Rynek akcji w 2013 r. - PDF\nRynek akcji w 2013 r.\nDownload "Rynek akcji w 2013 r."\n1 10 grudnia 2012 Opracowanie cykliczne Strategia 2012 BRE Bank Securities Zespół Analiz: Michał Marczak (+48 22) Iza Rokicka (+48 22) Rynek akcji Makroekonomia WIG Średnie P/E 2012 Średnie P/E 2013 Średni dzienny obrót (3 m-ce) WIG na tle indeksów w regionie pkt ,4 12,7 724 mln PLN WIG BUX PX50 Rynek akcji w 2013 r. Od czerwca, kiedy zalecaliśmy zwiększenie alokacji w akcje WIG20 wzrósł o 7,7% a WIG o 11,6%. Podtrzymujemy pozytywne nastawienie do rynku akcji również na rok 2013, w którym mimo wyraźnego spowolnienia w polskiej gospodarce, WIG20 powinien osiągnąć poziom punktów. Wzrost cen akcji bo: i) ECB czuwa nad stabilnością Strefy Euro, wracają pieniądze prywatne na rynek długu rządowego, najpóźniej w drugim półroczu Niemcy wejdą fazę ożywienia związaną ze wzrostem zamówień eksportowych i początkiem cyklu inwestycyjnego; ii) FED zwiększy QE3 a politycy dojdą do porozumienia ws. fiscal cliff, co wywoła poprawę ISM i po okresie dostosowawczym ponowne wejście gospodarki w okres ożywienia, gospodarka amerykańska znajduje się w cyklicznym wzroście; iii) pozostałe główne banki centralne (Japonia, Chiny, WB) również zwiększą płynność, pozytywny wpływ na ceny surowców ale nie powinna drożeć ropa (nadpodaż); iv) na bazie historycznych poziomów polskie akcje wyceniane są z dyskontem w stosunku do GEM oraz akcji tureckich, które w 2012 były liderem wzrostów w regionie, w 2013 zmiana lidera?; v) spadek rentowności polskich obligacji skarbowych (10Y 4%) obniża stopę wolną od ryzyka w modelach wyceny DCF i pozytywnie wpływa na ceny docelowe wyznaczane przez analityków; vi) oczekiwane dalsze obniżki stóp procentowych w Polsce (100 p.b.) powinny prowadzić do zmniejszenia oprocentowania depozytów i lokat w bankach, co daje szansę na realokacje oszczędności z funduszy dłużnych do akcyjnych oraz napływ nowych środków do TFI, OFE utrzymują blisko 8% aktywów w depozytach, 34% w akcjach - będą mogły 47,5% w 2013; vii) spośród analizowanych przez nas 63 spółek, 17 wypłaci dywidendy dające wyższy DY niż obecne oprocentowanie lokat w bankach; viii) rok 2013 powinien ożywić procesy M&A, co oznacza więcej wezwań na akcje; ix) recesja w I półroczu wymusi na spółkach restrukturyzację, co przy poprawie koniunktury w kolejnych kwartałach pozwoli na wzrost zysków w 2014 roku - niedoszacowywanych dziś przez analityków; x) wzrost akceptowanych przez inwestorów wskaźników wyceny. Kamil Kliszcz (+48 22) Piotr Grzybowski (+48 22) Maciej Stokłosa (+48 22) Jakub Szkopek (48 22) Piotr Zybała (48 22) Zalecamy przeważenie spółek wydobywczych, banków, rafinerii, dystrybutorów IT i unikanie spółek z sektora wytwarzania energii i deweloperów mieszkaniowych. W trakcie roku zalecamy stopniowe zwiększanie alokacji w spółki przemysłowe, wykorzystując słabe wyniki za 1 i 2Q. Nasze kluczowe rekomendacje to: KGHM, JSW, PKO BP, Millenium, Getin, PKN Orlen, Ciech, Echo Investment. Główne ryzyka dla naszego scenariusza na 2013: i) demokraci i republikanie nie dojdą do porozumienia ws. fiscal cliff gospodarka amerykańska wchodzi w recesję; ii) powrót kryzysu zadłużeniowego w Strefie, wyjście Grecji, głęboka recesja w Niemczech i Francji, nasze prognozy wzrostu PKB na poziomie 0,5% zbyt optymistyczne; iii) istotnie większy spadek zysków niż zakładamy (dla analizowanych spółek -13% r/r); iv) Polska wynegocjuje istotnie niższy budżet z UE na lata niż deklaruje Rząd (70-75 mld EUR), słabsze dynamiki wzrostu po 2014; v) czynniki geopolityczne (eskalacja konfliktu w Zatoce Perskiej). Co może pozytywnie zaskoczyć w 2013: i) konsensus ma racje i dynamika wzrostu PKB Polski spowolni tylko do 1,5%; ii) Chiny już w marcu/kwietniu przedstawią agresywny program stymulowania gospodarki; iii) odwierty potwierdzą opłacalność eksploatacji gazu łupkowego. Dom 10 grudnia Inwestycyjny 2012 BRE Banku nie wyklucza złożenia emitentowi papierów wartościowych, będących przedmiotem rekomendacji oferty świadczenia usług maklerskich. Informacje o konflikcie interesów powstałym w związku ze sporządzeniem rekomendacji (o ile występuje) znajdują się na ostatniej stronie niniejszego raportu.\n2 Spis treści 1. Rynek akcji Aktualne rekomendacje DI BRE Statystyki rekomendacji Sektor finansowy BZ WBK Getin Noble Bank Handlowy ING BSK Kredyt Bank Millennium Pekao PKO BP PZU Kruk Chemia Ciech Police ZA Puławy Paliwa Lotos MOL PGNiG PKN Orlen Energetyka CEZ Enea PGE Tauron Telekomunikacja Netia TP SA Media Agora Cinema City Cyfrowy Polsat TVN IT AB Action ASBIS Asseco Poland ComArch Sygnity Górnictwo i metale JSW KGHM LW Bogdanka Przemysł Alchemia Astarta Boryszew Famur Impexmetal Kernel Kęty Kopex Rovese Budownictwo Budimex Elektrobudowa Erbud Mostostal Warszawa Rafako Ulma Construccion Polska Unibep ZUE grudnia\n3 14. Deweloperzy BBI Development Dom Development Echo Investment GTC J.W. Construction P.A. Nova Polnord Robyg grudnia\n4 Strategia % 20% USA pozytywne momentum makro poprawia sentyment do rynku akcji w skali globalnej Gospodarka amerykańska znajduje się w fazie cyklicznego wzrostu, obecnie spowolnionego skutkami huraganu Sandy, a przede wszystkim niepewnością co do skali przyszłorocznego fiscal cliff (dotyczy to segmentu przedsiębiorstw, czego przejawem jest m.in. spadek ISM). Wyraźne ożywienie utrzymuje się w sektorze nieruchomości; gospodarstwa domowe nadal delewarują się, co jednak nie przeszkadza rosnąć konsumpcji; poprawia się sytuacja na rynku pracy. Na straży ożywienia stoi FED. Jeszcze w grudniu br. (posiedzenie 11/12) FOMOC zdecyduje o rozszerzeniu QE3 (zastąpienie Operation Twist), co częściowo pozwoli na złagodzenie zacieśnienia fiskalnego. Do końca stycznia zostanie zawarte porozumienie ws. fiscal cliff, co spowoduje m.in. wzrost wskaźników wyprzedzających (ISM); twarde dane makro w 1Q mogą rozczarować. W 2013 roku gospodarka amerykańska wzrośnie o 2% a w roku kolejnym o 2,8%. Gospodarka amerykańska znajduje się w fazie umiarkowanego wzrostu aktywności, co przejawia się nieznacznym wzrostem konsumpcji, ożywieniem na rynku nieruchomości (rosnąca liczba nowych budów i sprzedaż domów, rosnące ceny), stabilizacją na rynku pracy z niewielką presją na wzrost wynagrodzeń, przedsiębiorstwa mają płynne bilanse. Analiza poszczególnych danych makro wskazuje, że ożywienie ma charakter cykliczny (długotrwały). Gospodarce również pomaga ożywienie w branży energetycznej związane z tanimi źródłami energii (gaz, rosnące wydobycie ropy). Czynnikiem, który w krótkim okresie wywoła pogorszenie danych będzie wprowadzenie zacieśnienia fiskalnego (fiscal cliff), jednak nie wybije to gospodarki z trendu wzrostowego. Zacieśnienie nie powinno przekroczyć 1,5% PKB (w pozytywnym scenariuszu 1%) a wraz z dodatkowymi działaniami stymulacyjnymi ze strony FEDu (rozszerzenie QE3) ograniczyć się do wpływu jedynie na dane 1-2Q. Już na posiedzeniu grudniowym FOMC podejmie decyzję o rozszerzeniu programu skupu obligacji (MBS), co pozwoli na zastąpienie wygasającego programu operation twist. Wydaje się, że gospodarka i rynki finansowe podążają w kierunku oczekiwanym przez FED. Dalsza ekspansja bazy monetarnej powinna wywoływać kontrolowaną inflację, co ułatwia delewarowanie się gospodarki. Zakładamy, że pod naporem opinii publicznej ostatecznie republikanie i demokraci dojdą do porozumienia korzystnego dla obrazu gospodarki również w krótkim okresie. Czynnikiem ryzyka pozostaje termin grudniowy, proces negocjacji może przedłużyć się do stycznia, co w krótkim okresie może wywoływać silne wahania rynków finansowych. Podaż pieniądza M1 w USA i dynamika r/r (LS) i inflacja CPI na tle realnych stóp procentowych (PS) Dynamika r/r Podaż pieniądza M1 (mld USD) ,0% 6,0% 15% 10% QE3 5% QE2 0% QE1-5% sty 03 lip 04 sty 06 lip 07 sty 09 lip 10 sty 12 Źródło: Bloomberg ,0% 2,0% 0,0% -2,0% QE -4,0% Realne stopy procentowe -6,0% Inflacja CPI kwi 04 kwi 06 kwi 08 kwi 10 kwi 12 Na obecną chwilę skala rażenia ze strony fiscal cliff pozostaje głównym czynnikiem niepewności, wpływającym zarówno na rynki finansowe jak również na bieżące dane makro. Wymiernym efektem braku jasnej polityki podatkowej w przyszłym roku jest m.in. spowolniony proces inwestycyjny w przedsiębiorstwach, co widać m.in. po danych dotyczących popytu na dobra trwałe (dynamika poniżej +2% r/r). Oczekiwana decyzja powinna przynajmniej częściowo odblokować proces inwestycyjny. Zarówno na poziomie wykorzystania mocy 10 grudnia\n5 Strategia S&P500 zadłużenie gospodarstw domowych / PKB 110% % % 80% 70% 60% 50% 0 40% 1Q Q Q Q 2011 produkcyjnych jak również nominalnej wielkości inwestycji brutto gospodarka amerykańska nie osiągnęła jeszcze poziomów sprzed kryzysu 2007/9. Zadłużenie gospodarstw domowych w USA na tle S&P500 (LS), nastroje konsumentów na tle ISM przemysłu (Ś) i wykorzystanie mocy produkcyjnych w przemyśle na tle inwestycji brutto w USA (PS) Źródło: Bloomberg Rynek nieruchomości w USA Nastroje konsumentów (lewa skala) ISM przemysł 0 sty 90 lip 93 sty 97 lip 00 sty 04 lip 07 sty % 80% 75% 70% Inwestycje brutto 65% Wykorzystanie mocy produkcyjnych 60% gru 99 gru 02 gru 05 gru 08 gru 11 Na razie temat fiscal cliff nie przekłada się na ocenę sytuacji i zachowania konsumentów, którzy cieszą się z poprawy na rynku pracy, wzrostu cen nieruchomości oraz cen akcji. Potwierdzeniem tego jest poziom wskaźnika optymizmu Conference Board, który wzrósł do 73,7pkt (najwyżej od 2008 roku). Warto również zwrócić uwagę, że gospodarstwa domowe nadal delewarują się. Na koniec września br. ich zadłużenie w relacji do PKB obniżyło się do 81,5% w stosunku do 97,5% na początku 2009 roku. Stopa oszczędności utrzymuje się na poziomie ok. 3,5%, a roczna dynamika wzrostu wydatków konsumpcyjnych to 3%. Jednym z najlepiej rokujących sektorów na przyszły rok (chociaż przez kryzys ostatnich lat istotnie mniej partycypującym w PKB) jest budownictwo. Odbudowujący się rynek nieruchomości potwierdzają m.in. dane dotyczące liczby rozpoczynanych nowych budów (wzrost do blisko 900 tys. z ok. 600 tys. przed rokiem) oraz kurczącej się liczby domów pozostających na sprzedaż (2,14 mln, -0,6 mln r/r). W efekcie obserwuje się wzrost cen nieruchomości (wykres poniżej) a to: mniejsze ryzyko po stronie banków (zabezpieczenia hipotek), pobudzenie konsumpcji przez efekt majątkowy, kreacja popytu inwestycyjnego (pobudzenie rynku do zwiększenia podaży domów). Jak na razie ożywienie w tym segmencie nie przekłada się na zauważalny wzrost zatrudnienia w sektorze, które jest niższe o 30% w stosunku do szczytu z 2006 roku. Rosnąca liczba nowych budów powinna ten obraz zmieniać już w 2013 roku. 2,5 4,5 4,0 2,0 3,5 3,0 1,5 2,5 1,0 2,0 1,5 0,5 1,0 Rozpoczęte Rozpoczęcie budowy domów domów Istniejące domy na sprzedaż na 0,5 0,0 0,0 paź 00 paź 03 paź 06 paź 09 paź 12 8,0 7,5 7,0 6,5 6,0 mln osób. tys. szt. Zatrudnienie w 5,5 budownictwie Sprzedaż nowych 5,0 domów sty 00 sty 03 sty 06 sty 09 sty Ceny nieruchomości m/m 80 sty 00 sty 02 sty 04 sty 06 sty 08 sty 10 sty 12 Źródło: Bloomberg Bardziej pozytywne symptomy ożywienia na rynku pracy widać z perspektywy całej gospodarki. Liczba nowych bezrobotnych utrzymuje się w trendzie spadkowym i obecnie 10 grudnia\n6 Strategia 2013 Dane z rynku pracy w USA oscyluje w przedziale tys. Liczba nowych miejsc pracy to 150 tys. Stopa bezrobocia obniżyła się do 7,9% (-1 p.p. r/r). Z ostatnich wypowiedzi członków FED (Ch. Evans) wynika, że docelowym poziomem bezrobocia, do którego FED może wspierać swoją polityką rynek pracy, jest 6,5%. Jeżeli tempo spadku utrzyma się jak w ostatnich 12 miesiącach to poziom ten powinien zostać osiągnięty w połowie 2014 roku. Pozytywny trend w roku 2013 powinien zatem utrzymać się. 34,2 12% ,0 33,8 33,6 33,4 33,2 33,0 32,8 Długość tygodnia pracy 32,6 Stopa bezrobocia (ps) 32,4 kwi 01 kwi 03 kwi 05 kwi 07 kwi 09 kwi 11 Dane ADP % Dane DP 200 8% 0 6% % % % sty 07 sty 08 sty 09 sty 10 sty 11 sty Nowi bezrobotni sty-07 gru-07 lis-08 paź-09 wrz-10 sie-11 lip-12 Źródło: Bloomberg Jednym z większych negatywnych zaskoczeń ostatnich miesięcy jest słabość wskaźników wyprzedzających dla przemysłu. W grudniowym odczycie ISM ponownie spadł poniżej 50 pkt. (49,5pkt. vs. oczekiwane 51,3pkt.). Jednoznaczna ocena prognostycznej wartości wskaźnika (opierającego się na ankietach i nastroju badanych) może być jednak zaburzona. Badanie dotyczy okresu, w którym swoje piętno odcisnął huragan Sandy (spadki lokalnych wskaźników dotyczą przede wszystkim Nowego Jorku i Filadelfii, Richmond i Chicago oddalone od epicentrum huraganu nie spadły) i jak wcześniej podkreślany brak porozumienia ws. fiscal cliff (porozumienie powinno zmienić sentyment bardzo szybko). ISM Manufacturing: na tle indeksu NFIB SB (L), różnica pomiędzy nowymi zamówieniami i zapasami w ISM (Ś), na tle indeksów lokalnych (P) ISM Man 25 NFIB small business optimism 20 sty 00 sty 02 sty 04 sty 06 sty 08 sty 10 sty 12 Źródło: Bloomberg Empire State Manufacturing -10 Chicago PMI -40 Richmond Fed Philadelphia Fed ISM Man. zagregowany Nowe zamówienia - zapasy sty 89 lip 92 sty 96 lip 99 sty 03 lip 06 sty 10 maj 07 lis 08 maj 10 lis Oczywiście nie można nie brać pod uwagę, że obserwowane ożywienie jest słabsze niż oczekiwano, tym niemniej warto zwrócić uwagę na indeks NFIB, który pokazuje koniunkturę ocenianą przez małe firmy. Indeks nie podniósł się tak szybko jak ISM po kryzysie 2007/9, ale w przeciwieństwie do ISM cały czas znajduje się w trendzie wzrostowym. Składowe ISM pozwalają na lekki optymizm. Wartość subindeksu nowych zamówień jest wyższa niż zapasów o 5 p.p. Negatywem jest fakt, że różnica ta nie wynika ze wzrostu zamówień, ale szybszego spadku zapasów. 10 grudnia\n7 Strategia 2013 ISM Manufacturing i różnica pomiędzy nowymi zamówieniami a zapasami w cyklach 1973/80, 1981/88 i 2007/ ISM ISM ISM differ differ differ ISM Man 20 0 Nowe zamówienia i zapasy -20 gru 73 lis 74 paź 75 wrz 76 sie 77 lip 78 cze 79 maj 80 Źródło: DI BRE, Bloomberg Analizując ISM w dłuższym okresie, obecny cykl można porównać bardziej do pokryzysowego okresu z lat 70 (słaby wzrost) niż do lat 80, kiedy indeks wykonywał silniejsze amplitudy. Cykl lat 70 zakończył się recesją w 1981, ale jednocześnie odreagowanie. W przeciwieństwie do poprzednich kryzysów, obecnie mamy do czynienia z głęboką recesją w branży nieruchomości, której towarzyszył krach bankowy. W obu przypadkach sektory wykazują zdecydowaną poprawę koniunktury, co przy wsparciu FED daje nadzieję, że przemysł uniknie scenariusza z lat 80 i wreszcie wejdzie w fazę ożywienia, która dotychczas jest słaba. Strefa Euro czy wreszcie zobaczy światło w tunelu? Strefa Euro pozostaje epicentrum ryzyka na rok 2013, wskaźniki wyprzedzające nie dają jednoznacznych sygnałów ożywienia, świadczą bardziej o stagnacji, wybrane kraje peryferyjne nie wyjdą z recesji przed 2014, PKB w Niemczech wzrośnie o 0,5% w 2013 i o 2,5% w Wraz z ożywieniem w USA i Azji, gospodarka niemiecka powinna wejść w fazę wzrostu nie później niż w drugim półroczu 2013, niemieckie firmy zaczną znów inwestować wykorzystując wciąż wysokie zyski i rosnące zamówienia eksportowe Na straży nierozdzielności Strefy stoi ECB, jak na razie samo ogłoszenie OMT. stabilizuje sytuację związaną z finansowaniem się krajów peryferyjnych (spada koszt finansowania, prywatni inwestorzy wracają na rynek). Stabilizacja otoczenia biznesowego powinna zwiększać aktywność przedsiębiorstw w kolejnych kwartałach, rośnie dynamika podaży pieniądza. Sytuacja gospodarcza Strefy nadal jest bardzo trudna, co dobrze oddają zarówno twarde dane makro (spadająca produkcja przemysłowa, konsumpcja) jak również wskaźniki wyprzedające, które na razie nie dają jednoznacznych sygnałów o odwróceniu się trendu spadkowego (wzrosty powinny utrzymywać się przez co najmniej trzy miesiące). Można je traktować raczej jako wyhamowanie dalszego pogłębiania się dekoniunktury. Podstawowym czynnikiem stabilizującym sytuację w Strefie nadal pozostaje ECB, który przy braku innych działań naprawczych, trzyma w pogotowiu drukarkę. Rozwiązanie to jest dalekie od idealnego, ale na obecną chwilę wydaje się jedynym możliwym. To, że rządy będą w stanie przeprowadzić głębokie strukturalne reformy, czy to że ESM zostanie zasilony przez bogate kraje realnymi pieniędzmi wydaje się wręcz nieprawdopodobne. Tym niemniej działania ECB przynoszą jak dotąd zamierzony skutek. Ogłoszenie OMT (Outright Monetary Transactions) pozwoliło m.in. na: o) powrót funduszy na rynek obligacji rządowych krajów o podwyższonym ryzyku (w październiku miał miejsce pierwszy raz napływ prywatnych funduszy do regionu: Grecja, Włochy, Portugalia, Hiszpania); i) zawężenie spreadów obligacyjnych pomiędzy Niemcami a krajami peryferyjnymi; ii) powrót emisji dolarowych w strefie euro; iii) wzrost wartości pożyczek niezabezpieczonych. Otwartą kwestią pozostaje czy i jak długo rynkowi wystarczy sama deklaracja pozwalająca na przykład 10 grudnia\n8 Strategia Portugalia 6,54 Włochy 2,67 Hiszpania 4,06 Węgry 5,21 Francja 0,69 Hiszpanii nadal nie występować z prośbą o objecie programem. W przypadku wzrostu ryzyka, rentowności obligacji krajów peryferyjnych z pewnością zareagują bardzo szybko. Niestabilność może utrzymywać się aż do momentu formalnego wejścia zagrożonych krajów pod płaszcz ochronny ECB. Premia płacona do koszt ubezpieczenia długu (CDS) niemieckiego przez wybrane kraje (L) i bilans ECB (P) 0 mar 11 cze 11 wrz 11 gru 11 mar 12 cze 12 wrz 12 Źródło: Bloomberg mld Euro Bilans ECB 1500 maj 10 lis 10 maj 11 lis 11 maj 12 lis 12 Makroekonomiści z Commerzbanku oczekują jednak, że sytuacja gospodarcza powoli będzie się poprawiać. Sama stabilizacja sytuacji (otoczenia biznesowego, brak pogłębiania się recesji) i poprawa koniunktury w Azji, powinny prowadzić m.in. do ponownego wzrostu inwestycji. Przykładem mogą być tu firmy niemieckie, które w ciągu ostatnich czterech kwartałów istotnie (-6% r/r) ograniczały wydatki na zakup maszyn i urządzeń. Z drugiej jednak strony o ponad 4% zwiększyły sprzedaż eksportową, utrzymując jednocześnie wysoką zyskowność. Dobrym prognostykiem dla sytuacji w Niemczech może być wzrost IFO - po raz pierwszy od lutego br. (+1,4pkt, do 104pkt). Ważna składowa jaką są oczekiwania na przyszłość wzrosła o 2 punkty do 95,2 pkt (wskaźniki bieżące: +0,9 pkt, do 108,1 pkt). Za poprawę odpowiada m.in. wspomniany wzrost zamówień eksportowych (głównie z Azji). W efekcie przedsiębiorcy myślą o nieznacznym wzroście zatrudnienia. Pozytywnym symptomem z gospodarki jest również rosnąca dynamika podaży pieniądza M1 w całej Strefie. PMI w przemyśle dla wybranych krajów Strefy Euro (L) i dynamika podaży pieniądza w strefie Euro (P) PMI Strefy PMI Włochy PMI Hiszpania PMI Niemcy PMI Francja (%) sty 10 lip 10 sty 11 lip 11 sty 12 lip Zmiana podaży pieniądza M1 w strefie Euro (r/r) 0 sty 90 sty 95 sty 00 sty 05 sty 10 Źródło: Bloomberg Niezależnie od wymienionych czynników, które mogą świadczyć, że w 2013 sytuacja co najmniej powinna się stabilizować, na przełomie roku kluczowe gospodarki Strefy otrą się o recesję a kraje peryferyjne zanotują spadki PKB. Prognoza Commerzbanku dla Niemiec mówi o wzroście w całym 2013 na poziomie 0,5%, po 0,7% wzrostu w Silniejsze ożywienie nastąpi dopiero w drugiej połowie przyszłego roku. 10 grudnia\n9 Strategia 2013 Chiny rezerwy do stymulacji gospodarki pozwalają oczekiwać na softlanding Wzrost dynamiki podaży pieniądza, rosnąca sprzedaż domów, ponowny wzrost PMI powyżej 50 pkt. mogą świadczyć o początku ożywienia w gospodarce chińskiej. Jego przebieg będzie istotnie mniej dynamiczny niż w latach , władze posiadają jednak duże rezerwy do stymulowania gospodarki w przypadku nieoczekiwanych problemów. Nowe władze powinny ogłosić kolejny plan gospodarczy, raczej na jesieni, a nie w marcu. W 2012 roku chińska gospodarka przechodziła spowolnienie, którego przebieg dobrze oddaje zachowanie się cen akcji na giełdzie w Szanghaju (-6,3% YTD). Ostatnie miesiące przyniosły jednak pierwsze oznaki ożywienia, co może być zasługą m.in. obniżek stóp procentowych oraz niższych wymogów dotyczących rezerw obowiązkowych w bankach. W efekcie, przy nadal obniżającej się inflacji, dynamika wzrostu podaży pieniądza przyspieszyła. Dynamika wzrostu akcji kredytowej oscyluje na poziomie 15% r/r. Są to nadal wzrosty zasadniczo odbiegające od tych, do których Chiny przyzwyczaiły nas w ostatnich latach, tym niemniej wydaje się, że kolejny cykl został zapoczątkowany. Poprawa sytuacji w Chinach nadal będzie stymulować wzrost popytu na surowce, co w ostatnich tygodniach roku widoczne było m.in. na przykładzie miedzi czy rudy żelaza. Dane z przemysłu na tle dynamiki akcji kredytowej (L), rynek budownictwa mieszkaniowego (Ś) i inflacja na tle dynamiki wzrostu podaży pieniądza (t+8m) (P) w Chinach 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% Produkcja przemysłowa r/r Akcja kredytowa PMI Przemysł (PS) % 60 80% 60% 55 40% 50 20% 45 0% 40-20% Domy w budowie r/r Domy sprzedane r/r 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% M1 podaż pieniądza (t+8m) CPI (PS) 10% 8% 6% 4% 2% 0% -2% 0% sty-05 lip-06 sty-08 lip-09 sty-11 lip % lut 08 lut 09 lut 10 lut 11 lut 12 0% -4% sty 98 sty 01 sty 04 sty 07 sty 10 sty 13 Źródło: Bloomberg Prognozy wzrostu PKB na rok bieżący oscylują na poziomie 7,5-8,0%, z podobną dynamiką w roku przyszłym. Uwzględniając potencjał do stymulowania gospodarki chińskiej zarówno na płaszczyźnie monetarnej jak i fiskalnej (w 2012 Chiny ogłosiły program infrastrukturalny o wartości ok. 2% PKB), jest mało prawdopodobne, żeby zakładane przez władze cele nie zostały osiągnięte (osiągnięcie w 2020 roku poziomu dostatniego społeczeństwa, co można tłumaczyć zbudowaniem silnego wewnętrznego popytu). W przyszłym roku ważnymi datami w przypadku Chin pozostaje marzec/kwiecień, kiedy formalnie władze obejmie nowy Premier (Li Keqiang) oraz wrzesień, kiedy odbędzie się kolejny plenarny zjazd partii. Obie daty mogą wyznaczać prezentacje długoterminowej strategii rządu, na którą od dłuższego czasu wyczekują inwestorzy na całym świecie. Wydaje się, że obecnie nadal główną bolączką władz pozostaje rynek nieruchomości. Zbyt silna stymulacja gospodarki może prowadzić do ponownego przegrzania (rynek ten jeszcze się nie oczyścił w wyniku spowolnienia) i wzrostu cen nieruchomości. Dlatego, władze mogą zwlekać z bardziej agresywna polityką stymulacji do jesieni, dając ekonomii więcej czasu na dostosowanie się. W kontekście rynku nieruchomości warto zwrócić uwagę, że dynamika wzrostu liczby domów w budowie obniżyła się do poziomu z kryzysu 2008/09. Z drugiej strony ponownie zaczęła rosnąć sprzedaż domów. 10 grudnia\n10 Strategia 2013 Polska czy nadal jest zielona wyspą? Spowolnienie gospodarcze w Polsce nabiera tempa, w konserwatywnym scenariuszu makroekonomistów BRE Banku w przyszłym roku PKB wzrośnie tylko o 0,5% (2,8% w 2014), w pierwszym półroczu techniczna recesja, ożywienie dopiero od 3Q. W najbliższych miesiącach konsensus prognoz makro i wyników spółek nadal będzie się obniżał. RPP nadal będzie obniżała stopy procentowe, kolejne 100 pb do końca czerwca 2013 przy spadku inflacji realne stopy nadal wyższe niż na rynkach bazowych. W spowolnieniu gospodarka równoważy się (import spada szybciej niż eksport), możliwa podwyżka ratingu jak miało to miejsce w Turcji w listopadzie Budżet UE na lata nadal niezatwierdzony, w scenariuszu bazowym kompromis dopiero w 2Q2013, co oznacza brak środków do wykorzystania w 2014 wcześniejsze porozumienie potencjalnym upside em. Spowolnienie w polskiej gospodarce nabiera tempa, co przejawia się w silnym spadku inwestycji oraz w spowolnieniu - dotychczas podpory gospodarki w kryzysach - konsumpcji. Między innymi to odróżnia obecny cykl od szybkiego zejścia PKB w 2008/09. Dołek cyklu nastąpi dopiero w 2Q przyszłego roku. Wszystko to przy założeniu, że koniunktura w Niemczech w 1Q2013 zacznie się odbudowywać. W 2009/10 roku polska gospodarka dostała silny impuls wzrostowy dzięki inwestycjom infrastrukturalnym współfinansowanym z budżetu UE, stymulacji fiskalnej oraz osłabieniu PLN i wzrostowi eksportu. Obecnie jest mało prawdopodobne, żeby PLN osłabił się powyżej 5 PLN za Euro, co można by porównać z impulsem sprzed trzech lat. QE w USA i działania ECB wspierają PLN. Budżet UE na lata będzie zatwierdzony dopiero za kilka miesięcy i zacznie wpływać pozytywnie na gospodarkę nie wcześniej niż w 2014 roku. Rząd chcąc uniknąć procedury nadmiernego deficytu, przy kurczących się wpływach podatkowych, ma mało miejsca na stymulowanie gospodarki. Ożywienie rozpocznie się dzięki impulsowi z zewnątrz, tj. kiedy poprawi się koniunktura w krajach do których trafia polski eksport. Makroekonomiści BRE Banku zakładają, że w przyszłym roku PKB polski wzrośnie zaledwie o 0,5% a w roku kolejnym o 2,8%. W pierwszym półroczu 2013 dynamiki PKB zanotują ujemne wartości na poziomie -0,7% w 1Q i -0,2% w 2Q. To scenariusz istotnie poniżej konsensusu rynkowego, który zakłada przyszłoroczny wzrost na poziomie ok. 1,5%. Już dziś jednak widać, że m.in. po słabym odczycie PKB w 3Q, konsensus w kolejnych tygodniach będzie przesuwał się w dół (negatywne momentum makro, jak również jeśli chodzi o oczekiwania dotyczące wyników przedsiębiorstw). Ponieważ na razie oczekiwania są dosyć optymistyczne, nie są podnoszone obawy o stan budżetu oraz kwestie związane z rosnącym ryzykiem kredytowym. Grudniowa prognoza wzrostu PKB w Polsce przygotowana przez BRE Bank (L) i prognoza na tle oczekiwań z połowy 2013 (P) 20,0 15,0 10,0 5,0 0,0-5,0-10,0 (%, y/y) PKB r/r Popyt wewnętrzny Konsumpcja prywatna Inwestycje Prognoza BRE Banku -15,0 Q1'08 Q4'08 Q3'09 Q2'10 Q1'11 Q4'11 Q3'12f Q2'13f 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0-0,5-1,0 (%, r/r) PKB (prognoza sierpień) PKB (prognoza grudzień Q1'12 Q4'12f Q3'13f Źródło: BRE Bank SA 10 grudnia\n11 Strategia % 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% -5% -10% -15% Sprzedaż detaliczna Stopa bezrobocia -20% Symptomy spowolnienia w konsumpcji i przemyśle Konsumpcja prywatna to składnik gospodarki, który w poprzednich cyklach bronił polską gospodarkę przed recesją. Tymczasem dynamika wzrostu sprzedaży detalicznej nadal znajduje się w trendzie spadkowym. Październikowe odczyty na poziomie +3,3% r/r (realnie 0,5% r/r) to w dużej mierze efekt bazy (dodatkowe dwa dni robocze, szczególnie widoczny efekt w grupie: sprzedaż samochodów). Stopa oszczędności gospodarstw domowych jest bliska 0, co oznacza, że bez rosnącej akcji kredytowej konsumpcja będzie zależała od wzrostu wynagrodzeń (tu również widoczny trend spadkowy dynamiki) oraz zatrudnienia. W obu przypadkach oczekiwania są negatywne, co powinno przekładać się nawet na spadek sprzedaży detalicznej w kolejnych miesiącach w ujęciu r/r. Sprzedaż detaliczna na tle stopy bezrobocia (L), zatrudnienie w przemyśle na tle dynamiki wzrostu wynagrodzeń (Ś) i kierunki polskiego eksportu (P) 5,80 5,60 5,40 5,20 5,00 4,80 4,60 4,40 Zatrudnineie w przemyśle Wzrost wynagrodzeń (r/r) 4, % 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Niemcy WB Poski eksport (1-3Q2012) Czechy Francja Rosja Włochy Holandia Ukraina Szwecja Słowacja Źródło: GUS Ograniczając analizę dochodów gospodarstw domowych do: funduszu płac w sektorze przedsiębiorstw, wartości rent i emerytur oraz wartości zasiłków (pomijamy dochody kapitałowe, wynagrodzenia w sektorze usług i wynikające z samozatrudnienia) można oszacować, że w wartościach realnych dochód ten obniżył się w 3Q o 1,2% r/r. Był to największy spadek od 2004 roku, większy niż w kryzysowym 2009 roku. Jest to efekt realnego spadku wynagrodzeń przy stałym poziomie zatrudnienia oraz jedynie inflacyjnej indeksacji rent i emerytów. W październiku zatrudnienie w sektorze przemysłowym utrzymało się na poziomie sprzed roku, tj. 5,5 mln osób a w ujęciu m/m zmniejszyło się jedynie o 0,1% (zgodnie z sezonowością). Przeciętne wynagrodzenie wzrosło o 2,8% r/r (konsensus: 2,4%, we wrześniu: 1,6%, częściowym wytłumaczeniem jest tu efekt bazowy (liczba dni roboczych +2 r/r). Z drugiej strony w październiku wartość detalicznych kredytów konsumpcyjnych zanotowała ujemną dynamikę na poziomie 0,2% r/r. Spadające ceny mieszkań, niepewna sytuacja na rynku pracy i ograniczenia wprowadzone przez banki nie pozwalają na stymulowanie konsumpcji poprzez kredyty hipoteczne. Potwierdzeniem nieuchronnej kontrakcji w konsumpcji są dane o PKB za 3Q. Roczna dynamika obniżyła się do 1,4% z 2,3% w poprzednim kwartale, przy oczekiwaniach rynkowych i NBP na poziomie 1,8%. Zaskoczeniem w stosunku do oczekiwań jest słabszy komponent wewnętrzny, z rekordowo niską dynamiką konsumpcji prywatnej (+0,1 r/r). Łącznie popyt krajowy obniżył się o 0,7% (w poprzednim kwartale -0,4%). Biorąc pod uwagę sytuację na rynku pracy nie można wykluczyć, że kolejne dwa kwartały przyniosą spadek konsumpcji prywatnej. Spadek inwestycji o 1,5% (r/r) w dużej mierze wynika z niższych wydatków związanych z budową infrastruktury (wartość dodana w budownictwie obniżyła się 5,8%, +2% w poprzednim kwartale). Biorąc jednak pod uwagę negatywne tendencje w sferze produkcji dóbr inwestycyjnych oraz kredytów inwestycyjnych dla przedsiębiorstw (w tym również deweloperów, którzy mają problem z istotną nadpodażą mieszkań na rynku) w kolejnych kwartałach można oczekiwać, ze inwestycje prywatne również będą zmniejszały się. W strukturze PKB negatywną niespodzianką jest również eksport netto, którego kontrybucja spadła do 2,1p.p. z 2,7p.p. w 2Q. Indeks PMI w ostatnich dwóch miesiącach wzrósł, nadal jednak pozostaje poniżej poziomu 50 punktów (48,2), co wskazuje, że sytuacja w przemyśle pogarsza się. Zgodnie z ostatnimi danymi (październik) produkcja przemysłowa wzrosła o 4,6% r/r (dwa dni robocze więcej), a po odsezonowaniu zaledwie o 0,6% r/r (spadek o 1,6% we wrześniu). 10 grudnia\n12 Strategia 2013 Dynamika produkcji przemysłowej na tle PMI w Polsce (L) i PMI w przemyśle w Polsce, Niemczech i strefie Euro (P) 60 20% PMI manufacturing Poland Produkcja przemysłowa r/r 30 sty 09 sty 10 sty 11 sty 12 Źródło: Bloomberg 15% 10% 5% 0% -5% -10% -15% -20% Polska 35 Niemcy Strefa Euro 30 sty 09 wrz 09 maj 10 sty 11 wrz 11 maj 12 Co ciekawe PMI w Polsce zanotował swój szczyt w obecnym cyklu o dwa miesiące wcześniej niż PMI w Niemczech i Strefie Euro. Przy podejściu konserwatywnym, obecnie wskaźniki wyprzedzające dla krajów Strefy nie dają jednoznacznych wskazań na temat odwrócenia negatywnego trendu, a ostatnie wzrosty mogą być nadal traktowane jako korekta tego trendu. Makroekonomiści z Commerzbanku stawiają jednak tezę, że poziomy PMI zanotowane przed czterema miesiącami wyznaczają dno cyklu. Rok 2013 przyniesie powolny ale jednak wzrost PMI a w konsekwencji poprawę danych makro. Żeby scenariusz zakładający odwrócenie się koniunktury w Polsce w 2H zrealizował się, wskaźniki nie mogą powrócić do spadków. Co w sytuacji dalszego spowolnienia zrobi RPP? W grudniu RPP obniżyła stopy o kolejne 25 punktów bazowych (do 4,25%), zapowiadając kontynuację cyklu w przyszłości. Zdaniem makroekonomistów Rada nie antycypuje rzeczywistego spowolnienia gospodarki i działa bardzo zachowawczo. Przykładem jest listopadowy komunikat, w którym Rada podkreśliła spadającą aktywność gospodarczą (spadek zakładanego wzrostu PKB z 2,1% do 1,5% w 2013, w kolejnych latach wzrost poniżej potencjału) jak również obniżyła projekcję ścieżki inflacyjnej (spadek poniżej celu inflacyjnego, tj. 2,5% w kolejnych kwartałach). Nasi makroekonomiści, bardziej pesymistyczni niż konsensus i oczekiwania Rady (inflacja w celu już w 1Q2013, recesja w 1H) zakładają, że stopy procentowe spadną w całym cyklu o łącznie 150 b.p. (konsensus ). Stopa referencyjna NBP, inflacja CPI i realne stopy procentowe w Polsce (L) i realne stopy procentowe w Polsce na tle USA i Strefy Euro (P) 7 4,0% (%) Stopa repo NBP 6 Inflacja CPI (na koniec okresu)) 3,0% Realne stopy procentowe 2,0% prognoza -1 Q1'09 Q1'10 Q1'11 Q1'12 Q1'13 Źródło: NBP, BRE Bank SA 1,0% 0,0% -1,0% -2,0% -3,0% -4,0% USA Strefa Euro Polska -5,0% sty 09 sty 10 sty 11 sty 12 W październiku inflacja CPI obniżyła się do 3,4% z 3,8% w poprzednim miesiącu. Ze względu na efekty bazowe silniejszego PLN oraz stabilne ceny paliw do końca roku oczekujemy, że wskaźnik obniży się do 3,0%. W kolejnych miesiącach na inflację będą wpływały: dalsze spowolnienie gospodarcze oraz zmiana wag w koszyku i brak podwyżek cen energii 10 grudnia\n13 Strategia 2013 (ponownie efekty bazowe). W efekcie oczekujemy, że już w 1Q2013 CPI obniży się do celu inflacyjnego NBP a w kolejnym kwartale spadnie nawet do 2,0%. Deficyt budżetowy pod kontrolą, co w przyszłym roku? W październiku deficyt budżetowy zamknął się kwotą 34,7 mld PLN w stosunku do 35 mld PLN planu. Dochody budżetu również są zgodne z planem jednak ich struktura potwierdza (dochody z podatków 78% rocznego planu po 10M powinno być 81-83%) obserwowane spowolnienie w gospodarce. Na szczególną uwagę zasługuje 15% spadek wpływów z VAT (narastająco po 10M -3,2% r/r). Utrzymanie się wysokiej dynamiki spadku w tej kategorii oznacza dziurę w stosunku do planu na poziomie 20 mld PLN. Sytuacje budżetu ratuje nie planowana w ustawie budżetowej wypłata zysku NBP w kwocie 8 mld PLN. W listopadzie i grudniu należy oczekiwać dużo niższych kosztów obsługi zadłużenia, tym niemniej żeby nadal myśleć o wyjściu z procedury nadmiernego deficytu, w końcówce roku rząd będzie musiał ograniczyć wydatki, pogłębiając spowolnienie w kolejnych miesiącach. Po stronie finansowania sytuacja jest komfortowa. Obecnie rząd zabezpieczył już 20% potrzeb pożyczkowych na rok przyszły. W tym względzie budżetowi sprzyja bardzo niskie oprocentowanie obligacji skarbowych. Deficyt budżetowy w ostatnich latach narastająco w roku (L) i w relacji do PKB (P) PLN m ,0% 8,0% 6,0% 4,0% ,0% ,0% -2,0% -4,0% -6,0% Deficyt budżetowy/pkb Deficyt sektora finansów publicznych P Źródło: GUS PLN m Nadwyżka handlowa wyższy rating jak w Turcji? Spowolnienie gospodarcze, ze szczególnym uwzględnieniem komponentu popytu krajowego, tj. konsumpcji prywatnej i inwestycji, powoduje obniżenie importu, a w efekcie równoważenie się deficytu handlowego. We wrześniu po raz trzeci odkąd NBP publikuje spójne i porównywalne dane, na rachunku handlowym Polska zanotowała nadwyżkę - w wysokości 84 mln Euro w stosunku do 63 mln Euro deficytu w poprzednim miesiącu. Pozostaje pytanie, czy słabnąca koniunktura w Niemczech i popyt na polski eksport nie oznaczają, że nadwyżka jest tylko chwilowa? Nasi makroekonomiści uważają, że spadek popytu krajowego będzie na tyle silny, że nadwyżka utrzyma się. Jeżeli wyjście ze spowolnienia polskiej gospodarki ma tym razem być efektem impulsu z zewnątrz, tj. Niemiec, to w najbliższych miesiącach będziemy mieli do czynienia z hamującym popytem wewnętrznym i importem i ożywieniem w eksporcie do Niemiec. Eksport i import (L), deficyt handlowy (Ś) deficyt na rachunku bieżącym Polski (P) Export (Euro m) Import (Euro m) Źródło: GUS 0 Deficyt handlowy (mln Euro) mln Euro grudnia\n14 Strategia 2013 We wrześniu rachunek bieżący zamknął się deficytem (-1,14 mld Euro), głównie za sprawą wysokiego deficytu na rachunku dochodów (-1,5 mld Euro) oraz ujemnego salda transferów (-17 mln EUR vs. 0,4 mld EUR w poprzednim miesiącu, efekt niższych płatności z UE). W dużej mierze są to efekty sezonowe i zgodne z oczekiwaniami. Poprawa bilansu zewnętrznego pomimo, że cykliczna a nie strukturalna, powinna być pozytywnie oceniana przez inwestorów zagranicznych - szczególnie w kontekście problemów strefy Euro. Poprawa powinna zostać dostrzeżona również przez agencje ratingowe, które nie tak dawno z podobnych powodów podwyższyły rating Turcji (Fitch, w listopadzie). Sytuacja Polski jest o tyle lepsza, że równoważenie następuje przy niższej inflacji i nie wynika jak w Turcji w dużej mierze ze spadku cen ropy naftowej tylko cyklicznych zmian konsumpcji. Docelowo mogą one prowadzić do odbudowania się stropy oszczędności, co przy spadającym deficycie sektora rządowego stwarza przestrzeń do finansowania przyszłych inwestycji bez konieczności korzystania z finansowania zewnętrznego. Nowe fundusze z Unii Europejskiej na lata Batalia o to jak będzie wyglądał przyszły budżet UE i jak duże fundusze ostatecznie trafią do Polski nadal trwa. Łącznie z Funduszu Spójności, z dwóch funduszy rolnych i Europejskiego Funduszu Społecznego Polska chce pozyskać ok mld EUR ( mld PLN). Przy założeniu, że nominalny wzrost PKB w kolejnych 8 latach wyniesie 4,5% rocznie, taka kwota stanowi ok. 2,15% produktu krajowego brutto Polski w latach, na które przewidziany jest budżet. W poprzednim budżecie polska miała do wykorzystania 68 mld EUR. Wszystko wskazuje na to, że jak pokazał szczyt unijny w listopadzie, trudno będzie uzyskać kwotę o której mówią polscy politycy z Premierem Tuskiem na czele. Przed szczytem Komisja Europejska zaproponowała budżet, który zakłada wydatki w latach w łącznej wysokości 988 mld EUR. Na taki budżet nie zgadzają się jednak najwięksi płatnicy netto (Niemcy, Wielka Brytania, Francja, Holandia) i postulują redukcje wydatków o 100 (Niemcy) a nawet 200 mld EUR. Istnieje również wariant cypryjski zakładający redukcję budżetu o 52 mld EUR, ale z punktu widzenia interesów Polski zakładający niekorzystną strukturę cięć. Herman Van Rompuy przewodniczący Rady Europejskiej zaproponował z kolei redukcję wydatków o 75 mld Euro, co miało skłonić oponentów do zawarcia porozumienia. Żeby środki mogły być rozdysponowywane jeszcze w roku 2014 (3/4 kwartał), budżet musiałby zostać przyjęty na szczycie styczniowym (2013). Jego fiasko będzie oznaczało, że ewentualny wpływ funduszy na gospodarkę pojawi się dopiero w roku 2015, co na dzisiaj wydaje się najbardziej realnym scenariuszem. Wszystko wskazuje również na to, że środki, jakie pozyska Polska mogą być o 5-15% niższe niż stara się zdobyć Rząd. Nadal pozostaje to istotna kwota z punktu widzenia polskiego PKB (1,9%). 10 grudnia\n15 Strategia 2013 Krajowy popyt i podaż akcji Aktywa OFE OFE posiadają 20 mld PLN w gotówce, spadek oprocentowania depozytów i lokat powinien skłonić do zwiększenia alokacji w akcje, obligacje mało atrakcyjną alternatywą w perspektywie całego roku. Alokacja w akcje w OFE poniżej 34%, przyszłoroczny limit to 47,5%, w 2013 fundusze dostaną więcej pieniędzy z ZUS. Rok 2013 przyniesie przełom dla TFI, realokacja oszczędności z funduszy dłużnych do akcyjnych, napływ nowych środków wraz ze spadkiem oprocentowania lokat i rosnąca świadomość, że na GPW panuje hossa (5 rok). Wzrośnie liczba przejęć, wezwań na akcje. Małe natężenie prywatnych IPO, podaż akcji zapewni Skarb Państwa. W scenariuszu głębszego spowolnienia Skarb Państwa może zwiększyć dywidendy ze spółek kontrolowanych przez siebie. Otwarte Fundusze Emerytalne Na koniec listopada OFE zarządzały aktywami o łącznej wartości 261,6 mld PLN, z czego blisko 33,5% stanowiły akcje spółek notowanych na giełdach. Od początku roku aktywa wzrosły o 35,4 mld PLN, z czego w części akcyjnej o 19 mld PLN. OFE zwiększały alokacje w akcje. Przez 11 miesięcy ZUS przelał do funduszy 7,4 mld PLN (średnio 0,67 mld PLN miesięcznie), co oznacza spadek o połowę w stosunku do analogicznego okresu 2011 roku. Jest to efekt obniżenia składki od maja 2011 r. z 7,3% do 2,3%. W roku 2013 składka wzrośnie do 2,8%, co oznacza również wzrost kwoty przelewanej do funduszy o ok. 1,8 mld PLN w skali roku (przy innych czynnikach niezmienionych) mln PLN Akcje Obligacje, inne mar 05 gru 06 wrz 08 cze 10 mar WIG Udział akcji w portfelach limit dla udziału akcji 0 gru 04 cze 06 gru 07 cze 09 gru 10 cze 12 50% % % % % % % % 0 10% 5% 0% Nieskarbowe Skarbowe Akcje Depozyty mln PLN Allianz OFE OFE PZU Aviva OFE AEGON OFE OFE Polsat OFE WARTA Amplico OFE Pekao OFE Nordea OFE PKO BP OFE OFE Pocztylion AXA OFE ING OFE Generali OFE Źródło: KNF, Analizy Online Co ciekawe aż 7,9% łącznych aktywów OFE (20,4 mld PLN) ulokowane było na depozytach. 80% tej kwoty miały zgromadzone trzy największe OFE. Fundusze wykorzystują wysokie oprocentowanie krótkoterminowych lokat (wyższe niż krótkoterminowych papierów skarbowych). Innym wytłumaczeniem może być oczekiwanie na podaż dużych spółek ze strony Skarbu Państwa (PZU, PKO BP). Co jednak jeżeli oprocentowanie depozytów, w ślad za obniżkami stóp procentowych, spadnie? Wydaje się, że wzrosty jakie odbyły się na polskich obligacjach i oczekiwany wzrost rentowności na długim końcu krzywej w drugim półroczu 2013, powinny zachęcać fundusze do lokowania środków w akcje. W skali całego sektora OFE istotnie odbiegały od maksymalnego zaangażowania w akcje. W 2012 limit wynosi 45%, w roku przyszłym wzrośnie do 47,5%. Czy 2013 będzie rokiem przełomu dla TFI? Pomimo wzrostu cen akcji na GPW rok 2012 można uznać za rok obligacji. Dynamiczna hossa na tym rynku - przy powszechnej percepcji inwestorów indywidualnych, że na giełdzie nie da się zarobić spowodowała, że fundusze dłużne cieszyły się dużą popularnością wśród klientów. W ciągu roku (październik2012/październik2011) ich aktywa wzrosły o 10 mld PLN a licząc od 2009 podwoiły się. Drugim nadal bardzo dynamicznie rosnącym segmentem w TFI jest kategoria pozostałe fundusze, wśród których gro (zarówno wartości aktywów jak i przyrostu) stanowią antypodatkowe FIZy. To dzięki tym dwóm segmentom wartość łącznych aktywów TFI wzrosła w ciągu roku o 15,9 mld PLN. Mimo wzrostu cen akcji, zarówno fundusze akcyjne jak i mieszane odnotowały spadek wartości aktywów w ujęciu rocznym, łącznie o 4,3 10 grudnia\n16 Strategia 2013 mld PLN. Na koniec października ich łączna wartość to 42,5 mld PLN, tj. o blisko 1 mld PLN mniej niż w październiku 2008 roku. Rok 2013 powinien być jednak dla komponentu akcyjnego przełomem, co wynika z: W naszej ocenie hossa na obligacjach potrwa najwyżej do połowy przyszłego roku, przy czym dalszy potencjał spadku rentowności skarbowych papierów dłużnych jest już mały. Potem, rentowności będą konwergowały do już rosnących w tym czasie rentowności w krajach rozwiniętych (efekt ożywienia gospodarczego, powoli rosnącej inflacji). Nie będzie to jeszcze dynamiczny ruch, ale trend zostanie przełamany. Wraz z kolejnymi obniżkami stóp procentowych, zaczną spadać oprocentowania lokat w bankach. Zaczyna się piąty rok hossy na giełdzie, wzrost indeksów będzie coraz bardziej zauważany (obecnie powszechne przekonanie, że giełda spada). Akcja kredytowa banków spowalnia, instytucje finansowe będą szukały produktu, który można sprzedać klientowi. Aktywa TFI w rozbiciu na kategorie funduszy mld PLN akcyjne mieszane dłużne pieniężne pozostałe mld PLN akcyjne/mieszane (LS) 20 razem TFI (LS) WIG Źródło: Analizy Online mld PLN bieżac +do 1M 1M-6M 6M-12M >12M Wszystkie te czynniki nie oznaczają, że w TFI powtórzy się rok 2006/07, kiedy ulica masowo kupowała fundusze akcyjne, a udział oszczędności zgromadzonych w ramach TFI stanowił 15,9% wszystkich oszczędności gospodarstw domowych. Jednym z głównych powodów jest tu brak nadpłynności, jakie banki miały w tamtym okresie. Mówimy tu raczej o scenariuszu końca odpływów w pierwszych miesiącach roku i pozyskaniu kilku mld PLN w drugim (realokacja z dłużnych i nowe nabycia). Struktura czasowa depozytów klientów indywidualnych w bankach (LS) oraz lokaty na tle średniego oprocentowania i stopy NBP (ŚS) oraz WIG (PS) 7% 6% 5% 4% 3% 2% mld PLN WIG lokaty mld PLN sty 07 sty 08 sty 09 sty 10 sty 11 sty 12 Źródło: NBP 1% Średnie oprocentowanie lokat Lokaty (mld PLN) 0% 0 sty 05 lip 06 sty 08 lip 09 sty 11 lip sty 97 sty 00 sty 03 sty 06 sty 09 sty 12 Obecnie przeciw odwróceniu trendu odpływu środków w funduszach akcyjnych obok hossy na obligacjach działa również nadal wysokie oprocentowanie depozytów i lokat (średnio 5%). 10 grudnia\n17 Strategia 2013 Naszym zdaniem obniżki stóp procentowych, których spodziewamy się w kolejnych miesiącach (łącznie kolejne 100 punktów bazowych) przeniosą się na oprocentowanie oszczędności (przy spadającej dynamice akcji kredytowej i mniejszej presji na depozyty, banki będą chroniły marże odsetkową). Wzrośnie liczba przejęć i wezwań na akcje spółek notowanych na GPW Europejskie koncerny, pomimo widocznego kryzysu, nadal mają się nieźle. Zadłużenie firm w relacji do EBITDA jest najniższe od ponad 20 lat. Lata, w których gospodarka znajdowała się w spowolnieniu ( ; 2009), w przeszłości były wykorzystywane do przejmowania przecenionych firm. Liczba wezwań na akcje spółek notowanych na GPW Ilość wezwań na akcje Źródło: NBP Poniżej wytypowaliśmy listę spółek, które naszym zdaniem w kolejnym roku mogą zmienić właściciela. Nazwa spółki Sektor P/BV P/E2012P Komentarz AB Dystryb. IT 0,8 7,3 Wyjście z rynku lub akwizycję rozważa Tech Data Action Dystryb. IT 1,5 7,9 Wyjście z rynku lub akwizycję rozważa Tech Data ABC Data Dystryb. IT 1,0 Wyjście z rynku lub akwizycję rozważa Tech Data AC Auto Gaz Przemysł 2,8x 9,5 Spółka z gotówką netto, potencjalni przejmujący Lovato czy Landi Renzo ACE Przemysł 0,7x 12,1x Przejęcie w ramach konsolidacji w branży (Potencjalni przejmujący Bosch, Continental, TRW) Berling Przemysł 1,5 14,3 Spółka z gotówką netto i ugruntowaną pozycją na rynku BPH Banki 0,7 11,0 Tempo restrukturyzacji poniżej początkowych oczekiwań GE; zbyt wysoka baza kosztowa Ciech Chemia 1,1 - Po uporządkowaniu finansowania Grupy, MSP może wrócić do prywatyzacji. Enea Energetyka 0,6 9,1 Jedyna spółka z sektora przeznaczona do pełnej prywatyzacji. ES-System Przemysł 0,7 28,8 Spółka z gotówką netto, dotychczasowi właściciele wyszli z zarządu i oddali władzę nowym zarządzającym Fasing Przemysł 0,7 5,8 Przejęcie w ramach konsolidacji branży Millennium Banki 1,1 12,2 Słabnąca pozycja spółki matki; lokalnie problem z kosztem finansowania Netia Telekom. 0,7 50,6 Zainteresowane są podobno fundusze private equity Orzeł Biały Przemysł 1,0 13,5 Konsolidacja branży, koniec investment period dla funduszu posiadającego większość akcji Police Chemia 0,6 9,1 Jedyna spółka z sektora przeznaczona do pełnej prywatyzacji. SecoWarwick Przemysł 1,5 8,3 Przejęcie przez kapitał chiński w ramach poszukiwania nowych technologii Sygnity IT 0,7 - W 2012 było już wezwanie Asseco Poland. Prowadzone były też rozmowy z zagranicznymi podmiotami TVN Media 3,7 17,7 Canal+ ma już 40% zaangażowania w ITI Źródło: DI BRE Banku SA Prywatne firmy nie zasypią rynku nowymi ofertami W otoczeniu słabnącej koniunktury gospodarczej firmy będą wykazywały słabsze wyniki. W tym świetle ceny, jakie mogą uzyskać w ofertach publicznych, nie będą satysfakcjonowały dotychczasowych akcjonariuszy. Oczywiście znajdą się podmioty, które będą zmuszone przeprowadzić ofertę ratunkową lub akurat ich sektor czy pozycja rynkowa nie zostanie dotknięta spowolnieniem, jednak można oczekiwać, że będą to nieliczne przypadki. Głównym źródłem podaży akcji powinien być Skarb Państwa. 10 grudnia\n18 Strategia 2013 Co zrobi Skarb Państwa z OFE i udziałami w kontrolowanych przez siebie spółkach? Biorąc pod uwagę coraz słabszą koniunkturę, w przyszłym roku przed rządem stoi trudne zadanie: jak dopiąć budżet w otoczeniu spadających wpływów podatkowych, zrealizować obietnicę wyjścia z procedury nadmiernego deficytu (EDP) i jednocześnie pobudzić gospodarkę do wzrostu. Z punktu widzenia rynków finansowych widzimy dwa potencjalne działania: Skarb bedzie maksymalizował wpływy z dywidend kontrolowanych przez siebie spółek lub sprzedawał udziały w kontrolowanych przez siebie podmiotach pozyskując w ten sposób środki finansowe (dwie potencjalne opcje: sprzedaż przez GPW, Inwestycje Polskie); w wersji ekstremalnej Skarb może sięgnąć po pieniądze z OFE, które pozwolą na obniżenie wskaźnika długu w relacji do PKB tym samym uwalniając środki na ewentualne stymulowanie fiskalne. Z ostatnich wypowiedzi Ministra Skarbu (Budzanowskiego) wynika, że Rząd zakłada w przyszłym roku wpływy z prywatyzacji na poziomie 5,9 mld PLN, a wpływy z dywidend mają wynieść 5 mld PLN. Na 2014 nie przewidziane są wpływy prywatyzacyjne. W październiku premier Tusk wygłosił expose, w trakcie którego poruszył m.in. kwestie inwestycji, które mają pobudzić polską gospodarkę. Na obecna chwilę traktujemy je jako życzeniowe. Do roku 2015 Rząd planuje wydać 300 mld PLN (460 mld PLN do 2020 r) m.in. na budowę dróg i autostrad (43 mld PLN), kolei (30 mld PLN), inwestycje energetyczne (60 mld PLN do 2020) oraz poszukiwanie gazu łupkowego (50 mld PLN). Inwestycje te miałby być finansowane m.in. poprzez dokapitalizowanie BGK w drodze wniesienia akcji spółek kontrolowanych przez Skarb Państwa (o wartości ok. 10 mld PLN, przede wszystkim spółki notowane na GPW) a następnie wygenerowanie ponad 40 mld PLN nowych kredytów. Obok BGK ma zostać powołana do życia spółka inwestycyjna (roboczo nazwana Celowa Spółka Inwestycyjna - CSI), której jedynym udziałowcem na razie będzie Skarb Państwa. Spółka działałaby jak fundusz kapitałowy, który tworzy razem z innymi inwestorami (prywatnymi lub samorządami) spółki celowe do realizacji wybranych projektów inwestycyjnych. Program ten nazwano Inwestycje Polskie. Zgodnie z opracowanym harmonogramem pierwsza transza spółek ma zasilić BGK w kolejnych kilku miesiącach (na pewno w IH2013). Jak dotąd nie ujawniono, akcje których spółek miałyby dokapitalizować program. Wiadomo, że mogą to być pakiety przewidziane przez Skarb na sprzedaż, a więc nie takie które zapewniają Skarbowi większość lub kontrolę (zgodnie ze strategią prywatyzacji). Udziały Skarbu Państwa w spółkach notowanych na GPW Dywidenda wypłacona akcjonariuszom Dywidenda dla Skarbu (mln PLN) Udział SP P WB DY WB 2012P WA DY WA 2012P WB 2012P WA Tauron 30% ,4% ,7% PGE 62% ,7% ,7% PKN 28% ,1% ,2% PZU 35% ,3% ,3% JSW 50% ,8% 780 7,3% PKO BP* 44% ,3% ,4% PGNiG 72% ,0% ,8% GPW 35% ,8% 80 5,1% Lotos 53% ,0% 0 0,0% 0 0 KGHM 32% ,6% ,7% Enea 52% ,1% 500 7,3% Razem ,2% ,0% Źródło: DI BRE Banku SA; * uwzględnia udział poprzez BGK W jednym z wywiadów Minister Tamborski szacował, że wartość pakietów Skarbu w spółkach notowanych na GPW to ok. 100 mld PLN, z czego Skarb docelowo może sprzedać akcje o wartości ok. 20 mld PLN. Nie przewiduje sprzedaży udziałów w takich spółkach jak np.: Lotos czy PGNiG. Poniżej prezentujemy zestawienie, które zakładałoby realizację takiego scenariusza. Nie oznacza to oczywiście, że akcje wszystkich wymienionych spółek będą sprzedawane w 2013 roku, chodziło nam bardziej o zaprezentowanie które spółki i jak duże pakiety akcji są potencjalnie do zbycia. Ostateczną decyzję jak zrealizować niezbędne wpływy budżetowe (również jakimi podmiotami dokapitalizować Inwestycje Polskie) podejmie Skarb. Możliwości jest wiele. Dodatkowo należy pamiętać, że w 2013 roku Skarb zamierza sprzedać 10 grudnia\n19 Strategia 2013 przez GPW część udziałów w spółce Energa (potencjalna wartość zbywanego pakietu to 1,5-3 mld PLN). Bieżący i potencjalny (po sprzedaży akcji) udział Skarbu Państwa w spółkach giełdowych (mld PLN) Udział Skarbu Państwa MC na GPW Wartość udziału SP Potencjalne zmniejszenie udziału do % Wartość pakietu możliwa do zbycia Tauron 30% 7,9 2,4 25% 0,4 PGE 62% 34,1 21,1 50% 4,1 PKN 28% 19,6 5,4 25% 0,5 PZU 35% 35,5 12,5 25% 3,6 JSW* 50% 10,7 5,4 34% 1,7 PKO BP** 44% 43,8 19,1 33% 4,7 PGNiG 72% 26,6 19,2 72% 0,1 GPW 35% 1,6 0,5 25% 0,2 Lotos 53% 5,1 2,7 53% 0,0 KGHM 32% 36,0 11,4 25% 2,4 Enea 52% 6,8 3,5 0% 3,5 Razem 103,3 21,2 Źródło: DI BRE Banku SA; * zmniejszenie udziału poniżej 50% wymaga porozumienia ze związkami zawodowymi, ** uwzględnia udział poprzez BGK Wersją ekstremalną, tzn. realizowaną w silnie negatywnym scenariuszu makro, pozostaje sięgnięcie po środki zgromadzone w OFE. Jest to temat, szeroko dyskutowany przez inwestorów zagranicznych, którzy mają złe doświadczenia z wydarzeniami na Węgrzech. Jeżeli już miałoby dojść do kolejnej ingerencji w OFE, scenariuszem najbardziej prawdopodobnym jest to, że do ZUS zostanie przekazane z OFE kilkanaście mld PLN (ok. 15 mld PLN). Będą to oszczędności osób o najniższych dochodach. Zmniejszyłoby to poziom zadłużenia w relacji do PKB o ok. 0,9% - oddalając finanse publiczne od pierwszego progu zadłużeniowego na poziomie 55%. W scenariuszu dużo bardziej inwazyjnym ZUS przejmuje papiery dłużne zgromadzone w ramach OFE. Naszym zdaniem wariantem praktycznie niemożliwym jest przejecie całych aktywów OFE, w tym części akcyjnej. W tym ostatnim przypadku oznaczałoby to, że Skarb Państwa staje się większościowym udziałowcem lub znaczącym w kilkuset prywatnych spółkach. To OFE pozwoliły im zaistnieć na GPW i pozyskać kapitał na dalszy rozwój. W wielu przypadkach (m.in. Grupa Kęty, LW Bogdanka, Azoty Tarnów, Echo Investment) Skarb Państwa przekroczyłby próg 33%, co zgodnie z obowiązującym prawem oznaczałoby konieczność ogłoszenia wezwania. Bez zmiany prawa taka ingerencja wydaje się zupełnie niemożliwa. 10 grudnia\n20 Strategia 2013 Sentyment, wyceny, wyniki i dywidendy czy pozwolą na wzrost indeksów? Na rynkach przeważa optymizm (VIX, wskaźniki zaskoczeń, bulls\_bears dla S&P500), przy obniżającym się konsensusie makro ryzyko głębszej korekty w 1Q2013 (po porozumieniu ws. fiscal cliff). Biorąc pod uwagę historyczne poziomy wyceny polskich spółek na tle GEM i indeksów w regionie są atrakcyjne, realokacja części funduszy z Turcji do Polski? W 2013 roku zyski analizowanych przez nas spółek spadną o 13%, dzięki bankom i PKN/PGNiG dywidendy tylko o 4,1%. Przy spadającym oprocentowaniu lokat DY oferowane przez spółki jest atrakcyjne (17 z 63 analizowanych przez nas firm wypłaci wyższy DY niż banki). Hossa na obligacje obniża stopę wolna od ryzyka, pozytywny wpływ na wyceny w modelach DCF. Indeksy zaskoczeń w neutralnych rewirach Indeksy zaskoczeń, które w istotny sposób są skorelowane z globalnymi rynkami akcji obecnie nie pokazują żadnego kierunku. W przypadku USA wskaźnik znajduje się w strefie świadczącej o umiarkowanym optymizmie analityków, w przypadku Strefy Euro nieznacznie przeważa pesymizm. Z tych poziomów oba indeksy mogą wykonać ruch zarówno wzrostowy jak i spadkowy. Wskaźniki zaskoczeń makro przygotowywane przez Citibank Eurozone USA S&P sty 10 lip Źródło: Bloomberg Optymistyczne nastroje inwestorów Wskaźniki sentymentu wskazują na dosyć wysoki poziom optymizmu inwestorów na rynkach światowych. Indeks VIX dla opcji na S&P500 oscyluje na poziomie punktów i jego struktura bardzo przypomina rok 2011, kiedy indeks wszedł w dynamiczną korektę spadkową. W zasadzie VIX wskazuje, że rynek jest gotowy do korekty z drugiej strony równie dobrze na tych poziomach może utrzymywać się jeszcze przez jakiś czas. Indeks zmienności dla opcji na S&P500 (L) i różnica pomiędzy optymistami a pesymistami na S&P500 (P) S&P500 VIX % % Bulls-Bears S&P % % % % % % % sty 07 sty 08 sty 09 sty 10 sty 11 sty % cze 07 maj 08 kwi 09 mar 10 lut 11 sty 12 0 Źródło: Bloomberg 10 grudnia\n10 grudnia 2012 Opracowanie cykliczne Strategia 2012 BRE Bank Securities Zespół Analiz: Michał Marczak (+48 22) 697 47 38 michal.marczak@dibre.com.pl Iza Rokicka (+48 22) 697 47 37 iza.rokicka@dibre.com.pl


Najlepszy Analityk Makroekonomiczny - PKO Bank Polski\nNajlepszy Analityk Makroekonomiczny\nBank jest nie tylko wysoko oceniany i nagradzany za osiągane wyniki finansowe oraz atrakcyjną ofertę dla klientów. Wyróżnienia zdobywa również jego kadra. W Konkursie na Najlepszego Analityka Makroekonomicznego, w kategorii „Inwestycje” drugie miejsce zajął Zespół Analityków PKO Banku Polskiego. To już druga nagroda w dotychczasowych trzech edycjach konkursu. Jest ona efektem trafnych prognoz i rzetelnych analiz procesów gospodarczych przygotowywanych przez zespół analityków Banku.\nCelem konkursu organizowanego przez Narodowy Bank Polski, przy współudziale redakcji Rzeczpospolitej i Gazety Giełdy Parkiet, jest wyróżnianie ekonomistów najtrafniej prognozujących sytuację w gospodarce.


"Le Figaro": Koronawirus to chiński Czarnobyl do dziesiątej potęgi - GazetaPrawna.pl\n"Le Figaro": Koronawirus to chiński Czarnobyl do dziesiątej potęgi\n4 marca 2021, 08:31\nWedług francuskiego eksperta Chiny wykorzystują również tzw. dyplomację szczepionkową / ShutterStock\nPozwoliliśmy Chinom budować swoją narrację, triumfalnie zarządzać kryzysem koronawirusa. Koronawirus to chiński Czarnobyl do dziesiątej potęgi – powiedział w "Le Figaro" Francois Heisbourg, francuski politolog i specjalny doradca Fundacji Badań Strategicznych (FRS).\n"Chiny uwolniły się od jakiejkolwiek odpowiedzialności za pandemię" – uważa politolog i podkreśla, że Chińczycy surowo ukarali kraje, które domagały się bezstronnego międzynarodowego śledztwa w sprawie pochodzenia koronawirusa, m.in. Australię, na którą nałożyli sankcje gospodarcze i zablokowali import.\n"Debata na temat jego pochodzenia pozostaje otwarta, dotyczy kwestii fundamentalnych i jest potencjalnie wybuchowa, ponieważ nie wiemy, jak powstał ten koronawirus" – przypomina politolog, dodając, że jedynie były prezydent USA Donald Trump odważył się publicznie mówić o "chińskim pochodzeniu SARS-CoV-2".\nLaboratorium badające wirusy zbudowane zostało w Wuhan z pomocą francuskich naukowców, ale Francja została wykluczona później ze współpracy z chińskimi naukowcami z tek placówki – zaznacza Heisbourg.\n"Na świecie nie ma więcej niż cztery lub pięć laboratoriów z tak dużym doświadczeniem w dziedzinie wirusologii. Chińczycy mają wszystkie narzędzia do przeprowadzania dochodzenia i dowiedzenia się, skąd pochodzi koronawirus. Ale oni nie zrobili nic poza ukrywaniem prawdy" – argumentuje.\nHeisbourg nie wyklucza, że epidemia SARS w 2003 roku, a zatem wirusa, który również pojawił się w Chinach, mogła wybuchnąć w sposób, który nie był naturalny.\n"Pięćdziesiąt lat zajęło Moskwie uznanie swej odpowiedzialności za zbrodnię katyńską, egzekucję 22 tys. polskich oficerów w 1940 r." – stwierdził politolog. "Pewnego dnia ludzie zażądają również odpowiedzialności od Chin" - zasugerował Heisbourg, odnosząc się do chińskiej propagandy na temat pandemii.\nWedług francuskiego eksperta Chiny wykorzystują również tzw. dyplomację szczepionkową, oferując szczepionki przeciwko koronawirusowi niektórym krajom azjatyckim, tak jak wcześniej oferowały Europie respiratory i maski, aby zyskać wpływy polityczne. "Pekin narzucił warunek: brak relacji w mediach" – podkreśla politolog, który uważa, że Chiny wcale nie poradziły sobie lepiej z epidemią niż np. Włochy.\nkoronawirus koronawirus SARS-CoV-2 COVID-19 Chiny dyplomacja\nI tak chiny wyprodukowały koronachińczyka przecież nikt w to nie wątpi.\nstrach przed jakimikolwiek komentarzami?


PKS Częstochowa utrzymany przy życiu. Będą pieniądze ze sprzedaży dworca - Gospodarka komunalna\nPKS Częstochowa utrzymany przy życiu. Będą pieniądze ze sprzedaży dworca\nPiotr Wiewióra • 2 lipca 2020 - 10:02\nWszystko wskazuje na to, że dworzec autobusowy w Częstochowie zostanie jednak sprzedany PKP (fot. wikimedia.org/Andrzej Otrębski/CC BY-SA 4.0)\nGłośno było w czerwcu o sytuacji PKS Częstochowa - jednej z ostatnich spółek autobusowych należących do Skarbu Państwa. Mimo zapowiedzi o zaprzestaniu działalności przewozowej w 2020 r., przedsiębiorstwo nadal funkcjonuje. Ministerstwo Aktywów Państwowych przymierza się do zintegrowania podlegających mu PKS-ów i stworzenia grupy spółek przewozowych.\nPKS Częstochowa realizuje działalność przewozową już od ponad 70 lat. Ostatnie lata były jednak trudne pod względem finansowym. Cięcia kursów nie wpłynęły znacząco na poprawę kondycji spółki, którą pogorszyła jeszcze pandemia koronawirusa.\nGrupa kierowców poinformowała niedawno lokalne media, że spółka zaprzestaje działalności przewozowej z powodu braku środków finansowych oraz, że od dłuższego czasu nie otrzymują wynagrodzeń. Temat podchwycili częstochowscy działacze PO, którzy są zdania, że kłopoty PKS-u to wynik nieudolnej polityki PiS.\nDo ministra aktywów państwowych Jacka Sasina napisali częstochowscy radni z klubu „Wspólnie dla Częstochowy”, interweniował także częstochowski poseł PiS i wiceminister rolnictwa Szymon Giżyński. I spółka dalej działa. Lada dzień ma zawrzeć z PKP umowę na sprzedaż dworca, dzięki czemu zyska spory zastrzyk gotówki.\nnauka poszła w las ?, 2020-07-09 10:48:19\nw Polsce mamy wiele uczelni z wydziałami w dziedzinie transportu, mamy wielu profesorów, doktorów, magistrów - mamy instytuty naukowe , mamy akademie nauk , wydziały komunikacji na różnych szczeblach administracji państwowej i samorządowej , różnego rodzaju organizacje , zrzeszenia , ministerstwa ,... odbywają się mądre kongresy - itd , itd . . . - Niestety to "WSZYSTKO PSU NA BUDĘ" , jest co raz gorzej , w mojej ocenie. rozwiń\nKOMUNO WRÓĆ !, 2020-07-07 07:14:19\nrobią jaja z ludu ?\negzekucja., 2020-07-02 14:40:56\njeżeli chodzi o PKS-y, to nie widzę nic nowego, ziemia po PKS-ach jest sprzedawana od już chyba dziesiątek lat , najczęściej deweloperom pod mieszkaniówkę , czy pod zachodnie supermarkety , gdyż pozamiejskie przewozy autobusowe przestają istnieć z mocy wyroku na podst. naszej Polskiej ustawy o publi...cznym transporcie zbiorowym z 2010 roku - tak to wygląda rozwiń


Lokal na wynajem - Warszawa - Włochy - SOL-LW-119845 - 604.00m² - Sołtan Nieruchomości\n47,00 zł/m2 cena: 28 388 zł\nLokal biurowy o powierzchni 604 m2 ( całe piętro) zlokalizowany na I piętrze w nowoczesnym biurowcu na Okęciu ( Włochy ). Budynek znajduje się ok. 1000 m od lotniska Okęcie. Możliwość parkowania koło biurowca oraz możliwość wykupienia miejsc parkingowych pod budynkiem.\nNa terenie obiektu jest całodobowa Ochrona oraz Lunch Bar .\nCzynsz 47 PLN netto/ m2 + opłaty eksploatacyjne 15 zł netto/m2 .\nIstnieje możliwość podziału powierzchni na dwa biura po około 300 m( +/- 50 m2)\nSymbol oferty SOL-LW-119845


numizmatyka,rosyjskie monety \nNumizmatyka Katalog monet zagranicznych\nNumizmatyka białe kruki\nNumizmatyka Rosja i Ukraina\n150g mw dobry wybor\nkomorka jako mikrofon przez wifi\nkarolina gruszka jpg\n" />Dziękuję za szybką identyfikację i naprowadzenie na Węgry. Rzeczywiście, to węgierskie denary, oto podobna moneta w znacznie lepszym stanie:\nhttp://www.coinarchives.com/w/lotviewer ... 2&Lot=1914\nco do tych mniejszych blaszek, to prawdopodobnie są to ogryzki takich węgierskich dukatów:\nhttp://www.coinarchives.com/w/lotviewer ... 6&Lot=2900\nSwoją drogą widać, że na polskich giełdach pojawiają się coraz częściej numizmaty spoza granic Polski (rzymki z Bałkanów, denary węgierskie, sporo rosyjskich monet). Prawdopodobnie są kupowane hurtowo i za grosze, a w Polsce można je sprzedać z jakimś zyskiem.\nSkoro już jest temat o dużych monetach to chcę podrzucjć wczorajsze znalezisko średnica 42mm waga około 50gr\nnie czyszczona ale widać,że pod zabrudzeniami jest całkiem czytelna. Myślę ,że jest to 5 kopiejek dalej brak wiedzy,\nmoże ktoś ma więcej informacji. Na marginesie producent albumów numizmatycznych chyba nie przywidział takiej wielkości monet bowiem nie mieści się ona w rzadnej kieszonce\nDokładnie to 5 kopiejek. Co do władcy - to się da ustalić po roku widniejącym na monecie. A ile to warte, to należy poszukać podobnej monety na np. www.allegro.pl czy www.kiermasz.pl.\nW identyfikacji monety pomoże również ten katalog monet Rosji.\n" /> ...ale też Polak:\nEtudes'numismatiques et archeologiques. Premier volume. Type Gaulois, ou Celtique. Bruxelles 1840\n"Joachim Lelewel, zmuszony po klęsce Powstania Listopadowego do emigracji, spędził resztę życia w Brukseli.W kręgu jego zainteresowań historycznych znalazła się również numizmatyka. Zasługi poniesione na jej polu przyniosły mu nawet tytuł honorowego członka Belgijskiego Towarzystwa Numizmatycznego. W 1840 r. wydał monografię, będącą rodzajem atlasu monet galijskich wraz z wprowadzeniem do ich typologii. Obok chęci zainteresowania środowiska starożytników tym całkowicie pomijanym zagadnieniem, książka stanowiła pierwszą bardzo odważną próbę jego opracowania. Naukowe podstawy numizmatyki celtyckiej zostały zatem stworzone przez wybitnego Polaka."\nNastępne, z innej beczki:\nJakie miasto było najdalej wysunięte w kierunku zachodnim, w historii Rosji?\n" />Jednym słowem próby wciskania kitu.\nZrealizowałem swój projekt, o którym wspominałem miejscami na forum monet - tj. o budowie galerii lewizn. To co udało mi się wychwycić i zatrzymać - to jest w tym zestawieniu. Nie jest łatwo zbierać materiały w tym temacie - aukcje na allegro są usuwane przez administratorów, poza tym pewnie takie zestawienie jest w niesmak oszustom (nie bójmy się używać tego określenia ), problematyczne jest też zamieszczanie zdjęć oryginałów...\nCo by nie było - zestawienie dla dobra kolekcjonerów!\nAcha - to zestawienie jest cały czas w fazie rozwoju. Chętnie przyjmę wszelkie materiały w tym temacie, ale uwaga - rozwijam to tylko o fałszerstwa, które mają historyjki "wykopkowe". Nie jest moim celem zebranie wszelkich lewizn (np. ortów, monet syberyjskich, czy rubli rosyjskich), lecz specjalizacja tylko w tym zakresie. Z natury rzeczy będą tu dominowały drobne monety, najczęściej średniowieczne (teoretycznie "łatwe" do sfałszowania pod pozorem uproszczonej stylistyki, a do tego osiągające niezłe ceny na aukcjach).\nNo więc zapraszam do działu Numizmatyka na stronie głównej forum.\nDzisiaj odkryłem w domu dziadków tajemniczą szkatułkę. Jakaż była moja radość, gdy w środku zobaczyłem moniaki Wśród PRLu i jakiś innych bzdetów wygrzebałem te najciekawsze. Najbardziej cieszą mnie moniaki z IIRP, bo jakoś mam do nich sentyment.\n-czy 1zł i 2zł z IIRP są rzeczywiście niezbyt często spotykane, jak słyszałem?\n-proszę o identyfikację tej rosyjskiej monety\n-prosze o id monety niemieckiej (200 marek )\n-czy ktoś pokusiłby się o orientacyjną wycenę znaleziska? Oto jego skład:\n10zł z 1936, 5zł z 1935, 3x1zł z 1929, 2zł z 1932, 8x50gr z 1923, 2x20gr z 1923, 5gr z 1923\n10 pfenigów z 1938, 50 rentenpfenig z 1924, 10 pfenigów z 1935 i 1929, 5 rentenpfenigów z 1924,2x200 marek z 1923, 3x10 pfenigów z 1900/1914/1911, 5 pfenigów z 1913, 2x 50 pfenigów z 1941 i 1921\nta rosyjska moneta (1 cośtam) z 1925\nDomyślam się, że nie są to super ekstra rzadkie numizmaty, a raczej popularna drobnica, ale jestem ciekaw\n" />Tak, to druga z tych monet - średnica choćby wskazuje na to (bo rysunek, który jest zamazany wskazywałby na obie monety). Co do tych śladów na niej - na pewno są celowe - ktoś skatował monetę, stanowiła dla niego tylko bezwartościowy kawałek metalu.\nNie znam tego kawałka numizmatyki (monety rosyjskie), ale zauważyłem, że gdzieś tak od połowy XIX wieku produkcja monet się usprawniła i wychodziły one idealnie wybite - ta na zdjęciu ze strony rosyjskiej jest destruktem i to chyba w miarę rzadkim. Wszystkie monety tego typu co mam lub widziałem były poprawne - bez takich przesunięć. Staranność wybijania monet rosyjskich możemy zresztą też zauważyć po tym, jak w mennicy warszawskiej wybijano miedziaki (kopiejki, ich wielokrotności i części) - też są całkowicie poprawne.\nAcha - co do okresu wybicia - od lat sześćdziesiątych XIX wieku do Rewolucji Październikowej - także całe pół wieku...\nPorozmawiajmy w tym temacie o nowej serii monet Szlak bursztynowy.\nPrzybliżę troche tę moim zdaniem niezwykle ciekawa serię.\n* Kaliningrad (Rosja),\n* Gdańsk (Polska),\n* Elbląg (Polska),\n* Wrocław (Polska),\n* Stare Hradisko (Czechy),\n* Szombathely (Węgry),\n* Carnuntum (Austria),\n* Aquileia (Włochy).\nCzęstotliwość ukazywania się monet z tej serii - to 2 monety w roku. W roku 2008 wyemitowane zostaną monety Kaliningrad i Gdańsk. Monety z tej serii wyraźnie nawiązują tematyką i wyglądem do monety Szlak bursztynowy z 2001 roku, wyemitowanej w nakładzie 30.000 sztuk, która okazała się wielkim hitem numizmatycznym i inwestycyjnym.\n" />Ale trafiłeś z tematem.\nJakiś czas temu znalazłem starą monetę w domu, do tej pory wiedziałem tylko to, że jest to ruski pieniążek.\nCo się okazuje - właśnie dzisiaj poszperałem w necie i 'zidentyfikowałem' dziada. Ów moneta jest to I rubel rosyjski z XIX wieku, dokładnie z 1898 roku. Znalazłem podobną, różnica polega na wartości, w serwisie e-numizmatyka.pl:\nhttp://e-numizmatyka.pl/store/product_i ... ts_id=1850\nTy również poszperaj w sieci, może natkniesz się na 'swoję' antyki\n" />Obecność monety rzymskiej pod Górowem może wynikać z:\n1. Importu handlowego z czasów szlaku bursztynowego (I-III w.)\n2. Jakiejś nowożytnej kolekcji numizmatycznej (zguba lub rekwizycja w jakimś dworku przez rosyjskiego oficera lub sołdata w 1807; ewentualnie zagubiona później).\n" />Kopicki - to najtaniej i najszybciej. Niegłupi katalog, ale niestety cholernie niewygodny... Żeby znaleźć monetę, to trzeba dwie książki naraz wertować - a ja Robocopem nie jestem... Kurpiewski i Kamiński, czyli katalogi KAW są tu lepiej wydane, choć nie tak szerokie jak Kopicki (brakuje wielu emisji mocniej i ledwo co związanych z Polską), no i problemem jest tu Zygmunt III Waza (ostatnie notowanie na allegro to ponad 150 złotych - a tyle cztery tomy Kopickiego kosztują ). Fakt też ważny - Kopicki to niemal całe mennictwo Polskie, a w serii KAW brak średniowiecza i XX wieku.\nTe dwie pozycje załatwiły by nam okres nowożytny Polski. XX wiek możemy sobie darować, dla porządku warto kupić ostatni z katalogów Parchimowicza, Fishera czy Suchanka - przyda się na pewno, przy czym polecam wydanie Fishera, gdzie są monety zastępcze i taki katalog Parchimowicza od Sobieskiego do 1916 roku - popularny (mało dokładny), ale bardzo wygodny katalog!\nTeraz średniowiecze - i tu mamy schody... Nawet pozycje popularne (Jagiełło i potomkowie) słabo są skatalogowane w Kopickim. O brakteatach czy denarach piastowskich nie wspomnę. Brak pełnego opracowania, bo brak pełnej wiedzy - dalej są prowadzone badania, dalej są wysuwane hipotezy, zmieniane atrybucje monet itp. W tym temacie trzeba się posiłkować bardzo specjalistyczną literaturą (kilkanaście książek, sterta biuletynów, odczytów z sesji numizmatycznych, artykułów z magazynów etc.), a także własną wiedzą budowaną latami. Na ten temat parę osób na forum może nieco powiedzieć - średniowiecze, to trudny acz cholernie piękny temat!\nI końcówka - monety państw ościennych. I tu podobna ścieżka: albo katalogi narodowe (np. rosyjskie mennictwo jest nieźle opisane), albo dajemy sobie spokój i zaprzestajemy na wspomnianym Krause'm - katalog drogi (taniej piracka wersja na płytkach), za to popularny na tyle, że da się prawie wszystko znaleźć. Oczywiście tylko od czasów nowożytnych. Średniowiecze, to kolejne schody.\nNa deser monety antyczne: literatura jest (np. Rick), ale droga. Wydaje mi się, że na potrzeby naszych znalezisk wystarczy smykałka do szukania po internecie, ewentualnie zawrócenie paru osobom w głowie.\n" />No to ja, jako jedyny (oprócz RG42 oczywiście) przedstawiciel naszego forum pojawiłem się na wystawie. Na początku - co było to nie wiem, spóźniłem się 15 minut (nie jest tam łatwo trafić, a ja pierwszy raz w życiu byłem w Otwocku), ale trafiłem na sam początek wykładu o historii monety (głównie o monetach greckich, trochę mniej o rzymskich). Po długim i ciekawym wykładzie odbyło się przejście do sali, gdzie prezentowane były zbiory kolekcjonerów... Te zbiory, to oczywiście w większości wykopki. Ich przekrój - taki, jaki się w ziemi znajduje, tj. od pojedynczych monet antycznych (były trzy denary - niestety nie wiem, na ile rzadkie czy też cenne - nie znam się na tym, kilka brązów i jakieś monetki bizantyjskie), przez polskie średniowiecze - głównie jagiellońskie (denarki i półgrosze) z wyjątkami kwartnika i szeląga krzyżackiego i najciekawszej dla mnie monety na tej wystawie - kwartnika Kazimierza Wielkiego. Potem oczywiście typowa Polska, tzw. "królewska" (od szelągów, do ortów i tymfa), przez wiek XIX do okresu międzywojennego. Tu zasługiwało na uwagę głównie 1/3 talara Księstwa Warszawskiego, które było w arcypięknym stanie! (II+ - taka ocena przynajmniej awersu). Do tego oczywiście nie mogło zabraknąć monet zaborców (oczywiście z racji na położenie Otwocka największą reprezentację miała Rosja), gdzie najciekawszymi pozycjami były części talarów pruskich z talarem Fryderyka Wilhelma II na czele (jedyna tej klasy moneta na wystawie). Oczywiście w gablotach znajdowałe się również inne domieszki blaszek z gatunku numizmatyki jak liczman francuski (najprawdopodobniej), żeton "1" nadświdrzańskiej mleczarni (to coś wzbudziło gorące dyskusje i emocje ) czy pojedyncze monety dalszych, europejskich państw.\nTło dla gablot stanowiły dziesiątki miedziaków (XVII-XX wiek), silnie zeżartych przez korozję - czyli to, co najwięcej zalega na polach. Część monet była nie do końca poprawnie opisana, ale to tym bardziej była ciekawa łamigłówka dla zwiedzających (co widać również na jednym z obrazków - ciekawe, czy się dopatrzycie błędów).\nZ wystawy tylko kilka ilustracji - zabrałem cyfrówkę, żeby zrobić przynajmniej galerię, ale niestety po zrobieniu 1 zdjęcia padły mi akumulatorki - moja wina, nie sprawdziłem w domu, czy są naładowane... Przepraszam, że te zdjęcia takie szerokie - ale nie dało się ich specjalnie podzielić, żeby nie stracić na tym ich czytelności.\nAcha - wszystkich serdecznie zapraszam na wystawę - warto to zobaczyć! Ja zrobiłem w sumie kilkadziesiąt kilometrów i nie żałuję - i zobaczenia wystawy i poznania RG42!


domaxbis.pl » Dla kobiet\nNaturalny i piękny wygląd paznokci można uzyskać poprzez nakładanie specjalnego żelu, ale tylko pod warunkiem, że sam zabieg jest wykonywany przez profesjonalistów i z użyciem odpowiednich produktów kosmetycznych. O piękny wygląd naszych paznokci z pewnością profesjonalnie zadba ten gabinet kosmetyczny.\nSmutek otaczający człowieka z powodu odejścia bliskiej osoby jest doznaniem bardzo osobistym. Dlatego kwiaciarnia Motyli Raj podchodzi do każdego klienta indywidulanie i pragnie stworzyć zamówienie stanowiące odwzorowanie jego odczuć i potrzeb.\nPoszukując eleganckiej odzieży na okres ciąży warto skierować swoje kroki do tego sklepu internetowego. Tutaj odzież zamówimy oczywiście bardzo wygodnie, ale także skorzystamy z wyjątkowej oferty odzieży bardzo modnej.\nKażda kobieta marzy o nieskazitelnym wyglądzie i zachowaniu młodości, pomaga w tym medycyna estetyczna. Cieszący się zaufaniem klientem, profesjonalny gabinet medycyny estetycznej z Lublina, prowadzony jest przez lek. med. Magdalenę Kotlińską-Torończyk., oferuje skuteczne i bezpieczne zabiegi.\nDziałająca w Poznaniu firma Qpony znana jest doskonale setkom tysięcy regularnych użytkowników swojej aplikacji mobilnej i strony internetowej, działających jako cyfrowa, interaktywna i zawsze aktualna wersja katalogu z kodami rabatowymi do sklepów oraz punktów usługowych w całym kraju.


sto kolorów kuchni: Truskawkowe love - czyli tort truskawkowy\n4 urodziny to nie byle jaka okazja, prawda? Tradycja jest taka, że moje siostrzenice mogą sobie zażyczyć tort, a ciocia stanie na głowie i go zrobi. Był motylek, była biedronka, był różowy bez mleka, czekoladowy, a teraz miał być tort w kształcie serca o smaku truskawek. Na szczęście rok temu kupiłam foremkę, więc przynajmniej jeden kłopot z głowy. Trochę natrudziłam się z dekoracją i kremem, który mi się zwarzył. Na szczęście udało mi się go uratować. Potem zabrakło mi kremu w połowie dekorowania i robiłam drugi. Ten przynajmniej już się nie zwarzył. Nie wyszło może idealnie, ale jest. Mój pierwszy tort dekorowany w ten sposób. Już wiem, że nie ostatni ;)\nA skąd nazwa "Truskawkowe love"? Zapytałam Was na FB jak nazwać taki tort. Edytka pierwsza podała tę nazwę, a potem kilka osób ją podchwyciło. Nie było wyjścia ;)\nSkładniki na biszkopt (1 biszkopt):\nDno blachy wykładamy papierem do pieczenia. Boki smarujemy masłem. Piekarnik rozgrzewamy do 180 stopni. Białka ubijamy na sztywno ze szczyptą soli. Stopniowo dodajemy cukier. Następnie dodajemy po 1 żółtku nadal ubijając. Na koniec wsypujemy przesianą mąkę i mieszamy łopatką. Masę przelewamy do przygotowanej formy. Pieczemy przez ok. 30 minut. Upieczone ciasto studzimy na kratce. Potrzebne nam będą 2 takie biszkopty.\n4 łyżki cukru waniliowego (domowego)\n100 g puree truskawkowego*\nKremówką ubijamy na sztywno z dodatkiem cukru waniliowego. W drugiej misce ubijamy robotem mascarpone z puree truskawkowym. Mieszamy obie masy i przez chwilę razem ubijamy.\nSkładniki na krem maślany do dekoracji:\n400 - 500 g cukru pudru\n6 łyżek puree z truskawek*\nMasło ucieramy na puszystą masę. Dodajemy stopniowo cukier i nadal ucieramy. Na koniec dodajemy puree truskawowe i dokładnie ucieramy. Jeżeli krem jest zbyt gęsty można dodać łyżkę mleka lub puree, a jeżeli za gęsty więcej cukru.\nKażdy biszkopt przecinamy na dwa blaty i nasączamy. Na pierwszym blacie rozsmarowujemy krem truskawkowy, przykrywamy drugim biszkoptem, nasączamy go. Na to znowu krem truskawkowy, trzeci nasączony blat, krem i na wierzch ostatnio blat biszkoptowy. Pozostały krem truskawkowy rozsmarowujemy cienką warstwą na górze i bokach tortu.\nPrzygotowany krem maślany do dekoracji przekładamy do worka w tylką w kształcie gwiazdki. Dekorujemy tort począwszy od dołu.\n* puree truskawkowe - W czerwcu zmiksowałam i zamroziłam truskawki, a teraz je tylko rozmroziłam. Jeżeli nie masz zamrożonego puree, rozmróź całe truskawki, odlej wodę i zmiksuj.\nAutor: Sto Kolorów Kuchni o 08:47


Gaboli Luigi Bateria prysznicowa retro podtynkowa Imperial 760 - Madix\n> Baterie prysznicowe>Baterie natryskowe Podtynkowe>Gaboli Luigi Bateria prysznicowa retro podtynkowa Imperial 760\n0 zł 173 zł\nBateria prysznicowa podtynkowa retro,...\nCena brutto: 363 zł\nBateria prysznicowa podtynkowa retro, osadzona na okrągłej maskownicy. Rączka jest z białej masy powleczona ceramiką. Głowica jest ceramiczna. Bateria pięknie współgra z przestrzenią retro, szyku doda jej jeszcze deszczownica lub zestaw natryskowy retro. produkt występuje w dwóch kolorach.\nKolory dostępne: chrom, stare złoto\nBateria prysznicowa/wannowa podtynkowa kompletna firmy Gaboli Luigi z serii Imperial\nBateria prysznicowa podtynkowa retro z serii Imperial wykonana z mosiądzu zgodnie z najwyższymi normami jakości włoskiej firmy Gaboli Luigi. Produkt posiada atesty PZH, CE oraz znak “B”. bateria pięknie się komponuje z pomieszczeniem w stylu retro. Biała rączka pokryta ceramiką nadaje jej ciekawego rustykalnego wyglądu.\nZESTAW: Gaboli Luigi Kolumna natryskowa Imperial + bateria z termostatem 819ZCR\nEurorama Blog bateria natryskowa podtynkowa, chrom PE135055\nEurorama CHARMA bateria natryskowa termostatyczna podtynkowa (1 wyjście) chrom PE750055QMESLR\nEURORAMA DELINEA BATERIA PRYSZNICOWA PODTYNKOWA PE134055SLQ\nEurorama Delinea bateria natryskowa podtynkowa (2 wyjścia) chrom PE134030SL\nEurorama NET bateria natryskowa podtynkowa, chrom, złoto PE145055SLQ\nGaboli Luigi MOLLY bateria natryskowa podtynkowa ( 2 wyjścia) chrom 1075-S-2V\nGaboli Luigi MOLLY bateria natryskowa podtynkowa ( 3 wyjścia) chrom 1075-S-3V\nGaboli Luigi NEMO bateria natryskowa podtynkowa (2 wyjścia), chrom N60\nGaboli Luigi NEMO bateria natryskowa z przełącznikiem (2 wyjścia) podtynkowa, chrom N70\nGaboli Luigi NEMO bateria natryskowa z przełącznikiem (2 wyjścia) podtynkowa, chrom N70-S\nCristina Rubinetterie Canova przełącznik podtynkowy (1/2") CN 620\nCristina Rubinetterie Canova zawór podtynkowy (3/4") CN 621\nEURORAMA KAPPA BATERIA NATRYSKOWA PODTYNKOWA, CHROM PE1100\nEURORAMA KAPPA BATERIA NATRYSKOWA PODTYNKOWA, CHROM 11055\nEURORAMA KAPPA BATERIA NATRYSKOWA PODTYNKOWA Z PRZEŁĄCZNIKIEM, CHROM 11030\nEURORAMA RENO BATERIA NATRYSKOWA PODTYNKOWA KOMPLETNA, CHROM PE12055M\nEurorama SON bateria natryskowa podtynkowa, chrom, czarna, biała PE157055\nEurorama SON bateria natryskowa podtynkowa, z przełącznikiem, chrom, czarna, biała\nEurorama MON bateria natryskowa podtynkowa, z elementem podtynkowym, chrom, czarna, biała PE156055\nEurorama MON bateria natryskowa podtynkowa, z przełącznikiem i el. podtynkowym, chrom, biała, czarna PE156030\nGaboli Luigi JOY bateria natryskowa podtynkowa 1360\nGaboli Luigi JOY bateria natryskowa podtynkowa z przełącznikiem, 1370


Epino przyczepy gastronomiczne, przyczepy handlowe, przyczepy do lodów, kebab, burgery... - Przyczepy gastronomiczne Epino przyczepy gastronomiczne, przyczepa do lodów, kebab, burgery...\nZ nami wkroczysz w nowy wymiar street foodu. Posiłki które można kupić na ulicy w drodze do pracy lub w trakcie powrotu, w przerwie obiadowej lub podczas imprezy plenerowej. Nie muszą już kojarzyć się z obskurną budką.\nObecnie powszechne i bardzo popularne a zarazem modne food trucki, oferują zróżnicowane , smaczne, tanie i zdrowe posiłki.\nDobrze wyposażona przyczepa gastronomiczna, oferująca świeże, przygotowywane przy kliencie posiłki jest odpowiedzią na wzrastające zapotrzebowanie na miejski styl życia. Mobilni sprzedawcy w znaczny sposób obniżają koszty związane z prowadzeniem działalności. Nie płacą czynszu za lokal, mogą łatwo zmienić lokalizację, jeśli dotychczasowa okaże się mało dochodowa.\nNasze przyczepy gastronomiczne wykonywane są z płyty warstwowej lub laminatu dzięki czemu są lekkie. Każda z przyczep posiada niezbędną homologację i wszelkie certyfikaty bezpieczeństwa dla urządzeń grzewczych i elektrycznych.\nOtwieramy się na twoje potrzeby . W zależności od życzeń klienta przyczepa gastronomiczna może zawierać:\n- estetyczną modną i funkcjonalną zabudowę meblową w postaci półek, blatów, szafek, również w wersji ze stali\n- kącik sanitarny, w skład którego wchodzą zlewozmywaki, pompy, zbiorniki, podgrzewacz,\n- instalację elektryczną 220v lub 400v\n- instalacje wodno-kanalizayjne, stałą lub obieg zamknięty\n- przyłącza z licznikiem zabezpieczającym,\n- oświetlenie halogenowe, ledowe\n- szafkę odzieżową,\n- rożna, opiekacze, frytkownice i inny sprzęt gastronomiczny\n- reklamę którą zaprojektuje dla ciebie nasz grafik\nWszystkie przyczepy wykonujemy na indywidualne zamówienie klienta.\nPrzedstawiona oferta ma charakter informacyjny, nie stanowi oferty handlowej w rozumieniu Art. 66 par. 1 Kodeksu Cywilnego oraz nie stanowi odzwierciedlenia aktualnych stanów magazynowych.\nPRZYCZEPA 3m x 2m x 2,2m\nW skład umeblowania wchodzi szafka bhp, kącik sanitarny (zlew 3 komorowy, pompa, podgrzewacz, 2 x 20l zbiornik na czystą i brudną wodę), zabudowa do wysokości blatów w tym 2 szafki podwójnie zamykane, pozostałe stanowią szafki otwarte, instalacja elektryczna 230V, 4 x podwójne gniazda, jedno okno, jedne drzwi, koła 13".\nPRZYCZEPA 3,5m x 2m x 2,2m\nPRZYCZEPA 4m x 2m x 2,2m


Międzyprzedszkolny konkurs plastyczno – literacki „Moja Pani z przedszkola” – Samorządowe Przedszkole Nr 41\nMiędzyprzedszkolny konkurs plastyczno – literacki „Moja Pani z przedszkola”\nHomeMiędzyprzedszkolny konkurs plastyczno – literacki „Moja Pani z przedszkola”\nMoją panią z przedszkola namaluję najładniej\njak tylko potrafię…\nW kolorach lata i wiosny, warkocze z liści uplotę\ni oprószę śniegiem, by była posrebrzana\nmoja pani z przedszkola, pani ukochana.\nMamy przyjemność poinformować, że nasze przedszkole jest organizatorem międzyprzedszkolnego konkursu plastyczno – literackiego „Moja Pani z przedszkola”. Konkurs skierowany jest do młodych artystów w wieku od 3 – 6 lat, którzy za pomocą pędzla, kredki lub dowolnej techniki plastycznej, zechcą pochwalić się nie tylko swoimi umiejętnościami i zachwycą nas swoim talentem, ale przede wszystkim zaczną odważnie mówić „swoim językiem”, w którym usłyszymy wyjątkowe, niecodzienne emocje, piękną wrażliwość i szczerą radość. Dzieląc się z Wami naszym doświadczeniem w pracy z dziećmi, chcemy pokazać Wam, jak wymowne i szczere potrafią być prace plastyczne dzieci, i w jak niezwykły i oryginalny sposób, młodzi artyści postrzegają swoje przedszkole.\nRozstrzygnięcie konkursu przypada na październik, to miesiąc, w którym nauczyciele będą obchodzić swoje Święto. Chcielibyśmy w ten sposób wywołać uśmiech na twarzach wielu wychowawców i podziękować wszystkim nauczycielom przedszkola za trud i zaangażowanie w niełatwą, lecz fantastyczną podróż, w którą wyruszyli trzeciego września, aby towarzyszyć swoim wychowankom w drodze do udanej i pewnej przyszłości.\nNauczycieli z naszego przedszkola również gorąco zachęcamy do udziału w konkursie. Warunkiem uczestnictwa jest przygotowanie krótkiego wiersza o swojej Pani oraz dołączenie pracy plastycznej płaskiej, wykonanej dowolną techniką plastyczną na temat: „Moja Pani z przedszkola”.\numacnianie więzi pomiędzy nauczycielem a wychowankiem\nwdrażanie dzieci do dzielenia się uczuciami i wyrażania emocji w sposób niewerbalny\nzachęcanie dzieci do wyrażania uczuć za pomocą artystycznych form wyrazu\nzwrócenie uwagi dzieci na ważną rolę, jaką pełni w ich życiu Pani z przedszkola\nrozwijanie wrażliwości i uzdolnień plastycznych\npomysł i własna interpretacja tematu pracy oraz wiersza\nestetyka i walory artystyczne\nuchwycenie szczegółów charakteru swojej Pani\nTermin składania prac upływa: 10.10.18r.\nOsoba odpowiedzialna za organizację konkursu – nauczyciel grupy VI-ej, mgr Karolina Turek\nWybór najciekawszych prac oraz wyróżnienie laureatów odbędzie się w ustalonym przez organizatora terminie. Laureaci zostaną poinformowani telefonicznie o terminie odbioru dyplomów i nagród.\nPrace plastyczne powinny być opatrzone metryczką zawierającą dane uczestnika oraz opiekuna artystycznego:\nadres placówki oraz telefon\nimię i nazwisko nauczyciela – opiekuna artystycznego oraz telefon kontaktowy.\nRegulamin konkursu Moja Pani


Powietrzna obstawa dla Obamy? F-16 na Okęciu - TVN24\n2 czerwca 2014, 22:46\nPowietrzna obstawa dla Obamy? F-16 na Okęciu\ntvnwarszawa.plSamoloty F16 pojawiły się na warszawskim lotnisku\nNa warszawskim lotnisku wizyta Baracka Obamy wywołała gwałtowny ruch. Pojawił się szereg samolotów, które rzadko można zobaczyć w polskiej stolicy. Poza kilkoma ciężkimi transportowcami C-17, w niedzielę z bazy w Niemczech przyleciały tam również myśliwce F-16, uzbrojone w rakiety powietrze-powietrze. Mogą być prywatnym parasolem powietrznym prezydenta USA.\nPoruszenie na Okęciu trwa już od kilku dni. Pierwsze C-17 Globemaster ze sprzętem dla prezydenta i jego obstawy przyleciały już w sobotę. Do poniedziałku pojawiły się łącznie trzy z limuzynami, śmigłowcem i innym rozlicznym wyposażeniem niezbędnym prezydentowi USA.\nW niedzielę na lotnisku pojawiły się niespodziewanie dwa amerykańskie myśliwce F-16C. To nie maszyny z bazującego tymczasowo w Polsce oddziału przysłanego z włoskiej bazy Aviano, ale pochodzące z niemieckiej bazy Spangdahlem. Dokładniej to myśliwce należące do 480 dywizjonu myśliwskiego „Warhawks”.\nObie maszyny są uzbrojone w rakiety powietrze-powietrze średniego zasięgu AIM-120 AMRAAM, dodatkowe zbiorniki na paliwo i dodatkowy sprzęt celowniczy.\nPrzestrzeń częściowo zamknięta\nKonfiguracja (czyli uzbrojenie, które jest podwieszone pod samolotami) wskazuje, iż oba myśliwce mogą być eskortą powietrzną dla Baracka Obamy. Przestrzeni powietrznej wokół prezydenta USA standardowo pilnują dwa myśliwce w pełnej gotowości bojowej. Ich zadaniem jest przechwytywanie wszystkich samolotów niebezpiecznie zbliżających się bez zgody do miejsca pobytu przywódcy mocarstwa. Dyżur powietrzny nad prezydentem wprowadzono po zamachach z 11 września, kiedy uznano, iż terroryści mogą chcieć wykonać na niego zamach przy pomocy porwanego samolotu.\nZ okazji wizyty Obamy przestrzeń powietrzna nad Warszawą będzie częściowo zamknięta. Być może dwa dodatkowe F-16 mają wzmocnić jej kontrolę. Dlaczego nie są w stanie tego zrobić polskie samoloty, lub inne amerykańskie maszyny już stacjonujące w Polsce? To nie jest jasne.\nAutor: Maciej Kucharczyk //kka / Źródło: tvn24


Balustrady kute - piękno zaklęte w metalu - Z miłości do wnętrz i ogrodów\nBalustrady kute – piękno zaklęte w metalu\nMłody Wioślarz/8 marca 2018/ Comments Off\nBarierki kute gwarancją bezpieczeństwa i pięknego wyglądu\nZarówno balustrady kute wewnętrzne jak i barierki kute mają za zadanie przede wszystkim dawać bezpieczeństwo ale nie tylko. Ozdoby kute wykonane specjalnie dla balustrady kutej dają satysfakcję ze swojego wyglądu. Dzięki ręcznemu wykonaniu są niepowtarzalne a zarazem praktyczne.\nOzdoby kute jako elementy domu\nBalustrady kute nie mogą obyć się bez odpowiedniego wyglądu. Całe szczęście ozdoby kute są wykonywane z równie odpornych materiałów i potrafią zachwycać latami. Różnego rodzaju klamki, gałki uchwyty czy poręcze są idealnym uzupełnieniem dla funkcjonalności kutych barierek czy balustrad.\nPiękny wygląd w środku domu – balustrady kute wewnętrzne\nPrzyjemny dla oka wygląd nie liczy się jedynie na zewnętrze, ale i w środku naszego mieszkania. Ozdoby kute pozwalają na uzyskanie doskonałego elementu wykończeniowego jeśli wykorzystujemy np. balustrady kute wewnętrzne do zaakcentowania danego pomieszczenia. Warto zajrzeć na http://kowal-rokoko.pl/\nPrevious PostPianki poliuretanowe i ich rodzaje\nNext PostProfesjonalne wykańczanie wnętrz


Wspornik lamp SMALLBAR TGE\nWspornik lamp do MAN TGE .Wykonana z polerowanej stali nierdzewnej. Zestaw zawiera mocowania pod 3 lampy, max. średnica lamp 235 mm. Waga około 4 kg, średnica 70 mm. Orurowanie pasuje do czujników parkowania oraz nie utrudnia korzystania z uchwytu holowniczego\nNumer zamówieniowy: ZP.TGE00-WSP1


Rzecznik PiS opuścił studio TVP: 'To jest farsa!'. Kraśko odpowiada\nks, klep 03.05.2015 20:38\nMarcin Mastalerek, rzecznik PiS, wyszedł ze studia TVP podczas rozmowy z Piotrem Kraśką na zakończenie "Wiadomości". - To jest farsa. Nie pokazujecie Andrzeja Dudy. My się na to nie godzimy - powiedział. Kraśko odparł: - Też uważam, że to jest farsa. Bardzo panu dziękuję.\nChcesz wiedzieć szybciej? Polub nas Na zakończenie "Wiadomości" TVP Piotr Kraśko zaprosił do studia rzecznika PiS Marcina Mastalerka i Pawła Zalewskiego z PO. - To będzie pokojowe, przyjazne spotkanie - powiedział prowadzący na wstępie, po czym zadał pytanie o dzisiejszy sondaż wyborczy dla TVP. Wynika z niego, że w parlamencie znalazłyby się jedynie PO, PiS, KORWiN i SLD. - Którego koalicjanta by pan wybrał? - zapytał Kraśko Mastalerka.\nTen, zamiast odpowiedzieć na pytanie, zakomunikował: - Chciałbym na początku powiedzieć, że za nami ostatni weekend kampanii, trzy bardzo ważne dni - zaczął.\nKraśko próbował mu przerywać, ale na próżno. - W tym czasie sześciokrotnie na żywo pokazywano Bronisława Komorowskiego. Andrzeja Dudy, mimo że miał wiele ważnych wystąpień, nie było ani razu - ciągnął rzecznik PiS.\n- Andrzej Duda był dziś w naszym wydaniu "Wiadomości" - oponował Kraśko.\n- Nasza partia jutro złoży pismo do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz do Państwowej Komisji Wyborczej - nie pozwolił sobie przerwać Mastalerek.\n- Jutro naszym gościem też będzie Andrzej Duda. To pana nie uspokaja? - pytał prowadzący. - Pan ma taką koncepcję, by odpowiadać na pytania? Czy chce pan mieć swój wieczór? - pytał zirytowany Kraśko.\n- To jest farsa. Nazwijcie TVP Info "Komorowski Info". My się na to nie godzimy - zakończył.\nKraśko: - Też uważam, że to jest farsa. Bardzo panu dziękuję.\nPo wyjściu Mastalerka ze studia Zalewski skomentował: - Jest 3 maja, to jest dzień zgody narodowej. Nic nie usprawiedliwia wychodzenia ze studia. Jest mi bardzo przykro.\nMastalerek: Próba zwrócenia uwagi\nNastępnego dnia Mastalerek tłumaczył się ze swojego zachowania Konradowi Piaseckiemu w RMF FM. - Gdybym wczoraj grzecznie powiedział panu redaktorowi Kraśce, że Bronisław Komorowski był w TVP sześć razy, a Andrzej Duda ani razu, nikt by o tym nie mówił. A wczoraj zwróciliśmy na to uwagę. I nie będzie na to zgody, bo to farsa z demokracji - wskazywał rzecznik PiS. Mastalerek podkreślił, że jego wyjście ze studia to nie początek bojkotu. - To była próba zwrócenia uwagi - zaznaczył.


+48819435812 lub 819435812 Urzędów Kraśnicki Lubelskie Polska\nInformacja o stacjonarnym numerze telefonu +48819435812 lub 819435812 z miasta Urzędów, powiat Kraśnicki, województwo Lubelskie Polska\nSzukasz szczegółowej informacji o stacjonarnym numerze telefonu +48819435812 lub 819435812 z miasta Urzędów, powiat Kraśnicki, województwo Lubelskie Polska? Kto to dzwonił - znajdź osobę w darmowej bazie danych. Możesz uzyskać informację lub zostawić swój komentarz. Na tej stronie znajdują się informacje o ustalonym numerze telefonu +48819435812 lub 819435812. Możesz przeczytać informację o właścicielu tego numeru, zostawić swoją opinię lub komentarz. Jeśli o tym stacjonarnym numerze telefonu z miasta Urzędów nie ma jeszcze żadnej opinii lub informacji, możesz zadać pytanie na jego temat, komentując, dlaczego jesteś zainteresowany tym numerem telefonu. Użytkownicy tej strony zobaczą twoją prośbę i najprawdopodobniej pomogą. Udostępniaj pozytywne i negatywne informacje o właścicielach numerów telefonicznych. Poniżej znajduje się lista urzędów pocztowych Urzędów Lubelskie.\n+48-819-435-812, +48-819-43-58-12, +48-81-943-58-12, +48-819435812, +48-81-94-358-12, +48-81-94-35-812, +48-8-1-9-4-3-5-8-1-2, +48-(81)9-435-812, +48-(81)9-43-58-12, +48-(81)-943-58-12, +48-(81)9435812, +48-(81)-94-358-12, +48-(81)-94-35-812, 0819-435-812, 0819-43-58-12, 081-943-58-12, 0819435812, 081-94-358-12, 081-94-35-812, 08-1-9-4-3-5-8-1-2, 819-435-812, 819-43-58-12, 81-943-58-12, 819435812, 81-94-358-12, 81-94-35-812, 8-1-9-4-3-5-8-1-2, 819-435-812, 819-43-58-12, 81-943-58-12, 819435812, 81-94-358-12, 81-94-35-812, 8-1-9-4-3-5-8-1-2, (81)9-435-812, (81)9-43-58-12, (81)-943-58-12, (81)9435812, (81)-94-358-12, (81)-94-35-812


Jamam.pl na outdoorze\nPortal polskiej reklamy wizualnej\nMateusz Zawiślak PR 14.11.2017, przeczytano 334 razy\nW listopadzie, między innymi na nośnikach Cityboard Media, ruszyła kampania promocyjna MAM. Jest to platforma internetowa, która w zamian za dokonywane za jej pośrednictwem zakupów dopłaca do rachunków konsumentów za prąd, gaz, telefon, internet i telewizję.\nArtykuł pochodzi z portalu Signs.pl: https://www.signs.pl/jamam.pl-na-outdoorze,34483,artykul.html\nPlatforma dostępna jest pod adresem Jamam.pl. To koncept, który pojawił się po raz pierwszy w Polsce i na świecie, gdyż nikt dotychczas nie dawał możliwości finansowania rachunków, w stały sposób, z innych źródeł, niż własne środki konsumenta. Wykorzystany w kampanii layout prezentuje benefit dla użytkowników zachęcając ich do odwiedzenia witryny i rejestracji do platformy.\nKampania jest realizowana w Krakowie, Poznaniu, Warszawie, a także w Trójmieście. Wykorzystano w niej nośniki typu supercityboard (12x4 m). Ekspozycja potrwa do końca listopada 2017. Działania reklamowe są wspierane innymi formatami m.in.: spotami radiowymi, reklamą digital, działaniami z influencerami oraz PR.\nŹródło: Cityboard Media\nHyundai wystartował z kampanią nowego modelu Kona\nKraków: Zaprojektowani na dobry dizajn\nNajnowsze w tym dziale:\nPremiera drukarki Eagle 50\nPod koniec listopada włoska firma Ser.Tec. przedstawiła nowy model urządzenia Eagle 50 do drukowania małych obiektów i tkanin. Jest to rozwiązanie dla klientów, którzy wymagają urządzenia o niewielkim formacie ale drukującego z wysoką jakością i szybkością.\nIsobar z kampanią świąteczną dla Providenta\nZ okazji nadchodzących świąt Isobar Polska przygotował specjalną kreację reklamową dla firmy Provident Polska. Rolą spotów zrealizowanych w humorystycznej konwencji było przypomnienie klientom o ofercie Provident Polska pomocnej w realizacji świątecznych planów.\nBrandbay.pl dla Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju\nAgencja Reklamowa Brandbay.pl rozpoczyna działania dla Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju. W ramach umowy Brandbay.pl odpowiada za wdrożenie nowego serwisu internetowego wraz z wykonaniem projektu graficznego oraz obsługę w mediach społecznościowych Departamentu Partnerstwa Publiczno-Prywatnego.\nNowa kampania marki Salomon\nAktywne spędzanie czasu to nie tylko długie wędrówki, wymagające wspinaczki czy dalekie podróże. Marka Salomon z pomocą agencji ESKADRA zachęca swoich klientów do aktywnego wypoczynku w parkach krajobrazowych, podmiejskich lasach i w miejskich przestrzeniach zielonych, uruchamiając kampanię wizerunkowo-sprzedażową PRZYMIERZAJ PRZEMIERZAJ.\n„Charakter nadaje życiu smak” - sukces 3 edycji kampanii Wawelu\nPonad 6 500 konsumentek zaangażowało się w konkurs zorganizowany w ramach trzeciej edycji kampanii marek Malaga, Tiki-Taki i Kasztanki. Działania wsparły dwie ambasadorki – Agata Gwiazdowska oraz Ola Stodółka.\nFast text. Jak pisać krótkie teksty, które błyskawicznie przyciągną uwagę\nPortrety. Kreatywna fotografia\nPhotoshop CS3 PL. Multimedialny trener\nZ powodu ustawy i uchwał krajobrazowych:\nstraciłem cześć klientów\nmusiałem obniżyć ceny usług\nzyskałem nowych klientów\nmogłem podnieść ceny usług\nmusiałem zmienić specjalizację\nposzerzyłem zakres usług\nnie zmieniło się u mnie nic\nNASTĘPNA: Zlecenia „wyborcze” przyjmuję...\n1. Wraca CPN i Petrochemia Płock - PKN Orlen otwiera stacje pod historycznymi markami\n2. Portfolio: „Jesteś zagrożonym gatunkiem” - 2012 Agency dla WWF\n3. Mutoh Valuejet 426 UF w poznańskim ZOO\n4. Bezglutenowe marki zmieniają swoje szaty\n5. Premiera drukarki Eagle 50\nZłote Spinacze 2018 rozdane: Lista nagród\nSukces Seminarium Wielkoformatowego Atrium i Ikonos\nKonkurs na logo obchodów 80. rocznicy wybuchu II wojny\nZłote Effie 2018: Ikea po sąsiedzku\nIAB Mixx Awards rozdane\nForum Reklamy Kreatywnej 2019 pod patronatem Signs.pl\nKreatura 2018: Pełna lista zwycięzców!\n19 nowości w Galerii\nHand Made dla Nutrimed z branżowym eventem\n+ Zaloguj się i dodaj własne prace!\nczwartek 13.12.2018, 168 gości | lista\n© 1997-2018 ICOS\nSigns.pl - Portal polskiej reklamy wizualnej


Hokeiści HC Ocelari Trinec ponieśli trzecią porażkę z rzędu w Tipsport Extralidze. Mistrzowie Czech, w ramach 3. kolejki, musieli uznać wyższość zawodników Sparty Praga. Podopieczni Vaclava Varadi mają czego żałować, gdyż podobnie jak we wtorkowych derbach z Vitkovicami, również i wczoraj nie zdołali utrzymać prowadzenia.\nAron Chmielewski przypisał sobie już trzecią asystę w Tipsport Extralidze, fot. AP\nZ początku aktywniejsi okazywali się gospodarze, ale to trzynieckim hokeistom powiodło się otworzyć wynik spotkania. Milan Doudera narzucił krążek na bramkę strzeżoną przez Sedlacka, a ten okazał się zasłonięty i goście objęli prowadzenie w 10. minucie. Na początku drugiej tercji, składną akcją popisali się bracia Kovarcik, którą wykończył Milan (asystę, oprócz Ondreja, przypisał sobie również Aron Chmielewski - przyp. red.).\nNiestety, na drugiej bramce mistrzów Czech kończą się dobre wieści. Sparta, chwilę po straconym drugim golu zdołała odpowiedzieć za sprawą Ricki, a to wyraźnie pobudziło gospodarzy. W ostatniej odsłonie zdołali dwukrotnie pokonać Petra Kvacę, a pod koniec meczu skierowali krążek do odkrytej bramki i stołeczni hokeiści, po ostatniej syrenie, mogli świętować pierwszą wygraną za trzy punkty.\nTrzynieccy hokeiści plasują się w tabeli Tipsport Extraligi na 7. miejscu, ale w piątek prawdopodobnie zanotują spadek, gdyż dziś jest dogrywana 3. kolejka. Stalownicy następny pojedynek rozegrają w najbliższą niedzielę, w Werk Arenie, do której przyjadą hokeiści z Litvinova.\nOpłata przekształceniowa dla osób z niepełnosprawnością To już pewne: powstanie Pętla Wiślańska!\naron chmielewski sport hokej na lodzie hc ocelari trinec Milan Doudera tipsport extraliga trzyniec czechy sparta praga