Czarna legenda. Część I - Archanioł [Anna Burzyńska] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00023 002037 20849046 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Anna Burzyńska Liczba stron:\nISBN: 9788379429332 Data wydania:\nNazywam się Antonio.W dniu moich czternastych urodzin oddano mnie do klasztoru dominikanów Convento de Santa Cruz la Real w Segovii, gdzie miałem wieść ciche życie pełne modlitwy, spłacając dług, który mój ojciec dawno temu zaciągnął u Boga. Szybko jednak okazało się, że opactwo to skrywa mroczną tajemnicę, a jego przeor, padre Tomás de Torquemada, snuje w sekrecie plany zniewolenia Hiszpanii poprzez ogień stosów.Starałem się żyć pokornie jako nowicjusz w opiece u ojca Armanda Castellano de Corell, wspaniałego lekarza i niebezpiecznego prawnika, jednak jego chore ambicje, duma i okrucieństwo odcisnęły potworne piętno na moim życiu.Mury klasztoru były świadkiem strasznych wydarzeń, które starałem się wiernie odtworzyć na kartach tego dziennika. Obawiam się jednak, że niebawem świadkiem jeszcze gorszych rzeczy będzie cała Hiszpania…'Archanioł' to pierwsza część trylogii 'Czarna legenda' o losach Hiszpanii w XV wieku.\nSpis treści CZARNA LEGENDA – CZĘŚĆ I – ARCHANIOŁ PODZIĘKOWANIA 30 maja anno Domini 1478. Segowia 2 czerwca. Santa Cruz 4 czerwca 7 czerwca. Nad ranem Później. Przed noną Później. Po komplecie 9 czerwca. Rankiem 10 czerwca. Przed jutrznią 12 czerwca. Po komplecie 15 czerwca 17 czerwca. Po nieszporze W nocy. Skryptorium 19 czerwca Wieczorem 21 czerwca. Skryptorium. Wieczór 22 czerwca. Po jutrzni Później Wieczorem 23 czerwca Później Wieczorem 24 czerwca Później. Przed noną Wieczorem. Po nieszporach 25 czerwca. Trzeci dzień głodówki Później. Przed modlitwą na Anioł Pański 27 czerwca Wieczorem 29 czerwca Wieczorem 2 lipca Później 4 lipca 6 lipca Później. Po nonie Późno w nocy. Skryptorium 7 lipca. Po tercji Później. Przed nieszporem Wieczorem 8 lipca. Na Anioł Pański Później Późno w nocy 10 lipca 12 lipca 13 lipca Wieczorem 14 lipca. Przed modlitwą na Anioł Pański 15 lipca. Silentium 16 lipca. Po komplecie 19 lipca. Po nonie 25 lipca 28 lipca Później 1 sierpnia. Po jutrzni 2 sierpnia. Rankiem 4 sierpnia. Po nonie 6 sierpnia. Rankiem, tuż przed jutrznią Późno w nocy 8 sierpnia Później. Po nieszporach 13 sierpnia 14 sierpnia. Wieczorem 20 sierpnia 25 sierpnia. Późnym wieczorem 26 sierpnia Później 28 sierpnia. Przed południem 29 sierpnia 1 września Później 4 września. Dziewięć dni do procesu Później. Po nonie 6 września Późno w nocy 9 września Później. Po nieszporach 11 września Późno w nocy 12 września. Przed kompletą Później. Silentium Później 13 września. Początek procesu 16 września. Wieczorem 18 września. Po komplecie 20 września Później 22 września. Po tercji 23 września 24 września Później. Przed nieszporem Później. Po nieszporach 25 września. Rankiem 30 września. Segowia 25 marca anno Domini 1483\nKażdy wiek swój martwy sen posiada. Każdy wiek ma sen, który jeszcze się narodzi Arthur O’Shaughnessy Każdy z nas nosi w sobie coś, czego nie da się nazwać, a co stanowi prawdę o nas samych José Saramago\nCZARNA LEGENDA– CZĘŚĆ I –ARCHANIOŁ mojej wspaniałej Mamie\nNajwybitniejsi diabli powstają z upadłych aniołów Marian Kaczmarczyk W pewnych okolicznościach nieśmiałe pragnienia nabierają mocy, mnożąc się w nieskończoność José Saramago Nie ma rozkoszniejszego oszołomienia nad to, które daje nieograniczona władza Aleksiej Nikołajewicz Tołstoj Czasem zdarza się upór, którego ani siłą, ani po dobroci nie da się złamać José Saramago Nic nie jest tak szybkie, jak kalumnia: niczego łatwiej nie można rzucić, łatwiej zaakceptować i szybciej rozprowadzić Marcus Tullius Cicero Kamienie mają głęboki sen. Wystarczy przejść się po polu, by się o tym przekonać. Leżą nieruchomo w ziemi, czekając nie wiadomo na co José Saramago\nPODZIĘKOWANIA Dziękuję mojej wspaniałej Mamie – za wszelkie wsparcie i pomoc, na które zawsze mogłam liczyć, a bez których byłoby mi bardzo trudno; za olbrzymią cierpliwość do artysty, bo do artysty trzeba mieć naprawdę niezwykłą cierpliwość; za wielką i nieustanną wiarę w moje marzenia oraz za entuzjazm, jakim obdarza mój świat zamknięty na kartach tej i każdej następnej powieści. Dziękuję serdecznie pani profesor Zofii Siciarz, która uczyła mnie nie tylko języka polskiego, ale przede wszystkim miłości do literatury – za wszystkie krytyczne uwagi, wszelkie rady udzielone mi dawno temu, które zaowocowały dziś tą publikacją, ale przede wszystkim za wiarę we mnie i w moje pierwsze, nieśmiałe jeszcze wówczas, utwory. Dziękuję Maciejowi Pawłowskiemu – za zrozumienie mojej pokręconej duszy, za cierpliwość i tolerancję na każdym kroku, za wsparcie w trudnych chwilach, za entuzjastyczną wiarę w powodzenie moich artystycznych marzeń i za bratnią duszę, która jest dla mnie bezcenna. Dziękuję wszystkim moim Pierwszym Czytelnikom – za wszelkie krytyczne uwagi, słowa uznania, sugestie, ale nade wszystko za wielką radość, z jaką przyjęli Armanda i jego świat. Dziękuję Każdemu, kto właśnie sięga po tę książkę. Wierzę, że przed Tobą wspaniała przygoda. Autorka\n30 maja anno Domini 1478. Segowia Na wydarzenia dzisiejszego dnia szykowano mnie już od kołyski. Dziś skończyłem czternaście lat i zgodnie z wolą ojca mam wstąpić w szeregi mnichów – dominikanów z tutejszego klasztoru. Od rana w domu panował rwetes, wszyscy się gdzieś spieszyli, mama przypominała sobie o stu rzeczach naraz, ojciec udzielał mi upomnień po raz nie wiem który, a służba krzątała się bez opamiętania wśród kilku, dosłownie!, moich bagaży, jakby ich było znacznie więcej. Obie moje siostry – Maria i Luiza – płakały, chociaż ojciec ostro za to na nie nakrzyczał, bo, jak powtarzał, powinny się cieszyć, że ich brat będzie służył Bogu. Ale one wiedziały swoje. Niestety ja również… W końcu moje bagaże znalazły się w powozie, podobnie jak trzy potężne skrzynie mojego posagu: skromnego daru mego głęboko wierzącego ojca dla miejscowych dominikanów. Pożegnałem się z siostrami i dwoma braćmi – Silvio i Federigo – którzy usiłowali ukryć przed ojcem i przede mną wzruszenie, podziękowałem służbie za dotychczasową dobrą i lojalną pracę, ogarnąłem ostatni raz wzrokiem nasz przepiękny, duży dom otoczony gigantycznym ogrodem i wraz z rodzicami wsiadłem do powozu. Szloch dławił mnie w gardle tak bardzo, że ledwie mogłem oddychać, ale zaciskałem zęby z całych sił, aby się nie rozpłakać. Za nic nie chciałem sprawić ojcu zawodu swoim zachowaniem, okazując mu, że po stokroć wolałbym zostać w domu, niż zamykać się za klasztornym murem. Winienem mu posłuszeństwo i lojalność i to nie podlegało żadnej dyskusji. Za to matka płakała całą drogę, a uciszanie jej przez ojca przynosiło efekt odwrotny. Ojciec, widząc to, przestał się w ogóle odzywać i większość drogi pokonaliśmy w milczeniu. Tylko kopyta koni wesoło stukały po bruku, piach chrzęścił pod kołami powozu, od czasu do czasu bat zaświszczał w powietrzu, przechodnie rozmawiali na ulicy, a wiatr unosił ten gwar beztroski prosto w otwarte, choć zasłonięte firankami okna naszego powozu. Jakże zazdrościłem tym wolnym ludziom na ulicy! Każdemu z nich – od uśmiechniętego szlachcica spacerującego po porannej mszy po żebraka nurzającego się w rynsztoku, wyciągającego brudne, kościste dłonie po okruch chleba. Każdemu zazdrościłem. Tego, że może decydować sam o sobie, że może iść, dokąd zechce, robić, co zechce, bez konieczności tłumaczenia się z każdego kroku wszystkim dookoła. Mnie zakuto w kajdany jeszcze przed moim urodzeniem. Żyłem z nimi na rękach i nogach czternaście lat, a dziś wieziono mnie złotym powozem do więzienia, w którym miałem pozostać już po wsze czasy, związany jeszcze cięższym i poważniejszym brzemieniem… Urodziłem się jako najmłodszy z pięciorga rodzeństwa w bogatej rodzinie szlacheckiej. Moja matka omal nie umarła, wydając mnie na świat. Były jakieś komplikacje przy porodzie i lekarze wezwali mojego ojca, aby pożegnał się z nią, bo ich zdaniem, jeśli urodziłbym się żywy i jeśli matka w ogóle przeżyłaby ten poród, to chyba tylko cudem. Ale ojciec zdenerwował się na lekarzy, kazał im nas oboje ratować za wszelką cenę, a sam pobiegł do domowej kaplicy i modlił się całą noc. To właśnie wówczas obiecał Bogu, że jeśli moja matka i ja przeżyjemy, dziecko, bez względu na płeć, zostanie oddane służbie Bogu i w dzień czternastej rocznicy narodzin wstąpi do klasztoru. Nie wiem, czy to Bóg wysłuchał modlitw ojca, czy lekarze się mylili w swoich diagnozach, czy też tak po prostu miało być, w każdym razie urodziłem się całkiem zdrów, a matka, choć osłabiona porodem, także czuła się dobrze. Tym samym los mój, jeszcze w łonie matki, został przesądzony… Od najmłodszych lat powtarzano mi, że będę mnichem i że nie dla mnie uciechy tego świata. Ja mam spłacić dług, który ojciec zaciągnął u Boga w noc moich narodzin. Nie pozwalano mi się bawić, ale uczono modlitwy i rozwagi. Nie brałem udziału w życiu towarzyskim jako nastolatek, nie wolno mi było wychodzić z mojego pokoju podczas hucznych przyjęć i bali organizowanych często w naszym domu. Miałem zapomnieć o życiu doczesnym. Na zawsze. Rzecz jasna mnie nikt o zdanie nie zapytał! A prawda jest taka, że nigdy nie czułem ani nie czuję w tej chwili szczególnego powołania do służby Bogu. Chociaż wierzę w Niego całym moim czternastoletnim sercem, to zawsze marzyłem o świeckim życiu. Ileż ja dałbym za jeden bal! Za beztroską zabawę! Za swobodny wybór lektur! Za wolność… Odebrałem klasyczne wykształcenie, jak moje rodzeństwo. Ojciec wyjątkowo skrupulatnie o to zadbał. Ale że miałem wstąpić w szeregi oczytanych i wykształconych dominikanów, oprócz zwykłych przedmiotów dwóch nauczycieli uczyło mnie dodatkowo teologii i historii Kościoła Katolickiego. I muszę przyznać, że zwłaszcza ten drugi przedmiot był nawet ciekawy. Tyle że ja nie umiałem nigdy skupić się na nauce! Gdy nauczyciel czytał mi fragmenty Pisma Świętego, moje myśli, miast kierować się ku Bogu, podążały w zupełnie innym kierunku: ku zabawie, przyjaciołom, których nie wolno mi było mieć, ku wolnemu światu. Ciągle więc musieliśmy powtarzać lekcje, trzeba mi było tłumaczyć coś od początku, bo bez przerwy gubiłem się w zawiłych wątkach dysput teologicznych. Ojciec karcił mnie, będąc przekonany, że surowe kary i napomnienia wybiją mi z głowy głupoty. Ale chociaż cierpiałem to, że go zawiodłem, że ciągle zawodziłem go w jego wobec mnie oczekiwaniach na każdym niemal kroku, chociaż ciężko bolały mnie zarządzane przez niego kary cielesne, nijak nie mogłem zmusić mojej głowy do głębokich przemyśleń o wieczności i naturze Stwórcy. A teraz jechałem na spotkanie swego losu, który mój ojciec zaplanował, a ja musiałem wypełnić. Przekroczyliśmy mury miejskie i za niedługą chwilę powóz nasz zatrzymał się przed główną furtą klasztorną. Po plecach przebiegł mi lodowaty, nieprzyjemny dreszcz… Pierwszy wysiadł z powozu ojciec, a potem pomógł wysiąść matce. Na końcu ja, ociągając się, jakby mnie mieli prowadzić na tortury, postawiłem swoje stopy na wyłożonym chochlakami chodniku przed furtą Convento de Santa Cruz la Real w Segowii. Czy istotnie będzie to miejsce mego duchowego rozwoju, przemiany, w którym wreszcie zrozumiem, że droga wyznaczona mi przez ojca wiele lat temu była jedyną właściwą i słuszną? Moje serce pełne było obaw, a mój wewnętrzny głos krzyczał z całych sił, bym uciekał spod tych murów, jak najdalej i jak najszybciej, co przejmowało mnie zgrozą. Ale czyż miałem jakiś wybór?… Służący zdjęli z powozu moje bagaże i skrzynie posagu wypełnione po brzegi złotem. Matka uścisnęła mnie mocno, cała we łzach. Ona też nie miała nic do powiedzenia. Czułem całym sobą, że chciałaby, abym pozostał w rodzinnym domu, kiedyś nawet słyszałem, jak spierała się o to z ojcem. Ale on rządził w naszej rodzinie twardą ręką i nie znosił, gdy mu się sprzeciwiano. Poza tym złożył obietnicę Bogu, a taka obietnica to niepisana umowa na całe życie. Bóg słowa dotrzymał, żyłem i moja matka także żyła. Teraz ojciec musiał dotrzymać swojego. Ja zaś byłem w tej umowie jedynie towarem handlowym. Jeśli słowa te są bluźniercze, wybacz mi, Boże, moją pychę. Jednak prawdą jest, że stojąc na nierównym chodniku dwa metry od bram klatki, w której miałem dać się za chwilę zamknąć, właśnie tak myślałem. Ojciec polecił przynieść sługom skrzynie pod samą furtę, a mnie uścisnął po męsku: krótko i szorstko. Żegnałem się z nim na całe jego i moje życie, ale nawet w takiej chwili nie potrafił wykrzesać z siebie ani krzty czułości. Jak zawsze. Podeszliśmy do furty. Była okazała, kuta z żelaza, dwuskrzydłowa. Otaczał ją niedawno wykuty w murach, ufundowany przez parę królewską: Królową Izabelę i króla Ferdynanda, portal o tak bogatej ornamentyce, że można byłoby i miesiąc mu się przyglądać, z każdym dniem odnajdując na nim szczegół niezauważony wczoraj. Na środku widniał ukrzyżowany Chrystus, jak żywy, przed którym klęczeli inkwizytorzy. Jednym z nich był święty Dominik Guzman, założyciel zakonu dominikanów. Inkwizytorzy trzymali krzyż z dwóch stron, za nimi zaś znajdowały się tablice herbowe: Królowej, pochodzącej z Kastylii, i Króla, który wywodzi się z Aragonii. Miało to, jak mniemałem, oznaczać, że para królewska strzeże świętej wiary katolickiej. Nie do końca rozumiałem, dlaczego na płaskorzeźbach widnieją inkwizytorzy, ponieważ w Kastylii nie ma Inkwizycji, ale widać miało to jakieś znaczenie symboliczne. Poniżej pod krzyżem wykuto psy walczące z kotami. A wszystko okalały wielokrotnie motywy łodyg i liści wyginających się w esy-floresy, figury świętych, kwiatów, wstęgi, szarfy, czyjeś dłonie, winorośle, twarze aniołów, kwiaty lilii. Zaniemówiłem z zachwytu, podziwiając to absolutne piękno i nieprzebrane bogactwo form i kształtów, i na chwilę całkiem zapomniałem, gdzie jestem. Portal skończono wykuwać zeszłej jesieni, a pracowało nad nim kilku rzeźbiarzy ponad trzy lata. W mieście mówiło się, że Królowa Izabela ufundowała ten portal z sympatii do przeora klasztoru, ojca Tomása de Torquemady. Kiedy cztery lata temu uciekała z oblężonego przez jej przeciwników politycznych Villareal, kiedy nie była jeszcze Królową, a jedynie pretendentką do tronu Królestwa Kastylii, znalazła schronienie właśnie w Segowii, w starym arabskim zamku warownym. To padre Torquemada przekonał władze miasta, że należy ją chronić, bo będzie kiedyś wielką Królową i zjednoczy kraj rozbity po niedawnej i nie do końca przeprowadzonej rekonkwiście. Trwała wówczas wojna domowa o tron, a skąd przeor klasztoru miał takie informacje o księżniczce Izabeli, nie mam pojęcia. Fakt jest faktem, że Segowia udzieliła jej schronienia. Tego samego roku Izabela Kastylijska została Królową, a rok późnej dokonała zjednoczenia Kastylii z Aragonią, wychodząc za mąż za dziedzica tronu Królestwa Aragonii – króla Ferdynanda. Z wdzięczności za okazaną jej pomoc Królowa do dziś opiekuje się Segowią, a zwłaszcza opactwem Santa Cruz. W noc ucieczki Izabeli Torquemada przybył ponoć do zamku i długo rozmawiał z księżniczką. Za dwa miesiące koronowano ją na Królową, a ceremonia ta odbyła się na Plaza Mayor w Segowii. W ramach podziękowania Izabela ufundowała renowację klasztornego kościoła. Odtąd klasztor Santa Cruz, czyli Świętego Krzyża, ma w nazwie słowo „la Real”, co oznacza Królewski Święty Krzyż. Zdecydowane szarpnięcie przez mego ojca sznurem wiszącym przy furcie i dźwięk dzwonka, który rozbrzmiał po drugiej stronie, boleśnie i gwałtownie wyrwały mnie z tych wspomnień. Za jakąś minutę, może nieco dłużej, bo w tamtej chwili czas biegł dla mnie inaczej niż zazwyczaj, jedno skrzydło furty otworzyło się i pojawił się w nim brat furtian. Był to młody, bardzo przystojny, wysoki dominikanin, który powiódł oczami po naszej trójce. Twarz miał tak spokojną i łagodną, że może mi się wydawało, a może naprawdę obawy i strach zaczęły mnie opuszczać. Brat furtian ukłonił się przed nami, pochylając głowę, i przedstawił się: – Jestem brat José Mavineo de Alvarez. W czym mogę pomóc? – zapytał z nieudawaną uprzejmością i grzecznością w głosie. Mój ojciec przedstawił nas, a potem powiedział, że jestem nowym nowicjuszem, że rozmawiał już w tej kwestii z czcigodnym ojcem przeorem. Brat José uśmiechnął się, jakby naraz przypomniał sobie, że istotnie miał się dziś zjawić przyszły nowicjusz. Poprosił, aby słudzy wnieśli skrzynie posagu i moje bagaże za mury, i w tym celu otworzył drugie skrzydło furty. Kiedy skrzynie sprawnie znikały z chodnika za murem klasztoru, jeszcze raz ucałowałem matkę, która uczyniła mi na czole znak krzyża. Podziękowałem także ojcu i matce za całe moje dotychczasowe życie. Brat furtian szerokim gestem zaprosił mnie do środka. Biorąc głęboki wdech i zaciskając ze strachu powieki, wbrew sobie przekroczyłem wolno i niepewnie klasztorne podwoje. Brat José pożegnał się jeszcze z moimi rodzicami, dziękując im za ten wielki dar dla klasztoru, a mnie zastanawiało, czy ma na myśli mój nowicjat czy posag, a następnie zamknął oba skrzydła żelaznej furty. Nie ma odwrotu! – pomyślałem. Zbierałem się, aby nieść moje bagaże, ale brat José powstrzymał mnie: – Zostaw to tutaj, Antonio. – Uśmiechnął się. – Później się tym zajmiemy. Teraz muszę przedstawić cię przeorowi, ojcu Tomásowi de Torquemadzie. Jest w tej chwili co prawda zajęty, ale może cię przyjmie. – To mówiąc, ruszył przed siebie alejką wyłożoną białymi i czarnymi, wypłukanymi przez wodę otoczakami ułożonymi na sztorc w przeróżne wzory. Ruszyłem za nim i cieszyłem się cudnymi widokami, jakie co krok ukazywały się moim oczom. Od furty prowadziła nas kamienista alejka o długości jakichś pięciu lub sześciu metrów. U jej kresu, przed nami w oddali, widziałem dziedziniec, fontannę a za nią kościół. Po obu stronach alejki witały mnie dwa rzędy kolumn zwieńczonych blokami piaskowca, z których nad alejką zwieszały się na kształt sklepienia poplątane gałęzie i pędy kwitnących, ciemnoróżowych róż o pełnych, ale drobnych kwiatach. Słodki i ciężki ich zapach przywitał mnie jeszcze za furtą po tamtej stronie murów. Tutaj zaś przesycał on powietrze, nie pozostawiając miejsca na żadną inną woń. Kiedy znaleźliśmy się na końcu alejki, a przed nami otworzył się dziedziniec z szemrzącą coś cicho fontanną, ujrzałem zbudowane z ciepłego piaskowca miejsce: jasne, wypełnione zielenią i wesołym słońcem, które pachniało różami, kwiatami drzewek pomarańczowych i cytrynowych rosnących w różnych miejscach dziedzińca, o tej porze roku z wolna już przekwitających, miejsce ciche, sielankowe, domowe ognisko samego Boga Ojca… I stałem tak z otwartymi ustami, płacząc nad pięknem tego miejsca, karcąc się w myślach za wszelkie obawy związane z moim tutaj przybyciem. – Robi wrażenie, prawda? – Brat furtian przystanął obok mnie. – Kiedy pierwszy raz to zobaczyłem, stanąłem zachwycony w tym samym miejscu co ty i nie mogłem się ruszyć. – Uśmiechnął się z rozmarzeniem na wspomnienie tego dnia, które musiało być dla niego przyjemne. – A teraz chodźmy, Antonio. Będziesz miał mnóstwo czasu na podziwianie piękna naszego opactwa. – To mówiąc, skręcił w prawo w bliźniaczą, acz o połowę węższą alejkę, także okoloną kolumnadą. Nad nami zwieszały się róże, niektóre kolumny były nimi oplecione jak bluszczem. Zerkałem spomiędzy nich na zalany słońcem kościół, który zapierał dech w piersiach. Szliśmy w przyjemnym cieniu, po prawej stronie mijając drewniane drzwi. – To dormitorium – brat José uprzedził moje pytanie. – Ma dwa poziomy i składa się z segmentów. Cele mnichów znajdują się na pierwszym piętrze, nowicjuszy – na parterze. W większości. Z wyjątkiem brata Alvaro, który mieszka na dolnym poziomie, i celi przeznaczonej dla nowicjusza brata Armanda, która znajduje się na pierwszym piętrze. Rozejrzałem się po dormitorium. Rzeczywiście, przy każdym z segmentów ustawionych ciasno obok siebie biegły kamienne schodki na górę i mała galeryjka na pierwszym piętrze, czy też balkon, cokolwiek to było. Zastanawiałem się, dlaczego ów brat Armand musi mieć swojego ucznia na tym samym piętrze i kim on jest, że przeor zgadza się na takie łamanie reguł. – A kim jest brat Armand, że przeor traktuje go tak wyjątkowo? – zapytałem. Brat José spojrzał na mnie poważnie i powiedział krótko: – Dowiesz się. Alejka poprowadziła nas dalej w lewo, wciąż wzdłuż dormitorium. Brat José zatrzymał się za drugimi, licząc od zakrętu, ciemnobrązowymi drzwiami z litego drewna zwieńczonymi ostrołukiem. Obok, w ościeżach grubych murów, umieszczone były dwa wąskie okna, także zakończone w górze ostrymi łukami. I, co najbardziej mnie zdziwiło, ozdabiały je witraże. Zważywszy, jak misterną, precyzyjną i czasochłonną, a przez to drogą robotą są witraże, nic dziwnego, że widuje się je tylko w kościołach. Po raz pierwszy w życiu widziałem je w oknach tak zwyczajnego budynku, jakim jest dormitorium! Klasztor ten naprawdę musiał być bogaty i nie ulegało wątpliwości, że Królowa rzeczywiście bardzo ceni ojca Torquemadę! Brat furtian otworzył drewniane drzwi i weszliśmy do niewielkiego pomieszczenia oświetlonego jedynie światłem przechodzącym przez jeden z owych kolorowych witraży, które widziałem na zewnątrz. Było tu chłodno i cicho. Po prawej stronie znajdowały się zamknięte na głucho okazałe dwuskrzydłowe drzwi drewniane ozdobione ornamentami, którym jednak z racji półmroku panującego w holu nie bardzo mogłem się przyjrzeć. – To gabinet przeora – szepnął brat José, wskazując na owe ozdobne drzwi. Kiwnąłem w odpowiedzi głową. Tymczasem brat furtian podszedł do uchylonych do połowy, niewielkich w porównaniu z gabinetem przeora, drzwi znajdujących się naprzeciwko wejścia do holu. Uszedłem za nim parę kroków i mogłem się przekonać, że i te drzwi zdobiły ornamenty: plątanina liści i kwiatów, które bardziej przypominały haftowaną koronkę niż płaskorzeźbę drewnianą. W szparze pomiędzy uchylonym krańcem drzwi a futryną mogłem zobaczyć siedzącego za olbrzymim biurkiem drobnego, starszego mnicha, całkowicie pochłoniętego lekturą opasłej księgi. – Witaj, bracie Pedro – pozdrowił go brat José, wchodząc do środka pokoju starszego człowieka. Brat Pedro uniósł wzrok znad starej i zakurzonej na krawędziach księgi i uśmiechnął się. Wstał zza biurka i wolno podszedł do nas. Był niewysoki, ale mimo swego wieku wciąż elegancki. Jego oczy pozostały poważne, mimo że twarz rozjaśniał uśmiech. Brat José położył mi dłoń na ramieniu: – To jest Antonio z rodziny de Garcia, nasz nowy nowicjusz – przedstawił mnie starszemu mnichowi. – Brat Pedro de la Fuente jest sekretarzem i skarbnikiem klasztoru, a także księgowym, gdyż prowadzi wszelkie nasze księgi rachunkowe – dodał. Skłoniłem się nisko przed bratem Pedro, a potem ciekawie rozejrzałem się po jego gabinecie. Pod wszystkimi ścianami stały regały, a na nich księgi: duże, grube tomiska, stare i zakurzone, niektóre tak bardzo, że nie było już widać koloru skóry na ich okładkach. Kilka z nich oprawionych było w drewno. Domyślałem się, że są to księgi rachunkowe, ustawione na półkach według jakiegoś klucza. Mniejsze tomy leżały na stole ustawionym w głębi pokoju i gdzieniegdzie dość bezładnie w stertach na podłodze. Pod oknem stało owo duże biurko z rozłożoną okazałą księgą, świecznik, przybory do pisania i stos zapisanych kartek, niepoukładanych i miejscami podniszczonych. Być może były to rachunki klasztoru, które ojciec Pedro wpisywał do księgi, a może coś zupełnie innego. Gdy tak oglądałem to wszystko, dolatywały do mnie strzępki rozmowy brata José z sekretarzem klasztoru. – Muszę przedstawić mu Antonia. – Brat furtian ściszył głos. – Trzeba mu przecież przydzielić celę, a bez patrona tego nie zrobię. – Tak, przeor jest u siebie. – Ojciec Pedro pokiwał głową bezsilnie, ale z całkowitym zrozumieniem. – Od trzech godzin siedzą z bratem Armandem nad jakimiś mapami. Zamknęli się zaraz po śniadaniu. – Może mi się wydawało, ale słyszałem w głosie brata Pedra zniecierpliwienie i trochę złość. – Spróbuję tam wejść. Ale nie spodziewaj się, że was przyjmie od razu. Wiesz przecież, że jak przeor pracuje z Armandem, świat wokół przestaje istnieć. Brat José pokiwał ze zrozumieniem głową. Zaciekawiły mnie owe mapy, nad którymi pracował przeor, i ów tajemniczy brat Armand, którego jeszcze nie widziałem, a już tak wiele zdążyłem się o nim nasłuchać. Ojciec Pedro wyszedł do holu, ja i brat furtian także. – Może przeor powinien przydzielić Armandowi nowicjusza? – zażartował brat José. – Wtedy zająłby się czymś pożytecznym. Sekretarz zatrzymał się na te słowa w pół kroku, pochylił się w naszą stronę i ściszając głos do szeptu, powiedział ze śmiertelną powagą: – Mam wrażenie, drogi bracie, że święci się tu coś poważnego. Obaj z przeorem zdają się zaabsorbowani coraz bardziej sprawą, nad którą pracują. Nie mam pojęcia, o co chodzi, ale to coś wielkiego. Wczoraj przyszedł list od Królowej, prywatny, do Torquemady. Nie był adresowany do przeora Santa Cruz, ale do mnicha. Rzecz jasna nie znam jego treści, ale brat Tomás siedział z Armandem w gabinecie całą noc. – Brat Pedro westchnął. – Dlatego nie przypuszczam, żeby przeor przydzielił bratu Armandowi ucznia. A jeśli już, to tylko takiego, jak on. Wiesz, bracie, o czym mówię. – Spojrzał na furtiana porozumiewawczo. – Ten nowy chłopak, Ricardo de Deza, był tu wczoraj, już trzeci raz prosić, aby jego patronem był Armand, ale Torquemada odesłał go z kwitkiem. Patronuje mu brat Constantino – sekretarz zakończył swój wywód i podszedł do drzwi gabinetu przeora. Zastukał w nie cicho, a potem wszedł do środka. Serce biło mi głośno z wrażenia, że zaraz poznam tak sławnego człowieka, jakim był w Segowii padre Torquemada. Po kilku chwilach sekretarz wyszedł z gabinetu, zamykając za sobą drzwi. – Tak jak myślałem, przeor jest zajęty – brat Pedro powiedział to cicho, ale z przekąsem. – Teraz Antonia nie przyjmie, ale kazał mu tutaj zaczekać. Pytał o posag, czy przywieziony. – Tak. – Brat José skinął głową. – Przeor polecił przynieść go tutaj. Mam przeliczyć jego wartość. – Brat Pedro stanął w progu swojego gabinetu. Chciałem iść z bratem José po skrzynie, ale kazał mi czekać na wezwanie czcigodnego przeora. Sam zaś wyszedł z dormitorium. Zostałem sam na sam z moimi na nowo odradzającymi się obawami, bo brat Pedro pogrążył się na powrót w swoich księgach, a ja nie chciałem przeszkadzać mu w pracy. Ale to, co usłyszałem przed chwilą o ojcu przeorze i coraz bardziej tajemniczym bracie Armandzie, który jawił się w mej wyobraźni równie niedostępny, co zimny w relacjach międzyludzkich, napawało mnie lękiem. Bo i cóż mogłem sobie pomyśleć o mnichu, który przez przeora traktowany jest w sposób szczególny, który odebrał celę mieszkalną innemu mnichowi, by umieścić tam swego nowicjusza, którego koniec końców mieć nie zechciał; o mnichu, którego wiązała jakaś tajemnicza sprawa, którą dniami i nocami omawiał z przeorem, a w którą zamieszana była nawet Królowa Izabela, sprawa, przez którą nawet jego bracia z klasztoru nieszczególnie za nim przepadali – na ile zdążyłem się zorientować – i któremu na tej sympatii najwyraźniej nie zależało? Ów tajemniczy brat mnie przerażał… Bałem się go bardziej niż spotkania z przeorem. Jeszcze to imię: Armand. Dumne. Chłodne. Trochę aroganckie. Ono samo już budziło grozę. Próbowałem sobie wyobrazić, jak on wygląda, ale do głowy przychodziły mi same potworne obrazy, więc porzuciłem te myśli. Jedno mnie w tamtej chwili pocieszało: że nie będzie on moim patronem, bo nie chce mieć nowicjuszy. Myśl, że mógłbym być jego uczniem, przeraziła mnie tak bardzo, że zacząłem dygotać. Nagle zapragnąłem znaleźć się na zewnątrz, albo za murami, albo w ogóle jak najdalej stąd. I wtedy drzwi gabinetu przeora ktoś otworzył od środka i pozostawił uchylone. Dla mnie, jak się domyślałem. Spojrzałem pytająco na sekretarza siedzącego w głębi swojego pokoju za szerokim biurkiem, ale księgi pochłaniały całkowicie jego uwagę. Ostrożnie podszedłem do uchylonych drzwi gabinetu przeora. – Wejdź, Antonio – ze środka dał się słyszeć miły i uprzejmy głos. Przestępując próg, zastanawiałem się, do kogo należy. Gabinet przeora był doprawdy olbrzymi! Pod trzema ścianami, poczynając od tej po mojej lewej stronie, a także pod ścianą naprzeciw drzwi wejściowych i po mojej prawej stronie, stały regały zawalone książkami, rulonami papierów, pudełkami, niedopalonymi świecami, stosami kartek, czystych i zapisanych, i całą masą innych szpargałów, Bóg jeden raczy wiedzieć, do czego służących. W jednej ze ścian na prawo wykute było smukłe okno z witrażem, którego kolorowe szybki pogrążały pomieszczenie w półmroku przeplatanym barwnymi plamami światła, które kładły się na ścianach, sprzętach, posadzce z ułożonej różnobarwnej mozaiki, a nawet na naszych ubraniach. Na ścianie na lewo nad regałem wisiał duży drewniany krzyż, a na nim żelazna figura konającego Chrystusa. Na środku pomieszczenia stał duży stół, a pod oknem biurko z przyborami do pisania. We wszystkich zaś rogach gabinetu, na biurku, na stole, na regałach, dosłownie niemal wszędzie stały świeczniki, a migotliwe światło wielu świec sprawiało, że wnętrze wydawało się ciepłe i jeszcze bardziej tajemnicze. Na masywnym, ciężkim, drewnianym stole rozłożone były arkusze papieru: duży, kwadratowy, gruby arkusz, który, gdy podszedłem bliżej, okazał się mapą Kastylii, Andaluzji, Aragonii, a nawet Grenady!, oraz inne, mniejsze mapy, zapisane kartki papieru, otwarte listy ze złamanymi pieczęciami i różne tym podobne rzeczy. Nad stołem zwisał z sufitu na metalowym łańcuchu wielki żyrandol w kształcie żelaznej obręczy, na górze której zatknięte były świece różnej wielkości i w różnym stopniu wypalenia. Długie, żółtawe sople wosku zwieszały się złowieszczo nad rozłożonymi mapami. To właśnie przy tym stole stali przeor Tomás de Torquemada i ów drugi mnich, brat Armand. Pochyliłem się grzecznie przed starszym z mnichów, który, jak się domyślałem, był przeorem, i przedstawiłem się. – Witaj, Antonio! – odpowiedział brat Torquemada i podszedł do mnie bliżej, wystawiając do ucałowania pierścień na jego prawej dłoni. Była chuda i koścista, o nad wyraz długich palcach. Pokornie ucałowałem tę oznakę władzy w opactwie. Brat Armand w tym czasie pochylony nad stołem w ogóle nie interesował się moim przybyciem. Przeor tymczasem zmierzył mnie uważnym, nieco smutnym, a nieco zaciekawionym spojrzeniem, w którym było coś hipnotyzującego. Miał poważne, skupione, ciemne oczy, które się nie uśmiechały. Zdradzały zaś przenikliwy i bystry umysł o wielkiej inteligencji. Przeor był ode mnie wyższy o głowę i niesamowicie chudy. Jego dominikańska kuta dosłownie na nim wisiała. Być może umartwiał się głodówkami, a to świadczyło, że traktuje ascezę i umartwianie się w imię Boga bardzo poważnie. Twarz także miał poważną i tak samo chudą, a jej skóra zdawała się ciasno przylegać do czoła i wystających kości policzkowych. Usta zaś były cienkie i sprawiały wrażenie zaciśniętych, a brak zmarszczek wokół nich mógł oznaczać, że brat Torquemada rzadko się uśmiechał. Zastanawiałem się, ile może mieć lat, zwłaszcza że krótko ścięte włosy przetykała już siwizna, a i dłonie przeora nie były dłońmi młodego człowieka. Jedynie w oczach tlił się ogień. Ogromny, stale obecny, wszechogarniający ogień, który od razu zobaczyłem, gdy przeor pierwszy raz na mnie spojrzał. I może mi się zdawało, ale był to ogień niszczący… – Więc chcesz, mój chłopcze, zostać mnichem – przerwał ciszę brat Torquemada, wreszcie zdejmując ze mnie wzrok i podchodząc do stołu. Dał mi ręką znak, abym i ja podszedł bliżej. – Tak, padre – zapewniłem go, postąpiwszy w jego stronę parę kroków. – Zobaczymy. – Przeor pochylił się nad mapami, jakby mnie w ogóle nie było w pokoju, a po chwili zapytał: – Czy wiesz, Antonio, jaki dziś mamy dzień? – Nie odrywał wzroku znad stołu. – Niedzielę – odpowiedziałem zupełnie zdezorientowany. – Tak. Ale pytałem o datę – przeor sprecyzował pytanie szorstkim głosem. – 30 maja, padre. – Nie rozumiałem, o co mu chodzi. – A czy wiesz, Antonio, jak ważna to data? – brat Torquemada kontynuował to przesłuchanie, studiując wielką mapę. – Wiesz, co wydarzyło się 30 maja wiele lat temu? – dodał, zawieszając głos, i bez wątpienia chciał mnie sprawdzić. Szybko przebiegłem w myśli znane mi ważne wydarzenia historyczne, ale żadne związane z dzisiejszym dniem nie przychodziło mi do głowy. Brat Torquemada oderwał wzrok od mapy i spojrzał wyczekująco w moją stronę. Dostrzegłem w jego oczach rozczarowanie. – No i cóż? – zapytał chłodno, jakby wiedział, że nie znam odpowiedzi. – Nic nie przychodzi mi do głowy, ojcze – wyjąkałem ze wstydem. Przeor podszedł wówczas do mnie i długo patrzył mi w oczy spojrzeniem ciężkim, ojcowskim i zawiedzionym. – Czterdzieści siedem lat temu, dokładnie dzisiaj, Inkwizycja we Francji spaliła na stosie tę dziwkę, której się wydawało, że Bóg z nią rozmawia – powiedział ze złością, nawet nie starając się ukryć emocji, a widząc moje zdezorientowanie, dodał: – O Joannie d’Arc mówię! – Przeor odwrócił się i zaczął chodzić po gabinecie. Przyglądałem się, jak rzucane przez witraże kolorowe światło mieni się na jego białej kucie, ilekroć się poruszył. Przypomniałem sobie lekcje z historii Kościoła, na których istotnie mówiliśmy któregoś razu o Dziewicy Orleańskiej i jej widzeniach. – O ile wiem, padre, została zrehabilitowana – powiedziałem niepewnie, zastanawiając się, czy w ogóle powinienem się odzywać. Na dźwięk moich słów przeor zatrzymał się w pół kroku i razem z bratem Armandem spojrzeli po sobie. Zgroza była w tych spojrzeniach. – Została – przeor przyznał poirytowany. – Bo przecież Karol VII nie mógł zawdzięczać tronu heretyczce! A ten przekupny idiota, Kalikst III, co zwał się papieżem, w 1456 roku uniewinnił tę dziwkę i obwołał męczennicą za wiarę! – Tym razem w głosie przeora była pogarda i wyrzut. I gniew. – Ale przecież papież Kalikst III… – zacząłem, ale przeor mi przerwał. – To była heretyczka, zapamiętaj to, synu. – Podszedł do mnie i po ojcowsku oparł dłonie na moich ramionach. – Dziwka i heretyczka! – Tak, ojcze – odpowiedziałem pokornie, dochodząc do wniosku, że nie ma sensu się z nim spierać. Zastanawiałem się jednak, dlaczego przeor nazywa ją dziwką, skoro jej dziewictwo zostało urzędowo poświadczone i co do tego nie ma wątpliwości w historii, ale wolałem się nie odzywać. Tymczasem brat Torquemada otoczył mnie ramieniem, z pewnością także chudym i kościstym, jak cała reszta jego postaci, ale przez rękaw kuty dominikańskiej nie mogłem tego zobaczyć, i podprowadził jeszcze bliżej do stołu, przy którym stał brat Armand. Ów tajemniczy mnich spojrzał na mnie, ale w jego oczach było wiele ciepła i dobroci, więc moje dotychczasowe obawy pierzchły w jednej chwili. – Dużo pracy przed tobą, Armandzie – zwrócił się doń przeor. – Powierzam ci wychowanie tego chłopca. – Popatrzył na mnie po ojcowsku i w zasadzie ciepło, ale twarz przeora, jak zdążyłem już zauważyć, nigdy się nie uśmiechała. – Oczywiście. – odpowiedział brat Armand i poznałem ów miły i uprzejmy głos, który zawołał mnie niedawno z holu do gabinetu. – A Ricardo de Deza? – zapytał. – Prosił kilka razy… – Ricardo to dla ciebie pestka, Armandzie. – Przeor obszedł stół i stanął obok mego świeżo mianowanego patrona. – Jest w ciebie wpatrzony jak w obrazek, chociaż jest u nas dopiero kilka dni. Nie musiałbyś go nawet uczyć. Uczyłby się sam. Zdecydowałem, że Ricardem zajmie się brat Constantino. Jest ostatnimi czasy przygnębiony, nie wiem dlaczego. A towarzystwo nowicjusza, zwłaszcza takiego jak Ricardo, dobrze mu zrobi. Brat Armand odpowiedział skinieniem głowy, a przeor przeniósł wzrok na mnie. – A więc ustalone. Antonio, to jest twój nowy patron, czcigodny ojciec Armand Castellano de Corell. – Przeor wskazał na niego dłonią. Pokłoniłem się grzecznie na powitanie mojemu mistrzowi. Gdy opuściłem głowę, na chwilę wzrok mój padł na dużą mapę, na której rozrysowane były miasta Hiszpanii z zaznaczonymi obok czarnymi krzyżami i datami przy każdym z nich. Nic mi to nie mówiło, ale udało mi się zapamiętać: Sewilla 1480, Ávila 1483, Cordoba 1482. Szybko uniosłem wzrok znad mapy. – Jest mi bardzo miło, padre – powiedziałem do brata Armanda najgrzeczniej, jak umiałem. Uśmiechnął się w odpowiedzi, a był to uśmiech szczery i miły. Mój mistrz był młody, mógł mieć jakieś trzydzieści lat, był wysoki i szczupły, a wzrost dodawał mu powagi i elegancji. Ciemne włosy zaczesywał do tyłu i nie golił czubka głowy, jak mnisi, których tu widziałem. W panującym półmroku i kolorowych światłach nie mogłem z tej odległości dostrzec koloru jego oczu, ale nie były ani tak ciemne, ani tak chłodne jak u przeora. Był przystojny i w niczym nie przypominał potwornych niedawnych moich rojeń. Był także uprzejmy. Zastanawiałem się, czy to przypadkiem nie przyjaźń ojca Torquemady i zwykła o nią zazdrość nie są przyczyną niechęci dla mego nowego mistrza ze strony brata José i brata Pedro. – Ojcze, jeśli to wszystko, pozwolisz, że oddalę się z Antoniem? – zapytał przeora brat Armand, przerywając niezręczną ciszę. – Mamy wiele spraw do omówienia, a zaraz Anioł Pański. – Naturalnie, Armandzie. – Przeor pochylił się nad mapami i dał nam ręką znak, że możemy odejść. Mój patron ukłonił się ojcu Torquemadzie, który, zajęty swoją zabawką, nawet nie zwrócił na to uwagi. Ja także się ukłoniłem. Wyszliśmy z mistrzem do holu. Przez ten czas, kiedy przebywałem w gabinecie przeora, skrzynie z moim posagiem, skromnym darem dla klasztoru, zostały już wniesione. Ich wieka otworzono, a brat Pedro z okrągłą, miedzianą tacą krzątał się pomiędzy kuframi wypełnionymi złotymi monetami. Nie miałem pojęcia, ile tego było, bo ojciec mój tego ze mną nie omawiał. Ustalił wszystko bezpośrednio z przeorem. Ale musiało być tego sporo, bo zakon dominikanów nie przyjmuje w swoje szeregi dzieci z biednych rodzin. Domagają się wysokiego posagu. Brat Armand przeszedł przez hol, nie zwróciwszy uwagi na otwarte skrzynie. Pospieszyłem za nim. Na zewnątrz uderzyło mnie rozgrzane powietrze i gęsty, namacalny niemal zapach kwitnących wokół nas róż. Szliśmy z bratem Armandem tą samą, co poprzednio z bratem José, alejką wśród kolumn zwieńczonych pnączami kwiatów. Minęliśmy aleję prowadzącą do furty, skąd zabrałem swój bagaż. Brat Armand szedł dalej prosto, wzdłuż lewego skrzydła dormitorium, jak nas prowadziła kolejna alejka wyłożona białymi i czarnymi chochlakami i zwieńczona kwiatami róż. Kiedy spojrzałem pomiędzy kolumnami w stronę dziedzińca, zobaczyłem, że takie same rzędy kolumn opasane różami biegną wzdłuż całego dormitorium mającego kształt podkowy, od północy zaś obiegają apsydę kościoła i biegną jeszcze dalej, ale bryła kościoła zasłaniała dalszy widok. W milczeniu, które z wolna zaczynało mi ciążyć, doszliśmy do miejsca, gdzie aleja zakręcała w prawo. Brat Armand wszedł na pierwsze piętro segmentu po niewysokich schodach i zawołał mnie, abym zrobił to samo. – Jesteśmy na miejscu. – Mistrz przekręcił klucz w zamku i otworzył drzwi szeroko, wpuszczając do wąskiego korytarza światło dnia, a następnie wszedł do środka. – To moja cela. – Wskazał mi ręką drzwi po prawej stronie. – Tutaj twoja. – Brat Armand uszedł dwa kroki w głąb korytarza i pchnął drzwi do niedużego, ale przytulnego pokoju, leżącego dokładnie naprzeciwko jego celi, a potem wszedł ze mną do środka. Pokój miał kształt kwadratu. Po prawej stronie od wejścia znajdowało się północne okno, pod nim prosty stolik służący za biurko, obok szafa drewniana. Naprzeciwko drzwi zaś stało pojedyncze łóżko, a obok niego wykute było zachodnie okno, pod którym na nocnej szafce stały przybory do mycia. Pod ścianą na lewo od drzwi ustawiony był sporych rozmiarów regał na książki, całkowicie pusty. – Wiem, że jako syn szlachcica przywykłeś do innych wygód, ale dominikanie żyją skromnie. Jesteśmy zakonem żebrzącym – pouczył mnie mistrz. – Przyzwyczaisz się. – Tak, ojcze – odpowiedziałem z pokorą, chociaż przyznaję, że ascetyczny i ubogi wystrój wnętrza nie nastrajał mnie optymistycznie, nawet jeśli spodziewałem się surowych warunków. – Na łóżku leży biała tunika. Załóż ją na resztę dnia – instruował mnie brat Armand. – To nie jest jeszcze kuta nowicjusza, bo ceremonia przyjęcia nowych kandydatów do bractwa Santa Cruz odbędzie się za kilka dni, gdy dotrą do nas pozostali chłopcy. Do wszystkich mnichów w klasztorze będziesz się zwracał „ojcze”. Do mnie możesz mówić także „mistrzu”. Tylko dominikanie po złożeniu ślubów mogą pomiędzy sobą nazywać się „braćmi”. Jak będziesz się zwracał do swoich kolegów nowicjuszy, to już ustalicie między sobą. – Mistrz rozejrzał się po mojej celi. – Rozpakuj się teraz, nie będę ci przeszkadzał. Pójdziemy za chwilę na modlitwę na Anioł Pański. Usłyszysz dzwony. A po nabożeństwie zapoznam cię ze szczegółowym planem dnia obowiązującym w klasztorze. – Uśmiechnął się do mnie i tak samo, jak poprzednio przeor, teraz on położył mi dłonie na ramionach. – Cieszę się, Antonio, że będziesz moim uczniem. Postaram się być dla ciebie nauczycielem i jak najlepiej przygotować się do posługi Bogu. Gdybyś czegoś potrzebował, jestem u siebie. – To powiedziawszy, brat Armand wyszedł, zamykając za sobą drzwi. Usiadłem na łóżku nieco oszołomiony wrażeniami. Pokój wydawał mi się przygnębiająco smutny, mały i mimowolnie kojarzył mi się z więzieniem. Otworzyłem szeroko północne, duże okno i długo wpatrywałem się w rozległe gaje oliwne rozciągające się w oddali, aż po horyzont. Rozpakowałem swoje sprzęty: kilka książek na pustym regale wyglądało komicznie, na szafce nocnej spoczęła Biblia, brewiarz, lekcjonarz i różaniec. Niewielką ilość bielizny położyłem w szafie na jednej z czterech półek, a na dole sandały na zmianę i cieplejsze obuwie. Na biurku rozłożyłem przybory do pisania, pamiętnik, dodatkowy pojemnik inkaustu, zapas piór. Oto cały mój dobytek na resztę życia… Właśnie ta świadomość, że spędzę w tych murach resztę życia, napawała mnie grozą tak wielką, że strach dławił mi gardło, a w oczach zjawiały się całkiem nieproszone łzy. Bezradnie rozglądałem się po celi, jakbym szukał jakiegoś ratunku z tej sytuacji. Ale przecież wiedziałem, aż nadto dobrze, że żadna siła żadną miarą mnie od klasztoru nie wyratuje… Przebrałem się w białą, cienką tunikę, długą do samych stóp, którą założyłem na samą bieliznę i przewiązałem ją w pasie sznurem, który obok niej leżał. A teraz kończę pisać te słowa, gdyż biją już dzwony na Anioł Pański i patron mój zapewne czeka na mnie, by wprowadzić mnie w ten nowy, całkiem mi obcy, tajemniczy świat. 2 czerwca. Santa Cruz Pierwsze moje dni w klasztorze upłynęły mi szybko, prawie w całości w towarzystwie ojca Armanda, którego mądrości i wiedzy nawet nie przeczuwałem. Ale po tym krótkim czasie mogę napisać, że myliłem się w moich pochopnych ocenach, obawiając się go pierwotnie i pozwalając mojej wyobraźni tworzyć fałszywy wizerunek tajemniczego mnicha tylko na podstawie uprzedzeń kolegów z opactwa, co do których zbyt szybko założyłem, że są prawdziwe. Popołudniem w dzień mojego przyjazdu patron zabrał mnie na spacer po klasztorze, aby zapoznać mnie z topografią i rozmieszczeniem budynków oraz braćmi, z których każdy w opactwie, jak zdążyłem się zorientować, miał wyznaczoną do pełnienia konkretną funkcję. Zaczęliśmy zwiedzanie od furty głównej, którą przybyłem do klasztoru. Brat Armand uchylił jedno jej skrzydło i pokazał mi z oddali budynek stojący nieopodal murów po lewej stronie, tuż przy drodze do miasta. Był to jednopiętrowy długi pawilon o ścianach z białego piaskowca i licznych oknach, kryty dachówką. – To Szpital Świętego Krzyża – poinformował mój mistrz. – Należy do dóbr klasztornych i mnisi z wykształceniem medycznym opiekują się chorymi. Pomagają nam również siostry augustianki z miejscowego zgromadzenia. – To wśród mnichów są lekarze? – zapytałem ze zdziwieniem, bo trudno było mi sobie wyobrazić, że wykształcony lekarz porzuca praktykę i swoich pacjentów i wstępuje do klasztoru. Mistrz uśmiechnął się pobłażliwie. – Ach, Antonio, wielu z nas jest lekarzami! Ja również. – Ale… – chciałem zapytać, jak to możliwe, gdy brat Armand mi przerwał. – Antonio, nie zapominaj, że dominikanie to zakon kaznodziejski. Naszym posłannictwem jest nauczanie, niesienie światła wiedzy ludziom. Zatem większość naszych braci to ludzie wykształceni, po studiach na uniwersytetach: w Salamance, w Palencji, nawet w Bolonii. Nierzadko są biegli w kilku dziedzinach – tłumaczył mi padre Armand. – Kiedy skończy się nowicjat, przeor i dotychczasowy patron decydują o posłaniu młodego mnicha na studia, zaraz po złożeniu przezeń ślubów, na kierunek dopasowany do jego upodobań i możliwości. Otworzyłem szeroko oczy ze zdziwienia, słuchając mego patrona. – Czy ja również pojadę na studia? – zapytałem niepewnie. – Mam taką nadzieję, Antonio – odpowiedział szybko i bardzo poważnie mistrz. – Myślę, że przez czas nowicjatu odkryjesz swoje zainteresowania, jeśli jeszcze ich nie znasz, i za moim pośrednictwem poprosisz przeora o sfinansowanie dalszej nauki. – Brat Armand zamknął furtę i ruszyliśmy alejką w stronę dziedzińca. – Pokładam w tobie duże nadzieje, Antonio. – Mistrz spojrzał na mnie. – Ufam, że się nie zawiodę – dodał. – Zrobię, co w mojej mocy, padre, aby cię nie rozczarować – odpowiedziałem pokornie. Zrobiło mi się zimno na samą myśl o wielu latach spędzonych na nauce, do której, biorąc pod uwagę dotychczasowe moje osiągnięcia w tym przedmiocie, chyba nie byłem szczególnie uzdolniony. Ale z drugiej strony wyjazd na studia to także możliwość wyrwania się stąd do wielkiego świata, więc była to zawsze jakaś pociecha, zważywszy, że przyprowadzono mnie tu wbrew mojej woli i o wszystkim dotąd decydowano za mnie. Skręciliśmy w lewo różaną aleją ocienioną dwoma rzędami kolumn i szliśmy wzdłuż dormitorium. – A ty, mistrzu, długo studiowałeś medycynę? – zapytałem cicho, nie wiedząc, czy patron mój będzie chciał mi to opowiadać. – Dziewięć lat – odparł. – Zrobiłem doktorat z medycyny i objąłem katedrę anatomii na Uniwersytecie w Bolonii. Wykładałem ją dwa ostatnie lata mojego tam pobytu. Studiowałem najpierw trzy lata w Salamance, potem dalsze sześć w Bolonii. Miałem własną praktykę za każdym razem w uniwersyteckich szpitalach. W Bolonii zostałem dyrektorem szpitala i małego leprozorium. Kochałem medycynę. – Mistrz zamyślił się. – Nadal kocham. Dlatego założyłem tutaj ten szpital. – Wskazał ruchem głowy na mury klasztoru, za którymi stał pawilon szpitala. – Medycyna i leczenie ludzi to największa pasja i największa radość dla człowieka – dodał, a jego oczy zapłonęły jakimś dziwnym ogniem. – Jeśli będziesz chciał, możesz pomagać mi w szpitalu. Najpierw popatrzysz, jak opatruje się rany, jak dba o chorych, a potem zaczniesz wykonywać proste zabiegi i pomagać pracującym tam mnichom. W szpitalu służy jeden z nowicjuszy, Juan. A nowo przybyły twój kolega, Ricardo, już zgłosił się na ochotnika. Więc jeśli masz taką wolę, po ceremonii przyjęcia w poczet nowicjuszy zabiorę cię do szpitala. – Mistrz spojrzał na mnie wyczekująco. – Bardzo chętnie, ojcze – odpowiedziałem zgodnie z prawdą. Perspektywa pomocy innym i robienia czegoś praktycznego i pożytecznego była przyjemna. Szliśmy wolno wzdłuż dormitorium, a ja wyglądałem spomiędzy kolumn na dziedziniec, na którego środku stała okazała fontanna z białego kamienia, której bezustannie płynąca woda szeptała coś w sobie tylko znanym języku. Wokół fontanny rosły cztery, niewiele wyższe ode mnie drzewka cytrusowe, obsypane białymi kwiatami. Sądząc po liściach, były to drzewa cytrynowe. Fontanna stała na niewielkim okrągłym patio wyłożonym chochlakami w czarnobiałe, leżące na przemian, koncentrycznie ułożone kręgi. Od niej w cztery strony świata rozchodziły się alejki, także wyłożone chochlakami: północna i południowa biegły do skrzydeł dormitorium i łączyły się z alejkami otoczonymi rzędami kolumn i ocienionymi pędami róż. Południowa prowadziła prosto do gabinetu przeora, północna do skrzydła dormitorium, w którym znajdowały się między innymi nasze cele: moja i mistrza. Zachodnia alejka prowadziła do głównej furty wejściowej klasztoru, zaś wschodnia – do bocznej kruchty kościoła, do drewnianej, niewysokiej dzwonnicy stojącej tuż obok oraz zakręcała dalej do głównego wejścia do kościoła. Na dziedzińcu gdzieniegdzie rosły drzewka pomarańczowe, zaś wokół kościoła – mandarynki, migdałowiec i drzewo brzoskwini. A wszystko to zalane było upalnym, jaskrawym słońcem szerokiej Kastylii, którego intensywny blask odbijał się od wykutych z białego piaskowca budynków, rażąc czasem oczy, i odcinał się pięknie na tle zielonej trawy dziedzińca, drzewek cytrusowych i bujnych pnączy róż. Brat Armand, widząc, że rozglądam się po dziedzińcu, objaśniał dalej: – Te drzewka to zasługa naszego brata aptekarza, który zajmuje się także zielarstwem i ogrodem, ojca Martina de Tarralby. To on kilka lat temu zasadził te drzewka i opiekuje się nimi jak ojciec. Ogród znajduje się w drugiej części opactwa, podejdziemy tam. A dziedziniec, gdzie stoi fontanna, nazywamy tu między sobą „wielkim”. W odróżnieniu od małego, leżącego po drugiej stronie kościoła, który nie jest już tak reprezentacyjny i znajdują się tam również zabudowania gospodarcze. Kiwnąłem głową. Podeszliśmy do apsydy kościoła, w której znajdowało się prezbiterium. Rzędy kolumn otaczały apsydę łukiem, ale tak, aby każdy, kto tędy przechodził, nie mógł powstrzymać się od przyjrzenia się architekturze kościelnej bryły. Ja także przystanąłem, zachwycony pięknem tego malutkiego, bardziej przypominającego dużą kaplicę, klasztornego kościółka. Zachwyciła mnie liczba ostrych smukłych pinakli, które rosły w górę, tworząc las prawdziwy w dwóch półkolistych rzędach na przegubach, gdzie łuki przyporowe wystające z murów prezbiterium biegły ku ziemi przyporami przypominającymi długie, cienkie, złamane w górze pajęcze nogi. Przyglądałem się łukom podwójnym, ażurowym szczytom iglic pinakli i pomyślałem, że ci, co budowali te cuda, musieli mieć chyba skrzydła… Mój mistrz także się zatrzymał i pozwolił mi do woli nacieszyć się widokiem wykutych z kamienia, oszałamiająco pięknych i lekkich konstrukcji. Pomiędzy gęsto ustawionymi przyporami widziałem rzędy smukłych okien, zajmujących całą wysokość ścian prezbiterium, zdobionych witrażami. Pozostała część kościoła, dużo wyższa od apsydy, prezentowała się tak samo wspaniale. Konstrukcję jednej nawy, także ozdobionej wysokimi oknami, dźwigały potrójne łuki przyporowe i przypory, na przegubach których umieszczono pinakle lub gdzieniegdzie gargulce. Dach kryty był dachówką w kolorze rdzy, a na skrzyżowaniu nawy głównej i poprzecznej na dachu wysoko w górę sięgała wieża iglica. Z Wielkiego Dziedzińca do kościoła wchodziło się bocznym wejściem przez transept. Główne, jak objaśnił mój mistrz, było zamknięte na stałe. Kościółek klasztorny budową swą przywodził na myśl wielkie katedry, które teraz się stawia w dużych miastach całej Europy, tyle że był miniaturowy w porównaniu z nimi, skurczony do niewielkich rozmiarów, ale z zachowaniem całego bogactwa architektonicznego, jakie niesie ze sobą styl zwany gotykiem. Patrząc na to cudeńko, zastanawiałem się, czemu ktoś zadał sobie tyle trudu, aby wybudować tak ozdobny kościół w sercu klasztoru, do którego wstęp mają tylko mnisi. Rozumiem katedry, gdzie podziwiać ich piękno i witraże przychodzi cały okoliczny lud, ale tutaj, za zamkniętymi murami, podziwiać te cuda będą tylko tacy jak ja. – To nowy kościół – przerwał ciszę brat Armand. – Poprzednio stała tu kaplica, nie tak ozdobna, ale w tym samym stylu. Uległa poważnemu zniszczeniu podczas pożaru kilkanaście lat temu. Izabela Kastylijska, ówczesna następczyni tronu, przejeżdżając przez Segowię, ufundowała renowację kaplicy. A ponieważ była hojna, padre Torquemada postanowił wybudować mały kościół. – Jest zachwycający – powiedziałem, nie przestając mu się przyglądać. – Padre Tomás ma upodobanie w gotyku? Musiał zatrudnić najlepszego architekta – dodałem. – To nie przeor wybrał styl, ale darczyńca. W całym kraju znane jest zamiłowanie Królowej do gotyku. Ona także przysłała sławnego architekta, który dziś jest nadwornym architektem Korony. W tamtym czasie jego mecenasem była matka Izabeli. – Brat Armand postąpił do przodu parę kroków. – Chodźmy, Antonio. Masz całe życie, żeby się napatrzyć – dodał z uśmiechem. Oglądając się bez przerwy, ruszyłem za moim mistrzem, nie mogąc wyjść z podziwu dla tej misternej, a jednak stabilnej roboty budowniczego, który w mojej wyobraźni miał niewidzialne skrzydła. Talentu. Aleją pośród róż i kolumn obeszliśmy prezbiterium, skręciliśmy w lewo i dalej szliśmy w kierunku wschodnim wzdłuż długiego i wyższego niż dormitorium budynku. – To kapitularz – odezwał się mistrz. – Raz na jakiś czas, w zależności od potrzeby, w tym budynku zbiera się kapituła klasztoru, by radzić się w ważnych sprawach. Tutaj przyjmujemy też przybywających z ważną wizytą gości. To na parterze. – Ojciec Armand wskazał eleganckim ruchem ręki na rząd licznych, jednakowych okien zwieńczonych ostrymi łukami, w które, ku mojemu zdziwieniu, wstawione były witraże. – Na pierwszym piętrze – mistrz wskazał dłonią górne okna, tym razem bez witraży – mieści się parlatorium, czyli rozmównica. Tutaj spotykamy się niekiedy w kilkuosobowych grupach, by coś między sobą przedyskutować albo omówić. Tutaj też odbywają się wykłady dla nowicjuszy, które ja prowadzę. Nie ma jakichś konkretnych terminów, zazwyczaj na koniec zajęć podaję termin kolejnego wykładu. Wszyscy nowicjusze mają obowiązek brać udział w zajęciach i dokształcać się samemu także poza wykładami. Najbliższe nasze spotkanie jest 19 czerwca, po ceremonii przyjęcia was oficjalnie w poczet nowicjuszy. Skinąłem głową na słowa ojca Armanda i rozejrzałem się po fasadzie budynku, na ile pozwalały mi na to bujne pędy róż tworzące nad kolumnami baldachim. Po prawej stronie minęliśmy rozłożysty orzechowiec, rosnący za apsydą kościoła. Szliśmy w ciszy, tylko podeszwy naszych sandałów stukały o chochlaki, gdzieniegdzie zachrzęścił piasek. Rozglądałem się po małym dziedzińcu, znajdującym się za kościołem. Nie był on reprezentacyjny, jak mówił mistrz, ale także zadbany i schludny. I także tu rosły pojedyncze drzewka cytrusowe, a za transeptem zobaczyłem duży figowiec. Biegnąca od wejścia głównego do kościoła aleja prowadziła dalej do dwóch wolnostojących budynków w głębi dziedzińca. Były niewielkie, ale zadbane, jak wszystko w tym klasztorze. Zastanawiałem się, co tam się mieści, ale wolałem poczekać, aż opowie mi o nich mistrz. Kolumny prowadziły nas do zakrętu alei, ale brat Armand zatrzymał się przed dużymi drzwiami do budynku stojącego prostopadle do alejki, którą szliśmy. – To budynek skryptorium – powiedział. – Na pierwszym piętrze mieści się czytelnia, a w podziemiach – dwukondygnacyjna biblioteka. Będziesz wraz z kolegami spędzał tu mnóstwo czasu, więc zapoznam cię z braćmi bibliotekarzami. – To mówiąc, mistrz szykował się do wejścia, ale w tym momencie zza drzwi wyszli na próg dwaj mnisi. Ukłoniłem się im grzecznie. – Armandzie – odezwał się starszy z nich, około trzydziestoletni brat, którego oczy, twarz i nawet cała sylwetka zdawała się emanować spokojem i pogodnym usposobieniem. – Dobrze, że cię widzę! – Mnich uścisnął dłoń mojego mistrza. – Dzisiaj znów przywieźli do szpitala dwóch chorych. – Tyfus? – mój patron zapytał poważnie. – Niestety tak – odpowiedział ten pierwszy. – Kazałem izolować. Mistrz skinął głową. – Bracie Alvaro – odezwał się padre Armand – pozwól, że ci przedstawię, to jest Antonio Gabriel de Garcia. Mój nowy uczeń. Jeszcze raz ukłoniłem się przed ojcem Alvaro, a on uśmiechnął się szczerze. Miał opaloną słońcem twarz, która ze wszech miar skora była do uśmiechu. Mistrz mój mówił dalej: – To jest brat Alvaro de Medina, mój serdeczny przyjaciel od lat, lekarz. Pracuje także w Leprozorium Świętego Krzyża – przedstawił mi dominikanina. – Oraz jego uczeń, Juan Sauli de Carmosa. – Wskazał dłonią na chłopca, który przez cały czas stał z tyłu w milczeniu. Juan podał mi rękę, a potem serdecznie mnie uściskał. Nie krył radości z naszego spotkania, jakbym był jego przyjacielem od lat. – Tak się cieszę! – powiedział do mnie. – Mieszkasz nad moją celą. Będziemy często się spotykać. Mam nadzieję, że zostaniemy przyjaciółmi – mówił szybko, z entuzjazmem, ciepłym, wesołym głosem. Odniosłem wrażenie, jakbym go znał całe życie i o wszystkim mógł z nim porozmawiać. Był nieco wyższy ode mnie i w białych szatach wyglądał dostojnie. W ręku trzymał opasłą księgę, ale wyglądało to tak, jakby nic nie ważyła. – Juan jest już prawie dwa lata w nowicjacie – wtrącił mój mistrz. – Pracuje ze mną w szpitalu. Antonio – zwrócił się do mnie – możesz i powinieneś korzystać z jego pomocy i doświadczenia. – Oczywiście, padre – przytaknąłem. Ojciec Alvaro i Juan zbierali się do odejścia. – Bracie Alvaro, będziesz dziś jeszcze w szpitalu? – zapytał mój mistrz. – Zaraz po nieszporach miałem się wybrać. – Ojciec de Medina odwrócił się w naszą stronę. – Dobrze. Przyjdę po ciebie. Pójdziemy razem. – Padre Armand przekroczył próg skryptorium. Juan i jego patron odeszli już aleją w stronę dormitorium. Wszedłem za mistrzem prosto ze słońca do ciemnego pomieszczenia i przed sobą widziałem jedynie zarys białej kuty dominikańskiej brata Armanda. Gdy wzrok mój przyzwyczaił się do ciemności, okazało się, że jesteśmy jedynie w nisko sklepionej, niewielkiej sieni. Mistrz mój mocno popchnął znajdujące się przed nim drzwi i obaj weszliśmy do pogrążonego w ciszy skryptorium. Było to pomieszczenie okazałe, przedzielone na pół przez rząd stojących pośrodku kolumn, które dźwigały liczne żebra sklepienia. Po prawej stronie wzdłuż ściany, w której wykuto mnóstwo okien wychodzących na wschód, ustawione w dwóch rzędach były stoły kopistów. Wiele ich było, co najmniej dwadzieścia parę. Niektóre były puste, widać, że nieużywane od dawna, inne – przeciwnie, zawalone księgami, które kopista jakby porzucił na chwilę w roztargnieniu. Obok każdej ławy stał pojedynczy stołek i kilkuramienny, żelazny, stojący na podłodze świecznik. Było to dla mnie zrozumiałe, bo prawdopodobnie wielu mnichów pracuje w nocy lub wieczorami. Przy trzech stanowiskach siedzieli mnisi zajęci kopiowaniem, którzy, gdy weszliśmy, unieśli na chwilę wzrok znad ksiąg, by za chwilę wrócić do swej pracy. Druga strona pomieszczenia służyła do swobodnego poruszania się. Na lewo od wejścia znajdowały się także schody prowadzące do podziemi, w których, jak wspomniał mistrz, znajdowała się biblioteka. Dalej za schodami stała długa ława z mnóstwem leżących na niej nieuporządkowanych ksiąg i papierów. Domyślałem się, że to ława bibliotekarza, ale samego bibliotekarza nigdzie nie zauważyłem. Z kolei po prawej stronie od wejścia nieco dalej biegły kręcone schody na pierwsze piętro, zabezpieczone piękną, żelazną poręczą z ornamentem wyobrażającym gęsie pióra, litery alfabetu, otwarte księgi i tym podobne. Musiała być zamówiona tylko dla biblioteki, a schody, do których była przytwierdzona, musiały prowadzić do wspomnianej przez mistrza czytelni. Padre Armand rozejrzał się wokół, z pewnością szukając bibliotekarza. Bo też i za chwilę z podziemi wyszedł bardzo szczupły mnich z naręczem książek i nie zwracając w ogóle na nas uwagi, podszedł do swojej długiej ławy, na blat której położył ciężko grube tomiska. W świetle padającym z szerokiego okna umieszczonego tuż za ławą mogłem przez chwilę dostrzec wirujące wokół ksiąg obłoczki leciwego kurzu. I chociaż nie wszystkie książki w przyniesionej stercie były stare, teraz przynajmniej równo obsypane osiadającym z obłoczków kurzem. Bibliotekarz usiadł za ławą i zaczął spisywać tytuły ksiąg, które przed chwilą przyniósł. – Chodźmy, Antonio. – Mój mistrz ruszył wzdłuż rzędu kolumn w stronę bibliotekarza. Uczyniłem to samo. Gdy podeszliśmy bliżej, mogłem się przekonać, że chudy mnich wpisywał tytuły ksiąg do repertorium – największej księgi, jaką w życiu widziałem. Miała na pewno metr szerokości i co najmniej sześćdziesiąt centymetrów na wysokość, a może i więcej. Zastanawiałem się, do czego mogła służyć i dlaczego bibliotekarz wpisuje do niej tytuły książek. – Witaj, czcigodny bracie Jorge – z rozważań wyrwał mnie głos mego mistrza. Bibliotekarz uniósł głowę znad repertorium. Na ile mogłem ocenić, był trochę starszy od mojego patrona. Może o jakieś dziesięć lat. Wyraz jego twarzy zaś wskazywał bardzo dobitnie, że nie ucieszył się na nasz widok. – Witaj, Armandzie – odparł sucho i szorstko, a w jego głosie i spojrzeniu nie było żadnych emocji. – Co cię sprowadza do skryptorium? – Po tych słowach mogłem się domyślić, że mistrz mój z całą pewnością nie jest kopistą. – To mój nowy uczeń, Antonio – padre Armand przedstawił mnie, ja zaś skłoniłem się grzecznie. – Brat Jorge de Llorente – mówił dalej mój mistrz – opiekuje się skryptorium, biblioteką i czytelnią. Razem z bratem Santiago de Montilla, który, jak mniemam, jest na dole w bibliotece. Ojciec Jorge skinął w odpowiedzi głową. Było to zgoła inne powitanie niż poprzednie z ojcem Alvaro i jego uczniem. Zastanawiałem się, jaka jest tego przyczyna, i doszedłem do wniosku, że bibliotekarz chyba nieszczególnie lubił mojego mistrza. Czy była to wzajemna niechęć? Tego nie udało mi się ustalić, bo brat Armand był bardzo uprzejmy dla ojca Jorge i uśmiechał się w rozmowie z nim, więc trudno mi było wyciągnąć jakieś wnioski. Brat Jorge wstał zza ławy i podszedł do nas. Był szczupły, a w jego ruchach było jakieś zamyślenie, może nostalgia. Uścisnął mi dłoń krótkim, oszczędnym gestem, nie zmieniając ani na chwilę mimiki twarzy. Minę zaś miał poważną, oczy skupione, ale także w nich dostrzegłem smutek i jakby rozczarowanie. – Ricardo jest na górze – brat bibliotekarz zniżył głos do szeptu i powiedział to bardziej do mojego mistrza niż do mnie, ale w aksamitnej ciszy panującej w skryptorium trudno było go nie usłyszeć. – Siedzi tam od śniadania. Nie wychodził na obiad. Nie był na modlitwie. Że też brat Constantino na to pozwala! – Zmarszczył brwi. – Brat Constantino jest bardzo zajęty, przecież wiesz – rzucił w odpowiedzi mój patron. – Kościół, praca w szpitalu, organizacja modlitw, nocne officia. A dziś w szpitalu było mnóstwo roboty. Znów są przypadki tyfusu. Coraz więcej – dodał szybko. Ojciec Jorge machnął ręką od niechcenia. – Ten wasz szpital! – powiedział z pogardą. – Wydaje się wam, że uleczycie świat? Zaniedbujecie obowiązki. – Zapominasz się, bracie Jorge – padre Armand powiedział to chłodnym, upominającym tonem, aż przeszły mnie ciarki. – A szpital jest potrzebny. Leczymy ludzi, korzystając z wiedzy, której oni nie posiadają. Czyż nie jest to wypełnianie nakazu świętego Augustyna, wedle reguły którego żyjemy? – zapytał pokornie. – Nieść światło wiedzy dla żyjących w ciemności. Ojciec Jorge wpatrywał się zimno w mojego mistrza. – Owszem – przyznał. – I nie mam nic przeciwko wiedzy i jej pogłębianiu. Ale nadmiar wiedzy prowadzi do arogancji i pychy, a to już grzechy poważne. Uśmiech i uprzejmość znikły z twarzy brata Armanda. Surowym spojrzeniem mierzył bibliotekarza, jakby coś w jego wypowiedzi go dotknęło. – To przez ciebie, Armandzie, Ricardo siedzi tam, na górze. – Ojciec Jorge wskazał ręką na piętro znajdujące się nad nami. – Zamiast się modlić, czyta, co mu kazałeś. Chce się przypodobać tobie, a powinien chcieć przypodobać się Bogu – zakończył z goryczą. Przyznaję, że się pogubiłem, z czyjej winy Ricardo był w czytelni i kto wobec kogo zaniedbywał swoje obowiązki. Jedno wydało mi się pewne: pomiędzy moim mistrzem a bratem bibliotekarzem istniała głęboka niechęć, której źródła nie znałem, ale mogłem oglądać jej owoce. – Twoje zdanie na temat moich metod nauczania nowicjuszy mnie nie interesuje, czcigodny bracie Jorge. – W głosie brata Armanda była wymuszona uprzejmość. – Przyszedłem tylko przedstawić ci Antonia. – Spojrzał na mnie przelotnie. – Antonio szczerze interesuje się życiem i procesem Joanny d’Arc. Dlatego chciałem cię prosić, abyś przygotował mu na dziś wieczór kopie akt jej procesu. Słuchałem zaskoczony tego, co mówił mistrz, bo wcale proces tej heretyczki, jak kazał mi ją nazywać przeor, nie interesował mnie aż tak bardzo, a już na pewno nie pragnąłem studiować akt jej procesu. Ale mistrz najwyraźniej sobie tego życzył, a ja winienem być mu posłuszny. Przytaknąłem więc w odpowiedzi na pytający wzrok bibliotekarza. – Którego procesu? – zapytał ojciec Jorge. – Inkwizycyjnego czy rehabilitacyjnego? – Obu, rzecz jasna. – Brat Armand uśmiechnął się uprzejmie. – Dobrze więc. – Brat bibliotekarz westchnął ciężko. – Akta będą przygotowane w czytelni po kolacji – zwrócił się do mnie. – Jak skończysz czytać, zamkniesz drzwi główne do skryptorium, a klucz oddasz mi rano przed jutrznią. Ty lub Ricardo, który z was skończy ostatni. – Bibliotekarz spojrzał na mnie z jakąś boleścią w oczach i poczułem się nieswojo. – Tak, ojcze – zapewniłem go. Po tych słowach brat Armand i ja pożegnaliśmy się grzecznie i wyszliśmy z budynku. – Znasz łacinę, jak mniemam – zagadnął mistrz, gdy szliśmy dalej aleją różaną wzdłuż ściany skryptorium. – Tak, ojcze. – To dobrze, bo kopie akt są po łacinie, jak same oryginały – dodał mój patron. – Ojcze, jak to się stało, że upubliczniono tajne akta procesu inkwizycyjnego? – zapytałem, bo wydawało mi się dziwne, że mogę swobodnie przeczytać akta procesu prowadzonego przez Świętą Inkwizycję, która pracuje zawsze w absolutnej tajemnicy i nigdy nie upublicznia akt swoich ofiar. – Papie\nPUBLIKACJĘ KSIĄŻKI WSPARŁBANK SPÓŁDZIELCZY W PRZYSUSZE Historia Banku Spółdzielczego w Przysusze sięga roku 1910, czyli liczymy sobie 105 lat. Prowadzimy działalność w szeroko pojętych obszarach rolniczych. Posiadamy znaczące kapitały i potrafimy obsłużyć klientów w 15 placówkach organizacyjnych. Działalność Banku jest konkurencyjna wobec innych banków działających na naszym terenie, wobec czego jesteśmy głównie bankiem pierwszego wyboru i bankiem najbardziej przyjaznym dla lokalnego biznesu. Świadczy to również o tym, że Bank cieszy się dobrą reputacją i zdobył na rynku renomę partnera godnego zaufania. Należy podnieść, że jesteśmy również bankiem nowoczesnym, chociaż z tradycjami i posiadamy oczekiwane przez naszych klientów produkty, również w nowoczesnym informatycznym wydaniu. Szczycimy się tym, że Bank ze swej misji spółdzielczej szeroko wspiera różnego rodzaju inicjatywy społeczne, kulturalne i wychowawcze. Szanujemy bardzo naszych klientów, o czym świadczy chociażby otrzymanie szeregu prestiżowych nagród i wyróżnień: I miejsce w konkursie „Najlepsza Instytucja Finansowa” organizowanym przez Magazyn „Rzeczpospolita” oraz ogólnopolski certyfikat „Rzetelni w Biznesie”.\nCzarna legenda Tom I. Archanioł Wydanie pierwsze, ISBN 978-83-7942-933-2 © Anna Burzyńska i Novae Res s.c. 2015 Wydawnictwo i autorka dziękują za wsparcie publikacji firmie Hydromega oraz Bankowi Spółdzielczemu w Przysusze. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga pisemnej zgody wydawnictwa Novae Res. REDAKCJA: Paulina Klas KOREKTA: Bartłomiej Kuczkowski OKŁADKA: Krystian Żelazo KONWERSJA DO EPUB/MOBI: InkPad.pl NOVAE RES – WYDAWNICTWO INNOWACYJNE al. Zwycięstwa 96/98, 81-451 Gdynia tel.: 58 698 21 61, e-mail: sekretariat@novaeres.pl, http://novaeres.pl Publikacja dostępna jest w księgarni internetowej zaczytani.pl. Wydawnictwo Novae Res jest partnerem Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego w Gdyni.\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Czarna_legenda__Czesc_I-Archaniol-ebookRO/p0406264i040" target="_blank" title="Czarna legenda. Część I - Archanioł [Anna Burzyńska] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Czarna legenda. Część I - Archanioł [Anna Burzyńska] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


"Dom nie do poznania". Przykre fakty na temat programu - WP Kobieta\nnasz nowy domremonty\nPopularny amerykański program, w którym ekipa remontowa pomagała biednym Amerykanom, okazuje się mieć bardzo kontrowersyjne kulisy. Kamery nie pokazywały wszystkiego, a rodziny często szybko musiały pożegnać się z nowym, luksusowym domem.\nDom nie do poznaniaŹródło: Getty Images\n"Dom nie do poznania" był realizowany w&nbspStanach Zjednoczonych przez 11 lat. Format cieszył się ogromną popularnością, ponieważ widzowie mogli podejrzeć, jak telewizja pomaga biednym ludziom.\nW każdym odcinku zabawna ekipa remontowa przyjeżdżała do bohatera, a&nbspnastępnie budowała dla niego nowy dom. Program był realizowany z&nbsprozmachem i&nbspczęsto rodziny dostawały nie tylko wyremontowaną kuchnię i&nbspłazienkę, ale również basen, domowe sale kinowe czy pokój gier.\nZ czasem okazało się, że widzowie nie widzieli wszystkiego -&nbspekipa zazwyczaj nie wyrabiała się na czas, dlatego operatorzy pokazywali wyłącznie te pomieszczenia, które już były gotowe.\nPonadto rodziny często po programie wpadały w długi, ponieważ nie były w stanie pokryć kosztów utrzymania luksusowego domu. W Stanach Zjednoczonych każdy właściciel musi płacić podatek katastralny - im większa wartość nieruchomości, tym wyższy podatek. W związku z tym wiele rodzin zdecydowało się sprzedać dom.\nWśród bohaterów programu nie brakuje osób, które zostały okradzione. Format był bardzo popularny, dlatego złodzieje bez problemu potrafili ich później namierzyć.\nJakby tego było mało, po zakończeniu emisji programu wyszło na jaw, że nie wszyscy uczestnicy byli uczciwi. Niektórzy np. adoptowali chore dziecko tylko po to, aby otrzymać za darmo nowy dom, a&nbsppóźniej oddawali je z&nbsppowrotem do placówki.\nPo śmierci matki został opiekunem rodzeństwa. "Cudowne dzieci z patologicznej rodziny"


Człowiek od wieków wykorzystywał zioła do wzbogacania smaku pożywienia. Mówiono nawet, że zioła są duszą kuchni i chwałą kucharzy. Sezon zimowy w pełni, a więc nie wybierzemy się na wycieczkę do lasu w poszukiwaniu ziół, ale możemy na okiennym parapecie stworzyć swoją własną hodowlę.\nJak to zrobić? Dowiesz się z tego krótkiego artykułu.\nOto rady jak hodować zioła - w pigułce.\nPrzygotowywanie pojemników jest bardzo ważnym elementem, którego nie należy bagatelizować. Jeśli chcemy wyhodować sobie dobre zioła, musimy zadbać o wszystkie szczegóły. Dno doniczek powinno być wyścielone materiałem umożliwiającym odpływ nadmiaru wody np. żwirem, kamyczkami czy perlitem. Pojemniki powinny być wypełnione ziemią w skład której wchodzą: glina, torf, piasek w stosunku 7:3:2. Dobrze też jest dodać trochę kompostu z liści żywokostu lekarskiego, który zawiera małe ilości celulozy i ligniny oraz akumuluje składniki odżywcze (np. potas).\nW doniczce powinien być odczyn zasadowy. W celu utrzymania takiego odczynu należy dodawać co roku do gleby wapno (około 1 łyżeczkę na doniczkę o średnicy 12 cm).\nRośliny o podobnych wymaganiach można posadzić w jednym pojemniku np.:\npietruszka, szczypiorek, bazylia, majeranek - wszystkie lubią dużo słońca\nmięta, pietruszka, kolendra, tymianek - lubią mieć wilgotną glebę\nPamiętajmy także o tym, że zioła to nie tylko skarbnica zdrowia, mogą stać się także doskonałymi roślinami ozdobnymi.\nDo ozdoby nadają się:\nszałwia, lawenda, bukszpan, rozmaryn\nWiększość ziół jest światłolubnych, musimy więc zapewnić im minimum 6 godzin dostępu do światła.\nZdecydowanie dużo światła potrzebują:\nbazylia, tymianek, szałwia, majeranek, lawenda, pelargonia\nLubią chłodne miejsca:\ncząber, szczypior, rozmaryn, kolendra, pietruszka\nLubią zacienione miejsca:\nestragon, melisa, mięta, trybula,\nJeśli chodzi o temperaturę w jakiej najlepiej czują się zioła to 15-21 stopni w dzień, powinno je zadowolić. W nocy natomiast dobrze by było około 5 stopni.\nNiższe temperatury powodują przesuszenie gleby i hamują wzrost ziół.\nI jeszcze jedna ważna rzecz: zioła powinny mieć codziennie dostęp do świeżego powietrza, to zapobiegnie rozwojowi grzybów.\nZioła wbrew pozorom są dość wymagającymi roślinami. Musimy codziennie sprawdzać stan gleby, czy jest dostatecznie wilgotna. Trudno jest jednoznacznie określić jaka powinna być ziemia w doniczce. Trzeba po prostu kierować się intuicją i wyczuciem. Jeśli będzie zbyt sucho, rośliny uschną, jeśli zbyt wilgotno pojawią się choroby grzybowe.\nZioła wymagają nawożenia. Co dwa tygodnie wiosną i latem, co miesiąc przed okresem spoczynku pamiętajmy by je nawozić. Ale czym? Najlepiej umieścić w doniczce granulat i mamy z tak zwanej głowy, ale to nie jedyna metoda. Niektórzy preferują swój własny nawóz. Oto przepis:\nGarść świeżych ziół (lub 2 łyżki suszonych) zalewamy wrzątkiem i parzymy pod przykryciem przez 10 minut.\nAzotu dostarczają: kozieradka, herbata, pokrzywa\nPotasu: koperek, perz, podbiał, słonecznik\nA co jeśli na liściach pojawią się robaki? Najlepiej spryskać je środkiem chemicznym, ale jeśli mamy te zioła później jeść... Jest też inna metoda, mniej kontrowersyjna, aczkolwiek skuteczna. Rozrabiamy w szklance wody trochę płynu do mycia naczyń i zanurzamy w tym liście. Powinno pomóc.\nhodowla ziół zioła zioła w doniczkach


SOLIDARNOŚĆ KONTRA MIGRACJE | pakiet edukacyjny\nKIEDY JOSEF WRÓCIŁ DO PRAGI\nPrzyświeca nam cel rozwijania kompetencji historycznych i społecznych młodzieży. Analizując krytycznie źródła, zastanawiamy się, jak przeszłość wpływa na teraźniejszość i przyszłość. Wydarzenia historyczne, takie jak wydarzenia grudniowe z 1970 roku, strajk sierpniowy ’80, stan wojenny czy pokojowe rewolucje w 1989 roku w Europie Środkowo-Wschodniej są dla nas punktem wyjścia do dyskusji na temat mechanizmów życia społecznego, reguł i procedur demokracji, a także postaw. Podejmując trudne tematy z naszej historii, chcemy pobudzać społeczną wyobraźnię młodzieży, zachęcając ją do aktywnego uczestniczenia w życiu publicznym. Chcemy także zachęcać młodzież do praktykowania dobrej obywatelskości. Jesteśmy przekonani, że doświadczanie i przeżywanie jest najlepszą drogą uczenia się demokracji. Podczas warsztatów poruszamy również zagadnienia tworzenia się stereotypów i ich wpływu na relacje międzyludzkie, granic wolności słowa i zachęcamy do osobistych przemyśleń o przeszłości i przyszłości.\n■ termin: poniedziałek – piątek, godz. 9.00, 11.00, 13.00\n■ czas trwania: 1,5 godziny zegarowej\n■ koszt warsztatów: 8 zł/os., 1 nauczyciel na 10 uczniów bezpłatnie\n■ miejsce: wystawa stała / sala warsztatowa\n■ rezerwacja online: www.ecs.gda.pl/Formularz\nKONTAKT: edukacja@ecs.gda.pl, tel. 58 772 40 35/43\nmetody: praca na wystawie stałej ECS, praca w grupie, questing\nZapraszamy na wycieczkę śladami gdańskiej rodziny Mularczyków. Nauczycielka matematyki i inżynier ze Stoczni Gdańskiej wraz z dziećmi, Ewą i Andrzejem, żyją jak wiele innych rodzin, konfrontując się z codziennością lat 80. i 90. XX wieku. Będąc świadkami i uczestnikami wydarzeń historycznych, staną się naszymi przewodnikami po najnowszej historii Polski.\nmetody: metoda biograficzna, notacje, analiza materiałów źródłowych, praca w grupach, miniwykład, zwiedzanie sali B na wystawie stałej\nUczestnicy warsztatów dowiedzą się, dlaczego robotnicy w grudniu 1970 roku przystąpili do protestów przeciwko władzy komunistycznej oraz czy w polskiej historii XX wieku doszło do podobnych wydarzeń. Na podstawie materiałów archiwalnych, głównie wywiadów z uczestnikami wydarzeń, odkryją zaczątki rodzącego się ruchu opozycyjnego oraz poznają hipokryzję ówczesnej władzy.\nmetody: analiza materiałów źródłowych, praca w grupach, przekazywanie zdobytych informacji, aktywne słuchanie, zwiedzanie sali A na wystawie stałej\nUczestnicy zajęć na podstawie materiałów archiwalnych przeanalizują kulisy i najważniejsze momenty strajku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina w sierpniu 1980 roku. Odkryją, jak wielka siła tkwi w jedności i jak wiele można zdziałać solidarnie. Młodzież pozna losy ludzi, którzy aż do częściowo wolnych wyborów w czerwcu 1989 roku nie opuścili szeregów Solidarności, nawet wówczas, gdy nie zgadzali się z działalnością jej liderów.\nmetody: miniwykład, oglądanie filmów dokumentalnych, analiza materiałów źródłowych, praca w grupach, burza mózgów, dyskusja, analiza SWOT, zwiedzanie sali D na wystawie stałej\nStan wojenny to jedno z najbardziej dramatycznych i kontrowersyjnych wydarzeń w najnowszej historii Polski. Dzięki materiałom źródłowym i ikonograficznym uczestnicy zajęć poznają nie tylko genezę stanu wojennego, ale również losy ludzi i nastroje społeczne, a także efekty przemocy, która miała wpływ na relacje między władzą a społeczeństwem. Odszukamy przykłady ograniczeń praw obywatelskich, represji stosowanych przez władze oraz skutki społeczno-gospodarcze. Na koniec spróbujemy przeanalizować za pomocą metody analizy SWOT stan wojenny z punktu widzenia władzy i społeczeństwa.\nLATA 80. – CODZIENNOŚĆ PRL\nmetody: analiza materiałów źródłowych i ikonograficznych, symulacja, praca w grupach, zwiedzanie sal B i C na wystawie stałej\nDekadę „małej stabilizacji” kończy lista 21 postulatów spisanych przez robotników strajkujących w Stoczni Gdańskiej im. Lenina w sierpniu w 1980 roku. Głęboki kryzys gospodarczy i kryzys praw człowieka zmieniają rzeczywistość prawie z dnia na dzień. Zajęcia przybliżą realia życia Polaków w dekadzie lat 80. O czym marzyli, jak spędzali wolny czas i co doprowadziło ich do buntu przeciwko władzy?\nmetody: pogadanka, praca w grupach, burza mózgów, dyskusja, gry edukacyjne, analiza tekstów źródłowych i materiałów ikonograficznych, zwiedzanie sali F wystawy stałej ECS\nKomunikacja w przestrzeni publicznej często opiera się na stereotypach – poglądach powszechnie uważanych za prawdziwe, niesprawdzonych danych czy uprzedzeniach. O tym, skąd się wzięły stereotypy, czy bywają prawdziwe i czemu służą? – porozmawiamy podczas warsztatów. Poruszymy także temat dyskryminacji ze względu na kolor skóry, narodowość, wyznawaną religię, płeć, wiek i orientację seksualną. Ćwiczenia i interakcja pomogą nam odpowiedzieć na pytanie, jakie wartości wnosi w nasze życie różnorodność?\nmetody: aktywne słuchanie, symulacja, praca z materiałem źródłowym, metaplan, mapa pojęciowa, drzewo decyzyjne, zwiedzanie sali D na wystawie stałej\nKim są uchodźcy? Skąd pochodzą? Jaka jest różnica między nimi a imigrantami? Uchodźcy oprócz pomocy materialnej potrzebują również zrozumienia i życzliwości społeczeństwa, które udzieliło im schronienia. Zajęcia mają na celu kształtować postawę wrażliwości i akceptacji na problemy potrzebujących, ukazując z innej strony problematykę praw człowieka. Warsztaty z wykorzystaniem m.in. materiałów Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej i reportaży non-fiction.\nGRANICE WOLNOŚCI SŁOWA W INTERNECIE\nmetody: miniwykład, pogadanka, praca w grupach, analiza materiałów źródłowych, symulacja, gra edukacyjna, zwiedzanie sali D i F wystawy stałej ECS\nWolność słowa jest jednym z podstawowych praw obywatelskich. Może jednak stać się zarówno wartością twórczą dla demokracji, jak i narzędziem szerzenia mowy nienawiści. W dobie Internetu granica wolności słowa zaciera się coraz bardziej. Młodzi muszą odpowiedzieć sobie na wiele pytań. Gdzie przebiega granica między wolnością słowa a mową nienawiści? Czy istnieją wartości wyższe, w imię których można ograniczać wolność słowa? Jak uznawać prawa jednych, nie krzywdząc przy tym innych?\nmetody: opowiadanie historii, praca z mapą, analiza materiałów ikonograficznych, zwiedzanie terenów dawnej Stoczni Gdańskiej im. Lenina, Sali BHP oraz dachu ECS\nZapraszamy na wspólny spacer po terenach dawnej Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Zastanowimy się, dlaczego stocznię usytuowano właśnie tutaj, i dowiemy, jak powstawały statki. Odwiedzimy najbardziej charakterystyczne miejsca i poszukamy śladów stoczniowych historii. Poznajmy razem tę fascynującą przestrzeń.\n■ UWAGA! Spacery odbywają się w miesiącach: wrzesień – październik oraz kwiecień – czerwiec


Zupa dyniowa - przepis podstawowy - Słone Słodkim Przeplatane\nStało się – przyszła jesień. Dzisiaj na moim stole zagościła pierwsza zupa dyniowa – przepis podstawowy. Bardzo szybka w przygotowaniu z użyciem mało skomplikowanych przypraw. Jeżeli mieliście do czynienia w kuchni z dynią – wiecie już, że jest ona bardzo uniwersalnym warzywem i pasuje do wielu dań wytrawnych i deserów. Dodatkowo ma dobroczynny wpływ na nasz organizm. ma niewiele kalorii i jest bogata w cynk.\n1/2 dyni (około 4 – 5 szklanek pokrojonej) – u mnie dynia zielona\n3 plasterki chilli (można dać mniej lub więcej)\nokoło 1 litra bulionu warzywnego (domowego)\ndodatkowo: bagietka, gęsta śmietana lub jogurt grecki, pestki dyni, lub czarny sezam\nMasło rozgrzewamy na patelni dodajemy posiekaną w kostkę cebulę i smażymy przez około 5 minut. Możemy podlać nieco wodą, aby zbytnio się nie zrumieniła, pod koniec dodajemy posiekane ząbki czosnku i chilli i jeszcze chwilę smażymy.\nDodajemy pokrojoną w kostkę dynię, solimy i pieprzymy. Całość smażymy przez kilka minut.\nNastępnie zalewamy bulionem i gotujemy, aż dynia będzie miękka.\nNastępnie miksujemy do uzyskania kremu. Doprawiamy gałką muszkatołową i ewentualnie jeszcze solą i pieprzem. Jeżeli będzie za=byt gęsta – dodajemy więcej bulionu. Ponownie zagotowujemy i wyłączamy gaz.\nPodajemy z grzankami, kleksem gęstej śmietany lub jogurtu greckiego i prażonymi pestkami dyni lub czarnym sezamem.\nNa obiad,Na zdrowieDYNIA,FIT,JOGURT GRECKI,SEZAM,ZUPA