Strona g³ówna kujawy06 kujawy2006 kujawy2008 emeryci2007 TMKujawy\nArtyku³ o Aleksandrze Sas Wis³ockiej\n„Beciñski i Radziejów ( dr Dariusz Tomasz Lebioda vide: http://lebioda.org/dziennik/informacje/)\nWczoraj by³em w Radziejowie na rozstrzygniêciu szesnastej edycji Konkursu Literackiego im. Franciszka Beciñskiego. Jako przewodnicz±cy Jury, wraz z przedstawicielami w³adz, wrêcza³em nagrody i wyg³osi³em krótkie podsumowanie. To bardzo prê¿ne ¶rodowisko, skupione wokó³ Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej, kierowanej przez Halinê Paczkowsk±. Tegoroczny konkurs by³ bardzo interesuj±cy i przyniós³ dobre rozstrzygniêcia. W dziedzinie poezji wygra³a Anna Cybulska z Radziejowa, co piêknie zbieg³o siê z promocj± jej ostatniego zbioru wierszy pt. Szepty intymne. Poetka czyta³a wiersze i ¶piewa³a po polsku i francusku swoje piosenki. Zarówno Ania, jak i Ma³gorzata Pietrzak, s± twórczyniami, które zaistnia³y dziêki wspania³ej pracy wspomnianej biblioteki. To w niej s± znakomite warunki do poznawania literatury, a cykliczne imprezy przyci±gaj± widzów i tworz± klimat ¿ycia kulturalnego tego kujawskiego miasta. „\nCzytaj±c ww. tekst zacz±³em siê zastanawiaæ, czy nie warto tak¿e promowaæ tych ludzi o których w ogólnym obiegu niewiele wiemy. Lub uzyskujemy wiedzê o ich zaciêciu poetyckim zupe³nie przypadkowo. Mimo, ¿e dobrze ich znamy na innych odcinkach. Niedawno w miejscowej prasie wyczyta³em o Aleksandrze Sas Wis³ockiej. O jej spotkaniu autorskim. I tu zupe³ne zaskoczenie. Przecie¿ od wielu lat zna³em jej nie¿yj±cego mê¿a Franciszka . Ba wspó³pracowali¶my . Byli¶my przyjació³mi. Aleksandra by³a w przesz³o¶ci jednym z moich wspó³pracowników. Zupe³nie jej nie zna³em ,¿e pisze wiersze. Podczas jednego ze spotkañ przekaza³a mi swoje wiersze. Tak siê z³o¿y³o ,¿e przekaza³em je do oceny dawnemu swemu belfrowi i przyjacielowi Zygmuntowi Dmochowskiemu – wybitnemu znawcy tego tematu jak i znanemu poecie, pisarzowi itp.\nS³owo Zygmunta Dmochowskiego\nAleksandry Sas Wis³ockiej, sformu³owane na pro¶bê\nW ¶wietle powy¿szego my¶lê, ¿e warto o takich ludziach pisaæ, promowaæ. W za³±czeniu pliki z jej wierszami.\nI Festiwal Sztuki Wizualnej „Bar wyMy¶li” ju¿ za nami.\nW tym roku imprezy Festiwalowe Projektu W³oc³awek go¶ci³y w Klubie „Aleksander”, „London Pubie” i Zespole Szkó³ nr 3.\nW pierwszym dniu rozstrzygniêto konkurs na graficzn± symulacjê W³oc³awka przysz³o¶ci.\nWygra³a praca Przemka Szczepañskiego, studenta WSInf. Kolejne miejsca zajêli: Marcin ¯ekoñski i Jakub Frymarkieiwcz.\nTego dnia og³oszono równie¿ w „Aleksandrze” wyniki konkursu „Który obywatel Stanów Zjednoczonych Ameryki Pó³nocnej jest najbardziej zas³u¿ony dla Polski ?”.\nW tym konkursie kolejno miejsca zajêli:\n1. Micha³ Brejski za pracê o Ronaldzie Reaganie,\n2. Ewa Gniewecka za pracê o Thomas’ie Woodrow Wilsonie\n3. Karol Szmagalski za pracê o Janie Kozielewskim-Karskim.\n"Który obywatel Stanów Zjednoczonych Ameryki Pó³nocnej jest najbardziej zas³u¿ony dla Polski ?"\nStany Zjednoczone Ameryki Pó³nocnej w swojej historii mia³y wielu wybitnych osobowo¶ci , których zas³ug dla tego olbrzymiego kraju jak i dla ¶wiata przeceniæ nie mo¿na. Trudno jest wybraæ z po¶ród plejady wybitnych osobowo¶ci jednego bez rozterki ,¿e pominê³o siê inn± wybitn± jednostkê. Cz³owieka zas³u¿onego dla Stanów Zjednoczonych Ameryki Pó³nocnej. Cz³owieka zas³u¿onego dla ¶wiata. Z po¶ród wielu mo¿na wymieniæ wielu stanowi±cych symbol dla tego pañstwa, dla tego kontynentu , dla ¶wiata. Ka¿dy zastanawiaj±cy siê kogo wybraæ ma dylemat jakimi kryteriami kierowaæ siê, kogo wybraæ. Czy siêgn±æ do dalekiej historii , czy te¿ tej najbli¿szej, czy szukaæ w¶ród bie¿±cych autorytetów. A mo¿e warto wybraæ cz³owieka, symbol , który wiele znaczy³ , wiele zrobi³ dla wiêzi miêdzynarodowych w tym równie¿ Polski a jednocze¶nie by³ skromnym cz³owiekiem. Powiem tak. Kiedy¶ szperaj±c na stronach Internetu przypadkowo natkn±³em siê na taka oto opiniê , komentarz :\nTo wielki Cz³owiek. Najsprawiedliwszy z Najsprawiedliwszych. Do tej pory mam ³zy w oczach gdy wspomnê sobie archiwalny film o Jego misji wywiadowczej w getcie a potem walkê o to aby pokazaæ bezdusznemu ¶wiatu prawdê o cierpieniu narodu ¿ydowskiego. ¦wiat tradycyjnie okaza³ siê bezduszny. Natomiast widzia³am autentyczne ³zy Jana Karskiego, który wspominaj±c getto po latach nie móg³ siê uspokoiæ. Uciek³ sprzed kamery.\nTen przejmuj±cy komentarz zainspirowa³ mnie do poszperania i szukania bli¿szych informacji o tym cz³owieku o którym w przesz³o¶ci przy ró¿nych okazjach rocznicowych trochê siê mówi³o, pisa³o w mas mediach. Wpad³a mi taka jego relacja zwi±zana z jego osobistymi prze¿yciami.\nObóz, jak siê zorientowa³em. Obejmowa³ teren oko³o pó³tora kilometra kwadratowego p³askiego terenu. Otoczony by³ solidnym ogrodzeniem z drutu kolczastego, rozpiêtego kilkoma rzêdami pomiêdzy drewnianymi s³upami. Ogrodzenie mia³o ponad dwa i pó³ metra wysoko¶ci. Po zewnêtrznej stronie przechadza³y siê patrole w odstêpach oko³o piêædziesiêciometrowych. Po stronie wewnêtrznej stra¿nicy z broni± stali co jakie¶ piêtna¶cie metrów. Za drutami sta³o kilkana¶cie baraków. Przestrzeñ pomiêdzy nimi wype³nia³ gêsty, faluj±cy t³um.\nWiê¼niowie t³oczyli siê, przekrzykiwali. Z kolei stra¿nicy starali siê utrzymywaæ ich we wzglêdnym porz±dku...... Po lewej stronie od bramy, o jakie¶ sto metrów za ogrodzeniem, by³ tor kolejowy, a w³a¶ciwie rodzaj rampy. Prowadzi³ od niej do ogrodzenia chodnik zbity z desek. Na torowisku sta³ poci±g z³o¿ony z oko³o trzydziestu wagonów towarowych. By³y brudne i zakurzone...... Mijali¶my akurat jakiego¶ starca. Siedzia³ na ziemi nagi i rytmicznie kiwa³ siê do przodu i ty³u. Jego oczy b³yszcza³y i nieustannie mruga³ powiekami. Nikt nie zwraca³ na niego uwagi. Obok le¿a³o dziecko w ³achmanach. Mia³o drgawki. Z przera¿eniem spogl±da³o dooko³a.\nT³um pulsowa³ jakim¶ ob³êdnym rytmem. Wrzeszczeli, machali rêkami, k³ócili siê i przeklinali. Zapewne wiedzieli, ¿e nied³ugo odjad± w nieznane, a strach, g³ód i pragnienie potêgowa³y poczucie niepewno¶ci i zwierzêcego zagro¿enia. Ludzie ci zostali wcze¶niej ograbieni z ca³ego skromnego dobytku, jaki im pozwolono zabraæ w tê podró¿. By³o to piêæ kilogramów baga¿u. By³y to zwykle jakie¶ najpotrzebniejsze w drodze przedmioty. Poduszka, jakie¶ okrycie, trochê jedzenia, butelka z wod±. Czasem kosztowno¶ci czy pieni±dze. Dociera³a tu przewa¿nie ludno¶æ gett, która nie mia³a ju¿ nic...Pobyt w obozie nie trwa³ d³ugo. Zazwyczaj nie d³u¿ej niæ cztery dni. Potem pakowano ich w wagony na ¶mieræ. Przez czas pobytu w obozie prawie nie otrzymywali jedzenia. Zdani byli na w³asne zapasy.\nBaraki obozowe mog³y pomie¶ciæ mniej wiêcej po³owê wiê¼niów. Drugie tyle pozostawa³o na dworze. Powietrze wype³nia³ odór ludzkichodchodów, potu, brudu i zgnilizny...... Oficer SS, odpowiadaj±cy zapewne za za³adunek, stan±³ przed t³umem ¯ydów. Nogi rozstawi³ szeroko.– Ruhe! Ruhe! Spokój! – wrzasn±³. – Wszyscy ¯ydzi maj± wej¶æ do wagonów. Pojedziecie tam, gdzie jest dla was praca. Ma byæ porz±dek.Nie wolno siê pchaæ ani opó¼niaæ za³adunku. Kto bêdzie wywo³ywa³ panikê albo stawia³ opór, zostanie zastrzelony.Przerwa³ i wbi³ wzrok w masê ludzk± przed sob±. Spokojnie zacz±³ otwieraæ kaburê pistoletu. Wyj±³ broñ. Pierwsze szeregi ¯ydów zaczê³y siê cofaæ. Niemiec za¶mia³ siê i odda³ trzy strza³y w t³um. W grobowej ciszy rozleg³ siê przeszywaj±cy krzyk. Spokojnie schowa³ pistolet.\n– A teraz do wagonów! Raus! – wrzasn±³.\nT³um zamar³. Z ty³u rozleg³y siê strza³y. Ludzie ³aw± ruszyli do przodu, krzycz±c przera¼liwie. Zbli¿ali siê do drewnianego pomostu. Ludzki strumieñ by³ jednak zbyt szeroki, aby siê w nim pomie¶ciæ. Esesmani otworzyli ogieñ. Pêdz±cy zaczêli padaæ. Rozleg³ siê g³uchy tupot nóg po deskach rampy. Teraz zaczêli strzelaæ stra¿nicy stoj±cy przy wagonach. T³um przyhamowa³.\n– Ordnung! Ordnung! – wrzeszcza³ esesman.\nPierwsi ¯ydzi wpadli do wagonu. Niemcy przy drzwiach odliczali ich. Po liczbie "sto czterdzie¶ci" esesman zawy³ "Halt!" i dwukrotnie strzeli³.Przystanêli. Poci±g powoli szarpn±³ i nowy wagon wtoczy³ siê na wysoko¶æ pomostu. Zaczêli go wype³niaæ nowi wiê¼niowie.Wedle wojskowych regulaminów wagon towarowy przeznaczony by³ na osiem koni lub czterdziestu ¿o³nierzy w transporcie. Upychaj±c ludzi na si³ê i bez jakiegokolwiek baga¿u, mo¿na by³o pomie¶ciæ w wagonie sto osób. Niemcy wydali rozkaz pakowania po stu trzydziestu,ale jeszcze dopychali dodatkow± dziesi±tkê. Gdy drzwi nie da³y siê zamkn±æ, t³ukli na o¶lep kolbami, strzelali do ¶rodka wagonu, wrzeszczeli na nieszczêsnych ¯ydów. Ci, aby zrobiæ miejsce dla nowych, wspinali siê na ramiona i g³owy ju¿ znajduj±cych siê wewn±trz. Z g³êbi wagonu dochodzi³ jaki¶ potêpieñczy ryk i wycie.\nGdy upchniêto ju¿ sto czterdzie¶ci osób, stra¿nicy przyst±pili do zamykania drzwi. By³y ciê¿kie, wykonane z drewna obitego ¿elazem.Mia¿d¿y³y wystaj±ce na zewn±trz koñczyny w¶ród wrzasków bólu. Po zasuniêciu drzwi zabezpieczano je ¿elazn± sztab± i ryglowano.Przed za³adunkiem na pod³ogê wagonów sypano warstwê niegaszonego wapna. Oficjalnie by³ to zabieg higieniczny. Chodzi³o o nie rozprzestrzenianie siê chorób zaka¼nych. W praktyce wapno gwa³townie absorbowa³o wilgoæ z powietrza. Spada³a zawarto¶æ tlenu i ludzie zaczynali siê dusiæ. Równocze¶nie wapno w kontakcie z ludzkimi odchodami wydziela³o truj±ce substancje, miêdzy innymi chlor. Ten za¶ dusi³ st³oczonych wiê¼niów. Niemcy osi±gali podwójny cel. Choroby zaka¼ne istotnie siê nie rozprzestrzenia³y, a wagon mo¿na by³o ³atwiej po transporcie wymyæ. Po drugie, transportu tego nie prze¿ywa³o wielu "podró¿nych". A o to przecie¿ chodzi³o.\nCzasami od polskich kolejarzy dociera³y informacje, ¿e takie wagony z ¯ydami sta³y na bocznicach po kilka dni. Po otwarciu znajdowano w nich same trupy...... Na obozowym placu pozostali zabici i konaj±cy. Stra¿nicy przechadzali siê wolnym krokiem i dobijali ich strza³ami w g³owê. Wkrótce zapanowa³a cisza...\nPrzede wszystkim odnios³em wra¿enie, ¿e ca³a ludno¶æ dzielnicy z jakiego¶ powodu znalaz³a siê na ulicy. Id±c chodnikiem, potykali¶my siê o kobiety, mê¿czyzn i dzieci. Byli ubrani tak nêdznie, ¿e nasze ubrania wyda³y mi siê jakimi¶ strojami wieczorowymi. Byli wychudzeni, g³odni i chorzy.\nSiedzieli na ziemi, usi³uj±c ¿ebraæ lub co¶ sprzedaæ. Jakie¶ nêdzna resztki tego, co im pozosta³o. Niekiedy przedmioty wrêcz surrealistyczne.Jaka¶ kobieta trzyma³a przed sob± aba¿ur lampy. Ch³opiec obok niej wyci±ga³ przed siebie karafkê w kszta³cie ryby i puste blaszane pude³ko po pa¶cie do butów "Kiwi". Mijali nas ludzie o dzikim spojrzeniu b³yszcz±cych od gor±czki oczu. Gdzie¶ biegli, ¶pieszyli siê. Czego¶gwa³townie szukali. Mo¿e – kogo¶.\nW powietrzu wisia³o nienaturalne napiêcie, chorobliwa aktywno¶æ, jakby przed¶miertne pobudzenie. Swoj± sztuczn± ruchliwo¶ci± i zabieganiem chcieli oszukaæ ¶mieræ?\nPanowa³ smród. Ulice by³y nie sprz±tane. Rynsztoki wype³nione fekaliami. I trupy. Nagie trupy...... Wyjrza³em przez okno. ¦rodkiem ulicy sz³o dwóch m³odych Niemców w mundurach. Byli wysocy, wysportowani. Jeden z nich trzyma³ w rêku pistolet. Ulica by³a pusta. Wodzi³ wzrokiem po oknach. Przystanêli. Ten z pistoletem uwa¿nie wpatrywa³ siê teraz w jaki¶ punkt. Uniós³ broñ i starannie wycelowa³. Pad³ strza³. Dolecia³ nas brzêk szk³a i rozpaczliwy okrzyk bólu. Strzelaj±cy uniós³ rêkê w ge¶cie satysfakcji. Jego kolega zamaszy¶cie poklepa³ go po plecach. Nastêpnie ruszyli wolnym krokiem w kierunku bramy wyj¶ciowej getta. Gestykulowali, ¶miali siê, co¶ do siebie g³o¶no mówili...\nJest to wzruszaj±ca i pouczaj±ca relacja.\nSzperaj±c dalej natkn±³em siê na taki oto komentarz. Pana Zbigniewa\nDobkowskiego - WIELKI BOHATER [14-08-2005, 10:13PM]\nTak Jan Kozielewski-Karski by³ wielkim bohaterem tak Polaków jak i ¯ydów.Mia³em to szczê¶cie ¿e w 1996 roku pozna³em Profesora i do Jego ¶mierci korespondowali¶my ze sob±.12 lipca 1996 roku po krótkiej rozmowie telefonicznej uda³o mi sie Go namówiæ na nakrêcenie krótkiego filmu, mój syn wtedy 12 letni Tomek by³ operatorem i przez ponad godzinê krêcili¶my na rynku w Kazimierzu Dolnym nad Wis³± .Zafascynowa³ nas swoja osobowo¶ci±, niezwyk³ym patriotyzmem i mi³o¶ci± do ludzi, w szczególno¶ci do ¯ydów. Opowiedzia³ mi historiê swojej eskapady z Warszawy do Londynu a potem Waszyngtonu z detalami,rozmawiali¶my o okupacji i Tragedii Narodu ¿ydowskiego, o Jego pobytach w warszawskim gettcie, o Izbicy, o Jego fotograficznej pamiêci i wspomnieniach nie daj±cych spaæ, Profesor wzruszy³ siê mówi±c o swojej bezsilno¶ci i niewierze decydentów w to co sie dzia³o z ¯ydami w Polsce. Na mapie Europy zaznaczy³ Trasê eskapady , opisa³ i podpisa³, tê mapê poprzez prezydenta Kwa¶niewskiego przekaza³em do Yad Vashem. Film w wersji niezmontowanej jest w ró¿nych miejscach w Polsce i Izraelu, chcia³bym go dokoñczyæ i pokazaæ ¶wiatu tego skromnego cz³owieka i Wielkiego Bohatera obojga Narodów.\nTen komentarz przekona³ mnie mam nadziejê, ¿e i czytaj±cego do\ntego aby za tego cz³owieka uznaæ Pana Jana Kozielskiego-Karskiego.\nJan Karski ur. 1914 w £odzi, by³ kurierem rz±du polskiego na uchod¼stwie i emisariuszem Armii Krajowej. W porozumieniu z ¯ydowskim Komitetem Narodowym przeprowadzi³ wizjê lokaln± w warszawskim getcie, a nastêpnie w przebraniu niemieckiego ¿o³nierza uda³ siê w pa¼dzierniku 1942 roku do obozu przej¶ciowego w Izbicy, z którego kierowano ¯ydów do Be³¿ca. Podczas swojej misji w Londynie przekaza³ cz³onkom polskiego rz±du, dygnitarzom brytyjskim oraz prasie wstrz±saj±ce informacje o Zag³adzie ¯ydów w okupowanej Polsce. Kolejnym zadaniem Karskiego by³o przekazanie raportu prezydentowi USA i apelowanie o pomoc dla ¯ydów w¶ród tamtejszych ¶rodowisk ¿ydowskich. Zadanie wykona³, ale pomoc nie nadesz³a. Jego ksi±¿ka pt. Tajne pañstwo, opisuj±ca sytuacjê w okupowanej Polsce, sta³a siê bestsellerem w Stanach Zjednoczonych. Po wojnie Jan Karski pozosta³ w Ameryce, gdzie pracowa³ jako wyk³adowca na Uniwersytecie Georgetown w Waszyngtonie. W roku 1982 Instytut Yad Vashem w Jerozolimie uhonorowa³ go tytu³em Sprawiedliwego W¶ród Narodów ¦wiata, a w 1994 pañstwo Izrael przyzna³o mu honorowe obywatelstwo. Dopiero w wolnej Polsce prof. Karski doczeka³ siê uznania, m.in. odznaczenia Krzy¿em Orderu Virtuti Militari, a tak¿e Orderem Or³a Bia³ego. W 1998 roku otrzyma³ nominacjê do Pokojowej Nagrody Nobla. Jan Karski zmar³ w Waszyngtonie 13 lipca 2000 roku.\nw konkursie wystartowa³em tak dla zabawy i trochê ten anons mnie zaskoczy³ ale czasem i tak siê zdarza.\no Zygmuncie Dmochowskim\nNasz stary belfer Zygmunt Dmochowski nadal przy ka¿dej okazji wraca na Kujawy wraca do Radziejowa. W ramach rozmów z ciekawymi lud¼mi.\nUrodzi³ siê w Ciechocinku, tu siê uczy³, tu mia³ i ma wielu przyjació³. Przez dwana¶cie lat uczy³ jêzyka polskiego w liceum w Radziejowie, miasteczku w sercu Kujaw. Potem ¿ycie rzuci³o go do Opola. Mieszka tam ponad 40 lat i wie, ¿e "przesi±k³e” tym miastem równie g³êboko jak Kujawami. Szuka zwi±zków Kujaw z Opolszczyzn± i znajdujê je, choæby w osobie matki W³adys³awa £okietka, tak bardzo na Kujawach ukochanego. Vide wiêcej (http://www.kujawy06.republika.pl pod strona Zygmunt Dmochowski).\nW 2008 roku Minister K i DN odznaczy³ pisarza medalem „Zas³u¿ony dla kultury polskiej”\nW dorobku twórczym ma : dwana¶cie tomów wierszy, trzy poematy, dwie powie¶ci, epigramy, formy dramatyczne i publicystykê literack±. Jego utwory drukowane s± w wielu periodykach w Polsce i Czechach. Do poezji przeszed³ z rze¼by. Tyle w krótkich s³owach o Tobie.\nZygmuncie przyszed³e¶ do poezji z rze¼by gdzie odnosi³e¶ spore sukcesy do poezji. Jak widzisz wspó³granie tych dziedzin ?\nDostrzegam pewn± artystyczn± wspólnotê miêdzy rze¼ba a poezj±. Gdy powstaje wiersz, pierwsza my¶l wymaga pewnego "ociosania”. Efektem rze¼by jest kszta³t, wy³aniaj±cy siê spod d³uta. Mo¿esz powstaj±ce dzie³o zniszczyæ ¼le prowadz±c d³uto. I mo¿esz zniszczyæ wiersz z³± metafor± czy z³ym porównaniem. Teraz ju¿ rzadko siêgam po d³uto. Tak ale nadal obracasz siê w krêgu znajomych rze¼biarzy. I masz tam wielu wybitnych przyjació³. Tak rzeczywi¶cie jest. Mam nadzieje, ¿e o tym porozmawiamy przy innej okazji.\nChrystus w Konfesjonale( Opole 1975, drewno olchowe)\nW¶ród wielu jego utworów przewija siê okres Twego ¿ycia i pracy na Kujawach. W tym tak¿e okres ¿ycia i pracy w Radziejowie. Miasteczku temu odda³e¶ ho³d wierszem\nTrzyna¶cie wersów pamiêci\nPowracam my¶l± do tamtego ma³ego Miasteczka\nszamocz±cego siê w przetokach czerwieni i czerni\nkujawskiego Benares - tabernakulum ¿aru\nz pocz±tku drogi wyboistej do Elidy\nMoje my¶li dotykaj± spraw które umar³y:\nPotarganych Anio³ów p³on±cych na wichrze\nprzemykaj±cego siê w¶ród kamieni Boga\nszaleñców rozsadzaj±cych spojenia ciszy\nprzyja¼ni ¿yznej jak pszeniczny czarnoziem P³owiec\nrozstania za cenê po³owy cz³owieczej ¶mierci\nmoje my¶li dotykaj± spraw które we mnie ¿yj±\nTak ten wiersz jest dla mnie szczególny. Budzi szereg wspomnieñ. Radziejów i ten okres mojego ¿ycia znalaz³ siê tak¿e i w wielu innych moich utworach.\nZygmunt masz szeroki kr±g znajomych, przyjació³, wiêkszo¶æ wierszy jest komu¶ dedykowana\n.Dlaczego tak jest?\nUwa¿am ,¿e zawsze istnieje wiê¼ komunikacyjna miêdzy twórc± a otoczeniem To otoczenie ma jaki¶ wp³yw na twórcê. Uwa¿am, ¿e kiedy pisze siê o ludziach, to trzeba tych ludzi obdarowywaæ wierszami.\nNo tak jest to cenne gdy¿ obok niew±tpliwej warto¶ci samych utworów pozostaje informacja o ludziach, którym to dedykujesz. Tych wierszy w dorobku jest wiele. Jednym z wielu jest wiersz jaki zadedykowa³e¶ mojej ma³¿once i mnie. Dziêkujê ci za to. Pozwól ,¿e go zadedykujê.\nMarii i Karolowi Szmagalskim\nz Kujaw pszenno-buraczanych\n¯ytnie pola Kujaw Bia³ych\nporasta³y bruzdami znoju\nWygiêty grzbiet pradziada\nwtapia³ siê w wierzbowy krajobraz\nSkrzyd³a wiatraka wirem\nspulchnia³y nieczu³e niebo\n£opiany - czó³na ziemi\nkwit³y bezwstydem syto¶ci\nOczy nadziei w op³otkach\nspuchniête by³y od patrzenia\nCzas rozpêka³ pragnieniem jak ziarno\nOpole, 4 lipca 2008\nAleksander Nawrocki, naczelny redaktor „Poezji dzisiaj", w jednym z numerów pisma, analizuj±c twórczo¶æ orientacji poetyckiej „Hybrydy", napisa³: „Przyjaciel Janusza ¯ernickiego, Zygmunt Dmochowski trafnie nazwa³ artystyczne ¶rodowisko nie-zwyk³ych ciechocinian lat 60. „potarganymi anio³ami", bo ¿yli pod pr±d codzienno¶ci, byli osobni, samo swoi, na miarê w³asnej wyobra¼ni. A nale¿eli do nich oprócz Janusza ¯ernickiego: Edward Stachura, Ryszard Milczewski - Bruno, Zygmunt Dmochowski i inni .pod wymownym tytu³em „poetyzuj±cy rze¼biarz z Opola".\nJako jeden z pierwszych wraz z Urszul± G³ogowsk± otrzyma³em egzemplarz najnowszej ksi±¿ki Twojej „Trzy poematy ”.Z tego co wiem gdy¿ tak mi pisa³e¶ do chwili obecnej takie egzemplarze otrzymali dotychczas jego przyjaciele Szafarczyk, Harry i Józek Pêkala. Jest mi niezmiernie mi³o, ¿e mogê jako dawny mojego maturzysta j± zaprezentowaæ. Tym bardziej, ¿e jest uzasadnienie – dwa poematy s± kujawskie. Pierwszy powinien byæ bliski mieszkañcom Radziejowa, bo w tym rejonie toczy siê akcja. Poemat „ Z ksiêgi pogan” osadzony jest na naszej nadgoplañskiej ziemi, na ziemi naszych naddzia³ów kujawskich.\nWiêcej informacji o Zygmuncie Dmochowskim mo¿na znale¼æ na http://www.kujawy2008.republika.pl pod strona Zygmunt Dmochowski oraz na niniejszym portalu przy omawianiu ( komentowaniu twórczo¶ci Aleksandry Sas Wis³ockiej jest przy tym wspania³ym recenzentem –vide jego opiniê o jej wierszach) ).\nZygmunt . Ca³e ¿ycie po¶wiêci³e¶ o¶wiacie . Pozwól ,¿e zacytujê opiniê o Tobie autorstwa Anny Kajtochowej umieszczonej w ksi±¿ce „Trzy poematy” my¶lê, ¿e do tej opinii nic wiêcej dodaæ nie mo¿na. My¶lê, ¿e warto zapoznaæ siê z tym co napisa³a :\n(Anna Kajtochowa - http://www.kajtochowa.olesno.pl/)\n„Zygmunt Dmochowski rozpocz±³ romans z literatur± po sze¶ædziesi±tce. Ca³e pracowite ¿ycie po¶wiêci³ o¶wiacie, dzia³aj±c w ró¿nych wcieleniach: nauczyciela, kierownika zak³adu wychowawczego, wizytatora. Od debiutu ksi±¿kowego w 1993 roku (pierwsze wiersze wydrukowa³ w 1952 w prasie studenckiej) opublikowa³ kilkana¶cie ksi±¿ek. Debiut powita³ recenzj± Harry Duda. Ju¿ wtedy zauwa¿y³, ¿e Zygmunt Dmochowski mówi w³asnym g³osem, niepowtarzalnym, ¿e jest poet± dwóch prastarych regionów Kujaw i Opolszczyzny, mi³o¶nikiem ich jêzyka, eksponuj±cym poprzez ten jêzyk najwiêksze walory obydwu regionów. Inny krytyk, Zbigniew Ostrowski, wyrazi³ swój podziw dla poety, recenzuj±c „Potargane Anio³y" oraz „¯arna i ziarna": „Poezja Dmochowskiego nie szuka uj¶cia w awangardowych technikach pisarskich, bo i po co? Znakomicie realizuje siê w wierszu stroficznym, rymowanym g³êbokim rymem, od czasu do czasu uciekaj±cym do echa wyrazów; wierszu nielicznym na tyle, ¿e a¿ prosi siê targn±æ strunê gitary i wy¶piewaæ strofy poety znad Odry. No i te s³owa, pere³ki sensów i znaczeñ. S³owa — rarytasy, s³owa briicknery. Dmochowski wydobywa z zasobu leksykalnego jêzyka archaizmy znaczeniowe i gramatyczne. I o dziwo — nie strasz±, a s± subtelnego rodzaju przypraw± do jêzyka codzienno¶ci, w którym na co dzieñ pisze Zygmunt Dmochowski".\nCa³o¶æ oceny dostêpna na stronie (http://www.kujawy06.republika.pl).\nZygmunt pozwoli³em sobie po naszym spotkaniu w ubieg³ym roku przed Ko¶cio³em Klasztornym w Radziejowie za³o¿yæ pod stronê po¶wiêcon± Twojej osobie. Dzi¶ ta pod strona przekszta³cona zosta³a na samodzieln± stronê. Mo¿na z niej wej¶æ i przeczytaæ wszystkie utwory jakie znalaz³y siê w wydaniu ksi±¿kowym. Choæ mieszkasz w dalekim Opolu\nw ten sposób znów powrócisz na swoje rodzinne Kujawy na tej stronie. Jestem wzruszony ,¿e mogê to dla ciebie zrobiæ i robiê to z olbrzymi± satysfakcj± tym bardziej ,¿e mam wsparcie duchowe moich przyjació³ z ³awy szkolnej – wszyscy byli¶my jego maturzystami ( mi³o go wspominali¶my na ostatnim spotkaniu z okazji Lecia naszego Liceum).Zreszt± po¶wieci³em temu wydarzeniu takie filmiki jak:\nZygmunt by³e¶ i jeste¶ wspania³ym pedagogiem, wychowawc± i skromnym cz³owiekiem i za to tobie dziêkujemy.\nZygmunt . Dziêkujê za rozmowê.\no Zygmuncie Sucharze\nZygmunt od ostatniego Zjazdu Sprawozdawczo-Wyborczego w kole jaki odby³ siê w dniu 4 wrze¶nia 2007 roku up³ynê³o trochê czasu.\nNa Zje¼dzie tym , któremu mia³em okazjê przewodniczyæ zosta³y na minion± kadencjê wytyczone okre¶lone cele i zadania. Je¶li pozwolisz to przypomnê je .\nKo³o przyjê³o do dzia³ania organizacjê i wspó³uczestnictwo w:\nimprezach patriotycznych, ¶wiêtach i rocznicach historycznych;\npielêgnowaniu to¿samo¶ci narodowej i tradycji ludowych;\nimprezach turystyczno-krajoznawczych oraz spotkaniach towarzyskich i kulturalnych.\nKo³o zabiega³o i otrzymywa³o pomoc i akceptacjê w³adz samorz±dowych oraz przedsiêbiorców funkcjonuj±cych na terenie .\nUczestnictwo w ¿yciu spo³ecznym przez wspó³dzia³anie z organami w³adzy i administracji publicznej,\nsamorz±dowej, ze zwi±zkami zawodowymi oraz innymi organizacjami spo³ecznymi,\nOrganizowaniu ¿ycia kulturalnego emerytów, rencistów i inwalidów,\nReprezentowano interesy cz³onków Zwi±zku wobec organów w³adzy i administracji pañstwowej, samorz±dowej oraz popularyzowanie ich problemów w¶ród spo³eczeñstwa.\nJe¶li pozwolisz Karol to powiem tak. Rzeczywi¶cie takie cele i zadania sobie nakre¶lili¶my.\nOgólnie rzecz bior±c mogê na dzieñ dzisiejszy stwierdziæ, ¿e dzia³aj±c w oparciu o wymogi statutu oraz regulaminu Zarz±du Ko³a Polskiego Zwi±zku Emerytów, Rencistów i Inwalidów ,¿e prowadzili¶my szerokie dzia³ania na rzecz rozpoznawania potrzeb emerytów, rencistów i inwalidów na terenie naszego dzia³ania i bezpo¶rednio realizowali¶my podstawowe cele naszego zwi±zku wobec zrzeszonych cz³onków , a zw³aszcza roztaczania nad nimi szczegó³owej opieki.\nOpracowany szczegó³owy plan dzia³ania zawieraj±cy akceptowane przez cz³onków dzia³ania jak równie¿ uwzglêdniaj±cy mo¿liwo¶ci finansowe kierunek ich rozwoju zosta³ przygotowany i jest realizowany . Dziêki Tobie uruchomiona zosta³a strona internetowa\n:http://www.emeryci2007.republika.pl i http://www.emeryci2008.republika.pl bêd±c± ¼ród³em szerokiej i bie¿±cej informacji o tym co dziele siê w kole skierowanej zarówno dla cz³onków ko³a jak i innych osób i instytucji zainteresowanych dzia³alno¶ci± ko³a. Jak widaæ ze statystyk ciesz± siê one du¿± ogl±dalno¶ci± .\nZygmunt sama strona jest tylko ewidencj± i prób± pokazania tego co siê dzieje w kole dziêki Tobie i Zarz±dowi ko³a. A poniewa¿ ta dzia³alno¶æ jest prê¿na mo¿na to pokazaæ na ww. stronach. Ba poszczególne elementy dzia³alno¶ci tak¿e udokumentowaæ w formie ró¿nych filmików z dzia³alno¶ci. My¶lê ,¿e warto podaæ linki do tych filmików bo jest tam cz±stka tego co siê w kole siê dzieje.\nDzieñ seniora 2008\nZ ¿ycia emerytów\nTak to u nas seniorów\nZygmunt na stronach jak i filmikach widaæ ,¿e sporo siê dobrego dzieje w kole. Dlatego proponujê aby¶ wraz z Daniel± w skondensowany sposób wyspecyfikowa³ co zosta³o zrobione dla cz³onków ko³a i nie tylko od ostatniego Zjazdu.\nDaniela jaki jest stan organizacyjny ko³a?\nMogê powiedzieæ tak:\nNa dzieñ dzisiejszej rozmowy skupiamy w swoich szeregach 204 cz³onków. Od ostatniego Zjazdu przyby³o 30 uwzglêdniaj±c odej¶cia z ko³a z przyczyn naturalnych. Obserwujemy zainteresowanie dzia³alno¶ci± naszego ko³a co prowadzi do wzrostu naszych szeregów. Cieszy ,¿e cz³onkowie uto¿samiaj± siê z nasz± dzia³alno¶ci±. Czego efektem jest ok 75.% op³acalno¶æ nale¿nych sk³adek. Cz³onkowie aktywnie uczestnicz± we wszelkich spotkaniach organizowanych przez Zarz±d ko³a a przedstawiciele Zarz±du bior± udzia³ w spotkaniach organizowanych przez miejscowe i nie tylko w³adze samorz±dowe.\nA jak wygl±da to bardziej szczegó³owo. Spróbuj wyspecyfikowaæ co w tej materii siê dzieje.\nDelegacje Zarz±du uczestniczy³y aktywnie we wszelkich uroczysto¶ciach pañstwowych i samorz±dowych jakie mia³y miejsce w tym okresie\nPrzedstawiciele uczestniczyli w spotkaniach , naradach organizowanych na naszym terenie na które nas zapraszano..\nA jak wygl±da pozosta³a dzia³alno¶æ ?\nW ramach pozosta³ej dzia³alno¶ci chcia³abym zasygnalizowaæ i zwróciæ uwagê na nastêpuj±ce zagadnienia:\n· W dniu 29.9.2007 roku zorganizowali¶my i uczestniczyli¶my w wycieczce do ma³ej miejscowo¶ci Licheñ, gdzie w latach 1994-2004, wybudowano najwiêksz± ¶wi±tyniê w Polsce i jedn± z najwiêkszych na ¶wiecie- BAZYLIKA MATKI BO¯EJ LICHEÑSKIEJ Inicjatorem jej powstania by³ ks. Eugeniusz Makulski – ówczesny kustosz Sanktuarium. Obiekt zaprojektowa³a architekt Barbara Bielecka z Gdyni wraz z zespo³em. Budowa zjednoczy³a tysi±ce ludzi. Przez lata ofiarnie j± wspierali. ¦wi±tynia, konsekrowana 12 czerwca 2004 roku, jest Wotum Ko¶cio³a Katolickiego na Wielki Jubileusz Narodzenia Chrystusa. Obejrzeli¶my Cudowny Obraz Matki Boskiej Licheñskie, byli¶my na Golgocie, nawiedzili¶my Cudowne ¼róde³ko. Zapoznali¶my siê z histori± sanktuarium Licheñskiego a tak¿e objawieniem w lesie Licheñskim.\nW dniu 15.11.2007 r. odby³a siê uroczysto¶æ z okazji „Dnia Seniora” z udzia³em miejscowych w³adz. . A jego atrakcj± by³y wystêpy obchodz±cego 40 lecie istnienia Zespo³u Pie¶ni i Tañca „Kujawy” z Radziejowa.\nW dniu 24.11.2007 r. odby³a siê zabawa „Andrzejkowa” .\nW dniu 2.02.2008 r. zorganizowali¶my „Bal Karnawa³owy” .\nW dniu 7.3.2008 r. zorganizowali¶my uroczysto¶ci obchodów „Dnia kobiet” .\nW dniach 26.5-4.06.2008 r. grupa osób przebywa³a na wypoczynku w pobli¿u miejscowo¶ci Mielno.\nW dniu 12.8.2008 r. byli¶my w w Gospodarstwie Agroturystycznym w Przewozie.\nW dniu 4.9.2008 r. w Oborach i Skêpem.\nW dniach 10-13.09.2008 r. grupa cz³onków odpoczywa³a na Kaszubach.\nW dniu 14.10.2008 r. osób odby³ siê "Dzieñ Inwalidy"\n14.11.2008 r. odby³a siê kolejny „Dzieñ Seniora” przy znakomitej frekwencji. Uroczysto¶æ zaszczyci³y przedstawiciele miejscowych w³adz a muzycy z miejscowej szko³y muzycznej dali wspania³y , niezapomniany koncert.\nW dniu 6.1.2009 r. w restauracji „Arkadia” odby³a siê podnios³a uroczysto¶æ podczas , której podzielono siê „op³atkiem”. Nie brak³o ¿yczeñ i odrobiny rozrywki. Wspólnie ¶piewano kolêdy, pastora³ki.\nW dniu 22.1.2009 r. organizujemy „Dzieñ Babci i Dziadka”\nA tak ¿e w innych dzia³aniach jak np. Orkiestra Wielkiej Pomocy\nSpotkania te obok waloru wypoczynkowo-rekreacyjnego pozwalaj± tak¿e na lepsze wzajemne poznanie i integruj± cz³onków z tym co w kole siê dzieje. S± tak¿e inspiracj± do ró¿norodnych nowych dzia³añ podejmowanych przez Zarz±d. Trzeba dodaæ ,¿e razem we wszystkich wycieczkach i wypoczynku uczestniczy³o blisko 250 osób.\nTak aktywna dzia³alno¶æ ko³a mimo zaanga¿owania Zarz±du ko³a nie by³aby mo¿liwa bez sponsorów.\nMy¶lê ,¿e warto by³oby ich wymieniæ.\nProszê bardzo. W minionym okresie wszechstronn± pomoc uzyskali¶my od:\npiekarnia „ALS „ Pan Marek Samotyja.\nDziêkujê za interesuj±c± rozmowê.\no pasji Jadwigi Reska\nS± w¶ród nas pasjonaci i warto o takich ludziach pisaæ. Bo sw± pasj± i sukcesami wskazuj± na nasze miasto i nie tylko.\nDlatego przeprowadzi³em z Jadwig± Reska znan± koronczark± z Radziejowa sporo rozmów i z tego powsta³ ten wywiad artyku³. Mam nadzieje, ¿e przybli¿y wiele spraw zwi±zanych z jej pasj±.\nPowsta³ tak¿e mego autorstwa o jej pasji filmik.\nJadwiga pasjonujesz siê zwiedzaniem ró¿nych zak±tków ¶wiata bior±c udzia³ w wielu ciekawych wyjazdach to jest Twoja pasja. Ale nie o tym. Porozmawiajmy o innej Twojej pasji koronkarstwie. Nale¿y na wstêpie naszej rozmowy wspomnieæ, ¿e Krystyna Paw³owska, Danuta Kalinowska w opracowaniu "O sztuce z g³êbi serca" uznaje ciebie. za uzdolnion± koronkoczarkê prezentuj±ca ogromn± ró¿norodno¶æ form.\nMy¶lê , ¿e specjalizujesz siê w koronkarstwie wywodz±cym siê z tradycji Kujaw i Pa³uk. Oddajê Tobie g³os.\nMasz racjê . Kujawskie koronki wykonywane by³y i s± nadal z nici lub kordonku jednobarwnego najczê¶ciej bia³ego lub jasnokremowego. Tworzone s± splotami podstawowymi i ozdobnymi. Splot podstawowy polega na jedno - lub kilkokrotnym ( rzadziej) nabieraniu i nawijaniu nitek na szyde³ko i przeci±ganiu jej przez uprzednio wykonane oczko. Sploty ozdobne to misterne ³±czenie kilku splotów podstawowych daj±cych efekt wzorzystych struktur a¿urowych w postaci s³upków, wachlarzyków i okienek. Rozmaicie i w ró¿nym zagêszczeniu rozmieszczane s± wymienione sploty ozdobne, co daje du¿e mo¿liwo¶ci tworzenia wzorów i a¿urów. Cech± charakterystyczn± wszystkich kujawskich wyrobów szyde³kowych jest sprê¿ysto¶æ oraz oczkowa struktura.\nNajstarsze koronki siêgaj± XIX wieku. Najwiêcej zachowa³o siê wstawek do po¶cieli, które przetrwa³y do dzisiaj wszyte w pow³oki na poduszki. S± to przewa¿nie pod³u¿ne pasy o ró¿nej szeroko¶ci (8-10 cm). Rzadziej spotykane s± wstawki szerokie dochodz±ce do 20 cm. Najmniej zachowa³o siê wstawek naro¿nikowych, w kompletach po dwie sztuki. Wszystkie wstawki wykonane s± ³añcuszkiem oraz s³upkami wbijanymi w co drugie lub trzecie oczko ³añcuszka. Natomiast motywy zdobnicze utworzone s± przez s³upki wbijane w ka¿de oczko. Wstawki zdobione s± przewa¿nie zgeometryzowane motywami ro¶linnymi, u³o¿onymi rytmicznie na ca³ej d³ugo¶ci.\nW koñcu XIX wieku zaczê³y byæ modne bluzki bia³e, które zast±pi³y dawne koszule z rêkawami. Bluzki te zgodnie z wzorami popularyzowanymi przez pisma kobiece, by³y bogato zdobione zak³adkami, pasami a¿urów snutkowych. Ko³nierzyki, mankiety i do³y pó³ by³y ozdobnie wykoñczone koronkami szyde³kowymi.\nTypowym przyk³adem jest bluzka z Rakutowa\nZupe³nie archaiczne koronki o wzorach wi±zanych bez szyde³ka czy drutów by³y wykonywane z nitek osnowy na koñcach rêczników tkanych z lnianych nici przêdzionych w domu. Ten rodzaj koronek znany jest tylko na Kujawach Borowych, gdzie do po³owy naszego wieku uprawiane jeszcze by³o tkactwo, g³ównie lniane.\nWspó³cze¶nie tworzone koronki szyde³kowe to równie¿ wstawki do po¶cieli, serwetki, z±bki do pó³ek, narzuty na ³ó¿ko, a nawet firany. Obecnie wykonywane wstawki nawi±zuj± do starych tradycyjnych form . Oprócz w±skich, pojedynczych , wspó³czesne twórczynie wykonuj± komplety naro¿nikowe. Poniewa¿ obecnie po¶ciel zdobiona wstawkami jest rzadko¶ci±, wyroby tego typu stanowi³y g³ównie materia³ konkursowy. Natomiast szyde³kowe serwety i serwetki s± wci±¿ modne. Najczê¶ciej spotykana forma sa okr±g³e serwetki ró¿nej wielko¶ci - od bardzo ma³ych, k³adzionych pod wazoniki po du¿e serwety stanowi±ce nakrycie okr±g³ych sto³ów. Motywem zdobniczym wiêkszo¶ci serwetek s± ró¿ne kombinacje utworzone ze splotu ozdobnego zwanego wachlarzykiem. Polega on na wk³uciu kilku s³upków w jedno oczko. Brzegi wiêkszo¶ci serwetek wykoñczone s± pikotkami.\nZ przyjemno¶ci± s³ucha³em i notowa³em Twoja wypowied¼.\nWiem ,¿e wspó³pracujesz z Muzeum we W³oc³awku i to muzeum ceni ciebie za ogromn± ró¿norodno¶æ form ( dekoracyjne ja¶ki, serwetki w kszta³cie li¶ci itp.)\nS±dzê , ¿e pasja jaka jest dla ciebie koronkarstwo ma tradycje w Twojej rodzinie.\nWarto aby¶ trochê o tym opowiedzia³a.\nOczywi¶cie tradycje koronkarstwa wynios³am z domu rodzinnego. Nauczy³a mnie jego babcia i mama. Ju¿ jako ma³a dziewczynka robi³am z zapa³em ró¿ne serwetki, ubranka dla lalek.\nMieszkaj±c w Pieckach ko³o Kruszwicy nale¿a³am do Ko³a Gospodyñ Wiejskich. Tam te¿ uczêszcza³am na kurs haftu kujawskiego prowadzonego przez pani± Mariê Patyk.\nNatomiast kiedy pracowa³am w ZOZ w Radziejowie wychodz±c na przeciw potrzebom kole¿anek zorganizowa³am kurs haftu kujawskiego dla pielêgniarek, przy czynnym udziale pani Marii Patyk. Tu w Radziejowie pozna³am tak¿e ¶p. Zofiê Lewandowsk± nestorkê haftu kujawskiego i koronek. To jej zawdziêczam , ¿e nauczy³am siê wykonywaæ z±bki, wstawki do poduszek, czepce. Przekaza³a mi tak¿e du¿o swoich wzorów szyde³kowych.\nPocz±tki to robienie dla znajomych, rodziny, kole¿anek : serwetek, bie¿ników, firan, kap na ³ó¿ka, obrusów.\nW roku 1986 po raz pierwszy swoje robótki szyde³kowe da³am na wystawê do Muzeum Kujaw i Ziemi Dobrzyñskiej we W³oc³awku. Tam otrzyma³am wyró¿nienie.\nCytujê co wówczas o mnie napisano\n"z debiutuj±cych na terenie Radziejowa najlepiej wypad³a Jadwiga Reska, która zaprezentowa³a ca³± gamê wstawek po¶cielowych dorównuj±cym mistrzostwem wykonania i nawi±zaniem\nW roku 2001 bra³am udzia³ w konkursie "Wspó³czesna Sztuka Nieprofesjonalna" w Muzeum w Inowroc³awiu. I tu zdoby³am wyró¿nienie za haft czepca i z±bków koronkowych. Du¿± satysfakcjê da³ mi zakup wystawionych tam moich wyrobów przez to muzeum.\nW pa¼dzierniku tego samego roku swoje prace wystawi³am na wystawie " Szyde³kiem i ig³± wyczarowane " w Muzeum we W³oc³awku. W tym samym Muzeum w listopadzie 2002 roku bra³am udzia³ w wystawie " Ludowa i Nieprofesjonalna Sztuka Wspó³czesna Kujaw i Ziemii Dobrzyñskiej ".\nCzerwiec 2003 roku to udzia³ w konkursie "Wspó³czesnej Twórczo¶ci Artystycznej wzorowanej na Kujawskiej Sztuce Ch³opskiej i Ludowej " w Inowroc³awiu. Odnios³am tam presti¿owy sukces zajmuj±c I miejsce w dziedzinie koronkarstwa.\nMarzec 2006 roku to udzia³ w wystawie " O sztuce z g³êbi serca " w Muzeum we W³oc³awku. Rok 2007 to udzia³ w Konkursie " Kujawskie Dziedzictwo " w Muzeum w Inowroc³awiu gdzie ponownie zajê³am I miejsce za koronki ze szczególnym wyró¿nieniem zdobieñ tzw. kogutków.\nod 2002 roku otrzymujê nagrodê Marsza³ka Województwa Kujawsko - Pomorskiego na Zje¼dzie Twórców Ludowych w ¯ninie\nPoza Muzeum moje prace wystawiane by³y tak¿e :\nna wystawie wojewódzkiej z okazji do¿ynek w 2006 roku,\nprowadzi³am i prowadzê nadal tak¿e wystawy i pogadanki z zakresu koronek i haftu kujawskiego przeznaczonych dla :\nBibliotek : Radziejów , Dobre , P³owce\nSzkó³ Podstawowych : Radziejów, Skibin, P³owce\nW 2004 roku dla dziewcz±t prowadzi³am zajêcia z zakresu szyde³kowania w soboty.\nJako cz³onek Towarzystwa Mi³o¶ników Kujaw w Radziejowie bra³am czynny udzia³ w porz±dkowaniu izby regionalnej. Wzbogacaj±c j± w³asnymi eksponatami tj. poduszki ze wstawkami, serwety, z±bki do pó³ek, stroiki na g³owê Kujawianki , materia³y p³ócienne obrobione szyde³kiem na dwie strony przeznaczone na dwa sto³y, stojak na miednicê.\nNadal wspó³pracujê z Miejsk± i Powiatow± Bibliotek± Publiczna w Radziejowie.\nUwa¿am ,¿e nale¿y nadal kultywowaæ nasze tradycje regionalne i tak dzia³aæ aby ocaliæ od zapomnienia te rzeczy, które wykonywa³y nasze prababcie, babcie , mamy.\nNa zakoñczeniu mo¿e trochê opowiedz o historii koronkarstwa na ¶wiecie.\nPocz±tków koronkarstwa mo¿na dopatrzeæ siê w staro¿ytnej Grecji i Rzymie, gdy¿ wtedy znane by³y hafty a¿urowe i mere¿ki, zachowane w szcz±tkowej postaci na nielicznych lnianych pasach. Staro¿ytny Rzym uwa¿any jest za ojczyznê koronkarstwa. Z tego okresu nic nie pozosta³o.\nW XI-XII wiek to okres rozwoju koronkarstwa o tematyce religijnej, tworzonej na u¿ytek ko¶cio³a. Wyrobem koronek zajmowa³y siê ko¶cio³y i dwory. We W³oszech rozwój koronkarstwa nast±pi³ w okresie Renesansu, g³ównie w Wenecji, Florencji, Genui, Bolonii.\nWzory do koronek dostarczali ówcze¶ni arty¶ci w³oscy - Leonardo da Vinci , Micha³ Anio³, Rafael Santi. Za z³oty "okres" koronek uwa¿any jest koniec XVI i pocz±tek XVII w. Prym wiod³a Francja. Du¿± rolê nale¿y przypisaæ królowi Francji Ludwikowi XIV. Koronki stanowi³y przepych mody dworskiej i ozdobê mieszkañ. Opanowa³y stroje, wnêtrza mieszkalne, baldachimy, powozy , karety. Zdobi³y tak¿e kapelusze, ko³nierze, p³aszcze , podwi±zki i cholewy obuwia.\n.W Polsce królowa Bona odegra³a pionierska rolê w rozwoju koronkarstwa. Nawi±za³a ona kontakt z mistrzami w³oskimi i sprowadzi³a ich do Polski. Jednym z najstarszych zabytków polskich jest sztandar z XVII w. przechowywany w Ko¶ciele ¦w. Marka w Krakowie.\nO¶rodkiem koronkarstwa by³a Horodnica k. Grodna, gdzie z nici srebrnych, z³otych i jedwabnych wyrabiano koronki na wzór brukselskich.\nPó¼niej rozwinê³o sie tak¿e w innych miastach - Wieluñ, Radymno. Wiele zas³ug dla koronkarstwa wniós³ Tytus Cha³ubiñski, Stanis³aw Witkiewicz oraz Karol K³osowski.\nPierwsza Szko³a koronkarstwa powsta³a w Zakopanem, za³o¿ona przez Helenê Modrzejewsk±. Dziêki temu rêkodzie³u wiele kobiet mia³o mo¿liwo¶æ dodatkowego zarobkowania.\n¯adna najlepiej skonstruktowana maszyna nie jest w stanie uczyniæ koronek tak piêknymi, jak potrafi± to rêce ludzkie. Koronki, szyde³ka s³yn± przede wszystkim w okolicach : Kurpi, ¦l±ska Cieszyñskiego, Koniakowy, Isdebnej, Jaroczynki, Wis³y oraz Kujaw. S³ynne s± za granic± polskie Koronki Koniakowskie.\nNa Kujawach s³ynne by³y wstawki i naro¿niki do poduszek oraz z±bki, które zdobi³y pó³ki w kredensach.\nrozmowa z Józefem Ryszardem Pernakiem\nznany znawca i mi³o¶nik Radziejowa i nie tylko opowiada.\nRyszard od lat jeste¶ zwi±zany z Radziejowem i jego okolicami i nie darmo uwa¿any jeste¶ za znakomitego znawcê wielu zagadnieñ jak i ludzi z nim zwi±zanych. Zreszt± jeste¶ aktywnym cz³onkiem miejscowego Ko³a Historycznego gdzie dzielisz siê przy okazji ró¿nych spotkañ wspomnieniami i w³asnymi prze¿yciami jak i przypominasz wiele faktów, które powoli przechodz± do zapomnienia a Twoje dzia³anie zmierza ku temu aby to siê nie sta³o. Mia³em okazjê z Tob± rozmawiaæ na tematy zwi±zane z powstaniem jak i dzia³alno¶ci±\nZespo³u Folklorystycznego „Kujawy” .\nNasz± rozmowê znale¼æ mo¿na na stronie http://www.kujawy.republika.pl .\nDlatego dzi¶ pominiemy wspomniany temat w pe³nym zakresie.Ale jednak choæby ze wzglêdu na blisk± przyja¿ñ Twoj± z moim ojcem a i Was obu z Józefem Górczyñskim przypomnij choæ trochê tych z tego poprzedniego wywiadu.\nMasz racjê .Bo "Kujawy" to\nZespó³ Pie¶ni i Tañca „KUJAWY”\ntak bowiem nazywa siê najd³u¿ej dzia³aj±cy w Radziejowie zespó³ folklorystyczny. Pomys³ utworzenia zespo³u tego typu kie³kowa³ w Radziejowie od dawna.To co jednak osi±gn±³ zespó³ to praca wszystkich jego cz³onków.Pierwszy sk³ad zespo³u to kilka kobiet, ju¿ w pewnym wieku, doskonale znaj±cych obrzêdy kujawskie, je¿eli nie wszystkie z w³asnych do¶wiadczeñ, to na pewno z opowiadañ swoich matek lub babek..\nCa³y wiêc zespó³ to autentyczni Kujawianie – to zespó³ przyjació³ ,\nktórych po³±czy³a i ³±czy wspólna pasja\n„taniec i ¶piew zwi±zany z Kujawami i samym Radziejowem”.\nPotem wystarczy³o ju¿ tylko wyszukiwaæ zapomniane obrzêdy kujawskie, przeprowadziæ niezliczone ilo¶ci prób,wystarczy³o mieæ ogromne samozaparcie w pokonywaniu ró¿nych trudno¶ci i ju¿ sukces gotowy. Przede wszystkim jednak trzeba kochaæ kujawski taniec i pie¶ñ, trzeba lubiæ i trzeba chcieæ.Tak w³a¶nie do pracy w zespole podchodz± cz³onkowie "Kujaw", bo nikt im za pracê nie p³aci z³amanego grosza.Dzi¶ "Kujawy" s± bardzo znanym zespo³em odnosz±cym wiele sukcesów tak w regionie jak i na przegl±dach na terenie ca³ej Polski a tak¿e za granic±\n"Droga przyja¼ni w naszym zespole- jak wszystko co piêkne - jest trudna.\nZ podziwem, a mo¿e ostro¿nym zdziwieniem,\nspogl±damy miêdzy siebie jeste¶my przyjació³mi\nBadawczo przygl±damy siê sobie.\nCo znaczy "byæ przyjacielem"?\nCzy my zawsze potrafimy byæ przyjació³mi?\nRzeczywi¶cie zna³em wiele osób i dlatego chcia³bym podaæ najwa¿niejsze fakty z dzia³alno¶ci zespo³u oraz ludzi z nim zwi±zanych.Uwa¿am ,¿e w dzia³alno¶ci ¿ycia kulturalnego Radziejowa na szczególna uwagê zas³uguje spo³eczny ruch kulturalny, posiadaj±cy tradycje siêgaj±ce XIX wieku. Ten ¿ywio³owy , lecz rozproszony ruch spo³eczno-kulturalny ujêto w ramy organizacyjne powo³uj±c w 1962 roku Towarzystwo Mi³o¶ników Kujaw. Powsta³o ono z inicjatywy Józefa Górczyñskiego , organizatora i wieloletniego dyrektora Zespo³u Szkó³ Mechanicznych w Radziejowie, pos³a na Sejm, zas³u¿onego dzia³acza kultury. Na pierwszym zebraniu organizacyjnym TMK wybrano Józefa Górczyñskiego , który pe³ni³ tê funkcje do ¶mierci w 1994 roku.\nNa szczególna uwagê w dzia³alno¶ci Towarzystwa Mi³o¶ników Kujaw zas³uguje fakt zorganizowania w 1967 roku zespo³u folklorystycznego.\nW tym roku 17 grudnia 2007 r. mine³o 40 lat od jego utworzenia.\nOrganizatorem tego , o niew±tpliwym znaczeniu kulturowym i kulturotwórczym by³ wspomniany prezes TMK ,\nPowo³any amatorski zespó³ folklorystyczny przybra³ nazwê „Kapela Ludowa” .Bior±c pod uwagê sk³ad zespo³u nazwa ta wydaje siê uzasadniona. Podstawowym cz³onem by³a liczebnie najwiêksza grupa osób graj±cych na instrumentach. Pod nazw± „Kapela Ludowa” zespó³ wystêpowa³ do 1970 roku. W tym to bowiem roku pojawi³a siê po raz pierwszy nazwa „ Zespó³ Pie¶ni i Tañca ”Kujawy”. Ta nazwa jest najbardziej w³a¶ciwa, bowiem zespó³ gra, ¶piewa, tañczy. Radziejowski zespó³ Kujawy zaliczyæ nale¿y do kategorii zespo³ów autentycznych. Prezentuje on folklor naturalnie, niejako na „¿ywo”. Programy zespo³u opracowywane s± zazwyczaj samorzutnie, dziêki uczynnej pamiêci osób starszych, odtwarzaj±cych dawne piosenki, tañce, zwyczaje i tre¶ci obrzêdów.Zespó³ powsta³ z autentycznej potrzeby grupy cz³onków TMK i niejako na zapotrzebowanie mieszkañców Radziejowa. Opiekunem merytorycznym zespo³u „Kujawy” od jego powstania by³o Towarzystwo Mi³o¶ników Kujaw w Radziejowie. Towarzystwo przyjê³o na siebie rolê propagatora dzia³alno¶ci zespo³u.Od powstania do 1975 roku miejscem spotkañ zespo³u by³ Zespó³ Szkó³ Mechanicznych w Radziejowie. W budynku tym odbywa³y siê próby, tam te¿ zabezpieczone by³o pomieszczenie do przechowywania strojów, instrumentów b±d¼ te¿ innych akcesoriów. Od 1978 roku opiekê merytoryczna a tak¿e organizacyjn± sprawuje Radziejowski Dom Kultury, a obecnie Miejski i Powiatowy Dom Kultury. Do 1975 roku „Kujawy” finansowane by³y w ca³o¶ci przez Wydzia³ Kultury i Sztuki Urzêdu Wojewódzkiego w Bydgoszczy. Z funduszy tego wydzia³u zakupiono w 1978 roku pierwsze kompletne stroje kujawskie. W latach 1975-1978 opiekê finansow± sprawowa³o TMK. Od 1978 roku z bud¿etu RDK zakupiono kostiumy dla cz³onków zespo³u. W 1979 roku Wydzia³ Kultury i Sztuki Urzêdu Wojewódzkiego we W³oc³awku zakupuje obuwie. Kolejne nowe kompletne stroje dla zespo³u zakupi³ Radziejowski Dom Kultury w 1997 roku dziêk ¶rodkom przyznanym przez Wojewodê W³oc³awskiego W³adys³awa Kubiaka.\nRyszardzie jak kszta³towa³o sie na przestrzeni tych lat kierownictwo artystyczne ?\nPierwszym kierownikiem artystycznym zespo³u Kujawy by³ Henryk Gronkowski. Funkcjê tê pe³ni³ do 1968 roku. Pochodzi³ z Kujaw, by³ nauczycielem.Praca H.Gronkowskiego z zespo³em charakteryzowa³a siê ci±g³ym poszukiwaniami zmierzaj±cymi do nadania zespo³owi charakteru autentycznego.W latach 1968-1970 „Kujawami” kieruje Józef Kucal. Pod jego kierownictwem zespó³ osi±gn±³ wysoki poziom wykonawczy.W 1970 roku kierownictwo artystyczne obejmuje Józef Pietrzak, muzyk z wykszta³cenia, doskona³y znawca folkloru kujawskiego. Józef Pietrzak by³ nie tylko muzykiem, kierownikiem i jednocze¶nie cz³onkiem zespo³u, ale przede wszystkim znakomitym pedagogiem zwi±zanym z ruchem artystycznym od 1946 roku. Józef Pietrzak w 1990 roku opu¶ci³ Radziejów i zamieszka³ w Chojnicach , gdzie nadal aktywnie pracowa³. Zmar³ 10 czerwca 1999 roku.Na uwagê w dzia³alno¶ci Zespo³u Pie¶ni i Tañca "Kujawy " zas³uguje Maria Dêbniak. Od pocz±tku zwiazana z " Kujawami". Jako szczególnie aktywny cz³onek zespo³u.zajmowa³a siê strona choreograficzn± przygotowywanych programów artystycznych.Od 1990 roku z powodzeniem zespo³em kieruje Henryk Nawrocki, od 1999 roku choreografia w "Kujawach" zajmuje sie Wanda Waszak.Dziêkuje wiele powiedzia³e¶ o tym zespole. Nie bêdê ciebie zamêcza³ repertuarem bo znajduje sie on na witrynie\ni prezentowany jest przez Pania Wandê Waszak.\nJakie sukcesy odnosi³ zespó³ w ostatnich 40 latach.?\nUwa¿am, ¿e najwa¿niejszym naszym sukcesem jest to, ¿e od wielu lat jeste¶my w tym ¶rodowisku potrzebni. Ze to co robimy, robimy z pasj± i przekonaniem\n- "Kochamy bowiem swoje miasto Radziejów-kochamy nasze drogie Kujawy". i to co robimy to dla Was ale tak¿e i dla naszej satysfakcji.\nZa nim przejdziemy do sukcesów mo¿e Pani podaæ aktualny sk³ad zespo³u.?\nProszê bardzo na przestrzeni tych lat zmienia³ siê sk³ad osobowy ale zespó³ sw± pasj± zara¿a³ innych i stale siê rozwija - a, ¿e przy tym odnosi sukcesy to powód do dumy i satysfakcji. Aktualnie w sk³ad zespo³u wchodz±:\nPani Wando przejdzmy do sukcesów zespo³u ?\nJak pamiêtam pierwszy publiczny wystêp zespo³u mia³ miejsce juz w 1968 roku. W latach nastêpnych zespó³ koncertowa³ z okazji ¦wi±t Pañstwowych i Dnia Nauczyciela.Szczególne o¿ywienie w dzia³alno¶ci koncertowej mia³o miejsce w latach 1972-1984. W 1977 roku miasto Radziejów obchodzi³o 725 rocznicê uzyskania praw miejskich. Zorganizowano wtedy min. Sesje Naukow± dla uczestników, na której to wyst±pi³ zespó³ Kujawy.\nW tym samym dniu obchodzono 17 grudnia jubileusz 10 lecia pracy kulturalnej zespo³u.\nPolskie Radio Bydgoszcz w dniu 22 grudnia 1977 roku nada³o audycje po¶wiêcona dzia³alno¶ci zespo³u. A ten da³ koncert z okazji 10 lecia swego istnienia. Od 1972 roku corocznie nieprzerwanie radziejowskie Kujawy uczestnicz± w Festiwalu Folkloru Kujaw w Ciechocinku. Udzia³ w tym festiwalu to liczne nagrody, czêsto g³ówne dla zespo³u, kapeli czy solistów. Nagrody Ministra Kultury. Wojewody Gdañskiego. Prezydenta Gdañska to akcenty udzia³u radziejowskich Kujaw w Festiwalu Folkloru Kujaw Polski Pó³nocnej w Gdañsku.\nLiczne nagrody zdoby³ zespó³ na festiwalach w Nakle i Bydgoszczy. Zespó³ koncertowa³ : Koszalin, Bytom, Kazimierz n. Wis³±, Dar³owie, Braniewie, Kwidzynie, Mielnie, Sianowie, Sarbinowie, Warszawie. W 1978 na Bia³orusi , a w 1984 w Barcelonie w Hiszpanii.\nDzi¶ ju¿ trudno siê dok³adnie doliczyæ ile dali¶my wystêpów, ile koncertów da³y "Kujawy".\nTrudno siê doliczyæ w ilu przegl±dach brali¶my udzia³, zajmuj±c zawsze czo³owe pozycje.\nPrzyjmowani wszêdzie jeste¶my entuzjastycznie zapisali¶my siê trwale na kartach dokonañ kulturalnych na Kujawach. Gdziekolwiek pojawi³ siê zespó³ "Kujawy" od razu zbiera³o siê du¿o ludzi i zaczyna³y siê wspólne tañce.\nl tak do dzisiejszego dnia zespó³ "Kujaw" je¼dzi i bawi, nie tylko doros³ych a tak¿e m³odsz± czê¶æ widowni to jest nasza misja "robimy to dla naszego miasta i naszych kochanych Kujaw" a tak¿e dla siebie bo tutaj mieszkamy i ¿yjemy.\nJaki by³ i jest repertuar reprezentowany przez zespó³.?\nPrzygotowywane przez zespó³ programy tworz± logiczna pewna ca³o¶æ , maja okre¶lona my¶l przewodni±. Pocz±tkowo bez tytu³u, ale w trakcie dzia³alno¶ci d±¿ono do tego aby ka¿dy program by³ opatrzony zgodnie z zawartymi w nim tre¶ciami, okre¶lonym tytu³em. Do najwa¿niejszych zatytuowanych programów nale¿y zaliczyæ:\n"Na kujawsk± nutê"-\nW latach 1975-1978 zespó³ opracowuje widowiska folklorystyczno-obrzêdowe. Najwa¿niejsze z nich to : "Tak bywa³o na weselach kujawskich"- "Frycowe na Kujawach ".W latach pó¼niejszych Kujawiacy z Radziejowa przygotowywali widowiska do¿ynkowe prezentowane nie tylko w Radziejowie. Pie¶ni, piosenki , teksty, rymy i formy taneczne zamieszczane w widowiskach pochodzi³y zazwyczaj od osób starszego pochodzenia, gównie cz³onków zespo³u. St±d te¿ zachowa³y one autentyzm zgodny z pierwowzorem. W ten sposób "wydobyte z zapomnienia stare tañce ,przy¶piewki i obrzêdy kujawskie w wykonaniu zespo³u nabiera³y pierwotnego nie ska¿onego blasku"\nPani Wando nasz rodzimy Franciszek Beciñski pisa³:\nZielono¶æ z b³êkitem ciep³ym\nw têczê siê barwn± zlewa;\nb³êkit staje siê zielony,\nNiebieskie s± wtenczas my¶li,\nsmak poca³unku ma ¿ycie\ni pier¶ oddycha kolorem\nZespó³ Folklorystyczny "Kujawy" wystêpuje na wielu festiwalach, koncertach, przegl±dach i konkursach na terenie ca³ego kraju, zdobywaj±c zaszczytne miejsca i wyró¿nienia. Jest wysoko oceniany za autentyczno¶æ wykonania, opracowanie artystyczne i stylizacjê, bogaty repertuar pie¶ni kujawskich oraz zestaw strojów do prezentowanych obrzêdów. Zespó³ skupia w swym krêgu ludzi, którym przy¶wieca wspólny cel - troska o pielêgnowanie i kultywowanie kujawskiej kultury, aby bezcenna tradycja nie zaginê³a, ale przetrwa³a i ¶wiadczy³a o to¿samo¶ci oraz wyj±tkowo¶ci regionu. Koñcz±c nasz± rozmowê chcia³bym ¿yczyæ z okazji 40 lecia jego istnienia umacniania tych wyników jak dotychczas oraz nowych na miarê mo¿liwo¶ci i ambicji Pani i ca³ego zespo³u.\nArtyku³ o Franciszku Sas Wis³ockim\nFranciszek Józef Sas Wis³ocki, syn doktora weterynarii Mariana Józefa urodzi³ siê w Piaskach (powiat Gostyñ) w 1941 roku. Liceum Ogólnokszta³c±ce im. Jana Kasprowicza w Inowroc³awiu ukoñczy³ w 1959 roku. W latach 19591964 studiowa³ na Wydziale Weterynarii Akademii Rolniczej we Wroc³awiu, gdzie otrzyma³ dyplom lekarza weterynarii. Pracê zawodow± rozpocz±³ w Powiatowej Lecznicy dla Zwierz±t w Piotrkowie Kujawskim. Pocz±tkowo pracowa³ na etacie asystenta, pod okiem ojca Mariana kierownika tej placówki. W 1972 po ¶mierci ojca zosta³ kierownikiem tej placówki i funkcjê tê pe³ni³ do 1990 roku. W 1990 roku zrezygnowa³ z pracy w pañstwowej lecznicy na rzecz prywatnej praktyki. Pocz±tek pracy wi±za³ siê g³ównie z diagnozowaniem chorób koni. Nastêpnie w latach 70-tych, po sprowadzeniu z zachodu byd³a z du¿ym dolewem HF zaj±³ siê rozrodem. Praktykowa³ g³ównie w du¿ych gospodarstwach hodowlanych, m.in. w POHZ Osiêciny. Równocze¶nie prowadzi³ badania naukowe dotycz±ce transplantacji zarodków w do¶wiadczalnych oborach za- rodowych. W 1988 roku zosta³ wyró¿niony dyplomem i medalem Rady Oddzia³u Wojewódzkiego NOT we W³oc³awku „Za Wybitne Osi±gniêcia w Dziedzinie Techniki za rok 1987. Nagrodê t± otrzyma³ za opracowanie tematu „Przenoszenie zarodków u byd³a. W 1989 otrzyma³ kolejn± nagrodê NOT we W³oc³awku za opracowanie tematu „Buforowanie pasz tre¶ciwych. Zajmowa³ siê tematyk± rozrodu u byd³a. Pisa³ o swoich osi±gniêciach i do¶wiadczeniach w takich czasopismach, jak: „¯ycie Weterynaryjne,„Przegl±d Hodowlany, „Chów Byd³a, oraz w czasopismach zagranicznych „Rinder Produktion. Prowadzi³ wiele wyk³adów na szkoleniach dla lekarzy weterynarii, doradców rolnych, hodowców byd³a, g³ównie z zakresu rozrodu i nowoczesnego ¿ywienia krów z du¿ym dolewem HF. Wystêpowa³ równie¿ w rolniczych programach telewizyjnych. Uczy³ zawodu m³odszych kolegów, przekazuj±c im ca³± swoj± wiedzê i do¶wiadczenie, praktykowali u niego tak¿e lekarze z zagranicy. Chêtnie wspó³pracowa³ z pracownikami jednostek obs³uguj±cych rolnictwo. Uczestniczy³ w konferencjach, seminariach i wystawach organizowanych przez ODR w Zarzeczewie. Cz³owiek znany i ceniony zarówno w¶ród pracowników wielu jednostek, jak i rzeszy hodowców. Franciszek Józef Sas Wis³ocki za swoj± pracê otrzyma³ wiele odznaczeñ, miêdzy innymi: Srebrn± i Z³ot± Odznakê Honorow± Zrzeszenia Lekarzy i Techników Weterynarii. W 1984 zosta³ odznaczony Srebrnym Krzy¿em Zas³ugi, oraz Srebrn± i Z³ot± Odznak± „Za zas³ugi dla Województwa W³oc³awskiego. W 2004 roku otrzyma³ odznakê honorow± „Zas³u¿ony dla Rolnictwa oraz medal przyznany przez Krajowe Centrum Hodowli Zwierz±t w Warszawie. Pomimo wielu obowi±zków w pracy zawodowej czynnie uczestniczy³ w rozwoju kultury fizycznej i turystyki na wsi. Pod koniec lat 80-tych by³ inicjatorem i doprowadzi³ do utworzenia Koniñsko-Pomorsko-Kujawskiej Nie- zale¿nej Samorz±dnej Organizacji ,dla której opracowa³ pierwszy statut. Po piêciu latach praca ta zaowocowa³a powstaniem Polskiej Federacji Hodowców Byd³a na szczeblu krajowym, która przejê³a ocenê i ksiêgi hodowlane. Wielu hodowców korzysta³o i bêdzie korzystaæ nadal z jego wiedzy i do¶wiadczeñ, które chêtnie przekazywa³ prowadz±c wyk³ady lub pracuj±cych w wielu gospodarstwach hodowlanych. Franciszek Józef Sas Wis³ocki mimo ciê¿kiej choroby pracowa³ do koñca swojego ¿ycia, z godno¶ci± znosz±c cierpienie. 15 wrze¶nia 2006 roku zmar³ i. spocz±³ na ma³ym cmentarzu nad Gop³em w miejscowo¶ci Po³ajewo, na ziemi, któr± tak ukocha³. Czê¶æ Twojej pamiêci przyjacielu. Karol Szmagalski .\no Andrzeju Kosibie przyjacielu ze Z³otowa\nAby¶my takich konsekwentnych radnych mieli w powiecie Radziejowskim.\nJak w Z³otowie\nRadny Andrzej Kosiba - z wykszta³cenia lekarz, od wielu lat propaguje zdrowy styl ¿ycia. I tak jak pewien rzymski senator, który ka¿d± wypowied¼ koñczy³ s³owami “Kartagina powinna byæ zniszczona”, tak on przez wiele lat na ka¿dej sesji wtr±ca³, ¿e w Z³otowie musi powstaæ basen. Nie zra¿a³y go u¶mieszki innych radnych, którzy jego d±¿enia uwa¿ali za nieszkodliw± obsesjê.\nKiedy ju¿ dopi±³ swego, w 2003 roku rozpocz±³ bataliê o budowê sztucznego lodowiska. Wpierw d³ugo przekonywa³ radnych, ¿e to tania inwestycja kosztuj±ca oko³o 300 tysiêcy z³otych. Kiedy wiêkszo¶æ radnych, trochê na odczepnego, po³knê³a ju¿ haczyk, wtedy radny podniós³ poprzeczkê argumentuj±c, ¿e bez sensu jest budowa lodowiska bez dachu. W koñcu inwestycjê umieszczono w planach na 2009 rok.\nWtedy to Andrzej Kosiba zacz±³ przekonywaæ swoich kolegów, ¿e lodowisko mo¿na postawiæ jeszcze w tym roku, a wykonawcy zap³aciæ w tzw. wyd³u¿onym terminie, w roku przysz³ym. Szczê¶cie mu sprzyja³o, bowiem firma buduj±ca halê sportowo – widowiskow± prze³o¿y³a czê¶æ robót na rok nastêpny, obni¿aj±c niektóre p³atno¶ci. Radni mogli wiêc podj±æ decyzjê o rozpoczêciu budowy lodowiska z wolnych ¶rodków. Na budowê krytego, sztucznego lodowiska radni przeznaczyli okr±g³y milion. Stan±³ obok kortów i boiska do koszykówki przy p³ywalni Laguna. Czynny bêdzie od pó¼nej jesienie do wiosny. Sama p³yta lodowiska otoczona bandami mierzy 21 na 32 metry. Pod³o¿em s± ³atwe do demonta¿u palety z rurkami z glikolem, zalewane wod±. Latem po zwiniêciu palet lodowisko bêdzie s³u¿yæ jako kort ziemny. Obs³ug± lodowiska zajm± siê pracownicy s±siedniej p³ywalni. Tam te¿ bêdzie umieszczona wypo¿yczalnia ³y¿ew. Sama budowa, a w³a¶ciwie monta¿ zostanie zakoñczony do koñca lutego br.\nA przy okazji trochê wspomnieñ o z³otowskim hokeju .Jednym ze s³ynnych zawodników Sparty by³ Wernera Kadowa, nazywany przez kibiców Mulle. Drugim wybitnym hokeist± by³ Boles³aw Piszczek, który tak naprawdê nosi imiê Borchardt. W 1960 roku otrzyma³ powo³anie do odbycia zasadniczej s³u¿by wojskowej, do Bydgoszczy. Zosta³ zawodnikiem Polonii, po zakoñczeniu kariery by³ trenerem w bydgoskich klubach. Zaliczy³ wystêpy w drugiej reprezentacji Polski. Bolka, kolegê z lodowiska, doskonale pamiêta Joachim Szopieraj. Tak go wspomina: ¦wietnie wyszkolony technicznie, typowy napastnik, zdobywca wielu bramek. Mia³ wyj±tkowy dar do rozgrywania kr±¿ka, zawsze wiedzia³, gdzie najlepiej szybko go pos³aæ... Wiele s³ów uznania nale¿ siê tak¿e panu Joachimowi. W sprawozdaniach, jakie sk³ada³ co roku prezes B. Radowski, jego osoba zbiera najwy¿sze oceny. By³ nie tylko ¶wietnym hokeist±, odnosi³ tak¿e wielkie sukcesy w ³y¿wiarstwie szybkim i sztafecie „Z³oty Kr±¿ek ¦wiata M³odych”. I on trafi³ w swej karierze do Bydgoszczy, za spraw± s³u¿by wojskowej. Jego towarzyszem ¿o³nierskiej doli i niedoli by³ Henryk Urbanek.\nMimo wielokrotnych obietnic niestety ¿adnych materia³ów ze starostwa dotycz±cych budowy p³ywalni w Radziejowie nie otrzyma³em. S±dzê jednak, ¿e warto ten temat rozpocz±æ. Zreszt± jakie jest wyj¶cie by³ to no¶ny element programu wyborczego obecnej koalicji i nie tylko jej jako odpowied¼ na liczne g³osy spo³eczne.\nI je¶li w³adza nie naleje do niego wody to i tak siê w niej utopi jak go nie wybuduje. Pan Marian Zieliñski Starosta naszego powiatu w jednym z wywiadów mówi³ o zagadnieniach z tym zwi±zanych wystarczy tylko to przeczytaæ jak to wygl±da. Oby siê uda³o. Proces decyzyjny od realizacji projektu do jego oddania (basenu) jest trudny i skomplikowany ale to jest problem tych co w³adzê wziêli, otrzymali (spo³eczeñstwo chce tylko aby basen zosta³ oddany) i k³opoty i trudno¶ci jego nie interesuj±.\nAktualny stan jak informuje starostwo jest nastêpuj±cy\nNadal czekam na materia³ Panie Starosto.\nOpozycja i ta z prawa i ta z lewa ju¿ powoli przygotowuje siê do lania wody mimo, ¿e basen nie bêdzie gotowy. A jak przy tym przebiera nogami. Im bli¿ej wyborów(zosta³y tylko 2 lata)tym nogi szybciej a mo¿e jêzyki chodz±. Spo³eczeñstwo lubi s³uchaæ ,¿e wreszcie to siê uda. A jak siê nie uda to trzeba przygotowywaæ grunt aby wskazaæ kto to zawali³.\nartyku³ (trochê polityki) http://www.radziejowkujawski.vgh.pl/news.php\nZaproszony przez Pana Kolegê Paw³a z du¿ym zainteresowanie przegl±da³em stronê i wypowiedzi tam zawarte. Za jej powstanie i zawarte pogl±dy gratulujê Panie Piotrze. Oczywi¶cie nie ze wszystkimi siê zgadzam ale ka¿dy ma prawo do ich g³oszenia i przekonywania do swoich racji. Dlatego pozwalam sobie na ogólne odniesienie siê do wielu Pana wypowiedzi zawartych w ró¿nych w±tkach na tej stronie.\nPartie polityczne stanowi± wa¿ny element wspó³czesnych systemów politycznych i w ró¿nych formach istniej± we wszystkich pañstwach. Ich rola systematycznie wzrasta. Partia to nic innego jak dobrowolna organizacja, reprezentuj±ca interesy okre¶lonej grupy spo³ecznej, zmierzaj±ca do zdobycia lub utrzymania w³adzy b±d¼ udzia³u w niej. Przy tym w³adza stanowi dla partii instrument realizacji programu politycznego, który jest funkcjonalny wobec interesów jednej z grup spo³ecznych. St±d zrozumia³a jest nostalgia i dzia³ania tych , którzy w³adzê utracili i chcieliby j± odzyskaæ. Pozostaje jeszcze analiza tego dlaczego tak siê to sta³o. Ale jest to przede wszystkim sposób jej sprawowania i odbioru jego przez spo³eczeñstwo. A tak¿e du¿ej rozbie¿no¶ci miêdzy zapowiedziami w czasie walki o w³adzê a ich realizacj± po jej zdobyciu w³adzy. Nale¿y s±dziæ, ¿e jest to przedmiotem ci±g³ej analizy i wyci±gania wniosków oby by³o to w interesie spo³eczeñstwa i zwyk³ego zjadacza chleba. Zrozumia³e jest wiêc jest krytykowanie obecnie rz±dz±cych . Jeszcze delikatne ale coraz bardziej bêdzie siê nasilaæ w miarê przybli¿ania siê kampanii wyborczej. Jest to pocz±tek dzia³añ w tym zakresie. Trzeba pamiêtaæ, ¿e Partie opozycyjne prowadz± dzia³ania w dwóch kierunkach: przygotowania do zwyciêstwa w nastêpnych wyborach i próby w³±czenia siê do rz±dzenia pañstwem. Pierwszy kierunek jest realizowany przez krytykê posuniêæ partii rz±dz±cej i przygotowanie w³asnego programu politycznego. Drugi kierunek to równie¿ krytyka, ale mnie destruktywna, maj±ca na celu wywarcie bie¿±cego wp³ywu na politykê pañstwa - krytyka koryguj±ca. Partie polityczne s± stosunkowo m³odymi instytucjami w ¿yciu publicznym. Wy³±czaj±c zrzeszenia siê ludzi w obliczu walki czy w walce o w³adze aczkolwiek taka forma posiada wieloletni± tradycje i nie jest jedynie domen± wspó³czesno¶ci. Partie masowe zaczê³y powstawaæ po to, ¿e by³y zorientowane na pozyskiwanie masowych wp³ywów tak¿e poza okresem wyborczym, na pozyskiwanie jak najwiêkszych liczby cz³onków operowa³y bogatymi ¶rodkami oddzia³ywañ politycznych (propaganda, agitacja, edukacja polityczna).Dlatego punktuje siê wszelkiego rodzaju wpadki ? rz±dz±cych czêsto je wyolbrzymiaj±c czy pokazuj±c trochê do¶wiadczeñ historii ludzkich losów. Oby tylko z nich wyci±gaæ w³a¶ciwe wnioski na przysz³o¶æ a nie tylko stanowi³y przyczynek do wspó³czucia i delikatnej agitacji. Ka¿dy ma jednak prawo wykorzystywaæ te elementy swego ¿yciorysu, które uwa¿a za wa¿ne . Partie polityczne, realizuj±c swoje podstawowe zadania, po¶rednicz± miedzy spo³eczeñstwem a pañstwem. Zadaniem, jakie wszystkie partie stawiaj± przed sob± jest kszta³towanie opinii politycznych nie tylko swych cz³onków, ale i szerokich krêgów spo³ecznych, które partia chce pozyskaæ dla siebie. Artykulacja interesów jest tu rozumiana jako d±¿enie do ujawnienia i sformu³owania tre¶ci interesów swoich zwolenników. W ostatnim okresie szczególnie w naszym terenie obserwuje siê ma³± aktywno¶æ poszczególnych partii. Do kampanii wyborczej pozosta³o trochê czasu wiêc wiêkszo¶æ ugrupowañ stosuj±c zasadê nie nara¿ania siê woli byæ uk³adnym i nie nara¿aæ siê . Wydaje siê ,¿e warto by³oby obudziæ niektóre ¶rodowiska , choæby lewicowe aby powoli wywo³ywaæ ju¿ dyskusje na niektóre tematy nurtuj±ce lokaln± spo³eczno¶æ. Prowadziæ nad nim dyskusje czasem budz±ce ró¿ne spojrzenia, doprowadzaj±ce do staræ i wyci±gaæ z tego wnioski w takim kierunku jakie s± oczekiwania spo³eczne. Krytykowaæ konstruktywnie rz±dz±cych i stwarzaæ alternatywê.\nPrzecie¿ wiele idei zawartych w nurcie lewicy jest wartych z punktu spo³ecznego do rozwa¿enia i szukania alternatywnych rozwi±zañ. Warto choæby przypomnieæ cele partii o pod³o¿u lewicowym, to pe³ne upodmiotowienie obywateli w ¿yciu politycznym, spo³ecznym i gospodarczym - troska o zasady i instytucje demokratycznego pañstwa, decentralizacjê zadañ i finansów publicznych, rozwój wszelkich form samorz±dno¶ci, wspieranie inicjatyw i dzia³añ obywatelskich; zapewnienie szybkiego wzrostu gospodarczego i umocnienie miêdzynarodowej konkurencyjno¶ci polskiej gospodarki, przy jednoczesnym d±¿eniu do pe³nego, produktywnego zatrudnienia; zagwarantowanie ludziom równych szans rozwoju, w szczególno¶ci poprzez powszechny i bezp³atny dostêp do edukacji na wszystkich szczeblach kszta³cenia; tworzenie optymalnych warunków startu ¿yciowego m³odzie¿y; ograniczenie wci±¿ zbyt du¿ej sfery niedostatku i ubóstwa, likwidacjê obszarów ludzkiej biedoty, która zamyka jednostki, rodziny i ca³e grupy spo³eczne w cywilizacyjnych gettach; zabieganie o równy status kobiet i mê¿czyzn, wspieranie aktywno¶ci zawodowej i spo³ecznej kobiet, oraz poszanowanie prawa do ¶wiadomego macierzyñstwa; zdynamizowanie przemian cywilizacyjnych polskiej wsi i modernizacjê rolnictwa; gospodarowanie w sposób ekologicznie zrównowa¿ony z poszanowaniem dla ¶rodowiska naturalnego; równe traktowanie obywateli bez wzglêdu na p³eæ, pochodzenie, wyznawan± religiê czy ¶wiatopogl±d oraz pe³ne poszanowanie praw wszelkich mniejszo¶ci; pe³na wolno¶æ i swoboda sumienia i wyznania, wspó³praca z ko¶cio³ami i zwi±zkami wyznaniowymi na rzecz rozwi±zywania spraw spo³ecznych i obrony ludzkiej godno¶ci przy zachowaniu ¶wiecko¶ci pañstwa; otwarcie Polski na ¶wiat, integracja ze strukturami europejskimi, budowanie trwa³ych wiêzi s±siedzkich i regionalnych; dialog spo³eczny jako zasadnicza metoda kszta³towania stosunków spo³ecznych, rozwi±zywania sporów zbiorowych i sprawowania w³adzy.\n¯yczê sukcesów i rozwoju strony naprawdê warto doskona³a p³aszczyzna wymiany pogl±dów oby wypowiedzi by³y szczere i twórcze i s³u¿y³y miejscowemu spo³eczeñstwu oraz wywo³ywa³y zadumê i prowadzi³y do korzystnych rozstrzygniêæ. A dla w³adzy stanowi³y element wczesnego ostrzegania przed pope³nianiem b³êdów i nie prowadzi³y do samozadowolenia.\nKa¿de forum powinno byæ autentyczn± wymian± my¶li i pogl±dów. Nic tak bowiem nie rozwija jak ró¿ne spojrzenie na ten temat. G³askanie i jednomy¶lno¶æ ju¿ kiedy¶ mieli¶my i to z wiadomym skutkiem. Nie bójmy siê trudnych rozmów, mo¿e czasem nierozwa¿nych s³ów, krytyki ba nawet emocji. Administrator usuwanie postów powinien ograniczyæ do niezbêdnego minimum w przeciwnym razie, bêdziemy coraz czê¶ciej i to z b³ahego powodu pozbywaæ siê wypowiedzi niewygodnych. Mo¿na i powinno wyra¿aæ siê swój sprzeciw, który powinien byæ autentyczn± reakcj±. Ten sprzeciw równowa¿y poprzednie wypowiedzi innych i sprawia, ¿e dyskusja staje siê bardziej prawdziwa.. Ale wiem jedno, ¿e takie prawdziwe rozmowy gdzie wystêpuj± ró¿nice zdañ nie zaszkodz± innym, a mo¿e uka¿± co¶ co do tej pory dla nich by³o w³a¶nie nie do koñca zrozumia³e i czytelne. Trzeba pamiêtaæ, ¿e "Zwykli" ludzie wypowiadaj± siê z regu³y spontanicznie, przed zabraniem g³osu nie gromadz± danych, nie sprawdzaj± ich wiarygodno¶ci, nie pytaj± innych o zdanie We wspó³czesnych demokracjach swoboda wypowiedzi uwa¿ana jest za jedn± z podstawowych wolno¶ci ludzkich. Bez niej demokratyczne pañstwo i pluralistyczne spo³eczeñstwo nie mog³yby istnieæ oraz prawid³owo dzia³aæ. Wolno¶æ s³owa jest warunkiem korzystania z innych swobód. Jednostki musz± mieæ najpierw zapewnione prawo do przekazywania sobie informacji i wypowiadania pogl±dów, by nastêpnie wokó³ nich organizowaæ siê w ró¿norodne formy obywatelskiej aktywno¶ci.\nMy¶lê jednak , ¿e warto przy tej okazji zasygnalizowaæ pewne rzeczy. A mianowicie:\nKa¿da w³adza i ta z lewa i ta z prawa w czasie sprawowania w³adzy w ramach demokratycznych wyborów czy jej siê to podoba czy nie poddawana bêdzie kontroli spo³ecznej i szeroko rozumianej opozycji. Czêsto merytorycznej i rzeczowej, a czasem tak¿e tendencyjnej i nieuczciwej ale nic na to siê nie poradzi, byle krytyka czemu¶ s³u¿y³a,\nW toku sprawowania w³adzy ka¿de ugrupowanie j± sprawuj±ce ma do dyspozycji okre¶lone instrumenty, jednym z nich jest tak¿e prasa lokalna i pisma tak jak w naszym przypadku :”Radziejowianin”, „ABC Powiatu” i tam w taki czy inny sposób powinny byæ przedstawiane racje w³odarzy ( i to siê dzieje i obecnie i za kadencji poprzedniej ekipy o pod³o¿u lewicowym) – czasopisma te sta³y siê swoist± tub± propagandow± pe³ni±cych w³adzê samorz±dow± i to ich prawo,\nWw. czasopismach w³adza nie powinna uciekaæ od trudnych problemów a winna gdy siê pojawiaj± staraæ siê przedstawiæ mo¿liwie spójnie i przekonywuj±co swoje racje,\nIstnieje tendencja w¶ród spo³eczeñstwa krytykowania wszystkiego i wszystkich niezale¿nie od racji co przejawia siê na wszystkich forach internetowych. Wiele jest tam agresji, pomówieñ, przeinaczeñ faktów, czy zwyk³ej ludzkiej zawi¶ci. Nasila siê to przy zbli¿aj±cych siê ró¿nych kampaniach wyborczych ( wystarczy siêgn±æ co w tej materii dzia³o siê na forum gazety),\nKa¿de cywilizowane forum a tak± jest moja dotychczasowa ocena ró¿nych wypowiedzi, komentarzy w gazecie prowadzonej przez Pana i Pana Kolegów. Powinno siê wstawiaæ tematy no¶ne spo³ecznie i tak prowadziæ komentarze aby zainteresowaæ tematem i ¿ywot danego w±tku by³ mo¿liwie d³ugi. Zawsze z komentarzy i samego w±tku ka¿dy co¶ pozytywnego mo¿e wynie¶æ,\nSamo wprowadzenie w±tku moim zdaniem winno trochê szokowaæ, zaciekawiaæ, sk³aniaæ do dyskusji i refleksji a czasem i trochê dra¿niæ. Jestem zwolennikiem rzucenia tematów trochê prowokacyjnie aby dyskusja go uszczegó³owi³a a czytaj±cy mogli sobie wyrobiæ w³asne zdanie kto i dlaczego ma racjê a kto i dlaczego nie,\nGdy przejrzy siê wiele tematów istotnych, ciekawych ale podanych bez tego po ilo¶ci komentarzy i licznika czytaj±cych widaæ, ¿e ludzi to ma³o interesuje ,\nA nie traktowaæ takiego czy innego podania tematu jako atak na obecnie pe³ni±cych w³adzê a rzekomo gloryfikuj±cych tych ,którzy bêd± chcieli w ramach demokracji po ni± siêgn±æ. Polityka to nie zabawa to czasem ohyda ale nic nie poradzimy tak to ju¿ jest nie¿alenie od potoku czasem mi³ych dla ucha s³ów. Nie pozwólmy siê zag³askaæ.\nS±dzê ,¿e wszyscy maj± ¶wiadomo¶æ o tym ,¿e w miarê zbli¿aj±cej siê kampanii wyborczej poszczególne ugrupowania, którym pachnie w³adza ( ka¿da partia i z lewa i z prawa ma taki cel), zaczn± siê pojawiaæ radykalne dzia³ania przejaskrawiaj±ce fakty na swoj± korzy¶æ- jest to nieuniknione. Bêd± one publikowane, rozpowszechniane w ró¿ny sposób. Ale tak¿e na ró¿nych stronach tych ugrupowañ. Pozostaje wiêc pytanie a odpowied¼ nasuwa siê sama. Czy nie warto te ewentualne, przewidywane ataki wyprzedzaæ i neutralizowaæ i z rozwag± o pewnych sprawach mówiæ ( choæby sprawa basenu -niestety mimo moich ponagleñ nie raczono ustosunkowaæ siê ze strony starostwa do tego tematu.)Ka¿dy temat powinien sprowokowaæ w³adzê aby na ten temat co¶ nieco¶ wiêcej przedstawi³a spo³eczeñstwu wszak bêdzie musia³a siê z tego rozliczyæ. Nie maj±c dostêpu do materia³ów ¼ród³owych nie mo¿na , nie warto pewnych spraw stawiaæ zbyt szczegó³owo. Mo¿na siê obra¿aæ lub nie ale takie jest ¿ycie, ¿e jak komu¶ co¶ nie wyjdzie to jest to materia³ do ataku ze strony szeroko rozumianej opozycji a ona dobrze wie jest i z lewej i prawej strony. Nie jest tak, ¿e jedynie ci co nie zostali wybrani, s± m±drzy, dobrzy i sprawiedliwi bo tak na pewno nie jest. Ale te wszystkie ugrupowania ,które nie znalaz³y siê w obecnej ekipie zrobi± wszystko bez wzglêdu na to czy w rzeczywisto¶ci tak jest czy nie aby to wykorzystaæ.. A nic tak nie mobilizuje jak ¶wiadomo¶æ ,¿e kto¶ ten temat podniesie aby zdobyæ punkty dla siebie. Nic tak nie mobilizuje sportowca jak oddech rywala.\nWymiana my¶li polityce jest czêsto brutalna ale takie s± elementy polityki i szanujemy swoje prywatne przekonania i niech tak pozostanie. Nie kryjê siê z wieloma niepopularnymi nawet wnioskami, sugestiami pod kryptonimem i podpisujê siê swoim imieniem i nazwiskiem. Bo tak trzeba. Mo¿na np. na forum gazety i na jakie¶ witrynie co¶ tam opublikowaæ i komu¶ do³o¿yæ ale jest to wbrew moim zasadom kryæ siê za kryptonimem.\nJest filozofii ¿ycia wiele. A oto jedna z nich.\nMarzyæ czy chcieæ od losu, od kogo¶ mo¿na wiele, otrzymaæ tylko tyle ile ten los przyniesie, ile druga osoba mo¿e, chce daæ. Dla marz±cego ci±gle jest za ma³o. Dla daj±cego tyle ile mo¿e. A czasem i tak jest za wiele. Wa¿ne aby przynios³o to obu rado¶æ spe³ni³o wzajemne oczekiwania i nie przynios³o rozczarowañ. Czasem czekanie na spe³nienie marzeñ te¿ jest wspania³e. Marzenie daje chêæ do ¿ycia. Daje to ,¿e ¿ycie jest piêkne i radosne. ¯ycie jest piêkne ale jego codzienno¶æ przynosi i smutki , k³opoty rozczarowania i marzenie pozwala je neutralizowaæ, zmniejszaæ. Czasem wa¿niejsze od brania pe³nymi gar¶ciami ¿ycia jest dawanie szerokorozumianej rado¶ci komu¶ innemu . Czyj¶ u¶miech, b³ysk w oku. Trochê mi³ych s³ów, gestów przynosi odprê¿enie i jest to w ¿yciu najwa¿niejsze . I ka¿demu jest to potrzebne. Proza ¿ycia prowadzi do tego ,¿e jakie¶ drobne sprawy irytuj±, wprowadzaj± nerwowo¶æ, nieporozumienia. Powinno staraæ siê ich unikaæ. Nie jest to ³atwe ale zawsze o tym warto pamiêtaæ. Ka¿dy powinien choæ zastanowiæ siê czasem jak kto¶ zareaguje na taka czy inn± sytuacjê. Zgodnie z zasad± jak bym ja zareagowa³ gdybym znalaz³ siê w podobnej sytuacji. Najwa¿niejsze jednak w tym wszystkim jest to ,¿e gdy ludzie siê kochaj± to od czasu do czasu trochê do siebie pretensji maj±. To te¿ podnosi temperaturê ich wzajemnej mi³o¶ci ba pozwala im spe³niaæ siê i coraz wspanialej ¿yæ.\nMarzenia a rzeczywisto¶æ s± czasem tak odleg³e od siebie. Pewnie dlatego tak bole¶nie odczuwamy zderzenie marzeñ z realizmem, romantyzmu z brutalno¶ci± ¿ycia. Czy powinni¶my poddawaæ siê marzeniom? Czy nie jest tak, ¿e nasze ¿ycie to pogoñ za wymys³ami, za czym¶ nierealnym? Bierzemy sobie do serca romantyczne ksi±¿kowe wzorce mi³o¶ci idealnej, a wraz z ni± prze¿ywania ¿ycia w sposób nietuzinkowy i piêkny. Wiosenne promyki s³oñca weso³o tañczyæ bêd± na skórze a wiatr rozwiewaæ bêdzie w³osy od pêdu wiatru na rowerze. Warto tak pêdziæ razem. My¶lê, ¿e liczy siê tylko to, co ³±czy dwoje ludzi, a wiêc wszechogarniaj±ca, bezgraniczna mi³o¶æ, oddanie i po¿±danie. Warto byæ marzycielem – romantykiem. Dzi¶ romantyzm jest wyparty przez silê wy¿sz±, jak± jest chêæ posiadania, a prawdziwo¶æ i szczero¶æ ust±pi³a miejsca jakiej¶ chiñszczy¼nie, któr± ma³o kto rozumie. Trzeba kiedy coraz czê¶ciej korzysta siê z odwiecznego prawa – prawa piê¶ci, byæ przekonany do kultywowania romantycznych zachowañ?. No to b±d¼my romantykami. Pomy¶l o tym dzi¶ i w nastêpnych dniach.\nO do¶æ ju¿ tej filozofii .\n„Ka¿dy musi prze¿yæ , braæ od ¿ycia to na co zas³u¿y³ czy sobie wypracowa³ i warto o tym pamiêtaæ.”\nKwiaty towarzysz± cz³owiekowi przez ca³e ¿ycie. Zachwycaj±c oczy ró¿norodno¶ci± barw, zapachów i kszta³tów, od pradawnych czasów sta³y siê nieod³±cznym elementem wszelkich uroczysto¶ci. Po¶wiêcano je bogom, tworzono z nich dekoracje, wydobywano olejki eteryczne, ich motywów u¿ywano w architekturze i sztuce, ich kwitnienie wyznacza³o pory roku. Przypisywano im te¿ znaczenia magiczne ³±cz±c z moc± dobr± lub z³owrog± i symboliczne.\nNa kanwie symboliki kwiatów powsta³a sztuka kwiaciarska, a kwiaty od wieków s± form± subtelnego wyra¿enia uczuæ i intencji ofiarodawcy. Zrozumia³ym jest, ¿e w sferze uczuæ, tak czasem trudnych w wyra¿eniu s³owami, kwiaty odgrywa³y wielk± rolê. Odpowiedni ich dobór pozwala³ na wyra¿enie emocji, mi³o¶ci, wierno¶ci, zazdro¶ci, têsknoty, ¿alu a nawet obojêtno¶ci. Zw³aszcza w pe³nych hipokryzji czasach wiktoriañskich, kiedy s³owo "moralno¶æ" mia³o znaczenie wstrzemiê¼liwo¶ci seksualnej, a tak zwane wzglêdy przyzwoito¶ci dyktowa³y ascetyczn± pow¶ci±gliwo¶æ w wyra¿aniu uczuæ, wymowa kwiatów u³atwia³a dyskretne ich przekazanie wybrankom serca. Trudno siê dziwiæ, ¿e w tym w³a¶nie okresie symbolika kwiatów sta³a sie tak wa¿na, ¿e powsta³a ca³a "mowa kwiatów" z której korzystali mê¿czy¼ni a ka¿da kobieta bez trudu potrafi³a j± zrozumieæ. Z up³ywem czasu obyczaje z³agodnia³y, ale kwiatowy jêzyk choæ nabra³ cech flirtu, na dobre zakorzeni³ siê w mi³osnych zwyczajach. Z czasem publikowano nawet informatory w których drobiazgowo przedstawiano znaczenie kwiatów, ich kolorów, gatunków i ilo¶ci. Warto trochê poszperaæ.\nBia³y - czysto¶æ, jasno¶æ, kontakt z wy¿szym poziomem ¶wiadomo¶ci\n¯ó³ty - uczucia takie jak w¶ciek³o¶æ, zazdro¶æ, zawi¶æ, nienawi¶æ, mi³o¶æ, szczê¶cie, rado¶æ\nPomarañczowy - erotyka, seksualno¶æ, ³atwo¶æ w nawi±zywaniu kontaktów, wra¿liwo¶æ\nCzerwony - agresja, si³a seksualna, trze¼we spojrzenie na ¶wiat, aktywno¶æ\nNiebieski - intelekt, zdolno¶æ do ogólnego spojrzenia na problem, kreatywno¶æ, spontaniczno¶æ\nLiliowy - kontakt ze sfer± duchow±, warto¶ci etyczne, mi³o¶æ uniwersalna\nDla przyk³adu znaczeñ czerwonego koloru kwiatów nale¿y choæby podaæ.\nCZERWONY - kocham ciê bardziej ni¿ ty mnie.\nBIA£A I CZERWONA - ¿ar serca.\nNiby sprawa oczywista, A jednak daj±c kwiaty warto to uwzglêdniæ.\n¯ycie a ¿art.( warto¶ciuj s³owa i u¿ywaj je we w³a¶ciwych okoliczno¶ciach i miejscu, stosuj±c w³a¶ciw± kolejno¶æ).\nZ ¿artów powstali¶my, z ¿artów siê urodzili¶my. Dla ¿artu ¿yjemy. Dla ¿artu prze¿ywamy rado¶æ, dla ¿artu jest mi³o¶æ, dla ¿artu po¿±danie, dla ¿artu seks. Dla ¿artu robimy to z przyzwyczajenia. Dla ¿artu chcemy spe³niæ marzenia, dla ¿artu jak ju¿ co¶ mamy to lekcewa¿ymy wydaje siê, ¿e wszystko to przyzwyczajenie. Dla ¿artu wypowiadamy ró¿ne s³owa. Czasem jednak te same s³owa u¿yte w ró¿nych okoliczno¶ciach i w zale¿no¶ci od kolejno¶ci maj± zupe³nie ró¿ne znaczenie. Gdzie¶ w sieci znalaz³em taki przyk³ad. Jak¿e wielce pouczaj±cy.\nPrzed ¶lubem :\nOn: No nareszcie, ju¿ tak d³ugo czekam!\nOna: Mo¿e chcesz, ¿ebym posz³a?\nOn: Nie! Co ci przysz³o do g³owy?\nOn: Oczywi¶cie o ka¿dej porze dnia i nocy!\nOna: Czy mnie kiedy¶ zdradzi³e¶?\nOna: Chcesz mnie poca³owaæ?\nOn: Tak, za ka¿dym razem i przy ka¿dej okazji!\nOna: Czy by¶ mnie kiedykolwiek uderzy³?\nOn: Zwariowa³a¶? Przecie¿ wiesz, jaki jestem!\nOna: Czy mogê ci zaufaæ?\n(Po ¶lubie: czytaæ od do³u w górê )\nDla ¿artu ¿yjemy i to jest przyzwyczajenie z którego nie chcemy zrezygnowaæ bo po prostu chcemy ¿yæ. Dlatego gdy prawdziwie kochamy ¿ycie nigdy z tego przyzwyczajenia dobrowolnie nie zrezygnujemy .\nCzasem trzeba zamilkn±æ, ¿eby zostaæ wys³uchanym. Nie ma takiego nastroju, którego nie mo¿na by zepsuæ. Cz³owiek nie mo¿e ¿yæ, nie wiedz±c po co ¿yje. Przemilczenia dziel± bardziej ni¿ nieobecno¶ci. S³uchanie jest jak pieszczota- to przyjêcie dotyku kogo¶ drugiego. Kiedy widzimy ci±gle tych samych ludzi, staja siê oni w koñcu czê¶ci± naszego ¿ycia. A skoro s± ju¿ czê¶ci± naszego ¿ycia, to chc± je zmieniaæ. Je¶li nie stajemy siê tacy, jak tego oczekiwali, s± niezadowoleni. Poniewa¿ ludziom wydaje siê, ¿e wiedz± dok³adnie jak powinno wygl±daæ nasze ¿ycie. Natomiast nikt nie wie, w jaki sposób powinien prze¿yæ w³asne ¿ycie. ¯adna istota, nawet najbardziej kochana, nigdy do nas nie nale¿y. Nale¿y co¶ a zw³aszcza kogo¶ traktowaæ powa¿nie, je¶li chce siê mieæ przyjemno¶æ w ¿yciu. Tajemnica ¿ycia polega na tym, aby umieæ zaspokoiæ g³ód, nie zaspokajaj±c apetytu. Szkoda marzeñ, które siê nie spe³niaj±. Wiem, ¿e ufaæ nie mo¿na nikomu(ale ufamy), ale ci±gle pope³niamy ten b³±d bo to te¿ jest ¿ycie a jest on zwielokrotniony kiedy w kim¶ widzimy tylko wy¶niony, wymarzony idea³. Gdy siê zamknie oczy, to wcale nie jest ciemno przewijaj± siê tam piêkne obrazy te z ze skrytych marzeñ. Nie bêdê siê zmieniaæ, bo wszystko siê zmienia (tak¿e i ludzie)mam swoje zasady i marzenia. Lepsze , gorsze, piêkne, smutne czasem niemo¿liwe do spe³nienia i takim pozostanê. K³amstwem mo¿na niekiedy zaj¶æ daleko, ale nie mo¿na wróciæ i z tym mi nie po drodze. Nie jestem z tych dusz szczê¶liwych, co niesprawiedliwo¶æ przyjmuj± z pogod± twarzy. My¶lê, ¿e milczenie to przyjaciel, który nigdy nie zdradzi. Czasem warto wiêc zamilkn±æ. Trzeba pamiêtaæ, ¿e kiedy czego¶ gor±co pragniemy ca³y wszech¶wiat sprzyja potajemnie naszemu pragnieniu. ¦wiat jest ma³y, ostatecznie wszyscy kiedy¶ siê spotkamy ale kiedy i gdzie .Kto w±tpi w mi³o¶æ ,temu zostaje jeszcze rozpusta ale czy o to chodzi. Nie tylko s³owa co¶ mówi± ale czasem drobne gesty, szept, weso³e spojrzenie itp. wiêcej znacz± ni¿ one. Rzucamy s³owa czasem beztroskie( od tak sobie dla zabawy-wartko¶ci dyskursu) dla mówi±cego ale k³opotliwe czy ¼le odbierane przez s³uchaj±cego. S± s³owa takie jak: kocham, przepraszam, proszê -szczególnie wa¿ne i trzeba je wa¿yæ aby mia³y warto¶æ . Ale nie wolno od nich uciekaæ i czasem wypada je u¿ywaæ z uporem maniaka bo tak trzeba. Nawet jak odbierane s± z pewnym dystansem do nich.\nPocz±tki dziejów Dobrego siêgaj± XIV wieku. Jak wynika z ksi±g poborowych wie¶, o której mowa nale¿a³a przez przesz³o 2 wieki (od XIV do XVI) do dóbr stanowi±cych w³asno¶æ królewsk±. Dobra takie nosi³y nazwê królewszczyzny. Tak wiêc Dobre u pocz±tków swoich dziejów by³o królewszczyzn±. Dopiero w 1569 r. oddane zosta³o przez króla Zygmunta Augusta na w³asno¶æ Sebastianowi Mielêckiemu, ówczesnemu kasztelanowi krakowskiemu. Król znajdowa³ siê wtedy w k³opotach finansowych, a Dobre musia³o posiadaæ nie lada warto¶æ, skoro Zygmunt August otrzyma³ w zamian za nie dobra Cielino i Gnojno oraz sumê 500 dukatów. W pó¼niejszym okresie Dobre by³o w³asno¶ci± rodzin: Pstrokañskich, de Schlieben, wreszcie D±bskich, z którymi spokrewnieni byli ostatni w³a¶ciciele Dobrego - Czerniccy. Do Dobrego nale¿a³y, oprócz folwarku w Dobrem, tak¿e Podgaj, Przysiek i Popowiec. Razem dobra te liczy³y oko³o 2000 mórg (1120 ha) i nale¿a³y do n±jurodzajniejszych gleb na Kujawach. Dobre od pocz±tku nale¿a³o do parafii Krzywos±dz. Miêdzy Dobrem i Krzywos±dz± zawsze istnia³y ¶cis³e zwi±zki. Dzi¶ ta du¿a wie¶ wchodzi w sk³ad gminy. Krzywos±dz jest wsi± bardzo star±. W czasie prac wykopaliskowych na jej terenie odkryto osadê bagienn± i groby z okresu wczesno¶redniowiecznego. Krzywos±dz nale¿a³a niegdy¶ do rodziny Krzywos±dów herbu Niesioba, którzy w roku 1228, wraz z Konradem Mazowieckim, podpisaæ mieli akt nadania Krzy¿akom ziemi Che³miñskiej. W rêku Krzywos±dów wie¶ znajdowa³a siê a¿ do XVI w. Niektórzy z dziedziców Krzywos±dzy piastowali wysokie dostojeñstwa w kraju (Wojciech Krzywos±d by³ w 1362 r. wojewod± Brzeskim, a Przybys³aww 1433 r. - cze¶nikiem Kujawskim. Wiadomo, ¿e w 1789 r. posiada³ j± Aleksander Modliñski, a w latach 80-tych XIX wieku dziedzicem Krzywos±dzy by³ Józef Modliñski. W XIX wieku Modliñscy wybudowali tu dwórmurowany, istniej±cy do dzi¶ (obecna plebania), usytuowany w piêknym i obszernym ogrodzie dzikich drzew.\nOprócz tego w Krzywos±dzy XIX wiecznej znajdowa³o siê 7 wielkich domów, w których mieszkali w³o¶cianie oraz 5 innych domów, stanowi±cych mieszkanie proboszcza, s³u¿by ko¶cielnej, wójta gminy Sêdzin, s³u¿by dworskiej oraz dom zajezdny i dom szkolny zbudowany z gliny w 1880 r. Rok za³o¿enia parafii jest nie znany, wnioskuj±c z dawno¶ci osady i blisko¶ci Kruszwicy, s±dziæ mo¿na, ¿e odnosi siê do bardzo dawnych czasów. Pierwotnie w Krzywos±dzy istnia³ ko¶ció³ drewniany, ale ten — jak pisze XIX-wieczny historyk „z w³asno¶ci swojej zlupiony zosta³ przez dziedziców Zakrzewskich, oddanych nauce Kalwina". Brak sta³ego plebana doprowadzi³ ¶wi±tyniê do ruiny. W roku 1643 powsta³ nowy ko¶ció³ ufundowany przez Stanis³awa Zakrzewskiego. Po kolejnych perypetiach dzisiejszy kszta³t ko¶cio³a (neogotycka ¶wi±tynia z drzewa dêbowego) nadali mu Józef i Ludwika z Biesiekierskich Modliñscy. W okresie zaborów, po 1815 r., zarówno Dobre, jak i Krzywos±dz znalaz³y siê pod panowaniem rosyjskim, granicz±c z zaborem pruskim. Powstanie na ziemi kujawskiej wi±za³o siê z obiema wsiami. Tu znajdowa³y siê punkty przerzutu ludzi, tu odbywa³ siê szereg krwawych bitew, tu wreszcie wkroczy³ pierwszy dyktator powstania styczniowego Ludwik Mieros³awski, który by podnie¶æ ducha narodu, wyda³ odezwê „Kmiecie!! Tylko chmar±. Tylko wszyscy. Tylko razem." Niestety nie zd±¿y³a ona przynie¶æ oczekiwanych rezultatów, bowiem wtedy to w okolicach Dobrego i Krzywos±dzy rozegra³a siê krwawa bitwa, w wyniku której oddzia³\nMieroslawskiego zosta³ rozbity. Bitwa pod Dobrem zosta³a uwieczniona w pamiêtniku A. Chmielewskiego: „Kilkudziesiêciu biedaków wpêdzili do jeziora w Dobrem i strzelaj±c jak do kaczek wszystkich wystrzelali. Jeden tylko mój znajomy, brat Kazimierzowej Mielêckiej, cudem ocala³..." Win± za klêskê pod Krzywos±dz± i Dobrem obarczono m. in. Mielêckiego — pierwszego przywódcê powstania na Kujawach. Mniema siê, i¿ swoim spó¼nionym przybyciem przyczyni³ siê on do przegranej dyktatora. Przez d³ugie lata Dobre by³o podupad³±, typowo rolnicz± wsi±, do której mo¿na by³o dotrzeæ jedynie konno, brak by³o bowiem dróg bitych. Sytuacja zmieni³a siê radykalnie po wybudowaniu cukrowni. Dobre z typowej Kujawskiej wsi przemieni³o siê w osadê robotnicz±. Czynnikami, które zdecydowa³y o lokalizacji cukrowni by³y: blisko¶æ jeziora, niez³e gleby i nadmiar r±k ludzkich do pracy. G³ównym inspiratorem budowy cukrowni by³ w³a¶ciciel maj±tku rolnego w Piewcach Jan Biesiekierski, który wraz z gronem za³o¿ycieli zabiega³ u w³adz carskich o zezwolenie na budowê fabryki. Po jego uzyskaniu tutejsi ziemianie za³o¿yli spó³kê akcyjn±, która zgromadzi³a kapita³ na ³±czn± sumê 750 ty¶. rubli, po czym w 1907 roku przyst±piono do budowy cukrowni. Ukoñczono j± w roku 1908 i w tym¿e roku rozpoczê³a siê pierwsza kampania cukrownicza. Od pocz±tku istnienia zak³adu spraw± istotn± sta³ siê transport. Akcjonariusze cukrowni wybudowali kolej w±skotorow±, która w miarê up³ywu czasu by³a przed³u¿ana o kolejne odcinki. Niektóre z lini, w okresie I Wojny ¶wiatowej, zosta³y oddane do u¿ytku publicznego. Po wybuchu II wojny ¶wiatowej Dobre znalaz³o siê pod okupacj± hitlerowsk±. W roku 1939 wojska niemieckie zajê³y cukrowniê. Z kolei w roku 1944 gestapo wykry³o tajn± organizacjê wojskow±, której cz³onkami byli m. in. pracownicy cukrowni. Na pocz±tku wieku w Dobrem by³o tylko trzyna¶cie budynków, w tym trzy drewniane, a ¿y³o tutaj oko³o 200 mieszkañców. W ci±gu ostatnich stu lat Dobre z ma³ej kujawskiej osady przekszta³ci³o siê w prê¿n±, nowoczesn± gminê, maj±c± szerokie perspektywy i mo¿liwo¶ci rozwoju.\nO dworku w Osiêcinach\nDwór nale¿a³ do Józefa Skarbka - mê¿a Marii Wodziñskiej ( dawnej muzy Szopena). W³adys³aw Orpiszewski by³ we dworze rz±dc±. Zakochali siê w sobie. Maria rozwi±za³a ma³¿eñstwo i wysz³a za W³adys³awa. Zamieszkali w K³óbce. Maria by³a córk± Wincentego Wodziñskiego - W³a¶ciciela S³u¿ewa, w którym w latach 1818 - 1832 urz±d burmistrza sprawowa³ naddziad - Micha³ Dmochowski(Zygmunta Dmochowskiego). Józef Sarbek by³ synem dziedzica ¯elazowej Woli - Fryderyka Skarbka, u którego s³u¿yli rodzice Szopena: Justyna Krzy¿anowska i Miko³aj Szopen. Rozwód Marii - to by³o kiedy¶ g³o¶ne wydarzenie romantyczne!\nKiedy¶ Zygmunt Dmochowski z grup± Opolskich poetów zwiedza³ ww. dworek i powsta³ na tê okoliczno¶æ wiersz.\nSzkli³ siê æwiekiem gwiezdnym kobierzec niebieski,\nGdy¶my na Ró¿aniec wpadli do Osiêcin.\nDwór ton±³ w po¶wiacie lampionów kulistych -\nW karaku³ach nocy jawi³ nam siê ¶licznych.\nPodwórzec przestronny a¿ do wjezdnej bramy\nWype³nion by³ cisz±, histori± i nami.\nMarynia i Skarbek do okien podeszli,\nNa ganku sta³ w cieniu W³adzio Orpiszewski.\nPod kasztanem-Bartkiem - requiescat in pace -\nNizamy paciorki w zadumie nad czasem.\nW stawie jak w zwierciadle - w o³owianym b³ysku,\nZ wszech¶wiata nad parkiem pochyla siê Chrystus.\nGruntownej renowacji poddany zosta³ niedawno obelisk Bartka Nowaka, usytuowany w Jaksicach przy ul. Dworcowej.Powsta³ nowy cokó³, oczyszczono g³az narzutowy, jak równie¿ wykonan± z mosi±dzu tablicê memoracyjn±, któr± podtrzymuje, a zawiera okoliczno¶ciow± inskrypcjê.Zadanie sfinansowano ze ¶rodków Gminnego Komitetu Ochrony Pomników Walk i Mêczeñstwa, któremu przewodniczy Teresa Kwiatkowska, Zastêpca Wójta Gminy, a powo³a³ go Wójt Gminy, Lech Skarbiñski. Uwzglêdnia³ je tegoroczny plan rzeczowy. Ca³o¶æ prac zrealizowa³a firma Kamieniarstwo T. Bieniek z Pako¶ci. Plany na rok 2009 obejmuj± remont dwóch kolejnych nagrobków.Okr±g³a 115 rocznica urodzin stwarza doskona³± okazjê, by przypomnieæ nietuzinkowa sylwetkê.\nBart³omiej Nowak przyszed³ na ¶wiat 23 sierpnia 1823 roku w Jaksicach. Historiografia okre¶la go dzisiaj mianem kujawskiego spo³ecznika, przywódcy ch³opskiego i pu³kownikiem okresu powstania styczniowego.Pochodzi³ ze ¶rodowiska ch³opskiego. Jego najbli¿sza rodzina mieszka³a na obszarze zaboru pruskiego i rosyjskiego. Bêd±c poddanym pruskim przeszed³ kampaniê 1849 r. (Wiosny Ludów) w Badenii. S³u¿bê wojskow± zakoñczy³ w stopniu podoficera.Pierwszy "czerwony" Rz±d Narodowy mianowa³ go po wybuchu powstania majorem, nastêpnie podpu³kownikiem z misj± zorganizowania samodzielnego oddzia³u partyzanckiego. Latem 1863 r. Nowak kilkakrotnie przybywa³ do W³oc³awka, utrwala³ kontakty, poszukiwa³ sojuszników do realizacji planu zajêcia miasta. Po wej¶ciu do Rz±du stronnictwa "bia³ych", w sierpniu 1863 r. otrzyma³ dymisjê. Dotar³ do samego dyktatora Romualda Traugutta w Warszawie, który przywróci³ mu uprawnienia samodzielnego dowódcy w randze pu³kownika.Jesieni± 1863 r. dowodzony przez niego oddzia³ dokona³ pod Markowicami nieudanego zamachu na majora Schwartza - naczelnika wojennego powiatu w³oc³awskiego.\nPu³kownik Nowak wielokrotnie przekracza³ granicê rosyjsko prusk±, przemyca³ broñ i ochotników.\nW marcu 1864 r. zosta³ aresztowany przez Prusaków podczas próby nielegalnego przekroczenia granicy w rejonie Sêdzina. Bartka przetransportowano do wiêzienia w Inowroc³awiu, a pó¼niej do Berlina. Po procesie o zdradê stanu wiêziono go w tamtejszym wiêzieniu Moabit. Po roku bytno¶ci za kratami uwolniono go dziêki interwencji grupy pos³ów pruskich.\nPó¼niej pracowa³ jako karbowy i rz±dca w maj±tkach na terenie zaboru pruskiego. Dziêki carskiej amnestii wróci³ do S³upów. Naby³ gospodarstwo ko³o Bodzanowa. Zamieszka³ tam z ¿on±, pasierbami i dwiema córkami. Do chwili ¶mierci nie ustawa³ w pracy o¶wiatowej, organizowa³ tajne szkó³ki elementarne, propagowa³ kó³ka rolnicze. Domostwo naszego bohatera stanowi³o pierwszy przytu³ek dla powracaj±cych z zes³ania.Zmar³ 20 stycznia 1890 r. w Bodzanowie.Zdzis³aw Arentowicz (wnuk powstañca styczniowego) tak pisa³ odno¶nie Nowaka w swej broszurze zatytu³owanej "O roku 1863 na Kujawach i o Bartku Nowaku": "Jest rzecz± s³uszn±, aby mogi³a Bartka Nowaka zosta³a uchroniona przed zniszczeniem czasu. Niech bêdzie jedn± z tych mogi³, które patrz±cym na ni± wysy³aæ bêd± ów tajemniczy, a mocny rozkaz - Id¼ i czyñ".\nMogi³a - obelisk z czerwonej ceg³y, skrywaj±cy prochy Bart³omieja Nowaka sta³ na cmentarzu w Byczynie. Z pocz±tkiem XXI wieku zniszczony monument zast±piono nagrobkiem z lastryko. Opiekê nad nim sprawuj± uczniowie.\nJest 21 lutego 2009 roku otrzymujê na GG tak± oto informacjê od Zygmunta Dmochowskiego z Opola.(vide : http://www.kujawy2008.republika.pl).\n„W czwartek by³em na spotkaniu. Kazimierza Kaszpera z Zaolzia - poety, redaktora, naszego przyjaciela. On jeden pozosta³. Sajdok , Przeczek i Pszko pomarli. Nie ma ju¿ tam polskiej grupy poetyckiej i nikt nie studiuje w Polsce polonistyki. Zmar³ tak¿e W³adek M³ynek (mam z nim piêkne zdjêcie - ojciec Halinki M³ynek (Czerwone korale!). Pamiêtam j± ma³± dziewczynk±, kiedy kiedy¶ je¼dzi³em za Olzê. Gospodyni Polskiego Domu w Jab³onowie powiedzia³a: - jaka ona M³ynkova, ona nazywa siê M³ynek. Ojciec mê¿a Halinki czyli Jasiu Nowicki – aktor -pisze wiersze, przynale¿y jak ja do Konfraterni Poetów krakowskich. Jeste¶my razem ( tak¿e Hanka Banaszak) w kilku antologiach. Hania kilkakrotnie uczestniczy³a w Naje¼dzie Poetów na Zamek w Brzegu. Ma w Opole krewnych, te¿ poetów. Jej ciotkê Karolinê Turkiewicz-Suchanowsk± po¿egna³em wierszem "W poszukiwaniu Szymona z Cyreny". ty go te¿ drukowa³e¶ na mojej stronie.”\nZainspirowany wspomnian± informacj± zrobi³em krótki filmik o „Czerwonych koralach”. A przy okazji na bazie tej rozmowy kilka informacji uzupe³niaj±cych wi±¿±cych siê z poruszonym tematem.\nzespó³ muzyczny, za³o¿ony w 1998r.\nPierwsz± wokalistk± by³a Halinka M³ynkowa (do 2003 roku).\nTo za jej czasów zespó³ cieszy³ siê najwiêksz± popularno¶ci±. Jej miejsce zajê³y Anna Miko¶ i Magdalena Rzemek, które sw± wspó³pracê z zespo³em zakoñczy³y po 2 latach. Od 2005 roku przy g³ównym mikrofonie stoi Ola Chodak. Halina na ¶wiat przysz³a w 1977 w Czechos³owacji. Jest Czeszk± polskiego pochodzenia. Dzieciñstwo spêdzi³a w na wsi na Zaolziu. Po rodzicach odziedziczy³a talenty muzyczne. Ojciec W³adys³aw Mlynek dzia³acz polonijny, ¶piewa³ w zespole Gorol. Matka, Anna, do pewnego czasu wystêpowa³a w chórze. Natomiast jej starszy o rok brat W³adys³aw uczêszcza³ do polskiej szko³y podstawowej. Pierwsze kroki w dziedzinie ¶piewu i tañca stawia³a w zespole ludowym Olza. Po ukoñczeniu liceum medycznego dosta³a stypendium od rz±du polskiego. Rozpoczê³a studia na kierunku etnologia (UJ) w Krakowie. Na krótki okres czasu zapisa³a siê do Akademii Jazzowej. Wiosn± 1998 zosta³a wokalistk± Brathanków dziêki staraniom krakowskiego barda Janusza Grzywacza. Zespó³ ten gra ¿ywio³owe po³±czenie muzyki rockowej z elementami folkloru ró¿nych grup etnicznych. Teksty pisze Zbigniew Ksi±¿ek. Pierwszy koncert zagrali w krakowskim klubie studenckim. Pierwszy wspólny album "Ano!" zosta³ wydany przez Sony Music Polska w 2000r. "Czerwone korale" gra³y wszystkie stacje radiowe w Polsce. Zespó³ otrzyma³ z³ot± p³ytê, nied³ugo pó¼niej platynow±. Mlynkova wspó³prowadzi³a program muzyczny w TVN. Ponadto zajmowa³a siê przek³adaniem na czeski teksty piosenek Brathanków. W czerwcu 2003 Halinka postanowi³a niespodziewanie odej¶æ z zespo³u Brathanki i rozpocz±æ karierê solow±. W styczniu urodzi³a syna, którego ojcem jest £ukasz Nowicki, syn znanego aktora Jana Nowickiego. Prawdziwe nazwisko: Halina Mlynková stan cywilny: m±¿ £ukasz Nowicki (od 09.08.2003), syn Piotr £ukasz (ur. 23.01.2004) .\nGórole – Zespó³ Regionalny\n(Mosty k. Jab³onkowa)„Górole“ dzia³aj± od 1980 roku, licz± oko³o 30 osób i posiadaj± w³asn± kapelê. Prezentuj± folklor czê¶ci Beskidu Cieszyñskiego le¿±cej na pograniczu Polski, Moraw i S³owacji. Zespó³ ma w swoim repertuarze wiele dawnych zwyczajów i obrzêdów,które prezentuje w postaci widowisk takich jak „Kolyndowani“,„Wiesieli“,„¦miergust“, „£ostatki“, „Zabawa w kaczmie“, „Cugym z Koñski do Mostów“. Zespó³ jest laureatem Z³otej Ciupagi zdobytej podczas Miêdzynarodowego Festiwalu Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem.\n„Gorol” – Chór Mêski (Jab³onków)\nChór mêski „Gorol” powsta³ w pa¼dzierniku 1947 roku przy miejscowym Kole Polskiego Zwi±zku Kulturalno O¶wiatowego w Jab³onkowie. Zespo³em kierowa³ najd³u¿ej, bo ponad 30 lat, d³ugoletni cz³onek zespo³u in¿. Bogus³aw Stonawski. Obecnie chór wystêpuje pod batut± dyrygentki Katarzyny Siwiec, absolwentki Wydzia³u Artystycznego Uniwersytetu ¦l±skiego w Cieszynie. Podczas wystêpów „Gorola” oprócz koncertów chóru mo¿na us³yszeæ i zobaczyæ popisy gawêdziarskie i narratorskie cz³onków zespo³u. Zrodzi³y siê dziêki temu oryginalne postacie, które by³y wielk± ozdob± zespo³u.W pierwszych latach tak± postaci± by³ gawêdziarz „Micho³”, Alojzy Ligocki, a po nim popularny „Maciej”, Ludwik Cieñcia³a oraz „Jura spod Grónia”, W³adys³aw Niedoba, bez których nie mog³y siê odbyæ ¿adne wystêpy, a przede wszystkim nie mog³o ich zabrakn±æ na Gorolskim ¦wiêcie. W latach siedemdziesi±tych do³±czy³ do nich „Hadam z drugi jizby”– W³adys³aw M³ynek, a od 1990 roku „Filip”– Tadeusz Filipczyk, który towarzyszy zespo³owi do dzi¶. W ci±gu swego 60 letniego istnienia chór ”Gorol” da³ setki koncertów. Od 1965 roku zespó³ wystêpuje corocznie w Wi¶le w programie „Tygodnia Kultury Beskidzkiej”. Chór by³ uczestnikiem ¦wiatowego Festiwalu Chórów Polonijnych w Koszalinie w latach 1984, 1994, 2000 i 2006. W 1994 roku „Gorol” mia³ zaszczyt uczestniczyæ w spotkaniu z Ojcem ¦wiêtym Janem Paw³em II w Skoczowie. Zespó³ liczy obecnie 54 cz³onków. Przez wszystkie lata dzia³alno¶ci „Gorol” zgromadzi³ w swoim repertuarze wiele ró¿nego rodzaju pie¶ni. Ka¿dy z dyrygentów podczas swojej pracy z zespo³em przynosi³ nowe.\nDlatego dzi¶ pominiemy wspomniany temat w pe³nym zakresie. Ale jednak choæby ze wzglêdu na blisk± przyja¼ñ Twoj± z moim ojcem a i Was obu z Józefem Górczyñskim przypomnij choæ trochê tych z tego poprzedniego wywiadu.\nZespó³ Pie¶ni i Tañca „KUJAWY” tak bowiem nazywa siê najd³u¿ej dzia³aj±cy w Radziejowie zespó³ folklorystyczny. Pomys³ utworzenia zespo³u tego typu kie³kowa³ w Radziejowie od dawna .To co jednak osi±gn±³ zespó³ to praca wszystkich jego cz³onków. Pierwszy sk³ad zespo³u to kilka kobiet, ju¿ w pewnym wieku, doskonale znaj±cych obrzêdy kujawskie, je¿eli nie wszystkie z w³asnych do¶wiadczeñ, to na pewno z opowiadañ swoich matek lub babek..Ca³y wiêc zespó³ to autentyczni Kujawianie – to zespó³ przyjació³ ,których po³±czy³a i ³±czy wspólna pasja „taniec i ¶piew zwi±zany z Kujawami i samym Radziejowem”.\nPotem wystarczy³o ju¿ tylko wyszukiwaæ zapomniane obrzêdy kujawskie, przeprowadziæ niezliczone ilo¶ci prób, wystarczy³o mieæ ogromne samozaparcie w pokonywaniu ró¿nych trudno¶ci i ju¿ sukces gotowy. Przede wszystkim jednak trzeba kochaæ kujawski taniec i pie¶ñ, trzeba lubiæ i trzeba chcieæ. Tak w³a¶nie do pracy w zespole podchodz± cz³onkowie "Kujaw", bo nikt im za pracê nie p³aci z³amanego grosza. Dzi¶ "Kujawy" s± bardzo znanym zespo³em odnosz±cym wiele sukcesów tak w regionie jak i na przegl±dach na terenie ca³ej Polski a tak¿e za granic± Historia Radziejowskich "Kujaw"\nRzeczywi¶cie zna³em wiele osób i dlatego chcia³bym podaæ najwa¿niejsze fakty z dzia³alno¶ci zespo³u oraz ludzi z nim zwi±zanych. Uwa¿am ,¿e w dzia³alno¶ci ¿ycia kulturalnego Radziejowa na szczególna uwagê zas³uguje spo³eczny ruch kulturalny, posiadaj±cy tradycje siêgaj±ce XIX wieku. Ten ¿ywio³owy , lecz rozproszony ruch spo³eczno-kulturalny ujêto w ramy organizacyjne powo³uj±c w 1962 roku Towarzystwo Mi³o¶ników Kujaw. Powsta³o ono z inicjatywy Józefa Górczyñskiego , organizatora i wieloletniego dyrektora Zespo³u Szkó³ Mechanicznych w Radziejowie, pos³a na Sejm, zas³u¿onego dzia³acza kultury. Na pierwszym zebraniu organizacyjnym TMK wybrano Józefa Górczyñskiego , który pe³ni³ tê funkcje do ¶mierci w 1994 roku. Na szczególna uwagê w dzia³alno¶ci Towarzystwa Mi³o¶ników Kujaw zas³uguje fakt zorganizowania w 1967 roku zespo³u folklorystycznego. 17 grudnia 2007 r. minê³o 40 lat od jego utworzenia. Organizatorem tego , o niew±tpliwym znaczeniu kulturowym i kulturotwórczym by³ wspomniany prezes TMK , Józef Górczyñski. Powo³any amatorski zespó³ folklorystyczny przybra³ nazwê „Kapela Ludowa” .Bior±c pod uwagê sk³ad zespo³u nazwa ta wydaje siê uzasadniona. Podstawowym cz³onem by³a liczebnie najwiêksza grupa osób graj±cych na instrumentach. Pod nazw± „Kapela Ludowa” zespó³ wystêpowa³ do 1970 roku. W tym to bowiem roku pojawi³a siê po raz pierwszy nazwa „ Zespó³ Pie¶ni i Tañca ”Kujawy”. Ta nazwa jest najbardziej w³a¶ciwa, bowiem zespó³ gra, ¶piewa, tañczy. Radziejowski zespó³ Kujawy zaliczyæ nale¿y do kategorii zespo³ów autentycznych. Prezentuje on folklor naturalnie, niejako na „¿ywo”. Programy zespo³u opracowywane s± zazwyczaj samorzutnie, dziêki uczynnej pamiêci osób starszych, odtwarzaj±cych dawne piosenki, tañce, zwyczaje i tre¶ci obrzêdów. Zespó³ powsta³ z autentycznej potrzeby grupy cz³onków TMK i niejako na zapotrzebowanie mieszkañców Radziejowa. Opiekunem merytorycznym zespo³u „Kujawy” od jego powstania by³o Towarzystwo Mi³o¶ników Kujaw w Radziejowie. Towarzystwo przyjê³o na siebie rolê propagatora dzia³alno¶ci zespo³u.\nZe swej strony proponujê , aby¶my dalsz± rozmowê rozpoczêli od przedstawienia przez ciebie w skondensowany sposób Twojego przebogatego ponad 80 letniego ¿yciorysu i na jego tle formie wspomnieñ rzucenie przyk³adów Twego dzia³ania na rozwój tego rejonu. Oczywi¶cie bêdzie to moja subiektywna ocena tych zagadnieñ. Ale nie sposób przy tej okazji nie podzieliæ siê krótkimi informacjami z Twego ¿yciorysu.\nUrodzi³e¶ siê 12 marca w Radziejowie.\nRzeczywi¶cie czas nieub³agalnie biegnie w tym roku\nw dniu 12 marca ukoñczy³em 85 lat.\nJest to szmat czasu w którym w miejscowym ¶rodowisku wiele siê dzia³o. Je¶li pozwolisz to zacznê od mego ¿yciorysu. A w nastêpnej kolejno¶ci spróbujê zasygnalizowaæ niektóre sprawy moim zdaniem istotne , które z mojej inicjatywy i inspiracji uda³o siê dziêki wspó³pracy z tym ¶rodowiskiem zrealizowaæ. Ryszard je¶li pozwolisz to zanim przejdziemy do Twego ¿yciorysu zaczniemy nasz± dalsz± czê¶æ rozmowy od naszego klasztoru. W ostatnim okresie a zw³aszcza od powstania nowej parafii wiele siê tam dzieje. Szczegó³y mo¿na znale¼æ na witrynie http://www.radziejow.franciszkanie.pl. W mojej pamiêci pozostaj± szczególne zas³ugi Ks. Jana Wieczorka po¿egnanego w dniu 29 sierpnia 1937 roku za 11 – letni owoc jego pracy na stanowisku Rektora, Prefekta, Patrona Robotników Chrze¶cijañskich, M³odzie¿y Mêskiej i ¯eñskiej , oraz radnego miasta. W³o¿y³ on wielki wk³ad wspomnianego Ks. Jana Wieczorka szczególnie mi³ego i zas³u¿onego cz³owieka i oddanego kap³ana. O skali dokonañ tego kap³ana ¶wiadczy jego sprawozdanie.\n600 lecie bitwy pod P³owcami Ks.Jana Wieczorka z 1931 r.\nBêd±c jednak przy sprawach klasztoru chcia³bym wtr±ciæ swój w±tek osobisty. Proszê Ryszard przedstaw ten w±tek bo ju¿ kiedy¶ o nim mówi³e¶ i jak pamiêtam dotyczy³o to umieszczenia grupy dzieci w¶ród których i ty by³e¶ ale szczegó³y siê zatar³y w mojej pamiêci. Choæ jak pamiêtam to chodzi³o u umieszczenie grupy dzieci na klasztornym obrazie jaki by³ wtedy namalowany na potrzeby tego ko¶cio³a. Rzeczywi¶cie tak by³o .\nRyszard kiedy¶ na rynku Radziejowa jak wynika to z zdjêcia sta³ pomnik Tadeusza Ko¶ciuszki. My¶lê , ¿e warto by by³o aby¶ o tym wspomnia³ tym bardziej, ¿e jak wiem uczestniczy³e¶ w jego odrestaurowaniu i umieszczeniu na nowy miejscu a i Twój osobisty w tym udzia³ by³ przeogromny. A to te¿ jest kawa³ek historii zwi±zanej z Radziejowem i Twoja osob±. Je¶li pozwolisz Ryszard to zaprezentujê otrzymany medal z tej okazji w 1987 roku Masz racjê rzeczywi¶cie sporo w tym mego dzia³ania aby po latach do Radziejowa wróci³ dawny pomnik T. Ko¶ciuszki.\nRyszard wiem ,¿e utrzymujesz kontakty z Jerzym Giergielewicz. Ale nie to jest przedmiotem naszej rozmowy. Wiem bowiem ,¿e jest to Twój rówie¶nik. Poniewa¿ to nazwisko wi±¿e siê z histori± Radziejowa przybli¿ kto to jest dla Radziejowa. Sprawa jest prosta jest to syn nie¿yj±cego od lat Ignacego Giergielewicza, który mieszka³ i pracowa³ i od dzieciñstwa zamieszkiwa³ "Kujawy" . Jego praca zawodowa wi±za³a siê z o¶wiat±\nby³ to bowiem w latach 1927-1932 Kierownik Szko³y Powszechnej w Radziejowie, którego po wyje¼dzie z Radziejowa losy rzuci³y do Warszawy. Ryszard przegl±da³em publikacjê "Siedziby ziemiañskie " w powiecie radziejowskim. Jest to interesuj±cy materia³ zawieraj±cy wiele informacji jak i zdjêæ traktuj±cych o tej tematyce. Wiem ,¿e ww. autorki korzysta³y z Twoich uwag i wiedzy gdy¿ wiele nazwisk z tamtego okresu masz jeszcze w pamiêci.\nRyszard w lu¼nych rozmowach opowiada³e¶ tak¿e o Twoim dzia³aniu na rzecz zdobycia ¶rodków\ndla potrzeb s³u¿by zdrowia a zw³aszcza na budowê nowej apteki jak i hotelu pielêgniarek przy\nmiejscowym szpitalu. Przybli¿ te sprawy. Rzeczywi¶cie i na tym odcinku mia³em pewien wp³yw. A mianowicie. By³em inspiratorem ba za³atwienia ¶rodków na aptekê jak i hotel pielêgniarek przy miejscowym szpitalu w czasie jego budowy i rozbudowy.\nRyszard wa¿nym elementem Twojego ¿yciorysu by³a dzia³alno¶æ spo³eczna zarówno w samorz±dzie terytorialnym jak równie¿ na innych kierunkach ¿ycia i nadal dzia³asz choæby w kole historycznym- czy te¿ w Towarzystwie Mi³o¶ników Kujaw. My¶lê Ryszard , ¿e warto by by³o aby choæ w kilku zdaniach skomentowa³ to zagadnienie.\nBy³e¶ znanym dzia³aczem zwi±zanym ze Spó³dzielczo¶ci± Rolnicz±. Z uwagi na jej rolê jaka spe³nia³a oraz Twój udzia³ warto aby¶ przypomnia³ o faktach zwi±zanych z Twoj± w nich dzia³alno¶ci± Ryszard przepraszam , ¿e od pocz±tku spotkañ nie pozwoli³em Tobie na pe³ne zaprezentowanie Twego przebogatego ¿yciorysu ale zrobi³em to celowo aby w formie pytañ i Twoich odpowiedzi unaoczniæ choæ kilka faktów Twego aktywnego dzia³ania na rzecz tego i nie tylko ¶rodowiska. A teraz dalej nie przeszkadzam i proszê o podanie Twego ¿yciorysu bo warto go poznaæ.\nWiesz dobrze ,¿e prze¿y³em aktywnie te 85 lat – jak ten czas szybko leci dochowa³em siê gromadki dzieci, wnucz±t, prawnuków. My¶lê, ¿e uda³o mi siê sporo zrobiæ dla tego ¶rodowiska. ¯yje jeszcze wielu ludzi ,którzy to pamiêtaj±. Postaram siê napisaæ co¶ wiêcej o swoim ¿yciu dla tego ¶rodowiska. Obiecujê ,¿e bêdzie to niebawem.\nDziêkujê Ryszard za interesuj±ce wypowiedzi. Trzymam za s³owo i do szczegó³ów Twego przebogatego ¿ycia powrócimy.\nTo wypijmy na aktywne 85 lat z ¿yczeniami dalszych na miarê si³ i zdrowia\nJózef Ryszard P e r n a k\n„Moja wêdrówka po radziejowskiej ziemi ” Radziejów.\nW¶ród kujawskich równin, w¶ród szumi±cych zbó¿, le¿y miasto moje ziem tych ¿yznych stró¿ –Radziejów.Sze¶ciotysiêczne miasteczko po³o¿one na wzgórzu, nale¿y do grona najstarszych miast polskich. Z pomroki dziejów, z ery ¶redniowiecza, ród twój i godno¶æ historia wywodz± mówi± z dum± mieszkañcy Radziejowa. Ongi¶ a siedziba kasztelanów i miejsce wielowiekowych Zjazdów Sejmikowych, przechodzi³ Radziejów lata górne i chmurne. Zapisany w formie wlana przez ksiê¿nê Salomeê, ¿onê Boles³awa Krzywoustego klasztorowi w Mogilnie w rok 1142,potwierdzony bull± papie¿a Grzegorza IX-tego w roku 1232,na rzecz Kapitu³y P³ockiej, otrzyma³ prawa, miejskie, z r±k Kazimierza - ksiêcia kujawskiego w roku 1252 W pó¼niejszych czasach stanowi±c posag córki Boles³awa Pobo¿nego - Jadwigi, po¶lubionej ksiêciu £okietkowi, zachowa³ wierno¶æ dla króla tu³acza. Podczas najazdu na Polskê w roku 1300 króla Czech - Wac³awa, gdy mo¿ni wielkopolski nie przeciwstawili siê naje¼d¼cy; dzielnica £okietka stawi³a opór zbrojny choæ bezskuteczny. To tutaj mieszczanin radziejowski Gerko i rycerz Jan z Czo³owa, chronili przed stronnikami czeskimi, pozostawion± w kraju ¿onê £okietka - Jadwigê z malutkim dzieciêciem Tutaj dochowali wiary swym panom przyrodzonym, chod¼ sprawa ich. wówczas by³a beznadziejna.To na radziejowskim zamku w roku 1422 król W³adys³aw Jagie³³o wyprawi³ swej córce Jadwidze, uroczyste zarêczyny z o¶mioletnim synem margrabiego brandenburskiego. To Radziejów by³ ¶wiadkiem podnios³ej uroczysto¶ci dnia 23 kwietnia 1425 roku, gdy mieszkañcy Radziejowa z³o¿yli przysiêgê wierno¶ci królowi W³adys³awowi Jagielle, królowej Zofii i ich synowi W³adys³awowi. Ówczesny burmistrz Radziejowa, sêdziwy Miko³aj o¶wiadcza³ przed królewskim majestatem, chcemy byæ wierni, bêdziemy , przyrzekamy i obiecujemy . Dotrzymano tej przysiêgi z³o¿onej królowi i Rzeczypospolitej .nie szczêdz±c ofiar z majêtno¶ci, potu, krwi a nawet ¿ycia. Dotrzymano jej, podczas najazdu szwedzkiego, insurekcji ko¶ciuszkowskiej, w dniach powsta³ narodowych listopada i stycznia, w dniach najazdu bolszewickiego oraz nawa³y hitlerowskiej 1939 roku. Z p³omieniem mi³o¶ci do Ojczyzny i nienawi¶ci do wroga, przetrwano ponure noce stuletniej niewoli. Sprawiedliwo¶æ dziejowa wybi³a - zachwia³y siê w posadach cesarskie tron ciemiêzców Polski. Wiekow± ofiar± cierpieñ najlepszych swych synów, Polska powsta³a by ¿yæ. Zaja¶nia³a wreszcie nad umêczonym krajem gwiazda wolno¶ci, powsta³a droga Rzeczypospolita. Zaszumia³y ³any zbó¿ na wolnej kujawskiej ziemi, wyros³e z trudu i znoju, z³ote s³oñce o¶wietli³o swym blaskiem ja¶niepañskie dwory a szary zmierzê wieczoru otuli³ swym p³aszczem kurne chaty kmiotków. By³a jedna Polska i by³y dwie Ojczyzny. Ojczyzna sytych, rozbawionych, radosnych i Ojczyzna bosych, g³odnych i poniewieranych. Minê³y tylko dwa dziesiêciolecia wzglêdnego pokoju nad Europ± i ¶wiatem zaczê³y siê zbieraæ czarne chmury drugiej wojny. Cichy letni poranek pierwszego wrze¶nia zm±ci³ ryk syren alarmowych i g³uche detonacje spadaj±cych bomb lotniczych. Na ratunek zagro¿onej wolno¶ci po¶pieszy³y miliony najlepszych synów naszej Ojczyzny. Do obrony granic przed wrogiem po¶pieszyli jak ongi¶ równie¿ synowie Radziejowa, wielu z nich z tej wojny jus nie wróci³o, wiele mogi³ pozosta³o nieznanych. Czarna kurtyna hitlerowskiej niewoli rozci±gnê³a siê nad Polsk± na d³ugie piêæ lat. Mordy i gwa³ty, terror i bezprawie sta³y siê powszechne. D³uga jest lista radziejowskich mêczenników za wolno¶æ Ojczyzny, z³o¿ona w miejscach hitlerowskich ka¼ni. Otwiera j± jednak wielki syn tej ziemi, dzia³acz i spo³ecznik, skromny rektor klasztoru 0.0.Franciszkanów - ksi±dz Jan Wieczorek. Mija³y beznadziejne miesi±ce i lata jednak w koñcu mi³o¶æ zwyciê¿y³a z³o - Polska na nowo odzyska³a wolno¶æ.2O stycznia 1945 roku Radziejów powsta³ do nowego ¿ycia, niestety, nie by³o ono us³ane ró¿ami, znaczy³ je trud wysi³ek mieszkañców, jednak plon zebrano obfity.Wje¿d¿amy do miasteczka, witaj± nas kolorowe tynki ma³ych kamieniczek, l¶ni w s³oñcu g³ad¼ asfaltu ulicznego, po¶rodku miasta miniatura parku, drzemi± pod pomnikiem setni staruszkowie. S³oñce i b³êkit nieba. Porann± ciszê m±ci ¶piew ptaków, z dala dobiega srebrzysty d¼wiêk dzwonka, to budzi siê ¿ycie w miejskiej szkole zbiorczej. Z liceum Ogólno¬kszta³c±cego dobiega ³acina, w Liceum Medycznym profesor za¶ mówi, ¿e najwiêkszym skarbem jest dzi¶ ¿ycie ludzkie. Od strony nowego dworca PKS pod±¿a w ordynku kilkuset m³odzie¿y, o dziarscy uczniowie Szko³y Mechanicznej. U podnó¿a radziejowskiego wzgórka rozsiad³o siê nowe Przedszkole. Maluchy barwne jak motyle, rumiane i radosne z powag± w g³osie ¶piewaj± ku niebu - my¶my przysz³o¶ci± narodu. Wsparciem rolniczego trudu jest Zespó³ ¦rednich Szkó³ Rolniczych w pobliskiej Przemystce. Wyros³y na gruntach obszarniczych w³o¶ci, przez naukê i pracê g³osi dumne has³o " aby Polska ros³a w si³ê a ludziom ¿y³o siê dostatnio ". Stary Rynek jak klamr± spiê³y w dwie ¶wi±tynie, klasztorna ¶wi±tynia cudne ma |sklepienie, sêdziwa za¶ fara duma nad przesz³o¶ci±. I stronie po³udniowej wiatrak strzela w niebo, przy nim przytulony mogi³ rz±d szeroki. Na polu Mielcarka szpital siê buduje, u podnó¿a wzgórka Kujawiak króluje. Znik³y na przedgórzu stareñkie ziemianki, leg³y ww pyle czasu stodo³y - lepianki. Rozebrano wczoraj dom starców zgrzy¬bia³y, który raje od miasta nie przynosi³ chwa³y.Poznali¶my miasto poznajmy i wioski. Gdy spojrzeæ na pó³noc dym w niebo siê wzbija to Cukrownia w Dobrem rytm pracy wybija. Szlakiem walk styczniowych dotrzyjmy do krzy¿a zagnijmy kolana gdzie grób bohaterów. Oddali swe ¿ycie za wolno¶æ Ojczyzny, zostawili pamiêæ , zostawili blizny. Poblisk± Krzywos±dz wspomina historia Ludwik Mieros³awski stoczy³ tutaj bitwê, raz jeszcze ciemiêzca ¶wiêci³ swe zwyciêstwo. W cieniu drzew cmentarnych spoczywa snem wiecznym ukochana wnuczka wielkiego Adama. Kilka wiorst tek dalej jest ju¿ Pilchowo, to tutaj Beciñski p³odzi³ swoje wiersze, szumi± mu dzi¶ one na drodze nico¶ci. Jad±c na wschód docieramy do Osiêcin. Na trasie raz po raz napotykamy nowe szko³y , ¶wietlice, wiejskie domy kultury, remizy stra¿ackie. Wypijamy wonn± kawê w stylowej kawiarence Osiêciñskiego Domu Kultury i udajemy siê do Kombinatu Rolnego odznaczonego orderem Sztandar Pracy, za osi±gniêcia na odcinku produkcji rolnej i hodowlanej. Wszêdzie ³ad iporz±dek ,czysto¶æ i kultura, na progu przedszkola wita nas ¶piew dzieci domy pracowników jasne s± i piêkne, otacza je krêglem stubarwny ³an kwiatów. Topólka i Orle to królestwo wody, oaza spokoju, cudnej jest urody, niezm±cona fala blask s³oñca odbija a w gêstwinie trzciny ¿ó³ci siê lilia. Serpentyn± g³adkiej drogi docieramy do Piotrkowa.\nZ dala witaj± nas instalacje nowiutkiej budowli to proszkownia mleka, miejsce docelowe wielkiej rzeki mleka. Dalej co¶ nowego, huk m³otów olbrzymich i granie motorów Pañstwowy O¶rodek Maszynowy g³osi szyld na bramie klinika kombajnów ci±gników i sprzêtu sojusznik rolnika który ¿ywi naród. Raz po raz po pobliskim nasypie przetacza siê z ³oskotem poci±g elektryczny. I jego wagonach l¶ni czarne s³oto pracowitego ¦l±ska. W kierunku przeciwnym mkn± poci±gi z p³odami rolniczego trudu.Ko³a poci±gów wystukuj± niezmienn± melodiê szybciej, szybciej, szybciej , wiêcej , wiêcej, wiêcej. Z³ote s³oñce chyli siê ku zachodowi , zmêczone ptaki wracaj± do swych gniazd , z dala s³ychaæ ¶piew ¿niwiarzy budz± siê refleksje, wzrok z mi³o¶ci± b³±dzi po krajobrazie, my¶li uk³adaj± siê wierszem.\nZiemio moja rodzinna drogie moje Kujawy, ile w Tobie jest piêkna, pracy, trudu i s³awy.\nTekst napisany przez Józefa Ryszarda Pernaka ponad 30 lat temu.====================================================\nSiedziby ziemiañskie na terenie powiatu Radziejowskiego.\nZnany znawca historii Radziejowa i okolicy Józef Ryszard Pernak (skoñczy³ 85 lat) ( prywatnie mój wujek) na jednym ze spotkañ u mnie opowiada o siedzibach ziemiañskich na terenie powiatu radziejowskiego.\nWiem ,¿e pamiêtasz jakie by³y dworki ziemañskie na tym terenie. Ba potrafisz jak z rêkawa sypaæ nazwiskami ich w³a¶cicieli. Przybli¿ to zagadnienie.\nMasz racje pamiêæ mi jeszcze dopisuje.\nW powiecie radziejowskim by³o 25 obiektów, w tym dwory lub zespo³y dworskie. Postaram siê je wymieniæ. A mianowicie:\nzespo³y dworskie w Niegibalicach, Stró¿ewie i ¦wieszu oraz dwór w Nowym Dworze (gmina Bytoñ),\nzespó³ dworski w Dobrem i dwór w Krzywos±dzy (gmina Dobre),\nzespo³y dworskie w Borucinie, Borucinku, Jarantowicach, Konarach, Ko¶cielnej Wsi, Osiêcinach oraz dwory w Os³onkach i Zagajewicach (gmina Osiêciny),\nzespo³y dworskie w Leszczach i Piotrkowie Kujawskim (gmina Piotrków Kujawski),\nzespo³y dworskie w Biskupicach, Czo³ówku, P³owcach i Skibinie, dwory w Pruchnowie i Leonowie oraz ruiny dworu w Czo³owie (gmina Radziejów),\nzespo³y dworskie w Kamieñcu i ¦wierczynie (gmina Topólka).\nSiedziby ziemiañskie, które przetrwa³y do czasów wspó³-czesnych to typowe dwory dawnej szlachty polskiej. W sk³ad zespó³\nAle do rzeczy. W powiecie radziejowskim by³o 25 obiektów, w tym dwory lub zespo³y dworskie. Postaram siê je wymieniæ. A mianowicie:\n· zespo³y dworskie w Niegibalicach, Stró¿ewie i ¦wieszu oraz dwór w Nowym Dworze (gmina Bytoñ),\n· zespó³ dworski w Dobrem i dwór w Krzywos±dzy (gmina Dobre),\n· zespo³y dworskie w Borucinie, Borucinku, Jarantowicach, Konarach, Ko¶cielnej Wsi, Osiêcinach oraz dwory w Os³onkach i Zagajewicach (gmina Osiêciny),\n· zespo³y dworskie w Leszczach i Piotrkowie Kujawskim (gmina Piotrków Kujawski),\n· zespo³y dworskie w Biskupicach, Czo³ówku, P³owcach i Skibinie, dwory w Pruchnowie i Leonowie oraz ruiny dworu w Czo³owie (gmina Radziejów),\n· zespo³y dworskie w Kamieñcu i ¦wierczynie (gmina Topólka).\nSiedziby ziemiañskie, które przetrwa³y do czasów wspó³czesnych to typowe dwory dawnej szlachty polskiej. W sk³ad zespo³u dworskiego wchodzi³y dawniej: budynek dworu, park krajobrazowy oraz zabudowania gospodarcze. Nie wszystkie elementy sk³adowe zespo³ów zachowa³y siê do dnia dzisiejszego.\nDwory w powiecie radziejowskim w wiêkszo¶ci by³y murowane w XIX wieku, dlatego reprezentuj± one najpó¼niejsze formy klasycyzmu. S± to budowle przewa¿nie parterowe, za³o¿one na rzucie prostok±ta, nakryte wysokim dachem, w elewacji frontowej najczê¶ciej dziewiêcio - jedenastoosiowe, z charakterystycznym portykiem kolumnowym zwieñczonym tympanonem. Spo¶ród nich wyró¿niaj± siê swoj± wielko¶ci± i okaza³o¶ci±: dwór w Leszczach, który ma charakter budowli pa³acowo-zamkowej i powsta³y w I dekadzie XX wieku dwór w Jarantowicach. Z kolei swoj± architektur± odbiega od za³o¿eñ klasycyzmu dwór w ¦wieszu. Nie posiada on typowej dla dworów szlacheckich osiowo¶ci frontowej, a bry³a jego budowli i wie¿y ma zró¿nicowan± wysoko¶æ.\nNieod³±cznym elementem dworów s± rozci±gaj±ce siê na ich zapleczu parki krajobrazowe, o ciekawych pierwotnych za³o¿eniach kompozycyjnych wzorowanych na tzw. ogrodach francuskich lub w³oskich. Parki, które w przesz³o¶ci stanowi³y enklawy naturalnego piêkna, s± dzisiaj w znacznej mierze zniszczone i poprzecinane licznymi dzikimi ¶cie¿kami\n¶cie¿kami, a drzewostan silnie przerzedzony z samosiewami drzew i krzewów. W niektórych parkach uwagê zwracaj± pojedyncze, nawet 200-letnie okazy drzew — cisów, kasztanowców, lip, uznane za pomniki przyrody.\nW sk³ad zespo³ów dworskich wchodzi³y tak¿e zabudowania folwarczne i gospodarcze. Do chwili obecnej pozosta³y po nich pojedyncze obiekty, b±d¼ zosta³y one ca³kowicie zlikwidowane. Wyj±tek stanowi zespó³ dworski w Jarantowicach, gdzie z okresu miêdzywojennego pozosta³ ca³y kompleks budynków.\nStan zachowania zespo³ów dworskich w powiecie radziejowskim jest zró¿nicowany. Zale¿y on od w³a¶ciciela, a tak¿e u¿ytkownika w przesz³o¶ci i obecnie. Niektóre z dworów zosta³y ca³kowicie przebudowane i zatraci³y swoje elementy stylowe (Piotrków Kujawski, Skibin, Dobre). Najlepszy stan przedstawiaj± obiekty bêd±ce siedzib± szkó³: Konary, Borucinek, Borucin, Niegibalice, Biskupice, Leszcze, P³owce oraz dwór w Krzywos±dzy, Osiêcinach i Jarantowicach. Najbardziej zdewastowane s± dwory, które po wojnie zamieszkiwali parcelanci, b±d¼ pracownicy Pañstwowych Gospodarstw Rolnych: Leonowo, Pruchnowo, Zagajewice, Os³onki, Stró¿ewo, Czo³ówek, Kamieniec i ¦wierczyn. Ich potomkowie, obecni lokatorzy dworów, nie s± w stanie na w³asny koszt dokonaæ remontu tych zabytkowych obiektów. Z kolei urzêdów gmin nie staæ na tak kosztowne inwestycje. Dlatego dwory, które s± naszym dziedzictwem narodowym, szybko popadaj± w ruinê — dwór w Ko¶cielnej Wsi i w Czo³owie. Szans± na restauracjê i przywrócenie tym budowlom dawnej ¶wietno¶ci jest przekazanie ich prywatnym w³a¶cicielom.\nPrzyk³adem godnym na¶ladowania jest przejêcie dworu w ¦wieszu w 1985 r. przez prof. ATR w Bydgoszczy Janusza Migdalskiego. Wci±gu 18 lat uda³o mu siê odbudowaæ rezydencjonaln± czê¶æ dworu. Prace s± kontynuowane. Równie¿ zespo³y dworskie w Jarantowicach i Osiêcinach zosta³y odrestaurowane przez O¶rodek Hodowli Zarodowej w Osiêcinach, stanowi±cy obecnie spó³kê z o.o. W³asno¶ci± prywatn± sta³y siê dwory w Leszczach, Niegibalicach i Pruchnowie. Podjêto tam prace renowacyjne.\nJako spo³eczeñstwo nie powinni¶my dopu¶ciæ do niszczenia ¶ladów przesz³o¶ci, bo\n„Narody, które trac± pamiêæ, trac± ¿ycie".\nNo w³a¶nie Ryszard by³em ostatnio u prof. Janusza Migdalskiego i zosta³e¶ zaproszony wraz ze mn± na kolejne spotkanie zwi±zane s±dzê ,¿e bêdzie interesuj±ca dyskusja.\nPrzechodz±c do dalszej rozmowy Ryszard postaraj siê przypomnieæ znanych i cenionych ich w³a¶cicieli.\nDwór polski, „jako stra¿nica wszystkiego co polskie", stanowi³ od wielu pokoleñ wa¿ny o¶rodek patriotyzmu i bastion ochrony interesów narodowych. W³a¶ciciele dworów to czêsto znani i cenieni dzia³acze spo³eczno-polityczni, którzy swoj± aktywno¶ci± przyczyniali siê do rozwoju lokalnych spo³eczeñstw.\nDo grona zas³u¿onych ziemian powiatu radziejowskiego nale¿eli przedstawiciele rodu Biesiekierskich — w³a¶ciciele P³owieæ. Pielêgnowali oni tradycje zwi±zane z bitw± pod P³owcami. W¶ród nich swoj± obywatelsk± postaw± wyró¿ni³ siê Antoni Dezydery Biesiekierski h. Pomian (1743-1818) znany dzia³acz polityczny, pose³ na sejm w latach 1773-1774. Pe³ni³ równie¿ urzêdy chor±¿ego inowroc³awskiego i kasztelana kowalskiego. W 1774 r. otrzyma³ tytu³ szambelana królewskiego ostatniego króla Polski Stanis³awa Augusta Poniatowskiego. W rodzinnych P³owcach za³o¿y³ archiwum i bibliotekê dworsk±, gdzie gromadzi³ dokumenty dotycz±ce swojej posiad³o¶ci, jak i bitwy pod P³owcami. Ustanowi³ on, na mocy testamentu dnia 15 VII 1818 r., fundusz w wysoko¶ci 20 tys. z³otych polskich przeznaczony na powiêkszenie zbiorów bibliotecznych przez nastêpnych w³a¶cicieli. Jeszcze za jego ¿ycia zosta³a ufundowana tablica, upamiêtniaj±ca £okietkowe zwyciêstwo. Antoni Biesiekierski zmar³ 10 XI 1818 r. w P³owcach, a zosta³ pochowany w Konecku.\nPielêgnowanie pamiêci o bitwie z Krzy¿akami sta³o siê tak¿e jednym z motywów dzia³ania Jana Biesiekierskiego. By³ on cz³onkiem Ogólnopolskiego Komitetu Obchodów 600 rocznicy bitwy pod P³owcami. Z inicjatywy tego komitetu w 1927 r. rozpoczêto prace nad usypaniem kopca\nw miejscu historycznej bitwy. Jan Biesiekierski podarowa³ teren pod przysz³y kopiec, a po uroczysto¶ciach w 1931 r. wyda³ przyjêcie ogrodowe dla oficjalnych go¶ci w parku dworskim. By³ on ostatnim w³a¶cicielem maj±tku w P³owcach.\nDo polskich ziemian, którzy swoim ¿yciem s³u¿yli „Bogu, ludziom i Ojczy¼nie" nale¿a³ Józef hrabia Skarbek (1819-1900). Jego pierwsz± ¿on± by³a Maria Wodziñska, muza Juliusza S³owackiego i Fryderyka Chopina. Po rozwodzie po¶lubi³ on Karolinê z Pop³awskich h. Jastrzêbiec. Wraz z ¿on± rozpocz±³ w Osiêcinach dzia³alno¶æ dobroczynn±. Najwa¿niejszym dzie³em budowlanym Józefa hrabiego Skarbka sta³ siê ko¶ció³ pw. Opieki Naj¶wiêtszej Marii Panny wzniesiony w latach 1845-1855 wg projektu Henryka Marconiego. W 1880 r. pobudowa³ w Osiêcinach plebaniê i wikariatkê, tak¿e szpital na 12 ³ó¿ek, ochronkê dla dzieci i dom schronienia dla starców. Dzia³alno¶æ dobroczynn± Józefa hrabiego Skarbka wieñczy³a fundacja „Wieczysta Fundacja Dobroczynna Józefa i Karoliny z Pop³awskich hr. Skarbków" za³o¿ona 12 IX 1895 r., której zapisa³ w testamencie ca³y swój maj±tek. Pieni±dze z fundacji przeznaczone by³y dla spo³eczno¶ci Osiêcin i trzech maj±tków: Samszyc, Woli Skarbkowej i Bart³omiejowie. Roczny dochód fundacji przeznaczony by³ m.in. na utrzymanie ko¶cio³a, szpitala, ochronki dla dzieci i starców, stypendia dla gimnazjalistów i studentów, p³ace dla lekarza, nauczyciela w Osiêcinach oraz dla innych zak³adów dobro-czynnych w Warszawie. By³ równie¿ gor±cym patriot±. Anga¿owa³ siê w dzia³alno¶æ polityczn±. W okresie po\nwstania styczniowego pe³ni³ funkcjê naczelnika powiatu w³oc³awskiego i jednocze¶nie cz³onka rady powiatowej we W³oc³awku. Za swoj± dzia³alno¶æ, po upadku powstania w 1864 r., by³ uwiêziony na Pawiaku. Józef hrabia Skarbek zmar³ 8 X 1900 r. i zosta³ pochowany w podziemiu kaplicy ¶w. Józefa w ufundowanym przez siebie ko¶ciele.\nWa¿n± rolê w krzewieniu kultury rolnej w¶ród mieszkañ-ców powiatu odegra³ w³a¶ciciel maj±tku w Czo³ówku Kazimierz Grutzmacher (1878-1943). Jego ojciec Antoni bra³ udzia³ w powstaniu styczniowym 1863-1864. Natomiast Kazimierz Grutzmacher nale¿a³ do aktywnych dzia³aczy spo³eczno-politycznych Kujaw. Przed I wojn± ¶wiatow± za³o¿y³ pierwsze na Kujawach ko³o rolnicze pod nazw± „Pierwsza Kujawska Spó³ka Gospodarcza". By³ dzia³aczem i cz³onkiem w³adz naczelnych Polskiej Macierzy, Towarzystwa Rolniczego Zwi±zku Ziemian, organizatorem banków rolnych. Zasiada³ tak¿e w zarz±dzie Cukrowni Dobre. Po odzyskaniu przez Polskê niepodleg³o¶ci sta³ siê aktywnym dzia³aczem Stronnictwa Narodowego. Od 1928 r. pe³ni³ funkcjê prezesa Zarz±du Okrêgowego Stronnictwa Narodowego na Kujawach i z ramienia tej partii zasiada³ w senacie i w sejmie. W latach 1924-1925 dzia³a³ aktywnie w Spó³dzielni Spo¿ywczo-Manufakturowej oraz Spó³dzielni Rolniczo-Handlowej „Rolnik" w Radziejowie. Wchodzi³ w sk³ad Radziejowskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokó³" oraz Ogólnopolskiego Komitetu Obchodów 600. rocznicy bitwy pod P³owcami. W 1932 r. by³ prezesem kó³ka rolniczego w Radziejowie. Po wybuchu II wojny ¶wiatowej i wkroczeniu wojsk niemieckich do Polski we wrze¶niu 1939 r., odmówi³ przyjêcia niemieckiej listy narodowo¶ciowej (Volkslisty). W 1940 r. zosta³ zmuszony do\nopuszczenia swojego maj±tku w Czo³ówku. Zamieszka³ w Warszawie, gdzie zmar³ w 1943 r. Jego grób znajduje siê na cmentarzu parafialnym w Radziejowie.\nDo znanych dzia³aczy spo³ecznych i narodowych nale¿a³ tak¿e Tadeusz Jan Grabski h. Wczele (1875-1934). W 1905 r. naby³ on maj±tek Leszcze i przekszta³ci³ dotychczasowy dwór w prawdziw± rezydencjê. Dzia³a³ spo³ecznie w wielu polskich organizacjach i stowarzyszeniach. By³ cz³onkiem Sejmiku Powiatowej Rady oraz zasiada³ w Zarz±dzie Chrze¶cijañsko-Narodowego Stronnictwa Rolniczego w Strzelnie. Pe³ni³ funkcjê prezesa Rady w Inowroc³awiu. Podczas powstania wielkopolskiego w latach 1918-1919 bra³ udzia³ w walkach z Niemcami oraz przewodniczy³ s±dowi wojsk powstañczych. Zmar³ 29 IX 1934 r. w Leszczach i zosta³ pochowany w krypcie kaplicy dworu w Leszczach.\nNa uwagê zas³uguj± równie¿ postacie innych ziemian powiatu radziejowskiego: Jan Szweykowski (1872-1923) — lekarz, w³a¶ciciel Skibina, dzia³acz spo³eczny; Stanis³aw Leopold Tabaczyñski h. Grabie (1840-1918) —lekarz, w³a¶ciciel Piotrkowa Kujawskiego, za³o¿yciel OSP, powstaniec styczniowy; Ludwik Stanis³aw Odrow±¿ Pieni±¿ek (1892-1941) — w³a¶ciciel Opatowie, dzia³acz rolniczy, ofiara zbrodni hitlerowskich; Józef Maria Czernicki h. Jastrzêbiec (1902-1985) — ostatni w³a¶ciciel Dobrego.\nWymienione wy¿ej postacie swoim ¿yciem i dzia³alno¶ci± tworzy³y historiê powiatu, wp³ywa³y na ¿ycie gospodarcze i kulturalne regionu oraz dawa³y przyk³ad obywatelskiej postawy i mi³o¶ci do „Ma³ej Ojczyzny".\nRyszard - proponuje aby¶my porozmawiali o Swieszu.\nGdzie¶ wyczyta³em czy us³ysza³em takie oto opis.\n„W¶ród takich pól przed laty, nad brzegiem ruczaju, na pagórku niewielkim, we brzozowym gaju, sta³ dwór szlachecki..."-albo ziemiañski pa³acyk.\nNa fotografii widnieje siedemnastowieczny dworek szlachecki. Znajduje siê on w ¦wieszu, który po³o¿ony jest na Kujawach. Budowla ta jest jednym z dziedzictw ziemiañstwa kujawskiego. W owej budowli przet³umaczono po raz pierwszy na jêzyk polski „Iliadê" Homera przez Franciszka Dmochowskiego. W latach 1806-30 zosta³y spisane dzieje maj±tku i jego wspó³czesne ¿ycie przez syna Ksawerego Salezego Dmochowskiego. Na pocz±tku XVIII wieku w³a¶cicielem by³ ród G±siorowskich. Natomiast pod koniec XIX wieku maj±tkiem zarz±dza³a rodzina Sulimierskich. Ostatnimi w³a¶cicielami dworku i maj±tku by³a rodzina Zalewskich herbu Rawicz.\nW 1985 roku do ¦wiesza przyby³ prof. dr hab. Janusz Migdalski. Do momentu, w którym profesor nie zaj±³ siê dworkiem, by³ on ruin±. Budowla zosta³a odrestaurowana. Powróci³a do dawnego blasku. Od kilku lat wiekowa rezydencja przeobra¿a siê w Muzeum Domowe. Profesor Migdalski z ogromn± staranno¶ci± gromadzi wszelkiego rodzaju sprzêty domowe sprzed wielu lat. Znajdujê siê tam równie¿ galeria obrazów. Miejsce maj± równie¿ wystawy czasowe, takie jak „¯niwa na Kujawach", na których zgromadzono dzie³a malarzy polskich i niemieckich. W muzealnych zbiorach znajduj± siê eksponaty zwi±zane z epok± napoleoñsk± i Ksiêstwem Warszawskim oraz polskim ziemiañstwem. W ksiêgozbiorze znajduje siê pierwszy przek³ad „Iliady" Homera oraz wiele innych „bia³ych kruków".\nWokó³ dworu rosn± trzy szpalery dorodnych lip. Jest ich tam blisko piêædziesi±t. Obecny w³a¶ciciel pa³acyku profesor Migdalski zastanawia siê, czy nie s± to najstarsze okazy tych drzew w Polsce. Ju¿ w 1805 roku ówczesny w³a¶ciciel Ksawery Dmochowski w swoich pamiêtnikach porównywa³ aleje lipowe w Swieszu do lip w ogrodzie Saskim w Warszawie.\nMy¶lê, ¿e przybli¿aj±c historiê tego miejsca, zachêcili¶my Pañstwa do odwiedzenia go. Panuje tam niesamowita atmosfera, cisza od zgie³ku ulicy, a woko³o mo¿na us³yszeæ ¶wiergot ptaków. Jest to jedno z niewielu takich miejsc na Kujawach. A przy tym prof. Janusz Migdalski jest znakomitym znawc± tych zagadnieñ i przeuroczym rozmówc±.\nu dworskiego wchodzi³y dawniej: budynek dworu, park krajobrazowy oraz zabudowania gospodarcze. Nie wszystkie elementy sk³adowe zespo³ów zachowa³y siê do dnia dzisiejszego.\nNa fotografii widnieje siedemnastowieczny dworek szlachecki. Znajduje siê on w ¦wieszu, który po³o¿ony jest na Kujawach.\nBudowla ta jest jednym z dziedzictw ziemiañstwa kujawskiego. W owej budowli przet³umaczono po raz pierwszy na jêzyk polski „Iliadê" Homera przez Franciszka Dmochowskiego. W latach 1806-30 zosta³y spisane dzieje maj±tku i jego wspó³czesne ¿ycie przez syna Ksawerego Salezego Dmochowskiego. Na pocz±tku XVIII wieku w³a¶cicielem by³ ród G±siorowskich. Natomiast pod koniec XIX wieku maj±tkiem zarz±dza³a rodzina Sulimierskich. Ostatnimi w³a¶cicielami dworku i maj±tku by³a rodzina Zalewskich herbu Rawicz.\nW 1985 roku do ¦wiesza przyby³ prof. dr hab. Janusz Migdalski.\nDo momentu, w którym profesor nie zaj±³ siê dworkiem, by³ on ruin±. Budowla zosta³a odrestaurowana. Powróci³a do dawnego blasku. Od kilku lat wiekowa rezydencja przeobra¿a siê w Muzeum Domowe. Profesor Migdalski z ogromn± staranno¶ci± gromadzi wszelkiego rodzaju sprzêty domowe sprzed wielu lat. Znajdujê siê tam równie¿ galeria obrazów. Miejsce maj± równie¿ wystawy czasowe, takie jak „¯niwa na Kujawach", na których zgromadzono dzie³a malarzy polskich i niemieckich. W muzealnych zbiorach znajduj± siê eksponaty zwi±zane z epok± napoleoñsk± i Ksiêstwem Warszawskim oraz polskim ziemiañstwem. W ksiêgozbiorze znajduje siê pierwszy przek³ad „Iliady" Homera oraz wiele innych „bia³ych kruków".\nPo obejrzeniu imprez zwi±zanych z Obchodami 10 rocznicy powstania powiatu radziejowskiego 5 czerwca 2009 r. w godzinach wieczornych i nocnych rozpoczêli¶my rozmowê na GG na tematy zwi±zane z Kujawami. Postanowi³em Zygmunta zapytaæ przy tej okazji o kilka rzeczy.\nZygmunt .My¶lê, ¿e warto zastanowiæ siê nad pojêciem kultur.\nPojêcie kultur to temat rzeka. Trudno jest skondensowaæ w paru zdaniach zagadnienie, którego nie mo¿na zdefiniowaæ. Nie ma czystej kultury kujawskiej. By³y zabory, podzia³y regionalne, ró¿ne diaspory - wszystko siê wymiesza³o. Mo¿na tylko mówiæ o tym subiektywnie. Bêdzie to krótka odpowied¼, i to tylko w aspekcie literackim.\n1. Czy Kujawy s± dla Ciebie ma³± ojczyzn±, jak zdefiniujesz to pojêcie?\nDla mnie pojêcie Ma³ej Ojczyzny wi±¿e siê ¶ci¶le z miejscem mojego dzieciñstwa, z zakorzenieniem w tym miejscu i z pierwsz± pamiêci± o nim. Cz³owiek rodzi siê w jednym miejscu, chocia¿ potem w wielu miejscach ¿yje. I to pierwsze, jedyne miejsce z nim zwi±zane pojmujê jako Ma³a Ojczyzna. Dla ¦l±zaków, w¶ród których ¿yjê, jest ona Heimatem b±d¼ ojcowizn±. Moja Ma³a Ojczyzna to: najpierw kujawska dolina Wis³y z Ciechocinkiem, w którym siê urodzi³em i wychowa³em; potem ca³e Kujawy Bia³e (piaszczyste) z Nieszaw±, W³oc³awkiem i Kowalem; nastêpnie Kujawy Czarne (pszenno-buraczane) z Radziejowem, Brze¶ciem, P³owcami i Kruszwic±; wreszcie Kujawy Nadnoteckie z Inowroc³awiem, ¯ninem i Pako¶ci±.\nZ kultur± kujawsk±, jak i z innymi kulturami regionalnymi, uczeni maj± k³opot. Nie istniej± one bowiem dzisiaj w czystym sk³adniku. Wyrazi¶cie ten stan zaakcentowa³ niemiecki filozof Johann Herder ju¿ na pocz±tku XIX wieku, mówi±c: "Niema nic bardziej niedoskona³ego, ni¿ s³owo KULTURA". Wyrazi¶cie ten stan zaakcentowa³ niemiecki filozof Johann Herder ju¿ na pocz±tku XIX wieku, mówi±c: "Niema nic bardziej niedoskona³ego, ni¿ s³owo KULTURA".\nNie ma jednolitej kultury kujawskiej.. Istniej± jedynie elementy materialne i duchowe tej kultury. Wp³yw na to mia³y destrukcyjne czynniki g³ównie historyczne, zw³aszcza ró¿norodne wtrêty kultur nie kujawskich. Do tych czynników nale¿y rozdarcie organizmu kujawskiego przez zaborców. Konsekwencj± tego by³o ukszta³towanie siê dwóch subkultur kujawskich - innej w warunkach pruskiego zaboru i innej w obrêbie rosyjskiego. Jednocze¶nie asymilowa³y siê z Kujawiakami diaspory niemieckich Olendrów i silnie rozprzestrzeniaj±cy siê ¿ywio³ ¿ydowski. (Oczywi¶cie obok wspomnianych nosicieli swoich kultur przez zaborców). Pozosta³ wiêc ten konglomerat kultury, jaki jest obecnie na Kujawach i to jest mi bliskie jako pisarzowi. Ten zmodyfikowany kszta³t kultury naszych pradziadów opisujê w moich powie¶ciach i w artyku³ach publicystycznych. w Powie¶ciach "P³on±ca sól" i "Czy¶ciec mojego nieba" g³êboko zanurzy³em siê w kujawskich obyczajach, obrzêdowo¶ci, ekonomice i jêzyku - czasów, które opisujê.\nGwara jest wytworem mniejszej spo³eczno¶ci , która znieruchomia³a kiedy¶, z ró¿nych przyczyn na swojej ¿yciowej sp³acheci. W tej chwili, w okresie unifikacji zjawisk jêzykowych w obrêbie pañstwa, gwara funkcjonuje jako element odzyskiwania podmiotowo¶ci przez regiony. Spe³nia funkcjê swoistego LOGO - jako oznaka to¿samo¶ci regionu. Ale tu i ówdzie pojawia siê jako omament dekoracyjny - powód do zaszczytu. Jest tak¿e odbojem dla ekspansji zjawisk globalistycznych, które podmiotowo¶æ regionu zacieraj±. Wi±¿e te¿ emocjonalnie spo³eczno¶æ. - dowarto¶ciowuje wspólnot± w³asnego jêzyka. Dla pisarza gwara jest tworzywem, ¶rodkiem o wielokierunkowym dzia³aniu, np. mo¿e byæ wyrazem ekspresji, czynnikiem identyfikacji z opisywanym czasem historycznym, no¶nikiem zabarwienia uczuciowego, ozdobnikiem lingwistycznym, od¶wie¿eniem dawnego jêzyka, elementem indywidualizacji bohaterów utworu. Umiejêtne pos³ugiwanie siê dawn± leksyk± i fleksj±, czyli ¶wiadomym archaizowaniem - wi±¿e uczuciowo czytelnika z opisywan± zasz³o¶ci± i uplastycznia obrazowo¶æ opisu i narracji.\nDziêkujê za interesuj±ce dywagacje. Otrzyma³em od Mirka Kowalskiego kilka zdjêæ . Wykorzystam je wraz ze swoimi i stworzê krótki filmik zwi±zany z 10 lecie powiatu oraz XVI Festiwalem piosenki francuskiej. Co z tego wysz³o mo¿na bêdzie nied³ugo zobaczyæ. Jak sam mówisz „ Nie wymienia³em dóbr materialnych, które mnie porywaj±, pomników kultury kujawskiej - wa¿na jest synteza.” Byæ mo¿e kiedy¶ do tych szczegó³ów wrócimy.\nRadziejowski basen ( niestety do rozmowy nie dosz³o - pozostawiam to bez komentarza) - pytania s± proste ale czy trudno na nie odpowiedzieæ ????\nDotykaj±c problematyki budowy i uruchomienia basenu w Radziejowie w artykule –„Radziejowski basen tak czy nie dylematy w³adzy” pozwoli³em sobie na stwierdzenia. A mianowicie ,¿e basen by³ to no¶ny element programu wyborczego obecnej koalicji i nie tylko jej jako odpowied¼ na liczne g³osy spo³eczne. I je¶li w³adza nie naleje do niego wody to i tak siê w niej utopi jak go nie wybuduje.. Oby siê uda³o. Proces decyzyjny od realizacji projektu do jego oddania (basenu) jest trudny I skomplikowany ale to jest problem tych co w³adzê wziêli, otrzymali (spo³eczeñstwo chce tylko aby basen zosta³ oddany) i k³opoty i trudno¶ci jego nie interesuj±. Opozycja i ta z prawa i ta z lewa ju¿ powoli przygotowuje siê do lania wody mimo, ¿e basen nie bêdzie gotowy. A jak przy tym przebiera nogami. Im bli¿ej wyborów(zosta³ tylko rok )tym nogi szybciej a mo¿e jêzyki chodz±. Spo³eczeñstwo lubi s³uchaæ ,¿e wreszcie to siê uda. A jak siê nie uda to trzeba przygotowywaæ grunt aby wskazaæ kto to zawali³. Tyle wprowadzenia do tematu. Poniewa¿ do nastêpnych wyborów zosta³o niewiele czasu a tu i tam pojawiaj± siê pytania co z tym tematem. Spotkali¶my siê z Dariuszem Ja³oszyñskim - wicestarost± radziejowskim i tak powsta³ niniejszy wywiad .\nPanie Starosto w jednym z wywiadów prasowych stwierdzi³ Pan ,¿e ponad dziesiêæ milionów z³otych bêdzie kosztowa³a budowa krytego basenu w Radziejowie. Oraz ,¿e wniosek samorz±du powiatowego w Radziejowie, dotycz±cy budowy krytego basenu zosta³ zakwalifikowany przez samorz±d województwa do realizacji i co za tym idzie, projekt zostanie dofinansowany. Stwierdzi³ Pan ,¿e nie bez znaczenia jest fakt, ¿e w du¿ym promieniu od miasta nie ma p³ywalni i zbudowanie p³ywalni jest piln± potrzeb±, a na uwadze trzeba mieæ, ¿e Radziejów w okolicy 40 km jest najwiêkszym skupiskiem ucz±cej siê m³odzie¿y. Tylko w samym „Mechaniku” by³y lata, w których naukê pobiera³o prawie 2 tys. uczniów. Dochodz± do tego jeszcze dwa zespo³y szkó³ ponadpodstawowych. Mimo, ¿e inwestycja powiatu zosta³a zakwalifikowana do realizacji, wci±¿ trwa poszukiwanie dodatkowych ¶rodków, gdy¿ ¶rodki unijne, pokryj± tylko w po³owie wydatki poniesione na budowê obiektu. Czynicie usilne starania, by pozyskaæ subwencjê w Ministerstwie Sportu\nDo Pana takie pytanie – jak na dzieñ dzisiejszy wygl±da sytuacja ?\n1. czy i w jakiej wysoko¶ci uzyskali¶cie subwencje ?\n· czy skorzystali¶cie lub skorzystacie z subwencji z Ministerstwa Sportu?\n· Czy uda³o siê skorzystaæ ze ¶rodków Ministerstwa Ochrony ¦rodowiska w ramach sygnalizowanej przez Pana mo¿liwo¶ci pokrycia 90 % przez ten resort , przy zainstalowaniu baterii s³onecznych s³u¿±cych do ogrzania p³ywalni( w ramach dyrektywy UE, nak³adaj±cej na kraje cz³onkowskie obowi±zek pozyskiwania 20 % energii ze ¼róde³ odnawialnych),\n· Czy samorz±dy gminne w³±czy³y siê lub w³±cz± w sprawê partycypacji w kosztach budowy?\n2. jaki wygl±da przygotowanie i opracowanie dokumentacji zwi±zanej z budow±?\n3. Kiedy i kto bêdzie wykonawc± inwestycji ( czy rozstrzygniêty jest przetarg z tym zwi±zany a je¶li nie kiedy on bêdzie mia³ miejsce?\nJe¶li Pan pozwoli proszê w tej kolejno¶ci aby Pan zechcia³ przybli¿yæ te zagadnienia.\n• czy skorzystali¶cie lub skorzystacie z subwencji z Ministerstwa Sportu?\n• Czy uda³o siê skorzystaæ ze ¶rodków Ministerstwa Ochrony ¦rodowiska w ramach sygnalizowanej przez Pana mo¿liwo¶ci pokrycia 90 % przez ten resort , przy zainstalowaniu baterii s³onecznych s³u¿±cych do ogrzania p³ywalni( w ramach dyrektywy UE, nak³adaj±cej na kraje cz³onkowskie obowi±zek pozyskiwania 20 % energii ze ¼róde³ odnawialnych),?\n• Czy samorz±dy gminne w³±czy³y siê lub w³±cz± w sprawê partycypacji w kosztach budowy?\n4. jaki wygl±da przygotowanie i opracowanie dokumentacji zwi±zanej z budow±?\n5. Kiedy i kto bêdzie wykonawc± inwestycji ( czy rozstrzygniêty jest przetarg z tym zwi±zany a je¶li nie kiedy on bêdzie mia³ miejsce?\nW ¶wietle Pana wypowiedzi wydaje siê, ¿e istnieje szansa aby ¶rodowisko powiatu radziejowskiego otrzyma³o przy radziejowskim „Mechaniku” basen, na miarê XXI wieku i s³u¿y³ jak najwiêkszej rzeszy ludzi.\nNa zakoñczenie naszej rozmowy jako ekonomista muszê zadaæ moim zdaniem jedno z trudniejszych pytañ zwi±zanych z poruszan± tematyk± . A mianowicie.\nCzy Pañstwo analizowali¶cie problem kosztów utrzymania eksploatacji samego basenu po jego wybudowaniu i oddaniu ?\nPanie Starosto dziêkujê za interesuj±ca rozmowê. S±dzê, ¿e jednak basen powstanie. A to o czym rozmawiali¶my zweryfikujê spo³eczeñstwo powiatu radziejowskiego. Dobrze siê sta³o ,¿e mogli¶my na ten temat porozmawiaæ. Lepiej pó¼no ni¿ wcale. ¯yczê aby Pana informacjê zweryfikowa³o ¿ycie.