Gdy cerkiewne biły dzwony – Podróże małe i duże – LIBERTAS.PL\nGdy cerkiewne biły dzwony\nTam był nasz dom i olszyny, Cerkiewka stara i młyny, I bzy w liliowej poświecie, O których pieśni mówiły, Że najpiękniejsze są w świecie – Bo były. [...] Można mnie stamtąd wyrzucić, Można mi kazać nie wrócić, Można mnie z żywych wymazać, Wygnać wypędzić za płoty, Ale jak można zakazać Tęsknoty? S. Baliński, Tam był nasz dom\nLudzi dzielić można bardzo różnie. Byli tacy, którzy pragnęli dzielić ich wedle ras, klas społecznych lub płci i nigdy dobrze się to nie kończyło. Tym bardziej że przecież – wbrew ideologom nazizmu, komunizmu i feminizmu – ani kolor skóry, ani klasa społeczna, ani płeć, ani „orientacja seksualna” nie determinują ideowych, filozoficznych, społecznych, ni politycznych przekonań i postaw. Już prędzej ich wyznacznikiem mogłoby być wykształcenie, rzucają się wszak w oczy „postępowe” poglądy ludzi o średnim poziomie tegoż oraz zaskakująca, konserwatywna wspólnota ideowa najgorzej i najlepiej wykształconych (u tych pierwszych wynikająca z zabobonnego strachu przed wszelką nowością, u tych drugich stanowiąca pewien "krytyczny szacunek" względem tradycji, potęgowany świadomością czym naprawdę "pachną" ruchy "postępowe"), ale i tutaj brak typów idealnych, które sprawdzałyby się w każdym przypadku. Jest jednak pewien podział rodzaju ludzkiego, który wyraźnie odciska się na wszelkich płaszczyznach postaw i zachowań. Podział banalny, a przecież wyrazisty. Podział na tych, którzy cenią różnorodność i barwność oraz na tych, których dusze spragnione są unifikacji, integracji, jednolitości. Słowami-kluczami dla pierwszej postawy będą „otwartość” i „tradycja” (regionalna i nie tylko), drugich zaś najlepiej scharakteryzują miana „jedności”, „równości” i „postępu” – rozumianego jako najbardziej prymitywnie pojmowana forma „nowoczesności” (w znaczeniu rewolucyjnego konformizmu w kwestiach „ideowo-społecznych”, a w żaden sposób rzeczywistego postępu bytowego i technologicznego). Wedle tej drugiej wizji świata zwieńczeniem procesu historycznego musi być ogólna „integracja”, jednolitość, na wszelkie sposoby promowana „równość” oraz „tako-samość”, bez „szkodliwego” indywidualizmu. A ponieważ każdy wie, że „w kupie raźniej”, przeto ta druga postawa – skrajnie oportunistyczna – zaczęła w którymś momencie wyraźnie triumfować, stąd też niewątpliwy sukces systemów egalitarnych, „równościowych” – zwłaszcza komunizmu i demokracji (ale także narodowego socjalizmu, z jego specyficznymi metodami „asymilacji”). Dość powiedzieć, że od niemal stulecia różnorodność (stanowiąca funkcję tradycji) jest w odwrocie, a „równość” i jednolitość prowadzą swój zwycięski marsz przez kolejne dekady i kolejne kraje...\nŚwietną ilustracją będą tu dwie Francje: absolutystyczna i republikańska, a więc „tradycyjna” i „postępowa”. Ta monarchistyczna pełna była lokalnych różnorodności i wariacji, a podległe samowładnemu królowi prowincje cieszyły się sporą odrębnością, także administracyjną. Dlatego też rewolucyjna Francja, dopełniając misji fanatycznego szerzenia „równości” („wolność” i „braterstwo” to oczywiście żarty, i to bardzo słabe...), postawiła na nieznaną dotąd w kraju centralizację oraz wprowadziła jednolite departamenty, tak aby pomiędzy kanałem La Manche a śródziemnomorskim wybrzeżem wszędzie było tak samo. Bo właśnie podział na departamenty z premedytacją gwałcił lokalne tradycje, zastępując je podobnymi do siebie obszarami o zbliżonej powierzchni. Na straży unifikacji francuskiej ziemi stanie też z czasem nowa religia urzędowa (tak!) – laicyzm, który pozbywając się z życia publicznego wszystkich innych wyznań, stał się kolejnym filarem wszechjednolitości Republiki (choć może znane z judaizmu i chrześcijaństwa hasło „Nie kradnij” także jej władzom nie przypadło do gustu...). Podobnie w Niemczech. Te cesarskie – choć już one dawały się we znaki Polakom czy Serbom Łużyckim – szanowały przynajmniej odrębność poszczególnych krajów związkowych z ich własnymi dynastiami. I znów rewolucja roku 1918 w imię „równości” ujednoliciła Rzeszę raz na zawsze, zaś najsłynniejszy z republikańskich rządów – nader „nowoczesny” i „awangardowy” gabinet wolnomyśliciela Adolfa Hitlera – pozbawił landy resztek podmiotowości. I także tutaj „świecki charakter państwa” pomógł zasymilować z berlińską centralą luterańską północ i katolickie południe...\nCo tam Francja, co tam Niemcy! Spójrzmy na całą Europę, w której lokalnym tradycjom i regionalnym odrębnościom bezceremonialnie „ukręcono łeb” w imię integracji i jednolitości. Nie rzecz nawet w Unii Europejskiej, która stanowi tylko zwieńczenie pewnych zjawisk i symbol-chlubę zwolenników ogólnej „tako-samości”, opartej na centralistycznej biurokracji, a we wszystkich jej krajach – na takim samym ustroju (oczywiście „najlepszym”), systemie ideowym, a nawet walucie. Rzecz w wieloletniej ewolucji kontynentu – wraz z „postępem” – od różnorodności do jednolitości. Od żydowsko-grecko-rzymsko-chrześcijańsko-monarchistycznej Europy po dzisiejszą, demokratyczno-laicką Posteuropę. Prawda, że Europa wszędzie opierała się na prawie rzymskim, ale różne były jego lokalne warianty. Prawda, że opierała się Europa na antycznych i średniowiecznych filozofach, ale jakże różnie ich komentowano i interpretowano. Prawda, że była – jak przystało na dziedziczkę Cesarstwa Rzymskiego – do szpiku kości monarchistyczna, ale jakże mocno różnili się wszechniemieccy Hohenzollernowie od zupełnie kosmopolitycznych Habsburgów. Prawda, że była – i to kolejne dziedzictwo Imperium Romanum – w całości chrześcijańska i wyłącznie chrześcijańska, ale jakże różniły się od siebie ascetyczny, ewangeliczny protestantyzm, rozbudzony (wtedy!) filozoficznie i intelektualnie katolicyzm oraz pełne mistycyzmu prawosławie. Jakże bardzo różniły się strzeliste wieże kościołów od przysadzistych cerkiewnych kopuł... Lecz dziś, w Posteuropie, gdzie wszędzie miłościwie panują demokracja parlamentarna oraz laickie państwo, a jednorodność i powtarzalność tego typu standardów uniemożliwiają często podróżnemu zorientowanie się, w jakim kraju aktualnie przebywa, tradycyjna różnorodność to już zamierzchła przeszłość... „Multikulturowość”? Wolne żarty!\nPolska droga do szarości\nCzas jednak uderzyć się i we własne piersi, nie tylko jako Europejczycy, lecz także jako Polacy, choć akurat w Polsce podział na integrację i różnorodność bardziej zauważalny jest w strukturach poziomych – narodowych, niźli pionowych – administracyjnych. Bo przecież i Polski były dwie. Jedna to ta dawna, barwna i wielonarodowa. Druga to współczesna, jednolita i mdła. We Francji republikańska jednorodność wygrała w trzech kolejnych starciach, jakie wyznaczają daty 1789–1791, 1830–1848 i 1870, w Niemczech wystarczyła jedna runda z 1918 r., determinująca całą przyszłość kraju. W Polsce kwestia rozstrzygnęła się w dwóch aktach, przypadających odpowiednio na lata 1920/1921 i 1944 (Księstwo Warszawskie i kongresowe Królestwo Polskie – twory wybitnie przecież jednonarodowe – pomińmy, wszak pierwsze z nich postrzegano jedynie jako przejściowy etap pełnej restytucji państwowości, drugie zaś nigdy nie przestało tęsknić za Ziemiami Zabranymi, licząc na cesje terytorialne na wschód od Bugu ze strony wspólnych władców). Bo Polska otwarta, wielokulturowa i ciekawa to ta, która nie wyrzekając się kaszubskiego Pomorza i zawsze fascynującego Śląska, sięgała poza Kamieniec Podolski, która nigdy nie wyrzekła się Kresów Wschodnich z ich etniczno-religijną mozaiką, Polska zaś zamknięta, jednolita i zwyczajnie nudna to ta, która o Kresach chciała jak najszybciej zapomnieć, byle tylko mieć u siebie jak najmniej Białorusinów i Ukraińców (ilość Litwinów na Wileńszczyźnie była śladowa), a i pozostałych jeszcze Rusinów czym prędzej wysiedlić...\nW sierpniowe dni 1920 r. Józef Piłsudski pobił pod Warszawą bolszewickie hordy. Ocalił Europę, ale przede wszystkim ocalił młode państwo polskie i wykuł dlań zaskakująco korzystną granicę na wschodzie. A jednak swoją własną koncepcję przegrał. Nie zdołał wyzwolić Ukrainy, nie zdołał zbudować prawdziwej II Rzeczypospolitej Polaków, Rusinów i innych nacji. Dlatego właśnie wysoko przez nas ceniony pokój ryski był nie jego pokojem. Zabrakło sił na powrót do Kamieńca Podolskiego i Kijowa. W konsekwencji zrealizowano wyłącznie endecką koncepcję Polski mniejszej, ale bardziej jednolitej narodowo. Cieszyli się zatem „nowocześni Polacy” z ograniczonego terytorialnie kraju, w którym spośród szesnastu województw Lechici stanowili większość aż w dwunastu (białostockie, kieleckie, krakowskie, lubelskie, lwowskie, łódzkie, nowogródzkie, pomorskie, poznańskie, śląskie, warszawskie, wileńskie), a w trzynastym (tarnopolskim), nie mając bezwzględnej większości, również tworzyli najliczniejszą z nacji, podczas gdy ledwie w trzech (poleskie, stanisławowskie i wołyńskie) ustępowali liczebnie Ukraińcom (choć na stanisławowskiej ziemi zaliczano do nich wszelakich Rusinów, co mogło zaburzać statystyki) lub „tutejszym” (przeważnie także Słowianom Wschodnim). Bolało więc wielkie serce Pierwszego Marszałka Polski nad losem pozostawionych pod władzą Sowietów Ukraińców i Białorusinów (a także – naturalnie – Polaków), bolało nad fiaskiem idei wielonarodowej Rzeczypospolitej. Radowały się za to „nowoczesne” serca wszech-Polaków z „prawdziwie polskiego” państwa kończącego się już na nurtach Zbruczu i Stwigi. A jednak nieco się przeliczyły: Polska wciąż pozostawała krajem mimo wszystko wielonarodowym i wieloreligijnym (tym bardziej że polski katolicyzm – jakkolwiek znaczący i funkcjonujący wówczas poniekąd jako „religia stanu” – nie stał się nigdy takim monopolistą jak francuski laicyzm), zaś pomiędzy złotymi plażami Bałtyku a niebotycznymi Karpatami, pomiędzy gościnnymi Śląskiem i Wielkopolską a przedzielonymi wschodnią granicą Polesiem i Podolem wciąż rozlegały się najrozmaitsze języki przynależne Polakom, najróżniejszym szczepom Rusinów (Ukraińcom, Rusinom Białym, Rusinom Karpackim, Poleszukom, Rosjanom), Niemcom, Żydom, Ormianom, Tatarom, Litwinom, Romom, Karaimom... Polska, która miała być „narodową” i „katolicką”, okazała się różnorodną Polską kościołów i cerkwi, synagog i meczetów, zborów/kirch i kienes. Była to Polska w miarę udanego mariażu tradycji z nowoczesnością, demokracji z dyktaturą, republiki z monarchią (rządy sanacji!), a co dla nas tutaj najważniejsze – państwa narodowego z wielonarodowym, katolickiego z wieloreligijnym.\nW 1944 r. rozegrał się jednak drugi i ostatni akt dramatu pod tytułem „Różnorodna Polska”. Oto bowiem Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego – legalna czy nie, ale realna władza Rzeczypospolitej (czyżby już wtedy Trzeciej?) – lekką ręką oddał Związkowi Radzieckiemu więcej niż połowę bezspornych (sporne przepadły przed przeszło dwudziestoleciem!) ziem polskich, okazując się już na wstępie komitetem wyzwolenia mniejszej części Polski. Główny powód tego posunięcia – spolegliwość względem Sowietów – jest na tyle jasny, że udowadnianie go było by absurdem. Co prawda tzw. obóz moskiewski, któremu przyszło rządzić odrodzoną Rzecząpospolitą, pragnął uchodzić za obóz polskich patriotów, tyle że bardziej „otwartych” od zwolenników „Londynu” i w imię „przyjaźni między narodami” rezygnujący z polskich województw na wschodzie, ale już jego nieudolna argumentacja nie pozwalała na traktowanie tego typu zapewnień serio. Utrzymany w tym stylu „argument”, jaki wyszedł z ust Władysława Gomułki, że Polska nie chce ani piędzi „obcej ziemi” potwierdza te mało odkrywcze spostrzeżenia stuprocentowo. Nawet biorąc poprawkę na fakt, iż skrajną, radykalną lewicę tworzą wyłącznie zacietrzewieni kretyni i ignoranci, nie jest możliwe, aby i w tak mało wyszukanym intelektualnie gronie ktokolwiek poważnie uważał Wilno za miasto litewskie, Nowogródek – za białoruskie, a Lwów – za ukraińskie. Paradoksalnie więc to właśnie kabaretowe powoływanie się na rzekomą etniczną „obcość” województw nowogródzkiego, poleskiego, tarnopolskiego, wileńskiego, wołyńskiego i stanisławowskiego oraz połowy białostockiego i lwowskiego najlepiej (!!!) potwierdzało agenturalny charakter Polskiej Partii Robotniczej i jej bezwarunkową służalczość względem wschodniego sąsiada... Bezkompromisowo demaskujące PKWN – przywracający na Bugu granicę z czasów „Kongresówki” – tezy o „ukraińsko-litewskość” Wilna i Lwowa (ciekawe czemu nie Elbląga bądź Lublina?) zdradzają więc bezgraniczną usłużność względem Moskwy u jednych, a paraliżujący strach przed Sowietami u innych. Na co nam jeszcze potrzeba świadectwa? – można zapytać. Nie potrzeba...\nDlaczego więc pragniemy jeszcze szukać innego powodu? Dlatego, że obozu moskiewskiego w Polsce nie tworzyli tylko faktyczni agenci i genialnie (naprawdę!) opisani przez Włodzimierza Lenina „pożyteczni idioci”, którzy zaskakująco chętnie wspierać będą złą sprawę, gdy tylko parę razy usłyszą zapewnienia o tym, jak bardzo stają się przez to „światli”. Co by nie mówić o PKWN i Rządzie Tymczasowym Rzeczypospolitej Polskiej – miały one charakter koalicyjny i w pierwszym etapie „umacniania się władzy ludowej” komuniści nie posiadali w nich jeszcze pozycji monopolisty. Wśród koalicjantów znajdowały się przecież inne partie i środowiska polityczne, których wsparcie dla „kongresowej” granicy na Bugu musi zdumiewać w kontekście ich dotychczasowych dziejów. Bardzo mocną pozycję w obozie „lewicy rewolucyjnej” zajmowała wszakże nader zasłużona Polska Partia Socjalistyczna. Pewnie, że poza odrodzoną PPS pozostało wielu szczerych socjalistów, sama zaś partia reprezentowała już głównie środowiska „twardej” lewicy, dalekiej od umiarkowania Ignacego Daszyńskiego. Pewnie, że wojenna zawierucha – jak zawsze – sprzyjała populizmowi i naturalnemu przesuwaniu się postaw ku lewicowemu radykalizmowi. Pewnie, że ówczesne szefostwo PPS zapragnęło dokonać społecznych reform na skróty, ramię w ramię z nowym sojusznikiem. Nawet jednak biorąc poważnie pod uwagę „spsienie” polskich socjalistów i nasiąkanie przez nich komunistyczną optyką, nie mogli oni mieć do Związku Radzieckiego takiej słabości jak ich koledzy z PPR... Podobnie można rzec i o innych środowiskach mniej lub bardziej wspierających koalicyjny PKWN.\nSłużalczość pozostać więc musi argumentem najistotniejszym, ale niejedynym. Oto bowiem – jak zawsze po rewolucji – na decyzjach poważnie zaciążyć musiała chęć budowy na zachód od Bugu jednolitego i jednonarodowego państwa, pozbawionego „parszywych” mniejszości narodowo-religijnych – Białorusinów, Ukraińców, prawosławnych...\nO ile historia ruchu piłsudczykowskiego i dzieje II Rzeczypospolitej pokazały, że możliwy jest patriotyzm bez nacjonalizmu, o tyle refleksja nad ruchami rewolucyjnymi skłania do wniosku, iż realny pozostaje również nacjonalizm bez patriotyzmu... Już Pierwsza Republika nad Sekwaną jako pierwsza połączyła rewolucyjny kosmopolityzm z francuskim nacjonalizmem, którego stała się faktycznym twórcą. Członkowie PPR zaś polskich patriotów grali nieudolnie, polskich nacjonalistów – dużo lepiej... A cały obóz „lewicy rewolucyjnej” perfekcyjnie wręcz połączył służalczość względem Moskwy z dążnością do etnicznej „czystości” państwa... Wystarczyło tylko wyrzec się wschodniej, wielonarodowej Polski, a już piekło się te dwie pieczenie na jednym ogniu...\nEndecy dopięli swego, gdy Rzeczpospolita rezygnowała w 1921 r. z Kamieńca Podolskiego i Kijowa, rezygnując zarazem na wschodzie z „nadwyżki” Rusinów. Komuniści gotowi byli na rezygnację z Wilna i Lwowa oraz całkowite przesunięcie państwa na zachód, byle tylko z jego pejzażu zniknęli wszelcy „obcoplemieńcy”... Gdybyśmy więc chcieli stopniować nacjonalizm, niechybnie znaleźliby się poza skalą...\nTym bardziej że przejęcie ziem poniemieckich wcale owej jednolitości nie zaburzało, skoro dokonać tam zamierzano pełnej wymiany ludności. A dla radykalnej lewicy wysiedlenia i traktowanie ludzi jak przedmioty w imię „lepszego jutra” nigdy nie stanowiły szczególnego problemu...\nDla wyjaśnienia dopowiedzmy jeszcze, że – wbrew obiegowym opiniom – „powrót do Macierzy” ziem ongiś będących polskimi (Śląsk, Pomorze, także Zachodnie) lub wciąż po części polskich etnicznie (południowe Prusy Wschodnie vel Warmia i Mazury) nie stanowił żadnej „rekompensaty” za wschodnie województwa. Owszem, miał być rekompensatą, ale za łajdactwa hitlerowskich Niemiec, oraz próbą likwidacji zapalnego pogranicza sprzed wojny. Już tzw. obóz londyński (mimo bredni Tomasza Arciszewskiego) domagał się dla Rzeszy takiej kary, a powrót Rzeczypospolitej na ziemie „piastowskie”, a lepiej – Ziemie Odzyskane (bo cóż Piastowie mieli wspólnego z Pojezierzem Mazurskim?), bynajmniej nie miał oznaczać (bo niby z jakiej racji?) jakichkolwiek strat na granicy wschodniej, uznawanej po 1921 r. przez radziecką Rosję, Białoruś i Ukrainę, a w 1939 r. gwarantowanej przez Wielką Brytanię i antyhitlerowską koalicję... Argument „Ziemie Odzyskane za Kresy Wschodnie” jest więc tyleż absurdalny, ileż nieuczciwy i zwyczajnie podły, skoro radzieccy zaborcy w imię swojej terytorialnej żarłoczności zapragnęli karać jednocześnie niemieckich katów i polskie ofiary... Trzeba jednak oddać sprawiedliwość kolejnym gabinetom Edwarda Osóbki-Morawskiego, że hańbę rezygnacji na wschodzie w pewnym (prawda, że niewielkim) stopniu zrekompensowały żelazną i godną podziwu konsekwencją w sprawie Ziem Odzyskanych, konsekwencją cenną w kwestiach niebędących przecież przesądzonymi aż do konferencji w Poczdamie...\nCzęściowo w 1921 r., a ostatecznie dwadzieścia trzy lata później rozstrzygnęły się zatem losy wielonarodowej Polski. Motywowane jednako służalczością i nacjonalizmem cesje terytorialne na wschodzie z 1944 r. nieodwołalnie zakończyły dzieje Rzeczypospolitej wielu narodów i wyznań. Niemcy wybili niemal do nogi polskich Żydów i Romów, a za sprawą strat terytorialnych na wschodzie z polskiego krajobrazu zniknęło wiele innych ludów i religii. Poza stalinowską granicą pozostały główne ośrodki kultu ormiańskiego (Lwów, Stanisławów) i karaimskiego (Troki). Najbardziej jednak odczuwalna – z uwagi na proporcje – stała się terytorialna „amputacja” w 1921 i 1944 r. przytłaczającej części ziem polskich o charakterze rusko-prawosławnym. W nowej, powojennej Rzeczypospolitej cerkiewne kopuły stały się więc siłą rzeczy rzadkością, choć przecież od stuleci tworzyły istotną część lechickiego dziedzictwa. Dla wyjaśnienia dodajmy, że w niniejszym eseju zbiorczo potraktować pragniemy prawosławie i grecki katolicyzm, albowiem stosunkowo częste konwersje i swoista „wymiana wiernych” obu obrządków wschodnich oraz brak jednomyślności w kwestii unii z Rzymem pośród mieszkańców nawet sąsiednich wiosek powodują, że trudno byłoby nakreślić w terenie precyzyjną granicę pomiędzy nimi, tak aby była ona wystarczająco czytelna. Skupmy się zatem ogólnie na tej wielkiej, a po wojnie zapomnianej części polskiego dziedzictwa, któremu rytm nadawały nabożne pienia i cerkiewne dzwony...\nNajdalszy zasięg historycznych ziem polskich wyznacza Ukraina z Zadnieprzem i czarnomorskim Niżem, ponad którą wyrosły złote kopuły Kijowa. Do Królestwa Polskiego (tzw. Korony) włączył pradawną kijowską metropolię w 1569 r. prawowity wielki książę litewski Zygmunt August, a po wojennych zawieruchach kolejnego stulecia Moskale zobowiązali się w 1667 r. zwrócić zajęty przez siebie Gród Kija po dwóch i pół roku... Co było dalej – wiadomo... Pod stuletnią władzą Rzeczypospolitej dawna stolica Rusi rozkwitała, a w jej panoramę jednako wpisały się wieże kościołów i cerkwi. Najważniejszymi jednak zawsze pozostawały prastary sobór św. Zofii, w którym pośród wspaniałych mozaik spoczęło ciało Jarosława I Mądrego oraz legendarna Ławra Kijowsko-Peczerska – absolutnie niesamowity zespół cerkiewny, któremu specyficznego „smaczku” dodawały mroczne pieczary z grobowymi kryptami, kryjącymi doczesne szczątki ruskich świętych, księcia Konstantego Ostrogskiego i... legendarnego Ilji Muromca. Zupełnie inny charakter od monumentalnych budowli wielkiej naddnieprzańskiej metropolii miał ukryty pośród leśnych uroczysk Monaster Motroniński pod Czehryniem. Sprofanowało ów przybytek wystąpienie skalanego plugawymi zbrodniami Maksyma Żeleźniaka, którego hajdamacy właśnie z Chołodnego Jaru czerpać chcieli siły do wyrzynania kobiet i dzieci... Ale cóż – czyż Jan (Hans) Frank nie rezydował na świętym dla Polaków Wawelu? A znaczenie motroińskiego sanktuarium w ukraińskiej kulturze pozostawało przeogromne. Nieprzypadkowo pielgrzymował tu Taras Szewczenko, autor Chołodnyjego Jaru i Hajdamaków. Rozciągnięta po obu stronach dnieprowych fal, kłaniająca się złotym kopułom Kijowa Ukraina z Zadnieprzem i Zaporożem, ozdobiona była całym mnóstwem wspaniałych cerkwi, z których duchową siłę czerpali i krwawi watażkowie-ludobójcy, ogłaszający się „obrońcami prawosławia”, i broniący tatarskiego pogranicza hardzi kozaccy wojownicy, i wykwintni ludzie kultury, i pobożny a gościnny ukraiński lud. Przepiękne bryły i kopuły na trwałe wpisały się w krajobraz ukrainnych ziem, łącząc go z niebiańską rzeczywistością. Niektóre z nich pamiętały czasy Rusi Kijowskiej, inne wznosiły kresowe królewięta, jeszcze inne były darem dla niebios kozackich rąk, reprezentując specyficzny „barok ukraiński”, wzorowany na budowlach nie zawsze lubianych Lachów, ale w zdecydowany sposób podkreślający odrębność Naddnieprza od moskiewskiego „trzeciego Rzymu”. Wystarczy wspomnieć o tych zapierających dech soborach i cerkwiach, jakie wyrosły w Kijowie, Perejasławiu i Łubniach, w Czernichowie i Nieżynie, w Nowogrodzie Siewierski i Putywlu, w Sumach i Achtyrce, w Połtawie i Charkowie. O tych niezwykłych pomnikach serca Ukrainy, niezwykłych pomnikach najdalszych Kresów Rzeczypospolitej...\nZ samego serca Rusi, bijącego w rytm dnieprowych fal, lśniącego złotymi kopułami Kijowa, wyruszmy w górę głównej rzeki Ukrainy, aby następnie skierować się z nurtem Prypeci na zachód, w głąb tajemniczego Polesia. Czeka nas trudna droga pośród rzecznych rozlewisk i nieprzebytych bagien, albowiem unikalne poleskie pejzaże da się porównać jedynie z Amazonią. Pośród niekończących się błot i moczarów rozłożyło się tu mnóstwo polskich dworków i urokliwych kościółków. Obok nich brodzący w wodzie Poleszucy wznosili swoje prawosławne i greckokatolickie cerkwie, a raczej skromne cerkiewki, jakim daleko było do przepychu świątyń ukraińskich krewniaków. A jednak owe proste budowle zachwycają egzotyką i w niezwykły sposób oddają pierwotność duszy mieszkańców bagien, duszy najbardziej archaicznego plemienia Rusinów. Przeważają budowle o prostej i bardzo skromnej bryle, a ich urok polega na zharmonizowanej sylwetce i znakomitym wkomponowaniu w otoczenie – stwierdza wybitny znawca regionu Grzegorz Rąkowski. Niektóre z poleskich cerkwi wprost nawiązywały do dość schematycznej architektury łacińskiej, zwłaszcza na zachodzie krainy. Gołym okiem widać bowiem różnice pomiędzy kopulastymi świątyniami w Rublu czy Wielemiczach, a tymi, które znamy choćby z Siechnowicz Wielkich bądź Zdzitowa. Warto także zwrócić uwagę na sakralny skarb Ortela Królewskiego Pierwszego o iście bajkowych kształtach. Z kolei drewniany przybytek w Ladowiczach, jedyna trójnawowa bazylika na Polesiu, stanowi nie lada zagadkę: nie jest bowiem w ogóle pewne, czy powstała jako świątynia wschodniego czy też zachodniego chrześcijaństwa. Ot, jedna z wielu tajemnic nieprzebytych poleskich rozlewisk...\nMiejscami niezwykłego spotkania Wschodu z Zachodem były także rozłożone na północy Ruś Biała i Podlasie, gdzie cerkwie potrafiły raz zachwycić bogactwem Orientu, raz upodobnić się do katolickich budowli sakralnych. Nie od rzeczy będzie porównać wschodniochrześcijańskie świątynie rejonu Puszczy Białowieskiej: urzekające harmonijną prostotą budowle w Krynoczce i Werstoku oraz cebulaste zwieńczenia wież domów Bożych w Białowieży i Puchłach. Daje to wyobrażenie o kulturowej przejściowości całego obszaru pomiędzy Białymstokiem a Smoleńskiem, nadającej niezwykłego czaru regionowi podlasko-białoruskiemu i bogactwa jego tradycjom, na których straży wyrosła na zachodniej rubieży Święta Góra Grabarka oraz powstały na skrzyżowaniu kultur i skarbami kultury przepełniony zespół w Supraślu...\nCerkiewnym dzwonom przyszło bić i na chwałę jeziornych krain. Rozłożone w cieniu wigierskiego klasztoru kamedułów Pojezierze Suwalskie ozdobili swoimi skromnymi przybytkami m.in. w Wodziłkach ascetyczni staroobrzędowcy – religijni uchodźcy z Rosji. Stąd dotarli nawet do sąsiednich Prus Wschodnich, gdzie pośród mazurskich jezior założyli znany z surowej reguły (bądź co bądź – starowiercy!) klasztor w Wojnowie. Jeśli więc komunistom marzyła się Polska jednonarodowa, to przyłączane Pojezierze Mazurskie z filipońską molenną nad jeziorem Duś, wyrosłą niczym wyspa pośród protestanckiego zresztą ludu mazurskiego, zrobiło im symbolicznego psikusa...\nMocny węzeł dwóch kultur\nSkoro jednak przebrnęliśmy przez poleskie moczary na Ruś Białą i Podlasie, a następnie dalej, ku jeziorom Suwalszczyzny i Mazur, dając się porwać tamtejszym impresjom oraz krótko i nie bez uproszczeń zwracając uwagę na wybrane zjawiska architektoniczne prawosławno-katolickiego („rzymsko-greckiego”) pogranicza, to powróćmy raz jeszcze na rozciągnięte u stóp cerkiewnych kopuł stepy Ukrainy, aby wyruszyć z niej tym razem na zachód. Za błękitną wstęgą Bohu rozciągały się już falujące wyżyny Podola – ziemia bogatych miast i kresowych stanic, na której wspaniale przeplatały się wpływy polskie i ruskie, rzymskokatolickie, greckokatolickie i prawosławne, uroczo dopełnione ormiańskimi i żydowskimi. O ile jednak na Ukrainie katolicka Polska dopełniała tylko – choć nad wyraz twórczo – prawosławną Ruś, o tyle na Podolu lechicki Zachód dominował już nad prawosławno-ruskim Wschodem, który tutaj z kolei tworzył istotne a zacne tło. Spośród podolskich budowli wznoszonych na chwałę Boga i Ukrzyżowanego najważniejszą była naturalnie wspaniała katedra p.w. św. św. Piotra i Pawła w Kamieńcu Podolskim (wtórował jej cenny kościół ormiańskokatolicki poświęcony świętemu Mikołajowi), a i w innych grodach (Horodyszcze, Zasław, Tarnopol, Mikulińce, Trembowla, Podhajce, Buczacz) wspaniałe łacińskie świątynie i klasztory pozostawały miejscami najważniejszymi. Jednak podolskim pejzażom czegoś by brakowało, gdyby nie dopełniały ich cerkiewne kopuły. Pośród nich najważniejsze wyrosły w Poczajowie – „prawosławnej Częstochowie”. Tutejszy klasztor, skrywający w iście bizantyńskich ścianach cudowny wizerunek Matki Bożej, zasłynął na całych południowo-wschodnich Kresach. Już pod rządami grekokatolików drukowano tu sławne księgi cerkiewne i modlitewniki oraz zbiory pieśni i kazań po polsku, rusku i łacinie. O sile tutejszej Madonny niechaj zaświadczy fakt, że to właśnie ona uczyniła z wojewody bełskiego i starosty kaniowskiego Mikołaja Potockiego, słynnego jako awanturnik i pieniacz, nader pokornego pustelnika... A gdy traktat ryski z 1921 r. pozostawił poza granicami II Rzeczypospolitej Kijów, to właśnie Poczajów stał się najważniejszym miejscem kultu prawosławnego w Polsce.\nRuszajmy jednak dalej. Oto bowiem pomiędzy błotami Polesia a twierdzami Podola rozłożyły się wyżyny Wołynia, a na ich przedłużeniu równie urokliwa Lubelszczyzna. I chyba warto obie krainy rozpatrywać razem, jako kolejną, rozległą rubież prawosławno-katolicką, gdzie wpływy obu obrządków, a zarazem kultury ruskiej i polskiej zmieniać się będą w czytelny sposób pomiędzy korytami Horynia i Wisły, lokalnie zaś niejednokrotnie nas zaskoczą, gdy już będziemy niemal pewni geograficznych zależności. W samym sercu wołyńsko-lubelskich pejzaży urzeknie nas bez wątpienia największe sanktuarium tak szeroko zakreślonego regionu – osławiony klasztor w Sokalu, wzniesiona na chwałę Królowej Pobuża perła rzymskokatolickiej architektury, poważana i przez krewkich wyznawców wschodniego chrześcijaństwa. Ośrodek ów był na tyle ważny, że rozmiłowane w jednolitości władze rewolucyjnej Polski na wszelki wypadek chętnie oddały go w 1951 r. Związkowi Radzieckiemu, pod wodzą Józefa Stalina zaprawionemu już w walce z „zabobonem”... Na trasie łacińskich sacrorum nie zabraknie również Korca, Łucka, Ołyki, Krystynopola, Waręża ni Kazimierza Dolnego, a tym bardziej kaplicy zamkowej w Lublinie. Jej malowane na polecenie Władysława II Jagiełły ściany stanowią wspaniałą fuzję dwóch odłamów chrześcijaństwa, pozostając rusko-bizantyńskimi w formie, łacińskimi w treści... Niezwykłego smaku Lubelszczyzny w jednakim stopniu dopełniają imponujące wnętrza uchańskiego kościoła i sympatyczne drewniane ściany unickiej cerkwi w Szpikołosach. W PKWN-owskim Chełmie zachwyca z kolei – o zgrozo! – dawna greckokatolicka katedra. Natomiast dla Wołynia niewątpliwym powodem do dumy – obok siedziby sokalskiej Królowej Pobuża, przed którą chylił czoła ponoć sam „obrońca prawosławia” Bohdan Chmielnicki (pytanie tylko, czy to aby rzeczywiście powód do dumy?) – pozostawały wspaniałe cerkwie Włodzimierza Wołyńskiego, Zimna, Niskieniczów, Plaszowej i Ostroga.\nNa zachodzie wyżyny Podola i Wołynia schodziły ku dostojnym murom „najbardziej polskiego z miast” – królewskiego Lwowa. Najważniejszą budowlą sakralną w ukochanym grodzie Jana III Sobieskiego pozostawała naturalnie katedra łacińska – ośrodek drugiego po Gnieźnie polskiego arcybiskupstwa (przeniesionego tutaj z Halicza). Jej gotyckie ściany skrywały sławny wizerunek Najświętszej Panny Łaskawej, Królowej Korony Polskiej, Ślicznej Gwiazdy Miasta Lwowa, przed którym nie mniej sławne śluby składał w 1656 r. Jan II Kazimierz. A że ślubowanie odbyło się w prima aprilis, to już inna sprawa... Wtórowało łacińskiej katedrze całe mnóstwo rzymskokatolickich kościołów, których w dobie przedrozbiorowej – sprzed czasów zaborczego józefinizmu – naliczyć można było niemal pięćdziesiąt. Niezwykle ważną świątynią była również katedra ormiańska – najważniejszy ośrodek duchowy polskich Ormian – oraz dwie synagogi. A jednak bogaty i dumny gród nad Pełtwią stać było na trzech arcybiskupów: obok rzymskokatolickiego i ormiańskiego swoją siedzibę wznieśli tutaj i greckokatoliccy władykowie. Ich zaś chlubą i prawdziwym oczkiem w głowie pozostawała osiemnastowieczna katedra św. Jura, która wielokrotnie zapisze się na kartach dziejów Polaków i Ukraińców. Drugim spośród najważniejszych pomników wschodniego chrześcijaństwa w Grodzie Lwa pozostawała dla odmiany strzelista cerkiew wołoska, wzniesiona przez rumuńskiego księcia Aleksandra Lupula (to przecież właśnie we Lwowie hospodarowie Mołdawii bili czołem przed polskimi królami), której zgrabna wieża korniaktowska kryła potężny dzwon „Kiryło” – swoisty odpowiednik krakowskiego „Zygmunta”...\nGórujące ponad miastem wyniesienie Wysokiego Zamku przypominało z kolei, że oto we Lwowie rozpoczyna się już Roztocze, mknące lesistym wałem na północny-zachód, aby nieustannie się obniżając, zaniknąć gdzieś w rejonie Kraśnika. Roztocze, kulminujące właśnie lwowskim Wysokim Zamkiem, a stanowiące krainą odrębną od Wyżyny Wołyńskiej i Wyżyny Lubelskiej, rozdzielające je swoją wyniosłością od nizin Podkarpacia. Roztocze, tworzące barwny polsko-ruski „przekładaniec” etniczny i wyznaniowy. To właśnie tutaj, w Lubaczowie (po prawdzie to już przylegająca do Roztocza część Płaskowyżu Tarnogrodzkiego), rezydowali katoliccy arcybiskupi lwowscy na wygnaniu, gdy PKWN ochoczo oddał ich archidiecezję Sowietom. Wyrosły na Roztoczu bogate, barokowe kościoły, ale przecież czar krainy najlepiej ukrył się w ścianach drewnianych, wiejskich kościółków. Podobnie było i z cerkwiami: te murowane ozdobiły Werchratę i Krupiec, ale najwięcej uroku zachowały przybytki w Gródku Jagiellońskim, Woli Wielkiej, Hrebennem, Bełżcu i Łosińcu oraz te szczególnie wiekowe i piękne w Chotyńcu, Gorajcu i Radrużu – wspaniałe syntezy pokory wschodniego chrześcijaństwa i ciepła roztoczańskiego drewna.\nNie mniej urokliwe cerkwie wznoszono na przedpolu gór – pośród nizin Podkarpacia i wzgórz Pogórza Karpackiego. Dla przykładu przywołajmy tylko łagodne pejzaże Pogórza Przemyskiego, które wiele by straciły, gdyby z dala od miejskiego gwaru nie przycupnęły magiczne cerkiewki w Piątkowej Ruskiej, Roztoce, Dobrej Szlacheckiej i Uluczu... Na zachodzie cerkiewny świat sięgał Pogórza Dynowskiego, gdzie solidna polsko-ruska mieszanka etniczna dała początek niezwykłemu ludowi Zamieszańców – twórców drewnianej świątyni w Bonarówce, zamykających obszar wschodniego chrześcijaństwa na Pogórzach. Stąd gorliwe modły i wschodnie śpiewy wznosiły się niezmiennie ku niebiosom niczym pobliskie, a doskonale już widoczne górskie wzniesienia...\nSkierujmy się zatem w same Karpaty, w ową niezwykłą krainę wyniosłych wierchów i wypasowych połonin, którą wzięły w posiadanie barwne góralskie szczepy, nierzadko powierzających swój los Bogu i świętym właśnie w cerkiewnych murach.\nA polskie Karpaty przez stulecia otwierała na wschodzie Huculszczyzna, rozłożona pośród zalesionych grzbietów Beskidu Bukowińskiego, Beskidu Pokuckiego, Gór Hryniawskich i Karpat Marmaroskich, pośród alpejskiego garbu niebotycznej Czarnohory, pośród dzikich i niebezpiecznych połonin południowo-wschodnich Gorganów. Unikalne krajobrazy śnieżnych szczytów królestwa Howerli (2058 m n.p.m.) zrodziły równie fascynującą góralską kulturę osławionych Hucułów. Tych samych, którzy niczym świat z chaosu wyłonili się z wymieszanych plemion rumuńskich i ruskich. Tych samych, którzy jako nieustraszeni pasterze, flisacy i zbójnicy zachwycali wspaniałością strojów, rzemiosła i obrzędów. Tych samych, których kulturę wielu badaczy uznało za największy fenomen Karpat, jeśli nie Europy. Tych samych, którymi zachwycali się polscy etnografowie, podróżnicy, turyści, malarze, pisarze, poeci. Tych samych, których za „swoich” uznać chcieli i Polacy, i Ukraińcy, i Rumuni, świadomi, iż dodać to może splendoru również im... Długo można się rozpisywać nad huculskimi obrzędami i świętami, skupmy się tutaj wszakże na równie niezwykłych drewnianych cerkwiach czarnohorskiego królestwa, nie mniej niż podhalańskie kościółki znanych z polskiego malarstwa. Owych urokliwych, wspaniale rozplanowanych budowlach, pełnych wdzięku i prostoty, rozłożonych na planie krzyża greckiego, które ongiś miały stanowić podstawę... tzw. „ukraińskiego stylu narodowego”. Ów bezpretensjonalny, huculski typ budownictwa mniej lub bardziej wiernie reprezentowały zachwycające góralskie cerkiewki, jakie stały się ozdobą m.in. Brusturów oraz znanych przed wojną letnisk: Worochty (świątynię przeniesiono tu w 1780 r. z Jabłońca), Tatarowa, Mikuliczyna, Jamny, Jaremcza, Dory i Rafajłowej, wspaniale rozłożonych u stóp korony Karpat Wschodnich. W pobliżu ślicznych huculskich cerkwi greckokatolickich w posępnym górskim parowie rozłożył się jednak i największy w polskich Karpatach ośrodek prawosławia: sławny Skit Maniawski – niezwykłe dzieło bywalca góry Athos Jana Knihyckiego i fundatora obiektu Piotra Lachowicza. I nawet gdy cała lwowska eparchia i okoliczni górale przeszli na katolicyzm grecki, maniawscy bazylianie trwali na gorgańskim odludziu przy „prawej wierze”. Warto dodać, że w dobie walk z samozwańczym „obrońcą prawosławia” Chmielnickim duchowni ze sławnego skitu trwali też uparcie w... wierności dla polskiego króla, co winno dać do myślenia zarówno ukraińskim wielbicielom zbrodniczego „Chmiela”, jak i „prawdziwym Polakom-katolikom”... Fascynującemu głęboką prawosławną pobożnością Skitowi Maniawskiemu dał radę dopiero „oświecony” Józef II, ale także po kasacie i ruinie klasztoru odbywały się pośród walących się murów intrygujące odpusty...\nPółnocno-zachodnie Gorgany oraz całe niemal Bieszczady zasiedlili z kolei Bojkowie, lokalnie wzbogaceni o nieliczną grupę Tucholców. Owi archaiczni (Bojkowie, nie Tucholcy!) i prości górale ruscy greckokatolickiego wyznania stawiali na ogół skromne cerkwie, wpisujące się w trójkąt równoramienny (później, z umiarkowanym jedynie sukcesem, próbowano zaszczepić tu ukraiński styl „narodowy”). Wiele z nich zaklęło w swoich ścianach niezwykły czar, potrafiący zachwycić niejednego. A najpiękniejsze tucholskie i bojkowskie świątynie Bieszczadów wyrosły na chwałę Bożą w Rożance Wyżnej, Skolu, Orawczyku, Smolniku, Hoszowie i Równi.\nNad Osławą rozpoczynały się już siedziby innych ruskich górali – Łemków – którzy śmiało zasiedlili Beskid Niski i wschodnią część Beskidu Sądeckiego, wahając się zresztą (głównie za sprawą słynnej schizmy tylawskiej) pomiędzy katolicyzmem greckim a prawosławiem. I tak, jak w etosie i kulturze łemkowskiej obecne są wyraźne wpływy lechickie, tak tutejsze drewniane świątynie, na ogół wpisujące się bryłą w trójkąt prostokątny, łączą w sobie czar ruskich cerkwi i kościółków polskich górali, choć i tutaj z czasem podjęto mało skuteczne próby wprowadzenia stylu „ukraińskiego”. Takiego czaru nie sposób odmówić wyciosanym łemkowskimi rękami przybytkom w Kotaniu, Świątkowej Małej, Gładyszowie (wyjątkowo typ huculski), Skwirtnem, Kwiatoniu, Owczarach, Muszynce, Tyliczu, Wojkowej, Powroźniku czy Szczawniku. Zaś pośród nich wyrosła murowana świątynia w Polanach, onieśmielająca błyszczącą w słonecznych promieniach masywną kopułą.\nNad granicznym Smereczkiem rozłożyły się z kolei Dubne i Leluchów – jedyne (!) wsie Wenhrinów, zwanych też Wenginami i Uhryńcami, ruskich górali pokrewnych Łemkom, ale obok wpływów polskich podatnych i na kulturowe zapożyczenia z terytorium Korony św. Stefana (rzecz nie tyle w samych Madziarach, ile przede wszystkim w Rusinach Spiskich). Szczęśliwie zachowały się tutaj dwie drewniane cerkwie, co gdzie indziej nie wzbudzałoby pewnie entuzjazmu, na obszarze wenhrińskim stanowi wszakże wynik stuprocentowy! Nawiązywały one do architektury łemkowskiej, a w których miejscowościach podnoszą swoje wieże – dopowiadać chyba nie trzeba...\nSięgający obu Wierchomli obszar Łemkowszczyzny zamykał na zachodzie zwarte osadnictwo rusko-wschodnio-chrześcijańskie w Polsce, ciągnące się przecież – choć przeplatane z wyraźnymi terytoriami polsko-rzymsko-katolickimi – aż od egzotycznego Zadnieprza. Co nie oznacza, że zamykał siedziby greckokatolickich i prawosławnych Rusinów w ogóle. Oto bowiem poza domostwami polskich Górali Sądeckich rozłożyła się na pograniczu Beskidu Sądeckiego i Pienin niewielka enklawa kolejnych łemkowskich krewniaków – Rusinów Szlachtowskich. Enklawa dwukrotnie większa od terytorium Wenhrinów, bo obejmująca aż... cztery wsie. Dużo? Niezbyt. Ale aby ukuć pojęcie „Rusi Szlachtowskiej” w zupełności wystarczyło... Również tutaj zachowały się dwie cerkwie, dla odmiany – obie murowane. O ile jednak kopuły świątyni w Szlachtowej urzekały bogactwem i przepychem Wschodu, o tyle prosty przybytek w Jaworkach utrzymany został w stylu katolickiego józefinizmu. Biorąc pod uwagę fakt, że Szlachtowa sąsiadowała już ze Szczawnicą, widzimy, jak daleko na zachód sięgały w polskich Karpatach intrygujące wyspy cerkiewnego świata...\nCzy jednak i tym razem nie nazbyt wcześnie odtrąbiliśmy jego kres? Pamiętajmy przecież, że Rzeczpospolita aż do rozbiorów dzierżyła mocną ręką także starostwo spiskie ze Starą Lubowlą i Podolińcem. A zatem tę część Podtatrza, którą śmiało zagospodarowywali Polacy, Słowacy, Węgrzy, Niemcy, Romowie, Żydzi i najbardziej nas w tym momencie interesujący Rusini Spiscy. Po 1918 r. musiała Polska z niej zrezygnować, nie realizując bynajmniej ani endeckiej koncepcji jednolitego państwa, ani PKWN-owskiej fuzji służalczości z ultranacjonalizmem, ale licząc się z potężnym wsparciem Ententy dla młodego państwa czechosłowackiego. Można więc uznać utratę lubowelskiego Spiszu za swoiste preludium ewolucji Rzeczypospolitej od państwa wielo- do jednonarodowego. Rok 1918 na Spiszu był zatem prologiem do dwóch aktów z lat 1920/1921 i 1944. W owym czasie pożegnaliśmy się m.in. właśnie z Rusinami Spiskimi, którzy nadawali istotny smak owej etniczno-wyznaniowej mixturze ziem przez wieki od południa strzegących Rzeczypospolitej, a w dobie szwedzkiego potopu tworzących nawet serce i tymczasową stolicę walczącej Polski... I o ile w innych częściach ruskiej Góralszczyzny ziem polskich przeważały świątynie wyczarowywane z karpackiego drewna, o tyle pośród Rusinów Spiskich murowane budownictwo sakralne zdecydowanie przeważało. Zwróćmy wszelako uwagę na osobliwą drewnianą cerkiew w Granicznem, która powstała co prawda już w kilkanaście lat po zagarnięciu polskiego Spiszu przez Austriaków, ale wznosili ją wspólnymi siłami katolicy rzymscy i greccy, wypełniając niepisany testament dawnego wielokulturowego Spiszu i dawnej wielowyznaniowej Rzeczypospolitej, której duch odzywał się nawet na górskich pustkowiach, wyznaczających ostatnie, zachodnie zakątki wschodniochrześcijańskiego dziedzictwa lechickiej ziemi...\nSpoglądając na ten olbrzymi obszar ziem polskich, na którym pyszne cerkwie i sympatyczne cerkiewki bądź dominowały w krajobrazie, bądź tylko dopełniały – zawsze przecież twórczo – pejzaż kościołów i kościółków, można w należyty sposób zdać sobie sprawę z ogromu prawosławnych i greckokatolickich tradycji Rzeczypospolitej. Rzeczypospolitej, w której Lublin i Lwów jednoczyły wiernych różnych wyznań, Kijów z powodzeniem pełnił rolę wschodniochrześcijańskiego Gniezna (a szczerze powiedziawszy, to znacznie je przewyższał), a góralska Huculszczyzna – często porównywanego do niej Podhala. Bo przecież te terytoria dawnej Rzeczypospolitej, które uświetnione zostały cerkiewnymi kopułami, wcale nie ustępowały obszarem tym, które w swoje posiadanie wziął rzymski katolicyzm!\nOczywiście, trzeba pamiętać także o Bohdanie Chmielnickim, Maksymie Żeleźniaku oraz podobnym im oprawcach, skrywających swoje mordercze instynkty za sztandarami „obrony prawosławia”, o moskiewskich prozelitach wkraczających na Litwę z carskim wojskiem i zbrodniczym zewem, o ponurej roli – choćby tylko symbolicznej – Cerkwi prawosławnej w dobie rosyjskiego zaboru i upokarzającym dla pokonanych Polaków charakterze imperatorskiej świątyni św. Aleksandra Newskiego w Warszawie oraz o wsparciu pewnej części greckokatolickiego kleru dla rzeźników z Ukraińskiej Powstańczej Armii, wszystko to jednak tworzy bolesne, ale pojedyncze tylko epizody – a wyznawcom wszystkich religii od islamu przez judaizm, rzymski katolicyzm, luteranizm i kalwinizm po ateizm zdarzały się rzeczy równie haniebne! – niemogące się równać z ogromem kulturowego dziedzictwa wschodniego chrześcijaństwa ziem polskich. Dziedzictwa, któremu lechicka kultura przez wieki zawdzięczała swoje niezwykłe bogactwo.\nA owo wspaniałe dziedzictwo to wykwintna i zróżnicowana architektura cerkiewna, błyszcząca złotymi kopułami lub wabiąca ciepłem drewna; to zachwycająca liturgia, opracowana jeszcze przez świętego Jana Złotoustego i świętego Bazylego Wielkiego; to błagalne ektenie i niezwykła muzyka sakralna, wyśpiewywana bez akompaniamentu i instrumentalnej oprawy, a w urzekający sposób dopełniająca w dawnej, wielonarodowej Polsce łacińskie chorały i kantyczki. U źródeł muzyki cerkiewnej na wschodnich ziemiach Polski znajdował się charakterystyczny znamiennyj raspiew, kształtujący kulturę średniowiecznej Rusi. W czasach Jagiellonów upowszechniać się zaczęła nowa melodyka – wielikij znamiennyj raspiew, gdy dotychczasowe formy wzbogaciły się o rozwinięcia i ozdobniki. Jednocześnie z nową melodyką – być może pod wpływem polskiego renesansu – rozkwita twórczość autorska, która kontynuując dotychczasowe tradycje muzyczne, wzbogaca je i urozmaica. Wraz z nowymi tendencjami pojawiają się nowe notacje: wkrótce rodzi się putiewaja notacja, a następnie diemstwiennaja notacja. Umocniona zaś wielowiekowymi tradycjami i nowymi pomysłami jednogłosowa, a później także – zapoczątkowana bodaj w XVI stuleciu w murach ukrytego pośród Puszczy Knyszyńskiej, a wzmiankowanego już klasztoru w Supraślu – wielogłosowa muzyka sakralna wschodniego chrześcijaństwa krzepnie i staje się na całe stulecia istotnym, a jakże pięknym elementem kultury Rzeczypospolitej.\nKultury tej dawnej Rzeczypospolitej Polaków, Rusinów, Żydów, Litwinów, Niemców, Poleszuków, Tatarów, Ormian, Żmudzinów, Romów i Karaimów. Tej, którą boleśnie nadwyrężyła niemoc lat 1918–1921. Tej, która zamordowana została w latach 1939–1944. Oto bowiem socjaliści narodowi z Niemiec wymordowali polskich Żydów i Romów. Oto PKWN oddał Józefowi Stalinowi na tacy całą wschodnią Polskę, pozbywając się tym samym z niej Ormian i Karaimów oraz druzgocącą większość Rusinów różnej maści, zresztą i później ostro perswadując ruskim niedobitkom w wyzwolonej spod okupacji Polsce potrzebę wyjazdu do Związku Radzieckiego... Oto kolejny komunistyczny rząd dopełnił dzieła, wypędzając ich skromne resztki z ojczystej ziemi w ramach akcji „Wisła”, przy czym brak poparcia dla UPA na Łemkowszczyźnie i wynikający z niego brak aktywności rzeźniczych sotni nad Ropą, Wisłoką i Osławą dobitnie demaskują prawdziwe intencje szafarzy „postępu”... Ta sama lewica rewolucyjna zwieńczyła swój projekt budowy jednonarodowego państwa na zachód od Bugu, wypędzając w 1968 r. z Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej resztki przetrzebionej społeczności żydowskiej... W pewien sposób akcja ta dopisała swoisty epilog dla Holocaustu – epilog naturalnie znacznie łagodniejszy i w metodach zupełnie nieporównywalny! – tak jak „namowy” do wyjazdu do Związku Radzieckiego, a później akcja „Wisła” i wysiedlenia resztek Rusinów stały się epilogiem rezygnacji ze wschodnich województw. Oba zaś mogą uchodzić za ostateczne, choć z uwagi na skalę skromne już zakończenie wielkiego projektu budowy jednonarodowego państwa polskiego na zachód od granic Kongresówki. Procesu, którego kulminację stanowiły Holocaust i utrata Kresów Wschodnich... Komuniści i inni „postępowcy” dopięli więc swego, a monoetniczna Polska powojenna – dziecko Holocaustu i zagłady Kresów – stała się karykaturą i wypaczeniem najradykalniejszych oenerowskich pomysłów. O ile bowiem w międzywojniu „nowocześni Polacy” spod znaku Romana Dmowskiego entuzjastycznie zaakceptowali skromną granicę wschodnią z 1921 r., o ile spodziewali się polonizacji Rusinów na tzw. Kresach Wewnętrznych, o ile domagali się uczelnianego numeri clausi, a bywało że i numeri nulli dla Żydów, o tyle nie byli aż tak „nowocześni”, aby bez oburzenia przyjmować dokonywaną przez Niemców Zagładę potomków Abrahama ani ofiarowywanie Stalinowi Lwowa, Stanisławowa, Łucka czy Tarnopola...\nPo swoistym prologu z 1918 r. na Spiszu, po dwóch aktach z 1921 i 1944 r. oraz symbolicznych epilogach z lat 1947–1968 spośród tradycyjnych religii i tradycyjnej obrzędowości ostała nam się co prawda fenomenalna Święta Góra Grabarka, ale w skali masowej – w zasadzie już tylko Kościół katolicki, który – nie bez bolesnych strat, zwłaszcza na wschodzie – jako ostatni bastion stanął okoniem wojownikom jednolitości, ogniskując przecież wiele lokalnych, regionalnych tradycji, stojąc czujnie na straży podhalańskich Godów czy kurpiowskiej Zielganocy. A skoro straciliśmy już tak wiele pięknych tradycji różnych religii i wyznań, to warto abyśmy w naszej szarej rzeczywistości potrafili chociaż zachwycić się pięknem rzymskokatolickich obrzędów, często bardziej docenianych przez gości z zagranicy niż przez nas samych, a tworzących olbrzymią i wspaniałą część naszego dziedzictwa, także lokalnego, zamiast dawać się straszyć schizofrenicznymi wizjami „państwa wyznaniowego” i „bogoojczyźnianej zawziętości” przez tych, którzy w swoim dążeniu do powszechnej „tako-samości” tak wiele polskiego krajobrazu kulturowego już zdewastowali, a przed II wojną światową podobnie straszyli „wpływami” Żydów, zaś po niej ukraińskim nacjonalizmem, jakiemu ulegać mieli ponoć wszyscy katolicy greccy. Bo przecież kurpiowskie palmy wielkanocne, kalwaryjskie misteria, niezapomniane procesje Bożego Ciała w wielkopolskim Skęczniewie, kaszubskie obchody ku czci świętych Piotra i Pawła, sympatyczne prezenty, jakimi we wilijo Bożego Narodzenia obdarowuje Ślązaków Dzieciątko, ciepła góralska pasterka czy krakowska szopka też zanikną, jeśli zamiast na nowo odkrywać to co mamy – a mamy naprawdę jeszcze stosunkowo wiele! – damy sobie wmówić przez trzęsących aparatem administracyjnym i medialnym polityków, że tradycja zagraża naszemu rozwojowi, a dobrowolne instytucje (mniejsza już o to, czy rzeczywiście zawsze godnie reprezentowane) – naszej „wolności”... Nie mam tutaj naturalnie najmniejszego zamiaru wypowiadać się na temat wiary i moralności, tym bardziej że o pierwszej milczę z zasady, o drugiej – z braku kompetencji, wszelako bardziej odpowiada mi świat barwny i ciekawy od szarego i jednolitego, a dalibóg od gapowatych kleryków bardziej obawiam się bezwzględnych polityków i ich wpływowych klakierów...\nPolityków takich jak ci, którzy w 1944 r. wcielili się kolektywnie (to chyba słowo na miejscu!) w rolę Judasza Iskarioty, a nawet przewyższyli go, dokonując zdrady podwójnej. Pierwszą była zdrada Polski i Polaków, którym w imię godnej pogardy służalczości odebrano połowę kraju (jakby mało bolesne były straty sprzed dwudziestoparolecia!), nie mniej polską od Wielkopolski czy Mazowsza, zdrady ohydnej i nieznacznie tylko osłodzonej powrotem do „Macierzy” Ziem Odzyskanych, która to kwestia zresztą z poprzednią – jak już wspomniano – nie łączy się wcale. Była jednak i druga zdrada, bardziej wielopodmiotowa: zdradzenie przez samozwańczy polski rząd Ormian, Karaimów i Tatarów, nade wszystko zaś zdradzenie Rusinów – Białorusinów, Poleszuków, Ukraińców. Zdradzenie tych, z którymi od stuleci mniej lub bardziej zgodnie żyliśmy w jednym państwie, w jednym wspólnym domu (i to dużo wcześniej niż Zygmunt I Stary przyłączył do Królestwa Polskiego Warszawę!), a których to bez wahania wydaliśmy na srogą niewolę Sowietom. Jakże aktualne stały się słowa Anny Zahorskiej (Savitri), które z powodzeniem i po 1944 r. mogliby wyszeptać Polacy na Kresach, ale też tak wielu Rusinów:\nPrawdaż to, Polsko? My niewysłuchani [...] Powstańcy z kresów i uniccy święci?! Prawdaż to, Polsko? W moskiewskiej ciemnicy Byłaś nam zorzą, nadzieją i wiarą! Ty dziś wolna, my – znów niewolnicy... Zdeptałaś miłość, wzgardziłaś ofiarą! [...] Dziś – słyszysz – twemu wtóruje weselu Szept przerażony: – A gdzie brat? Gdzie Abel?...\nRozważania, czy wskrzeszonej po okupacji Polsce rzeczywiście towarzyszyło aż takie wesele zostawmy na boku, gdy Kresy Wschodnie nieodwołalnie skazano na karę śmierci... Ale do dziś pamięć o nich, o ich wielonarodowym i wieloreligijnym charakterze – na który składały się i cerkiewne śpiewy – oraz przypominanie o ziemiach zabużańskich jako integralnej części naszego dziedzictwa pozostają najlepszym remedium na wszelki nacjonalizm, jakiego łatwo się nabawić w „przesuniętym” na zachód, jednonarodowym kraju, pozbawionym już po raz drugi Ziem Zabranych... A jak uczy przykład PKWN-u i jego epigonów – przed nacjonalizmem nie ratuje nawet brak patriotyzmu! Nienawiść to bowiem olbrzymia, gdy rezygnuje się z połowy państwa, byle tylko nie dzielić go z [tu wstaw dowolny obraźliwy epitet] Ukraińcami i Białorusinami! A nienawiść mocno zapadła w dusze, gdy mimo upływu lat i dziesięcioleci taki stan rzeczy w pełni się usprawiedliwia i aprobuje...\nCzy coś jednak zostało z tego wspaniałego dziedzictwa polskiego prawosławia i polskiego grekokatolicyzmu po granicznych przesunięciach i wysiedleniach? Na pewno garść wspomnień o dawnym, barwniejszym świecie i skromne pozostałości, tworzące nastrojowe, choć osamotnione nisze dawności. Odnajdziemy więc jeszcze wspaniałe uroczystości prawosławne na opromienionej niesamowitą atmosferą Świętej Górze Grabarce. Odnajdziemy jakieś niedobitki obrządków wschodnich na przeciętych stalinowską granicą Podlasiu i Roztoczu oraz na tych obszarach Karpat, na które z wygnania i straszliwej poniewierki powrócili Łemkowie. Ulotny czar dawnego świata, zachowany niczym owad w kawałku bursztynu, odnajdziemy też we... Wrocławiu, gdzie działa znakomity Chór Męski Oktoich – prawdziwy fenomen muzyki cerkiewnej. Czar ten odnajdziemy i w Hajnówce, gdzie u bram Puszczy Białowieskiej odbywa się niesamowity Międzynarodowy Festiwal Muzyki Cerkiewnej. Czar ten odnajdziemy w zachowanych ikonostasach i w surowych obliczach postaci ze świętych obrazów. Czar ten odnajdziemy wreszcie w zapachu drewna, unoszącego się wokół zapomnianej bojkowskiej cerkiewki. Nieliczne to relikty po dawnej Rzeczypospolitej, ale jeśli po kilkudziesięciu latach pozostała u nas jeszcze pewna wrażliwość, to naprawdę warto się nimi zachwycić. Bo cerkiewny czar to czar monumentalny a przecież subtelny, egzotyczny a przecież pełen ciepła, okraszony złotem, a przecież przepełniony duchem pokory. I zawsze działa!


Kasprzyk: Powinniśmy być realizatorami testamentu Józefa Piłsudskiego Kasprzyk: Powinniśmy być realizatorami testamentu Józefa Piłsudskiego\n5 grudnia, 2018 16:09\nKasprzyk: Powinniśmy być realizatorami testamentu Józefa Piłsudskiego\nFot. Roman Niedźwiecki/Jan Józef Kasprzyk\nKasprzyk, przemawiając w stolicy regionu świętokrzyskiego podkreślił, że Józef Piłsudski urodził się trzy lata po klęsce Powstania Styczniowego. „Miał głęboko zakorzenione w sobie poczucie misji i ciągłości z pokoleniem powstańczym, które nie przyniosło Polsce niepodległości. W takiej atmosferze wzrastał w domu rodzinnym. Przyznawał, że w kulcie powstania styczniowego i w przeświadczeniu, że powinien dokończyć dzieło przerwane klęskę powstania wychowali go rodzice” – powiedział minister. Dodał, że „Piłsudski obudził ducha narodu, podłamanego po klęsce Powstania Styczniowego”.\n„W tych krótkich słowach streszcza się praktycznie całe życie Józefa Piłsudskiego. On cały czas oddziaływuje na nas, a my mamy być realizatorami jego nigdy nie spisanego testamentu politycznego. Ale jego testament udowadniany życiem i czynami sprowadza się do słów, które kiedyś powiedział Marszałek: ,,Jesteśmy skazani na wielkość. Polska musi być krajem wielkim i silnym, dlatego że mamy takie położenie geopolityczne, że nie możemy sobie pozwolić na małość i słabość” – cytował słowa Piłsudskiego minister.\nKasprzyk wziął udział w uroczystości przekazania stolicy regionu świętokrzyskiego przez przedstawicieli Stowarzyszenia Pamięć i Tradycja imienia Józefa Piłsudskiego w Kielcach zegara z kurantem. Zamontowany na budynku dawnej siedziby straży ogniowej, a obecnie pogotowia ratunkowego co godzinę będzie wygrywał fragmenty pieśni „My, Pierwsza Brygada”.\nUtwór „My, Pierwsza Brygada” zrodził się z „Marszu Kieleckiego nr 10″. Jego autorem był prawdopodobnie kpt. Andrzej Brzuchal-Sikorski, który od 1905 roku był kapelmistrzem orkiestry Kieleckiej Straży Ogniowej, a następnie kapelmistrzem orkiestry I Brygady Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego. Słowa napisali dwaj legioniści: Tadeusz Biernacki i Andrzej Hałaciński.\nKasprzyk: Dla Polaków, którzy ewakuowali się z ZSRS, gen. Anders był jak Mojżesz


USA: napływ kapitałów znacznie poniżej oczekiwań - Puls Biznesu - pb.pl\nopublikowano: 16-04-2012, 15:05\nW lutym 2012 r. do Stanów Zjednoczonych napłynął kapitał długoterminowy o wartości 10,1 mld USD.\nDane okazały się znacznie słabsze od prognoz.Średnia oczekiwań analityków wynosiła bowiem 40 mld USD.\nDane okazały się znacznie słabsze od prognoz.\nŚrednia oczekiwań analityków wynosiła bowiem 40 mld USD.\nDane o sprzedaży wsparły popyt na Wall Street\nMakroekonomia / USA: napływ kapitałów znacznie poniżej oczekiwań


Niezapomniane wakacje - Prezentacje Waszych stron - Forum.Legalne.info\nPrezentacje Waszych stron\nBy patrykkks, November 11, 2013 in Prezentacje Waszych stron\nOrganizujesz wyjazd na wakacje? A być może marzy ci się romantyczny weekend we dwoje nad Bałtyk? U nas odnajdziesz warte zobaczenia atrakcje oraz miejsca warte polecenia. Nie warto ryzykować wypadu w niezaufane miejsca. Na naszym portalu dowiesz się kiedy będą… miały miejsce najważniejsze wydarzenia kulturowe, na których musisz być. Innymi słowy nasz portal:\nto zbiór wartościowych porad o Bałtyku.\nWydaje mi się, że ciężko jest zorganizować niezapomniane wakacje. Bardzo często chodzi tutaj nie o miejsce lub o przygotowane atrakcje, ale o panują…cy klimat, atmosferę miejsca lub towarzystwo innych osób. Ja zawsze sobie cenię wspólne wyjazdy ze znajomymi w góry. Pod tym względem bardzo lubimy wynają…ć\ni wówczas mieć więcej prywatności oraz luzu niż nocują…c w jakimś hotelu. Do tego można też przygotować jaką…ś wspólną… kolację, mają…c do dyspozycji własną… kuchnię. Już dwa razy tak organizowaliśmy wyjazd i za każdym razem był to pobyt, który na pewno jeszcze długo będę pamiętał.\nWarto też szukać samodzielnie hoteli etc. Taki wypad zawsze jest tańszy od takiego organizowanego przez biuro podróży. Moim zdaniem warto też poczytać takie przewodniki:\nżeby wiedzieć co zwiedzać, bo raczej na pilota wycieczki przy samodzielnym wyjeździe nie będziemy mogli liczyć.\nMnie ostatnio udało się spędzić świetny weekend ostatnio w Istebnej:) Szef opłacił nam\ni świetnie się bawiliśmy. Naprawdę profesjonalna obsługa i miła atmosfera. Tego nam było trzeba:)\nwyjazdy integracyjne bardzo polecam. Dużo rzeczy się dzieje.\nSuper a macie już w swojej ofercie Jurę Krakowsko Czestochowską… i hotel\n, jeśli nie polecam dodać, bardzo fajne miejsce\nNa pewno ciekawym i godnym uwagi rozwią…zaniem są…\n. Taką… ofertę ma Hotel Ventus. Jest to obiekt przyjznay rodzinom. Znajduje się tam wiele atrakcji i to nie tylko dla dzieci.\nEdited April 13, 2017 by jaro200\nMoże warto pojeździć trochę po Polsce? Jest przecież wiele ciekawych miejsc, które warto odwiedzić. W kwestii noclegów polecam skorzystać z polskiej sieci hoteli\nIch hotele znajdują… się w największych miastach w Polsce, dodatkowo są… świetnie zlokalizowane. Polecam rzucić okiem.\nPolska ma ciekawe miejsca na wypoczynek, na przykład Mazury.\nJa preferuję aktywne wakacje - jakieś wyjazdy na rozne wydarzenia, skoki spadochronowe lub choćby takie gokarty . Np\njest całkiem spoko , można się tam wybrać ze znajomymi lub z rodziną…. Szaleństwo przynajmniej na pół dnia Ja tak zwiedzam raz na jakiś czas różne rejony Polski i właśnie ostatnio wybór padł na to miasto, bardzo urokliwe z resztą…. Teraz jak nadchodzą… ciepłe dni to warto podróżowac\nEdited April 19, 2018 by KoalaOla\nObecnie wiele osób decyduje się przede wszystkim na wyjazdy zagraniczne, które też zazwyczaj są… traktowane jako te niezapomniane. Zresztą… takie wyjazdy to nie tylko okres wakacyjny, często ludzie decydują… się na wycieczki zagraniczne w święta: [url]http://nawakacjach.com.pl/swieta-za-granica-gdzie-spedzic-jak-szukac-tanich-lotow-na-swieta/[/url], co też jest ciekawym rozwią…zaniem. W dobie tanich biletów lotniczych pewnie warto o tym pomyśleć.\nJeżeli jeszcze nie wybraliście miejsca na letni odpoczynek, a kochacie nasze morze, to zobaczcie tu [url="https://www.starydziwnow.pl/hotel/"]Mój link[/url] To idealne miejsce dla rodziny, a też i dla paczki dobrych znajomych. Nawet jak pogoda sie pogorszy to atrakcji na miejscu wam nie zabraknie.\nMoÅ¼ecie pomyśleć wypadzie nad morze w zimie i spróbowaniu morsowania. Jest to naprawdę ciekawe doświadczenie. Wiele osób chwali takie rozwią…zanie, bo dzięki temu twierdzą…, Å¼e są… zdrowsi. Tutaj https://www.blueapart.pl/blog/47/morsowanie-jakie-sa-zalety-i-przeciwwskazania moÅ¼na sobie poczytać o wadach i zaletach morsowania. MoÅ¼e wam się spodoba taka forma spędzania wolnego czasu.\nSeo Power sp. z o.o. Powered by Invision Community


mess architects - Architekt / projektant wnętrz Łódź - homebook\nmess architects - Architekt / projektant wnętrz\nmess architects to autorskia pracownia projektowa zajmująca się głównie architekturą wnętrz, architekturą, oraz grafiką i wzornictwem przemysłowym. Grupa projektowa mess działa na rynku już od roku 2008. Przygotowując każdy projekt, ściśle współpracujemy zarówno z klientem indywidualnym jak i inwestorem komercyjnym. Założeniem kluczowym jest dla nas wypracowanie relacji, w których oczekiwania inwestora oraz doświadczenie i styl projektowania mess architects przekładają się na efektywną współpracę i stworzenie ponadczasowych, prostych i funkcjonalnych projektów.\n„Dobry dizajn jest konsekwentny aż do najmniejszego detalu. Niczego nie można pozostawiać samowoli i przypadkowi. Dokładność i rzetelność projektowania są w końcu wyrazem szacunku dla użytkownika.” Dieter Rams.\nW naszej pracy staramy się kierować prostymi zasadami, chętnie wychodząc naprzeciw wszelkim wyzwaniom. Z założenia poszukujemy najprostszych, ale jednocześnie innowacyjnych rozwiązań, dzięki którym nasze projekty nabierają ponadczasowego wymiaru. Precyzja i perfekcja w dopracowywaniu detalów, w doborze najlepszych materiałów czy odpowiedniego światła to procesy, dzięki którym jesteśmy w stanie trafnie odpowiedzieć na konkretne potrzeby klienta, tworząc projekty ciekawe, nowatorskie, o indywidualnym charakterze. Szanując niezastąpione wzorce i idee prekursorów i współczesnych przedstawicieli architektury minimalizmu, w naszej pracy staramy się kultywować uczciwość wobec formy i jakości materiałów. W naszym przekonaniu, im budulec bardziej naturalny, tym bardziej odporny na przemijające chwilowe trendy w architekturze i wnętrzarstwie.\nOferujemy projekty w pełni kompleksowe, począwszy od wnikliwej analizy indywidualnych oczekiwań inwestora, poprzez projekt koncepcyjny, projekt wykonawczy, aż po nadzór autorski nad jego realizacją i pomoc w doborze odpowiedniego wyposażenia. Dzięki licznym kontaktom ze sprawdzonymi wykonawcami, oferujemy usługi różnych specjalistów na etapie realizacji każdego projektu. Wykonujemy projekty zarówno dla klientów indywidualnych jak i dla inwestorów korporacyjnych w zakresie przestrzeni komercyjnych, takich jak hotele, sklepy, biura, restauracje czy kluby.\nProjekt mieszkania typu studio\nProjekt wnętrza domu pod Łodzią\nmess architects jest obserwowany przez Cerames\nmess architects jest obserwowany przez bartosz9-86\nmess architects jest obserwowany przez Antlabo\nmess architects jest obserwowany przez r00rk4\n10 miesiący temu\nmess architects jest obserwowany przez OOROC\nmess architects jest obserwowany przez FurDeko\nmess architects jest obserwowany przez Lampex - producent oświetlenia\nmess architects jest obserwowany przez Lux4home™\nmess architects jest obserwowany przez Dariusz Majgier - Fotograf Wnętrz i Nieruchomości\nmess architects jest obserwowany przez =mlamp.pl= | rozświetlamy wnętrza\n2cOMAn7cTzOdZZGy4bvN-w.1 © 2013-2019 homebook 636988547115768412


Choinki sztuczne małe – rewelacyjny pomysł na świąteczną dekorację - DecoDom\nChoinki sztuczne małe – rewelacyjny pomysł na świąteczną dekorację\nPełne ciepła, rodzinne i przepełnione bożonarodzeniową aurą Święta to marzenie każdego z nas. To dlatego właśnie taką wagę przywiązujemy do odpowiednich dekoracji świątecznych. Oczywiście, bardzo ważna jest choinka. To wokół niej gromadzą się najbliżsi a przyjemne ciepło jej światełek napełnia dom radosną atmosferą. Często jednak sama choinka to za mało i zaczynamy szukać dodatkowych inspiracji, by udekorować dom, czy mieszkanie na Święta. Na co warto zwrócić uwagę w tym roku? Na bardzo urokliwe i efektowne choinki sztuczne małe.\nKażdy, kto szuka dodatkowych pomysłów na dekoracje świąteczne powinien pomyśleć o małych choinkach sztucznych. Ustawione w kuchni, sypialni czy w pokoju dziecięcym zachwycą, zwrócą uwagę a przede wszystkim każde pomieszczenie wypełnią prawdziwą, świąteczną aurą. Choinki sztuczne małe dostępne na rynku są równie piękne jak ich większe odpowiedniki. Często wykonane z najwyższej klasy materiałów do złudzenia przypominają prawdziwe drzewka. Takie choinki sztuczne małe rewelacyjnie wyglądają nawet bez dodatkowej dekoracji, często zresztą znaleźć można niewielkie choinki sztuczne oprószone śniegiem czy dodatkowo udekorowane szyszkami, dzięki czemu stanowią pełną ozdobę same w sobie.\nŚwietnym pomysłem jest też udekorowanie pomieszczeń małymi choinkami sztucznymi ubranymi w lampki a nawet bombki. Dzięki temu łatwo dostosujemy dekorację do charakteru danego pomieszczenia. Bombki bałwanki, muchomorki czy mikołaje świetnie sprawdzą się na drzewku w pokoju dziecięcym, natomiast ozdoby choinkowe w bardziej stonowanych barwach, dostosowanych do aranżacji danego wnętrza pięknie ozdobią sypialnię czy gabinet.\nChoinki sztuczne małe dostępne są w dobrych sklepach internetowych. Warto sprawdzić zwłaszcza te, których asortyment jest szeroki a sprzedaż nastawiona nie tylko na promocję tradycyjnych, dużych drzewek, ale również tych mniejszych. Na przykład liczne choinki sztuczne sklep internetowy сhoinkowo.pl posiada w bardzo wielu wariantach i rozmiarach dzięki czemu łatwo znaleźć tu choinki sztuczne małe i bardzo piękne jednocześnie.\nNa koniec ostatnia porada. Nawet choinki sztuczne małe wyglądają pięknie jedynie wtedy, gdy dobrze się je rozstawi. Warto zatem zapoznać się z dobrze przygotowanym instruktarzem, by po rozłożeniu nasza choinka sztuczna prezentowała się wyjątkowo i okazale.\nOdkurzacz centralny – nowoczesne i zdrowe rozwiązanie


Jak znaleźć rekomendowaną klinikę okulistyczną? Leczenie metodą laserową | Sport gryf\nNarząd wzroku jest najważniejszy narząd receptorowy człowieka, ponieważ aż 82% bodźców jest przekazywanych do mózgu właśnie dzięki oczom. To dzięki nim poznajemy świat i jego wspaniałości. Toteż tak ważne jest, byśmy troszczyli się o ten narząd i nie bagatelizowali oznak różnego rodzaju chorób z nimi związanych.\nBo jeśli np. obserwujemy coraz większe problemy z widzeniem podczas czytania lub oglądania telewizji, a kierowanie pojazdem sprawia nam nie lada trudności – to może znaczyć, że chorujemy na zaćmę, czyli częściowe lub całkowite zmętnienie soczewki (przetestuj w promocji zobaczysz na tym serwisie ) oka – więcej o zabiegu na stronie .\nGłównym sygnałem zaćmy jest trwające etapami pogarszanie się ostrości wzroku. Z czasem dochodzi do zmętnienia soczewki (www.rajsoczewek.pl/) oka.\nMimo,że medycyna z każdym dniem idzie coraz bardziej do przodu, nie istnieje żaden lek przeciwdziałający zaćmie, więc wskazana jest operacja. Zabieg usunięcia zaćmy opiera się na pozbyciu się zmętniałych soczewek i zastąpieniu ich syntetycznymi soczewkami (implantami), zapewniającymi najwyższą jakość obrazu. Cały zabieg trwa ok. 10-20 min. , jest bezbolesny i na ogół przeprowadzany w znieczuleniu miejscowym. Rekonwalescencja jest niezwykle szybka, a pacjent zwykle odzyskuje komfort codziennego funkcjonowania zaledwie kilka dni od przeprowadzonego zabiegu.\nA co gdy nasza wada wzroku jest do wyleczenia przy pomocy okularów, lecz czujemy dyskomfort zakładając je, ponieważ jesteśmy zdania, że przeszkadzają w makijażu lub w uprawianiu sportu? Skutecznym wyjściem z tych dylematów jest laserowa operacja oczu (zobacz na tej podstronie). Podstawowe korzyści przeprowadzenia laserowej korekcji wad wzroku:\n* laserowa korekcja zapewnia nam całkowitą rezygnację z okularów,\n* krótki okres rekonwalescencji, a co za tym idzie szybki powrót do aktywnego życia,\n* nikłe ryzyko powikłań i skutków ubocznych po przeprowadzonej ingerencji chirurgicznej.\nOperacje wzroku wiążą się z wielką starannością wykonywanych zabiegów. Toteż tak ważne jest, by klinika którą wybierzemy operowała na najbardziej cenionym w świecie medycyny sprzęcie. Zapytajmy znajomych, sprawdźmy strony klinik okulistycznych, posiadających swoje strony w internecie, a z pewnością znajdziemy odpowiednią klinikę. Z właściwie wyszkoloną załogą, której będziemy mogli zaufać.


Aktualności: Aż 116 mln zł otrzymają polscy twórcy gier od rządu!\nAż 116 mln zł otrzymają polscy twórcy gier od rządu!\nCo spowodowało, że nasze władze zaczęły tak intensywnie dofinansowywać polski rynek gier? Poznajcie najlepsze rodzime produkcje, które pokochał cały świat. To one otworzyły rządowe fundusze dla kolejnych dzieł polskich gamedevów.\nPolskie gry same zapracowały na swoją sławę\nOd lat polski rynek gier był traktowany po macoszemu. W czasie, kiedy w wielu innych krajach rozgrywano poważne turnieje gamingowe, a e-Sport opanowywał wszystkie media, w Polsce nadal mówiono o „bawieniu się w gry”. Polscy twórcy brali więc los we własne ręce, wykorzystując często prywatne finanse lub zbiórki społeczne. Biorąc jednak pod uwagę to, że polscy gracze nie lubią płacić za gry, rodzime studia nie miały łatwo. Polityka gier w Polsce zaczęła się zmieniać dopiero wtedy, kiedy nasze produkcje zaczęły podbijać świat.\nWiedźmin – bolesny początek, spektakularny efekt\nPrezentacja dodatku „Serca z kamienia”, Poznań Game Arena 2015\nZanim zobaczyliśmy oficjalną odsłonę białowłosego pogromcy potworów, Wiedźmin rodził się… trzykrotnie! I to w wielkich bólach. Pierwsza próba skończyła się mało popularną, SMS-ową wersją gry. Drugie podejście - podjęte już przed CD Projekt Red - w swoim izometrycznym, nieco hack'n'slash-owym wydaniu, dalekie było od wizji prawdziwego RPGa. Dopiero za trzecim razem, po 5 latach ciężkiej pracy, udało się wypuścić na światło dziennie pełnowartościową grę.\n„The Witcher” szybko pobił popularnością ówczesne gry BioWare – słynnego studia, które na potrzeby Wiedźmina użyczyło CD Projekt Red swojego silnika „Aurora”. Do dzisiaj „Wiedźmin” otrzymał wiele prestiżowych nagród na całym świecie, w tym tytuł najlepszej gry roku 2007. I choć wielu z nas irytowała liniowość, ograniczenie oraz powtarzalność świata, to patriotyczny duch odezwał się w każdym polskim graczu. Nawet ci, którzy wzbogacali słownik przekleństw napotykając kolejny płotek nie do przeskoczenia, musieli mieć oryginalny egzemplarz Wiedźmina na swojej półce.\n„Wiedźmin 3: Dziki Gon” pozamiatał cały rynek RPG. Ponad 250 znaczących nagród, w tym tytuł gry roku przyznany na The Game Awards 2015, plasuje tę produkcję na I miejscu najlepiej nagradzanych gier w… całej historii branży gamingowej! W końcu 20 mln graczy nie może się mylić ;)\nDead Island i Dying Light – diamenty wśród produkcji Techland\nNie wiemy jak Wy, ale my do dzisiaj pamiętamy każdą sekundę niewiarygodnego zwiastuna do gry Dead Island. Nic dziwnego, że zdobył on Złotego Lwa na festiwalu w Cannes. Do dzisiaj, na YouTube obejrzało go ponad 15 mln osób. Doczekał się także swojej aktorskiej wersji, którą koniecznie musicie zobaczyć: https://www.youtube.com/watch?v=EUksUq1EzMM\nZwiastun to był dopiero początek. Sama gra stworzona na autorskim silniku Techland’u, Chrome Engine, przebiła się do świadomości ponad 8 mln graczy z całego świata. I gdy zapowiadało się, że ten horror survival rozgrywany na wyspie opanowanej przez zombie nie znajdzie godnego zastępcy, Techland przedstawił kolejną swoją perełkę: Dying Light. Jest to druga po Wiedźminie polska gra, najlepiej rozpoznawana wśród zagranicznych graczy, a wysokie oceny tej produkcji po raz kolejny pokazały, że Techland ma jeszcze wiele do powiedzenia.\nShadow Warrior 2 – ostra jatka od Flying Wild Hog\nCosplay na stanowisku Shadow Warrior 2 podczas Poznań Game Arena 2016\nSkoro mowa o Techland, to nie można zapomnieć o Shadow Warrior 2. Stworzona przez stosunkowo młode studio Flying Wild Hog i wydana przez Techland produkcja mocno przyciągnęła Waszą uwagę podczas Poznań Game Arena 2016. W pierwszym tygodniu premiery SW2 zajęło miejsce w top5 bestsellerów Steam’a i otrzymało niezwykle wysokie oceny zarówno krytyków jak i graczy. Ta piękna strzelanka z pazurem dopiero rozwija skrzydła, ale już wiadomo, że przejdzie do historii najlepszych tytułów polskich gier.\nThis War of Mine – gra, która uczy pokory\nStoisko This War of Mine na targach PGA 2015\nSteam Awards ostatnio zaprezentował finalistów wśród 15 mln nominacji. Do piątki najpopularniejszych gier, które poruszą każde, najbardziej zatwardziałe serce, dostała się doskonała polska gra 11 bit studios – This War of Mine. Niskobudżetowy survival, inspirowany oblężeniem Sarajewa i autentycznymi historiami ofiar wojny, nie daje graczom taryfy ulgowej. Nie ma bohaterów, save pointów, czy „apteczki przed głównym bossem”. Mało która gra uczy takiej pokory i zrozumienia, czym jest wojna.\nOprawiona w nietuzinkowa grafikę szybko przyciągnęła uwagę zagranicznych mediów i zdobyła wiele cennych tytułów. Jako jedyna gra w Polsce otrzymała nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zdobyła również nagrodę publiczności Independent Games Festival oraz tytuł najlepszej gry międzynarodowej i najlepszego nowatorskiego świata gry w konkursie Deutscher Computerspielpreis. Mimo, że minęły 2 lata od premiery, to nadal warto dołączyć do 3 mln graczy, którzy poznali realia This War of Mine.\nPolskie Gry – czubek góry lodowej wart naszych pieniędzy\nPolski rynek gier ma jeszcze wiele do zaoferowania. Świat mógł nas lepiej poznać także z takich doskonałych tytułów jak choćby Layers of Fear – intrygujący horror produkcji krakowskiego Bloober Team, Superhot dofinansowany przez użytkowników KickStarter’a, czy Alice VR, którą mogliście przedpremierowo testować podczas PGA 2016. To dzięki tym i wielu innym udanym produkcjom, staraniom polskich twórców gier i ich ambitnym planom polski rząd zauważył potencjał w cyfrowej rozrywce.\nGry stały się naszym rodzimym hitem eksportowym, dlatego uruchomiono program GameINN z budżetem blisko 500 mln zł. Polskie gry licznie wyróżniono także w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój. Dzięki niemu rodzime firmy zajmujące się opracowaniem i wdrożeniem innowacyjnych, komercyjnych produktów i technologii mogły zgłaszać się do dofinansowania swoich projektów. Wśród tych, którzy otrzymali wsparcie finansowe znaleźli się m.in:\nPełną listę dofinansowanych projektów znajdziecie TUTAJ\nMamy nadzieję, że większość z produkcji objętych wsparciem zobaczymy na kolejnych edycjach PGA. Poznań Game Arena od lat ma swój wkład w promocję polskich gier. Udaje się to głównie dzięki Wam – gościom naszych targów, którzy testują, recenzują i wspierają rozwój tytułów polskich studiów, obecnych z nami każdego roku.


Turniej Czterech Skoczni: Kamil Stoch faworytem? Stefan Horngacher wspomniał o cudzie - Polsat Sport\nTurniej Czterech Skoczni: Kamil Stoch faworytem? Stefan Horngacher wspomniał o cudzie\n04.01.2021, 21:51 Zimowe\nKamil Stoch sięgnie po kolejny triumf?\nPóźniej przyszła kolej Polaków. W 2017 i 2018 roku ostatnie zawody TCS wygrał Kamil Stoch, w obu przypadkach pieczętując końcowy triumf, a przed rokiem zwyciężył we wspaniałym stylu Dawid Kubacki, do którego od 6 stycznia 2019 należy rekord obiektu - 145 m.\nZOBACZ TAKŻE: Michal Doležal: Kamil Stoch to skacząca legenda. Cieszę się, że mogę go trenować\n"Oczywiście wszystko przemawia za Stochem, ale ręki bym sobie nie dał uciąć, ponieważ Granerud pokazywał w tym sezonie już wielokrotnie, że jest niezwykle mocny. Jeśli wszystko ułoży się po jego myśli, to sądzę, że może te 20 punktów odrobić" - uważa Kraft, który zajmuje 13. pozycję.\n"Na razie będę to ciągnął i poskaczę w Titisee-Neustadt, jednak odpuszczę Zakopane w połowie stycznia i ostatnie zawody (w lutym w Rasnovie - PAP) przed mistrzostwami świata, żeby z jednej strony odpocząć, a z drugiej lepiej się przygotować do startu w Oberstdorfie" - przekazał Kraft.\nJak przyznał, o jego aktualnej kondycji najlepiej świadczy fakt, że w poniedziałek zamiast gry z kolegami w siatkonogę fizjoterapeuci zalecili mu "spokojny spacer". "Traktują mnie jak pacjenta z domu starców" - zauważył z uśmiechem.\nZOBACZ TAKŻE: TCS: Fala hejtu dotknęła Graneruda. "Zaatakowano nawet moją dziewczynę"\n"Musiałby się zdarzyć cud, żeby nadrobić nad Kamilem prawie 14 metrów" - nie ma wątpliwości Stefan Horngacher, austriacki trener, który zanim przejął niemiecką kadrę prowadził biało-czerwonych.\n"Nie czas teraz na panikowanie, choć wygląda to dość źle. Mam bardzo dużą stratę. Potraktuję zawody w Bischofshofen jak zwykły konkurs Pucharu Świata. Najlepiej jak będę mógł dokończę to, co zacząłem. Zobaczymy, co się wydarzy w środę" - powiedział Granerud, który jednak nie zamierza wyciągać pochopnych wniosków z jednego nieudanego występu.\n"Nie widzę powodów, żeby dokonywać jakichś radykalnych zmian. Do tej pory wszystko zdawało egzamin, poza Bergisel, gdzie jednak zwykle mi nie szło" - dodał Norweg.\n"Nie wiem, czy miało to jakiś wpływ na mnie. Może, a może nie, choć na pewno spieszyłem się na górę, a do tego byłem sfrustrowany. Gorzej miał nasz serwisant Kenneth Gangnes, który praktycznie w drodze na wieżę musiał błyskawicznie przygotować moje narty" - zaznaczył Granerud.\n"Bischofshofen to ulubiona skocznia Dawida Kubackiego, więc walka jeszcze może być ciekawa" - podsumował z uśmiechem triumfator Turnieju sprzed 20 lat, a obecnie dyrektor PZN ds. skoków i kombinacji norweskiej.\nSKOKISTOCH KAMILTURNIEJ CZTERECH SKOCZNIZIMOWE\nCzytaj więcej: TCS: Fala hejtu dotknęła Graneruda. "Zaatakowano nawet moją dziewczynę"


utrata dwuch szczypcy oraz czterech konczyn - Kraby, krabiki...\nutrata dwuch szczypcy oraz czterech konczyn\nWysłany: Pią 21:47, 15 Sty 2016 Temat postu: utrata dwuch szczypcy oraz czterech konczyn\nmoj jeden z trzech krabow mangrowych przeszedł wylinke 3 dni temu stracil 4 nogi i szczypce teraz toczy sie ciezka walka o jego zycie jest odizolowany od reszty niechciał jesc 2 dni dzisiaj wogule sie nie ruszał joz myslałem ze to koniec ale kazdy minimalny ruch skzelikami niepozwalal mi zakonczyc tej walki i jest !!! Sukces dzis dostał tarte jabuszko na pyszczek i zjadł ba mało potem drugi raz pisze bo moze ktos zetknoł sie joz ztakim problemem a ja opierajac sie na waszym doswiadczeniu bende mogł cos jeszcze zrobic dla niego prosze piszcie\nWysłany: Nie 12:36, 17 Sty 2016 Temat postu:\nZarówno przed jak i kilka dni po wylince kraby nie jedzą. Stracił oba szczypce? Radzi sobie i sam próbuje bez nich jeść?\nWysłany: Pon 2:34, 25 Sty 2016 Temat postu:\nKraby odzywiaja sie przy uzyciu szczypcow, dlatego, utrata obu jednoczesnie zwykle konczy sie smiercia niestety. Dodatkowo, kraby sa bardzo plochliwe i to, ze twoj krab daje sie karmic to prawdziwy ewenement. Jesli widzisz ze faktycznie cos zjada, to rob tak jak robisz. Szczypce powinny dosc szybko odrosnac. W zaleznosci od wieku kraba moze to byc od 2 do kilku miesiecy. Im mlodszy tym szybciej. Musisz tylko obserwowac czy pozostale kraby nie probuja wykorzystac okazji (szczegolnie w nocy). Jesli zauwazysz ze zaczepiaja tego slabszego to od razu go odizoluj (oczywiscie majac na uwadze zachowanie takich samych parametrow wody jak te w ktorych jest obecnie).\nWysłany: Nie 20:55, 13 Mar 2016 Temat postu:\nCo prawda temat sprzed kilku miesięcy, jednak może się komuś przydać na przyszłość.\nW przypadku, gdy mangrowcowi odpadną oba szczypce warto podawać tropical crusta sticks na miękkim podłożu.\nPo przywiezieniu Hektora po dwóch tygodniach nie miał już dwóch nóg i obu szczypców.\nNa początku też próbowałam z tartym jabłkiem, jednak nic nie znikało.\nTa karma ma postać tonących, nierozwalających się pałeczek. Kabiszon wkopywał się brzuszkiem w ziemie i samym pyskiem zjadał pałeczkę.\nTeraz już jest po wylince i wszystko wróciło do normy.


Koronawirus w Polsce. Są nowe przypadki zachorowań\ntokfm.pl 20.03.2020 16:27\nMinisterstwo Zdrowia poinformowało o kolejnych potwierdzonych przypadkach zakażeń koronawirusem. W sumie w Polsce na COVID-19 choruje 411 osób.\nMamy 33 nowe przypadki zakażenia koronawirusem, potwierdzone pozytywnym wynikiem testów laboratoryjnych. Potwierdzone przypadki dotyczą: 25 osób z woj. mazowieckiego, 3 osób z woj. kujawsko-pomorskiego, 2 osób z woj. dolnośląskiego i po 1 osobie z woj. pomorskiego, podlaskiego i podkarpackiego - napisał resort zdrowia na Twitterze.\nW piątek (20 marca) rano Ministerstwo Zdrowia informowało o 12 nowych przypadkach, liczba zakażonych wzrosła do 367.\nWśród zakażonych, jak dowiedzieliśmy się w piątek, jest jeden z wiceministrów rolnictwa. Kierownictwo resortu przebywa na kwarantannie.\nKoronawirus w Polsce. Coraz więcej chorych - pięć zgonów osób zakażonych\nResort zdrowia podkreśla, że 27-latka, która zmarła w piątek, a była zakażona koronawirusem, nie jest uwzględniania w tych statystykach, bo patogen nie był przyczyną jej zgonu.\nOd ponad tygodnia w Polsce obowiązuje stan zagrożenia epidemicznego.\nWprowadzono poważne obostrzenia mające na celu walkę z rozprzestrzeniającym się wirusem: zamknięto granice dla cudzoziemców, wracający Polacy muszą poddać się kwarantannie, ograniczono ruch lotniczy i kolejowy, w galeriach handlowych czynne są tylko sklepy spożywcze, apteki, drogerie i pralnie. Zawieszone jest także funkcjonowanie wszystkich placówek oświatowych, wyższych uczelni, kin teatrów, muzeów. Minister edukacji już sygnalizuje, że uczniowie mogą uczyć się w domach nawet do Wielkanocy.\nKoronawirus przenosi się drogą kropelkową - typowe objawy zakażenia przypominają objawy grypy - chorzy mają gorączkę, kaszel i bóle mięśni.\nPierwsze zachorowania pojawiły się w Chinach, ale obecnie centrum pandemii jest Europa, gdzie odnotowuje się najwięcej zachorowań oraz zgonów spowodowanych przez koronawirusa.


Kreatywna Jacewiczówka - blog: 334. Kartki i noworoczne pozdrowienia!\n334. Kartki i noworoczne pozdrowienia!\nMam nadzieję, że po Świętach, jesteście wypoczęci, najedzeni (nie mylić z przejedzeni ;p), nasyceni rodzinną atmosferą, pełni nowej energii i świątecznej magii, że wszystko udało się tak jak sobie zaplanowaliście, a prezenty trafiły w gusta!\nU mnie, na Podlasiu, nic nie zapowiadało białych Świąt i tego na pewno brakowało. Chociaż tuż przed naszą wigilijną wieczerzą spadł puszysty, bieluśki śnieżek! Ech...magia świąt!\nJa nadal troszkę tkwię w tym świątecznym klimacie i nie tylko dlatego, że lodówka dopiero pustoszeje (no dobra, dlatego też hihi), ale moja komodę zdobią piękne kartki od Was! Serduszko rosło, za każdym razem gdy otwierałam kolejna kopertę :)\nBardzo Wam dziękuję i za same kartki, i za przepiękne słowa i ciepłe życzenia!\nTe wszystkie piękne kartki na pewno trafią do odpowiednich albumów, a i tutaj, na blogu znajdzie się dla nich miejsce :)\nkończy się stary rok, nowy już tuż za progiem,\nwięc z tej okazji życzę Wam\nszczęścia, wszelkiej pomyślności, samych dobrych dni!\nNiech Wam się spełniają marzenia i realizują plany!\nŻyczę udanej zabawy sylwestrowej, czy to na wielkich balach czy w domku z rodzinką!\nDo Siego Roku Kochani!!!\nAutor: Anna Jacewicz o 15:33:00\nEwa Gawlik 28 gru 2016, 16:47:00\nŚliczne kartki dostałaś :) Szczęśliwego Nowego Roku!\nAnna Jacewicz 13 sty 2017, 15:08:00\nDziękuję ;) Także w imieniu autorek i nadawców kartek ;)\nIventi Atelier 28 gru 2016, 17:11:00\nWidzę że też u Ciebie wystawa karteczkowa oko cieszy ;) Do Siego Roku Aniu!!!\nAnna Jacewicz 13 sty 2017, 15:09:00\nCieszy Irenko i to jeszcze jak!\nJarzębinowa 28 gru 2016, 17:32:00\nPiękne karteczki Aniu!\nTobie i całej Rodzince również samych cudownych chwil w Nowym ROku! :)\nAnna Jacewicz 13 sty 2017, 15:12:00\nDziękuję Jarzebinko! Szczęśliwego Nowego Roku!\nSylwia Murzynowska 28 gru 2016, 18:13:00\nPrzepiekne kartki:) Aniu, wszystkiego dobrego na NOWy ok:)\nAnna Jacewicz 17 sty 2017, 11:58:00\nDziękuję ;) Wszystkiego dobrego!\nUla K. 28 gru 2016, 18:29:00\nDo Siego Roku Aniu!\nAnna Jacewicz 17 sty 2017, 11:59:00\nDo siego Uleńko!\nbozenas 28 gru 2016, 19:56:00\nSzampańskiej zabawy Ci życzę:)))\nTeresa 28 gru 2016, 20:00:00\nSzczęśliwego nowego Roku i mnóstwa pomysłów na piękne prace :)\nAnna Jacewicz 17 sty 2017, 12:00:00\nCarpediem 28 gru 2016, 22:00:00\nŚliczne kartki dostałaś. Szczęśliwego Nowego Roku!\nZaklęta Igiełka 28 gru 2016, 22:50:00\nRaduje się serce przy takiej ilości karteczek i ciepłych słów. Piękne karteczki dostałaś Aniu. Szczęśliwego Nowego Roku.\nZaklęta Igiełka 1 sty 2017, 20:45:00\nChciałabym podziękować za wszystkie komentarze, które zostawiłaś wędrując po moim blogu od samego jego początku :) Pozdrawiam serdecznie. Monika.\nAnna Jacewicz 17 sty 2017, 12:01:00\nDziękuję ;) Cała przyjemność po mojej stronie.\nMagdalena Betlej 29 gru 2016, 09:29:00\nPiękne karteczki otrzymałaś! Wszystkiego dobrego w Nowym Roku!\nkarolina 29 gru 2016, 12:34:00\nWszystkiego najlepszego, dużo zdrowia i spełnienia marzeń w Nadchodzącym roku Ci życzę i pozdrawiam cieplutko:-)\nAnna Jacewicz 17 sty 2017, 12:02:00\nDziękuję ;) Także za tyle ciepłych słów!\nPromyk 29 gru 2016, 15:32:00\nTaka wystawa cieszy oko i serce! A tymczasem: niech się spełnią świąteczne życzenia - te łatwe i trudne do spełnienia. Niech się spełnią te duże i te małe, te mówione głośno lub wcale. Niech się spełnią wszystkie one krok po kroku, tego Ci życzę w Nowym Roku.:)\nAnna Jacewicz 17 sty 2017, 12:04:00\nCieszy Promyczku i to jak! Najpierw jako wystawa, a potem w albumie ;)\nCytrulina 29 gru 2016, 23:03:00\nCudne karteczki otrzymałaś! Tobie też w Nowym Roku wszystkiego dobrego!\nEwa Staniec-Januszek 30 gru 2016, 09:02:00\nKochana życzę Ci wszystkiego, co najlepsze w Nowym Roku :*\nAgnieszka D 30 gru 2016, 12:27:00\nŚliczne karteczki !\nAnna Jacewicz 17 sty 2017, 12:05:00\nRenata Pawlicka 30 gru 2016, 13:00:00\nPiękne kartki :-)\nBrodziszek 30 gru 2016, 17:31:00\ncudne kartki! Wszystkiego dobrego w Nowym Roku!\nAnna Jacewicz 17 sty 2017, 12:06:00\nPasje Violi 30 gru 2016, 19:56:00\nPrześliczne karteczki Aniu otrzymałaś :), Szczęśliwego Nowego Roku !\nviolka 2 sty 2017, 15:16:00\nDużo świetnych karteczek dotarło do Ciebie :)\nAgnieszka T 4 sty 2017, 13:41:00\nCiekawy blog, piękne prace. Z chęcią dodałam do obserwowanych :) Cieplutko pozdrawiam i życzę wszystkiego dobrego w Nowym 2017 Roku!\nhttps://magia-zdobienia.blogspot.com/ Zapraszam ;)\n333. Wesołych Świąt!\n332. W bieli i fioletach, czyli imienne bombki.\n331. Tajemnica się wydała!\n330. Sal z Hafciarskim Kalendarzem - Szpulki i Tam...\n329. Między nami Hafciarkami (26) - spotkanie z Ba...\n328. "Igłą Malowane" 6/2016 - recenzja.


Bielik z Legii do Arsenalu za prawie 2,5 mln funtów - RMF 24\nŚroda, 14 stycznia 2015 (12:10)\nAngielskie media twierdzą, że Arsenal Londyn doszedł do porozumienia z Legią Warszawa w sprawie transferu Krystiana Bielika. "Kanonierzy" mają zapłacić za 17-letniego piłkarza 2,4 mln funtów (ok. 13 mln złotych).\nGazeta "The Guardian" napisała, że przedstawiciele Arsenalu przyjechali do Warszawy we wtorek, by złożyć trzecią ofertą i została ona przyjęta. Najpierw klub z Londynu miał oferować za Bielika 1,2 mln funtów, później podniósł kwotę do 1,5 mln funtów, ale obie propozycje zostały odrzucone. Legia Warszawa na razie komentuje tych doniesień.\nBielik wystąpił już w siedmiu meczach Legii w tym sezonie, choć w niedzielę skończył dopiero 17 lat. Zainteresowanie polskim piłkarzem wyrażała także Roma i Hamburger SV.\nJa już podjąłem decyzję o przejściu do Arsenalu i nie zamierzam jej zmieniać. Czekam tylko na porozumienie między klubami. Rozumiem, że to może potrwać, ale jestem pewny, że prędzej czy później tak to się skończy - mówił Bielik, który odwiedził Londyn w przerwie świątecznej. Bramkarzem "Kanonierów", którzy zajmują piąte miejsce w Premier League, jest Wojciech Szczęsny.\nNajwięcej za polskiego piłkarza zapłacił Liverpool, który w 2001 roku za 7,4 mln euro kupił z Feyenoordu Rotterdam Jerzego Dudka.


Jazz uśpi niedźwiedzie | Z Krainy NBA\nin Relacje Jazz uśpi niedźwiedzie\nUtah Jazz /fot. Flickr\nNiezwykle interesujące spotkanie odbędzie się w FedExForum, w którym Memphis Grizzlies podejmą zespół Utah Jazz. Jak potoczą się losy dzisiejszego spotkania?\nNajciekawsza rywalizacja na parkiecie w Memphis będzie miała miejsce w pomalowanym, gdzie dla obu ekip podkoszowi zawodnicy są podstawowym motorem napędowym.\nNiedźwiadki mają bilans 1-1 i po dwóch wyjazdowych spotkaniach, wracają do domu, gdzie będą chcieli podtrzymać serię zwycięstw. Jednak droga do tego nie będzie prosta.\nZespół prowadzony przez Lionela Hollinsa wywiera sporą presję na zawodnikach rywali, którzy są w posiadaniu piłki. W pierwszych dwóch meczach przyniosło to wymierne korzyści. Los Angeles Clippers zanotowali 22 straty, a ostatni rywal – Golden State Warriors 18.\nKursy wystawione przez bukmacherów wskazują jasno faworyta tego spotkania. Spory wpływ na wystawienie takich kursów ma fakt, że Jazz w poprzednim sezonie wyjazdowe spotkania zakończyli z ujemnym bilansem (11-22).\nTen sezon może być dla Jazzmanów bardziej udany. Przede wszystkim po ostatnim sezonie nie próżnowali i wzmocnili się o doświadczonego obrońcę – Mo Williamsa. Były zawodnik Los Angeles Clippers jest obecnie liderem zespołu po trzech rozegranych spotkaniach ze średnią 22 punktów oraz 6 asyst.\nWartościowym uzupełnieniem składu powinien być również pozyskany z Clippers – Randy Foye. Notuje średnio 13 punktów, w trzech rozegranych meczach.\nNasuwają mi się trzy stwierdzenia przed meczem Grizzlies – Jazz. Obwodowi gracze w drużynie prowadzonej przez Tyrone’a Corbina są znacznie groźniejszymi strzelcami od gospodarzy, a do tego goście dysponują dłuższą ławką rezerwowych.\nZespół Lionela Hollinsa jest jedną z najgorszych drużyn pod względem skuteczności z dystansu. Dzisiejszy przeciwnik jest lepszy w tym elemencie, więc jeśli Jazzmanom uda się na dystansie zagrać na 35-38%, mecz powinien trzymać w napięciu do ostatnich sekund.\nJazzmani średnio zbierają blisko 46 piłek, przy 42 Memphis. W drużynie gospodarzy najlepiej w tym elemencie radzi sobie Zach Randolph – ze średnią 15 zbiórek. W Jazz Paul Millsap oraz Al Jefferson zbierają średnio po 10 piłek.\nTyp: Jazz +6 @ 1.84 Marathonbet\nKącik bukmacherski Kącik bukmacherski This entry was posted by Typplejer on 05-11-2012 at 22:06, and is filed under Relacje. Follow any responses to this post through RSS 2.0.Both comments and pings are currently closed. Print


DZ pisał 44 lata temu: "Są upały, chcemy pić coca-colę, a brakuje nawet wody i lemoniady!" | Dziennik Zachodni\nDZ pisał 44 lata…\nDZ pisał 44 lata temu: "Są upały, chcemy pić coca-colę, a brakuje nawet wody i lemoniady!"\nMonika Krężel 6 sierpnia 2015, 9:16\nStarsi Czytelnicy takie saturatory świetnie pamiętają z czasów PRL-u. Wodę gazowaną pijało się z czerwonym lub żółtym sokiem Wiesław Dębicki\nPrzez całe wakacje zaglądamy do archiwalnych wydań "Dziennika Zachodniego" i przypominamy, czym żyliśmy 5, 30 czy 50 lat temu. Oto, czym zajmowaliśmy się 6 sierpnia 1971 r.\n"Niezwykła fala upałów pobudza pragnienie. Ale nie zawsze i nie wszędzie jest czym je ugasić. Można odwiedzić kilka sklepów czy lokali i przekonać się, że nie ma żadnych napojów chłodzących. Do gazet i radia płyną skargi na ten temat" - pisał reporter w wydaniu DZ z 6 sierpnia 1971 r. "Ludzie pytają, dlaczego jest tak mało wód mineralnych, sodowych. Kiedy wreszcie będziemy pić coca-colę, orzeźwiający napój, którego produkcję mieliśmy zacząć już od dawna".\nReporter prześledził drogę produkcji wody mineralnej. "Wody mineralne dostarcza się z uzdrowisk. Handel zamówił 140 milionów litrów wód mineralnych. Niestety zapewniono pokrycie tylko dla połowy zamówień. Powód? Rozlewnie nie zostały zmodernizowane i stare urządzenia nie mogą podołać tak wielkim potrzebom" - informował dziennikarz. "Dziwna sytuacja istnieje z piwem. W tym roku zaplanowano dostarczyć na rynek krajowy ponad miliard 50 milionów litrów. Plany się przekracza. W wielu sklepach jest dość piwa. Ale przecież zdarzają się dni, kiedy można obejść Katowice i nie dostać ani jednej butelki".\nReporter sam zadał sobie pytanie, co się dzieje z coca-colą? "Produkcja coca-coli w Polsce przejdzie chyba do historii.\nZjednoczenie Przemysłu Piwowarskiego zawarło porozumienie ze szwajcarskim producentem coca-coli na wyrób tego napoju w Polsce. Dlaczego ma być szwajcarska coca-cola, a nie amerykańska, która robi furorę na całym świecie? Otóż, Amerykanie chętnie zainstalowaliby u nas linię produkcyjną do wyrobu oryginalnej coca-coli, ale musielibyśmy kupować od nich ekstrakt wartości równej zainstalowaniu linii produkcyjnej. Wybrano więc coca-colę szwajcarską, która nie opiera się na ekstrakcie oryginalnym, lecz na pochodnym. Ale nasza coca-cola na recepturze szwajcarskiej nie może ujrzeć światła dziennego, bowiem będzie rozlewana w starych warunkach, nie ma oryginalnych butelek, lecz ma być etykietowana. Podobno browary w Gdańsku, Koszalinie i Krakowie są gotowe rozlewać coca-colę, ale płynu tego nie ma" - pisaliśmy w DZ.\nReporter zakończył tekst wyliczanką, że colę można kupić w Bułgarii, Jugosławii, na Węgrzech, w Czechosłowacji i na polskim Wybrzeżu w sklepach z artykułami ze skupu za 30 zł (!!!) za butelkę.\nWał-koń 06.08.2015 09:45:51\nPolacy lubio tradycje* Oto przyklad:\n……….Miejska woda z sokiem! W Rybniku stanął wodomat…….\nBarbara Kubica Dziennik Zachodni 18 czerwca 2015 15:22\n*) – O, właśnie. Powiedz mi, co to jest właściwie tradycja? On ciągle o to pyta, mówi, że to jest jakaś dziewczynka.\n– Debil! Tradycja to jest coś ekstra. (dialog z filmu znanego napewno kazdemu).


Anyżowy chleb orkiszowy pieczony w żeliwnym garnku | Smakowity chleb\nAnyżowy chleb orkiszowy pieczony w żeliwnym garnku\nmąka: Mąka orkiszowa\nDawno nie piekłam w żeliwnym garnku. Jakoś od jakiegoś czasu leżał zupełnie nie używany do chlebowych wypieków. Przypomniało mi się ostatnio jak bardzo lubię pieczone w nim bochenki. Mają niesamowicie chrupiącą, piękną skórkę i delikatny miąższ. Po prostu bajka. Dzisiaj po raz pierwszy zrobiłam w nim chleb orkiszowy. Naprawdę bardzo za nim tęskniłam.\nŻeliwny garnek tworzy w środku jakby mini piec chlebowy. Jest mocno rozgrzany już w momencie wkładania do niego chleba (rozgrzewamy piekarnik z nim w środku), a chleb pieczony pod przykryciem zagrzewa się dużo bardziej niż po prostu w piekarniku. Efektem jest między innymi wspomniana wyżej bajeczna, rustykalna skórka.\nGdy na zewnątrz wciąż śnieżnie i zimno, a ciemność nadchodzi właściwie wczesnym popołudniem, niezwykłą radość sprawia wieczorne pieczenie chleba. Zagniatanie ciasta, przekładanie go do rozgrzanego garnka i oczekiwanie na tę chrupiącą skórkę ma w sobie coś, co niezwykle relaksuje. Polecam:)\nmąka orkiszowa jasna typ 700 400 g\nanyżu (w ziarnach, nie gwiazdkach) 2 łyżeczki\n1. Pomieszaj ze sobą mąkę, drożdże, sól i anyż. Dodaj miód i zacznij zagniatać ciasto, powoli dolewając ciepłą wodę. Zagniataj i dolewaj wody aż ciasto osiągnie elastyczną konsystencję i będzie odchodzić od rąk. Od tego momentu zagniataj jeszcze przez 5 minut.\n2. Na blaszce/tacce ułóż materiałową szmatkę. Oprósz ją mąką i połóż na niej uformowany bochenek. Przykryj bochenek rogami szmatki i odstaw w ciepłe miejsce do wyrośnięcia na ok. 2 godziny.\n3. Na 30 minut przed upływem czasu wyrastania odkręć z żeliwnego garnka plastikowe elementy i wstaw go do piekarnika. Rozgrzej piekarnik do 250 stopni z garnkiem i pokrywką od garnka w środku. Po upływie tego czasu wyjmij ostrożnie garnek (używając rękawic), zdejmij pokrywkę i delikatnie zsuń bochenek ze szmatki do garnka. Przykryj pokrywką i wstaw garnek z powrotem do piekarnika. Piecz przez ok. 20 minut, po upływie tego czasu zdejmij pokrywkę i piecz jeszcze ok. 10 minut aż skórka zbrązowieje. Ostrożnie wyjmij garnek, przechyl go do góry nogami aby wyjąć z niego chleb. Ostudź bochenek.\nSławek 31 stycznia 2013 o 14:58\nMoje doświadczenia z garnkiem żeliwnym są takie, że chleby w nim wypiekane mają bardzo twardą skórkę. Pięknie wyglądają ale strasznie trudno się je kroi. Nie wiem czy ja robię coś źle ale na razie z trzech chlebów wypieczonych w garnku wszystkie miały taką twardą skorkę.\nPrzy okazji mam też drugie pytanie. Ostatnio dwa razy mi się zdarzyło, że chleb pieczony na zakwasie mi sie rozwartstwił w czasie pieczenia. To znaczy wyrastał spokojnie ale jak go wrzuciłem na blachę bądź do garnka to górna część chleba wystrzeliła dość szybko w górę i częściowo oddzielila się od dolnej. Za pierwszym razem myślałem, że to kwestia niewłaściwego drugiego wyrabiania chleba (przy zagniataniu w bochenek). Ale przy drugim razie już bardzo uważałem jak formuje chleb a efekt był identyczny. Oczywiście na smak chleba to rozwarstwienie nie wpływa ale na wygląd i łatwość krojenia już tak. Zastanawiam się czy to może nie jest kwestia tego, że zakwas mi się zrobił za mocny (ma około 4 miesięcy) bo wcześniej takiego problemu nie miałem. Może powinienem go dodawać mniej a chleb powinien dłużej wyrastać. Przyjaciółka doradziła mi też żeby jednak dodawać odrobinę drożdzy to wtedy wyrastanie będzie bardziej jednostajne. Jakaś podpowiedź?\nJan 6 stycznia 2014 o 02:49\n>> Moje doświadczenia z garnkiem żeliwnym są takie, że chleby w nim wypiekane mają bardzo twardą skórkę.\nPoeksperymentuj. Nie przykrywaj pokrywka garnka lub tez odkryj go na jakiś czas. Koniecznie zwiększ wilgotność piekarnika w czasie pieczenia. Możesz też okryć po pieczeniu chleb mokra ściereczką. Sprawdź jakość zakwasu (z drożdżami też tak bywa). Jest też możliwe, że po prostu masz kiepski przepis na ten rodzaj pieczenia\n>> Przy okazji mam też drugie pytanie. Ostatnio dwa razy mi się zdarzyło, że chleb pieczony na zakwasie mi sie rozwartstwił w czasie pieczenia. To znaczy wyrastał spokojnie ale jak go wrzuciłem na blachę bądź do garnka to górna część chleba wystrzeliła dość szybko w górę i częściowo oddzielila się od dolnej. Za pierwszym razem myślałem, że to kwestia niewłaściwego drugiego wyrabiania chleba (przy zagniataniu w bochenek). Ale przy drugim razie już bardzo uważałem jak formuje chleb a efekt był identyczny.\nJest spore prawdopodobieństwo, że nie zadbałeś o temperaturę w czasie całego procesu. Może być też kwestia złego zwijania ciasta. Nie tylko wyrabianie ma wpływ.\n>> Zastanawiam się czy to może nie jest kwestia tego, że zakwas mi się zrobił za mocny (ma około 4 miesięcy) bo wcześniej takiego problemu nie miałem. Może powinienem go dodawać mniej a chleb powinien dłużej wyrastać.\nNa podstawie tego co piszesz rozumiem, że zaczynasz swoją drogę z pieczeniem chleba.\nZakwas im starszy tym lepszy. Wiek zakwasu liczy się w latach 🙂 Oczywiście zakładam, że o niego dobrze dbasz. W końcu to miliony malutkich stworzonek.\nSensownie jest też – o ile poważnie podchodzisz do tak szlachetnego zajęcia – abyś kupił sobie porządny podręcznik dla piekarzy i to najlepiej zawodowy. Kilka na naszym rynku już jest i to bardzo profesjonalnych i w sensownej cenie.\n>> Przyjaciółka doradziła mi też żeby jednak dodawać odrobinę drożdzy to wtedy wyrastanie będzie bardziej jednostajne. Jakaś podpowiedź?\nMożna tylko w jakim celu? Skoro masz ambicje robić chleb żytni na zakwasie to lepiej chyba doskonalić wiedzę i technologię a nie mieszać…


ciekawe miejsca - Turysta Kłodzki\nDOLINA DZIKIEJ ORLICY – uznawana jest za jedną z najpiękniejszych dolin górskich w naszym kraju. Porównywana jest nawet do dolin alpejskich! Jej zwiedzanie dostarcza wielu doznań estetycznych.\nAUTOSTRADA SUDECKA (niem. Sudetenstrasse) – bardzo malownicza i długa szosa – ok. 41 km – prowadząca zboczami i wierzchowiną Gór Orlickich i Bystrzyckich – od Przełęczy Polskie Wrota aż do Różanki. Od Przełęczy Polskie Wrota do połączenia z Drogą Dusznicką za Zieleńcem nosi nazwę Drogi Orlickiej. Cieszy się zasłużoną sławą jednej z najpiękniejszych widokowo górskich […]