Lux Aeterna: ΕΞΥΠΝΟΝ ΕΝΥΠΝΙΟΝ.--Δ.ΛΙΑΝΤΙΝΗΣ\nΘα ήταν σημάδι εμορφιάς και εντιμότητας, εάν οι έλληνες είχαν πάψει να φιλοσοφούν αμέσως μετά τον Αριστοτέλη. Πεθαίνοντας ο Αριστοτέλης να συντρίψουν το καλάμι και να κάψουν το φτερό τους. Εάν είχαν κάμει όπως έκαμε η Λαΐδα.\nΗ Λαΐδα, εκείνη η μηλόστομη εταίρα στην Κόρινθο, σαν εξάνοιξε και είδε αντικρύ στα μάτια της την πρώτη χαρακιά, απόστρεψε το πρόσωπο, έσπασε τον καθρέφτη, και πια δεν ξανακοιτάχτηκε.\nΓια τα γεράματα\nΈτσι έχοντας επιλέξει οι έλληνες, θα είχαν σταματήσει στην κατάλληλη στιγμή, λέει ο Νίτσε. Και το τέλος θα ήταν ωραίο τόσο, όσο δυνατή υπήρξε η αρχή της ελληνικής φιλοσοφίας.\nΩστόσο λέμε πως από θεού είναι και τα γεράματα. Και όταν δεν τα τραβά κανείς λιπόψυχα και παραλυμένα έχουν την πρεπιά που τους πρέπει.\nΘυμηθείτε, για παράδειγμα, με πόση χάρη αποκρίθηκε ο Σοφοκλής, όταν τον επείραξε κάποιος εύθυμος νέος πως γέρασε πια και δεν ημπορεί να πλησιάζει τις γυναίκες:\nΟμίλειε ευλαβικά, άνθρωπε. Δε λες καλύτερα πως είμαι χαρούμενος, γιατί γερνώντας ξέφυγα την Αφροδίτη. Σα να ξέφυγα κάποιονε άγριο και λυσσασμένο δεσπότη.\nΤα γεράματα της φιλοσοφίας\nΤα γεράματα της φιλοσοφίας τους οι έλληνες τα οικονόμησαν επίτιμα και σεμνά. Αυτό το 'δειξαν οι δύο τελευταίες σχολές της παρακμής, η Στοά και ο Κήπος.\nΌμως σε κάθε περίπτωση μιλούμε για φιλοσοφήματα της κάμψης. Μετά τον Αριστοτέλη η εφηβεία και η ανδρεία του ελληνικού στοχασμού έχουν περάσει. Οι φιλόσοφοι έγιναν φιλοσοφούντες και ο στοχασμός αναπαράγει το όμοιο.\nΤώρα έλειψαν οι αρχαϊκές επίνοιες. Τα ξαφνικά και κατάπληκτα ξεσπάσματα του μυαλού δεν ταράζουν τη ροή της ησυχίας. Το καινούργιο που προβάλλει και επιβάλλεται σαν μεγάλη ανακάλυψη δεν ξεκινά. Και δεν έρχεται η εφεύρεση του μανιακού και ο φωτισμός του μονήρη, που παλιά γινόταν νόμος στο νου και κανόνας στην πράξη των ελλήνων.\nΕννοώ πως σβηστήκανε εκείνα τα συγκλονιστικά ζώπυρα της συνείδησης των παλαιότερων γενεών.\nΤο όραμα του Ηράκλειτου λ.χ. κοιτάζοντας τα νερά στο ποταμάκι· η μουσική που αντήχησε στην ακουστική φαντασία του Ησίοδου, όταν ξεδιάκρινε τα δύο πετρωτά κορίτσια του Ελικώνα και έπλασε τις Μούσες· η Φιλότητα και το Νείκος του Εμπεδοκλή σε περίπτυξη· η δύναμη της φωνής του Σόλωνα, όταν ετράνταζε την αγορά με τη βραχώδη λέξη: ο δήμος η ονομαστική και η γενική του Σωκράτη: η γνώση της άγνοιας· η τριπλή αλυσιδωτή αντίδραση του Γοργία, που μοιάζει πορεία από το απλό στο βαθύ κι από το βαθύ στο τέλειο σκοτάδι· η χάλκινη αντοχή της πρότασης του Θουκυδίδη: «κτήμα ες αεί»· η παραβολή της Σπηλιάς του Πλάτωνα- η κοσμοθεωρία ύλης και είδους του Αριστοτέλη.\nΤα ονόματα των φιλοσόφων μετά τον Αριστοτέλη, όπως Σπεύσιππος, Θεόφραστος, Κλεάνθης, Ποσειδώνιος, Σφαίρος, Βοσποριανός ή Βορυσθενίτης, σέρνουν κάτι από τη φθορά του καιρού και μόλις τ' αγγίζει ο χρόνος. Τα απειλεί μια δύναμη αρνησιάς και λήθης που πηγάζει από το πρόσκαιρο. Από κείνο το αποσβεστικό των ιχνών και των σημάτων, που ο Κικέρων το ονομάζει κάπου στην Πολιτεία του\nmortale et caducum.\nΚαι συνέβηκε με τα ονόματα των φιλοσόφων που ακολούθησαν τον Αριστοτέλη το παρόμοιο που συνέβηκε με τα ονόματα των πολιτικών ανδρών που ακολούθησαν τον Αλέξανδρο. Ο Σέλευκος, ο Αντίοχος, ο Άρατος, ο Λάθυρος, ο Δώσων, ο Κλεομένης λίγο μυρίζουν Θεμιστοκλή και Αγησίλαο, Επαμεινώνδα Νικία και Παρμενίωνα.\nΣτοά και Στωικοί\nΤι είναι λοιπόν η Στοά; Τι δηλώνει όταν λαλεί και τι κατορθώνει όταν πράττει; Και ποιος είναι ο στωικός; Πώς περπατεί στο δρόμο και στην αγορά και πώς μονολογεί στο σπίτι του και στο σκοτάδι;\nΔύο είναι τα γνωρίσματα της Στοάς. Το ένα είναι πως είναι σύστημα αφ' εαυτής. Δεν την έκαμαν δηλαδή τέτοιο οι ερμηνευτές και οι επόμενοι. Είναι μια ολοκληρωμένη θεωρία λόγων και μια κλειστή πράξη. Το δεύτερο είναι πως είναι ηθική. Μια κατάσταση ενέργημα αναγκαιότητα. Αυτή η αναγκαιότητα ξαγριεύει κάποτε τη στωική ηθική, όπως ξαγριεύει τα πουλιά το ένστικτο τους ότι επίκειται καταιγίδα.\nΗ φιλοσοφία της Στοάς είναι μια διδασκαλία ηθική, που υποδείχνει στον άνθρωπο να πράττει ετούτα και να φεύγει εκείνα. Αυτή η παραπομπή στην πράξη έχει τη φυσική και τη λογική της θεμελίωση και υποστήριξη. Τα τρία τμήματα της σχολής είναι η Φυσική η Λογική και η Ηθική. Ο πυρήνας όμως του συστήματος είναι η ηθική πράξη.\nΟ στωικός κατά βάση είναι το μέλος της ομάδας, το εξάρτημα της οργάνωσης, ο άνθρωπος της κατήχησης. Η ηθική επιταγή είναι το κύριο όργανο:το νόμισμα:των συναλλαγών του. Γι' αυτό το λόγο η σπουδαιότερη έννοια-λέξη που δημιούργησε η Στοά, ένα αποκλειστικό της\nαυτοποιόν και αχείρωτον φύτευμα,\nόπως είπε ο Σοφοκλής για την ελιά της Αθήνας, είναι η λέξη καθήκον και στη ρωμαϊκή της προέκταση officium.\nΗ υποχρέωση να ενεργήσεις έτσι γι' αυτό το λόγο, και όχι αλλιώς γι΄ αυτό το λόγο, είναι ο μέγας φανός που φωτίζει όλες τις σκιές και τις στοές της Στοάς.\nΦαίνεται αμέσως και από μακρυά πως και τα δύο κύρια γνωρίσματα της:ότι είναι σύστημα κι ότι είναι ηθική:την καταγγέλνουν σαν ένα δημιούργημα όχι ακραιφνώς ελληνικό.\nΠαιδαγωγώντας τα πάθη\nΓια τους στωικούς η απάθεια σημαίνει περισσότερα από ψυχραιμία ή ουδετερότητα ή αμεθεξία. Απάθεια θα ειπεί να παύεις να χεις πάθη, γιατί τα ξεπατώνεις. Αποκεφαλίζεις το ζωικό τους ανάβρυσμα και ύστερα καυτηριάζεις τη ρίζα της πληγής, όπως ο Ιόλαος έκαιγε τα κεφάλια της Ύδρας. Και στο σημείο αυτό η Στοά απέχει από την κλασική ηθική των ελλήνων, όσο απέχει το κοντινό από το μακρυνό.\nΓιατί τι είναι ο άνθρωπος χωρίς τα πάθη; Χωρίς τα πάθη του ο άνθρωπος είναι δρομέας κουτσοπόδης και δισκοβόλος κουλός. Είναι Κικέρωνας με κομμένη γλώσσα, ναυτικός χωρίς τη θάλασσα, ένας επιβήτορας ευνουχισμένος.\nΤα πάθη μας ξεσηκώνουν το μεγαλουργό βούρλισμα της δημιουργίας. Και κάνουν την κούκλα γυναίκα, και το γεφύρι πέρασμα, και τον καλόγερο Παπαφλέσσα.\nΤα πάθη μοιάζουν με το θάνατο, που 'ναι το δώρο της ζωής και το μυστικό της. Αλλοίμονο αν φύγει ο θάνατος από μέσα μας. Ξέρετε γιατί δεν πεθαίνουν τα πτώματα; Γιατί ο θάνατος έφυγε από μέσα τους.\nΗ μεγάλη αρετή της αρετής των ελλήνων είναι που την οικοδόμησαν επάνω στα πάθη. Η οδηγία τους δεν ήταν να ξεριζώνουν τα πάθη αλλά να τα παιδαγωγούν. Να ημερεύουν τη δριμάδα τους με καρτερία και αόρατη δύναμη.\nΟι έλληνες συμφωνούν να παιδεύουν και να μορφώνουν τις ορμές του μέσα τους κινδύνου και να πλάθουν από τα πάθη τους αγάλματα, όπως ο γλύπτης έπλαθε από τις πέτρες τις μορφές και ο Πίνδαρος τους Ολυμπιόνικους από το σκόρπιο κοπάδι των λέξεων.\nΈως την εποχή της Στοάς ο τρόπος των ελλήνων ήταν ο συνειδητός αγώνας τους να εξημερώνουν τα πάθη. Δεν είναι της τύχης που το άρμα του Διονύσου το σέρνανε ημερωμένοι πάνθηρες. Ούτε πως ο Αλέξανδρος στις πρώτες σταδιοδρομίες του ημέρεψε το Βουκεφάλα.\nΛαβαίνουμε αφορμή να μελετήσουμε σωστά τον Αλέξανδρο, όταν στο επεισόδιο του Βουκεφάλα ιδούμε το δεκαοκταετή να δαμάζει τον εαυτό του και όχι το διχρονίτικο πουλάρι. Από τη στιγμή που ο ιουλόξανθος βασιλιάς έπαψε να ημερώνει τα πάθη του με το φως του λόγου, και αξίωσε από τους μετρημένους έλληνες να τον βλέπουν σαν πελώριο ασιάτη, έχασε και τον εαυτό του και την επαφή του με την Ελλάδα.\nΑυτοί υπήρξαν οι έλληνες\nΤο Συμπόσιο του Πλάτωνα είναι ο ωραιότερος τίτλος ελληνικού βιβλίου. Κι αν θέλετε να μετρήσετε τη διαφορά με άλλους λαούς πολιτισμούς ή εποχές, βάλτε το δίπλα στο Σατυρικό του Πετρώνιου.\nΗ Στοά με τα ηθικά περιδιαγραμμάτου της και με τα συνταγολόγια πράξης αποκλίνει σημαντικά από την κύρια γραμμή της ελληνικής θεωρίας για την αρετή. Η δογματική της προεξοχή τη διατάζει αταίριαστα προς τη διαλεκτική κράση του πνεύματος των ελλήνων. Το δασκαλικό της λειτουργεί σαν παραφθορά και κιβδήλεψη του διδακτικού. Άλλο να διδάσκεις, κι άλλο να δασκαλίζεις.\nΗ Στοά ξεκίνησε από την ελληνική Αγορά και τράβηξε κατά την ιουδαϊκή Συναγωγή. Ακολούθησε μια πορεία αφελλήνισης που τη δηλώνει πέρα από το πνεύμα και το όνομα της.\nΤο μηδενιστικό τους υπόστρωμα είναι μονομερές και φαίνεται να οδηγεί σ' ένα σκληρό αδιέξοδο. Η απαισιοδοξία των στωικών θυμίζει από μακρυά τους κυκλώπειους πεσσιμισμούς της ιστορίας. Τις μονοσήμαντες δηλαδή αρνητικές θεωρήσεις του κόσμου, που έχουν μόνο ένα μάτι, το μάτι του μηδενός.\nΟι στωικοί απέναντι στο θάνατο\nΗ στάση των στωικών απέναντι στο θάνατο σε σύγκριση με τους έλληνες κλασικούς, με τον Πλάτωνα λ.χ., φανερώνει τη διαφορά. Η Στοά φθάνει να υποδείχνει την αυτοκτονία, την εύλογου εξαγωγήν όπως την ονομάζει, στις περιπτώσεις που η ψυχρή λογική δίνει το πράσινο φως για μια τέτοια έξοδο ανάγκης. Οι περισσότεροι δάσκαλοι και μαθητές επήραν αυτοθέλητα τη ζωή τους.\n- Έρχομαι τι με φωνάζεις;\nκαι πέθανε σε λίγο, σκοινιασμένος κατά στο Λαέρτιο, από πείνα κατά το Λουκιανό.\nΑπέναντι σε τούτη την εκλογή βίας σχετικά με το θάνατο, που είναι το σημαντικότερο πρόβλημα της ζωής και της φιλοσοφίας:ας θυμηθούμε πως ο Πλάτων όριζε τη φιλοσοφία σαν μελέτη θανάτου:οι έλληνες στέκουνται με θαλασσινή ανάσα ελευθερίας. Στο δογματικό καταβιασμό των στωικών είχαν αντιτάξει τη διαλεκτική τους ευπορία. Ο θάνατος για να τον μελετάς έχει το εύρος της ζωής που την ζεις. Έτσι τα δύο μπροστά σου γίνουνται ένα.\nΑυτά είναι περίπου τα βασικά σημεία της Στοάς που την εμφανίζουν αταίριαστη κάπως αγνάντια στους αυθεντικούς τύπους του Ελληνικού. Ο Κανάρης, ας πούμε, φορώντας στραβά το φέσι του Αθανάση Διάκου.\nΌμως η Στοά φέρνει και τα γνήσια γνωρίσματα των ελλήνων. Και δεν θα μπορούσε να γίνει αλλοιώτικα. Στο στάδιο των Δελφών ποτέ δεν είδε κανείς να γίνουνται αρματοδρομίες με νεροβούβαλους και ζέβρες.\nΟ κλασικός κανόνας των ελλήνων και Στοά\nΟ λόγος το μέτρο η δίκη, η ανάλογη διάταξη των μερών της ψυχής κατά τον κλασικό κανόνα των ελλήνων, το ήμερο φως και η λιγνή νύχτα, η αρμογή των αντιθέτων και οι συγκερασμένες αρμονίες, με μια λέξη το συγκυματιστό τριπόδισμα του ίωνα και του δωριέα ιππέα, τα βρίσκουμε και μέσα στη Στοά να παίζουν το ρόλο τους. Έστω και του δευτεραγωνιστή.\nΚαταρχήν εκείνο που προέχει και ρίχνει τη μακρυνή σκιά του στους αιώνες της Στοάς είναι ο διακαμός του ανθρώπου. Ο άνθρωπος παρουσιάζεται και εδώ όπως ανέβηκε, όταν ο Οιδίπους ερήμωσε στη Θήβα τη Σφίγγα. Κι όπως τον έστησαν στο βάθρο του οι έλληνες πλάστες, από τους πρώτους τεχνίτες των κούρων ίσαμε το Σκόπα και το Λεωχάρη. Όρθιος δηλαδή και στο φυσικό του ανάστημα.\nΟ σκοπός της Στοάς ήταν να δημιουργήσει έναν τύπο ανθρώπου στις πολιτείες σύμφωνα με τα νέα σχήματα που του έδωκε η έκταση των ελλήνων στην Ανατολή. Έναν άνθρωπο που με την ολοκλήρωση του μέσα του και του έξω του κόσμου να χαίρεται την αυτάρκεια και την αυτονομία του.\nΟι στωικοί δηλαδή επεχείρησαν να ιδρύσουν ιδεώδες ζωής. Όμοια είχε γίνει παλιά με τον ηρωικό, το γεωργικό, τον ολιγαρχικό, το δημοκρατικό, το σοφιστικό τύπο ανθρώπου.\nΑρπάζοντας στον αγέρα τα μηνύματα του καιρού της η Στοά κινήθηκε στην οργάνωση ενός ανθρώπου που εμείς τον ονομάσαμε κοσμοπολίτη. Βέβαια η ιστορική ακολουθία έδειξε ότι για τη σάρκωση αυτού του τύπου στην πλέρια μορφή του προορίστηκαν όχι οι έλληνες αλλά οι ρωμαίοι.\nΣε τούτη την ανθρωπολογική σχεδίασης και συντονισμού εμφανίζεται ένα στοιχείο αλλόκοτα καινούργιο. Είναι η ανατροπή της ισορροπίας του μέσα και του έξω. Η ανατροπή δηλαδή της ύλης και του είδους, που την ισορροπία του είχε διδάξει λίγο πιο νωρίς ο Αριστοτέλης, κωδικοποιώντας τη δυναμική εξέλιξη της πολιτικής ιστορίας και του πνεύματος των ελλήνων που τότε άγγιξαν και τα δυο το τέλος τους.\n(Την κωδικοποίηση μάλιστα αυτή του περιεχομένου με την υλομορφική θεωρία του Αριστοτέλη την συμπαρακολουθεί η κωδικοποίηση της μορφής με την τυποποίηση της γλώσσας. Τότε εμφανίζουνται οι πρώτοι αλεξανδρινοί φιλόλογοι και γράφουνται οι πρώτες Γραμματικές).\nAυτή η ανατροπή ισορροπίας έγινε σε βάρος του έξω και σε όφελος του μέσα. Δεν μας ενδιαφέρει τόσο ο ορατός άνθρωπος, είπαν οι στωικοί. Το γέλιο του το ρούχο του το δείπνο του τα αγαθά τα παράσημα οι τρόποι η υγεία η επιφάνεια και η σεριά του. Μας ενδιαφέρει το αόρατο μέρος του. Η γνώση και η πείρα του, η βούληση και η αντοχή, η συνέπεια, η εγκράτεια, η απόφαση νια στέρηση και θυσίες μπροστά στα χαριτωμένα κινήματα της ζωής.\nΈτσι έφτασαν μεθοδικά στη θέση να κλείσουν ολοκληρωμένα το φιλοσοφικό προβληματισμό τους στο ιδεώδες του σοφού. Ο σοφός είναι η τέλεια σύλληψη του ανθρώπου. Και η σοφία πανάκεια. Είπανε.\nΕδώ είναι το σημείο που χωρίς να το καλονιώσουν οι στωικοί έβγαλαν σχεδόν τον έλληνα από τον έλληνα. Άλλαξαν το στυλ. Είναι ωσάν το ύφος του Σολωμού να 'γινε ξαφνικά ύφος Βαλαωρίτη. Με το σκληρό χάλκωμα αντάλλαξαν το λαμπερό χρυσάφι.\nΟ στωικός σοφός- μαργαρίτης στο χοιροστάσι\nΗ έννοια του σοφού είναι το πιο βαρύτιμο μετάλλευμα της Στοάς. Ο στωικός σοφός διαφέρει από τον αρχαίο τύπο που έδωσαν οι έλληνες με τους εφτά σοφούς. Η σοφία του είναι απόσταγμα γνώσης και πείρας, αλλά και ενός επιπλέον στοιχείου, που έρχεται από τη σφαίρα του βιωματικού και του αδιασάφητου.\nΟ σοφός έχει πίσω του τη δοκιμασία μιας υπέρβασης. Η παρουσία του υποδηλώνει τη μετάσταση από το πεδίο του συμβατικού στο σταθερό χώρο της έκπληξης αλλά και της ηρεμίας. Σε κάποια στιγμή έζησε τη μεταμόρφωση του, που την προστατεύει το συρματόπλεγμα του υποκειμενικού.\nΗ εικόνα του νιτσεϊκού υπεράνθρωπου στις μέρες μας αποτελεί μία κατά προσέγγιση σύσταση αυτού του τύπου στη θεωρητική του έκφραση.\nΟ σοφός της Στοάς είναι μαργαρίτης στο χοιροστάσι. Έξω από αναβαθμούς και την ποιοτική ιεράρχηση, προβάλλει ωσάν κεφαλή που μέτρο σύγκρισης έχει μόνο την ουρά. Το ενδιάμεσο λείπει. Αργότερα η Μέση Στοά θα νερώσει το κρασί. Μεταξύ των σοφών και των φαύλων θα παρεμβάλει τους «προκόπτοντες».\nΟ σοφός της λογικής τους αν εξαργυρωθεί στην τράπεζα της ηθικής τους, μας δείχνει ένα δείγμα συμπεριφοράς αυστηρά ανάλογο. Εδώθε έρχεται η ηθική ακαμψία της Στοάς, η σκληρότητα και η έννοια του καθήκοντος με το περίβλημα της αδιαλλαξίας του.\nΤο σημείο τούτο, η στωική ιδέα του χρέους δηλαδή, όταν θα σημάνει η ώρα θα γίνει ο δελφικός ομφαλός της Ρώμης. Λόγω χαρακτηριστικού φυλής οι ρωμαίοι θα θεοποιήσουν το καθήκον, όπως εθεοποίησαν τη Λύκαινα που εβύζαξε τους διδύμους.\nΗ τάξη και ο ρυθμός που υπάρχει στη στωική Ηθική προέρχεται από τη Λογική τους. Και η Λογική τους παραπέμπει στη Φυσική τους. Η Φυσική των στωικών είναι καθαρά ελληνική και επιστρέφει απαράφθορη στην προσωκρατική φυσική. Το γεγονός αυτό επηρεάζει ανάλογα τη θεολογία τους.\nΟ Επίκουρος, ημπορεί να το δηλώσει κανείς προεξαγγελτικά, από πλευράς μεγέθους έχει θέση δίπλα στο Δημόκριτο. Και παραστέκει εκείνο τον κατάφρακτο αντίπαλο του Πλάτωνα που ο μεταξύ τους πόλεμος υπήρξε ισόβιος και ακήρυκτος.\nΗ φωνή του Επίκουρου ηχεί στα πέλαγα των αιώνων και στους ωκεανούς των χιλιετιών σαν μία κοσμοϊστορική κοχύλα:\nΤέτοιες φωνές στην ιστορία του πνεύματος λογαριάζουνται μετρημένες. Είναι λόγοι ακαριαίοι σε δωρικό ρυθμό που μέσα τους κρύβουν στήλες έμπυρης σκέπης. Και σκάνε στη γης αστροπελέκια πριν τον κατακλυσμό.\nΠαρόμοια λ.χ. είναι η φωνή του φυσικού Χάιζενμπεργκ, όταν παράδωσε στη μνήμη και στην υπεροψία τη στιγμή. που άγγιξε την αυτογνωσία του:\nΚατάλυσα το νόμο της αιτιότητας.\nΠαρόμοια είναι η φωνή του Ένγκελς. Αγκαλιάζει στον ώμο το φίλο του Μαρξ σεργιανίζουν χαρωπά στο κοκκινωπό διάσελο της αυγής και μας δίνει πειστικά την αγέρωχη είδηση:\nΟ σκοπός μου είναι να αποδείξω ότι οι νόμοι της διαλεκτικής είναι οι αληθινοί νόμοι της εξέλιξης της φύσης.\nΠαρόμοια είναι η φωνή του Φρειδερίκου Νίτσε. Κυνηγός αγριοκάτσικων με τα παρθικά τόξα στο χέρι μιλά κοσμοϊστορικά για τη χριστιανική ηθική:\nΕκείνο που με αφορίζει και με τοποθετεί παράμερα αναφορικό με το ρέστο ολόκληρης της ανθρωπότητας, είναι το ότι έχω ξεσκεπάσει τη χριστιανική ηθική. Ποιος πριν από μένα αναρριχήθηκε στα άντρα μέσα από τα οποία αναδίνονταν η δηλητηριώδης ανάσα της χριστιανικής ηθικής:αυτού του είδους κατασυκοφάντησης του κόσμου;\nΟ Επίκουρος δεν ακούστηκε στον καιρό του αλλά ούτε και οι υστερινοί τον άκουσαν. Κατάκτησε χώρες μεγάλες όσο και οι χώρες του Αριστοτέλη και του Αλέξανδρου, και μας έφτασαν μόνο μισόλογα γι' αυτόν. Κανείς δεν έγραφε την ιστορία του. Εξαίρεση έξοχη ξεχωρίζει ξεχασμένος ο εξαίσιος Λουκρήτιος.\nΟι άλλοι μισοί, πονηροί και μπαλντατζήδες, ανιχνέψανε σωστά τον επαναστατικό του γόμο. Είδαν και τρόμαξαν τη μελλοντική του συγκομιδή. Και λάβανε μέτρα, Ο αδιάβαγος είπανε. Ο χοιροβοσκός, ο βοϊδολάτης.\nΈτσι στερήθηκε η ανθρωπότητα τη μεγάλη ευκαιρία να εισέλθει στην τροχιά της ειλικρίνειας της ευθύνης της εντιμότητας και της εμορφιάς.\nΟι σελτζούκοι του ιερατείου του σχολειού και της πέννας κατηγόρησαν τον Επίκουρο τα πολλά τάχατες.\nΠως απλοποίησε τάχατες τον κόσμο, γιατί ονόμασε τη χαρά την ελαφράδα του και την ευεξία. Πως παραγνόησε τάχατες τη χασοφεγγαριά της ζωής, γιατί αρνήθηκε το κακό τις συφορές και τη λύπη. Πως εξευτίλισε τάχατες τα ευπρεπή του ανθρώπου, γιατί εκήρυξε:\n- Φάτε και πίετε, κοιλιόδουλοι, και ευφράνθητε- γιατί αύριον γαρ αποθνήσκετε.\nΠως καταφρόνησε τάχατες τους σοφούς και τους δασκάλους, γιατί παίνεσε την αμεσότητα τη φρεσκάδα το βαθύπλουτο κάλεσμα της στιγμής και την αυτογέννητη γνώση. Πως εχλεύασε τα θεϊκά και τα όσια.\nΠίσω από τα βλέφαρα του ύπνου του, όσο ο άνθρωπος ζει, αργοσαλεύουν όνειρα πόθοι εμορφιές αλήθειες και πλάνες. Και σαν αποθάνει ο άνθρωπος, στις κόχες των κρανίων που χάσκουν ξελημεριάζουν οι αράχνες οι σκορπιοί και οι σαύρες.\nΕάν δεν είχε φράξει τη φωνή του Επίκουρου ο φόβος η άγνοια και η μισανθρωπιά του ανθρώπου για τον άνθρωπο, η ιστορία θα 'χε τραβήξει άλλο δρόμο. Αλλά τη γραμμή και την πορεία του κόσμου τη χαράξανε οι ντροπές μας: μια καρδιά που τουρτουρίζει, ένα μυαλό του προβατιού και της ύαινας, και η προέχουσα κοιλιά που την βουρλίζουν οι βορβορυγμοί της.\nΤο κατώγι ο φωταγωγός και το παραπόρτι του σπιτιού μας έκρυβαν την πρόσοψη το στούντιο και το δώμα. Ήμασταν κάποτε από καλή γενιά. Εμείς οι γύφτοι.\nΕάν ο Επίκουρος είχε περάσει:αλλοίμονο! μόνον οι Μήδοι περνούν -, θα 'χε κρατήσει στον κόσμο ένα λιτό είδος αντιθρησκείας. Η ενιαία συνείδηση δηλαδή της φυσικής γνώσης, της απλότητας, του σθένους, της εγκαρτέρησης και της κατάφασης. Όλα εκείνα που ο Επίκουρος τα είπε λεβεντιά, και ο Νίτσε σης μέρες μας χαρούμενη επιστήμη και πολλή ανθρωπιά.\nΜε τον Επίκουρο δόθηκε η ευκαιρία στην ανθρωπότητα να προστατέψει τον άνθρωπο και το μέλλον του από έναν ατλαντικό άχρηστα πράγματα, αθλιότητες ψεύδη πλάνες απάτες, και εγκλήματα και μάταιη σπατάλη, του πνεύματος.\nΤο Graeculus υποκοριστικό του Graecus με σημασία ραπίσματος, εδήλωνε τους έλληνες σκλάβους που έκθεταν τους λαμπρούς προγόνους, για να σκεπάσουν τη μιζέρια των απογόνων.\nΣτόχος της λέξης ήταν κυρίως η κοιλιά, που για να γεμίσει κατασταίνοταν μήτρα της αηδιαστικότερης κολακείας. Ένα δοχείο εντροπής και ατίμωσης.\nΟι ρωμαίοι συγγραφείς πολλές φορές θα απορήσουν και δα αναρωτηθούν. Πώς από μια φυλή αξανακατάκτητων αρετών γεννήθηκαν τέτοια ασπόνδυλα ανθρωπίδια; Άπιστοι υποκριτές λαίμαργοι πονηροί αργυρώνητοι αργοκηφήνες και παράσιτα που δεν έχουν αίσθηση και αισθήματα; Στο όνομα γραικύλος ο Ιουβενάλης θα προσθέσει ένα προσδιοριστικό που διαφωτίζει:\nΜεταφράζοντας κατά λέξη γίνεται κανείς καίρος, αν πει: ο γραικολιγούρης.\nΒέβαια οι ρεματιές και τα ρέματα που τραβούν και σέρνουν, για να χυθούν σε τέτοιο τέλμα είναι το κατάδηλο γεγονός της δουλείας. Εκείνο το, vae victis του Βρέννου μπροστά στη ζυγαριά αποτελεί αρχικό κεφάλαιο της ίδιας της ρωμαϊκής ιστορίας.\nΠέρα όμως από το τέλμα και τις πηγές του, ό,τι επισημαίνεται σαν έσχατος λόγος της εξαθλίωσης των ελλήνων είναι η φυσική φθορά που παρακολουθεί κάδε οργανικό γίγνεσθαι. Ο ελληνικός κόσμος εκείνους τους αιώνες περνά την αμείλικτη φάση της πτώσης.\nΗ κόπωση της οργανικής ικμάδας και των ζωτικών κέντρων και ο κόρος του παραγωγικού τέλους και των αποτελεσμάτων οδήγησε βαθμιαία τους έλληνες στην εξάντληση της ύλης τους και στη διάλυση των μορφών. Και αυτό είναι το τυπικό χαρακτηριστικό κάθε παρακμής. Η δωρική σήμανση του Τάκιτου deforme obsequium, που το νόημα της το βρίσκει κανείς κάπου ανάμεσα σης έννοιες άμορφη χάρη και γλοιώδης υπακοή, περιγράφει σφαιρικά το φαινόμενο. Είναι αποδεκτό ότι η κατακτημένη Ελλάδα κατάκτησε τον τραχύ κατακτητή κατά τον Οράτιο :\nΌμως το πιο σημαντικό είναι πως η Ελλάδα σε κάθε περίπτωση υπήρξε κατακτημένη. Και η φιλοσοφία της Στοάς, που σ΄ εκείνη τη φάση της ελληνικής ιστορίας εκπροσωπεί το πνεύμα της, αναγκαία υποτάχθηκε στην ιστορική βούληση και στο αίτημα της γενικής παραδοχής.\nΗ αρχή της ρωμαϊκής ιστορίας\nΗ ιστορία της Ρώμης αρχίζει με μια εικόνα ελκυστικού τρόμου. Στην ερημιά μια λύκαινα βυζαίνει δύο νήπια. Το Ρωμύλο και το Ρέμο.\nΗ λύκαινα μισάνοιχτο έχει το στόμα της έτοιμο στη βορά. Και το βλέμμα της ανήμερο μοιάζει να το καταπονεί ένα δόσιμο που η ίδια, σπαργώσα καθώς φαίνεται, το δέχεται σαν ευλογία.\nΑυτή την εντύπωση μας δημιουργεί η χάλκινη λύκαινα του Καπιτωλίου που τη χρονολογούν από το 507 π. Οι Δίδυμοι, που κάτω από τους μαστούς της λυκομάνας γιορτάζουν την ιερή πανήγυρη της τροφής, προστέθηκαν στο σύμπλεγμα δύο χιλιετίες αργότερα.\nΕάν ο μύθος και το χάλκινο ομοίωμα του συνιστούν κι ένα σύμβολο, το νόημα του συμβόλου συγκεντρώνεται στην κατανόηση ότι γύρω από τους πρώτους ρωμαίους σχηματίζεται ένας φράχτης απάνθρωπης δύναμης που μέλλει να τους προστατεύει. Το ερώτημα που τίθεται δηλαδή είναι, γιατί ο μύθος θέλησε να γαλουχεί τους Διδύμους η λύκαινα και όχι μια αρνάδα;\nΤο επεισόδιο της Λυκομάνας σημαδεύει την αρχή της ρωμαϊκής ιστορίας. Και εγκαινιάζει ένα κύκλο σαρκοβόρας σωτηρίας που δένει την ίδρυση της Ρώμης με άλλα τέσσερα παρόμοια επεισόδια, στα οποία η βιαιότητα ανακατώνεται με την ευαισθησία. Το αποτέλεσμα αυτής της ανάμειξης είναι η δημιουργία ενός πανίσχυρου πολιτικού νόμου. Η ισχυρή νομοθεσία θα δεθεί με την πορεία της Ρώμης όπως δένεται η σκληρότητα με το βράχο.\nΟ ισχυρός νόμος θα συντονίσει αργότερα την ιστορία της Ρώμης με τη φιλοσοφία της Στοάς. Η στωική κοσμοθεωρία των ελλήνων θα γίνει η δεκτικότερη κίνηση στην εύνομη ψυχοσύνθεση των ρωμαίων.\nΤα τέσσερα αρχικά επεισόδια, που συνεχίζουν την ιστορία των Διδύμων και της Λυκομάνας στο ίδιο επίπεδο του νικητήριου κινδύνου, είναι η αδελφοκτονία, το έκθετο στην πυξίδα, οι σαβίνες παρθένες, και το άσυλο των ληστών.\nΟ Ρωμύλος εχάραξε με το αλέτρι μια χαρακιά στον κάμπο, για να σημαδέψει τα τείχη της μέλλουσας πόλης. Καθώς ετελείωνε το θεμέλιο κύκλο, εκήρυξε στους πολίτες της Ρώμης:\n- Διατάζω να βούλομαι να βλέπει ο καθένας και να θαρρεί ότι νόμος και τείχος είναι ένα.\nΣτη θεμελίωση αυτής της αρχής:initium et principium:ο Ρωμύλος θα προσφέρει θυσία και πρώτη σφαγή τον αδελφό του, που πάτησε το τείχος και το νόμο.\nΗ καθίδρυση του ισχυρού νόμου στις απαρχές της ιστορίας των ρωμαίων ευρίσκει ένα χτυπητό ανάλογο στις απαρχές της φιλοσοφίας των ελλήνων. Ο Ηράκλειτος, η απώτερη ρίζα των στωικών, υπόδειχνε στους συμπολίτες .του να πολεμούν για το νόμο, όπως πολεμούν μπροστά στο τείχος:\nμάχεσθαι χρή τον δήμον υπέρ του νόμου όκωσπερ τείχεος.\nΗ επώδυνη θηριωδία του Ρωμύλου με την κατάθεση μιας αδερφοκτονίας βρίσκεται και στην αρχή της ιστορίας των εβραίων. Μπροστά στον τραχύ Κάιν βγαίνει ο χρηστηριασμένος Άβελ. Και προχωρεί χωρίς να προχωρεί.\nΗ αρπαγή των σαβίνων παρθένων\nΤο δεύτερο επεισόδιο δείχνει την αγριότητα να ζεύεται στο ζυγό ενός ήμερου σκοπού. Είναι η αρπαγή των σαβίνων παρθένων στη διάρκεια κάποιων αθλητικών αγώνων από τους ανυμέναιους Ρωμαίους.\nΣτο γνωστό πίνακα του Ρούμπενς προβλέπουμε τις νεαρές γυναίκες να παρακαλούν τους αντίμαχους άντρες κάτω από των σπαθιών ης ακτίνες. Η ικεσία τους θα ισορροπήσει την αντίθεση και θα πραΰνει τη βία. Τα γυμνά ξίφη των σαβίνων και των ρωμαίων, εκεί που τώρα σαλεύουν την άγρια τρικυμία του πολέμου, δεν θα περάσει καιρός και θα μεταμορφωθούν σε προστατευτικά χέρια. Των στοργικών πατέρων από δω των τρυφερών συζύγων από κει. Στο θρόνο ο Ρωμύλος που παρακολουθεί τα γινόμενα μοιάσει ένας μακρινός Απόλλων στην Ολυμπία.\nΗ μυθική σκηνή της αρπαγής των σαβίνων παρθένων παρουσιάζεται αλλιώτικη απ' ό,τι η απόπειρα των Κενταύρων να προσβάλουν τις σεμνές γυναίκες των Λαπιθών. Στην Ολυμπία την πράξη την κινεί ο αδάμαστος πόθος του ζώου. Στους ρωμαίους η επιθυμία της σάρκας ανακατώνεται ευγενικά με μια απώτερη πολιτική βούληση.\nΤο έκθετο στην πυξίδα\nΟ κρίκος του ισχυρού νόμου συνδέει την αρχή της ιστορίας των ρωμαίων και των εβραίων και με το επεισόδιο της πυξίδας, Ο νομοθέτης της Ρώμης, νήπιο όντας, κλείνεται στο πλεχτό καλαθάκι και αφήνεται έκθετος στα νερά του Τίβερη. Η ανόσια πράξη επαναλαμβάνει μια παλαιότερη που έγινε στους καλαμιώνες του Νείλου.\nΕνώ όμως το Μωυσή τον φροντίζει η γαλάζια πριγκίπισσα των Φαραώ, το Ρωμύλο τον εγλύτωσε ένας -βοσκός ψυχοπονιάρης. Το μυθικό συμβάν ανακαλεί στη σκηνή το φιλάνθρωπο ποιμένα του Κιθαιρώνα που έσωσε τον Οιδίποδα, όταν τον βρήκε να κρέμεται στο ελάτι, για να μη τον φάνε οι λύκοι..\nΤο βασιλικό έκθετο της Θήβας δεν χάρισε στους έλληνες τον ισχυρό νόμο της πολιτείας, όπως έγινε με το Μωυσή και το Ρωμύλο. Ο Οιδίποδας μέσα από τον κόσμο της ελληνικής τέχνης έφερε στους ανθρώπους την τάξη. Η ηθική τάξη της αττικής τραγωδίας είναι το ύπατο αγαθό που -αξιώθηκε να γνωρίσει ο κόσμος.\nΟ ισχυρός νόμος των ρωμαίων, που επιβλήθηκε στην πολιτεία τους σαν απαρχή και καθίδρυση, πηγάζει από ένα λαό αντίστοιχα ισχυρό στις καταβολές και στους χαρακτήρες. Αν το μάτι δεν ήταν ηλιοειδές, δεν θα μπορούσε να βλέπει τον ήλιο, έλεγε ο Γκαίτε.\nΗ ιδέα της οικουμενικότητας\nΗ ιδέα της οικουμενικότητας βοήθησε να πλατύνει η νομική αντίληψη των ρωμαίων από τις αστικές περιπτώσεις (jus civile) στις συναλλαγές των ιδιωτών σε επίπεδο πολιτειών (jus gentium).\nΠιο πέρα η ιδέα του τόνου διεύρυνε τη νομική χωρητικότητα από το οικουμενικό στο παγκόσμιο. Το jus naturale είναι ο αχειροποίητος νόμος της φύσης, που με τους τρόπους της σήμανσης και της παραπομπής υποδείχνει στον άνθρωπο το ποιο και το πλαίσιο της νομικής του διαγωγής και διαβίωσης.\nΤο πρακτικό πνεύμα των ρωμαίων τους εκράτησε ξένους στην ενατένιση και στη θεωρία. Αυτός είναι και ο λόγος που από τους τρεις κλάδους της Στοάς οι ρωμαίοι καλλιέργησαν κυρίως την ηθική.\nΟ ρωμαίος στωικός ήταν ο άνθρωπος της δράσης και ελάχιστα της διανόησης. Τη μεταφυσική την απέκρουσε σαν άχρηστη ασχολία. Η γνώμη «πρώτα να ζεις και ύστερα να φιλοσοφείς» κατατέθηκε στην τράπεζα του πνεύματος σε λατινική γλώσσα.\nΟ θεωρητικός βίος των ελλήνων άνθησε μέσα στη σχόλη την ηρεμία και την αποσύνδεση του χρόνου από τη μέριμνα και τον ωφελιμισμό. Οι ρωμαίοι στην ελληνική ελευθεριότητα στόχασης αντίταξαν τη φιλοσοφία της διαγωγής. Η ευπρέπεια του ανθρώπου, η συνοχή της οικογένειας, η κοινωνική τάξη, ο αυτοσεβασμός και η φιλοσοφία της δράσης ήσαν τα κέντρα του οργανισμού τους. Και ακόμη τα δημόσια πράγματα, το μεγαλείο του δήμου, η πολιτική θήτευση, η φιλοδοξία, η αναγνώριση του πολίτη.\nΣτο ελληνικό otium, την άνεση του στοχασμού και την αιθρία της μέρας, ο ρωμαίος αντιπρότεινε το negotium, τη μέριμνα της ασχολίας και τη βαρύτητα της επικράτησης.\nΗ ιστορία του ρωμαϊκού πνεύματος είναι πολύ φτωχή στους θεωρητικούς της επιστήμης. Της λείπει η μεταφυσική υψιπέτεια, η μαθηματική ευρηματικότητα, η επίνοια στη φυσική, η ιδιοφυΐα στην αστρονομία, το φιλοσόφημα ρίζας. Στη Ρώμη δεν βρίσκουμε ούτε έναν μαθηματικό. Και το ίδιο γίνεται με το μεταφυσικό το φυσιοδίφη τον αστρονόμο το γνήσιο φιλόσοφο.\nΟι επιστήμες των ρωμαίων\nΗ επιστήμη των ρωμαίων δεν είναι ανακάλυψη κοιτασμάτων. Είναι επάνοδος σε κάποια πρωτοπορία. Και ιχνηλάτηση νέα σε παλιές εξερευνήσεις: στα λαμπρά έργα των λαμπρών ελλήνων.\nΩστόσο, παρόλο που σε όλα τα μέτωπα του επιστητού, με εξαίρεση το δίκαιο και τη μηχανική τέχνη, οι ρωμαίοι ακολούθησαν τις πρώτες αναγνωρίσεις των ελλήνων, το πνεύμα τους διακρίθηκε στη μέθοδο της οργάνωσης τόσο, ώστε τους βοήθησε να ξεπεράσουν τους έλληνες. Στην επιστήμη της Ευρώπης τελικά τυπώθηκε η δική τους σφραγίδα.\nΗ λέξη disciplina για παράδειγμα, που είναι η ετυμολογική βάση για την έννοια της επιστήμης στις ευρωπαϊκές γλώσσες, είναι λατινική. Και το ίδιο έγινε και με τους προσδιορισμούς όλων των διδακτικών όρων. Ο magister ο doctor ο dozent ο professor ο ordinarius είναι τα παιδευτικά προνόμια που μας κληροδότησε η λατινική γλώσσα.\nΗ πνευματική στάση ελλήνων και ρωμαίων\nΤη διαφορά της πνευματικής στάσης ελλήνων και ρωμαίων την ορίζει από το ένα μέρος το έμπεδα θεωρητικό και το ένυλα χαρίεν των ελλήνων, και από το άλλο η κατάφορτη πράξη και η κοινωνική χωρομετρία των ρωμαίων. Τη διαφορά αυτή τη δηλώνει και ο τύπος των γλωσσικών απολιθωμάτων των δύο πολιτισμών που σώθηκαν στο σύγχρονο κόσμο.\nΟι παγκόσμιες ελληνικές λέξεις μουσική φιλοσοφία θέατρο μαθηματικά φυσική γεωμετρία αστρονομία πολιτική αρχιτεκτονική δημοκρατία δηλώνουν μια στίλβη νεότητας και μια βαρύτητα ποιού απέναντι στους όρους που έσωσε η λατινική.\nΚάτω από το συμβατικό σχήμα του:ismus η διάσωση των λατινικών όρων εκφράζει το ομαδικό το αδιάκριτο το ανεξαίρετο. Η επίζηλη μοναδικότητα λείπει. Λ.χ. ρασιοναλισμός (ratio), ποτεντσιαλισμός (potentia), ιμπεριαλισμός (imperium}, σοσιαλισμός (socius), πασιφισμός (pax), μιλιταρισμός (miles), ρεαλισμός (res), πεσσιμισμός (malus), οπτιμισμός (bonus) κ.ά.\nΤη λέξη η res publica για το δήμο η Ρώμη των υπάτων την είχε ντύσει μ' ένα μεγαλείο βασιλιάδων: majestas populi romani. Την εποχή μας η λέξη αυτή έλαβε το πελιδνό χρώμα κάποιας ιδεολογίας κόμματος: οι ρεπουμπλικάνοι. Και ύστερα έγινε η ρεπούμπλικα για τα φαλακρά κεφάλια των εθνικών αντιπροσώπων. (Ο Ιούλιος Καίσαρας τη δική του φαλάκρα προτιμούσε να την κρύβει μ' ένα στεφάνι δάφνινο).\nΚαι η λέξη consul, ο ύπατος δηλαδή, που στη Ρώμη των υπάτων άστραφτε και βροντούσε στο Φόρο όπως άλλοτε ο Δίας στον Όλυμπο και ο Περικλής στην Αθήνα:ας θυμηθούμε λ.χ. την υπατεία του 59 π που ήταν θρυλικότερη ίσως και από την τιμητεία του 184 π:σήμερα δηλώνει τον πρόξενο. Έναν υπάλληλο τύπου «Πρέβεζας» Καρυωτάκη που σε κάποιο μικρολίμανο προστατεύει τη γραφειοκρατική ανία.\nAρτος και θεάματα\nΟι λέξεις που σώθηκαν από το θρησκευτικό πεδίο έσωσαν ταυτόχρονα τη δολιότητα και τη χλεύη του ιερατείου επάνω στην άθλια και δυναστευόμενη μάζα. Λ.χ. religio στη θέση του ελληνικού θρησκεία, τέμπλο (templum), πάπας Κλήμης (clementia) , πάπας Πίος (pietas), πάπας Ιννοκέντιος (innocentia).\nΗ θρησκεία της Ρώμης των καισάρων συμπληρωνόταν από τις θηριομαχίες, τους μοριτούρους, και τους κλαντιάτορες. Αυτά τα δύο μισά έδιναν το όλο της πνευματικής καταλήστεψης των μαζών. Η συνταγή για του αργυρώνητου όχλου το ναρκωτικό, το Opium des Volks, όπως είπε ο Μαρξ, ήταν άρτος και θεάματα (panis et circenses).\nΣε αντίθεση με τη ρωμαϊκή χονδροκοπιά της εποχής των καισάρων, η ελληνική χάρη πρόσφερε την ίδια εκτόνωση στον κοινωνικό συνωστισμό και την ανία των μαζών με ένα καθαρά ψυχαγωγικό:οδηγητικό της ύπαρξης δηλαδή:αντίδοτο. Με τη διδασκαλία των δραμάτων στα θέατρα.\nΤο θέατρο της Επιδαύρου και το Κολοσσαίο των Φλαβίων ήταν δύο χώροι ψυχαγωγίας, που όμως τους χώριζε μια διαφορά ποιού τόση, όση είναι η διαφορά στο φωσάκι της πυγολαμπίδας και στη μαρμαρυγή ενός άστρου.\nΗ διάσταση του πνεύματος\nΤη διαταγή της σύρραξης την έδωκε η φιλοσοφία της Στοάς. Το ανθρώπινο ιδεώδες που καλλιέργησε ο κύκλος των Σκιπιώνων, με τον Παναίτιο κυρίως και τον Αιμιλιανό Σκιπίωνα, άνοιξε μια νέα διάσταση στην ιστορία της Ρώμης. Άγνωστη ως τότε και πολύ πιο σοβαρή από τα όπλα και ης λεγεώνες. Ήταν η διάσταση του πνεύματος που σέρνει από πίσω της και την κοινωνική χορεία όπως ο τάρανδος το έλκηθρο. Το πνεύμα λοιπόν ante portas.\nΤούτο το σπίτι θα φάει εκείνο,\nπου είπε κάποτε ο Θοδωράκης Κολοκοτρώνης κοιτάζοντας το πανεπιστήμιο και δείχνοντας το παλάτι.\n'Όσο γερνούσε ο Κάτων, αγκάλιαζε όλο και πιο σφιχτά την αρχαία αρετή. Όπως ο γέρος που κολλάει στη γριά του με τη λαχτάρα της νιότης αλλά από άλλες ανάγκες. Έτσι ενώ ο Παναίτιος πάσχιζε να φέρει τη μέση Στοά σε μετριότερο λογαριασμό, η ηθική του Κάτωνα ξαναγύριζε στην αρχαία Στοά.\nΣαράντα τέσσερες φορές οι αντίδικοι σύρανε τον Κάτωνα στα δικαστήρια. Ενδεικτικός αριθμός για το πόσους εχθρούς είχε. Πάντοτε όμως αθωωνόταν.\nΉταν πια αρκετά προχωρημένος στα χρόνια, που επισκέφθηκε την Καρχηδόνα. Διπλωματική αποστολή σε καιρό ειρήνης. Χρόνους μετά το θάνατο του Αννίβα και χρόνους μετά το θάνατο του Σκιπίωνα. Επέστρεψε με καλές θάλασσες στη Ρώμη και βιάστηκε να παρουσιαστεί στη Σύγκλητο για να λαλήσει. Κρατούσε στο χέρι του ένα μικρό καλάθι σύκα. Ήταν φρέσκα, σα να τα 'χες κόψει εκείνο το πρωί. Τα είχε φέρει από κάποιο περιβόλι της Αφρικής.\nΟ Κάτων αργά και με νόημα περιφέροντας τα πειστήρια του εγκλήματος τα 'δειξε, ένας ένας, σε όλους τους συγκλητικούς.\n- Ιδού! εφώναξε παίρνοντας φόρα να κουτουλήσει όρος. Η Καρχηδόνα ζει. Η Καρχηδόνα ανάλαβε και θάλλει. Η Καρχηδόνα ξυπνάει. Η Καρχηδόνα απειλεί. Άρχισε ένα φιλιππικό φωτιά και σίδερο. Και τελειώνοντας απόσωσε με τη γνωστή αποστροφή:\nΟ Κάτων βρήκε την Καρχηδόνα ευήμερη. Πόλη της πολυτέλειας και κρεωφαγική όπως θα 'λεγε ο Πλάτων. Φαίνεται πως θυμήθηκε τότε, με κάποιο φθόνο ίσως, μια αρχαία ιστορία για τη λιτοδίαιτη Ρώμη, τη χορτοφαγική όπως θα 'λεγε ο Πλάτων, στους χρόνους του πρώτου καρχηδονικού πολέμου.\nΌμοια ανάποδα, εκείνο τον καιρό είχε φθάσει μια αποστολή της Καρχηδόνας στη Ρώμη. Σύμφωνα με το εθιμοτυπικό την ξένη πρεσβεία την δεξιώθηκαν ορισμένες ονομαστές οικογένειες. Αλλά όταν οι πρέσβεις γυρίσανε στην Καρχηδόνα, ειρωνεύθηκαν τη δωρική δίαιτα της Ρώμης.\n- Σε όλα τα αρχοντικά οι Ρωμαίοι μας τραπέζωσαν στο ίδιο ασημένιο σερβίτσιο, κουτσομπόλευαν γελώντας. Ένα υπήρχε στη Ρώμη. Το δανείζονταν κρυφά και το περίφεραν από τράπεζα σε τράπεζα.\nΩστόσο, εάν ο Αφρικανός Σκιπίων εκείνη την ημέρα του Κάτωνα ζούσε και πηγαίνοντας στο βουλευτήριο έβλεπε ότι τα μαλακά σύκα φοβέριζαν τα αστόμωτα σπαθιά, δεν χωρεί αμφιβολία ότι θα οίκτιρε τον ανθρώπινο ζήλο.\nΚαι μπροστά στο αρχαίο ήθος του Κάτωνα θα φώναζε:\n- Αρχαιολόγοι, προσέχετε! Τα αγάλματα πέφτουν, θα σας πλακώσουν.\nΟ στάχυς της άτης\nΗ εμορφιά της αρετής\nΣτη ρωμαϊκή ιστορία οι αδερφοί Τιβέριος και Γάιος Γράκχος μαζί τον παππού τους το Σκιπίωνα Αφρικανό τον Πρεσβύτερο, ημπορούν να θεωρηθούν σαν το ζωντανό αντίστοιχο της Ακρόπολης στην ελληνική ιστορία.\nΗ μητέρα των Γράκχων, η απλή και καλόζηλη Κορνήλια, ποτέ δεν ξεχώρισε καθαρά, αν έπρεπε να σεμνύνεται πιότερο για κείνους που γέννησε ή γι' αυτόν που τη γέννησε.\n- Ο πατέρας μου, έλεγε στους βασιλιάδες και στους φιλικούς που πήγαιναν να την επισκεφθούν και να τη μακαρίσουν, παρόλο που έζησε σε παλιό καιρό είναι πάντοτε επίκαιρος και τωρινός. Οι δυο μου γιοι, παρότι νέοι και χθεσινοί μοιάζουν αρχαίοι στην εμορφιά που τους χαρίζει η αρετή και η φιλανθρωπία τους.\nΜ' έναν παραπλήσιο τρόπο μελετάμε κι εμείς σήμερα τα έργα της Ακρόπολης. Στην παλαιότητά τους τα βρίσκουμε καινούργια, όπως τα είδε στον καιρό του και ο Πλούταρχος:\n'Οθεν και μάλλον θαυράζεται τα Περικλέους έργα προς πολύν χρόνον εν ολίγω γενόμενα. κάλλει μέν έκαστον ευθύς ην τοτ’ αρχαίον ακμή δε μέχρι νυν πρόσφατον έστι και νεουργόν.\nΤο Bellum civile, ένας τίτλος βιβλίου του Ιουλίου Καίσαρα, έδωκε το πνεύμα της εποχής της επανάστασης στη Ρώμη: ο εμφύλιος πόλεμος.\nΣε τούτο τον τίτλο διαβάζει κανείς τη μοίρα ενός από τα μεγάλα έργα που το όνομα τους αντικατάστησε τη σφραγίδα της εποχής τους. Τα βιβλία αυτά αποτύπωσαν ανάγλυφο στο όνομα τους το νόημα της ιστορικής περιόδου, το λόγο ενός πολιτισμού, το μυστικό ενός λαού, την ουσία μιας επανάστασης, την αιτία ενός τέλους, την αγγελία του μέλλοντος. Άγγιξαν δηλαδή και κρατούν το πνεύμα της ιστορικής ώρας που τα γέννησε. Αναφέρω λίγα παραδείγματα σημαντικά του είδους.\nΗ θεογονία του Ησίοδου είναι η αρχή της ζωής και οι Πέρσες του Αισχύλου είναι η ώρα του μεγάλου ναι για τους έλληνες. Το De civitate dei του Αυγουστίνου ανοίγει το Μεσαίωνα. Η Κόλαση του Δάντη τον κλείνει. Η Κριτική του καθαρού λόγου του Kant γεννήθηκε στη βάση του Διαφωτισμού. Το Principia mathematica philosophiae naturalis του Νεύτωνα εισάγει τον άνθρωπο στη νεότερη επιστήμη• με τις δύο μάλιστα ελληνικές και τις δύο λατινικές του λέξεις υποδηλώνει τις πηγές. Ο Λόγος περί της μεθόδου του Καρτέσιου εγκαινιάζει τη νεότερη φιλοσοφία, όχι σαν εξόρυξη ύλης αλλά σαν επεξεργασία και τακτική• γιατί μετά τους έλληνες η φιλοσοφία δεν βρήκε να ειπεί καινούργια πράγματα• ανάπτυξε απλώς τους παλιούς πυρήνες επινοώντας ποικιλία μεθόδων και τρόπων στην ανάλυση. Το Κεφάλαιο του Μαρξ εσπούδασε το σύγχρονο άνθρωπο σαν υλική ανάγκη και υλική ευλογία. Το Υπόγειο του Ντοστογιέβσκι και Ο Πύργος του Κάφκα μελετούν τον άνθρωπο της εποχής μας σαν ορίζοντα πνεύματος το πρώτο σαν φυλακή ζωής το δεύτερο. Καθένας από τους τίτλους αυτούς συνθέτει ένα πίνακα που παρασταίνει τον αιώνα ή τον τόπο ή το λαό του συγγραφέα του. Είναι ο τύπος και το σήμαντρο των ιχνών του ανθρώπου επάνω στο καλντερίμι του χρόνου. Όπως ο Παρθενώνας στην Αθήνα και ο Ηνίοχος στους Δελφούς είναι η πολιτική ταυτότητα του homo aeternus.\nΟ Ιούλιος Καίσαρ και το Περί εμφυλίου πολέμου\nΟ Ιούλιος Καίσαρ που έγραψε Περί του εμφυλίου πολέμου βρίσκεται στο επίκεντρο της επανάστασης και ανέβασε στην κορυφή τον ποιητικό της λόγο. Στη βασική του γραμμή ακολούθησε το πνεύμα των Γράκχων και στάθηκε κεφαλή στο κόμμα των πληβείων. Τη Σύγκλητο τη χτύπησε ανεβάζοντας τα μέλη της σε ενιακόσιους, εκεί που οι πατρίκιοι είχαν αποκρούσει την πρόταση των Γράκχων να αυξηθούν από τρακόσιοι σε εξακόσιους.\nΟ Καίσαρ, που για μια στιγμή λίγο προτού πεθάνει εφάνταξε στα μάτια του Σαίξπηρ Όλυμπος και Πολικός αστέρας, κάτω από μια ορισμένη οπτική που παρουσιάζει τον άνθρωπο σε σύγκριση με τους άλλους ανθρώπους ήταν και Όλυμπος και Πολικός αστέρας. Γιατί πρώτος και μόνος αυτός έπιασε με ακουστική πιστότητα και σιγουριά το σφυγμό της εποχής του. Το μαρτυρεί το De bello civili που έγραψε. Το βεβαιώνει η δαιμόνια σύλληψη του για τον ερχόμενο θάνατο της δημοκρατίας στη Ρώμη. Και το υπογράφει το ιστορικό γεγονός ότι εδημιούργησε μια Ευρώπη έργο του ως την εποχή του Ναπολέοντα, και εν μέρει έργο του από το Ναπολέοντα ως σήμερα.Ο Καίσαρ είδε ότι το Κακοδέντρι της μοναρχίας είχε φυτρώσει πια. Ήταν ζήτημα χρόνου και εξαρτιόταν από την ιδιοτροπία της τύχης, ποιος θα γινόταν ο βαφτιστής και ο πάτρωνας.\nΤον Καίσαρα βέβαια τον εσφάξανε. Ωστόσο ο νεκρός και εκδίκηση έλαβε και το έργο του τελείωσε. Γιατί τιμώρησε τους τίμιους και αγνούς μύωπες της εποχής του, τους δημοκρατικούς εννοώ, με την ηρεμία των πεθαμένων που ξεπερνά τη σκληρότητα των ζωντανών. Ο Κάσσιος και ο Βρούτος ξαναείδαν στους Φιλίππους τη σκιά του σα να ήταν ένα πράγμα στερεό. Και γιατί η μοναρχία έλαβε το όνομα του. Σήμερα τη ρωμαϊκή ιστορία τη χωρίζουμε στη Ρώμη των υπάτων, 509-27π, και στη Ρώμη των Καισάρων 27π-476μ.\nΈξω από το πνεύμα του, το όνομα του Καίσαρα επέρασε τις Άλπεις των αιώνων και έφτασε ως ης μέρες μας. Από δω στην παραπροφορά του Κάιζερ, και από κει στην παραφθορά του Τσάρος.\nΚαι σε όσους το αποκρουστικό παράλογο της μοναρχίας σαν θεσμού φαίνεται ότι βοσκηματοποιεί και χαμηλώνει τον άνθρωπο, το όνομα του Καίσαρα σώθηκε σαν Ιούλιος. Είναι ο μήνας που γυαλίζουν οι πρώτοι καρποί και που οι νέοι χαίρουνται τις παραθιναλιές\nΤον Ιούλιο Καίσαρα μαζί με τόσες άλλες, ίσως τον κυνήγησε η Ερινύα του Πομπήιου και πολύ περισσότερο του Κάτωνα του Ουτικανού.\nΣτο βάθος όμως του θανάτου του Καίσαρα διαβαίνει η καταιγίδα των στρατιών που σκότωσε στους γαλατικούς πολέμους και στη Γερμανία. 'Οτι βέβαια ο Καίσαρ είναι ο γενάρχης και ο «πολιτικός αναμορφωτής» της Γαλλογερμανοϊσπανοβρεττανίας, αυτό είναι άλλη ιστορία.\nΓια το θάνατο και την ερμηνεία του θανάτου του Καίσαρα κάτω από τη σκοπιά της τραγικής κάθαρσης θα 'φταναν τα λόγια που έβαλε ο Σαίξπηρ στο στόμα του Βρούτου:\nΜακάρι να γινότανε να φτάναμε στο φρόνημα του Καίσαρα, χωρίς να διαμελίσουμε τον Καίσαρα.\nΤον Καίσαρα σε όλα του μεγαλουργό και μεγαλότεχνο και μεγαλοφεγγή, τον παραφύλαξε κι ένας θάνατος ανάλογα μεγαλώνυμος. Σημαδεμένος από τη μυστηριακή αίσθηση των δαιμόνιων πνευμάτων, εγνώριζε ότι δεν γίνεται να πεθάνει προτού τελειώσει ένα μεγάλο έργο. Γι' αυτό και κάποτε που κινδύνεψε σε ώρα μεγάλης τρικυμίας να πνιγεί, γύρισε φλεγόμενος και φώναξε στο τσούρμο:Θαρσείτε συμπλωτήρες! Καίσαρα φέρετε και την Καίσαρος τύχην.\nΑυτοπρόσωπη η μοίρα του φρόντισε να καταμηνύσει στον κόσμο την προσωπική του ιδέα για την καλομοιριά του θανάτου του. Λίγο προτού τον σκοτώσουν, σε μια εύθυμη ώρα συμποσίου και λόγων φιλοσοφικών, κάποιος τον ρώτησε ποιος είναι ο καλύτερος θάνατος και ο Καίσαρ αποκρίθηκε.\n- Ο αιφνίδιος.Κι έτσι πέθανε. Αναπάντεχα, και ταχύτατα. Στο κατακαλόκαιρο της δύναμης και της φήμης του. Και τη στιγμή που η αυτοσυνειδησία του γινόταν πανσέληνος.\nΟ άριστος θάνατος\nΈνας άλλος σημαντικός, που από την άποψη του αιφνίδιου θανάτου ορισμένως ξεπέρασε τον Καίσαρα, ήταν ο πατέρας του Πομπήιου Μάγνου. Ο Πομπήιος Στράβων ή Αλλοίθωρος, όπως τον έλεγαν, μισήθηκε απερίγραπτα από το λαό της Ρώμης. Σε πλήρη αντίθεση με το όσο αγαπήθηκε ο γιος του.\nΩστόσο στον Πομπήιο Στράβωνα κληρώθηκε να πεθάνει τον εκλεκτό και θεοφιλή θάνατο του κεραυνόπληκτου.\nΓιατί ο άνθρωπος που μελέτησε και έμαθε βαθύτερα τι είναι ο θάνατος, γνωρίζει πώς ο θάνατος του κεραυνού είναι ο άριστος θάνατος.\nΚοντά στον Καίσαρα, και παρόμοια σφαγμένος για κρίματα δικά του ή των προγόνων ή της Ρώμης, στέκεται ο Κάτων ο Ουτικανός.\nΟ Κάτων υπήρξε του Καίσαρα εχθρός δηλωμένος στην πολιτική και στη φιλοσοφία. Δισέγγονος του Κάτωνα του Τιμητή και αδερφός της Σερβίλιας, που στάθηκε ο μεγάλος έρωτας του Καίσαρα, αυτοκτόνησε στην Αφρική.\nΈτσι η τάξη του χρόνου παλινόρθωσε το παράπτωμα του προπάππου, που με ης πολυχρόνιες προτροπές και το πείσμα του πέτυχε στο τέλος να εξαφανίσει την Καρχηδόνα από τον κατάλογο των εθνών.\n- Για κοίτα ετούτο το γέροντα! λέει ο Βιργίλιος στο Δάντη. Το βαρυκόκαλο, με το θαλερό δερμάτι, τους δυνατούς ώμους, και τις πλατιές ρυτίδες στο μέτωπο. Ο αγέρας παραπαίρνει τα λευκά του μουστάκια. Και τα μαλλιά του τουλούπες χιονιού, πέφτουν στο ακηλίδωτο βλέμμα του και στην πεισματερή τραχηλιά. Στέκεται ακουμπισμένος στην πέτρα του χρόνου, και βλαστημώντας άκακα φυλάγει το πόστο του. Δεσποτικά και κυρίαρχα απλώνει τα χέρια, και δίνει οδηγίες σε λογής κολασμένους που φτάνουν ασταμάτητα. Ετούτος διορίστηκε δικαστής και κλειδοκράτορας στην πύλη του Καθαρτήριου, και έλαβε τη θέση του ρωμαίου Αιακού στον Αχέροντα. Είναι ο Κάτων ο Ουτικανός.\nΟ Κάτων μετά την ήττα των πομπηιανών στη Θάψο από ης λεγεώνες του Καίσαρα αυτοκτόνησε με τον τρόπο του ρωμαίου αυτόχειρα ευπατρίδη. Το ξίφος σκίζοντας τη χώρα της κοιλιάς άφηκε να χυθούν έξω τα εντόσθια που έμειναν ώρες ζωντανά.Ο αγνός στωικός προτού καρφωθεί στην αιχμή του σίδερου αποσύρθηκε στη σκηνή του και διάβασε με κατάνυξη το Φαίδωνα του Πλάτωνα. Έπεσε για τη δημοκρατία όπως ο Σωκράτης έπεσε για την αρετή.\nΤον Κάτωνα μαζί με το Σωκράτη τον κυνικό Διογένη τον Αντισθένη και τον αρχηγό Ζήνωνα οι αρχαίοι τους μετρούσαν στις πέντε κορυφές της σοφίας και της στωικής πράξης.\nΆφηκε τη Ρώμη και τον κόσμο ορφανούς στα σαράντα οχτώ του χρόνια\nΤρεις στίχοι του Βιργιλίου\nΤρεις στίχοι του Βιργιλίου θα κηρύξουν το status των πραγμάτων και τη νέα τάξη στις απέραντες εκτάσεις των κρατών της αυτοκρατορίας. Σης δεκαπέντε αυτοκρατορικές και σης δέκα συγκλητικές επαρχίες:Αυτή ας είναι η αποστολή σου, ρωμαίε,Να κυβερνάς τα έθνη και να φρουρείς την ειρήνη.Να φείδεσαι τους νικημένους και να νικάς τους περήφανους.Ο τελευταίος στίχος αντηχεί έντρομα στο συμπαγές σκοτάδι της απειλής των δυνατών.Parcere subjectis et debellare superbos.\nΗ ηθική χειραγώγηση που έμελλε να κηδεμονέψει την πολιτική βούληση του Αυγούστου χρειαζόταν μια δύναμη ανάλογα στιβαρή.\nΚαι εδώ εντοπίζεται ένας κύριος λόγος που στα χρόνια του Αυγούστου καθώς και του διαδόχου του Τιβέριου η στωική ηθική της Ρώμης ξαναγύρισε σης απόκρεμνες πηγές του Ζήνωνα και του Χρυσίππου.\nΜε χάλκινο τον ουρανό επάνω και κάτω τη γη σιδηρά, για να σωθεί ο ρυθμός των πραγμάτων στην εύκρατη σύνθεση του, ήταν ανάγκη από την πίσω πλευρά της ζωής να ανθίσουν τα τρυφερά αισθήματα και η αναψυχή της φαντασίας.\nΓια τον Σενέκα\nΟ Σενέκας ανάμεσα στους τρεις είναι ο κατεξοχήν δημιουργικός σαν συγγραφέας και ο κατεξοχήν προβληματικός σαν χαρακτήρας. Φανερώνει κλίσεις ασκητικές ενός ερημόβιου και μονώτη από το ένα μέρος. Και από το άλλο υποτάζεται στην ανάγκη νια επιφάνεια και προβολή μέσα στη λάμψη της αυλής και τις τουρμπίνες της διοίκησης.\nΑυτός είναι που θα κολακέψει δουλόφρονα τον Κλαύδιο διακονεύοντας την επιστροφή από τη γη της εξορίας του. Θα παραβλέπει την ανοσιουργηματική καθημερινότητα του Νέρωνα, θα προσαρμοσθεί στη συμβίωση με ης στρίγγλες τα ερπετά ζώα ης Ερινύες και τα κακά δαιμονικά του παλατιού. Και εκεί που αποθεώνεται η Κόλαση, θα αναλάβει να παίξει μπροστά στη Σύγκλητο τον avocatus diaboli υποστηρίζοντας το μητροκτόνο μαθητή του.\nΑπό το άλλο μέρος ο Σενέκας ζει την τραχύτητα του μοναχικού δρόμου. Με την ευαισθησία του ποιητή των τραγωδιών και με τη βουλητική καταδρομή ενός επίλεκτου στωικού ορθώνει αγνάντια του το πρόβλημα της ανθρώπινης μοίρας, και το αντιπαλεύει με ηρωισμό και τρόμο.\nΟι γνώμες του, έτσι καθώς ης διατυπώνει σ' ένα ύφος που πολλές φορές γίνεται στιλπνό και ακαριαίο, δείχνουν ένα χειμασμό πνεύματος και μια οδύνη φιλάνθρωπο που διόδεψε πολλές στοιβάδες της κατανόησης και της δοκιμασίας.\nΦωτίζοντας πίσω του εκτεταμένη ανεξερεύνητη γη απορίας και μια μεγάλη μυθολογία ψυχής περνά όλες τις οροσειρές της απελπισίας και ξαναβγαίνει στο ξέφωτο αλλιώτικος πια. Εκεί η ελπίδα για διέξοδο και η βίωση του τραγικού εάν δεν ταυτίζουνται, ασφαλώς εξομοιώνουνται. Προτάσεις όπωςΤον υποτακτικό η μοίρα τον οδηγεί, τον ανυπότακτο τον σέρνειανοίγουν δρόμους Κολόμβου στον Ατλαντικό του πνεύματος. Μια τέτοια σύλληψη την ξαναπλησίασε ο Έγελος στις ευτυχές στιγμές του με το ακόλουθο ανάλογο:Να κατανοείς την αντίθεση μέσα στην ενότητα και την ενότητα μέσα στην αντίθεση, αυτό είναι η απόλυτη γνώση.Παρόμοια η πρόταση του ΣενέκαΔεν υπακούω στο Θεό απλώς συναινώ,είναι λόγος ακραίος της σοφίας και της αλήθειας. Η θέση αυτή σαν το βαθύτερο υπαρκτικό credo αποτελεί τον πυρήνα του κλασικού κόσμου των ελλήνων.\nΗ περίπτωση του μέσα στον ηθικό χώρο δεν περιγράφει μια πράξη ανεξαίρετη που υπαγορεύεται από το τυχαίο και το πρόσκαιρο. Αντίθετα αναγγέλνει κάτι από τα μόνιμα στοιχεία της ανθρώπινης φύσης.\nΥποδηλώνει δηλαδή τον άνισο αγώνα ανάμεσα στο καλό και στο κακό, που για το μέσο άνθρωπο κατά κανόνα κρίνεται με την επικράτηση του κακού. Η ζωή αυτού του επικούρειου στωικού ανεβάζει στο φως μία μοίρα που την κατάστρεφε η δυνατότητα της εύνοιας και της ευκολίας.\nθάνατος είναι τα γενέθλια της αιώνιας ζωής,Ακριβώς όπως ο ίδιος ο Σενέκας είχε ελεεινολογήσει το Μαικήνα, οικτίροντας στο πρόσωπο του μια σπάνια φυσική προνομία που την ακύρωσε η τιμή και η φιλία του Αύγουστου, όμοια ημπορούν να αντιστραφούν τα βέλη του συλλογισμού του και να πλήξουν τη δική του ασπίδα. Η πρωθυπουργική καθεδρία του Σενέκα στην αυλή του Νέρωνα κιβδήλεψε το ευγενικό μέταλλο της φύσης του.\nΚαι δεν υπάρχει μεγαλύτερο κρίμα, λέει κάπου ο Νίτσε, από το να επεμβαίνει ξαφνικά η παγίδα της εύνοιας και να καταστρέφει ένα μεγάλο πεπρωμένο. Μια μοίρα δηλαδή που της έμελλε να ξεδιπλωθεί και να μεγαλουργήσει μόνο μέσα στο κλίμα του κατατρεγμού και της βλοσυρότητας.\nΕίναι βέβαιο ότι οι συμβουλές του Σενέκα επράυναν πολλές βουλές του Νέρωνα. Και σταθήκανε διδακτικές και σε άλλους κατοπινούς καίσαρες. Μνημείο του κατευνασμού τούτου είναι κυρίως η διατριβή του Περί επιείκειας.Παρόμοια είναι βέβαιο ότι ο Σενέκας δεν κατόρθωσε να συντονίσει την πορεία της ζωής του και την οδηγία της Στοάς.\nΌμως το πιο βέβαιο βέβαιο που βαραίνει βαρύτερα είναι ότι ο Σενέκας πέθανε σαν αληθινός στωικός. Η πράξη της αυτοκτονίας του του περιποιεί μια τιμή αγνιστήρια για όλα τα ολισθήματα και τις ατιμώσεις του. Και τον οπλίζει με μια αξία που ηθικά δεν ημπορεί να την αποτιμήσει άλλος, παρά μόνον αυτός που υψώθηκε στον ίδιο ίλιγγο της απόφασης να αυτοκτονήσει. Μόνο η οριακή πράξη της αυτοκτονίας του του 'δωκε την εξουσία να διαβεβαιώσει τους φίλους του ότι τους αφήνει διαθήκη και παράδειγμα τη ζωή του. Εάν σε κάποιο κείμενο γράφει ότι ο θάνατος είναι τα γενέθλια της αιώνιας ζωής, τη δική του αιωνιότητα του την πρόσφερε η μνήμη που του χαρίζουν τα έργα του. Γιατί ο Σενέκας δεν πίστευε σε ζωή ατομική μετά θάνατο. Όπως ακριβώς δεν επίστευαν ούτε ο Μάρκος Αυρήλιος ούτε ο Επίκτητος.\nΕπίκτητος αρχέτυπο του μεγάλου δασκάλου.\nΤούτος ο ασυνήθης άνθρωπος από την Ιεράπολη της Φρυγίας, που οτα νιάτα του θήτευσε δούλος στη Ρώμη και στα γεράματα έζησε ψυχαγωγός στη Νικόπολη, εσάρκωσε το αρχέτυπο του μεγάλου δασκάλου. Ακριβώς στον τρόπο που γνωρίζουμε τρεις ή τέσσερες τέτοιους δασκάλους στην περιπέτεια του ανθρώπινου πνεύματος. Και στον τρόπο που το χαρακτηριστικό τους είναι ότι η δική τους φωνή σώθηκε από ξένο χέρι.\nΟ μαθητής Αρριανός μαζί με τη διδασκαλία του Επίκτητου έγραψε και την ιστορία του Μεγαλέξαντρου. Δεν ξέρουμε αν θεωρούσε εξ ίσου σπουδαίο το έργο ενός άθλιου σκλάβου κι ενός εξακουστού κυρίαρχου. Εκείνο που ξέρουμε είναι ότι ο πίνακας που φιλοτέχνησε ο Αρριανός στο δούλο είναι πολύ πιο σπουδαίος από τον πίνακα στο βασιλιά.\nΣε αντίθεση με το Σενέκα που ήταν άνθρωπος του εν μέρει... εν μέρει και που τον βρίσκουμε άλλοτε στη φέξη κι άλλοτε στη χάση, ο Επίκτητος είναι πανσέληνος επ' άπειρον. Ό,τι είπε κι ό,τι έκαμε το 'πε και το 'καμε γνήσιος σαν τα φυσικά φαινόμενα και καθαρός σαν τη λευκότητα. Τα ημίμετρα τα αγνόησε με τη θηριωδία που η Μήδεια εκδικήθηκε τον Ιάσωνα. Είναι ένας από τους ελάχιστους στοχαστές που μπροστά στο κουκούλωμα και στη συγκατάβαση έβρισκε πολύ πιο συμπαθητική τη στυγερή πράξη της Μήδειας που δεν εγνώριζε να νοθέψει το πάθος της.Σχετικά με το αμόλυντο στους διαλογισμούς και στις πράξεις των ανθρώπων ο Επίκτητος ένιωθε όπως ο Ιωάννης της Αποκάλυψης. Την ίδια περίπου εποχή που ο Επίκτητος μνημονεύει τον άξενο βράχο της Γυάρου, ο Ιωάννης στο σπήλαιο της Πάτμου έγραφε ότι τους χλιαρούς και τους υπόψυχρους η αλήθεια του δεν τους χωνεύει και θα τους ξεράσει.\nΣαν θρύλου ηχώ ακούγεται ένα περιστατικό που ιστορεί την ειλικρίνεια του Επίκτητου στα λεγόμενα του και τη σταθερότητα στην ιδέα του.- Και μη μας καμώνεσαι πως μένεις στον πόνο αδιάφορος, γιατί θα σου σπάσω το πόδι και θα σκούξεις σαν το σφαγάδι, τον απείλησε νέο σε κάποια στιγμή ο Επαφρόδιτος.- Δε σου καμώνομαι αλλά ο μέσα και ο έξω μας πόνος οφείλει να μας βρίσκει αδιάφορους, του αποκρίθηκε ο Επίκτητος.- Ε να το λοιπόν! έκαμε οργισμένος ο άλλος, και ακούστηκε ένα άσπονδο και καταχθόνιο «κραχ»,- Σου το 'πα μη σφίγγεις με τη .μέγγενη άλλο το ποδάρδι, γιατί θα τσακιστεί το κόκαλο! αποκρίθηκε αμνησίκακα ο δούλος στον κύριο.\nΟ Επαφρόδιτος τιμώντας την ελεύθερη ψυχή του σκλάβου τον εκήρυξε απελεύθερο. Φαίνεται θα 'νιωσε τα ίδια αισθήματα με κείνον τον παλιό πλοιοκτήτη που παζάρευε κάποτε στη δουλαγορά τον κυνικό Διογένη, και τον βρήκε με ψυχή πολύ πιο αδούλωτη και βασιλική από τη δική του.\nΩστόσο πέρα από τούτους τους ευτράπελους συντονισμούς σης γειτονικές συχνότητες του κωμικού και του τραγικού, είναι γεγονός ότι Ο Επίκτητος δίπλα στο Χρύσιππο, που τον ονόμαζε Τριπτόλεμο και δωρητή του άρτου και της γεωργίας στο ανθρώπινο γένος, θεωρούσε σαν κορυφαίους στωικούς και πρώτους δασκάλους το Σωκράτη και τον κυνικό Διογένη.\nΚοντά στις αθάνατες φωνές των τριών νεκρών ο τέταρτος δάσκαλος που τον άκουσε ζωντανό ήταν ο Μουσώνιος Ρούφος. Του αφοσιώθηκε ,με το πείσμα του δογματικού και με τον οίστρο του φανατισμένου.\nΗ κοσμοθεωρία του Επίκτητου έχει έντονα κοινωνικό χαρακτήρα. Ο άνθρωπος αυξάνεται με τη συνδρομή της αυτοσυντήρησης από δω, και της φυσικής ροπής για το συνάνθρωπο από κει, της «οικείωσης» όπως την ονομάζει. Ό αγαθός δούλος στο συνάνθρωπο βλέπει τον αδερφό, και τη σχέση του πολίτη με την πατρίδα την περιβάλλει με τη στοργή του παιδιού προς το γονέα. Γενικότερα η φιλάνθρωπη ευγένεια που τον φωτίζει φαίνεται και από τη στάση του απέναντι στη δουλεία που την ονομάζει ταλαίπωρον νόμον των νεκρών.\nΤο στίγμα διδασκαλίας του Επίκτητου όμως, που πάνω του βρήκε και στηρίχθηκε όπως η Λητώ στάθηκε στην ακίνητη Δήλο, είναι η ιδέα του για την εσωτερική ελευθερία.\nΌλα του ανθρώπου τα υπάρχοντα του στέκουνται αλλότρια και ξένα, λέει. Σε τίποτα δεν έχουμε κατοχή και κτήση. Όποιος και να 'ναι ο καθείς, τριβασιλιάς ή τρίδουλος, Γανυμήδης ή Θερσίτης, ο Μένιππος ή ο λυδός Κροίσος, ο γραμματικός Αρτεμίδωρος ή ο περίβλεπτος Ιούλιος Καίσαρ, τίποτα δεν κατέχει δικό του εκτός από ένα, από τις σκέψεις του.\nΜόνο οι σκέψεις μας είναι δικές μας. Οι διαλογισμοί το φρόνημα οι βουλές η εκλογή η ελευθερία είναι το ύπατο αγαθό και το μόνιμο κτήμα του ανθρώπου. Στην ελευθερία μου, ισχυρίζεται ο Επίκτητος, κανείς δεν ημπορεί να εγείρει αξίωση και κανείς δεν φτάνει να βάλει χέρι.\nΟ Άνυτος και ο Μέλητος ημπορούν να με θανατώσουν, δεν ημπορούν όμως να με βλάψουν, έλεγε επικαλούμενος συνέχεια το κλασικό παράδειγμα.\nΣτην εσωτερική μου ελευθερία δεν έχει κράτος ούτε ο Δίας με το γυπαετό και το αστροπελέκι του, ούτε ο Ποσειδώνας με την τρίαινα και τους Τρίτωνες, ούτε η Κύπριδα Αφροδίτη με τη μανία της σάρκας και την αφεύγατη σαγίτα του πόθου.Μέσα από τη μαντική καλύβα του, με τις δύο ακονόπετρες στην εμπατή, με το αχυρένιο στρώμα γεμάτο ψύλλους, με το λυχνοστάτη, με το πινάκι το πήλινο και τη μαύρη πυράγρα στη χόβολη, ο Επίκτητος το διατύπωσε ήσυχα. Και από τότε η φωνή του ακούγεται κοσμοϊστορική: υπάρχει μία ελευθερία στον άνθρωπο που δεν ημπορεί να τη νικήσει ούτε ο θεός:Την προαίρεσιν δε ουδ' ό Ζευς νικήσαι δύναται.\nΠάνω στην ίδια βάση το πρόβλημα παλαιότερα το είχε θέσει ο Αισχύλος με τον Τιτάνα Προμηθέα. Και στο δικό μας καιρό το καινούργιωσε πάλι ο Ντοστογιέβσκι με το Δαιμονισμένο Κυρίλωφ. Και στις τρεις επεξεργασίες ο ελεύθερος άνθρωπος υψώνεται στην περιοχή του απόλυτου.Βέβαια στη σύλληψη μιας τέτοιας ελευθερίας υπάρχει ένα χάσμα που όσο και να το γιομίζουν τα άνθη, εξακολουθεί να παραμένει χάσμα. Είναι το αναγκαίο γεγονός ότι αυτού του είδους η ελευθερία παραμένει παθητική.\nΟ τιτάνας Προμηθέας είναι αμεταμέλητος και περήφανος, κρέμεται όμως πάνω στους πάγους τριάντα χιλιάδες αιώνες. Ο αλλόκοτος Κυρίλωφ θα γίνει κατά τη διατύπωση του θεός, μόνον εφόσον πατήσει αυτοθέλητα και ο ίδιος επάνω στο πτώμα του• εφόσον δηλαδή αυτοκτονώντας στερήσει τη δυνατότητα στο θεό ν’ αποφασίσει ο θεός πότε θα πεθάνει. Και ο Επίκτητος μέσα στην πέτρινη καλύβα του ημπορεί να φωτίζει σαν φωστήρας τους μαθητές του• ωστόσο όλοι αυτοί οι μαθητές συμμαζώνουνται σ' έναν όμιλο, που εάν κριθούν με τα τρέχοντα μέτρα είναι ένα κοπάδι από πειναλέους και μισοπάλαβους.\nΟ Δεσποτόπουλος παρατήρησε προσεκτικά ότι η ελευθερία του Επίκτητου είναι η ελευθερία του Δεσμώτη και όχι του Πυρφόρου Προμηθέα. Είναι δηλαδή μια δύναμη καρτερίας απόλυτη• όχι όμως η αστέρευτη πηγή δημιουργίας.\nΗ συλλογική ελευθερία του Γκάντι\nΣτον καιρό μας την ελευθερία του Επίκτητου την εφόρεσε λευκή κελεμπία και σπαθί διμισκί ο Γκάντι. Ο Γκάντι στις μέρες μας όπως και οι πρώτοι χριστιανοί στον καιρό του Επίκτητου, υιοθέτησε τη συλλογική και όχι την ατομική μορφή της ελευθερίας. Ακριβώς σύμφωνα με το αίτημα του Επίκτητου να δίνεται πολιτικός και δημόσιος χαρακτήρας στη διδασκαλία του για την ελευθερία. Τελικά ό,τι εκράτησε και έδωσε στον Γκάντι το ιστορικό του χρίσμα είναι η σφραγίδα του ελευθερωτή και του πατέρα του λαού του. Παρά την αντίρρηση του φλεγματικού Τσώρτσιλ που τον ανέβαζε και τον κατέβαζε «ο φακίρης με το σεντόνι».\nΟ σλάβος Κυρίλωφ είναι η φιλοσοφική και ο ινδός Γκάντι είναι η πολιτική ξανασάρκωση της ιδέας για την ελευθερία του απελεύθερου δούλου, ή του ελεύθερου πολιορκημένου, Επίκτητου.\nΜελέτη θανάτου του Μάρκου Αυρήλιου\nΜια ιδέα για το θάνατο συνέχει καθολοκληρία την ύπαρξη του Μάρκου Αυρήλιου και δίνει το στίγμα στη φιλοσοφική του ιδιοσυγκρασία. Είναι η παλαιά επίνοια του Πλάτωνα, πως εκείνοι που φιλοσοφούν έντιμα, φιλοσοφούν κατά την έννοια ότι μελετούν να πεθάνουν. Και πως ο θάνατος γίνεται ελάχιστα φοβερός για τούτους σε σύγκριση με τους άλλους ανθρώπους. Πρόκειται νια μια σύλληψη που μετριέται σης πέντε δέκα μεγαλύτερες ανακαλύψεις ή εφευρέσεις του πνεύματος.\nΣτο τοπίο των στοχασμών του Μάρκου Αυρήλιου η μελέτη και οι νύξεις θανάτου υψώνουνται όπως τα κυπαρίσσια στην εξοχή. Φυτρωμένα άλλα μοναχά, και άλλα δεμένα σε λόχμες.\nΣτη θυμοειδή σχέση του με το φαινόμενο του θανάτου τη μαρτυρία γνησιότητας τη δίνει το ύφος ηρεμίας που παιδεύει τις λέξεις του. Έχεις ωσάν να βλέπεις βράχους αιχμηρούς να καθρεφτίζουνται στα νερά, και το βάθος να ημερώνει την αρειμάνια κατεβασιά τους.\nΑπέναντι στο λακωνικό «veni, vidi, vici» που έστειλε στη Ρώμη ο Ιούλιος Καίσαρ, ο Μάρκος Αυρήλιος έχει απαντήσει με το δικό του ακαριαίο σήμα:ενέβης, έπλευσας, κατήχθης• έκβηθι.\nΉρθα, είδα, νίκησα, είπε ο στρατηγός. Ανέβηκες, ξεκίνησες, έφτασες• ώρα να κατεβείς! λέει ο φιλόσοφος. Και σε μια άλλη στιγμή του επισημαίνει ρητά πως ο ομφάλιος λώρος που τρέφει τη ζωή του αληθινού ανθρώπου είναι η γνώση του θανάτου:Εννόησον την εσχάτην ώραν.\nΣε σύγκριση με την ευκρασία των ελλήνων και με την πολλαπλότητα της οπτικής τους η ιδέα του Μάρκου Αυρήλιου για το θάνατο είναι ρωμαϊκή. Κάποτε τη συνοδεύει από απόσταση μια υπόκρουση ωμότητας που εγγίζει σχεδόν τον κυνισμό.— Κανένας δεν είναι καλότυχος τόσο, γράφει στο δέκατο βιβλίο των ημερών του, ώστε να μην έχει και κάποιους που σαν πεθάνει θα χαρεθούν. Έτσι θα πουν και για μένα, πως γλυτώσαμε από τούτο το σχολαστικό: Αναπνεύσομέν ποτε από τούτου του παιδαγωγού!Το νιώθαμε που ένιωθε πάντα, πίσω από την κατανόηση και την ευγένεια που χάριζε σε μας και στα πράγματα, μια κρυφή καταφρόνια για όλα.\nΟι γραμμές αυτές αναδίνουν μια μουσική σκληρότητα, που στιγμές στιγμές γίνεται ανεβάσταγα σκληρή. Σκληρό είναι και το επιμύθιο που έχουν να δώσουν: το απαρηγόρητο του θανάτου, αυτό μόνο μπορεί να δώσει παρηγοριά στο θάνατο.Από την κρούση μας και την εμπειρία με τον κόσμο, με τα πράγματα, και με τους ανθρώπους, αντιδονεί αυτή η σκληρότητα, που σαν γυρίζει πάλι σε μας γίνεται ένα μετρημένο αίσθημα καταλλαγής. Στη γλώσσα του Μάρκου Αυρήλιου το αίσθημα τούτο έλαβε ένα σχήμα πολύ ανθρώπινο. Επειδή ξεκινά από την τίμια και την καθαρή γνώση, του λείπει η κιβδηλεία και η ψευτιά που έχουν οι ανάλογες προτάσεις για τον άνθρωπο. Και κύρια οι προτάσεις των θρησκειών.Φίλησον το άνθρώπινον γένος!\nΕίναι η διαταγή που ο καίσαρ Μάρκος Αντωνίνος Αυρήλιος απευθύνει προς τον άνθρωπο της οικουμένης. Και αυτός είναι ο τελευταίος άρτιος λόγος του κλασικού κόσμου.\nΗ Ρώμη έπεσε χωρίς να πέσει. Εάλω η aetrna Urbs χωρίς να αλωθεί. Διαλύθηκε μες στο νερό η δύναμη, που πλάκωνε με τη σκιά της τους λαούς της οικουμένης, όπως βαριά ασπίδα πλακώνει λευκό αδύναμο ποντικάκι.\nΠοιος σήκωσε βλέμμα και ατένισε ετούτο το γίγαντα που επέβαλλε το ρυθμό του στον κόσμο, και που λογάριαζε όλους τους αντίπαλους και τους εχθρούς όσο λογαριάζει ο βοριάς το φυσερό του γύφτου;\nΗ pax romana για αιώνες είχε περάσει να σημαίνει στους λαούς και στα έθνη ό,τι σημαίνουν οι γύροι των άστρων που δεν φτάνει τίποτα να ταράξει την τάξη τους.Και όμως η Ρώμη έπεσε. Στο όνομα της αφανίστηκε η πολιτική εξουσία που κανένας δεν μπορούσε να ονειρευτεί ότι θα 'φτανε να δημιουργήσει ο άνθρωπος. Ποιος της εστάθηκε και ποιος την ενίκησε;\nΗ απόκριση είναι τόσο απλή που θα μας κάνει άστομους. Τη Ρώμη την εσύντριψε το μεγάλο Τίποτε. Η περίπτωση της ορθώνει στα μάτια μας την οντολογική δύναμη του Μηδενός. Το Μηδέν είναι ο αόρατος πορθητής και ο κριτής των όντων, που ο άνθρωπος φέρνεται από τη φύση του να μην τον προσέχει και να τον υποτιμά σταθερά. Παρόλο που η αριθμητική μας μαθαίνει πως κάθε μέγεθος που θα πολλαπλασιασθεί με το μηδέν μηδενίζεται Πιστεύω πως είναι σωστό να ξαναπεί κανείς μαζί με το Νίτσε πως τη Ρώμη την εγκρέμισαν τέσσερες εβραίοι. Εκείνοι οι τέσσερες που στο όνομα τους περνούν μέχρι σήμερα και κυρώνουνται όλες οι ηθικές αξίες του ανθρώπου στα πλάτη και στα μήκη του μισού τουλάχιστο πλανήτη μας.Τούτοι οι τέσσερες, που μας πάνε στον ώμο, είναι ένας έμορφος νέος ονειροπόλος και ποιητικός. Ένας αλιέας αγαθός τραχύς και ψαρογένης που έχτισε την πέτρα του στη Ρώμη. Κι ένας ψαθολόγος με γνώσεις επάνω στην ψυχολογία των μαζών με βλέμμα διαπεραστικό με οργανωτική ικανότητα και μια πραότητα πολύ απειλητική. Και είναι τέταρτη η Μαρία, η αναλφάβητη χωρική που όσο έζησε έμεινε κόρη. Ο Μιχαήλ Άγγελος στην Πιετά την παράστησε νεότερη στην ηλικία από το γιο της.\n- Η φθορά του χρόνου δεν άγγιξε την ηλικία της, γιατί δεν εμφιλοχώρησε η ελάχιστη λάγνα επιθυμία στη διάνοια και τη σάρκα της.Έτσι εξήγησε ο μονήρης καλλιτέχνης το παράδοξο στο γλυπτό του.Αυτοί οι τέσσερες άοπλοι νικήσανε σαράντα κατάφρακτες λεγεώνες. Και το πιο δεινό έφτασαν να στρέφουν οπίσω τις ροές των ποταμών.Η μέθοδος που δουλέψανε ήταν ένα στρατήγημα που ο Νίτσε το ονόμασε πνευματική εκδίκηση:\ndie Umwertung aller Werte.\nΠροτού προχωρήσω να αναλύσω αυτό το σουπερστρατήγημα, επισημαίνω τη μυστική οικονομία της ιστορίας που, πέρα από τη βούληση και τη νοητική χωρητικότητα του ανθρώπου, επεμβαίνει στην κατάλληλη στιγμή και δίνει πόρο στην απορία.\nΘάνατος ο μέγας ευεργέτης\n- Συλλογιστήκατε ποτέ, έγραφε κάποτε ο Σεφέρης, ότι ο θάνατος είναι ο μεγάλος δίκαιος και ο μεγάλος ευεργέτης του ανθρώπου; Τι θα γινόταν ο κόσμος, αν τόσοι και τόσοι αδίστακτοι τυχοδιώκτες ορκοπάτες αιμοβόροι και λυκάνθρωποι μέναν αθάνατοι; Ο θάνατος είναι ο αγαθοδαίμονας Ηρακλής που καθαρίζει τακτικά την κόπρο του Αυγεία. Είναι το λυτήριο των κακών και η πρόνοια του κόσμου.Σε μια ανάλογη προοπτική οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι το στρατήγημα των χριστιανών που θανάτωσε τη Ρώμη έδωκε μια ώθηση στην ιστορία και μια διέξοδο στην απόγνωση της ακινησίας και του στερεοποιημένου χρόνου.\nΕκεί που η Ρώμη φαινόταν να έχει επιβληθεί στην πολιτική βούληση των λαών με την ίδια μονιμότητα που κατέχει η παρουσία του αλατιού στη θάλασσα, ξαφνικά η θάλασσα έγινε έρημος.\nΠηγή: EΠΙΚΡΑΤΕΕΙΝ Η ΑΠΟΛΛΥΣΘΑΙ


Σπύρος Παπασπύρος: Μιλώντας για τα «μη ληγμένα»\nYou are at:Home » Άρθρα » Σπύρος Παπασπύρος: Μιλώντας για τα «μη ληγμένα»\nBy Βασίλης Φουρτούνης on 13 Μαΐου, 2018 Άρθρα, Παπασπύρος\nΉδη η Κομισιόν και η κυβέρνηση εργάζονται για τους όρους εξόδου και τον πιο κατάλληλο μηχανισμό της επόμενης μέρας. Οι “ισορροπίες” στο Αιγαίο, το μεταναστευτικό και προσφυγικό διατηρούν στα ύψη τον φόβο και την ανησυχία για τα χειρότερα στην σχέση με την Τουρκία. Η δυναμική ανάκαμψη και το αποφασιστικό χτύπημα της ανεργίας παραμένει ζητούμενο και οι πολίτες προσδοκούν πέρα από προγράμματα, επιδόματα και καλλιέργεια ελπίδας, προτάσεις και πολιτικές με χειροπιαστά αποτελέσματα.\nΑς δούμε όμως από την επικαιρότητα και δύο ακόμη “μη ληγμένα” :\nα. Στα μέσα της δεκαετίας του ´90 η τότε ΠΟΕΔΗΝ παρουσίασε μια πρόταση για ανασυγκρότηση του ΕΣΥ. Μιλούσε για προϋπολογισμούς κατά τμήμα και αξιολόγηση αποδοτικότητας πόρων και δαπανών, δηλαδή για οργάνωση και εργαλεία με τα οποία -εκτός των άλλων- συστηματοποιούνται οι έλεγχοι και η πρόληψη ανήθικων πρακτικών και προωθείται η διαφάνεια. Επίσης θα είχαν οδηγήσει σε μετατροπή μονάδων στο κέντρο της Αθήνας σε κέντρα υγείας αστικού τύπου ή σε πρότυπες διαγνωστικές δομές που, μαζί με κλινικές και δομές τρίτης ηλικίας και κέντρα αποκατάστασης, θα έκαναν πραγματικότητα την αποσυμφόρηση των τριτοβάθμιων και δευτεροβάθμιων νοσοκομείων αλλά θα δημιουργούσαν και “αντίπαλα” νοσοκομεία του συγκεντρωτισμού (ανάπτυξη των Νοσοκομείων εκτός κέντρου στην Ανατολική Αττική κλπ). Τέλος η τότε πρόταση για εισαγωγή του επιστημονικού management, αν είχε υιοθετηθεί, θα είχε συμβάλλει στην από-κομματικοποίηση των διοικήσεων και στην αποτελεσματική και αποδοτική λειτουργία των μονάδων υγείας .\nΤότε η κριτική για “σκοτεινά σχέδια των κυβερνητικών συνδικαλιστών” και ο συνδικαλισμός κάποιων υπουργών τα έριξαν στο καλάθι των αχρήστων. Τα πρόσφατα χρόνια σε μια συζήτηση η κ. Β. Παπανδρέου με ρώτησε πως εκτιμώ ότι θα εξελιχτεί το φαινόμενο της διαφθοράς στο δημόσιο στην κρίση και της είπα ότι το ταγκό ιδιωτών και δημοσίου νομίζω ότι πρόκειται να γίνει άγριο και πιο σκληρό με κυνικές ομάδες “μαφίας”. Θυμάμαι την απορία και την σιωπή της πριν με ρωτήσει γιατί το λέω. Το πρόσφατο σκάνδαλο με τα αντικαρκινικά είναι μια απόδειξη και δυστυχώς όχι η μόνη. Καλά τα γνωστά “περί μαχαιριού στο κόκαλο” αλλά προκλητικά και παρωχημένα. Οι πολιτικοί “αμήχανοι” και χωρίς ιδιαίτερη ενασχόληση. Μήπως αργούμε στην σοβαρή προσέγγιση των κρίσιμων τομέων και προβλημάτων έξω από το βωμό των μικροπολιτικών νοοτροπιών; Ώρα για συνδικάτα και συνδικαλιστές του «είναι» και όχι του «φαίνεσθαι” να βγουν μπροστά για τον εκσυγχρονισμό διαδικασιών και δομών.\nβ. Από το πλωτό πυρηνικό εργοστάσιο μέχρι αυτό της γείτονος, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και έως το παιχνίδι των εξοπλισμών της Τουρκίας τα επικίνδυνα είναι “μη ληγμένα”. Ωστόσο οι ταμπέλες σε κάποιους δήμους για “αποπυρηνικοποιημένη περιοχή” είναι εκεί ξεθωριασμένες “όπως” και οι ευαισθησίες και οι κινητοποιήσεις άλλων εποχών. Οι δε πολιτικοί ταγοί ξεμπερδεύουν με μια δήλωση ή όταν γράψουν κάτι στο Twitter, κατά την μόδα Τραμπ.\nΑπό κοντά βέβαια και ορισμένα ΜΜΕ που αντιστρέφουν την πυραμίδα για να αποκαλύψουν την αλήθεια -ορθή μέθοδος και κανόνας- αρκεί να είναι η αντίστοιχη επί της ουσίας του θέματος πυραμίδα.\nΚαι επειδή η μικρο-διαχείριση των μεγάλων και η μεγαλο-διαπλεκόμενη διαχείριση των μικρών είναι μια λάθος πυραμίδα χρειάζεται και ως πολίτες να ενεργοποιηθούμε για τα μη ληγμένα!\nΔείτε και τα 132 προηγούμενα άρθρα του Σπύρου Παπασπύρου


Κύργιος για Μάρεϊ: "Είσαι ο μεγάλος αδερφός μου" - Novasports.gr\nΚύργιος για Μάρεϊ: "Είσαι ο μεγάλος αδερφός μου"\nΟ Νίκ Κύργιος μίλησε με συγκινητικά λόγια για τη σχέση του τον Άντι Μάρεϊ!\n11/01/2019 • 15:39\nΟ Κύργιος μίλησε για τη σχέση του με τον Μάρεϊ.\nΟ Νικ Κύργιος είναι ένα από τα κορυφαία ταλέντα του παγκόσμιου τένις και αποάλυψε πως ένας από τους μέντορες του είναι ο Άντι Μάρεϊ με μια εκ βαθέων ανάρτηση στο instagram. Συγκεκριμένα ανέφερε:\n"Άντι τις πιο πολλές φορές με θεωρείς "χαβαλέ", αλλά τώρα άκουσε με τουλάχιστον σαν ΄ εναν παλιό φίλο. Θα είσαι πάντα ένας άνθρωπος που επηράσε το άθλημα με πολλούς τρόπους, ξέρω πως δεν θα ήθελες να βγει έτσι αυτό προς τα έξω, αλλά όλα έγιναν πολύ γρήγορα. Με προστάτεψες από τότε που έγινα επαγγελματίας και πάντα ανυπομονώ να σε συναντήσω. Είσαι ένας τρελός παίκτης, μίλια καλύτερος απο εμένα, αλλά θέλω να γνωρίζεις πως σήμερα δεν είναι μια στενάχωρη μέρα για σένα και την ομάδα σου, αλλά και για όλους όσοι ασχολούμαστε με το άθλημα. Αυτές είναι κάποιες φωτογραφίες που με κάνουν να γελάω και να σκέφτομαι πως είσαι κάτι σαν μεγάλος αδερφός για μένα. Θέλω να ξέρεις, όπως σίγουρα ήδη γνωρίζεις, πως όλοι θέλουν να συνεχίσεις να παλεύεις και να συνεχίσεις να είσαι ο εαυτός σου. Καλή τύχη στην Αυστραλία, θα είμαι δίπλα σου!".\nΗ δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Kygs (@k1ngkyrg1os) στις 10 Ιαν, 2019 στις 10:46 μμ PST


ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ | ART SCHOOL | ΣΧΟΛΕΙΟ | ΘΕΑΤΡΟ | ΧΟΡΟΣ | ΗΡΑΚΛΕΙΟ | ΚΡΗΤΗ | ΕΛΛΑΔΑ\nΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΓΑΖΑΣ\n32 μαθητές-μαθήτριες από τη Γάζα\nγράφουν για τη ζωή τους\nθεατρικά & εικαστικά δρώμενα\nστις 17 Οκτωβρίου 2010 ταυτόχρονα σε όλο τον κόσμο\nΟργάνωση: Θέατρο ASHTAR της Παλαιστίνης\nΣτην Ελλάδα: Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση\nσε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ηράκλειο, Σέρρες, Κέρκυρα, Πρέβεζα, Χίο, Ρόδο\nκαι σε ολόκληρο τον κόσμο από διάφορους φορείς\nκαι στις 29 Νοεμβρίου 2010 στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στην Νέα Υόρκη\nΟι ιστορίες τους θα παρουσιαστούν θεατρικά στις 17 Οκτωβρίου 2010 ταυτόχρονα στην Παλαιστίνη και σε ακόμα 30 χώρες. Οι εκδηλώσεις θα ξεκινήσουν στην παραλία της Γάζας στις 10π.μ. όπου χάρτινα καραβάκια με τα κείμενα των μαθητών θα ταξιδέψουν στη θάλασσα.\nΑργότερα, στις 29 Νοεμβρίου 2010 μια ομάδα νέων από αυτές τις χώρες θα ταξιδέψουν στη Νέα Υόρκη για να παρουσιάσουν τους Μονολόγους σε διάφορες γλώσσες στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στην ετήσια συνεδρίαση της για το Παλαιστινιακό ζήτημα.\nΤαυτόχρονα οι Μονόλογοι απ τη Γάζα θα αποτελέσουν αφορμή για επικοινωνία μαθητών από διάφορα μέρη του κόσμου και για δημιουργία εκπαιδευτικών προγραμμάτων σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πολέμου-βίας, διαπολιτισμικότητας κ.ά.\nΣύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας: «Η επίθεση του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας τον Δεκέμβριο 2008-Ιανουάριο 2009 ήταν εξαιρετικά βίαιη και στις 22 ημέρες που διήρκεσε είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο τουλάχιστον 1380 παλαιστινίων, εκ των οποίων οι 431 ήταν παιδιά. Τουλάχιστον 5380 ήταν οι τραυματίες, από τους οποίους οι 1380 ήταν παιδιά. Υπολογίζεται ότι περίπου 100000 άτομα αναγκάστηκαν να αφήσουν τα σπίτια τους για ακόμα μία φορά. Σπίτια, σχολεία, νοσοκομεία, τόποι θρησκευτικής λατρείας και κέντρα πολιτισμού καταστράφηκαν. (World Health Organization, Gaza strip, Initial health needs assessments, Health Cluster, 16/02/2009.)\nΣύμφωνα με την αναφορά ειδικών στην ψυχική υγεία: «Η πρόσφατη βία και ο συνεχιζόμενος αποκλεισμός απειλούν πολύ σοβαρά την ψυχική και πνευματική υγεία καθώς και την κοινωνική ευημερία τόσο των ενηλίκων όσο και των παιδιών. Η καταστροφή και ο πόνος που προκάλεσαν οι άγριοι βομβαρδισμοί και οι οδομαχίες για πάνω από τρεις βδομάδες, ακολουθούν πολλά χρόνια κατοχής, συγκρούσεων και απωλειών. […] Απαιτείται τεράστια προσπάθεια για να μπορέσουν ν’ αντιμετωπίσουν τις τραυματικές εμπειρίες και ν’ αρχίσουν να ξαναχτίζουν τις ζωές τους…[..] Πρέπει να υπάρξουν δραστηριότητες που ομαλοποιούν τη ζωή τους και τους δίνουν μια αίσθηση ασφάλειας, δομής και ασφαλούς πρόβλεψης για το μέλλον, σε έναν κατά τα άλλα χαώδη και επισφαλή κόσμο. Να δοθούν ευκαιρίες στους εφήβους να πάρουν μέρος στην αντιμετώπιση της κρίσης, οργανώνοντας οι ίδιοι δραστηριότητες για μικρότερα παιδιά, ευκαιρίες που θα τους δώσουν αίσθηση πληρότητας και αυτοπεποίθησης….» (Interagency statement on Mental Health in Gaza in 2009: Principles and response)\nΟι «Μονόλογοι απ' τη Γάζα» στην Ελλάδα\nΟι 32 Μονόλογοι των μαθητών από τη Γάζα μεταφράστηκαν στα ελληνικά από το Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση και θα παρουσιαστούν σε 8 πόλεις στις 17/10/2010. Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ηράκλειο, Πρέβεζα, Σέρρες, Κέρκυρα, Χίος, Ρόδος.\nΤο πρόγραμμα εντάσσεται στις ευρύτερες δράσεις που οργανώνει το Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση γύρω από τα ζητήματα των Δικαιωμάτων του Παιδιού, της Πολιτειότητας (η Ιδιότητα του Πολίτη) και της Προσέγγισης των Πολιτισμών μέσα από τις παραστατικές τέχνες (θέματα που περιλαμβάνονται και στις προτεραιότητες της UNESCO για τη δεκαετία). Για αυτό το σκοπό, με αφορμή τους μονολόγους των μαθητών από τη Γάζα, μετά τις 17/10/10 θα οργανωθούν δράσεις σε διάφορες πόλεις στις οποίες περιλαμβάνονται: αλληλογραφία μαθητών από Ελλάδα, Γάζα και άλλες χώρες, βιωματικά σεμινάρια για εκπαιδευτικούς και στελέχη ανθρωπιστικών οργανώσεων νέων, εργαστήρια για μαθητές και νέους, συζητήσεις και ενημερωτικές δράσεις, για ζητήματα Δικαιωμάτων του Παιδιού και Προσέγγισης των Πολιτισμών.\nΆλλοι φορείς μπορούν να αξιοποιήσουν τους μονόλογους καλλιτεχνικά ή εκπαιδευτικά μετά από σχετική άδεια και με την προϋπόθεση να μην προκύπτει εμπορική εκμετάλλευση.\nΤον Νοέμβριο 2010 ένας έλληνας νέος θα ταξιδέψει στη Νέα Υόρκη για να ενταχθεί στη διεθνή ομάδα νέων που θα προετοιμάσουν και παρουσιάσουν τους μονολόγους στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ\nΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ: Κυριακή, 17/10/10,\nΗ παρουσίαση των μονολόγων θα γίνει από μαθητές και νέους ηθοποιούς:\nΘεσσαλονίκη: 11π.μ. στο Θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.\nΧίος: 5μ.μ. στην Πλατεία Φρουρίου στο Κάστρο Χίου\nΚέρκυρα: 12μ. στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης & στη Λευκίμμη στις 7μ.μ.\nΌλες οι εκδηλώσεις ετοιμάστηκαν με εθελοντική προσφορά και εργασία και η είσοδος είναι ελεύθερη.\nΔωρεές-χορηγίες στο λογ. ALPHA BANK 202-00-2002-000277 με τη σημείωση «Μονόλογοι»\nΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ\nΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ, ΝΕΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΕΣ\nΣΑΣ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΠΛΑΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ!\nΣΑΒΒΑΤΟ 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 17:00-20:00\nΛΟΤΖΙΑ- «Το κλεμμένο χαμόγελο»\nΈνα βιωματικό εργαστήριο δράσης και διάδρασης για εφήβους, με άξονα τα ανθρώπινα δικαιώματα : Μονοπάτια ελπίδας σ' ένα "σπασμένο" άγγιγμα, σε μια ιστορία που έχει μείνει ατέλειωτη, σε μια παγωμένη εικόνα, για μια φωνή που θέλει ν' ακουστεί, για το κλεμμένο μας χαμόγελο.\nΕΞΩ ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΓΙΟΥ ΜΑΡΚΟΥ - «Γάζα- Ας σπάσουμε τα τείχη»\nΕικαστική αναπαράσταση του τείχους όπου θα αναγράφονται συνθήματα που έχουν ως στόχο να μεταδώσουν το μήνυμα της ελπίδας και της προοπτικής για ένα μέλλον γεμάτο εμπιστοσύνη στον ΑΝΘΡΩΠΟ. Μεικτές τεχνικές- κατασκευή: άδεια βαλιτσάκια πρώτων βοηθειών που θα περιέχουν φωτογραφίες παιδιών της Γάζας.\nAΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ -«Τα παιδιά έχουν δικαιώματα»\nΕλάτε να δουλέψουμε μαζί για τα δικαιώματα των παιδιών μέσα από παραμύθι και θεατρικό παιχνίδι. Με αφορμή τη Γάζα, θα δώσουμε έμφαση στα δικαιώματα των παιδιών και χρώμα σε αξίες της ζωής που απλά προσπερνάμε. Απευθύνεται σε παιδιά δημοτικού και γονείς.\n« Ένα καράβι που το έλεγαν Ενεργός Πολίτης»\nΦωτογραφικό υλικό, ντοκουμέντα, συζήτηση με αφορμή ιστορίες αληθινές από τη Γάζα. Οι συμμετέχοντες μπορούν να γράψουν σκέψεις, προβληματισμούς, μηνύματα, συναισθήματα.\nΠΛΑΤΕΙΕΣ ΝΙΚΑΙΑΣ- ΑΤΣΑΛΕΝΙΟΥ- ΔΕΙΛΙΝΩΝ - «Παιχνίδι για εμάς ο πόλεμος…»\nΜέσα από την κίνηση & το χορό, το θέατρο & το παιχνίδι, τη μουσική & το τραγούδι, τα χρώματα & τις εικόνες, θα προσπαθήσουμε να εκφράσουμε τα συναισθήματά και τη συμπαράστασή μας για τα παιδιά της Παλαιστίνης!\nΤΑΛΟΣ- «εκείνη τη Μέρα που…. μια Άλλη μέρα…»\nΌταν στη ζωή υπάρχουν εικόνες, ήχοι, συναισθήματα, συνθήκες που δεν μπορούν οι άνθρωπο ν’ αντέξουν, τότε υπάρχουν τα όνειρα. Όνειρα για πράγματα της ζωής που για κάποιους είναι αυτονόητα. Και τότε γίνονται κραυγή που περιμένει ν’ ακουστεί. Μέσα από το Θεατρικό Παιχνίδι που πρόκειται να πραγματοποιηθεί, βιώνοντας άλλους κόσμους, άλλες ζωές, όσοι συμμετέχουν θα δώσουν τη δική τους εικόνα, τις δικές τους λέξεις σ’ αυτή την κραυγή. Για να ακουστεί. Μια κραυγή ζωής.\nΟΛΟΙ ΣΤΑ ΛΙΟΝΤΑΡΙΑ ΣΤΙΣ 12:OO!\nΘα παρουσιαστούν οι μονόλογοι που έγραψαν μαθητές από τη Γάζα από τις θεατρικές ομάδες του Καλλιτεχνικού Σχολείου Ηρακλείου, το Εργαστήρι Εφήβων Δήμου Καζαντζάκη και την ομάδα Αmusic Freeater Kids and Teens. Παράλληλα οι μαθητές του μουσικού σχολείου Ηρακλείου θα μας βοηθήσουν με τους ήχους και τους ρυθμούς τους να στείλουμε όλοι μαζί μια μελωδία Ειρήνης στη Γάζα. Μια συμβολική λωρίδα από χαρτί θα ξεκινάει από τα Λιοντάρια και με τις υπογραφές και τα μηνύματά σας ψάχνει να βρει την έξοδο στη θάλασσα για να ταξιδέψει στον υπόλοιπο κόσμο... Αποσπάσπασματα των δράσεων που θα πάρουν ζωή με τη συμμετοχή όλων μας το Σάββατο, θα παρουσιαστούν στα Λιοντάρια την Κυριακή και θα συγκεντρωθούν, ώστε να σταλούν στα παιδιά που έγραψαν τους μονολόγους.\nΜε τη συνεργασία & υποστήριξη: TOΠΙΚΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΦΟΡΕΙΣ\n· Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας (ΚΘΒΕ)\n· Θέατρο του Νέου Κόσμου\n· ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κέρκυρας & Σερρών\n· Ελληνικό Κέντρο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου\n· Ελληνικό Κέντρο της Διεθνούς Ένωσης Κουκλοθεάτρου–UNIMA Hellas\n· Διεθνής Αμνηστία – Ελληνικό Τμήμα\n· Πανελλήνια Ένωση Εκπαιδευτικών Πολιτιστικών Θεμάτων -ΠΕΕΠΟΘΕ\n· Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης\n· Πινακοθήκη Δήμου Κερκυραίων\n· Μουσείο Ασιατικής Τέχνης Κέρκυρας\n· ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, Πρέβεζας, Κέρκυρας, Σερρών, Χαλκιδικής\n· Πολιτιστικός Σύλλογος "Πρέβεζα"\n· Κινηματογραφικές Λέσχες Πρέβεζας & Σερρών\n· Πρωτοβουλία Εκπαιδευτικών "Ένα σχολείο για τη Γάζα»\n· Δήμος Νεάπολης Θεσσαλονίκης –Αντιδημαρχία Παιδείας και Πολιτισμού\n· Δήμος Ροδίων\n· Πρωτοβουλία «για τα παιδιά στη Γάζα»\n· Σύλλογος Γονέων Καλλιτεχνικού Σχολείου Γέρακα\n· Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Χίου\n· Επιτροπή αλληλεγγύης στους πρόσφυγες Ν. Χίου\n· Ρ/Σ & Εφημερίδα “ΑΛΗΘΕΙΑ" Χίου\n· ΕΡΑ Σερρών\n· Πολλά σχολεία σε όλη την Ελλάδα\n· ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ\n· ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ- ΜΑΘΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ\n· ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ\n· ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΜΕ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ\n· ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟΥ ΚΡΗΤΗΣ- ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΩΝ -ΕΜΨΥΧΩΤΩΝ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ\n· EKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ-ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ\n· ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΓΙΑ ΤΗ ΓΑΖΑ, ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ\n· ΠΟΛΥΧΩΡΟΣ ΞΑΣΤΕΡΙΑ\n· ΓΡΑΦΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ\n· ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΕΦΗΒΩΝ ΔΗΜΟΥ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ\n· ΑΜUSIC FREEATER KIDS AND TEENS\n· ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΟΜΑΔΑ EΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΜΟΝΙΤΟR\n· ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΟΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ\nαρχική | καλλιτεχνικό σχολείο | εκδηλώσεις | εκδρομές | επικοινωνία\nΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ | copyright 2009 | σχεδιασμός - ανάπτυξη ENTERCITY


Χένρι Κίσινγκερ: Ανησυχώ για τη συγκρουσιακή πορεία των σχέσεων\nNewsroom / 30 Μαρτίου, 2021 16:42 / RedLine, Απόψεις\nΩς σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου και υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ επί προεδρίας Ρίτσαρντ Νίξον και Τζέραλντ Φορντ, ο Χένρι Κίσινγκερ έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στην εξομάλυνση των σχέσεων της χώρας του με την Κίνα. Σήμερα, στα 97 χρόνια του, αλλά πάντα διαυγής και παραγωγικός, εμφανίζεται ανήσυχος για τη συγκρουσιακή πορεία των σχέσεων ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου και δεν διστάζει να προσφύγει σε δραματικούς παραλληλισμούς για να υπογραμμίσει το μήνυμά του προς τον Τζο Μπάιντεν.\nΜιλώντας σε διαδικτυακή εκδήλωση του βρετανικού ινστιτούτου Chatam House, ο Χένρι Κίσινγκερ δήλωσε: «Αν δεν καταφέρουμε μια συνεννόηση με την Κίνα, τότε θα βρεθούμε σε μια κατάσταση ανάλογη με εκείνη που επικράτησε στην Ευρώπη παραμονές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όπου αιωνόβιες συγκρούσεις έβρισκαν μια άμεση λύση, αλλά κάποια από αυτές ξέφυγε από τον έλεγχο». Προσέθεσε δε ότι σήμερα τα πράγματα είναι «απείρως πιο επικίνδυνα» από το 1914 λόγω της ύπαρξης όπλων υψηλής τεχνολογίας. Ο βετεράνος της αμερικανικής διπλωματίας αναγνώρισε ότι οι ΗΠΑ δυσκολεύονται να διαπραγματευτούν με μια Κίνα που ετοιμάζεται να τις ξεπεράσει ως προς το ΑΕΠ, αλλά έσπευσε να τονίσει: «Η Δύση πρέπει να πιστέψει στον εαυτό της. Αυτό είναι εσωτερικό μας πρόβλημα, όχι κινεζικό πρόβλημα».\nΑπό τη στιγμή που ανέλαβε την εξουσία, ο Τζο Μπάιντεν επιδίωξε να συσπειρώσει τους συμμάχους των ΗΠΑ σε μια πολιτική πιέσεων για την ανάσχεση της Κίνας, με μοχλό τα ανθρώπινα δικαιώματα. Πρώτος καρπός αυτής της στρατηγικής ήταν η ταυτόχρονη επιβολή κυρώσεων στο Πεκίνο από ΗΠΑ, Ε.Ε., Βρετανία και Καναδά στις 22 Μαρτίου, για τη μεταχείριση της μειονότητας των Ουιγούρων, στην επαρχία Σιντζιάνγκ.\nΟπως σημειώνει όμως η Washington Post, η πολιτική Μπάιντεν προκαλεί την κινεζική ηγεσία να απαντήσει, συσπειρώνοντας γύρω της όλους τους αντιπάλους της Αμερικής. Το περασμένο Σάββατο, η Κίνα υπέγραψε μεγάλη συμφωνία 25ετούς συνεργασίας με το Ιράν, το οποίο επίσης πλήττεται από αμερικανικές κυρώσεις. Την περασμένη εβδομάδα, ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ έστειλε εγκάρδιο μήνυμα αλληλεγγύης στον ηγέτη της Βόρειας Κορέας Κιμ Γιονγκ Ουν και λίγο αργότερα η Πιονγιάνγκ ανακοίνωσε την πρώτη εκτόξευση βαλλιστικού πυραύλου επί προεδρίας Μπάιντεν. Τρεις μέρες μετά τη δραματικών τόνων σύγκρουση ανωτάτου επιπέδου αντιπροσωπειών της αμερικανικής και της κινεζικής κυβέρνησης στην Αλάσκα, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ επισκέφθηκε το Πεκίνο και πρότεινε κοινό μέτωπο εναντίον του αμερικανικού δολαρίου.\nΧθες, εκπρόσωπος της περιφερειακής κυβέρνησης της Σιντζιάνγκ προειδοποίησε τις δυτικές εταιρείες ρούχων και υποδημάτων, όπως οι H&M, Nike και Adidas, να μην ακολουθήσουν τις πολιτικά υποκινούμενες κυρώσεις των δυτικών κυβερνήσεων, διαφορετικά «το ραβδί των κυρώσεων μπορεί να χτυπήσει και το δικό τους κεφάλι». Στο μεταξύ, η Ταϊβάν κατήγγειλε ότι δέκα αεροσκάφη της κινεζικής πολεμικής αεροπορίας παραβίασαν τον εναέριο χώρο της την ώρα που επισκεπτόταν την Ταϊπέι ο πρόεδρος του Παλάου, μιας από τις 15 μόνο χώρες που αναγνωρίζουν την αποσχισθείσα κινεζική νήσο ως ανεξάρτητο κράτος.\nRedLine, Απόψεις, Χένρι Κίσινγκερ


FOSS Πανεπ. Κύπρου: Τρίτη διεθνική συνάντηση για το έργο Hy2Green στη Γαλλία\n03 Οκτ 2019 - 13:57\nΠραγματοποιήθηκε η 3η διεθνική συνάντηση για το έργο Hy2Green, στο Dole (Γαλλία) στις 9-10 Ιουλίου 2019. Στη συνάντηση συζητήθηκαν οι ενότητες κατάρτισης, δίνοντας έμφαση στην ανάπτυξη των διαφόρων ενοτήτων του προγράμματος. Κάθε εταίρος παρουσίασε μία εισαγωγή της αντίστοιχης ενότητας για την οποία είναι υπεύθυνος να αναπτύξει. Επιπλέον, αυτή η συνάντηση ήταν το σημείο εκκίνησης για τον ορισμό της εκπαιδευτικής δραστηριότητας (C1) του προγράμματος κατάρτισης, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στις 23-27 Σεπτεμβρίου 2019 στο Πανεπιστήμιο της Huelva, στην Ισπανία. Το πρόγραμμα Hy2Green αποτελείται από τα ακόλουθα πανεπιστήμια και εταιρείες: Πανεπιστήμιο Κύπρου, Universitá degli Studi Guglielmo Marconi (Ιταλία), MAHYTEC Sarl (Γαλλία), ARIEMA Energía y Medioambiente S.L. (Ισπανία), INOMA Renovables S.L. (Ισπανία) και Πανεπιστήμιο της Huelva (Ισπανία, συντονιστής). Έχει διατεθεί συνολικός προϋπολογισμός € 197.647 με συνολική διάρκεια 36 μηνών (2017-2020).\nΚατά τη διάρκεια αυτού του 2ου έτους του έργου Hy2Green, η Κοινοπραξία αναπτύσσει ενότητες μαθημάτων σχετικά με τις τεχνολογίες υδρογόνου και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με στόχο την κατάρτιση φοιτητών και επαγγελματιών. Οι ανεπτυγμένες ενότητες συζητήθηκαν στην 3η συνάντηση της κοινοπραξίας. Συνοπτικά, κατά τη διάρκεια της συνάντησης, οι εταίροι συζήτησαν τα ακόλουθα θέματα:\nΕισαγωγή στο Σχέδιο Συνάντησης.\nΕπισκόπηση του Έργου. Παρακολούθηση της μέχρι τώρα πορείας του έργου. Καθορισμός σημείου αναφοράς.\nΠαρακολούθηση και επίβλεψη του έργου. Ανασκόπηση των οικονομικών θεμάτων, της υποβληθείσας ενδιάμεσης έκθεσης, των συμβουλών ελέγχου και αιτιολόγησης.\nΕπικοινωνία. Παρακολούθηση του σχεδίου επικοινωνίας.\nΕνότητα εκπαίδευσης. Ανάπτυξη και περιεχόμενο.\nΟρισμός της μαθησιακής δραστηριότητας. Καθορισμός των δραστηριοτήτων που θα αναπτυχθούν για τη μαθησιακή δραστηριότητα C1. Καθορισμός κοινής στρατηγικής για την παρουσίαση του περιεχομένου της.\nΠλατφόρμα Moodle. Οδηγίες χρήσης για τα εκπαιδευτικά υλικά.\nΣυμπεράσματα και επόμενα βήματα. Περίληψη των συμπερασμάτων της συνάντησης και των επόμενων ενεργειών που πρέπει να γίνουν από τους εταίρους του έργου.\nΗ συνάντηση ολοκληρώθηκε με επισκόπηση των επικείμενων εργασιών, της επόμενης συνάντησης και σύνταξη των σχετικών δικαιολογητικών.\nΤο πρόγραμμα Hy2Green είναι πρόγραμμα Erasmus+, με επίκεντρο την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τη νεολαία και τον αθλητισμό, το οποίο δραστηριοποιείται την περίοδο 2014-2020. Το πρόγραμμα Hy2Green χρηματοδοτείται από την κεντρική δράση 2, συγκεκριμένα ως στρατηγική εταιρική σχέση για τη στήριξη της ανάπτυξης, της μεταφοράς ή/και της εφαρμογής καινοτόμων πρακτικών, καθώς και την εφαρμογή κοινών πρωτοβουλιών για την προώθηση της συνεργασίας, της μάθησης και της ανταλλαγής εμπειριών.\nΓια περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το έργο, επικοινωνήστε μαζί μας: [email protected]\n+357 22 894396, +357 22 895370 (fax)


Ζωντανό ραδιόφωνο ▷ Μπαλάντα\nMusic’s greatest love-stories radio. 1.FM is a free online radio network broadcasting a variety of Internet radio 1.FM - Love Classics είναι ένας ραδιοφωνικός σταθμός μετάδοσης στην Ελβετία, ο οποίος μεταδίδεται σε μορφή Μπαλάντα\nSüßer die Schlager nie klingen als zur Weihnachtszeit! Das sind die schönsten Weihnachtslieder der Schlagerwelt aus 100% Weihnachtsschlager είναι ένας ραδιοφωνικός σταθμός μετάδοσης στην Γερμανία, ο οποίος μεταδίδεται σε μορφή Μπαλάντα / Σλάγκερ\nInformer et divertir est notre devise bien résumée par l'identité de la station "les tubes et l'info" 100%Radio – Love είναι ένας ραδιοφωνικός σταθμός μετάδοσης στην Γαλλία, ο οποίος μεταδίδεται σε μορφή Μπαλάντα\n24/7 selección de las mejores canciones de amor de la historia de la música. La radio de las canciones "lentas". Todos 1000 Hits Love είναι ένας ραδιοφωνικός σταθμός μετάδοσης στην Ισπανία, ο οποίος μεταδίδεται σε μορφή Ρετρό μουσική / Μπαλάντα\n105’5 Spreeradio 80er Love ist ein privater Hörfunksender mit Sitz in Berlin. Laut der Media Analyse hören 65.000 105'5 Spreeradio 80er Love είναι ένας ραδιοφωνικός σταθμός μετάδοσης στην Γερμανία, ο οποίος μεταδίδεται σε μορφή 80s / Μπαλάντα\nMellow Gold is a chain of the 181.FM Internet radio station in Waynesboro, Va., Which offers easy listening, old music 181.fm - Mellow Gold είναι ένας ραδιοφωνικός σταθμός μετάδοσης στην ΗΠΑ, ο οποίος μεταδίδεται σε μορφή Μπαλάντα\n1A Radio Deutsch Pop - Alle Hits - jederzeit, jeden Tag! 1A Radio bietet jeden Geschmack das richtige Programm: 1A Radio Deutsch Pop είναι ένας ραδιοφωνικός σταθμός μετάδοσης στην Γερμανία, ο οποίος μεταδίδεται σε μορφή Ποπ / Ροκ / Μπαλάντα / Σλάγκερ


BEING A FEMALE ENTREPRENEUR: Reimagine your Professional-self through Culture Eurosuccess Consulting\nBEING A FEMALE ENTREPRENEUR: Reimagine your Professional-self through Culture\nΤο Έργο BEING A FEMALE ENTREPRENEUR αποσκοπεί στην ενδυνάμωση των γυναικών – κυρίως των μειονεκτούσων ομάδων - οι οποίες έχουν τη βούληση να γίνουν επιχειρηματίες ή είναι ήδη επιχειρηματίες.\nΣυγκεκριμένα, το έργο θα δημιουργήσει ορισμένα εργαλεία και αποτελέσματα προκειμένου να βελτιωθούν οι γνώσεις τους όσον αφορά τις πολιτιστικές και δημιουργικές βιομηχανίες, αλλά και τα επιχειρηματικά ζητήματα.\nΕπικεντρώνεται στις γυναίκες σε μειονεκτούσες ομάδες,\nΕκστρατεία επίγνωσης των δικών τους δυνατοτήτων,\nΥποστήριξη για επαγγελματική κατάρτιση,\nΔίνει έμφαση στις πολιτιστικές και δημιουργικές βιομηχανίες.\nΚύριος στόχος είναι να βοηθηθούν και να υποστηριχτούν γυναίκες με μειονεκτικό υπόβαθρο για να γνωρίσουν/αναγνωρίσουν τις δυνατότητές τους και να βοηθηθούν, έτσι ώστε να αναπτυχθούν επαγγελματικά. Το έργο θα δώσει επίσης έμφαση στις μαλακές δεξιότητες / κοινωνικές δεξιότητες.\n«Διαδραστικός Χάρτης Πολιτιστικών και Δημιουργικών Επιχειρήσεων στην Ευρώπη»: Δημιουργία διαδικτυακής πλατφόρμας εκπαίδευσης, η οποία θα παρέχει διάφορες σημαντικές και βασικές πληροφορίες,\n«Εργαλείο ΤΠΕ (ICT) για πολιτιστική επιχειρηματική αξιολόγηση»: το εν λόγω εργαλείο θα σχεδιαστεί έτσι ώστε οι χρήστες να είναι σε θέση να αυτοαξιολογήσουν τις ικανότητές τους, τις δεξιότητες στον τομέα προκειμένου να αποκτήσουν μεγαλύτερη επίγνωση των ικανοτήτων τους.\nΕργαλείο αυτοαξιολόγησης κοινωνικών ομάδων: Είναι ένα διαδικτυακό και προσβάσιμο εργαλείο, για γυναίκες, εμπειρογνώμονες ή άλλους χρήστες που θα καταπιάνεται με την προσωπικά επαγγελματική αξιολόγηση των κοινωνικών/μαλακών δεξιοτήτων του χρήστη.\nΔιαδικτυακό μάθημα που απευθύνεται σε γυναίκες: Φιλόδοξες ή νέες επιχειρηματίες γυναίκες που ασχολούνται με τον πολιτισμικό και δημιουργικό επιχειρηματικό κόσμο.\nΗ κοινοπραξία του έργου αποτελείται από 7 ευρωπαίους εταίρους από την Ισπανία, την Κύπρο (Eurosuccess Consulting), την Ελλάδα, το Βέλγιο, την Κροατία και τη Ρουμανία.\nΔιάρκεια: 01/10/2020 - 31/03/2023\nΓια περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε τη ιστοσελίδα του έργου: www.femalentrepreneur.eu/


Από το Συναξάρι – Ο άγιος Νικόλαος, ο Απόστολος της Ιαπωνίας | Η ΑΛΛΗ ΟΨΙΣ\nΑπό το Συναξάρι – Ο άγιος Νικόλαος, ο Απόστολος της Ιαπωνίας\nΔημοσιεύθηκε στις 3 Φεβρουαρίου, 2018\nΣτην χώρα αυτή με ήθη τόσο ξένα προς τον χριστιανισμό και όπου απαγορευόταν επισήμως το χριστιανικό κήρυγμα, οι συνθήκες για την συγκρότηση μιας ορθοδόξου ιεραποστολής ήσαν ελάχιστα ευνοϊκές. Ο άγιος Νικόλαος έμαθε μόνος την ιαπωνική γλώσσα και μετά από μερικά χρόνια επίμονης εργασίας και εκτεθειμένος πάντα σε μεγάλους κινδύνους από την μεριά των αρχών, μετέστρεψε στην ορθόδοξη πίστη τον σιντοϊστή ιερέα Σαβαμπέ και τον γιατρό Σακαγιά. Με την βοήθεια των πρώτων αυτών νεοφύτων, διακριτικά και χωρίς να ασχολείται τόσο με την μεταστροφή ενός μεγάλου αριθμού Ιαπώνων, αλλά με το να καταστήσει αυτούς που έρχονταν στην Πίστη αληθινούς και απαρασάλευτους χριστιανούς, ο άγιος Νικόλαος κατάφερε να συγκροτήσει μια ολιγάριθμη κοινότητα από δεκαπέντε αυτόχθονους πιστούς. Ο Σαβαμπέ, που πήρε με το ιερό Βάπτισμα το όνομα Παύλος, έγινε αντικείμενο προπηλακισμών από την μεριά των ομοθρήσκων του, συνελήφθη και ρίχτηκε στην φυλακή. Μόλις διέφυγε μάλιστα την θανατική ποινή, χάρις στην κατάργηση των αντιθρησκευτικών νόμων.\nΗ κατήχηση έθετε αναρίθμητα προβλήματα, ιδιαιτέρως δε η παντελής απουσία μεταφράσεων των ιερών κειμένων στα ιαπωνικά. Για κάποιο διάστημα οι νέοι χριστιανοί έπρεπε να αρκούνται σε μια κινεζική μεταγραφή της Καινής Διαθήκης. Οι μεταφράσεις στα ιαπωνικά της Αγίας Γραφής και των λειτουργικών κειμένων δεν μπορούσαν να γίνουν παρά σιγά σιγά. Ευτυχώς όμως, είχαν κοντά τους τον ίδιο τον άγιο ιεραπόστολο, ως ζωντανό πρότυπο της ευαγγελικής πολιτείας. Η νεαρή κοινότητα δεν προσέκρουε μόνο στην ειδωλολατρία, αλλά και στον παραδοσιακό ιαπωνικό κώδικα τιμής, για τον οποίο εντολές όπως εκείνη της αγάπης για τους εχθρούς έμοιαζαν να αποτελούν μια παραίνεση προς την δειλία.\nΜονάχα μετά από δώδεκα χρόνια σκληρής δουλειάς και αφού υπέστη ένα βίαιο διωγμό το 1873, μπόρεσε η ρωσσική ορθόδοξη ιεραποστολή να αναγνωρισθεί επισήμως από την κυβέρνηση, με τον αρχιμανδρίτη Νικόλαο επικεφαλής της. Η έδρα της αποστολής μεταφέρθηκε τότε στο Τόκυο, την νέα πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας, και χάρις στο φλογερό κήρυγμα του αγίου ο αριθμός των πιστών έφθασε σύντομα τους χίλιους με αποστολικά κέντρα στο Ναγκασάκι, το Κιότο και το Χακοντάτε.\nΣτα 1875 χειροτονήθηκε ο πρώτος ορθόδοξος Ιάπωνας πρεσβύτερος και δέκα χρόνια αργότερα ο άγιος Νικόλαος χειροτονήθηκε πρώτος επίσκοπος της ιαπωνικής Εκκλησίας που αριθμούσε τότε 12.000 πιστούς (1855). Παρά τις υλικές δυσκολίες, στάθηκε δυνατή η ανέγερση ενός λαμπρού καθεδρικού ναού στην καρδιά τού Τόκυο που ονομάσθηκε ο οίκος του Νικολάου. Με ζήλο που γέννησε τον θαυμασμό τού αγίου Ιωάννη της Κροστάνδης, ο άγιος ιεράρχης ίδρυσε σχολεία για την μόρφωση κατηχουμένων και πιστών και το 1878 άνοιξε ιεροδιδασκαλείο για την κατάρτιση του αυτόχθονου κλήρου, όπου εκτός από τις θεολογικές επιστήμες διδάσκονταν η ιαπωνική, κινεζική και ρωσσική γλώσσα με απώτερο σκοπό να μεταφρασθούν όλα τα ιερά κείμενα τα αναγκαία στον χριστιανικό βίο. Παρά το γεγονός ότι μετέδωσε στην νεαρή εκκλησία του όχι μόνο την Πίστη, αλλά και τις παραδόσεις και τα λειτουργικά έθη της ρωσσικής Εκκλησίας, ο άγιος Νικόλας μερίμνησε να εδραιώσει μια αληθινή τοπική Εκκλησία, χρησιμοποιώντας την ιαπωνική γλώσσα, μια εκκλησία βγαλμένη από τους κόλπους του ιαπωνικού λαού και αδιαχώριστη από αυτόν.\nΚατά τον ρωσσο-ιαπωνικό πόλεμο του 1905 επέδειξε σχετικώς την αγάπη για το ποίμνιό του, καθώς και την διάκρισή του. Πράγματι, ο κλήρος του ζήτησε από αυτόν την άδεια να τελεί δεήσεις υπέρ του ιαπωνικού στρατού. Ο άγιος Νικόλαος τούς την παραχώρησε, αλλά ο ίδιος δεν συμμετείχε σ’ αυτές, μη δυνάμενος να προσεύχεται για την ήττα της ίδιας του της πατρίδας.\nΈτσι, στην μακρινή τούτη χώρα, προφητικά ονομαζόμενη Χώρα του ανατέλλοντος ηλίου, ανέτειλε λαμπρή, χάρις στις προσπάθειες του αγίου Νικολάου, η αυγή τού Ηλίου της Δικαιοσύνης, του Κυρίου μας και Σωτήρος Ιησού Χριστού. Όταν ο άγιος αρχιεπίσκοπος εκοιμήθη εν Κυρίω, στις 3 Φεβρουαρίου 1912, μετά από πενήντα χρόνια ιεραποστολικών μόχθων, η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ιαπωνίας περιελάμβανε 33.000 πιστούς, κατανεμημένους σε 266 κοινότητες, με 35 ιερείς. Αμέσως τιμήθηκε ως άγιος Ισαπόστολος και ο τάφος του έγινε τόπος προσκυνήματος και πηγή χάριτος για τους Ορθοδόξους της Ιαπωνίας.\n(Από το βιβλίο: “Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας”, υπό Ιερομονάχου Μακαρίου Σιμωνοπετρίτου. Φεβρουάριος, 3. Εκδόσεις “Ίνδικτος”)\nΔημοσιεύτηκε στην κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΑ Tags: Συναξάρι, “Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας”, Εκδόσεις "Ίνδικτος"\n« Κυριακή Ασώτου: Η αποδημία σε μακρινή χώρα (Άγιος Θεοφύλακτος, Αρχιεπίσκοπος Βουλγαρίας)\nΔεν πρέπει να εμπιστευώμαστε, ούτε να δίνουμε θάρρος ποτέ στον εαυτό μας (Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης) »