2019-02-15 11:50 - 78\nKiedy dowiedzieliśmy się, że FC Zurich U-21 będzie rywalem Radomiaka, postanowiliśmy zbadać ten zespół od środka. W rozmowie z Szymonem Janczykiem trener tej drużyny, Marinko Jurendić, zdradza filozofię jednej z najlepszych akademii w Szwajcarii oraz sekret sukcesów tamtejszego futbolu.\nNico Elvedi (25 milionów euro), Ricardo Rodriguez (17 milionów, 61 występów w reprezentacji Szwajcarii), Djibril Sow (9 milionów euro), Dimitri Oberlin (3 miliony euro) - co ich łączy? Wszyscy są oczywiście reprezentantami Szwajcarii, każdy z nich jest u progu lub w trakcie wielkiej, międzynarodowej kariery. Kariery, która zaczynała się tak samo - od akademii FC Zurich, z którą zmierzy się dziś Radomiak Radom.\nWczorajsza noc była dla zawodników z Zurichu wyjątkowa. Ich koledzy grali w 1/32 Ligi Europy, co dla klubu, który dwa lata temu grał w drugiej lidze, jest ogromnym sukcesem. W składzie szwajcarskiego klubu na co dzień jest aż 11 wychowanków. Wczoraj na boisku zobaczyliśmy czterech. Część ze wspomnianej 11-stki nie ma na karku nawet 20 wiosen. Akademia zespołu z Zurichu rokrocznie "wypuszcza" talenty do pierwszej drużyny i innych szwajcarskich zespołów. Niewykluczone, że w starciu z Radomiakiem zobaczymy następców Rodrigueza, lub zawodników, których za dwa lata będziemy podziwiać w europejskich pucharach.\nPiszemy na wyrost? Nie do końca. Już teraz podstawę młodego zespołu stanowią piłkarze z międzynarodowym doświadczeniem. - Mam tu 20 zawodników, w tych trzech bramkarzy. 10 moich piłkarzy gra w reprezentacjach młodzieżowych do lat 20, 19 czy 18 - mówi nam trener Zurichu, Marinko Jurendić.\nNa co dzień jednak zespół gra w trzeciej, nie do końca profesjonalnej lidze. System rozgrywek w Szwajcarii jest jednak nieco inny. W wyższych klasach występuje łącznie tylko 20 zespołów. W Polsce wyżej niż Radomiak są teraz 34 kluby. - W Szwajcarii mamy dwie profesjonalne ligi, w których gra po 10 zespołów. W trzeciej lidze występuje wielu piłkarzy, którzy kiedyś tam grali. W trzeciej lidze jest 16 zespołów, w tym trzy rezerwy klubów z ekstraklasy, które nie mogą awansować wyżej. Grają w nich młodzi, profesjonalni zawodnicy. Zespoły rezerw mają dużą jakość piłkarską, to dobrzy technicznie zawodnicy. Są trzy, cztery kluby, które stać na awans do wyższych lig, ale np. dwie drużyny, które awansowały w poprzednich latach, teraz zamykają tabelę - tłumaczy Chorwat.\nMimo że w zespole znajdziemy niemal wyłączenie młodych zawodników (31-letni Martin Buchel, ponad 70-krotny reprezentant Liechtensteinu, gra w lidze, ale obecnie leczy uraz), rezerwy Zurichu radzą sobie nieźle. W ubiegłym sezonie byli w czołówce ligi. Niższa lokata w obecnym sezonie to następstwo wypromowania wielu talentów. - W poprzednim sezonie razem z Basel U21 byliśmy w czołówce ligi, na piątym miejscu, teraz jesteśmy znacznie niżej. Jest wiele powodów tego stanu rzeczy. W tym sezonie mamy w składzie 17-latków, 16-latków, oni mogliby grać w zespole do lat 18, ale według nas powinni już ćwiczyć z nami i grać z profesjonalistami. Oni potrzebują czasu, żeby udźwignąć ten poziom, wyniki może nie są świetne, ale postęp jaki robią już tak. Teraz siedmiu piłkarzy z naszego zespołu trafiło na wypożyczenia do drugiej ligi, dwóch awansowało do pierwszego zespołu - zdradza Jurendić.\nJak grają młodzi Szwajcarzy? Starają się dominować na boisku. - Nasza wizja gry opiera się na kreowaniu gry, mądrej postawie na boisku. Nie oddajemy kontroli nad meczem rywalom. Kiedy dowiedziałem się, że możemy zagrać z klubem z Polski, który jest liderem drugiej ligi, stwierdziłem, że to dobry pomysł, możemy się zmierzyć z zespołem, takim, jak większość naszych ligowych rywali - kontynuuje trener Zurichu.\nW meczu z Radomiakiem możemy się spodziewać zaciętej walki. Młodzież jest ambitna i chce pokazać się trenerowi. Ten jednak nie chciał ocenić, który z jego podopiecznych może zostać nową gwiazdą szwajcarskiego futbolu. - Ciężko ocenić, którzy młodzi zawodnicy osiągną międzynarodowy poziom. Mają ogromną jakość i potencjał, ale czasami potrzeba szczęścia, czy zdrowia, by wykonać ten krok. Młodzież ciężko pracuje i w meczu z wami na pewno będzie chciała pokazać, że zasługuje na miejsce w składzie, że obecność w drużynie narodowej to nie przypadek.\nHelweci w ostatnich latach notują ogromny postęp futbolu. FC Basel w XXI wieku kilkukrotnie osiągało ćwierćfinał Ligi Europy, raz dotarło nawet do półfinału rozgrywek. Klub z Bazylei regularnie gra w Lidze Mistrzów. Reprezentacja z kolei od 2006 roku trzykrotnie awansowała do 1/8 finału mistrzostw świata oraz do 1/8 finału Mistrzostw Europy we Francji. To ogromna sprawa dla niewielkiego kraju, ale sukcesy nie wzięły się znikąd. Jurendić tłumaczy, na czym polega fenomen szwajcarskiego systemu szkolenia. - Szwajcaria to mały kraj, w którym jest niewielu piłkarzy. Dlatego musimy mieć dobry system skautingu, mamy sześć obozów centralnych, na których spotykają się najlepsi zawodnicy z danych roczników młodzieżowych z całego kraju. Trenerzy młodzieżówek jeżdżą tam, obserwują ich i to jest pierwszy stopień selekcji, znamy najlepszych. Kluby dostają pieniądze za grę młodzieży, to motywuje te zespoły do wprowadzenia ich do drugiej ligi. W ekstraklasie motywacją jest już transfer zagraniczny. Stawiasz za młodzież, na której możesz zarobić, kiedy odejdzie np. do Niemiec. Trenerzy są dobrze opłacani, ale też świetnie wykształceni. Nasz system kształcenia jest jednym z najlepszych w Europie.\nKiedy Chorwat usłyszał, że Radomiak gra na trzecim szczeblu rozgrywek, nie przypuszczał, że jest to liga zawodowa. Dowiedziawszy się, że "Zieloni" grają z zespołami z całego kraju, zapytał czy na mecze... latamy samolotem. Może nas to bawić, ale to tylko dowód na bardzo profesjonalne podejście Szwajcarów do futbolu. Potwierdza to zresztą sam Jurendić, który był zaskoczony, że Radomiak nie ma tak szerokiego sztabu szkoleniowego, jak młodzieżowy zespół Zurichu. W zespole Chorwata są wideoanalitycy, czy trenerzy przygotowania motorycznego. To nie tylko efekt wspomnianego szkolenia, ale i wymóg ligi. - Liga wymaga od nas tego, żeby mieć profesjonalny sztab szkoleniowy, jak w każdym profesjonalnym klubie. Do pracy z młodzieżą potrzeba wszystkich tych pracowników, chociażby wideoanalityków, żeby robić postępy - tłumaczy szkoleniowiec.\nTrener szwajcarskiego zespołu pochwalił jednak pracę Dariusza Banasika, bo zdradziliśmy mu, że w Radomiaku na co dzień występuje pięciu młodzieżowców. Szczególnie zaciekawił go Mateusz Kochalski, który gra w młodzieżowej reprezentacji Polski. - Musimy go obserwować, może trafi do Zurichu - żartował.\nMarinko Jurendić nie jest przypadkową osobą. Pracę w jednej z najlepszych akademii w Szwajcarii otrzymał dzięki swojemu doświadczeniu. Wcześniej był m.in. selekcjonerem jednej z młodzieżowych reprezentacji. Jak przyznaje, lubi pracować z młodzieżą i obserwować postępy swoich zawodników. - Pochodzę z Chorwacji, dużą część kariery piłkarskiej i trenerskiej spędziłem w Szwajcarii, tutaj trenowałem m.in. reprezentację młodzieżową. To mój pierwszy sezon w Zurichu, ale lubię tę pracę. Możesz obserwować, jak twoi podopieczni robią postęp, stają się zawodowcami. Wynik nie jest ważny, liczy się ich postęp. Naszą rolą jest wspieranie swoich podopiecznych.\nSzwajcarzy wybrali ośrodek w Villafranca di Verona i stawili się w nim dużą grupą złożoną z kilku roczników. Są zadowoleni z warunków, jakie oferuje hotel Antares. - Przyjechaliśmy tu tak dużą grupą, bo możemy wymieniać się wiedzą, mamy pod ręką cały sztab: trenerów od przygotowania kondycyjnego, czy trenerów bramkarzy. W ubiegłym roku byliśmy w Hiszpanii, teraz chcieliśmy coś zmienić. Przed moim przyjściem do klubu, Zurich był już w tym ośrodku. Trenerzy znają warunki, są z nich zadowoleni i tu wrócili - komentuje Jurendić.\nWygląda na to, że Radomiaka czeka trudne zadanie. W zespole do tego starcia podchodzi się bardzo poważnie. Mecz rozpocznie się w piątek, 15 lutego, o godz. 15 w profesjonalnym ośrodku treningowym w okolicach Werony. Nie tak dawno sparingi rozgrywała tam AS Roma. Relację LIVE z tego spotkania będzie można śledzić na naszym portalu.


Materiał "Czarno na białym" na temat działalności Piotrowicza w PZPR\n08 grudnia 2015, 23:00\nFoto: tvn24 | Video: tvn24 Piotrowicz pełnił wysoką funkcję w egzekutywie PZPR\n- W tamtym czasie ponosiłem większe ryzyko pomagając tym, którzy roznosili ulotki niż ci, którzy te ulotki roznosili - mówił kilka dni temu w programie "Piaskiem po oczach" poseł PiS, Stanisław Piotrowicz, o swojej przeszłości w PZPR. Polityk był członkiem egzekutywy partii w Prokuraturze Wojewódzkiej i Rejonowej w Krośnie. Reporterzy "Czarno na białym" TVN 24 na Podkarpaciu, gdzie obecny poseł pełnił funkcję prokuratora, pytali byłych członków "Solidarności" o jego działania.\nW poniedziałek w programie "Jeden na jeden" Stanisław Piotrowicz podkreślał, że nie żałuje tego, iż należał do PZPR i pełnił wówczas obowiązki prokuratora. - Można było pozostać po to, by nieść pomoc tym, którzy byli niesłusznie represjonowani, i ja to robiłem - przekonywał. Tłumaczył, że gdyby jego prawdziwa działalność, czyli "sprzyjanie tym, którzy mieli niesłusznie problemy z prawem", została ujawniona, to groziłaby mu za to "znacznie surowsza kara" niż ta, jaką mogli otrzymać ówcześni działacze opozycji antykomunistycznej.\nPiotrowicz: Nie żałuję, że byłem w PZPR. Ktoś musiał być\nTrzeba było w...\n- Myślę, że zrobiłem wiele. Mało tego, żyłem w poczuciu satysfakcji, że wielu ludzi coś mi zawdzięcza - powiedział Piotrowicz.\n"Zachował się przyzwoicie"\nByły działacz "Solidarności" z Jasła, Antoni Pikul, osadzony w areszcie na trzy miesiące m.in. za kolportaż ulotek, dzisiejszy wiceburmistrz Jasła wspominał, że Piotrowicz "jak na komunistycznego prokuratora", i to w stanie wojennym, zachowywał się "przyzwoicie" wobec niego. - Od tej strony trudno mi go źle wspominać - przyznał.\nNie potwierdził jednak, że obecny poseł prowadził wówczas działalność na rzecz "Solidarności". - Może był tak zakonspirowany, że nie wiedział, że w ogóle ryzykuje. Ja w każdym razie o tym nic nie wiem, w związku z tym nie traktuję poważnie tych słów - stwierdził. - Mogę tylko milczeć w tym momencie. Nie chciałbym wartościować, ale jakbym był na jego miejscu, to nigdy bym tak nie powiedział - dodał, komentując słowa Piotrowicza o tym, że ryzykował on bardziej niż roznoszący ulotki.\n"Ponosiłem większe ryzyko, pomagając tym, którzy roznosili ulotki niż ci, którzy te ulotki roznosili"\n- Nikt nigdy nie...\n"Nie pamiętam by komukolwiek z Jasła pomagał pan Piotrowicz"\nPomocy dla członków "Solidarności" ze strony Piotrowicza nie pamięta też Andrzej Kachlik, były członek zarządu związku w Jaśle, wielokrotnie zatrzymywany przez SB. - Nie pamiętam, by komukolwiek z Jasła pomagał pan Piotrowicz, a znam wszystkie przypadki osób, które wchodziły wtedy w kolizje z ówczesną władzą - powiedział.\n- Ja sobie nie przypominam takich przypadków, gdzie by w tym czasie pan poseł Stanisław Piotrowicz pomagał w jakikolwiek sposób ludziom „Solidarności” - opowiadał kolejny ówczesny związkowiec, Zygmunt Błaź, członek zarządu „Solidarności” regionu Podkarpacie, potem przewodniczący regionu, internowany w stanie wojennym.\nSam poseł Piotrowicz nie chciał w rozmowie z reporterem zdradzić, komu z opozycjonistów pomagał w tamtym czasie.\nAdwokat Jacek Kondracki zwrócił uwagę, że Piotrowicz pełnił wysoką funkcję wiceprokuratora rejonowego. - Ci którzy byli w PZPR, to byli w tym aparacie opresyjnym osobami szczególnego zaufania. To oni zajmowali się sprawami istotnymi z punktu widzenia interesów państwa. A takimi były sprawy z dekretu o stanie wojennym - powiedział Kondracki.\nObecnie poseł Piotrowicz pełni w Sejmie funkcję przewodniczącego komisji sprawiedliwości i praw człowieka.\nDebata o Polsce w PE? "Myślę, że efektem tej akcji będzie wzrost poparcia dla rządu"\n"Do tego gmachu wrócił dzisiaj PRL"\nKandydaci PiS z rekomendacją komisji. Burza podczas głosowania\nmig31a 21 November 2016\nPiotrowicz był w tak głębokiej konspiracji jak Kaczynski\nnowy68 09 June 2016\nTo sa ludzie Kaczynskiego !?\nstanislaw_broz 10 December 2015\nZ tego co opowiada o sobie sam zainteresowany i co mówią o nim inni zastanawia mnie czy poseł Piotrowicz (ex)prokurator był faktycznie bohaterem czy raczej "bohaterem" stanu wojennego? Czy jest to dziwny zbieg okoliczności, a może innymi słowy - czy swój na swego zawsze trafi? Prezes Jarosław podobnie tłumaczył się publicznie, że bardziej rozwiń\njalib 09 December 2015\nSalamandra. Tak jak większość pisiorków z ojcem chrzestnym na czele.\npolak55 09 December 2015\nTen człowiek,to dowód na to,jak według Kaczyńskiego będzie wyglądała sprawiedliwośc i prawa człowieka,skoro za wzór stawia PZPR-owskiego aparatczyka,mianując go przewodniczącym komisji sprawiedliwości i praw człowieka!\njan_kowalski 09 December 2015\nPrawdziwy bohater! Ryzykując życiem, pomagał roznoszącym ulotki, wsadzając ich do więzienia. Żeby nie musieli się męczyć....\nWujo z USA 09 December 2015\nKiedy mojego ojca zaproszono do PZPR, co oczywiście wiązało się z awansem i dodatkowymi apanażami, to grzecznie podziękował i powiedział, coby się w d... pocałowali. Kiedy mnie w szkole proponowano zapisanie się do ZSMP powiedziałem to samo. Dlatego spokojnie mogę porównać pana Piotrowicza do unijnej flagi - wg. interpretacji PIS czyli rozwiń\nBlibliblasio 09 December 2015\nNikt nie mówi, że super! Należał do PZPR!\nDobrze byłoby zachować rzetelność jadnak, jeśli nikt z opozycji przez niego nie ucierpiał ( pan z Jasła sam lakonicznie stwierdził, że nie bardzo jego stanowisko przypominało nie prokuratorskie a raczej ze wskazaniem na obronę), ale to nie w tym artykule...\nGdyby miał na sumieniu opozycję, rozwiń\nYestemtu 09 December 2015\nCzy ty myślisz, że władza komunistyczna powoływała na stanowisko prokuratora człowieka oddanego sprawie opozycji? Ten pan musiał się wykazać, chcąc je utrzymać, nie ma cudów.\nA ten Pan, co teraz uważa, że taki był miły nasz pan prokurator, żyje teraz i czuje teraz skąd wiatr dmie...a dmie wiatr, dmie, ojjj\nmajowy poranek 11 09 December 2015\nŻmudzin 09 December 2015\nBohater prokuratorski z PZPR nadal "bohaterem" PiS i osobiście tego Kaczyńskiego do spółki z PAD-m.\nNie bohater, ale nie tchórz. Jego dokumentacja jest jawna w IPN, więc dziennikarze nie muszą przeinaczać faktów, pan były zastępca burmistrza w Jaśle, za jazdę po pijanemu mający konflikt z prawem, aczkolwiek nie znam finału, dobrze się urządził. Lokalny MZKS za to dzięki niemu, gorzej, gdy dąży się do upadłości i przejęcia rynku rozwiń\nturwal 09 December 2015\nJaki człowiek ( przepraszam za słowo człowiek ) taka partia (pis)\nNaturalnie, PIS to przecież Jaruzelski, inwigilacja opozycji, zatrzymanie dekomunizacji w Polsce itp, itd i pisują artykuły do Gazety Wyborczej.\nPZPR-owski smród w szeregach PiS.\nMoże Układ Trybunalski wreszcie poprze ustawę dekomunizacyjną i będzie można dopiero powiedzieć kto jest kto. Na razie informacje pochądzą tylko z akt jawnych, można sobie pójść do czytelni IPN, cicho tam i nikt nie biega jakoś by sprawdzić, a powinniście państwo jeśli to Was interesuje.


Bovska ciągle taka sama – „Sorrento” [RECENZJA] | Pogotowie Wokalne – blog muzyczny\n8 maj / Wojtek\nBovska ciągle taka sama – „Sorrento” [RECENZJA]\nJan Smoczyński, Vienio\n4 albumy w ciągu 4 lat – tempo jak na taśmie produkcyjnej. I efekt podobny – dostajemy "produkty" z matrycy. Nowy album Bovskiej nie wnosi nic nowego…..A zapowiadało się tak dobrze:-(\nTak na prawdę to jedyny dobry album Bovska nagrała na samym początku. Wtedy był to powiew świeżości, bo ani to bardzo artystyczne, ani tym bardziej poważne, a jednak interesujące i zwracające uwagę. I to była główna zaleta artystki. Przy tym jej "niepiosenkarski" sposób śpiewania i ogólnie artystyczna jakość. To wszystko stworzyło postać interesującą. Jednak już przy albumie nr 2 zaczęło być nieco nużąco, a przy kolejnym było jeszcze bardziej przewidywalnie.\n"Sorrento" to album z pozorną koncepcją, ale oprócz ciekawego tytułu i kilku drobnych nawiązań włoskich nie ma tu budowania opowieści. Bovska ciągle porusza się w tematyce przez siebie ulubionej, czyli kontaktach damsko-męskich. Niestety sposób narracji bliższy jest początkującej nastolatce niż dojrzałej artystce. Bo niby jest lekko i frywolnie, z podkreślającą ten niewinny charakter lekko wtórną "muzyczką", tak jest zresztą od początku istnienia tej artystki. Ale w tym klimacie z przymróżeniem oka pojawiają się tematy pozornie poważniejsze. Dopóki dotyczą spraw uczuciowych to jest ok., gorzej, gdy Bovska uderza w poważne tony. Frazy w stylu: "wolę być niż mieć" były już na poprzednich albumach, teraz więc brzmią co najmniej egzotycznie. A jeszcze bardziej pretensjonalnie jest gdy słyszymy coś takiego: "Jadę po mieście / Czytam Herberta / Szukam esencji / Mej egzystencji".\nhttps://www.youtube.com/watch?v=eHJfYVZOGZQ” frameborder=”0″ allowfullscreen>\nBovska od początku współpracuje z tym samym producentem. Udział Jana Smoczyńskiego, na poprzednich albumach istotny, teraz sprowadza się do realizacji brzmienia albumu. Szkoda, że to, co było jego wizytówką, czyli duety, teraz jest zaledwie zasygnalizowane. I paradoksalnie każdy utwór z jego udziałem wokalnym jest wyróżniający się na tle większości bardzo podobnych i utrzymanych w jednym klimacie piosenek. Tak więc zwraca uwagę "Włącz, wyłącz", chyba najciekawszy tutaj utwór. Podobnie mogło być z "Pytaniami", bo delikatny drugi głos Smoczyńskiego bardzo zaostrzył mój apetyt. Niestety potem piosenka mocno zmienia charakter – miało być miło i zmysłowo, a wyszedł koszmarek. I skoro już przy duetach jesteśmy, to udział towarzyszącego artystce w "Guzikach" Vienio też raczej nie do końca został wykorzystany – coś w rodzaju źle obsadzonego aktora.\nwww.youtube.com/watch?v=c9SCd9xYpCM” frameborder=”0″ allowfullscreen>\nKiedy już pomarudziłem nagle zdałem sprawę, że tu jest jakiś trick. Bo każda piosenka słuchana z osobna jest nawet atrakcyjna, a niektóre z nich mogą świetnie sprawdzić się w radiu, np. "Między nami", albo piosenka z niewykorzystanym potencjałem "Będę przy tobie". Jednak w całości płyta jest nieco nudnawa, ale…. W porównaniu z wieloma polskimi, bardziej popularnymi paniami piosenkarkami, twórczość Bovskiej jest ciągle interesująca. I znowu powtórzę to, co już pisałem recenzując poprzedni album:\nWłasny styl i charakterystyczne brzmienie to elementy, które w sztuce są bezcenne – Bovską można rozpoznać po kilku taktach każdej piosenki. Więc może niepotrzebnie się czepiam? Pewnie tak, bo to nadal bardzo interesująca artystka, a problem bardziej leży w moich wysokich oczekiwaniach, jakie z nią wiązałem.


krawat platinum grafit classic 205 - oficjalny sklep online Recman\nKrawat platinum grafit classic 205\nPlatinum jest kolekcją bez wątpienia wyjątkową, która w doskonały sposób uzupełnia szeroką gamę produktów sygnowanych logo marki Recman. Charakteryzują ją stylowe wzory, klasyczny krój, a także precyzja wykonania doprowadzona do perfekcji. Modele zaprojektowane przez naszych stylistów, uszyte z wysokogatunkowej tkaniny są propozycją dla panów, którzy zwracają uwagę na nawet najdrobniejsze detale i poszukują wyjątkowych dodatków. Ten model Platinum to propozycja dla mężczyzn, którzy cenią sobie tradycyjne rozwiązania i stawiają na elegancję w klasycznym wydaniu. Grafitowy odcień materiału i prosty wzór pokrywający krawat sprawiają, że to model uniwersalny, który doskonale sprawdzi się zarówno w codziennych zestawieniach biurowych, stylizacjach o smart casualowym zestawieniu, jak i eleganckich kompozycjach tworzonych na specjalne okazje. Wykonany w całości z poliestru.


Kajakiem po Gdańsku cz. II - NaszeMiasto.pl\nNatura dała Gdańskowi gotowy produkt turystyczny pt.\nMotława, Krzyżacy dali mu kanał Raduni, a w XVII w. gdańszczanie stworzyli sieć\npotężnych fos, zwanych dzisiaj Opływem Motławy. Czy umiemy wykorzystać dzisiaj\nto bogactwo? Odpowiedź brzmi niestety – nie. Owszem, na Motławie jest spory\nruch, ale tylko na niej, kanał Raduni jest od paru lat mocno zamulony, a\nOpływem Motławy rządzą chuligani z Dolnego Miasta. Dowód? Proszę bardzo ...\nW ostatnią sobotę lipca postanowiliśmy wpłynąć czternastoma\nkajakami na Opływ Motławy. Żeby tam się dostać trzeba przepłynąć, a raczej\npokonać Kamienną Śluzę. „Pokonać”, ponieważ „strzeże” jej kilku oprychów z\nZbliżając się pod wrota śluzy wielu z nas fotografowało\nokolicę. Nie spodobało się to stojącej grupie młodzieńców, z których spora\nczęść posiada już zapewne dowód osobisty. Kiedy w naszym kierunku poleciał\nsporej wielkości kamień przestraszyliśmy się nie na żarty, a kiedy posypały się\nniewybredne epitety i gesty oraz okrzyki „ ... ciekawy k ... będzie wasz\npowrót...”, postanowiliśmy prosić o pomoc Straż Miejską.\nZe względu na bardzo duży ruch na Martwej\nWiśle planowaliśmy powrót tą samą drogą. Kiedy po niespełna godzinie\npojawiliśmy się w okolicy śluzy, jej wrota były zamknięte, a grupka młodszych\ntym razem chłopaków wyraźnie na nas czekała. Wreszcie „posłaniec” wskoczył do\nwody i krzyknął „Nasi starsi koledzy wam otworzą, ale ...” Niestety nie usłyszeliśmy tego, co było po "ale". Pojawił się samochód Straży Miejskiej, który spowodował popłoch wśród\nchuliganów. Natychmiast paru z nich zaczęło nam otwierać wrota, a strażnicy\nprzekonani o spełnieniu swojego obowiązku ... odjechali.\nNo cóż, panowie\nstrażnicy. Rozumiem, że karanie mandatami kierowców, którzy źle zaparkowali\nswoje samochody w centrum miasta jest bardziej intratnym zajęciem, niż\npilnowanie chuliganów i czuwanie nad bezpieczeństwem turystów. Szkoda tylko, że\nzabrakło Wam fantazji i czasu dla grupy kajakowiczów z dziećmi, przed którymi\nwrota znowu zaczęły się zamykać ...\nPS. Naszym zdaniem wokół Kamiennej Śluzy działa rodzaj\nspółki z o.o. Starsi prawdopodobnie pobierają myto, a do bezpośredniego\nkontaktu z „klientem” wysyłają swoich młodszych kolegów.\nA może odpowiednie służby zainteresują się\njednak działaniami „bohaterów” widocznych na zdjęciach?\nZapraszam do obejrzenia zdjęć z wyprawy kajakowej po\nGdańsku na stronie www.przewodnicygdanscy.naszemiasto.pl\naktualizacja: 31.07.2006 11:10\nŹródło: Kajakiem po Gdańsku cz. II - Polska NaszeMiasto.pl


dipole surround - luźny temat - strona 5 - Kino domowe - Audiostereo.pl - strona 5\nRozpoczęty przez artiz_ , 21.03.2017 09:45\n#121 Cinema Pro\nPo prawej i po lewej. Nigdy z tyłu.\n★ THX Certified Professional ★ HAA Certified Integrator Pro ★ Audyssey Certified Installer ★ www.cinemapro.pl ★\nNapisano 13.07.2018 - 04:26\nInstrukcja moich dipoli wyraźnie na to pozwala.\nNapisano 13.07.2018 - 06:55\nTydzień temu powiesilem jak w instrukcji (były 2 opcje) za plecami i sam się teraz zastanawiam dlaczego muszą być z boku a nie z tylu,czyżby ktoś się pomylił pisząc instrukcję?\nNapisano 13.07.2018 - 07:43\nWitam ja również chciałbym podpiąć się do tematu ponieważ chciałem rozbudować swój zestaw 5.1.2 do 7.1.2. Tylne głośniki surround posiadam podstawkowe dokupić chciałem głośniki boczne, muszą być naścienne głośniki typu dipole lub smukłe kolumny podstawkowe montowane na ścianie. Co wybrać? Nie mam możliwości odsłuchu i sprawdzenia.Pozdrawiam\n#125 Cinema Pro\nNapisano 13.07.2018 - 07:54\nUżytkownik Kejup dnia 13.07.2018 - 04:26 napisał\nDlaczego? Instrukcja moich dipoli wyraźnie na to pozwala.\nFakt, że instrukcja pozwala, nie oznacza, że jest to właściwe. Wiele instrukcji subów zaleca ich ustawianie w narożniku, który jest najgorszym z możliwych miejscem dla suba. Wszystkie problemy z basem, o których ludzie potem piszą mają źródło w niewłaściwym ustawieniu. A mimo tego producenci nadal rekomendują narożnik. Dlaczego? Moim zdaniem decyduje tu kombinacja koniunkturalizmu, oportunizmu, ignorancji, złych przyzwyczajeń i oczekiwań klientów. Tutaj jest podobnie.\nZ akustycznej perspektywy wytłumaczenie tego błędu jest dość proste. Przednie kolumny nie są w stanie stworzyć sceny dźwiękowej w kącie 180 stopni. Umieszczenie głośników SUR z tyłu spowoduje ewidentną nieciągłość sceny i brak lokalizacji źródeł na bokach. Głośniki SUR staną się lokalizowalne, ponieważ nie będą tworzyły koherentnego pola dźwiękowego z kolumnami LR. A co najgorsze, dźwięki, które powinny dochodzić z boku, bo tak została zmiksowana ścieżka dźwiękowa, będą dochodziły z tyłu. To jak zamiana miejscami L i R w stereo.\nNapisano 13.07.2018 - 08:39\nTo ja teraz poproszę niech się wypowiedzią ci którzy mieli powiększone z tylu i z boku jaka jest różnica.\nTylko nie wiem jak to się będzie miało w praktyce bo mam narożnik dosuniety do tylnej ściany a jak dam na boki to albo bym musiał powiesić je xxx cm od tylnej ściany albo prawie w narożniku.\nNapisano 13.07.2018 - 09:16\nNo fajnie by było jakby ktoś kto miał okazje porównać opisał wrażenia.\nNie żebym się tłumaczył ale u mnie warunki lokalowe i brak ochoty na kombinacje wymusił powieszenie dipoli z tyłu.\nUżytkownik Cinema Pro dnia 13.07.2018 - 07:54 napisał\nUmieszczenie głośników SUR z tyłu spowoduje ewidentną nieciągłość sceny i brak lokalizacji źródeł na bokach. Głośniki SUR staną się lokalizowalne, ponieważ nie będą tworzyły koherentnego pola dźwiękowego z kolumnami LR. A co najgorsze, dźwięki, które powinny dochodzić z boku, bo tak została zmiksowana ścieżka dźwiękowa, będą dochodziły z tyłu.\nNieprawda. Norma ITU zaleca aby w konfiguracji 5.1 głośniki Surround stały na kącie 100o - 120o. Na podstawie własnego doświadczenia przychylam się do zaleceń tych producentów, którzy ustawiają je na koncie 135o.\nDźwięk w nagraniu 7.1 przewidziany dokładnie z boku (przykładowo: po prawej stronie) zostanie w konfiguracji 5.1 skierowany w odpowiedniej proporcji do głośników R i SR. Wytworzy się pozorne źródło dźwięku dokładnie z boku. Żadnej nieciągłości pola nie ma. Podobnie jak w stereo jej nie ma i dźwięk nagrany po równo na L i R będzie słyszany dokładnie po środku na wprost.\n#129 Cinema Pro\nNapisano 13.07.2018 - 18:30\nUżytkownik Bobcat dnia 13.07.2018 - 16:51 napisał\nA norma Dolby, SMPTE i THX twierdzi zupełnie inaczej. Poza tym piszesz nie na temat, mówimy o konfiguracji 5.1 z głośnikami SUR na przeciwległej ścianie (kąt 180 stopni). Proponuję dokładnie zapoznać się z tematem zanim zaczniesz pisać tak kategorycznie.\nNapisano 13.07.2018 - 18:32\nMi chodzi raczej o to, czy na tym zdjęciu głośnik nie jest za blisko ściany tylnej. To jest pierwsze pytanie.\nWie ktoś, o co chodzi z tym 12V, bo ja kompletnie nie wiem, o co. Niby w instrukcji jest coś napisane, ale niewiele :\nJeśli używasz wyzwalacza 12 v, ustaw przełącznik w trybie monopolu. Spust\nprzełączy przekaźnik, aby włączyć tryb dwubiegunowy.\n12 V Trigger: (Nie pokazano) Ta funkcja jest dostępna w niektórych wzmacniaczach AV. To\nmożna dostosować wyzwalacz 12V, aby przełączyć głośniki na tryb dwubiegunowy\nniektóre źródła. Na przykład należy słuchać muzyki wielokanałowej\nTryb jednobiegunowy, jednak filmy powinny być słuchane w trybie dwubiegunowym. To\nfunkcja automatyzuje przełączanie między dwoma trybami. Proszę odnieść się do swojego\nInstrukcja wzmacniacza AV dla dalszych instrukcji.\nMam też takie pytanie, mianowicie, czy gdy mam dipole na bokach, to lepiej jest mieć zwykłe głośniki podstawkowe na tyłach w 7.1, czy lepsze efekty dadzą dipole na bokach, i dipole na tyłach. Testował ktoś ? Wiem, że na forum ktoś tak ma, i podobno jest miodzio ;)\nJeszcze jedno pytanie. Czy muszę siedzieć w jednej linii z bocznymi dipolami, jest to konieczne, czy dipole mogą być trochę za mną, ewentualnie czy mógłbym je skręcić w moją stronę, ale to chyba musiałbym je zawiesić na jakichś uchwytach ?\nUżytkownik Adi777 edytował ten post 13.07.2018 - 18:33\n#131 Cinema Pro\nNapisano 13.07.2018 - 20:49\nUżytkownik Adi777 dnia 13.07.2018 - 18:32 napisał\nczy na tym zdjęciu głośnik nie jest za blisko ściany tylnej.\nJest za blisko. Możesz go obniżyć, żeby miał więcej przestrzeni do kreowania pola akustycznego.\nWie ktoś, o co chodzi z tym 12V\nTo przełącznik trybu monopolarnego / bipolarnego, sterowany z amplitunera. W trybie muzyki wielokanałowej aktywne powinno być ustawienie monopole, w kinie bipole. Może tym sterować ampli podając 12V wyzwalacza, w zależności od wybranego wejścia. Jeżeli jednak siedzisz odpowiednio daleko od głośnika (2.5-3m) możesz go na stałe ustawić w tryb monopolarny.\nMam też takie pytanie, mianowicie, czy gdy mam dipole na bokach, to lepiej jest mieć zwykłe głośniki podstawkowe na tyłach w 7.1\nTak mówi specyfikacja Dolby i praktyka. Tylne monopolarne, boczne bipolarne (absolutnie nie dipolowe).\nczy dipole mogą być trochę za mną\nOczywiście, że mogą, specyfikacja mówi 90-110 stopni. Kolumn bocznych się nie skręca. Ponownie, mówimy o bipolarnych, nie dipolowych (lata 90-te).\nNapisano 13.07.2018 - 21:31\nUżytkownik Cinema Pro dnia 13.07.2018 - 20:49 napisał\nCholercia, miałem je niżej powieszone o około 30 cm, ale zobaczyłem, że w instrukcji jest napisane,że około 60 cm dół głośnika powinien być nad uszami, i zrobiłem na 60 cm, ech...\nW instrukcji jest obrazek, na którym jest napisane, że włącznik powinien być ustawiony na monopole w takim ustawieniu głośników, jakie mam, te głośniki, które mam mają opcje monopole, albo dipole, nie bipole.\nak mówi specyfikacja Dolby i praktyka. Tylne monopolarne, boczne bipolarne (absolutnie nie dipolowe).\nCzyli jak będę robił sobie 7.1, to na tył mogę śmiało dać Monitor Audio Goldy 50, które mam teraz na frontach ?\nZaczynam się w tym wszystkim gubić...\nUżytkownik Adi777 edytował ten post 13.07.2018 - 21:17\nNapisano 14.07.2018 - 15:56\nKurcze widzisz u mnie jest troszkę inna sytuacja bo gdy ja bym dal swoje na bokach to albo wisiały by około 30 cm od tylnej ściany (jeśli musiały by wisieć w tym miejscu co siedzę) albo tak jak pisałem prawie w rogu.\nObecnie wiszą z tylu jak widać na fotkach.\nNapisano 14.07.2018 - 17:24\nUżytkownik Carlosuk dnia 14.07.2018 - 15:56 napisał\nJak mocno masz odsunięty ten fotel, czy kanapę od tylnej ściany ?\nSwoją drogą, dziwna, i brzydka chyba sytuacja z moim zakupem. Goldy 50 na front, C350, i Goldy FX. Czym się różni seria Gold od Gold GX ?, poza innym wyglądem kopułek, ładniejsze w GX, moim zdaniem. Wyraźnie napisałem na emaila, oraz telefonicznie, że chcę GX. Nie wiem, dlaczego teraz to zauważyłem. Najlepsze jest to, że w tym sklepie, w którym kupowałem, GX, czyli nowsza wersja jest tańsza, nie mam pojęcia dlaczego.\nNa fakturze widnieje Gold 50, ale GXC 350, i GXFX.\nWychodzi na to, że palnąłem głupotę. GX jest starszy ;)\nNapisano 14.07.2018 - 19:01\nUżytkownik Adi777 dnia 14.07.2018 - 17:24 napisał\nNarożnik mam prawie przy samej ścianie a surroundy mam na szerokość okna czyli około 60 cm od ściany do głośnika i 60 cm od ucha do dołu kolumienki.\nNapisano 14.07.2018 - 19:12\nUżytkownik Carlosuk dnia 14.07.2018 - 19:01 napisał\nWiesz, ja sam szukam wielu odpowiedzi, więc za bardzo ci nie pomogę, ale raczej powinieneś siedzieć dalej od głośników, nie wiem, może zakupić jakąś kanapę, tudzież fotel, i odsunąć go trochę od ściany.\nJa mam 5.1, i na razie wielkich problemów z rozmieszczeniem głośników nie mam, ale chodzi o to, że będę miał za jakiś czas 7.1, i wtedy zaczną się kłopoty. U mnie największym problemem jest chyba tylna ściana, która jest zabudowana z płyty kartonowo - gipsowej, i przez to zabiera dużo miejsca.


ryzyko kredytowe - Tematy w eGospodarka.pl\neGospodarka.pl › Tematy\t› ryzyko kredytowe\n... Leszek Markiewicz, ekspert portalu NieruchomosciSzybko.pl. Kredytowe ryzyko: nowa rekomendacja wiele nie zmienia Analiza dwóch wersji Rekomendacji S (z 2013 roku oraz 2020 roku) sugeruje, że raczej niewiele zmieniło się w kwestii informowania klientów banku o tym, jak wygląda kredytowe ryzyko (ryzyko stopy procentowej). Zgodnie z brzmieniem nowej ...\n... długoterminowych czynników ryzyka znalazło się ryzyko związane z tempem i skalą odbicia gospodarczego na świecie, które za istotne uznało 83% badanych. Ryzyko kredytowe to najbliższy i najbardziej namacalny czynnik ryzyka; w dłuższej perspektywie niepokój bankowców wywołuje ryzyko przedłużającego się niekorzystnego otoczenia makroekonomicznego ...\n... na wiarygodność przyszłego kredytobiorcy. Im większe problemy klienta tym statystycznie większe ryzyko dla banku. Oczywiście nie jest powiedziane, że taka osoba nie ... wszystkich domowników. Dodatkowo bank weźmie pod uwagę istniejące już zobowiązania kredytowe oraz zaciągnięte pożyczki – wskazuje Bartłomiej Kuźniar. Inne ważne czynniki Na ostateczny ...\nTematy: zdolność kredytowa, historia kredytowa, ocena zdolności kredytowej, scoring kredytowy\n... dokonywanych rezerw ze względu na ryzyko kredytowe wynosiła około 30 proc. poziomu z pierwszych trzech miesięcy 2020 roku – mówi Przemysław Szczygielski, partner, lider sektora finansowego w Polsce, Deloitte. – Polskie banki w nieco mniejszym stopniu dokonywały odpisów ze względu na ryzyko kredytowe, niż największe banki w Europie. Uzasadnieniem ...\n... hurtowy artykułami spożywczymi w Polsce musi mierzyć się z silną konkurencją, wysoką presją cenową i zmieniającymi się zachowaniami konsumentów, którzy są wrażliwi cenowo. Ryzyko w sektorze dotyczy przede wszystkim mniejszych i niezależnych sprzedawców detalicznych, przy czym wielu stara się utrzymać rentowność, pracując na niewielkich, a nawet ...\nPolska branża spożywcza radzi sobie całkiem dobrze, o czym świadczyć może chociażby najnowszy Market Monitor firmy Atradius. Z opracowania wynika, że prognozy ryzyka kredytowego dla sektora są stabilne, a jego rozwój jest następstwem zarówno silnego popytu krajowego, jak i ekspansji na rynki zagraniczne. Warto jednak podkreślić, że oceny dla ...\n... . 0,5 proc. w najbliższym roku. Jednak nawet w scenariuszu niewypłacalności dłużnika wierzycielom zwykle udaje się odzyskać część pożyczonego kapitału (np. 40 proc.). W rezultacie ryzyko niewypłacalności Polski w najbliższym roku można szacować na ok. 0,80 proc. (45-48 tys. dol. z faktycznie zagrożonych 6 mln dol.). Z czego jednak wynika ...\n... i przedsiębiorstw państwowych, a zbyt mało sektora usług. Singapur – najbezpieczniejszy w Azji Według ratingu Atradius, najbezpieczniejszym krajem w regionie jest Singapur, którego ryzyko kredytowe oszacowano na najniższym możliwym poziomie - jednej gwiazdki w skali 1 - 10. W przeciwieństwie do innych azjatyckich krajów nie boryka się z napięciami ...\nTematy: Azja i Pacyfik, sytuacja gospodarcza, Chiny, Singapur\nMikroprzedsiębiorcy gorzej spłacają kredyty niż Kowalski\n... roku aż 80% mikroprzedsiębiorców posiadających czynne zobowiązanie kredytowe z tytułu prowadzonej działalności spłacało także kredyt zaciągnięty jako osoba prywatna. Na kredyty firmowe przypadało 35,7 mld zł, a na kredyty prywatne - 39,2 mld zł. Różne ryzyko kredytowe Statystyki nie pozostawiają złudzeń - wysokokwotowe zobowiązania konsumpcyjne ...\nTematy: kredyty mieszkaniowe, kredyty hipoteczne, kredyty konsumpcyjne, ryzyko kredytowe\n... , wymuszone nowymi przepisami oraz obserwowany, względnie niski poziom etyki zobowiązań konsumentów zapewne zaostrzą polityki kredytowe sektora pożyczkowego. Zwiększą również zapotrzebowanie na informacje kredytowe. Ta sytuacja będzie motywowała zarówno do poszukiwania nowych źródeł informacji o sytuacji kredytobiorcy kredytu konsumenckiego ...


Lady Gaga Bez Makijażu - plotki, fotki, adres e-mail, kontakt, telefon - Kozaczek.pl\nKozaczek.pl » Lady Gaga Bez Makijażu\nWszystko o: Lady Gaga Bez Makijażu - filmy, fotki, adres e-mail, kontakt, telefon, wzrost, waga, wiek, plotki i komentarze. Plotki, informacje, zdjęcia, teledyski, filmy.\nMyśleliście, że już Was nie zaskoczy? Zazwyczaj mocno wymalowana, w dziwnych kreacjach, w peruce, z doczepionymi rzęsami i przeróżnymi ozdobami na głowie i twarzy, Lady Gaga wrzuciła do sieci swoją fotkę w całkowicie naturalnym wydaniu. I co? Szok! Gaga bez całej tej otoczki wygląda dziwnie bo normalnie, ale co ważniejsze prezentuje się o ...\nPiosenkarka bawiła się z przyjaciółmi nad basenem. Lady Gaga znana jest przede wszystkim ze swoich kontrowersyjnych występów, które nie raz wstrząsnęły opinią publiczną. Niestety kilka miesięcy temu gwiazda miała wypadek i musiała przystopować. Piosenkarka z początku jeździła na wózku, potem przeszła poważną operację biodra, co znacznie ...\nLepiej w wersji naturalnej? Gdy zawód wymaga dużej ilości makijażu, dobrze od niego odpocząć. A przy okazji można pochwalić się, że bez "tapety" wcale nie wygląda się gorzej. Lady Gaga zamieściła na Twitterze swoje zdjęcie w wersji naturalnej. Pod fotografią podpis: "Wspaniałego dnia!" Mało oryginalne jak na Gagę, ale może pora zacząć ...


OtoStrzelin.pl - Oto galerie - Wrocław Fashion Outlet: ciesz się zniżkami do – 80%\n2019-12-27, 13:58 autor: otomedia.pl\n– Tuż po zakończeniu świąt rusza sezon zimowych wyprzedaży – mówi Katarzyna Warzecha, marketing manager Wrocław Fashion Outlet. – To czas największych okazji i promocji. Wiedzą o tym nasi klienci, którzy bardzo często właśnie teraz przyjeżdżają na zakupy, nawet ponad 100 km, żeby w okazyjnych cenach wybrać nie tylko sylwestrową kreację, ale na przykład garnitur na studniówkę, czy rozwiązania na zbliżające się karnawałowe szaleństwo. Zimowe wyprzedaże to jeden z najlepszych okresów dla naszego portfela, bo wtedy jeszcze taniej możemy kupić nowe buty, wyposażenie do domu czy sprzęt narciarski, z którego skorzystamy podczas wypadu w góry.\nW tym roku tuż po świętach we Wrocław Fashion Outlet pojawili się także klienci, którzy korzystają z kart podarunkowych centrum. Otrzymali je od bliskich na gwiazdkę – teraz mogą wybrać sobie wymarzoną odzież, obuwie, sprzęt sportowy, czy rozwiązania do domu, jakie tylko chcą. Na dodatek sporo tańsze. Podczas wyprzedaży we Wrocław Fashion Outlet markowe buty do chodzenia po górach zimą zamiast 800 złotych - teraz kosztują jedynie 165 złotych, z kolei garnitur z zestawem koszul i dodatków znanej marki premium to wydatek rzędu 800 złotych. W regularnym sklepie tej marki zapłacilibyśmy za taki komplet nawet 4 000 złotych.\nCzas na święto okazji\nZimowe zakupy we Wrocław Fashion Outlet to okazja dla prawdziwych smart-shopperów. Tym bardziej, że Polacy, według badania Santander Consumer Banku, liczą właśnie na największe wyprzedaże w sklepach modowych. – Z roku na rok obserwujemy, że liczba klientów odwiedzających nas podczas wyprzedaży rośnie. Podczas takich zakupów stawiamy na coraz bardziej markowe produkty, które posłużą nam dłużej i nie boimy się kupować kreacji lepszej jakości. To właśnie one dzięki wyprzedażom są bardziej dostępne dla każdego z nas – dodaje Katarzyna Warzecha. Czy da się oszczędzić jeszcze bardziej od tzw. trzeciej ceny na metce, czyli obniżonej od ceny outlet? Okazuje się, że tak. Wystarczy dołączyć do grona uczestników Wrocław Fashion Club za pośrednictwem strony outletu bądź w punkcie informacyjnym. W ramach tego programu lojalnościowego można liczyć nie tylko na dodatkowe zniżki w sklepach partnerskich, czy restauracjach, ale także odkładać 5% wartości każdej transakcji w sklepach zarejestrowanych w programie. Uzbierana kwota może potem zasilić zniżkę, jaką otrzymamy od cen outletowych podczas wybranych przez nas zakupów nawet do 25% wartości paragonu.\nWe Wrocław Fashion Outlet warto przejrzeć ofertę ponad 100 polskich i światowych marek premium. Wyprzedaże obejmują także salony niedawno otwartego Le Creuset, kultowych United Colors of Benetton, Lacoste, uwielbianego przez rodziców Coccodrillo, czy marek sportowych takich jak powiększony tuż przed świętami salon Asics, czy markę Sketchers, która słynie nie tylko ze sportowego obuwia.


Weselny koszyczek ratunkowy - co powinno się w nim znaleźć? | Ruda Maruda\nŚlub i wesele to czas, kiedy szczególnie boimy się wpadek i nieprzewidzianych wypadków. Starając się przygotować na wszelkie nieprzewidziane okoliczności, Młodzi organizują dla gości tzw. weselne koszyczki ratunkowe, zwane za granicą Wedding First Aid Kit. Jest to nowość na naszych polskich weselach, która, według mnie, jest doskonałym pomysłem. Pewnie nie jednej z nas zdarzyło się rozedrzeć rajstopy, poplamić sukienkę. A może nowe szpilki zrobiły nam masakrę na stopach? Potrzebowałyśmy wówczas szybko uratować sytuację, by móc się dalej bezstresowo bawić. I właśnie do tego przydaje się koszyczek ratunkowy na weselu!\nKoszyczki ratunkowe przygotowujemy osobno dla kobiet, osobno dla mężczyzn i stawiamy w łazienkach tak, by były dla wszystkich widoczne. Warto poinformować wcześniej gości, że z zawartości tych koszyczków można śmiało korzystać. Tak, jak już wspomniałam wyżej, jest to u nas nowość, z którą ja osobiście jeszcze na żadnym weselu w swoich okolicach się nie spotkałam. Na naszym weselu koszyczki ratunkowe na pewno się pojawią i będę chciała dokładnie pokazać tutaj na blogu ich zawartość.\nCo powinno znaleźć się w koszyczkach ratunkowych? Na to pytanie znajdziecie odpowiedź w poniższych zestawieniach.\nW weselnym koszyczku ratunkowym dla kobiet warto umieścić:\nlekarstwa (tabletki przeciwbólowe typu apap, ibuprom, no-spa, środki pomocne w dolegliwościach żołądkowych np. krople żołądkowe, węgiel, espumisan, stoperan)\nplastry na otarcia, gazy, wodę utlenioną (otarcia, zadrapania, skaleczenia na tego typu imprezie nie są nam obce)\npodpaski, tampony, wkładki higieniczne (są to środki higieniczne, które bardzo często przydają się w weselnych okolicznościach, zwłaszcza mi, gdyż mam takiego pecha, że jak wybieram się na wesele, to koniecznie muszą mnie dopaść "te" dni)\nchusteczki higieniczne, chusteczki nawilżane, chusteczki do demakijażu, waciki kosmetyczne (rozmazany makijaż, który wymaga poprawek, ubrudzone, zakurzone obuwie, czy chociażby buźka dziecka ozdobiona sporą ilością czekolady - wszelkiego rodzaju chusteczki na pewno się wówczas przydadzą)\ncieliste rajstopy w standardowych rozmiarach, pończochy (do czynienia z "oczkiem" w rajstopach na weselu miała chociażby raz chyba każda z nas)\nbezbarwny lakier do paznokci (gdy zabraknie zapasowych rajstop będzie można uratować rajstopy przed całkowitą katastrofą)\ndezodorant w sprayu (do odświeżenia)\npróbki/miniaturki perfum, mgiełka zapachowa\nbibułki matujące (kiedy najlepszy puder zawiedzie i cera będzie się nieestetycznie błyszczeć)\nlakier do włosów (w razie awarii fryzury), suchy szampon\ngumki, wsuwki, grzebień do włosów (w przypadku potrzeby podratowania fryzury)\njednorazowe pilniczki do paznokci (złamanie paznokcia często się niestety zdarza)\nmini zestaw do szycia (igły, nici w klasycznych kolorach, agrafki, małe nożyczki)\nodplamiacz w sztyfcie (u mnie sprawdzony PureQueen)\nrolka do obierania/czyszczenia ubrań\nnić dentystyczna, miniaturka pasty do zębów, jednorazowe szczoteczki do mycia zębów, płyn do płukania ust (to wszystko przyda się zwłaszcza osobom noszącym aparat, które szczególnie muszą przestrzegać higieny jamy ustnej)\nodświeżacz do ust, gumy do żucia, miętowe landrynki (by mieć świeży oddech przez całe wesele)\nkrople do oczu, płyn do soczewek, pojemniczki na soczewki (dla osób noszących soczewki jest to niezbędnik - sama noszę soczewki i często zdarza mi się zapomnieć płynu do soczewek, a akurat zajdzie potrzeba chociażby przepłukania soczewki)\nuniwersalny klej typu kropelka\nW weselnym koszyczku ratunkowym dla mężczyzn warto umieścić:\nlekarstwa (tego samego typu, co w koszyczku dla kobiet)\nżel/guma/krem/pomada do utrwalenia, poprawienia fryzury\npasta do butów (czarna/brązowa/bezbarwna)\nnić dentystyczna, miniaturka pasty do zębów, jednorazowe szczoteczki do mycia zębów, płyn do płukania ust\nodświeżacz do ust, gumy do żucia, miętowe landrynki\nkrople do oczu, płyn do soczewek, pojemniczki na soczewki\nJak widzicie, część pomocnych rzeczy jest takich samych u jednych i u drugich, a więc można zakupów dokonywać hurtowo. Ja zamówienia kosmetycznych i higienicznych niezbędników planuję dokonać w mojej ulubionej drogerii/perfumerii iperfumy.pl by Notino, gdzie możecie skompletować całkiem niezły koszyczek ratunkowy.\nKochani, dajcie znać, co Wy dorzucilibyście jeszcze do takich koszyczków. Koniecznie napiszcie, o czym ważnym zapomniałam :)\nTagged: iperfumy.pl organizacja ślubu wesele weselny koszyczek ratunkowy\nEwelina Wielochowska 21 czerwca 2018 04:39\nSiostra teraz zakupiła koleżance taki koszyk na wesele :)\nświetny, przydatny wpis. taki koszyczek ratunkowy powinien być w każdej toalecie na przyjęciu nie tylko weselnym. dorzuciłabym jeszcze podpaski, tampony, bezbarwny lakier do paznokci ...\nKlaudia Jaroszewska-Kotradii - Koci Punkt Widzenia 21 czerwca 2018 12:42\nfajny pomysł, ale za dużo tego w środku:) z koszyczka się zrobi skrzynia ;D\nPaulina 25 czerwca 2018 07:32\nTaki koszyczek to świetny pomysł :)\nOlga K. 25 czerwca 2018 09:00\nSuper sprawa. Ja niedługo wybieram się na wesele, post inspirujący ;-)\nWind of renewal 25 czerwca 2018 10:25\nKapitalny pomysl :) przydatne\nSylwia Aga Matuszyk 25 czerwca 2018 18:41\nOj podpaski, tampony są mega ważne :) Tak samo jak lekarstwa. Super lista!\nShikatemeku 26 czerwca 2018 13:12\nCiekawy pomysł, chód według mnie połowa jest zbędna jak dla mnie ;)\nNa Wysokim Obcasie 26 czerwca 2018 14:07\nBardzo ciekawe zestawienie. Jeżeli tylko będę organizować wesele, takie zestawienie się przyda.\nVeganchives 26 czerwca 2018 16:26\nSuper pomysł! :D Nie słyszałam o bibułkach matujących!\nUnknown 27 czerwca 2018 20:25\nA mam takie tyle, że dwa, osobny na rzeczy medyczne, osobny na kosmetyki :)\nwspaniały pomysł z tym koszyczkiem!\nmalenka 24 września 2018 17:10\nWedług mnie to również świetny pomysł zwłaszcza przy wystawnych weselach trwających do białego rana ;]


3.4. KONTROLERY TNC\n3.4.1. KONSTRUKCJA I WŁAŚCIWOŚCI KONTROLERÓW TNC\nW skład wyposażenia stacji pakiet radio, oprócz komputera i radiostacji, wchodzi kontroler TNC (albo modem np. typu BayCom). Kontroler jest urządzeniem inteligentnym mającym za zadanie obsługę protokółu AX.25. Pakuje on informacje otrzymane z komputera w pakiety o przedstawionej powyżej strukturze, jak również dekoduje informaję zawartą w prawidłowo odebranych pakietach i przekazuje ją do komputera w celu wyświetlenia na ekranie, wydruku albo rejestracji na dysku. Kontroler samoczynnie sprawdza też zajętość kanału i steruje przełączaniem nadawanie-odbiór. Oprócz prowadzenia własnych łączności kontroler może też retransmitować pakiety stacji trzecich (retransmisja na poziomie drugim modelu ISO). Wiele ze spotykanych obecnie kontrolerów wyposażona jest także w prywatną skrzynkę elektroniczną o pojemności od 3 kB do 16 kB, w niektórych modelach TNC2 możliwa jest rozbudowa pojemności do 128 kB albo nawet 512 kB, a w TNC3 nawet do 2 MB. Protokół AX.25 pozwala także na nadawanie w regularnych odstępach czasu standardowego tekstu radiolatarni (ang. beacon). Jest to bardzo cenna właściwość zwłaszcza w rejonach o mniejszej liczbie stacji. W rejonach o dużym natężeniu ruchu tekst ten nie powinien być nadawany zbyt często, aby nie powodować niepotrzebnych zakłóceń. Tekst radiolatarni nadawany jest przez kontroler automatycznie w zadanych odstępach czasu.\nKontroler jest urządzeniem dosyć skomplikowanym. Wyposażony jest we własny mikroprocesor, od 64 kB do 2 MB pamięci, obwód HDLC lub procesor komunikacyjny (realizujący większość funkcji protokołu AX.25) i oczywiście przynajmniej jeden modem. Kontrolery te znane są pod nazwą TNC (ang. Terminal Node Controler). Uproszczony schemat blokowy kontrolera przedstawiono na rysunku 3.2.\nW rozwiązaniach kontrolera opartych na konstrukcji TAPR (TNC2) stosowany jest mikroprocesor Z-80, w nowszych (TNC3) mikroprocesor firmy Motorola typu 68302. Kontrolery TNC2 wyposażone są w 32 kB pamięci RAM i 32 kB - ROM, TNC3 w nawet do 2 MB pamięci RAM i do 1 MB pamięci EPROM lub EEPROM. W najprostszym przypadku kontrolery wyposażone są w modem 1200 bit/s i wewnętrzny wtyk pozwalający na podłączenie dowolnego innego np. szybszego modemu. Niektóre z nowszych rozwiązań wyposażone są fabrycznie także w modem 2400 bit/s lub 9600 bit/s. Najbardziej rozpowszechnione obecnie są kontrolery drugiej generacji (TNC2 i podobne), dlatego też ich konstrukcja i prarametry są omówione najpierw. Kontrolery TNC3 są przedstawione w osobnym punkcie.\nKomunikacja komputera z kontrolerem wymaga użycia specjalnego programu naśladującego terminal. W najprostszym przypadku może to być któryś z popularnych programów stosowanych w komunikacji telefonicznej (PROCOMM, KERMIT, PROCOMM PLUS, TELIX). Ponieważ kontroler ma własną pamięć buforową, szybkość wymiany danych między komputerem i kontrolerem może być różna od szybkości transmisji w kanale radiowym.\nKontrolery TNC można podzielić na dwie zasadnicze grupy. Do pierwszej z nich należa kontrolery przeznaczone wyłącznie do pracy w systemie pakiet radio, do drugiej kontrolery wielofunkcyjne, pozwalające także na pracę innymi rodzajami emisji, jak telegrafia (CW), RTTY, AMTOR, PACTOR, SSTV i faksymile. Jeżeli użytkownik decyduje się wyłącznie na pracę w systemie pakiet radio, bardziej celowym jest zakup kontrolera pracującego tylko tym rodzajem emisji. Kontrolery wielofunkcyjne pozwalają wprawdzie na pracę wieloma rodzajami emisji, z konieczności jednak możliwości pracy w każdym z nich są bardziej ograniczone niż w przypadku kontrolerów specjalnych, a poza tym są one znacznie droższe. Do drugiej grupy należą też kontrolery pracujące na zasadzie cyfrowej obróbki sygnałów, które zamiast modemów sprzętowych wyposażone są w modemy programowe.\n3.4.2. OPROGRAMOWANIE KONTROLERÓW\nKontrolery TNC2 wyposażone są w jeden z dwóch rodzajów oprogramowania: TAPR albo The Firmware (TF), stanowiący udoskonalenie oprogramowania opracowanego przez WA8DED.\nKontroler TNC z oprogramowaniem TAPR (są to przeważnie kontrolery produkcji amerykańskiej) znajduje się po włączeniu w trybie interpretacji rozkazów sygnalizowanym za pomocą zgłoszenia "cmd:". Wszystkie przekazywane do niego informacje interpretowane są jako rozkazy. Skrócona lista rozkazów podana jest w dalszej części rozdziału. Po nawiązaniu połączenia za pomocą rozkazu C (CONNECT) wszystkie otrzymywane przez kontroler teksty są nadawane w postaci numerowanych pakietów informacyjnych. Znaki specjalne jak CR (ang. Carriage Return), CTRL-S, CTRL-Q, CTRL-V itd. są w dalszym ciągu interpretowane jako odpowiednie rozkazy. Uniemożliwia to transmisję zbiorów dwójkowych (programów, obrazów). Powrót na poziom interpretacji rozkazów dokonywany jest za pomocą znaku CTRL-C (kombinacji klawiszy CTRL i C). Do transmisji zbiorów dwójkowych przewidziany jest specjalny tryb transparentny włączany za pomocą rozkazu TRANS. W trybie tym żaden z transmitowanych znaków nie jest interpretowany, a powrót na poziom interpretacji rozkazów wymaga odczekania kilku sekund po zakończeniu transmisji i 3-krotnego nadania znaku CTRL-C przez komputer. Przy braku połączenia rozkaz CONV (CONVERS) pozwala na nadawanie tekstów w postaci pakietów nienumerowanych UI (tryb bezpołączeniowy). Powrót na poziom interpretacji rozkazów dokonywany jest podobnie jak poprzednio za pomocą znaku CTRL-C. Transmitowane automatycznie teksty radiolatarni nadawane są również w postaci pakietów nienumerowanych.\nAktualne wersje oprogramowania TAPR (począwszy od wersji 1.1.6) wyposażone są dodatkowo w tzw. tryb KISS. W trybie tym kontroler pracuje tylko jako półinteligentny modem. Odebrane dane nadawane są w postaci bloków o specjalnym formacie do komputera, podobnie dane nadawane przekodowywane są w kontrolerze z postaci bloków KISS na pakiety AX.25. Całej obsługi protokółu AX.25 dokonywanuje program terminalowy. Tryb ten przewidziany jest do współpracy ze specjalnymi programami terminalowymi oraz oprogramowaniem TCP/IP. Tryb KISS opisany jest dokładniej w następnym rozdziale.\nKontroler wyposażony w oprogramowanie TF (w oprogramowanie to wyposażone są kontrolery produkcji niemieckiej i krajowej) pracuje przeważnie w trybie podporządkowanym. Odebrane dane przekazywane są do komputera jedynie na rozkaz otrzymany od programu terminalowego. Tryb ten wykorzystywany jest przez coraz większą liczbę nowszych programów terminalowych jak SP, GP, Visual Packet, WinGT itd. Kontrolery wyposażone w oprogramowanie TF nie zawierają skrzynki elektronicznej i nie mogą nadawać samoczynnie tekstów radiolatarni. Podobnie jak kontrolery z oprogramowaniem TAPR zawierają one jednak tryb KISS.\nW obu przypadkach kontroler może obsługiwać do 10 kanałów logicznych, co pozwala na prowadzenie do 10 niezależnych łączności (kontrolery TNC3 nawet do 200).\n3.4.3. OBSŁUGA KONTROLERA TNC2\nPełny zestaw rozkazów oprogramowania TAPR zawarty jest w instrukcji obsługi kontrolera, dlatego też ograniczono się tutaj jedynie do krótkiego omówienia najważniejszych z nich.\nDuża liczba rozkazów może w pierwszym momencie przestraszyć użytkownika. Jednak większość parametrów nie wymaga zmian, zwłaszcza w czasie pierwszych prób. Zasadniczo wystarczy tylko wprowadzić swój znak wywoławczy (rozkaz MYCALL), ewentualnie tekst powitalny (rozkaz CTEXT, włączenie za pomocą rozkazu CMSG ON) i tekst radiolatarni (rozkaz BTEXT, włączenie za pomocą rozkazu BEACON ....) i po krótkiej obserwacji sytuacji na paśmie przeprowadzać pierwsze łączności, posługując się rozkazami CONNECT i DISCONNECT. Od czasu do czasu dobrze jest wywołać listę odbieranych stacji za pomocą rozkazu MHEARD. Wartości innych parametrów mogą być zmieniane i dopasowywane później w miarę zdobywania doświadczenia lub po dyskusjach z bardziej zaawansowanymi kolegami. Do obsługi skrzynki elektronicznej przewidziane są rozkazy MAILBOX ON|OFF i SYSOP, oraz rozkazy wymienione na liście zgłoszenia skrzynki: "L" - spis wiadomości, "R numer" - odczyt wiadomości, "K numer" - skasowanie wiadomości, "S adresat tytuł" - nadanie wiadomości, "B" - zakończenie połączenia ze skrzynką. Korzystne (chociaż niekonieczne) byłoby nastawienie zegara za pomocą rozkazu DAYTIME. Jeżeli konieczne jest dokonanie zmiany wartości któregoś z parametrów w trakcie łączności, należy przejść na poziom rozkazowy za pomocą CTRL-C, dokonać pożądanej zmiany i powrócić do łączności za pomocą rozkazu CONV.\nDla ułatwienia orientacji kontroler wyposażony jest conajmniej w następujące wskaźniki (diody świecące):\nPWR wskaźnik włączenia.\nCON wskaźnik połączenia z korespondentem, po włączeniu funkcji diagnostycznej HEALLED miga cały czas przypadkowo.\nFunkcja diagnostyczna dostępna jest tylko w oprogramowaniu TAPR.\nW trybie KISS miga trzykrotnie po włączeniu kontrolera, a następnie sygnalizuje transmisję danych do komputera.\nSTA wskazuje, że w buforze znajdują się nienadane pakiety, po włączeniu funkcji diagnostycznej HEALLED miga cały czas przypadkowo, zależnie od wartości parametru MAILLED może sygnalizować też obecność nowych wiadomości w skrzynce. W trybie KISS miga trzykrotnie po włączeniu kontrolera, a następ- nie sygnalizuje transmisję danych z komputera do TNC. Stałe świecenie się diody STA w trybie KISS może oznaczać zawieszenie się kontrolera.\nPTT sygnalizuje przejście kontrolera na nadawanie.\nDCD sygnalizuje odbiór danych.\nNiektóre z kontrolerów wyposażone są dodatkowo we wskaźnik dostrojenia przydatny do pracy na falach krótkich. W przypadku pracy na UKF (AFSK/FM) jest on zbędny. Czasami na płycie czołowej znajdują się też wskaźniki sygnalizujące tryb pracy CMD, CONV i TRANS, włączenie szybkiego modemu TURBO albo dodatkowa dioda MAIL sygnalizująca obecność wiadomości w skrzynce.\nPrzed przystąpieniem do pracy należy oczywiście połączyć kontroler z komputerem i radiostacją. Sposób podłączenia i występujące trudności przedstawione są w następnych punktach. Należy też dobrać odpowiednie parametry transmisji na łączach do komputera i radiowym. Szybkości transmisji na złączu RS-232 zmienia się najczęściej za pomocą przełącznika znajdującego się na tylnej ściance kontrolera lub zwieraczy znajdujących się wewnątrz obudowy. Fabrycznie przeważnie ustawiona jest szybkość 1200 bit/s. Szybkość ta nie ma nic wspólnego z szybkością transmisji w łączu radiowym i może być od niej różna. Korzystne jest zwiększenie jej do 9600 bit/s, ale nie jest to konieczne. W niektórych wersjach do jej zmiany służy rozkaz ABAUD (TBAUD). Pozostałymi parametrami transmisji są długość słowa (7/8 bitów) i rodzaj bitu parzystości. Mogą one być zmieniane za pomocą rozkazów AWLEN i PARITY. Początkowo ustawione są wartości 7 bitów i bit przysty (7E1). Po ewentualnej zmianie wartości AWLEN na 8 i wartości PARITY na 0 mamy do czynienia z kombinacją 8N1. Zestaw ten należy oczywiście ustawić w posiadanym programie komunikacyjnym. Liczba bitów stop zawsze wynosi jeden. Wybór zestawu zależy od upodobań i potrzeb użytkownika, a sposób wprowadzania zmian w programie komunikacyjnym opisany jest w jego instrukcji. Jeżeli w łącznościach używane są znaki specjalne lub diakrytyczne leżące w górnej połowie tabeli ASCII należy wybrać kombinację 8N1, w przeciwnym przypadku znaki te ulegają zafałszowaniu.\nWybór szybkości pracy w łączu radiowym (o ile jest on wogóle przewidziany, występują tu duże różnice między poszczególnymi rozwiązaniami) dokonywany jest za pomocą przełącznika na tylnej płytce lub rozkazu HBAUD (w niektórych przypadkach jest to rozkaz MODE VP). Dodatkowo należy przełączyć modem wewnętrzny na wybraną szybkość pracy lub podłączyć odpowiedni modem zewnętrzny. W większości rozwiązań wewnątrz kontrolera znajduje się odpowiedni wtyk przewidziany do tego celu i przeważnie oznaczony symbolem J4 (na schematach występuje nazwa "modem disconnect", oznaczenia te dotyczą modeli amerykańskich). Fabrycznie ustawiana jest szybkość 1200 bit/s i do tej szybkości dostosowane są wszystkie modemy wewnętrzne. Niektóre z nich pozwalają na przełączenie na 300 bit/s (KF), natomiast praca z szybkościami 9600 lub 2400 bit/s możliwa jest jedynie po dołączeniu modemu zewnętrznego (odpowiednio FSK lub PSK). Do łączności satelitarnych stosowane są m.in. modemy PSK/MSK 1200 bit/s albo modemy 9600 bit/s wg. standardu G3RUH.\nJeżeli linie na ekranie pisane są jedna na drugiej, należy dodać znaki LF (rozkaz AUTOLF), przy podwójnym odstępie należy wyłączyć to dodawanie. Wyświetlanie podwójnych liter na ekranie lub ich brak wymaga dokonania odpowiedniej zmiany parametru ECHO - echa lokalnego. W oprogramowaniu TF jest to parametr E. Inną przyczyną występowania podwójnego odstępu linii może być nieprawidłowa wartość parametru SCREENLN. Można tu spróbować wartości 0.\nDalszymi parametrami, które muszą być zmieniane w zależności od szybkości pracy, poziomu zakłóceń na łączu lub posiadanego wyposażenia są (w nawiasach podano rozkazy dla oprogramowania TF):\nDWAIT określający czas oczekiwania przed przejściem na nadawanie po stwierdzeniu braku nośnej, parametr ten podawany jest w dziesiątkach milisekund;\nDIGIPEAT ON|OFF włączający funkcję przekaźnikową kontrolera, (R);\nFRACK podający czas oczekiwania na pokwitowanie pakietu, czas ten podawany jest w sekundach, a jego długość zależna jest od liczby wykorzystywanych stacji retransmitujących poziomu 2, (F);\nMAXFRAME ustalający maksymalną dopuszczalną liczbę niepotwierdzonych pakietów, praktyczną wartością jest 4, w zakresach UKF można stosować większe wartości, w zakresach KF konieczne jest użycie wartości 1 do 3, (O);\nPACLEN ustalający maksymalną długość pola informacyjnego transmitowanych pakietów, w łączach o wyższym poziomie zakłóceń korzystniejsze jest stosowanie pakietów krótszych (np. KF - 64 oktety), łącza o niskim poziomie zakłóceń w zakresach UKF są lepiej wykorzystane w przypadku użycia pakietów dłuższych (nawet do 256 oktetów), niektóre ze starszych typów kontrolerów nie mogą odbierać pakietów dłuższych niż 128 oktetów;\nRETRY ustalający maksymalną liczbę powtórzeń pakietu przed przerwaniem połączenia, wartością maksymalną jest 15. Zero oznacza nieograniczoną liczbę powtórzeń, (N);\nTXDELAY ustalający odstęp czasu od momentu włączenia nadajnika do czasu rozpoczęcia nadawania pakietu, podawany w dziesiątkach milisekund, jego wartość zależy od sposobu przełączania nadawanie-odbiór (przekaźnikowy lub elektroniczny), przed rozpoczęciem nadawania pakietu transmitowane są oktety synchronizujące, (T).\nW przypadku pracy przez satelity lub użycia kontrolera w łączach dupleksowych między stacjami węzłowymi należy ustawić parametr FULLDUP na ON, normalnym stanem jest OFF, (@D).\nDo transmisji zbiorów dwójkowych konieczne jest włączenie 8BITCONV na ON i AWLEN na 8 bitów. Należy także wyłączyć bit parzystości (kombinacja 8N1).\nOmówione wyżej rozkazy należą do zbioru rozkazów oprogramowania TAPR. Rozkazów trybu podporządkowanego (oprogramowanie WA8DED, TF) nie wykorzystuje bezpośrednio operator stacji, a jedynie programy komunikacyjne. Operator posługuje się w tym przypadku zestawem rozkazów posiadanego programu i powinien zapoznać się dokładnie z jego instrukcją. W większości programów terminalowych dla trybu podporządkowanego naciśnięcie klawiszy ESC (escape) powoduje otwarcie okienka dialogowego, w którym można podawać rozkazy dla kontrolera, a więc np. rozkaz I służący do wprowadzenia własnego znaku, rozkazy C (connect) i D (disconnect) i inne. Większość parametrów konfiguracyjnych (włącznie ze znakiem wywoławczym) może być jednak zapisana w zbiorze konfiguracyjnym programu i wykorzystywana przez niego automatycznie. W celu nawiązania połączenia używane są specjalne przyciski ekranowe naciskane za pomocą myszy a programy wyposażone są w możliwości zapamiętywania nawet bardziej skomplikowanych tras połączeń albo korzystania z tras zapisanych przez operatora w specjalnych zbiorach. W przeciwieństwie do telefonicznych programów terminalowych stosowanych do obsługi kontrolerów wyposażonych w oprogramowanie TAPR programy dla trybu podporządkowanego dysponują oddzielnymi oknami dla każdego z kanałów logicznych i pozwalaja dzięki temu na bardziej komfortowe prowadzenie równoległych łączności i automatyczny odbiór wybranych uprzednio wiadomości ze skrzynek sieci. Ogólnie można powiedzeć, że programy terminalowe dla trybu podporządkowanego oferują większy komfort pracy w porównaniu z programami telefonicznymi (dotyczy to wyłacznie kontrolerów TNC a nie modemów telefonicznych) co spowodowało ich znaczne rozpowszechnienie w kręgach amatorskich.\nRozkazy i parametry trybu KISS przedstawione są w następnym rozdziale.\n3.4.4. POŁĄCZENIE KONTROLERA Z KOMPUTEREM\nNa wtyku D-25 kotrolera TNC2 występują następujące sygnały RS-232:\nkontakt 1 - ekran;\nkontakt 2 - TXD - wejście danych nadawanych przez komputer;\nkontakt 3 - RXD - wyjście danych nadawanych przez kontroler;\nkontakt 5 - CTS - wyjście sterujące przepływem danych z komputera;\nkontakt 6 - DSR - wyjście sygnalizujące włączenie i gotowość TNC; Naogół jest połączone z napięciem zasilania;\nkontakt 7 - masa;\nkontakt 8 - DCD - wyjście sygnalizujące nawiązanie połączenia; W niektórych rozwiązaniach jego stan odpowiada stanowi diody CONNECT w innych jest połączone na stałe z napięciem dodatnim lub jest przełączane za pomocą zwieracza.\nkontakt 20 - DTR - wejście sygnalizujące gotowość komputera do odbioru danych.\nW kontrolerach produkcji niemieckiej i wzorowanych na nich zamiast sygnału DTR stosowany jest sygnał RTS występujący na kontakcie 4.\nSynchronizacja wymiany danych może się więc odbywać za pomocą sygnałów CTS/DTR, o ile posiadany program terminalowy przewiduje taką możliwość (np. PROCOMM PLUS). Program KDATERM pozwala na ręczne przełączanie sygnałów sterujących i kontrolę ich stanu na ekranie. Większość telefonicznych programów terminalowych pozwala w każdym na użycie protokółu XON/XOFF (tzn. znaków CTRL-Q i CTRL-S w celu wstrzymania lub powtórnego podjęcia transmisji danych w złączu). Niektóre z programów skrzynek elektronicznych (np. PROCOMM, PROCOMM PLUS w trybie zdalnym) wymagają sygnalizacji nawiązania połączenia za pomocą sygnału DCD. W najprostszym przypadku kontroler z komputerem można połączyć za pomocą kabla trójżyłowego zawierającego sygnały TXD, RXD i masę; lepszym rozwiązaniem jest jednak połączenie wszystkich wymienionych sygnałów, zwłaszcza jeżeli przewidziane jest korzystanie z trybu transparentnego. Synchronizacja elektryczna zapewnia krótszy czas reakcji, jest przez to pewniejsza w działaniu i dlatego powinna być stosowana w pierwszym rzędzie. W trybie KISS wystarcza połączenie trójżyłowe, a ponieważ nie stosowany jest także protokół XON/XOFF, w trakcie transmisji dłuższych zbiorów może dojść do przepełnienia wewnętrznego bufora w kontrolerze i straty danych, a także do zawieszenia się kontrolera. Kontrolery wyposażone w 32 KB RAM posiadają w trybie KISS bufor o pojemności ok. 28 kB, wyposażone w 16 kB - około 12 kB. Udoskonaloną wersją trybu KISS jest protokół SMACK, bloki danych typu KISS są uzupełnione sumą kontrolną CRC. Sposób połączenia zawarty jest w tabeli 5.\nKontroler TNC Komputer (RS-232)\nWtyk 25 nóżkowy Wtyk 25 nóżkowy Wtyk 9 nóżkowy\nW przypadku połączenia trójżyłowego konieczne może być zwarcie nóżek 4 i 5 oraz 6, 8 i 20 po stronie komputera (numeracja na wtyku 25-nóżkowym), a także nóżek 6 i 20 po stronie kontrolera.\nPołączenie powinno być dokonane kablem ekranowanym, a ekran połączony z nóżką 1 (wtyk 25-nóżkowy) po stronie komputera.\nPosiadacze komputerów o nietypowych wyjściach szeregowych powinni sprawdzić wyprowadzenia w instrukcji komputera. Komputer Commodore 64 wyposażony jest w wyjście 5-woltowe i wymaga dodania buforów odwracających fazę sygnału. Niektóre rozwiązania, jak np. kontrolery MFJ-1270/74 wyposażone są w wyjście 5-woltowe przeznaczone bezpośrednio do połączenia z komputerem Commodore 64.\nOprogramowanie trybu podporządkowanego TF nie korzysta wogóle z sygnałów sterujących przepływem danych dlatego też wystarcza tutaj połączenie 3-żyłowe.\n3.4.5. POŁĄCZENIE KONTROLERA Z RADIOSTACJĄ\nPołączenie z radiostacją sprowadza się do podłączenia wyjścia głośnikowego lub słuchawkowego odbiornika z wejściem modemu, jego wyjścia z wejściem mikrofonowym nadajnika oraz wyjścia PTT kontrolera z wejściem nadawanie-odbiór. Połączenie to powinno być dokonane za pomocą 4-żyłowego kabla ekranowanego lub odpowiednich pojedyńczych kabli ekranowanych w zależności od rodzaju wtyków w posiadanej radiostacji. Ekran kabla powinien być połączony z masą radiostacji. Po ustawieniu pokrętła siły głosu w pozycji środkowej i zamknięciu blokady szumów (w przypadku odbiornika FM) dioda DCD powinna zapalać się jedynie w momentach odbioru sygnału. W zależności od rozwiązania wbudowanego modemu dioda ta może migać przy otwartej blokadzie szumów, świecić ciągle lub zapalać się tylko w momencie odbioru sygnału. Jeżeli i w tym przypadku dioda zapala się jedynie w trakcie odbioru sygnału pakiet radio, blokada szumów może pozostać otwarta. Zakładając prawidłową współpracę kontrolera TNC z komputerem, na ekranie powinny pojawić się odbierane teksty. W razie ich braku lub pojawiania się tylko niektórych pakietów należy w pierwszym rzędzie dokonać regulacji siły głosu aż do uzyskania normalnego odbioru. Następnie można przystąpić do kontroli toru nadawczego, próbując nawiązać łączność z dobrze odbieraną stacją.\nNowsze modele radiostacji wyposażone są często w specjalne gniazdo danych przeznaczone do podłączenia kontrolera TNC, PTC lub modemu. W zależności od modelu radiostacji gniazdo to może zawierać wyjście danych wyłączane przez blokadę szumów lub też nie albo czasami obie alternatywy. Piękne zapowiedzi zawarte w prospektach reklamowych zapewniają kupujących, że gniazda te dostosowane są do szybkości transmisji 9600 bit/s jednak w wielu wypadkach uzyskiwane rezultaty są dalekie od zadowalających.\nMimo, że połączenie kontrolera z radiostacją wydaje się być zasadniczo prostsze niż połączenie z komputerem, może tu wystąpić szereg problemów, które przedstawiono poniżej.\n3.4.5.1. PRZEŁĄCZANIE NADAWANIE-ODBIÓR\nKontroler TNC wyposażony jest w wyjście tranzystorowe typu otwarty kolektor zwierające wejście nadajnika do masy w momencie nadawania. Jest to sposób przełączania stosowany w wielu typach radiostacji fabrycznych. W niektórych starszych lub nietypowych rozwiązaniach konieczne było podanie odpowiedniego napięcia o polaryzacji dodatniej lub ujemnej. Wymagałoby to dodania na wyjściu kontrolera stopnia odwracającego polaryzację lub przesuwającego poziom napięcia wyjściowego. Osobną grupę stanowią radiostacje przenośne. Większość z nich nie posiada oddzielnego wejścia przełączającego na nadawanie, a samo przełączanie odbywa się przez stałoprądowe zwarcie obwodu mikrofonu do masy. Podłączenie kontrolera wymaga włączenia dodatkowego kondensatora o pojemności ok. 1 uF w przewód wyjściowy fonii z kontrolera TNC tzn. pomiędzy TNC a wyjście mikrofonowe i podłączenie przewodu N-O z wejściem mikrofonowym przez opornik 2,2 - 3,3 k. Niektóre rozwiązania kontrolerów wyposażone są w drugie wyjście zawierające opisany układ.\n3.4.5.2. WYJŚCIE GŁOŚNIKOWE\nZbyt niski poziom sygnału akustycznego z odbiornika może spowodować błędne dekodowanie sygnału przez modem, natomiast wysoki poziom powodujący zniekształcenia nieliniowe we wzmacniaczu m.cz. odbiornika lub modemie jest niepożądany z tych samych względów. Dlatego też warto poeksperymentować trochę z położeniem regulatora siły dźwięku. Inną przyczyną zniekształceń nieliniowych może być niedostateczne obciążenie wyjścia wzmacniacza m.cz. odbiornika. Impedancja wejściowa modemu jest znacznie większa od impedancji głośnika w związku z czym wzmacniacz m.cz. pracuje praktycznie bez obciążenia. W przypadku stwierdzenia występowania zniekształceń nieliniowych należy obciążyć wyjście głośnikowe opornikiem 8 - 10 omów (lub słuchawką, ale dźwięk sygnałów cyfrowych może być denerwujący dla użytkownika i otoczenia).\nDalszym źródłem błędów w odbiorze sygnałów pakiet radio może być niewłaściwa charakterystyka amplitudowa lub fazowa odbiornika. Nieliniowa charakterystyka fazowa powoduje różne opóznienia czasowe obu tonów, jednak w praktyce jej ujemny wpływ występuje dopiero przy szybkościach przekraczających 1200 bit/s. Inną przyczyną błędów jest nieliniowość charakterystyki amplitudowej, powodująca znaczną różnicę poziomów sygnału dla obu częstotliwości (można to sprawdzić za pomocą oscyloskopu). Wrażliwość modemu na różnicę poziomów sygnałów wejściowych zależna jest od jego konstrukcji. Modemy wyposażone w obwód scalony AM7911 tolerują różnice poziomów rzędu 2:1, wyposażone w obwód TCM3105 - rzędu 3:1. Jeżeli różnica poziomów będzie rzeczywiście powodować błędny odbiór, należy włączyć na wejście modemu filtr korekcyjny RC dolno- lub górnoprzepustowy w zależności od zaobserwowanych efektów lub dokonać odpowiednich przeróbek w torze akustycznym odbiornika.\n3.4.5.3. BLOKADA SZUMÓW\nPewnych problemów może dostarczyć także blokada szumów. W niektórych urządzeniach fabrycznych, zwłaszcza w radiostacjach przenośnych jej czas reakcji może być zbyt długi i powodować obcinanie początków pakietu. W takim przypadku konieczne jest skrócenie jej stałej czasu lub zastosowanie dodatkowego układu cyfrowej blokady szumów. Zastosowanie cyfrowej blokady szumów pozwala na pracę z otwartą blokadą szumów odbiornika. Jak wspomniałem wyżej niektóre rozwiązania modemów pozwalają na pracę z otwartą blokadą szumów, inne nie są odporne na szumy. Jeżeli otwarcie blokady szumów odbiornika powoduje stałe świecenie diody DCD kontrolera lub bardzo częste migotanie oznacza to wrażliwość modemu na szumy i konieczność zastosowania jednego ze wspomnianych rozwiązań, po stwierdzeniu obcinania pakietów.\nStosowane w nowszych typach radiostacji przenośnych układy oszczędności baterii powodują również czasami obcięcie początków odbieranych pakietów. Jeżeli niemożliwe jest ich wyłączenie, konieczna jest praca z otwartą blokadą szumów i ewentualne użycie blokady cyfrowej.\n3.4.5.4. SYGNAŁ WYJŚCIOWY MODEMU\nSkontrolowania wymagać może także poziom sygnału wyjściowego. Zbyt słabe wysterowanie lub przesterowanie nadajnika jest również niekorzystne. Podobnie jak w przypadku odbioru, ujemnie może odbić się tu także nieliniowość charakterystyki amplitudowej modulatora. W niektórych przypadkach konieczne może być włączenie odpowiedniego filtru korekcyjnego: dolno- lub górnoprzepustowego. Należy także zwrócić uwagę na wartość dewiacji częstotliwości. Zbyt duża dewiacja powoduje zniekształcenia nieliniowe sygnału nadawanego, co może utrudnić odbiór u korespondenta, a także zakłócenia w sąsiednich kanałach.\nPomiary dewiacji częstotliwości są nieco bardziej skomplikowane - w praktyce może wystarczyć porównanie siły sygnału własnej stacji z sygnałami innych stacji za pomocą odbiornika kontrolnego.\nOpisane powyżej trudności najłatwiej zaobserwować, nawiązując łączność z blisko położonym korespondentem w godzinach mniejszego ruchu lub na mniej używanym kanale, tak aby zminimalizować wpływ zakłóceń zewnętrznych. Częste występowanie błędów powodujące więcej powtórzeń lub nawet przerywanie połączenia będą sygnalizowały konieczność dokładniejszego zbadania sprawy.\n3.4.6. KONTROLERY TNC3\nZe względu na zastosowanie procesorów ośmiobitowych zakres szybkości pracy kontrolerów TNC2 jest ograniczony do 9600 bit/s lub 19200 bit/s w łączu radiowym. Maksymalną szybkością wymiany danych z komputerem może być 38400 bit/s. Wiele z obecnych rozwiązań nie jest jednak dostosowanych nawet do tych szybkości pracy. Związane jest to z ograniczoną szybkością przetwarzania procesorów ośmiobitowych. Z tego samego powodu nie można też zainstalować w kontrolerze oprogramowania pracującego w wyższych protokółach, automatycznego wyboru tras itp. Obszar adresowy procesorów ośmiobitowych ograniczony jest do 64 kB, co stanowi dodatkowe utrudnienie.\nKontrolery TNC3 zawierają szesnastobitowy procesor firmy Motorola (MC68302) charakteryzujący się większą szybkością przetwarzania i większym obszarem adresowym. Procesor ten zawiera dodatkowo kontroler DMA, kontroler przerwań, trzy kanały komunikacyjne HDLC/SDLC oraz pomocniczy procesor RISC. Procesor ten może niezależnie przetwarzać transmitowane dane, odciążając w ten sposów jednostkę główną. Dzięki temu możliwa jest równoległa obsługa dwóch kanałów HDLC (dwóch modemów pakiet radio) i kanału łączności z komputerem z szybkościami do 1 Mbit/s. Fabrycznie dostępne są modemy dla szybkości 1200 bit/s i 9600 bit/s, z tym że ten ostatni może po dokonaniu niewielkich przeróbek pracować również z szybkością 19200 bit/s. Brak jest natomiast modemu krótkofalowego dla szybkości 300 bit/s.\nKonstrukcja kontrolera TNC3 wykorzystuje w znacznym stopniu wspomniane możliwości. Przewidziano w nim możliwość równoległej pracy w dwóch kanałach radiowych z szybkościami dochodzącymi do 1 Mbit/s i wymiany danych z komputerem z szybkością maksymalną 115 kbit/s. Pamięć wewnętrzna kontrolera może mieć pojemność do 2 MB. Kontroler wyposażony jest w obwód zegarowy, dzięki czemu odpada konieczność nastawiania zegara każdorazowo po włączeniu kontrolera. Jest do duża niedogodność kontrolerów TNC2. Całość skonstruowana jest w technice CMOS i charakteryzuje się małym poborem prądu.\nOprogramowanie TNC3 jest udoskonaloną wersją oprogramowania TF i zawiera dodatkowo skrzynkę elektroniczną wzorowaną na systemie DieBox (wymagane jest wówczas wyposażenie kontrolera w minimum 256 kB pamięci RAM). W trybie podporządkowanym kontroler TNC2 musiał być stale odpytywany przez komputer w celu stwierdzenia napływu nowych danych (ang. polling). Kontroler TNC3 sygnalizuje samoczynnie napływ danych z podaniem numeru kanału logicznego. Komputer musi jedynie odczytać te dane. Dzięki temu zmniejszyło się znacznie obciążenie złącza szeregowego RS-232 komputera. Zmniejszenie obciążenia złącza ma istotne znaczenie jeżeli komputer pracuje pod wielozadaniowym systemem operacyjnym (ang. multitasking) - przykładowo Windows 95/98, UNIX lub OS/2. Oprogramowanie kontrolera może samoczynnie rozpoznać szybkość transmisji każdego z zainstalowanych modemów. W zależności od wielkości zainstalowanej pamięci kontrolery TNC3 pozwalają na prowadzenie łączności w 30 do 200 kanałach logicznych, z tym jednak, że 10 z nich jest zawsze zarezerwowanych dla skrzynki. Oprócz oprogramowania TF i skrzynki TNC3BOX kontrolery TNC są wyposażone w program diagnostyczny i oprogramowanie trybu KISS.\nKontroler TNC3 może pracować jako stacja węzłowa 3NET, a dzięki wyposażeniu w dwa wejścia także jako stacja skrośna. Oprogramowanie 3NET będące odmianą oprogramowania XNET jest dostępne w Internecie i musi być zainstalowane dodatkowo w miejsce standardowego. Oprócz węzła zawiera ono skrzynkę TNC3BOX i wszystkie inne wymienione powyżej programy.\nMożliwe jest także połączenie większej liczby (do 32) kontrolerów w sieci.\nNowsze wersje oprogramowania kontrolera mogą być ładowane z komputera bezpośrednio do pamięci RAM lub do kasowanej elektrycznie pamięci EEPROM (ang. flash PROM). Odpada więc konieczność wymiany pamięci EPROM. Opracowana została także biblioteka programów dla kompilatorów firmy Borland i AZTEC-C pozwalająca na samodzielne pisanie programów. Oprogramowanie kontrolera może być kompilowane za pomocą skrośnych kompilatorów języka C pracujących na komputerach ATARI lub PC. Ponieważ kontrolery TNC3 są wyposażone we własny system operacyjny programy te mogą być ładowane do ich pamięci i uruchamiane w sposób podobny jak na komputerach PC pod systemem operacyjnym DOS.\nW sprzedaży znajdują się także kontrolery TNC31S(X), które różnią się od kontrolera TNC3 jedynie pojemnością zainstalowanej pamięci i tym, że zawierają tylko jeden modem. Kontrolery TNC31S są wyposażone w po 128 kB pamięci RAM i EPROM lub EEPROM natomiast kontrolery TNC31SX - w po 512 kB każdej z nich.\nNa rynku niemieckim dostępny jest także kontroler TNC4E wzorowany na TNC3 i różniący się głównie tym, że zamiast złącza RS-232 jest on wyposażony w złącze sieciowe Ethernet. Ma to ułatwić wykorzystanie go w sieciach lokalnych zawierających komputery PC i większą liczbę kontrolerów np. w bardziej rozbudowanych stacjach węzłowych.\n3.4.7. ROZWIĄZANIA FABRYCZNE KONTROLERÓW TNC\nKlasycznym rozwiązaniem kontrolera jest TNC2 oparty na konstrukcji amerykańskiej grupy krótkofalowców TAPR z Tucson. Kontroler ten produkowany jest przez szereg firm - np. MFJ - modele MFJ-1270B/1270C/1274, AEA (obecnie Timewave) - PK-87/88/96, PK-12 itp.\nW wykonaniu tym kontroler umożliwia pracę z szybkością 300 bit/s na falach krótkich i 1200 bit/s na UKF. Po dołączeniu zewnętrznego modemu możliwa jest praca z szybkością 2400 lub 9600 bit/s. Modem dołączany jest do wtyku oznaczonego symbolem J4. W przypadku łączności satelitarnych konieczne jest także użycie specjalnego modemu, którego tor nadawczy koduje dane w tzw. kodzie Manchester-FSK, a tor odbiorczy przystosowany jest do pracy z modulacją BPSK. Szybkości pracy przełączane są miniaturowym przełącznikiem typu DIL, a częstotliwości filtrów modemu dodatkowym przyciskiem.\nNa płycie czołowej znajduje się, wspomniane już, pięc diod świecących sygnalizujących stan pracy. Kontroler MFJ-1274 ma także rząd 16 diod świecących służacy jako wskaźnik dostrojenia. Wskaźnik ten jest niezbędny przy pracy SSB na falach krótkich. W nowszych wersjach oprogramowania kontrolery TNC2 mogą pracować w trybie KISS, pozwalają na odbiór faksymile - map pogody (ang. WEFAX) i są wyposażone w prywatną skrzynkę elektroniczną.\nPo wymianie oprogramowania na NET/ROM, Thenet lub X1J mogą one pracować jako węzły sieci. Szczególnie interesująca jest wersja X1J programu Thenet. Pozwala ona na retransmisję datagramów TCP/IP równolegle do komunikacji międzywęzłowej w protokóle NET/ROM. Wymienione programy dostępne są w postaci pamięci EPROM lub zbiorów przeznaczonych do zaprogramowania pamięci. Kontrolery TNC2 produkcji niemieckiej i krajowej mimo trochę odmiennej konstrukcji elektrycznej są kompatybilne ze wzorcem TAPR a główną różnicę w stosunku do modeli amerykańskich stanowi wyposażenie w oprogramowanie TF zamiast typowego dla amerykańskich modeli oprogramowania TAPR. Kompatybilność pozwala jednak na wymianę oprogramowania na TAPR, TheNet, X1J i inne w miarę potrzeby. Wśród modeli niemieckich wyróżnia się kontroler TNC2H firmy "Symek". Jest on wyposażony w modem G3RUH przeznaczony do pracy z szybkością 9600 bit/s. W nowszych rozwiązaniach możliwe jest dołączenie modemu zewnętrznego dla szybkości 1200 bit/s. Jako jedyny znany mi model produkcji niemieckiej jest on wyposażony w pamięć EPROM o pojemności 64 kB zawierającą zarówno oprogramowanie TF jak i TAPR, niestety zainstalowana tam wersja nie zawiera skrzynki elektronicznej. Wybór programu dokonywany jest za pomocą miniaturowago przełącznika na płycie czołowej.\nSpotykane są także rozwiązania udoskonalone - wykraczające poza standard TAPR. Przedstawicielami tej grupy są modele KPC-2, KPC-3, KPC-4 i KPC-2400 firmy Kantronics. Wszystkie one (jak również Kantronics KAM i KAM Plus) posiadają dodatkowo prywatną skrzynkę elektroniczną pozwalającą na deponowanie wiadomości w czasie nieobecności operatora. Są one także standardowo wyposażone w oprogramowanie sieciowe KA-node pozwalające na wykorzystanie kontrolera w charakterze węzła sieci. Węzeł KA-node zapewnia wprawdzie mniejszy komfort dla użytkownika niż NET/ROM czy Thenet, może jednak być wykorzystany w pierwszej fazie rozbudowy sieci lub też stanowić jej uzupełnienie. Do tej samej kategorii należy węzeł GATEWAY, w który wyposażane są nowsze kontrolery firmy AEA.\nKontroler KPC-2400 ma wbudowany modem QPSK przeznaczony do pracy z szybkością 2400 bit/s w standardzie V.26, w pozostałych kontrolerach możliwe jest podłączenie modemu zewnętrznego tej samej firmy. Oprócz pracy w systemie pakiet radio możliwy jest odbiór faksymile - map pogody.\nModel KPC-4 wyposażony jest w podwójny modem pozwalający na jednoczesną pracę na dwóch pasmach UKF lub wykorzystanie jako stacji węzłowej sprzęgającej sieci pracujące w różnych pasmach, kontroler KPC-2 może pracować na zakresach KF i UKF. Kontroler KPC-3 może być zasilany z baterii 9 V.\nWszystkie wspomniane modele oprócz złącza RS-232 mają także wejście 5 V przeznaczone do połączenia z komputerem Commodore 64.\nTrzecią grupę stanowią kontrolery wielofunkcyjne pozwalające dodatkowo na pracę telegraficzną, dalekopisową Baudot i ASCII, AMTOR a także w niektórych przypadkach faksymile, PACTOR, NAVTEX i telewizją wąskopasmową SSTV. Są to modele PK-232 firmy AEA (SP-232 firmy MUEL, HK-232 (Heathkit), PK-900, DSP-1232/2232/232, Kantronics-KAM (Plus), MFJ-1276 i MFJ-1278 oraz MFJ-1278T - turbo.\nModele PK-232 i KAM (Plus) wyposażone są w podwójne modemy umożliwiające równoległą pracę w zakresach KF i UKF. Wszystkie trzy urządzenia posiadają wbudowany wskaźnik dostrojenia i szereg dodatkowych wskaźników sygnalizujących wybrany rodzaj pracy.\nKontroler PK-232, podobnie jak TNC2, zawiera wewnątrz wtyk przeznaczony do dołączenia modemu zewnętrznego, kontroler KAM pozbawiony jest tej możliwości.\nPraca emisją faksymile możliwa jest na kontrolerach PK-232 i MFJ-1278(T), a emisją SSTV na kontrolerze MFJ-1278(T). Niezbędne w tym celu oprogramowanie dostępne jest w wersjach dla komputerów PC, Commodore 64, Commodore-Amiga i McIntosh.\nNajbardziej uniwersalnymi urządzeniami z tej grupy są kontrolery wyposażone w procesor sygnałowy i pracujące na zasadzie cyfrowej obróbki sygnałów. Są to modele DSP-1232, DSP-2232 i DSP-232. Modemy układowe są tutaj zastąpione przez program pracujący na procesorze sygnałowym i realizujący matematycznie wszyskie funkcje filtrów i modemów dla różnych rodzajów emisji. Wymiana modemu lub rozbudowa kontrolery wymaga więc jedynie wymiany pamięci zawierającej program. Kontrolery te pozwalają na pracę wszystkimi rozpowszechnionymi w praktyce amatorskiej rodzajami emisji, wyposażone są w skrzynki elektroniczne pakiet radio, AMTOR i PACTOR, oprogramowanie węzła "Gateway" a kontroler DSP-2232 jest wyposażony w dwa wyjścia radiowe. Niestety są to urządzenia dosyć drogie nawet jak na warunki zachodnie.\nKontroler PK-232 znany jest dostatecznie użytkownikom w kraju, dlatego też jako przedstawiciela tej grupy omówię szczególowiej kontroler MFJ-1278(T).\nProdukowany jest on w dwóch wersjach: podstawowej i turbo. W wersji podstawowej możliwa jest praca pakiet radio z szybkościami 300 i 1200 bit/s, wersja turbo zawiera dodatkowo modem 2400 bit/s pracujący z modulacją fazy. Modem ten (MFJ-2400) dostępny jest także oddzielnie. Pozwala to na pózniejszą rozbudowę kontrolera. Zastosowana w modemie MFJ-2400 czterostanowa modulacja fazy (QPSK) zajmuje normalną szerokość pasma akustycznego, dzięki czemu zbędne są jakiekolwiek przeróbki sprzętu nadawczo-odbiorczego.\nKontroler wyposażony jest w dwa kanały pakiet radio pozwalające na równoległą lub skrośną pracę w zakresch KF i UKF.\nPodobnie jak większość rozwiązań kontrolerów TNC, MFJ-1278 zawiera mikroprocesor Z-80 (w wersji CMOS). Rozmiar pamięci RAM wynosi 32 kB, ROM - 64 kB, a więc więcej niż w typowych kontrolerach pakiet radio. Obwód Z8440 obsługuje złącze szeregowe RS-232 współpracujące z komputerem. Możliwe szybkości pracy wynoszą 300, 1200, 2400, 4800 i 9600 bit/s. Przy współpracy z omówionym dalej programem Multicom stosowana jest szybkość transmisji 9600 bit/s.\nPodobnie jak w innych rozwiązaniach kontrolerów firmy MFJ, modem AFSK zawiera obwody scalone XR2206/XR2211. Modem QPSK oparty jest na obwodzie XR2123.\nOprócz pracy w systemie pakiet radio z szybkościami 300/1200 i ewentualnie 2400 bit/s możliwa jest praca emisjami RTTY i ASCII z szybkościami 45, 50, 57, 75, 100, 110, 150, 200 i 300 bit/s, faksymile z szybkościami 60, 90, 120, 180 240, 360 i 480 linii/min, praca telegraficzna z szybkościami 5 do 99 słów/min i SSTV o czasie trwania obrazu 8.5, 12, 17, 24 i 36 sek oraz emisją AMTOR/NAVTEX. Możliwy jest odbiór obrazów faksymile czarno-białych (np. WEFAX) lub zawierających do 8 odcieni szarości, jak to jest stosowane w transmisjach agencji prasowych. O ile emisje pakiet radio/RTTY/ASCII i CW pozwalają na wykorzystanie dowolnego programu komunikacyjnego (np. PROCOMM), o tyle transmisja obrazów faksymile i SSTV wymaga użycia specjalnego programu interpretującego i przedstawiającego dane w postaci graficznej (np. Multicom).\nMFJ-1278(T) wyposażony jest w prywatną skrzynkę elektroniczną pakiet radio i może pracować w trybie KISS. Podobnie jak każdy kontroler TNC może być też wykorzystywany jako stacja przekaźnikowa. Niestety brakuje mu oprogramowania węzłowego porównywalnego chociażby z KA-node.\nDostrojenie przy pracy SSB na KF ułatwia 20-diodowy wskaźnik dostrojenia.\nCiekawym rozwiązaniem jest miniaturowy kontroler TNC-u21 firmy Telereader. Kontroler ten rozmiarów paczki papierosów wyposażony we własną skrzynkę elektroniczną i zasilany z wbudowanego akumulatora pozwala na pracę z samochodu lub z urządzenia przenośnego pod warunkiem posiadania odpowiedniego przenośnego komputera lub łatwe uruchomienie stacji w dowolnym wyposażonym w komputer pomieszczeniu (np. QRL). I tu możliwa jest także praca w trybie KISS. Do miniaturowych kontrolerów należy też model TINY produkcji PacComm.\nCzwartą grupę stanowią kontrolery wewnętrzne w postaci płytek wtykanych do komputerów IBM-PC/XT/AT. Parametrami odpowiadają one kontrolerom pierwszej lub drugiej grupy. W niektórych przypadkach pozwalają one też na dołączenie modemów zewnętrznych. Kontrolery zewnętrzne są jednak bardziej uniwersalne, ponieważ mogą być podłączone do wielu typów komputerów bez konieczności otwierania obudowy.\nJako przykład tego typu rozwiązania przedstawiono dokładniej kontrolery firmy DRSI. Są one do pewnego stopnia pierwowzorem kontrolerów wewnętrznych SCC i USCC różnych firm.\nW odróżnieniu od rozwiązania zewnętrznego wyposażonego w procesor Z-80 lub podobny, rozwiązanie to wykorzystuje w znacznie większym stopniu możliwości komputera, jego większą szybkość przetwarzania i szerszy zakres pamięci. Pozwala to m. in. na efektywnie szybszą transmisję większych ilości danych. Kontroler firmy DRSI zajmuje ośmiobitowy wtyk na płycie głównej komputera i wyposażona jest w obwód HDLC typu 8530. Obwód ten zawiera dwa kanały, które mogą niezależnie od siebie pracować jako klasyczne złącza RS-232 lub jako łącza HDLC (X.25) z szybkościami nawet do 38 kB/s, a przy współpracy z zewnętrznymi generatorami zegarowymi do 56 kB/s. Jest on także wyposażony w obwód 8536 zawierający m.in. kontroler przerwań i cyfrową pętlę synchronizacji fazy pozwalającą na regenerację odbieranych danych. Poszczególne wykonania kontrolera różnią się między sobą liczbą i rodzajem zainstalowanych modemów lub wtyków do podłączenia modemów zewnętrznych.\nProtokół AX.25 obsługiwany jest przez program rezydentny (TNCTSR) aktywowany w miarę potrzeby przez przerwania pochodzące z płytki kontrolera i z nadrzędnego programu użytkowego. Program ten może pracować samodzielnie, co pozwala na pracę węzła pakiet radio lub skrzynki elektronicznej bez całkowitego blokowania komputera (pod systemem DOS). Wybór pożądanych funkcji i wprowadzanie parametrów jest znacznie ułatwione dzięki zastosowaniu przez autorów programu odpowiednich menu wywoływanych przez kombinację klawisza ALT z pierwszą literą żądanej funkcji lub ich grupy. Najważniejsze z nich obejmują zestaw rozkazów związanych z nawiązaniem połączenia, sterowanie drukarką, transmisję zbiorów w postaci ASCII i dwójkowej (w protokóle YAPP). Główne menu wywoływane jest np. przez kombinację ALT-M. Dodatkowo możliwe jest wywołanie, w miarę potrzeby, tekstów pomocy "help". Oprócz tego na czterech wchodzących w skład kompletu dyskietkach znajdują się: oprogramowanie skrzynki elektronicznej AA4RE, oprogramowanie węzła G8BPQ, oraz pakiet oprogramowania TCP/IP - NOS - i zaadaptowany do współpracy z kontrolerem DRSI tzn. wyposażony we własny program sterujący. Wersja ta nie nadaje się do współpracy z kontrolerami zewnętrznymi pracującymi w protokóle KISS. Do tych celów stosowany jest odrębny wariant programu NOS. Zestaw TCP/IP pozwala na nawiązywanie łączności na poziomie warstwy drugiej modelu ISO tzn. zwykłych łączności AX.25 i łączności na poziomie warstwy 3 z wykorzystaniem protokółu sieciowego NET/ROM dodatkowo do właściwych protokółów grupy TCP/IP.\nW stosunku do zewnętrznych kontrolerów wyposażonych w pamięć EPROM instalacja nowszych wersji wymaga jedynie wczytania ich z dyskietki.\nUjemną stroną przedstawionego rozwiązania jest konieczność posiadania komputera PC i oczywiście konieczność włączenia go. Zewnętrzne kontrolery TNC mogą współpracować z dowolnymi typami komputerów wyposażonych w złącze RS-232 lub łącze TTL, jak w komputerze Commodore 64 i mogą oczywiście pracować niezależnie od komputera np. jako prywatna skrzynka elektroniczna lub prosta stacja przekaźnikowa.\nOprócz rozwiązania firmy DRSI istnieje kilka podobnych rozwiązań kontrolerów wewnętrznych, np. PC-320 firmy PacComm charakteryzujący się zgrubsza podobnymi możliwościami. Inne z rozwiązań zawiera nawet 2-watową radiostację na pasmo 70 cm. Po zainstalowaniu odpowiedniego oprogramowania i podłączeniu anteny do gniazdka BNC z tyłu komputera możliwa jest natychmiastowa praca emisją pakiet radio. Popularnym w Niemczech rozwiązaniem jest płytka BayCom USCC, dostępna w wersjach 4- i 8-kanałowych.\nDo piątej grupy należą omówiony już kontroler TNC3, TNC4E oraz kontroler "Data Engine" firmy Kantronics (amerykański odpowiednik TNC3). Przewidziana jest w nim możliwość rozbudowy pamięci RAM do 1 MB, wprowadzania własnych wersji oprogramowania i dołączenia zewnętrznych modemów pracujących z szybkością 2400, 9600 i 19200 bit/s. Zakres pamięci ROM wynosi tu 64 kB. Pozwala on oczywiście na pracę w trybie KISS, zawiera własną skrzynkę elektroniczną i dwa wyjścia przewidziane do wspólpracy z dodatkowymi modemami (np. jako stacja skrośna). Odpowiada on w pełni konceptowi TNC3 przedstawionemu w poprzednim punkcie.\nPracę na falach krótkich umożliwiają kontrolery MFJ-1270B / 1270C / 1274 / 1278(T), KAM, PK-232, PK-900, DSP-1232 / 2232 / 232, DRSI oraz inne oparte o TNC2 (TAPR) jednak w większości przypadków charakterystyki filtrów modemu są niewystarczające do pracy przy dużym poziomie zakłóceń. Wymaga to ograniczenia pasma przenoszenia radiostacji lub użycia dodatkowych filtrów aktywnych na wejściu kontrolera. Zbyt szerokie pasmo przenoszenia filtrów TNC jest jedną z przyczyn problemów występujących w pracy pakiet radio na KF, a przez to przekonania o wyższości systemów AMTOR i PACTOR nad pakiet radio. Interesującą możliwością jest zastąpienie modulacji FSK przez dwufazową modulację BPSK w zakresach fal krótkich. Dzięki koherentnej demodulacji i zajmowaniu węższego pasma częstotliwości powinno to dać lepsze wyniki pod warunkiem zainstalowania odpowiedniego filtru wejściowego. Niektóre z rozwiązań modemów satelitarnych mogłyby być zastosowane do tego celu (muszą one pozwalać na wybór modulacji PSK oprócz MSK w torze nadawczym).\nWydanie z dn. 20.03.1999.\n© Prawa autorskie Krzysztof Dąbrowski, OE1KDA.