Szarża pod Krojantami wspomnienia uczestnika. - Page 6 - IIRP - Wojsko Polskie 1918-1939 - Forum Odkrywcy\nMam pytanie: te relacje niemieckie (bo chyba jest ich kilka wersji) i oświadczenia, to kiedy zostały złożone, tzn. jak długo po wojnie ?\nMartian - o ile przyjmiemy, że:\n1. Dywizjon 18 puł, zgodnie ze znanymi polskimi relacjami, szarżuje na nieustalony na jak na razie jednoznacznie oddział niemiecki (III bat.?),\n2. Po rozproszeniu tego oddziału, kontynuując szarżę wpada pod wściekły ogień" prowadzone z lewej flanki (np. przez A.A.20),\n3. W tym momencie ułani pojawiają się w polu widzenia posuwającej się na Krojanty 6 kompanii II batalionu i Maxa Mantheja.\n4. Ku zaskoczeniu tegoż ostatniego część szarżujących wali się z koni, reszta znika za fałdą terenową, niemieckie km-y (A.A.20?) które dotychczas tłukły po ułanach i po swoich cichną,\n5. Max Manthej i jego kameraden tryumfują - powstrzymali szaleńczą szarżę wściekłych uhlanen !!!\n... to omawiana relacja może być w pewnym stopniu wiarygodna. Oczywiście z tylko i wyłącznie z punktu widzenia jej autora, który mógł widzieć jedynie bardzo niewielki wycinek z togo, co się działo.\nO ile oczywiście nie zmyślał, co nie wiedzieć czemu niektórzy zdają się uważać za równie nieprawdopodobne, jak za pewne uznają, że polscy uczestnicy wydarzeń bajdurzą.\nWyjąłeś mi to z klawiatury;) Tak właśnie to sobie imaginuję od początku.\nNormalnie szarze sie zakrapialo ogniem kmow do ostatniej mozliwej chwili zeby przydusic ogien npla i tez mi sie wydaje ze Mastalerz wzial pluton km. Wiec 'wsciekly ogien Polakow' moze byc calkiem realny.\nI dajmy sobie spokoj z zarzucaniem swiadkom 'bajdurzenia' i 'klamania' bo troche szacunku tym ludziom tez sie nalezy. Na pewno Sucharski nie klamal gdy obliczal straty niemieckie na Westerplatte na 'do 1000 ludzi'. Taka byla jego uczciwa opinia - po prostu bledna. Jak juz pisalem prawie bez wyjatku swiadkowie mnoza straty smiertelne zadane nplowi do dzikich rozmiarow z pelnym przekonaniem ze taka jest prawda.\nWszelkie obliczenia 'na oko' powyzej 5ciu nalezy traktowac z jak najwiekszym sceptycyzmem.\nMastalerz nie miał ckmów, odesłano je grupie rotmistrza Ertmana w rejon Sternowo- Jeziorki.\nMożliwe, że bliżej nieustalona jednostka np III bat lub A.A 20' (na rozpoznawczy bardziej stawiam) czekała na podciągnięcie II bat. i na nią w pierwszej kolejności spadła szarża. A II bat jedynie z marszu odpierał" odwrót któregoś ze szwadronów. To by tłumaczyło mylne rozpoznanie ze strony ułanów gotowości bojowej niemieckiego wojska... Przypomnijmy iż padają stwierdzenie o przeciwniku odpoczywającym ze strony polskiej i marszu ubezpieczonym II batalionu ze strony niemieckiej. Dopiero wejście do akcji pojazdów opancerzonych A.A 20, które mogły być ukryte(a nawet powinny)i zbliżanie się II bat. przesądziło o załamaniu się szarży i sporych stratach wśród naszych. Może to było właśnie przyczynkiem do powstałej propagandy i pokutującego mitu o szarży na czołgi. Co do strat zadanych nieprzyjacielowi to prawdopodobnie nie dowiemy się tego dokładnie ponieważ jeśli goebels się w to zaangażował to możliwe jest manipulowanie niemieckimi stratami... a także z powodu, że ich dane są niekompletne... Z polskiej strony też nie dowiemy się z powodu tego, że ułani nie mieli ani czasu ani możliwości policzyć strat przeciwnika. Całe zdarzenie trwało ok 2 min a szaleńcze tempo szarży nie pozwalało na liczenie w czasie jej trwania i weryfikacji po fakcie...\nJednak wysnuwanie hipotez i pisanie historii na podstawie jednej tylko relacji i to takiej (która po analizie nie wytrzymuje krytyki) jak ta niemiecka wymaga naprawdę dużo dobrej woli" i samozaparcia i pachnie tworzeniem mitu w drugą stronę".\nMastalerz nie miał ckmów, odesłano je grupie rotmistrza Ertmana w rejon Sternowo- Jeziorki."\nNo niekoniecznie. Pisałem już o drużynie ckm, która była w grupie manewrowej - wg Krasuckiego.\nWg Tyma płk Masztalerz zabrał ze sobą cały pluton ckm na jukach.\nZ tym, że wg mnie nie było czasu na ustawianie ckm. Mogło by również tak, że pluton ckm osłaniał podstawę wyjściową i jego ogień został rozpoczęty równocześnie z zaobserwowaniem przez 6 kompanię 76pp szarży ułanów. Ale sama szarża rozpoczęła się wcześniej niż ustawiono ckm.\nI teraz pytanie, kto podjął decyzję o szarży rtm Świeściak, czy płk Masztalerz - wg mnie ten pierwszy.\nOdnośnie samochodów pancernych - 3 kompania 20 AA była przydzielona do wspierania 76pp, ale czy miała ona na stanie samochody pancerne ?\nWg Franciszka Szystowskiego, dowódcy 81 dpanc, samochody pancerne zauważono w Nowej Cerkwii po popołudniu 1 września.\nI jeszcze jedno: wg Izdebskiego dowodztwo 4 Armii meldowało 2 września rano, że: ...szacunkowo 20 DPZmot. straciła około 200 ludzi, w tym 30-40 poległych...\nTen Tym, którego ja czytałem, pisze że Mastalerz oddał cekaemy Ertmanowi.\nJuliusz S. Tym Kawaleria w operacji i walce, str. 529\nWygląda, że miał http://www.lexikon-der-wehrmacht.de/Gliederungen/Divisionseinheiten/IDEinheiten20-R.htm\nSt. Sławiński Od Borów Tucholskich do Kampinosu\nAutor znajdował się we dworze Jeziorki wraz z dowództwem I dywizjonu 9pal i obserwował jego ogień w kierunku Krojant gdzie znajdowały się oddziały niemieckie, dowiezione transporterami opancerzonymi, oraz kilka samochodów pancernych.\nPóźniej, jedna z baterii strzelała na wprost do niemieckich samochodów pancernych znajdujących się na północ od wsi Krojanty. Dywizjon odszedł ze stanowisk przed godziną 17.\nKoło godz. 17-17.30 autor usłyszał tętent galopujących koni (chyba raczej nie galop) i zobaczył dwie grupy konne w sile conajmniej 2 szwadronów. Jeźdźcy zniknęli za lasem pod miejscowością Kruszki. Po około 15 min. od strony Krojant usłyszał pojedyncze strały, a później silny ogień maszynowy. Po kilkunastu minutach w tamtym rejonie zapanowała złowroga cisza.\nPo ustaniu strzałów Sławiński podjechał samochodem do skrzyżowania szosy (rozumiem Chojnice - Rytel)z drogą wiodącą do wsi Krojanty. Od strony wioski pędziło w jego kierunku kilka koni bez jeźdźców, za nimi cwałowali pojedynczo lub grupkami ułani.\nReasumując: w rejonie Krojant widziano samochody pancerne (powiem więcej, że trochę dziwnie jak na wrzesień, że Polacy obserwowali samochody pancerne, a nie czołgi) i że znajdowały się one w tym rejonie jeszcze przed szarżą, więc może jednak informacja o tych zamaskowanych samochodach pancernych, z których prowadzono ogień flankowy jest jednak prawdziwa.\nJeśli chodzi o 3 kompanię 20 AA, o której pisze Tym, to coś nie tak, ponieważ 20 AA składał się z dwóch szwadronów: 1. motocyklistów i 2 samochodów pancernych. Może chodziło o 3 sekcję z 2 szwadronu lub zupełnie z innej beczki: 3 kompania 20 PzAA (przeciwpancerna)\nBadylarz- znowu dokonujesz nadinterpretacji. Nie widziano, tylko TWIERDZONO, że widziano pojazdy pancerne. I dlaczego easumując"?. To, że nasi żołnierze mówili o pojazdach opancerzonych, to akurat wiadomo od początku. Zreasumować będziecie mogli dopiero wtedy, gdy udowodnicie, że takie pojazdy rzeczywiście brały udział w potyczce pod Krojantami. W źródłach niemieckich o nich ani dudu. Widzę, że dyskusja rozwija się doskonale, ale gdzie się podział znakomity Kolega, który ją wywołał, ten, który metodą 1:1 ustalił, ze zabitych Niemców było minimum 310"? Przy czym, analizując ilość krwi na każdej szabli, zaznaczył, że każda z tych szabli mogła mieć a rozkładzie" co najmniej 2 Niemców.\nDużo wody tu się wylało, dowodzi" się tutaj, że jednak samochody pancerne mogły być" pod Krojantami (mogły być, a jakże, to oczywiste od początku, ale proszę to udowodnić), że szarża mogła dojść do linii wroga (oczywiście, że mogła, ale tak twierdzą jedynie polscy świadkowie, i to nie wszyscy!), wszakże niemieckich trupów jak nie było tak ni ma! Wszystko to, co jest tutaj dyskutowane, to oczywiście są bardzo ciekawe sprawy, ale niestety, bez znaczenia dla ustalenia niemieckich strat. Bo co ma do rzeczy to, czy były te samochody pancerne czy nie? Mogę się zgodzić, że coś do tej kwestii może wnieść rozstrzygnięcie, czy szarża przeszła przez linię wroga, czy nie. Ale niestety, według relacji niemieckich, szarża się załamała. Również wzmianka o użytych moździerzach wskazuje na to, że nasi ułani nie dotarli bezpośrednio do wroga. Z moździerza można przecież walić jedynie do celu odpowiednio ODDALONEGO. Uważam ten wątek za bezcelowy, jeżeli chcecie znaleźć niemieckie trupy, to szukacie w nieodpowiednim miejscu i tracicie czas. Proszę udać się do Freiburga i przedstawić efekty kwerendy na forum. Sam bym to uczynił, gdybym uważał to za rzecz ważną. Ale dla mnie to bez znaczenia, czy kilku Niemców zginęło pod Krojantami czy nie. Grudziądzkich ułanów uważam za bohaterów i bez tego, a czy jakiś Niemiec kopnął w kalendarz czy nie, to nieważne. Bajki o setkach trupów, a nawet dziesiątkach, z góry odrzucam. W ogóle widzę, że Koledzy są zwolennikami teorii spiskowej- Niemcy potajemnie chowali setki swoich poległych, wywozili trupy pociągami pancernymi, a w archiwach zacierali ślady- mało tego- robią to po dziś dzień! Jesteście dziecinni. Zwróćcie uwagę na to, co pisałem już w jednym z wcześniejszych postów: było akurat odwrotnie- Niemcy urządzali we Wrześniu swoim poległym wystawne pogrzeby z pełną pompą i robili mnóstwo zdjęć, które możecie sobie obejrzeć również na tym forum. Pozdrav.\nKolego, wałkujesz kolejny raz ten fragment, który już był tu omawiany, więc po raz ostatni Cię pytam, gdzie tu jest mowa o tym, która strona raniła tych żołnierzy?\nDieser überraschende und nicht für möglich gehaltene Angriff fordert auch beim Btl. seinen Tribut. Es werden verwundet: Lt. Grünewald, Adjutant b. Btl., Lt. d.Res. Page und einige Schützen der 7. Kp. die über den Verbandplatz ins Lazarett geschickt werden müssen."\nStwierdza jedynie, że atak nie obył się bez strat i w naszym batalionie". Widzisz tu gdzieś stwierdzenie, ze ułani posiekali nas szablami", albo że ieprzyjacielskie kule raniły naszych" etc.? Jest mowa jedynie o efekcie ataku, a nie o tym, czyje kule ten efekt spowodowały.\nBandolero ty chyba czytasz tylko to co sam napisałeś lub nie potrafisz zrozumieć, że ustalenie czy faktycznie celem szarży był II bat czy zgoła ktoś inny pomoże dowiedzieć się o tym czy szarża dotarła do linii wroga czy nie. Ty opierasz się na nigdzie nie potwierdzonych ale wg ciebie wiarygodnych bo niemieckich materiałach. Jeśli coś, to na któryś z for historycznych było o wiarygodności niemieckich meldunków i relacji... Jeśli jak piszesz , że to rzecz nie ważna to po kiego grzyba wcinasz się w dyskusję z monotonnym powtarzaniem o archiwach.. Zresztą już tu i ówdzie opisywanych jako nie całkiem wiarygodne. Brak argumentów w dyskusji nadrabiasz nawoływaniem innych, by udowodnili iż są nie garbaci. Przypominam ci, iż w prawie i dobrym obyczaju jest że udowadnia się samemu, że ktoś faktycznie jest garbaty. Myślę, że wzmianki o sam. pancernych (jeśli nie doczytałeś to zachęcam do ponownego prześledzenia wątku) są bardzo istotne a nadto pochodzą z kilku źródeł.\nPs Retorykę masz jak członkowie PO na komisji śledczej w sprawie jednorękich....\nBrak argumentów w dyskusji? xD He he, Kolego, podstawowym argumentem jest brak jakiegokolwiek śladu po niemieckich poległych. Ty zaś dysponujesz tak potężnym argumentem, jak domniemane istnienie tajemniczego niemieckiego oddziału". Życzę powodzenia w badaniach. Razem z Kolegą Slapkiem z pewnością osiągniecie sukces.\nWiesz, Bandolero, dziwnie się z tobą rozmawia zwłaszcza, gdy twierdzisz, że kto ma inne niż Ty zdanie jest dziecinny.\nNiemieckich trupów to poszukujesz głównie Ty, może jeszcze autor pierwszego posta w tym wątku. Większości Twoich oponentów zależy raczej na wyjaśnieniu prawdziwego przebiegu wydarzeń w rejonie Krojant. Na razie udało się wykazać, że ta niemiecka relacja, na którą się powołujesz, budzi zasadnicze wątpliwości i traktowanie jej jak prawdy objawionej" jest, żeby nie urazić, w najlepszym razie młodzieńczą nieroztropnością.\nDla mnie w tej chwili jest oczywiste to, że o wydarzeniach, które rozegrały się wieczorem 1 września 1939 roku w rejonie Krojant, ciągle nie wiemy wszystkiego, i że warto wszelkie niejasności rozwiać. Żeby to jednak zrobić należy krytycznie podejść do wszystkich przekazów - nie tylko polskich.\nI trochę spokojniej, a i uprzejmiej, oponentów traktować. Co zresztą wszystkich powinno obowiązywać...\nCzyżbyśmy już po bruderszafcie byli;) Ale niech tam. Ile razy można ci tłumaczyć , że jeśli czegoś nie widać to nie znaczy, że tego nie ma...? A odnośnie wiarygodności niemieckich danych postaram się coś dowiedzieć specjalnie dla ciebie Kolego...\nKolego, to czy dany dokument jest wiarygodny czy nie, potrafię sam ocenić, bowiem kończyłem szkoły, w których tego uczono. Nie interesuje mnie zdanie Kolegów z innych forów, być może nawet zacnych Kolegów, ale amatorów. Co innego, jeśli przytoczysz opinię jakiegoś naukowca na temat konkretnego przypadku, ale tego raczej w necie nie znajdziesz.\nBandolero, chciałem ci przypomieć parę twoich wypowiedzi:\n...nie jestem specjalistą od Września, ale według mojej wiedzy pod Krojantami nie zginął ani jeden Niemiec, było kilku rannych szkopków, wszakże nie od polskich szabel, ino od własnego ognia. Wydaje mi się, że takie właśnie są najnowsze ustalenia historyków, ale nie będę się tu wymądrzał, po prostu niedawno czytałem wywiad z historykiem, który dokładnie przebadał źródła niemieckie i wynikało z nich, że oni nie ponieśli żadnych strat.[...]"\nWłaśnie dokonałeś nadinterpretacji. Jak widać tutaj z dyskusji, różni ludzie mają pewne wątpliwości. I mam podejrzenie, że przynajmniej niektórzy z nich zajmują się zawodowo historią.\nKolego, to czy dany dokument jest wiarygodny czy nie, potrafię sam ocenić, bowiem kończyłem szkoły, w których tego uczono. Nie interesuje mnie zdanie Kolegów z innych forów, być może nawet zacnych Kolegów, ale amatorów. Co innego, jeśli przytoczysz opinię jakiegoś naukowca na temat konkretnego przypadku, ale tego raczej w necie nie znajdziesz."\nA słyszał kolega o krytyce źródła ? Wszystkie opinie są ważne, bo oświetlają źródło z róźnych stron. No, ale ja nie kończyłem takich szkół...\nPrawda, kolega sam pisał:\n..., bo jeśli ktoś kończy studia humanistyczne, to powinien (teoretycznie) napisać pracę naukową. Żeby ją napisać, to powinien wiedzieć, jak korzystać ze źródeł i jak te źródła wybierać. Na studiach istnieje przedmiot zwany metodologią i student powinien go zaliczyć.[...] "\nAle chyba zapomniał zaliczyć.\n1. Żadne źródła nie wspominają o niemieckich trupach pod Krojantami (w tym również relacja Godlewskiego);" - żadne ZNANE tobie źródła, to nie znaczy, że ich nie było.\n2. Niemieccy uczestnicy walki, a więc jedyni, którzy mogliby wiedzieć coś o niemieckich stratach, twierdzą, że było jedynie 11 rannych przewiezionych do szpitala oraz bliżej nieokreślona liczba lekko rannych, opatrzonych na miejscu i kontynuujących zadania na ten dzień razem z resztą oddziału;" - niekoniecznie jedyni, bo po pierwsze ci uczestnicy byli zbyt niskiego stopnia, żeby wiedzieć coś więcej, po drugie reprezentowali tylko część niemieckiego oddziału zaangażowanego w walce, po trzecie byli obserwatorami, a nie uczestnikami walki (podejrzewam, że żaden nawet nie wystrzelił - ale może to nadinterpretacja).\n3. Przebadane źródła niemieckie, w tym wspomnienia Guderiana oraz historia (to jednak nie materiał źródłowy, lecz opracowanie) 20 Dywizji Piechoty (D. Asmus, Die 20. Inf. Div. (mot) (spaeter 20. Pz. Gren. Div.) Chronik und Geschichte) wymieniają ogólne straty w korytarzu pomorskim w liczbie 150 zabitych i 700 rannych, w tej liczbie więc zawierają się i potencjalne ofiary spod Krojant;" - tylko Ładoś się chełpił niezliczoną ilością porąbanych Niemców, bezpośrednio po szarży podczas składania meldunku gen. Skotnickiemu nastrój był powiedzmy, minorowy, tak że generał się zastrzegł, że on rozkazu do szarży nie wydał. Ale to nie znaczy, że ułani nikogo nie zahaczyli szablą.\n4. Baza internetowa poległych w dniu 1 września 1939 nie zawiera żadnego nazwiska z Krojant;" - na dzień dzisiejszy - jutro może być inaczej.\n4. Aby cokolwiek zmienić w dotychczasowych ustaleniach, należy koniecznie przebadać archiwa XIX Korpusu (konkretnie oczywiście 76pp), czyli Kriegstagebuchy oraz Quartierberichty, gdzie znajdują się szczegółowe dane dotyczące wszelkich strat. Dopóki tego nie zrobimy, musimy zakładać, że pod Krojantami nie zginął żaden Niemiec." - równie dobrze możemy zakładać, że płk Masztalerz nie zginął w tej szarży - nie odnaleziono ciała, a niemiecka relacja mówi o majorze i dwóch rotmistrzach (Przypominam, że zginął pułkownik - trzy gwiazdki i dwie belki, rotmistrz - trzy gwiazdki i poporucznik - jedna gwiazdka). Notabene, to znowu nie bardzo dobrze świadczy o tej relacji, ponieważ nie rozpoznano dystynkcji i wygląda to tak, jakby grano w głuchy telefon" - ktoś komuś coś powiedział, a ten zapisał.\nOczywiscie bandolero, pod Krojantami nie bylo zadnego czolgu, jedynie wozy ciezarowe, sluzace do przewozu ludzi, amunicji, prowiantu etc. " A do czego strzelał i to także na wprost I/9pal ?\nNajblizsze wozy pancerne znajdowaly sie w tym czasie kolo Nowej Cerkwi i byly na wyposazeniu 20 dewizji piechoty, ktora nie brala udzialu w zdarzeniach pod Krojantami. " - Jednak 20 AA wchodził w skład tej dywizji i posiadał samochody pancerne. Szystowski widział je w Nowej Cerkwii, a stąd do Krojant będzie do 5 km.\nSa tez oswiadczenia niemieckie z 2005 roku, ktore potwierdzaja brak czolgow czy pojazdow pancernych, w momecie szarzy ulanow Pomorskich pod Krojantami. Autor ( Christon)posiada takowe oswiadczenie w swoich zbiorach." - tak, ale oni (tzn. ci co złożyli te oświadczenia) z racji niskich stopni mogli widzieć tylko wąski wycinek walki


X-LANDER X-RUN wózek spacerowy - BoboWózki\nX-LANDER X-RUN to sportowy wózek spacerowy idealny do biegania.Opływowy kształt, duże pompowane koła, regulowana rączka z ręcznym hamulcem i dzwonkiem sprawiają, iż spełni on oczekiwania rodziców chcących pokazać dziecku, że uprawianie sportów przynosi wiele radości. Jest to najnowsza kolekcja 2018, która różni się od wcześniejszych ulepszeniami. X-RUN dostępny jest w 5 wersjach kolorystycznych - kolory są bardziej uniwersalne i spokojne, a tapicerka wózka została wykonana z materiału typu melange, co nadaje wózkowi stylowego wyglądu. Wszystkie kosze niezależnie od wersji zostały wykonane w kolorze czarnym (we wcześniejszych kolekcjach korespondowały one z kolorem tapicerki), wprowadzono też dodatkowy suwak boczny do kosza aby ułatwić do niego dostęp.\nsolidny i trwały aluminiowy stelaż\nkoła wózka są pompowane i lekko pochylone, dzięki czemu bieganie z wózkiem jest łatwiejsze\nsystem amortyzacji sprawia, iż wózek poradzi sobie na trudniejszym terenie\ntaśma zabezpieczająca na nadgarstek znajduje się w regulowanej rączce wózka\nw rączce znajduje się również hamulec ręczny, który ułatwi nam hamowanie wózkiem w trakcie biegu\nw rączce wózka umieszczono także dzwonek, dzięki któremu możemy informować o swojej obecności innych\nsiedzisko wózka ma konstrukcję hamakowatą, dzięki czemu niwelowane są wstrząsy powstałe pod czas aktywności fizycznej\noparcie i podnóżek siedziska można regulować tak aby dziecko zawsze jechało wygodnie\nsiedzisko zostało wyposażone w dużą składaną budkę przeciwsłoneczną\n5-punktowe pasy bezpieczeństwa z otulinkami zwiększają komfort i bezpieczeństwo malucha w wózku\nmoskitiera znajduje się na stałe w wózku – przymocowana została do jego podnóżka\nfunkcjonalny kosz na zakupy również znajduje się w standardowym wyposażeniu wózka\nX-LANDER X-RUN to funkcjonalny wózek dziecięcy. Jeżeli potrzebujesz wózka, który pozwoli Ci na wspólne bieganie czy jeżdżenie na rolkach ten wózek sprawdzi się w 100 %. Duże pompowane koła, zostały lekko pochylone by biegało się lepiej. W rączce wózka znajduje się hamulec ręczny, dzięki czemu wózek zatrzymasz szybko w razie potrzeby. Dzwonek ostrzeże o waszej obecności innych, a taśma zabezpieczająca na nadgarstek to dodatkowe bezpieczeństwo Twojego malucha. X-LANDER X-RUN otrzymał certyfikat TÜV. Jest to doskonałe potwierdzenie wysokiej jakości wykonania z materiałów bezpiecznych dla dzieci.\nX-LANDER X-RUN - Twój wózek bez ograniczeń


Za ten koncert zapłacisz… karmą. Już dzisiaj w Ciechanowie Ciechanów | naszciechanow.pl\nGłównaKulturaZa ten koncert zapłacisz... karmą. Już dzisiaj w Ciechanowie\nZa ten koncert zapłacisz… karmą. Już dzisiaj w Ciechanowie\nJuż dziś o godzinie 19.00 w Fabryce Kultury Zgrzyt odbędzie się cykliczna impreza, której celem jest zapobieganie bezdomności wśród zwierząt.\nTo czwarta edycja akcji Hungry Dog Fest. Na scenie pojawią się: Cała Góra Barwinków oraz Raggabarabanda.\nOd pierwszej edycji wydarzenia Zgrzytowi pomagają wolontariusze ze Stowarzyszenia „Pies i Spółka”, a od dwóch lat w organizację włącza się również PUK Ciechanów – zarządca schroniska dla zwierząt w Pawłowie, które jest beneficjentem tej imprezy.\nJedynym ” biletem wstępu” na koncert jest karma dla zwierząt oraz inne potrzebne w schronisku dobra takie jak koce, smycze, obroże. Pojawią się specjalne stoiska, gdzie przedstawiciele schroniska będą mówili o procedurach adopcyjnych zwierząt, o korzyściach wynikających z adopcji. Będzie też okazja do rozmów z wolontariuszami zajmującymi się na co dzień bezdomnymi zwierzętami. Zebraną podczas koncertu karmę organizatorzy przekażą do schroniska w Pawłowie.


Jak wygląda praca korektora? | Blog o biznesie\nEdycja i korekta tekstów przeznaczonych do druku to bardzo ciekawe zadanie, mniej wymaga ona posiadania rozległej wiedzy z zakresu znajomości zasad poprawnej polszczyzny. Obecnie wysokiej jakości usługi korektorskie są powszechnie bardzo cenione, a mogą je dokonywać tylko i wyłącznie doświadczone oraz w pełni kompetentne osoby.\nObecnie istnieje duże zapotrzebowanie na doświadczonych korektorów tekstu, których to cechuje posiadanie ogromnego doświadczenia, skrupulatność oraz ogromny profesjonalizm w zakresie sprawdzania poszczególnych teksów pod względem poprawności językowej.\nKorektor tekstu to osoba, która usuwa wszystkie błędy ortograficzne, gramatyczne, interpunkcyjne, składniowe, stylistyczne, logiczne, estetyczne oraz merytoryczne zawarte w tekście. Poza tym zajmuje się on odpowiednim dostosowaniem stylistyki tekstu do typu publikacji, a więc do potrzeb odbiorców. Niezwykle odpowiedzialna jest korekta językowa tekstów naukowych, którą to powinny wykonywać tylko i wyłącznie doświadczeni oraz w pełni kompetentni korektorzy. Dzięki rzetelnej korekcie każdy tekst nabiera materii słownej i jest spójny logicznie, płynny oraz w pełni zrozumiały.\nPraca korektora to bardzo odpowiedzialne zadanie, zatem żeby ją wykonywać warto ukończyć studia wyższe o kierunku filologicznym takim jak:: filologia polska, edytorstwo czy też dziennikarstwo. Zdobycie rozległej wiedzy, a z czasem doświadczenia pozwala na wykonywanie profesjonalnej korekty tekstów o zróżnicowanym poziomie trudności.\nOsoba pracująca na stanowisku korektora musi wykazywać się ogromną skrupulatnością, rzetelnością oraz cierpliwością. Korektor każdego dnia w pracy spędza bowiem mnóstwo czasu na czytaniu poszczególnych tekstów i eliminowaniu w nich wszystkich istotnych błędów.\nProfesjonalna korekta tekstów: https://www.lubimyprzecinki.pl/\nKorektor to bardzo atrakcyjny oraz pożądany na rynku pracy zawód. Osoby posiadające odpowiednie umiejętności w tej dziedzinie bardzo często znajdują zatrudnienie w różnorodnych wydawnictwach, redakcjach oraz portalach. Ponadto wielu przedstawicieli tego zawodu decyduje się na prowadzenie własnej działalności gospodarczej lub wykonywanie pracy w charakterze freelancera, czyli wolnego zawodu.\nPrevious Post:Co to jest walne zgromadzenie akcjonariuszy?\nNext Post:Strefa bezcłowa. Co to jest?


Konwentowe know how. Czyli jak pojechać na pierwszy konwent i przeżyć, tzn. wrócić zadowolonym | a bench with books\nKonwentowe know how. Czyli jak pojechać na pierwszy konwent i przeżyć, tzn. wrócić zadowolonym\nPrzede wszystkim trzeba sobie uświadomić, że poradników takich jak ten, który właśnie czytacie jest wiele. W większości zawarte tam rady się pokrywają, także jeżeli ukończycie lekturę z pewnością pojedziecie na konwent odpowiednio przygotowani i cały pobyt uznacie za udany. Na początek należy wyjaśnić czym ten tajemniczo brzmiący konwent jest. Zakładam, że skoro czytacie ten poradnik, to już jakieś pojęcie o wydarzeniu macie. Może natomiast zdarzyć się tak, że jesteście rodzicami i Wasze dziecko oznajmiło, że jedzie na konwent. Już śpieszę z wyjaśnieniami. Konwent to spotkanie fanów szeroko pojętej kultury popularnej. Może być konwent mangi, fantastyki, LARP-owy lub mieszany czyli łączący wiele dyscyplin. Organizowany przez lokalne kluby zrzeszające takich zapaleńców. Mają miejsce najczęściej w szkołach, domach kultury, lub w halach targowych. Z reguły pierwszy konwent na jaki się trafia odbywa się w Waszym miejscu zamieszkania lub w okolicy. Jest to swojego rodzaju inicjacja. Następnie jeżeli konwent uznacie za udany i zapragniecie więcej, to udajecie się do innych miast, w których coś się odbywa.\nPoczątkujący konwentowicze, często stają przed jednym poważnym problemem. Otóż chcą jechać na konwent, ale nie ma z kim, bo np. nasi znajomi się tym nie interesują. Oczywiście zdaję sobie sprawę, ze samotna podróż pociągiem po kraju, do nieznanego miasta, może być dość trudna do przeżycia. A co dopiero jak jest się jeszcze pod opieką rodziców, którzy przecież się obawiają o nasz los. Czy jechać? Na to pytanie nie mogę udzielić jednoznacznej odpowiedzi tak lub nie. Tutaj każdy przypadek rozstrzygamy indywidualnie. Przede wszystkim nie polecam metody, którą przeczytałem kiedyś na fanpage’u jednego z największych festiwali. Czyli ściemniać rodzicom. A ściemniać można różnie. A to, że jedzie z nami pełnoletni kolega, a to że śpimy u przyjaciół a nie w sleeproomie, na który wielu rodziców z początku może nie wyrazić zgody, albo że w ogóle spędzamy noc u kolegi z osiedla, a tymczasem mkniemy pociągiem na konwent. Kłamstwo ma krótkie nogi, a nadszarpnięte zaufanie do niczego dobrego nie prowadzi. Ja pierwszy konwent poza moim miastem zaliczyłem mając lat 20, a mama i tak się denerwowała. Najlepiej szczerze rozmawiać i opowiedzieć jak to wszystko tam wygląda, a zrobię to już niebawem.\nWydaje mi się, że podstawowym pytaniem jakie zadać mogą sobie rodzice lub osoby, które dopiero zaczynają przygodę z konwentami jest kogo można tam spotkać? Najprościej odpowiedzieć ludzi, których łączy wiele wspólnych pasji. Możemy natomiast wyszczególnić takie persony jak:\nOrganizatorzy – czyli sprawcy całego zamieszania. Robią konwent na zasadzie od fanów dla fanów. Na konwencie zazwyczaj biegają po terenie i coś załatwiają. Dbają o to, żeby wszyscy się bezpiecznie i komfortowo bawili, zbierają laury albo też ciężkie baty, jak coś nie wyjdzie.\nGżdacze/helperzy, pomagierzy – to wolontariusze, którzy zwolnieni najczęściej z opłaty, pomagają organizatorom. Mają różne funkcje. Mogą pilnować sal i sprzętu, mogą sprzedawać wejściówki, sprawdzać identyfikatory, sprzątać toalety (tak, to też robią) generalnie ludzie od wszystkiego.\nPatrol konwentowy – najprościej powiedzieć konwentowa ochrona. To również osoby, które dbają o przestrzeganie regulaminu i zapobiegają różnym incydentom. Do patrolu należą osoby stanowcze, zazwyczaj zwracają uwagę, jeśli ktoś przegina, mogą wezwać nawet policję.\nCosplayerzy – to osoby, które pewnie jako pierwsze rzucą się w oczy. Mogą mieć fantastyczne stroje i niespotykane rekwizyty. Wcielają się w postaci znane z mang, filmów, gier, niektórzy przygotowują własne projekty kostiumów. W większości pozują do zdjęć, warto jednak zapytać o zgodę.\nGoście specjalni – to najczęściej pisarze, rysownicy, różnego rodzaju artyści, ale też i bardziej rozpoznawalni członkowie fandomu. Biorą udział w panelach dyskusyjnych, podpisują książki, itp.\nWystawcy – to osoby, które sprzedają różnego rodzaju dobra. Mogą to być książki popularnych wydawnictw, gry, gadżety, często także rękodzieło. Mają swoje stoliki i naprawdę trudno jest czegoś nie zakupić.\nI pośród tych wszystkich osób, znajdują się konwentowicze. To oni decydują o powodzeniu konwentu. Bo czy np. panel dyskusyjny może się odbyć, jeżeli nikt na niego nie przyjdzie?\nAle skoro już jesteśmy przy panelach, to należy opowiedzieć trochę o atrakcjach jakie możemy spotkać.\nPanele dyskusyjne lub prelekcje – tutaj sprawa wygląda tak, że ktoś prowadzi coś w rodzaju wykładu dotyczącego wybranej przez siebie tematyki. Prelegentami mogą być goście np. pisarze, rysownicy lub inni zaproszeni, ale także konwentowicze. Co trzeba zrobić, żeby panel poprowadzić? Wystarczy się zgłosić odpowiednio wcześniej przez formularz na stronie konwentu i zostać przyjętym. Wtedy otrzymuje się status „Twórcy programu”. No i wypada też się trochę znać, na tym o czym chce się mówić.\nKonkursy – jak się nietrudno domyślić, tutaj można coś wygrać. A konkursy są naprawdę różne i to jak będzie wyglądał zależy tylko od twórców i uczestników.\nKonkurs Cosplay – dla wielu, to wisienka na torcie jeśli chodzi o konwent. Chociaż zdarzają się konwenty, na których wcale nie występuje. Ot zależy od tematyki. Ale do rzeczy. Tutaj na scenie prezentują się cosplayerzy. Ich występy i przygotowane przez nich stroje są oceniane przez jury i najlepsze prezentacje otrzymują atrakcyjne nagrody.\nRPG – „żeby wyruszyć w drogę, trzeba zebrać drużynę” tak głosił Piotr Fronczewski jako lektor w jednym z klasyków gatunku gier komputerowych. Ale tutaj komputery nie są potrzebne. Wystarczy MG czyli mistrz gry i kilku graczy, przestrzeń przy stoliku, kości i kartki papieru. MG tworzy fabułę, a gracze dokonują wyborów i w ten sposób na opowieść wpływają. Reasumując siedzi się przy stole i gra.\nLARP-y to takie RPG jak wyżej opisane, tylko bardziej „na żywo”. Dla postronnego odbiorcy może wyglądać trochę jak teatr. Tutaj też istnieje fabuła, każdy z uczestników otrzymuje rolę i jakieś informacje dotyczące gry. Pomiędzy graczami zachodzą interakcje. Się chodzi, rozmawia, walczy, spiskuje, itp. LARP-owcy się zazwyczaj zamykają na kilka godzin w Sali i generalnie ich nie ma, są zanurzenie w grze.\nWarsztaty – tutaj można coś sobie stworzyć, można nauczyć się kaligrafii, pisania po japońsku, szycia i wielu innych form rękodzieła.\nGeneralnie to co opisano wyżej to przegląd programu, jaki możemy spotkać na większości konwentów. Wiadomo, zawsze może trafić do niego jakiś inny punkt programu, a innego może zabraknąć.\nW tym wpisie spróbowałem pokrótce opowiedzieć czym konwent jest i co na nim można znaleźć oraz kogo spotkać. W następnej części poradnika, będziemy przygotowywać się – czyli co zabrać, aby przetrwać i nie wrócić wkurzonym do domu przed czasem. Macie jakieś pytania, a może chcielibyście żebym rozwiał wątpliwości rozwinął jakiś temat? Komentarze zostają do Waszej dyspozycji, a póki co pozdrawiam\nPoprzedni post: Lily Brooks – Dalton: Dzień dobry, północy\nNastępny post: Góry po krakowsku: Spotkanie z Adamem Bieleckim [27 sierpnia 2017]\nKonwentów parę za sobą mam i z większości z nich wróciłam z nieco lżejszym portfelem i nieco cięższą od wspomnień głową:)\nŚwietny wstęp dla początkujących, czekam na dalszą część opowieści okołokonwentowych:)


Czy w jego cudownych ramionach poczujesz się naprawdę bezpieczna? Ludzie myślą, że znają Camille Logan: to słynna top modelka i rozpieszczona córeczka bogatego tatusia. Ale Camille jest zdecydowana żyć na własnych zasadach. Popełniała błędy, ale z uporem szła naprzód, wyrwała się z nałogu i wróciła na szczyt. Teraz, kiedy z takim trudem wywalczyła sobie niezależność i szczęście, jej życiu grozi niebezpieczeństwo - przez interesy jej bezwzględnego ojca.


Chmury: Różnice pomiędzy wersjami – Oficjalna Minecraft Wiki Polska\nChmury: Różnice pomiędzy wersjami\nWersja z 19:49, 5 wrz 2020 (edytuj)\nAktualna wersja na dzień 17:44, 19 wrz 2020 (edytuj) (anuluj edycję)\nInfernalvolcano (dyskusja | edycje)\n* Na podstawie położenia chmur da się obliczyć współrzędną Z. Zostało to wykorzystane podczas poszukiwania ziarna świata z ikony pack.png.\n* Chmury od wersji 1.7 są szerokie tylko na 0,1 bloku.\n* Gdy postać jest ponad, lub pod chmurami, to bloki, które je zasłaniają, są słabiej widoczne. Jednak, gdy jesteśmy wewnątrz chmury, wszystkie bloki, które są w jej środku są widoczne, a poza nią nie są.\nAktualna wersja na dzień 17:44, 19 wrz 2020\nChmury – obiekty, które unoszą się w powietrzu, powoli wędrując w kierunku zachodnim. Widoczne są zarówno w dzień jak i w nocy. Gracz nie może prowadzić interakcji z chmurami w jakikolwiek sposób, ponieważ nie są one blokami ani przedmiotami. Występują w grze już od jednej z wersji Classic.\nGdy w opcjach, ustawienia graficzne są przełączone na ozdobne ("Fancy"), chmury są trójwymiarowe. W trybie działania szybkim ("Fast"), są one płaskie.\nChmury widziane z ponad ich poziomu\nNa podstawie położenia chmur da się obliczyć współrzędną Z. Zostało to wykorzystane podczas poszukiwania ziarna świata z ikony pack.png.\nChmury od wersji 1.7 są szerokie tylko na 0,1 bloku.\nGdy postać jest ponad, lub pod chmurami, to bloki, które je zasłaniają, są słabiej widoczne. Jednak, gdy jesteśmy wewnątrz chmury, wszystkie bloki, które są w jej środku są widoczne, a poza nią nie są.\nChmury nie są widoczne, gdy patrzymy na nie przez szkło, bądź liście i uderzamy w ten blok.\nChmury można usunąć za pomocą jakiegokolwiek programu, który obsługuje edytowanie plików .PNG. Wystarczy, że usuniemy całą teksturę, która w nim jest i nadpiszemy ten plik.\nChmury nie występują w Netherze.\nChmury można wyłączyć w opcjach.\nChmury poruszają się zawsze w kierunku zachodnim.\nDodano chmury wędrujące na północ między 108 a 112 kratką\nDodano ustawienia graficzne Fast/Fancy, wpływające na dwu- lub trójwymiarowość chmur. Chmury Fancy mają inną teksturę\nChmury Fancy nie mają już odrębnej tekstury\nChmury wyniesiono na warstwę 128\nChmury poruszają się na zachód\nChmury można wyłączyć w menu\nMożna budować do kratki 256, co pozwala graczom budować wysoko ponad chmurami\nKształty w wersjach Fast/Fancy można ustawiać w tym samym polu, co ich obecność w ogóle, zamiast odrębnego pola dla ustawień grafiki Fast/Fancy\nDodano chmury. Można je zobaczyć wyłącznie na opcji Fancy, gdzie są nieprzezroczyste i dwuwymiarowe, podobnie jak te w werji Fast na Java Edition\nChmury włącza się z pomocą opcji Beatuful Skies\nZmieniono barwę chmur na ciemniejszą, by przypominały te z Java Edition\nChmury zawsze są trójwymiarowe, mogą być nieprzezroczyste lub przezroczyste (Fast/Fancy)\nZmieniono zanikanie chmur oraz ich wygląd\nNowe oświetlenie chmur, bardziej pasujące do otoczenia\nLepszy efekt mgły nałożonej na chmury, lepiej dopasowanej do barwy nieba\nChmury i ziemia mają czerwonawy odcień podczas wschodu słońca\nChmury wyniesione są ponad bloki, stąd nie są już w stanie przez nie przenikać. Ich ruch odbywa się równolegle do biegu czasu w grze.\nTę stronę ostatnio edytowano 19 wrz 2020, 17:44.


4 Sty 2018 Aby obniżyć cholesterol należy zmienić dietę - przede wszystkim nie tylko obniża cholesterol, lecz także oczyszcza wątrobę z toksyn, .Zwłaszcza rozpuszczalny, zwany inaczej pektyną hamuje wchłanianie cholesterolu pokarmowego z jelita, co prowadzi do zwiększenia produkcji tego związku w wątrobie, a w konsekwencji do obniżenia stężenia cholesterolu we krwi. Nasza dieta powinna dostarczać 30–40 g błonnika dziennie.Podstawą leczenia hipercholesterolemii, czyli podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi, jest odpowiednia dieta. W pierwszej fazie choroby zaleca się wyłącznie stosowanie diety antycholesterolowej. Za pomocą odpowiedniego sposobu żywienia, można znacznie obniżyć poziom trójglicerydów we krwi, już po trzech miesiącach.Dieta może skutecznie obniżyć wysoki cholesterol LDL, a przy tym wpłynąć nie tylko właściwe leczenie, ale również odpowiedni styl życia i specjalna dieta.\n27 Mar 2017 Kilka zmian w diecie i cholesterol będzie niższy. zasięgnięcie porady dietetyka, a jeśli nie przyniesie to zmian, trzeba wprowadzić leczenie.Dobrze skomponowana dieta odgrywa bardzo ważną rolę w zwalczaniu tzw. złego cholesterolu, który odpowiada za wiele groźnych chorób układu krążenia. Sprawdź co obniża cholesterol we krwi i jakich produktów nie może zabraknąć w diecie antycholesterolowej.Jeśli poziom Twojego cholesterolu odbiega od normy, warto, jak najszybciej zmienić swoje nawyki i zadbać o zdrowie. Pamiętaj, że o wiele zdrowszym i prostszym rozwiązaniem jest odpowiednia dieta i tryb życia – nie zawsze najlepszym pomysłem jest sięganie po leki z apteki. Poznaj 8 skutecznych metod na obniżenie cholesterolu.Zasady diety antycholesterolowej. Jak zbić cholesterol? To pytanie, które zadaje sobie wiele osób zmagających się z problemem podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi. W zasadzie jedyną i najlepszą formą leczenia jest zastosowanie diety na wysoki cholesterol. Zmiana żywienia może w dość krótkim czasie znacząco obniżyć poziom.\nObniża poziom cholesterolu i cukru we krwi oraz nieznacznie zmniejsza jej krzepliwość. Dla obniżenia cholesterolu spożywaj w codziennej diecie łącznie około 1/2 małej łyżeczki cynamonu, dodając go do kawy, jabłek przyrządzonych na ciepło, porannej owsianki. Wprowadź do codziennej diety fasolę, cieciorkę, groch, soczewicę.Jak obniżyć poziom złego cholesterolu przy pomocy diety i bez stosowania leków? W tym przypadku jest ona ważnym elementem niefarmakologicznego leczenia zaburzeń lipidowych. Jej regularne stosowanie pozwoli na uniknięcie stosowania leków lub zmniejszenie ich dawek. Błonnik w diecie obniża poziom złego cholesterolu.Podstawą dobrej diety jest ograniczenie tłuszczów zwierzęcych, bo to głównie one powodują podniesienie poziomu cholesterolu we krwi. Zamiast tłustego mięsa i wędlin wybieraj produkty drobiowe bez skórki. Unikaj smalcu, masła, śmietany, pełnotłustego mleka i jego przetworów. Masło wcale nie jest zdrowe.Do swojej diety włącz duże ilości warzyw, owoców, produkty zbożowe, soki owocowe, pij duże ilości wody niegazowanej. Bardzo dobrze byłoby włączyć do swojej diety duże ilości ryb, ponieważ zawierają one duże ilości kwasu omega-3, który dąży do obniżenia poziomu cholesterolu. 2. Zwiększ swoją aktywność fizyczną.\nPodwyższony poziom cholesterolu, określany fachowo jako hipercholesterolemia, to obecnie jedno z najczęściej występujących zaburzeń metabolicznych. Problemy z poziomem cholesterolu zwiększają ryzyko chorób układu sercowo – naczyniowego, w tym zawału serca i udaru mózgu. A prawda jest taka, że zazwyczaj.Wskazówki dietetyczne, czyli jak obniżyć cholesterol za pomocą diety. Organizm (wszystkie komórki jądrzaste, w tym: wątroba 60-70%, jelita 15%, skóra 5%) produkuje zmienne ilości cholesterolu, między 700mg a 3g, najczęściej około 1000mg na dzień (cholesterol endogenny).W ''Tylko Zdrowie'' czytaj: Cholesterol - jak poprawić wyniki badań Co najmniej 16 mln Polaków ma podwyższony cholesterol, ale ponad 60 proc. o tym nie wie. A nawet jeśli wiemy, to często.Wysoki poziom cholesterolu we krwi jest uważany za główny czynnik ryzyka chorób serca i udaru mózgu. Oficjalne metody leczenia tej dolegliwości, to obniżenie poziomu cholesterolu LDL (zły cholesterol) i podniesienie poziomu cholesterolu HDL (dobry cholesterol) oraz zmiana stylu życia.\nUznawany jest jako naturalny antybiotyk, dlatego stosowany jest w przeziębieniu, zarówno leczniczo, jak i profilaktycznie. Obniża także poziom cholesterolu, wystarczy jeść dwa ząbki dziennie. Jabłka działają w naszym organizmie niczym szczotka. Wymiatają szkodliwe substancje, m.in. cholesterol. To głównie zasługa błonnika.14 Kwi 2014 CHOLESTEROL - dieta obniża jego poziom · ĆWICZENIA na Podwyższony poziom cholesterolu - leczenie przez jedzenie. Gdy poziom .Według założeń tej diety, spożywanie 3-4 razy w tygodniu ryby, zapewnia odpowiednią podaż dobroczynnych dla serca kwasów omega-3 Zdrowa dietę należy uzupełniać w pełnoziarniste produkty zbożowe i minimum 400 g warzyw, które dostarczają błonnika pokarmowego, również istotnego w utrzymywaniu prawidłowego poziomu cholesterolu.29 Maj 2018 Dieta antycholesterolowa ma za zadanie obniżyć wysoki poziom Przełom w leczeniu miażdżycy: odkryto lek rozpuszczający cholesterol .\nPrzykładem Diet Study\nTags: najlepszy i najszybszy sposób na utratę wagi masażu, Na blogu odchudzanie 21st Century Jak schudnąć Kovalkov AB, Jak schudnąć c sody Tsvetkova Larisa odchudzanie, bemplatno pobrać książkę na utratę wagi strategię wygrania na wadze


Absyntowa Wróżka: Ci zwariowani mnisi i ich latające maszyny. Franz Ignatz Jäschke, "latający mnich" z Czerwonego Klasztoru.\nNiedaleko wyniosłych Trzech Koron, nad zimnym Dunajcem leży Červený Kláštor. W tej niedużej mieścinie słowackiej między Pieninami i Magurą Spiską rolę głównej atrakcji turystycznej odgrywa dawny klasztor kartuzów i kamedułów. Już samemu jego powstaniu towarzyszy opowieść o śmierci i pokucie, o której za chwilę Wam opowiem, ale największa z okolicznych legend związana jest z pewnym człowiekiem, który przybył tu około 1756 roku, przybrawszy imię zakonne Cyprian.\nkadr z filmu Legenda o Lietajúcom Cypriánovi w reżyserii Mariany Čengel-Solčanskiej (Magic Seven Slovakia)\nWedług jednej z krążących po Pieninach historii brat Cyprian skonstruował mechanizm do latania, dzięki któremu sfrunął z wierzchołka Trzech Koron na dziedziniec klasztoru. Miał za to zostać srogo ukarany, a jego wynalazek publicznie spalony. Dziś postaramy się przyjrzeć legendzie i zbadać ją tak, jak utalentowany mnich badał okoliczną przyrodę. Po części systematycznie i poważnie, po części poetycko i raczej mniej poważnie.\nTrzy Korony widoczne od strony Czerwonego Klasztoru\nNiektóre z wersji legendy o latającym mnichu mówią o locie aż nad Morskie Oko (stąd tatrzański Mnich, brat Cyprian miał być zamieniony w kamień za sprzeciwianie się woli boskiej, bo ludzie z natury nie latają). Jak było, czy też raczej jak nie było, nie dowiemy się na pewno nigdy. Sprawę zaistnienia takich wydarzeń, jak niesamowity lot ze szczytów gór, rozstrzygają braki w historycznych źródłach, ale już z tym, że ktoś mógł, konstruując swoje wynalazki, wyprzedzać swoją epokę, można sobie podyskutować bez konkretnych danych. Opowieść, oczywiście, trafiła również do literatury i kina. Z rzeczy świeżych: w 2008 roku nakręcono film oparty na legendzie o bracie Cyprianie (Legenda o Lietajúcom Cypriánovi w reżyserii Mariany Čengel-Solčanskiej), w którym silnie obecny jest wątek winy, kary i odkupienia. O ile sam film nie jest szczególnie udany (polecam jednak, bo jest po prostu ładny), o tyle to moralizujące podłoże opowieści jest bardzo ciekawe, bo musicie wiedzieć, że samo istnienie klasztor zawdzięcza właśnie zbrodni i karze.\nW odosobnieniu, czyli historia na marginesie\nWęgierski magnat, Kokosz Berzewicz/Brezowicz, syn Rikolfa, ufundował klasztor w 1319 roku. Istnieją dokumenty sądowe z Lewoczy potwierdzające, że zrobił to w ramach pokuty. Razem ze swoimi towarzyszami dopuścił się zabójstwa innego możnego, Chyderyka Fridricha z Gyorgów. W ramach kary Kokosz miał założyć 6 klasztorów i zamówić w nich 4000 mszy za duszę zamordowanego. Na klasztor przeznaczono popłuże ze wsi Lechnica, stąd przez długi czas klasztor nazywany był Klasztorem Lechnickim. Wspierali go władcy polscy i krakowscy mieszczanie. Na samym początku mieszkali w nim kartuzi. Z czasem przyjęła się nazwa Czerwony Klasztor ze względu na ceglane ościeżnice i żebrowania sklepień w tym kolorze.\nwidok na Czerwony Klasztor ze szczytu Trzech Koron\nTryb życia zakonników, o którym możemy się dowiedzieć, zwiedzając klasztor, był bardzo ascetyczny. Izolowali się od świata zewnętrznego, aby skupić na przeżyciu kontemplacyjnym, pościli (trzy razy w tygodniu o chlebie i wodzie) i milczeli (nazywano ich nawet niemymi mnichami). Zakonnicy ponadto przestrzegali w większości wegetariańskiej diety (ryby z Dunajca, na połów których otrzymali specjalne pozwolenie, podawano jedynie najciężej fizycznie pracującym oraz chorym). Nawet jajka i ser traktowane były jako szczególny posiłek, podawany przy takich okazjach jak wybór przeora. Ze wspólnej jadalni korzystano jedynie w niedzielę i święta, a zazwyczaj posiłki przygotowywano samodzielnie w celach. Co ciekawe, jedyną osobą, która była zwolniona z reguły milczenia był właśnie kucharz, który również pilnował klasztoru i pełnił funkcję łącznika ze światem zewnętrznym. Zgiełk świata nie docierał do Czerwonego Klasztoru, ulokowanego w malowniczym zakątku gór, w miejscu cichym i spokojnym. W uporządkowanym, małym świecie klasztoru każdy miał swoje miejsce. Bracia (fratres), mnisi bez święceń, zajmowali się dbaniem o sprawy gospodarcze zgromadzenia i przeznaczono dla nich część zabudowań, gdzie mogli żyć bardziej gromadnie. Ojcowie (patres), którzy mieli święcenia kapłańskie, zamieszkiwali wydzieloną część klasztoru, gdzie mieli osobne cele sprzyjające pustelniczemu stylowi życia. Dzień miał ściśle wyregulowane pory przeznaczone na modlitwę, kontemplację, odpoczynek i pracę intelektualną. Ta ostatnia miała bardzo duże znaczenie dla mnichów ze święceniami. Ojcowie nie mogli pracować jako kaznodzieje, więc Słowo Boże musieli głosić w inny sposób. Ich praca skupiła się więc na księgach, które przepisywali. "Pokarmem duszy" dla zakonników były jednak nie tylko pisma "nabożne". Pamiętajmy, że w średniowieczu oraz w czasach już nowożytnych to właśnie klasztory były często ośrodkami kulturalnymi, gdzie przechowywano i pielęgnowano ówczesną wiedzę. I tu przechodzimy do sedna, bo poza fascynującą dziedziną alchemii i astrologii, którymi zajmowali się zakonnicy (tak, wiem, że wiele osób dziwi fakt, że w Kościele zajmowano się takimi, dziś uchodzącymi za zagrożenia duchowe dla katolicyzmu, rzeczami), czasami mieli oni do czynienia z tym, co dziś nazywamy nauką. To właśnie na tej podstawie wysnuto podejrzenia, że legenda o latającym bracie Cyprianie może mieć w sobie ziarenko prawdy i wykorzystano to chociażby we wspomnianym przeze mnie filmie.\nFilm ukazuje również kontrast, jaki rysował się pomiędzy ukrytą w górach, zakonną sielanką, a światem zewnętrznym. Gdy rzeczywistość poza klasztorem wkraczała na jego dziedziniec, robiła to z wielkim hukiem. Realia historyczne nieraz dały boleśnie o sobie znać temu zaciszu. Już pod koniec średniowiecza, w latach 30. XVI wieku klasztor został spustoszony podczas wojen husyckich. Dopiero po trzydziestu latach chaosu, podczas których niedaleko klasztoru miał warownię jeden z husyckich przywódców, odbudowano klasztor. Ponowny upadek miał miejsce, gdy pojawiły się w Europie wpływy reformacji, a w Królestwie Węgier wewnętrzne niepokoje. Klasztor musiał wyprzedać niedawno zdobyte zaplecze gospodarcze. W 1545 roku padł ofiarą napaści załogi z zamku w Niedzicy. Mnisi zaczęli opuszczać klasztor, a około dwadzieścia lat później rozwiązano zakon kartuzów na tym terenie. Już w 1569 roku klasztor przeszedł w świeckie ręce. W roku 1625 właścicielem stał się Paweł Rakoczy, następnie klasztor sprzedano arcybiskupowi Nitry, Matiaszowskiemu (Ladislav Mattyasovszki z Merkušovĕc) i tak odzyskał go Kościół. Planowano ponowne osadzenie tu kartuzów, ale ostatecznie klasztor oddano do użytku zakonowi kamedułów. Kongregacja kamedulska Monte Corona, dzięki której klasztor znów w posiadanie wzięła społeczność kierująca się surowymi, pustelniczymi regułami życia, zadbała o przebudowę zabudowań w stylu barokowym, które możemy podziwiać do dziś. Odnowiono wejście do klasztoru i kościół, do którego dobudowano wieżę, stworzono zewnętrzny dziedziniec gospodarczy, gdzie znajdowała się gospoda dla pątników, stajnie, studnia, wozownia, słodownia, a dziś można posiedzieć sobie z niezłym słowackim piwem. Mnisi zajmowali się nie tylko księgami, ale również rolnictwem i zielarstwem (leczeniem chorych, uprawą ziół i sporządzaniem leków). W wyniku historycznych przetasowań już w 1860 roku klasztor był zupełnie zrujnowany, ale dorobek kulturalny mieszkających tu kamedułów się zachował. W latach 1745- 1772 działało tu Professorium, teologiczna uczelnia dla kamedułów. Prowadził tu swoje badania Romuald Hadbavny, który był archiwistą i bibliotekarzem. Zajmował się on religioznawstwem i językoznawstwem , a współcześnie uważany jest za autora pierwszego przekładu Pisma Świętego na język słowacki. Oczywiście, najsławniejszym uczonym mnichem jest brat Cyprian, który rzekomo stworzył latającą maszynę.\nZe Śląska w Pieniny, czyli szalony mnich\nCo o nim wiemy? Frater Cyprianus urodził się 28 lipca 1724 roku w Polkowicach na Śląsku (jest to data zapisana przy chrzcie). Zmarł najprawdopodobniej w Czerwonym Klasztorze w 1775 roku. Według metryki chrztu jego świeckie nazwisko brzmi Jäschke, chociaż do niedawna używano przekręconego Jaisge/Jajge. Dopiero w latach 80. XX wieku doktor botaniki Zofia Radwańska-Paryska odnalazła w Archiwum Archidiecezjalnym Wrocławia dokumenty świadczące o tym, że brat Cyprian był synem mieszczanina, mistrza krawieckiego Josefa Jäschkego. Zanim przybył do klasztoru odbył już studia medyczne i trafił do klasztoru właśnie jako medyk. Zakonnikiem został w 1753 roku, składając śluby w kamedulskim klasztorze Zaborie při Nitře. Już wtedy uważany był za osobę wybitnie wykształconą i utalentowaną - uczył się we Wrocławiu, Brnie, Częstochowie i we Włoszech. Znał języki polski, słowacki, niemiecki i łacinę. Trzy lata po ślubach zakonnych przeniesiono go do Czerwonego Klasztoru. Jako mnich spełniał różne posługi dla klasztoru, był pielęgniarzem, kucharzem, cyrulikiem. Malował i wyrabiał zwierciadła. Leczył współbraci oraz okolicznych mieszkańców. Przede wszystkim jednak był aptekarzem i botanikiem i tej ostatniej dziedzinie zawdzięcza sławę, która nie ma nic wspólnego z legendami. Na lata jego przebywania w klasztorze datuje się istnienie apteki, która zyskała rozgłos na całych Węgrzech. Była to jedna z najstarszych aptek w Europie Środkowej. Brat Cyprian zajmował się prawdopodobnie alchemią, jak pamiętamy w Czerwonym Klasztorze istniała taka tradycja. Najwybitniejszym jego, potwierdzonym źródłami, dziełem jest zielnik z 1766 roku (obecnie do obejrzenia w Muzeum Nauk Przyrodniczych Słowackiego Muzeum Narodowego w Bratysławie). Skatalogował w nim 283 rośliny z Pienin i Tatr oraz te sprowadzone z innych obszarów. Praca botaniczna wiązała się z licznymi wędrówkami po górach. Brat Cyprian poznał wschodnie Tatry Wysokie, Tatry Bielańskie oraz Pieniny i okolice.\nO tym jakie poglądy miał Cyprian, a nawet jaki był, możemy się dowiedzieć właśnie z jego zielnika. Na samym początku pisze on o swoim podejściu do medycyny i przyznaje, że nie jest fanem współczesnej mu nauki lekarskiej, wykładanej zgodnie z obowiązującymi w Kościele przekonaniami. Na kartach zielnika znajdziemy ślady zainteresowań alchemicznych Cypriana (w XVIII wieku nadal interesowano się alchemią, jako poprzedniczką chemii, ale przypisywano jej też znaczenie głębszej wiedzy o wszechrzeczy, co przejęły teorie związane z alchemią już w późniejszych okresach). Do właściwego zielnika dołączył Cyprian uwagi medyczne związane z lekarską i apteczną praktyką. W ramach ciekawostki warto wspomnieć, że przedstawił też ironicznie życie klasztoru, na przykład, pisał o jedzeniu nieświeżych ryb, malowaniu nóżek gęsiom i kaczkom, żeby mogły posłużyć za dziczyznę w piątek, bo dziczyzna była uznawana za postny posiłek. Nie wstydził się również przyznać do typowych dla epoki przesądów: wiary w to, że wodę do lekarstw należy pobierać pod prąd rzeki, a określone zioła mają wyjątkową moc. Zwłaszcza przy zapiskach dotyczących roślin widać, jak łączono wtedy wiedzę zielarską z praktykami magicznymi. Musimy pamiętać o tym, że w czasach nowożytnych nawet próby racjonalnej/przednaukowej systematyzacji roślin leczniczych były oparte na tym, co dziś antropologowie nazywają myśleniem magicznym. Popularna teoria sygnatur Paracelsusa mówi o leczeniu w oparciu o tajemnicze powinowactwo między roślinami i organami/schorzeniami (rośliny czerwone związane z krwią itd.).\nA jak to było z tym lataniem? Sprawa nie jest prosta, bo braki w dokumentach związanych z tą historią nie ułatwiają wyobrażenia sobie, co właściwie miało stać za legendą, jaki rodzaj wiedzy, wynalazek. Według opowieści, w której to ludzie, a nie Bóg, karzą mnicha za niecne latanie, jego wyczyn został uznany za diabelską sztuczkę. Skonstruowany przez niego aparat został publicznie spalony, a sam mnich zabrany siłą z górskiego rejonu na niziny. To miałoby tłumaczyć dlaczego nie zachowały się wzmianki o locie w zapiskach Cypriana i klasztoru. Problem w tym, że ta akurat część legendy brzmi bardzo mało wiarygodnie. Znając zamiłowanie mnichów do nauki, raczej nie weźmiemy poważnie takiego zabobonnego strachu przez konstruowaniem wehikułu latającego. W historii kultury europejskiej nie istnieje również tradycja szczególnego lęku przed takimi machinami w porównaniu z innymi nie do końca zrozumiałymi praktykami. Jeśli lotnicy kończyli źle, to zazwyczaj powodem był wypadek. Za diabelskie, kończące się nawet i stosem, działania uchodziły raczej zainteresowania z obszaru wiedzy medycznej. Nawet za niewinne ziołolecznictwo można było zostać uznanym za przyjaciela diabła. Cyprian zajmował się tymi rzeczami i za nie nikt go o powiązania z diabłem nie posądzał. Ponadto jesteśmy już w XVIII wieku, a głowy Kościoła zazwyczaj są wykształcone, światowe i nawet chętnie łożą na różne pomysłowe wynalazki. Najbardziej fascynująca jest nie tyle sama legenda, bo przecież o takie cudowne opowieści nietrudno, co to, że brzmi ona jednak na tyle prawdopodobnie, żeby prowokować współcześnie do zastanowienia nad możliwością zbudowania machiny przez Cypriana. Fragmentu o mnichu zamienionym w skałę możemy wysłuchać z przyjemnością przy grzańcu i ognisku, będzie to bajanie. Ta część jednak, w której mowa o konstrukcji wehikułu do latania wygląda, jakby wymyślił ją Dan Brown. Współcześnie jesteśmy skłonni do tego, żeby przypisywać różnym postaciom historycznym wiedzę wyprzedzającą swoją epokę. Sądzi się, że nie znamy do końca losów różnych wynalazków czy idei, które krążyły po Europie. Trudno sobie wyobrazić, żeby niewykształcona ludność, przed upowszechnieniem się awiacji, miała sama wpaść na pomysł z latającą machiną i snuć sobie na ten temat opowieści. Skąd u zwykłego ludu, często nawet niepiśmiennego, pomysł, że mnich miałby wymyślić latający wehikuł? Jest prawdopodobne, że od samego mnicha.\nPo pierwsze i najważniejsze, trzeba założyć, że podstawą dla legendy mogła być charyzmatyczna osobowość Cypriana, jego "renesansowy" umysł, bez względu na to czy latał czy nie. Nazywano go według tradycji Tausendkünstlerem, znawcą tysiąca sztuk. Wiemy już, że zajmował się z powodzeniem licznymi dziedzinami. Według legendy w ramach swoich studiów przyrodoznawczych, mając szczególnie na uwadze wiedzę medyczną, Cyprian troszczył się o ranne ptaki. Mając okazję do obserwacji, zajmował się budową ptasich skrzydeł. W wypadku umysłu skłonnego do skupienia i naukowej wytrwałości, a sukces apteki Cypriana i jego zielnik świadczą o zdolnościach w tym kierunku, nie trzeba czekać długo na wybuch fascynacji w tak dogodnych warunkach. Jak wiemy, możliwość lotu interesowała ludzi od bardzo dawna. O ile w skonstruowanie machiny, która rzeczywiście poleciała, można wątpić, to realne zainteresowanie tematem jest jak najbardziej możliwe. Jego badania mogły się wydawać tajemnicze i nieprzeciętne nawet dla współbraci, co dopiero dla niewykształconych ludzi, a jednocześnie jakieś podstawy tych badań, zainteresowanie możliwością budowy machiny mogły wypłynąć poza mury klasztoru. W ten sposób można wyjaśnić jak okoliczna ludność utkała legendę o latającym mnichu. Może nawet robił on jakieś nieudane próby i może jego przełożeni wyrazili swoją niechęć, może przerażał swoim entuzjazmem okolicznych mieszkańców? Tyle w zupełności wystarczy do powołania cudownej opowieści do życia.\nszkic Leonarda dotyczący lotu ptaków\nSen o lataniu, czyli samoloty staropolskie\nW filmie z 2008 roku pewne znaczenie (znacznie mniejsze niż sugeruje to polski tytuł: Latający mnich i tajemnica da Vinci) przypisano manuskryptom Leonarda. Jak wiemy, słynny renesansowy artysta był też inżynierem i wynalazcą (smutna dla historyka sztuki prawda jest taka, że Leonardo stworzył więcej projektów technicznych niż prac ściśle artystycznych). Na punkcie latania miał przez jakiś czas prawdziwego fioła. Stworzył działający spadochron i niedziałający helikopter oraz szkice przedstawiające lotnie i skrzydła machiny wzorowane na budowie skrzydeł nietoperza. Swoje pomysły czerpał z obserwacji przyrody, podobnie jak Cyprian, musiał obserwować ptaki czy owady i analizować ich zdolność lotu. Doszedł do wniosku, że stworzenia latające latają dzięki prawom matematycznym, a więc nie istnieje naturalna przeszkoda dla ludzi, wystarczy wykonać odpowiednie obliczenia. Pragnął skonstruować wehikuł z mechanicznymi skrzydłami. Szczególnie fascynowała go budowa skrzydeł nie ptaka, ale nietoperza, a konkretnie funkcja błony. Wykonywał modele z papieru i z wosku, a w końcu postanowił zrobić test swojej maszyny latającej. Wypadł on prawdopodobnie niepomyślnie. Historia jest o tyle ciekawa, że mowa w niej o uczniu Leonarda, o którym się nie pamięta i z chęcią przyłożę się do przywrócenia tej pamięci, bo przepłacił on tę próbę śmiercią. Testy Leonarda poprzedzał inny wypadek z lataniem, który zakończył się "jedynie" połamaniem nóg. W tych czasach żył Giarolamo Cardano, dzięki dziełu którego, De suptilitate, wiemy, że wtedy to dokonano jedynie dwóch prób lotu człowieka (zastosowania w praktyce znanej ówcześnie teorii). Obu nieudanych. W roku 1503 krążyły po Peruggi opowieści o eksperymencie Giovanniego Battisty Dantiego, który miał uświetnić ślub Bartolomea da Alviano. Uczony próbował wykonać lot ze szczytu wieży katedralnej Santa Maria della Virgine za pomocą wielkich skrzydeł. Cała przygoda zakończyła się upadkiem na nawę boczną, co uratowało mu życie. Da Vinci wyciągnął z tej cudzej próby wnioski teoretyczne i zabrał się za budowę maszyny. Wybrał też miejsce eksperymentu, stoki Monte Cecerre w pobliżu Fiesole. Dziś nie wiemy, czy ten test odbył się rzeczywiście, ale istnieje opowieść o tym, że na podobną próbę odważył się uczeń Leonarda, Tomasso Massini de Peretola. Włoski historyk Nardini twierdzi, że po skoku konstruktor-pilot przez chwilę faktycznie leciał, potem jednak się rozbił. Wydaje się nieco wątpliwe, żeby mnich Cyprian był lepszym wynalazcą niż Leonardo, ale spokojnie można dać mu szansę jako poszukiwaczowi, skoro wiele osób próbowało tego przed nim i po nim.\nWynalazek, który przypisuje się bratowi Cyprianowi, mógłby bardziej przypominać lotnię niż maszynę z mechanicznymi skrzydłami. Jak już napisałam, Leonardo zaprojektował udany spadochron, którego skuteczność przetestował skoczek Adrian Nicholas w 2000 roku. Równie pomyślną próbę przeprowadzono z użyciem projektu lotni z lat 1478-80 (próba lotu wykonana przez Judy Leden).\nprojekty mechanicznych skrzydeł Leonarda\nProjekt Leonarda zakładał, że skrzydła będą rozpięte na siatkowym szkielecie, a ogon będzie rozpościerał się wachlarzowato jak u ptaków. Lotnia miała również mechanizm sterowniczy. Leonardo, tworząc swoje projekty techniczne często, jak inni wynalazcy epoki (Leonardo wcale nie był znów takim wyjątkiem, o czym powszechnie raczej się nie mówi), sięgał często po opisy machin wykonywanych w starożytności. Sprawa lotu człowieka była na przestrzeni wieków poruszana wielokrotnie. W czasach bliższych Leonardowi, w XIII wieku Bacon donosił o wynalazkach służących do latania. Zagadnieniem zajmowali się XV i XVI-wieczni inżynierowie włoscy. Sam Leonardo, pomimo niepowodzeń w budowie machiny, nigdy nie zrezygnował ze studiów na ten temat. Badał lot ptaków, zastanawiały go takie kwestie, jak równowaga w locie, własności powietrza, opór. Praca nad stworzeniem aparatu do latania trwała w następnych stuleciach i chociaż dziś mówi się przede wszystkim o pierwszym locie balonem, trzeba pamiętać, że zdarzały się już mniej i bardziej udane pomysły.\nW siedemnastowiecznej Polsce pojawił się pewien Italczyk. Italczyk wykształcony w Padwie i Wenecji, zajmujący się matematyką, fizyką, architekturą i mapami. Tytus Liwiusz Boratyni (Burattini) podróżując po Europie trafił do Krakowa, gdzie bawił się optyką. Ze sprzętu, który powstawał pod okiem uczonego korzystał Jan Heweliusz, a nazwisko Italczyka znano też na dworze. Wkrótce Boratyni został nadwornym architektem Władysława IV, zajmował się badaniem plam na Wenus i budową pomp wykorzystujących energię wiatru. To jednak zainteresowanie awiacją dziś nas najbardziej fascynuje w tej nietuzinkowej biografii. Boratyni był raczej człowiekiem czynu niż szkiców, czemu dał wyraz również w tym zagadnieniu. Pierwsze próby z aparatami do latania (zbudowanie skrzydła dla człowieka) zakończyły się dla Buratyniego klęską, ale postanowił zbudować maszynę napędzaną siłą mięśni. Już Leonardo próbował stworzyć maszynę, która będzie naśladowała lot ptaków dzięki ruchomym, mechanicznym skrzydłom. Ornitopter Leonarda pozostał jednak z sferze marzeń. Boratyni zaprojektował podobne urządzenie, co pozwoliło mu na sformułowanie wniosków w dziele II volare non e imposible come fin hora universalmente e stato creduto (Latanie nie jest niemożliwe, tak jak to dotychczas powszechnie sądzono). Uznał w nim, między innymi, że możliwe jest latanie za pomocą gazu lżejszego od powietrza. Zdecydował jednak, że to konstrukcja skrzydłowca będzie najbardziej praktyczna, więc w traktacie znalazła się również koncepcja ornitoptera dla dwóch osób, który miał wygląd smoka. Maszynę zaprojektowano tak, aby nie tylko latała, ale również lądowała zarówno na lądzie, jak i wodzie. Miała cztery skrzydła nośne i dwa zapewniające napęd, połączone synchronizującym mechanizmem. Energię potrzebną do lotu miała wytworzyć siła ludzkich mięśni (stąd dwóch pasażerów, którzy mieli pracować na zmianę). Przewidziano wykonanie kadłuba z drewna, fiszbin i płótna oraz wyrzutnię spadochronu. Oczywiście, na stworzenie maszyny potrzebne były fundusze. Wynalazca wykonał więc funkcjonalny model o długości 1,5 metra. W 1648 roku, wedle relacji, dokonano na warszawskich błoniach prezentacji przed królem. W roli pilota, a w zasadzie raczej pasażera wystąpił, zapewne przerażony, kot. Druga prezentacja zakończyła się porażką, bo zawiódł oparty na sprężynach mechanizm napędowy (sprężyny połączone ze skrzydłami za pomocą systemu kół i dźwigni). O losie kota nic mi nie wiadomo. Już wcześniej podobną maszynę zaprezentowali Francuzi (d'Esson z Reims) i nawet pojawiły się wątpliwości dotyczące oryginalności pomysłu Boratyniego (po przesłaniu części kolejnego, rozkładalnego modelu do Francji, wątpliwości rozstrzygnięto na korzyść Boratyniego). Oczywiście, wkrótce w Polsce pojawiły się inne problemy niż latające maszyny i ekscentryczny pomysł Boratyniego nie zdobył fundatora, a on sam nawet zaangażował się finansowo w prowadzone działania wojenne. Maszyna latająca Boratyniego wspominana jest przez Christiaana Huygensa, Marina Mersenne'a, Gillesa Robervala, Theodore'a Haaka, Johanna Joachima Bechera (najwięcej wzmianek o maszynie Boratyniego znajduje się właśnie w pracy Bechera z 1682 roku.), więc była znana w świecie nauki. Wzbudziła w Europie duże zainteresowanie i zainspirowała nawet Cyrana de Bergeraca (żyjącego naprawdę poetę, a nie postać z komedii Rostanda). Maszyna Boratyniego nie sprawdziłaby się w rzeczywistym locie z człowiekiem na pokładzie z powodu przeszkód technicznych i aerodynamicznych, chociaż relacje Bergeraca i Bechera mówią co innego. Możliwa była jednak budowa latającego modelu i same badania nad lotem. Patrząc na to szerokie tło, nie wydaje się wcale niczym nieprawdopodobnym możliwość badania też przez mnicha z Czerwonego Klasztoru w XVIII wieku zagadnienia latających aparatów i mechanicznych skrzydeł. Nie mamy pojęcia jakie właściwie były okoliczności jego śmierci, chociaż zazwyczaj podaje się jako miejsce Czerwony Klasztor (co jest niezgodne z tezą o wygnaniu mnicha, w której jest mowa nawet o lochu na Węgrzech). Obok legendy o tym, że zginął z rąk Świętej Inkwizycji, hipoteza, że miał miejsce jakiś lotniczy wypadek z jego udziałem wcale nie brzmi mniej prawdopodobnie.\nU źródeł fantazji, czyli nawet nie potrzebujemy skrzydeł\nWiemy już, że brat Cyprian mógł pracować nad zagadnieniem maszyny latającej, ba, jest prawdopodobne, że robił w tym zakresie jakieś eksperymenty. Powstaje jednak pytanie czy legenda powstała w czasach, gdy faktycznie wiedza o maszynach latających musiała być wśród ludu zapośredniczona jakoś przez badania mnicha czy legenda jest tylko produktem turystycznym. Sprawa doskonale znana antropologom. W XIX/XX wieku lud wiejski, podobnie jak tzw. (wtedy) ludy prymitywne, czasami nabierał zbieraczy folkloru. Powiedzmy sobie szczerze, nie jest łatwo skłonić człowieka do tego, żeby zdradził swoje prawdziwe wierzenia, zwłaszcza, jeśli pyta je o nie obcy i jeśli tego obcego uważa on za uprzywilejowanego, wobec którego czuje się gorszy. Społeczności badane przez antropologów, odwiedzane przez turystów często też tworzą zestaw zachowań, elementów wyglądu, prezentowanych opowieści, które "sprzedaje się" badaczom i gościom z zewnątrz. W wypadku mnicha Cypriana mamy jednak do czynienia z realną legendą, która powstała w krótkim czasie po jego śmierci, a nie jedynie dobrze sprzedającą się, awanturniczą opowiastką.\nPo pierwsze, sam motyw latania w cudownych opowieściach jest na tym terenie dobrze zakorzeniony. Mieszkańcy Spisza znają opowieści o Gasparku, handlarzu win z Lubowli, który latał na swoim siwku. Po drugie, znamy konkretne daty i nazwiska osób odpowiedzialnych za życie tej legendy. W tekście pochodzącym z 1760 roku mowa jest o tym, że uczony ze słowackiej Řimávskej Soboty znajdował się na rynku w Spiškej Bĕlej, gdzie arcybiskup Nitry, Ladislav Mattyasovszki z Merkušovĕc kazał spalić "diabelski wóz". W tym fragmencie tekstu wspomina się też o autorze aparatu do latania, bracie Cyprianie z Lechnickiego Klasztoru, o tym, że wcześniej nazywano go Vogelbergiem i wywieziono go w miejsce, gdzie nie będzie widział gór, które go sprowokowały do takich pomysłów. Zapiski mówią więc o ukaraniu mnicha i pokazowym spaleniu wehikułu. Problem w tym, że nie mają one potwierdzenia w żadnych innych dokumentach i jak pisałam, całe wydarzenie nie wydaje się bardzo prawdopodobne. Tekst ten może jednak świadczyć o tym, że już wtedy narodziła się legenda mnicha i być może faktycznie coś przeskrobał. Na pewno istniała już, gdy zapisywał ją w 1807 roku przeor z Kieżmarku, Krystian Genesisch - przekazał wiadomość o locie z klasztoru na Trzy Korony, nie podając przy tym żadnych wątpliwości co do autentyczności przekazu. Znana dziś wersja legendy z fantastycznymi wątkami aniołów, diabelskich sztuczek, motywem zwierciadła z odbiciem kobiety nie jest ludową fantazją, ale tworem spiskiego poety, który pisał opowiadanie i balladę pod wpływem niemieckich romantyków. Pod koniec XIX wieku legenda stała się szczególnie żywa i w jednej z gazet zamieszczono artykuł zawierający nawet rysunek techniczny rzekomego wynalazku. Pamiętajmy jednak, że podobne legendy o latającym wehikule pojawiają się, dzięki różnym źródłom, na przestrzeni wieków i w całej Europie. Zazwyczaj związane są one z zapiskami ludzi uczonych, ale czasami stają się legendą regionalną. W Szwabii również znany jest latający mnich, Kasper Mohr z klasztoru premonstrantów w Schufenried. Jego wynalazek, skrzydła, przechowywano w klasztornej bibliotece, istniało też malowidło ścienne przedstawiające latającego mnicha. Józef II w latach 1786-88 skierował do Lechnicy osadników niemieckich i możliwe, że jakieś elementy legend szwabskich wymieszały się z tutejszymi przekazami. Najciekawsze jest jednak powinowactwo tragicznych losów dziewiętnastowiecznego ludowego rzeźbiarza Jana Wnęka, który również próbował latać w czasie, gdy legenda o mnichu Cyprianie zaczynała nabierać więcej życia. Myślę, że "chłopskiemu Ikarowi" poświęcę więcej uwagi w innym wpisie, bo postać jest niezwykle interesująca i nie ma sensu pisać o nim tylko, nomen omen, przelotnie.\nUrszula Janicka-Krzywda, Legendy Pienin, Kraków 1996\nNicholl Ch., Leonardo da Vinci, Lot wyobraźni, Warszawa 2006, Wyd. W.A.B\nZdjęcia regionu i Czerwonego Klasztoru pochodzą z mojego prywatnego albumu.\nEtykiety: botanika, folklor polski, historia, historia nauki, kino, kino europejskie, kino historyczne/kostiumowe, legendy, spacerologia, wynalazki\nOd razu mi się to skojarzyło z legendą o Ludwiku Skoczku z Halle. Miał z zamku Giebichenstein (w Halle właśnie), gdzie odsiadywał karę, za pomocą specjalnego płaszcza wyskoczyć do Soławy i przeżyć (jest tam dość wysoko:D więc wyczyn to musiał być spory). Tak naprawde to niewiadomo nawet czy to było w Halle. Ale legenda pozostała i nawet przy dworcu w galerii znanych halleńczyków jest kopia ryciny przedstawiająca skaczącego Ludwika.\nAbsyntowa Muchomorek 12 października 2017 17:56\nTak. Ta legenda jest dość znana, bo wspomina się o niej przy okazji pisaniu o Ludwiku jako postaci historycznej. Nie każda legenda się aż tak nobilitowała ;)\nNa terenach niemieckojęzycznych jest sporo opowieści o takich skokach/lotach. Jeśli legenda o Cyprianie nie ma podstaw w faktycznych wydarzeniach, to całkiem możliwe, że jej składowe przybyły właśnie stamtąd.\nAnonimowy 29 października 2017 16:06\nO jakie cuda! Świetne! Cudowna opowieść, bogata w szczegóły i konkrety, a tak miło się czyta. Autorko, widać po tych wpisach literacki talent, czyta się zupełnie inaczej niż suche wpisy.\nAbsyntowa Muchomorek 7 listopada 2017 02:41\nA dziękuję bardzo :) Pisanie to mój nałóg i blog powstał również dlatego, że lubię pisać dla samego pisania.\nLeonardo 7 listopada 2017 02:48\nNiesamowita historia. I pomyśleć, że miesiąc temu byłem w Pieninach i tam nie zajrzałem. Trzeba nadrobić przy następnej okazji. Ten blog jest cudowny. Dosłownie. Jakby ktoś siedział w mojej głowie i wrzucał tam jeszcze jakieś nowe, zajebiste tematy. Ktoś, a konkretnie urocza autorka z uroczym stylem i megaśną wiedzą. Jestem pod wrażeniem.\nAbsyntowa Muchomorek 8 listopada 2017 03:19\nLeonardo 7 listopada 2017 03:04\nCzy ma blog ma Facebooka?\nAbsyntowa Muchomorek 8 listopada 2017 02:44\nTak. Prowadzę stronę: https://web.facebook.com/absyntowa\nZresztą, po prawej znajduje się pasek z linkami do różnych kont.\nChryzantema w kulturze Japonii\nCi zwariowani mnisi i ich latające maszyny. Franz ...