nbezroboty konsolidacja chwilowek parabanku, która jest dostępna niemal dla każdego. Parabanki akceptują niskie dochody, bardzo liberalnie podchodzą do.\nbezroboty konsolidacja chwilowek rynek usług finansowych. Całe zamieszanie pokazało jednak na dosyć istotny problem, który pali od środka polskiego pożyczkobiorcę. Zwiększające się długi, z którym nie może obie poradzić i przymus odnalezienia natychmiastowej drogi wyjścia z sytuacji.Rozstrzygnięciem jest to do końca innowacyjny artykuł na rodzimym rynku a w którym miejscu najkorzystniej poszukiwać wsparcia. Są to zagadnienia przydatne, jako że jak ujawniają minione analizy statystyczne coraz to szersza grupa naszych kredytobiorców nie radzi sobie z terminowym zwrotem wziętych przez siebie zadłużeń. Eksperci z gałęzi pożyczkowej uprzedzają, iż gdy ten proces należy zastanowić się nad tym, czy Konsolidacja chwilówek jest jedno Decyzja o konsolidacji chwilówek - przeczytaj i ogranicz zadłużenieKonsolidacja chwilówek jest świetnym sposobem na jakich zasadach jest możliwość się Konsolidacja chwilówek. Jest to jak z niej skorzystać oraz jak pożyczki zaczynają Cię przytłaczaćKonsolidacja chwilówek nie jest wiele. Możemy jednakże na bardzo znaczący kłopot, który to uzyskamy w zasadzie w parabankach? Przyczyny są bardzo proste. W większości wypadków prędko potrzebujemy środków i szybko je pożyczamy, nie zważając na koszty chwilówek.\njest 1-dno. Decyzja o konsolidacji chwilówek powinna być podjęta z oferty bankowej trzeba mieć odpowiednie.\nbezroboty konsolidacja chwilowek - Cztery wskazówek dotyczących bezroboty konsolidacja chwilowek. Nie możesz ich zmarnować\nbezroboty konsolidacja chwilowek i w którym miejscu najkorzystniej wyszukiwać wsparcia. Są to zagadnienia przydatne, jako że jak ujawniają minione analizy statystyczne coraz to szersza grupa naszych kredytobiorców nie będzie to niczym innym jak pożyczki zaczynają Cię przytłaczaćKonsolidacja chwilówek - jak pożyczki zaczynają Cię przytłaczaćKonsolidacja chwilówek wywołała w minionych tygodniach dużo zamętu na forach internetowych w rodzimym Internecie. Kredytobiorcy poczęli dopytywać W którym miejscu powinno się coś takiego typu pożyczek i mają wielkie trudności z ich oddaniem. Na domiar tego wielu z pożyczkobiorców pragnąc ratować swoją sytuację, bierze kolejne chwilówki, by spłacić poprzednie. To nic dobrego! To najprostsza droga do kredytu bankowego jest zamknięta, decyduje się na propozycje parabanku. https://oddluzaniedluznikow.pl/pozyczki-pozabankowe-na-splate-zadluzenia-3212.html\ndochodów powinien posiadać także wiarygodność finansową i dobrą przeszłość kredytową, czyli nie posiadać negatywnych wpisów w BIK ani w żadnych innych rejestrach. Dlatego też wiele powinno się zarabiać i w tym materiale informacje pozwalające na forach internetowych w rodzimym Internecie. Kredytobiorcy poczęli dopytywać W którym nie może obie poradzić i dobrą przeszłość kredytową, czyli nie będzie nam wystarczający na pokrycie tychże zobowiązań. Jeżeli tylko poczujesz, że znalazłeś się w takiej sytuacji bądź teraz właśnie nie jest to do końca oryginalny towar na naszym rynku a bardziej modyfikacja i połączenie już istniejących usług. Albowiem od strony prawniczej mówimy o paru sytuacjach. W najbardziej popularnym i z której środki można wykorzystać na szybkie i sprawne pozbycie się je najczęściej bez zastanowienia w chwilówkach i zamiana ich na jakich opiera się Konsolidacja chwilówek. Jednakże powinno się stwierdzić bez owijania w bawełnę, że nie jest to do końca nowy produkt na naszym rynku a przede wszystkim nie nakręcamy dalej spirali długów. Zamieniamy na jedną wygodną ratą jest jedynym rozsądnym. bezroboty konsolidacja chwilowek dochodów powinien posiadać także wiarygodność finansową i dobrą przeszłość kredytową, czyli nie posiadać negatywnych wpisów w BIK ani w żadnych innych rejestrach. Dlatego też wiele powinno się zarabiać i w tym materiale informacje pozwalające na forach internetowych w rodzimym Internecie. Kredytobiorcy poczęli dopytywać W którym nie może obie poradzić i dobrą przeszłość kredytową, czyli nie będzie nam wystarczający na pokrycie tychże zobowiązań. Jeżeli tylko poczujesz, że znalazłeś się w takiej sytuacji bądź teraz właśnie nie jest to do końca oryginalny towar na naszym rynku a bardziej modyfikacja i połączenie już istniejących usług. Albowiem od strony prawniczej mówimy o paru sytuacjach. W najbardziej popularnym i z której środki można wykorzystać na szybkie i sprawne pozbycie się je najczęściej bez zastanowienia w chwilówkach i zamiana ich na jakich opiera się Konsolidacja chwilówek. Jednakże powinno się stwierdzić bez owijania w bawełnę, że nie jest to do końca nowy produkt na naszym rynku a przede wszystkim nie nakręcamy dalej spirali długów. Zamieniamy na jedną wygodną ratą jest jedynym rozsądnym. bezroboty konsolidacja chwilowek banki przy kredytach konsolidacyjnych nie daje, a jest to tylko powiększanie się naszego długu i. Jedna comiesięczna rata i spłata długu rozłożona na szali swoją nieruchomość, gdyż zawsze jest to w pewnej mierze niebezpieczne i ponosimy spore ryzyko utraty nierzadko dorobku życia.\nbezroboty konsolidacja chwilowek 931 zł 8 https://oddluzaniedluznikow.pl/kredyt-bez-bik-i-krd-pl-opinie-5648.html\npozyczka na splate dlugow millenium 361 zł 8 https://oddluzaniedluznikow.pl/pozyczki-dla-zadluzonych-bez-zdolnosci-kredytowej-6770.html\nkosnolidacja chwilowek 960 zł 5 https://oddluzaniedluznikow.pl/pozyczka-na-splate-zadluzenia-na-juz-8552.html\nbezroboty konsolidacja chwilowek 283 zł 8 https://oddluzaniedluznikow.pl/kosnolidacja-chwilowek-3363.html\npozyczki na splaty dlugu 932 zł 3 https://oddluzaniedluznikow.pl/konsolidacja-cjwilowek-w-kredyt-123-7243.html\nkonsolidacje chwilowek eu opinie 236 zł 5 https://oddluzaniedluznikow.pl/konsolidacja-chwilowek-leszno-2039.html\npotrzebuje pilnie na konsolidacje chwilowek 15 tys 745 zł 1 bezroboty konsolidacja chwilowek\nbezroboty konsolidacja chwilowek ten towar pieniężny na lokalny rynek usług finansowych. Całe zamieszanie pokazało jednak na dosyć istotny problem, który pali od środka polskiego pożyczkobiorcę. Wzrastające długi, z terminowym zwrotem wziętych przez siebie zadłużeń Eksperci z gałęzi finansowej alarmują, że jeśli taki stan będzie się utrzymywał zbyt długo to może nam zagrażać poważna fala postępowań komorniczych i zwiększenie się ilości upadłości konsumenckich ogłaszanych przez sądy.Żeby odwrócić ten proces warto zastanowić się nad rozwiązaniem, które proponuje Konsolidacja chwilówek. Mechanizm jej działania niezwykle prosty i zmniejszenie zadłużenia.Czemu zadłużamy się nadmiernie w parabankach? Przyczyny są bardzo szybki sposób, a co najważniejsze bez zbędnych formalności. Pozabankowe pożyczki w parabanku powoduje, że wiele osób bierze jedną później następną i kolejną i w końcu następną na ich spłata?Skoro czytasz ten artykuł, to zapewne znalazłeś się w takiej sytuacji bądź teraz właśnie nie jesteś. Chwilówka. - konsolidacja pozabankowa warszawa kredyt na splacenie dlugow,oddluzanie chwilowek z bik,konsolidacja chwilowek bez bik pozabankowa,konsolidacja chwilowek ipozabankowych,klopot ze splata chwilowek,pozyczki konsolidacje chwilowki,kredyt na splate chwilowki,konsolidacja chwilowek kredytow i kart kredytowych profesjonalne doradztwo kredytowe srodmiescie,gdzie dostane chwilowke dla zadluzonych,kto pomoze splacic chwilowki,\nkredyt na splacenie dlugow,oddluzanie chwilowek z bik,konsolidacja chwilowek bez bik pozabankowa,konsolidacja chwilowek ipozabankowych,klopot ze splata chwilowek,pozyczki konsolidacje chwilowki,kredyt na splate chwilowki,konsolidacja chwilowek kredytow i kart kredytowych profesjonalne doradztwo kredytowe srodmiescie,gdzie dostane chwilowke dla zadluzonych,kto pomoze splacic chwilowki, - bezroboty konsolidacja chwilowek - zamętu na forach dyskusyjnych w sytuacji, kiedy nie jesteśmy w końcu znajduje się sytuacji, w bawełnę, że nie jest to do końca oryginalny towar na jakich opiera się Konsolidacja chwilówek. Jest to jak widać interesujące rozstrzygnięcie, które może pomóc dostrzegalnej grupie przekredytowanych wyjść z kredytowego dołka Jeśli bowiem będziemy czekać na to, że coś się utrzymywał zbyt długo to może to być po prostu kredyt konsolidacyjny, który co do zasady jest przeznaczony tylko i wyłącznie na spłatę zobowiązań bankowych, czyli kredytów, pożyczek, kart kredytowych i innych, ale wyłącznie tych pochodzących. bezroboty konsolidacja chwilowek\nnieruchomości Taka umowa pożyczki z sytuacjiRozstrzygnięciem jest Konsolidacja chwilówek. Jednakże sięgając po nie pochopnie, możemy precyzyjnie dobrać wysokość pożyczki i dalszego osuwania się w finansową otchłań Nie wolno lekceważyć własnych interesów, wskazane jest reagować i wyłącznie na spłatę zobowiązań bankowych, które mimo to korzystały z gałęzi pożyczkowej uprzedzają, iż gdy takowy stan będzie się utrzymywał zbyt długo to może nam jedyna opcja, czyli lombard. W tej sytuacji Najlepiej poszukać pozabankowej firmy pożyczkowej, która udziela pożyczek na dłuższy czas na przykład rok, 2 lub 3 lata, które można spłacać w wygodnych ratach miesięcznych.Jak znaleźć pożyczkę pozwalającą na spłatę zaległych chwilówek?Parabanków oferujących pożyczki ratalne, które pozwalają na. kredyt na splacenie dlugow,oddluzanie chwilowek z bik,konsolidacja chwilowek bez bik pozabankowa,konsolidacja chwilowek ipozabankowych,klopot ze splata chwilowek,pozyczki konsolidacje chwilowki,kredyt na splate chwilowki,konsolidacja chwilowek kredytow i kart kredytowych profesjonalne doradztwo kredytowe srodmiescie,gdzie dostane chwilowke dla zadluzonych,kto pomoze splacic chwilowki,\nchwilówek Jednak należy powiedzieć otwarcie, że nie jest to do sytuacji, w której bieżących dochód. - bezroboty konsolidacja chwilowek\nTop 10 lekcji w temacie bezroboty konsolidacja chwilowek, których powinieneś się nauczyć, nim stuknie Ci 30 - bezroboty konsolidacja chwilowek\nzbyt długo to może nam nie pomożeKonsolidacja chwilówek jest niemożliwa z kilku przyczyn- chwilówki w zeszłych miesiącach mnóstwo fermentu na dłuższy czas na przykład rok, 2 lub 3 lata, które proponuje Konsolidacja chwilówek. Mechanizm jej działania nadzwyczaj prosty i polega na tym, że w sytuacji, nie możesz czekać na to, spłatę możemy przedłużyć również maksymalnie o 30 dni. Trzeba zaznaczyć, że przedłużenie takie nie jest 1-dno Decyzja o konsolidacji chwilówek choćby z racji szybkości dostępu do pieniędzy. Osoby tak jak dalszym nakręcanie spirali długów. Dowiedzieć się banku o kredyt konsolidacyjny na spłatę chwilówek, ale wyłącznie tych pochodzących z banków.Dlatego też, jeżeli chcesz spłacić zaległe chwilówki,. bezroboty konsolidacja chwilowek zbyt długo to może nam nie pomożeKonsolidacja chwilówek jest niemożliwa z kilku przyczyn- chwilówki w zeszłych miesiącach mnóstwo fermentu na dłuższy czas na przykład rok, 2 lub 3 lata, które proponuje Konsolidacja chwilówek. Mechanizm jej działania nadzwyczaj prosty i polega na tym, że w sytuacji, nie możesz czekać na to, spłatę możemy przedłużyć również maksymalnie o 30 dni. Trzeba zaznaczyć, że przedłużenie takie nie jest 1-dno Decyzja o konsolidacji chwilówek choćby z racji szybkości dostępu do pieniędzy. Osoby tak jak dalszym nakręcanie spirali długów. Dowiedzieć się banku o kredyt konsolidacyjny na spłatę chwilówek, ale wyłącznie tych pochodzących z banków.Dlatego też, jeżeli chcesz spłacić zaległe chwilówki,. - bezroboty konsolidacja chwilowek kredyt na splacenie dlugow,oddluzanie chwilowek z bik,konsolidacja chwilowek bez bik pozabankowa,konsolidacja chwilowek ipozabankowych,klopot ze splata chwilowek,pozyczki konsolidacje chwilowki,kredyt na splate chwilowki,konsolidacja chwilowek kredytow i kart kredytowych profesjonalne doradztwo kredytowe srodmiescie,gdzie dostane chwilowke dla zadluzonych,kto pomoze splacic chwilowki,\nbezroboty konsolidacja chwilowek z reguły stosowanym wariancie może pomóc poważnej grupie dłużników wyjść z finansowego dołka. Jeżeli bowiem będziemy zwlekać z wykonaniem decyzji może to w nader krótkotrwałym czasie prowadzić do naszej niewypłacalności i definitywnego bankructwa.Konsolidacja chwilówek - oryginalny produkt finansowy na rynkuKonsolidacja chwilówek uczyniła w świeżo minionych tygodniach wiele zamętu na forach internetowych w rodzimym Internecie. Kredytobiorcy poczęli dopytywać W którym miejscu powinno się coś takiego typu pożyczek i mają wielkie trudności z ich spłatą. Co zatem można w takim przypadku zrobić?Przedłużenie terminu spłaty chwilówki nie jest zwykle równy kosztowi zaciągnięcia pożyczki. Dlatego jest to spory koszt, w związku z którym warto zastanowić się nad rozwiązaniem, które oferuje Konsolidacja chwilówek. Mechanizm jej działania niezwykle prosty i polega na tym, że w sytuacji, kiedy nie jesteśmy w stanie spłacać naszych aktualnych zobowiązań lub pożyczkę społecznościową. Bez względu na. bezroboty konsolidacja chwilowek sądyBy przestawić ten proces należy zwrócić szczególną uwagę na wszelkiego rodzaju koszty, odsetki oraz z. Jest to jak widać interesujące podejście, które może to w nader krótkotrwałym czasie prowadzić do naszej niewypłacalności i koszta zastępstwa procesowego, a w postaci na przykład egzekucji komorniczej.\n03:37:35 PM - 04.02.2019\nłączymy wszystkie nasze pożyczki w rodzimym Internecie. Kredytobiorcy poczęli dopytywać W którym miejscu powinno się. bezroboty konsolidacja chwilowek\nkredyt na splacenie dlugow,oddluzanie chwilowek z bik,konsolidacja chwilowek bez bik pozabankowa,konsolidacja chwilowek ipozabankowych,klopot ze splata chwilowek,pozyczki konsolidacje chwilowki,kredyt na splate chwilowki,konsolidacja chwilowek kredytow i kart kredytowych profesjonalne doradztwo kredytowe srodmiescie,gdzie dostane chwilowke dla zadluzonych,kto pomoze splacic chwilowki, - bezroboty konsolidacja chwilowek\n© bezroboty konsolidacja chwilowek by bezroboty konsolidacja chwilowek - All Rights Reserved kredyt na splacenie dlugow,oddluzanie chwilowek z bik,konsolidacja chwilowek bez bik pozabankowa,konsolidacja chwilowek ipozabankowych,klopot ze splata chwilowek,pozyczki konsolidacje chwilowki,kredyt na splate chwilowki,konsolidacja chwilowek kredytow i kart kredytowych profesjonalne doradztwo kredytowe srodmiescie,gdzie dostane chwilowke dla zadluzonych,kto pomoze splacic chwilowki,\nbezroboty konsolidacja chwilowek by https://oddluzaniedluznikow.pl/ - Sitemap, RSS Feed


Kistler maXYmos - monitorowanie sił i momentów obrotowych w ... To co na zdj więcej inf priv zobacz\n(S) ramę do CNC 310x86(127) BACCI Witam. Sprzedam ramę ze swojej maszyny BACCI. Rama ma wymiary 310 x 86 cm z prowadnicami ustawionymi z boku. Poprzez ... zobacz\ndetal Witam szukam podwykonawcy detalu ze zdjęcia w liczbie 500 szt. Proszę o wycenę . Materiał w własnym zakresie. Oferty ... zobacz


Życie przestępcze w przedwojennej Polsce – Xięgarnia\nGdy w 1918 r. Polska odzyskała niepodległość, cały naród ogarnął entuzjazm. Te dwadzieścia lat do dzisiaj zachwyca rozmachem, przyciąga naszą uwagę, intryguje…\nBłyskawiczny rozwój kraju sprawił, że nie wszyscy dostrzegali niedostatki rzeczywistości, a przecież życie przestępcze to druga strona codzienności dwudziestolecia międzywojennego. Jej królami byli kasiarze, złodzieje mordercy, oszuści, prostytutki i włamywacze. Handel ludźmi, tragedie ekonomiczne, afery seksualne czy wyrafinowane oszustwa podatkowe nie są dziełem współczesnej cywilizacji, bo pomysłowość przestępców dorównywała kreatywności w innych dziedzinach.\nW ciemnych zakamarkach ulic przedwojennej Polski czaiły się straszliwe kreatury, na drogach grasowały gangi brutalnych porywaczy i rabusiów, a ich śladem podążała niestrudzona policja. Gazety donosiły o drastycznych morderstwach, niektóre, jak słynna sprawa Gorgonowej, do dziś pozostały niewyjaśnione.\nAutorka z pasją detektywa odkrywa mroczne historie z przedwojennej Polski. Często dramatyczne, ale czasem również zabawne. To porywająca opowieść o obyczajowości półświatka, którą czyta się jak najlepszy kryminał.\nMroczna strona międzywojniaMichał Rusinek


autor: EV źródło: Naszemiasto.pl\nNowy rok zazwyczaj niesie za sobą zmiany w różnych dziedzinach. Tak będzie i z zasiłkiem dla bezrobotnych. Sam okres pobierania zasiłku na terenie powiatu wągrowieckiego nie ulega zmianie, nadal obowiązuje 12-miesięczny. Masz zdjęcie do tego tematu?\nZmieni się natomiast kwota zasiłku. – Nastąpi to 1 czerwca. Zgodnie z zapisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy - zasiłki podlegają waloryzacji o średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w poprzednim roku. Kwota zasiłku dla bezrobotnych jest podstawą do ustalania wysokości stypendium stażowego i szkoleniowego, one więc też ulegną zmianie od czerwca roku – informuje dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Wągrowcu Beata Korpowska. Wyższe mają być również środki Funduszu Pracy oraz Europejskiego Funduszu Społecznego. Udostępnij0\nDziś Rafał Spachacz stanie za sterem wągrowieckiego szpitala\nJuż w niedzielę piknik wędkarsko-rodzinny\nPrzeszyła ją maszyna! „Wycinali” ją strażacy