Polski System Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej ON\nPrawa osób niepełnosprawnych gwarantowane są w Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483). Zawiera ona prawo do niedyskryminacji stanowiąc, że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (art. 32 pkt. 2.). Ustawa zasadnicza nakłada też na władze publiczne obowiązek zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej osobom niepełnosprawnym, (art. 68) a także obowiązek pomocy tym osobom w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej (art. 69). Zobacz: Karta Praw Osób Niepełnosprawnych\nSzczegółowemu uregulowaniu pomocy dla osób niepełnosprawnych służy ustawa z dn. 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.)\nSłużby działające na rzecz osób niepełnosprawnych\nZadania na rzecz osób niepełnosprawnych wykonują z mocy ustawy władze państwowe i samorządowe. Pewne zadania są również zlecane organizacjom pozarządowym i jednostkom samorządu terytorialnego.\nPełnomocnik - Nadzór nad wykonywaniem zadań wynikających z ustawy sprawuje Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych - Sekretarz Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej. Zakres kompetencji Pełnomocnika określa szczegółowo art.34 pkt 3 ustawy.\nOd 2 kwietnia 1999 r. stanowisko Pełnomocnika piastuje Joanna Staręga-Piasek.\nPełnomocnik jest powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek Ministra Pracy i Polityki Społecznej.\nRada - Organem doradczym Pełnomocnika jest Krajowa Rada Konsultacyjna do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Stanowi ona forum współpracy na rzecz osób niepełnosprawnych przedstawicieli rządu, samorządu terytorialnego i organizacji społecznych. W skład rady wchodzi pięciu przedstawicieli administracji rządowej, pięciu - samorządowej i piętnastu organizacji pozarządowych, w tym pięciu przedstawicieli pracodawców. Zadania i organizację Krajowej Rady określa rozdział 9 ustawy.\nSamorządy - Reforma ustrojowa państwa przeprowadzona 1 stycznia 1998r. pozwoliła przekazać samorządom dużą część odpowiedzialności za działania na rzecz osób niepełnosprawnych. Ustawa określiła zadania samorządu województwa oraz powiatu i podporządkowanych im jednostek (art. 35) i podporządkowanych im jednostek: powiatowego centrum pomocy rodzinie i powiatowego urzędu pracy. Administracji rządowej pozostawiono natomiast rolę koordynatora i inspiratora programów na rzecz osób niepełnosprawnych oraz merytoryczny nadzór nad wykonywaniem zadań w tym zakresie.\nIstotną rolę w polskim systemie rehabilitacji osób niepełnosprawnych odgrywa państwowy fundusz celowy PFRON. Środki Funduszu przeznaczane są między innymi na ochronę miejsc pracy osób niepełnosprawnych, rehabilitację społeczną, zawodową i leczniczą tych osób, dofinansowanie zadań wynikających z rządowych i samorządowych programów. Co najmniej 65 proc. przychodów Funduszu w danym roku służy zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych.\nWsparciu zatrudnienia osób niepełnosprawnych służy system zachęt dla ich pracodawców w tym możliwość uzyskania statusu zakładu pracy chronionej (ZPCh). Korzystne ulgi podatkowe przyczyniły się do szybkiego wzrostu liczby ZPCh w 1999r. (było ich około 4 tys.). By przeciwdziałać pogorszeniu sytuacji ZPCh w roku 2000, wobec zmiany ustawy o podatku VAT, wprowadzono (styczeń 2000r.) SEZAM - program pomocy dla ZPCh zagrożonych utratą płynności finansowej przygotowany przez Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych i uzgodniony w ramach zespołu trójstronnego (rząd - związki zawodowe - pracodawcy).\nUstawa z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz.776 z późn. zm.) zniosła obowiązujące wcześniej grupy inwalidzkie i wprowadziła nową nomenklaturę dla oznaczenia stopnia niepełnosprawności.\npowiatowy zespół do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, który działa jako pierwsza instancja. Zespół powołuje starosta w ramach zadań z zakresu administracji rządowej. Na mocy porozumienia między powiatami zespół może obejmować swoim działaniem więcej niż jeden powiat.\nwojewódzki zespół do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, który działa jako druga instancja (odwoławcza).\nZespół powołuje wojewoda.\nZespół orzeka zawsze na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego albo za ich zgodą, instytucji pomocy społecznej. Druk wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności udostępniany jest zainteresowanym przez powiatowe zespoły.\nustalony przez zespół stopień niepełnosprawności i zakodowaną przyczynę niepełnosprawności;\nOd orzeczenia powiatowego zespołu przysługuje odwołanie do wojewódzkiego zespołu w terminie 14 dni od daty otrzymania orzeczenia - za pośrednictwem zespołu, który orzeczenie wydał.\nOd orzeczenia wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem zespołu, który orzeczenie wydał. Postępowanie w sprawach odwoławczych wolne jest od opłat i kosztów sądowych.\nOrzeczenie jest podstawą do przyznania ulg i uprawnień przysługujących osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów. Potwierdzeniem posiadania orzeczenia jest legitymacja osoby niepełnosprawnej. Organem uprawnionym do jej wydania jest starosta.\nWniosek o wydanie legitymacji osoba zainteresowana składa we właściwym dla jej miejsca zamieszkania powiatowym zespole do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności. Druk wniosku udostępnia zespół.\nDla osób z dysfunkcją narządu wzroku, bez względu na stopień niepełnosprawności wydaje się legitymację koloru zielonego, napisy w kolorze czarnym.\nDla osób o innych dysfunkcjach wydawana jest legitymacja w kolorze białym z napisami w kolorze czarnym.\nUstawa uznaje równoważność orzeczeń wydanych przez zespoły orzekające i lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 5).\nOrzeczenia lekarza orzecznika ZUS stwierdzające:\ncałkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji traktuje się na równi z orzeczeniem o znacznym stopniem niepełnosprawności;\ncałkowitą niezdolność do pracy traktuje się na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności;\nczęściową niezdolność do pracy wydane w okresie od 1 stycznia do 17 sierpnia 1998 r. traktuje się na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Natomiast orzeczenie takie wydane w okresie od 1 września 1997 r. do 31 grudnia 1997 r. oraz po dniu 17 sierpnia 1998 r. - na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.\nOrzeczenia o zaliczeniu do grupy inwalidzkiej, które zostały wydane przed dniem 1 stycznia 1998 r. i nie utraciły mocy po tym dniu, traktuje się na równi z odpowiednim orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Oznacza to, że orzeczenie o zaliczeniu do:\nWyjątek stanowi orzeczenie III grupy inwalidztwa wydane przez organy orzecznicze Ministerstwa Obrony Narodowej i organy orzecznicze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Traktowane jest ono jako orzeczenie o braku niepełnosprawności, ponieważ dotyczy osób zdolnych do pracy poza służbą . Zakwalifikowanie do lekkiego stopnia niepełnosprawności może mieć miejsce tylko wtedy, gdy orzeczenie o III grupie inwalidztwa z tytułu niezdolności do służby mundurowej zawiera równolegle orzeczenie III grupy inwalidztwa na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.\nOrzeczenie o stałej albo długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, jeżeli uprawnia do zasiłku pielęgnacyjnego, traktuje się na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.\nPozostałe orzeczenia traktuje się na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności\nUstawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz.776 z późn. zm.)\nRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 stycznia 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad powoływania i odwoływania oraz sprawowania nadzoru nad zespołami orzekającymi o stopniu niepełnosprawności, zakresu ich działania, a także zakresu ich współdziałania z organami administracji rządowej i organami jednostek samorządu terytorialnego ( Dz.U. Nr 8, poz.72)\nRozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 stycznia 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stopniu niepełnosprawności, trybu postępowania przy orzekaniu oraz zakresu, składu i sposobu działania zespołów orzekających, a także jednolitego wzoru legitymacji dokumentującej niepełnosprawność oraz organów uprawnionych do jej wystawiania (Dz.U. Nr 9, poz.82).\nPrawa osób niepełnosprawnych mają w RP gwarancję konstytucyjną. Wskazać należy tu przede wszystkim art. 32 pkt 2 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997r., w którym sformułowano zakaz dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny. Natomiast przepisami, które wprost dotyczą osób niepełnosprawnych są art. 68 i 69. Nakładają one na władze publiczne obowiązek zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej osobom niepełnosprawnym (art. 68) oraz obowiązek pomocy tym osobom w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej (art. 69).\nZapisy Konstytucji znalazły swoje uszczegółowienie w uchwale sejmowej z dnia 1 sierpnia 1997 r. - Karcie Praw Osób Niepełnosprawnych (M.P. Nr 50, poz. 475). Jest ona katalogiem szczególnych praw tych osób. Autorzy dokumentu podkreślają, że osoby niepełnosprawne mają prawo do niezależnego, samodzielnego i aktywnego życia oraz nie mogą podlegać dyskryminacji.\nKarta ma charakter deklaratoryjny, natomiast konkretne rozwiązania prawne, ulgi i ułatwienia dla osób niepełnosprawnych zawiera ustawa z dn. 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) oraz wiele innych ustaw i aktów niższego rzędu. Te konkretne rozwiązania określamy jako środki realizacji praw osób niepełnosprawnych. Służą one znoszeniu licznych barier z którymi spotykają się osoby niepełnosprawne i ułatwiają im funkcjonowanie w społeczeństwie w wielu aspektach codziennego życia.\n(M.P. z 1997 r. Nr 50 poz. 475)\nOsoby Niepełnosprawne mają prawo do życia bez barier - m.in. architektonicznych i w porozumiewaniu się. W związku z tym zgodnie z art. 9 ustawy - Prawo budowlane (Dz.U. z 1994 Nr 89, poz. 414 z późn. zm.) nie można ograniczać dostępności obiektów budowlanych dla osób niepełnosprawnych.\nLikwidacja barier architektonicznych to także odpowiednie dostosowanie przejść dla pieszych oraz skrzyżowań linii kolejowych z drogami publicznymi, zgodnie z wymaganiami technicznymi i w sposób pozwalający na stworzenie dogodnych warunków dla ruchu pieszych, w tym również dla osób niepełnosprawnych (rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 26 lutego 1996 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania\nlinii kolejowych z drogami publicznymi i ich usytuowanie. Dz.U. Nr 33, poz.144 z późn. zm.).\nWarunki podróży osób niepełnosprawnych\nOsoby niepełnosprawne mają prawo do tego, by przewoźnik zapewnił im jako podróżnym odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny oraz wygodę i należytą obsługę (art. 14 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe Dz.U. z 1995r. Nr 119, poz. 575 z późn. zm.). W związku z tym przewoźnik powinien podejmować działania ułatwiające korzystanie ze środków transportowych, punktów odprawy, przystanków i peronów osobom niepełnosprawnym, w tym również poruszającym się na wózkach inwalidzkich.\nUlgi w opłatach za podróż osób niepełnosprawnych\nNowe przepisy wchodzą w życie 31 stycznia tego roku; w ujednoliconym tekście są zaznaczone tłustym drukiem.\n5. Do ulgi 78 proc. przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego w pociągach osobowych i pospiesznych oraz autobusowego, na podstawie biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych, są uprawnione dzieci i młodzież dotknięte inwalidztwem lub niepełnosprawne; uprawnienie to obejmuje wyłącznie przejazd z miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu do przedszkola, szkoły, szkoły wyższej, placówki opiekuńczo-wychowawczej, placówki oświatowo -wychowawczej, specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, specjalnego ośrodka wychowawczego, ośrodka umożliwiającego dzieciom i młodzieży spełnianie obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, ośrodka rehabilitacyjno -wychowawczego, domu pomocy społecznej, ośrodka wsparcia, zakładu opieki zdrowotnej, poradni psychologiczno -pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, i z powrotem.\nArt. 11. (Stanowił, że ustawa wchodzi w życie 1 stycznia 1993 r., z tym, że art. 10 wchodzi w życie z dniem ogłoszenia)\nDokumentami, poświadczającymi uprawnienia do 2 przejazdów w roku z ulgą, przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego, dla emerytów i rencistów oraz ich współmałżonków, na których pobierane są dodatki rodzinne, są zaświadczenia wydane przez:\n4) Zarząd Główny i oddziały terenowe Stowarzyszenia Emerytów i Rencistów ,,Solidarność - 80",\n6) Niezależny Związek Przyszłych i Obecnych Emerytów i Rencistów ,,Weterani Pracy",\n11) Komisję Krajową i zarządy regionów Chrześcijańskiego Związku Zawodowego ,,Solidarność" im. Księdza Jerzego Popiełuszki,\nDokumentami, poświadczającymi uprawnienia do ulgi, przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego i autobusowego, dla osób niewidomych lub ociemniałych, są odpowiednio:\n1) orzeczenie lub wypis z treści orzeczenia komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia,\n3) orzeczenie zespołu orzekającego o stopniu niepełnosprawności lub legitymacja osoby niepełnosprawnej wystawiona przez uprawniony organ,\n5) legitymacja Związku Ociemniałych Żołnierzy Rzeczypospolitej Polskiej, stwierdzające inwalidztwo, niezdolność do pracy albo niepełnosprawność z powodu stanu narządu wzroku.\nUstawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity: Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 z późn. zm.) przewiduje, że w zależności od specjalnych potrzeb edukacyjnych oraz rodzaju i stopnia niepełnosprawności dzieci i młodzieży (w szczególności dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo, z wadami widzenia, przewlekle chorych, niepełnosprawnych ruchowo) mogą być organizowane następujące placówki oświatowe:\nszkoły podstawowe, gimnazja i szkoły ponadgimnazjalne ogólnokształcące i zawodowe, w tym z oddziałami integracyjnymi,\noddziały szkolne w zakładach opieki zdrowotnej i domach pomocy społecznej,\nszkoły przysposabiające do pracy zawodowej (przeznaczone szczególnie dla młodzieży upośledzonej umysłowo w stopniu umiarkowanym i znacznym, ze sprzężoną niepełnosprawnością, nierokującej ukończenia szkoły),\nośrodki szkolno-wychowawcze (przedszkola i szkoły z internatem przeznaczone dla tych, którzy z różnych względów nie mogą uczęszczać do przedszkola czy szkoły w miejscu zamieszkania),\nindywidualne nauczanie i wychowanie (organizowane w miejscu pobytu dziecka, które ze względu na dysfunkcję narządu ruchu, inny rodzaj niepełnosprawności albo przewlekłą chorobę nie może okresowo lub stale uczęszczać do szkoły lub przedszkola). Decyzję w sprawie orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego można uzyskać w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej lub innej poradni publicznej specjalistycznej).\nŚwiadczenia - Uczniowie niepełnosprawni mają prawo do następujących świadczeń:\nNieodpłatne zaopatrzenie w podręczniki w szkołach specjalnych,\nOdpowiednie wyposażenie i oprzyrządowanie miejsca nauki,\nZakup specjalistycznych środków dydaktycznych,\nWspieranie rozwoju psychicznego i efektywności uczenia się poprzez pomoc psychologiczno-pedagogiczną, organizowaną w formie specjalistycznych zajęć korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym.\nTransport - Prawem niepełnosprawnych uczniów jest korzystanie z bezpłatnego transportu do szkół publicznych.\nObowiązkiem gminy jest zapewnienie takiego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci niepełnosprawnych, uczęszczających do publicznych szkół podstawowych i gimnazjów (ustawa z dn. 25 lipca 1998 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty - Dz.U. z 1998 r. Nr 117, poz. 759).\nNauczanie - Istotną formą rehabilitacji społecznej dzieci i młodzieży niepełnosprawnych jest nauczanie i wychowanie integracyjne (zarządzenie MEN Nr 29 z dn. 4 października 1993 r. - Dz.U. MEN Nr 9, poz. 36). Jego podstawową zasadą jest przekonanie, że wszystkie dzieci w miarę możliwości powinny uczyć się razem, niezależnie od doświadczanych przez nie trudności oraz różnic.\nDzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi mogą realizować obowiązek szkolny zarówno w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, jak i integracyjnych, przy dostosowaniu treści, metod oraz organizacji pracy do potrzeb edukacyjnych i możliwości rozwojowych uczniów. Szkoły integracyjne, dzięki właściwemu programowi nauczania, organizacji pracy dydaktyczno-wychowawczej oraz dostosowaniu stylu i tempa uczenia się - z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych swoich uczniów - winny zapewniać każdemu możliwość odpowiedniego kształcenia.\nOcena pracy uczniów - Niepełnosprawność uczniów, poza uczniami szkół specjalnych dla dzieci upośledzonych w stopniu umiarkowanym i znacznym, może być uwzględniana (zgodnie z zarządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 września 1992 r. w sprawie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów w szkołach publicznych dla dzieci i młodzieży... - Dz. Urz. MEN nr 7 poz. 32) w następujących sytuacjach:\nWobec ucznia, u którego stwierdzono deficyty rozwojowe, uniemożliwiające sprostanie wymaganiom programowym, można obniżyć wymagania w zakresie wiedzy i umiejętności z nauczanego przedmiotu.\nUczeń, ze względu na złą kondycję fizyczną lub psychiczną, może być zwolniony z zajęć wychowania fizycznego, plastyki, techniki i muzyki.\nUczeń niedosłyszący może być zwolniony z nauki jednego języka obcego.\nW uzasadnionych przypadkach przewiduje się, że przewodniczący komisji egzaminacyjnej może wyrazić zgodę, aby uczniowie niepełnosprawni, przystępujący do egzaminu dojrzałości mogli zdawać egzamin pisemny i ustny w wydzielonej sali lub w domu absolwenta, ustalając sposób przeprowadzenia egzaminów odpowiednio do ich możliwości mówienia, pisania i poruszania się.\nBHP w szkole - Stanowiska pracy uczniów powinny być dostosowane do psychofizycznych, a zwłaszcza antropometrycznych warunków uczniów. Ponadto, w warsztatach szkół dla młodzieży niepełnosprawnej (głusi, niewidomi, z uszkodzeniem narządów ruchu itp.), stanowiska pracy powinny być dostosowane do wymagań uwzględniających stopień niepełnosprawności.\nUsługi poradni psychologiczno-pedagogicznych dla osób niepełnosprawnych\nZgodnie z rozporządzeniem z dnia 11 czerwca 1993 r. MEN w sprawie organizacji i zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz innych publicznych poradni specjalistycznych (Dz.U. Nr 67, poz. 322):\nCelem publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych jest:\nwspomaganie rozwoju i efektywności uczenia się dzieci i młodzieży,\nudzielanie pomocy uczniom w wyborze kierunku kształcenia i zawodu,\nudzielanie dzieciom i młodzieży, ich rodzicom lub opiekunom, nauczycielom i wychowawcom pomocy psychologicznej, pedagogicznej, logopedycznej i rehabilitacyjnej,\nZasady świadczenia pomocy - Poradnia udziela pomocy przedszkolom, szkołom i placówkom znajdującym się na terenie jej działania. Z pomocy poradni mogą korzystać dzieci, młodzież i ich rodzice lub opiekunowie zamieszkali poza terenem jej działania, z wyjątkiem spraw wymagających postępowania orzekającego i kwalifikującego.\nDzieci z odchyleniami i zaburzeniami rozwojowymi oraz dzieci z zaburzeniami zachowania, wobec których stosowane przez nauczyciela różne formy opieki i pomocy nie przynoszą pożądanych wyników, powinny zostać przez przedszkole, szkołę lub placówkę skierowane do poradni celem uzyskania diagnozy oraz określenia odpowiednich form terapii, kształcenia i opieki.\nZespoły orzekające - powoływane przez dyrektora poradni zespoły orzekające prowadzą postępowania orzekające i kwalifikujące do odpowiednich form kształcenia i opieki.\nZadaniem zespołów jest orzekanie i kwalifikowanie:\ndzieci i młodzieży niepełnosprawnych do odpowiednich form kształcenia specjalnego (w tym integracyjnego oraz do nauczania indywidualnego),\ndzieci i młodzieży niedostosowanych społecznie lub zagrożonych uzależnieniem, do placówek resocjalizacyjnych,\ndzieci i młodzieży całkowicie lub częściowo pozbawionych opieki rodzicielskiej, do placówek opiekuńczo-wychowawczych (rodzinne domy dziecka, domy dziecka, ośrodki szkolno-wychowawcze, w tym specjalne),\nmłodzieży z grup dyspanseryjnych, do odpowiednich form kształcenia ponadpodstawowego.\nUłatwienia w korzystaniu z bibliotek i usług pocztowych\nUłatwienia w korzystaniu z bibliotek - Osoby niepełnosprawne (ze szczególnym uwzględnieniem osób niewidomych) mogą m.in. korzystać z bibliotek dostosowanych do potrzeb ich niepełnosprawności. Obsługę biblioteczną niewidomych zapewnia Centralna Biblioteka Niewidomych (na podstawie art. 25 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach - Dz.U. Nr 85, poz. 539 z późn. zm.), która ponadto koordynuje działalność pokrewnych bibliotek i instytucji.\nUłatwienia pocztowe - Podmioty świadczące usługi telekomunikacyjne lub pocztowe o charakterze powszechnym mają obowiązek zapewnić osobom niepełnosprawnym dostęp do świadczonych usług co najmniej w zakresie określonym przez Ministra Łączności w drodze rozporządzenia (art. 6 ustawy z dnia 23 listopada 1990 r. o łączności - Dz.U. Nr 117, poz. 564, z późn. zm.).\nPodmioty te muszą zapewniać:\n2) oznaczenia odpowiednimi piktogramami,\n3) utworzenie służb pośredniczących w świadczeniu usług pocztowych lub telekomunikacyjnych o charakterze powszechnym dla osób niepełnosprawnych,\nInne ułatwienia w zakresie usług pocztowych - Zapewnienie dostępu osobom niepełnosprawnym do świadczonych usług pocztowych o charakterze powszechnym (§ 3 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 21 października 1996 r. w sprawie określenia zakresu dostępu osób niepełnosprawnych do świadczonych usług pocztowych lub telekomunikacyjnych o charakterze powszechnym - Dz.U. Nr 127, poz. 598), polega w szczególności na:\n1) umieszczaniu skrzynek pocztowych w sposób umożliwiający korzystanie z nich osobie niepełnosprawnej poruszającej się na wózku inwalidzkim,\nUprawnienia, o których mowa w pkt 2 i 3, przysługują osobie niepełnosprawnej z uszkodzeniem narządu ruchu powodującym konieczność korzystania z wózka inwalidzkiego albo z uszkodzeniem narządu wzroku, zakwalifikowanej do pierwszej grupy inwalidzkiej.\nUsługi telekomunikacyjne dla osób niepełnosprawnych\nZgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 21 października 1996 r. w sprawie określenia zakresu dostępu osób niepełnosprawnych do świadczonych usług pocztowych lub telekomunikacyjnych o charakterze powszechnym (Dz.U. Nr 127, poz. 598), zapewnienie dostępu osobom niepełnosprawnym do świadczonych usług telekomunikacyjnych o charakterze powszechnym, z zastrzeżeniem ust. 2, polega w szczególności na:\n1) stosowaniu 50% ulgi w opłacie za uzyskanie dostępu do sieci telekomunikacyjnej, wraz z zainstalowaniem telefonicznego urządzenia końcowego, oraz takiej samej ulgi w miesięcznej opłacie abonamentowej,\n2) zawieraniu umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych o charakterze powszechnym w pierwszej kolejności z osobami niepełnosprawnymi,\n4) instalowaniu publicznych aparatów telefonicznych przystosowanych do korzystania przez osoby niepełnosprawne, w zakresie nie mniejszym niż określony w załączniku do rozporządzenia,\n5) umieszczaniu publicznych aparatów telefonicznych w sposób umożliwiający korzystanie z nich osobie niepełnosprawnej, poruszającej się na wózku inwalidzkim,\n6) oznakowaniu aparatów telefonicznych, o których mowa w pkt 4 i 5, w sposób umożliwiający ich lokalizację przez osoby ociemniałe oraz oznakowanie piktogramami, określającymi rodzaje niepełnosprawności, do których są przystosowane,\nUdogodnienia lub ulgi, o których mowa w pkt 1-3:\n2) przysługują również prawnemu opiekunowi osoby niepełnosprawnej, o której mowa w pkt 1, albo pozostającemu z tą osobą niepełnosprawną we wspólnym gospodarstwie domowym wstępnemu albo zstępnemu, będącemu abonentem sieci telekomunikacyjnej lub ubiegającemu się o podpisanie umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych o charakterze powszechnym,\nPrzystosowanie aparatów - Likwidacja barier w tym zakresie to także odpowiednie przystosowanie publicznych aparatów telefonicznych do korzystania przez osoby niepełnosprawne.\nAparaty te powinny posiadać co najmniej:\n4) klawiaturę wybiorczą co najmniej z jednym przyciskiem wyróżnionym w sposób umożliwiający jego rozpoznanie przez osoby ociemniałe (w przypadku wyróżnienia tylko jednego przycisku, powinien to być przycisk oznaczony numerem pięć),\nzapowiedzi słowne informacji sygnalizowanych sygnałami świetlnymi lub na wyświetlaczu aparatu.\nPrawo do kultury fizycznej osób niepełnosprawnych\nZgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej (Dz. U. Nr 25, poz. 113 z późn. zm.) kultura fizyczna jest częścią kultury narodowej, chronionej przez prawo. Obywatele, bez względu na wiek, płeć, wyznanie, rasę oraz stopień i rodzaj niepełnosprawności korzystają z równego prawa do różnych form kultury fizycznej.\nObiekty sportowe - Ustawa zobowiązuje inwestorów, by w założeniach budowlanych oraz modernizacyjnych obiektów sportowych uwzględniali wymagania bezpieczeństwa i higieny oraz warunki umożliwiające korzystanie z tych obiektów przez osoby niepełnosprawne (art. 51 ust. 1).\nSport - Zasady uprawiania sportu przez osoby niepełnosprawne określają przepisy statutów i regulaminów organizacji krajowych i międzynarodowych zajmujących się sportem osób niepełnosprawnych (art. 23 ust. 2).\nPolski Komitet Paraolimpijski - W celu zapewnienia udziału reprezentacji polskich sportowców niepełnosprawnych w igrzyskach paraolimpijskich oraz reprezentowania kraju w Międzynarodowym Komitecie Paraolimpijskim ma zostać utworzony Polski Komitet Paraolimpijski, który będzie związkiem stowarzyszeń i innych osób prawnych, których celem statutowym jest organizacja, upowszechnianie oraz działalność na rzecz rozwoju sportu osób niepełnosprawnych (art. 12).\nDo czasu powstania Polskiego Komitetu Paraolimpijskiego zadania i uprawnienia wykonuje Polski Związek Sportu Niepełnosprawnych ,,START" w Warszawie (Zarządzenie Prezesa Urzędu Kultury Fizycznej z dnia 12 lipca 1996 r.(M.P. Nr 46, poz. 449)). Jest on uprawniony do reprezentowania kraju w Międzynarodowym Komitecie Paraolimpijskim oraz wobec narodowych komitetów paraolimpijskich, a także wobec innych organizacji międzynarodowych zajmujących się sportem niepełnosprawnych.\nDo zadań PZSN ,,START" należy:\n1) organizacja, upowszechnianie oraz działalność na rzecz rozwoju sportu niepełnosprawnych,\n2) opracowywanie rocznych i wieloletnich programów działań w celu zapewnienia udziału reprezentacji kraju w igrzyskach paraolimpijskich, uzgadnianie ich z Urzędem Kultury Fizycznej i Turystyki, zwanym dalej ,,Urzędem", oraz koordynowanie tych programów i nadzór nad ich realizacją,\n3) ustalanie, w porozumieniu z Urzędem, reprezentacji kraju na igrzyska paraolimpijskie i zapewnienie jej uczestnictwa w zawodach,\n4) dokonywanie analiz i ocen wyników szkolenia reprezentacji oraz jej udziału w igrzyskach i przygotowywanie sprawozdań i wniosków w tym zakresie dla Urzędu,\n5) koordynowanie prac zespołu szkoleniowców przygotowujących reprezentacje kraju do igrzysk paraolimpijskich oraz wydawanie w tym zakresie materiałów metodyczno-szkoleniowych i propagandowych,\n6) przygotowywanie, do zatwierdzenia przez Urząd, planów finansowych i rozliczeń kosztów realizacji powierzonych zadań,\n7) bieżąca współpraca z organizacjami międzynarodowymi.\nUprawnienia osób niepełnosprawnych w poszukiwaniu pracy\nOsoby niepełnosprawne mogą zwrócić się do powiatowego urzędu pracy o pomoc w uzyskaniu zatrudnienia, informacji o wolnych miejscach pracy, a także o skorzystanie z poradnictwa zawodowego, szkolenia lub przekwalifikowania (§ 7 pkt 6 - rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 marca 1995 r. w sprawie organizacji, szczegółowych zasad i zakresu działania Krajowego Urzędu Pracy oraz wojewódzkich i rejonowych urzędów pracy. - Dz. U. Nr 38, poz. 187 z późn. zm.)\nOsoba niepełnosprawna zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotna lub poszukująca pracy i nie pozostająca w zatrudnieniu może:\nkorzystać ze szkolenia w celu zwiększenia szans na uzyskanie zatrudnienia, nauki zawodu, przekwalifikowania lub podwyższenia kwalifikacji. Szkolenie finansowane jest ze środków PFRON i może trwać nie dłużej niż 36 miesięcy (art. 38 ust. 1 oraz art. 40 ustawy);\notrzymać pożyczkę ze środków PFRON (do ustawowo określonej wysokości) na rozpoczęcie działalności gospodarczej albo rolniczej (art. 12 ustawy),\nzostać zatrudniona na stanowisku pracy utworzonym przy udziale środków PFRON (art. 26 ustawy).\nPrawo do niedyskryminacji - Szczególnym prawem osób niepełnosprawnych w pracy jest ich niezbywalne prawo do niedyskryminacji. Zgodnie z art. 112 Kodeksu pracy niedopuszczalna jest jakakolwiek dyskryminacja w stosunkach pracy, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, narodowość, przekonania, zwłaszcza polityczne lub religijne, oraz przynależność związkową (Dz.U. Nr 21, poz. 94).\nUprawnienia w zakresie czasu pracy - Osoby niepełnosprawne mają prawo do skróconego czasu pracy bez obniżenia wynagrodzenia (art. 15 ust. 1 i 2 oraz art. 18 ustawy z dn. 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji...). Czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo.\nW przypadku osoby zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Osoba taka nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych, z wyjątkiem osób zatrudnionych przy pilnowaniu i tych, które otrzymały zgodę lekarza ( art. 15 ust. 3 i art. 16 ust. 1 ustawy).\nPrzerwa w pracy - Osoba niepełnosprawna ma prawo do przerwy w pracy, na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek, wynoszącej 30 minut (art. 17 ustawy).\nUrlop - Osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni (art. 19 ustawy).\nZwolnienie z pracy - Osoba zaliczona do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności ma również prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia (art. 20 ustawy):\nw wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym,\nw celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego.\nUprawnienie do szkolenia zawodowego i przekwalifikowania - Osoba niepełnosprawna ma możliwość przekwalifikowania lub podwyższenia kwalifikacji w ramach szkolenia zawodowego organizowanego przez: pracodawcę ( art. 41 ust. 1 ustawy z dn. 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji...), a w przypadku osób niepełnosprawnych będących w okresie wypowiedzenia umowy o pracę z przyczyn dotyczących pracodawcy, przez powiatowy urząd pracy (art. 38 ust. 2 ustawy z dn. 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji...).\nOsoba z orzeczeniem wydanym przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o częściowej niezdolności do pracy i celowości przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie, posiada uprawnienie:\ndo renty szkoleniowej przez okres 6 miesięcy - z możliwością przedłużenia o 30 miesięcy (art. 60 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Dz. U. z 1988 r. Nr 162, poz. 1118 oraz z 1999 r. Nr 70, poz. 774),\ndo uczestnictwa w szkoleniu lub przekwalifikowaniu zorganizowanym przez powiatowy urząd pracy (art. 38, ust.1, pkt. 3 oraz art. 40, ust. 1 ustawy z dn. 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji...).\nUprawnienie do zmiany stanowiska pracy - jeśli w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej pracownik utracił zdolność do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku ma on możliwość uzyskania odpowiednio zorganizowanego przez pracodawcę stanowiska pracy (art. 14 ustawy z dn. 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji... ).\nUprawnienie do rehabilitacji w zakładzie pracy - osoba niepełnosprawna będąca pracownikiem zakładu pracy chronionej ma możliwość korzystania ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (art. 33 ust. 4 ustawy z dn. 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji... ).\nWe własnym zakładzie pracy\nOsoba niepełnosprawna prowadząca działalność gospodarczą albo własne lub dzierżawione gospodarstwo rolne może otrzymać dofinansowanie ze środków PFRON do wysokości 50% oprocentowania kredytu bankowego zaciągniętego na kontynuowanie działalności (art. 13 ustawy z dn. 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji... ).\nUprawnienia osób niepełnosprawnych w lokalu wyborczym\nOsoby niepełnosprawne mają szczególne uprawnienia ułatwiające im korzystanie z niektórych praw politycznych:\nwyboru Prezydenta RP (art. 54 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 67, poz. 398 z późn. zm.);\nwyboru Sejmu RP (art. 40 ustawy z dnia 28 maja 1993 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. (Dz.U. Nr 45, poz. 205);\nwyborów rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (art. 46 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw).\nOsoby niepełnosprawne mogą korzystać przy głosowaniu z pomocy innych osób (z wyłączeniem członków komisji i mężów zaufania, nie będących członkami obwodowej komisji wyborczej i mężami zaufania kandydatów.\nOsoby niepełnosprawne mogą być reprezentowane przed sądem przez organizacje społeczne (ze szczególnym uwzględnieniem organizacji zrzeszających emerytów, rencistów i inwalidów, kombatantów i osoby represjonowane lub osoby niepełnosprawne oraz organizacje zajmujące się udzielaniem pomocy tym osobom) - zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 lipca 1991 r. w sprawie ustalenia wykazu organizacji społecznych uprawnionych do działania przed sądami w imieniu lub na rzecz obywateli. (M.P. Nr 22, poz. 155).\nUprawnienia osób niepełnosprawnych w prawie podatkowym\nOsobom niepełnosprawnym przysługują szczególne uprawnienia w zakresie prawa podatkowego:\nZwolnienia od podatku dochodowego - zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 z późn. zm. ) wolne są od podatku dochodowego:\nrenty przyznane na podstawie odrębnych przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (art. 21, pkt 3),\nświadczenia z pomocy społecznej oraz zapomogi wypłacane ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych oraz funduszów związków zawodowych w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci (art. 21, pkt 26),\notrzymywane zgodnie z odrębnymi przepisami świadczenia na rehabilitację zawodową, społeczną i leczniczą osób niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz z zakładowych funduszy rehabilitacji (art. 21, pkt 26),\ndochody z działalności gospodarczej osób zatrudniających osoby niepełnosprawne, w zakresie i na zasadach określonych w Ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 21, pkt 35),\nświadczenia rzeczowe otrzymywane przez rencistów od zakładów pracy z tytułu poprzednio łączącego ich z nim stosunku służbowego, stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy oraz od związków zawodowych (art. 21, pkt 38),\nnagrody wypłacane przez Polski Komitet Olimpijski i Polski Komitet Paraolimpijski za uzyskanie wyników na igrzyskach olimpijskich i paraolimpijskich (art. 21, pkt 40a),\ndotacje, subwencje i dopłaty otrzymane z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przez zakłady pracy chronionej na podstawie przepisów o zatrudnianiu i rehabilitacji osób niepełnosprawnych (art. 21, pkt 48),\nwartość świadectw rekompensacyjnych otrzymanych na podstawie przepisów o zrekompensowaniu okresowego nie podwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do rent (art. 21, pkt 53).\nOdliczenia od dochodu - obliczając wysokość podatku, osoby niepełnosprawne lub ich opiekunowie, mają możliwość odliczenia od dochodu następujących kwot:\nrent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów (art. 26, pkt 1),\ndokonanych w roku podatkowym zwrotów nienależnie pobranych rent w kwotach uwzględniających podatek dochodowy, jeżeli nie zostały one potrącone przez organ rentowy (art. 26, pkt 4),\nwydatków na cele rehabilitacyjne, ponoszonych przez podatnika będącego osobą niepełnosprawną lub podatnika, na którego utrzymaniu są osoby niepełnosprawne (art. 26, pkt 6),\ndarowizn na cele rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów (art. 26, pkt 9a).\nWydatki rehabilitacyjne szczegółowo reguluje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. (Dz.U. Nr 35, poz. 173 z późn. zm.). Określa ono, które z wydatków poniesionych przez podatnika będącego osobą niepełnosprawną lub podatnika, na którego utrzymaniu są osoby niepełnosprawne, uważa się za wydatki rehabilitacyjne. Są to, zgodnie z § 8 ust. 1, wydatki na:\nodpłatność za pobyt na leczeniu sanatoryjnym, za pobyt w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych, leczniczo-opiekuńczych i szkolno-wychowawczych oraz odpłatność za zabiegi rehabilitacyjno-usprawniające,\nopłacenie przewodników osób niewidomych I lub II grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa, w kwocie nie przekraczającej w roku podatkowym trzykrotnego najniższego wynagrodzenia pracowników, określonego w odrębnych przepisach, za grudzień roku poprzedzającego rok podatkowy,\nleki - w wysokości stanowiącej nadwyżkę pomiędzy faktycznie poniesionymi wydatkami w danym miesiącu a kwotą odpowiadającą 20% najniższego wynagrodzenia pracowników, określonego w odrębnych przepisach, za grudzień roku poprzedzającego rok podatkowy, jeśli lekarz specjalista stwierdzi, że osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki (stale lub czasowo),\nosoby niepełnosprawnej, zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa, oraz dzieci niepełnosprawnych do lat 16 - również innymi środkami transportu niż wymienione w lit. a)13a)\nużywanie samochodu osobowego, stanowiącego własność osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa lub podatnika mającego na utrzymaniu osobę niepełnosprawną zaliczoną do I lub II grupy inwalidztwa albo dzieci niepełnosprawne do lat 16, dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne - w wysokości nie przekraczającej w roku podatkowym kwoty określonej w pkt 7,\n14) odpłatne przejazdy środkami transportu publicznego związane z pobytem na:\nleczeniu sanatoryjnym w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych i leczniczo-opiekuńczych oraz szkolno-wychowawczych,\nWydatki na cele rehabilitacyjne, podlegają odliczeniu od dochodu, jeżeli nie były finansowane ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych lub Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych albo nie zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek innej formie. W przypadku gdy wydatki były częściowo finansowane z tych funduszy, odlicza się różnicę pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą sfinansowaną z zakładowego albo państwowego funduszu rehabilitacji lub zwróconą z jakichkolwiek środków.\nPodstawą do odliczenia wydatków poniesionych na cele rehabilitacyjne jest posiadanie dowodu poniesienia tych wydatków, z wyjątkiem wydatków, o których mowa w pkt 7, 8 i 13a (opłacenie przewodników osób niewidomych, utrzymanie przez osoby niewidome psa przewodnika, używanie samochodu osobowego przez osobę niepełnosprawną zaliczoną do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności).\nWarunkiem wszystkich odliczeń jest posiadanie przez osobę, której dotyczy wydatek:\nPrzepisy powyższe, dotyczące odpisów podatkowych stosuje się odpowiednio do podatników, na których utrzymaniu pozostają następujące osoby niepełnosprawne: współmałżonek, dzieci własne i przysposobione, dzieci obce przyjęte na wychowanie, pasierbowie, rodzice, rodzice współmałżonka, rodzeństwo, ojczym, macocha, zięciowie i synowe - jeżeli w roku podatkowym dochody tych osób niepełnosprawnych nie przekraczają dwunastokrotności kwoty najniższego wynagrodzenia pracowników za grudzień roku poprzedzającego rok podatkowy.\nDodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym w lokalach, do którego posiadają tytuł prawny, jeśli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku nie przekracza 150% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100 % w gospodarstwie wieloosobowym (ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkalnych, Dz.U. Nr 120, poz. 787 ).\nPrzyznanie dodatku jest uwarunkowane spełnieniem norm dotyczących powierzchni użytkowej lokalu w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego. Ta ,,normatywna powierzchnia użytkowa" nie może przekraczać:\na w razie zamieszkiwania w lokalu większej liczby osób dla każdej kolejnej osoby zwiększa się normatywną powierzchnię użytkową o 5 m2.\nJeżeli w lokalu mieszka osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku inwalidzkim, wówczas normy powierzchni użytkowej określone w art. 42 ust. 1 podwyższa się o 10 m kw.\nDodatek mieszkaniowy nie przysługuje, jeżeli powierzchnia użytkowa zajmowanego lokalu przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż 30% w budynkach wybudowanych po 1945 r. i o więcej niż 50% w budynkach wybudowanych przed końcem 1945 r.\nWydatki na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu oblicza się dzieląc wydatki na zajmowany lokal przez jego faktyczną powierzchnię użytkową i mnożąc uzyskany w ten sposób wskaźnik przez normatywną powierzchnię użytkową lokalu.\nWysokość wydatków, przyjętych dla celów obliczania dodatku mieszkaniowego w wypadku spółdzielczego prawa do lokalu i prawa do domu jednorodzinnego w rozumieniu przepisów prawa spółdzielczego oraz domów jednorodzinnych i lokali nie wchodzących do mieszkaniowego zasobu gminy, nie może być wyższa od wydatków za lokal liczonych według stawki bazowej czynszu regulowanego.\nŚwiadczenia z pomocy społecznej są udzielane, na zasadach i z powodów określonych w ustawie o pomocy społecznej z dn. 29 listopada 1990r., w tym także z racji niepełnosprawności.\nO pomoc finansową mogą starać się osoby, które spełniają warunki wysokości dochodu określone w ustawie.\nOsoby, których dochód jest wyższy niż przewidziany w ustawie o pomocy społecznej, ale znalazły się w szczególnie trudnej sytuacji, mogą ubiegać się o zasiłek specjalny celowy (jednorazowy) lub okresowy.\nUPRAWNIENIA I OBOWIĄZKI pracodawców osób niepełnosprawnych\nUprawnienia i obowiązki pracodawców wynikają z ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.), zwanej dalej ,,ustawą".\nUprawnienia wszystkich pracodawców osób niepełnosprawnych\nPracodawca osoby niepełnosprawnej jest uprawniony do otrzymania zwrotu poniesionych kosztów szkolenia tej osoby do wysokości 75%, jeśli po zakończeniu szkolenia będzie zatrudniona przez co najmniej 24 miesiące na stanowisku, do którego została przeszkolona (art. 41 ust. 2 ustawy ).\nPracodawca, który zatrudni przez co najmniej 54 miesiące osoby niepełnosprawne skierowane przez powiatowy urząd pracy jest uprawniony do:\nOtrzymania zwrotu kosztów związanych z organizacją nowych lub przystosowaniem istniejących stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych lub przystosowaniem istniejących stanowisk pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych, do wysokości dwudziestopięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia, w przypadku zatrudnienia osób niepełnosprawnych zdolnych do pracy (art. 26 ust.1 pkt 1 ustawy).\nOtrzymania zwrotu kosztów ponad wysokość dwudziestopięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia, jednak nie więcej niż czterdziestokrotne wynagrodzenie za każde stanowisko pracy, w przypadku zatrudnienia osób, które zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności (art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy).\nOtrzymania zwrotu kosztów wynagrodzenia osób niepełnosprawnych za okres 18 miesięcy oraz zwrotu kosztów składek należnych od pracodawcy na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń tych osób (art. 26 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy).\nZwrot wymienionych kosztów następuje ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.\nUprawnienia pracodawców zatrudniających co najmniej 25 pracowników\nPracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy:\nKorzysta ze zwolnienia z obowiązku wpłat na PFRON w wypadku osiągnięcia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6 % (art. 21 ust. 2 ustawy).\nKorzysta z obniżenia wpłat na PFRON z tytułu współpracy (określonej w ustawie) z zakładami pracy chronionej lub zakładami aktywności zawodowej (art. 22 ust.1 ustawy).\nKorzysta z ulgi w podatku dochodowym w przypadku osiągnięcia co najmniej 7% wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych (art. 24 ust.1 ustawy).\nKorzysta z całkowitego zwolnienia z podatku dochodowego w przypadku przekroczenia 50% wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych (art. 24 ust.1 ustawy).\nUprawnienia pracodawców zatrudniających mniej niż 25 pracowników\nPracodawca zatrudniający mniej niż 25 osób w przeliczeniu na pełne etaty:\nKorzysta ze sfinansowania przez PFRON składki na ubezpieczenie emerytalne należnej od pracowników zaliczonych do znacznego lub do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (art. 25 ust.2 pkt 1 ustawy).\nKorzysta ze sfinansowania przez budżet państwa składki na ubezpieczenie emerytalne należnej od pracodawcy za pracowników zaliczonych do znacznego lub do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy).\nKorzysta ze zwrotu ze środków PFRON kosztów wynagrodzenia osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego lub do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do wysokości 50% najniższego wynagrodzenia oraz zwrotu kosztów składek należnych od pracodawcy na ubezpieczenia społeczne od tych wynagrodzeń ( art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy).\nObowiązki dotyczące wszystkich pracodawców\nW przypadku zatrudnienia osoby niepełnosprawnej na nowym lub specjalnie przystosowanym stanowisku pracy, okres jej zatrudnienia musi wynosić co najmniej 54 miesiące (art. 26 ust. 1 ustawy). - Sankcją jest zwrot do PFRON środków otrzymanych na ten cel.\nW przypadku przeszkolenia osoby niepełnosprawnej (w 75% ze środków PFRON) musi być ona zatrudniona zgodnie z kierunkiem szkolenia przez okres co najmniej 24 miesięcy (art. 41 ust.1 pkt 2 ustawy). - Sankcją jest zwrot przez pracodawcę do PFRON środków pobranych na szkolenie.\nZorganizowanie odpowiedniego stanowiska pracy osobie zatrudnionej, która w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej utraciła zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku (art. 14 ust. 1) ustawy. - Sankcją za niezorganizowanie takiego stanowiska pracy jest dokonanie wpłaty (w ustawowo określonej wysokości) do PFRON.\nObowiązki pracodawców zatrudniających co najmniej 25 osób\nDokonywanie comiesięcznych wpłat na PFRON z tytułu nie osiągania 6% wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych (art. 21 ust 1 ustawy).\nPracodawcy zatrudniający co najmniej 25 osób dokonują obowiązkowych wpłat na PFRON. Wpłaty te wnoszone są w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. (Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych oznacza przeciętny miesięczny udział procentowy osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu ogółem, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy).\nPracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%, są zwolnieni z obowiązkowych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.\nWskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych może zostać obniżony w razie zatrudnienia osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy. Rodzaje takich schorzeń wymienia rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz.U. Nr 124, poz. 820, z późn. zm.).\nZ obowiązkowych wpłat na PFRON zwolnione są państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne będące jednostkami lub zakładami budżetowymi (art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku w z reformą ustrojową państwa, Dz. U. Nr 106, poz. 668).\nW przypadku korzystania przez pracodawcę ze współpracy z zakładami pracy chronionej w zakresie zakupu produkcji lub usług tych zakładów, obowiązkowe wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ulegają obniżeniu. Zagadnienie to reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 25 czerwca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad obniżania wpłat pracodawców na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 86, poz. 547).\nUstawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r. przewiduje przyznawanie podmiotom gospodarczym zatrudniającym osoby niepełnosprawne, po spełnieniu określonych warunków, statusu zakładu pracy chronionej (ZPCh), by zrównoważyć wysokie koszty zatrudnienia w tych zakładach i wzmocnić ich pozycję wobec innych firm działających w warunkach gospodarki rynkowej. Podmioty nie nastawione na zysk: powiat, gmina, fundacja, stowarzyszenie i inna organizacja społeczna, których statutowym zadaniem jest rehabilitacja osób niepełnosprawnych, również mogą tworzyć wyodrębnione jednostki zatrudniające osoby niepełnosprawne i uzyskać dla nich specjalny status - zakładu aktywności zawodowej.\nWarunkiem otrzymania statusu ZPCh jest spełnienie przez pracodawcę następujących warunków (art. 26 ustawy):\nProwadzenie działalności gospodarczej przez co najmniej 12 miesięcy.\nZatrudnianie przynajmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.\nZatrudnianie co najmniej 40% osób niepełnosprawnych w stosunku do ogółu pracowników, w tym co najmniej 10% zatrudnionych zaliczonych jest do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności\nzatrudnianie co najmniej 30 % niewidomych lub psychicznie chorych albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.\nUtrzymywanie wymienionych wskaźników zatrudnienia osób niepełnosprawnych przez co najmniej 6 miesięcy.\nDecyzję w sprawie przyznania statusu ZPCh przyznaje wojewoda. Decyzja obowiązuje przez trzy lata.\nUprawnienia pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej\nSfinansowanie przez PFRON należnej składki pracownika niepełnosprawnego na ubezpieczenie emerytalne i chorobowe (art. 25 ust. 3, pkt. 1 ustawy).\nSfinansowanie przez budżet państwa należnej od pracodawcy składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracownika niepełnosprawnego (art. 25 ust. 3, pkt. 2 ustawy).\nSfinansowanie przez PFRON należnej od pracodawcy składki na ubezpieczenie wypadkowe pracownika niepełnosprawnego (art. 25 ust. 3, pkt. 2 ustawy).\nZwolnienie z podatków oraz z niepodatkowych należności budżetowych (art. 31 ust. 1, pkt 1 i 3 ustawy).\nZwolnienie z wpłat do urzędu skarbowego należności z tytułu podatku od towarów i usług budżetowych (art. 31 ust. 1, pkt 2 ustawy).\nMożliwość uzyskania z PFRON dofinansowania do 50% oprocentowania zaciągniętych kredytów bankowych (art. 32, pkt 1 ustawy).\nMożliwość uzyskania z PFRON pożyczki na cele inwestycyjne, modernizację lub na restrukturyzację zakładu - z możliwością jej umorzenia, w wysokości do 50% (art. 32, pkt 2 ustawy).\nMożliwość uzyskania z PFRON dofinansowania lub refundacji wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, u których stwierdzono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe lub epilepsję, w wysokości 75% najniższego wynagrodzenia (art. 32, pkt 3 ustawy).\nMożliwość uzyskania z PFRON zwrotu kosztów za szkolenie zatrudnionych osób niepełnosprawnych w związku z koniecznością zmiany profilu produkcji (art. 32, pkt 4 ustawy).\nMożliwość dofinansowania przez PFRON w celu ochrony istniejących w zakładzie miejsc pracy osób niepełnosprawnych (art. 32, pkt 5 ustawy).\nMożliwość uzyskania z PFRON subwencji w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych (art. 32, pkt 6 ustawy), na przykład na: dofinansowanie wynagrodzeń dla osób niepełnosprawnych ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z tytułu utraty wzroku, zrekompensowanie niższej wydajności pracy związanej z zatrudnianiem osób niepełnosprawnym.\nObowiązki pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej\nZapewnienie doraźnej i specjalistycznej opieki lekarskiej, poradnictwa i usług rehabilitacyjnych (art. 28 ust. 1, pkt 3 ustawy).\nDostosowanie warunków pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych (art. 28, ust. 1 pkt 2 ustawy).\nUtworzenie i prowadzenie zakładowego funduszu rehabilitacji, którego środki przeznaczane są na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej oraz ubezpieczenia osób niepełnosprawnych (art. 33, ust. 1 i 4 ustawy).\nPrzekazywanie środków z tytułu zwolnień z podatków w wysokości 10% na PFRON i 90% na zakładowy fundusz rehabilitacji (art. 31, ust.3 pkt 1ustawy).\nPrzekazywanie do PFRON środków (w ustawowo określonej wysokości) pochodzących ze zwolnień z wpłat do urzędu skarbowego należności z tytułu podatku od towarów i usług (art. 31, ust. 1 pkt 2 ustawy).\nSEZAM - program pomocy dla zakładów pracy chronionej zagrożonych utratą płynności finansowej\nBy przeciwdziałać pogorszeniu sytuacji ZPCh w roku 2000, wobec zmiany ustawy o podatku VAT, Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnoprawnych uruchomił (styczeń 2000 r.) SEZAM - program pomocy dla ZPCh zagrożonych utratą płynności finansowej. Program ten został uzgodniony w ramach specjalnie powołanego zespołu trójstronnego (rząd - związki zawodowe - pracodawcy).\nCelem programu jest utrzymanie istniejących miejsc pracy osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ZPCh, które znalazły się w trudnej sytuacji ze względu na konieczność wpłaty i oczekiwania przez okres 25 dni na zwrot należnej im kwoty podatku VAT.\nProgram przewiduje dwie formy pomocy udzielanej ze środków PFRON dla pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne. Pierwsza z nich przewiduje dofinansowanie do odsetek od kredytów bankowych zaciągniętych na spłatę podatku VAT, druga umożliwia uzyskanie na korzystnych warunkach pożyczki na zwrot podatku VAT pracodawcom, którzy udokumentują odmowę przyznania kredytu bankowego na ten cel z powodu braku zdolności kredytowej.\nWnioski o udzielenie pożyczki na zapłacenie podatku VAT za styczeń 2000 r. były przyjmowane do 14 lutego, natomiast kolejne wnioski przyjmowane są do 25 dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, którego dotyczy wniosek.\nWnioski programu SEZAM obsługiwane są przez terenowe oddziały PFRON, udzielające szczegółowych informacji na temat warunków formalnych, które muszą spełnić ubiegający się o pomoc.\nPaństwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest państwowym funduszem prowadzącym i wspierającym działania na rzecz rehabilitacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych. Środki PFRON przeznacza się na:\nutrzymanie istniejących, a zagrożonych likwidacją miejsc pracy osób niepełnosprawnych,\ndofinansowanie rządowych, samorządowych programów na rzecz osób niepełnosprawnych,\nprogramy zatwierdzone przez Radę Nadzorczą, służące rehabilitacji społecznej, zawodowej i leczniczej,\ntworzenie i funkcjonowanie poradnictwa zawodowego,\ndofinansowanie: turnusów rehabilitacyjnych, sportu, kultury, rekreacji i turystyki osób niepełnosprawnych, zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów,\nfinansowanie w całości lub w części warsztatów terapii zajęciowej,\ndotację dla przedsiębiorców podejmujących produkcję wyrobów ortopedycznych, protetycznych, środków pomocniczych lub sprzętu rehabilitacyjnego albo usługi w tym zakresie na uruchomienie tej produkcji lub usług,\nfinansowanie w części lub w całości badań, ekspertyz, analiz, opracowywania projektów norm, a także wydawnictw i konkursów dotyczących rehabilitacji zawodowej lub społecznej,\nopracowywanie i rozpowszechnianie materiałów informacyjnych i szkoleniowych,\ndofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, urbanistycznych, transportowych, w komunikowaniu się i barier technicznych.\n(art. 45 - 47 ustawy z dn. 24 sierpnia 1997r. o rehabilitacji... Dz.U. Nr 123, poz. 779)\nPomoc PFRON dla samorządów i organizacji\npozarządowych na zadania zlecone\nJednostki samorządu terytorialnego oraz organizacje pozarządowe mogą uzyskać pomoc finansową ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na realizację tych działań na rzecz niepełnosprawnych, które wynikają z ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.).\nProblematykę tę reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 13 stycznia 1999 r. w sprawie zlecania przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych organizacjom pozarządowym oraz jednostkom samorządu terytorialnego zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej (Dz. U. Nr 7, poz. 58).\nZadania zlecone przez PFRON - Zgodnie z tym rozporządzeniem wspomnianym organizacjom i jednostkom mogą być zlecane przez PFRON następujące zadania:\norganizowanie i prowadzenie szkoleń i kursów, warsztatów, grup środowiskowego wsparcia oraz zespołów aktywności społecznej dla osób niepełnosprawnych,\norganizowanie szkoleń i warsztatów dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, opiekunów i wolontariuszy bezpośrednio zaangażowanych w proces rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej osób niepełnosprawnych, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień dotyczących procesu integracji osób niepełnosprawnych w najbliższym środowisku i społeczności lokalnej, zwiększania ich aktywności życiowej i zaradności osobistej oraz niezależności ekonomicznej, podnoszenia umiejętności pracy z osobami niepełnosprawnymi, w tym sprawowania nad nimi opieki i udzielania pomocy w procesie ich rehabilitacji,\nprowadzenie terapii psychologicznej dla osób, które stały się niepełnosprawne w stopniu znacznym lub umiarkowanym, w celu łagodzenia stresu spowodowanego niepełnosprawnością,\nprowadzenie grupowych i indywidualnych zajęć, mających na celu nabywanie, rozwijanie i podtrzymywanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego funkcjonowania, w tym w szczególności obejmujących naukę orientacji w przestrzeni i wykonywania czynności dnia codziennego przez osoby ociemniałe, zwiększających mobilność osób niepełnosprawnych ruchowo, ogólnie usprawniających osoby ze znacznym upośledzeniem ruchu i mowy, rozwijających umiejętności sprawnego komunikowania się z otoczeniem osób z uszkodzeniami słuchu, a także ogólnie usprawniających zaburzone funkcje organizmu i ograniczających deficyty rozwojowe osób z upośledzeniem umysłowym,\norganizowanie imprez kulturalnych, sportowych i rekreacyjnych dla osób niepełnosprawnych oraz imprez o charakterze integracyjnym - wspierających aktywność osób niepełnosprawnych w tych dziedzinach,\norganizowanie targów, wystaw i innych imprez o charakterze wystawienniczym promujących aktywność osób niepełnosprawnych w różnych dziedzinach życia społecznego i zawodowego,\nopracowywanie i wydawanie publikacji, w tym na nośnikach elektromagnetycznych i elektronicznych, w szczególności służących przybliżaniu problematyki niepełnosprawności oraz podnoszeniu świadomości i wrażliwości społecznej na potrzeby osób niepełnosprawnych, umożliwiających osobom niepełnosprawnym wypowiadanie się w sprawach ich dotyczących oraz przejawianie twórczej i artystycznej ekspresji, a także propagujących sprawdzone rozwiązania w dziedzinie rehabilitacji, ze szczególnym uwzględnieniem informacji o pomocach technicznych dla osób niepełnosprawnych, oraz informujących o dostępnych usługach w zakresie transportu, komunikacji, turystyki i wypoczynku,\nbadania, ekspertyzy i analizy służące pełniejszemu rozpoznaniu zjawiska niepełnosprawności oraz lepszemu zrozumieniu potrzeb rożnych środowisk osób niepełnosprawnych oraz potrzeb wynikających z różnych rodzajów niepełnosprawności,\nopracowanie i realizacja programów celowych służących zaspokajaniu potrzeb i rozwiązywaniu problemów osób niepełnosprawnych, w tym w szczególności programów związanych z aktywizacją osób niepełnosprawnych na rynku pracy,\nprowadzenie rehabilitacji dzieci i młodzieży niepełnosprawnej w różnych typach placówek.\nZlecenie zadań z zakresu rehabilitacji leczniczej może nastąpić wyłącznie w powiązaniu ze zleceniem zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej lub społecznej.\nWnioski o realizację zadań jednostki samorządu terytorialnego i organizacje pozarządowe składają we właściwych terytorialnie oddziałach PFRON. W przypadku organizacji pozarządowych są to oddziały właściwe miejscowo dla siedziby ich zarządów głównych.\nOfertę realizacji zadania może jednostkom samorządu terytorialnego i organizacjom pozarządowym przedłożyć również PFRON - podając ją do publicznej wiadomości w środkach masowego przekazu i określając termin składania wniosków o jego realizację.\nWnioski o realizację zadania rozpatrują oddziały PFRON, za wyjątkiem wniosków składanych przez zarządy główne organizacji pozarządowych, lub gdy wnioskowana kwota dotacji na realizacje zadania przekracza upoważnienia działających w oddziałach osób, zajmujących się rozpatrywaniem i dokonywaniem rozstrzygnięć w sprawach przedmiotowych wniosków. W takich przypadkach wnioski są rozpatrywane przez Centralę PFRON.\nWnioski uprawnionych podmiotów rozpatrywane są zgodnie z zasadami opracowanymi przez PFRON. Szczegółowych informacji dotyczących zlecania przez PFRON zadań w trybie omówionego wyżej rozporządzenia udzielają oddziały Funduszu.\nBadania niepełnosprawności w Polsce\nRozmiar niepełnosprawności w Polsce określa się na podstawie badań przeprowadzanych przez GUS: Narodowego Spisu Powszechnego, ankietowego badania stanu zdrowia ludności i ankietowego badania aktywności ekonomicznej ludności\nWe wszystkich tych trzech badaniach identyfikuje się osoby posiadające orzeczenie prawne potwierdzające niepełnosprawność (kryterium prawne) oraz osoby nie posiadające takiego orzeczenia, ale zaliczane w statystyce do osób niepełnosprawnych na podstawie samooceny zdolności wykonywania podstawowych czynności życiowych (kryterium biologiczne).\nOstatnie pełne dane o rozmiarze niepełnosprawności, uwzględniające osoby zamieszkałe w zarówno w gospodarstwach domowych jak i zbiorowych, pochodzą z Narodowego Spisu Powszechnego z 1988 r.\nAktualne informacje o rozmiarze niepełnosprawności pochodzą natomiast z reprezentacyjnych badań ankietowych i dotyczą jedynie osób zamieszkałych w gospodarstwach domowych.\nOstatnie takie dane uwzględniające zarówno dzieci jak i osoby w wieku 15 lat i więcej pochodzą z ankietowego badania stanu zdrowia ludności przeprowadzonego przez GUS w kwietniu 1996 r. Z badania tego wynika, że w gospodarstwach domowych w 1996 roku było ok. 5.430 tys. osób niepełnosprawnych czyli 14,3% ogółu ludności. Według tego badania było wówczas w Polsce 288,1 tys. dzieci niepełnosprawnych (czyli 3,3 % dzieci w tym wieku) i 5.142 tys. osób niepełnosprawnych w wieku 15 lat i więcej (czyli 17,5% osób w tym wieku). Osoby niepełnosprawne prawnie stanowiły wówczas około 80% ogółu osób niepełnosprawnych, przy czym prawne potwierdzenie niepełnosprawności posiadało 75% niepełnosprawnych dzieci i 85% osób niepełnosprawnych w wieku 15 lat i więcej.\nGłównym źródłem informacji o rozmiarze niepełnosprawności jest obecnie cykliczne badanie aktywności ekonomicznej ludności (BAEL); w którym identyfikuje się jedynie osoby niepełnosprawne prawnie w wieku 15 lat i więcej. W latach 1992 - 1998 badanie aktywności ekonomicznej ludności było przeprowadzane kwartalnie, w 1999 r. zostało przeprowadzone w lutym, a kolejne badanie w IV kwartale 1999 r. (metodą obserwacji ciągłej). Począwszy od 2000 r. badanie to jest przeprowadzane w lutym oraz w IV kwartale.\nLiczba osób niepełnosprawnych prawnie w wieku 15 lat i więcej uzyskana w badaniu BAEL utrzymuje się w ostatnich latach na zbliżonym poziomie. Według tego badania w lutym 1999 r. było w Polsce 4.460 tys. osób niepełnosprawnych (14,8% osób w tym wieku).\nWedług BAEL wśród osób niepełnosprawnych prawnie w wieku 15 lat i więcej prawie połowę (48,3% w lutym 1999 r.) stanowią osoby w wieku 60 lat i więcej. W tej grupie wieku udział osób niepełnosprawnych wśród ogółu ludności w tym wieku jest najwyższy (32,5%). Znamienna jest wysoka częstość niepełnosprawności prawnej w grupie wieku 50-59 lat (28,6%).\nCzęstość niepełnosprawności prawnej jest wyraźnie wyższa wśród mieszkańców wsi (w lutym 1999 r.-16,3%) niż wśród mieszkańców miast (13,9%). Przyczyną tego jest większy udział osób starszych w populacji wiejskiej (51%) niż w miejskiej (46,5%) oraz wysoki udział orzeczeń o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wśród ludności wiejskiej.\nBibliografia publikacji dotyczących niepełnosprawności :\n"Aktywność ekonomiczna ludności Polski", opracowanie cykliczne (w latach 1993-1998 - kwartalne, od 1999 r. - dwa razy w roku), Warszawa.\n"Aktywność zawodowa a zdrowie w 1996 r.", GUS, Warszawa 1998.\n"Informacja o stanie i strukturze bezrobocia(...)" - opracowanie miesięczne, Krajowy Urząd Pracy, Warszawa.\nNarodowy Spis Powszechny "Inwalidzi w Polsce w latach 1978 - 1988" ,GUS, Warszawa 1991.\n"Orzecznictwo lekarskie o niezdolności do pracy w 1998 r.", Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Warszawa 1999.\n"Osoby niepełnosprawne na rynku pracy w Polsce", GUS, Warszawa 1995.\n"Osoby niepełnosprawne w Polsce" (opracowanie analityczno-tabelaryczne), Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej, Warszawa 1998.\n"Oświata i wychowanie w roku szkolnym 1998/99", GUS, Warszawa 1999.\nPowszechny Spis Rolny 1996 "Ludność i gospodarstwa utrzymujące się z renty inwalidzkiej, GUS, Warszawa 1988.\n"Seniorzy w polskim społeczeństwie", GUS, Warszawa 1999.\n"Stan zdrowia ludności Polski w przekroju regionalnym w 1996 r.", Warszawa 1999.\n"Szkoły wyższe i ich finanse w 1998 r.", GUS, Warszawa.\n"Stan zdrowia ludności Polski w 1996 r.", GUS, Warszawa 1997.\n"Stan zdrowia i potrzeby osób niepełnosprawnych w Polsce w 1996 r.", GUS, Warszawa 1997.\n"Warunki życia rodzin z osobami niepełnosprawnymi", Warszawa 1997.\n"Wpływ niepełnosprawności dziecka na sytuację dziecka i jego rodziny" (opracowanie analityczno-tabelaryczne), Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej, Warszawa 1998.\n"Zdrowie w rodzinie i wydatki na ochronę zdrowia w 1994 r.", GUS, Warszawa 1996.\n"Zróżnicowanie warunków życia ludności w Polsce w 1997 r.", GUS, Warszawa 1998.\n"Badania nad niepełnosprawnością w Polsce", Instytut Filozofii i Socjologii PAN (IFIS PAN), Warszawa 1994.\n"Bezrobocie osób niepełnosprawnych", IFIS PAN, Warszawa 1994.\n"Droga przez instytucje. Instytucje działające na rzecz osób niepełnosprawnych", IFIS PAN, Warszawa 1994.\n"Integracja dzieci niepełnosprawnych w przedszkolu i szkole", IFIS PAN, Warszawa 1994.\n"Ludzie niepełnosprawni a prawo", IFIS PAN, Warszawa 1994.\n"Niepełnosprawni na wsi", IFIS PAN, Warszawa 1994.\n"Niepełnosprawni w gminie", IFIS PAN, Warszawa 1994.\n"Niepełnosprawni w społeczeństwie", IFIS PAN, Warszawa 1994.\nTadeusz Majewski, "Systemy rehabilitacji zawodowej w krajach Europy Zachodniej", Warszawa 1999.\n"Pomoc techniczna dla osób niepełnosprawnych", IFIS PAN, Warszawa 1994.\n"Rodziny osób niepełnosprawnych", IFIS PAN, Warszawa 1994.\nSłownik terminów rehabilitacyjnych polsko-angielsko-niemiecko-francusko-rosyjski, Centrum Badawczo-Rozwojowe Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Warszawa 1998.\n"Sytuacja ludzi niepełnosprawnych w Polsce", IFIS PAN, Warszawa 1994.\n"Stan rehabilitacji i potrzeby osób o poszczególnych rodzajach niepełnosprawności", IFIS PAN, Warszawa 1994.\n"Środowisko zamieszkania a niepełnosprawni. Modele mieszkalnictwa dla osób starszych i niepełnosprawnych. Systemy wspomagania osób niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania", IFIS PAN, Warszawa 1994.\n"Życie codzienne w domach pomocy społecznej", IFIS PAN, Warszawa 1994.\nInformator o podstawowych rozwiązaniach prawnych dotyczących osób niepełnosprawnych", Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej, Warszawa 1997.\n"Organizacje pozarządowe i instytucje działająca na rzecz osób niepełnosprawnych", Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Warszawa 1997.\n"Gmina, powiat, województwo na rzecz osób niepełnosprawnych", Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej, Warszawa 1998.\n"Problemy rehabilitacji społecznej i zawodowej", kwartalnik, Centrum Badawczo-Rozwojowe Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Warszawa.\n"Bifron", biuletyn informacyjny, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Warszawa.


Antomieszki. Zmiana dostawcy prądu. Tani prąd dla domu i firmy.\nTania energia dla miasta Antomieszki. Sprawdź ceny energii: prądu i gazu.\nStrona główna > Miasto > Antomieszki\nZmiana dostawcy energii w praktyce Antomieszki\nDzięki portalowi optimalenergy.pl zmiana dostawcy sprowadza się do kilku-kilkunastu minut przed komputerem, wypełnieniu wymaganych danych kontaktowych oraz podaniu kilku informacji, dzięki którym osoba, która się z Tobą skontaktuje telefonicznie w celu podpisania stosownej umowy będzie wiedziała, czego Ci potrzeba i jaka umowa jest dla Ciebie najlepsza. Cała reszta formalności związanych ze zmianą dostawcy energii elektrycznej leży po stronie Twojego lepszego sprzedawcy, który dzięki udzielonemu mu przez Ciebie pełnomocnictwu załatwia za Ciebie wszystkie formalności, a kiedy sprawy urzędowe będą już zapięte na ostatni guzik, otrzymasz pocztą nową umowę do podpisania.\nTania energia dla miasta Antomieszki\nKażde gospodarstwo domowe w Polsce może zmienić sprzedawcę energii. Energia dla domu nie musi być droga, a jej ceny mogą nas zaskoczyć. Nie musimy bowiem decydować się na sprzedawcę z urzędu. Możemy dokonać świadomego wyboru i wybrać opcję najtańszej energii.\nAntomieszki – ile kosztuje prąd?\nIle kosztuje prąd i jak dużo można zaoszczędzić zmieniając sprzedawcę energii? Na zmianie sprzedawcy w zależności od wybranej oferty możemy zyskać nawet kilkadziesiąt procent w odniesieniu do naszych obecnych stawek. Wszystko zależy od naszej obecnej grupy taryfowej. Cieszy świadomość, że możemy zadecydować o tym od kogo będziemy pobierać prąd i po ile. Każde kilkadziesiąt złotych zysku możemy przeznaczyć na coś zupełnie innego, np. na drobne upominki, zamiast oddawać je po prostu komuś innemu. Coraz więcej firm na rynku oferujących sprzedaż energii elektrycznej gospodarstwom domowym oznacza coraz większe możliwości wyboru, stąd też z roku na rok ilość odbiorców z grupy taryfowej G zmieniających sprzedawców prądu wzrasta.\nAntomieszki – dostępni sprzedawcy prądu:\nPrąd dla firmy Gąsówka-Somachy Najtańszy dostawca energii elektrycznej Łapy-Dębowina Najtańsza energia Łapy-Pluśniaki Porównanie cen prądu Łupianka Stara Prąd dla firm Płonka-Kozły Operatorzy energii elektrycznej Uhowo Tani prąd Wólka Waniewska


Elektronarzędzia akumulatorowe – na co zwrócić uwagę przy wyborze? | EkspertBudowlany.pl\nmgr inż. Karol Kuczyński | 2021-06-08\nKompaktowe narzędzia akumulatorowe ułatwiają pracę w trudno dostępnych miejscach, fot. Milwaukee\nNarzędzia typu „3w1” czy „5w1” oferują nasadki: kątowe, proste, mimośrodowe oraz z elastycznym przeniesieniem momentu obrotowego, a także z uchwytem SDS-plus, pełniącym funkcję młota udarowo-obrotowego [1, 2]. Decydując się na konkretne rozwiązanie elektronarzędzi, należy, oprócz konkretnego typu urządzenia, wybrać typ silnika oraz napięcie, a także pojemność zastosowanego akumulatora.\nJeden typ akumulatora można stosować w kilku elektronarzędziach, fot. Bosch\nOd zastosowanych rozwiązań w konstrukcji i technologii danego elektronarzędzia zależą trwałość i wydajność urządzenia. Te z kolei wpływają znacząco na jakość sprzętu oraz komfort pracy. Mając na uwadze wszystkie te parametry, fachowcy coraz częściej decydują się na zakup narzędzi wyposażonych w silniki bezszczotkowe. Dzięki nim możliwe jest zwiększenie mocy i wydajności silnika przy obniżeniu jego rozmiarów oraz masy. Co to oznacza w praktyce? Można wykonać pracę szybciej, a zmęczenie związane z użytkowaniem lżejszego i mniejszego urządzenia jest znacznie mniejsze.\nWiększość dotychczas stosowanych urządzeń wyposażana była w silniki szczotkowe. Silnik taki posiada szczotki węglowe, które poprzez komutator wprawiają w ruch obrotowy wirnik. Część energii marnuje się poprzez działanie komutatora i iskrzenie szczotek przy obciążeniu elektronarzędzia. Natomiast silnik bezszczotkowy nie posiada szczotek węglowych i komutatora. Dzięki temu ogranicza się straty związane z działaniem komutatora oraz nie ma konieczności wymiany szczotek.\nWybierając jeden system, możemy pracować na nawet 250 różnych narzędziach (w przypadku MILWAUKEE®), używając tego samego akumulatora, fot. Milwaukee\nZaleta braku szczotek zapewnia możliwość pracy silnika przy bardzo dużym zapyleniu, co nie obniża jego trwałości. Przekłada się to na znacznie dłuższy czas pracy oraz mniejsze zużycie akumulatora, co jest bardzo wygodne – nie potrzeba ładować go tak często, jak sprzętu wykorzystującego tradycyjną technologię szczotkową. Ponadto zużywa się wolniej, co ogranicza koszty związane chociażby z wymianą szczotek, a w końcu i całego silnika [1, 2].\nPraktycznie każdy producent elektronarzędzi ma swoje rozwiązania [1, 2]. Na uwagę zasługują systemy: SVC, EMP, ECP i ERC. Co kryje się pod tymi tajemniczymi skrótami?\nSystem Vibration Control (SVC) zapewnia tłumienie drgań i zwiększa komfort pracy w czasochłonnych pracach z użyciem urządzeń typu młotowiertarki, klucze udarowe i wiertarko-wkrętarki. W wiertarko-wkrętarkach i elektrycznych kluczach udarowych stosowane są funkcje EMP chroniące silnik przed przeciążeniem w ekstremalnych sytuacjach i wydłużające jego żywotność.\nSystem elektronicznej ochrony ogniw ECP (Electronic Cell Protection) skutecznie chroni akumulator nie tylko przed przeciążeniem, lecz także przed przegrzaniem i całkowitym rozładowaniem ogniw Li-Ion, co może doprowadzić do ich uszkodzenia.\nSystem ERC (Electronic Rotation Control) zwiększa komfort i bezpieczeństwo podczas pracy elektronarzędzi akumulatorowych wykorzystujących ruch obrotowy. W przypadku wykrycia przez wbudowany czujnik przyspieszenia zablokowania osprzętu, np. w wyniku skrzywienia wiertła w materiale lub natrafienia na twardy element w drewnie lub murze, silnik natychmiast wyłącza się, co zmniejsza ryzyko wystąpienia odrzutu, który mógłby spowodować obrażenia operatora.\nModułowy system składowania z elementami takimi jak odkurzacz czy nawet radio z ładowarką, fot. Milwaukee\nAkumulatory niklowo-kadmowe (Ni-Cd), choć w większości ustąpiły miejsca akumulatorom niklowo-wodorkowym, technologia Ni-Cd ma swoje unikatowe zalety, dzięki którym tego typu ogniwa wciąż są wykorzystywane w niektórych urządzeniach elektronicznych: aparaturze medycznej, systemach łączności, np. wojskowych, urządzeniach pomiarowych i sterowania. Do ich głównych atutów niewątpliwie można zaliczyć:\nwysoką odporność na głębokie rozładowanie,\nOdporność na starzenie się w wysokich temperaturach, złe warunki pracy (wibracje oraz skrajne temperatury od –40 do +70ºC) i przeładowanie sprawia, że są dobrym i stabilnym źródłem energii w trudnych warunkach eksploatacji, np. w strefach zagrożonych wybuchem (akumulatory Ni-Cd nie mają tendencji do zapłonu przy wysokich temperaturach) .\nEfekt pamięci wiąże się z brakiem regularnego rozładowywania akumulatora do samego końca. Ogniwo w swoisty sposób „zapamiętuje”, ile energii zostało wykorzystane podczas jednego cyklu pracy i w ten sposób może po pewnym czasie zacząć wykazywać (realną lub pozorną) utratę pojemności. Warto jednak wspomnieć, że utrata pojemności w przypadku akumulatorów niklowo-kadmowych często wiąże się przede wszystkim ze słabą jakością ogniw. Ogniwa Ni-Cd wypierane są przez nowsze technologie, takie jak: niklowo-wodorkowa (Ni-MH) oraz litowo-jonowa (Li-Ion), w których ogniwa mają wyższą pojemność i mniejszą masę .\nKonstrukcja akumulatorów niklowo-wodorkowych jest bardzo zbliżona do konstrukcji akumulatorów niklowo-kadmowych – w technologii niklowo-wodorkowej anoda jest wykonana ze stopu metali (niklu, magnezu, manganu, kobaltu i aluminium), a nie kadmu.\nOgniwa Ni-MH są odpowiedzią na zarzuty kierowane w stronę ogniw Ni-Cd i wykorzystywania przy ich produkcji szkodliwych związków kadmu. W ten sposób powstała technologia przyjaźniejsza środowisku, jak również wydajniejsza pod względem pojemności i gęstości energii .\nAkumulatory niklowo-wodorkowe w znacznej mierze wyparły akumulatory niklowo-kadmowe ze względu na kilka różnic, dających przewagę nad poprzednikami: większą pojemność akumulatorów (o około 30%), prawie trzykrotnie większą gęstość energii w akumulatorach tego samego rozmiaru oraz mniejszą wrażliwość na tzw. efekt pamięci .\nUrządzenie wielofunkcyjne, fot. Bosch\nAkumulatory litowo-jonowe (Li-Ion) to jedno z najnowszych rozwiązań wśród ogniw ładowalnych. Zostały stworzone z myślą o urządzeniach przenośnych, a więc kluczowymi aspektami były redukcja masy i gabarytów źródła zasilania. Z tych powodów lit stał się oczywistym wyborem – jest to jeden z najlżejszych metali, mogący jednocześnie dostarczyć najwięcej energii w stosunku do swojej masy.\nZastosowanie jonów litu pozwoliło ustabilizować baterie, tworząc bezpieczne rozwiązanie. Jedynym ograniczeniem jest zabezpieczenie przed zbyt głębokim rozładowaniem oraz zapewnienie odpowiedniego ładowania prądem i napięciem, aby nie przeładować oraz nie przekroczyć temperatury zapłonu ogniwa wynoszącej około 70ºC .\nTechnologia litowo-jonowa wciąż się rozwija, sukcesywnie dominując poszczególne branże – szczególnie urządzenia przenośne. Niewątpliwą jej zaletą jest szybkie ładowanie, brak efektu pamięci oraz wysokie napięcie jednostkowe, przekładające się na dużą wydajność baterii. Eksperci pracują nad usprawnieniami związanymi z wykorzystaniem chociażby grafenu.\nW wyniku rosnącego zapotrzebowania na ogniwa litowo-jonowe, na całym świecie trwają zaawansowane badania w zakresie odzyskiwania litu ze zużytych akumulatorów Li-Ion oraz recyklingu samych ogniw .\nInteligentne ładowarki bezprzewodowe zapewniają komunikację pomiędzy ładowarką a akumulatorem, uruchamiają proces ładowania i dopasowują go do aktualnego stanu akumulatora. Gwarantuje to ładowanie akumulatora zawsze we właściwym zakresie temperatur i wydłuża jego żywotność.\nJednym z elementów rozwiązania systemowego jest ramka, szczególnie przydatna do zastosowań stacjonarnych, którą można zamontować na ławach roboczych, regałach lub innych powierzchniach roboczych. Ramka jest uniwersalnym, bezpiecznym uchwytem dla ładowarki, akumulatora i narzędzia. Ładowarki są bardzo wytrzymałe i nie są wyposażone w odkryte styki, co zabezpiecza je przed pyłem i innymi zanieczyszczeniami, a także zwiększa bezpieczeństwo użytkowania .\nElektronarzędzia akumulatorowe wyposażone w silniki bezszczotkowe oraz akumulatory litowo-jonowe o pojemności 2 Ah są już praktycznie standardem. Elektronarzędzie wyposażone w dwa akumulatory Li-Ion o pojemności 5–8 Ah zapewniają pracę prawie cały dzień. W kolejnym artykule skupimy się na nietypowych rozwiązaniach oraz ich praktycznych zastosowaniach.\n1. Materiały firmy Milwaukee.\n2. Materiały firmy Bosch.\n3. Materiały firmy Wamtechnik.\nelektronarzędzia akumulator urządzenia elektroniczne Elektronarzędzia akumulatorowe akumulatory do elektronarzędzi ładowanie akumularowa\nWiha Polska By pracowało się lżej, czyli kilka słów o narzędziach wielofunkcyjnych\nMarek Pudło Niwelator laserowy na placu budowy\nRedakcja news Gdzie oddać stary sprzęt elektryczny - kontrola Inspekcji Handlowej\nInspekcja Handlowa sprawdziła 112 przedsiębiorców sprzedających sprzęt elektryczny i elektroniczny. Wszyscy kontrolowani deklarowali, że zgodnie z przepisami bezpłatnie przyjmują stare urządzenia. Co czwarty...\nEkspert Akumulatory dołączone do klucza udarowego GDX 18V-EC\nAkumulatory dołączone do klucza udarowego GDX 18V-EC\nAkumulatorowy klucz udarowy GDX 18 V-EC Professional może być używany z litowo-jonowymi akumulatorami 18 V o pojemnościach: 2,0; 3,0 i 4,0 Ah. Firma Bosch wprowadziła również w ostatnim czasie akumulatory...\nAkumulatorowy klucz udarowy GDX 18 V-EC Professional może być używany z litowo-jonowymi akumulatorami 18 V o pojemnościach: 2,0; 3,0 i 4,0 Ah. Firma Bosch wprowadziła również w ostatnim czasie akumulatory o pojemności 5,0 Ah.\nEkspert Młot udarowo-obrotowy Bosch GBH 36 V-Li\nEkspert Zastosowanie akumulatorowego klucza udarowego Bosch GDX 18 V-EC Professional – studium przypadku\nEkspert Możliwości akumulatorowego klucza udarowego GDX 18V-EC\nEkspert Akumulatorowy klucz udarowy Bosch GDX 18 V-EC Professional\nEkspert Moto Saw czyli uzupełniam swój warsztat ogrodnika\nOgrodnik Kupujemy wiertarkę... tylko jaką?\nKupujemy wiertarkę... tylko jaką?\nWiertarka to jedno z podstawowych narzędzi w domu i ogrodzie. Wiertarka jest szczególnie przydatna gdy musimy coś powiesić, naprawić, wypolerować, a nawet wkręcić.Wiertarka to przeważnie urządzenie napędzane...\nWiertarka to jedno z podstawowych narzędzi w domu i ogrodzie. Wiertarka jest szczególnie przydatna gdy musimy coś powiesić, naprawić, wypolerować, a nawet wkręcić.Wiertarka to przeważnie urządzenie napędzane silnikiem elektrycznym (elektronarzędzie), choć można jeszcze spotkać modele napędzane siłą mięśni ludzkich :))\nOgrodnik Jak wybrać szlifierkę kątową?\nSzlifierka kątowa jet to narzędzie przeznaczone cięcia, szlifowania i polerowania. To dość popularne narzędzie jest napędzane przeważnie silnikiem elektrycznym, choć są modele o napędzie pneumatycznym...\nOgrodnik Jaką szlifierkę wybrać?\nOgrodnik Jak posługiwać się wyrzynarką?\nJak posługiwać się wyrzynarką?\nWyrzynarka to niby proste narzędzie, ale jak przyjdzie np. kupić ją a potem dokupić odpowiedni brzeszczot do materiału, który chcemy ciąć to zaczynają się problemy :))


Spódnica trapezowa CITI LOOK - Ubrania - DecoBazaar\n> Spódnica trapezowa CITI LOOK (nr 6415402)\nCudowna, gruba spódnica trapezowa CITI LOOK. Naturalna gruba dzianina z dodatkiem elastanu ( 10% ). Długość za kolano. Na gumce. Prezentowany model w kolorze fuksji ( kolor na zdjęciu może nieznacznie różnić się od rzeczywistego ). Możliwe są także spódnice w innym kolorze.


Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego w Iwano-Frankiwsku - Wolontariusze przygotowują się do spotkań z seniorami\nWolontariusze przygotowują się do spotkań z seniorami\nTrener Tomasz Kałuski (Fot. Danuta Stefanko)\nFundacja Wolność i Demokracja w roku 2020 realizuje projekt „Nie jesteś sam – program wsparcia polskich seniorów na Ukrainie”. Inicjatywa ma na celu udzielenie kompleksowego wsparcia osobom powyżej 60 roku życia polskiego pochodzenia na terenie Ukrainy.\nPrzedsięwzięcie jest realizowane w obwodach: iwanofrankiwskim, odeskim, rówieńskim oraz winnickim poprzez działania Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego w Iwano-Frankiwsku, Związku Polaków na Ukrainie Oddział im. Adama Mickiewicza w Odessie, Ukraińsko-Polskiego Sojuszu im. Tomasza Padury w Równem, Centrum Rozwoju i Partnerstwa „Polonia” oraz Chrześcijańsko Demokratycznego Związek Polaków w Winnicy.\n„Fundacja Wolność i Demokracja od blisko 15 lat wspiera Rodaków za granicą realizując różnorodne działania o szerokim zasięgu terytorialnym. Rok 2020 jest wyjątkowy dla całego świata, lecz szczególnie dotkliwy wydaje się być dla seniorów i to właśnie dla nich powstał projekt, który jest odpowiedzią na pogarszającą się sytuację osób starszych, których zdrowie i życie w trakcie pandemii koronawirusa jest szczególnie zagrożone” – powiedziała Lilia Luboniewicz, prezes zarządu Fundacji Wolność i Demokracja.\nInicjatywa „Nie jesteś sam” zakładają między innymi zorganizowanie sieci wolontariuszy, którzy zdobywając poprzez szkolenia kompetencje do pracy z osobami starszymi, będą wspierać seniorów. W ten sposób zostanie zrealizowana idea integracji międzypokoleniowej. W ramach jednego z modułów zostaną również zdiagnozowane szczegółowe potrzeby seniorów, które będą stanowić trwały rezultat projektu – bazę potrzeb.\nWolontariusze projektu uczestniczą w spotkaniu przygotowawczym (Fot. Danuta Stefanko)\n„Wolontariusze są ważnym komponentem projektu, gdyż ich zaangażowanie i serdeczność pozwolą zaspokoić nie tylko materialne potrzeby osób starszych, ale przede wszystkim potrzeby bliskości i kontaktu z drugim człowiekiem” – podkreśliła Lilia Luboniewicz.\nW Iwano-Frankiwsku, dawnym Stanisławowie, 10 października odbyło się pierwsze spotkanie wolontariuszy projektu, którego celem było zaznajomienie z tematyką i założeniami projektu oraz metodami pracy z osobami starszymi.\n„Najważniejszy jest pierwszy kontakt, bo tutaj jest tzw. przełamywanie lodów. Ważne, aby podczas pierwszego spotkania dać starszej osobie możliwość do wypowiedzenia się. Osoba starsza to często osoba samotna, która nie ma z kim porozmawiać, więc ważne jest dać jej tę możliwość. My jako wolontariusze musimy umieć słuchać i poświęcić takiej osobie czas. Wtedy senior poczuje się doceniony, że mógł się wypowiedzieć i został wysłuchany” – powiedział trener Tomasz Kałuski.\nDo lokalnej ekipy wolontariuszy zgłosiły się osoby z Iwano-Frankiwska, Kałusza, Kołomyi, Obertyna, Bołszowiec oraz Doliny, chcące wspierać osoby starsze na terenie obwodu iwanofrankiwskiego.\n„Kontakt z osobami starszymi wzbogaca każdego człowieka, a szczególnie młodzież. Bardzo się cieszę, że młodzi ludzie okazują chęć opiekować się seniorami. Towarzyszą mi emocje radości i szczęścia przed spotkaniem z osobami starszymi, bo rozmowy z nimi wzbogacają uczuciami, świadomością, że jesteś komuś potrzebny” – powiedziała wolontariuszka Antonina Fedoriw z Kałusza.