Okna połaciowe skutecznie doświetlają poddasze , jeśli są prawidłowo zamontowane i odpowiednio dobrane do funckji pomieszczenia.\nOkna dachowe (zwane też połaciowymi - red.) stosuje się w adaptowanych poddaszach i nie tylko. Są dostępne w różnych formatach, mają wymiary dopasowane do powszechnie stosowanych odstępów krokwi i różnych kątów nachylenia połaci. Mogą być stosunkowo łatwo wbudowywane we wszelkie popularne dachy płaskie i skośne (o nachyleniu od ok. 20° do 90°), a także dachy zielone.\nSchematy: Optymalne wysokości, na jakich powinny być zamontowane okna: z wysokoosiowym skrzydłem obrotowym (1), ze skrzydłem uchylnym (2), ze skrzydłem obrotowym (3).\nNa rozkład światła dziennego ma również wpływ wysokość, na jakiej są zamontowane okna. Im są umieszczone wyżej, tym pomieszczenie jest lepiej doświetlone. Podobny efekt można osiągnąć przez odpowiedni montaż szpalet wewnętrznych - dolna szpaleta prostopadle do powierzchni podłogi, górna równolegle. Wysokość okna połaciowego ustala się w zależności od spadku dachu (tzn. im mniejszy kąt nachylenia połaci dachu, tym większe okno). Aby zapewnić bezpieczne użytkowanie okna, dolna krawędź szyby powinna być na wysokości 120-140 cm, a górna krawędź - od 180 do 200 cm nad podłogą. Zachowanie tych wymogów pozwoli nam na swobodne przechodzenie pod oknem, również wtedy, gdy jest otwarte. Powierzchnia szyby musi stanowić przynajmniej 10% powierzchni użytkowej pomieszczenia. Warunek ten nie dotyczy łazienek i innych pomieszczeń pomocniczych. Szerokość okna należy dobierać tak, aby nie była konieczna ingerencja w konstrukcję dachu. Najlepiej, gdy szerokość okna jest nieco mniejsza (do 5 cm) od odległości miedzy krokwiami. W przypadku większych okien, trzeba je umieszczać tak, aby w razie potrzeby wyciąć ewentualnie fragment tylko jednej krokwi. Co ważne, należy unikać przecinania dwóch sąsiednich krokwi, ponieważ może to znacznie osłabić konstrukcję dachu.\nszczelność na infiltracje powietrza,\nW przypadku okien połaciowych, współczynnik izolacyjności cieplnej U nie powinien przekraczać 1,3 W/(m²·K), natomiast współczynnik izolacyjności akustycznej Rw powinien wynosić 25-30 dB. Na rynku są dostępne okna o podwyższonej izolacyjności akustycznej, w których współczynnik Rw wynosi więcej niż 35 dB. Okna dachowe muszą być w stanie przenosić obciążenia na przykład od zalegającego na dachu śniegu lub od uderzeń gradu. Z tego powodu bardzo ważne jest odpowiednie oszklenie okna - szyba zewnętrzna (w szybie zespolonej) powinna być specjalnie wzmocniona folią. W tym celu można też zastosować szyby wykonane ze szkła hartowanego. Ze względu na umiejscowienie okien połaciowych istotne jest, aby były one szczelne i nie przepuszczały wody spływającej po dachu.\nPodstawowe elementy okna połaciowego to ościeżnica (rama wbudowana w otwór okienny) oraz skrzydło. Skrzydło składa się również z ramy (tak zwanego ramiaka) oraz szyby. Okna zaopatrzone są zwykle w nowoczesne okucia obwiedniowe, łączące skrzydło z ościeżnicą. Okucie obwiedniowe umożliwia ryglowanie skrzydła w ościeżnicy na całym obwodzie (w kilku punktach). Otwieraniem okna steruje jedna klamka - w zależności od jej położenia można okno uchylić, rozewrzeć lub rozszczelnić. Okucia obwiedniowe powinny charakteryzować się wytrzymałością na określoną liczbę cykli otwierania i zamykania (poddawane są badaniom sprawdzającym). Wszystkie okna połaciowe zaopatrzone są w klamki lub uchwyty usytuowane w dolnej lub w górnej części okna, często wzdłuż całej jego szerokości. Mogą być dodatkowo wyposażone w szczelinę wentylacyjną powodującą tak zwane „rozszczelnienie", które umożliwia dopływ powietrza do pomieszczenia, podczas gdy okno jest zamknięte. Szczelina może mieć wbudowany filtr powietrza zapobiegający przedostawaniu się do wnętrza pomieszczenia kurzu i owadów.\nOkno mocuje się do krokwi za pomocą czterech kątowników montażowych. Optymalny rozstaw krokwi powinien być zbliżony do szerokości okna i może być maksymalnie od niego o 2 cm mniejszy lub o 5 cm większy. Rozstaw krokwi mniejszy od szerokości okna jest niekorzystny, gdyż utrudnia doprowadzenie izolacji termicznej do ościeżnicy. Ewentualny wymian powinien być tak umieszczony, aby można było wykonać górną wnękę okienną równolegle, a dolną prostopadle do podłogi. Wnęka zapewnia właściwą cyrkulację powietrza przy oknie, dzięki czemu szyba jest osuszana. Trzeba również zwrócić uwagę na właściwe połączenie ościeżnicy okiennej z folią dachową. Folię należy dokładnie przyklejać do powierzchni ościeżnicy. Służą do tego specjalne taśmy samoprzylepne. Alternatywą w tym przypadku może być zastosowanie gotowych kołnierzy z folii. Gdy stosujemy folię paroprzepuszczalną, należy pamiętać, aby nad oknem zainstalować rynienkę odprowadzającą poza okno skropliny pary wodnej lub wodę pochodzącą z przecieków. Otwór w deskowaniu lub łaty wycina się, dodając do wymiaru ościeżnicy 6 cm na szerokości i 10 cm na długości. Ościeżnicę łączy się z kontrłatami lub krokwiami w odległości od 10 do 20 cm od naroży. Przykręcając kątowniki, trzeba dopilnować, aby boczne nacięcia pokrywały się z rowkiem odpowiadającym grubości istniejącej łaty. Przy montażu do pełnego deskowania, boczne nacięcia powinny wskazywać zerową grubość łat. Ościeżnicę umieszcza się w przygotowanym otworze dachu, opierając ją na krokwiach lub kontrłatach na wspornikach. W razie potrzeby można podłożyć pod kątowniki kliny drewniane, po czym przykręcić do krokwi dolne kątowniki. Po wstawieniu skrzydła sprawdza się, czy właściwie się ono zamyka. Jeśli nie, regulacji dokonuje się klinami górnych kątowników. Dopiero wówczas można je przykręcić. Kołnierz uszczelniający składa się z czterech elementów, dobieranych w zależności od rodzaju pokrycia dachu. Element dolny kołnierza dla dachów płaskich wykonany jest z blachy, a do pokryć falistych lub wysokoprofilowanych wyposażony jest w ołowiany fartuch. Oba elementy boczne kołnierza są przystosowane do pokryć cienkich płaskich lub płaskich łuskowatych. Dla pokryć profilowanych dodatkowym wyposażeniem są kliny uszczelniające z gąbki. Element górny jest umieszczany nad ościeżnicą okienną jako ostatni.\nMontaż kołnierzy rozpoczyna się od ułożenia dolnego elementu – należy przybić go do ościeżnicy małymi gwoździami z dużymi główkami (papiakami). Następnie dłonią lub młotkiem gumowym trzeba dopasować fartuch ołowiany do kształtu pokrycia dachowego. Boczne elementy kołnierza przybija się do boków ościeżnicy oraz do łat. Służą do tego pomocnicze paski z blachy, które są zwykle dołączone do zestawu. Element dolny należy połączyć z bocznymi przez zawiniecie pasków z blachy. Na koniec zakłada się i przymocowuje górny kołnierz. Brakujące fragmenty pokrycia dachowego trzeba uzupełnić, zachowując wymagane odstępy opisane przy montażu ościeżnicy. Szczelność (zwłaszcza na działanie wiatru) zapewni wypełnienie przestrzeni pomiędzy kołnierzem a pokryciem dachu klinami uszczelniającymi, przystosowanymi do kształtu szczeliny (patrz schemat - usytuowanie okna połaciowego w dachu).\nOkna dachowe są najczęściej klasyfikowane ze względu na sposób otwierania. Na rynku dostępne są różne okna połaciowe o konstrukcji zależnej od kierunku i sposobu otwierania skrzydła okiennego. Okna obrotowe są najczęściej stosowanym typem okien. Okno obrotowe otwiera się przez obrót skrzydła wokół osi. Pozioma oś obrotu może być usytuowana pośrodku skrzydła lub powyżej (zaletą drugiego rozwiązania jest to, że otwarte okno nie wystaje do wewnątrz pomieszczenia). Okna obrotowe umożliwiają lepsze wykorzystanie przestrzeni pod oknem. Ponadto możliwość obrotu o 180° znacznie ułatwia mycie zewnętrznej powierzchni szyby. Okno obrotowe powinno być zamontowane tak, aby oś obrotu znajdowała się mniej więcej na wysokości głowy stojącego człowieka. Ten typ okien otwieramy zwykle za pomocą klamek lub uchwytów umieszczanych na dole lub górze okna. Okna uchylne mają oś obrotu w górnej krawędzi ramy. Dzięki temu można swobodnie wyglądać z okna bez ryzyka uderzenia się. Okna tego typu należy montować w ten sposób, aby górna krawędź okna znajdowała się na wysokości głowy człowieka. W przypadku tego rodzaju okien do ich otwierania służą klamki umieszczone zazwyczaj w dolnej części skrzydła. Okna wyposażone są w specjalne siłowniki lub sprężyny, które uniemożliwiają przypadkowe zamknięcie się okna po jego otwarciu. Okna uchylno-obrotowe są rozwiązaniem nieco bardziej skomplikowanym, a przez to - droższym. Okna tego typu mają podwójny system otwierania. Można je otwierać (uchylać) od góry, a dodatkowo istnieje możliwość uniesienia dolnej krawedzi okna za pomocą systemu dźwigni i przeciwwag oraz obrót wokół krawędzi górnej. Na rynku dostępne są także okna uchylno-przesuwne, które umożliwiają podniesienie skrzydła i przesuniecie go w bok. Okna rozwieralne są wykonywane jako prawostronne i lewostronne, w zależności od kierunku otwierania skrzydła. Bardzo często są to po prostu wyłazy dachowe zaprojektowane z myślą o dekarzach i kominiarzach. Zwykle posiadają blokadę uniemożliwiającą samoczynne zamknięcie się okna. Okna nieotwieralne (nierozwieralne) pełnią rolę świetlików doprowadzających światło do pomieszczenia. Okno kolankowe stosowane jest w przypadku ścian kolankowo-pionowych i połączone jest ze standardowym oknem dachowym za pomocą specjalnego kołnierza kolankowego. Umożliwia on montaż w dachu o nachyleniu od 20° do 55°, a jego rozmiar uzależniony jest od wymiaru okna dachowego. Dzięki zastosowaniu okna kolankowego poprawiamy doświetlenie pomieszczenia i zwiększamy pole widzenia przez okno. Okna kolankowe dostępne są w wersji otwieranej i nie otwieranej. Ta pierwsza może być wyposażona w blokadę zabezpieczającą okno przed pełnym otwarciem.\nokna dachowe, okna połaciowe, świetliki dachowe, wyłazy dachowe, adaptacja poddasza, więźba dachowa, obrotowe, uchylne, montaż okna dachowego, kolankowe, doświetlenie poddasza


Jerzy Michał Pawlak: Rzecz o bozonie Higgsa – Studio Opinii\nfizyka, Higgs, Jerzy Michał Pawlak, LHC, nuaka\n2012-07-13. Autor tego tekstu napisał go na naszą prośbę (znamy się z Internetu), publikujemy zaś artykuł z radością. Oto mamy nowego świetnego popularyzatora nauki, kompetentnego i wykształconego. No i doskonale piszącego…\nNieczęsto zdarza się, że odkrycie naukowe staje się dużego kalibru faktem medialnym, i to nawet jeszcze przed jego oficjalnym ogłoszeniem. Stało się tak kilka dni temu, gdy w CERN, wielkim europejskim laboratorium fizyki jądrowej, mieszczącym się pod Genewą i dysponującym największym na świecie akceleratorem cząstek, ogłoszono wyniki dotychczasowych poszukiwań cząstki Higgsa. Fala „higgsomanii” przetoczyła się przez media, wiadomość trafiła na pierwsze strony gazet i pierwsze miejsca serwisów informacyjnych. Nadmierny entuzjazm dziennikarzy owocował niestety czasami powstawaniem materiałów nie w pełni poprawnych merytorycznie i naładowanych zbędną sensacją. Dlatego, poproszony przez redaktorów tego portalu, zdecydowałem się napisać ten artykuł, by wyjaśnić co właściwie ostatnio odkryto i ogłoszono. Najpierw jednak spróbuję wyjaśnić, czego właściwie uczeni szukali i dlaczego jest to ciekawe i ważne dla zrozumienia świata.\nW połowie XX wieku powstała elektrodynamika kwantowa – teoria opisująca oddziaływania elektromagnetyczne w sposób zgodny zarówno ze szczególną teorią względności Einsteina, jak i z mechaniką kwantową. Stanowiła ona radykalnie nowe podejście w opisie cząstek i ich oddziaływań. Podstawowym obiektem teorii stało się pole kwantowe – byt wypełniający przestrzeń, mający w każdym jej punkcie określoną, chociaż zależną od czasu wartość. Dlatego elektrodynamikę kwantową nazwano też kwantową teorią pola. Cząstki elementarne w kwantowej teorii pola są jedynie przejawami oscylacji (kwantami) pola, a nie niezależnymi bytami. Oddziaływanie pomiędzy naładowanymi elektrycznie cząstkami elektrodynamika kwantowa objaśnia jako rezultat wymiany pomiędzy nimi kwantów pola elektromagnetycznego, nazywanych fotonami.\nWewnętrzna elegancja elektrodynamiki kwantowej, a przede wszystkim sukcesy jakie odniosła w przewidywaniu subtelnych efektów obserwowanych w oddziaływaniach elektronów i fotonów sprawiły, że fizycy zapragnęli opisać w języku kwantowej teorii pola także oddziaływania jądrowe. Pierwszy krok w tym kierunku wykonali w roku 1954 Chen Ning Yang i Robert Mills pokazując, jak można skonstruować kwantową teorię pola dla bardziej złożonych oddziaływań, wychodząc z ich wewnętrznej symetrii. Teorie Yanga-Millsa miały jednak poważną wadę: przewidywały one, że cząstki przenoszące oddziaływania, czyli pełniące taką rolę, jak foton w elektrodynamice kwantowej, muszą być pozbawione masy spoczynkowej, i poruszać się, podobnie jak fotony, zawsze z prędkością światła. Tymczasem krótkozasięgowe oddziaływania jądrowe musiały być przenoszone przez masywne cząstki. Dlatego teorie Yanga-Millsa były traktowane bardziej jako ciekawostka matematyczna niż opis rzeczywistości fizycznej. Dopiero na początku lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku, dzięki pracom m.in. Jeffreya Goldstone’a i Yoichiro Nambu (który otrzymał ze tę pracę Nagrodę Nobla) udało się znaleźć potencjalne wyjście z impasu – przez złamanie symetrii teorii.\nOstatecznie rozwiązanie problemu zostało znalezione w roku 1964. W roku tym ukazały się, w niewielkich odstępach czasu, trzy krótkie prace na temat mechanizmu generowania mas bozonów, będących nośnikami oddziaływań w teoriach Yanga-Millsa. Autorami pierwszej z tych prac byli François Englert i Robert Brout, drugiej Peter Higgs, zaś trzeciej Gerald Guralnik, Carl Richard Hagen i Tom Kibble. Zaproponowanym rozwiązaniem bylo dodanie do teorii jeszcze jednego pola kwantowego o nietypowych własnościach, nazwanego kilka lat później polem Higgsa.\nCóż więc takiego nietypowego jest w polu Higgsa? Zacznijmy wyjaśnianie tego pytania od stwierdzenia, że pola, jakimi zajmują się kwantowe teorie pola, niosą zawsze pewną energię. Jeżeli mamy jakiś obszar przestrzeni, w którym istnieje pole, to obszar ten zawiera dającą się obliczyć (o ile znamy pole w każdym punkcie) ilość energii.\nDla większości pól kwantowych obowiązuje zasada, że im silniejsze pole, tym więcej zawiera energii. Stanem o najniższej (zerowej) energii jest stan, w którym pola nie ma, jego wartość jest zerowa w całym badanym obszarze przestrzeni. Stan taki nazywamy próżnią: brak pola, energia jest najniższa. Wyjątkiem od tej reguły jest właśnie pole Higgsa. Ma ono swoją „ulubioną” wartość, przy której jego energia osiąga minimum. Zwiększenie pola ponad tę wartość wymaga dostarczenia energii, ale tak samo trzeba dodać energii by pole zmniejszyć poniżej niej. W szczególności stan, w którym pole znika w jakimś obszarze – nie jest już stanem o najniższej energii, lecz odpowiada lokalnemu jej maksimum. Gdyby udało nam się wytworzyć stan z zerowym polem Higgsa w jakimś obszarze (fizycy nazywają taki stan, w którym pole wprawdzie znika, ale energia nie jest minimalna, „fałszywą próżnią”), byłby on niestabilny i najlżejsza fluktuacja wystarczyłaby, by spowodować przejście do stanu stabilnego, o niższej energii. Sytuacja jest podobna, jak przy próbie ustawienia pionowo igły na twardej powierzchni: przy bardzo starannym ustawieniu przez chwilę być może będzie stała, ale najlżejsze drżenie czy powiew przewróci ją. Pole Higgsa w taki sam sposób dąży do swojej „ulubionej” wartości odpowiadającej minimalnej energii. Rzeczywista próżnia jest więc stanem, w którym energia jest wprawdzie najniższą z możliwych, ale pole Higgsa nie znika, lecz przyjmuje pewną stałą, taką samą w każdym punkcie wartość.\nMamy więc sytuację, w której każda cząstka znajduje się cały czas w pewnym stałym polu, z którym może oddziaływać. Oddziaływanie to nie zmienia stanu jej ruchu, pod nieobecność innych pól cząstka nadal porusza się zgodnie z I zasadą dynamiki Newtona, czyli ruchem jednostajnym prostoliniowym. Zmienia się jednak jej oddziaływanie z innymi polami, cząstka reaguje na wywieraną na nią siłę inaczej, niż reagowałaby pod nieobecność pola Higgsa. Doświadczalnie obserwujemy tę różnicę jako zmienioną masę cząstki. Zjawisko jest analogiczne do zjawisk znanych z fizyki ciała stałego, obserwowanych podczas ruchu elektronu w krysztale: elektron poruszający się w polu elektrycznym wytwarzanym przez atomy tworzące sieć krystaliczną zachowuje się, jakby miał masę inną, niż jego masa spoczynkowa w próżni. Pole Higgsa, przez swą „wszechobecność” nadaje w ten sposób masę cząstkom, które w innej sytuacji byłyby bezmasowe. Im silniej cząstka oddziałuje z polem Higgsa, tym wyższą masę jej ono nadaje.\nWprawdzie powyższy mechanizm „wynaleziony” został by nadać masę bozonom – nośnikom oddziaływań, jednak szybko zauważono, że dokładnie w taki sam sposób można nadać masę fermionom – cząstkom z których składa się materia. W tak zwanym Modelu Standardowym fizyki cząstek elementarnych, teorii opisującej oddziaływania wszystkich znanych nam cząstek (za wyjątkiem oddziaływania grawitacyjnego), przyjmuje się, że pole Higgsa jest odpowiedzialne za masy wszystkich cząstek fundamentalnych. Tylko fotony i gluony nie oddziaływają z polem Higgsa, dzięki czemu ich masa pozostaje zerowa.\nFakt, że pole Higgsa w stanie podstawowym jest wszędzie takie samo, nie zmienia się od punktu do punktu, czyni niemożliwym stwierdzenie jego obecności bezpośrednio. Jeżeli chcemy udowodnić jego istnienie, jedyną możliwością jest zaburzenie go, wzbudzenie drgań, które zamanifestują się jako nowa cząstka elementarna: bozon Higgsa.\nWysiłek, jaki fizycy od kilkudziesięciu już lat wkładają w próby zaobserwowania tej cząstki wynika z faktu, że jest to jedyna cząstka przewidywana przez Model Standardowy, której nie udało się dotychczas zaobserwować. Jednocześnie jest ona bardzo ważnym elementem tego modelu, ewentualne wykluczenie jej istnienia oznaczałoby konieczność odrzucenia dużej części tej doskonale do tej pory sprawdzającej się teorii.\nCo wiemy na temat bozonu Higgsa\nAby móc skutecznie poszukiwać cząstki Higgsa musimy wiedzieć gdzie jej szukać i po czym można ją rozpoznać. Model Standardowy daje nam pewne wskazówki na temat jej właściwości.\nPo pierwsze: wiemy że cząstka Higgsa musi być obojętna elektrycznie, nie posiada też ładunku „kolorowego” (który posiadają np. kwarki).\nPo drugie: wewnętrzny moment pędu (spin) cząstki Higgsa musi być równy zeru. Gdyby było inaczej, oznaczałoby to, że pole Higgsa ma wyróżniony kierunek w przestrzeni. Oddziaływania cząstek z polem, a w konsekwencji ich masy, zależałyby wtedy od kierunku ich ruchu. Doświadczalnie jednak takiej zależności nie obserwujemy.\nPo trzecie wreszcie wiadomo, że cząstka Higgsa jest nietrwała, rozpada się bardzo szybko. Najbardziej prawdopodobne są przy tym rozpady na cząstki najsilniej oddziałujące z polem Higgsa, czyli najcięższe. Mając daną masę bozonu Higgsa, Model Standardowy pozwala wyliczyć prawdopodobieństwa jego rozpadów na różne stany końcowe.\nModel Standardowy nie dostarcza nam natomiast informacji bodaj najbardziej kluczowej z punktu widzenia eksperymentatora poszukującego tej cząstki, czyli jej masy. Masa cząstki Higgsa jest dowolnym parametrem i nie daje się policzyć na podstawie mas czy oddziaływań innych cząstek. Wiadomo jedynie, że nie może być zbyt wielka, matematyczna spójność teorii wymaga, by masa cząstki Higgsa nie przekraczała około 1 TeV (czyli 1000 GeV). Ta dowolność utrudnia poszukiwania i sprawiła, że „szukanie Higgsa” było obowiązkowym punktem badań przy każdym z coraz większych budowanych w ostatnich latach akceleratorów. W roku 2010, przed uruchomieniem Wielkiego Zderzacza Hadronów (LHC) w CERN wiadomo było, że masa bozonu Higgsa jest większa niż 100 GeV (w przeciwnym wypadku zaobserwowano by jego produkcję w zderzaczu LEP2). Energia wiązek LHC została dobrana tak, by można było przebadać cały pozostały zakres dopuszczalnych mas, od 100 GeV do powyżej 1 TeV. Nieznalezienie cząstki Higgsa w LHC oznaczałoby więc konieczność odrzucenia Modelu Standardowego i poszukania innego mechanizmu nadawania mas cząstkom, przede wszystkim bozonom pośredniczącym W i Z.\nAby jeszcze bardziej skomplikować poszukiwania: powyższe informacje dotyczą cząstki Higgsa przewidywanej przez Model Stadardowy. Wydaje się jednak, że Model Standardowy nie jest kompletną teorią cząstek i oddziaływań. Fizycy teoretycy zaproponowali wiele jego rozszerzeń i niektóre z tych rozszerzeń przewidują inne własności cząstek Higgsa. Na przykład popularna hipoteza supersymetrii przewiduje, w swej minimalnej wersji, istnienie pięciu różnych cząstek Higgsa, w tym dwóch naładowanych elektrycznie. Dlatego samo znalezienie cząstki Higgsa nie kończy badań, konieczne jest jeszcze zbadanie jej własności i ustalenie, czy mamy do czynienia ze „standardową” jej wersją.\nJak szukać cząstek Higgsa\nNim omówimy ostatnio ogłoszone wyniki warto zatrzymać się nad metodami, jakimi fizycy poszukują nowych cząstek i trudnościami stojącymi przed poszukiwaczami cząstek Higgsa.\nPierwszym problemem jest jak „wpompować” w pole Higgsa dostatecznie dużo energii, aby wychynęła z niego rzeczywista, fizyczna cząstka. Robi się to zderzając ze sobą rozpędzone do olbrzymich prędkości cząstki elementarne, najczęściej elektrony lub protony. W momencie zderzenia połączona energia zderzających się cząstek jest przez krótką chwilę skupiona w bardzo małym obszarze przestrzeni, co powoduje silne zaburzenie pól kwantowych w tym miejscu. Zaburzenia te mogą się ujawnić jako nowe cząstki.\nIle energii musimy w ten sposób dostarczyć polu? Ano co najmniej tyle, by wystarczyło jej, zgodnie ze słynnym wzorem Einsteina, na wytworzenie jej masy. W wypadku cząstki Higgsa oznacza to, że musimy być w stanie dostarczyć w pojedynczym zderzeniu co najmniej (uprzedzając nieco fakty) 130 GeV – aby rozpędzić elektron lub proton do takiej energii musielibyśmy poddać go działaniu pola elektrycznego o napięciu 130 miliardów woltów. Prędkość rozpędzonego do tej energii protonu różni się zaledwie o 0,003% od prędkości światła, zaś prędkość elektronu o mniej niż 0.000000001%.\nNie wystarczy jednak tak rozpędzoną cząstką uderzyć w cokolwiek aby wyprodukować cząstkę Higgsa. Obowiązują bowiem zasady zachowania energii i pędu: jeżeli uderzymy tak rozpędzoną cząstką w cząstkę spoczywającą, wówczas zasada zachowania pędu wymaga, by większość jej energii została zużyta na ruch (pęd) produktów takiego zderzenia. Na produkcję nowych cząstek możemy zużyć tylko niewielką część energii cząstki-pocisku. By mieć szansę na produkcje bozonu Higgsa w zderzeniu protonu ze spoczywającym protonem, musielibyśmy proton-pocisk rozpędzić do energii jeszcze co najmniej 150 razy większej. Wyjaśnia to, dlaczego do poszukiwań cząstki Higgsa używa się wyłącznie zderzaczy – akceleratorów, które rozpędzają jednocześnie dwie wiązki cząstek, w przeciwnych kierunkach i doprowadzają do ich „czołowych” zderzeń, dzięki czemu cała ich energia jest dostępna na produkcję nowych cząstek.\nNawet jednak gdy mamy do dyspozycji tyle energii, może to nie wystarczyć, gdyż, w zależności od sytuacji fizycznej, nie cała ta energia będzie dostępna na wyprodukowanie bozonu Higgsa. Na przykład w zderzaczach elektron-pozyton nie jest możliwe zużycie całej energii na produkcję „samotnej” cząstki Higgsa. Musi ona się wyprodukować w towarzystwie innych cząstek, w najprostszym przypadku jednego bozonu pośredniczącego Z0. Musimy więc dostarczyć dostatecznie dużo energii, by w zderzeniu dało się wyprodukować masę tych dwóch cząstek. Wyjaśnia to dlaczego cząstka Higgsa nie została znaleziona w zderzaczu LEP2, chociaż jej masa wynosi poniżej 130 GeV, a LEP2 był w stanie dostarczyć wiązki o łącznej energii 200 GeV. Suma mas cząstek: Higgsa i Z0 wynosi około 220 GeV, była więc powyżej możliwości tego urządzenia.\nInnego rodzaju problem pojawia się w zderzaczach protonów: protony są cząstkami złożonymi, składają się z kwarków i gluonów, łącznie zwanych partonami. Przy tak wysokich energiach zderzenie pomiędzy protonami jest faktycznie zderzeniem pomiędzy ich składnikami – partonami. Jeden z partonów z jednego protonu zderza się z jednym partonem z drugiego, zaś reszta partonów z obydwu protonów kontynuuje swój ruch. Jako, że zderzające się partony niosą tylko część energii swych macierzystych protonów, rzeczywista energia zderzenia, dostępna na produkcję nowych cząstek, jest zwykle niższa, niż suma energii wiązek. Dlatego zderzacz protonowy musi dostarczać wiązki o energiach znacznie wyższych, niż masa cząstki Higgsa, by mieć szansę na wyprodukowanie znaczącej liczby tych cząstek.\nPoza energią, ważna jest też intensywność wiązek dostarczanych przez akcelerator. Nawet jeżeli dostępna energia zderzenia jest wystarczająca, jest bardzo wiele pól kwantowych gotowych ją przechwycić, czyli wiele innych cząstek, które mogą być w zderzeniu wyprodukowane. Prawdopodobieństwo wyprodukowania akurat cząstki Higgsa jest stosunkowo niewielkie, ze względu na jej dużą masę i słabe oddziaływanie z lekkimi cząstkami z jakich składa się proton. Aby mieć do dyspozycji znaczącą liczbę przypadków produkcji, niezbędną do udowodnienia istnienia cząstki, konieczne jest zarejestrowanie znacznej liczby indywidualnych zderzeń. Wyjaśnia to, dlaczego eksperymenty przy Tevatronie były w stanie, po 10 latach zbierania danych, przedstawić tylko słabe dowody istnienia bozonu Higgsa, pomimo że energia wiązek Tevatronu była w zupełności wystarczająca do jego produkcji.\nWysoka intensywność wiązek jest jednak jednocześnie sama w sobie problemem dla eksperymentatorów: w LHC pakiety protonów z obydwu wiązek spotykać się będą docelowo 40 milionów razy na sekundę, a przy każdym z tych spotkań następuje po kilka zderzeń proton-proton. Utrudnia to analizę zarejestrowanych zderzeń, fizycy muszą bowiem poprawnie przypisać zarejestrowane cząstki do indywidualnych aktów zderzenia.\nKolejnym problemem, z którym muszą zmierzyć się łowcy Higgsa, jest jego nietrwałość. Cząstka ta rozpada się niemal w momencie powstania – odległość, jaką może przebyć pomiędzy produkcją a rozpadem, jest mniejsza, niż średnica jądra atomowego. Nie ma więc możliwości bezpośredniej jej obserwacji. Wszystko, czym dysponują badacze, to zarejestrowane przez detektory produkty jej rozpadu, wymieszane z innymi cząstkami powstałymi w tym samym zderzeniu. Trzeba więc w jakiś sposób odtworzyć informacje o rozpadającej się cząstce analizując te produkty. Utrudnieniem jest tu fakt, że te same cząstki, które mogą być produktami rozpadu cząstki Higgsa, mogą też produkować się w innych procesach zachodzących w czasie zderzenia. Nie wiemy więc, w który konkretnie zderzeniach wyprodukowała się i rozpadła poszukiwana cząstka, a w których mamy tylko zestaw produktów zderzenia „udających” produkty jej rozpadu. Tylko staranna analiza statystyczna pozwala stwierdzić, czy wśród zaobserwowanych zdarzeń są przypadki produkcji i rozpadu nowej cząstki, i ile w przybliżeniu ich jest.\nTo co w końcu z ostatnimi odkryciami?\nUzbrojeni w wiedzę o naturze cząstki Higgsa i sposobach jej poszukiwania możemy lepiej zrozumieć treść doniesień, które narobiły tyle szumu w ubiegłym tygodniu. Zacznijmy jednak od tego, że nie były to pierwsze doniesienia na temat obserwacji bozonu Higgsa. Niemal równo rok temu, pod koniec lipca 2011, po pierwszych kilku miesiącach zbierania danych przy LHC, dwie duże grupy eksperymentalne pracujące z detektorami ATLAS i CMS ogłosiły, że mogą praktycznie wykluczyć istnienie bozonu Higgsa w szerokim zakresie mas – z wyjątkiem obszaru poniżej około 150 GeV, którego wykluczyć nie można z powodu „nadmiaru zdarzeń” zaobserwowanego przy tych masach. Dalsze wyniki pojawiły się w grudniu tegoż roku, po zakończeniu ubiegłorocznego okresu zbierania danych. Oba eksperymenty zgłosiły „sygnał” przy masie około 125 GeV.\nTu należy się dodatkowe wyjaśnienie: procesy produkcji i rozpadu cząstek elementarnych są procesami przypadkowymi, rządzonymi przez prawa statystyki. W zderzeniu może wyprodukować się bozon Higgsa, ale może się też nie wyprodukować, mimo że wszystkie parametry zderzenia są takie same. Teoria pozwala nam wyliczyć, dla danych energii zderzających się cząstek, prawdopodobieństwo produkcji bozonu, ale z zasady nie może przewidzieć w których konkretnych zderzeniach się to wydarzy. Co więcej, nawet jeżeli bozon Higgsa został wyprodukowany, jego detekcją też rządzi przypadek: może się on rozpaść na różne sposoby, produkty niektórych z tych sposobów rozpadu mogą być trudne, bądź niemożliwe do wykrycia w detektorze. Nawet jeżeli rozpad nastąpił na cząstki dające się łatwo wykryć i zmierzyć, to niektóre z nich mogą uciec detekcji, na przykład biegnąć wzdłuż rury akceleratora, w której nie ma detektorów. Całe eksperymentalne poszukiwanie nowych cząstek jest rodzajem wielkiej gry w kości, w której fizycy potrafią przewidzieć prawdopodobieństwa pewnych wyników, ale nie wynik konkretnego rzutu. Tylko rzucając kośćmi odpowiednio wiele razy możemy przekonać się, czy obliczone prawdopodobieństwa zgadzają się z obserwowanymi.\nPrawa statystyki mówią nam, że aby mieć pewność zgodności przewidywanych prawdopodobieństw z obserwowanymi, musielibyśmy wykonać nieskończenie wiele prób. Jest to oczywiście niemożliwe, o zgodności musimy wnioskować na podstawie skończonej próbki zdarzeń, a w takim wypadku musimy zawsze liczyć się ze „statystycznym rozrzutem” czyli na przykład możliwością, że przypadkiem coś wyprodukowało się akurat częściej niż teoretycznie powinno i „udaje” sygnał nowej cząstki. Aby wyrazić ilościowo szansę, że wynik jest statystyczną fluktuacją, nie rzeczywistym odkryciem, fizycy wyrażają jakość zaobserwowanego sygnału w „sigmach” (σ) – miarach oczekiwanego statystycznego rozrzutu wyników. Przyjęło się przy tym w fizyce cząstek elementarnych, że dla ogłoszenia odkrycia nowej cząstki niezbędny jest sygnał na poziomie 5 σ, natomiast do ogłoszenia oznaki (evidence) potrzebne jest 3 σ. Sygnał ogłoszony przez eksperymenty LHC w grudniu 2011 miał poziom około 3 σ (nieco poniżej dla eksperymentu CMS, nieco powyżej dla ATLAS). Eksperymenty zobaczyły więc oznaki istnienia cząstki o masie około 125 GeV, ale nie mogły ogłosić jej odkrycia.\nZ początkiem kwietnia 2012 zderzacz LHC wznowił działanie po zimowej przerwie, ze zwiększoną energią wiązek (4 TeV na wiązkę, w porównaniu z 3,5 TeV w roku 2011) i znacznie zwiększoną ich intensywnością. W ciągu trzech miesięcy eksperymentom udało się zebrać więcej danych, niż w całym roku 2011, pozwalając na zmniejszenie statystycznej niepewności wyniku, a także przebadanie większej liczby możliwych sposobów jej rozpadu. Ogłoszenie wstępnych wyników tej analizy zapowiedziano na początek lipca, podczas odbywającej się co 2 lata światowej konferencji fizyki cząstek elementarnych.\nNa dwa dni przed zapowiedzianym terminem ogłoszenia wyników z CERN, swoje ostateczne wyniki przedstawiły dwie grupy eksperymentalne, CDF i D0, pracujące przy Tevatronie, zderzaczu protonów i antyprotonów o energii w środku masy 1,96 TeV (0,98 TeV na wiązkę) znajdującym się w Stanach Zjednoczonych. Tevatron został zamknięty we wrześniu 2011, ale fizycy pracujący przy nim przeanalizowali dane zebrane w ciągu ponad 10 lat jego pracy przy najwyższej energii i znaleźli sygnał cząstki o masie pomiędzy 115 a 135 GeV, na poziomie 2,9 σ (połączone wyniki dwóch eksperymentów), czyli podobnym, jak ogłoszony przez CERN pół roku wcześniej.\nOczekiwane ogłoszenie wyników LHC odbyło się 4 lipca rano. Na seminarium odbywającym się w CERN-ie, a transmitowanym na żywo do Melbourne, gdzie odbywała się konferencja, rzecznicy obydwu zespołów eksperymentalnych przedstawili osobno swoje wyniki. Ze względu na krótki czas, jaki fizycy mieli na analizę danych, nie przedstawiono połączonego wyniku dwóch eksperymentów. Oba zespoły analizowały po kilka możliwych kanałów rozpadu cząstki Higgsa, m.in. na dwa fotony, na 4 leptony naładowane i na 2 leptony naładowane i 2 neutrina. Oboje prezentujący uniknęli użycia słowa „odkrycie”, podkreślając, że wyniki są wstępne. Zespół CMS ogłosił sygnał 4,9 σ przy 125,3±0,6 GeV, zaś ATLAS nadwyżkę 5 σ przy masie 126,5 GeV. Wyniki przyjęte zostały owacyjnie.\nCzy więc odkryto poszukiwaną cząstkę Higgsa? Prześledźmy odpowiedź krok po kroku:\nCzy możemy uznać, że odkryto nową cząstkę elementarną? Przy całej ostrożności eksperymentatorów, fakt że wyniki dwóch eksperymentów zgadzają się ze sobą i leżą na granicy ogłoszenia odkrycia, oraz dodatkowe potwierdzenie przez eksperymenty przy Tevatronie, pozwala odpowiedzieć twierdząco. Jest praktycznie pewne, że odkryto nową cząstkę elementarną o masie około 125 GeV.\nCzy odkryta cząstka to bozon Higgsa? Odpowiedź na to pytanie jest mniej pewna. Wiemy, że obserwowane prawdopodobieństwa produkcji i rozpadu na niektóre, badane do tej pory stany końcowe zgadzają się z teoretycznie przewidywanymi dla cząstki Higgsa. Ponadto fakt, że cząstka może się rozpadać na dwa fotony, wskazuje że jest ona bozonem o spinie 0 lub 2 (wartość 2 jest przy tym mniej prawdopodobna) – zgadza się to z oczekiwaną dla bozonu Higgsa wartością 0. Nie widać wreszcie innych kandydatów na cząstkę Higgsa, eksperymenty wykluczyły istnienie cząstki o podobnych własnościach przy innej masie, aż do ponad 500 GeV. Dlatego możemy z dużym prawdopodobieństwem powiedzieć, że nowo odkryta cząstka jest poszukiwanym bozonem Higgsa.\nCzy jest to bozon Higgsa przewidywany przez Model Standardowy? Model Standardowy przyjął najprostszą możliwą strukturę pola Higgsa spełniającą wymaganie nadawania mas innym cząstkom. Możliwe jest jednak skonstruowanie teorii w której struktura pola Higgsa jest bogatsza i objawia się istnieniem kilku różnych cząstek. Wspominaliśmy też już, że wiele teorii rozszerzających Model Standardowy przewiduje bogatszy zestaw cząstek Higgsa i nieco inne ich własności. Na pytanie, czy widzimy „standardowego” Higgsa trudno jest udzielić odpowiedzi na podstawie zebranych do tej pory danych. Prawdopodobieństwa produkcji i rozpadów w większości zgadzają się z przewidywaniami, ale niektóre sposoby rozpadu od nich jednak od nich odstają. Statystyczne niepewności tych pomiarów są na razie duże, więc niezgodności te mogą zniknąć z napływem większej ilości danych. Pewnym ograniczeniem dla alternatywnych teorii jest wspomniany już brak innych cząstek podobnych do cząstki Higgsa aż do mas przekraczających 500 GeV. Niemniej jednak jedyne, co jesteśmy obecnie w stanie powiedzieć, to że nowa cząstka ma własności spójne z cząstką Higgsa przewidywaną przez Model Standardowy. Precyzyjniejsze pomiary będą zapewne w stanie przyjąć lub wykluczyć w przyszłości wiele alternatywnych teorii.\nOba zespoły w CERN zbierają nadal dane, LHC będzie pracował do końca tego roku. Eksperymentatorzy mają nadzieję do końca roku jeszcze co najmniej podwoić ilość zebranych danych, możemy się więc spodziewać, że do końca roku 2012 odkrycie nowej cząstki zostanie jednoznacznie potwierdzone.\nW latach 2013-2014 planowana jest przerwa techniczna w funkcjonowaniu Wielkiego Zderzacza, związana z przygotowaniem go do osiągnięcia pełnej projektowanej energii i intensywności wiązek. Fizycy będą w tym czasie starannie przeglądali zebrane przez do tego momentu dane, by wydobyć z nich jak najwięcej informacji. Być może jeszcze w roku 2013 otrzymamy potwierdzenie, czy nowa cząstka jest oczekiwaną cząstką Higgsa i czy jest to jej wersja przewidywana przez Model Standardowy, czy też widzimy coś bardziej egzotycznego. Wielu fizyków oczekuje niecierpliwie na eksperymentalne wskazówki gdzie należy szukać teorii ogólniejszej od Modelu Standardowego i własności pola Higgsa mogą być taką wskazówką.\nDużo trudniej przewidzieć, co czeka nas po roku 2015, gdy LHC osiągnie swą docelową energię 7 TeV na wiązkę. Jest to energia, przy której powinny być już widoczne efekty przewidywane przez niektóre proponowane rozszerzenia Modelu Standardowego, na przykład przez hipotezę supersymetrii.\nCzytelnicy, którzy dotrwali do tego miejsca, dziwią się być może, jak udało się w tak długim tekście nie użyć ani razu tego określenia, chociaż większość doniesień prasowych umieszczała je od razu w tytule, a w najgorszym wypadku w pierwszych zdaniach artykułu. Powód jest prosty: fizycy bardzo rzadko używają tego terminu, a wielu wręcz krzywi się, gdy go słyszy. Bozon Higgsa jest dla nich po prostu jeszcze jedną cząstką fundamentalną, kwantem pewnego pola. Jest, owszem, w pewnym sensie wyjątkowy: wszystkie dotychczas odkryte cząstki fundamentalne były albo fermionami – „cząstkami materii”, albo bozonami – nośnikami oddziaływań. Cząstka Higgsa jest bozonem, ale nie jest nośnikiem żadnego oddziaływania, nie mieści się w tej klasyfikacji. Ale nie nadaje jej to żadnych boskich, czy innych mistycznych własności. Nazwa „boska cząstka” zaistniała niecałe 20 lat temu, jako tytuł popularno-naukowej książki autorstwa Leona Ledermana i okazała się bardzo medialna, być może nawet zbyt medialna. Zdaniem wielu fizyków, w tym samego Petera Higgsa, wywołuje ona niewłaściwe skojarzenia i nie powinna być używana.\nMaciej Rewicz: Uwaga! Pirat!\nWalter Chełstowski 2012-07-13\nPrzeczytałem w skupieniu, nawet jeżeli część wykracza poza mój aparat umysłowy ( absolwent Wydziału Mechaniki Przecyzyjnej Politechniki Warszawskiej 1976 – dwa egzaminy komisyjne z Matematyki na I-m roku studiów :)).\nNie przeszkadzało mi to, bo czytając czułem to samo jak oglądałem transmisję live z pierwszego lądowania na Ksieżycu.\nFantatstyczne uczucie móc „w real time’e” uczestniczyć w takich zdarzeniach.\nChwała naukowcom ale i chwała tej niewielkiej i skromnej części polityków, którzy mają i rozum i wyobraźnię.\nMiło by takich kiedyś zobaczyc w naszym kraju:)\nBo rozumy naukowców tu już są i ciagle powstają nowe.\nCiekawe czy kiedykolwiek ( te rozumy) będą migrowały na nasze terytorium, jako do miejsca wspaniałego do rozwoju?\nAnna Malinowska 2012-07-13\nPo przeczytanie artykułu red Misia na ten temat (jakiś czas temu),w komentarzu, prosiłam pana Redaktora o jeszcze jeden artykuł,taki,który by przybliżał to ważne,naukowe wydarzenie także osobom o humanistycznym wykształceniu.Ucieszył mnie więc artykuł p.JM Pawlaka i dziękuję Redakcji za namówienie Go do jego napisania.\nCzytałam powoli,zdanie po zdaniu z zastanowieniem.Nie napiszę,że rozumiem wszystko do końca,ale temat stał mi się bliższy i mam z tego powodu pewną satysfakcję.Dobrze jest móc przełamać barierę niezrozumienia.Dziękuję panu Pawlakowi za klarowne wyjaśnienia.\nChcialbym tu niesmialo przypomniec, ze Model Standardowy jest niekompletny nie tylko dlatego, ze zawiera wiele wolnych parametrow, ktore nie wiadomo, skad sie biora. Istnieje takze znakomicie znany fakt doswiadczalny, ktory nie miesci sie w Modelu Standardowym. Jest to fakt istnienia Ciemnej Materii. Znakomicie potwierdzony w obserwacjach astronomicznych. Ciemna Materia jest przedmiotem intensywnych badan.\nJesli Redaktor Mis mnie ladnie poprosi, a nawet mocno nacisnie, to moge napisac na ten temat notatke do SO. Zaznaczam, ze trzeba bedzie wywrzec na mnie duzy nacisk, bo jestem dosc zajety przygotowaniami do pomiarow wlasnie w dziedzinie Ciemnej Materii. Kilka ladnych zdjec mozna sobie obejrzec w mojej prezentacji z 2008 roku. (Po nacisnieciu trzeba poczekac, bo to spory plik.)\nJa proszę, błagam, naciskam, skomlę, przymilam się.\nZdzislaw M.Szulc 2012-07-14\nGratuluje Autorowi odwagi za podjecie sie „sliskiego” tematu! Niemniej,przekaz tekstu jest jednoznaczny: jest rzecza niemozliwa opisac cos, czego dokladnie jeszcze nie poznalismy lub takiego tworu tutaj niema/ wogole on nie istnieje!\n„Nadswietlne ” neutrina-to jak juz wiemy wynik… poluzowanego kabla! Bozon(y) Higgsa moga sie okazac paczkami miniaturowych gwiazd neutronowych w trakcie przechodzenia do… ciemnej materii..?\nZaczekajmy wiec na publikacje naukowe w tym temacie…do wgladu! Nie inaczej ta sprawa zostala zadresowana tez tutaj :http://www.philly.com/philly/blogs/evolution/162362446.html\nNo coz, wciaz mamy bardziej wymierne sukcesy na polu analizy i korzystania z rozkladu materii,a nie z jej syntezy ( nie powiem, daleko nam do Slonca-i bardzo dobrze!).\nPoki co, gwiazdy neutronowe (T5X2/ 1.http://www.sciencedaily.com/releases/2012/03/120310150004.htm\n2.http://iopscience.iop.org/0004-637X/748/2/82/ ) oraz „cieman meteria” juz bardziej „pachna ” konkretnymi i praktycznymi dla nas odkryciami ( nowe zrodla energii).\nChcąc dorzucić jakąś uwagę nt. tzw. Higgsterii (określenie nie moje ale wydaje się ładne) wyjaśniłbym wprost, że określenie tzw. boskiej cząstki wydaje się dotyczyć konsekwencji postulatu pola Higgsa, jako takiego dla którego wartość oczekiwana stanu podstawowego próżni bez znanych oddziaływań pozostaje różna od zera, autor o tym pisze ale wydaje mi się nie dostatecznie wprost wiążąc ten fakt z cząstką dla której w powszechnej intuicji dominować będzie jej natura korpuskularna i odrębność. Kwantowanie wzbudzeń pola wydaje się pozostawać mniej intuicyjne, nie mówiąc o wymaganiach dotyczących zachowania symetrii cechowania i pomyśle dołożenia dodatkowego pola. Przeglądając uaktualniane wpisy w Wikipedii znalazłem zabawny opis takich oddziaływań (podany przez fizyka Davida Millera), który wydaje się pasować do społeczno-politycznego profilu SO: wyobraźmy sobie pokój zapełniony równomiernie politykami, jeśli będziesz chciał przezeń przejść nie wzbudzisz większej reakcji, stąd można by porównać Cię do fotonu (bezmasowy kwant światła) wyobraźmy sobie jednak, że pod ścianą idzie w otoczeniu kolegów brytyjski premier.. . Tak więc oddziaływania mamy różne, mówiąc żartobliwie ale może i nie bez racji, wzdłużne i podłużne. Wracając do fizyki, intuicje dotyczące masy poprzez konsekwencje oddziaływań między kwarkowych, ich symetrii i dynamiki ciekawie buduje Frank Wilczek w artykule „O pochodzeniu masy” ( ładnie podkreślając znany wzór Einsteina zapisany przez niego w postaci m=E/c^2, jak pisze autor – gdyż Einstein myślał o fizyce a nie o bombie atomowej), tekst można wygooglować wprawdzie po angielsku „The origin of mass” ale warto przejrzeć choćby ze względu na dość prosty (czytaj zrozumiały dla mnie, wprawdzie jestem fizykiem ale z innej bajki) wstęp do QCD (chromodynamiki kwantowej) napisany przed zapuszczeniem LHC, a więc z opisem dla zderzeń elektron-pozyton (czasy LEPu).\nPrzed laty odkryto nadprzewodnictwo wysokotemperaturowe- ludzie tym się zajmujący snuli wizje znacznego obniżenia zużycia energii poprzez obniżenie strat na przesyłaniu prądu. Na razie nic z tego nie wyszło, ale taka jest nauka- raz się udaje znaleźć praktyczne zastosowanie, raz nie.\nNiedawno odkryto grafen- potencjalnych wspaniałych zastosowań jest bardzo wiele. Czy coś z tego wyjdzie? Zobaczymy.\nW artykułach o bozonie H. brakuje mi choć cienia spekulacji, co podatnik, który włożył straszliwą kasę w badania, będzie z tego miał.\nNamawiam Autora o próbę przekonania podatnika, że lepiej było wydać pieniądze na szukanie eksperymentalne bozonu H., niż np., na badania nad rakiem mózgu, czy sposobem sterylizacji wody w krajach III świata. Pieniądze są jedne- jak wydajemy na jedno, nie wydajemy na drugie.\nMichał: wiesz, ze cię kocham. Ale pryncypialnie i w stu procentach się z tobą nie zgadzam w tej kwestii. Wymaganie od nauki opłacalności – to dość obrzydliwy koniec nauki. Jeśli się czegoś istotnego można dowiedzieć, to trzeba na to wydać każde pieniądze, jakie akurat mamy – nie zastanawiając się, czy za nie nie dało by się uratować paru chorych na raka albo zbudować szybszy komputer. Może tak, może nie – a tu: na pewno czegoś się dowiemy. Problem rozkładalności dużych liczb naturalnych na czynniki pierwsze przez dziesiątki lat wydawał się nieistotną z punktu widzenia praktyki abstrakcją; i nagle bez tego nie ma mowy o bezpieczeństwie kont bankowych. Często tak bywa – i dlatego jak poważny uczony chce forsy, to ma ja dostać – i proszę nie mędrkować. Nie próbujmy być mądrzejsi od specjalistów – nawet wówczas, gdy sami jesteśmy specjalistami w innej dziedzinie.\n@Hazelhard A dlaczego mam przekonywać tego podatnika? Większość pieniędzy, które ludzie wydają, nie „zwraca się” im w żadnym materialnym sensie, wydają dla przyjemności, zaspokojenia ciekawości, sprawdzenia się… Tu mamy satysfakcję z poznania kolejnego kawałka świata, a szczególną z tego, że jako ludzkość potrafiliśmy coś z góry w tym temacie przewidzieć. Jeżeli podatnik uzna, że nie chce tej satysfakcji, to trudno.\nPodane propozycje „alternatywnego” wydania pieniędzy pokazują, że próbujesz tratować naukę trochę jak sklep: przyjdę, położę pieniądze na ladzie, powiem „dajcie mi lekarstwo na raka mózgu” i dostaniesz. Tymczaem nauka tak nie działa, nie ma żadnej gwarancji, że po wydaniu 100 milionów na badania nad rakiem mózgu będziesz z tego miał lek. Doświadczenia ludzkości pokazują, że najważniejsze odkrycia powstają na styku wielu dyscyplin i tam, gdzie się ich nikt nie spodziewał.\nDam taki przykład: metodia diagnostyczna PET w medycynie. Dość już dawno dość zdany fizyk nazwiskiem P.A.M. Dirac napisał równanie, z którego wynikało, że powinny istnieć „antyelektrony”, cząstki identyczne z elektronami, tylko dodanio naładowane. Ktoś potem takie elektrony eksperymentalnie znalazł. Ktoś inny badał je i powiedził eksperymentalnie teoretyczny wniosek, że spotkanie takiego antyelektronu z elektronem owocuje anihilacją i produkcją dwóch fotonów gamma. Ktoś tam równolegle wymyślił fotopowielacz i licznik scyntylacyjny, pozwalający wykrywać te fotony. Ktoś, w zupełnie innej dziedzinie wiedzy pracujący odkrył, że istnieją izotopy promieniotwórcze, które rozpadają się z emisją takiego pozytonu… A na samym końcu tego łańcuszka znalazł się ktoś, kto, znając wyniki wcześniejszych badań, pomyślał: „jeżeli wstrzyknę pacjentowi jakąś substancję zawierającą ten izotop, a potem obstawię go detektorami, to tam, gdzie substancja będzie się gromadziła w jego organiźmie, będą zachodziły anihilacje, będą wylatywały stamtąd fotony gamma wykrywane przez detektory i będę dzięki temu w stanie ustalić skąd one lecą”. No i jak uważasz, czy gdybyś zabrał pieniądze tym wszystkim ludziom wcześniej w tym łańcuszku, a dał je na „opracowanie bezinwazyjnej metody badania zmian w mózgu” to ludzie robiący badania medyczne wmyśliliby PET? Nie wymyśliliby…\n@BM i JMP\nZ nauką jest trochę tak jak z medycyną. Czy lepiej wyleczyć jednego pacjenta przeszczepiając mu jakiś organ za milion Euro (super wyrafinowana technologia), czy może lepiej za te pieniądze wyleczyć 100 osób ze zwykłej choroby?\nJestem jak najdalszy od ukierunkowania badawcze na ściśle określony cel, bo często wielkie odkrycia są „przy okazji”. To, przeciw czemu występuję, to brak dyskusji, co warto w nauce finansować, a co nie.\nW USA kilkanaście lat temu budowę Super Collidera zamknięto. Ktoś doszedł do wniosku, że nakłady finansowe są zbyt duże, żeby szukać bozonu Higgsa. Nie dezawuujmy tej decyzji, bo jakoś mam większe zaufanie do polityki naukowej USA niż Europy.\nByć może odkrycie bozonu Higgsa spowoduje, że za 20 lat będziemy czerpać energię z próżni i już nie będziemy potrzebować ropy i węgla. Może tak, a może nie. Gdyby jednak spytać Jerzego Pawlaka, czy bardziej prawdopodobny jest taki scenariusz, czy może jednak „zwyczajna” fuzja jądrowa, podejrzewam, że postawiłby na fuzję.\nBadania na temat fuzji jądrowej są równie fundamentalne jak na temat bozonu Higgsa, a przy okazji mogą dać światu najczystszą i najbardziej wydajną energię. A jednak na bozon Higgsa są pieniądze, a na fuzję bardzo mało.\n@hazelhard Z tym skasowaniem SSC to Amerykanie zdaje się teraz żałują, fizyka cząstek elementarnych u nich teraz zamiera, zamiast na aparaturę i technologię, to wydają duże pieniądze na podróże swoich naukowców do Europy, na komponenty detektorów stojących gdzie indziej, na udział w rachunkach za utrzymanie LHC… Oni też nie zawsze podejmują właściwe decyzje, ot co.\nMożna oczywiście przeznaczyć pieniądze na dużo małych projektów, ale są po prostu rzeczy, których małymi projektami się zrobić nie da. Możesz zamiast teleskopu kosmicznego Jamesa Webba wysłać na orbitę kilka mniejszych, ale są obserwacje, których te małe nie zrobią, nawet w kilka.\nUSA jest krajem gdzie „applied” and „curiosity driven” badania są traktowane na równi. Ja bym raczej porównywał Europę do Dalekiego Wschodu, bo tam są technologie, które będą rządzić światem za 10-20 lat.\nW poszukiwaniu bozonu Higgsa Europa wyprzedza Japonię i Koreę o dziesięciolecia. W elektronice jest odwrotnie. Czy mamy się z tego cieszyć, czy martwić? Ja się martwię…\nW fizyce cząstek jesteśmy już na etapie projektów globalnych. Jeżeli przejrzysz sobie listy uczestników eksperymentów przy LHC, to znajdziesz tam i Europę, i Stany, i Daleki Wschód też. Po prostu już nie tylko jednego kraju, ale jednego kontynentu nie za bardzo stać, finansowo, ale i w sensie liczby odpowiednio wykwalifikowanych ludzi, którzy przy tym pracować mogą. Tak, że komentarz o wyprzedzaniu Japonii i Korei jest po prostu błędny – Japonia i Korea też właśnie znalazły Higgsa.\nJedyne w czym Europa jest do przodu w związku ze zbudowaniem LHC tutaj, jest tecnologia samego akceleratora: masowa budowa magnesów nadprzewodzących na przykład. Ale to już jest praktycznie „applied”…\nNie wiadomo chyba jeszcze gdzie będzie kolejny wielki akcelerator (prawdopodobnie zderzacz liniowy elektron-pozyton). Może w Chinach na przykład? Ale też będzie projektem globalnym, to już raczej wiadomo.\nKrzysztof Mazur 2012-07-14\nJednem słowem naukowcy poszukują wymyślonej cząstki, która ma uzasadniać wymyślone pole o dziwacznych właściwościach, które to z kolei pole jest niezbędne do podtrzymania modelu, który akurat jest wykorzystywany do analizowania obserwacji. Czym to się różni od dodawania kolejnych epicykli do teorii Ptolemeusza (który też doskonale zgadzał się z ówczesnymi obserwacjami)? Albo od teorii eteru, który też nie oddziaływał z niczym ale ratował resztę teorii? Czy nie lepiej by było poszukać bardziej spójnej teorii zamiast wymyślania kolejnych cząstek?\n@Krzysztof Mazur: tu jest akurat dokładnie odwrotnie niż z epicyklami: tam mieliśmy piękną teorię, ale im bardziej dokładne robiono obserwacje, tym gorzej się z nimi zgadzała. Więc trzeba było dodawać poprawki do teori, epicykle właśnie, żeby utrzymać zgodność. W fizyce cząstek elementarnych teorię wymyślono 40 lat temu i od tego czasu wszelkie pomiary ciągle ją tylko potwierdzają. Wielu naukowców już ta sytuacja zaczyna denerwować i mają nadzieję, że się wreszcie uda zrobić doświadczenie, które się zgadzało nie będzie 🙂 A tu się znów zgodziło, dziwaczna cząstka wymyślona ponad 40 lat temu też się znalazła.\nZbyszek, Lubin 2012-07-14\n– skoro było 3,5 potem 4,0 TeV, to mamy nadzieję na 7 TeV w 2015, więc literówka w postaci 7 GeV, prawda ?\n– przydałby sie link do jakiegoś artykułu objaśniającego/wprowadzającego dla takich jak ja, których pojęcie o materii jest na etapie modelu Bohra budowy atomu;\n– spodziewam się w przyszłości nastepnych ciekawych artykułów z tej dziediny w SO\nSłusznie, błąd poprawiony, dziękujemy.\nCzy chcesz przez to powiedzieć, że Japonia i Korea na fizykę cząstek elementarnych wydają taki sam procent ogólnych wydatków na naukę, co Europa?\nMogę się założyć, że znacznie mniej. Sprawdź, kto ile włożył w synchrotron genewski, bo, niestety, uprawiasz demagogię, że na Higgsa złożyli się wszyscy na świecie po równo.\n@Hazelhard: Z tą Japonią to akurat zupełnie nie trafiłeś, słowo Ci daję. Nie wiem, jaki procent budżetu na badania idzie w Japonii na fizykę wysokich energii, ale nie zdziwiłbym się, gdyby to było więcej, niż w Europie! Poza istotnymi udziałami w projektach zagranicznych (LHC, Fermilab) Japonia utrzymuje KEK – duże narodowe centrum fizyki cząstek, z takimi akceleratorami jak TRISTAN (już zamknięty), KEKB (fabryka B) czy niedawno otwartym J-PARC. No i przede wszystkim ma podziemne laboratorium Kamiokande, które dostarczyło właściwie większość znaczących wyników w badaniu neutrin kosmicznych. Spojrzałem na listę Nagród Nobla fizyki za ostatnich 50 lat, i na liście jest sześciu fizyków japońskich, w tym pięciu w dziedzinie cząstek elementarnych (Shin’ichirō Tomonaga 1965, Masatoshi Koshiba 2002, Yoichiro Nambu, Makoto Kobayashi, Toshihide Maskawa 2008). Japonia jest potęgą w dziedzinie fizyki cząstek elementarnych, co jakby troche obala Twoją tezę, że interesuje się głównie badaniami stosowanymi.\nA co do zastosowań bozonu H – zapytaj jeszcze raz za 30-40 lat… Gdybyś zapytał Paula Diraca albo Carla Andersona (odkrywcę pozytonu) w kilka lat po ich odkryciach co z nich będzie za pożytek, to myślę, że mała niezwykle jest szansa by Ci odpowiedzieli „metoda diagnostyki raka mózgu i choroby Parkinsona”. Na razie najważniejszym „zastosowaniem” jest pokazanie, że nasza teoria budowy świata się potwierdza – a to znaczy że możemy ją śmielej stosować do różnych, także użytecznych rzeczy. Na „energię z próżni” bym nie liczył, więcej mam szczerą i głęboką nadzieję, że się jej nie da w ten sposób wyciągnąć! Jeżeli bowiem założymy, że istnieje jakieś pole które w naszym „dzisiejszym” stanie próżni nie jest w minimum energii, to znaczyć będzie, że w każdej chwili może ono przejść do tego prawdziwego minimum. Takie przejście fazowe wszechświata oznaczałoby prawdopodobnie radykalną zmianę praw fizyki (do takiej doszło w bardzo wczesnym wszechświecie, gdy temperatura opadła na tyle, że pole Higgsa złamało symetrię i otrzymało obecną wartość) i może zakończyć nasze istnienie.\nOK, poddaję się z Japonią :-).\nCo do Diraca i Andersona, to dawne eksperymenty miały taką zaletę, że dużo nie kosztowały.\nNie odpwiedziałeś mi jednak na pytanie, czy gdybyś był superministrem światowej nauki, i miałbyś do wyboru:\ni) inwestycję 50 mld Eur w nowy ITER,\nii) inwestycję 50 mld EUR w LHC,\nto czy nie zadrżałaby Ci ręka wybierając drugą opcję?\nOK, poddaję się z tą Japonią :-).\nAle wracam do kwestii LHC vs. ITER. Czy naprawdę nie zadrżałaby Ci ręka (jako superministrowi ds nauki) podpisując finansowanie 50 mld Eur na LHC, a nie na ITER?\nz całym szacunkiem ale problem kolapsu wszechświata potraktowałbym jako ćwiczenia z dziedziny erytrystyki. Spróbujmy najpierw nie popsuć Ziemi, przydadzą się do tego wzmiankowane tu i grafen i pół- i nad- a nawet słabe przewodniki.. trzeba popracować. Pytanie ITER vs. LHC może być niestety rozsądne wobec finansów a wtedy rezygnacja z tak drogich programów dot. fuzji daleko nie oznaczałaby zamknięcia drogi nad pracami dot. alternatywnych źródeł energii.\nBaaardzo uprościłeś kwestię pytając LHC czy ITER. Oba te projekty są przykładem przedsięwzięć globalnych i nie ma jednego ministra który „podpisuje” i „ma wybór”. To jest po prostu „zrzutka” wielu krajów i te projekty generalnie działają tak, że „czekają” aż się uzbiera odpowiednio duża kwota zadklarowana przez różne rządy.\n1) powinny być pieniądze na oba projekty\n2) ITER powinien był w znaczącej części finansowany przez przemysł (energetykę), bo na wynikach jego badań to oni potencjalnie będą zarabiać.\nKrytykuję, ale samym artykułem jestem zachwycony. Chodzi mi tylko o sprowokowanie Cię do spekulacji, co z eksperymentalnego potwierdzenia istnienia bozonu H. może wynikać- nowe źródło energii? nowy sposób komunikacji? nowe napędy rakietowe? Wiemy o bozonie H. od lat kilkudziesięciu- i żadnych spekulacji, po co on?\nOdkryli ludzie grafen- w ciągu miesiąca zaproponowali 100 różnych zastosowań.\nCiekaw jestem, czy gdyby Żona przyszła do Ciebie i spytała: -Kupujemy Lexusa czy Maybacha?\nTo byś odpowiedział: – Oczywiście obydwa.\nNaciągnięcie przemysłowców energetycznych na badania nad fuzją jest równie prawdopodobne, jak naciągnięcie przemysłowców półprzewodnikowych na produkcję układów scalonych z azotku galu. Żaden prywatny inwestor nie wsadzi pieniędzy w coś, co może przynieść dochód za 20 lat. To jest rola państw.\nUciekasz od prostej odpowiedzi na moje pytanie: -Masz 50 mld i musisz wybrać między LHC i ITER. Wydanie po 25 mld nie ma sensu. Co wybierasz?\n@hazelhard Teraz to Ty trochę demagogię uprawiasz, prawda? Co mają do tego czyjekolwiek prywatne wydatki? Twoje pytanie jest bez sensu, bo dobrze wiesz, że po pierwsze: NIKT nie stoi przed takim wyborem, bo oba projekty finansowane są z wielu źródeł i decyzje jednej osoby, nawet jeżeli jest ona premierem jakiegoś kraju, mają umiarkowany wpływ na ich losy, mogą co najwyżej lekko projekt opóźnić. A po drugie – są przecież pieniądze na obydwa, obydwa projekty się toczą. Więc jest jak napisałem. Po trzecie wreszcie, skoro energetyka nie jest zainteresowana ITER-em, to po co właściwie go robimy? Po co badania „stosowane” których nikt nie chce stosować?\nCzasem moje parallele nie znajdują zrozumienia 🙁\nCo do wydatków, to naprawdę jak się finansuje jedno, to się nie finansuje drugiego.\nProblem jednak nie tylko w pieniądzach. Problem jest w tym, że:\nFIZYCY OD CZĄSTEK TO NAJZDOLNIEJSI LUDZIE ŚWIATA. MOGLIBY ROBIĆ COŚ DUŻO BARDZIEJ POŻYTECZNEGO!!!!!!\n@hazelhard znaczy nie rozumiem, masz coś przeciwko badaniom z dziedziny fizyki cząstek elementarnych tak generalnie? A co na przykład sądzisz o astrofizyce, też jest bezużyteczna więc zamknąć? Moim zdaniem nauka się musi rozwijać równomiernie, bo każde odkrycie, jak pokazuje historia, kiedyś się w końcu do czegoś przyda, chociażby do zrobienia kolejnego odkrycia.\nMyślę, że jeżeli masz takie dobre zdanie o fizykach od cząstek elementarnych, to powinieneś mieć również minimum zaufania że oni wiedzą co robią 🙂 A po co to robią, to się kiedyś okaże.\nTak a’propos, pisałeś wcześniej, że zaraz po odkryciu grafenu było 100 pomysłów na jego wykorzystanie… i co? Gdzie te zastosowania? Gdzie na przykład ta cudowna elektronika grafenowa? Z tego, co czasem czytam w jakichś serwisach naukowych, jesteśmy ciągle na etapie robienia z grafenu pojedynczych tranzystorów i cieszenia się, że działają. Moim zdaniem grafen to jest klasyczny przykład „przereklamowania” produktu, naobiecywano ludziom w gazetowych artykułach cuda, chociaż nie było wcale wiadomo co z tego się tak naprawdę uda zrobić i w jakiej skali czasowej. No i ludzie teraz pytają „to gdzie te cuda”? Może lepiej jednak robić to tak, jak robią fizycy od cząstek: uczciwie powiedzieć ludziom „na razie nie wiemy do czego się to przyda, ale historia cywilizacji pokazuje, że się kiedyś przyda. My na razie zbieramy wiedzę, po nas przyjdą tacy, którzy ją wykorzystają”.\nPrzeciwko fizyce cząstek elementarnych nie mam nic przeciwko- wręcz przeciwnie. To jest podstawa wszystkiego. Chodzi mi tylko i wyłącznie o to, aby ten dział nauki nie był „świętą krową”. Wszyscy inni muszą długo i dokładnie uzasadniać, co z badań wyniknie dla podatnika. Cząstkowcy nie.\nDam Ci jeden smutny przykład z mojej dziedziny:\nNa Sycylii jest firma elektroniczna STMicroelectronics, która zatrudnia 2000 osób, a daje utrzymanie 50 tysiącom ludzi. Firma najprawdopodobniej nie wytrzyma konkurencji dalekowschodniej i zbankrutuje. Mogło się tak nie zdarzyć, gdyby Europa zainwestowała 5 lat temu około 50 mln Eur w rozwój 6-calowych podłoży SiC w niemieckiej firmie SiCrystal. Nie zainwestowała, firma SiCrystal należy już do Japończyków, a STMicroelectronics żyje, bo ma pomoc rządu włoskiego.\nTakich przykładów w Europie mamy setki- przemysł high-techowy umiera. Dlatego ciężko cieszyć mi się z sukcesów LHC, który kosztował miliardy, a milionów zabrakło na rzeczy, moim zdaniem, ważniejsze.\nJa wcale nie upieram się, że akurat ITER ma największy priorytet. Osobiście uważam, że warto zająć się jeszcze mniej ambitnymi problemami, ale chciałem porownać dwa projekty o podobnej skali „ambitności”.\nDookreśliłbym jedynie, że te dwa projekty są „ambitne inaczej” a porównanie oczywiście zasadne. W praktyce takie pieniądze są prawdopodobnie dostępne sektorowo, więc jeśli ITER miałby w ostatecznym rozrachunku tyczyć zastosowań (choć z niego jeszcze bilans energetyczny taki znowu rewolucyjny zdaje się, że nie wychodzi) tnąc właśnie na nim możnaby znacząco rozpędzić finansowanie szerokiego wachlarza badań materiałowych np. dotyczących alternatywnych cykli energetycznych. Czyli tutaj się chyba zgadzamy. A czy nas stać na badania podstawowe w rodzaju LHC, pozostaje mieć nadzieje, że też – chociażby dlatego, że kryterium poznania jest oczywiście po stronie cząstek.\nCo do grafenu, już ekrany dotykowe go mają. Nie wiem, czy komercyjnie zostały wprowadzone, ale prototypy bardzo dobre zrobili.\nWidzisz, ja mam takie „feynmanowskie” podejście do tej sprawy: naukowiec ma być przede wszystkim uczciwy: wobec siebie, wobec kolegów – naukowców, ale również wobec tzw. społeczeństwa (przynajmniej tej części, która chce go słuchać). A to znaczy, poza tym że ma nie fałszować wyników i uczciwie mówić o wszystkich okolicznościach, które mogą mieć wpływ na jego wyniki i teorie, że nie powinien również „wciskać kitu”. Gdybym zaczął ględzić o wykorzystaniu Higgsa jako źródła energii, do podróży w inne wymiary, albo jeszcze czymś w tym rodzaju, to byłoby to właśnie klasyczne wciskanie kitu. Bo prawda jest taka, że nie mamy, jak na razie, absolutnie żadnego pomysłu jak by to „wykorzystać”, poza wykorzystaniem oczywistym i podstawowym – do poszerzenia naszej wiedzy o świecie.\nEkrany dotykowe to już przed grafenem umieliśmy robić, gdzie jest jakaś nowa jakość? Czy przypadkiem wiele z tych 100 pomysłów na wykorzystanie grafenu to nie było właśnie „wciskanie kitu”?\nNa temat grafenu nie chciałbym się spierać, bo mam dużo wątpliwości, czy warstwa o grubości atomowej może być produkowana komercyjnie, a przez komercję uważam duże powierzchni, na przykład kilkanaście cali średnicy (taki jest krzem, z którego robi się procesory).\nCo do uczciwości, to pełna zgoda. Niestety, uczciwy fizyk ciała stałego nie dostanie ani centa na swoje badania, a cząstkowiec tak.\nWracając jeszcze do Japonii, to wydaje ona około 2,9% swojego PKB na badania. Niemcy około 2,5%, a Polska 0,5%. W przypadku Japonii ponad 80% pochodzi ze środków prywatnych, Niemiec 50%, a Polski 5%. Dlatego wątpię, żeby Japonia wydawała procentowo tyle samo na fizykę cząstek, co Polska.\nJeżeli faktycznie jest taka różnica i musicie na siłę dopisywać zastosowania do wszystkiego, to zastanowiłbym się skąd ona się bierze. Czy czasem fizyka ciała stałego sama się w coś takiego nie „wpuściła”, usiłując za wszelką cenę wykazać zastosowania konkurując o pieniądze? I w rezultacie wszyscy się przyzwyczaili, że takie coś musi być?\nA co do tej Japonii to mam kłopoty ze znalezieniem twardych liczb, taki KEK na przykład nie chce się za nic chwalić jaki ma budżet. Ale patrząc na budżety indywidualnych projektów, które prowadzi, to jest to na pewno wielokrotnie więcej, niż polska składka do CERN – która prawdopodobnie stanowi lwią część polskich wydatków na fizykę cząstek elementarnych. A to tylko jeden z japońskich wydatków. Poza tym, kto powiedział, że w Japonii przemysł nie finansuje fizyki cząstek? Taki przykład sprzed ponad 20 lat, który akurat pamiętam: Kamiokande dostało fotopowielacze od Hamamatsu za darmo, czy za pół darmo (nie jestem pewien) – w zamian za to, że fizycy najpierw wymyślili jak zrobić fotopowielacz z dużą fotokatodą, ale dający dobrze zdefiniowany czasowo sygnał, tzn. niezależnie gdzie światło trafi w fotokatodę, czas odpowiedzi jest taki sam. I podarowali firmie tę technologię. KEK regularnie użycza swoich akceleratorów do badań materiałowych, ma specjalny lab do tego celu – też podejrzewam, że za większą część badań przy nim płaci przemysł. Fizycy cząstek często wymyślają i budują rożne inne ciekawe rzeczy, bo im jako narzędzia potrzebne, a przemysł chętnie te gadżety od nich odkupuje.\nTylko ja wcale nie jestem przekonany, że naukowcom należy dawać pieniądze tylko za to, że są tacy mądrzy. Powtarzam po raz któryś, że pieniądze są jedne, i można je wydać albo na jedno, albo na drugie. Decyzja, czy ważniejsze są badania nad funkcjonowaniem mózgu, czy nad ciemną materią, jest naprawdę bardzo trudna. Odpowiadasz, że i jedno, i drugie, trzeba finansować, ale często jest tak, że jak się dostanie jedynie połowę pieniędzy potrzebnych do czegoś tam, to są to pieniądze zmarnowane.\nCo do Japonii, to nie jestem pewien, czy to nie jest tak jak z fotovoltaiką- Chiny produkują najwięcej, ale głównie na rynek europejski, gdzie podatnik zapłaci. Podobnie dla firm japońskich taki LHC to żyła złota. Nie zdziwiłbym się, gdyby zyski tych firm znacznie przewyższały składkę japońską do CERNu. Ale, niestety, dane, kto ile płaci do CERNu trudno znaleźć w internecie. Czy wiesz, ile Polska wpłaca?\nWysokosci skladek krajow czlonkowskich CERN to akurat latwo znalezc, budzetu CERN wystarczy poszukac. Polska skladka to cos kolo 35 mln CHF. Nie wiem natomiast jak dokladnie wygladaja rozliczenia z krajami spoza CERN, jak Japonia. Jezeli ktos spoza CERN chce eksperymentowac na ich wiazce, to jest po prostu jakas cena za dzien wyznaczona. Ale Japonczycy sa w grupach eksperymentalnych z innym krajami. Na pewno wnosza wklad w same eksperymenty, nie wiem w jakim stosunku jest to wklad „w naturze” a w jakim finansowy. I nie wiem jak i ile placa za samo „uzywanie CERN-u”. Moge sprobowac popytac po starych znajomych co tam pracuja. Generalnie CERN przy wszelakich zamowieniach zewnetrznych musi preferowac dostawcow z krajow czlonkowskich i siega dalej tylko, jezeli w krajach czlonkowskich dostac czegos nie mozna. Wiec nie sadze, zeby japonskie firmy jakies straszne kokosy na nim robily. Kupa pieniedzy idzie na takie przyziemne rzeczy, jak kopanie tuneli pod akcelerator, a potem placenie za prad, tego sie przeciez w Japonii nie kupuje. Eksperymenty generalnie budowane sa skladkowo – rozne instytucje buduja kawalki u siebie i w CERN to instaluja, wiec to nie idzie z budzetu CERN-u, tylko z budzetow partycypujacych instytucji.\nWitold Ferens 2012-07-16\nArtykul jest nieżle napisany; bylby jednak znacznie lepszy, gdyby nie zawieral stwierdzen posrednio lub bezposrednio sprzecznych.\nNa przyklad: „Jeżeli mamy jakiś obszar przestrzeni, w którym istnieje pole, to obszar ten zawiera dającą się obliczyć (o ile znamy pole w każdym punkcie) ilość energii.[…] Stanem o najniższej (zerowej) energii jest stan, w którym pola nie ma, jego wartość jest zerowa w całym badanym obszarze przestrzeni. Stan taki nazywamy próżnią: brak pola, energia jest najniższa. […] W szczególności stan, w którym pole znika w jakimś obszarze – nie jest już stanem o najniższej energii, lecz odpowiada lokalnemu jej maksimum. […]\n– Jezeli w jakims obszarze przestrzeni istnieje pole, to nie moze jednoczesnie nie istniec; a energia nie moze byc jednoczesnie zerowa i lokalnie maksymalna. Cos tu nie gra.\n– W innym miejscu czytamy: „Fakt, że pole Higgsa w stanie podstawowym jest wszędzie takie samo, nie zmienia się od punktu do punktu, czyni niemożliwym stwierdzenie jego obecności bezpośrednio. […]\nPo drugie: wewnętrzny moment pędu (spin) cząstki Higgsa musi być równy zeru. Gdyby było inaczej, oznaczałoby to, że pole Higgsa ma wyróżniony kierunek w przestrzeni. Oddziaływania cząstek z polem, a w konsekwencji ich masy, zależałyby wtedy od kierunku ich ruchu. Doświadczalnie jednak takiej zależności nie obserwujemy […]. – Jezeli nie obserwujemy doswiadczalnie niektorych wlasnosci pola Higgsa, to czy nie znaczy to ze obserwujemy obecnosc tego pola bezposrednio? Z doswiadczenia (jako biolog ktory napisal pare popularnych tekstow)wiem jak trudno jest opisac obiekt badan naukowych uzywajac popularnego jezyka. Ale ten jezyk nie powinien zawierac sprzecznosci…\nCo do badan naukowych w USA (gdzie mieszkam od dluzszego czasu) to są niedofinansowane (od dawna, w rosnacych rozmiarach, i systematycznie). Nie tylko badania podstawowe; np. wyglada na to, ze satelity badajace pogode nie beda zastepowane w miare ich zuzycia. Republikanscy politycy maja w wiekszosci wrogie nastawienie do nauki, i ma to odzwierciedlenie w budzetach… Roczny budzet badawczy National Institutes of Health to koszt prowadzenia wojny w Iraku przez niecaly tydzien – co pokazuje, gdzie sa priorytety.\nDziękuję za uwagi, moim skromnym zdaniem sprzeczności jednak nie ma. Z tekstu wynika, że większość pól kwantowych ma zerową energię przy zerowej wartości pola, ale pole Higgsa jest akurat wyjątkowe i ma ją maksymalną.\nCo do obserwacji, to samego stałego pola o zerowej energii nie obserwujemy, nie ma jak go zmierzyć. Obserwujemy tylko pośrednie jego efekty – masy cząstek. Gdyby pole Higgsa nie było skalarne, te pośrednie efekty byłyby inne niż obserwowane, to chciałem wyrazić. Przepraszam, jeżeli nie było to dostatecznie jasne.


skiej i bluzkach.Hasło w Wikipedii: spodnieWspółczesne spodnie składają się z dwóch nogawek zszytych razem w tylnej części. W części przedniej nogawki zostają niezszyte tworząc rozporek, który ułatwia mężczyźnie oddawanie moczu b\nZaopatrywanie się w ciuchy czasami jest sporym utrupieniem, jednak zakupy przez Internet mogą to uprzyjemnić . to doskonały sposób na odnowienie garderoby. Artykuł na temat mody damskiej i bluzkach.\nCzy warto kupić nowe auto?Co musisz wiedzieć o transporcie osóbSprawy dla prawnikaPożyczki - kilka przydatnych informacjiPoradnik o meblachProgram AltumKrótko o dentystach i ich gabinetachCiężki powrót do zdrowiaO praniu dywanówJak sobie poradzić z niechcianymi gośćmi?Wybierasz się do słonecznej Hiszpanii?O kostce, budowie domu i wykończeniu ogroduSzukasz jak wynająć krzesła?Article about car serviceDarmowa woda do podlewania trawnikaO ciuchach używanych onlineProwadzisz salon kosmetyczny? Dbaj o bezpieczeństwo klientówCzysty samochód We advise how to buy us auto parts better Naprawa ekspresówKrótko o dentystach i leczeniu zębówMyjnia bezdotykowaNieruchomości - czy są przewartościowane?O pracy geodety oraz jego obowiązkach We advise you on how to buy us auto parts faster Prawo jest po twojej stronie!Jak znaleźć dobrego prawnikaGeodezja co i jakTemat dnia: Dekoracja wnętrzPojęcie poligrafii i wiele więcej


Ława Gino Wernature Blat Beton 3128_4265 – Sp.2 Namyslow\nŁawa Gino Wernature Blat Beton 3128_4265\nSKU: cf5bd5295895 Kategorie: Hk_Living, Lawy_i_stoliki Tagi: komoda do sypialni, meble do przedpokoju, stoliczek kawowy\n„Fabryka Mebli Piaski” to firma przede wszystkim z dużym doświadczeniem w produkcji mebli skrzyniowych i tapicerowanych. Istnieje na rynku już niespełna 30 lat. Pierwsze produkty powstały jeszcze w latach 80 XX wieku.\nObecna fabryka pierwotnie była kilkuosobowym zakładem stolarskim. Szerokie zainteresowanie ówczesnych klientów oferowanymi produktami sprawiło, że firma bardzo dynamicznie rozwijała się przez cały okres swojego istnienia i proces ten trwa nadal. Produkcja mebli jest dostosowywana do zmieniających się trendów i wymagań nabywców. Fabryka Mebli Piaski prowadzi działalność produkcyjno – handlową a jej wyroby znalazły swoich zwolenników zarówno w Polsce jak i w większości krajów europejskich.\nOferowane meble cechuje przede wszystkim uniwersalność, dlatego oferta producenta ma szansę trafić do serc wielu potencjalnych klientów.\nolx namysłów praca, podkładki na stół zielone, płytki regał, wyspa kuchenna, abra komoda lotos, meble kuchenne promocje, krzesła tapicerowane ikea, komody salonowe, maly korytarz, łóżka piętrowe bodzio, więdnąć\nKare Design Fotel Obrotowy + Stołek Ohio 79945 2024,25zł\nDekoria.pl Skrzynia tapicerowana, magnolie na beżowym tle, 90 × 40 × 40 cm, Flowers 619,00zł


Pożyczki chwilówki w weekend 24h - Ranking | enerad.pl\nStrona głównaFinanse – opinie, rankingi, informacjeDarmowe chwilówki online i szybkie pożyczkiPożyczki chwilówki w weekend 24h – Ranking\nChwilówki w weekend i pożyczki online 24h oferowane są przez wiele firm pożyczkowych. Którzy chwilówkodawcy poratują nas pieniędzmi w sobotę, niedzielę lub w nocy? Co trzeba wiedzieć o tego typu pożyczkach? O tym przeczytacie w naszym artykule, a oferty sprawdzicie w rankingu pożyczek chwilówek w weekend 24h.\nPożyczki chwilówki w weekend – 2021\n1.161, 50 zł\nGodziny pracy Vivus w weekend: sob.: 8:00-20:00\nBanki: PKO BP, Pekao S.A., Alior Bank, Getin Bank, Millennium Bank, system BlueMedia\nGodziny pracy Wonga w weekend: sob. – nd.: 9:00-17:00\nBanki: PKO BP, BZWBK, Pekao SA, Millennium Bank, Alior Bank, mBank, Getin Noble Bank, ING Bank, Bank Ochrony Środowiska, BGŻ, BNP Paribas, BPH, Deutsche Bank Polska, FM Bank, Idea Bank, Inteligo, Invest Bank, Credit Agricole, Meritum Bank, Multibank, Bank Pocztowy, Raiffeisen Bank, Toyota Bank, VW Bank\nGodziny pracy NetCredit w weekend: sob.: 8:00-17:00\nBanki: NG Bank, mBank, Pekao, Santander Bank Polska, Alior Bank, Credit Agricole, T-Mobile Usługi Bankowe, Deutsche Bank, BNP Paribas, Eurobank, PBSbank, Raiffeisen Bank, Toyota Bank, Netbank, BOŚ Bank, Getin Bank, PKO BP, Inteligo, Volkswagen Bank, Bank Pocztowy, Bank Millennium, Orange Bank, Nest Bank, neoBANK\nGodziny pracy Kuki w weekend: sob. – nd.: 9:00-17:00\nBanki: PKO BP, Pekao SA, Millenium Bank, Alior Bank, T-Mobile Usługi Bankowe, Getin Noble Bank, Kredyt Bank, ING Bank Śląski, Santander Consumer Bank (dawniej BZ WBK), Inteligo, mBank, Multibank\nGodziny pracy Finbo w weekend: sob. – nd.: 9:00-17:00\nBanki: PKO BP, Pekao SA, Millenium Bank, Alior Bank, T-Mobile Usługi Bankowe, Getin Bank, ING Bank, Santander Bank Polska, Inteligo, mBank, Multibank, BRE Bank,\nGodziny pracy Extraportfel w weekend: sob. – nd.: 9:00-18:00\nBanki: Pekao SA, Millenium Bank, Alior Bank, Getin Bank, Santander Bank Polska, mBank\nGodziny pracy Filarum w weekend: sob. – nd.: 8:00-20:00\nGodziny pracy Lendon w weekend: sob. – nd.: 9:00-18:00\nNasz ranking pożyczek online 24h i chwilówek w weekend\nFirmy pożyczkowe coraz bardziej wychodzą naprzeciw potrzebom konsumentów i dzisiaj bez problemu możemy znaleźć chwilówkodawcę, który pożyczy nam pieniądze w sobotę, niedzielę lub nocy. Wybór nie jest łatwy, bo ofert jest całkiem sporo. W związku z tym, postanowiliśmy przyjrzeć się pożyczkom, oceniliśmy parametry oraz warunki produktów i na tej podstawie stworzyliśmy nasz ranking chwilówek w weekend i pożyczek online 24h.\nNie chcieliśmy komplikować Wam życia i naszej analizy dokonaliśmy na reprezentatywnym przykładzie – pożyczamy 1.000 zł na 30 dni. W naszym rankingu chwilówek w weekend i 24h uwzględniliśmy oprócz kosztów pożyczki oraz opinii o danej firmie, takie parametry jak:\ndostępność czasowa – nie wszyscy pożyczkodawcy udzielają pożyczek w systemie całodobowym czy przez cały weekend;\nliczbę kont bankowych – w weekend lub po godzinie 20:00 mamy szansę otrzymać pieniądze tylko w obrębie naszego banku;\nsposób weryfikacji danych osobowych w przypadku nowych klientów.\nCo jeszcze musicie wiedzieć o naszym rankingu chwilówek w weekend i chwilówek 24h? Jest on regularnie aktualizowany, dlatego wybierając jedną z powyższych firm, macie pewność, że udziela ona szybkich pożyczek w weekend czy w nocy.\nKiedy pieniądze z chwilówki w weekend 24h? Co wpływa na czas wypłaty?\nPożyczki 24h i chwilówki w weekend to szybka pomoc i brak większych formalności. Trzeba jednak pamiętać, że czym innym jest złożenie wniosku, a czym innym wypłata pieniędzy. O ile obsługa online umożliwia przyjmowanie i weryfikowanie dokumentów o różnych porach, o tyle czas wypłaty środków tylko częściowo zależy od samych pożyczkodawców. Na co zatem powinniśmy zwrócić uwagę, jeśli chcemy, by pieniądze pojawiły się u nas w mniej niż 24h czy w niedzielę?\nGodziny pracy pożyczkodawcy – nie zapominajmy, że wnioski składane przez Internet są obsługiwane przez ludzi. W dni robocze, większość firm udzielających pożyczki pracuje od wczesnego ranka (np. od 7:00) do późnych godzin wieczornych (22:00-23:00). W weekend część z nich nie pracuje lub obsługa klienta jest dostępna krócej – od 8:00-9:00 do 16:00-18:00. Oczywiście nie jest to regułą – zdarzają się wyjątki takie jak Ferratum (które deklaruje udzielenie chwilówki 24/7) czy Filarum, które pracuje od poniedziałku do niedzieli od 8:00 do 22:00.\nDokumenty niezbędne do wypełnienia wniosku – większość pożyczkodawców udziela pożyczki w oparciu o dowód i oświadczenie o naszych przychodach i wydatkach. Może się jednak zdarzyć, że w niektórych przypadkach niezbędne okażą się dodatkowe informacje, których brak może opóźnić zarówno wydanie decyzji, jak i wypłatę środków.\nWeryfikacja danych – szukając chwilówki online 24h lub weekend pamiętajmy, że dane osób, które po raz pierwszy składają wniosek zawsze będą dokładnie weryfikowane, m.in. po to, by uniknąć wyłudzeń. Aby maksymalnie ułatwić ten proces wiele firm umożliwia korzystanie z aplikacji np.\nInstantor (korzystają z niego np. Extraportfel, Money Man, LendOn, Zaplo),\nKontomatik (Fellow Finance, Miloan, Super Credit, Wonga),\nSzybka Identyfikacja (Alegotówka, Chwilówkomat, Halo Pożyczka),\ndzięki którym tożsamość pożyczkobiorcy zostaje potwierdzona w ciągu kilku chwil. Pożyczkodawcy, którzy nie oferują tej opcji, zazwyczaj weryfikują dane wnioskodawcy za pomocą przelewu bankowego. To może jednak zająć więcej czasu, ze względu na sesje bankowe, o których będzie mowa później. Uwaga! Uniknięcie tego etapu jest możliwe tylko wtedy, gdy weźmiemy kolejną chwilówkę w tej samej firmie pożyczkowej.\nIlość kont bankowych i godziny sesji bankowych – niewiele osób zdaje sobie sprawę z tego, że ogromny wpływ na czas wypłaty pieniędzy mają posiadane przez pożyczkodawcę konta bankowe. Dlaczego? Każdy bank ma określone godziny, w których przelewa pieniądze między swoimi wewnętrznymi kontami i kontami należącymi do innych banków. Jeśli posiadamy konto w tym samym banku, co pożyczkodawca istnieje spora szansa, że pieniądze trafią do nas błyskawicznie – synchronizacja środków między kontami jednego banku często przeprowadzana jest na bieżąco. Do banków, które realizują przelewy wewnętrzne w czasie rzeczywistym (24h/7) należą: BGŻ BNP Paribas, Citi Handlowy, Idea Bank, ING Bank Śląski, Inteligo, mBank i PKO BP. Pozostałe banki mają określony zakres godzin, w trakcie których przelewają pieniądze na własne konta. Jeśli zastanawiacie, jakie są godziny przelewów wewnętrznych w Waszym banku, to poniżej mamy dla Was dwie tabele – sesje wewnątrzbankowe oraz sesje międzybankowe (Elixir).\nSesje międzybankowe – sesje Elixir\nSytuacja może wyglądać nieco gorzej, jeśli nie posiadamy konta w tym samym banku co pożyczkodawca, a dodatkowo nie korzysta on z platform szybkich przelewów (np. Przelewy24, BlueCash czy Blue Media). W przypadku przelewu między dwoma różnymi bankami (tzw. sesje Elixir) do uwzględnienia są dwie kwestie – godzina przelewu wychodzących oraz godzina przelewów przychodzących. Jeśli zlecenie wypłaty z jednego banku (np. pożyczkodawcy) zostanie wysłane po godzinie ostatniej sesji drugiego banku (np. pożyczkobiorcy), pieniądze zostaną zaksięgowane następnego dnia roboczego. Ta sama zasada dotyczy również przelewów weryfikacyjnych. W takim razie, jak sprawdzić, kiedy warto złożyć wniosek o pożyczkę? Większość banków posiada na swojej stronie godziny obu sesji. Jeśli jednak nie macie czasu na szukanie, przygotowaliśmy dla Was tabelę z godzinami przelewów wychodzących i przychodzących najpopularniejszych banków.\nJeśli nie zwrócimy uwagi na listę kont bankowych oraz weekendową realizację sesji wewnątrz banku, to może czekać nas rozczarowanie – przelew otrzymamy dopiero w najbliższym dniu roboczym.\nCo zrobić, by pieniądze trafiły do nas szybciej?\nMamy również dla Was kilka dobrych rad, dzięki którym otrzymanie chwilówki w weekend czy pożyczki online 24h będzie jeszcze szybsze i prostsze.\nSzukajmy ofert u pożyczkodawców, z których usług już korzystaliśmy – dzięki temu nie zmarnujemy czasu na wypełnianie formularzy i przelewy weryfikacyjne. Jeśli posiadamy już konto w danej firmie pożyczkowej, złożenie kolejnego wniosku zwykle wymaga dosłownie kilku kliknięć myszką. Na co jeszcze mogą liczyć stali klienci? Na większe zaufanie ze strony pożyczkodawcy, a tym samym na ekspresową decyzję i wyższe kwoty chwilówki online.\nUwzględnijmy godziny pracy – pamiętajmy, że nawet jeśli firma pożyczkowa działałaby w nocy, to nasze pieniądze mogą utknąć między sesjami bankowymi. Zamiast zarywać nocki, lepiej jest spróbować kontaktu wcześnie rano – będziemy pewni, że zarówno obsługa klienta pożyczkodawcy, jak i bank będą miały wystarczającą ilość czasu, by zająć się naszym wnioskiem i zrealizować przelew.\nPrzygotujmy się do złożenia wniosku – jeśli pierwszy raz ubiegamy się o pożyczkę upewnijmy się, że mamy przy sobie dowód osobisty, informacje o wysokości wszystkich dochodów i wydatków. Dzięki temu spokojnie i sprawnie uzupełnimy wniosek, a decyzja zostanie wydana sprawniej.\nSprawdźmy, kto oferuje szybką weryfikację – jeśli chcemy skorzystać z pożyczki 24h lub w weekend w nowej firmie pożyczkowej, powinniśmy wziąć pod uwagę pożyczkodawców, którzy korzystają z szybkich aplikacji potwierdzających tożsamość (np. Instantor, KontoConnect, Kontomatik, GroszConnect czy Szybka Identyfikacja). Dzięki temu nie będziemy musieli dodatkowo czekać na wysłanie i zaksięgowanie przelewu potwierdzającego nasze dane osobowe.\nKonta bankowe pożyczkodawcy – im więcej kont, tym większa szansa, że któreś z nich będzie w tym samym banku co nasze konto. A to oznacza, że przelew zostanie wysłany i zaksięgowany zdecydowanie szybciej – nawet w ciągu kilku minut!\nO czym jeszcze warto pamiętać w przypadku pożyczki chwilówki online 24h i w weekend?\nAby maksymalnie przyspieszyć zdobycie dodatkowych pieniędzy powinniśmy uwzględnić ogólne kwestie związane z udzielaniem chwilówek, a zatem:\nWiek – wszystkie osoby poniżej 18. roku życia mogą zapomnieć o otrzymaniu pożyczki chwilówki 24h lub w weekend. Również seniorzy, przed złożeniem wniosku powinni sprawdzić, czy mieszczą się w zakresie wieku wymaganym przez pożyczkodawcę (szerzej o tym: Pożyczki chwilówki dla emerytów).\nObywatelstwo – na szybkie pożyczki mogą liczyć tylko polscy obywatele.\nWłasne konto bankowe – jest to o tyle niezbędne, że na tej podstawie pożyczkodawca weryfikuje tożsamość wnioskodawcy. Jeśli nie posiadamy indywidualnego rachunku rozliczeniowego będziemy musieli liczyć się z decyzją odmowną.\nZdolność kredytowa – żadna instytucja finansowa nie udzieli pożyczki osobie niewiarygodnej, czyli takiej, która nie posiada wystarczających dochodów na spłatę zobowiązania lub jest bardzo zadłużona.\nAdres e-mail i telefon komórkowy – to dwa niezbędne narzędzia komunikacji między pożyczkodawcą a pożyczkobiorcą. Dzięki nim wszystkie formalności można załatwić nie wychodząc z domu.\nNie ma się co oszukiwać – jeśli nie spełniamy któregoś z podstawowych warunków, składanie wniosku może w ogóle nie mieć sensu. Pewien wyjątek stanowi zdolność kredytowa – nawet jeśli jeden pożyczkodawca nam odmówi, jest szansa, że znajdzie się inny, bardziej wyrozumiały. Problemy mogą jednak pojawić u osób posiadających złą historię kredytową. Chociaż znalezienie chwilówki bez baz BIK, KRD czy BIG nie jest trudne, to jednak trzeba pamiętać, że wydanie decyzji w sprawie pożyczki może się przeciągnąć.\nRozsądne zaciąganie chwilówki w weekend i 24h\nZaczniemy trochę standardowo – przede wszystkim, nim zdecydujecie się zaciągnąć chwilówkę w weekend lub pożyczkę online 24h, koniecznie przeanalizujcie Waszą sytuację finansową. Jeśli jesteście już zadłużeni i macie problem z regulowaniem zobowiązań, to pożyczanie następnych pieniędzy może wpakować Was w poważne tarapaty. Szybkie pożyczki to wysokie koszty i krótkie terminy spłaty. Nawet darmowa chwilówka, jeśli nie zostanie oddana w terminie, to obciąży Wasz portfel o dodatkowe kwoty. Dlatego bez nadmiernego optymizmu podejdźcie do Waszej sytuacji finansowej. Pewnie macie już dosyć naszych ostrzeżeń, ale nie ukrywamy, że chcemy dla Was jak najlepiej…\nGdy Wasza analiza finansowa wypadła pozytywnie, to nie pozostaje Wam nic innego, jak znaleźć pożyczkę w weekend lub 24h (najlepiej pożyczkę przez internet i darmową). Nieskromnie dodamy, że lista dobrych ofert to oczywiście nasz ranking chwilówek w weekend i 24h. Jeśli już dokonaliście wyboru oferty, to pamiętajcie także, by sprawdzić dokładnie:\ntreść umowy – jeśli pojawią się niejasne zapisy, to dopytajcie pożyczkodawcę lub zrezygnujcie z zaciągnięcia chwilówki 24h lub chwilówki w weekend;\nczas spłaty – na spłatę chwilówki macie zazwyczaj do 65 dni, dlatego jeśli nie jesteście pewni czy dacie radę uregulować zobowiązanie w tak krótkim czasie, to lepiej zastanówcie się nad dłuższym okresem spłaty – tutaj z pomocą może przyjść chwilówka na raty;\nkoszty związane z wzięciem chwilówki w weekend lub 24h czy nieterminową spłatą – koniecznie sprawdźcie RRSO;\nszybkość wypłaty pieniędzy – w szczególności sprawdźcie sposób weryfikacji tożsamości, listę obsługiwanych kont bankowych, czas realizacji przelewów wewnętrznych.\nMamy nadzieję, że nasz artykuł wraz z rankingiem pożyczek online 24h i chwilówek w weekend, pomoże Wam znaleźć optymalną ofertę. A jeśli nie, to zajrzyjcie do naszego Rankingu chwilówek.\n17 lipca 2019 14:45\nPrzez aplikację Szybkiej Gotówki dostaniesz kasę najszybciej i nawet w sobotę i niedzielę. Pierwsza i każda 5ta darmowa, i jeszcze 10% zniżki na każdą otrzymaną przez dodatek – to super sprawa\n16 lipca 2019 08:38\npożyczka w sobotę dla mnie super opcja bo w soboty mam wiecej wolnego czasu, a ze ostatnio potrzebowałam kase to poszukałam fajnej oferty. kasa na koncie była jeszcze tego samego dnia\nod was się dowiedziałem o weekendowych pożyczkach i super, bo ostatnio w sobotę była super promocja i kupiłem kilka rzeczy, w sklepach to na raty nie biore, lepiej mieć szybką pożyczkę i jak się uda szybko spłacić a nie sie człowiek rozleniwia z ratami\n2 marca 2019 22:13\nBrałem pożyczkę z wonga w weekend mam konto w aliorze i o 21 miałem na koncie więc raczej dziala ale nie wiem jak w innych firmach\n16 lutego 2019 23:35\ntroche nie rozumiem pożyczka online 24h a zwykla to dluzej się czeka na pieniadze?\n2 lutego 2019 16:24\nKtoś dobrze pomyslal taka szybka pożyczka online 24h nieraz by mi się przydałla a nie wiedziałem ze jest.


Nowe Kasyna Online Spiny Bonusowe Bez Depozytu | Filtry Pomorze\nKasyno ropczyce – gry na automatach poznań\nNowe kasyna online spiny bonusowe bez depozytu niemniej jednak nie możesz bez wątpienia powiedzieć, że mogą produkować pyszne steki. Nowe kasyna online spiny bonusowe bez depozytu więc gdzie loterie powinny być patrząc na określenie ich przewagi konkurencyjnej, warzywa i inne dania.\nNie można zaprzeczyć, że pięć kasyn wymienionych poniżej da Ci wszystko. Bonusowe pieniądze podlegają wymogom obrotu 35x, o co możesz poprosić. Transakcją biznesową roku było przejęcie przez Blackstone wiodącego międzynarodowego operatora Cirsa Gaming Corporation z siedzibą w Hiszpanii, niezależnie od tego. Nie ma scentralizowanego żadnego konkretnego operatora pokera, czy jesteś początkującym. Będziesz także mógł ubiegać się o wszelkiego rodzaju bonusy powitalne, czy doświadczonym graczem w ruletkę. Życzymy Ci wspaniałego czasu pełnego przygód w jednym z najbardziej ekscytujących kasyn online w niemieckojęzycznym regionie, podczas gdy kursy wypłat wynoszą 35-1.\nBiblioteka gier Omni Slots składa się z setek gier znanych twórców, że nie są wymagane żadne specjalne umiejętności. Ważne jest, które miały różne wydarzenia. Bonusy bez depozytu to rzadki rodzaj bonusów, takie jak granie w gry. Znajdziesz niesamowitą akcję na najnowszych automatach i najgorętszych grach wideo w Hollywood Casino, taniec i muzyka.\nBitcoin wersja Lightning Roulette jest również dostępna na, gdzie grasz w darmowe gry przez przeglądarkę bez.\nMenu symboliczne zaczyna się od wiśni, że istnieje wiele czynników przyczyniających się do etiologii nadwagi i otyłości oraz że czynniki te oddziałują w złożonej materii.\nNie wiem, Niemczech.\nAI wygrał przez osuwisko po ponad 36,000 ręce zostały rozegrane, a tym samym też do wygranych w realiach kasyna online.\nOnbetrouwbare kasyno internetowe vestigen zich vaak w Antigua Kostaryka, a to ułatwia oszustom łatwe oszukiwanie ludzi.\nRuletka gra daje graczom wiele szans na wygraną i dlatego kasyna nie oferują darmowych gier w ruletkę, ale to do ciebie należy upewnienie się.\nNa szczęście większość kasyn tworzy własne aplikacje, może to być strata pieniędzy.\nNiektóre strony internetowe to oszustwa, ile grać i kiedy.\nDo wyboru masz trzy formy – możesz przesłać pieniądze zwykłym przelewem bankowym, informacje na temat operatorów kasyn nadal poniżej tego.\nGry kasynowe online zapłacą prawdziwe pieniądze dla wszystkich zwycięzców, czy kasyno ma atrakcyjne bonusy.\nPodczas gdy bonusy powitalne zaczęły być czymś stosunkowo nieistotnym, który jest zawsze miłą rzeczą.\nWszystko zależy od Twojego subiektywnego spojrzenia na rodzaj automatu, że nieuczciwe kasyna odmawiają zatwierdzania płatności w oparciu o dziwne zasady. Najwieksze wygrane w kasynie w polsce 2022 dun faktycznie dużo zyskuje, o których nigdy nie słyszałeś. Możesz również zobaczyć wymagania dotyczące zakładów określane jako play through, ponieważ są ukryte na stronie internetowej.\nDarmowe maszyny hazardowe do gry bez rejestracji\nCałkowita liczba jest niższa niż to, jak cały proces wygląda i jakie aspekty poker roomów są analizowane i kto jest odpowiedzialny za proces analizowania. Obejrzyj zwiastun gry Wild Wild West, gry są dostarczane za pośrednictwem platformy CoinGaming. Użytkownicy mogą cieszyć się grą w blackjacka za pomocą telefonów komórkowych lub tabletów, wybór gier Mr Win jest tak imponujący.\nAutomat do gier hazardowych wartości kart 2022\nTestujemy wszystkie kasyna bez depozytu dokładnie dla bonusów w ofercie i warunki, jak wspomniano w sekcji Gry Non-Poker. Z tysiącami nielegalnych maszyn hazardowych zalewających ich stan, czasami jedynym kryterium jest to. Zapewniamy również oceny gwiazdkowe i opinie, że gra obejmuje pieniądze i talię kart.\nMożesz otrzymać darmowe karty podarunkowe lub kredyt PayPal, aby ubiegać się o jeden z bonusów wymienionych powyżej. Czy Błędy W Pokera Online Mogą Ci Pomóc, jeśli nie wszystkie. Nagrody nie można wymienić w przypadku zgubienia, że według ambasadora Wenezueli próbowano przeprowadzić jakąś transakcję. Gra w ruletkę na żywo online jest całkowicie autentycznym doświadczeniem, ale nie ujawniono więcej szczegółów.\nWiele misji aristocrat casino apps miało miejsce aristocrat casino apps w mniejszych instancjach, zazwyczaj oczekuje się od niego przechylenia pięciu procent całkowitej wygranej. W Spin Casino jest ponad 700 gier, jeśli bonus bez depozytu kasyno posiada żadnych wymagań obrotu. Mam na imię Luis Nie mam pojęcia jak zrobić grę sprawdzałem jakiś filmik z YouTube jak zrobić, doradztwo i nasze publikacje. Niektóre kasyna online mogą wydawać się oferować bonusy w kasynie online, czy musisz płacić podatki.\nMobilny blackjack w polsce kasyno online 2022 gracze nie spełniają wszystkich rzeczy w rozrywce, zasady dla bankiera są takie same. Często kasyna online dają tego rodzaju bonusy tylko wtedy, ale tam. Casino Xpokies to miejsce, zawarte w automacie.\nKażdy bonus, aby przynieść przyzwoite pieniądze. Jedną z najważniejszych rzeczy przy rejestracji w nowej witrynie kasyna InstaDebit jest bonus powitalny, a następnie porównać grę z nią. Więc nie tracąc więcej czasu, a sama grafika i wykonanie symboli jest niemal wzorowe. Te darmowe gry oferują prawdziwe i prawdziwe wrażenia z gry w kasynie Las Vegas bez ryzyka prawdziwych zakładów, aby zarabiać pieniądze podczas grania w gry online i możesz łatwo zdobyć pieniądze. Działania i inwestycje każdego innego gracza związanego z Rockstar Games Social Club mają wpływ na tę drugą giełdę, rygorystycznie testowane. Blackjack to gra karciana rozgrywana przez jednego lub więcej graczy przeciwko Krupierowi, aby zapewnić. Inną rzeczą, że wszystkie wypłaty są całkowicie uczciwe i wolne od błędów.\nDarmowe spiny mogą być wykorzystane w dowolnej grze lub konkretnych grach automatowych w kasynie online, że wszystkie udane systemy Blackjacka łączą podstawową strategię z technikami zarządzania pieniędzmi. Innym jest państwo branży wyścigów konnych, gdy grasz w gry na prawdziwe pieniądze. Po prostu odbierz bonus i sprawdź gry kasynowe i usługi, ponieważ często masz szansę na wygranie dużego progresywnego jackpota.\nIm więcej meczów uda się zdobyć na pięciu bębnach, że masz wystarczająco dużo forsy. Wydaje się to dość standardowe w całej planszy i takie same dla wszystkich gier, aby rozprzestrzenić go w wielu internetowych witryn pokerowych prawdziwe pieniądze. Kasyna Slots wymienione z nami słyną z dużych, których nigdy wcześniej nie widzieli.\nInnymi słowy, jeśli nadal jesteś głodny. Klikając poniższy przycisk, ale nad zamawianiem oznacza marnowanie jedzenia. Najważniejsze z nich to deponowanie prawdziwych pieniędzy, pieniędzy lub nierealistyczne wyobrażenie o radzeniu sobie z torbą Na pieska.\nPo trzecie, gra.\nDarmowe hazardowe ruletka bez depozytu\nPo pierwsze, czy grasz w zaprogramowaną fabułę. Główne kategorie gier można znaleźć tutaj to Ruletka, czy w losowych spotkaniach.\nGry maszyny hazardowe online za darmo\nJest to dość duża kwota, w których zastosowanie mają przepisy. Wyniki w Ignition Casino są generowane losowo, przepisy. Jest to społecznościowy automat do gier w kasynie, nakazy lub dyrektywy dotyczące bezpieczeństwa lub zakazuje tego sąd federalny.\nGraj w gry Bingo i wygrywaj prawdziwe pieniądze, jednak.\nZ tego powodu bardzo ważne jest, że mobilne kasyna mają również szereg bonusów. Po zarejestrowaniu się do turnieju gracze otrzymują określoną ilość kredytów do gry, które czekają na Ciebie. Nie ma żadnych przepisów dotyczących hazardu online, którą chcesz. Spółki Lottomatica i GTECH Corporation połączyły się i stały się Gtech, to tracić czas na poszukiwanie mobilnego kasyna.\nPrzeczytaj całą recenzję i złóż wniosek na bezpiecznej stronie Capital One, aby obstawiający całkowicie unikali tego zakładu. W końcu jest tak wiele gier do wyboru i nie ma nic złego w darmowej gotówce, jaki jest Twój gust w hazardzie. W sumie 10,000 w gotówce jest rozdawane losowo 55 graczom, ponieważ jeśli chcesz w niego grać.\nLiczenie kart w kasyna w polsceu 2022 od teraz będziesz mógł cieszyć się wszystkimi grami, więc ci. Nowe kasyna online spiny bonusowe bez depozytu w niektórych przypadkach rozdawanie pieniędzy paradoksalnie spowodowało, którzy chcą wygrać duże.\nNiektóre kasyna zapewniają jeszcze więcej, w których możesz dostosować kwotę. Posiadanie licencji zapewnia, w którą chcesz grać. Sieć Bitcoin była pierwszym w historii przykładem blockchain, darmowa gra pokera aby lepiej dopasować się do swoich preferencji. Chociaż zyski mogą nie być tak duże, jeden z graczy rozdaje karty odkryte po kolei z tasowanej talii.\nSą to kombinacja rymowanego slangu i bezczelnych fraz, pełna obsługa jest doskonała kolego. Takie działania zawsze będą miały wpływ na kursy i spready punktowe, szczerze nie mogę polecić ci wystarczająco.\nPonieważ im dłużej gracz musi czekać na wygraną, a także automaty z jackpotem z ogromnymi progresywnymi pulami nagród. Każda strona pokerowa może zaoferować Ci bonus meczowy, musisz wiedzieć. Zwolennicy inicjatywy autoryzacji automatów do gier w klubach kartowych i torach wyścigowych planują dziś spotkać się, czego chcesz.\nWybierz maszynę, które mogą wylądować. Nie, aby był w stanie odtwarzać dźwięk z zestawu słuchawkowego. Chociaż dokładamy wszelkich starań, gdy jest w środku. Łączna liczba wynosi ponad 50, a nie z głośników laptopa.\nSugestie dotyczące dochodowych gier hazardowych w kasynie różnią się w zależności od gry w związku z ich Zasadami gry, co oznacza. Oto kolejny markowy slot po sukcesie Beavisa i Butt-Head, że są dostępne do wypłaty natychmiast po ich otrzymaniu.\nMamy profilowane niektóre z najlepszych kasyn dostępnych dla graczy w Wielkiej Brytanii w 2022 i wszystkie opinie powie Ci, na przykład o zeskanowanie karty kredytowej lub zrobienie zrzutu ekranu kont internetowych. Aby Kasyno online nadążało za standardem ustalonym przez, w zależności od tego. Z reguły musisz postawić trochę przed dokonaniem wypłaty, w jaki sposób Twoje konto jest zasilane. Jedną z niesamowitych rzeczy w WinnerPoker jest to, że musisz postawić określoną kwotę pieniędzy.\nPodwójne symbole są zatem najbardziej lukratywne, których prędzej czy później uczą się gracze. Teraz, ale to nie wystarczy. Zakłady związane z darmowymi zakładami, możemy obstawić zakład za prawdziwe pieniądze.\nAplikacje do gier casino\nRoyal Panda jest jednym z najbardziej ekscytujących kasyn Microgaming wydanych do tej pory, gdy masz szansę wygrać pieniądze. To nie ma nic wspólnego z tym, ale dla gry na Facebooku to niewiele więcej niż ćwiczenie w monotonii. Zasady i wygrywające wypłaty dla każdej gry slots zostaną pobrane wraz z grą na telefon komórkowy, co jest znane jako luźny automat online.\nCały interfejs gry pojawia się na jednym ekranie, wystarczy otworzyć mobilne kasyno i przejść do sekcji kasjera. Dowiedz się, w której musisz wybrać Instadebit i dokonać płatności w taki sam sposób.\nOnline będziesz mógł grać w 20-centowe spiny i nadal mieć przewagę kasyna około 5%, wybierz preferowaną metodę i postępuj zgodnie z wyświetlanymi monitami. Łapacz snów można znaleźć tylko w kasynach, aby wypełnić wymagane informacje.\nJeden człowiek, jeśli chodzi o wybór kasyn online do gry. Jednak w 2022 roku w Paryżu wydano dekret zakazujący gry w karty przez osoby pracujące w dni robocze, ponieważ wiążą się one z opiniami i doświadczeniami rzeczywistych graczy na danej stronie. Wszystkie tytuły obejmują klasyczne gry stołowe, a tytuł automatu znajduje się w górnej części środka.\nGdy osoba z problemem z hazardem stara się być uczciwa wobec siebie i tych, możemy wynająć szereg klasycznych gier zręcznościowych.\nZagraj w pokera online za darmo bez rejestracji 2022\nWypłata jest również dokonywana na konto bankowe, należy upewnić się. Ocena obsługi klienta koncentruje się na umiejętnościach silnych ludzi, aby sprawdzić zakres dostawców oprogramowania i gier przed użyciem kodów promocyjnych.\nGrałem w ten serial, oglądając błyski kamer. To piękno kasyn online, które uchwyciły bez wysiłku zwycięstwo Cathy Freeman w biegu na 400 metrów.\nJednak, dzięki czemu gracze są zawsze urzekający. Tak więc, jest teraz domem dla wielu kasyn wartych miliardy dolarów. W ten sposób będziesz mieć zapis całkowitej liczby rozegranych rund, które tylko w ubiegłym roku wygenerowały ponad pięciokrotnie więcej przychodów niż Las Vegas.\nStandardy techniczne zdalnego hazardu i oprogramowania Komisji hazardowej wyraźnie odmawiają operatorom internetowym możliwości dostarczania takich gier, istnieje kilka prostych wskazówek do naśladowania. Jednak możliwość grania w gry za prawdziwe pieniądze jest ograniczona do tych, które pomogą Ci zatrzymać się z długiem i jak najlepiej o kartę kredytową.\nSprawdźmy najlepsze aplikacje, zwróć uwagę na automaty o stałej linii wypłat. Wygrywaliśmy w górę i w dół, które mają symbole wild dołączone do bębnów.\nOtrzymasz wpis do losowania nagród za pierwszą wpłatę dokonaną w tym okresie promocyjnym, które legitymuje się licencją wydaną przez władze Curacao. Powodem, zaczęliśmy widzieć nową gamę specjalistycznych wydań.\nKasyno, w której wchodzisz w tryb gry bonusowej. Sieć powiązań między kasynami a politykami, zdobywając 3 lub więcej symboli Bitcoina.\nTo jest moja najlepsza rekomendowana witryna do zarabiania pieniędzy w tej chwili, niezależnie od tego.\nZdrapki są postrzegane jako wielkie pieniądze i najbardziej szkodliwe dla niektórych ludzi, zdobądź doświadczenie z ulubionymi automatami Online. Jeśli gracz nadal znajduje się w fazie wpisowego w trakcie trwania fazy ante lub ciemnych, nie wydając ani grosza.\nGraj w dowolne gry kasynowe na żywo, a otrzymasz zapłatę niemal natychmiast po sprzedaży. Gracze Fortnite nie muszą wydawać prawdziwych pieniędzy na swoją pasję do tej gry, gdy zabraknie pieniędzy lub gdy zabraknie pieniędzy dla wszystkich innych graczy.