Kliknij, poczytaj! - Wybory\nNIE ZAMYKAMY SIĘ NA PRAWDĘ\nw polskiej prasie\nNA POCZĄTEK KONIEC KAMPANII\nOddajemy w Państwa ręce świeżutki, jeszcze ciepły pierwszy numer naszego tygodnika. Jako redaktor\nnaczelny powinienem z tej okazji napisać coś na inaugurację. Szczerze przyznaję, że przyszło mi to z pewną\ntrudnością, ale obowiązek to obowiązek.\n„Otwarcie” to tygodnik, któremu obce są ograniczenia, którego nie krępują żadne więzy poprawności\npolitycznej, którego nie powstrzyma linia redakcyjna. My piszemy o wszystkim. Otwarcie.\nA ze spraw bieżących. Kampania prezydencka na finiszu i to właśnie ona zdominowała ten numer.\nJaka to była kampania? Kuriozalna i pełna sprzeczności. Z jednej strony była sztampowa i do bólu „zwykła”,\nzwłaszcza w wykonaniu miłościwie nam panującego. Obwoźny dwór i monotonne, nudne przemówienia do\nsztucznych tłumów, trochę gaf, niezręczności oraz językowych i merytorycznych (Konstytucja 3 maja druga\nw Europie…) lapsusów, ponadto ojcowskie reprymendy wygłaszane do wyjątkowo licznej mniejszości „nieracjonalnej”.\nNie dziwi więc, że otoczenie prezydenta apeluje o zakończenie kampanii wyborczej w pierwszej turze,\nbo wyraźnie widać, że prezydent sobie nie radzi, woli wygodny fotel, święty spokój i swój żyrandol. Ale argumenty typu: „kampanijne szaleństwo szkodzi Polsce, szkoda pieniędzy wyborców”, itd. są bezczelne. Jakby nie\nszkoda im było na premie dla urzędników. Poza tym, przepraszam, ale co jest bardziej charakterystyczne dla\ndemokracji, niż kampania wyborcza?\nPoziom wyżej wzniósł się ze swoją kampanią Duda. Początek huczny, sporo dobrych pomysłów, dużo\nszumu, ale pod koniec przygasł. I zabrakło ostatecznego ciosu, czegoś ekstra. A może jeszcze będzie? Zobaczymy.\nTo, co sprawia, że ta kampania jest wewnętrznie sprzeczna, to niespodziewany boom na kandydatów\nantysystemowych. Albo spodziewany, ale na pewno nie w takich rozmiarach. Zarówno Korwin-Mikke jak\ni Paweł Kukiz zmobilizowali dużą część społeczeństwa. Pokazali, że można. Ci zmobilizowani to w większości\nmłodzi ludzie, którzy mają dość III RP, którzy nie chcą też IV RP, oni w ogóle nie chcą brać udziału w żadnych\npolitycznych rozliczeniach, planach, układach. Chcą mieć silną, suwerenną, bogatą i dumną Ojczyznę. Tylko\nTo jest chyba pierwszy raz, kiedy bunt społeczny jest tak silny, tak wyraźny i tak zorganizowany. To już\nnie są „kuce”, to nie jest banda rozkapryszonych dzieciaków, którą można zepchnąć na margines. To jest siła,\nz którą rządzący muszą się liczyć, siła, która pokazuje „fajnopolakom”, że można mieć inne poglądy niż „normalne, europejskie”.\nJest dokładnie tak, jak powiedział w jednym ze spotów Janusz Korwin-Mikke: „tej siły już nie powstrzymacie”. Pytanie brzmi: co ta siła zrobi z Polską w przyszłości?\nSkład i łamanie tekstu:\nBól głowy prezydenta.........................4\nManewr Andrzeja Dudy.....................5\nKrucha jak lód..................................33\nKorwin razy dwa................................7\nGod is not dead.................................34\nKukiz, czyli głos ludu.........................8\nDziwna gra SLD.................................9\nCały czas do przodu..........................10\nQuo vadis, Palikocie.........................11\nKandydat całej prawicy. Prawie........12\nWybory prezydenckie stały się\nKampania wstydu, czyli kto\nboi się Komora..................................21\nDroga usiana gwiazdkami.................35\nMocarstwowe ambicje Kataru...........36\nZa hajs banku baluj...........................40\nWybierz zgodę i bezpieczeństwo.......22\nCzy tegoroczne wybory prezydenckie\nsą w stanie cokolwiek zmienić...........22\nNie idź na wybory..............................23\nKogo lubią Polacy?............................25\nAmerykański dylemat Europy...........27\nBracia ze stali....................................31\nUrzędujący prezydent wygląda w obecnej\nkampanii na nieco zagubionego. Ma zdecydowanie\nnajlepszą pozycję startową\nspośród wszystkich kandydatów i najlepsze zaplecze,\nbo przecież gra na niego\nnajwiększa partia w Sejmie\ni rząd, a w konsekwencji\nsondaże dawały mu pewną\nreelekcję w I turze, ponadto słusznie spodziewano się, że żaden z liderów partii\nopozycyjnych nie zaryzykuje porażki w walce o fotel\nprezydenta, żeby nie osłabiać swojego ugrupowania\nprzed wyborami parlamentarnymi, a więc wszystko\nwskazywało na to, że Komorowski choćby chciał, to\nnie może przegrać.\nA jednak okazało się, że polityczna rzeczywistość wygląda trochę inaczej. Niespodziewany sukces\nAndrzeja Dudy oraz zaskakująca popularność kandydatów antysystemowych spowodowały, że prezydent\nstracił szansę na zwycięstwo w I turze, mało tego, jego\npoparcie spadło do ok. 40%, a wiele sondaży wskazuje, że ewentualna druga\nDokładnie taki sam jest tura z Andrzejem Dudą też\nKomorowski. Jako polityk nie będzie spacerkiem. Sztab\njest kiepski wizerunkowo, prezydenta długo nie chciał\nprzaśny, niemrawy i tro- zauważać konkurencji, ale\nchę śmieszny, taki daleki wreszcie został do tego zmukrewny, wujek Staszek, szony, po czym zmusił prektóry na każdym zjeździe zydenta do aktywnej kamrodzinnym opowiada ru- panii.\nAle kampania to nie jest jego żywioł, spotkania z obywatelami i konfrontacje sprawiają mu duże\nproblemy, a naturalna skłonność do wpadek daje o sobie znać. Ale mus to mus. Polecenie jest jasne, utrzymać pałac prezydencki. Za wszelką cenę.\nO co może grać w tej chwili Bronisław Komorowski? O\nto samo, o co gra Platforma. Czyli o utrzymanie obecnego, wygodnego dla nich statusu ekipy rządzącej. Nikogo już nie oszukają, że zależy im na reformowaniu\ngospodarki, albo obniżaniu podatków. 8 lat władzy w\nPolsce, a 5 lat pełnej władzy, to wystarczająco dużo,\nżeby zrobić wszystko, tymczasem władzy zależy na\ntym, żeby trwać. Zrobić wszystko, żeby nie musieć\nrobić nic. Dokładnie taki sam jest Komorowski. Jako\npolityk jest kiepski wizerunkowo, przaśny, niemrawy\ni trochę śmieszny, taki daleki krewny, wujek Staszek,\nktóry na każdym zjeździe rodzinnym opowiada rubaszne dowcipy.\nI to jest wina samej Platformy, która 5 lat temu\nlansowała takiego właśnie kandydata: do bólu przewidywalnego, spokojnego, wręcz flegmatycznego, bo\ntakiego chcieli ludzie. Jako alternatywę mieli Jarosława Kaczyńskiego, tuż po katastrofie smoleńskiej społeczeństwo bało się sugerowanego przez środowiska\nbliskie Platformie szaleństwa PiS i dlatego wybrało\nswojskiego Bronka. Dziś sytuacja, za sprawą Ukrainy,\nwygląda inaczej. Wojna na Ukrainie udowodniła, że\nPO myliło się w swojej koncepcji resetowania stosunków z Rosją, a Bronek ciepły powinien dziś być Bronkiem stanowczym, twardym obrońcą polskich interesów, w którym ludzie chcieliby widzieć męża stanu na\nWystawienie Andrzeja Dudy, jako kandydata\nna prezydenta w pierwszej chwili mogło wydawać się\nkapitulacją Jarosława Kaczyńskiego, który uwierzył, że\nnie wygra z Komorowskim i nie chcąc ponieść osobistej porażko przed ważniejszymi, jesiennymi wyborami parlamentarnymi wystawia polityka z drugiej linii,\nktóry ma honorowo przegrać.\nTymczasem Duda zaskoczył wszystkich, ze\nsobą i własną partią włącznie. Zaskoczył na tyle, że\ndruga tura jest dziś pewna, a politycy prawicy zapowiadają w niej zwycięstwo Dudy. Ile w tym zwykłego\nzaklinania rzeczywistości tego nie wiadomo, jednak\nzjednoczony obóz prawicy ma pod-stawy do optymizmu. Minimum, które Andrzej Duda musi uzyskać to\n30%, bo na takie poparcie obozu zjednoczonej prawicy wskazują sondaże. A ostatnie badania pokazują, że\nna miesiąc przed wyborami osiągnie ten wynik.\nWarto w tym miejscu próbować odgadnąć\nmotywacje, które kierowały partią Jarosława Kaczyńskiego, kiedy decydowali się na wystawienie Dudy.\nZacznijmy od wad tej kandydatury, bo tych jest zdecydowanie mniej. Duda jest nieznany. Absolutnie\nnieznany, co więcej, wyborcom mógł kojarzyć się\nz Piotrem Dudą, o wiele bardziej rozpoznawalnym.\nDalej, był bliskim współpracownikiem śp. Lecha Kaczyńskiego i jest to minus w tym sensie, że jest atakowany przez różne ośrodki polityczne właśnie za po-\nlitykę prowadzoną przez śp. prezydenta, m.in. przez\nRuch Narodowy, czy partię KORWIN za podpisanie\ntraktatu lizbońskiego. Choć wydaje się to głupie, bo\noczywistym jest, że Duda nie miał żadnego wpływu\nna decyzje Lecha Kaczyńskiego, który był politykiem\nabsolutnie autonomicznym. I to też może być zarzut:\nDuda był typowym urzędnikiem, niezależnie od tego\nco powie PiS, to Duda pełnił drugorzędną funkcję\nw Kancelarii Prezydenta.\nZalety tej kandydatury nasuwają się szybciej\ni mają naturę nie tylko polityczną. Przede wszystkim\nDuda jest młody, o wiele młodszy od urzędującego\nprezydenta i po prostu dobrze wygląda. Kto uważa, że\nto bez znaczenia jest w błędzie. Dalej, mimo młodego wieku ma pewne doświadczenie administracyjne,\noczywiście nieporównywalnie mniejsze niż Bronisław Komorowski, ale ten z kolei będzie rozliczany\nz 5 lat swojego urzędowania, nawiasem mówiąc, niezbyt udanego. Poza tym, jako współpracownik Lecha Kaczyńskiego i stawiający na skojarzenia z nim,\nszybko zyskał sobie sympatię prawicowego elektoratu\ndobrze wspominającego śp. prezydenta. Ponadto, co\nmoże najważniejsze, Andrzej Duda nie jest Jarosławem Kaczyńskim i trudniej będzie nim straszyć. To,\nco robią niektórzy politycy PO, a więc próba skojarzenia Dudy ze „straszliwą i zbrodniczą” IV RP to\nniebywała bezczelność i polityczna aberracja. Ale to\nponiekąd pokazuje problem, jaki sprawił obozowi\nrządzącemu Andrzej Duda.\nPiS musiał wymyślić coś, żeby bardzo szybko\nwypromować Dudę, żeby zaczął pracować na swoje\nnazwisko i to się udało. Konwencja Andrzeja Dudy\nbyła prawdziwym punktem zwrotnym jego kampanii,\nczemu trudno się dziwić, jednak efekt przerósł oczekiwania. Starannie wyreżyserowana, w amerykańskim\nstylu, co w tym wypadku jest\ndużym komplementem, dała Andrzej Duda nie\njasny sygnał: Andrzej Duda to jest Jarosławem Kasilny, niezależny i energiczny czyńskim i trudniej\npolityk. Odsunięcie się Jarosła- będzie nim straszyć.\nwa Kaczyńskiego w tej sytuacji\nna drugi plan to oczywista oczywistość i nie mam pojęcia, dlaczego niektórzy komentatorzy uwypuklają\nten fakt jako nadzwyczajny.\nstanie do tych wyborów, przez co jego wynik pewnie\nbędzie o wiele gorszy.\nNatomiast, jeśli przegra dopiero w II turze\nuzyskując w niej 45%, albo więcej to może dojść do\nciekawych decyzji personalnych w PiS. Wiewiórki donoszą, że rozpatrywany jest wariant, w którym prezes\nzwołuje nadzwyczajną konferencję prasową razem\nz Dudą i oznajmia, że to właśnie Duda będzie kandydatem PiS na premiera. To może być ciekawy ruch ze\nwzględu na obóz władzy, który przez ostatnie lata do\nperfekcji doprowadził straszenie Kaczyńskim. I mimo\ntego, że ostatnimi czasy takie wrzutki są bardziej żałosne niż skuteczne, to wciąż ten zakorzeniony w części\nKACZYŃSKI ZAGRA VA\nCo po wyborach? Jeśli\nDuda wygra, to bez wątpienia będzie to gigantyczny cios\nw obóz władzy. Cios, po którym raczej się nie pozbiera.\nW maratonie kampanijnym\nPO, akurat prezydenckich wyborów było najpewniejsze.\ni samorządowe można określić jako remis PiS i PO, bo te\nróżnice są niewielkie i nie dla\nwszystkich jasne. Natomiast\ntutaj sprawa wygląda inaczej,\nukład zero-jedynkowy, wygrał\nalbo przegrał. Jeśli Komorowski nie uzyska reelekcji to najprawdopodobniej PO się posypie. Na niecałe pół roku przed\nzostaną poważnie osłabieni i nie można wykluczyć\nnerwowych ruchów, które mogą rozbić partię od wewnątrz. Duda, jako prezydent, zbyt wiele nie zdziała,\nale na pewno do wyborów parlamentarnych będzie\nwalczył jak lew, wykorzystując całą moc nowego urzędu i wszystkie możliwości, jakie uzyska. Najprawdopodobniej zawetuje wszystkie ustawy, jakie PO w tym\nczasie zgłosi, ponadto będzie musiał udowodnić, że\njego obietnice mają pokrycie. Czyli w skrócie: wygrana Dudy oznacza dla niego dodatkowe miesiące kampanii wyborczej, tylko z wygodniejszego fotela.\nA jeśli Duda przegra? Najpierw należy zapytać\njak przegra. Jeśli Komorowski uzyska reelekcję w I turze, to PiS będzie w fatalnej sytuacji, a PO dostanie zastrzyk energii. Niezbędna może się oka-zać przebudowa całej formacji, jednak na to nie będzie czasu przed\nwyborami do parlamentu i PiS dotrwa w niepewnym\nspołeczeństwa lęk przed Jarosławem działa na korzyść\nZ Dudą będzie im trudniej. Owszem, próbują, co widać w obecnej kampanii, ale będą mieli po\nprostu za mało czasu na zohydzenie polityka, którego\nprzecież sami nazywali człowiekiem z drugiego szeregu, mało ważnym. I to jest zgryz Platformy: trudno\nwyciągać haki na człowieka z drugiego szeregu, natomiast ten człowiek zdążył już osiągnąć wysoką rozpoznawalność i stał się niebezpiecznym przeciwnikiem.\nKorwin razy dwa\nZ Januszem Korwin-Mikkem mam taki problem, że nie do końca wiem jak na jego kampanię patrzeć: czy oceniać ją, jako kampanię prezydencką czy\njako pierwszą część kampanii parlamentarnej.\nPostulaty, które od lat głosi Korwin-Mikke,\nzwany KRUL-em, nie mogą być spełnione przez prezydenta, ta funkcja po prostu nie ma takich uprawnień, dlatego bardziej skłaniam się ku tezie, że Korwin\n-Mikke gra tą kampanią na rzecz przyszłej kampanii.\nJako szachista, bardzo dobry zresztą, planuje posunięcia z wyprzedzeniem i wie, że do osiągnięcia upragnionego, dwucyfrowego wyniku w wyborach parlamentarnych musi przebić się przez niechęć mediów,\nzakłamane sondaże, dotrzeć do elektoratu i zagościć\nw polskiej przestrzeni politycznej na stałe. Musi przestać być zjawiskiem politycznym, jakim był Ruch Palikota, a stać się dla polskich wyborców tak oczywisty,\njak oczywiste są: PO, PiS, SLD, czy PSL.\nWynikiem, który satysfakcjonuje Korwina\nw tych wyborach jest min. 10%, 15% byłoby sporym\nsukcesem, wszystko wyżej – spektakularnym zwy-cięstwem.\nLatanie słynną już awionetką Air Korwin One,\n42 miasta odwiedzone w ciągu miesiąca, a wszystko\nto finansowane z pieniędzy darczyńców. Ogrom pracy\ni PR-owy sukces. Niezwykle intensywnie prowadzona\nkampania w internecie i popularność wśród internautów to znaki rozpoznawcze KRUL-a, ale teraz do tego\ndoszła równie dobra kampania w terenie i w głównych\nmediach, którym trudniej przemilczeć tak głośne zjawisko, jakim jest KORWIN. Wysoki poziom prowadzonej kampanii jest zasługą dwóch czynników: po\npierwsze sukces Korwin-Mikkego w eurowyborach,\nktóry pomógł przełamać bariery milczenia i niewybieralności. Po drugie: Przemysław Wipler.\nNie mam wątpliwości, że to właśnie on jest odpowiedzialny za tak dynamiczną kampanię Korwina.\nWipler świetnie porusza się w mediach społecznościowych, jego profil na Facebooku ma więcej polubieni niż profile PiS i PO razem\nwzięte. Świetnie prezentuje się w Korwin musi przeprogramach publicystycznych, stać być zjawiskiem\ndo których jest zapraszany i ma politycznym, jakim\ndoskonały kontakt z internauta- był Ruch Palikota,\nmi. Po prostu wie jak to się robi. a stać się dla polskich\nAle o co gra Wipler? Już teraz wyborców tak oczyjest szefem sztabu i drugim po wisty, jak oczywiste\nKorwinie w partii i na ten mo- są: PO, PiS, SLD, czy\nment jest jego oczywistym spad- PSL\nkobiercą. Manife-stując swoje\nprzywiązanie do aktualnego lidera może tylko zyskać\nw oczach „kuców”, którzy po nieuniknionym odejściu\nMikkego przeniosą swoje uwielbienie na Przemka.\nOczywiście nie sposób mówić o Korwinie nie\nmówiąc o „kucach”, a więc jego naturalnych wyborcach. KRUL mówi o nich, że to jest siła Pol-ski, młodzi ludzie, zdolni, energiczni, chętni do pracy i walki\nz systemem. I przede wszystkim po-siadają zdolność\nmobilizacji, co udowadniają na wiecach Korwina\nw różnych miastach Polski, oraz na wiecach BronisłaStrona 7\nKukiz, czyli głos ludu\nwa Komorowskiego, gdzie są przodownikami „antydopingu”.\nAle należy zadać jeszcze jedno pytanie: kogo\nw swoich szeregach ma partia KORWIN? Oprócz\ndwóch liderów, jest Konrad Berkowicz i kilka mniej\nlub bardziej rozpoznawalnych osób, głównie byłych\nczłonków KNP. I tyle. A gdyby KORWIN wszedł do\nSejmu mając, załóżmy ostrożnie, 7% to wprowadzi\nokoło 20 posłów. Co wówczas?\nBardzo prawdopodobne jest, że inne partie\npolityczne mogłyby skorzystać ze „świeżości” posłów KORWIN-a i przeciągnąć ich do swoich partii.\nLudzie, którzy mogą wejść do Sejmu z tej partii nie\nmają żadnego politycznego doświadczenia, ani obycia\nw polityce, na co wyborcy patrzą łaskawym okiem,\njako na nieuwikłanie w partyjność, ale w starciu ze\nstarymi wyjadaczami z ław sejmowych będą mieli\nproblemy. I mogą być podatni na ku-szenie.\nNależy też wspomnieć o jeszcze jednym głośnym postulacie Korwina, a właściwie groźbie. Zapowiedział, że jeśli wybory parlamentarne zostaną sfałszowane, to poprowadzi niezadowolonych do ataku\nna cały system III RP i obali go. No cóż, jeśli rzeczywiście tak zrobi, to szykuje nam się nie lada widowisko.\nNajbardziej zaskakujący kandydat w tych wyborach, bez wątpienia. Paweł Kukiz od jakiegoś czasu\npokazywał się w mediach i narzekał na władzę, lansował swoje wizje polityczne. Ale to przecież nic nadzwyczajnego, wielu rozpoznawalnych artystów kręci się po\nprogramach publicystycznych i głosi swoje poglądy.\nKukiz różni się od nich tym, że wziął się za politykę na\nWystartował w wyborach samorządowych\ni zdobył mandat. To jeszcze niby nic, głośne nazwisko może zapewnić mandat radnego. Ale start\nw wyborach prezydenckich? Na początku Kukiz mógł\nbyć odbierany jako niegroźny człowiek, który trochę pokrzyczy, a potem odbije się od ściany 100 tys.\npodpisów i tyle go widzieli. Ale on znów zaskoczył,\na właściwie to przeskoczył wymagane 100 tys. podpisów niemal dwukrotnie. I osiągnął to bez struktur\npartyjnych. Mało tego, rozmaite sondaże dają mu kilka procent głosów, a niektóre nawet trzecie miejsce\nw wyścigu prezydenckim.\nKukiz jako kandydat jest nietuzinkowy. Możemy uznać, że w ostatecznym rozrachunku liczy się\ndwóch kandydatów: Komorowski i Duda. Za nimi jest\ndrugi szereg, który walczy o swoje cele. Spośród nich\ntylko Kukiz nie ma zaplecza partyjnego ani politycznego doświadczenia – pół roku pełnienia funkcji radnego to żadne doświadczenie. Mało tego, jak na kandydata na prezydenta Kukiz bardzo często na pytania\ndziennikarzy odpowiada: nie wiem. Zamiast głowić\nsię nad odpowiedzią wymijającą, lawirowaniem między półprawdami woli przyznać się do niewiedzy\ni odesłać do specjalistów, jak choćby powoływanie\nsię na ekspertyzy naukowców z Centrum im. Adama\nCzy to źle? Moim zdaniem to jest duży plus\ni konsekwencja wizji polityki, którą głosi Kukiz. Poli-\ntyki bez polityki, albo bez polityków. Kandydat-mu- do pra-wa, byle tylko była przeciwnikiem systemu. To\nzyk chce wnieść na scenę polityczną świeżość wynika- posunięcie może być o tyle kłopotliwe, że Kukiz włającą z obywatelskiego spojrzenia na problemy kraju. śnie przeciwko wszelkim strukturom walczy.\nWkracza na polityczne salony jako przeciętny Polak, A\nktórego interesują podstawowe sprawy, i który nie ma w dzisiejszym czasach stawiany wyjątkowo często\nrozeznania w politycznych gierkach i układankach. i ochoczo. Społecznik, który wyrósł z poparcia obyŻąda transparentności i przejrzystości\nwatelskiego nie może pozwolić sobie na\ni sam taki właśnie jest.\nwkracza utratę świeżości i, przede wszystkim, wiaryna polityczne sa- godności w oczach wyborców, bo to jedyne\nlony jako prze- co ma. Jeżeli Paweł Kukiz zamieni to na ja\nPaweł Kukiz pójdzie za ciosem ciętny Polak, któ- kąkolwiek strukturę partyjną, to jest niemal\ni będzie chciał dostać się do Sejmu. Wła- rego\ninteresują pewne, że zniknie tak szybko jak się pojawił.\nśnie otrzymał poparcie partii Ruch Spo- podstawowe spra- Radny z Wrocławia ma poczucie misji, ale\nłeczny Rzeczpospolitej Polskiej założonej wy, i który nie ma jeśli zdecyduje się na walkę z systemem jego\nprzez OPZZ RIOR Sławomira Izdebskie- rozeznania w poli- bronią, to może stać się taki, jak inni. Czyli\ngo. Ponadto Kukiz deklaruje, że jest gotów tycznych gierkach stąpa po bardzo cienkim gruncie.\nwspółpracować z każdą formacją, od lewa i układankach.\nDziwna gra SLD\nNajwiększą niewiadomą w tej kampanii prezydenckiej jest moim zdaniem Magdalena Ogórek. I nie\nchodzi tu o wynik. Co zamierzał osiągnąć Leszek Miller\ni baronowie SLD tą kandydaturą?\nMożna odnieść wrażenie, że przede wszystkim\nchcieli uniknąć kompromitacji i okazania słabości\nprzed wyborami parlamentarnymi, które zadecydują\no być albo nie być formacji. W tej chwili sondaże po-\nkazują, że SLD znajduje się pod progiem wyborczym i\nnie dostanie się do Sejmu partii, która zaledwie 14 lat\ntemu cieszyła się ponad 40% poparciem, byłoby kompromitacją.\nDlatego kandydatura dr Ogórek wydawała się\nbyć bezpieczna. W przypadku dobrego wyniku SLD\nmógł ogłosić wielki sukces formacji i dowód na to, że\npartia jest wybieralna, i że ma ciekawe zaplecze w postaci młodej, wykształconej i wów-czas już rozpoznawalnej Ogórek. No i otrąbiłaby strategiczny geniusz\nLeszka Millera. W przypadku kiepskiego wyniku partia mogła się od niej odciąć, przyznać się, że popełniła\nbłąd i ogłosić zmianę strategii na wybory parlamentarne. Niewiele stracić, dużo zyskać.\nStart kampanii właściwie trudno określić.\nOgórek unikała mediów jak ognia, nie wypowiadała\nsię publicznie i było to tak rażące, że stała się przedmiotem kpin, zarówno przeciwników politycznych\njak i wyborców. Mało tego, w pewnym momencie stała się śmieszna, a dla polityka śmieszność to absolutny\nKŁOPOTY Z SUBORDYNACJĄ\nCo prawda udało jej się tę śmieszność nieco\nosłabić, kiedy zaczęła udzielać się medialnie, a nawet\nzyskała zainteresowanie. Głównie za sprawą poglądów, które lansowała. A są to poglądy nieco odbiegające od tego, co głosi SLD. A w zasadzie to zupełnie\nniemające nic wspólnego z tą formacją. Ogórek chce\npisać prawdo od nowa, to samo prawo, które SLD\nw sporej mierze współtworzyło. Jej liberalne zapędy\nprzypadły do gustu części wyborców, nawet partia\nKORWIN oświadczyła, że Magdalena Ogórek znalazłaby w niej miejsce dla siebie.\nTo był cios. W SLD. Partia kreująca się na jedyną w Polsce lewicę nie-happeningową została w dosadny sposób ośmieszona i to w dużej mierze przez\nwłasną kandydatkę. Deklaracja\nOgórek stała się KORWIN-a też była obliczoprzedmiotem kpin, na na zrobienie jak największej\nzarówno przeciwni- krzywdy formacji Leszka Millera.\nków politycznych jak W ten sposób kampania Magdai wyborców. Mało leny Ogórek się skończyła. O nietego, w pewnym dawno wypuszczonych spotach\nmomencie stała się nie ma co wspominać – nudne,\nśmieszna, a dla po- sztuczne, bez wyrazu.\nlityka śmieszność to Gwoździem\nw którym nie potrafiła jednoznacznie zadeklarować, że głosuje na SLD – to absolutnie niewybaczalne, nawet jeśli nie głosuje, to w tej\nsytuacji powinna skłamać. Partia ogłosiła, że kończy\nz finansowaniem kampanii kandydatki, co później co\nprawda zdementowano, ale wyraźnie widać, że liderzy\nformacji powoli się od niej odcinają, czyli zorientowali się, że ich strategia zawiodła, albo od początku to\nwiedzieli. Dość to skomplikowane, ale jak mawia Lech\nWałęsa: „Tonący brzytwy chwyta się byle czego”.\nW ostatnim okresie kampanii wyborczej kandydaci prześcigają się w głupstwach a są też szkalowani przez media. Ciekawym jest dla mnie obecny obraz\nkandydata Ruchu Narodowego – Mariana Kowalskiego. Poza kilkoma głupimi wypowiedziami we wczesnej\nfazie kampanii cały czas prezentuje się całkiem pozytywnie, a główne media lekceważąc go nie starają się go\nKowalski ciężko pracuje na dobry wynik i po\nkilku wystąpieniach w mediach jego wizerunek jest\npozytywny. Kandydat narodowej prawicy, wybrany\ndość sensacyjnie po to, by zmobilizować elektorat ulicy, mówi rozsądnie. Nie jest przesadnie agre-sywny,\na jego postulaty są konkretne. Wprawdzie wciąż niektórzy starają się dokleić mu łatkę osiłka bez studiów,\nfaszysty czy goryla ochroniarza.\nKowalski mówi ostro, ale nie przekracza granic. Program opiera na suwerenności narodu i jego\nwartości. Kampania, mimo małych zasobów finansowych, ruszyła i jest całkiem sprawnie prowadzona.\nKowalski postuluje też wprowadzenie systemu prezydenckiego. Takie radykalne zmiany bardzo podobają\nsię sporej liczbie Polaków. Natomiast nie podobać się\nmoże wizja absolutnie suwe-rennego państwa bez poparcia Rosji, USA i UE. Suwerenne tak, ale nie jesteśmy przecież samowystarczalni. Takie wizje są dobre\ndla szalonych ideowców. Za kilkanaście lat możemy\ndojść do takiego statusu, ale dziś pozostawieni sami\nsobie nie mamy szans. Po za tymi zapędami program\nkandydata Ruchu Narodowego jest pozytywnie obywatelski i militarny.\ndaleko do intensywności i aktywności Korwina, ale\nwidać progres niemal z każdym dniem.\nKampania Ruchu Narodowego i Kowalskiego ma na celu dać szansę tej formacji w jesiennych\nwyborach parlamentarnych. Partia stale rośnie, buNAJPIERW CIĘ LEKCEWAŻĄ\nduje struktury i krok za krokiem idzie do przodu.\nWydaje się, że media zlekceważyły\nWynik Mariana Kowalskiego powyżej\nKowal-skiego. Nie ma już szalonych ataków\n3% będzie zapowiedzią ciekawej walki\nostro, ale nie przena niego, zaczął pojawiać się w programach\ni poprawieniem wyników Ruchu Narokracza granic. Prooraz co szczególnie ważne – w sondażach.\ndowego z poprzednich wyborów. Dziś\ngram opiera na suNa razie z jednym procentem, ale to zawsze\nstaje się on kandydatem coraz poważwerenności narodu\nplus. Na wiece lubelskiego narodowca przyniejszym, nie głupkiem z siłowni, ale\ni jego wartości.\nchodzi coraz więcej osób – ostatnio na jedwciąż bez szans na odegranie w tym wynym z nich w Puławach frekwencja byłą tak\nścigu dużej roli. Jesień będzie zależna od\nduża, że zbrakło miejsc siedzących. Błędem w kam- przetasowań w Ruchu Narodowym, bo plotki o jego\npanii było to, że Kowalski odwiedzał w przeważają- rozpadzie są coraz głośniejsze. Kowalski już opowiecej większości małe miasta i tylko w woj. lubelskim. dział się po stronie liberałów. Widać, że polityki uczy\nWynikało to z małego budżetu oraz specyfiki – może się z każdym dniem, tak samo zresztą jak sam Ruch\nto nie błąd tylko szukanie elektoratu wśród prostych Narodowy.\nludzi? Stwierdzam to w kontekście małych miejscoJAN CZERWIŃSKI\nwości. Jednak poza lubelskie trzeba było wyjechać\ni powoli zaczyna się to dziać. Konwencja w Warszawie okazała się całkiem udaną tak jak i spotkania np.\nw Łodzi. Mrówcza praca, coraz więcej miast – może\nw którym niemal złożył\nmu hołd. Później publicznie\ndla premier Kopacz. Dziś\nz kolei atakuje Komorowskiego jako mało aktywnego.\nW swoich spotach stawia na\nsłowo aktywny i na taką wizję prezydentury. Nie mówi\nnic o poglądach, bo być\nmoże jeszcze nie zdecydował, jakie obierze. Po staremu na pewno zostało plucie\nżółcią na PiS, Kaczyńskiego i Macierewicza. Została\nteż nienawiść do Kościoła\ni wszystkiego, co z nim związane, dlatego możemy być\nspokojni: kolejnej rewolucji\nu Janusza Palikota nie będzie, co najwyżej rewolucyjka.\nKampanię Janusza Palikota można podsumo- A pierwszym jej objawem może być przyznanie, że\nwać następująco: Janusz Palikot v. 4.0. Był już Palikot poznał już granicę walki z katolicyzmem i nie będzie\nzagorzałym katolikiem, był agresywnym antykleryka- tak ostry w swoich deklaracjach i ocenach w stosunku\nłem, był też centro lewicowcem zatroskanym o polską do Kościoła. To już coś.\ngospodarkę. A teraz jeszcze nie wie kim jest, ale na Palikot mówi, że objeździł całą Polskę ze swopewno kimś innym.\nim programem gospodarczym, ale na każdym spotka\nNajpierw wygłosił orędzie do pre- niu słyszał od ludzi o lokalnych skandalach i mówili\nKomorowskiego, mu: „niech pan zrobi z tym porządek”. A on się bardzo\nQuo vadis, Palikocie?\nprzejął i teraz jeździ tam, gdzie są „największe patologie”, a więc był w Wołominie (SKOK\nW swoich spo- Wołomin), był pod siedzibą Radia\ntach stawia na Maryja, był w jakiejś lokalnej parafii,\nsłowo aktywny gdzie ksiądz zada wygórowanych kwot\ni na taką wizję za pogrzeby i będzie jeszcze w kilku\nprez yde ntur y. miejscach. Można odnieść wrażenie,\nNie mówi nic że Palikot kreuje się na kolejnego antyo poglądach, bo systemowca, ale biorąc pod uwagę jego\nbyć może jeszcze polityczną karierę, to chyba nawet on\nnie zdecydował sam nie uwierzyłby w taką zmianę.\npóki co, będzie wolnym strzelcem. Janusz został sam.\nW obecnej sytuacji jest szansa na powrót Palikota do Platformy, ale naprawdę niewielka. Pomyje,\nktóre wylewał na swoich kolegów z tej formacji, nie są\nw tej chwili ważne, nie takie rzeczy w polityce uchodziły płazem. Pytanie brzmi: co Platformie może dać\nPalikot w chwili obecnej? Raczej nic, oprócz kłopotliwego smrodu i obciachu. Dlatego najprawdopodobniej zostanie sam, jako błędny rycerz. A po jesiennych wyborach zniknie z politycznego świecznika.\nA później, kto wie? Może wróci do biznesu, może zostanie ekspertem politycznym, może zostanie drugim\nIkonowiczem, albo drugim Giertychem, a więc „nie\nJego wynik w kampanii prezydenckiej będzie zależnym ekspertem” TVN, TVP czy POLSAT-u do\nnajprawdopodobniej zawstydzający w porównaniu spraw polityki.\ndo sukcesu jego Ruchu sprzed czterech lat. Jego losy\npo kampanii prezydenckiej pozostają zagadką. Twój\nRuch już właściwie nie istnieje, nowa formacja lewicowa właśnie powstała, za spra-wą Rozenka i Napieralskiego i Palikot raczej nie zostanie do niej zaproszony, Grodzka zapewne do niej dołączy, a Biedroń,\nKim jest Grzegorz Braun? Po kilku jego wypowiedziach i rzuceniu okiem na jego program nasunęło\nmi się dziwne skojarzenie. Mix Korwin-Mikkego i Jarosława Kaczyńskiego. Wolny rynek, dostęp do broni,\nobniżenie podatków plus Polska Katolicka i konserwatywna. Ale mimo moich skoja-rzeń Braun krytykuje\ni Korwina i Jarosława. Można odnieść wrażenie, że krytykuje wszystko i wszystkich.\nNazywany był „kandydatem całej prawicy”,\nlansowany jako możliwość połączenia wszystkich praStrona 12\nwicowych ideologii, wybrany przez lud. Swoimi wystąpieniami pokazuje jednak,\nże prowadzi się sam tworząc\nwłasny styl. Najbliżej mu do\nchyba do narodowców, bo\nich chyba jeszcze nie zdążył\nskrytykować. Ogółem rzecz\nbiorąc jest to kandydat prawicy (ale której?), antysystemowiec, potrafiący często\ngadać z sensem – wprawdzie\nz nutką populizmu (jak każdy kandydat), ale też często\natakujący zbyt ostro i przede\nwszystkim atakujący nieodpowiednie cele.\nrzeźnia, jaką Braun urządził\nw TV Republika na dziennikarzu Michale Rachoniu. Zupełnie bez sensu. Może i miał sporo racji, ale\nw niektórych momentach przeBraun to niegłupi sadzał. Rozpoczął od tematu\nczłowiek, ale zbyt motocyklistów, zwyzywał Tomaszalony.\nChyba sza Terlikowskiego, a na koniec\nnawet bardziej niż rozpoczął prezentację programu.\nKorwin. Przebija Nie mówię już jak dostało się Rasię mało, ale jeśli choniowi za zaproszenie go do\njuż jest w TV czy studia. Przypomnę tylko, że zaradiu to masakru- nim wystartował, to właśnie TV\nje równo wszystko Republika, jako pierwsza, podai wszystkich.\nwała jego nazwisko w kontekście\nwyborów na prezydenta, niedługo po wydarzeniach w\nPKW. Nawiasem mówiąc próbę zdobycia PKW przez\nBrauna oceniam jako wygłup i bezsensowne działanie.\nSłuchałem też jego wypowiedzi na temat USA\ni jego sojuszu z Iranem. Tutaj objawił się jako szalony filozof-wizjoner i niczym Max Kolonko oceniał\ni opisywał politykę zagraniczną. Tak szalonych teorii\nspiskowych nie widziałem od czasów programów Bogusława Wołoszańskiego. Tu postawię kropkę, bo nie\nwarto tego przytaczać. Zaledwie kilka dni później fakty okazały się diametralnie inne.\nReasumując – Braun to niegłupi człowiek, ale\nzbyt szalony. Chyba nawet bardziej niż Korwin. Przebija się mało, ale jeśli już jest w TV czy radiu to ma-\nsakruje równo wszystko i wszystkich. Jego program\njest naprawdę niezły i może być alternatywą między\nKorwinem a np. Dudą. A raczej mógłby – po pierwsze, gdyby nie był planktonem, a po drugie, gdyby był\nmniej narwany i agresywny. Bo co nam da prezydent,\nktóry przy pierwszym spotkaniu nakrzyczy na wszystkich bez wielkiego sensu? Wynik w granicach 5% byłby wielkim sukcesem.\nCo zrobi Braun po wyborach? Nie sądzę, by\nmiał jakiekolwiek szanse w wyborach do parlamentu, jeśli założy partię. Chyba, że dołączy do którejś.\nCzłowiek o takiej charyzmie jest niezłym towarem dla\ndużych partii. Tylko dla której, skoro z każdą ma na\nPewną niespodzianką jest fakt, że PSL nie poparło Bronisława Komorowskiego. Wystawienie\nAdama Jarubasa z pewnością czemuś ma służyć.\nA w przypadku PSL-u, jeśli nie wiadomo o co\nchodzi, to chodzi o koalicję. W tym wypadku być\nSam Jarubas jest w sposób oczywisty nieciekawy – mdły i wycofany. Poza tym jest typowym urzędnikiem, a nie politycznym fighterem. Jego postulaty i poglądy są bardzo\npodobne do tych Bronisława Komorowskiego,\na poza tym jako kandydat partii koalicyjnej\ni tak jest oceniany przez pryzmat ostatnich lat\nrządów PO-PSL. Czyli można powiedzieć, że\njeszcze dobrze się nie rozkręcił, a już ma pod\nTe wszystkie czynniki dają jasno do zrozumienia, że Jarubas został wystawiony z musu,\njego celem nie jest żadne robienie wyniku, czy\npraco-wanie na swoją rozpoznawalność. PSL\nJarubasem manifestuje. Tylko co i komu? To\nsię jeszcze okaże.\nPaweł Tanajno – kandydat egzotyczny, ale\nnie dlatego, że głosi jakieś śmieszne poglądy,\nale właśnie dlatego, że postuluje wiele rozsądnych, lecz populistycznych rozwiązań.\nOgółem rzecz ujmując Tanajno chce zwiększenia kontroli obywatela nad państwem i nad\npolitykami. Ponadto wytoczył wojnę bankom\nzapowiadając, że jeśli wygra, to doprowadzi do\nprzewalutowania kredytów we frankach na złotówki\npo kursie franka z dnia zawierania umowy. Koszty\nponiosą oczywiście banki. No cóż, czy można gorzej\nzacząć niż od uderzenia w ośrodki władzy, zwłaszcza\ngdy ma się zerową rozpoznawalność?\nSam Tanajno mówi, że jego kandydatura nie\nma na celu wypromować jego, tylko Demokrację Bezpośrednią, ideę kontroli obywatela nad państwem\ni politykami. Jednak moim zdaniem jest trochę za\nwcześnie na popularyzowanie takich inicjatyw – społeczeństwo dopiero przekonuje się do kandydatur antysystemowych, jak Korwin i Kukiz. Pawłowi Tanajno\nudało się osiągnąć minimalną rozpoznawalność – zebranie podpisów gwarantuje mu miejsce na karcie do\ngłosowania, a więc on i Demokracja Bezpośrednia\nbędą się jakoś ludziom kojarzyli, „obiją się o uszy”.\nJacek Wilk stoi na najgorszej pozycji spośród\nwszystkich 11 kandydatów, gorszej nawet od Pawła\nTanajno. Wilk to po prostu kopia Korwina. Tylko taka\nw skali mikro. Prezentuje jego poglądy, tylko ma pięćdziesiąt razy mniej doświadczenia, charyzmy i rozpo-\nPonadto, sposób prowadzenia\nprzez KNP pokazuje,\nże ta partia nie jest zbyt\ndobra w te klocki. Jeśli\nto KNP wygląda przy\npartii KORWIN, funkcjonującej na rynku od\nraptem 3 miesięcy, jak\nże „kuce”, które przecież były siłą KNP, a teraz są siłą KORWIN-a,\nzagłosują na kandydata\nWilka, kiedy w tych samych wyborach startuje ich\nukochany Prezes i po raz pierwszy od dawna przebił\nsię poważnie przez klosz ochronny mediów i napędził\nmainstreamowi stracha. „Kuce” były też siłą napędową\ni organizacyjną KNP i teraz można odnieść wrażenie,\nże partia ta stała się grupką gnuśnych liberałów, bez\nchęci przebicia się, przekonujących przekonanych.\nCóż, jeśli Kongres Nowej Prawicy chce się\nstartem w tych wyborach przekonać czy przetrwa\nw politycznej rzeczywistości bez Janusza Korwin\n-Mikkego, to traci czas. Ja mogę powiedzieć to już teraz – nie przetrwa.\nWYBORY PREZYDENCKIE STAŁY\nJak będzie wyglądała sytuacja w Polsce po zmianie prezydenta? Czy Polacy są gotowi na kobietą prezydenta? Na te i inne pytania odpowiada dr Tomasz Słomka, politolog, wykładowca UW i UKSW.\nborów do wyborów parlamentarnych. Chociażby\nw przypadku SLD widać swoisty eksperyment. Nieoczywista kandydatka, wyciągnięta trochę z kapelusza\nwłaściwie gra na odświeżenie wizerunku, ale na wy\nUważa pan, że kampania jest ciekawa już w tym bory parlamentarne. Wiadomo, że nie ma większych\nszans w wyborach prezydenckich. Jeśli jednak się domomencie?\nbrze wypromuje, Sojusz zyska w kampanii jesiennej.\nKampania jest ciekawa i nietypowa, bo po raz\nA wynajmowanie słynnych już busów, czy napierwszy widzimy drugi, a czasem i trzeci garnitur wet\npolityczny startujący do elekcji. Może to być odczytane jako ucieczka liderów partyjnych przed odpo- Latanie samolotami, skakanie ze spadochrowiedzialnością. Ja myślę, że to w dużej mierze kwestia nem, chodzenie po górach, czy jeżdżenie na nartach,\nzrozumienia, że w Polsce faktycznym przywódcą jest to właściwie nic nadzwyczajnego. Jarmark towarzypremier, a nie prezydent. Lata ćwiczenia tych wybo- szy tym wyborom od zawsze. Kiedyś kandydaci robili\nrów, a także sprawdzanie możliwości prezydenta spo- pikniki z piwem i kiełbaskami, prze-bierali się w stroje\nwodowało, że ci faktyczni przywódcy lepiej czują się historyczne, śpiewali, występowali na festynach...\nna stanowisku premiera. Ciekawą kwestią tej kampa- Czekają nas tego typu większe wydarze-nia? Na\nnii jest zdominowanie jej przez głównego gracza. Nad razie kandydaci głównie podróżują...\ntymi wyborami zaciążyło przeświadczenie, że BroniObecnie mamy stan przejściowy, przedkamsław Komorowski po prostu je wygra i jest to bezalter- natywne. Wymusiło to na kandydatach wynalezienie panię. Prawdziwa zacznie się po 27 marca, kiedy\njakichś sposobów na zaistnienie. Myślę, że początko- będzie wiadomo, komu udało się zebrać 100 tysięwa dynamiczna kampania kandydata PiS-u jest na to cy podpisów i kto w istocie wchodzi w grę. Nie było\ndowodem. Ma być to sposób na prze-ciwstawienie się większym problemem zebrać 1000 podpisów, aby zarejestrować komitet. To jakby przedbiegi. Prawdziwej\ntej spokojnej, ojcowskiej kampanii prezydenta.\nwalki możemy oczekiwać, gdy zacznie się kampania\nCo oprócz wystawienia „drugiego garnituru” telewizyjna, będą prezentowane spoty, kiedy zacznie\nodróżnia tę kampanię od innych?\npanować przeświadczenie, że najistotniejsze jest to,\nJest ona specyficzna ze względu na to, że po- żeby się odnotować w świadomości wyborców na\nprzedza jeszcze istotniejszą. To jest rodzaj prawy- ostatnią chwilę. W istocie wyborcy podejmują decyStrona 16\nzję na 5-7 dni przed głosowaniem. Kampania będzie\njeszcze bardziej zmasowana w ostatnim okresie. Być\nmoże jakieś ciekawe elementy zostaną jeszcze wyjęte.\nNie chcę tego nazywać „hakami", ale jakaś polemika\nz przeciwnikami może być przygotowana na później.\nCzy ujawnianie afer może bardzo zmienić sondaże?\nte środki władcze i mogą\nszybko zareagować, czy\nopozycja, która dopiero będzie się zabierała\ndo rządzenia na jesieni?\nJeśli czekałby nas proces\nzmiany, może wystąpić\nprzekonanie, że opozycja nie będzie w stanie od razu zareagować\nw razie jakiejś sytuacji\nkryzysowej. To będzie\ndziałać na jej niekorzyść.\nNa razie nie ma na to dowodów. Nie znam\nsondaży robionych po publikacjach dotyczących\nna przykład nieprawidłowego przepływu pieniędzy\nw SKOK-u. Nie wiem, na ile może to się przełożyć na\nwynik kandydata PiS-u. Myślę jednak, że może to być\njeden z istotniejszych elementów wykorzystywanych\nA czy jest szansa\nw kampanii. Obecnie obradują komisje, politycy wy- Absolwent Instytutu Nauk Pona istotną zmianę polipowiadają się w telewizji. Sprawa jest rozwojowa.\nlitycznych UW (1996). Doktor\ntyki państwa w wyniku\nPewnie długo nie umilkną echa afery podsłu- zmiany prezydenta? Czy nauk humanistycznych (2004).\nW latach 1996-2000 doktorant,\nchowej i sprawy SKOK-ów?\nw latach 2000-2004 asystent, od\nByć może będzie to, zresztą nie pierwszy raz, kraju może się zmienić? 2004 adiunkt w Zakładzie Syskam-pania afer. Myślę, że jeszcze większą rolę odegra- Kampania ma temów Polityczych INP. Członek\nją one w jesiennych wyborach, kiedy będzie się ważyła swoje prawa. Wybucha- redakcji „Społeczeństwo i Polikwestia tworzenia większości parlamentarnej. Pewne ją fajerwerki, mówi się tyka. Pismo Edukacyjne”. Obecsprawy jeszcze mogą być ujawnione.\nrzeczy mocne i wyrazi- nie Kierownik Magisterskiego\nCo może być takim asem trzymanym na ostat- ste, bo trzeba zaistnieć. Dziennego Studium Nauk PoliAle jak przychodzi okres tycznych. Wykładowca UKSW.\nurzędu, Członek Polskiego Towarzystwa\nTrudno podejrzewać, co to może być, ale jenadchodzi też moment Nauk Politycznych.\nstem pewien, że jeżeli będzie coś, co można wyko\numiarkowania i rady-rzystać, to wykorzystane to będzie. Jeżeli wszystko\nkalizmy się tępią. Nie\nujawni się teraz, to kampania jesienna będzie miała\nstawiałbym tezy, że bylibyśmy w większym niebezinny charakter, ludzie będą znużeni powtarzaniem\npieczeństwie. Poczucie społeczne jest jednak takie, że\nw nieskończoność pewnych rzeczy. Dlatego asy lepiej\njeśli rządzący już dysponują pewnymi środkami, już\nwykorzystać na jesieni.\nmogą zareagować, to lepiej tego nie zmieniać w sy\nWynik wyborów prezydenckich przełoży się na tuacji niebezpieczniej, nie powodować chaosu zmiapodobny wynik partii na jesieni? Możemy oczekiwać ny władzy, która będzie się musiała przystosowywać,\nNie jest wykluczone, że teraz wygra prezy\n-dent Komorowski, a nie zmieni to faktu, że wyborcy będą sobie życzyli pewnej równowagi. Po ośmiu\nlatach rządów obecnej koalicji działa efekt znużenia.\nJeśli jakaś partia rządzi bardzo długo, to jest wrażenie wejścia w rutynę, zatrzymania reform, zatracenia\ndynamizmu. Niektórych może nużyć już ciepła woda\ni inni kandydaci będą starali się wykorzystać atut „my\nprzyniesiemy zmiany". Wygrana opozycji też nie jest\nprzesądzona. Mamy specyficzny rok wyborczy. Po raz\npierwszy od wielu lat czujemy się tak zagrożeni. Może\nbyć tak, że pomimo pewnego znużenia, wyborcy zagłosują raczej na tych, którym przypisuje się zabezpieczanie państwa i społeczeństwa. Moglibyśmy zapytać, kto ma realną, większą możliwość zabezpieczenia\nw sytuacji zagrożenia: czy ci, którzy obecnie dzierżą\nTo jest poczucie społeczne. Realnie nie ma takiej możliwości, abyśmy nagle stali się bezbronni?\nAbsolutnie nie. Zawsze jest swoiste zamieszanie w przypadku zmiany władzy. Rząd się zmienia,\nprogram się zmienia, ministrowie zaczynają funkcjonować, ale cała struktura państwowa funkcjonuje bez\nwzględu na to wszystko. Wiceministrowie nie odchodzą automatycznie, a to do nich zależy gros decyzji\nw kwestii administrowania państwem na bieżąco. To\nnie spowoduje, że nagle na 3-4 tygodnie Polska stanie\nsię bezbronna i nie będzie funkcjonować tylko dlatego, że rząd się zmienił. To jest akademickie podejście możemy być pewni, że niebezpieczeństwa nie będzie.\nNatomiast dla przeciętnego człowieka, który nie zagłębia się w mechanizmy rządzenia państwem, zmiana rządu będzie swoistą rewolucją. Dla niego może\npowstać wyobrażenie, że państwo zawiesza swoją\ndziałalność. Nie analizuje tego, że jest struktura, która\nadministruje państwem cały czas. Nie wykluczałbym\nteż, że niektórych może odstręczać przekonanie, że\nPiS jest radykalniejszy w stosunkach z Rosją i będziemy mieli zaostrzenie polityki.\nten sfinks mało mówi i nie wiemy do końca, jaki jest\nprogram. Milczenie jest pewną formą przyciągnięcia\nuwagi. Jak kandydat milczy, to frapuje i denerwuje,\ndużo się o nim mówi. To jest jakiś sposób prowadzenia kampanii, ale do pewnego momentu.\nNa dłuższą metę, patrząc na doświadczenie\ni przebieg różnych kampanii, zbytnie zakłócanie kampanii przeciwnika nie musi przynieść pozytywnych\nskutków dla jego konkurentów. Może być wręcz przeciwnie, może on urosnąć do pozycji ofiary, że się go\ngnębi, nie umożliwia spokojnego przeprowadzenia\nkampanii, że nic poza gwizdami, krzykami, przeszkadzaniem, przeciwnicy nie mają do zaoferowania, że\nto chuligaństwo polityczne. Chyba kandydat PiS-u to\nzrozumiał, bo tonuje te nastroje.\nKryteria wyboru kandydatów zostały przez niektóre ugrupowania nieco zmienione...\nCzy pana jako specjalistę razi to, że Ogórek jest\nTo uzasadnione myślenie?\n„naturszczykiem”, który nie do końca jeszcze potrafi\nNie sądzę, by ktoś się od razu szykował na woj- odnaleźć się w polityce na najwyższym szczeblu?\nnę tylko dlatego, że PiS objął stery. Raczej uważam, że Mnie razi, a nawet boli to, że, mam wrażenie,\nnic tak nie cuci, jak objęcie władzy i zrozumienie, że nie wszyscy podeszli do wyborów prezydenckich popaństwo rządzi się swoimi prawami i że to umiarko- ważnie. Zrobił się z tego rodzaj happeningu i sprawwanie w prowadzeniu polityki jest nieodzowną kwe- dzenia, „na ile sobie możemy pozwolić”. Ja uważam,\nstią. Natomiast społeczeństwo może mieć wyobraże- że urząd prezydenta RP ma wyrażać majestat państwa\nnie, że dojdzie do głosu partia wojny i staniemy się i wiele elementów w zbudowaniu pozycji prezydenta\nnie jest przypadkowe, na przykład wiek biernego prawa wyborczego, który przesunięto z 21 na 35 lat. To\nCo też wykorzystywane jest w kampanii...\nwyraźny sygnał, że oczekujemy kogoś dojrzałego. Ko\nPewien element tego widzimy. Hagoś, kto zdołał już posiąść dostateczną wiesło kampanii prezydenta Komorowskiego Nie sądzę, by ktoś się dzę o państwie. Nie musi mieć wykształcebrzmi: "wybierz zgodę i bezpieczeństwo". od razu szykował na nia prawniczego czy politologicznego, ale\nTo jakby: "tylko ja gwa-rantuję to, że bę- wojnę tylko dlatego, ma takie doświadczenie, że może być autodziemy bezpieczni. Inni są radykałami, ja że PiS objął stery\nrytetem w myśleniu o państwie. Pani Ogójestem tym, który tonuje i gwarantuje porek posiada wiedzę i ma stopień naukowy,\nale mam wątpliwości czy jej doświadczenie\nA przeciwnicy potrafią tylko dzielić i przeszka- wystarczyłoby do sprawowania tak poważnego urzędu.\nCo sądzi pan o Magdalenie Ogórek? Jest chyba\nnowym rodzajem wizerunku polityka, który stara się o\nobjęcie urzędu prezydenta. A jej początkowa „kampania milczenia" była szeroko komentowana w mediach.\nPani Ogórek jest sfinksem tych wyborów.\nWielkim zaskoczeniem było w ogóle zgłoszenie jej\nkandydatury. Nie jest rasowym politykiem. Jest rodzajem eksperta, takiego „naturszczyka poli-tycznego",\nktóry próbuje z tego zrobić atut wyborczy. Mówi: „ja\nnie należę do salonu i dlatego jestem kością w gardle\nklasycznych polityków. To jest mój atut". Nie do końca\nrozumiem przesłanki SLD w związku z tą kandydaturą. Rozumiem, że jest to odmłodzenie wizerunku\ni puszczenie oka do wyborców - „zobaczcie, jaki ładny\natut mamy w zanadrzu". Problem polega na tym, że\nJa oczekuję, że funkcja prezydenta będzie ukoronowaniem pewnej drogi życiowej, podsumowaniem doświadczeń zawodowych, publicznych, a nie\nwejściem w karierę i uczeniem się dopiero, jak poruszać się po meandrach funkcjonowania państwa. I to\njest mój duży zarzut wobec niektórych ugrupowań,\nże potraktowali ten urząd niepoważnie, że to pewna\nkpina z tych wyborów. To ma być ktoś, kto jest mentorem, kto zbliża, kto jest autorytetem, kto potrafi\nzrozumieć funkcję arbitra, a nie ktoś, kto będzie się\ndopiero uczył, jak działa państwo i jaka jest jego rola.\nPrzy okazji przypisując prezydentowi to, czego on robić nie może. Bo prezydent nie buduje dróg, mieszkań,\nnie pisze prawa, nie rozwiązuje dylematów codziennej\negzystencji. On ma stabilizować państwo, ma zbliżać różne ośrodki władzy, ma szukać złotego środka\nw dyskusjach, ale on nie będzie kładł asfaltu na autostradach, ani pisał prawa od nowa, bo nie ma możliwości, nie ma dekretów. Prawo tworzy parlament.\nPolacy w ogóle są gotowi na kobietę\nNie uważam, że płeć odgrywa diametralną\nrolę. Tu mamy rozsądne spojrzenie wyborców. Nie-\nważne czy kobieta, czy mężczyzna, ważne, że jest to\nosoba kompetentna, która jest wyobrażeniem majestatu państwa. Natomiast praktyka jest taka, że większość sił politycznych chce wciąż zgłaszać mężczyzn,\nwięc jest takie wyobrażenie, jakby wyborcy nie byli\ngotowi. Oni są gotowi, tylko trzeba zaproponować\nnaprawdę dobrą, silną, godną zaufania kandydaturę.\nWtedy bez względu na płeć miałaby szansę.\nA to, że mamy tak wielu kandydatów jest pozytywem czy negatywem?\nO rozdrobnienie bym się nie martwił, bo to\nnie są pierwsze wybory, gdzie jest dużo kandydatów, ale jednak wyborcy potrafią uporządkować ten\nchaos, oddając swoje głosy. Postawiłem swego czasu\ntaką tezę, że wyborcy w naturalny sposób odrzucają skrajności i folklor. Raz się potknęli, w 1990 roku,\nprzy Stanie Tymińskim, ale taka sytuacja już się nigdy\nnie powtórzyła. Zawsze byli to kandydaci poważnych\nugrupowań, którzy mieli swój dorobek, doświadczenie i nie mieliśmy ani jednego prezydenta, który by się\ntym nie wyróżniał.\nje ugrupowanie. Jan Olszewski po wyborach w 1995\nzbudował na początku dosyć silną formację - Ruch\nOdbudowy Polski. Być może Paweł Kukiz, który teraz\nliderem partyjnym nie jest, też mógłby pójść tą drogą.\nGdyby dostał nawet 3%, to jak na naturszczyka politycznego o dość radykalnych i niezbyt rozsądnych,\nprzyznajmy, przekonaniach, byłby całkiem niezły\nwynik. Natomiast Korwin-Mikke dobrze radzi sobie\nw wyborach prezydenckich. Pięć lat temu prześcignął\nWaldemara Pawlaka, kandydata PSL-u. Jest to próba\npromocji jego nowego ugrupowania - KORWiN i to\nbędzie kwestia, czy dobry wynik w tych wyborach pozwoli mu przekroczyć próg wyborczy na jesieni.\nPaństwowa Komisja Wyborcza spisze się le-\nA Mikke, Kukiz, kandydaci spoza czoło-wej\ntrójki, ale dosyć często obecni w mediach, są w stanie\nPKW jest w lepszej sytuacji, bo ma dużo łatwiejsze, jeśli chodzi o mechanizmy, wybory. Samorządowe były skomplikowane - do różnych organów,\nna różnych poziomach podziału terytorialnego. Tutaj\nmamy prosta sprawę - cały kraj jest jednym okręgiem,\nmamy jedną kartę do głosowania, która nie musi być\nksiążeczką, są tylko nazwiska, wyborcy mniej więcej\nrozpoznają kandydatów, w przeciwieństwie do kandydatów na radnych.\nNie mam przekonania, co będzie z Pawłem\nKukizem, bo może być tak, że na potencjalnym dobrym wyniku zacznie budować formację. Czasem pojawia się kandydat, który wydaje się być kandy-datem\nniezależnym i on niesiony dobrym wynikiem budu-\nTo też nie jest tak, że to, co się stało w listopadzie, było w całości winą PKW. Było winą w tym sensie, że nie potrafiła przewidzieć i nie wdrożyła od razu\npewnych scenariuszy, np. szybkie liczenie ręczne. Tak\nNie powtórzy się klęska listopadowa?\nnaprawdę odpowiedzialnym podmio-tem za to było\nKrajowe Biuro Wyborcze, które jest zapleczem administracyjno-organizacyjnym PKW. Oczekiwałbym,\nże KBW lepiej się sprawi. To od niego zależy, jak ten\nsystem będzie działał. Mam przekonanie, że w maju\nnie powtórzy się skandal z podawaniem wyników.\nI że nie będziemy świadkiem absurdalnej, strasznej\nwręcz akcji pod tytułem: „mieliśmy do czynienia\nz fałszowaniem wyborów i trzeba to napiętnować”.\nŻaden sąd okręgowy nie potwierdził, że o fałszowaniu\nCzy to wynika z jego pozycji i poparcia, a także\nobaw przed spadkiem notowań?\nJest pan znany wśród studentów z dosyć trafnego typowania wyników głosowania. Podjąłby się pan\njuż teraz pewnych przewidywań?\nW ciągu 1,5 roku mamy do czynienia ze wszystkimi rodzajami wyborów. Które są najważniejsze?\nWcześnie jeszcze, ale spróbujemy. Przewiduję frekwencję\nmniej więcej 49-55%. Jest zawsze\nwyższa, niż w innych wyborach,\na na podstawie poprzednich frekwencji, obecnych sondaży i doświadczeń z listopada widzę, że\nwchodzi w grę pewne zniechęcenie. Nie szafowałbym wysokimi\nliczbami rzędu 60%. Rekord, który padł w Polsce po 1989 roku to\nfrekwencja w drugiej turze wybo\n-rów 1995 roku - 68%. Pożegnajmy się raczej z takimi wynikami.\nStawiam też, ale podkreślam,\nże to jest stan na dzisiaj (rozmowa miała miejsce\n20.03. przyp. aut.), że będzie druga tura i wygra Komorowski. W pierwszej turze otrzyma mniej więcej\n46-49%. Dobrym wynikiem Andrzeja Dudy będzie,\njeśli powtórzy on wynik poparcia dla swojej partii.\nW wielu sondażach teraz ma niższe niż dla samego\nPiS-u. Dużym osiągnięciem Dudy będzie dociągnięcie do poziomu 30%.\nKto trzeci na podium?\nPrawdopodobnie Magdalena Ogórek. To\npodium będzie wynosiło około 6-7%. Tak przewiduję\nDoczekamy się debaty pomiędzy głównymi\nW pierwszej turze moim zdaniem nie będzie\ndebaty. Mogą być jakieś formy debat cząstkowych\npomiędzy różnymi kandydatami, ale nie sądzę, żeby\nchciał do tego przystąpić główny rozgrywający, czyli prezydent Komorowski. Wydaje się, że on twardo\nsię trzyma stanowiska, że debata ma sens i znaczenie\ndopiero przed drugą turą, gdy konfrontuje się dwie\ngłówne wizje, a nie wizje rozproszone.\nTo poniekąd wynika z przekonania, że „nie\nbędę się poniżał do poziomu dyskusji z kandydatami,\nktórzy i tak ze mną nie wygrają”. Tylko, że takie przekonania mogą być często mylne. Może to być także\nodebrane jako lekceważenie przeciwników, ale myślę,\nże pan prezydent i jego sztab będą się twardo trzymać\ntej zasady, że byłoby to po prostu rozdrabnianie się,\na przecież lepiej konfrontować dwie główne drogi\ni wtedy to ma sens dopiero przed drugą turą.\norientuje się trochę w sprawach\npaństwa, wybory prezydenckie.\nI widać to po frekwencjach. Obywatel uznaje je\nbo kreują w jego\nmniemaniu jakiegoś przywódcę, skupionego\nz punktu widzenia naszego systemu rządów najważniejsze są wybory parlamentarne. To one decydują,\nkto w istocie będzie rządził państwem, i z jakim programem.\nA samorządowe, które mają największy wpływ\nna lokalne decyzje?\nJeśli popatrzeć na realne sprawy obywatelskie, to, gdzie człowiek załatwia najwięcej spraw, to\nwybory samorządowe są najważniejsze. Na poziomie\ngminy najbardziej. Niestety, nie doceniamy ich, co widać po niskich frekwencjach. Jeszcze mniej popularne\nsą wybory do Parlamentu Europejskiego, chociaż niesłusznie, bo przecież dzięki traktatowi lizbońskiemu\nto właśnie od PE zaczęły zależeć także kwestie finansowe. Bez Parlamentu Europejskiego budżet unijny\nnie mógłby przejść w takim kształcie, a przecież to\nsą realne pieniądze, które tutaj płyną. Ale większość\nz uprawnionych do głosowania nawet nie wie, że jest\ntaka instytucja, a co dopiero myśleć, że mogą mieć\nprzeświad-czenie o jego ważności.\nRozmawiał MACIEJ KACZOR\nsię boi Komora?\nOd samego początku kampanii wyborczej\nwyborami na prezydenta mamy do\nczynienia ze swego rodzaju precedensem. Bo tak\njeszcze chyba nie\nbyło. Mowa oczywiście o działaniach sztabu obecnie urzędującego\nprezydenta. Słowo daję – czegoś takiego jeszcze nie\nwidziałem. Ilość wpadek Dekodera przerosła wszelkie oczekiwania. Nie sposób ich tu nawet wymieniać,\nbo mój tekst nie przeszedł by korekty i nie zmieścił\nby się w wydaniu tygodnika. Po obserwacjach tego\nżałosnego cyrku przeszła mi przez głowę pewna\nteoria. Zacząłem się zastanawiać, kto może sabotować kampanie naszego gajowego-prezydenta Bronka? To, że sam za bardzo nie wie, co robić i polega\nna specach od PR, ślepo wykonując ich polecenia,\ndawno jest jasne. Kampania momentami wygląda\ntak, jakby komuś z PO właśnie zależało na dokonaniu niemożliwego (75% poparcia niczym Kim Dzong\nIl) i strąceniu Komora z prezydenckiego fotela. Jego\nporażka niechybnie przyczyniła by się do gorszego\nwyniku jesienią i rozpętała by platformerskie piekło. Kto mógłby tego chcieć? Może ludzie związani\nz Grzegorzem Schetyną? W końcu po wyjeździe Donalda T. klęska prezydenta postawiła by partię obywatelską (taki żarcik) w obliczu straszliwego kryzysu\ni dała by szanse na zmiany liderów. Grzesio „Zniszczę\nCię” Schetyna z chęcią by z tego skorzystał, chociaż\nsam teoretycznie jest w partii człowiekiem Komorowskiego. Na razie. A może Donald Tusk? Po klęsce\nprezydenta mógłby wrócić niczym rycerz na białym\nkoniu na ratunek swojej ukochanej partii, krzycząc\n„Coście zrobili z moim dzieckiem!” i jako mąż opatrznościowy znów zostać liderem pełną gębą. Wszyscy\nz pewnością zapomnieli by o ucieczce do Brukseli.\nZnów zostałby superbohaterem. Jeszcze większym\nniż jest jako jeden z szefów Unii. Polityka bywa przewrotna. Jeśli Komorowski nadal będzie strzelał gafami, niczym Roman Giertych ustawami przed laty, to\nwybory może przegrać. Wszak partia miłości lubuje\nsię w zapowiadaniu cudów. Może chociaż ten jeden\nPierwsza wpadka pana prezydenta, która sprawiła, że\nzwątpiłam w jego kompetencje to słowa: „Nie będzie\njedności Europy, dopóki nie będzie ona wspólnotą\nducha – mówił Jan Paweł III”. Poważne przejęzyczenie. Nie chcę wyjść na czepialską, ale było takich więcej. Kolejne zostało popełnione podczas inauguracji\nroku akademickiego na mojej Alma Mater – „Gdzie\njak gdzie, ale tutej, właśnie w czasie inauguracji roku\nakademickiego na Uniwersytecie Stefana Karola Wyszyńskiego (…)”. Pomijam problemy z odmianą pewnych wyrazów oraz zawiłością wywodu nie do zrozumienia. Trzecia wpadka, która ukazała zaściankowość\nmiłościwie nam panującego, była klasycznym przykładem braku dobrych manier – spotkanie na szczeblu międzynarodowym – prezydent Komorowski\nsiada nie czekając, aż usiądzie kobieta – w tym przypadku Angela Merkel, Kanclerz NieNadchodzi czas\nmiec. Mogę tylko dolać oliwy do ognia\nna zmiany i grzei przypomnieć, jakim dżentelmenem\nchem byłoby nie\nbywa pan prezydent podczas wywiaskorzystać z tadów. Mianowicie, pani redaktor zadakiej okazji.\nje pytanie, a Bronisław Komorowski z\nuśmiechem dolewa sobie z dzbanuszka,\nherbaty bądź kawy, zadając na końcu pytanie „(…)\nmożna pani nalać (…)”. Szyk i kindersztuba na najwyższym poziomie. Piąty raz zawiodłam się na „głowie” naszego kraju, gdy po finale osiemnastej edycji\nMistrzostw Świata w Piłce Siatkowej Mężczyzn, padły\nsłowa: „Dziękuję i pozdrawiam najserdeczniej, przede\nwszystkim, naszych piłkarzy”. Tych i innych potknięć\nprezydenta było jeszcze wiele. By dopełnić mojej listy,\ndodam dwa ostanie – „chodź szogunie” oraz o „ofiarach, które były ofiarami właśnie tych Żołnierzy Wyklętych”.\nNie jestem pewna czy Bronisław Komorowski ma dobrego specjalistę od Public Relations, który\nkreuje te wpadki, czy to inwencja opisywanej przeze\nmnie postaci. Bez względu na to, które ze stwierdzeń\njest prawdziwe, można dojść do wniosku, że zamiast\npoważnego polityka reprezentującego kraj, mamy\ncelebrytę na wysokim szczeblu. Nadchodzi czas na\nzmiany i grzechem byłoby nie skorzystać z takiej okazji. Gdyby nieoczekiwanie wybuchła wojna i to właśnie Bronisław Komorowski pełniłby rolę zwierzchnika sił zbrojnych, nie wiadomo, czy przez pomyłkę nie\nkazałby strzelać do naszych.\nwybory prezydenckie są\nw stanie cokolwiek zmienić?\nZałóżmy, że wybrany zostanie Bronisław\nKomorowski. Pozostanie status quo. Komorowski\nuzna to za pochwałę swojej dotychczasowej polityki\ni prawdopodobnie nie będzie chciał niczego zmieniać\nw swojej polityce. Nadal będzie trzymał się na uboczu. To bardzo rozsądna polityka, jeśli chce po prostu\ntrwać. Nie od dzisiaj wiadomo, że najlepiej oceniany\nprezydent to taki, o którym mówi się możliwie najmniej.\nA może jednak dojdzie do sensacji i wygra\nAndrzej Duda? Wtedy nastąpi tylko do eskalacji konfliktu na linii PO - PiS. Wszyscy to doskonale znamy.\nI chyba do tego (niestety) przywykliśmy. Duda będzie\nwetował ustawy, a politycy PO będą krzyczeć o prezydencie służącym tylko swoim wyborcom, zapominającym o reszcie Polaków. Może nawet pojawi się kolejna edycja „wojny o stołki”. Brzmi znajomo?\nTeraz wchodzimy w rejony science-fiction.\nWybory wygrywa Magdalena Ogórek. Polskę porwała\njej wizja prawa napisanego od nowa, „służącego ludziom”, a nie prawnikom. I co zrobi Ogórek? Jako prezydent miałaby oczywiście inicjatywę ustawodawczą,\nale jak wyobrażałaby sobie zarządzanie takim ogromnym projektem z poziomu pałacu prezydenckiego?\nOna i SLD musiałaby dogadać się z PO lub PiS-em,\nby móc cokolwiek zrobić. A mało prawdopodobne,\nby którakolwiek z partii poparła ją w tej sprawie. Ba,\nOgórek nawet w SLD ma bardzo niskie notowania\ni wielu wyborców lewicy nie utożsamia się z jej poglądami.\nZwycięstwo jakiegokolwiek innego kandydata również jest niewyobrażalne. Czy Korwin-Mikke\nbędzie w stanie wyrwać kraj z rąk „lewaków” i powsadzać ich do więzień, gdzie „jest ich miejsce”? Czy\nKukizczłowiek bez żadnego zaplecza partyjnego zdoła wprowadzić jednomandatowe okręgi wyborcze?\nO innych, mniej charakterystycznych kandydatach z dogorywającym politycznie Januszem Palikotem na\nczele - z litości nie będę wspominał.\nNic się nie zmieni, bo prawdziwa polityka rozgrywa się w sejmie. A prezydent pełni funkcję reprezentacyjną. Może warto więc podążyć śladem Włoch\nczy Niemiec, gdzie parlamenty wybierają prezydentów? Tam nikt nie próbuje nikogo oszukiwać, że prezydent ma ogromny wpływ na politykę. Po co ta kamJULIA SZKUTNIK\npania wyborcza odwracająca uwagę od prawdziwych\nObchodziliśmy niedawno 72 rocznicę Powstania w getcie warszawskim. W mediach zasypywano\nnas setkami informacji, a prowadzący w studiach i\npolitycy poprzypinali sobie papierowe żonkile – symbol tego wydarzenia. Abstrahując od tego, że przy 70\nrocznicy Wybuchu Powstania Warszawskiego nikt\nnie miał powstańczych symboli, a w mediach rządził\nspór, czy powstanie miało sens, mnie zaciekawiło jedno zdarzenie. Pisarz–celebryta, homoseksualista (nie\nznam gościa, ale z tego co się zorientowałem jest rozpoznawalny). Michał Witkowski nałożył sobie czapkę z symbolem SS. Dokładnie w rocznicę Powstania\nw getcie. Człowiek poszukujący rozgłosu chciał zabłysnąć i zwrócić na siebie\nuwagę - celebrycki standard. Mnie już nie zdziwi\nnic, więc się nie przejąłem.\nObraził Żydów, Polaków,\nofiary obozów. Wiadomo,\njest idiotą, jak to celebryci,\npowinien za to odpowiedzieć itd. To jedna sprawa.\nBardziej w tym\nwszystkim mnie przeraziła\njednak reakcja całego mainstreamu. Nie, że zła jest ta\nnagonka na tego człowieka. Zasłużył, jak najbardziej.\nAle porównałem to sobie do innych czynów podobnych do prowokacyjnej czapki. A było tego mnóstwo.\nZ tym, że opluwały Polskę. W tamtych sytuacjach nie\nwidziałem takiego rozgłosu. Gdy obrażano polskie\nuczucia i katolików nie zauważyłem w mediach głównego nurtu tak wielkiego oburzenia. Ani na „pierdol\nsię Polsko” pewnego pisarza, ani na wtykanie polskiej\nflagi w odchody, ani na inne „brzydzenie się polskością” nie reagowano tak gwałtownie. Podejmowano\npolemikę. Tu pisarz–gej nagle zostaje zmasakrowany,\na wydawnictwo nie chce już jego książek. Bo obraził\nŻydów. I słuszne to kary. Ale powinien ich doznawać\nkażdy łamiący podobne zasady. Nie wybiórczo w imię\npolityki podwójnych standardów. Właśnie z takich\npraktyk pochodzi pogląd, że jesteśmy „sprawcami holokaustu”, że mamy się przyznawać.\nZaraz zostanę oskarżony o antysemityzm,\na jakże. I odpowiem – to fakt, antysemityzm istnieje w\nPolsce. W jakimś stopniu na pewno. Ale zapytam: kto\nNie idź na wybory\nKampanie profrekwencyjne przekonują, że im\nwięcej z nas pójdzie na wybory, tym lepiej będzie to\nstanowiło o naszej demokracji. Pobudki kierujące autorami takich kampanii są zapewne szlachetne i mogą\nszczerze wierzyć w to, co przekazują. Ale to nie ma\nzbyt wiele wspólnego z rzeczywistością.\nJeśli nie interesujesz się polityką, to nie głosuj.\nPrawdopodobnie bezwiednie i bezrefleksyjnie poprzesz jedną z dwóch największych partii na bazie...\nno właśnie, na bazie czego? Jakichś wydarzeń z tygodnia przed wyborami? A co z całym cztero- czy pięcioletnim okresem między wyborami? Kandydaci na\nnajważniejsze funkcje w państwie obiecują wiele, ale\nrozliczać powinniśmy ich z tego, co robili przez ostatnie lata. A jak może to rzetelnie\nCzy ustrój, w którym\nocenić osoba, która nie interesuje\ngłos profesora ma\ntaką samą wagę jak\nktoś taki spojrzy na badania sonosoby ma sens?\ndażowe i wybierze którąś z partii\nna tej podstawie „na czuja” jest\nogromne. To sprzyja umacnianiu duopolu, jaki panuje na polskiej scenie politycznej. Narzekamy, że jest\nza mało świeżych twarzy, że cały czas przewijają się te\nsame nazwiska. I to prawda! Ale kogo innego może\nwybrać osoba, która nie interesuje się polityką? Pewnie swój głos odda na twarz znaną z telewizji, czyli\nTakie osoby są w stanie uwierzyć mediom – i trudno\nim się dziwić – że PO i PiS to diametralnie różne partie, po dwóch stronach barykady. Obie frakcje w wielu sprawach głosuje bardzo podobnie, ale o tym mało\nkto mówi. Bo to się nie sprzedaje.\nTego typu kampanie powinny zmienić cel\nswojej działalności na zainteresowanie ludzi polityką.\nPokazanie, jak wpływa na ich życie, jak je mogą poprawić swoimi wyborami. Ale przemyślanymi i rozsądnymi. Nie na zasadzie „idź i zagłosuj bo to twój patriotyczny obowiązek, za to umierali nasi dziadkowie\ni pradziadkowie”. Taki emocjonalny szantaż nie służy\nbudowaniu niczego konstruktywnego.\nInna sprawa, że wysoka frekwencja wyborcza\nzazwyczaj wskazuje na... bardzo ostrą kampanię wyborczą. Bo nic nie przekonuje i nie mobilizuje ludzi\nbardziej niż jasny podział na „nas” i „ich”, na dobrych\ni złych. Najwyższa frekwencja w wyborach parlamentarnych po 1989 roku miała miejsce w 2007 roku, gdy\nna linii PO - PiS aż wrzało. PO chciało się zrewanżować za podwójną porażkę sprzed dwóch lat.\nKonflikt się nie sprzedaje? To jak inaczej wytłumaczyć obecność takich ludzi jak\nStefan Niesiołowski w programach publicystycznych?\nŻeby nie było - każda partia ma takich osobni-ków,\n„bulterrierów” gotowych bronić swoją frakcję zawsze\ni wszędzie, nawet wbrew rozsądkowi i logice.\nRównie dobrze można poruszyć temat istoty\ndemokracji. Czy ustrój, w którym głos profesora ma\ntaką samą wagę jak niewyedukowanej osoby ma sens?\nNa razie wiadomo tylko jedno. Nieprzemyślanym\ngłosem można skrzywdzić swój kraj. Bo o jakości demokracji nie świadczy sucha liczba, to że na wybory\nposzło 50 czy 70 procent obywateli. Więc nie idź na\nwybory, jeśli nie chcesz, nie czujesz takiej potrzeby.\nNie wyrządzaj krzywdy swojemu krajowi.\nNie, nie chodzi o piwo. A szkoda.\n10 kwietnia 2010 roku obudziłam się wcześnie\nrano. Zaspana, rzuciłam okiem na budzik. Dopiero po\nósmej – machnęłam ręką i przekręciłam się na drugi\nbok. Między snem a jawą usłyszałam nerwowy głos\nmamy budzącej mojego tatę:\n- Kochanie, wstawaj! Prezydent spadł i się pali.\nZdanie nie miało jakiegokolwiek sensu, dlatego też nie zareagowałam od razu. Szybkie kroki taty\ndo drugiego pokoju, nagle głucha cisza, a później\ntylko przerażające dźwięki dochodzące z telewizora.\nWtedy postanowiłam wstać.\nPięć lat temu byłam siedemnastoletnią, niezorientowaną w polityce dziewczyną. Katastrofę smoleńską przeżywałam jak wszyscy – z szacunkiem dla\nofiar, automatycznie przyjmując żałobę, jako obowiązek każdego Polaka. Nie interesowałam się tym, kto\ndokładnie zginął, rozumiałam tylko ogrom tragedii\nrodzin 96 ofiar.\nDziś jestem studentką dziennikarstwa i nie\njest mi obce przewracanie oczami, wzdychanie i\n„uciekanie” od Smoleńska. Na zaliczenie jednego z\nprzedmiotów na pierwszym roku studiów mieliśmy\nza zadanie wybrać jeden news, zebrać gazety, w któOd samego wydarze- rych się ukazał i dokonać anania minęło już pół lizy sposobu przedstawienia.\ndekady, ale to nam Katastrofa smoleńska aż sama\nnic nie dało. Powstały pchała się w ręce. Zebrałam kiljedynie nowe mutacje ka tygodników opiniotwórczych,\ni nowe obozy zwolen- wyrwałam strony poświęcone\nników każdej z wersji interesującemu mnie tematowi\ni rozpoczęłam swoją pracę bawydarzeń.\ndawczą. Nagłówki były krzykliwe, sensacyjne, a teksty zazwyczaj oskarżające lub\nbroniące teorii o zamachu. Trudno było wyłuskać\nz nich jakikolwiek fragment, który mógłby nie uchodzić za czyjąś prawdę, lecz być prawdą.\nKilka dni przed burzą medialną rozpętaną\nprzeciekiem informacji jakoby na obchody w Katyniu\npasażerowie prezydenckiego samolotu lecieli „popijając piwko”, przeczytałam w internecie artykuł o badaniach, jakie przeprowadził Glenn Jorgensen. Duński\ninżynier tak tłumaczy swoje zainteresowanie sprawą:\n„Rozpocząłem swoje badania, ponieważ mój\nkolega opowiadał mi, jak sądziłem, teorie spiskowe.\nChciałem więc go przekonać, że raport MAK i wersja\nrosyjska jest prawdziwa i wiarygodna. Analizowałem\ndane i weryfikowałem raport rosyjski. Jestem w stanie\nobliczyć, jak zachowuje się samolot po utracie części\nskrzydła. Gdy rozpocząłem pracę, nie miałem żadnych związków, prywatnych, czy zawodowych z Polską”.\nPo raz pierwszy od dawna, na informację o\ntragedii smoleńskiej zareagowałam bez odruchu wymiotnego. Na nowo zainteresowałam się wydarzeniami sprzed pięciu lat. Zaczęłam zastanawiać się, co\njest prawdą, a co nią nie jest. Niestety dość szybko się\npoddałam. Nie dlatego, że tak chciałam, ale dlatego, że\npowrócił odruch wymiotny.\nW mediach panuje kompletny chaos, a doniesienia o katastrofie smoleńskiej są wykorzystywane do\nsiania dezinformacji i tworzenia zasłony dymnej. Od\nsamego wydarzenia minęło już pół dekady, ale to nam\nnic nie dało. Powstały jedynie nowe mutacje i nowe\nobozy zwolenników każdej z wersji wydarzeń. To trochę, przepraszam za sformułowanie, „wycieranie sobie gęby” poległymi w Smoleńsku. Nie wiem, dlaczego\ndoszło do katastrofy. Nie wiem, czy to był błąd pilotów,\nczy akcja zorganizowana. Nie wiem, czy pasażerowie\npili piwo lecąc na mszę w intencji zamordowanych\nw Katyniu. Nie wiem, czy istnieje lepszy sposób na podział Polaków i rozbicie poczucia wspólnoty narodowej. Mogę sobie tylko wyobrazić, jak cierpią rodziny\nofiar. Wróciłam do punktu wyjścia, parafrazując samą\nsiebie: Nagłówki są krzykliwe, sensacyjne, a teksty zazwyczaj oskarżające lub broniące teorii o zamachu.\nTrudno wyłuskać z nich jakikolwiek fragment, który\nmógłby nie uchodzić za czyjąś prawdę, lecz być prawdą.\nsympatii do włoskiego\nnarodu jest wspomnienie o nim w hymnie Polski.\nNa wysokim miejscu listy znaleźli się ex aequo\nIrlandczycy i Hiszpanie,\njest 46% ankietowanych. Warto zauważyć,\nże w porównaniu do\npoprzednich lat dla obydwu nacji zanotowano\nwzrost – Irlandczycy\n„podskoczyli” o 2 punkty procentowe, a Hiszpanie – o 1 punkt. Zaraz\nza nimi uplasowali się\nFrancuzi, do których\nOkazuje się, że polscy obywatele największą\nsympatią pałają do naszych słowiańskich sąsiadów. sympatię deklaruje 44% polskich obywateli.\nNajbardziej lubiani przez Polaków są Czesi, którym\nprzychylne jest aż 50% społeczeństwa. Niewiele gorzej,\nNajwiększą niechęć Polacy żywią do Romów,\nbo o dwa punkty procentowe, wypadają Włosi.\nantypatię deklaruje aż 58% obywateli! Swój negatywKOGO LUBIMY?\nny wizerunek zawdzięczają charakterystycznemu i nie\nFakt, że Polacy „trzymają” się ze swoimi sło- popieranemu przez nas stylowi życia. Swój udział ma\nwiańskimi pobratymcami pewnie większości osób nie również stereotypowe myślenie – uważamy, że Cygan\ndziwi. Wynika to głównie z podobieństw kulturowych to żebrak, obibok i złodziej. Co ciekawe, Romowie są\ni językowych, co wyjaśnia socjolog dr Jarosław Flis. jednym z najmniej lubianych narodów we wszystkich\n– To zrozumiałe, że Czesi i Słowacy są nam najbliżsi. krajach europejskich.\nDrugie, niechlubne miejsce zajmują nasi sąPod każdym względem są dla nas najbardziej zrozu- miali, nie mamy z nimi bieżących większych napięć. siedzi z nad Wołgi – nie lubi ich połowa Polaków.\nTo także najczęściej odwiedzane przez nas turystycz- Wynika to głównie z pobudek historycznych, z Rosjanami zawsze mieliśmy „na pieńku”, a Polacy potrafią\nnie kraje - wyjaśnia.\nWysokie miejsce na liście lubianych przez nas chować urazę. Zauważmy jednak, że ta niechęć jest\nnarodów zajmują również Włosi, których sympa- anonimowa. Inaczej postrzegamy Rosję jako państwo,\ntią darzą nie tylko Polacy. Jest to nacja, która jest w a inaczej Rosjan – naszych słowiańskich braci. Nasz\nczołówce listy min. u naszych zachodnich sąsiadów negatywny stosunek jest spowodowany tym, że nie\n– Niemców. Przychylność Polaków wobec Włochów akceptujemy tego, jaką aurę Rosja roztacza wokół siewynika z tego, że uważamy ich za naturalnych, sympa- bie – państwa nieprzyjaznego, niebudzącego zaufania,\ntycznych i nie wywyższających się. Włosi są otwarci, rządzonego autorytarnie.\nNa trzecim miejscu uplasowali się Rumuni,\nciepli, mają duże poczucie humoru i wrodzony opty- mizm, którego nam Polakom często brakuje i którego którzy niesłusznie myleni są z Romami i oceniani\nim po cichu zazdrościmy. Bez wątpienia wiele osób ko- przez ten pryzmat. Nie przepadamy też za Arabami.\ncha „makaroniarzy” po prostu za ich doskonałą kuch- Skąd ta niechęć? Jest to związane z naszą opinią na tenię, znaną i cenioną na całym świecie. Czynnikiem mat nieustających wojen oraz islamskich konfliktów.\nDużo kontrowersji wzbudzają również nasi\nwpływającym na naszą opinię o Włochach są również powody historyczne. Na przestrzeni wieków stosunki zachodni sąsiedzi, do których niechęć deklarowamiędzy tymi dwoma krajami były zawsze pokojowe i na jest dość często (22 proc.). Warto zwrócić uwagę,\nprzyjazne, bez szczególnych konfliktów i napięć po- że stosunek Polaków do Niemców zmienia się wraz\nz upływem czasu. Jeszcze kilkanaście lat temu był on\nmocno obciążony doświadczeniami historycznymi,\nco powodowało u nas niechęć do zachodnich sąsiadów. W ostatnich latach relacje i nasza opinia o Niemcach poprawiły się, głównie dzięki intensywnym kontaktom gospodarczym.\nOstatnim narodem, o którym nie można zapomnieć, są Amerykanie. Niechęć do obywateli zza\noceanu deklaruje 19% Polaków. Co ciekawe, na początku XXI wieku Polacy darzyli Amerykanów dużą\nsympatią. Co spowodowało rozczarowanie Ameryką? Przede wszystkim wojna w Iraku i w Afganistanie oraz niespełnione nadzieje na uzyskanie korzyści\nwobec USA za wsparcie militarne we wspomnianych\nNa stosunek do innych\nNasza niechęć do Rosjan narodów\nwynika głównie z pobudek\nhi-storycznych, z Rosjanami rodzaju czynniki. Stereotyzawsze mieliśmy „na pień- py narodowościowe, bieżące\nku”, a Polacy potrafią chować wydarzenia społeczno-poliurazę. Zauważmy jednak, że tyczne, zaszłości historyczta niechęć jest anonimowa. ne oraz własne doświadczeInaczej postrzegamy Rosję nia. CBOS od lat obserwuje\njako państwo, a inaczej Ro- pewną zależność − Polscy\nsjan – naszych słowiańskich większą sympatią darzą narody charakteryzujące się\nwyższym poziomem życia.\nMówiąc najprościej – są dla nas pozytywną grupą odniesienia, z którą chcemy się utożsamiać i do której\naspirujemy. Natomiast dystansujemy się od narodów\ncechujących się niższym poziomem rozwoju społeczno-ekonomicznego. Kolejną zależnością jest to, że narody darzone kiedyś stosunkowo małą sympatią, jak\nRomowie, Ukraińcy, Bułgarzy, są bardziej lubiani niż\ndwie dekady temu, a tendencję spadkową notuje się u\nnacji, które były kiedyś bardzo lubiane – Fracuzów i\nAMERYKAŃSKI DYLEMAT EUROPY\nKampania prezydencka w Polsce na finiszu, za raz sztab Clinton zaczął od mocnego uderzenia – Hilto w Stanach Zjednoczonych dopiero się zaczęła. W lary przesiadła się z prywatnego samolotu do furgoprzyszłym roku kończy się druga kadencja Baracka netki i, w towarzystwie dyskretnej ochrony, prowadzi\nObamy i zgodnie z amerykańską konstytucją urzędu- dialog ze zwykłymi ludźmi.\njący prezydent nie może kandydować po raz trzeci.\nA więc USA będą miały 45. Prezydenta.\nPodczas gdy u Demokratów sprawa jest ja\nJedynym kandydatem w tej chwili jest Hilla- sna to u Republikanów panuje spory bałagan\nry Clinton, była pierwsza dama, oraz\nKto, jako prezydent\ni ścisk między kandydatami. Pierwsi chętni do\nbyła sekretarz stanu. Co prawda jeszAmeryki, byłby dla\nwyścigu o prezydenturę dopiero się ujawniają,\ncze nieoficjalnym, ponieważ prawyRosji mniejszym złem?\nna scenę jeszcze nie wkroczyli politycy uwabory prezydenckie w partii DemoHillary Clinton czy Jeb\nżani za faworytów, a prawicowi wyborcy już\nkratów odbędą się dopiero w styczniu\nmogą mieć spory ból głowy.\nprzyszłego roku, jednak nikt nie ma\nJednym z pierwszych, którzy się zgłosiwątpliwości, że to właśnie Clinton w\nnich zwycięży, o ile oczywiście ktokolwiek stanie z nią li jest 44-letni Marco Rubio, syn kubańskich imigrantów, młody polityk kreowany na nadzieję prawicy.\ndo walki. A chętnych jest niewielu.\nTo dlatego, że trudno wyobrazić sobie lepsze- Jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych twarzy „Tea\ngo kandydata niż Hillary Clinton, można powiedzieć, Party”, społecznego ruchu buntu wobec administracji\nże to jej czas. Ma olbrzymie doświadczenie polityczne, rządowej. Jako jeden z nielicznych uczestników ruchu\nzna Biały Dom od podszewki, ma gigantyczną rozpo- głosił chęć dogadania się z Obamą.\nDużo radykalniejszy jest Rand Paul,\nznawalność, mało tego, trudno znaleźć kompromitu- jące ją materiały, gdyż zwyczajnie zadbała o to, żeby syn Rona Paula, okulista z Kentucky. Jego hasło\nich nie było. Ponadto ma obok siebie nie mniej roz- to: żadnych kompromisów. Prezentuje bardzo konserpoznawalnego i lubianego przez Amerykanów męża, watywne poglądy, jest zdecydowanym przeciwnikiem\naborcji, nawet w przypadku gwałtu i kazirodztwa. PoBilla Clintona.\nWielu amerykańskich politologów zaznacza- dobnie radykalne poglądy głosi kolejny kandydat Ted\nło, że prawybory prezydenckie w 2008 r., kiedy jej Cruze.\nZa dwóch najpoważniejszych kandydaprzeciwnikiem był Barack Obama, Clinton przegrała, tów\nprawej stronie sceny politycznej uważa się\nprzez zbytnią pewność siebie i arogancję. Dlatego teStrona 27\nScotta Walkera, gubernatora Wisconsin i Jeba Busha. jest bardziej ugodowa niż np. Bush.\nJednak oni jeszcze oficjalnie nie ogłosili startu w kam- Trudno się dziwić, że zaW przypadku, gdyby\nrówno Moskwa, Berlin jak i Pato właśnie Bush został\nryż mają podobne, bardzo pozykandydatem na prezyEuropa w tle starcia dynastii\ntywne zdanie o Hillary Clinton,\ndenta z ramienia par\nW przypadku, gdyby to właśnie Bush został skoro alternatywą dla niej jest\ntii Republikańskiej to\nkandydatem na prezydenta z ramienia partii Repu- Jeb Bush, a jeśli nie on, to inny\nmieliśmy bezprecedenblikańskiej to mieliśmy bezprecedensowy przypadek kandydat Republikanów. W tej\nsowy przypadek starcia\nstarcia dwóch amerykańskich i niezwykle wpływo- sprawie łączy ich wspólny intedwóch amerykańskich\nwych dynastii politycznych: Clintonów i Bushów. res, któremu może zagrozić niei niezwykle wpływoStarcie, które być może wytyczyłoby drogę, która po- obliczalny pre-zydent-konserwych dynastii polidążać będzie Ameryka przez najbliższą dekadę. A kie- watysta. Główne państwa Unii\nrunek, który obiorą USA, jest bardzo istotny także dla Europejskiej, które narzucają ton\npolityce zagranicznej całej Unii\nNie ulega wątpliwościom, że to właśnie Hilla- nie chcą pogarszać swoich stosunków z Rosją, ekonory Clinton jest faworytką większości europejskich elit, micznie im się to nie opłaca.\no czym świadczą pochwały płynące pod jej adresem Nikt nie ma wątpliwości, że w obecnej sytuacji\nz Berlina i Paryża. „Clinton zna Europę i nasz sposób politycznej polityka USA wobec Moskwy i tak mus\nmyślenia” – nie podejrzewam, żeby Frank-Walter Ste- ulec zaostrzeniu. Jednak jeśli wybory wygrają Repuinmeier mówił to z czystej sympatii do pani Clinton. blikanie to może nastąpić nowa spirala zim-nej wojny.\nTu chodzi o coś więcej, a mianowicie o kontakty z RoKAROL IRLA\nChwilę po pochwałach z Berlina i Paryża rozgorzała w Moskwie wewnątrzrosyjska dyskusja: „Kto,\njako prezydent Ameryki, byłby dla Rosji mniejszym\nzłem? Hillary Clinton czy Jeb Bush?”. Rosyjscy politolodzy są niemal jednogłośni – Hillary Clinton daje\nmożliwość kontynuowania polityki Baracka Obamy,\nktóry, z różnym skutkiem, ale próbował resetować\nstosunki z Kremlem. Clinton jest od Obamy mniej\nłagodna i już pokazała, że potrafi stawiać twarde warunki i formułować ostre wobec Rosji oceny, ale wciąż\nPo zabójstwie Borysa Niemcowa, lidera opo- rasując ulice.\nzycji w Rosji, rozgorzała dyskusja na temat morderstw Narutowiczowi nie odpowiadało wiązanie go\npolitycznych. W dzisiejszych czasach, w cywilizowa- z lewicą, więc starał się zmienić swój obraz. Krokiem\nnej, zjednoczonej Europie wydawałoby się to niemoż- w stronę zgody i ukłonem dla prawicy było zapropoliwe. A jednak. Jest wiele poszlak na to, że właśnie tak nowanie teki ministra spraw zagranicznych swojemu\nbyło. Przy okazji tej dyskusji warto przypomnieć so- kontrkandydatowi (zresztą wcześniej głównemu fabie nieco historię Polski. Bowiem zbrodnia polityczna worytowi wyścigu o fotel prezydencki) hrabiemu Zajest nierozerwalnie związana z dziejami naszego kra- moyskiemu. Prezydent elekt chciał też stworzyć rząd\nju. Począwszy od czasów przedwojennych, przez sta- pozaparlamentarny, co również powinno przekonać\nlinowski i komunistyczny reżim, kończąc na czasach prawicę do zmiany opinii. Niestety zabrakło czasu. Zadzisiejszych, gdzie pojawia się coraz więcej niewyja- ledwie pięć dni po wyborze, tj. 16 1922 podczas otwieśnionych śmierci czy dziwnych samobójstw.\nrania dorocznego salonu Towarzystwa Artystycznego\nPierwszym głośnym przypadZachęta został zastrzelony przez związaSowiecki reżim walczył\nkiem mordu politycznego było zabójnego z Endecją Eligiusza Niewiadomskiez tymi, których dziś\nstwo świeżo wybranego prezydenta Gago (skazanego potem za ten czyn na karę\nbriela Narutowicza. Atmosfera po jego\nśmierci). Napięta atmosfera i podżeganie do\nWyklętymi. Do więzień\nwyborze była dość napięta. Środowiska\nbuntów przez szeroka pojęta prawicę spozamykano ogromną\nnaro-dowe i prawicowe nie akceptowawodowały tragedię. Narutowicz nie otrzyliczbę ludzi, mnóstwo\nły wyboru prezy-denta kreowanego na\nmał szansy na zmianę swojego nieprawwysyłano do łagrów, a\ngłówną postać lewicy. W prasie pojawiadziwie kreowanego wizerunku. Sytuacja w\nkolosalne liczby ludzi\nły się nawet pogróżki. Sam Narutowicz\nPolsce stała się dramatyczna. Narutowicz\nzwyczajnie mordowana początku odmawiał startu w wyboniedługo przed zamachem otrzymał na swe\nrach, odradzało mu to też wiele osób\nręce dymisję rządu. Ekstremizm prawicy\nm.in. Józef Piłsudski. Ostatecznie skusił się jednak na został chwilowo zaspokojony, natomiast ujawniła się\npropozycje chłopskiego PSL Wyzwolenie i zdecydo- radykalna lewica. Domagano się akcji odwetowych,\nwał się na start. Nikt nie przewidywał jego wygranej a w kraju przez ponad dobę nikt nie sprawował włajednak los okazał się przewrotny. Narutowicz zwycię- dzy. Po kilku dniach udało się jednak opanować chażył i jak wspomniałem wzbudził kontrowersje. Ogół os i powstał nowy rząd z Władysławem Sikorskim na\nprawicy rozpoczął protesty a w dniu zaprzysięże-nia czele. Prawica w swoich gazetach o śmierć Narutowiróżne grupy próbowały udaremnić to wyda-rzenie ta- cza obwiniała wyłącznie Niewiadomskiego, odcinając\nsię od politycznych pobudek. Nie ma jednak wątpliwość, że było to morderstwo polityczne. Prawdziwie\nniespokojne czasy dla Rzeczpospolitej miały jednak\nPrawdziwe piekło zaczęło się w naszym kraju\nw 1939. Wtedy miliony ofiar nie były wiązane z polityką. W okupowanej Polsce nikt wtedy o niej nie myślał. Jednak po zakończeniu wojny, kie-dy przyjęliśmy\ndrugą okupację, tym razem sowiec-ką, stalinowscy\nsędziowie rozpoczęli prawdziwą rzeź. Bohaterowie\nwalczący o naszą ojczyznę na wojnie stali się wrogami\nW ostatnim czasie nowego reżimu. Areszto-wano ich i\nw Internecie krąży skazywano na śmierć w pokazowych\ntzw. lista dziwnych procesach. Kraj opanowały walki. Sośmierci i samo- wiecki reżim walczył z tymi, których\nbójstw. Zawiera kil- dziś zwiemy Żołnierzami Wyklętykadziesiąt nazwisk mi. Do więzień zamykano ogromną\ntylko pozornie przy- liczbę ludzi, mnóstwo wysyłano do\nłagrów, a kolosalne liczby ludzi zwypadkowych.\nczajnie mordowano. Wszystkich nazwisk nie sposób wymienić. Głośną sprawą był proces\nrotmistrza Pileckiego. Polski bohater narodowy został\naresztowany, poddany brutalnym torturom i skazany\nna śmierć za rzekomą zdradę państwa. Takich jak on\nbyło dziesiątki tysięcy. Za te zbrodnie wielu oprawców\ndo dziś nie doczekało kary.\nPo śmierci Józefa Stalina nastąpiła delikatna\nodwilż, ludzie przestali ginąć masowo w ustawianych\nprocesach. Wciąż jednak nie mieliśmy wolności słowa\ni praktycznie żadnych praw. Tragicznych wydarzeń\nbyło nadal mnóstwo, ale jednym z naj-straszniejszych\nbyła śmierć kapelana „Solidarności” ks. Jerzego Popiełuszki. Był on wyjątkowo znienawidzony\nprzez PRL-owski reżim za swoją aktywną\nwalkę o prawa człowieka, propagowanie\nantykomunistycznych idei oraz obronę\ni budowa-nie siły Kościoła Katolickiego.\nJego msze za ojczyznę gromadziły tysiące wiernych, a kazania budowały ducha\nwalki. Popiełuszko był przez lata śledzony\ni szczuty przez komunistyczne służby\nbezpieczeństwa. Mimo to nie poddawał\nsię, a jego postać stawała się coraz bardziej\npopularna, a tym samym groźniejsza dla\nsystemu. Wówczas władze postanowiły rozwiązać problem. 10 października\n1984 r. podczas powrotu z Bydgoszczy\nJerzy Popiełuszko wraz ze swoim kierowcą Waldemarem Chrostowskim zostali\nuprowadzeni przez funkcjonariuszy SamodzielnejGrupy„D”DepartamentuIVMSW\nw mundurach funkcjonariuszy Wydziału Ruchu Drogowego MO. Chrostowskiemu udało się uciec z kabiny\nsamochodu, Popiełuszkę skrępowano i przewożono w\nbagażniku. 30 października koło Włocławka wyłowiono z zalewu ciało księdza, skrępowane i obciążone kamieniem. Obrażenia świadczyły o torturowaniu.\nPogrzeb Popiełuszki zgromadził tłumy i przerodził się\nw manifestację. Sprawcy zostali ujęci i skazani. Byli to\nfunkcjonariusze MSW: Grzegorz Piotrowski, Leszek\nPękala, Waldemar Chmielewski oraz ich szef, zleceniodawca mordu, Adam Pietruszka. Otrzymali kary\nod 14 do 25 lat więzienia, oczywiście niedługo później\nzłagodzone interwencją Czesława Kiszczaka.\nW dzisiejszych, wydawałoby się wolnych, czasach nie mamy potwierdzeń zbrodni politycznych\nw naszym kraju, ale służby specjalne wciąż działają.\nPrzypadki śmierci m.in. dziennikarza Jarosława Ziętary, komendanta policji Marka Papały czy szyfranta\nStefana Zielonki mogą budzić niepokój. W ostatnim\nczasie w Internecie krąży tzw. lista dziwnych śmierci\ni samobójstw. Zawiera kilkadzie-siąt nazwisk tylko\npozornie przypadkowych. Po przeczytaniu i zagłębieniu się w temat widać, że spora część z nich ma ze\nsobą dużo wspólnego. Ale to temat na inny artykuł,\nPolitycy od zawsze wykorzystywali prze-moc i\nzabójstwa do swych celów. W dochodzeniu do władzy\ni wpływów nie przebiera się w środ-kach. Polska na\nzawsze pozostanie naznaczona piętnem wielu podobnych mordów. Póki co trwa, sytuacja uległa poprawie\nale wolność słowa w na-szym kraju ma swoje oddzielne pojęcie definiowane przez ludzi władzy.\nW ostatnim czasie doczekaliśmy się nowej pozytywnej mody. Mody na Wyklętych.\nDawni bohaterowie odzyskują pamięć po 50\nlatach wygnania. Świadczy o tym to, co dzieje się np.\n1 marca w Narodowy Dzień Żołnierzy Wyklętych i\nprzede wszystkim w dni poza tym świętem. Młodzi\nludzie zaczynają interesować się naszymi bohaterami\ni chcą przywrócenia pamięci o nich. Starają się szukać\nw nich wzorców. 13 maja przypada 80 rocznica urodzenia jednego z Żołnierzy Wyklętych –legendarnego Leona „Jastrzębia” Taraszkiewicza. Jako, że działał\nw moich stronach postanowiłem przypomnieć jego\nhistorię. Bo chociaż pamięć o bohaterach antykomunistycznego podziemia wraca, to nie każdy jeszcze\njest znany. A jeśli napiszę o Leonie to i o jego bracie Edwardzie. Poznajcie skróconą historię braci Taraszkiewiczów, których sowiecki reżim bał się niczym\nObaj bohaterowie – Leon i Edward Tarasz\n-kiewiczowie urodzili się w polskiej rodzinie na terenie Niemiec. Ich rodzice poznali się już za za-chodnią\ngranicą. Ojciec Władysław wyjechał tam do pracy za\nchlebem a matka Rozalia urodziła się w Niemczech\nw polskiej rodzinie. W 1925 roku rodzina Taraszkiewiczów powróciła do Polski i osiadła we Włodawie.\nLiczyła ona pięcioro dzieci: najstarszego Edwarda (ur.\n1921r), Władysława (1923), Leona (1925), Rozalię\n(1931) i Józefa (1940). W czasie okupacji matka pomagała wielu ludziom ze\nwzględu na swój niemiecki O tych dwóch „Niezłomnych”\npaszport i znajomość języ- można by nakręcić niejeden\nka. Wielokrotnie ratowała film akcji i napisać niejedliczne osoby od rozstrze- ną sensacyjną książkę. Ich\nlania albo wywiezienia do losy powoli są odkrywane,\nobo-zów. Na samym po- a na mojej rodzinnej Lubelczątku wojny Edward i szczyźnie już są prawdziwyWłady-sław zostali wysłani mi bohaterami.\nna przymusowe roboty do\nNiemiec. Nastoletni Leon także został zmuszony do\npracy dla Rzeszy. Wywieziony przez Niemców do Radomia rozpoczął tam pracę przy budowie nasypów\nkolejowych. Jego życie było tak bogate i powikłane, że\nmożna by o nim napisać oddzielną książkę.\nW Radomiu Leon nawiązał kontakty z polskim podziemiem, i rozpoczął działania dywersyjne\n– polecono mu luzować zabezpieczenia wago-nów\ntransportowych w celu ułatwienia ucieczek przewożonym więźniom. Zdradzony przez jednego z uciekinieStrona 31\nrów został aresztowany i uciekł jeszcze tej samej nocy.\nDotarł do swojego rodzinnego domu, gdzie przez jakiś czas się ukrywał. Ponownie jednak został oszukany i wydany Gestapo. Bestialsko torturowany, podczas\nśledztwa nie wydał nikogo i znów uciekł oprawcom\nz pędzącego pociągu. Później zatrzymywany był jeszcze kilkukrotnie, między innymi przez ukraińskie\noddziały strażników obozu w Sobiborze i rosyjskich\np a r t y z a n t ó w.\nZawsze udawało mu się uciec,\naż w końcu został zmuszony\ndo walki po\n19 lat. Doczekał się nawet odznaczenia. Po przetoczeniu się frontu\nwrócił do Włodawy, gdzie wielokrotnie ze względu na\nprzynależność do oddziału partyzantów radzieckich\notrzymywał propozycje różnych stanowisk. Zawsze\nodmawiał. W końcu spotkała go za to kara – cała jego\nrodzina będąca na miejscu z wyjątkiem 5 letniego\nbrata została pojmana przez UB. Skierowano ich do\nróżnych obozów. Leon oczywiście kolejny raz uciekł\nz transportu. Na przełomie kwietnia i maja 1945 wraz\nz kilkoma innym żołnierzami nawiązał kon-takt z komendą rejonową AK i wstąpił do oddziału Tadeusza\nBychawskiego ps. Sęp. Sam przyjął ps. Jastrząb.\nNa samym początku działalności Leon ko-lejny raz wymknął się obławie. To była jedna z najbardziej spektakularnych tego typu akcji. Ja-strząb uciekł,\nostrzeliwując się i rzucając grantami, ponad 20-osobowemu oddziałowi MO. Podczas ucieczki zdążył wziąć\nna plecy swojego 5 letniego brata Józefa, po czym odjechał wozem w bezpiecz-ne miejsce. Po śmierci dowódcy swego oddziału zajął jego miejsce. Pod koniec\nczerwca dołączył do nich brat Leona - Edward Taraszkiewicz, który powrócił z Niemiec.\nOddział „Jastrzębia” stale się rozrastał i osiągał coraz większe sukcesy. Rozbrajanie posterunków,\nwalki z milicją oraz przede wszystkim ochrona ludności przed bandytami – to były zadania oddziału. Jego\ndziałania obejmowały duży ob-szar ziemi Chełmsko\n-Włodawskiej. Grupa współpracowała ze wszystkimi\noddziałami AK i WiN w okolicach. Liczyła ponad 30\nosób. Edward Taraszkiewicz ps. Żelazny został zastępcą swojego brata i brał czynny udział we wszystkich\nakcjach i potyczkach. Skuteczność oddziału spowodowała też wzrost jego popularności, a co za tym\nidzie większą koncentrację komunistycznych władz.\n31 grudnia 1947 Leon Taraszkiewicz został postrzelony przez agenta UB. Zmarł 3 dni później. Naturalnym następcą dowódcy w oddziale został jego brat.\nNie skorzystał z prawa amnestii w lutym 1947 i kontynuował walkę w podziemiu. Odnosił kolejne sukcesy\nw akcjach dywersyjnych i bojowych a w kwietniu największy – w potyczce pod wsią Białka jego oddział\npokonał sporo liczniejszą grupę\nfunkcjonariuszyPUBPWłodawa.Wydarzenie to odbiło się sporym echem\nPo śmierci legendarnego kapitana AK Zdzi-sława Brońskiego\n„Uskoka”, „Żelazny” był najbardziej\nposzukiwanym żołnierzem na Lubelszczyźnie. Do jego schwytania\nstworzono w końcu spe-cjalną grupę\noperacyjną KBW. Powstała w 1951 roku, a więc aż 4\nlata po objęciu dowództwa w oddziale przez Edwarda.\n4 lata uciekał systemowi szkodząc mu, paląc posterunki, rozbijając odziały MO i KBW, broniąc ludności\ni walcząc o wolną Pol-skę. Po zakrojonych na szeroką\nskalę działaniach komuniści ustalili miejsce pobytu\nnaszego bohatera, który ciągle starał się ukrywać. 800\nosobowy batalion KBW i MO stworzył obławę po to,\nby schwytać jednego człowieka. Niestety, ta akcja zakończyła się sukcesem. Edward „Żelazny” Ta-raszkiewicz poległ w walce z przeważającymi siłami wroga.\nCzęść oddziału uciekła, część została aresztowana.\nBracia Taraszkiewiczowie byli solą w oku sowieckiego reżimu. Ich skuteczność i odwaga zaskakiwały i do dziś zaskakują historyków. W powyższym\ntekście z powodu ograniczenia miejsca nie sposób\nopisać wszystkich ich akcji. A było ich kilkaset. Niektóre niesamowicie spektakularne, wręcz niewiarygodne i skazane na niepowodzenie okazywały się\nzwycięskimi. W komendach MO i politbiurach UB\ndygnitarze wściekali się i rwali sobie włosy z głowy\npo usłyszeniu nazwiska Taraszkiewicz. O tych dwóch\n„Niezłomnych” można by nakręcić niejeden film akcji\ni napisać niejedną sensacyjną książkę. Ich losy powoli\nsą odkrywane, a na mojej rodzinnej Lubelszczyźnie\njuż są praw-dziwymi bohaterami. Pochodzę z okolic\nWłodawy, a w kronikach oddziałów AK skumulowanych w mojej miejscowości, pseudonimy Jastrząb i\nŻelazny przewijają się dziesiątki razy. Jestem dumny,\nże mój region brał udział w tak niesamowitych wyda-rzeniach. Mam też nadzieję, że za kilka lat każdy\nw tym kraju będzie znał te pseudonimy.\nzniknęła w atramentowej chmurze.”\n„W mroku świat się zmienia. W mroku,\nUrlop, małżeństwo ja- a zwłasz-cza w samotności. Pękają wówczas zamki\nkich wiele. Jessie i Gerald klatki, w której mieszka wyobraźnia, i wszystko może\nwyjeż- się wyrwać na wolność – absolutnie wszystko.\ndżają odpocząć do prywatnego domku nad jeziorem. Ich związek nie jest\n„cukierkowy”, ale przez to\nwydaje się być bardziej re Jodi Picoult jest specjaalistyczny i bliższy czytelnilistką od tematów trudkowi. Wypoczynek zaczyna\nnych i kontrowersyjnych,\nsię od drobnych kłótni, co\nradzi sobie z nimi świetw małżeństwie raczej nie\nnie. Jej książki są ciekajest niczym nadzwyczajnym. Jednak Ge-rald nie jest\nwe i trzymają w napięciu,\ndo końca normalnym mężem, jego praca nie wyzwala\nukazują zagmatwane rewielkich emocji, więc wieczo-rami lubi odreagować\nlacje międzyludzkie, a zana żonie. Jego swoistym hobby są różne sadystyczne\nkończenie bardzo często\ngry erotyczne, a to coraz bardziej przeszkadza jego żojest zaskakujące i nie do\nnie. Któregoś dnia mąż przypina Jessie kajdankami do\nłóżka i to sprawia, że kobieta nie wytrzymuje, coś w odgadnięcia. Przyciągają również okładki, od których\nniej pęka. Solidne uderzenie nogą studzi zapędy Ge- nie sposób oderwać wzroku.\nCharlotte i Sean O’Keefe to małżeństwo\nralda na zawsze. Umiera przy łóżku, a dla Jessie roz- z\nstażem. Długo starają się o dziecko, ko\npoczyna się dwudziestoośmiogodzinny horror…\nStosunkowo banalny początek rozpoczy- -bieta ma już córkę Amelię z poprzedniego związku,\nna niesamowitą fabułę. Wspaniała narracja pozwala jednak marzy o dziecku z obecnym partnerem. Gdy\nnam wczuć się w sytuację kobiety, która zostaje sama, po wielu próbach oraz długotrwałym leczeniu Charprzypięta kajdankami do łóżka z trupem męża obok. lotte w końcu zachodzi w ciążę, ich radości towarzyKolejne sceny powoli zacierają różnice między snem i szy strach, gdyż ze względu na wiek kobie-ty istnieje\nrzeczywistością, pogrążamy się w pół-śnie i wchodzi- ryzyko komplikacji. Podczas jednego z badań USG\nmy w umysł Jessie. W retrospekcjach autor pokazuje rodzice dowiadują się, że ich dziecko cierpi na najciężnam najgorsze wspomnienia z jej dzieciństwa. Rozwi- szy typ nieuleczalnej cho-roby jaką jest osteogenesis\nnięcie akcji jest, jak zwykle u Kinga, niespodziewane imperfecta. Mimo takiej diagnozy i świadomości, że\ni zaskaku-jące. Czytelnik odkłada książkę i ma wraże- dziecko może nie przeżyć porodu, Charlotte postananie, że musi nad czymś pomyśleć, a wydarzenia z po- wia urodzić swoje upragnione maleństwo i kilka miewie-ści odbijają się w jego głowie echem przez bardzo sięcy później na świat przychodzi Willow. Ze względu\nna wrodzoną łamliwość kości dziewczynka nie ma ładługi czas.\ntwego dzieciństwa, a życie jej rodziny ulega ogromnej\nzmianie. Charlotte rezygnuje ze swojej wymarzonej\npracy cukiernika, aby móc być z córką. W przypadku\nWillow prawie każdy upadek kończy się złamaniem\njakiejś kości, a co za tym idzie, ogromnym bólem. Matdata wydania: 31 grudnia 2013\nka bez przerwy myśli o ewentualnych wypadkach, staliczba stron: 352\nra się przewidywać niebezpieczeństwo, dlatego uczy\n„Sny to myślowy odpowiednik streszczeń się podstaw pielęgniarstwa. Nawet przytulając swoją\ncóreczkę, musi mieć się na baczności, by nie zrobić\nksią-żek; nie pamięta się nieistotnych szczegółów.”\n„Śmieszne, jak mało czasami się widzi i rozu- jej krzywdy. Swym optymizmem i bystrością umysłu,\ncóreczka wynagradza jej cały trud, jednak opieka nad\nmie, choć człowiek myśli, że wie już wszystko.”\n„Umysł ludzki często reaguje na ekstremalne nią jest wyczerpująca i pochłania mnóstwo pieniędzy,\nurazy w taki sam sposób jak kałamarnice na nie-bez- których rodzinie niestety brakuje. Pewnego dnia, za\npieczeństwo – okrywając wszystko chmurą czarnego sprawą adwokata, Charlotte postanawia złożyć poatramentu. Człowiek wie, że coś się zda-rzyło, że nie zew oskarżający położnika, jej najlepszą przyjaciółkę,\nbył to zwykły dzień lecz na tym się kończy. Reszta w celu otrzymania odszkodowania z tytułu tzw. nie\n„God is not\n-dobrego urodzenia. Taki pozew sugeruje, że gdyby\nmatka w porę została powiadomiona o chorobie płodu, dokonałaby aborcji. Kobieta, w imię miłości do\ncórki, decyduje się stanąć przed sądem i przyznać, że\n„Bóg nie umarł” w rezabiłaby dziecko, które jest dla niej całym światem.\nNie zdradzę zakończenia, chociaż przyznam, że mnie\nto opowieść o starciu woosobiście zszokowało..\njującego ateizmu, z praw\n„Krucha jak lód” to książka, która porusza tak\ntrudny temat, że po jej przeczytaniu długo nie moOpowieść jest wielowątkogłam dojść do siebie. Pozwala spojrzeć na tę sytu-ację\nwa, ale głównym motywem\nz perspektywy każdego bohatera i przeżywać ją wraz\nsą zmagania studenta pierwz nim. Bez wątpienia zmusza do przemy-śleń, nie jest\nszego roku Josha Wheatona\nto coś, co przeczytamy, odłożymy i więcej nie wróci(w tej roli Shane Harper),\nmy do tego myślami, wręcz prze-ciwnie. Owszem, buz profesorem filozofii (Kedzi wiele kontrowersji, ale myślę, że po przeczytaniu\nzajęciach z filozofii proocena postawy Charlotte nie jest już tak oczywista i\njednoznaczna. Z czystym sumieniem mogę polecić tę fesor Radisson, stawia studentom warunek, którego\nspełnienie stanowi przepustkę do bezstresowego zapowieść każdemu, na-prawdę warto po nią sięgnąć.\nliczenia przedmiotu. Studenci maja napisać na kartkach „Bóg umarł”. Wszyscy, wiedząc jak wysoko\nw hierarchii uczelni postawiony jest Radisson i znając\nopowieści o trudnościach z zaliczeniem jego przedwydawnictwo: Prószyński i S-ka,\nmiotu, piszą wymaganą deklarację. Wszyscy oprócz\nJosha. On jedyny sprzeciwia się profesorowi. Przez\ntrzy kolejne zajęcia ma udowadniać, że Bóg istnieje\npolemizując z Radisonem. Jeśli nie przekona studenCytaty:\n„Kiedy chronisz ukochaną osobę przed cier- tów, nie zaliczy przedmiotu i tym samym zakończy\npie-niem – zarówno gdy już cierpi, jak i kiedy dopiero karierę na uniwersytecie. Josh podejmuje wyzwanie.\nma cierpieć – to jak to nazwać: morderstwem czy mi- Świeżo upieczony student rozpoczyna wojnę na argumenty, z utytułowanym profesorem.\n„– Kocham cię – powiedziałam głucho, przez Film tworzony był na faktach. Oprócz historii Josha,\nłzy. – Kocham cię tak bardzo, że nie wiem, kim bym dramat opowiada o przeżyciach młodej dziennikarki\nbyła bez ciebie. I pokażę ci, jak wiele znaczy twoje ży- ateistki, wierzącej narzeczonej Radissona, niewierzącie, nawet jeśli będę musiała pracować na to aż do sa- cego businessmana, którego matka cierpi na demencję starczą oraz muzułmanki z konserwatywnej rodzimej śmierci.”\n„Ludzie zawsze powtarzają, że będą kochać ny, która zmienia wiarę na katolicyzm.\nDramat daje do myślenia, poruszając proswo-je dziecko, bez względu na to, jakie się urodzi, ale zdarza się, że nie dotrzymują słowa. Czasami to na- blem społecznej dyskryminacji ludzi wierzących,\nprawdę zależy od tego, jakie jest owo dziecko. Niebie- a także stawiając pytanie, co mamy do stracenia wieskookie blond aniołki znikają z agencji ad-opcyjnych rząc. Dzięki argumentom za i przeciw istnieniu Boga,\njak świeże bułeczki, a dzieci kolorowe albo upośledzo- nie jest skierowany wyłącznie do wierzących. Niene latami potrafią tkwić w domach zastępczych – i to stety, brakuje rozmachu w realizacji, a w oczy rzuca\njest niezaprzeczalny fakt, który musi mieć swoją przy- się infantylność fabuły, dlatego produkcja powinna\nczynę. Ludzie potrafią mówić jedno, a robić zupełnie być skierowana głównie do młodzieży, która dopiero\nwkracza w dorosłe życie, przez co dylematy Josha i inco innego.”\n„Kiedy kogoś kochasz, to wymawiasz jego nych bohaterów mogą być jej bliskie.\nimię zupełnie inaczej. Słychać, że w twoich ustach jest\nPatrząc na Wojciecha Modesta Amaro, na\npierwszy plan wysuwa się jego telewizyjny wizerunek\ni plotki związane z życiem prywatnym i restauracją,\nktórej jest właścicielem. Mało\nkto rozważa sukces Amaro przez\npryzmat drogi, którą przeszedł.\nNikt nie rodzi się szefem kuchni,\ntrzeba na to zapracować.\nWojciech Modest Amaro urodził się 12 lutego 1972, w\nSosnowcu. Uczył się dobrze. Za\nnamową rodziców, wybrał technikum elektroniczne. Już wtedy\njego pasją było gotowanie. Jednak szkoły gastronomiczne nie\nbyły ani modne, ani nie błyszczały poziomem nauczania.\nWojciech skończył technikum, choć był rozczarowany i zniechęcony. Na zachodzie powstawały pierwsze\nkomputery, w Polsce elektronika raczkowała. Potwierdza to wybór kierunku studiów na Uniwersytecie Śląskim.\nNa politologii Wojciech wytrzymał rok. Po\nzaliczeniu dwóch semestrów, pojawiła się możliwość\nwyjazdu do Anglii. Miał jechać na wakacje, wrócił po\ndziesięciu latach. Po przyjeździe do Londynu, młody\nWojciech automatycznie zaczął szukać pracy zgodnie\nze swoimi zainteresowaniami. Poza tym, gastronomia\nto najprostszy, obok budowlanki, wybór dla młodej\nosoby, ze słabym angielskim.\nWojciech przeszedł przez kilka lokali średniej\nklasy, szlifował język, zdobywał doświadczenie, uczył\nsię. Potem, żeby dostać się do „jednogwiazdkowej”\nwłoskiej restauracji, nakłamał w życiorysie. Sukcesem\nbyło dostanie się na rozmowę kwalifikacyjną. Udało\nmu się przekonać szefa, żeby go zatrudnił.\nUwielbiał, jak mu dawali do pokrojenia cebulę albo 30 kg parmezanu do starcia. W Wielkiej Brytanii pracował dziewięć lat. Kucharza zrobił z niego\nNigel Davies w świetnej wówczas restauracji The Ivy,\na potem w The Scott’s w Mayfair. Davies kilkanaście\nlat pracował na południu Francji. Amaro robił u niego sos berneński i inne klasyki do znudzenia. Nie pasował do kuchni francuskiej. A kiedy zrobił chłodnik\nogórkowo- jogurtowy z pistacjami, Davis wyrzucił go\nz kuchni. Był 1998 rok. I to mógł być koniec Amaro\nkucharza, ale Daviesowi wpadł w ręce „Evening Standard” z dokładnie takim samym przepisem na chłodnik. Od tamtej pory Wojciech zaczął gotować.\nKolejnym kamieniem milowym w karierze\nAmaro była śmierć Jana Wejcherta, właściciela medialnej grupy ITI. Ledwie dwa miesiące wcześniej\notworzył restaurację Amber Room przy Klubie Polskiej Rady Biznesu, której Wejchert był współzałożycielem. Wcześniej przez sześć lat prowadził zamkniętą\nrestaurację dla członków klubu.\nw założeniu miał być\nw Polsce z gwiazdką Michelina. Amaro\nbył pedantyczny, jeśli\nchodzi o świeżość produktów, dostawcom\nudowadniał (biegając z\ntermometrem), że ich\nsamochód nie nadaje\nsię do przewozu ryb.\nPo śmierci Wejcherta\nwszystko się rozsypało. Amaro nie chciał pracować u kogoś. Restauratorzy\nobiecywali świetnie wyposażoną kuchnię, a okazywało się, że nic nie rozumieją.\nJuż wcześniej wydał książkę „Kuchnia polska\nXXI w.”, w której odtwarzał tradycyjne polskie przepisy, przy pomocy nowoczesnej techniki kuchennej.\nPotem kolejną: „Natura kuchni polskiej” – przepisy\nz leśnymi ziołami i dzikimi owocami. Sam książkę\nwydał, sprzedawał przez Internet, wysłał na konkurs\nGourmand World Cookbook Awards. Pozycja otrzymała Grand Prix w kategorii literatura kulinarna na\nMiędzynarodowej Akademii Gastronomicznej w Paryżu.\nAmaro otworzył restaurację jesienią 2011 r.\nRok podzielił na 52 tygodnie, a w każdym z nich wypisał produkty występujące w naturze, w swej szczytowej formie. Wojciech miał problem, skąd wziąć te\nprodukty, mali producenci nie gwarantowali ciągłości dostaw i nie dowozili do Warszawy. W ciągu roku\nzjeździł całą Polskę, by stworzyć sieć dostawców.\nKosmicznego gotowania uczył się w nieistniejącej już restauracji El Bulli pod Barceloną. W tym, że\nmożna podawać dary runa leśnego, upewnił go René\nRedzepi z kopenhaskiej Nomy. Po latach na emigracji\nzdecydował się na powrót do Polski, by zdefiniować\nkuchnię polską na nowo. I udało mu się. W 2013 r.\nrestauracja Atelier Amaro, jako jedyna w Polsce, została wyróżniona gwiazdką Michelin, odznaczeniem\nnajbardziej prestiżowego przewodnika kulinarnego\nna świecie. W marcu tego roku obroniła ten tytuł jednocześnie nie przestając walczyć o kolejną gwiazdkę.\nKatar chce dokonać niemożliwego i zbudować\nw dwumilionowym kraju sportową potęgę. Jak chce\ntego dokonać i dlaczego?\nRozwój w ostatnich latach sprawił, że dzisiaj to najbogatsze państwo na świecie. Przychód na\nmieszkańca w 2013 roku wyniósł 145 tys. dolarów – o\nprawie 60 tys. więcej od drugiego Luksemburga. To\nzasługa ogromnych złóż gazu ziemnego oraz ropy\nnaftowej. To daje możliwości, o jakich inni mogą tylko\nFundamentem rozwoju sportowego jest fundacja Aspire Zone. W jej ramach działa akade-mia\nAspire Sport oraz Aspetar.\nMladen Jovanović, trener przygotowania fizycznego w Aspire powiedział mi: - Akademia do\n2020 roku ma zamiar stać się „punktem odniesie-nia”\ndla innych tego typu projektów.\nKatar nie chce być widziany program „futbolowe majako bezcenny klejnot, który rzenia”. Od 2007 roku przemoże zostać zgarnięty przez testowali ok. 4 milionów\nznacznie potężniejszego są- nastoletnich chłopców z casiada, takiego jak Arabia łego świata. To największe\nSaudyjska czy Iran\ntakie poszukiwania w historii. Najlepszych zawodników wysyłają do senegalskiego ośrodka Aspire Zone\nlub przyjmują u siebie. Wybrańcy mają zagwarantoStrona 36\nwane zakwaterowanie, darmową edukację czy miesięczne kieszonkowe.\nMathew Pearson, analityk piłkarski w Aspire: - Katarczycy szkolą się obok tych zawodników, by\nsami szybciej się rozwijali. Obcokrajowcy podnoszą\npoziom zwłaszcza w dyscyplinach drużynowych.\nKAŻDY ZOSTANIE SPRAWDZONY\nAle akademia nie zajmuje się wyłącznie pił-ką\nnożną. Katarczycy chcą zaznaczyć swoją obec-ność\nw każdym sporcie. W akademii Aspire ogromny nacisk kładzie się również na lekkoatletykę, squash czy\ntenis stołowy. Najzdolniejsi sportowcy mogą liczyć\nna „przyśpieszoną ścieżkę kariery”. Żaden talent nie\npowinien przejść niezauważony dzięki programowi\nidentyfikacji talentu oraz testowania (TITP). Uczniowie szóstych klas są badani po to, by znaleźć tych z\nWe wszystkim wspomaga ich nauka. Katarczycy czerpią garściami z najnowszej technologii oraz\nodkryć naukowych. Najlepszych specjalistów z całego\nświata sprowadzają do siebie.\nNajzdolniejsi sportowcy mogą otrzymać stypendium i trafić do akademii. Powszechne są zachęty finansowe. Pieniądze mają gwarantować to, że nikt\nzdolny nie porzuci uprawianego przez siebie sportu. By lepiej wszystkim zarządzać, utworzona zosta-\nła centralna baza danych, gdzie zbierane są wszelkie do 2030 roku. Został wprowadzony siedem lat temu.\nmożliwe dane dotyczące katarskich sportowców. Nikt Sport odgrywa w nim bardzo ważną rolę. Ale po co\nnie ma prawa wymknąć się z rąk systemowi. Bo Katar Katarczykom sukcesy w tej dziedzinie życia?\nnie może sobie na to pozwolić. W 2013 roku zareje- Częściowo dlatego, że chcą walczyć z otyłostrowanych było tam 19,5 tysiąca sportowców. Naj- ścią wśród swoich mieszkańców. Ponad 71 proc. ma\npopularniejsze dyscypliny to piłka nożna, pływanie, nadwagę. 32 proc. jest otyła lub bardzo otyła. Co piąlekkoatletyka czy piłka ręczna.\nty Katarczyk ma cukrzycę. Z tego powodu niedawno\nAle dorosłych, zawodowych sportowców, jest wprowadzono obowiązkowe lekcje wy-chowania fitylko 2700. Trenować zaczynają kobiety. A jeszcze w zycznego już od przedszkola. Każdy nauczyciel WF-u\n2000 roku prawie w ogóle nie brały udziału w sporcie. ma zostać odpowiednio przeszkolony. Sukcesy w spoPo raz pierwszy pojechały na Igrzyska Olimpijskie w rcie mają zachęcić Katarczyków do aktywniejszego\n2012 roku. Naciski wywierał Międzytrybu życia. Dzięki temu społeczeństwo\nDo grudnia 2010 roku\nnarodowy Komitet Olimpijski. Katar\nma stać się zdrowsze, co obniży wydatKatar nie był zauważalny\nna IO rywalizuje od 1984 roku, zdobył\nki na służbę zdrowia. To również sposób\nw świecie sportowym. Ale\ncztery brązowe medale. Najbardziej\nna to, by zbudować „zjednoczone” społeto wszystko zmieniło się\nmusi ich cieszyć krążek Mutazza Isa\nczeństwo i „budować dumę narodową”.\nw ciągu dziewięciu dni.”\nBarszima, skoczka wzwyż. W 2012 roku\nAle to nie są najważniejsze rzeczy. –\nzostał pierwszym medalistą olimpijskim wywodzą- Jednym z kluczowych powodów stojących za tym pocym się z akademii Aspire. Trenerem pochodzącego dej-ściem jest dążenie do zdobycia „miękkiej siły” w\nz Sudanu sportowca był Polak, Stanisław Szczyrba. krajach będących głównymi partnerami handlo-wySzkoleniowców z zagranicy jest już wielu, ale potrzeba mi, czy, co ważniejsze, potencjalnymi sojuszni-kami\njeszcze więcej. To oni są na razie najważniejsi.\nmilitarnymi. Głównie chodzi o Wielką Bryta-nię,\nPierwsze efekty są już widoczne. Piłkarska re- Francję czy USA – powiedział swego czasu BBC Chriprezentacja Kataru do lat 19 wygrała w zeszłym roku stopher Davidson, wykładowca na uniwersytecie w\nmistrzostwa Azji, czego nie zrobiła nigdy wcze-śniej. Durham, zajmujący się Bliskim Wschodem. Katar ma\nMłodzieżowcy grają w takich europejskich klubach tylko 12 tysięcy zawodowych żołnierzy. – Jeśli sport\njak Atletico Madryt, Real Sociedad, Villar-real, Sevil- da szansę krajom Zatoki Perskiej w zyskaniu przyla, Red Bull Salzburg czy Celtic.\nchylniejszych nagłówków oraz rozpo-znawalności,\nto może dzięki temu będą postrzegani jako bardziej\notwarci, bardziej przyjaźni.\nAspetar to pierwsze w rejonie Zatoki Perskiej Allen Fromherz, autor książki „Katar: historia\nwyspecjalizowane centrum medycyny sportowej. Do współczesna”, twierdzi, że Katarczycy nie zapomnieli\nkońca tego roku ma stać się liderem w medycynie o Kuwejcie. To również mały i bogaty kraj. W latach\nsportowej na świecie! To tu pomocy przed zeszło- 90. został zaatakowany przez Irak. Okupacja trwarocznym mundialem w piłce nożnej szukał Yaya To- ła przez siedem miesięcy. Kuwejt wyzwoliła dopiero\nure z Manchesteru City, gdy chciał wyleczyć kontuzję. międzynarodowa koalicja w ramach operacji „Pu– Nawet w Europie nie ma takiego szpitala – mówił stynna Burza”. – Katar nie chce być widziany jako\nbezcenny klejnot, który może zostać zgarnięty przez\nJak to możliwe? To proste – pieniądze. Pra- znacznie potężniejszego sąsiada, takiego jak Arabia\ncują tam najwybitniejsi eksperci. Dr Cristiano Eir- Saudyjska czy Iran –powiedział Fromherz.\nle był głównym lekarzem Interu Mediolan w latach Ze względu na swoje uwarunkowania Katar\n2004-2006. Od ośmiu lat piastuje podobną pozycję w nie ma szans na to, by kiedykolwiek stać się taką potęreprezentacji Kataru. Dr Robbart van Linschoten na gą jak Chiny czy USA. Przecież rodowici Katarczycy\nEuro 2000 współpracował z Holandią, potem przez i tak stanowią mniejszość we własnym kraju. Na jedlata pracował z Feyenoordem Rotterdam. A dr Juan nego przypada aż pięciu obcokrajowców; najczęściej\nManuel Alonso jeszcze w 2013 roku był szefem de- chodzi o tanią siłę roboczą. Do 2020 roku w Katarze\npartamentu medycznego hiszpańskiej federacji lek- ma mieszkać 2,8 mln ludzi. To tyle, ilu turystów przykoatletycznej. Takich nazwisk jest o wiele więcej. To jechało w 2011 roku. Jednak większość z nich przyspecjaliści od różnych sportów.\nbywa zaledwie na kilka dni, a czasem nawet na kilka\ngodzin – na konferencje czy seminaria biznesowe.\nTo katarski sposób na zdobycie wpływów na\nWszystko jest częścią szerszego projektu. „Qa- świecie. Katarczycy wymyślili sobie, że będą „łącztar National Vision 2030” to program rozwoju kraju nikami wschodu i zachodu”. Starają się zachowywać\nneutralność. Często rozwiązują regionalne spory. To\ntu odbywa się coraz więcej mię-dzypaństwowych\nkonferencji oraz światowych for gospodarczych. Promują kraj na świecie oraz tury-stykę, chcąc w ten sposób uniezależnić swoje do-chody od ropy i gazu. Te\nodpowiadają za połowę PKB.\nDo grudnia 2010 roku Katar nie był zauważalny w świecie sportowym. Ale to wszystko zmie-niło się w przeciągu dziewięciu dni. Najpierw do-stali\nprawo organizacji mistrzostw świata w 2022 roku.\nNastępnie przekonali FC Barcelonę do porzucenia\n111-letniej tradycji i umieszczenia na koszulkach reklamy sponsora. Qatar Foundation – organizacja non\n-profit, zajmująca się rozwojem edukacji oraz nauki\n– zapłaciło 150 mln euro za pięć lat umowy. Potem\nsponsorem Barcelony zostały państwowe linie lotnicze, Qatar Airways. Mogą nawet zmienić nazwę stadionu.\nTu wpływy w świecie piłkarskim się nie kończą. Przerwę zimową w Aspire w ostatnich latach spędzały takie kluby jak Bayern Monachium, Schalke 04\nGelsenkirchen, Ajax Amsterdam czy Zenit Sankt Petersburg.\nCENTRUM (PRAWIE) WSZYSTKIEGO\nKatarczycy na pewno nie mogą narzekać na\nnudę. Po tym, jak w 2006 roku zorganizowali Igrzyska azjatyckie, przekonali się do imprez sportowych.\nPoszli na całość. W zeszłym roku Katar zorganizował\nmistrzostwa świata w pływaniu na krótkim basenie. W\ntym zdołał już przyjąć najlepszych piłkarzy ręcznych\nna świecie, ale zorganizuje również mistrzostwa globu\nosób niepełnosprawnych w lekkiej atletyce oraz MŚ w\nboksie. Na 2016 rok zaplanowane są MŚ w kolarstwie\nszosowym. 2017 to rok przerwy, ale już rok później w\nKatarze obejrzeć będzie można MŚ w gimnastyce. W\n2019 roku odbędą się tam MŚ w lekkiej atletyce, a w\n2022 roku do Kataru zjadą najlepsi piłkarze na świecie. To trzecia i druga największa impreza globu. Przyniesie Katarczykom rozgłos, jakiego jesz-cze nie mieli.\nTej najważniejszej na razie nie dostali, choć\nmocno się starali. Zarówno przy wyborze gospodarza\nw 2016, jak i 2020 roku, nie dostali się nawet do finałowego głosowania. Ale nie poddają się. Mają zamiar\nkandydować również w kolejnych latach. A z każdym\nrokiem doświadczenia będą mieli coraz więcej. I ich\nofercie będzie coraz trudniej się oprzeć. Tym bardziej,\nże wiele rozwiniętych państw nie jest już tak przychylnie nastawionych do organizacji wielkich imprez\nNa razie buduje się obraz Kataru jako małego,\nale bogatego państwa, które robi wszystko, aby zostało zauważone i docenione na mapie świata. Pomaga\nmłodym afrykańskim piłkarzom i spełnia ich marzenia, rozwiązuje konflikty, przyczynia się do rozwoju\nnauki. Ale to tylko jedna strona medalu.\nGORSZA STRONA KATARU\nKulisy przyznania organizacji mundialu\nw 2022 roku są niejasne. Albo wręcz przeciwnie – bardzo jasne. Ilość dowodów świadczących o ol-brzymiej\nskali korupcji przy wyborze Kataru jest zatrważająca.\nZostała do tego wykorzystana chociażby akademia\nAspire. Gospodarza MŚ wybierali członkowie komitetu wykonawczego FIFA z 24 krajów. W pięciu z nich\ndziałała akademia Aspire. Niedługo przed wyborami\nzasięgiem objęto Paragwaj czy Tajlandię. Z Paragwaju pochodził Nicolas Leoz, prezydent CONMBEOL\n(południowoamerykańska konfederacja piłkarska)\na z Tajlandii Worawi Makudi. Obaj zasiadali w komitecie wykonawczym. Przypadek?\nRównież Aspetar wykorzystywany jest w niecnych celach. Niedawno został sponsorem Paris SaintGermain na najbliższe 3 lata. Francuski klub dostanie\nprzez ten czas 24 mln euro. Jednak Aspetar nigdzie\nnie będzie się reklamował. Daje pieniądze praktycznie\nza nic. Chodzi ominięcie przepisów finansowego fair\nplay. PSG już wcześniej było ukarane. Teraz na papierze wszystko wygląda w porządku.\nAspetar miał też wpływ\nna wynik wyborów na gospoda- W 2019 roku odbędą się\nrza MŚ 2022. Pieter D’Hooghe, tam MŚ w lekkiej atletyce,\nsyn belgijskiego członka komite- a w 2022 roku do Kataru\ntu wykonawczego, w lutym 2011 zjadą najlepsi piłkarze na\nroku – trzy miesiące po wybo- świecie. To trzecia i drurach! – zaczął pracować w Aspe- ga największa impreza\nglobu. Przyniesie Katartarze.\nczykom rozgłos, jakiego\nALTERNATYWNY SPOSÓB jeszcze nie mieli.\nKolejną rzeczą są naturalizacje sportowców.\nKatarczycy uczynili farsę z MŚ w piłce ręcznej. Ich\ngwiazdą był Danijel Sarić, bramkarz. Sęk w tym, iż\nreprezentował na arenie międzynarodowej już trzeci\nkraj. W przeszłości grał w barwach Serbii oraz Bośnii i Hercegowiny. I tak było z większością 17-osobowej kadry. Rodowitych Katarczyków było kilku.\nWiększość reprezentantów została po prostu kupiona.\nPłacono im nawet 600 tys. euro. – Odbywa się to na\nzasadzie „sport-paszport”. Nie ma się takich praw, jak\nobywatele Kataru, ale można re-prezentować barwy\nnarodowe tego kraju – tłumaczył Marcin Lijewski.\nOtrzymał taką propozycję, ale odmówił.\nW normalnych warunkach na obywatelstwo świata w piłce ręcznej – nie widać, ale na to potrzeba\nczeka się 25 lat i trzeba spełnić wiele innych warun- czasu, cudów nie ma. W akademii Aspire nie działają\nków. Katarczycy nie rozdają chętnie paszportów, bo czarnoksiężnicy, którzy wyczarują złote medale w trzy\ni tak stanowią mniejszość we własnym kraju.\nlata. Ale to najlepsi z dostępnych fachowców. A Katar\nPodobne propozycje do Lijewskiego otrzy- swój cel i tak osiąga. Jego rola na świecie stale wzrasta\nmali również Jerzy Janowicz czy Bartosz Kizierowski. i nikt już nie może lekceważyć tego małego, dwumiW przeszłości Katarczycy rekrutowali kenij-skich bie- lionowego kraju.\ngaczy, bułgarskich ciężarowców czy chińskich szachiŁUKASZ GODLEWSKI\nstów. Teraz budują reprezentację w hokeju na trawie.\nChcieli również kupować sobie piłkarzy, ale dekadę\ntemu FIFA zaostrzyła przepisy właśnie po to, by powstrzymać Katarczyków. Teraz istnieje\nPrzecież rodowici Katarczycy i tak\npodejrzenie, że akademię Aspire będą\nstanowią mniejszość we własnym\nwykorzystywać do naturalizowania piłkraju. Na jednego przypada aż pięciu\nkarzy w zgodzie z obecnymi przepisami.\nobcokrajowców; najczęściej chodzi\nKatar wszystko stara się robić z\no tanią siłę roboczą. Do 2020 roku\nwielkim rozmachem. Efektów w spow Katarze ma mieszkać 2,8 mln lurcie na razie – poza wicemistrzostwem\ndzi. To tyle, ilu turystów przyjechało\nZa hajs banku baluj\nliczyć każdy grosz bo to podchodzi pod chorobę psychiczną. Lecz warto czegoś sobie czasem odmówić.\nNa temat dzisiejszego stanu kraju narzeka\npraktycznie każdy. Najróżniejsze określenia przebijają\nsię cały czas. W tym kraju to źle, w tym kraju żyć się\nnie da, w tym kraju to w ogóle nic. Mnóstwo w tym\nracji ale niedawno wysnułem nieco odmienny od moich zwykłych poglądów wniosek. Jest źle, ciężko, często biednie. Ale aby te złe warunki przetrwać czasem\ntrzeba się dostosować. Ale od początku. Odwiedziłem\nostatnio dość dużą galerię handlową w moim mieście.\nZa żadną cholerę nie mogłem zaparkować samochodu. Wszystkie miejsca parkingowe zajęte. Co do jednego. Po wejściu na piętro kolejny szok. Mrowie ludzi\njakie zobaczyłem byłoby zdolne wygrać niejedną bitwę. Cóż, społeczeństwo konsumpcyjne – to kupują.\nAle za co? Gdzie ta bieda i trudny o których wszyscy\nmówią skoro galeria handlowa pełna ludzi? Chyba nie\ntylko oglądają. Odpowiedź prosta – kupują na kredyt.\nPo co oszczędzać w trudnych czasach. Lepiej wydać\nw weekend 500 zł na kompletnie niepotrzebne rzeczy.\nKażdy weekend spędzić w galerii pędząc jak kretyn\nza tłumem. Aby kupić. Na raty. Pożyczyć od kolegi.\nSprzedać coś i od razu wydać. A potem nie ma za co\nżyć. I kolejna pożyczka. Mnożące się pytania – gdzie\nmoje pieniądze? Kolejne kredyty oprócz niespłaconego samochodu i domu. Na telewizor. Bo dotychczasowy to stary przecież jest, ma pół aż roku. Tomasz\nOlbratowski z RMF FM określił to zdaniem: „Nie\njesteśmy obywatelami Polski. Jesteśmy obywatelami\nbanków”. Setki tysięcy Polaków żyje w ciągłych długach. Często przez własną głupotę. Nie mówię, żeby\nszaleńczo oszczędzać, wszystkiego sobie odmawiać i\nLekkomyślność w zaciąganiu pożyczek przeraża. 50 % (sic!) obywateli Polski (czyli banków) ma\nzaciągnięte kredyty. A zaledwie 8% z tego wie, co to\nstopa procentowa i ile kosztuje ten ich kredyt. Boże\nzmiłuj się! Czy żyjemy wśród idiotów? W dużej mierze tak. Niestety Korwin Mikke ma sporo racji. Zero\nrozeznania w rynku, zero sprawdzania statystyk, zero\nznajomości podstawowych pojęć. Aby łapać pieniądze. Potem się spłaci. Jakoś. Zapewne pożyczając\nna spłatę. Proste. Koło się zamyka. Sytuacja z frankowiczami pokazuje to idealnie. Łapmy kredyt we\nfrankach bo okazja. Będzie hajs, będzie impreza i raj.\nA co! Raz się żyje. Tak raz, ale nie rok czy dwa. Życie\nzazwyczaj trwa dłużej. Mądrzejsi nie wzięli, bo przeczuwali że to za proste i zbyt naiwne, albo nie chcieli ryzyka. Teraz możliwe, że zapłacą za swą mądrość\ni spryt swoimi pieniędzmi. Część polityków postuluje pomoc dla biednych frankowiczów. Z naszych podatków. Biednych i głupich frankowiczów dodajmy.\nPoszkodowanych. Tylko przez kogo? Banki? Też. Ale\ni przez samych siebie. A żeby żyć wystarczy podstawowa wiedza i szacunek dla pieniądza. Nie trzeba żyć\nw ascezie, żeby coś odłożyć na później. Pomyślunku\nbrak, ale za to wymagania są. I to jakie. Żeby być modnym, pięknym i bogatym. Nawet na kredyt ale przecież zawsze. Diagnoza jest prosta…\n29 Pytanie o dzieło #1 - interpretujemy dzieła sztuki w 10 OiW