Ukraina między Rosją a… światem | Przegląd\nAutor: Bartosz Głębocki\t| Styczeń 9, 2005\nW Moskwie wierzą, że pomarańczowa rewolucja to “robota Polaków”\nW polityce umiejętność dokonania szybkiej wolty w poglądach albo ocenie sytuacji liczy się często bardziej niż cokolwiek innego. Jednak wypowiedź doradcy prezydenta Władimira Putina, Andrieja Iłłarionowa, w której ten dostojnik Kremla publicznie oświadczył, że “zwycięstwo Wiktora Juszczenki w wyborach prezydenckich na Ukrainie pomoże Rosji pozbyć się kompleksu imperialnego wobec byłych republik radzieckich”, zaskoczyła nawet wytrawnych tzw. kremlinologów. Oto bowiem jeden z współpracowników Putina zdezawuował całą politykę Rosji wobec Ukrainy i ukraińskiej pomarańczowej rewolucji z ostatnich kilku miesięcy. Zamiast połajanek pod adresem Kijowa i wskazywania palcem, kto – a konkretnie przegrany Wiktor Janukowycz – powinien być przywódcą na Ukrainie, dziennikarze usłyszeli, że “gospodarcze i polityczne skutki zwycięstwa (Juszczenki) są ważne dla Rosji nie tylko w perspektywie krótkoterminowej, lecz także średnio- i długoterminowej, Rosja (bowiem) będzie mogła przekształcić się w nowoczesne, demokratyczne i dynamicznie się rozwijające państwo tylko wtedy, gdy przestanie być formalnym i nieformalnym imperium”.\nKto chciałby z tej wypowiedzi Iłłarionowa wyciągać jednak daleko idące wnioski i przyjąć, że polityczna Rosja i rosyjska opinia publiczna godzą się w pełni z demokratycznym wyborem na Ukrainie,\nIłłarionow, wskazują znawcy moskiewskich realiów, od lat znany jest z głoszenia poglądów często sprzecznych z oficjalną polityką Kremla. Władimir Putin go słucha, ale tylko od czasu do czasu stosuje się do jego rad i opinii.\nZamiast więc tezy Iłłarionowa, że “ukraiński elektorat (głosując 26 grudnia na Wiktora Juszczenkę – przyp. BG) pomógł nie tylko sobie, ale także Rosjanom”, w Rosji długo jeszcze będą raczej obowiązywać opinie przeciwne. Takie jak opublikowana w periodyku “Rosja w Polityce Globalnej” na dzień przed konferencją Iłłarionowa tyrada ministra spraw zagranicznych Rosji, Siergieja Ławrowa, który zarzucił krajom Zachodu, że “realizują geostrategiczne cele w krajach byłego ZSRR”. Ławrow potępił w swoim tekście “prowadzone pod sztandarami “obrony demokracji” próby prymitywnego mieszania się w wewnętrzne sprawy innych krajów, naciski polityczne, wprowadzenie nierównych kryteriów w analizie procesów wyborczych, stanu praw i swobód obywatelskich”, wyraźnie nawiązując do działań Polski, a także innych państw Unii Europejskiej oraz Stanów Zjednoczonych na Ukrainie w okresie pomarańczowej rewolucji.\nRosjanie cały czas z trudem przyjmują do wiadomości – raz – że demokratyzacyjne procesy na Ukrainie w decydującym stopniu były efektem wydarzeń w tym kraju, a nie rezultatem “sabotażu” ze strony Zachodu, a dwa – nie bardzo chcą się do końca pogodzić z faktem, że choć bliskie kulturowo i historycznie, to narody rosyjski i ukraiński są dzisiaj etnicznie, politycznie i państwowo odrębne. Niezwykle wymowna jest tutaj ocena znanego rosyjskiego politologa, Stanisława Biełkowskiego, który jeszcze w ostatnich dniach listopada 2004 r. publicznie głosił, że “rosyjska elita władzy nie jest w stanie dokonać rzetelnej oceny ukraińskiej rewolucji i dlatego Rosja jest i będzie główną przegraną kijowskich wydarzeń”. Biełkowski opublikował wtedy w “Niezawisimoj Gazecie” artykuł, w którym pisał: “Na Ukrainie doszło do rewolucji. Rosyjska elita polityczna (…) do dziś tego nie zrozumiała”, ba!, postrzega wydarzenia w Kijowie jako “dobrze opłacony przewrót zorganizowany przez socjotechników z Zachodu”.\nczyli opinia publiczna idzie w swoich ocenach czasami nawet dalej. To, co stało się na Ukrainie, jest efektem zaplanowanej operacji Stanów Zjednoczonych, które wyłożyły na wyrwanie Ukrainy z rąk Rosji miliony dolarów i przeszkoliły przed wyborami prezydenckimi tysiące aktywistów Juszczenki – mówią zwykli Rosjanie. Polacy, którzy wsparli na rozmaite sposoby pomarańczową rewolucję, w takich interpretacjach byli jedynie wykonawcami amerykańskich poleceń – choć zdarzają się także liczne opinie, według których to tradycyjna polska antyrosyjskość leżała u podstaw emocjonalnego wsparcia, jakie liczni polscy eurodeputowani, a potem także inni polscy politycy udzielili Wiktorowi Juszczence.\nRosyjski politolog Siergiej Markow powiedział wręcz w trakcie kampanii wyborczej na Ukrainie, że Wiktor Juszczenko to “wymysł polskich propagandzistów”. Celem działań Polaków miałoby być, według Markowa, bynajmniej nie niesienie demokracji na Ukrainę, ale “zwiększenie wpływu Warszawy na Unię Europejską, gdzie Polska chciałaby odgrywać taką samą rolę jak Francja i Niemcy”.\nWedług Markowa, “cała kampania wyborcza Wiktora Juszczenki została opracowana przez polską diasporę, a jej ojcem ideologicznym jest Zbigniew Brzeziński i jego dwóch synów współpracujących na co dzień z szefem fundacji Freedom House, Adrianem Karatnyckim”. Właśnie ta – polsko-amerykańska – grupa “ściągnęła na Ukrainę Lecha Wałęsę, a potem Aleksandra Kwaśniewskiego”.\nTa ostatnia opinia wygląda dość kuriozalnie i nic dziwnego. Jej autor, Siergiej Markow, był jednym z głównych rosyjskich socjotechników zaangażowanych po stronie premiera Wiktora Janukowycza. To właśnie tzw.\ndesant z Moskwy,\nekspertów od politycznego public relations i marketingu, wspomagał stronę rządową w kampanii wyborczej. To ci ludzie doradzili Władimirowi Putinowi najpierw demonstracyjną wizytę w Kijowie na kilka dni przed elekcją prezydencką, podczas której rosyjski prezydent manifestował swoją przyjaźń z Janukowyczem, a potem zasugerowali Kremlowi, by pospieszyć się z uznaniem zwycięstwa Janukowycza w sfałszowanej drugiej turze wyborów.\nDziś nawet rosyjskie media z dystansem przyjmują takie stwierdzenia i podkreślają porażkę doradców z Moskwy. Zarówno “Kommiersant”, jak i “Izwiestia” piszą, że wybory na Ukrainie ukazują koniec rosyjskich specjalistów od public relations, wysłanych na Ukrainę przez Kreml. “Izwiestia” twierdzą nawet, że wszystkie formułowane przez nich rady i oceny sytuacji na Ukrainie nie są warte funta kłaków.\nDla polskich polityków i strategów politycznych nie może to jednak oznaczać uspokojenia i przyjęcia tezy, że stosunki w trójkącie Rosja-Ukraina i Polska same jakoś się ułożą. W trakcie kampanii wyborczej Polacy rzeczywiście mocno zaangażowali się w poparcie dla demokracji ukraińskiej. Niektórzy eurodeputowani bardzo jednoznacznie wspierali wyłącznie sztab Juszczenki, podobnie jak robili to np. aktywiści PiS, co zresztą już spotkało się z krytyką także w Polsce, m.in. b. wicemarszałka Sejmu, prezesa PSL, Janusza Wojciechowskiego, który ostrzegł że, zostaniemy zapamiętani jako wspierający tylko jedną stronę ukraińskiego konfliktu, co może mieć negatywne skutki dla naszych przyszłych stosunków politycznych. “Obecna wielka sympatia Ukraińców dla Juszczenki może przerodzić się w niechęć do jego osoby, bo czekają go trudne reformy”, twierdzi Wojciechowski, sugerując, że w ślad za tym może rozwinąć się niechęć także wobec Polaków.\nGłówni polscy politycy, z prezydentem Kwaśniewskim, działali jednak na szczęście znacznie ostrożniej – głównie mediując pomiędzy zwaśnionymi stronami i wywalczając zgodę Leonida Kuczmy na odbycie trzeciej rundy elekcji prezydenckiej, a więc na zwycięstwo Juszczenki. Zawsze też podkreślali, że pomarańczowa rewolucja jest dziełem samych Ukraińców.\nW Kijowie chyba docenia się i polską pomoc dla demokratyzacji na Ukrainie, i polską wstrzemięźliwość (przynajmniej najpoważniejszych sił politycznych) w dawaniu Ukraińcom dobrych rad na najbliższą przyszłość – już po zwycięstwie Wiktora Juszczenki. Nowa ekipa wie przecież, że zależności gospodarcze i militarne, a także\nzwykły polityczny rozsądek\nnakazują Juszczence dogadać się z Kremlem – i zagwarantować Rosji, że nowa (pomarańczowa) Ukraina nie będzie antyrosyjska.\nTylko bowiem Ukraina, która utrzyma dobre – choć suwerenne – stosunki z Rosją ma szanse na realizację dalekosiężnego celu Wiktora Juszczenki – popieranego także bardzo mocno przez Polskę – a więc przyjęcia tego państwa do UE. Zwłaszcza największe kraje UE są tutaj niezwykle ostrożne – i to nie tylko z powodu potencjalnych kosztów akcesji Ukrainy do zjednoczonej Europy, ale też ze względu na obawy przed reakcją Rosji. Znakomicie tłumaczy to artykuł w paryskim dzienniku “Le Monde”, gdzie napisano, że “chociaż sympatie Francji kierują się ku pomarańczowej rewolucji Wiktora Juszczenki, to Francja dba też o swoje dobre stosunki z Rosją Władimira Putina. Nie należy dolewać oliwy do ognia, co wywołałoby skutek odwrotny od zamierzonego. Paryż zdaje sobie sprawę (…) z Putinowskiej wizji spisku Zachodu, którego celem ma być demontaż tego, co zostało po rosyjskim imperium. Stąd ta skrajna ostrożność”.\nDla Polski to także wskazówka, jak działać w najbliższej przyszłości, by pomarańczową rewolucję przekształcić w prawdziwą demokrację, a Ukrainę w Europie zakotwiczyć już naprawdę na stałe.\nW zwierciadle prasy\n“Le Monde”, Paryż – “Polska odegrała kluczową rolę w doprowadzeniu do powtórki drugiej tury wyborów na Ukrainie i zaryzykowała zaangażowanie w wydarzenia za wschodnią granicą, mimo ryzyka że wywoła w ten sposób gniew wielkiego rosyjskiego sąsiada, (a także) irytację Brukseli. Polska jest wielkim orędownikiem przyjęcia Ukrainy do Unii Europejskiej, ale wydaje się osamotniona, gdyż zachodnie stolice, podobnie jak Bruksela, zajmują w tej sprawie stanowisko pełne rezerwy. Poza korzyściami gospodarczymi, jakie Polska mogłaby mieć z zakotwiczenia swojego sąsiada w UE, Warszawa widzi w tym przede wszystkim sposób na odsunięcie Rosji trochę bardziej na Wschód, w momencie kiedy podejrzewa Władimira Putina o chęć wzniecenia na nowo ognia rosyjskiego neoimperializmu”.\n“Lidove Noviny”, Praga – “Ogromną pracę (dla zwycięstwa demokracji na Ukrainie) wykonali Polacy, którzy jako jedyni zrozumieli, że w Kijowie walczy się także o Warszawę. O to, aby Polska – a wraz z nią i cała Unia Europejska – była sąsiadem normalnego demokratycznego państwa, a nie mafijnego reżimu, który zawsze stanowić będzie zagrożenie. Kiedy do Kijowa przyjechał Lech Wałęsa, a po nim Aleksander Kwaśniewski, kiedy Polacy zaczęli bić na alarm w Parlamencie Europejskim, Bruksela uznała wreszcie, że Europa nie kończy się na Bugu ani w Cziernej nad Cisą (przy granicy słowacko-ukraińskiej – przyp. BG), ale o wiele dalej”.\n“Guardian”, Londyn – “Juszczenko obiecał, iż pierwszym krajem, w którym złoży oficjalną wizytę po objęciu urzędu prezydenta Ukrainy, będzie Rosja. Olbrzymie upokorzenie, jakiego doznał Władimir Putin, popierający zdecydowanie Janukowycza, może jednak zadecydować o znacznym ochłodzeniu stosunków między Moskwą a Kijowem”.\n“Liberation”, Paryż – “Przed Juszczenką teraz “czwarta tura” – czyli prezydentura, podczas której będzie musiał radzić sobie z ukraińskimi oligarchami, byłymi aparatczykami i potężnym sąsiadem, czyli Rosją”.\n“Corriere della Sera”, Mediolan – “(Na Ukrainie) wygrała odwaga i wytrwałość dziesiątków tysięcy demonstrantów. Zwycięstwo Juszczenki to także zwycięstwo Zachodu i jego wartości, sukces Europy, która znacząco przyczyniła się do powodzenia negocjacji w sprawie powtórki wyborów. To również rewanż Polski, która nie zapomina o tej części Ukrainy, należącej niegdyś do niej. (W tym kontekście) błędem byłoby przede wszystkim zapominanie o wielkim przegranym: Władimirze Putinie. Zbyt pewny siebie Kreml popełniał na Ukrainie błąd za błędem, (tymczasem) wśród wszystkich byłych radzieckich republik, wyrywających się spod wpływów Moskwy, Ukraina zajmuje miejsce szczególne jako kolebka religii, kraj urodzenia Gogola i Bułhakowa, a dla większości Rosjan – po prostu Rosja”.\n“Frankfurter Allgemeine Zeitung”, Frankfurt nad Menem – “Trzeba pogodzić się z tym, że Rosja przeforsowała w Europie swój punkt widzenia, iż bezkompromisowa “prozachodnia” orientacja Ukrainy zaprowadzi kraj w ślepy zaułek. (Trzeba też pamiętać) że zarzuty Putina, iż Zachód usiłuje izolować Rosję, padają na podatny grunt w Unii Europejskiej, z wyjątkiem krajów należących do tzw. nowej Europy (chodzi o Polskę i inne kraje środkowoeuropejskie – przyp. BG). Juszczenko zrozumiał, o co chodzi. Po swoim zwycięstwie także on, wódz rewolucji, zamierza w pierwszą zagraniczną podróż pojechać do Moskwy.”\nPrezydent Kwaśniewski o Ukrainie i rosyjskich pretensjach\nPrezydent Aleksander Kwaśniewski ocenił jako niesprawiedliwe słowa prezydenta Rosji Władimira Putina, wypowiedziane podczas konferencji prasowej w Moskwie 23 grudnia 2004 r. Putin powiedział wówczas, iż nie sądzi, “by można uznać za właściwe” stwierdzenie Kwaśniewskiego z wywiadu dla tygodnika “Polityka”: “Rozumiem prezydenta Stanów Zjednoczonych, ja też staram się mieć dobre stosunki z Putinem. Ale wiem też, że dla każdego wielkiego mocarstwa Rosja bez Ukrainy jest lepszym rozwiązaniem niż Rosja z Ukrainą”.\n“Oceniam, iż słowa wypowiedziane przez prezydenta Putina, w moim przekonaniu, są niesprawiedliwe”, oświadczył w odpowiedzi Aleksander Kwaśniewski. “Są ceną, jaką Polska i ja osobiście płacimy za zaangażowanie na rzecz rozwiązania kryzysu politycznego na Ukrainie, za działania, które Polska i ja osobiście podjęliśmy na rzecz rozwoju demokracji na Ukrainie”.\nPrezydent RP powiedział też: “W interesie Polski i Rosji leży to, żeby Ukraina była niepodległa i demokratyczna, aby nie doszło na Ukrainie do użycia siły”, a stanowisko prezentowane przez Polskę w czasie rozmów mediacyjnych w Kijowie (przed wynegocjowaniem kompromisu z powtórzeniem trzeciej rundy wyborów – przyp. BG) było stanowiskiem nie tylko Polski, ale i Unii Europejskiej oraz innych krajów demokratycznych.\nWedług Kwaśniewskiego, Polska w prowadzeniu polityki zagranicznej na Wschodzie kieruje się koncepcją dobrych i przyjaznych stosunków ze wszystkimi partnerami za wschodnią granicą, a więc Litwą, Ukrainą, Rosją, a także Białorusią.\nSpór o kolonie


Handel kontraktami futures - o czym warto pamiętać? - Miejski Portal Informacyjny Bstok.pl Białystok\nNa rynku inwestycyjnym funkcjonuje obecnie wiele różnego rodzaju instrumentów, dzięki którym można pomnożyć posiadany kapitał. Akcje, obligacje, waluty, fundusze ETF, kryptowaluty – to tylko kilka z szerokiego grona możliwości. Jednym ze szczególnych rozwiązań są tzw. kontrakty futures. O czym dokładnie mowa, co kryje się pod tym pojęciem i jak w praktyce odbywa się zawieranie kontraktów futures? Sprawdźmy to.\nKażdy, kto zamierza dokonać jakiejkolwiek inwestycji powinien w pierwszej kolejności dowiedzieć się, jak dokładnie działa rynek i na co zwrócić szczególną uwagę. Dotyczy to także handlu kontraktami futures na akcje, które wymagają nie tylko odpowiedniej wiedzy, ale najczęściej również intuicji i sprytu. Przekonajmy się, o czym dokładnie mowa!\nKontrakty futures – co to jest?\nKontrakty terminowe futures to nic innego jak instrumenty pochodne, które zawiera się na giełdzie, polegające na tym, że jedna strona zobowiązuje się sprzedać/kupić ustaloną ilość instrumentów bazowych za ściśle określoną cenę oraz w konkretnym terminie. Cena określana jest nie bez powodu terminową, a dzień, w którym przeprowadza się transakcję nazywamy dniem rozliczenia lub datą dostawy. W praktycznym wymiarze w chwili wygaśnięcia kontraktu kupujący ma obowiązek zakupu akcji bazowej, a sprzedający jest zobowiązany do jej przekazania. Kontrakty futures mają spekulacyjny charakter, co oznacza, że akcje czy inne produkty finansowe nie stają się własnością inwestora. Trader bowiem wyłącznie obstawia, jak zachowa się kurs akcji bazowej i na tej podstawie jest później rozliczany.\nJak handlować kontraktami futures?\nHandel kontraktami futures różni się więc od tradycyjnego zakupu akcji, obligacji, surowców itp. Nie mamy do czynienia z realnym nabyciem udziałów, a kontrakt należy rozumieć wyłącznie jako rodzaj umowy między inwestorem a brokerem. Do największych zalet inwestowania na zasadzie kontraktów futures można zaliczyć niski próg wejścia, pełną transparentność inwestycji i szerokie pole możliwości, jeśli chodzi o wybór instrumentu bazowego. Inwestor może działać na wszelkich dostępnych rynkach, a ogranicza go tak naprawdę jedynie budżet.\nCzy handel kontraktami futures się opłaca?\nNa to pytanie każdy musi odpowiedzieć sobie indywidualnie. Oczywiście, trzeba mieć na uwadze, że zawieranie kontraktów futures z jednej strony wiąże się z możliwością zarobku, z drugiej natomiast zawsze istnieje ryzyko utraty pieniędzy. Inwestor powinien zarejestrować się na zaufanej i w pełni zautomatyzowanej platformie tradingowej, dzięki której będzie mógł kompleksowo zarządzać wszystkimi swoimi działaniami.


Zaawansowane systemy baz danych studia | uczelnie Bydgoszcz\nOdkryj studia zaawansowane systemy baz danych w Bydgoszczy i sprawdź gdzie możesz studiować\nZaawansowane systemy baz danych studia Bydgoszcz - specjalność / ścieżka kształcenia\nZaawansowane systemy baz danych to propozycja kształcenia, dzięki której studenci mają możliwość zapoznać się między innymi z takimi zagadnieniami, jak język SQL czy bazy danych, a także poszerzyć wiedzę z zakresu informatyki i programowania.\nProgram studiów dostarcza studentom wiedzy między innymi z zakresu modelowania zaawansowanych baz danych, technologii informatycznych, które są wykorzystywane przy przetwarzaniu danych w chmurze i jak wykorzystywać te technologie w funkcjonowaniu firm. Dzięki tej ścieżce kształcenia studenci mają również możliwość skorzystania z najnowszych narzędzi informatycznych, które wykorzystywane są w przedsiębiorstwach IT, nauczą się programowania zaawansowanych baz danych oraz zostaną kreatorami usług biznesowych.\nDzięki zajęciom prowadzonym przez wykładowców-praktyków studenci zdobędą wiedzę praktyczną oraz kompetencje potrzebne do tego, aby od razu po zakończeniu kształcenia rozpocząć karierę zawodową. Absolwenci mogą znaleźć zatrudnienie między innymi na takich stanowiskach jak administrator baz danych, specjalista w obszarze bezpieczeństwa systemów bazodanowych, pracownik w firmach produkcyjnych i tych, wdrażających oprogramowania dla firm czy projektant systemów bazodanowych w przedsiębiorstwach.\nZobacz, na jakich uczelniach w Bydgoszczy jest specjalność / ścieżka kształcenia Zaawansowane systemy baz danych


Celestron - podkładki antywibracyjne - TELESKOPY, LORNETKI, MIKROSKOPY, NOKTOWIZORY - Delta Optical\nDelta Optical » Bliżej nieba » Marki » Celestron » Akcesoria » Montaże i statywy » Celestron - podkładki antywibracyjne\nCelestron - podkładki antywibracyjne\tNr katalogowy: 93503\no. D. 2016-10-25Witam.\nNiektórzy znają moje opinie o różnego rodzaju sprzęcie optycznym, niekiedy bardzo krytyczne. Te \_"gumy\_" działają bardzo dobrze, sprawdziłęm je przy powiększeniu 200x, długim refraktorze (f=1000 mm) z nasadką bino na końcu (to jest swoisty generator drgań, za to obraz dwuoczny - poezja). Skrócił czas dochodzenia do równowagi o połowę z 3s do ok. 1,5s.\nehtair 2008-07-09Podkładki zdecydowanie warte ceny i zachodu, faktycznie doskonalę tłumią drgania spowodowane w moim przypadku wiatrem i wibracjami na balkonie na którym obserwuje. Drgania zanikają po niecałej sekundzie.\nNeptun 2007-03-23Zgadzam się z Glupem. Akurat tak się składa, że nie tylko mam pojęcie, do czego te podkładki służą, ale i mam podobne. Jeśli Marek B, uważa, że to coś dla snoba, to niech kupi na próbę do fotografowania na długich czasach dobrym cyfrakiem czy analogiem. Ale do tego trzeba mieć odpowiedni sprzęt. Myślę, że wyrażanie opinii o rzeczach, o których nie ma sie pojęcia jest przejawem niezbyt hmmm wysokiej inteligencji. Ja w każdym razie polecam dla tych, którzy mają zamiar fotografować DSO.\n2007-03-09Mysle, ze cena jest wysoka bo te podkladki tlumia drgania a zwykla guma nie.\n2006-04-06Glup - to raczej Twoja uwaga jest niestosowna. Tylko snob kupuje coś na pokaz. Jest wiele rzeczy na które nas stać, ale ich nie kupujemy, bo ich cena albo jest księżycowa albo towar jest nie najwyższej jakości. A każdy ma prawo do komentarza. Przyznam, że i dla mnie cena tych podkładek jest cokolwiek za wysoka...czy aby nie należałoby przecinek przesunąć o jedno miejsce w lewo ? Optyk\n2006-01-01Guma to sprzet optyczny ? :) WOW\nGlup 2005-12-19Jeżeli Ciebie niestać, lub nie masz zamiaru kupować to nikt Ci nie kaze, a komentarz zostaw dla ciebie. Sprzęt optyczny nigdy nie będzie w cenie ziemniaków.\n2005-09-14Dwie stówy za 3 małe krązki gumowe? Wow, okazja jakiej świat nie widział!


Różnorodność kultur - Przełożył Jerzy Prokopiuk\nPewien wódz Indian Kopaczy, jak nazywają ich Kalifornijczycy, opowiadał mi wiele o dawnych zwyczajach swego ludu. Sam byt chrześcijaninem i przewodził swemu ludowi w sadzeniu brzoskwiń i moreli na nawodnionych terenach, ale gdy opowiadał o szamanach, którzy na jego oczach przemieniali się w niedźwiedzie - podczas tańca Niedźwiedzia - drżały mu ręce, a glos załamywał się z podniecenia. Lud jego w dawnych czasach posiadał moc niezwykłą. Wódz ów najbardziej lubił opowiadać o tym, jak żywiła ich wówczas pustynia. Przynosił stamtąd z pieczołowitą troską każdą roślinę, w pełnym poczuciu jej ogromnego znaczenia. W owych dniach jego lud czerpał siły ze „zdrowia pustym" - jak to określił - i nie znał ani zawartości puszek konserwowych, ani produktów sprzedawanych w sklepach rzeźniczych. Właśnie takie innowacje w późniejszych latach doprowadziły do jego poniżenia.\nPewnego dnia Ramon nagle przerwał opisywanie mielenia owoców krzewu mesquite i przygotowywaniu zupy żołędziowej. „Na początku - powiedział - Bóg dał każdemu ludowi po glinianym kubku, aby pił z niego wodę życia".\nNie wiem, czy przenośnię tę zaczerpnął z jakiegoś tradycyjnego a nie znanego mi rytuału, czy był to wytwór jego fantazji. Trudno wyobrazić sobie, że usłyszał ją od białych w Banning, nie zwykli oni bowiem rozprawiać o etosie innych ludów. W każdym razie w rozumieniu tego skromnego Indianina owa figura retoryczna była jasna i pełna wymowy. „Wszyscy zanurzali kubki w wodzie - mówił dalej - ale kubki byty różne. Nasz kubek rozbił się. Naszego kubka już nie ma".\nNasz kubek rozbił się. Wszystko to, co nadawało znaczenie życiu jego ludu, rytuały domowe związane z jedzeniem, zobowiązania wynikające z systemu ekonomicznego, kolejność obrzędów celebrowanych w wioskach, opętanie podczas tańca Niedźwiedzia, kryteria dobra i zła - wszystko przeminęło, a wraz z tym przeminął kształt i sens ich życia. Ten stary człowiek był jeszcze pełen sił i kierował w swym plemieniu stosunkami z białymi. Nie chciał przez to powiedzieć, iż chodziło o fizyczne unicestwienie jego ludu. Ale miał na myśli utratę tego, co posiadało wartość równą wartości samego życia, utratę całej osnowy wzorów życiowych i wierzeń tego ludu. Inne kubki pozostały i wypełniała je, być może, ta sama woda życia, ale ta strata była niepowetowana. Nie chodziło o półśrodki - o dodanie czegoś lub ujęcie. Model całości byt rzeczą podstawową, w jakiś sposób nadawał jej jednolitość. Stanowił wyłączną własność tego ludu.\nRamon posiadał osobiste doświadczenie w sprawach, o których mówił. Znał dwie kultury, których wartość i sposób myślenia są nieporównywalne. Ciężki to los. Nasze doświadczenia uczestników cywilizacji zachodniej są zupełnie inne. Jesteśmy wychowywani w jednej kosmopolitycznej kulturze; nasze nauki społeczne, nasza psychologia i teologia uparcie ignorują prawdę wyrażoną w przenośni Ramona.\nBieg życia i nacisk otoczenia, nie mówiąc o płodności wyobraźni ludzkiej, dostarczają niewiarygodnego mnóstwa możliwych wskazówek, z których wszystkie, jak się wydaje, służyć mogą w życiu społecznym. Istnieją schematy własności i hierarchii społecznej związane z posiadaniem, istnieją przedmioty materialne i opracowana technika ich wyrobu, istnieje życie seksualne, stan rodzicielski wraz ze wszystkimi jego aspektami, istnieją bractwa i kulty, które mogą stanowić podstawę struktury społeczeństwa; istnieje wymiana gospodarcza; istnieją bogowie i sankcje nadprzyrodzone. Każdy z tych elementów i wiele innych może być poddanych kulturowemu i rytualnemu opracowaniu, które monopolizuje energię kulturową, pozostawiając jej już niewiele na rozbudowywanie innych cech. Pewne aspekty życia - w naszym przekonaniu najważniejsze - zostały niemal niedostrzeżone przez ludy, których kultura, choć zwrócona w innym kierunku, bynajmniej nie należała do ubogich. Czasem znów te same elementy mogą być rozwinięte w takim stopniu, że wydaje się to wręcz fantastyczne.\nZ życiem kultury jest tak jak z językiem - selekcja jest koniecznością zasadniczą. Liczba dźwięków, jakie mogą wytworzyć nasze struny głosowe oraz jama ustna i nosowa, jest praktycznie nieograniczona. Trzy czy cztery tuziny dźwięków, które zostały wybrane na użytek języka angielskiego, stanowią wybór całkowicie różny od wyboru dokonanego na użytek tak bardzo pokrewnych języków, jak niemiecki i francuski. Nikt nie ośmielił się obliczyć wszystkich dźwięków używanych w różnych językach świata. Każdy język musi dokonać wyboru i trwać przy nim, w przeciwnym wypadku stałby się całkowicie niezrozumiały. Nawet język, który używałby tylko kilkuset spośród możliwych - i rzeczywiście zanotowanych - elementów fonetycznych, nie mógłby służyć do porozumiewania się. Z drugiej strony wielokrotne niezrozumienie języków nie spokrewnionych z naszym wynikło z prób przyjęcia jako punktu odniesienia dla obcych systemów fonetycznych - naszego. Rozróżniamy tylko jedno k. Jeśli inny naród ma pięć dźwięków k dobywanych przy różnych ustawieniach krtani i ust, to nie jesteśmy w stanie dokonać rozróżnień słownikowych i syntaktycznych, które zależą od tych różnic, póki ich nie opanujemy. My mamy dźwięki d i n. Inny język może mieć dźwięk pośredni, który - jeśli nie uda nam się go zidentyfikować - będziemy zapisywali raz jako d, a raz jako n, wprowadzając w ten sposób nie istniejące rozróżnienie. Elementarnym warunkiem wstępnym analizy lingwistycznej jest zdanie sobie sprawy z tego niewiarygodnego mnóstwa dostępnych dźwięków, z którego każdy język dokonuje wyboru.\nRównież kulturę musimy wyobrazić sobie jako wielki łuk, ogarniający wszystkie możliwe zainteresowania związane z różnymi okresami życia, ze środowiskiem lub różnoraką działalnością człowieka. Kultura, która zgromadziłaby choćby tylko znaczną ich część, byłaby równie niezrozumiała jak język, który korzystałby ze wszystkich dźwięków nieartykułowanych, ze zwarć krtani, spółgłosek wargowych, zębowych, syczących i gardłowych, od bezdźwięcznych do dźwięcznych i od labialnych do nosowych. Jej tożsamość jako określonej kultury zależy od wyboru pewnych segmentów tego tuku. Każde społeczeństwo ludzkie dokonało tego rodzaju wyboru w ramach swoich instytucji kulturowych. Każde, z punktu widzenia innego, pomija elementy podstawowe, a wykorzystuje nieistotne. Jedna kultura niemal nie uznaje wartości pieniądza, inna przyjęła je za podstawę w każdej dziedzinie zachowania. W jednym społeczeństwie technologię lekceważy się w sposób niewiarygodny, nawet w tych aspektach życia, gdzie wydaje się konieczna dla zapewnienia egzystencji tego społeczeństwa. W innym, równie prymitywnym osiągnięcia techniczne są skomplikowane i dostosowane z podziwu godną dokładnością do sytuacji. Jedni tworzą ogromną nadbudowę kulturową w oparciu o okres dojrzewania, inni w odniesieniu do śmierci, jeszcze inni w odniesieniu do życia pozagrobowego.\nPrzypadek okresu dojrzewania jest szczególnie interesujący, dlatego że znajduje się w centrum zainteresowań naszej cywilizacji i dlatego że na ten temat mamy mnóstwo informacji z innych kultur. W naszej cywilizacji cala biblioteka studiów psychologicznych świadczy, jak duży kładziemy nacisk na nieunikniony niepokój towarzyszący okresowi dojrzewania płciowego. W naszej tradycji jest to stan fizjologiczny charakteryzujący się równie wyraźnie wybuchami w życiu domowym i buntem, jak tyfus charakteryzuje gorączka. I nie chodzi tu o fakty - w Ameryce są one rzeczą powszechną - chodzi raczej o ich nieuchronność.\nNajbardziej pobieżny rzut oka na sposób potraktowania okresu dojrzewania w różnych społeczeństwach pozwala stwierdzić z pewnością jeden fakt, a mianowicie, że nawet w kulturach najsilniej akcentujących ów okres, wiek, na którym koncentrują swą uwagę, bywa różny w skali wielu lat. Toteż od razu staje się jasne, że tak zwane rytuały okresu dojrzewania są terminem błędnym, jeżeli mamy na myśli dojrzewanie biologiczne. Dojrzewanie, jakie społeczeństwa te uznają, jest dojrzewaniem społecznym, a obrzędy są tym czy innym sposobem uznania, że dziecko stało się osobą dorosłą. Obarczenie nowymi zajęciami i obowiązkami jest w rezultacie równie różnorakie i uwarunkowane kulturowo, jak same te zajęcia i obowiązki. Jeżeli za jedynie zaszczytny obowiązek wieku męskiego uznaje się czyny wojenne, wówczas nadanie miana wojownika następuje później i w inny sposób niż w społeczeństwie, gdzie dojrzałość daje głównie przywilej udziału w tańcach, w których uczestnicy występują w maskach bogów. Aby zrozumieć obrzędy związane z okresem dojrzewania, nie trzeba koniecznie analizować natury rites depassage, raczej powinniśmy poznać to, co w różnych kulturach rozumie się przez początek dojrzewania oraz właściwe tym kulturom metody przyznawania nowej pozycji. W danej kulturze rytuał okresu dojrzewania warunkuje nie dojrzewanie biologiczne, lecz to, co w tej kulturze rozumie się przez dojrzałość3.\nW środkowej części Ameryki Północnej dojrzałość oznacza zdolność do brania udziału w wojnie. Honor, jaki daje udział w niej, jest najwyższym celem wszystkich mężczyzn. Nieustannie powracający temat dochodzenia młodzieńca do pełnoletności, jak również w każdym wieku przygotowania do wejścia na ścieżkę wojenną stanowią magiczny rytuał gwarantujący sukces na wojnie. Członkowie plemion z tego rejonu nie torturują się nawzajem, lecz torturują samych siebie: nacinają i zdzierają pasy skóry z rąk i nóg, odcinają sobie palce, wloką ciężary przymocowane do piersi i nóg. Nagrodą jest spotęgowana dzielność objawiająca się w czynach wojennych.\nW Australii natomiast dojrzałość oznacza prawo uczestnictwa w kulcie wyłącznie męskim, którego podstawową cechą jest wyłączenie zeń kobiet. Kobieta, która usłyszy tylko głos grzechotki używanej w czasie tych obrzędów, zostaje zabita, żadnej kobiecie nie wolno nic wiedzieć na ten temat. Rytuał okresu dojrzewania stanowi skomplikowane, symboliczne zerwanie więzów z płcią żeńską. Mężczyzn symbolicznie czyni się samowystarczalnymi i uznaje ich za w pełni odpowiedzialny element społeczności. Aby osiągnąć ten cel, poddają się oni drastycznym rytuałom seksualnym i odwołują się do nadprzyrodzonych mocy.\nDlatego czysto fizjologiczny fakt dojrzewania jest najpierw interpretowany społecznie nawet tam, gdzie kładzie się na niego szczególny nacisk. Ale przegląd rytuałów okresu dojrzewania wyjaśnia inny jeszcze fakt, a mianowicie, że proces dojrzewania jest fizjologicznie sprawą różną w życiu mężczyzny i kobiety. Gdyby jego znaczenie kulturowe postępowało za znaczeniem fizjologicznym, wówczas rytuały związane z tym okresem byłyby u dziewcząt podkreślone silniej niż u chłopców, ale tak nie jest. Rytuały te podkreślają następujący fakt społeczny: prerogatywy dorosłych mężczyzn w każdej kulturze sięgają dalej niż prerogatywy kobiet i w rezultacie, jak w powyższych przykładach, społeczeństwa bardziej zwracają uwagę na ten okres u chłopców niż u dziewcząt.\nJednakże, w pewnych plemionach, dojrzewanie chłopców i dziewcząt może być celebrowane w identyczny sposób. Tam, gdzie te rytuały stanowią magiczną zaprawę do wszystkich zajęć, jak to ma miejsce w Kolumbii Brytyjskiej, dziewczęta poddawane są próbom na tych samych warunkach, co chłopcy. Chłopcy staczają kamienie z gór i pędzą za nimi w doliny, by zdobyć umiejętność szybkiego biegania, lub rzucają kijami używanymi w grach hazardowych, by zdobyć w nich szczęście. Dziewczęta zaś przynoszą wodę z oddalonych źródeł lub wrzucają sobie kamienie za suknie,\naby ich dzieci mogły rodzić się równie łatwo, jak kamienie te spadają na ziemię.\nRównież w plemieniu Nandi w rejonie jezior w Afryce Wschodniej obrzędy związane z okresem dojrzewania dotyczą tak samo dziewcząt jak i chłopców, chociaż ze względu na dominującą w tej kulturze rolę mężczyzny kładzie się większy nacisk na ćwiczenia przygotowawcze chłopców niż dziewcząt. Tu rytuały okresu dojrzewania są ciężką próbą, której ci, co już zostali przyjęci do grona dorosłych, poddają tych, których teraz zmuszeni są przyjąć. Rytuały te wymagają pełnego stoicyzmu w obliczu wymyślnych tortur połączonych z obrzezaniem. Rytuały obydwojga płci celebrowane są oddzielnie, ale według tego samego wzoru. W obu przypadkach nowicjusze odziewają się do ceremonii w stroje ukochanej lub ukochanego. W czasie operacji obserwuje się ich twarze, szukając na nich grymasu bólu, a nagrodę za odwagę wręcza z wielką radością kochanek, który wybiega naprzód, by otrzymać z powrotem swój strój. Zarówno dla dziewczyny, jak i dla chłopca rytuały te to wejście w nowy stan (w rozwoju seksualnym): chłopiec jest teraz wojownikiem i może zaślubić ukochaną, a dziewczyna jest odtąd uważana za pannę na wydaniu. Próby okresu dojrzewania stanowią dla obojga próbę przedmałżeńską, w której najwyższa nagroda przyznawana jest im przez kochanków.\nPodstawą do takich rytuałów może być również dojrzewanie dziewcząt i mogą one nie obejmować wcale chłopców. Jednym z najbardziej naiwnych rytuałów tego rodzaju jest w Afryce Środkowej instytucja „domu tuczenia" dla dziewcząt. W rejonie, gdzie piękność kobiecą utożsamia się niemal całkowicie z otyłością, dziewczyna w okresie dojrzewania zostaje odosobniona niekiedy na lata, jest karmiona słodyczami i tłustymi potrawami, nie pozwala się jej na wykonywanie żadnych czynności, a ciało jej naciera stale olejkami. W tym okresie uczy się swych przyszłych obowiązków, a odosobnienie kończy się popisem jej tuszy, po czym wydana zostaje za dumnego z niej pana młodego. Nie uważa się za konieczne, aby mężczyzna przed małżeństwem zyskiwał urodę w podobny sposób.\nPrzyjęte wyobrażenia związane z obrzędami okresu dojrzewania dziewcząt i nie rozciągane na chłopców, to wyobrażenia dotyczące menstruacji. Nieczystość miesiączkującej kobiety jest pojęciem nader rozpowszechnionym, a w paru rejonach pierwszą menstruację uczyniono ośrodkiem wszystkich związanych z nią postaw. W tych przypadkach rytuały okresu dojrzewania mają całkowicie odmienny charakter od tych, o jakich mówiliśmy dotychczas. Wśród Indian Carrier w Kolumbii Brytyjskiej lęk i obawa dziewcząt przed okresem dojrzewania osiągnęły swój najwyższy stopień. Trzy czy cztery lata odosobnienia dziewczyny nazywano „pogrzebaniem za życia", przez cały ten czas żyła ona samotnie na pustkowiu, w szałasie, z dala od uczęszczanych szlaków. Stanowiła groźbę dla każdego, kto choćby tylko spojrzał na nią i już sam jej ślad kalał ścieżkę czy rzekę. Na głowie nosiła ona garbowaną skórę, która przykrywała jej twarz i piersi, a z tyłu sięgała aż do ziemi. Przeguby rąk i nóg okręcone miała przepaskami, mającymi chronić ją przed złym duchem, który w niej przebywał. Sama była w niebezpieczeństwie i stanowiła źródło niebezpieczeństwa dla innych ludzi.\nObrzędy okresu dojrzewania dziewcząt, oparte na wyobrażeniach związanych z menstruacją łatwo zmieniają się w coś - z punktu widzenia zainteresowanej jednostki - wręcz odwrotnego. Istnieją zawsze dwa możliwe aspekty tego, co święte: może być ono źródłem niebezpieczeństwa lub też źródłem błogosławieństwa. W niektórych plemionach pierwsze menstruacje dziewcząt uważane są za nadprzyrodzone błogosławieństwo. U Apaczów widziałam, jak sami kapłani przechodzili na kolanach przed stojącymi w uroczystym rzędzie dziewczętami, by otrzymać od nich błogosławieństwo, którego udzielały dotknięciem ręki. Podchodziły też do nich wszystkie dzieci i starcy pragnący uzdrowienia z choroby. Dojrzewających dziewcząt nie oddziela się jako źródła niebezpieczeństwa, lecz przeciwnie, zabiega o ich względy,\ntraktując je jako bezpośrednie źródło nadprzyrodzonego błogosławieństwa. Ponieważ wyobrażenia tkwiące u źródeł rytuałów okresu dojrzewania dziewcząt są zarówno u Indian Carrier, jak u Apaczów oparte na wierzeniach dotyczących menstruacji, nie obejmują one chłopców, toteż w okresie dojrzewania poddaje się ich jedynie prostym próbom mającym dowieść męskości.\nTak więc zachowanie dojrzewającej młodzieży, nawet dziewcząt, nie zostało podyktowane jakąś cechą fizjologiczną charakterystyczną dla tego okresu, lecz raczej społecznie ustalonym względem na małżeńskie lub magiczne wymogi. Wierzenia te w jednym plemieniu czyniły z dojrzewania rzecz pogodnie religijną i zbawienną, a w innym tak niebezpiecznie nieczystą, że znajdująca się w tym okresie dziewczyna musiała wydawać ostrzegawcze okrzyki, by inni ludzie mogli uniknąć spotkania z nią w lesie. Dojrzewanie dziewcząt może być również, jak widzieliśmy, zjawiskiem z którego kultura nie czyni rytuału. Nawet tam, gdzie, jak na przykład w Australii, dojrzewanie chłopców traktuje się w sposób bardziej wyrafinowany, zdarza się, że rytuały te stanowią wprowadzenie do stanu męskiego i do współudziału w sprawach plemienia, podczas gdy dojrzewanie dziewcząt przechodzi bez formalnego uznania jakiegokolwiek rodzaju.\nJednakże fakty te ciągle jeszcze nie dają odpowiedzi na zasadnicze pytanie. Czy nie wszystkie kultury muszą dawać sobie radę z naturalnymi zaburzeniami tego okresu, jeśli nawet nie znajduje ona wyrazu w jakichś rytualnych praktykach? Dr Margaret Mead badała ten problem na Samoa4. W tym rejonie życie dziewczyny dzieli się na wyraźnie oddzielone od siebie okresy. Pierwsze lata po wyjściu z dzieciństwa spędza w małych grupkach swoich rówieśniczek z sąsiedztwa, z których chłopcy są zupełnie wyłączeni. Zakątek wioski, gdzie mieszka, stanowi dla niej centrum świata, a chłopców uważa za odwiecznych wrogów. Ma tylko jeden obowiązek, a mianowicie opiekowanie się jakimś niemowlęciem, ale raczej zabiera je ze sobą, niż zajmuje się nim w domu, i nie krępuje jej ono wcale w zabawach. Na kilka lat przed okresem dojrzewania, kiedy jest na tyle silna, by podołać trudniejszym zadaniom, których się od niej żąda, i dostatecznie duża, by nauczyć się czynności wymagających większej umiejętności, grupa dziewczynek, w której wzrastała, przestaje dla niej istnieć. Dziewczyna wkłada strój dorosłej kobiety i musi brać udział w pracy domowej. Jest to dla niej ciekawszy okres życia, przebiegający zupełnie spokojnie. Okres dojrzewania nie przynosi żadnej zmiany w jej życiu.\nW kilka lat po dojściu do pełnoletności zaczynają się dla niej miłe lata przypadkowych i nie wiążących jej niczym przygód miłosnych, które przedłuża tak długo, jak tylko się da, do czasu, kiedy małżeństwo uważa się już za rzecz stosowną. Samego okresu dojrzewania nie charakteryzuje społeczne uznanie, zmiana postawy obecnej czy perspektyw. Jej nieśmiałość z lat poprzedzających ów okres trwa jeszcze przez kilka lat. Życie dziewczyny na Samoa kształtują inne względy niż jej fizjologiczna dojrzałość, a okres dojrzewania jest okresem szczególnie nieskrępowanym i spokojnym, bez żadnych młodzieńczych konfliktów. Może on przebiec nie tylko bez żadnych rytuałów, ale może także nie mieć ani żadnego znaczenia w emocjonalnym życiu dziewczynki, ani w stosunku wsi wobec niej.\nWojna to drugi temat społeczny, który może być wykorzystany lub nie w danej kulturze. Tam, gdzie wojna odgrywa ważną rolę, może ona mieć różnorakie cele, różnoraką organizację i różnorakie sankcje. Wojna może być, jak na przykład u Azteków, sposobem zdobywania jeńców na ofiary religijne. Ponieważ Hiszpanie walczyli, by zabijać, w rozumieniu Azteków łamali prawidła gry. Aztekowie cofali się w konsternacji i Cortez wszedł jako zwycięzca do ich stolicy.\nIstnieją jeszcze bardziej dziwaczne - z naszego punktu widzenia - pojęcia związane z wojną w różnych częściach świata. Dla naszych celów wystarczy zwrócić uwagę na te rejony, gdzie nie stwarza się zorganizowanych form wzajemnej rzezi grup społecznych. Nasza znajomość wojny pozwala nam pojąć, że w stosunkach wzajemnych plemion stan wojenny winien przeplatać się ze stanem pokoju. Ta idea jest na świecie, oczywiście, dość rozpowszechniona. Ale z jednej strony pewne ludy nie są w stanie zrozumieć możliwości istnienia stanu pokoju, który w ich pojęciu równałby się przyjęciu wrogich plemion do kategorii istot ludzkich, jakimi ex definitione nie są, chociaż wyłączone z tej kategorii plemię może reprezentować te same co i one i rasę, i kulturę. Z drugiej zaś strony, dla pewnych ludów czymś nie do pojęcia jest stan wojny. Rasmussen opowiada o całkowitym niezrozumieniu, z jakim u Eskimosów spotkało się wyjaśnienie naszych obyczajów. Eskimosi bardzo dobrze rozumieją akt zabicia człowieka. Jeśli wejdzie ci w drogę, oceniasz własne możliwości i o ile czujesz się na sitach, zabijasz go. „Jeśli jesteś silny, nie czekają cię żadne społeczne sankcje. Ale obca im jest myśl, że jakaś eskimoska wieś może wystąpić w szyku bojowym przeciwko innej wsi lub plemię przeciwko plemieniu czy nawet myśl, że inna wieś może uznać za uczciwą wojnę z zasadzkami". Wszelkie morderstwo rozpatrywane jest na jednej płaszczyźnie i nie rozpatrywane, jak u nas, w różnych kategoriach, z których jedne uważane są za chwalebne, a inne za przestępcze, zasługujące na karę śmierci.\nJa sama próbowałam rozmawiać o wojnie z Indianami Misyjnymi z Kalifornii, ale okazało się to niemożliwe. Ich niezrozumienie samego pojęcia było wręcz wyjątkowe. We własnej kulturze nie mieli niczego, na czym mogłoby się ukształtować pojęcie wojny, a próby zrozumienia sprowadzały wielkie wojny, którym my potrafimy poświęcać się z całym zapałem, do poziomu bójek ulicznych. Nie mieli wzoru kulturowego, na którego podstawie można by wprowadzić rozróżnienie pomiędzy tymi dwoma pojęciami.\nNawet biorąc pod uwagę ogromne miejsce, jakie wojna zajmuje w naszej cywilizacji, zmuszeni jesteśmy przyznać, że jest ona zjawiskiem aspołecznym. W chaosie, który nastąpił po wojnie światowej, wszelkie argumenty z okresu wojennego, które podkreślały, że podsyca ona odwagę, altruizm i rozwija inne wartości duchowe, mają ton fałszywy i wstrętny. Wojna w naszej cywilizacji jest najlepszą ilustracją rozmiarów zniszczenia, do których może doprowadzić rozwój wyselekcjonowanej kulturowo cechy. Jeśli usprawiedliwiamy wojnę, to dlatego, że ludzie zawsze usprawiedliwiają te cechy, które w nich dominują, a nie dlatego, że wojna wytrzyma próbę obiektywnego zbadania jej dobrych stron.\nWojna nie jest przypadkiem odosobnionym. Przykłady nadmiernego, a często aspołecznego rozwinięcia tej cechy kulturowej znaleźć można w każdej części świata i we wszystkich, tak różnych dziedzinach kultury. Przypadki te mają najwyraźniejszy charakter tam, gdzie - jak na przykład w przepisach dotyczących pożywienia czy związków małżeńskich - tradycyjna praktyka sprzeciwia się popędom biologicznym. Organizacja społeczna w antropologii ma całkiem szczególne znaczenie dzięki podkreślaniu, w obrębie jakich grup krewnych małżeństwo jest zabronione. Żadne ze znanych plemion nie uważa wszystkich kobiet za możliwe partnerki. I nie chodzi tu, jak się często przypuszcza, o zapobieżenie rozmnażaniu się w obrębie grupy w naszym rozumieniu tego terminu, na dużych bowiem obszarach świata tą, która jest przeznaczona z góry do małżeństwa, bywa własna kuzynka, często córka brata matki. Krewni, do których stosuje się zakaz, bywają całkowicie różni u różnych ludów, ale wszystkie społeczeństwa ludzkie są podobne w tym, że nakładają jakieś ograniczenia. Żadna idea nie była opracowywana tak nieustannie i tak drobiazgowo jak idea kazirodztwa. Grupy kazirodcze są często najważniejszymi jednostkami funkcjonującymi w plemieniu, a obowiązki jednostki względem innych określa jej pozycja w tej grupie. Grupy te działają w czasie obrzędów religijnych i w okresach wymiany towarów i nie można przesadzić w podkreślaniu roli, jaką odegrały w historii społecznej.\nW niektórych rejonach tabu kazirodztwa traktowane jest z umiarem. Wbrew ograniczeniom może istnieć spora liczba kobiet, które mężczyźni mogą pojąć za żony. W innych rejonach grupa objęta tabu rozrosła się pod wpływem konwencji społecznych tak dalece, że obejmuje ogromną liczbę jednostek, które nie mają wspólnych przodków, toteż w rezultacie ich możność wyboru partnera jest niezmiernie ograniczona. Te konwencje znajdują niedwuznaczny wyraz w terminach używanych do określenia stosunków pokrewieństwa. Zamiast dzielić krewnych na tych z linii prostej i bocznej, jak my to robimy, rozróżniając ojca i wuja, brata i kuzyna, jeden termin oznacza u nich dosłownie „człowieka z grupy i pokolenia" mego ojca (pokrewieństwo, miejscowość itp.), nie rozróżniając linii prostej i bocznej, ale czyniąc inne, obce nam, rozróżnienia. Pewne plemiona w Australii wschodniej stosują skrajną formę tego tzw. klasyfikacyjnego systemu pokrewieństwa. Braćmi i siostrami nazywają wszystkich ze swego pokolenia, których uważają za krewnych. Nie ma tam określenia kuzyna ani jakiegoś podobnego; wszyscy krewni z danego pokolenia są siostrami i braćmi.\nTen sposób ustalania pokrewieństw jest dość rozpowszechniony na świecie, ale Australia ma w dodatku niesłychaną odrazę przed małżeństwem z siostrami i niesłychanie rozwinięte ograniczenia egzogamiczne. Kumajowie, z ich skrajnym klasyfikacyjnym systemem pokrewieństw, czują iście australijską odrazę do stosunków płciowych ze wszystkimi „siostrami", to jest kobietami z własnego pokolenia, które w jakikolwiek sposób są z nimi spokrewnione. Poza tym, Kumajowie posiadają ścisłe lokalne reguły wyboru partnerki. Niekiedy dwa zgrupowania pośród piętnastu czy szesnastu składających się na plemię muszą wymieniać kobiety i nie mogą dobierać żon w żadnej innej grupie. Czasami istnieje zgrupowanie dwóch czy trzech jednostek lokalnych, które może dokonać takiej wymiany z dwoma czy trzema innymi. Co więcej, jak to ma miejsce w całej\nAustralii, starcy stanowią grupę uprzywilejowaną i ich przywileje obejmują prawo poślubiania młodych i atrakcyjnych dziewcząt. Rezultatem owych reguł jest oczywiście to, że we wszystkich grupach lokalnych, które muszą skutkiem ścisłego przepisu dostarczyć żonę młodemu mężczyźnie, nie ma dziewczyny, której nie obejmowałoby jedno z tych tabu. Albo jest przez pokrewieństwo z matką mężczyzny jego „siostrą", albo przeznaczona została jakiemuś starcowi, albo też z innej, mniej ważnej przyczyny małżeństwo z nią jest temu mężczyźnie wzbronione5.\nNie skłania to Kumajów do reformy ich egzogamicznych zasad. Obstają przy nich gwałtownie. Dlatego jedyny sposób, w jaki zazwyczaj mogą się żenić, polega na pogwałceniu przepisów. Porywają upatrzone dziewczęta i uciekają z nimi. Kiedy tylko wieś dowie się, że jakaś dziewczyna została porwana, rusza w pogoń i jeśli schwyta uciekającą parę, zabija oboje. Nie ma znaczenia fakt, że być może wszyscy ścigający zdobyli swe żony w ten sam sposób, to jest przez porwanie i ucieczkę. Oburzenie moralne nie ma granic. Istnieje jednakże pewna wyspa, tradycyjnie uznawana za bezpieczną przystań, i jeśli uciekająca para dotrze do niej i pozostanie tam aż do narodzin dziecka, zostaje przyjęta ponownie - wśród gradu ciosów, co prawda - ale tym razem może się bronić. Kiedy zostaną już przepędzeni przez rózgi i tęgo pobici, uzyskują w plemieniu pozycję małżeństwa.\nKumajowie rozstrzygają dylemat swojej kultury w sposób bardzo charakterystyczny. Rozbudowali i skomplikowali pewien szczególny aspekt zachowania tak, że stał się zobowiązaniem społecznym. Muszą go albo zmodyfikować albo radzić sobie z nim za pomocą wybiegu. Używają więc wybiegu. Unikają zniweczenia go i oficjalnie zachowują swą etykę bez zmian. Takie podejście do obyczajów bynajmniej nie zamknęło z postępem cywilizacji. Starsze pokolenie naszej cywilizacji także przestrzegało monogamii i popierało prostytucję, a panegiryki na cześć monogamii nigdy nie byty tak żarliwe jak w wielkich dniach dzielnic domów z czerwonymi latarniami. Społeczeństwa zawsze usprawiedliwiają ulubione tradycyjne formy. Kiedy wymykają się kontroli i pojawia się jakaś dodatkowa cecha zachowania, formę tradycyjną chwali się, choć nieszczerze, tak gorąco, jak gdyby ów rys dodatkowy wcale nie istniał.\nTen ogólny przegląd form kulturowych wyjaśnia kilka potocznych, a błędnych pojęć dotyczących owych form, Przede wszystkim instytucje, które zostały zbudowane przez kultury ludzkie na przestankach dostarczonych przez środowisko lub potrzeby fizyczne człowieka, nie pozostają w takim bliskim związku z pierwotnym impulsem, jak to sobie łatwo wyobrażamy. Przestanki te są w rzeczywistości tylko pobieżnymi szkicami, wykazem nagich faktów. Wyznaczają jedynie możliwości potencjalne, a opracowanie ich podyktowane jest wieloma ubocznymi względami. Wojna nie jest wyrazem instynktu wojowniczości. Wojowniczość jest tak drobnym szczegółem w wyposażeniu duchowym człowieka, że może nie znaleźć żadnego wyrazu w stosunkach międzyplemiennych. Kiedy przybiera formę zorganizowaną, forma ta rozwija się wedle innych kierunków myślenia niż te, którymi kierował się impuls pierwotny. Wojowniczość nie jest niczym więcej jak tylko cechą samego jądra zwyczaju, cechą, która równie dobrze mogłaby nie istnieć.\nTaki pogląd na procesy kulturowe domaga się zmiany wielu powszechnie używanych argumentów podtrzymujących nasze tradycyjne instytucje. Argumenty te opierają się zazwyczaj na niemożliwości działania ludzkiego bez tych szczególnych, tradycyjnych form. Nawet cechy bardzo szczególne uzyskują sankcję tego rodzaju, jak na przykład specjalna forma dążeń ekonomicznych, która powstaje w naszym określonym systemie własności. Jest to godna uwagi, szczególna motywacja i istnieją dowody, że nawet w naszym pokoleniu ulega poważnej modyfikacji. W każdym razie nie powinniśmy zaciemniać tego problemu, traktując go tak, jak gdyby to była sprawa wartości związanych z biologiczną egzystencją. Samowystarczalność jest motywem, który odgrywa dużą rolę w naszej cywilizacji. Jeśli struktura gospodarcza zmieni się, tak że motyw ten przestanie być impulsem równie silnym, jak w walkach epoki pogranicza i rozwoju przemysłu, to pozostanie wiele innych motywów, które można by przystosować do zmienionej organizacji ekonomicznej. Każda kultura, każda epoka wykorzystuje tylko kilka spośród wielu możliwości. Zmiany mogą być bardzo niepokojące i powodować wielkie straty, ale przyczyną tego jest sama trudność dokonania zmiany, a nie to, że nasza epoka i kraj natrafiły na jedyną możliwą motywację, zgodnie z którą może się toczyć życie ludzkie. Musimy pamiętać o tym, że zmiana wraz ze wszystkimi łączącymi się z nią trudnościami jest nie do uniknięcia. Nasze obawy przed bardzo małymi nawet zmianami zwyczaju na ogół nie mają sensu. Cywilizacja mogłaby ulec o wiele bardziej radykalnej zmianie, niżby to odpowiadało chęci czy wyobraźni jakiejkolwiek władzy, a mimo to funkcjonowałaby sprawnie. Niewielkie zmiany, które dają dziś okazję do tylu krytyk, jak wzrost liczby rozwodów, zwiększająca się laicyzacja w naszych miastach, oddziaływanie demagogii i wiele innych, mogłyby zostać bardzo łatwo przyjęte w trochę innym wzorze kultury. Uświęcone tradycją uzyskałyby to samo bogactwo treści, to samo znaczenie i wartość, które stare wzory miały w innych pokoleniach.\nIstotą rzeczy jest raczej to, że na każdym poziomie prostej czy złożonej kultury istnieje wiele możliwych instytucji i motywów ludzkich, a mądrość polega na zwiększaniu tolerancji wobec ich rozbieżności. Nikt nie może w pełni uczestniczyć w jakiejś kulturze, jeśli nie został w niej wychowany i nie żyt zgodnie z jej zasadami, ale należy uznać, że inne kultury mają to samo znaczenie dla swych uczestników, jakie nasza własna ma dla nas.\nRóżnorodność kultury wynika nie tylko z łatwości, z jaką społeczeństwa opracowują lub odrzucają możliwe aspekty egzystencji. W jeszcze większym stopniu zawdzięczamy ją skomplikowanemu splotowi cech kulturowych. Ostateczna forma każdej instytucji tradycyjnej, jak przed chwilą powiedzieliśmy, wykracza daleko poza początkowy impuls ludzki. Ta ostateczna forma zależy w dużej mierze od sposobu, w jaki dana cecha zmieszała się z innymi, pochodzącymi z odmiennych dziedzin doświadczenia.\nJakaś szeroko rozprzestrzeniona cecha może być u danego ludu przesycona wierzeniami religijnymi i funkcjonować jako istotny aspekt jego religii. W innym rejonie może ona zgolą należeć do dziedziny wymiany towarowej i tym samym stanowić aspekt stosunków monetarnych tamtego ludu. Możliwości te są nieskończone, a ich zastosowania często niezwykle. Charakter cechy kulturowej będzie zupełnie różny w różnych rejonach, zależnie od elementów, które się na nią składają.\nJest rzeczą ważną wyraźne uświadomienie sobie tego procesu, w przeciwnym bowiem razie ulegamy łatwo pokusie generalizowania, uznając rezultaty lokalnego mieszania się cech za prawo socjologiczne albo ich połączenie za zjawisko powszechne. Długi okres dziejów europejskich sztuk plastycznych inspirowany byt motywami religijnymi. Sztuka przetwarzała w obrazy sceny religijne i dogmaty podstawowe dla poglądów tego okresu. Współczesna estetyka europejska byłaby zupełnie inna, gdyby sztuka średniowieczna pozostała czysto dekoracyjna i nie związała się z religią.\nW toku dziejów wielkie nurty w sztuce pozostawały często wyraźnie z dala od motywów religijnych i użytku religijnego. Sztuka może być całkowicie oddzielona od religii nawet tam, gdzie obie są wysoko rozwinięte. W pueblach na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych formy artystyczne ceramiki i tkanin budzą szacunek artystów każdej kultury, ale tamtejsze naczynia obrzędowe, używane przez kapłanów czy wystawiane na ołtarzach, są tandetne, a ozdoby prymitywne i pozbawione stylu. Jak wiadomo, muzea odrzucały przedmioty kultu religijnego z południowego zachodu, ponieważ stały one o wiele niżej od tradycyjnego poziomu wykonania. „Musimy umieścić tam żabę", powiadają Indianie Zuni, mając na myśli, że wymogi religijne powinny eliminować troskę o artyzm. Ten rozdział religii i sztuki nie jest jedynie cechą Indian Pueblo. Plemiona Ameryki Południowej i Syberii czynią to samo, chociaż motywacja jest inna. Nie wykorzystują one swych talentów artystycznych w służbie religii. Dlatego zamiast doszukiwać się źródeł sztuki w posiadającej lokalne znaczenie religii, jak to niekiedy robili dawni krytycy sztuki, powinniśmy raczej zbadać, w jakim stopniu sztuka i religia przenikają się nawzajem oraz jakie wynikają konsekwencje z tego rodzaju przenikania.\nPrzenikanie się różnych dziedzin doświadczenia i wynikająca stąd wzajemna modyfikacja widoczna jest we wszystkich dziedzinach bytu: w gospodarce, w związkach seksualnych, w folklorze, w kulturze materialnej i w religii. Proces ten można zilustrować na przykładzie jednej z najbardziej rozpowszechnionych cech religii Indian Ameryki Północnej. Na całym kontynencie, na każdym obszarze kulturowym poza rejonem pueblów na południowym zachodzie, siła nadprzyrodzona spływa we śnie lub w wizji. Zgodnie z tymi wierzeniami powodzenie w życiu zawdzięcza się osobistemu kontaktowi z czynnikami nadprzyrodzonymi. Wizja dawała człowiekowi moc na całe życie, a w niektórych plemionach odnawiał on stale swój osobisty związek z duchami, poprzez dalsze wierzenia i wizje. Cokolwiek ujrzał - zwierzę, gwiazdę, roślinę czy istotę nadprzyrodzoną - stawał się osobistym protegowanym swego opiekuna i mógł wzywać go w potrzebie. Miał też do spełnienia wobec tego wizyjnego patrona obowiązki, musiał składać mu dary i wywiązywać się ze świadczeń wszelkiego rodzaju. W zamian za to duch dawał mu szczególną moc, obiecaną w czasie wizji.\nW każdym większym rejonie w Ameryce Północnej kompleks ducha-opiekuna przyjmował różną formę w zależności od innych cech kultury, z którą byt najściślej związany. Na Wyżynie Kolumbijskiej łączył się on z obrzędami związanymi z okresem dojrzewania, o których mówiliśmy wyżej. W plemionach tego obszaru, zarówno chłopcy, jak dziewczęta udawali się w tym okresie w góry celem przejścia przez magiczne ćwiczenia. Obrzędy związane z dojrzewaniem są szeroko rozpowszechnione na całym wybrzeżu Pacyfiku i w większości przypadków nie mają nic wspólnego z praktykami duchów opiekuńczych. Ale w Kolumbii Brytyjskiej łączą się ze sobą. Punktem szczytowym magicznych ćwiczeń w okresie dojrzewania u chłopców było otrzymanie ducha opiekuńczego, który swymi darami określał życiowy zawód młodzieńca. Stawał się on wojownikiem, czarownikiem, myśliwym lub graczem, zależnie od tego, kim był nadprzyrodzony gość. Również dziewczęta otrzymywały swoje duchy opiekuńcze reprezentujące ich domowe obowiązki. Przeżycie, jakim jest otrzymanie ducha opiekuńczego, jest u tych ludów tak silnie związane z obrzędami okresu dojrzewania, że antropologowie, znający ów rejon, twierdzili, iż cały kompleks wizji, właściwych Indianom amerykańskim, ma swój początek w obrzędach związanych z okresem dojrzewania. Ale te dwa obrzędy nie są genetycznie związane, łączą się lokalnie i w związku z tym obie cechy przyjęty szczególne i charakterystyczne formy6.\nW innych częściach kontynentu ducha opiekuńczego nie szuka się w okresie dojrzewania, w ogóle nie szuka go młodzież plemienia. Kompleks ów nie ma w tych kulturach żadnego związku z rytuałem okresu dojrzewania, jeśli nawet rytuał taki istnieje. Na równinach południowych tymi, którzy muszą uzyskać sankcje mistyczne, są właśnie dojrzali mężczyźni. Kompleks wizji połączył się z rysem nader różniącym się od obrzędów okresu dojrzewania. Osagowie są zorganizowani w grupach krewnych, w których pochodzenie przedstawia się w linii ojca, pomijając linię matki. Te klanowe grupy mają wspólne dziedzictwo nadprzyrodzonego błogosławieństwa. Legenda każdego klanu opowiada o tym, jak jego przodek szukał wizji i został pobłogosławiony przez zwierzę, którego nazwę odziedziczył klan. Przodek klanu skójki, wśród łez płynących mu po twarzy, szukał siedem razy nadprzyrodzonego błogosławieństwa.\nW końcu spotkał skójkę i odezwał się do niej w tej słowa:\nPradziadku Mali nie mają z czego zrobić swoich ciał.\nNa co skójka odpowiedziała:\nPowiadasz: mali nie mają z czego zrobić swoich ciał.\nZatem niech zrobią mali swoje ciała ze mnie.\nGdy mali zrobią swoje ciała ze mnie,\nBędą żyć zawsze aż wejdzie w nich starość.\nObacz te zmarszczki na mej twardej skórze,\nDróżki, którymi starość we mnie weszła.\nBędą żyć zawsze aż na swoich skórach takowe znaki starości obaczą.\nSiedem zakrętów rzeki życia za sobą już mam.\nI bogowie sami nie mogą dojrzeć szlaku mych wędrówek.\nGdy mali zrobią swoje ciała ze mnie, Nikt, żaden bóg nawet nie zdoła dojrzeć śladu ich wędrówek.\nU ludów tych występują wszystkie znane elementy poszukiwania wizji, ale osiągnął ją pierwszy przodek klanu, a jej błogosławieństwa dziedziczy cała grupa związana wspólną krwią.\nTa sytuacja u Osagów przedstawia jeden z najpełniejszych obrazów ze świata totemizmu, łączącego organizację społeczną ze czcią religijną dla przodka. Totemizm istnieje we wszystkich częściach świata i antropologowie twierdzą, że totem klanowy wywodzi się z „totemu osobistego", czyli ducha opiekuńczego. Sytuacja ta jest zupełnie analogiczna do sytuacji na płaskowyżu Kolumbii Brytyjskiej, gdzie poszukiwanie wizji połączyło się z rytuałami wieku dojrzewania, tyle że tutaj połączyło się ono z dziedzicznymi przywilejami klanu. Ten nowy związek stal się tak silny, że nie uważa się już, że wizja nadaje automatycznie moc człowiekowi. Jej błogosławieństwa osiąga się tylko przez dziedziczenie. U Osagów powstały długie pieśni opisujące spotkania przodka z duchem opiekuńczym oraz wyliczające szczegółowo te błogosławieństwa, do których w rezultacie mogą rościć sobie prawo jego potomkowie.\nW obu tych przypadkach nie tylko kompleks wizji nabiera różnego charakteru na różnych obszarach, łącząc się z rytuałami związanymi z dojrzewaniem czy z organizacją klanową. Rytuały okresu dojrzewania i organizacja społeczna nabierają też innego charakteru łącząc się z poszukiwaniem wizji. Oddziaływanie jest wzajemne. Kompleks wizji, rytuały związane z dojrzewaniem, organizacja klanowa i wiele innych cech, pozostających w bliskim związku z wizją - to pasma splecione w wielu kombinacjach. Nie można przeceniać znaczenia konsekwencji różnych kombinacji, które wyłaniają się z pomieszania cech. W obu rejonach, o których mówiliśmy powyżej, zarówno tam, gdzie przeżycie religijne łączyło się z rytuałami okresu dojrzewania, jak i tam, gdzie łączyło się z organizacją klanową, w naturalnym następstwie tych połączonych praktyk wszystkie jednostki plemienia mogły dzięki wizji uzyskać zdolność odnoszenia sukcesów w każdym przedsięwzięciu. Osiągnięcia w danym zawodzie przypisywano roszczeniom jednostki do przeżycia wizji. Szczęśliwy gracz lub myśliwy czerpał z niej swą siłę, tak samo jak mający powodzenie szaman. Według ich dogmatu wszystkie drogi rozwoju byty zamknięte przed tymi, którym nie udało się zdobyć nadprzyrodzonego patrona.\nJednakże w Kalifornii wizja była zawodowym patentem szamana. Wyróżniała go jako odrębną jednostkę. Dlatego właśnie w tym rejonie rozwinęły się najbardziej anormalne aspekty tego doświadczenia. Wizja nie była już ludzką halucynacją, którą można było osiągnąć przez post, tortury i odosobnienia. Był to trans, który ogarniał wyjątkowo nerwowe, niezrównoważone jednostki, szczególnie kobiety. U Szastów było przyjęte, że tylko kobiety bywały obdarzone tym błogosławieństwem. Wymagane przeżycie miało charakter zdecydowanie kataleptyczny i następowało po przedwstępnym śnie nowicjuszki, który przygotowywał mu drogę. Kobieta padała na ziemię nieprzytomna i sztywna. Kiedy przychodziła do siebie, krew sączyła się jej z ust. Wszystkie rytuały, z których pomocą w ciągu następnych lat potwierdzała swe powołanie czarownika, stanowiły dalsze dowody jej zobowiązania do kataleptycznych ataków i uważane byty za lekarstwo, które ratowało jej życie. W plemionach takich, jak Szastowie, nie tylko samo przeżycie wizji zmieniło charakter, stając się gwałtownym atakiem, który odróżniał praktykujących ten obrzęd od innych ludzi, ale również doświadczanie transu zmieniło charakter szamanów. Stali się oni wyraźnie niezrównoważonymi członkami społeczności. W tym rejonie rywalizacja między szamanami przyjęta formę zawodów, w których chodziło o to, który z dwóch potrafi dłużej tańczyć - to znaczy opierać się dłużej w tańcu atakowi kataleptycznemu, jaki nieuchronnie następował. Zarówno przeżycie wizji, jak szamanizm uległy głębokiemu wpływowi wzajemnego związku, w jakim się znalazły. Złączenie się tych dwóch cech, w nie mniejszym stopniu niż złączenie się przeżycia wizji i rytuałów okresu dojrzewania czy organizacji klanowej, w skrajny sposób zmieniło obie dziedziny zachowania. W ten sam sposób w naszej cywilizacji jest historycznie zrozumiałe rozdzielenie kościoła i sankcji małżeńskiej, jednakże sakrament małżeństwa przez całe stulecia dyktował kierunek rozwoju zarówno życia płciowego, jak i kościoła. Szczególny charakter małżeństwa w ciągu tych wieków wynikał z połączenia się zasadniczo nie związanych cech kulturowych. Z drugiej strony, małżeństwo bywało często środkiem tradycyjnego przekazywania majątku. W kulturach, w których tak jest naprawdę, bliski związek małżeństwa ze sprawami ekonomicznymi może zupełnie zamazać fakt, że małżeństwo jest zasadniczo sprawą płci i wychowania dzieci. W każdym przypadku trzeba je rozpatrywać w związku z innymi cechami, z którymi się zlało, i nie popełniać błędu sądząc, że „małżeństwo" można ocenić w dwóch różnych przypadkach z pomocą tego samego zespołu wyobrażeń. Musimy uwzględnić różne składniki składające się na powstałą cechę. Bardzo potrzebna jest nam zdolność analizowania cech naszego dziedzictwa kulturowego. Omówienia dotyczące porządku społecznego zyskałyby na jasności, gdybyśmy nauczyli się pojmować w ten sposób złożoność nawet najprostszego naszego zachowania. Różnice rasowe i przywileje związane z pozycją społeczną złączyły się u ludów anglosaskich tak, że nie można oddzielić spraw biologiczno - rasowych od naszych przesądów, które są jak najbardziej bezpośrednio uwarunkowane społecznie. Nawet u narodów blisko spokrewnionych z Anglosasami, jak ludy łacińskie, tego rodzaju przesądy przybierają różne formy, tak że w krajach skolonizowanych przez Hiszpanów różnice rasowe nie mają tego samego znaczenia społecznego, co w koloniach brytyjskich. Podobnie chrześcijaństwo i pozycja społeczna pozostają we wzajemnym stosunku, w różnych czasach różnie na siebie wpływając. Obecna wysoka pozycja kobiety w krajach chrześcijańskich nie jest w większym stopniu „rezultatem" działania chrześcijaństwa, niż było nim orygenesowskie utożsamianie kobiety z grzeszną pokusą. Te interpretacje cech pojawiają się i znikają, a historia kultury jest przede wszystkim historią istoty, losów i powiązań tych cech. Ale genetyczny związek, który tak łatwo widzimy w cechach złożonych, i nasza obawa przed jakimś zakłóceniem ich wzajemnych powiązań, jest nader iluzoryczna. Różnorodność możliwych kombinacji jest nieskończona, a adekwatne porządki społeczne można budować dowolnie przy wielkiej rozmaitości podstaw.


Ogłosiła śmierć papieża na wizji. Wpadka dziennikarki - naEKRANIE.pl\nOgłosiła śmierć papieża na wizji. Wpadka dziennikarki\nPrezenterka przez pomyłkę ogłosiła śmierć papieża Franciszka. Do wpadki doszło w czasie wydania programu na Boże Narodzenie 2021.\nOlga Oleksiak 27 grudnia 2021 o 16:48\nWpadki na wizji mogą przytrafić się każdemu prezenterowi. Przejęzyczenia mogą zdarzyć się nawet osobom czytającym newsy prosto z promptera i najczęściej po prostu dziennikarz powtarza poprawnie niefortunne słowo czy zdanie, a takie zdarzenia są zazwyczaj zabawne. Niestety, czasem można kogoś niechcący... uśmiercić.\nW sobotę 25 grudnia Kylie Pentelow prowadziła w brytyjskiej telewizji ITV program na żywo, w którym relacjonowała bożonarodzeniowe orędzie papieża Franciszka. Ku zaskoczeniu widzów, w pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia, w paśmie informacyjnym, przekazano wiadomość o śmierci Ojca Świętego.\nPapież Franciszek „uśmiercony” na wizji\nW pewnym momencie angielska prezenterka powiedziała:\n(Papież- przyp. red.) powiedział, że szczepionki powinny być dostępne dla najbardziej potrzebujących. O jego śmierci poinformowano...\nKylie Pentelow szybko zdała sobie sprawę z bardzo niezręcznej pomyłki i przeprosiła. Natychmiast przeszła do kolejnego tematu.\nTo nie pierwszy raz, kiedy w mediach pojawiła się nieprawdziwa informacja o śmierci papieża. Jak przypomina Radio Zet, w lutym 2018 roku polskie media podały o zgonie Benedykta XVI za fałszywym kontem na Twitterze przypisywanym arcybiskupowi Salzburga Franzowi Lacknerowi.\nPapież Franciszek – od kiedy jest papieżem, wiek\nPrzypomnijmy, że Franciszek (właściwie Jorge Mario Bergoglio) został papieżem 13 marca 2013 roku. Ojciec Święty 17 grudnia 2021 roku skończył 85 lat.\nITV just announced the death of The Pope by accident pic.twitter.com/GS5RNCdm5b\n— Scott Bryan (@scottygb) December 25, 2021\nPapież Franciszek: Módlmy się, aby sztuczna inteligencja służyła ludzkości\nPapież Franciszek po raz kolejny udowodnił, że nie stroni od nowych technologii. Papież ogłosił listopad...\nPapież Franciszek w filmie dokumentalnym. Zwiastun Pope Francis – A Man of His World\nW sieci pojawił się zwiastun filmu dokumentalnego o papieżu Franciszku. Zobaczcie wideo.\nTomasz Karolak ofiarą obrzydliwego fake newsa. Aktor skomentował\nTomasz Karolak padł ofiarą fake newsa. Fałszywa informacja dotyczyła nie tylko jego, lecz także jego...\nMagda Gessler poprawiała usta? Stanowcza odpowiedź\nMichele Morrone o tatuażu AMS. Jednak nie chodzi o Annę-Marię Sieklucką?\nOpener 2022 – line up, kto wystąpi? Tych artystów już potwierdzono\nThe Last of Us: Part II - co wycięto z produkcji Naughty Dog? Internauci odkryli to w plikach gry


Browarnik Tomek: DEGUSTATORNIA - Gdańsk\nW kolejnym, drugim odcinku opowieści o trójmiejskich lokalach z dobrym piwem, kilka słów o pubie Degustatornia.\nBrowar mieści się w Gdańsku, na Starym Mieście, przy ulicy Grodzkiej 16.\nGdańska Degustatornia czynna jest codziennie w godzinach od 16.00 do 01.00.\nPub jest dwupoziomowy. Posiedzieć przy piwie i przekąskach można na parterze oraz w pomieszczeniu piwnicznym. Na parterze znajduje się bar, który ma do dyspozycji 16 nalewaków, z których w ciągłej pracy jest 12.\nPrzez długi okres czasu, knajpa oferowała, szczerze mówiąc, średni asortyment, ale od momentu gdy pojawił się nowy kierownik - Wojtek, wszystko zaczęło zmieniać się na lepsze. Obecnie, w nalewakach prawie zawsze jest coś interesującego, w lodówkach także. Nie ma dnia, kiedy nie można by było się napić piw z naszych wiodących browarów rzemieślniczych, kontraktowych i restauracyjnych. Bardzo często, ostatnimi czasy mają tu miejsce premiery piwne. Ogólnie rzecz biorąc bar oferuje czołówkę polskiego piwowarstwa (Pinta, AleBrowar, Artezan, Widawa, Kormoran, Poivovaria i wiele innych). Dostępne także ciekawe piwa europejskie.\nTo samo tyczy się oferty butelkowej, która jest coraz bogatsza. W tym temacie rządzi olsztyński browar Kormoran, jakkolwiek menadżer knajpy, robi wszystko, by coraz większy procent piw w lodówkach stanowiły piwa z browarów rzemieślniczych i restauracyjnych.\nDegustatornia w sumie oferuje około 100 miejsc siedzących, na dwóch poziomach. Poniżej kilka fotografii pomieszczeń parteru.\nA tak przedstawia się poziom piwniczny:\nWystrój pubu typowo piwny. Na ścianach sporo powywieszanych sporo elementów birofilistycznych. Klimat typowo biesiadny. Człowiek pijąc piwo naprawdę czuje klimat piwny.\nZa sprawą nowego managementu, sporo się dzieje w pubie. Jest wiele ciekawych promocji i akcji, takich jak:\n- Piwo studenckie - codziennie jedno wybrane piwo z beczki, dla studentów za 5 PLN.\n- Mega kufelek - codziennie każde piwo z beczki w kuflu o pojemności 1,0l za 15 PLN.\n- Czarna Niedziela - w niedzielę, wszystkie ciemne piwa z beczki za 5 PLN.\n- Litr Smakosza - codziennie można zamówić serie próbek sześciu piw z beczki, które w sumie dają 1,0l pojemności za 24 PLN.\n- Wtorki z kośćmi - przed zakupem piwa z beczki rzucamy dwiema kośćmi. Ile wypadnie, tyle płacimy za piwo, czyli za każde piwo z beczki możemy zapłacić od 2 PLN do 12 PLN.\n- Beer Pong - w każdą środę. Do wygrania ... piwo oczywiście.\n- Rzemieślnicze czwartki - w każdy czwartek, podpinana jest nowa beczka z piwem z browarów rzemieślniczych, kontraktowych i restauracyjnych - polskich i zagranicznych.\nOprócz piwa, w Degustatorni możemy się całkiem nieźle posilić. Do wyboru są snacki oraz przekąski typu chleb ze smalcem, metką, pastą rybną; dechy kiełbas, serów; pierogi i skrzydełka z kurczaka. Dostępne są także zimne i gorące napoje bezalkoholowe.\nDegustatornia oferuje swoim klientom także karty stałego klienta:\n- srebrna - Smakosz - przy zakupie każdego piwa, cena pomniejszana jest o 1 PLN. By ją otrzymać, koniecznym jest zebranie paragonów za zakupy (z okresu dwóch miesięcy) w Degustatorni na sumę 150 PLN.\n- złota - Degustator - przy zakupie każdego piwa, cena pomniejszana jest o 2 PLN. By ją zdobyć trzeba zebrać paragony z zakupów (z okresu dwóch miesięcy) w pubie na sumę 300 PLN.\nW knajpie można dokonać rezerwacji stolika dzwoniąc na numer 888 728 272. Jedynym właściwie mankamentem lokalu jest fakt, że nie ma możliwości zapłaty kartami płatniczymi. Kto wie, może w przyszłości doczekamy się takiego udogodnienia.\nSłowem końcowym, bardzo ciekawy lokal. Z dnia na dzień zmieniający się na lepsze. Dobre piwo i przekąski, sympatyczna obsługa, miła atmosfera. Pewnie nie raz jeszcze, Degustatornia zaskoczy miłośników dobrego piwa oferta i ciekawymi akcjami związanymi z naszym ulubionym trunkiem.\nAutor: Browarnik Tomek o 17:28\nEtykiety: Degustatornia - Gdańsk\nOKO W OKO - Revolta Earl Grey AIPA vs Revolta Earl Grey AIPA Lemon Edition\nBlack Jack (Brofaktura)\nCzeska Ostrawa i jej browary


Lepiej... na boku – Razem z Tobą\nLepiej… na boku\nLepiej... na boku\n12 września 2019 at 11:25\nW Gdańsku hulajnogi elektryczne pojawiły się w maju i od razu zyskały popularność. Nie ma konieczności odstawiania ich do bazy, więc jest to niezwykle wygodny środek transportu. Wielu użytkowników zapomina jednak, że prawidłowo zaparkowane nie powinny blokować drogi pieszym oraz innym pojazdom.\nNie czekając na wprowadzenie ustawy regulującej ich użytkowanie, Miasto Gdańsk postanowiło zająć się problemem w sposób szczególny i pokazać gdańszczankom i gdańszczanom, że „Lepiej… na boku”.\nHulajnogi elektryczne są sporym ułatwieniem w poruszaniu się po mieście. Mogą osiągać prędkość nawet 20 – 25 km/h, a w pełni naładowana urządzenie pozwala na pokonanie nawet 25 – 30 km. Nic więc dziwnego, że ten środek transportu szybko stał się popularny. Mimo że hulajnogi mają wiele zalet, nie wszyscy zadowoleni są z faktu, że pojawiły się w mieście. Głównym powodem jest brak prawnych regulacji dotyczących ich parkowania. Pojechać można w każde wybrane miejsce, nie martwiąc się o to, gdzie odstawić hulajnogę. Dowolność wyboru lokalizacji parkowania jest jednak przez wielu mieszkańców nagminnie nadużywana. Hulajnoga stojąca na środku chodnika staje się przeszkodą dla wszystkich pieszych.\n– Obserwowaliśmy problem od kilku miesięcy. Zastanawialiśmy się, jak przekazać mieszkańcom i mieszkankom Gdańska, że niewłaściwie zaparkowana hulajnoga stanowi zagrożenie dla każdego uczestnika ruchu drogowego. Doszliśmy do wniosku, że stworzenie zabawnego spotu umożliwi nam dotarcie z przekazem do jak największego grona odbiorców – mówi Marek Bonisławski, dyrektor Biura Prezydenta Urzędu Miejskiego w Gdańsku.\nSą rzeczy, które lepiej robić… na boku 👀👣 #gdansk #ilovegdn #lepiejnaboku pic.twitter.com/Z3j40tg76c\n— Miasto Gdańsk (@gdansk) September 12, 2019\n– Spot spotkał się z pozytywnym odbiorem, planujemy więc kontynuowanie współpracy z Wiolą i Filipem. Obecnie nie mogę zdradzić zbyt wiele, ale zachęcam do obserwowania profilu Miasta Gdańska – dodaje Marek Bonisławski.\nTags edukacja Filip Puzyr Gdańsk Wiolka Walaszczyk zostawianie hulajnóg\nPoprzedni artykułZgłoś zamiar głosowania korespondencyjnego\nNastępny artykułGdańsk: W niedzielę rozpoczynają się Dni Solidarności z Osobami Chorującymi Psychicznie\nCzarnek: Po 17 stycznia mamy nadzieję wrócić, przynajmniej stopniowo, do…


Poczta Polska prosi samorządy o dane osobowe - Magazyn T3\nMają zostać przesłane w pliku TXT i niemal bez zabezpieczeń.\nPodszywanie się hakerów pod Pocztę Polską, firmy kurierskie czy operatorów Paczkomatów to właściwie codzienność – ataki tego typu są powszechne i trzeba na nie uważać. Tym razem nie mamy do czynienia z działalnością osób trzecich…\nWczoraj w nocy urzędy administracji lokalnej otrzymały tajemniczego maila wysłanego rzekomo przez Pocztę Polską. W jego treści pojawiła się prośba o udostępnienie danych ze spisu wyborców danej gminy w celu przygotowania list wyborczych na nadchodzące wybory prezydenckie. Wśród informacji, które miały zostać przekazane, znalazły się nr PESEL, kod pocztowy, imię i nazwisko oraz adres zameldowania zgodny z nazewnictwem stosowanym w bazie danych terytorialnych. Najbardziej podejrzany okazał się sposób przesłania danych: miały one zostać zapisane w pliku TXT lub CSV, skompresowanym do formatu ZIP, 7Z lub RAR i nie opatrzonym żadnym hasłem, a następnie przekazane przez ePUAP. Jedynym mechanizmem zabezpieczającym te cenne informacje miał być kwalifikowany podpis elektroniczny lub profil zaufany.\nW internecie zawrzało. Wiele samorządów początkowo uznało maila za nietypową próbę phishingu – został on wysłany o drugiej w nocy z nieznanego dotychczas adresu wybory2020@poczta-polska.pl i podpisany jako… „Poczta Polska”. Sprawa skomplikowała się, gdy Poczta Polska potwierdziła, że to rzeczywiście ona wystosowała prośbę o takiej treści do gmin. Podstawą prawną działania okazała się ogłoszona niedawno ustawa o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się SARS-CoV-2, która właśnie jest w trakcie uchwalania – nie weszła ona jeszcze w życie.\nWiele organizacji uznało zachowanie Poczty Polskiej za niezgodne z prawem. Według prawników z Krakowskiego Instytutu Prawa Karnego działanie to może nosić znamiona przestępstwa, a Sieć obywatelska Watchdog, Fundacja Panoptykon, Helsińska Fundacja Praw Człowieka i Fundacja im. S. Batorego zaapelowały do samorządów o powstrzymanie się od przekazania danych. Swój sprzeciw wobec takiej formy zarządzania danymi obywateli wyrazili także prezydenci i burmistrzowie miast oraz gmin w całej Polsce.\nNajbardziej niepokojący jest jednak fakt, że wczoraj zarejestrowana została domena poczta-poiska.pl – gdy małe „i” zastąpimy dużym, powstaje idealne narzędzie do wyłudzania danych tysięcy wyborców. Miejmy nadzieję, że zostało ono wykupione tylko po to, by zapobiec takim sytuacjom, chociaż w rzeczywistości to mało prawdopodobne…\nW tym artykule:dane osobiste, Polecane, Polska\nPoważny wyciek danych klientów firm ubezpieczeniowych\nPublicznie dostępne były numery PESEL, dane teleadresowe i wyniki badań.\n100 nadajników w siedmiu miastach.


Cała strefa euro miała w ub.r. 267,4 mld euro nadwyżki handlowej. Na Niemcy przypadło 95 proc. tej kwoty! Komu służy euro? – PrawicowyInternet.pl\nprzez Redakcja PrawicowyInternet 30 sierpnia, 2017, 12:03 pm\nFakty są następujące – gospodarka Niemiec opiera się przede wszystkim na eksporcie. Aby był on opłacalny waluta, za pomocą której dokonywane są transakcje, nie może być zbyt silna. Szczególnie względem walut obowiązujących u największych partnerów handlowych. Niemieccy stratedzy finansowi doskonale zdawali sobie z tego sprawę. Dlatego już od lat 90-tych robili dosłownie wszystko, aby na terenie EWG (a później UE) wprowadzić jednolitą walutę, która uratowałaby niemiecką gospodarkę przed utratą konkurencyjności. W ten sposób powstało euro.\nDlaczego Niemcy tak chętnie zrezygnowali ze swojej marki? Odpowiedź jest niezwykle prosta – zrobili to dla… pieniędzy! Gospodarka naszego zachodniego sąsiada jest największą, a zarazem najbardziej stabilną gospodarką całej Europy. Dodatkowo jej siła wynika w głównej mierze z eksportu produkowanych na terytorium Niemiec dóbr i usług. Funkcjonowanie w takich okolicznościach własnej waluty niesie ze sobą poważne ryzyko. Im niemiecka gospodarka byłaby silniejszą, tym automatycznie silniejsza byłaby niemiecka marka. A taka konfiguracja jest najgorsza dla zysków wynikających z eksportu.\nPoprzedni artykuł Znak czasów. Kolonia: Katedra otoczona kamiennymi blokadami w obawie przed islamistami\nNastępny artykuł Kolejne zatrzymania i zarzuty w sprawie dotyczącej SKOK Wołomin


25 m², lokal użytkowy na sprzedaż - Warszawa, Włochy, Nowe Włochy - 61154896 • www.otodom.pl\nOsiedle można nazwać "małym miasteczkiem", które mieści się na obszarze 6 hektarów, posiada rynek, fontannę, wieżę zegarową, oraz sieć małych uliczek. Teren inwestycji pokrywają zielone skwery, a główny rynek z bogatą strefą usługową podkreślają wysoki standard wykończenia. Na osiedlu znajduje się Żabka, Stokrotka, barber, klinika fizjoterapii, fryzjer, kosmetyczka, pralnia, przedszkole, paczkomat, kawiarnia.\nWspólna przestrzeń mieszkalna i biurowa zapewnia stały dopływ klientów właścicielom i najemcom lokali usługowych na tym osiedlu.\nLokal posiada 25 m2, część "głowna" to 20 m2 + łazienka i pomieszczenie gospodarcze (5 m2). Można spokojnie podzielić cześć główną i wyodrębnić dodatkowe pomieszczenie. Wysokość pomieszczeń 380 cm, stan deweloperski.


Odsłon: 4039 17.07.2010\nUtrzeć masło i margarynę na puszystą masę (można dać 25 dkg masła lub margaryny), następnie rzucić cukier i cukier waniliowy ciągle miksując potem jajka nadal miksując potem powoli mąkę i mąkę ziemniaczaną przesiane przez sitko i proszek do pieczenia też przesiany.\nDo połowy dodałam 2 łyżeczki kakaa przesianego.\nWylać do foremki i piec w termoobiegu na ok 170 stopni 35 minut.\nMożna dodać rodzynki, orzechy lub polać polewą czekoladową lub lukrem, osobiście nie polewam, bardziej smakuje mi bez.\nSzybkie<nie wliczając czasu pieczenia> i łatwe. Z tej porcji wyszły mi dwie ś...\nbabka to ciasto, do którego wracam, kiedy znudzą mi się wszelkie kremowo-śmie...\nCześć!!! Zapraszam Was dzisiaj na wyjątkową babkę. Z jednej strony, nieco po...\nmargaryna 15 dkg, masła 10 dkg\ncukier waniliowy, obojętnie ile\nmąka tortowa, 1,5 szkl.\nmąla ziemniaczana, 0,5 szkl\ncukier, niepełna szkl\nMożna dodać rodzynki, orzechy lub polać polewą czekoladową lub lukrem, osobiście nie polewam, bardziej smakuje mi bez. Smacznego!


Karina Saktura: Daj się ponieść magii wakacji\nDaj się ponieść magii wakacji\nBlisko północy przerabiam zdjęcia i piszę kolejny tekst. Nie byłoby to może takie dziwne, gdyby nie fakt, że dzisiejszego wieczoru dopiero co wróciłam z nad morza, a za 5 dni znów wyjeżdżam, więc wciskam czas na bloga do mojego 'grafiku' gdzie się da. Cóż... moje tegoroczne wakacje są naprawdę zakręcone!\nCiągłe wyjazdy, spotkania z przyjaciółmi, praca nad blogiem, youtube'm i instagramem oraz kilka innych rzeczy pochłaniają mój czas maksymalnie. Szczególnie wyjazdy! Byłam już u Jess, u Karoliny (trzeba dodać, że Karolina odwiedziła i mnie), nad morzem. Kocham podróżować i cieszę się, że dzieje się tyle nietypowych, niecodziennych rzeczy. Czasem trochę tęsknię za nic nie robieniem i nawet nie wiecie jak marzy mi się dokończenie serialu czy kilkugodzinna gra w simsy! Jednak na razie łapię okazje i korzystam z wakacyjnych możliwości, które wciąż wprowadzają do mojego życia mnóstwo uśmiechu, szczęścia i niedowierzania... że to wszystko może naprawdę być takie szalone. Ryzykuję, wpycham milion zajęć w każdy tydzień... ale to jest prawdziwa magia wakacji. Często boimy się zaryzykować, biec pod prąd, robić wiele rzeczy na raz i mieć zajęty cały czas. Dlaczego? Wydaje nam się, że nie damy rady wszystkiego pogodzić, że w końcu coś się nie uda. Ale na tym właśnie polega magia wakacji. Nie wszystko musi mieć sens, nie wszystko musi być dopięte na ostatni guzik, sprawdzone, dokładnie zaplanowane. Warto dać się ponieść lekkiemu wakacyjnemu szaleństwu. Zaryzykować i realizować tyle pomysłów ile tylko wpadnie nam do głowy. A kiedy dostaniemy kopniaka, nie poddawać się. Dzięki temu wakacje mogą wnieść wiele nowych i pouczających rzeczy do naszego życia!\nph. Fashion Carolinna\nMagiczna również jest sesja, którą zrobiłyśmy z Karoliną, kiedy na początku wakacji była moim gościem. Bardzo podobają mi się jej klimat i efekty - co sądzicie?\nkomplet z różami - Zaful (dziękuję za każdy klik♥)\nAutor: Karina Saktura\nElwira Charmuszko 29 lipca 2017 01:22\nCudna bluzka i zdjęcia!\nNa moim blogu pojawił się konkurs organizowany z Depilacja.pl, do wygrania m.in. zabieg depilacji laserowej o wartości 850zł, zapraszam!\nAsia 29 lipca 2017 08:47\nOj fakt, wakacje to cudowny czas, który powinniśmy wykorzystać w 100%. Ja w te wakacje postanowiłam jak najbardziej i najwięcej pracować nad blogiem, aby z każdą chwilą się rozwijał :)\nPiękne zdjęcia kochana ;*\nUśmiech dla Ciebie i miłego dnia! :)\nmadd_aa 29 lipca 2017 10:34\nAle to bardzo fajnie, że masz tak zakręcone wakacje\ntinypurpose 29 lipca 2017 12:02\nAle śliczne zdjęcia. Jestem w nich zakochana. Uwielbiam je!\nZuzanna Murawska 29 lipca 2017 13:17\nPiękne zdjęcia, i powiem, że troszkę zazdroszczę takiego "napiętego grafiku". Przynajmniej się nie nudzisz :)\nAmelia K. 29 lipca 2017 14:34\nTe zdjęcia to CUDO :o\nSuper jest w wakacje mieć cały czas co robić, to sto razy lepsze niż później żałować dlaczego nic się nie robiło ;)\nNatalia 29 lipca 2017 21:06\nWoow dużo się u Ciebie dzieję :D Udanych wyjazdów! Piękne zdjęcia xoxo\nOla 30 lipca 2017 09:45\nSuper, że wykorzystujesz wakacje jak się da! Zdjęcia piękne, jestem pod wrażeniem!\nKlaudia Trojanowska 30 lipca 2017 13:08\nWydaje się, że to tylko parę rzeczy, a jednak pochłaniają mnóstwo czasu.\nOla 30 lipca 2017 15:31\nCudowny klimat na zdjęciach :)\npodhalańskie blogerki 30 lipca 2017 17:38\nświetny outfit, motywy z naszywanymi różami są teraz bardzo modne, w dodatku piękne zdjęcia !\nmamy nadzieję, że zajrzysz też do nas i zostawisz coś po sobie:\nDominique S. 30 lipca 2017 21:56\nWeronika Kopczyńska 30 lipca 2017 22:46\nMasz całkowitą racje. Ja czasami się właśni boję tak zaryzykować, że nie wyrobię. Świetnie wyglądasz!\nNatka ! 31 lipca 2017 10:04\nMasz racje, trzeba czerpać ile się da :D\nZapraszam do obserwacji.\nAleks _andra 31 lipca 2017 12:47\nLepiej spędzać czas w taki sposób!\nTeż wcześniej narzekałam trochę na brak czasu dla siebie, ale po 1 takim dniu już miałam dosyć haha\nvv. kloudi 31 lipca 2017 12:53\nDajmy sobie odetchnąć! Korzystajmy z wolnego, póki go mamy dużo :) Ja odpoczywam na całego.\nchemiczna pilotka 31 lipca 2017 13:52\nWakacje trzeba wykorzystać jak najintensywniej by odpocząć przed kolejnymi 10 miesiącami nauki.Świetne zdjęcia,ślicznie wygladasz! :)\nNatalia Siejka 31 lipca 2017 15:23\nTo cudownie, że tak aktywnie spędzasz wakacje! Ja również zawsze staram się do maksimum wykorzystać każdą, tak cenną chwilę :) Magia wakacji naprawdę mnie poniosła, bo całe lato spędzam na Kanarach <3\nAlice Mos 31 lipca 2017 16:04\nCudowna sesja! Magiczny klimat :) Trzeba czerpać z wakacji póki się da!\nAdrienn e 31 lipca 2017 18:57\nTo super, że udaje Ci się aż tak wykorzystać wakacje! Moje jak na razie kończą się na ewentualnym wyjściu do sklepu :p A tak to cały czas siedzę w domu, ale przynajmniej odpocznę sobie od wszystkiego. Śliczne zdjęcia!\ndreamoutloud.f 31 lipca 2017 18:58\nsuper, że wykorzystujesz wakacje jak tylko możesz ;) piękne zdjęcia, jak zwykle kochana ;*\npozdrawiam cieplutko xkroljulianx\nAgnieszka 31 lipca 2017 19:33\nFajnie jest mieć szansę tak spędzić wakacje jak Ty. :) W końcu po to jest ten wolny czas żeby go dobrze spożytkować. :)\nSzczerze to nie mogę się napatrzeć na te śliczne zdjęcia!\nJulia Kaźmierska 31 lipca 2017 21:52\nMożna pozazdrościć takiego sposobu spędzania wakacji. U mnie początek był dość aktywny, jednak od połowy lipca zaczęło doskwierać błogie lenistwo. Prześliczne zdjęcia!\nmika_dominika 1 sierpnia 2017 15:09\nŚwietne są te zdjęcia!\nPaulina K. 1 sierpnia 2017 17:06\nFajnie jest pod koniec wakacji stwierdzić, że spędziliśmy te wakacje właśnie tak jak chcieliśmy :)\nCudowne zdjęcia! <3\nAleksandra K. 1 sierpnia 2017 18:03\nWarto korzystać z wakacji każdego dnia! Super zdjęcia, bardzo magiczny klimat! :*\nAleksandra z bloga: www.wdrodzepomarzeniaa.pl (kliik)\npodhalańskie blogerki 1 sierpnia 2017 20:06\nŚwietny blog! :)\nJarek Cieśla 1 sierpnia 2017 22:02\nŚwietny post i ogólnie blog, dużo rzeczywiści masz zajęci. Ani się obejrzysz a będzie wrzesień i znów do szkoły.\nCiesielska 2 sierpnia 2017 00:34\nPrzez chwilę miałam wrażenie, ze leżysz na śniegu - przecudne zdjęcia. Serdecznie zapraszam na mojego nowego bloga, dopiero z nim ruszam: anniesliving.blogspot.com\nKarolina M 2 sierpnia 2017 09:59\nHej! Świetny post, jesteś naprawdę megaaa śliczna :)\nKarolina M 2 sierpnia 2017 10:00\ndress sale 3 sierpnia 2017 12:03\nyour looks are so amazing. The photos are so great!!\nAlice 3 sierpnia 2017 12:58\nPrzepiękne zdjęcia! Moje wakacje też są zakręcone w tym roku :)\nanonymoustip 3 sierpnia 2017 18:15\nNie wiem co lepsze czy stylizacja czy zdjęcia!\nCake Monika 5 sierpnia 2017 10:32\nZdjęcia są bardzo ładne ale ten komplet najlepszy!!! ;)\nKlaudencja 5 sierpnia 2017 13:25\nMagiczne zdjęcia! :)\nMÓJ BLOG - Zaobserwuj!\nKamila 6 sierpnia 2017 20:38\nZazdroszczę ci aktywnych, pełnych wyjazdów wakacji, ja swoje niestety spędzam w domu.\nZdjęcia fantastyczne, jedne z lepszych jakie ostatnio widziałam na jakimkolwiek blogu, stylizacja bardzo urocza i śliczna ;)\nxX Natalie 9 sierpnia 2017 13:25\nRównież kocham podróże, ale aktualnie nie mam czasu nigdzie wyjechać. Możliwe, że wyjadę na parę dni nad morze, o ile pogoda i czas nie popsują mi planów!\nZdjęcia są wspaniałe! Jedne z lepszych na Twom blogu. Bardzo mi się podobają!\nAmanda Frankowska 10 sierpnia 2017 21:55\nAaaa jaka ty jesteś śliczna i ogólnie piękne ujęcia zdjęć, wspaniały blog. Obserwuje i na pewno zajrzę tu jeszcze nie raz! <3 Pozdrawiam.\nWpadnij też do mnie w wolnej chwili:\nANRU.pl 12 sierpnia 2017 21:26\nteż tak myślałam że kilkugodzinne oglądanie seriali to spełnienie moich marzeń ... grubo się myliłam ale byłam do tego zmuszona i nie polecam :P ciesz się, że masz takie aktywne wakacje bo ja przez 2 tygodnie byłam z dala od domu i znajomych, a w wynajmowanym mieszkaniu na czas praktyk byłam sama więc tylko seriale i pierwszy dzień był fajny ale kolejne już coraz mniej i tylko odliczałam czas do powrotu do domu :D\npo 2 tygodniach praktyk wróciłam w rodzinne strony i też ciężko o wolny czas i bloga ale ogromnie się z tego cieszę tak jak ty :)\nPozdrawiam i życzę cudownego weekendu :)\ni'mmarta 0811 15 sierpnia 2017 15:13\nDokładnie! Ja też staram się korzystać z wakacji na maxa, ciągle jakieś imprezy, spotkanie ze znajomymi! Podoba mi się to,ale potrafię również znaleźć czas na seriale, haha. Super zdjęcia!\nJestem totalną miłośniczką kotów i kawy, optymistką, która kocha się przytulać. Mówią o mnie 'motywatorka', a ja lubię tę rolę! Nie potrafię wyobrazić sobie swojej codzienności bez zdrowego stylu życia i dzielenia się uśmiechem w social medias. W wolnej chwili wskakuję na rurkę albo do pociągu, bo zdecydowanie nie mogłabym wytrzymać bez podróżowania!\nMINI HEART PANCAKES | Pomysł na wakacyjne śniadani...\nJak spełniałam marzenia w Bydgoszczy\nCoś poza schematem własnego stylu\nGubałówka, Sarnia Skała, Dolina Kościeliska | Wyci...\nRzuciłam sobie wyzwanie | 17 MIAST\nWyspa Kos / Pływanie z delfinem | Turcja 2016\nTęsknię za górami | #1 Szklarska Poręba


Lubelskie: Przez kilka godzin walczyli o życie motocyklisty. Mężczyzna zmarł w szpitalu - Dziennik Wschodni\nWypadek na ul. Niepodległości w Dęblinie (fot. Policja)\nPożegnali kolegę, który zginął na obwodnicy Lublina. Apelują też do kierowców [zdjęcia, wideo] 0 13\nZe wstępnych ustaleń policji wynika, że kierujący motocyklem 37-letni mieszkaniec powiatu ryckiego zderzył się z włączającym się do ruchu osobowym citroenem. Autem kierowała 52-letnia mieszkanka powiatu kozienickiego.\nKierująca citroenem była trzeźwa. Przez kilka godzin droga krajowa była zablokowana, a ruch odbywał się lokalnymi ulicami miasta. Policjanci wyjaśniają okoliczności zdarzenia.\npolicja wypadek Dęblin motocyklista\nGość / 18 kwietnia 2019 o 08:57\nDroga to nie plac zabaw. Do nie miejsce na bawienie się piłką, hulajnoga, rowerem, samochodem, czy jak w tym przypadku motocyklem.\nHurcanan / 18 kwietnia 2019 o 12:18\nW tym szczególnym przypadku nie wnikam kto zawinił, ale sami przyznajcie czy motocykliści ( nie wszyscy) jeżdżą z dozwoloną prędkością na danym odcinku drogi???\nGość / 18 kwietnia 2019 o 08:55\nJakaż musiała być prędkość skoro takie zniszczenia\nszofer / 18 kwietnia 2019 o 08:52\nWolniej.Niekiedy kierowca włączając się do ruchu jest pewny,że nic nie nadjeżdża.Niestety szybki motocykl pojawia się niespodziewanie.I skutki są tragiczne.Prędkość zabija.\nwutang / 18 kwietnia 2019 o 09:21\nZABLOKOWAĆ TEGO SĘPA OD ODSZKODOWAŃ W KOMENTARZACH - DZIWIĘ SIĘ ŻE REDAKCJA NA TO POZWALA. TAKICH CO PODAJĄ MAILE I TELEFONY ŻEBY TYLKO DOTRZEĆ DO RODZINY POSZKODOWANEGO. ŻAŁOSNE !!!\nGość / 18 kwietnia 2019 o 09:19\n50 km/h ??\nGość / 18 kwietnia 2019 o 13:01\nJeżdżę zarówno autem jak i motocyklem (hobbystycznie) w weekendy i mogę powiedzieć że wina leży po dwóch stronach. Są świry na motocyklach którzy myślą że posiadają jakieś tajemne moce i prędkość która rozwijają nie jest wspolmierna do ich umiejętności, okoliczności i uwarunkowań terenu. Jest też łyżka dziegciu do kierowców jest duża grupa niestety głównie tych starszych którzy totalnie nie patrzą na otoczenie wokół swojego auta ale również spowolnienie reakcje nie pozwalają na odpowiednie reagowanie. Nagminne jest wyjeżdżacie z podporządkowanej, kierowca w ostatnim momencie cudem zauważa inny pojazd i zamiast zatrzymać się kontynuują jazdę. I o ile samochód w takiej sytuacji jest w stanie się zatrzymać to motocykl już nie wychamuje\nJeżdżę zarówno autem jak i motocyklem (hobbystycznie) w weekendy i mogę powiedzieć że wina leży po dwóch stronach. Są świry na motocyklach którzy myślą że posiadają jakieś tajemne moce i prędkość która rozwijają nie jest wspolmierna do ich umiejętności, okoliczności i uwarunkowań terenu. Jest też łyżka dziegciu do kierowców jest duża grupa niestety głównie tych starszych którzy totalnie nie patrzą na otoczenie wokół swojego auta ale również spowolnienie reakcje nie pozwalają na odpowiednie reagowanie. Nagminne jest wyjeżdżacie z podporządkow... rozwiń\nPolskie Drogi / 18 kwietnia 2019 o 12:54\nPolskie Drogi Jadąc przez zabudowany daj sobie szansę na przeżycie zachowaj odstęp i prędkość abyś mógł wyhamować bo prawa fizyki dla wszystkich są takie same, patrząc na to zdjęcie to wszystko miał w *** to i tak skończył\ntm / 18 kwietnia 2019 o 11:08\nsądząc po zniszczeniach cytryny, motocyklista nawet 50tką nie jechał, on się ledwo toczył. stąd tak poważne obrażenia skutkujące śmiercią - gdyby zapierniczał jak inni jego koledzy, na pewno nadal byłby wśród nas\nHenio / 18 kwietnia 2019 o 10:39\nTo co czasami się widzi na mieście to ludzkie pojęcie przechodzi, gdzie tym baranom się tak śpieszy !!! Jak nie start na 1 kole to znowu gaz do odcinki i to na prostym kawałku drogi w samym centrum miasta. A potem konsekwencje są jakie są że on idzie do kawalerki 2x2x1 a kobita do końca życia uraz psychiczny. Przecież taki koleś na takim motorze jeżdżący z taką predkością niczym nie różni się od bandyty co bierze nóż i wyłazi na miasto by kogoś dźgnąć ! Za to powinny być potężne kary finansowe mierzone w dziesiątkach tysięcy zł + konfiskata motorynki. Jak pajac nie umie się na niej zachować !!! Dziś zginął winowajca ale jutro być może zginie rodzina z dziećmi przez takie coś !\nNigdzie im się nie spieszy, tylko chce się szybko pojeździć. Podobnie jak wielu kierującym ałdicami i burakowozami.\nNigdzie im się nie spieszy, tylko chce się szybko pojeździć. Podobnie jak wielu kierującym ałdicami i burakowozami. rozwiń\nOlo / 30 kwietnia 2019 o 06:04\nI coś babo narobiła?!.... :( bo rozejrzeć się nie mogła zanim wypełzła tym citroenem...\nKrys12 / 24 kwietnia 2019 o 12:51\nWidać po zniszczeniach ze prędkość była niewielka lagi W motocyklu trzymaja się ramy kierownica też auto lekko pacniete więcej jak 70kmh nie jechał mój wypadek przy 83 kmh jak ustalili biegli wyglądał 10x gorzej na szczescie miałem więcej szczęścia\nGość / 23 kwietnia 2019 o 22:01\nAle *** komentujące określają motocykliste tylko ze jego wina a tak samo moze byc z babą która kierowała\nNeo / 21 kwietnia 2019 o 11:56\nPolicja ma nagranie z monitoringu wszystko jest jasne że szybko jechał. Trochę zmienia to postać rzeczy.\nBlablabla / 21 kwietnia 2019 o 10:58\nJesteś ameba umysłową co ma do tego przykrego zdarzenia rejestracja? Równie dobrze mogło to być LRY lub każda inna rejestracja, ciekawe co byś wtedy napisał/a!? [b]Brak słów\nK. / 20 kwietnia 2019 o 18:32\nczy mogę Pana poprosic o kontakt?\nArek / 20 kwietnia 2019 o 07:01\nByłem tam, przy pizzerni 30m od wypadku. Motocyklista grzał jak szalony, jak uderzył - nieszczęśnik przeleciał kilkanaście metrów. Kobieta może mówić o cudzie, bo wyszła na swoich nogach z wraku.\nGość / 20 kwietnia 2019 o 01:48\nHenio / 20 kwietnia 2019 o 00:42\nTak powoli jechał że kobieta kierująca autem nie zdążyła go zauważyć ? Kilka lat temu miało to miejsce - też włączaałem się do ruchu z podporządkowanej w prawą stronę. Zatrzymałem auto (tak nakazywał znak) popatrzyłem w lewo , pole widzenia w tą stronę (zakręt) jakieś 200- 250..... nic nie jechało ,ulica była dosłownie pusta bo patrzyłem jeszcze raz w lewo , również nic . Włączyłem się do ruchu i nagle klakson z wyprzedzającego mnie motocykla i uniesiona , grożąca mi ręka motocyklisty . Z jaką prędkością musiał jechać że te 250 m przejechał w tak niewyobrażalnie krótkim czasie ? Co się by stało gdyby ktoś jechał z naprzeciwka ? Sądy orzekając w takich przypadkach powinny być bardziej dociekliwe bo zbyt wielu ludzi siedzi w więzieniach tylko dlatego że mieli nieszczęście spotkać takiego kamikadze na swojej drodze.\nJeżeli trwało to, powiedzmy, ok. 5 sekund, to ten powolniak pomykał tylko jakieś nędzne 180 km/h.\nJeżeli trwało to, powiedzmy, ok. 5 sekund, to ten powolniak pomykał tylko jakieś nędzne 180 km/h. rozwiń\n. / 19 kwietnia 2019 o 19:35\nAle dlaczego od razu skreślić motocyklistów to nie rozumiem tego toku rozumowania:-/\n12:42 Trąba powietrzna w woj. lubelskim. Pozrywane dachy, zniszczone domy [zdjęcia] 0 2


Notesy książkowe - Ogłoszenia | Darmowe ogłoszenia 24 - Polski serwis ogłoszeniowy Bazarek.net.pl\nW PaperFloret.pl zamówisz unikatowe notesy książkowe, które wykonamy dla Ciebie wedle Twojej własnej wizji. Zajmujemy się dostarczaniem naszym Klientom wysokiej klasy materiałów reklamowych, które odznaczają się pięknymi, eleganckimi oprawami oraz wspaniałym, rzetelnym wykończeniem.\nNotesy książkowe zamówione u nas, to gadżety reklamowe, które nadają się na efektowne gadżety reklamowe oraz unikatowe prezenty biznesowe. Szerokie zastosowanie naszych notatników umożliwia zamówienie ich w eleganckich zestawach z długopisem, gdzie całość umieszczona zostaje w efektownym pudełku.\nData dodania: 2017-12-16 03:08 Kategoria: Oferty dla firm\nProfesjonalne tłumaczenia techniczne / tłumaczenia tekstów technicznych - język serbski. Biuro Tłumaczeń Koncepcja oferuje tłumaczenia uwierzytelnione (przysięgłe) oraz zwykłe tekstów…\tWięcej...