sławek | .\nArchiwa autora: sławek\nOpublikowano 5 września 2011 Autor: sławek\nDo czwartej nad ranem w knajpie obok hotelu znów odbywał się koncert. Z powodu dudniącej, głośnej muzyki trudno było zasnąć. Zjadłem jajko na twardo, khoubz z dżemem i wypiłem herbatę. Mój żołądek znów nieco szwankował. Podejrzewałem szpinak… Może jednak była to ukraińska wódka? Alergia na alkohol byłaby straszna!\nCzytałem w przewodniku o historii Jordanii, w południe powoli zacząłem pakować plecak i zostawiłem go w recepcji. Na ulicy tłok i gwar. Siedziałem jakiś czas przy nieczynnych kranach przed meczetem, obserwując przechodniów, sprzedawców dewocjonalii oraz owoców.\nZrobiłem zakupy do domu, na bazarze kupiłem brzoskwinie oraz banany i wróciłem do Mansour. Przeglądałem przewodniki, pozostawione przez turystów, zalegające na rozpadającej się półce. Zainteresował mnie Jemen. Nigdy nie myślałem o odwiedzeniu tego kraju, który na zdjęciach wydawał się bardzo interesujący, ale autor przestrzegał też przed problemami, w tym zdarzającymi się porwaniami. Przewodnik napisano przed kilkoma laty; teraz Jemen był jeszcze mniej bezpieczny dla białych…\nW telewizji sportowy kanał Al-Jazeera a w nim relacje z jakichś rozgrywek koszykówki krajów Afryki, potem boks. Wyszedłem późnym popołudniem i doszedłem za Abdali do meczetu Abdullaha, zbudowany około 30 lat temu, wciąż jednak wyglądający nowocześnie. Jego błękitna kopuła zdawała się już gasnąć, podczas gdy dwie wieże minaretów skąpane były w promieniach zachodzącego słońca.\nNieco niżej znajdował się grecki kościół prawosławny, z którego akurat wychodziła grupa ludzi, ubranych w swobodne, zachodnie stroje. Starsi ludzie i dzieci: osób w średnim wieku nie dostrzegłem.\nUlice znów opustoszały w porze wieczornych modłów, by ponownie zapełnić się gwarem. Taksówkarze przystawali przy kafejkach, skąd przynoszono im do samochodów plastikowe kubki z gorącym napojem. Dwa duże łyki i kubki lądowały na ulicy a kierowcy ostro odjeżdżali, w poszukiwaniu pasażerów. Krótkie pierdnięcia: może ktoś wsiądzie?\nLotnisko znajdowało się około 30 kilometrów od Ammanu a kurs taksówką kosztował 15 dinarów. Za tą cenę trzykrotnie przejechałbym przez cały kraj z Ammanu do Aqaby… Na szczęście nocny lot mieli też dwaj Japończycy, udający się do Istambułu. Loay zamówił taksówkę na 23.00 i pożegnaliśmy się obejmując jak starzy znajomi.\nTaksówkarz wiózł na tylnim siedzeniu swoje trzy córeczki. Pomimo późnej godziny King Faisal Street w kierunku Talal była zakorkowana i pojechaliśmy naokoło. Na jednych ze świateł czekaliśmy, aż zmieni się światło. Najmłodsza z córek kierowcy dmuchała na nie. Pomogłem i po chwili zrobiło się zielone.\nOpublikowano 3 września 2011 Autor: sławek\nPozwoliłem sobie na dłuższe spanie i dopiero przed 9.00 wyruszyłem w drogę. Wioska o tej porze wciąż była jak wymarła, tylko kobieta w czerni krzątała się przy zagrodzie z wielbłądami po drugiej stronie ulicy, naprzeciw restauracji. O dziwo nie miałem żadnych zakwasów po poprzednim dniu, ale postanowiłem tym razem aż tak się nie eksploatować.\nPoszedłem wpierw w miejsce pomiędzy skałami, gdzie jak powiedział mi rozwoziciel wody, znajdowała się tak zwana sadzawka Lawrence’a.\nThomas Edward Lawrence. Lawrence z Arabii. Dla wielu Arabów ten Brytyjczyk był legendą. Po studiach w Oxfordzie, kiedy Europa pogrążona była w I wojnie światowej, los rzucił go na tereny Bliskiego Wschodu, gdzie brał czynny udział w wyzwalaniu świata arabskiego spod jarzma Imperium Osmańskiego. Działał też na rzecz Wielkiej Brytanii w kolonialnych rozgrywkach z Francją. Jego terenem działań było między innymi Wadi Rum, o którym pisał w swojej książce Siedem filarów mądrości.\nMinąłem mały, żyzny ogródek wciśnięty w narożnik wioski, znajdujący się za kamiennym cmentarzem i zacząłem wchodzić po głazach w górę. Kamienie były obłe co mogło świadczyć, że kiedyś w tym miejscu lała się obficie woda. Rzeczywiście, doszedłem w końcu do miejsca z małą kałużą, do którego wlewała się woda z gumowego węża gdzieś z góry. Obok leżały inne węże wijące się w dół świadczące o tym, że po połączeniu ich właściciel ogródka podlewał swoje rośliny tym strumieniem.\nTym razem postanowiłem obejść Um Ishrin i obejrzeć teren leżący po jej drugiej stronie. W dolinie leżało kilka wielbłądów. Rozejrzałem się: nie zauważyłem ich właściciela. Zwierzęta czekały spokojnie chyba na turystów, by obwieźć ich po okolicy i nie bały się, kiedy blisko podszedłem.\nDoszedłem do leżącej po drugiej stronie skały, która wydawała się oblana szybko schnącym betonem. Na jej skorodowanej powierzchni znajdowały się formy tworzące sople oraz prześwity. Jedna z nich do połowy swojej wysokości obsypana była przez wydmę z czerwonego piasku.\nW innym miejscu niewielka skała jak grzyb zdawała się wyrastać wprost z ziemi. Gdy słońce było już w zenicie, szedłem blisko wysokiej góry, chroniąc się przed promieniami. Wokół panowała znów absolutna cisza.\nPostanowiłem pójść przy samej Um Ishrin. Dojście do niej na przełaj przez dolinę zajęło mi pół godziny. Niezwykłe jak trudno było określić właściwą odległość pomiędzy poszczególnymi miejscami. Miało na to wpływ również krystalicznie czyste powietrze, dzięki któremu nocne niebo było szczególnie rozgwieżdżone.\nPrzejście przez dolinę znacznie mnie zmęczyło. Poprzedni dzień odbił jednak piętno na mojej kondycji. Idąc blisko skały mogłem się przekonać, jak bardzo jest ona zróżnicowana, pełna wnęk i uskoków. Odnajdywałem ślady obecności ludzi. Czasem były to puste butelki plastikowe po wodzie, nieraz też resztki zagrody z wyschniętymi kulkami kozich bobków. Kilkakrotnie musiałem wspinać się na wysokie wydmy, co było szczególnie męczące. Kiedy wchodziłem, traciłem wiele energii, bo obsuwałem się wraz z gorącym piaskiem, który przy schodzeniu wsypywał się do sandałów i parzył. Wdrapywałem się na górę zastanawiając się, co po drugiej stronie. Kolejna wydma czy w końcu twarda, kamienna powierzchnia z cieniem blisko skały. Gdy była tam wydma do pokonania, łapiąc ciężko powietrze czułem swoją słabość i bezsilność. Kiedy jednak otwierał się przede mną wspaniały, zapierający dech w piersiach widok, zmęczenie znikało.\nDziękowałem. Komu? Sile, która stworzyła te cuda. W to miejsce nie wjeżdżały jeepy Beduinów i gdybym zasłabł, nikt nie znalazłby mnie szybko. Prawdopodobnie dzikie zwierzęta aktywne nocą, hieny i wilki, miałyby ucztę z mojego ciała… Próbowałem jak najbardziej ekonomicznie dysponować swoją energią. Odpoczywałem w cieniu, leżąc na ciepłym jeszcze piasku, obserwowany przez małe czarne ptaszki z ruchliwymi białymi ogonkami, przeskakujące ze skały na skałę. W górze szybowały dwa wielkie gawrony.\nMarzyłem o jabłku.\nSłońce znalazło się już po drugiej stronie i cień Um Ishrin od wschodu powoli się wydłużał. Byłem znów w szerokiej dolinie, pomiędzy wielkimi skałami a północny wiatr wiał z wielką siłą. Wracałem powoli, starając się o rytmiczny, równy krok oraz oddech. Pomyślałem, że może tak narodziła się muzyka. Nomadzi, koczownicy by jakoś urozmaicić sobie czas wędrówki, stawiali swoje kroki łapiąc rytm z głośnym oddechem, może recytacją. Podobno kiwanie się podczas recytowania Koranu ma związek z rytmem, jakim kroczy wielbłąd. W karawanach rytm ten pomagał zapamiętać kolejne sury.\nParzyły mnie spieczone ręce, szczególnie nad łokciami oraz łydki. Miałem popękane od wiatru i słońca wargi, ale czułem się jak bohater. Wróciłem do wioski po 8 godzinach, w czasie, kiedy meczet opuszczali mężczyźni.\nMłodzi Beduini Howeitat byli bardzo szczupli i mieli podobne do siebie twarze. Ich posągowość podkreślały jeszcze długie do kostek tuniki.\nKupiłem litrową butelkę zimnego soku z mango, wypijając go duszkiem. W sklepie zagadnął mnie mężczyzna robiący zakupy ze swoim małym synkiem. Spodobały mu się moje okulary. Zaproponowałem, że je otrzyma, jeżeli zgodzi się na zrobienie mu w nich kilku zdjęć. Pojechaliśmy w miejsce, gdzie słońce nie schowało się jeszcze za góry i sfotografowałem go w kilku pozach. Oboje byliśmy zadowoleni: on, bo dostał bardzo dobre okulary chroniące przed silnym słońcem, jak, bo zdobyłem materiał dla swojego partnera w tej podróży, firmy Solsken.\nZrobiłem sobie pożegnalny spacer, obchodząc wioskę. Niemal przed każdym domostwem stał zaparkowany jeep. Czasem były to stare, zdezelowane Land Rovery, wyglądające jak z wojskowego demobilu czasem nowe, srebrzyste Toyoty.\nBeduini Howeitat zamieszkujący te tereny przystosowali się do praw rynku, łącząc swoją wiedzę, znajomość pustyni i umiejętność pertraktacji.\nWracałem nazajutrz do Ammanu. Dowiedziałem się, że najlepiej będzie, jeśli zdążę na autobus do Aqaby odjeżdżający około 6.30 i tam przesiądę się na autobus do Ammanu. Choć w sumie robiłem prawie 100 kilometrów więcej, było to o wiele bezpieczniejsze, niż stanie przy drodze i czekanie na okazję. Autobusy z Aqaby odjeżdżały dopiero po skompletowaniu pasażerów, więc raczej żaden nie zatrzymałby się, by mnie zabrać. Autostop był też niepewny.\nDwa dni spędzone na pustyni dały mi wiele radości i poczucia pełni. Spełnienia. Potrzebowałem tej samotności, jak gdyby ona miała pomóc mi w odnalezieniu równowagi.\nJuż po zmroku, kiedy w oddali wciąż dochodziły mnie odgłosy recytowanego Koranu z jakiegoś głośnika, poszedłem poza restauracyjne obozowisko i położyłem się na piasku, wpatrując w rozgwieżdżone niebo.\nObudziłem się wcześnie i już przed 6.00 opuszczałem cichą o tej porze wioskę, wychodząc na południe. Podbiegł do mnie biały kundelek i wystarczyło, że go pogłaskałem, zaprzyjaźnił się ze mną na śmierć i życie. Jego właściciel, bosonogi kilkuletni chłopiec próbował go odciągać i czekał, aż odejdę, ale psina puszczona tylko od razu pędziła w moją stronę. Musiałem czekać, aż chłopiec podejdzie i znów zabierze psiaka. Z oddali słyszałem jego skomlenie i po chwili czworonóg znów radośnie pędził w moją stronę. W końcu, kilkaset metrów od wioski chłopiec dał za wygraną a my z kundlem dzielnie szliśmy przed siebie. Próbowałem nie zwracać na niego uwagi, w końcu pies zatrzymał się, spojrzał w otwartą przestrzeń pustyni, potem w kierunku wioski i pozostał.\nGdy odszedłem, powrócił do swojego właściciela.\nSzeroka na prawie kilometr piaszczysta dolina pomiędzy dwiema potężnymi, podłużnymi skałami rozjeżdżona była przez liczne koła beduińskich jeepów. Tak na ogół doświadczali pustyni turyści: przyjeżdżali na jeden dzień, by „obskoczyć” najważniejsze punkty wraz z przewodnikiem, napić się w jednym z obozowisk beduińskiej herbaty, zjeść beduiński posiłek na pustyni, posłuchać brzdąknięć gitary, obejrzeć zachód słońca wraz z innymi turystami na jednym z kilku punktów widokowych i po zmroku wrócić do Centrum Informacyjnego, skąd autobusami udawali się do Aqaby lub Petry.\nJa chciałem inaczej.\nŻadnych ludzi, żadnego poganiania i prowadzenia mnie. Pragnąłem powoli zanurzać się w ten nierealny pejzaż, doświadczać trudów drogi, jak ludzie, którzy przed wiekami zamieszkiwali te tereny, pozostawiając na niektórych skałach ślady swej bytności.\nSerce biło mi coraz mocniej. Stawałem się pustynią. Na lewo Um Ishrin, na prawo Rum, jeszcze w cieniu. Obie te skały wydały mi się moimi własnymi monstrualnymi ramionami, które jakby obejmowały pejzaż, w oddali wolno rozświetlający się wschodzącym słońcem. Idąc wciąż w tym samym, równym rytmie obserwowałem, jak cienie się skracają.\nPo przejściu około trzech kilometrów wyszedłem na otwartą przestrzeń i słońce oświetliło lewą część twarzy. Owinąłem się chustą. Moja sylwetka rzucała nadzwyczaj długi cień. Kierowałem się wciąż na południe, w kierunku kanionu Khaz’ali, lekko potem odbijając na zachód. Wokół panowała wspaniała cisza. Tylko raz, na początku natknąłem się na Beduina prowadzącego gdzieś małe stadko wielbłądów a w oddali przemknęły dwa jeepy, wznosząc złociste tumany kurzu.\nSzukałem lepszej drogi, bo czasem trudno się szło wśród głębokich piasków. Wystarczyło nieraz zejść kilkanaście metrów obok, by znaleźć twardsze podłoże.\nSzedłem już ponad cztery godziny. Minąłem dwa obozowiska z namiotami, do kolejnego zajrzałem. Było opuszczone. Później, w dalszej włóczędze odwiedzałem już niemal każde z nich, znajdując chwilę na wytchnienie. Na ogół, jeżeli właściciele obozowisk znaleźli przy Centrum Informacyjnym jakichś chętnych turystów, przywozili ich tam, oferując przejażdżkę po pustyni oraz nocleg. Tak więc w ciągu dnia te miejsca były opustoszałe. A ja, jak pustynny rabuś wchodziłem, korzystałem z wody, raz wziąłem nawet prysznic. Co za ulga!\nObozowiska znajdujące się przy skałach były na ogół podobne: kilka namiotów dla dwóch osób, jakiś większy w rodzaju świetlicy i jadalni, maleńkie murowane pomieszczenia dla kuchni, czasem prysznice. Wielkie metalowe cysterny na wodę znajdowały się powyżej, na skałach. Nieraz musiałem wejść na górę, by odkręcić kurek. Czasem jednak pomieszczenia w obozowiskach były pozamykane na kłódki. Po śladach na piasku mogłem domyślić się, czy ktoś przebywał w nich w ostatnim czasie, czy nie. Tylko w jednym ślady świadczyły, że rankiem podjechał samochód i z trzech namiotów wsiedli do niego ludzie w trekkingowym obuwiu. Tam też na murku przy „świetlicy” znalazłem czajnik z herbatą. Zapewne po śniadaniu. Napój był już zimny. Przelałem go do pustej butelki po wodzie i ruszyłem dalej.\nChoć po rocznej wędrówce moja kondycja nie była najlepsza, jakoś się trzymałem. Łatwo szło mi się po piasku, wdrapywałem się nieraz na skały, by spojrzeć na rozległy pejzaż z góry lub obejrzeć je sobie z bliska.\nW dwóch miejscach na gładkich powierzchniach skał zauważyłem równo od siebie oddalone wgłębienia tworzące kwadrat. Z pewnością była to plansza do jakiejś gry z użyciem kamieni, może też kozich bobków (;)), przy której Beduini wypasający zwierzęta umilali sobie czas.\nWiatr i woda przez miliony lat wyrzeźbiły niesamowite formy. Niektóre skały wyglądały jak fasady autorstwa szalonego architekta naśladującego Gaudiego.\nOdczuwałem tak silną więź z tym miejscem! Kiedy jednak zrobiłem sobie przerwę na jedzenie i usiadłem w cieniu jednej ze skał, ciężko było mi wstać, tak słabe miałem niektóre partie mięśni.\nW południe trudno było już znaleźć ocienione miejsce. Szedłem wciąż, sugerując się położeniem słońca i starając nie zabłądzić. W jednym z obozowisk znalazłem kłębek czarnej wełny z koziego włosia, służący do zszywania oraz naprawy namiotów. Nieopodal odkryłem półkę skalną. Idealną! Przywlokłem wielki kamień na jej krawędź i przez prawie godzinę owijałem wełną. To był mój drugi „szkic w podróży” pozostawiony w Jordanii…\nCoraz częściej musiałem odpoczywać. Najbardziej męczyły mnie wejścia na skały i szukanie dogodnych zejść. Skręciłem na wschód, otaczając Khaz’ali i Um Sabatah, powoli kierując się z powrotem. Mięśnie nóg słabły z każdą setką metrów. Kiedy podłoże było twarde i kamieniste, szedłem szybciej, czasem jednak musiałem przejść przez miękki, piaszczysty teren, co męczyło. Coś jednak pchało mnie, by wciąż być w ruchu.\nJabłko zjedzone w drodze smakowało szczególnie!\nRozglądałem się; wokół żywego ducha. Czasem uciekała przede mną jaszczurka, chowając się w dziurze. Ślady na piasku, szczególnie przy norach, małe stópki łażących i pełzających stworzeń świadczyły, jak to miejsce ożywało nocą. Były też ślady psów, a może hien czy szakali, które zamieszkiwały ten teren. Przy niektórych skałach znajdowałem kamienne zagrody z dywanem lub starym materacem. Przy nich ślady palenisk i metalowe miseczki. Zapewne służyły pasterzom, Beduinom, prowadzącym owce, kozy i wielbłądy, ale mogły być też schronieniem dla takiego jak ja samotnego włóczęgi, który nie zdążył wrócić do wioski przed szybko zapadającym zmrokiem.\nCzułem siłę tego miejsca, jak gdybym znajdował się w żywym organizmie, którego jestem częścią! Przypomniał mi się Evdokimov piszący, że na pustynię idzie się po to, by zwymiotować wewnętrznymi fantomami, zwątpieniem i dwulicowością.\nPilnowałem czasu. Po ośmiu godzinach łazikowania po pustyni miałem już kontakt wzrokowy z Um Ishrin. Ta skała, której nazwa wydawała mi się imieniem pięknej arabskiej dziewczyny, była długa na jakieś 10 kilometrów. Wracając w stronę wioski od południa zauważało się jej ostrą krawędź. W totalnej ciszy czasem tylko, gdzieś przy skałach słychać było świst ptaków albo brzęczenie much, obsiadających mi twarz.\nSłońce zdążyło już przejść na drugą stronę i chować się za Rum. Teraz promienie słońca gasły na Um Ishrin. Cień powoli podnosił się w górę, jakby studząc skałę. Jej żółta w słońcu powierzchnia stawała się coraz bardziej czerwona, potem ciemniała i bledła. Przypominało to alchemiczny proces, któremu poddana była Uluru; święta góra Aborygenów. Zastanawiałem się, jak czuliby się w tym miejscu, w takim pejzażu rdzenni mieszkańcy Australii…\nByłem słaby. Ledwo już włóczyłem nogami i żeby jakoś urozmaicić sobie powrót do wioski, która zdawała się w ogóle nie przybliżać, liczyłem kroki. Mniej więcej od Khaz’ali. Po każdym tysiącu wkładałem do tylnej kieszeni spodni kamyk, aby się nie pomylić. Wróciłem z siedmioma.\nEvdokimov wiedział, o czym mówi. Opisywał Ojców Pustyni, ja byłem tylko gościem, który „bawi się” w nomadę. Pomimo wielkiego zmęczenia, odczuwałem radość i jakiś rodzaj siły. Ta włóczęga była mi potrzebna. Rozebrałem się z trudem i wziąłem zimny prysznic. Po Ramadanie ponownie otwarto sklepiki i kupiłem dwie butelki wody oraz owoce. Ramiona spalone miałem słońcem i czułem, jak gdybym przeszedł chrzest. Pustynia mnie zaakceptowała. Oszczędziła, odkrywając piękne miejsca. W restauracji obejrzałem jeszcze raz wielką geodezyjną mapę tego terenu, zastanawiając się, gdzie pójść następnego dnia. Czy jednak będę miał wystarczająco sił, by się ruszyć po tak ciężkim dniu?\nByłem jedynym gościem w restauracyjnym obozowisku, ale nieopodal znajdowała się strażnica policji turystycznej. Jeden z czterech młodych mężczyzn znał angielski i czasem coś do siebie wołaliśmy. Któryś z nich miał służbę, pozostając w mundurze w budce przy drodze, zaś reszta byczyła się, leżąc na łóżkach ustawionych przed ich małym, murowanym pomieszczeniem. Poprosiłem w restauracji o miseczkę wrzątku i wsypałem do niego dwie zupy instant, zjedzone wraz z kupionym wcześniej khoubzem.\nGłos śpiewającego muezina w oddali rezonował, odbijając się od skał, co brzmiało niezwykle mistycznie.\nOpublikowano 31 sierpnia 2011 Autor: sławek\nZanim słońce zza ogrodzenia zdążyło oświetlić mój namiot, spakowałem się i zwinąłem go, przenosząc plecak do niewielkiego pokoju Naifa. Podobnie jak pomieszczenie dla gości – madafa, w tym samym lewym od wejścia rogu znajdowała się szafa, wzdłuż ścian ułożone były materace z poduszkami. Naif na małym, rozłożonym dywaniku oddawał pokłony w kierunku Mekki. Zawołał jednego z młodszych braci i nakazał przynieść mi herbatę oraz chleb. Otwarłem zabraną z domu puszkę z sardynkami. Nie mógł się poczęstować z powodu Ramadanu. Trudno mi było uwierzyć, że przez miesiąc postu, żyjąc w tak gorącym klimacie, ludzie ci powstrzymują się nawet od picia wody. To dlatego chyba najgorsze godziny, kiedy słońce było wysoko, do minimum spadała aktywność i osada cichła. Wszyscy spędzali ten czas leżąc. Niełatwo mieli też palacze, którzy musieli poradzić sobie z nałogiem, kiedy słońce znajdowało się na nieboskłonie.\nNa plac zajechał Rakad oraz brat właściciela wielbłądów za kierownicą. Wnętrze czerwonego, zdezelowanego pick-upa ISUZU oklejone było białym, włochatym kocem imitującym owcze runo.\nWskazano mi miejsce przy kierowcy, do tyłu wepchali się Rakad, Naif oraz jego brat i ruszyliśmy. Zatankowaliśmy w przydrożnej stacji, na której młody pracownik kręcąc korbką przelał odmierzoną ilość benzyny z kanistra do baku, sprawdziliśmy ciśnienie w kołach i pojechaliśmy. Kiedy dziękowałem za tą wycieczkę, Rakad zapewniał mnie, że to normalna cecha muzułmanów, z szacunkiem i gościnnością traktujących obcych. Spytał, co wiem o islamie i nie omieszkał wyłuszczyć mi nauki o pięciu filarach wiary. Są to wyznanie wiary, pięć modlitw dziennie, jałmużna potrzebującym, post, jak ten obecny – Ramadan, oraz pielgrzymka do Mekki. Nie pierwszy raz próbowano mnie przekonać do zmiany wiary. Próbowałem ukryć swój sceptycyzm wobec wszelkich religii, ponieważ kilkakrotnie, głównie w Pakistanie spotykało się to nawet z pewnego rodzaju wrogością.\nMinęliśmy dwie wioski i zjechaliśmy z drogi, jadąc szutrówką. Kierowca jakby przyklejony do kierownicy klatką piersiową zapewniał, że zna drogę, ale kilka razy zbłądziliśmy. Droga czasem okazywała się nieprzejezdna, wtedy zawracaliśmy i kombinowaliśmy, jak jechać dalej. Dotarliśmy w końcu pod kamienne wzgórze, które podobno było tym, czego szukaliśmy.\nChoć w rumowisku bazaltowych głazów można było zobaczyć fragmenty murów, kamienie wyglądały na ociosane, w moim przewodniku opisywano to „zaginione miasto na Czarnej Pustyni” dość szczegółowo. Nie dopatrzyłem się żadnej bramy, ciągu kanałów itd. Nie byłem pewien, czy na pewno dotarliśmy we właściwe miejsce, choć moi przewodnicy byli tego pewni. Jak pisano w przewodniku, Jawa była najlepiej zachowanym miastem z IV tysiąclecia p.n.e., które dotychczas odkryto. Choć nic nie wiedziano na temat jego budowniczych, przypuszczano, że zostało dość szybko opuszczone.\nZeszliśmy ze wzgórza w dół do doliny i wspięliśmy się na jej drugą ścianę, gdzie w połowie dostrzegliśmy wejścia do jaskiń. Były kiedyś niewątpliwie zamieszkałe. Na ziemi dostrzegłem dawne ślady odchodów owiec, które zapewne w to miejsce przyprowadzano, chroniąc je przed słońcem, a może też i na noc przed drapieżnikami.\nSiedzieliśmy chwilę w jednej z większych jaskiń i wróciliśmy do samochodu. Rakad pytał, czy jestem zadowolony z wycieczki. Przytaknąłem z uśmiechem, choć nie do końca byłem pewien, czy byliśmy we właściwym miejscu. Może prawdziwa Jawa znajdowała się gdzieś za którymś z pagórków? Gdybyśmy wzięli jakiegoś przewodnika z najbliższej wioski, może poprowadziłby nas tam, gdzie trzeba…\nW drodze powrotnej samochód prowadził Naif, jadąc bardziej ostro i musiałem chronić swój plecak ze sprzętem, bo kurz dostawał się przez szpary w drzwiach i dziury w podwoziu.\nJuż poprzedniego dnia oferowałem, że zapłacę za benzynę, ale Rakad przekonywał, że nie trzeba, bo jestem gościem. Po rozmowie z kierowcą okazało się, że jeżeli mam jeszcze zostać zawieziony do Azraq, powinienem zapłacić 10 dinarów. Wróciliśmy do domu Naifa, wrzuciłem swój duży plecak na pakę auta, wylądowały tam tez zwinięte materace oraz koce reszty uczestników wyjazdu. Jak się okazało, przy okazji mojego podwiezienia, grupa mężczyzn postanowiła noc lub dwie pozostać na pustyni.\nBrat Naifa został, ale wsiadło dwóch innych mężczyzn, którzy przed wyruszeniem odprawili modły w pokoju Naifa i pojechaliśmy. Na skróty. Lepsza, asfaltowa droga wiodła na wschód w kierunku Safawi, gdzie ostro skręcała na południowy zachód, ale Naif zdecydował się jechać szutrówką prosto na południe.\nByło krócej o jakieś 2/3, ale w konsekwencji, na kamiennej drodze złapaliśmy gumę. Obejrzałem opony samochodu: były w bardzo opłakanym stanie i modliłem się, byśmy po przejechaniu kolejnych kilkudziesięciu metrów nie stanęli ponownie. Mężczyźni wymienili koło. Na szczęście się udało, wjechaliśmy do miasta i tam z każdym z mężczyzn serdecznie się pożegnałem. Obiecaliśmy sobie z Rakadem kontakt mailowy.\nSprawdziłem na mapie: byliśmy w Azraq północnym, Al Azraq Ash-Shamali. Około 3,5 kilometra na południe była druga część miasta: Al Azraq Al-Janubi. Tam droga się rozwidlała, prowadząc do Ammanu, na południe w kierunku Ma-an oraz do granicy z Arabią Saudyjską, do której było już tylko niecałe 20 kilometrów. Zrobiłem małe zakupy w sklepie i taksówką dojechałem do południowego Azraq po Al-Zouby Hotel. Wewnątrz nie było nikogo, choć wołałem i zaglądałem do pustych pomieszczeń. Umyłem się porządnie i wyszedłem na ulicę. Miasto nie prezentowało się zbyt atrakcyjnie. Wzdłuż głównej drogi ciągnęły się niskie zabudowania a wśród nich głównie warsztaty samochodowe.\nMiasto leżące na szlakach łączących Irak i Arabię Saudyjską z centrum Jordanii miało charakter tranzytowy dla towarów przewożonych przez te kraje. Rzeczywiście, najczęstszymi pojazdami, jakie widziałem na drodze były ciężarówki a wśród nich cysterny, przewożące ropę. Spytałem kogoś o nocleg i na migi wskazano mi skrzyżowanie, gdzie za komisariatem policji znajduje się odpowiednie miejsce. Doszedłem do Azraq Lodge drogą, ciągnącą się w górę na niewielkie wzgórze. Budynki wyglądały jak betonowe schrony i jak się okazało w 1940 roku był w tym miejscu brytyjski szpital wojskowy, potem zaś baza armii amerykańskiej. Świetnie designersko rozbudowany teren zachował swój surowy charakter a broszura ukazywała wnętrza pokoi stalowanych na lata 40. Cena za ten luksus – 50 dinarów; około 200 złotych. Jak się dowiedziałem, rzadko przybywali w to miejsce indywidualni turyści. Azraq Lodge gościł głównie grupy, zainteresowane odwiedzaniem miejscowych rezerwatów przyrody. Pozwolono mi rozbić namiot obok budynku za darmo… Długo walczyłem z silnym wiatrem, który utrudniał mi jego rozłożenie. W końcu dzięki kamieniom oraz obciążeniu go plecakiem, mogłem być pewien, że mi nie odfrunie, kiedy pójdę się myć.\nZrobiłem sobie jeszcze spacer po okolicy, odwiedzając wyschnięte bagna, wypatrując kamiennych narzędzi, które według autorów mojego przewodnika można było znaleźć na tym terenie, ale zapytany recepcjonista nie miał o tym pojęcia.\nZnalazłem kilka krzemiennych kamieni z charakterystycznie postrzępionymi, ostrymi krawędziami, które mogły być narzędziami, ale nie byłem tego pewien. Wróciłem w ostatniej chwili, przed całkowitym zapadnięciem zmroku.\nOpublikowano 29 sierpnia 2011 Autor: sławek\nWstałem o 8.00 i zjadłem skromne śniadanie. Niestety spożyty poprzedniego dnia obiad w Cairo Restaurant spowodował dolegliwości jelitowe… A może było to po ukraińskiej wódce, pozostawionej przez kogoś na lodówce w hotelu, którą się poczęstowałem, by w końcu zasnąć? Napchałem usta węglem i z czarnymi zębami oraz językiem spytałem Loaya, z którego dworca odjeżdżają autobusy na północ do Az-Zarka. Pożegnałem się, zapowiadając powrót za tydzień.\nDojechałem miejskim autobusem do terminalu Ragadan w zachodniej części miasta, stamtąd busem do Az-Zarka. Pytając o drogę, znalazłem w końcu miejsce odjazdu autobusów do leżącego bardziej na północ Al-Mafraq, z którego dopiero jechały bezpośrednio busy na wschód drogą numer 10 w odludne, pustynne tereny badii. Jechałem tam z zamiarem zatrzymania się w Al-Bishriyya lub dalej w As-Safawi, nie wiedząc, czy jest w którymś z tych miasteczek hotel. To zresztą nie było problemem, bo miałem ze sobą namiot i chciałem improwizować.\nStamtąd, jak wynikało z mapy, mogłem dotrzeć do ruin zamków, leżących na północ od tej drogi, w trudno dostępnych terenach, które mogły pokonać tylko samochody z napędem na 4 koła.\nAutobus zatrzymywał się co chwila, ludzie nieśpiesznie wsiadali i wysiadali, a wewnątrz było coraz mniej pasażerów. W końcu zostało nas kilkoro. Dwaj młodzi mężczyźni wskazali, bym usiadł przy kierowcy. Jeden znający nieco angielski spytał skąd jestem, dokąd jadę i przetłumaczył słowa swojego kompana, zapraszającego mnie do siebie. Miałem zatrzymać się u niego w Bishriyya i pozostać, jak długo zechcę. Typowa beduińska gościna! Wysiedliśmy i podążyłem za swoim gospodarzem o imieniu Naif. Facet ubrany w tradycyjną długą bluzę sięgającą kostek był przed trzydziestką i wzbudzał zaufanie swoim szczerym uśmiechem.\nRozejrzałem się: byliśmy w niewielkim miasteczku złożonym z parterowych domów, w otoczeniu bezkresu kamiennej pustyni. Weszliśmy przez małą bramę na plac, zwany hosh, i do pomieszczenia dla gości – madafy, wielkości około 5 x 6 metra. Zza innych drzwi obserwowała mnie chmara dzieci. W rogu pomieszczenia zobaczyłem rozspadającą się szafę, przy surowych, otynkowanych tylko ścianach leżały materace i poduszki, całą podłogę przykrywał dywan zaś pod sufitem znajdowały się ozdobne plansze z wersetami z Koranu. Taką surowość widziałem w mieszkaniach Mauretanii. Beduini i Tuaregowie, którzy zdecydowali się zamienić namioty na domy, wciąż zachowywali ascetyczny wystrój swoich siedzib, co w razie możliwości pozwalało na szybkie spakowanie całego dobytku.\nZdjąłem buty, usiadłem i poczęstowano mnie herbatą. Dzieciaki siedziały w oddali, zerkając na mnie. Dwoje chłopców było synami Naifa. Miał też córeczkę. Reszta to byli jego bracia oraz dzieci starszego rodzeństwa. Jeden z młodszych braci leżał, oglądając film w telewizorze, ustawionym na dywanie. Był to popularny serial o życiu Beduinów, kręcony w plenerach Wadi Rum.\nTo chyba Michałkow, a może Tarkowski zrealizował kiedyś film o Mongołach, którzy siedząc w jurcie obserwują step przez okno telewizora. Wybrali wirtualną rzeczywistość niż prawdziwy otwarty świat. Tu było podobnie…\nZ powodu trudności językowych niełatwo było się dogadać, na szczęście pojawił się młody mężczyzna, będący nauczycielem angielskiego o imieniu Rakad.\nZałatwiono starego pick-upa, którym Rakad i Naif zawieźli mnie kilka kilometrów, by pokazać miejscową atrakcję: głęboką dziurę w skale z tunelem prowadzącym podobno kilkadziesiąt kilometrów do miasta Azraq na południe od Bishriyya.\nPotem pojechaliśmy kilkanaście kilometrów na północ, gdzie w wiosce Dayr Al-Kahf wyglądającej na wyludnioną odwiedziliśmy ruiny rzymskich fortów z III wieku, skąd stacjonujące oddziały chroniły kupców oraz obywateli przed bandami ze wschodu. Pozostało niewiele: ciekawe sklepienie kolebkowe oraz fragment łuku z czarnego bazaltu.\nWróciliśmy i zaprowadzono mnie do niewielkiego meczetu, gdzie mężczyźni przygotowywali się do modłów. Moja obecność spotkała się z dużym, przyjaznym zainteresowaniem. Naif opowiadał, jak poznał mnie w autobusie. Wiele osób podchodziło, by uścisnąć moją dłoń.\nStarsi mężczyźni z przodu, chłopcy w sportowych spodniach z dresu z tyłu, ja, siedzący pod ścianą. Wszyscy miarowo oddawali pokłony zgodnie z gestami prowadzącego Imama, chłopcy podczas pochyleń podglądali, co robię.\nW to miejsce nie przybywali turyści, stąd takie mną zainteresowanie. Po modlitwie w grupkach komentowano moją wizytę oraz zapewne wygląd. Niezbyt komfortowo czułem się w krótkich spodenkach. Na ulicach Ammanu nie stanowiło to żadnego problemu, w Pakistanie na każdym niemal kroku czułem lepki wzrok mężczyzn, tu, na jordańskiej prowincji, która także była bardziej tradycyjna, też nie było to najlepsze ubranie, ale wszyscy byli na tyle taktowni, że nie zwracali na to uwagi.\nNaprzeciw meczetu jeden z mężczyzn miał swoją zagrodę z owcami oraz wielbłądami. Szczególnie dumny był z młodego wielbłądka, który chwytany za nos zabawnie buczał.\nRakad z Naifem oraz grupką towarzyszących nam chłopców pokazał mi pobliski kamienny cmentarz, gdzie przykucnęliśmy w cieniu przy cysternie z wodą. Rakad pytał i tłumaczył reszcie skąd jestem, czym się zajmuję itd. Powiedziałem im o swoich planach obejrzenia ruin Dair al-Kahf oraz ruin fortu Jawa. Opisywał to przewodnik, ale w książce brak było fotografii. Autorzy chyba nie dotarli w to miejsce, opisując je jako szczególnie trudne do znalezienia na „czarnej pustyni”. Rakad zaproponował, że zorganizuje samochód i zawiozą mnie tam.\nChciałem pozostać chwilę sam, przejść się po okolicznej pustyni i kiedy nadarzyła się taka okazja, umknąłem zapowiadając powrót o odpowiedniej porze przed samym zachodem słońca. Minąłem ostatnie zabudowania i szedłem przed siebie wśród kamieni i piasków. Postanowiłem nazajutrz pojechać bardziej na wschód, na „czarną pustynię”. Obserwowałem, jak dzieci pędzą stadka owiec gdzieś w dal. Za zwierzętami w zachodzącym słońcu złociła się smuga kurzu.\nWróciłem do domu Naifa i kiedy po zachodzie słońca muezin obwieścił koniec Ramadanu, zaczęli pojawiać się w madafie kolejni goście. Mężczyźni odbyli krótką modlitwę, mnie przebrano w tradycyjną bluzę, założyłem hattę z eqalem i wniesiono misy z jedzeniem, stawiając je na środku na dywanie. Na trzech wielkich metalowych talerzach znajdował się ryż z kurczakami, na mniejszych sosy oraz sałatki. Wszyscy usiedli bliżej, jedząc wspólnie. Mnie, jako gościowi, niektórzy uprzejmi urywali kawałki mięsa kurczaka i podrzucali na moją stronę. Dziękowałem uprzejmie, obawiając się trochę o swój wrażliwy żołądek. Podobnie jadałem w Mauretanii na pustyni i tam nic mi nie dolegało. Jedzenie w restauracjach Maroka i Mauretanii okazywało się bardziej niebezpieczne niż te niby niehigieniczne uczty ze wspólnych talerzy rękami, wśród roju bezlitosnych much. Najbardziej obawiałem się szklanki jogurtu, przygotowanego przez matkę Naifa, ale z gościnności, ku uciesze zgromadzonych, wypiłem wszystko.\nCzęść mężczyzn znałem już z meczetu, więc uśmiechaliśmy się do siebie jak starzy znajomi. Czułem się bardzo swobodnie wśród tych ludzi, którzy urodzili się jeszcze w namiotach i dzieciństwo spędzili jako nomadzi, ale około 40 lat temu osiedli, kiedy zaczęto budować rurociąg z Iraku w stronę Ammanu. Wówczas powstała osada Bishriyya i Safawi.\nSzczególnie przyjazny okazał się inny młody mężczyzna – Hussein – znający angielski, który w pobliskiej szkole uczył matematyki. Pokazywał mi, jak dziękować, jakim gestem prosić o dokładkę, jak pokazuje się „poczekaj chwilę” itd. Po głównym posiłku młodzi chłopcy na zewnątrz polewali z dzbanów wodę i podawali mydło, by można umyć ręce po tłustym posiłku, potem wnieśli desery: budynie oraz galaretki. Jak szef kuchni swoich kelnerów, ojciec Naifa wydawał im komendy, co przynieść, gdzie postawić, co odnieść, kogo poczęstować. Był to zabawny, wciąż gadający starzec, ale najwyraźniej w domu funkcję najważniejszego gospodarza powoli obejmował najstarszy jego syn – Naif. W tym spotkaniu nie uczestniczyły kobiety. One przygotowywały posiłki, ale zajmowały inną część domu. Jak mi wyjaśniono, do tradycyjnych beduińskich domów, wcześniej namiotów, prowadziły dwa wejścia; osobno dla kobiet i mężczyzn. Czasem wybuchały awantury, kiedy ktoś wszedł nie tędy co trzeba…\nPo posiłku oraz rozmowach niektórzy wybierali się znów do meczetu, inni do domów.\nJak się dowiedziałem, Bishriyya liczyła około 5000 mieszkańców a w osadzie znajdowały się 4 meczety. Poznałem jeden z mniejszych.\nŁazienka z prysznicem znajdowała się w korytarzu domu. Naif wpierw poszedł sprawdzić, czy jest wolna i czy czasem jakaś z kobiet nie znajduje się w polu widzenia. Dopiero potem dał mi znak, że mogę skorzystać, czekając pod drzwiami aż wyjdę. W konsekwencji tylko raz w ciągu dnia, przypadkiem zobaczyłem jego matkę.\nŚwiat kobiet i świat mężczyzn w świecie arabskim zdają się od siebie izolowane. Wygląda na to, że nawet rozmowy o obcych małżonkach są tematem tabu. Kiedy jeszcze podczas uczty spytano mnie, czy mam dzieci i wyjąłem z portfela zdjęcie żony trzymającej naszą córeczkę, siedzący obok mnie Hussein zdziwił się, że tak beztrosko pokazuję oblicze mojej „drugiej połowy”. Nieco zmieszany, skomentował tylko: „ładne dziecko”, jak gdyby wstydząc się patrzeć dłużej na fotografię.\nO ile w ciągu dnia dokuczały trochę muchy, wieczór należał do komarów. W domu było zbyt gorąco by spać, Naif wyjął materace na taras domu wraz z poduszkami i grubymi kocami. Niestety, małe komary były nadzwyczajnie agresywne i co chwila czułem kolejne ukąszenia na swoim ciele.\nOpublikowano 28 sierpnia 2011 Autor: sławek\nOdwieziono nas autobusem do terminalu, gdzie czekaliśmy w małej poczekalni na rozwój wydarzeń. Wydrukowano nową listę pasażerów i znów kolejno wsiadaliśmy do autobusu, który miał zawieźć nas do tego samego samolotu. Zatrzymano jordańskie młode małżeństwo z czwórką dzieci. Wyglądało na to, że chodziło o mężczyznę. Z odjeżdżającego autobusu widziałem, jak awanturuje się w poczekalni.\nStraciliśmy ponad 2 godziny, ale dzięki temu nie przylecieliśmy do Ammanu o 4.00 rano, tylko o normalniejszej porze. Było już jasno. Z lotniska położonego ponad 30 kilometrów od stolicy, płacąc 3 jordańskie dinary będące równowartością prawie 3 euro dojechałem busem na terminal autobusowy, jeden z trzech w mieście. Sucha roślinność i ubogie namioty Beduinów, walający się gruz oraz ogólny bałagan przedmieść zamienił się wreszcie w pagórki gęsto zabudowane domami. Z dworca wraz z parą turystów ze Słowenii dojechaliśmy taksówką do centrum miasta. Ulice były niemal puste o tak wczesnej porze. Chciałem zatrzymać się w Mansour Hotel na King Faisal Street, w którym mieszkałem przed trzema laty, zaprzyjaźniając się z otyłym właścicielem o imieniu Ali. Okazało się, że Ali przebywa od dawna w Petrze a hotelem opiekuje się chłopak o imieniu Loay. Słowo „opiekuje się” to nadużycie: hotel był w opłakanym stanie. Ceny jednak się nie zmieniły: 4 dinary za łóżko w cztero- lub pięcioosobowym dormitorium albo indywidualny pokój za dziewięć. Po znajomości dostałem „dwójkę” za 6.\nW Mansour zatrzymują się przede wszystkim Azjaci: Koreańczycy i Japończycy. To przystanek na ich drodze w poznawaniu atrakcji kraju i przelocie do innych miejsc Bliskiego Wschodu. Kiedyś często była to Syria, teraz Izrael, Egipt lub Turcja. Ci turyści są bardzo zorganizowani: podróżują z takimi samymi przewodnikami, szczegółowo opisującymi, gdzie się zatrzymać, gdzie zjeść, co zobaczyć oraz jak przemieszczać się z punktu A do punktu B. Mało w tym miejsca na improwizację i przygodę.\nZjadłem z Loayem śniadanie wliczone w koszty noclegu: khoubz, czyli płaski chleb, jajko na twardo oraz dżem. Do tego kawa. Przez cały dzień do dyspozycji gości był termos z herbatą.\nPołożyłem się w pokoju, w którym mielił gorące powietrze wentylator, zgasiłem światło i zasnąłem.\nO 12.45 obudził mnie śpiew muezina. Ulice, które rano były puste zrobiły się gwarne, pełne samochodów i ludzi. Wzdłuż ulicy Faisal oraz prostopadłej do niej King Talal Street rozstawione były bazary z odzieżą oraz wszelkim chińskim badziewiem. Nie denerwowały mnie już, jak przed laty pojedyncze pierdnięcia klaksonów taksówkarzy, chcących zwrócić na siebie uwagę, a taksówki stanowiły chyba połowę poruszających się po drogach pojazdów. Do tego czasem ktoś mógł też zabrać, nie będąc taksówkarzem. Ceny jak to w Azji ustalało się przed zajęciem miejsca w gablocie.\nNie wziąłem z domu żadnego nakrycia głowy, chroniącego na pustyni i postanowiłem kupić beduińską chustę. Wielu sprzedawców je oferowało; były czarno – białe, palestyńskie „arafatki” oraz biało – czerwone, różniące się nieco między sobą. Te o drobniejszym wzorze były typowe dla Beduinów i taką postanowiłem kupić. Pytałem o cenę w kilku miejscach, w końcu wybrałem sklep prowadzony przez sympatycznego sprzedawcę, który za hattę bądź yashmagh, bo takich dwóch nazw się używa, wraz z czarnym, plecionym sznurem, podtrzymującym ją na głowie chciał 4,5 dinara. Sznur, zwany eqal ma prócz praktycznego zastosowania także znaczenie symboliczne. Jak mi kiedyś wyjaśniono, dawniej był to bicz, używany do popędzania konia, ale też broń. Oznacza on, że Arabowie nie pogodzili się z faktem przegnania ich z południowych terenów dzisiejszej Hiszpanii, z Andaluzji. Właściciel pokazał mi kilka sposobów, w jaki wiąże się chustę, ale na koniec powiedział, że ludzie je używający robią to często po swojemu.\nMieszkańcy Ammanu stanowili mieszankę ras i typów ludzkich. Byli jasnowłosi i jasnoocy Arabowie, prawdopodobnie z domieszką krwi krzyżowców sprzed niemal 1000 lat, byli też czarni jak smoła murzyni. Najbardziej niezwykle, wręcz demonicznie wyglądali ciemnoskórzy o jasnych oczach. Niektóre kobiety ubrane były niemal po Europejsku i one przykuwały głodny wzrok mężczyzn, wiele dziewczyn zasłaniało włosy chustami, były też tajemnicze panie z zakrytymi twarzami, spoglądające na świat przez małe szpary.\nW meczecie Al – Husaini, na King Talal Street, naprzeciw Faisal Street, kiedy nie trwały modły, mężczyźni chronili się przed upałem. Dziwny to był widok leżących na dywanach facetów w różnych pozach. Niektórzy studiowali Koran.\nZjadłem w restauracji Cairo, będąc tam jedynym gościem, zamawiając kebab z khoubzem i obszedłem kawałek miasta. Wspiąłem się na wzgórze z cytadelą oraz niewielkim Muzeum Archeologicznym. Wśród antycznych ruin kręciły się nieliczne grupki turystów, prócz Jordańczyków głównie Włosi i Azjaci.\nZ góry rozciągał się widok na wzgórza gęsto zabudowane domami.\nWróciłem do miasta, gdzie wszędzie spotykałem tą samą twarz; uśmiechnięte oblicze króla Abdullaha II, rządzącego tym młodym krajem od 22 lat, po śmierci swego ojca, króla Husajna. Kiedy wybuchały zamieszki w Afryce Północnej oraz na Bliskim Wschodzie, okazało się, że król ma o wiele silniejszą pozycję niż prezydent sąsiadującej od północy Syrii – Bashar. Tak jak ojciec, Abdullah prowadzi wyważoną, demokratyczną politykę, co zyskuje mu sojuszników w kraju i za granicą.\nTwarz władcy, to w tradycyjnym stroju, to w mundurze, z piękną żoną Ranią albo wśród wojska zauważalna była w witrynach sklepów, przyklejano ją w taksówkach, oczywiście wisiała w urzędach i hotelach. Na pierwszych stronach jordańskich gazet także niemal zawsze zamieszczano jego zdjęcie informując, gdzie przebywa, z kim się spotkał itd. Kilka lat temu widziałem zdjęcia całej królewskiej rodziny, teraz spotykałem fotografie króla a obok także jego najstarszego syna, 17 – letniego pucułowatego okularnika Hussein Bin Abdullaha. To on obejmie tron po swym ojcu.\nO 19.30 nad miastem rozległ się znów śpiew muezina obwieszczający zachód słońca i zakończenie tego dnia postu związanego z Ramadanem.\nWszystko jakby ucichło, ludzie po modłach udawali się na wspólny posiłek, wiele sklepów na ten czas zamykano, opuszczając metalowe rolety, ale niektórzy sprzedawcy w małych grupkach jedli wspólnie przy swoich kramach.\nPo pewnym czasie, już po zmroku miasto jakby na nowo odżywało. Otwierano sklepy a kupujących, kiedy nie dokuczał już upał, było chyba więcej niż za dnia.\nPo całodziennym włóczeniu się po mieście bolały mnie nogi. Ewidentny brak kondycji. Zastanawiałem się, jak podołam na pustyni. Choć początkowo planowałem pozostać w Ammanie dwa dni, postanowiłem nazajutrz ruszyć najpierw na wschód drogą, prowadzącą w kierunku granicy z Irakiem. Przewodnik informował, że pustynne tereny nazywane badia, były tam szczególnie niegościnne i trudne, pozbawione niemal życia. Po to właśnie przybyłem do Jordanii: uciec w takie miejsca. Pociągały mnie opisy surowych terenów z nagrzanymi od słońca bryłami czarnego bazaltu. Pytałem o drogę Loaya; powiedział, że powinienem wpierw dojechać do leżącego na północ od Ammanu Az-Zarka, stamtąd zaś łapać autobus w stronę As Safawi. Dziwił się, że wyruszam w takie tereny, zamiast zwiedzić Jarash, Petrę, udać się nad Morze Martwe albo na plaże Aqaby. Te atrakcje miałem już za sobą podróżując przed trzema laty, więc nie chciałem powtarzać tej trasy i odwiedzonych miejsc.\nWyjątkiem miała być Wadi Ram.\nOwoce w Ammanie drogie: półkilowe mango za dinara, dwa banany – pół dinara. W jednej z bocznych do King Faisal Street uliczek kotłował się tłum ludzi przy małym sklepiku. Okazało się, że serwują tam kinafę; słodki, gorący przysmak z serem, polany syropem. Za kawałek wielkości 1/6 pizzy zapłaciłem pół dinara. Wyglądało na to, że po całodziennym poście związanym z Ramadanem, kiedy to nawet nie powinno się pić wody, ludzie dogadzają sobie po zmroku.\nDługo nie mogłem zasnąć, bo w restauracji sąsiadującej z hotelem trwał koncert. Łomot skończył się około 3 nad ranem…\nOpublikowano 27 sierpnia 2011 Autor: sławek\nOddech Wadi Rum siedzi mi w głowie od trzech lat. Pustynia pociąga, jest mistyczna. Mam na nogach te same sandały, które kupiłem w Ammanie w 2008 roku.\nTym razem do plecaka nie zabrałem żadnej filozoficznej lektury, żadnego Mertona, ojców pustyni, Lao-Tsego, Chatwina. Żadnego autorytetu, któryby epatował pustynię i moją w niej obecność, gloryfikując bycie – w – drodze. Jest jednak namiot, śpiwór, materac, te same, co w Roku Wędrującego Życia. Także kamera, aparaty fotograficzne i dziennik. W 2008 roku Jordania była jednym z 23 przystanków w rocznej podróży, trochę przypadkowym, bo pierwotnie nie planowałem odwiedzić tego kraju. Teraz jest celem. Przygotowałem się merytorycznie do tej podróży, jednak fizycznie czuję się słabszy niż wtedy.\nWylecieliśmy z Budapesztu i po 40 minutach lotu linią Malev na wyświetlanej trasie czerwona linia za samolotem zawróciła. Poinformowano nas, że operator z lądu nakazał powrót. Nieco podenerwowani turyści pytali stewardesę, co się stało, ale nie znała szczegółów. Przypuszczano, że z samolotem może być coś nie tak. Pomyślałem, że tak jak w sąsiedniej Syrii doszło do zaostrzenia sytuacji politycznej i być może zamknięto przestrzeń powietrzną nad Jordanią.\nCzyżbym miał nie zobaczyć Wadi Rum?\nTo była moja druga z rzędu nieprzespana noc.


Gdzie oglądać Fame MMA (lipiec) - zaczynamy obstawianie\nAktywny 26 kwietnia, 2021 Sport\nW ostatnich latach gale freak fightowe, w szczególności Fame MMA, zyskały sobie wielu fanów i stały się niezwykle popularne. Między innymi dzięki nim coraz więcej osób postanawia spróbować swoich sił i zagrać o pieniądze. Stąd też obstawianie Fame MMA, federacji uznawanej za drugą największą w Europie po KSW. Walki celebrytów, youtuberów, raperów i influencerów budzą niebywałe emocje.\nBukmacherzy Fame MMA\nW wielu firmach możliwe jest obstawianie różnorakich wydarzeń ze świata sportu i e-sportu. Jednakże jeśli chodzi o gale Fame MMA obecnie jedynym bukmacherem, oferującym wykonywanie zakładów, jest Betclic. Obstawianie Fame MMA odbywa się wyłącznie za pomocą tegoż bukmachera z tego względu, iż jest on sponsorem tejże federacji. Z tego też tytułu Betclic pozwala na różnego rodzaju bonusy powitalne dla osób, będących fanami Fame MMA. W lipcu 2020 roku Fame MMA podpisało z firmą Betclic umowę na wyłączność jest chodzi o dokonywanie zakładów z jej wydarzeń sportowych.\nWarto pamiętać, że obstawianie Fame MMA oraz innych wydarzeń sportowych jest dostępne wyłącznie dla osób pełnoletnich. Jednakże dla tych, którzy mają już ukończone osiemnaście lat i chcą rozpocząć swoją przygodę z dokonywaniem zakładów na Fame MMA, przygotowane są specjalne oferty. Dla nowych graczy stworzono specjalną promocję. Wystarczy użyć kodu FAMEVIP, dzięki czemu można obstawić walki do 550 złotych bez ryzyka, a dodatkowo otrzymać bonus w wysokości 5 złotych. Przy tym wszystkim należy pamiętać o tym, że przy rejestracji konieczne jest wpłacenie depozytu – dopiero po tym można zacząć obstawianie Fame MMA.\nZaskakujące wygrane – sportowe i pieniężne\nObstawianie Fame MMA pozwala na wygranie niezłej sumy pieniędzy. Szczególnie w sytuacjach, gdy zwycięstwo odniesie zawodnik, który nie był faworytem starcia. Wówczas kurs na niego jest niezwykle kuszący, a jego potencjalna wygrana spowoduje wzrost wygranej.\nNa poprzednich galach Fame MMA takie sytuacje już miały miejsce. Jedną z takich niespodzianek była wygrana Gabriela Al-Sulwiego z Pawłem Tyburskim. Przed galą popularny „Arab” nie był faworytem, a kurs 3,30 jasno wskazywał na to, że bukmacherzy większe szanse na zwycięstwo dają „Tyboriemu”. Mimo wszystko to właśnie Gabriel Al-Sulwi wygrał, a klienci Betclic, którzy postawili na niego, bez wątpienia cieszyli się ze zwielokrotnionej wygranej. To obrazuje tylko, że warto grać.\nWbrew pozorom obstawianie Fame MMA to nie taka prosta sprawa. Nieco inaczej sytuacja wygląda w profesjonalnych sztukach walk, odmiennie też prezentuje się to w przypadku walk freak fightowych. Na galach takich jak KSW, UFC czy FEN udział biorą zawodowcy, osoby związane przez całe życie ze sportem. Natomiast w przypadku Fame MMA od wielu czynników może zależeć dany kurs, a tym samym szanse na wygraną – zarówno dla zawodnika federacji, jak i klienta bukmachera.\nW wielu przypadkach zawodnicy nie mają na koncie żadnych walk lub nie zdążyli się jeszcze odpowiednio dobrze zaprezentować, toteż ciężko wziąć pod uwagę ich umiejętności – najczęściej decydują o kursach warunki fizyczne, takie jak waga, wzrost, zasięg, a także wiek zawodników. Federacja Fame MMA rozwija się prężnie, ściągając do swoich szeregów wiele utalentowanych osobowości z przeszłością sportową – wystarczy wspomnieć choćby o Piotrze Pająku (zawodniku amatorskiego MMA), Alanie Kwiecińskim (zawodnik FEN), czy Pawle Mikołajuwie, który przecież toczył pojedynki na galach KSW.\nMożliwości obstawiania i oglądanie Fame MMA\nObstawianie Fame MMA nie ogranicza się wyłącznie do dokonywania zakładów odnośnie tego, kto wyjdzie zwycięsko z danej walki. Możliwości jest znacznie więcej. Klienci mają możliwość wybrania liczby rund, rundy, w której zakończy się pojedynek, a także sposób na jego zakończenie, na przykład poddanie lub nokaut. Obstawianie Fame MMA stoi na równi z obstawianiem innych federacji, choćby KSW czy UFC.\nBukmacher Betclic oferuje obstawianie Fame MMA nie tylko poprzez stronę internetową, ale również za pomocą aplikacji mobilnej. Jest ona dostępna na urządzenia wyposażone w systemy Android i iOS.\nFame MMA 9 zaplanowano na maj. W trakcie Fame MMA dojdzie do 10 walk. Oglądać Fame MMA można po wykupieniu pakietu PPV za 19,99 zł. Transmisja Fame MMA dostępna będzie jedynie w necie.\n120,2 kg: Gabriel „Arab” Al-Sulwi vs Patryk „Kizo” Woziński\n77,1 kg: Sylwester Wardęga vs Kacper „Blonsky” Błoński\n83,9 kg: Marcin Malczyński vs Jakub „Kubańczyk” Flas\n61,2 kg: Kamila „Zusje” Smogulecka vs Kamila „Kamiszka” Wybrańczyk\n77,1 kg: Paweł „Ponczek” Sikora vs Patryk „Patrykos” Domke\n77,1 kg: Filip Zabielski vs Mariusz „Hejter” Słoński\n82 kg: Jakub „Kuba Post” Postaremczak vs Mikołaj „Vandal” Rdzanek\n56 kg: Karolina „Way of Blonde” Brzuszczyńska vs Anna „Anna IFBB Pro” Andrzejewska\n80 kg: Patryk „Mortalcio” Baran vs Krystian „Krycha” Wilczak\n65,8 kg: Patryk „Ryba” Karaś vs Oleg Riaszeńcew


Miasto szuka pieniędzy w Polskim Ładzie\n19.07.2021 00:46:00 PAN 21 4081\nLimanowa. Samorząd Limanowej zgłosił trzy wnioski o dofinansowanie w ramach tzw. Polskiego Ładu. Miasto chce zdobyć środki na rozbudowę sieci wodociągowo-kanalizacyjnej, modernizację infrastruktury drogowej oraz remont zaplecza noclegowego LDK.\nPrzed przeszło tygodniem samorząd miasta złożył trzy wnioski do tzw. Polskiego Ładu. - Będziemy czekać na informację o losach naszych wniosków – powiedział Władysław Bieda.\nPierwszy wniosek miasta obejmuje rozbudowę sieci wodociągowo-kanalizacyjnej, a także wymianę głównej magistrali zasilającej miasto, dokończenie rozbudowy stacji uzdatniania wody oraz rozbudowę oczyszczalni ścieków o 10 tysięcy RLM.\nDrugi wniosek dotyczy infrastruktury drogowej. Chodzi o przebudowę 20 km dróg, ale także budowę mostu łączącego ulicę Marka (w okolicach ronda obok ZUS) z ulicą Sikorskiego. Łączna wartość zadań z tej kategorii to aż 30 mln zł.\nTrzeci wniosek samorząd złożył na remont i modernizację zaplecza noclegowego dla Limanowskiego Domu Kultury.\nJak powiedział burmistrz Limanowej, wnioski samorządów mają być rozpatrywane do trzech tygodni. - Po tym czasie możemy uzyskać promesę, czyli zapewnienie o wysokości dofinansowania. Później będziemy mieć sześć miesięcy na przygotowanie przetargu. Zadania mogą być realizowane albo w cyklu jednorocznym, albo w cyklu trzyletnim – tłumaczył Władysław Bieda.


PEELING DO TWARZY ALGI FILIPIŃSKIE I ZIELONA HERBATA - Sklep internetowy Orientana\nZobacz koszyk „ENZYMATYCZNY PEELING DO TWARZY KALI MUSLI“ został dodany do koszyka.\nPeeling do twarzy algi filipinskie i zielona herbata\nkonsystencja żelowego peelingu do twarzy algi filipińskie i zielona herbata\npudelko od peelingu do twarzy algi filipinskie i zielona herbata\nPoczujesz, że Twoja skóra staje się odświeżona i wygładzona, bez tendencji do wyprysków. Zauważysz, że wraz z regularnym stosowaniem peelingu pozbywasz się stanów zapalnych i toksyn ze skóry, a wydzielanie sebum ulega regulacji.\nOdświeżający zapach pobudzi Twoje zmysły i sprawi, że poczujesz przypływ energii.\nŻelowa konsystencja, wzbogacona naturalnymi drobinkami roślinnymi sprawi, że używanie kosmetyku będzie dla Ciebie czystą przyjemnością.\nEkstrakt z alg – bogate w cynk, potas, fosfor, żelazo, kobalt i jod, we wszystkie witaminy z grupy B, beta-karoten, witaminę A, K, PP C i E. Poprawiają ukrwienie skóry, mikrocyrkulację limfy i komórkową przemianę materii, głęboko detoksykują skórę, regulują pracę gruczołów łojowych przez co skutecznie obniżają wydzielanie łoju i chronią przed stanami zapalnymi skóry. Łagodzą także stany zapalne skóry, między innymi trądzik.\nEkstrakt z rozmarynu – działa przeciwzapalnie, bakteriobójczo i ochronnie.\nEkstrakt z lukrecji gładkiej – działa antyoksydacyjnie, kojąco i regeneracyjnie\nOlejek z bazylii – oczyszcza, działa przeciwstarzeniowo\nOlejek z goździkowca – ziała odkażająco, poprawia ukrwienie skóry, przyśpiesza gojenie się ran. Polecany przy trądziku, ściąga pory skórne\nEkstrakt z lawendy – działa aseptycznie, uspokajająco i przeciwzapalnie. Tonizuje, oczyszcza i odświeża skórę.\nINCI: Aqua, Plant Glycerine, Aloe Barbadensis Leaf Juice, Prunus Armeniaca Seed Powder, Juglans Regia Shell Powder, Camellia Sinensis Leaf Extract, Algae Extract, Propylene Glycol, Rosmarinus Officinalis Leaf Extract, Azadirachta Indica Leaf Extract, Glycyrrhiza Glabra Extract, Carbomer, Aquaxyl, Ocimum Basilicum Oil, Eugenia Carypophyllus Oil, Lavandula Angustifolia Extract, Sodium Hydroxide, Trigonella Foenum Graecum Extract, Melaleuca Alternifolia Leaf Oil, Cl 42090.\n1-2 razy w tygodniu na zwilżoną skórę twarzy omijając okolice oczu. Masować i następnie spłukać. Do każdego typu skóry. Najlepszy dla skóry mieszanej i tłustej.\nilość PEELING DO TWARZY ALGI FILIPIŃSKIE I ZIELONA HERBATA\nNaturalny peeling do twarzy na bazie wyciągów roślinnych i naturalnych cząsteczek złuszczających, dla cery tłustej bądź mieszanej, ze skłonnością do stanów zapalnych. Doskonale złuszcza naskórek, a dzięki olejkom i naturalnym ekstraktom dodatkowo pielęgnuje skórę, odświeża i łagodzi. Regularne stosowanie pozwala na utrzymanie gładkiej i miękkiej skóry.\npeeling do twarzy wegański;\nbazą peelingu są zmielone elementy roślinne – pestki moreli i łupinki orzecha, dzięki czemu jest przyjazny dla środowiska;\nzawiera 96.5% naturalnych składników;\nalgi filipińskie chronią skórę przed stanami zapalnymi i regulują wydzielanie sebum, a zielona herbata wspomaga usuwanie toksyn, regeneruje oraz łagodzi;\n"Jakość skóry znacząco się poprawiła. To najlepszy peeling jaki miałam 🙂"\nMasz skórę mieszaną lub tłustą i szukasz sposobu na jej delikatne oczyszczenie? Chciałabyś, aby kosmetyk nie tylko stymulował skórę, ale także ją pielęgnował? Mamy dla Ciebie idealny sposób!\nNATURALNY PEELING DLA SKÓRY\nAlgi Filipińskie są znane i cenione w Azji od tysięcy lat. Wzmacniają ochronę skóry, wspierając odbudowę elastyny i kolagenu. Oczyszczają skórę z toksyn, łagodzą stany zapalne, a także dogłębnie nawilżają.\nMorela to nie tylko pyszny owoc, ale też cudowny składnik, szeroko stosowany w kosmetyce. Olej z pestek moreli odżywia, regeneruje oraz ujędrnia skórę. Orzech włoski jest bogatym źródłem antyoksydantów, a aloes działa nawilżająco i łagodzi podrażnienia.\nDOBRE DLA SKÓRY I DLA ŚRODOWISKA\nCzy wiesz, że prawie wszystkie dostępne na rynku peelingi do twarzy zawierają mikrocząsteczki składników, stanowiących zagrożenie dla środowiska? My mamy na to sposób: używamy zmielonych pestek moreli i łupinek orzecha, znanych w Azji od lat ze swoich właściwości złuszczających. Są bezpieczne dla skóry oraz dla Matki Ziemi!\nSZYBKI EFEKT PIĘKNEJ SKÓRY\nJeśli tak jak my, polubiłaś kosmetyki z dodatkiem alg filipińskich i szukasz czegoś z tym składnikiem, co wzbogaci Twoją pielęgnację, to mamy dla Ciebie dobrą wiadomość!\nNasza Maska z Naturalnego Jedwabiu na Twarz Algi Filipińskie i Aloes działa kojąco, matująco, liftingująco i nawilżająco. Specjalny jedwab doskonale przylega do twarzy, dając natychmiastowy efekt regeneracji i nawilżenia dla skóry.\n12 reviews for PEELING DO TWARZY ALGI FILIPIŃSKIE I ZIELONA HERBATA\nWioleta – 27 kwietnia, 2021\nDokładnie złuszcza naskórek, pozostawia twarz delikatną, odświeżoną i nawilżoną. Produkt nie pozostawia uczucia ściągnięcia skóry i co dla mnie ważne nie podrażnia jej. Ma ładny, niezbyt intensywny zapach, jest bardzo wydajny.\nMadzia – 13 kwietnia, 2021\nPeeling delikatnie złuszcza martwy naskórek. Nawilża skórę i daje jej uczucie ochrony, jest odżywiona i promienna. Skutecznie przygotowana do dalszej pielęgnacji.\nMadzia 31 – 13 kwietnia, 2021\nPeeling jest na bazie wyciągów roślinnych i ma naturalny skład odświeża i łagodzi skórę, a zarazem reguluje wydzielanie sebum i ma działanie przeciwzapalne . Znacznie poprawia kondycję skóry.\nKasia – 19 marca, 2021\nBardzo skutecznie odnawia naskórek i regeneruje go. Polecam każdemu\nMagda – 19 lutego, 2021\nPeeling fajnie zluszcza naskórek nie podrażniając przy tym skóry. Dba o nią i chroni. Skóra jest oczyszczona, nawilżona gładka i promienna. Stosuje go dwa razy w tygodniu dla lepszego efektu.\nkowal2972 – 17 lutego, 2021\nDzięki temu peelingowi praktycznie pozbyłam się tłustej skóry 🙂 Super produkt, który w pełni polecam.\nAnna – 17 stycznia, 2021\nAloes super nawilża skórę, a drobinki masują i delikatnie pilingują buzię. Lubię też czasem użyć na inne partie ciała, tylko niestety troszkę pojemność za mała 😀\nBardzo lubię go używać latem. Świetnie oczyszcza i wygładza skórę, jest jaśniejsza i miękka. Fajną ma konsystencję, taką galaretkowata\nMagdalena – 8 grudnia, 2020\nProdukt ma rewelacyjną żelową formułę która pięknie rozprowadza się po skórze. Algi zawarte w składzie skutecznie nawilżają i odżywiają suchą poszarzałą skórę. Dla mnie bomba!\nLuiza S. – 16 października, 2020\nRewelacyjny peeling! Dla skóry tłustej, silnie zanieczyszczonej i problematycznej to must have w pielęgnacji domowej. Świetnie oczyszcza skórę, ale bez pozostawiania uczucia ściągnięcia i nadmiernego odwodnienia.\nIza – 9 maja, 2019\nJestem zadowolona z efektow stosowania tego peelingu. Naturalne produkty są najlepsze.\nróża – 20 marca, 2019\nJakość skóry znacząco sie poprawiła. To najlepszy peeling jaki miałam 🙂\nTONIK DO TWARZY IMBIR I TRAWA CYTRYNOWA\nENZYMATYCZNY PEELING DO TWARZY KALI MUSLI\nHome » Shop » PEELING DO TWARZY ALGI FILIPIŃSKIE I ZIELONA HERBATA\nENZYMATYCZNY PEELING DO TWARZY KALI MUSLI49.00 zł\nilość ENZYMATYCZNY PEELING DO TWARZY KALI MUSLI


Projektowanie stron www, projektowanie stron dla urządzeń mobilnych\nProjektujemy responsywne strony www.\nDopasowane ze wszystkimi urządzeniami.\nZajmujemy się projektowaniem stron www – zarówno prostych wizytówek jak i rozbudowanych serwisów www. Do każdego zlecenia podchodzimy indywidualnie. W wycenie projektu nie ma ukrytych opłat, zawsze wiesz, za co płacisz. Oferujemy także usługi z zakresu hostingu (czyli zakup domeny + udostępnienie konta www), dzięki czemu zajmujemy się kompleksowym tworzeniem stron – od jej zaprojektowania, po „instalację” w internecie. Obsługujemy firmy z woj. Śląskiego (Bytom, Radzionków, Katowice, Gliwice, Chorzów i inne) a także Klientów z terenu całej Polski.\nProjektowanie strony www zgodnie z systemem Responsive Web Design, to po prostu mechanizm tworzenia strony www tak, by wyświetlały się poprawnie na wszystkich urządzeniach, na których można przeglądać witryny: laptopy, smartfony, tablety itd. Strony www stworzone przy użyciu techniki RWD będą równie dobrze wyglądać na smartfonie, 32 calowym ekranie FULL HD czy na średniej wielkości wyświetlaczu tabletu. Bez znaczenia jest to, czy stronę Twojej firmy Klienci oglądają na wyświetlaczu małego smartfona, czy na dużym ekranie HD – Twoja witryna prezentuje się zawsze dobrze.\nLanding Page – o co chodzi?\nLanding Page to zazwyczaj strona www poświęcona jednemu produktowi, marce, lub np. usłudze. Na taką stronę trafia się po kliknięciu w reklamę umieszczoną np. w Google AdWords. Taka strona ma za zadanie jak w najmocniejszy sposób przekazać zalety tego, co jest reklamowane. Charakteryzuje się krótkimi, zwięzłymi tekstami pisanymi językiem korzyści, zwrotami skłaniającymi do wykonania akcji (wypełnij formularz, wypełnij ankietę itd.) a także czytelną grafiką bez dodatkowych odnośników po to, by nie rozpraszać uwagi poza obszar reklamowego przedmiotu/usługi.\nKoszt projektu strony www nie musi być wysoki. Zamów bezpłatną wycenę!\nNajnowsze realizacje: responsywne strony www\nProjekt strony responsywnej dla Parking na Krótkiej, Pyrzowice\nProjektowanie stron www, Studio Music\nProjekt strony responsywnej dla Forma Wysoka, Wrocław\nProjekt strony responsywnej dla Bodo Wiss, Niemcy\nProjekt strony responsywnej dla Ctl Media, Wrocław\nProjekt strony responsywnej dla Krzysztof Banek, Radzionków


Zrozumienie jaskra – podstawowe informacje – Emest\nZrozumienie jaskra – podstawowe informacje\nPonad 3 miliony dorosłych wielu ludzi na świecie ma jaskrę, co czyni ją jedną z głównych przyczyn ślepoty w Stanach Zjednoczonych\nWnętrze oka nieprzerwanie produkuje i wysysa z dala cieczy wodnistej nazwie. Jako świeży wodny jest produkowany przez komórki wewnątrz oka, równa ilość musi wyjść przez kanał drenażowy (beleczkowania). Jeśli nie ma wystarczającej dreny dala, ciśnienie wzrośnie do wnętrza oka. Efekty pracy przerywanej lub przetrwałego nadciśnienia na delikatnych włókien nerwowych siatkówki i wzrokowych wyników nerwowych w trwałej utraty wzroku.\nJaskra jest od dawna nazywany “cichym złodziejem wzroku”, ponieważ nie mogą być znaczne uszkodzenie oka, zanim problem zostanie wykryty. Jaskra jest nieodwracalne szkody.\nJaskra jest zbiorem chorób, z których wszystkie mają wspólne Rezultat: nieodwracalnego uszkodzenia delikatnych włókien nerwowych i nerwu wzrokowego, który przesyła informacje do mózgu. Najczęstszym rodzajem jaskry poza Azją nazywa przewlekłą jaskrą z otwartym kątem, co stanowi około 75% -90% przypadków. Istnieje wiele przyczyn tego rodzaju jaskry. Przewlekłej jaskry z otwartym kątem obydwoje oczu może być ograniczona w tym samym czasie, ale jedno oko jest często gorsza niż druga.\njaskry z wąskim lub zamkniętego kąta jest mniej powszechne i mogą pojawić się nagle – zazwyczaj w jednym oku – najpierw z niewyraźne widzenie, dużym ból oka i głowy i zaczerwienienie. Jaskrze zamkniętego kąta, przepływ wodną fizycznie zablokowane przez tęczówki od opuszczenia oka, które mogą prowadzić do nagłych wzrost ciśnienia wewnątrz oka. Podobnie jak w jaskrze z otwartym kątem, wysokie ciśnienie stałe uszkodzenia siatkówki i nerwu włókien nerwowych. Ostrej jaskry zamkniętego kąta jest stanem zagrożenia życia i wymaga natychmiastowej pomocy medycznej, aby przywrócić normalny odpływ wodny, zmniejszyć ciśnienie i zapobiec nieodwracalnemu uszkodzeniu oka i ślepoty. Przewlekłą jaskrą z zamkniętym kątem może, podobnie jak jaskry otwartego kąta, powoli i po cichu do uszkodzenia nerwu wzrokowego, z wysokości ciśnienia w gałce ocznej. Ten typ jaskry jest znacznie częstsza u Asi; Rzeczywiście w niektórych krajach zamknięte jaskry kąt jest bardziej popularny rodzaj jaskry.\nPrevious Previous post: guza Wilmsa i inne nowotwory nerek leczenie dzieciństwa (pdqто):  opcji Przegląd LECZENIA\nNext Next post: leczenie dysleksji


Gładź gipsowa Nida Perfect - Siniat | Nida\nGładź gipsowa Nida Perfect\nGipsowa gładź szpachlowa na bazie gipsu syntetycznego z domieszką specjalistycznych wypełniaczy przeznaczona do całopowierzchniowego ręcznego i maszynowego wykonywania gładzi na podłożach mineralnych ścian i sufitów.\nCharakteryzuje się bardzo dobrą przyczepnością do podłoży, znacznie przekraczającą wymogi normowe. Jest łatwa w nakładaniu, jak i szlifowaniu powierzchni. Dzięki swoim właściwościom produkt nadaje się również do wypełniania rys i drobnych ubytków podczas prac remontowych i wykończeniowych.\nUzyskana idealnie gładka powierzchnia znakomicie sprawdza się jako podkład pod dalsze prace wykończeniowe. Nida Perfect jest wyrobem cienkowarstwowym, dlatego też nie zaleca się stosowania produktu pod tapety, płytki ceramiczne, płytki dekoracyjne i wykładziny. Produktem zalecanym pod tego typu wykończenia jest Nida Max.\nDane techniczne: okres przydatności od daty produkcji: 9 miesięcy, proporcje mieszanki: 0,40 l wody na 1 kg produktu, maksymalna grubość jednej warstwy: do 2,0 mm, przybliżone zużycie: ok. 1 kg/m2 /mm, czas obróbki: ok. 100 min. Poziom szpachlowania gipsowego: Q3, Q4.\nSuchą mieszankę należy rozrabiać poprzez powolne wsypywanie jej do wody, w proporcjach ok. 1,0kg proszku na 0,4l wody. Całość należy wymieszać mieszadłem wolnoobrotowym do uzyskania jednorodnej konsystencji.\nPo aplikacji mechanicznej nałożoną masę należy wygładzić przy pomocy szerokiej szpachli malarskiej.\nKolejną warstwę gładzi należy aplikować po przeschnięciu wcześniejszej warstwy.\nSzlifowanie możliwe dopiero po całkowitym wyschnięciu wyszpachlowanej powierzchni. Aplikacja w temperaturze otoczenia i podłoża od +5°C do +25°C.


Na kajaku człowiek odkłada smartfona i dostrzega, jaki ten świat jest piękny! – Rodzina na start!\nLato, lato, lato czeka, razem z latem czeka rzeka – śpiewała Halina Kunicka.\nA jeśli rzeka, to oczywiście kajaki! Można pływać samemu albo w parach, na wodach spokojnych albo tych o bardziej porywistych nurtach. Można się zmęczyć albo zrelaksować. Nieważne, ile masz lat, zawsze warto chwycić za wiosło i wskoczyć do łódki.\nUlubiony sport papieża\nChyba wszyscy kojarzą to zdjęcie: młody Karol Wojtyła, jeszcze jako ksiądz z krakowskiej parafii pw. św. Floriana, odprawia mszę przy ołtarzu zrobionym z odwróconego do góry dnem kajaka. Przyszły papież kochał góry, narty, piłkę nożną. Jednak nie tylko. Był również zapalonym kajakarzem. Na spływy wyprawiał się regularnie, opłynął chyba wszystkie małopolskie rzeki. Udało mu się zebrać grupę młodych ludzi, którzy razem pływali, a wieczorami biwakowali i śpiewali przy ognisku. Sport, turystyka górska, kajakarstwo były jego sposobem na prowadzenie duszpasterstwa akademickiego. Od połowy lat 50. XX wieku bazą tych kajakowych wypadów stała się przystań krakowskiego klubu „Kolejarz” przy ul. Księcia Józefa. Dziś nosi on nazwę „Kolejowy Klub Wodny 1929” i jest jednym z najstarszych w Polsce klubów turystyki kajakowej, miejscem, gdzie dzieci i młodzież szkolą się w sportach wodnych.\n– Rok w nazwie wziął się z tego, że tradycje kajakarstwa w Polsce datują się właśnie na 1929 – mówi Bogusław Biros, były zawodnik, obecnie trener. – Co prawda klub nie miał wtedy jeszcze formy prawnej, lecz jesteśmy kontynuatorem tych tradycji.\nKlub działa dwutorowo: wyłuskuje talenty wśród młodzieży i szkoli przyszłych zawodników, a także propaguje rekreację i turystykę wodną. Każdy może tutaj przyjść i wypożyczyć kajak.\n– Kajakarstwo klasyczne jest sportem nie tyle trudnym, ile wymagającym – wyjaśnia trener Biros. – Ucząc zawodnika, musimy wykształcić w nim szereg cech motorycznych: siłę, szybkość, wytrzymałość, ale też koordynacyjnych, jak choćby równowagę. To sport dla osób, które są pracowite i potrafią się zaangażować. Z kolei kajakarstwo turystyczne jest przyjemną i łatwą formą aktywności fizycznej. Nie trzeba tutaj specjalnych umiejętności. Na naszą przystań przychodzą rodziny z dziećmi i fajnie się bawią.\nLekarstwo na stres, na nudę, na wszystko\nPłynąc od klubowej przystani w górę rzeki, możemy oglądać panoramę Bielan i Lasu Wolskiego. Po zaledwie dwóch kilometrach znajdziemy się w zupełnie innej rzeczywistości: zielonej, pięknej, tak różnej od miejskiego zgiełku. Potem dopłyniemy do Śluzy Kościuszko. Da się ją pokonać i przeprawić się do malowniczego Tyńca, zobaczyć klasztor z perspektywy wody.\nRównie atrakcyjna jest trasa z nurtem rzeki. Już po przepłynięciu kilkuset metrów, za mostem Zwierzynieckim, dostrzeżemy panoramę Wawelu, a po lewej stronie klasztor norbertanek. Wycieczka pod Wawel i powrót w górę rzeki, na przystań, zajmują nieco ponad godzinę.\n– Wisła na krakowskim odcinku, przy normalnym stanie poziomu wody, to bardzo bezpieczna rzeka – mówi trener. – Płynięcie kajakiem pod prąd, choć trwa trochę dłużej, nie jest trudne. Dobrze wiosłować bliżej brzegu, bo tam prąd jest mniejszy. No i trzeba pamiętać o kilku zasadach. Każdej początkującej osobie udzielamy instruktażu na temat tego, jak poruszać się po Wiśle.\nObowiązuje ruch prawostronny, dokładnie tak, jak na drodze. Wisła to szlak żeglowny i pływają po niej inne jednostki: statki pasażerskie, tramwaje wodne, czasem barki towarowe. Ruch bywa spory i trzeba się dostosować. Kajak jest najmniejszą, najbardziej zwrotną jednostką na wodzie, ma więc obowiązek wszystkim i bezwarunkowo ustąpić pierwszeństwa – trudno bowiem, żeby to statek zatrzymał się przed kajakiem. Z kolei większe jednostki przy mijaniu kajaku muszą zmniejszyć prędkość, aby nie wywołać zagrożenia związanego z dużą falą.\n– Wielu krakowian zna naszą przystań, usytuowaną w połowie drogi między stopniem Kościuszko a stopniem Dąbie – mówi Biros. – Na tym odcinku zazwyczaj poruszają się turyści. Bywa jednak, że ktoś wypływa dalej i wraca po zachodzie słońca, czego robić absolutnie nie wolno, bo kajak nie ma oświetlenia. Tłumaczenia są różne: dziewczyna z chłopakiem chcieli obejrzeć zachód słońca, ktoś się zmęczył i musiał odpocząć albo stracił rachubę czasu.\nZdarzają się wywrotki, najczęściej przy pomoście, kiedy ktoś nieumiejętnie wsiada. Ale kajaki turystyczne są skonstruowane tak, że wywrotka jest praktycznie niemożliwa. Turysta ma się czuć komfortowo, nie musi się z nikim ścigać. Chodzi o to, żeby popływał i dobrze się bawił. Kajaki są szerokie, wygodne, można usiąść, wiosłować i oglądać widoki, podziwiać przyrodę. A jednocześnie pracować nad kondycją fizyczną. Wszystkim się wydaje, że na kajakach pracują głównie ręce, a tymczasem trenujemy całe ciało. Najbardziej zaangażowane są największe mięśnie: plecy, tułów, barki.\nZawsze warto chwycić za wiosło!\nSport dla pracowitych i zaangażowanych\nKajak sportowy to inna bajka, wyższa szkoła jazdy.\n– To jak z jazdą na rowerze: wymaga trochę czasu – zaznacza trener. – Istotne, by zaczynać wcześnie, jeśli ktoś myśli o tym sporcie na poważnie. Dzieciom łatwiej opanować kajak, gdy nie są jeszcze zbyt wysokie.\nNatalia Kurpan zaczęła trenować w czwartej klasie podstawówki. Teraz ma 17 lat, należy do kadry narodowej Polski, startuje w mistrzostwach. Wciągnęła w ten sport brata, mamę, ciocię. Sport wymaga od niej wielu wyrzeczeń. Często rezygnuje ze spotkań ze znajomymi, prawie nie ma jej w domu, bo wyjeżdża na zgrupowania i treningi. Jednak warto, biorąc pod uwagę, co zyskuje w zamian: niesamowitą frajdę, emocje, zadowolenie z samej siebie.\n– Kiedy zaczynałam trenować, często wpadałam do wody – opowiada Natalia. – Gdy potrafiłam już stabilnie i pewnie siedzieć w kajaku, wyznaczałam sobie kolejne cele: chciałam nauczyć się stać, wyrzucić wiosło, które jest elementem stabilizującym, zrobić jaskółkę czy pompkę na kajaku. Jak ktoś trenuje dłużej, to chce zrobić coś takiego, żeby inni mu zazdrościli. My, zawodnicy, potrafimy wdrapać się z wody do kajaka, a to dość trudne. Dzięki pracy i zaangażowaniu mogę stawać się coraz lepsza i pokazywać to na zawodach. Bardzo mnie to motywuje, daje dużo energii do osiągania celu. Poza tym sport poprawia kondycję i zmienia priorytety. Nie piję alkoholu, nie ciągnie mnie do używek, wolę realizować się na kajakach.\nNiestety dziś zdecydowanie trudniej przyciągnąć młodzież do sportu.\n– Prowadzimy nabory nieustannie i różnie z tym bywa – przyznaje Biros. – Młodzież ma inne priorytety, inne zapatrywania. Szukamy osób, które dostrzegają coś poza komputerem, próbujemy je odciągnąć od elektronicznych sprzętów. Młody człowiek potrzebuje wyzwań. A nie ma nic lepszego niż wychowanie przez sport. Zaszczepienie aktywnego trybu życia u młodych spowoduje, że w przyszłości nie będą obciążać służby zdrowia. Dla starszych zaś to szansa na dłuższą sprawność. Wypoczynek, zabawa, ruch na świeżym powietrzu – nic tego nie zastąpi. To lekarstwo na wszystko.\nZdanie trenera podziela Daniel Mrozik, który prowadzi wypożyczalnię sprzętu wodnego KajakiDunajcem.pl i organizuje spływy po górskich rzekach. Zauważa, że brakuje nam dziś ruchu i sportowych pasji.\n– Młodzi są bardzo aktywni na Facebooku, ale w realu trochę mniej – stwierdza. – Najczęściej przyprowadzają ich do nas rodzice, żeby pokazać, że można spędzać czas inaczej niż przed telewizorem. A jak już raz przyjdą, to później sami wracają. Najwięcej mamy turystów w przedziale wiekowym 20–50 lat. Ludzie odkładają smartfony, bojąc się, że zamoczą się w wodzie, i nagle zauważają, że świat bez telefonu istnieje i jest piękny. Są zauroczeni. Często mieszkają nieopodal, a dopiero u nas odkrywają, jak niesamowicie wyglądają ich tereny. Okolice Dunajca, Raby, Białej, Popradu są naprawdę przepiękne. Trzeba tylko nauczyć się je doceniać.\nPodczas takich spływów zobaczymy wiele ciekawych rzeczy. Na Dunajcu są urokliwe kamieniste plaże, natomiast płynąc Białą, można kilka razy spotkać bobry i sarny. Nie mówiąc o kaczkach i różnych ptakach – a jeśli ktoś ma szczęście, to uda mu się natknąć nawet na zimorodka. Dookoła góry, lasy, chłód idący od wody. Dzika przyroda, z którą nie mamy szans obcować w mieście. Czego więcej chcieć?\n– Ruch na świeżym powietrzu, widoki, wakacyjny klimat, nawet jeśli to nie są wakacje, bo działamy również poza sezonem – wylicza Mrozik. – Po urlopie można przyjechać na weekend albo na jeden dzień.\nNa kajaku mogą pływać osoby w wieku od 3 do 103 lat. Lepiej zabierać na nie nieco większe dzieci – dwulatek niewiele zapamięta, a rodzic będzie musiał skoncentrować się na nim, zamiast patrzeć na rzekę. Z maluszkiem lepiej wsiąść do pontonu.\n– Najmłodszy uczestnik spływu w tym sezonie miał 4 miesiące – opowiada właściciel wypożyczalni. – W pontonie mamy dmuchaną podłogę i fajnie buja, więc dziecko sobie śpi, a rodzic odpoczywa.\nPonton się nie przewróci ani nie zatopi, dlatego to lepsza opcja, jeśli ktoś ma obawy, czy sobie poradzi, czy nurt rzeki nie jest zbyt ostry.\nKapok z klimatyzacją\nChoć kajak jest stabilny, da się go wywrócić, ale żeby to zrobić na prostym fragmencie, trzeba by w nim stanąć na środku rzeki i zacząć się bujać. Na bystrzejszym nurcie może się to wydarzyć, jeśli ktoś będzie płynął bokiem fali – zadziała wówczas grawitacja. Na szkoleniu Mrozik mówi o zachowaniu zasad bezpieczeństwa, podpowiada, którą stronę rzeki wybrać albo jak płynąć przez falę – bo to też frajda, kiedy fala wpada do kajaka.\n– Na odcinku, na którym najczęściej pływamy, z Czchowa w stronę Tarnowa, kask nie jest wymagany – wyjaśnia. – Kamieniste fragmenty są jedynie w okolicy Krościenka, Starego Sącza, tam zakładamy kaski. Standardem są kapoki. Kamizelki mają klimatyzację: wystarczy je zamoczyć i będą ochładzały ciało podczas upału, a w chłodniejsze dni dogrzewają – żartuje. – Dla tych, którzy nie umieją pływać, mamy kapoki ratownicze. Różnią się od zwykłych tym, że mają kołnierz z tyłu. Jeśli ktoś wpadnie do wody i będzie nieprzytomny, głowa zawsze znajdzie się nad powierzchnią. Kapoki są wymogiem, jednak nieraz się zdarza, że ludzie wracają bez nich, mają je za plecami, pod tyłkiem, w kokpicie, i się opalają. Trochę rozsądku nie zaszkodzi. A jeśli ktoś dokłada do tego alkohol, to już zupełna lekkomyślność.\nWarto zabrać ze sobą butelkę wody, nakrycie głowy, posmarować się kremem, bo na ciemnej rzece człowiek jest jasną plamą. Łatwo się przypalić, a później schodzi skóra.\nRzeki górskie są porywiste, odrobinę nieprzewidywalne. Lecz w zasadzie każdy, nawet jeśli nigdy wcześniej nie trzymał w ręce wiosła, spokojnie sobie poradzi.\n– Oczywiście są też trudniejsze odcinki – zaznacza Mrozik. – Jeśli grupa zażyczy sobie więcej adrenaliny, to proszę bardzo, nie ma sprawy. Ale nie wymagają one nie wiadomo jakiej kondycji czy umiejętności. Nie ma walki o życie. Czy pływanie w kajaku jest wyczerpujące? Nie. Górskie rzeki płyną z prędkością 4–5 kilometrów na godzinę. Nurt pozwala płynąć bez wiosłowania. Jeśli ktoś nie chce się męczyć, to nie musi, rzeka i tak dowiezie go w wybrane miejsce. Wystarczy, że będzie sterował kajakiem, w lewo albo w prawo. Ot, i cała sztuka. Jak ktoś chce, to wiosłuje, a jeśli woli się zmęczyć, to płynie pod prąd. Wtedy traci się sporo kalorii. Tyle że to trzeba lubić.\nBystrzyny, fale i biwak na plaży\nW zależności od oczekiwań i kondycji fizycznej można wybrać spływ Dunajcem, Popradem, Rabą albo Białą. Płynąc spokojnym nurtem Dunajca, będziemy mogli podziwiać dziewiczą przyrodę rozlewisk, zobaczymy zakątki, których nie widzimy na co dzień z perspektywy lądu. To jedna z piękniejszych rzek w Polsce. Poprad także jest urokliwy, malowniczy, wymarzony dla kajakarzy, którzy wolą szybsze pływanie, chcą zakosztować trochę emocji i nie boją się zamoczyć. Raba jest z kolei spokojna, idealna na rodzinne wypady za miasto. Na odcinku od tamy w Dobczycach aż do Bochni wije się, a w niektórych miejscach przyspiesza, dając masę frajdy. Do tego malownicze widoki, rzadka flora i fauna. Białą zaś poleca się tym, którzy szukają ciszy i spokoju.\nWypożyczalnia działa od 8 lat. Mrozik otworzył ją, bo chciał pożyczyć kajak – a nie miał od kogo. Wcześniej wiosłował na Mazurach i okazało się, że na Dunajcu nikt nie pływa.\n– Stwierdziłem, że jak wrócę cało z wyprawy na Aconcaguę, to dlaczego nie? – opowiada. – Co roku liczba klientów rośnie. Staramy się zachęcać ludzi, żeby pływali również w chłodniejsze dni, w środku tygodnia.