Utworzono: poniedziałek, 26, marzec 2018 09:19\n-> Orędzie na XXXIII Światowy Dzień Młodzieży 2018 r.\n"Oznacza to uwierzenie w zasadniczą dobroć istnienia, które dał nam Bóg, zaufanie, że prowadzi On do dobrego celu przez często tajemnicze dla nas okoliczności i zmienne koleje losu. Jeśli zamiast tego podsycamy lęki, będziemy zmierzali do zamknięcia się w sobie, zabarykadowania się, by bronić się przed wszystkim i wszystkimi, pozostając jakby sparaliżowani. Musimy zareagować! Nigdy się nie zamykaj! (...)\nKochaj, wierz, marz, trwaj w nadziei. Żyj Bożą łaską!\nDo życia nadzieją każdego dnia i niezależnie od warunków zewnętrznych zachęcił Ojciec Święty wiernych podczas audiencji ogólnej 20 września 2017. Dzielę się całym tekstem. Jest niezwykle mocny i inspirujący - otwierający na praktyczne doświadczenie nadziei. Pogrubienia warto sobie wydrukować i do nich wracać.\nPoniżej tekst - rewelacyjnej, niezwykle praktycznej - papieskiej katechezy:\nTrudności i cierpienia są częścią dzieła ewangelizacji\nUtworzono: poniedziałek, 26, czerwiec 2017 18:06\n"Uczeń jest wezwany do upodobnienia swojego życia do Chrystusa, który był prześladowany przez ludzi, zaznał odrzucenia, opuszczenia i śmierci na krzyżu. Nie ma misji chrześcijańskiej pod szyldem spokoju. Trudności i cierpienia są częścią dzieła ewangelizacji i jesteśmy powołani, aby znaleźć w nich okazję do sprawdzenia autentyczności naszej wiary i naszej relacji z Jezusem. Musimy uważać te trudności za szansę, aby być jeszcze bardziej misyjnymi i wzrastać w tej ufności ku Bogu, naszemu Ojcu, który nie opuszcza swoich dzieci w godzinie burzy. Przeżywając trudności chrześcijańskiego świadectwa w świecie, nigdy nie jesteśmy zapomniani, ale zawsze wspierani życzliwą troską Ojca. Dlatego w dzisiejszej Ewangelii trzykrotnie Jezus uspokaja uczniów mówiąc: „Nie bójcie się!”.\nAle w tym wszystkim Pan ciągle nam mówi, tak jak to mówił uczniom Jego czasów: „Nie bójcie się!”. Nie bójcie się tego, kto was wyśmiewa i źle was traktuje, nie bójcie się tego, kto was nie zna lub kto z pozoru was szanuje, a za plecami zwalcza Ewangelię. A wielu jest takich, którzy w oczy się nam uśmiechają, a za plecami zwalczają Ewangelię. Wszyscy ich znamy. Jezus nie zostawia nas samych, ponieważ jesteśmy dla Niego cenni".\npp. Franciszek, Anioł Pański 25.06.2017\nŚwiatło wiary, kiedy dajemy je innym nie gaśnie, ale się umacnia.\nUtworzono: poniedziałek, 06, luty 2017 08:36\n"(...) Jezus zachęca nas, abyśmy byli odbiciem Jego światła, poprzez świadectwo dobrych uczynków. (...) można nas rozpoznać jako prawdziwych uczniów Tego, który jest światłością świata, poprzez nasze dzieła. Rzeczywiście, to przede wszystkim nasze zachowanie - na dobre i na złe - pozostawia ślad w innych osobach. Mamy zatem zadanie i odpowiedzialność za otrzymany dar: światła wiary, które jest w nas za pośrednictwem Chrystusa i poprzez działanie Ducha Świętego, nie powinniśmy zatrzymywać tak, jakby było naszą własnością. Jesteśmy natomiast powołani by sprawić, aby jaśniało ono w świecie i dawać je innym poprzez dobre uczynki. Jakże bardzo świat potrzebuje światła Ewangelii, które przemienia, uzdrawia i zapewnia zbawienie tym, którzy je przyjmują! (...) misją chrześcijan w społeczeństwie jest nadawanie „smaku” życiu poprzez wiarę i miłość, które dał nam Chrystus, a jednocześnie, oddalanie zanieczyszczających bakcyli egoizmu, zazdrości, oszczerstwa i tak dalej. Te bakcyle niszczą tkankę naszych wspólnot, które przeciwnie powinny jaśnieć jako miejsca gościnności, solidarności i pojednania. (...)\nKażdy z nas jest powołany do bycia światłem i solą, we własnym środowisku życia codziennego, trwając w realizowaniu zadania odrodzenia rzeczywistości ludzkiej w duchu Ewangelii i w perspektywie królestwa Bożego (...)".\npp. Franciszek, Anioł Pański 05.02.2017\nMożemy z radością głosić i dawać świadectwo naszej wierze.\nUtworzono: poniedziałek, 23, styczeń 2017 09:16\n"Pan objawia się nam nie w sposób niezwykły i sensacyjny, ale w powszechności naszego codziennego życia. To w nim musimy znaleźć Pana, i to w nim On się objawia. Pozwala naszemu sercu odczuć swoją miłość, i tam poprzez dialog z Nim w powszedniości naszego życia nasze serce się przemienia. (...) My, dzisiejsi chrześcijanie możemy z radością głosić i dawać świadectwo naszej wierze, ponieważ zaistniało to pierwsze głoszenie, ponieważ byli ci ludzie pokorni i odważni, którzy wielkodusznie odpowiedzieli na powołanie Jezusa. Nad brzegami jeziora, w krainie niewyobrażalnej zrodziła się pierwsza wspólnota uczniów Chrystusa. Niech świadomość tych początków wzbudzi nas pragnienie zaniesienia słowa, miłości i czułości Jezusa do każdego środowiska, nawet najbardziej niedostępnego i opornego. Niesienia słowa na wszystkie peryferie. Wszystkie przestrzenie ludzkiego życia są terenem, na który należy rzucić ziarno Ewangelii, aby przyniosło owoce zbawienia."\npp. Franciszek, Anioł Pański 22.01.2017\nKościół głosi głosi Chrystusa\nUtworzono: poniedziałek, 16, styczeń 2017 12:11\n"(...) Kościół w każdym czasie, jest wezwany do czynienia tego, co uczynnił Jan Chrzciciel, wskazywania Jezusa mówiąc „Oto Baranek Boży, który gładzi grzech świata”! On jest jedynym zbawicielem, On jest Panem! Pokorny, pośród grzeszników. To On, nie ktoś inny, możny który przychodzi. Nie, to On.\nTo są słowa, które my kapłani powtarzamy każdego dnia, podczas Mszy świętej, kiedy ukazujemy ludowi chleb i wino, które stały się Ciałem i Krwią Chrystusa. Ten liturgiczny gest, przedstawia całą misję Kościoła, który nie głosi siebie samego – biada, kiedy Kościół głosi samego siebie, gubi busolę, nie wie gdzie idzie! Kościół głosi Chrystusa; nie przynosi samego siebie, przynosi Chrystusa. Ponieważ On i tylko On zbawia swój lud od grzechu, wyzwala go i prowadzi do ziemi życia i wolności" (...).\npp. Franciszek, Anioł Pański 10.01.2017


\_ Czyścik parowy\nNastępny Czyścik parowy\nNastępny Perfect Clean\nOdkurza i wyciera\nPara i cyklon\nWięcej czasu dla Ciebie - 3 w 1\nCzy potrafisz sobie wyobrazić, że możesz posprzątać dom lub mieszkanie o wiele szybciej? To nie sen, ale rzeczywistość z rewolucyjnym odkurzaczem i mopem parowym w jednym marki Concept. Możesz zapomnieć o klasycznym odkurzaczu, za pomocą CP3000 z łatwością odkurzysz i wymyjesz wszystkie powierzchnie, które znajdują się w domu lub mieszkaniu. A wszystko to bez niepotrzebnego unoszenia się kurzu. Alergicy będą zadowoleni.\nMoc magicznej pary\nGorąca para może zabić do 99% bakterii powszechnie występujących w domu. Czyszczenie parą opiera się na kombinacji ciśnienia i wysokiej temperatury około 100 ° C. Urządzenie wytwarza parę wodną z wody, która jest wyrzucana przez wysokie ciśnienie na zewnątrz. Ma taką siłę, że rozpuszcza wszystkie zanieczyszczenia. Czyszczenie parowe jest szybkie, wysoce wydajne i przyjazne dla środowiska, ponieważ nie wymaga użycia chemikaliów. Schludna powierzchnia jest idealnie czysta i zdezynfekowana.\nIdealnie czyste podłogi bez użycia wiadra i wody? To możliwe - wystarczy napełnić zbiornik o pojemności 730 ml wodą, przymocować osłonę, a w ciągu 30 sekund można łatwo dozować parę za pomocą dyszy. Mop jest wyposażony w specjalny uchwyt aby wygodniej przechowywać przewód.\nCP3000 Steam Cleaner zachwyci Cię prostą i intuicyjną obsługą. Możesz zdecydować, czy chcesz odkurzyć lub zmyć podłogę albo wykonać obie te czynności jednocześnie i zaoszczędzić czas. W zależności od rodzaju podłogi można również regulować ilość dostarczanej pary. Sprzątanie będzie przyjemnością.\nZasada odkurzania cyklonowego z filtrem wysokiej jakości\nAby wysprzątać mieszkanie wystarczy pojemnik cyklonowy o wielkości 1000 ml. Opróżnianie samego pojemnika jest całkowicie higieniczne. Wystarczy nacisnąć przycisk, aby opróżnić pojemnik z brudu i kurzu. Twój dom będzie lśnił.\nFiltr wody neutralizuje minerały zawarte w wodzie, które zmniejszają skuteczność czyszczenia parą. Możesz użyć zwykłej wody z kranu w mopie parowym. Aby przedłużyć żywotność urządzenia, zalecamy wymianę filtra co 80 - 100 godzin.\n3 w 1 - odkurzanie, wycieranie, odkurzanie i wycieranie jednocześnie\nPojemność zbiornika na wodę: 730 ml\nPojemność pojemnika na kurz: 1000 ml\nCzas ogrzewania: 30 s\nPraktyczny uchwyt na przewód\n42391176 Nakładka do dywanów CP3000\n42391177 Szmatka do czyszczenia CP3000\nCP3000 Mop parowy i odkurzacz 3w1 PERFECT CLEAN\nZbiornik wody CP3000\n18 PLN bez VAT\n22 PLN z VAT\nFiltr piankowy wlotowy CP3000\nUchwyt na nakładkę tekstylną CP3000\n20 PLN bez VAT\nZbiornik na kurz CP3000\n55 PLN bez VAT\n68 PLN z VAT\nNakładka tekstylna do czyszczenia CP3000\nWejściowy filtr HEPA CP3000\n17 PLN bez VAT\n21 PLN z VAT\nNakładka do dywanów CP3000\nFiltr wyjściowy CP3000\n18 PLN z VAT\nFiltr wodny CP3000


Współmałżonek 1. Ewa Maria Morelle, 2. Agnieszka Osiecka\nWojciech Frykowski (ur. 22 grudnia 1936 w Łodzi, zm. 9 sierpnia 1969 w Beverly Hills) – polski producent filmowy, brat producenta Jerzego Kajetana Frykowskiego.\nBył synem przedsiębiorcy Jana Frykowskiego. Miał dwóch braci: Jerzego Kajetana i Macieja. Ukończył Technikum włókiennicze w Łodzi, a następnie Wydział Włókienniczy na Politechnice Łódzkiej. W listopadzie 1958 roku poślubił łódzką modelkę Ewę Marię Morelle, która w 1959 roku urodziła ich syna Bartłomieja. W latach 1963–1964 był mężem Agnieszki Osieckiej, którą poślubił w Zakopanem. Był przyjacielem reżysera filmowego Romana Polańskiego, w 1961 roku wyprodukował jeden z pierwszych filmów 10 minutową etiudę Ssaki. Przyjechał do Stanów Zjednoczonych w nadziei zrobienia kariery pisarskiej.\nCiało Frykowskiego poddano kremacji 22 sierpnia 1969 roku w Los Angeles, a prochy pogrzebano na Starym Cmentarzu przy ul. Ogrodowej w Łodzi.\n↑ O rodzinie Frykowskich opowiada Anna Bikont\n↑ Przeklęta rodzina Agnieszki Frykowskiej Życie gwiazd\n↑ filmpolski.pl: SSAKI (Polański R.)\nWojciech Frykowski w bazie Filmweb\nTę stronę ostatnio edytowano 8 kwi 2020, 19:02.


Amorphis - Circle - Recenzja\nStrona główna / Muzyka / Recenzje / Circle\nZnam takich, którzy uważają, że Amorphis skończył się na "Elegy", a Natalia Kukulska na "Kill 'Em All". Moim zdaniem, poza średnim "Eclipse", Finowie nie nagrali słabej płyty. "Circle" rewolucji nie przynosi, wciąż jest dobrze, wciąż jest to Amorphis, jaki znamy.\nPierwsze notowania okazały się pomyślne, numer jeden na liście w Finlandii, trzynaste miejsce w Niemczech, podobnie na Węgrzech... Nie dziwi to specjalnie, zważywszy na to, że rzeczony longplay jest równie chwytliwy jak "Am Universum" czy "Skyforger". Z małymi wyjątkami ("Mission", "The Wanderer" czy "Narrow Path") nie ma tu oczywistych przebojów, których mnóstwo było na wspomnianych albumach, ale swoistej chwytliwości temu krążkowi nie sposób odmówić. Warto odnotować, że "Circle" jest również pierwszym materiałem od "Far From The Sun" nie produkowanym przez Marco Hietalę. Zespół oddał tym razem swoje kompozycje w ręce Petera Tagtgrena. Listę zmian dopełnia odejście od lirycznego konceptu opartego na "Kalevali". Pekka Kainulainen, który od czasów "Silent Waters" pisał teksty oparte o "Kalevalę", tym razem stworzył oryginalny koncept opowiadający o walce człowieka z własnym przeznaczeniem, które kieruje go ku zgubie. Wciąż w tekstach znaleźć można jednak odniesienia do dziedzictwa kulturowego Finlandii, podobnie jak w warstwie muzycznej, nie zrezygnowano z folkowych inspiracji.\nWspomniałem, że "Circle", rewolucji nie przynosi i tak jest. To album z wieloma autocytatami, słychać wyraźne echa wcześniejszych dokonań Finów. To również w prostej linii kontynuacja drogi obranej na "Eclipse". Połączenie 'starego' Amorphis z bardziej rockowym, prostszym graniem ze środkowego okresu ich twórczości. Tym razem jedynie jest trochę ciężej i mroczniej.\nPodział ról wygląda podobnie, jak to miało miejsce na przestrzeni ostatnich lat. Pisaniem materiału zajęli się do spółki Esa Holopainen z Santerim Kallio. Koivusaari przygotował tylko jeden numer ("Nightbird's Song" ), chyba na dobre oddając inicjatywę wspomnianym wcześniej muzykom. Tagtgren w procesie produkcyjnym dał pierwszeństwo gitarom, które ostatnio równoważone były przez brzmienie klawiszy. Tym razem klawisze są bardziej schowane, przez co album jest bardziej gitarowy od kilku wcześniejszych, a co za tym idzie, nieco cięższy.\n"Circle" stoi znakomitymi, bezpośrednimi melodiami i łatwymi do zapamiętania refrenami. To jest Amorphis jaki znamy i lubimy. Krążek wypełniony jest chwytliwymi partiami. Dopracowane linie melodyczne wokali uwypuklają pracę gitarzystów. Każdy utwór oparty jest na temacie, który bardzo szybko ląduje w pamięci i nie zamierza jej opuszczać. Jeśli idzie o wokale, owszem, pojawiają się growle (w czterech utworach), ale przeważa czysty, mocny wokal Joutsena. Takie warunki głosowe predystynują go do śpiewania rock/metalowych przebojów. O dawnych czasach panowie przypominają w otwierającym "Shades Of Gray", który spokojnie mógłby znaleźć się na "Elegy". Nawet Joutsen w refrenie śpiewa z manierą podobną do Pasi Koskinena, którego swego czasu zastąpił na stałe. Również wstęp do "Hopeless Days" to jeden z cięższych riffów, jakie Finowie napisali. "Nightbird's Song" przywołuje erę "The Karelian Isthmus/Tales From A Thousand Lakes". Zwłaszcza majestatyczny refren z potężnym growlem. Nie dziwi, że jego autorem jest właśnie Koivusaari. "Mission", zgrabny, rockowy numer, z kolei pasowałby do "Far From The Sun". Jest też folkujący "Narrow Path". "Into The Abyss" z kolei swoją rytmiką i refrenem sprawia, że jest to jeden z najbardziej przebojowych kawałków w ich karierze, klawiszowe solo, które przejmuje w dalszej części gitara, tworzy niepowtarzalny klimat. Mamy jeszcze epicki "Enchanted By The Moon" (znakomity, masywny utwór). Album wieńczy klimatyczny "A New Day" (świetny temat gitarowy w refrenie), przynajmniej podstawową jego wersję. Limitowana edycja zawiera aż pięć dodatkowych tracków.\n"Circle" to znamienny tytuł. Z jednej strony można zespołowi zarzucić, że kręci się w kółko. Z drugiej, korzystając z własnej spuścizny, dodając kilka nowych elementów, ponownie nagrali mocna płytę, która broni się sama za sprawą bardzo dobrych kompozycji. "Circle" można porównać do "Dead End Kings" Katatonii (oczywiście, nie pod względem muzycznym) - bez odkrywania nowych lądów, bazując na własnym doświadczeniu obu zespołom udało się nagrać bardzo dobre, zanurzone w specyficznym klimacie, krążki. Zamknięcie się na odludziu i skupienie na muzyce dało pożądany efekt. "Circle" można słuchać w pętli.


« Irlandzkie Muzeum Archeologii\nHowth i zakupy »\nDziś zapraszam Was na spacer wokół Zalewu na rzece Vartry (Vartry Reservoir). Ten zbiornik wodny został zbudowany w latach 1862 i 1868 w dolinie rzeki Vartry w hrabstwie Wicklow. Celem jego budowy było dostarczanie wody ludności w hrabstwach Wicklow, Dublin oraz Dun Laoghaire-Rathdown oraz dzięki oczyszczaniu wody zapobieganiu epidemiom groźnych chorób.\nSpacer zaczynamy w miasteczku Ashtown i kierując się drogą R765 zaczynamy obchodzić zalew od strony wschodniej. Przyjemna leśna ścieżka bez śladu żywego ducha oraz delikatny plusk wody zachęca do spaceru. Gdyby nie silny wiatr wiejący nam w uszy z ogromną siłą byłby to niezwykle przyjemny spacer...\nDookoła nas latają rozśpiewane ptaki, gdzieniegdzie słychać beczące owce. Jezioro otaczają góry Wicklow oraz las. Jest to bardzo przyjemne miejsce, aczkolwiek odradzam planowanie tu pikniku - na rozłożenie koca zdecydowanie brakuje tu miejsca.\nSpacer leśną ścieżką kończy się kilka razy. Należy wtedy wyjść na ulicę, pokonać asfaltem odcinek mostku pomiędzy jednym a drugim zalewem i wrócić na leśną ścieżkę. Jednak pamiętajcie o jednym - obejście całego zalewu zajmuje około 2 godziny - to przyjemny, aczkolwiek 8 kilometrowy spacer :)\nPo pewnym czasie dochodzimy do samotnie pozostawionych na brzegu , podtopionych łódek. Pewnie są to łódki okolicznych rybaków, ponieważ łowienie ryb na zalewie Vartry jest dozwolone.\nW połowie naszego spaceru, niedaleko miasteczka Rounwood znajduje się wspomniana oczyszczalnia wody. A. na początku myślał, że to stawy hodowlane, jednak tabliczka informująca nas oświeciła ;)\nNa przeciwko oczyszczalni znajduje się ciekawy mostek. Niestety brama była zamknięta, więc przejście się mostkiem odpadło :(\nMijamy tez jeden z nielicznych domów, jakie znajdują się nad jeziorem. Ma zdecydowanie urzekającą bramę...\nNasz spacer kończy się Ashtown, wsiadamy do auta i przemarznięci uciekamy do domu. W końcu pora na ciepłą herbatkę.\nps. Wszystkich gotujących podróżników zapraszam do konkursu na moim blogu kulinarnym :)\nniedziela, 29 maja 2011, od-kuchni\nTagi: wyspa przyroda\nKochani! Dziś zabieramy Was na wycieczkę nad kolejny zalew. Znajdujący się niedaleko Dublina, około 30 kilometrów w kierunku południowym zalew Poulaphouca jest\nWszystkich, którzy tu zaglądają pragnę poinformować, że w związku z planowaną likwidacją Bloxa w dniu 29.04.2019, mój blog Uroki Natury jest w trakcie przenosze\nW tym roku kalina wonna z Ogrodu Botanicznego UKW zakwitła wyjątkowo obficie. Kwiaty w kolorze pomadki zwabiły pszczoły i muchy.\nStawy hodowlane mnie rozśmieszyły :):):)\nPiękna ta szmaragdowa wyspa! Czy te malunki na owcach są zawsze zielone ? Szkoda że mostek był zamknięty, bo pewnie jest z niego interesujaca perspektywa. Pozdrawiam!\n@calmiriel - mnie też :) A mostek fakt - "na żywo" prezentuje się jeszcze bardziej uroczo\n@sukienka_w_kropki - co do malunków na owcach - to zależy od gospodarza - każdy ma swój kolor rodowy i w taki właśnie maluje owce ;).\nBrama bramą, ale dom też niczego sobie. Szczególnie w takich okolicznościach przyrody.\nNo tak, stawy hodowlane...jakoś takoś nie było to dla mnie niespodzianką :P\nMostek uroczy, to jest na pewno jedno z miejsc, które chciałabym zobaczyć!\n@zstrucki - fakt - domek też był ciekawy :) Mój wzrok jednak przykuł ten motyw koników w bramie ;)\n@mopswkuchni - tak naprawdę z daleka to tak wygląda :) Co do miejsca - jak już nas odwiedzicie, to nie ma problemu - zalew jest oddalony o około 20 minut jazdy autem od naszego domu :)


Sportowy weekend w Rybniku (13-14 kwietnia) • www.rybnik.com.pl\nSportowy weekend w Rybniku (13-14 kwietnia)\n2019-04-11, Autor: Redakcja, źródło: materiały prasowe\nW najbliższy weekend kolejny mecz rozegrają walczący o utrzymanie w II lidze piłkarze ROW-u 1964 Rybnik. Ich rywalem będzie Skra z Częstochowy. Ciekawie zapowiada się też bieg z przeszkodami „Masakryczny Utopiec Rybnicki”.\nW Boguszowicach będą rywalizować szermierze, a w Kamieniu rusza kolejna edycja Bike Atelier MTB Maraton.\nPIŁKA NOŻNA: II LIGA\nRybniccy piłkarze nie przegrali od sześciu spotkań i wydostali się ze strefy spadkowej.\n– Teraz wszystko zależy już tylko od nas. Mam nadzieję, że będziemy wygrywać na swoim stadionie i zdołamy utrzymać II ligę dla Rybnika. W każdym meczu liczymy na doping kibiców, zapraszam wszystkich na spotkanie ze Skrą Częstochowa – mówi Jan Janik, kapitan ROW-u 1964 Rybnik.\nROW 1964 Rybnik – Skra Częstochowa\nTermin: sobota, 13 kwietnia\nJuż 14 kwietnia wystartuje tegoroczna edycja Bike Atelier MTB Maraton. Pierwsze zawody z cyklu odbędą się w Rybniku (ośrodek w Kamieniu).\n– Rozpoczynamy sezon 2019, który zaowocuje 12 wyścigami. Część będzie bardzo wymagająca – górska, część bardziej spokojna. Jednak wszystkie będą tętniły emocjami i sportowym duchem. Tak jak w latach wcześniejszych nie zabraknie wyścigów dla dzieci KIDDO oraz rodzinnych wyścigów dla najmłodszych zawodników – informują organizatorzy.\nZapisy na rybnickie zawody w biurze zawodów dzień przed maratonem: 17:00-19:00, w dniu maratonu: od godz. 8.00 do 10:30.\nMiejsce: ośrodek Rybnik-Kamień\nTermin: niedziela, 14 kwietnia\nStart maratonu, dystanse PRO, HOBBY, FAMILY: godz. 11.30\nSPORTY WALKI: SZERMIERKA\nPrzez dwa dni, w boguszowickiej hali, rywalizować będą szermierze. Okazją do tego będzie 19. edycja Międzynarodowego Turnieju Szermierczego Rybnik Cup oraz Mistrzostwa Śląska Młodzików w szpadzie dziewcząt i chłopców. Patronat nad imprezą objął Prezydent Miasta Rybnika.\nXIX Międzynarodowy Turniej Szermierczy Rybnik Cup\nMiejsce: hala Rybnik-Boguszowice ul. Jastrzębska 12\nTermin: sobota, niedziela, 13-14 kwietnia\nREKREACJA: SPORTY EKSTREMALNE\nStowarzyszenie ,,Aktywni Team” organizuje bieg z przeszkodami Masakryczny Utopiec Rybnicki.\n– Masakrator jest organizowany w Rybniku po raz pierwszy. Będzie więc okazja do poznania innego, jeszcze bardziej ekscytującego oblicza biegów z przeszkodami – informują organizatorzy, którzy zapraszają do kibicowania uczestnikom. Trasa to 8 km i 30 przeszkód.\nMasakrator Rybnik, czyli Masakryczny Utopiec Rybnicki\nMiejsce: Przystań Kajakowo-Rowerowa "Aktywni", Ks. Emila Szramka 11, 44-200 Rybnik\nStart: godz. 12.00\nW niedzielę kolejny mecz rozegra ekipa z Chwałowic, która po udanym początku piłkarskiej wiosny, w dwóch ostatnich spotkaniach wywalczyła tylko 1 pkt. Podopieczni Łukasza Wojaczka liczą, że po ostatnim gwizdku w meczu z Pyskowicami, na ich konto wpadną trzy oczka.\nKlasa okręgowa Zina, grupa: Katowice II\nPierwszy Chwałowice – Czarni Pyskowice 14 kwietnia, godz. 17:00\nPIŁKA NOŻNA: A, B KLASA\nNa najbliższy weekend trzecią, wiosenną serię gier mają zaplanowane drużyny, walczące o mistrzostwo A klasy. Na swoich boiskach zagrają drużyny z Radziejowa i Orzepowic.\nMKS 32 Radziejów – KP Kamień 13 kwietnia, godz. 16:30\nTKKF Zuch Orzepowice – Polonia Łaziska Rybnickie 13 kwietnia, godz. 16:30\nTKKF Jedność Grabownia – KS Szczerbice 13 kwietnia 16:30\nTrwają zapisy na Biegowe Grand Prix Rybnika. Na cały cykl składają się cztery imprezy: Bieg Wiosny, Rybnicki Półmaraton Księżycowy, Kamień Extreme i Bieg Barbórkowy. Aby zostać sklasyfikowanym, należy wziąć udział w co najmniej trzech biegach. Specjalny formularz zapisowy, jak i regulaminy, są udostępnione na stronie www.mosir.rybnik.pl.\nBieg Wiosny –19 maja, limit uczestników: 350\nRybnicki Półmaraton Księżycowy – 29 czerwca, limit uczestników: 1400\nKamień Extreme – 29 września, limit uczestników: 350\nBieg Barbórkowy – 1 grudnia, limit uczestników: 1015\nTrwają kolejne edycje Akademii Biegania i Akademii Nordic Walking. Wszystkie szczegóły odnośnie zapisów (nadal można dołączyć do już trenujących grup), regulaminy można znaleźć na www.mosir.rybnik.pl. Akademię Biegania prowadzi Andrzej Piecha - trener lekkoatletyki. Zajęcia z Nordic Walking Paweł Spacermistrz Mitura-Zielonka.\nMiejsce: Stadion lekkoatletyczny w Rybniku\nTermin: 21.03 –18.06 (wtorki, czwartki)\nStart: godz. 17.45 (grupa I), 18.45 (grupa II)\nTermin: 25 marca – 6 maja (w każdy poniedziałek)\nStart: godz. 17.30 (grupa I), 18.30 (grupa II)\nTagi: sportowy weekend w Rybniku, sport Rybnik, sport w Rybniku, ROW 1964 Rybnik, KS ROW Rybnik, biegi Rybnik


Samobójstwo naśladowcy - Copycat suicide - abcdef.wiki\nEmulacja kolejnego samobójstwa\nWerter i Lotte, z Cierpienia młodego Wertera\nEfekt Wertera jest zdefiniowany jako emulację innego samobójstwa , że osoba próbuje samobójstwa wie o zarówno z wiedzy lokalnej lub ze względu na rachunkach lub przedstawień oryginalnego samobójstwa w telewizji i innych mediach. Nagłośnione samobójstwo służy jako wyzwalacz, przy braku czynników ochronnych, do następnego samobójstwa przez osobę podatną lub podatną na sugestię. Nazywa się to zarażeniem samobójstwem .\nGwałtowny wzrost liczby samobójstw naśladownictwa po szeroko nagłośnionym samobójstwie znany jest jako efekt Wertera, po powieści Goethego Cierpienia młodego Wertera .\nSamobójstwa od czasu do czasu rozprzestrzeniają się w systemie szkolnym, w społeczności lub w całym kraju w postaci fali samobójstw celebrytów. Nazywa się to klasterem samobójstw. Skupiska samobójstw są spowodowane przez społeczne uczenie się zachowań związanych z samobójstwem lub „samobójstwa naśladowców”. Skupiska punktowe to skupiska samobójstw zarówno w czasie, jak i przestrzeni, powiązane z bezpośrednim uczeniem się społecznym od pobliskich osób. Klastry masowe to skupiska samobójstw w czasie, ale nie w przestrzeni, i są powiązane z nadawaniem informacji o samobójstwach celebrytów za pośrednictwem środków masowego przekazu.\n6 kodeksów dziennikarskich\nWilhelm Amberg czyta z Wertera Goethego\nJedno z najwcześniejszych znanych skojarzeń między mediami a samobójstwem wywodzi się z powieści Goethego Die Leiden des jungen Werthers ( Smutki młodego Wertera ). Wkrótce po jego publikacji w 1774 roku młodzi mężczyźni zaczęli naśladować głównego bohatera, ubierając się w żółte spodnie i niebieskie marynarki. W powieści Werter strzela do siebie z pistoletu po tym, jak zostaje odrzucony przez kobietę, którą kocha, a niedługo po jej publikacji pojawiły się doniesienia o młodych mężczyznach, którzy tą samą metodą zabijali się w aktach beznadziejności.\nSpowodowało to, że książka została zakazana w kilku miejscach. Stąd termin „efekt Wertera”, używany w literaturze technicznej na określenie samobójstw naśladowców. Termin został ukuty przez badacza Davida Phillipsa w 1974 roku.\nRaporty Phillipsa i jego współpracowników z 1985 i 1989 roku wykazały, że liczba samobójstw i innych wypadków wydaje się wzrastać po dobrze nagłośnionym samobójstwie.\nNajbardziej podatni na ten efekt wydają się być osoby młode lub starsze, ale nie w średnim wieku. Co najmniej pięć procent samobójstw wśród młodzieży może być dotkniętych zarażeniem.\nZe względu na efekty zróżnicowanej identyfikacji osoby, które próbują skopiować akt samobójczy, mają zwykle ten sam wiek i płeć, co samobójstwo wywołujące.\nTe samobójcze działania zdarzają się zwykle w ciągu kilku dni, a czasem tygodni po ogłoszeniu samobójstwa. W wyjątkowych przypadkach, takich jak szeroko komentowane samobójstwo celebryty, wzmożony poziom myślenia o samobójstwie może utrzymywać się nawet do roku.\nSamobójstwo naśladowcy jest w większości obwiniane przez media. Badanie przeprowadzone w 2002 r. wykazało, że „wpływ mediów na zachowania samobójcze został wykazany w gazetowych i telewizyjnych doniesieniach o rzeczywistych samobójstwach, filmowych i telewizyjnych przedstawieniach samobójstw oraz samobójstwa w literaturze, zwłaszcza podręcznikach o samobójstwach”. „Słysząc o samobójstwie wydaje się, że ci, którzy są podatni, czują, że mają na to pozwolenie” – powiedział Phillips. Powołał się na badania, które wykazały, że ludzie częściej angażują się w niebezpieczne zachowania dewiacyjne, takie jak zażywanie narkotyków, jeśli ktoś inny dał pierwszy przykład.\nEfekt Wertera nie tylko zapowiada wzrost samobójstw, ale większość samobójstw będzie miała miejsce w taki sam lub podobny sposób, jak ten nagłośniony. Im bardziej osoba w nagłaśnianym samobójstwie jest podobna do osób narażonych na informacje na jego temat, tym większe prawdopodobieństwo śmierci samobójczej w grupie wiekowej lub grupie wiekowej. Wzrost na ogół ma miejsce tylko w obszarach, w których historia o samobójstwie była bardzo nagłośniona. Niektórzy, dowiadując się o czyimś samobójstwie, uznają, że działanie może być odpowiednie również dla nich, zwłaszcza jeśli nagłośnione samobójstwo dotyczyło kogoś w sytuacji podobnej do ich własnej.\nPublikowanie sposobów samobójstwa, romantyczne i sensacyjne reportaże – szczególnie o celebrytach, sugestie, że jest epidemia, gloryfikowanie zmarłych i upraszczanie powodów – wszystko to prowadzi do wzrostu wskaźnika samobójstw. Ludzie mogą postrzegać samobójstwo jako efektowne zakończenie, a ofiara przyciąga uwagę, współczucie i troskę, których nigdy w życiu nie mieli. Drugim możliwym czynnikiem jest to, że wrażliwa młodzież może czuć: „Jeśli oni nie mogli tego przeciąć, ja też nie mogę”. Wykazano, że zwiększona liczba samobójstw występuje do dziesięciu dni po reportażu telewizyjnym. Badania w Japonii i Niemczech powtórzyły wyniki naśladownictwa. Etzersdorfer i in. w austriackim badaniu wykazano silną korelację między liczbą artykułów rozpowszechnianych w różnych obszarach a liczbą kolejnych samobójstw z użyciem broni palnej w każdym obszarze po odpowiednim doniesieniu medialnym. Wyższe wskaźniki samobójstw naśladowców stwierdzono u osób z podobieństwem rasy, wieku i płci do ofiary w oryginalnym raporcie.\nStack przeanalizował wyniki z 42 badań i stwierdził, że osoby mierzące efekt historii o samobójstwie celebryty były 14,3 razy bardziej skłonne do znalezienia efektu naśladownictwa niż badania, które tego nie zrobiły. Badania oparte na historii rzeczywistej, a nie fikcyjnej, były 4,03 razy bardziej prawdopodobne, aby odkryć efekt naśladownictwa, a badania oparte na opowiadaniach telewizyjnych były o 82% mniej prawdopodobne, aby zgłosić efekt naśladownictwa niż badania oparte na gazetach. Inni badacze byli mniej pewni, czy samobójstwa naśladowców naprawdę się zdarzają, czy też są wybiórczo przereklamowane. Na przykład obawy przed falą samobójstw po samobójstwie Kurta Cobaina nigdy nie zmaterializowały się w faktycznym wzroście samobójstw. Relacja z samobójstwa Cobaina w lokalnym rejonie Seattle skupiała się głównie na leczeniu problemów ze zdrowiem psychicznym, zapobieganiu samobójstwom i cierpieniu, jakie śmierć Cobaina spowodowała jego rodzinie. Być może w rezultacie lokalny wskaźnik samobójstw faktycznie spadł w kolejnych miesiącach.\nPonadto istnieją dowody na pośredni efekt Wertera, tj. postrzeganie, że samobójcze treści w mediach wpływają na inne osoby, co z kolei może jednocześnie lub dodatkowo wpływać na przyszłe myśli i zachowania danej osoby. Podobnie badacz Gerard Sullivan skrytykował badania nad samobójstwami naśladowców, sugerując, że analizy danych były selektywne i mylące, a dowody na samobójstwa naśladowców są znacznie mniej spójne niż sugerują niektórzy badacze.\nBadania wykazują wysoką częstość występowania zaburzeń psychicznych u ofiar samobójstw w momencie ich śmierci, z całkowitą liczbą od 87,3% do 98%, przy czym zaburzenia nastroju i nadużywanie substancji są dwoma najczęstszymi.\nAlternatywny model wyjaśniający samobójstwo naśladowcy, nazwany przez Cialdiniego „ dowodem społecznym ”, wykracza poza teorie gloryfikacji i uproszczenia powodów, aby przyjrzeć się, dlaczego samobójstwa naśladowców są tak podobne, pod względem demograficznym i faktycznych metod, do pierwotnie nagłośnionego samobójstwa. W modelu dowodu społecznego ludzie naśladują tych, którzy wydają się podobni, pomimo lub nawet z powodu dezaprobaty społecznej. Model ten jest ważny, ponieważ ma niemal przeciwne konsekwencje dla tego, co media powinny zrobić w sprawie efektu samobójstwa naśladowcy niż model standardowy. Aby poradzić sobie z tym problemem, Alex Mesoudi z Queen Mary University of London opracował komputerowy model społeczności liczącej 1000 osób, aby zbadać, w jaki sposób dochodzi do samobójstw naśladowców. Zostały one podzielone na 100 grup po 10, w modelu zaprojektowanym tak, aby reprezentować różne poziomy organizacji społecznej, takie jak szkoły lub szpitale w mieście lub stanie. Mesoudi następnie rozpowszechniał symulację przez 100 pokoleń. Odkrył, że symulowani ludzie zachowywali się tak, jak przewidywała teoria socjologów. Byli bardziej skłonni do śmierci przez samobójstwo w grupach, albo dlatego, że nauczyli się tej cechy od swoich przyjaciół, albo dlatego, że ludzie o skłonnościach samobójczych są bardziej do siebie podobni.\nW różnych krajach obowiązują krajowe kodeksy dziennikarskie, które wahają się od skrajnego „samobójstwa i usiłowań samobójczych w ogóle nie należy wspominać” ( Norwegia ) do bardziej umiarkowanych: „W przypadkach samobójstwa publikowanie lub rozpowszechnianie informacji w przesadny sposób wykracza poza normalne wymiary reportażu w celu wywierania wpływu na czytelników lub widzów, nie powinno mieć miejsca." Psycholog z Uniwersytetu Londyńskiego, Alex Mesoudi, zaleca dziennikarzom, aby stosowali się do wytycznych, które Światowa Organizacja Zdrowia i inne popierają, aby relacjonować wszelkie samobójstwa: stosuj ekstremalną powściągliwość w ukrywaniu tych zgonów – nie używaj słowa „samobójstwo” w nagłówku, nie romantyzuj śmierci i ograniczyć liczbę historii. Fotografie, obrazy, obrazy wizualne lub filmy przedstawiające takie przypadki nie powinny być upubliczniane” ( Turcja ). Chociaż wiele krajów nie ma krajowych kodeksów, media wciąż często mają wewnętrzne wytyczne w tym zakresie. W Stanach Zjednoczonych istnieją brak ogólnobranżowych standardów. Ankieta przeprowadzona w wewnętrznych przewodnikach w 16 amerykańskich gazetach codziennych wykazała, że tylko trzy z nich wymieniły słowo samobójstwo, a żaden nie podał wytycznych dotyczących publikowania metody samobójstwa. Craig Branson, dyrektor online American Society of News Editors (ASNE), cytowano powiedzenie: „Kodeksy branżowe są bardzo ogólne i całkowicie dobrowolne. Większość decyzji etycznych pozostawia się poszczególnym redaktorom poszczególnych artykułów. Branża walczyłaby z wszelkimi próbami stworzenia bardziej szczegółowych zasad lub standardów, a redaktorzy z pewnością by je zignorowali”. Niedawno wprowadzono wytyczne dotyczące zgłaszania samobójstw w Irlandii, próbując usunąć wszelkie pozytywne konotacje, jakie może mieć dany akt (np. użycie terminu „zakończone” zamiast „udane” w przypadku próby samobójczej, która zakończyła się śmiercią).\nPodręcznik standardów i praktyk dziennikarskich Canadian Broadcasting Corporation zniechęca do zgłaszania szczegółów samobójstwa.\nAustralia jest jednym z niewielu krajów, w których podejmowane są wspólne wysiłki, aby uczyć studentów dziennikarstwa tego przedmiotu. Krajowa inicjatywa medialna Mindframe była wynikiem ambiwalentnej odpowiedzi Australijskiej Rady Prasowej na wcześniejszy zestaw materiałów medialnych wydany przez Suicide Prevention Australia i Australian Institute for Suicide Research and Prevention. Brytyjska organizacja charytatywna MediaWise, działająca na rzecz etyki mediów, prowadzi szkolenia dla dziennikarzy na temat zgłaszania samobójstw i powiązanych kwestii.\nNagłówkiem jest irlandzki program monitorowania mediów pod kątem problemów związanych z samobójstwami i zdrowiem psychicznym, ustanowiony przez Shine i Krajowe Biuro ds. Zapobiegania Samobójstwom w ramach „Reach Out: National Strategy for Action on Samicide Prevention”. Headline współpracuje z przedstawicielami mediów i studentami, aby znaleźć sposoby współpracy w celu zapewnienia, że samobójstwa, zdrowie psychiczne i choroby psychiczne są odpowiedzialnie omawiane w mediach i dostarcza informacji na temat doniesień na temat zdrowia psychicznego i zachowań samobójczych, literatury i codziennej analizy wiadomości. Headline służy również jako narzędzie, dzięki któremu opinia publiczna może zaangażować się w pomoc w monitorowaniu irlandzkich mediów w kwestiach związanych ze zdrowiem psychicznym i samobójstwami.\nEfekt Papageno to efekt, jaki mogą wywrzeć środki masowego przekazu, przedstawiając niesamobójcze alternatywy dla kryzysów. Jego nazwa pochodzi od zakochanej postaci, Papageno , z XVIII-wiecznej opery Czarodziejski flet ; rozważał samobójstwo, dopóki inne postacie nie pokazały mu innego sposobu rozwiązania jego problemów.\nJeśli powieść lub wiadomość może wywołać samookaleczenie, należy założyć, że te narracje mogą mieć pozytywny wpływ na profilaktykę. Istnieje więcej badań nad szkodami wyrządzanymi przez „nieodpowiedzialne doniesienia medialne” niż nad ochronnymi skutkami pozytywnych historii, ale kiedy gazety odmawiają nagłaśniania wydarzeń samobójczych lub zmieniają sposób, w jaki dostarczają informacji o zdarzeniach samobójczych, ryzyko samobójstw naśladowców spada.\nW 2018 r. Northwestern University przeprowadził wywiady z 5000 nastolatków i rodziców z USA, Wielkiej Brytanii, Brazylii, Australii i Nowej Zelandii, aby dowiedzieć się, jak odnoszą się do kontrowersyjnego programu telewizyjnego „ 13 powodów” , wyprodukowanego przez Netflix. Badania sugerowały, że oglądanie programu wywołało rozmowy między nastolatkami a rodzicami na temat zastraszania, samobójstw i zdrowia psychicznego. Co najważniejsze, program sprawił, że nastolatki okazywały więcej empatii swoim rówieśnikom. Badanie wykazało również, że rodzice i młodzież byli zainteresowani znalezieniem większej ilości informacji na temat zapobiegania samobójstwom.\nArgumentowano, że odpowiednie przedstawienia samobójstwa, ukazujące negatywne konsekwencje lub alternatywne konsekwencje, mogą mieć działanie zapobiegawcze i wzmocnić podatną publiczność na zachęcanie do szukania pomocy i normalizowania problemów ze zdrowiem psychicznym.\nUderzający przykład miał miejsce w Wiedniu w Austrii, gdzie doniesienia mediów dramatycznie zwiększyły liczbę samobójstw naśladowców. Redukcja rozpoczęła się, gdy grupa robocza Austriackiego Stowarzyszenia Zapobiegania Samobójstwom opracowała wytyczne dla mediów i rozpoczęła dyskusje z mediami, których kulminacją było porozumienie w sprawie powstrzymania się od zgłaszania przypadków samobójstw. Przykładami celebrytów, których samobójstwa wywołały klastry samobójstw, są Ruan Lingyu , japońscy muzycy Yukiko Okada i hide , południowokoreańska aktorka Choi Jin-Sil , której samobójstwo spowodowało wzrost wskaźnika samobójstw o 162,3% oraz Marilyn Monroe , której śmierć poszła w ślady wzrost o 200 więcej samobójstw niż średnia w tym sierpniowym miesiącu.\nBadanie opublikowane w 2017 r. w JAMA Internal Medicine wykazało, że internetowa seria 13 powodów, dla których kronika fikcyjnego samobójstwa nastolatka była związana ze wzrostem wyszukiwań internetowych związanych z samobójstwami, w tym 26% wzrostem wyszukiwań hasła „jak popełnić samobójstwo”, 18% wzrost za „popełnienie samobójstwa” i 9% wzrost za „jak się zabić”. W dniu 29 maja 2019 r. badania opublikowane w JAMA Psychiatry wskazały na związek zwiększonej liczby samobójstw u dzieci w wieku od 10 do 19 lat w Stanach Zjednoczonych w ciągu 3 miesięcy po opublikowaniu 13 powodów , co jest zgodne z zarażeniem samobójstwem w mediach pokaz. Jednak niektóre badania medioznawców wykazały, że oglądanie 13 powodów nie było związane z myślami samobójczymi, ale w rzeczywistości ze zmniejszonymi objawami depresyjnymi.\nZwiązek przyczynowo-skutkowy między mediami a samobójstwem nie jest łatwy do udowodnienia. Prof. Sonia Livingstone podkreśliła, że twierdzenia o przyczynowości w efekcie medialnym nie można uznać za rozstrzygające ze względu na różne podejścia metodologiczne i perspektywę dyscyplinarną. Nawet jeśli przyjmie się, że media mogą wpływać na myśli samobójcze, to nie jest to wystarczający warunek do skłonienia ludzi do samobójstwa, to wpływ, jaki media mogą mieć na zachowania samobójcze, jest z pewnością mniej istotny niż indywidualne psychologiczne i społeczne czynniki ryzyka. Jednak reporterzy i producenci treści medialnych pozostają odpowiedzialni za stosowanie wytycznych etycznych, aby zapobiegać samobójstwom i pomagać osobom podatnym na zagrożenia.\nPłetwal błękitny (gra)\nZaraza strzelania masowego\nEfekt naśladownictwa ( ISBN 0-7434-8223-9 )\nKlastry samobójcze ( ISBN 0-571-12991-9 )\nInternational Association for Suicide Prevention (IASP) – Special Interest Group – Clusters and Contagion in Suicidal Behavior (Celem IASP Special Interest Group (SIG) on Clusters and Contagion in Suicidal Behavior jest zgromadzenie osób zainteresowanych badaniami, profilaktyką i polityką, którzy mogą dzielić się informacjami i wiedzą fachową na temat klastrów i skutków zarażania zachowaniami samobójczymi na całym świecie).\nEfekt naśladownictwa (artykuł omawiający, w jaki sposób sensacyjne relacje z brutalnych wydarzeń mają tendencję do prowokowania podobnych wydarzeń, a także etykę dziennikarską).\nSuicide Contagion and the Reporting of Suicide: Rekomendacje z National Workshop – Cotygodniowy raport zachorowalności i śmiertelności – Centers for Disease Control and Prevention\nRaportowanie o samobójstwach: zalecenia dla mediów – Amerykańska Fundacja Zapobiegania Samobójstwom\nSamobójstwo i media Linki, zasoby i artykuły z The MediaWise Trust\nGregor S, Samobójstwo naśladowcy: Wpływ mediów 2004, Australijskie Towarzystwo Psychologiczne\nStos S (2003). „Relacjonowanie w mediach jako czynnik ryzyka samobójstwa” . Journal of Epidemiology and Community Health . 57 (4): 238–40. doi : 10.1136/jech.57.4.238 . PMC 1732435 . PMID 12646535 .\nHerman J, Raport na temat samobójstwa Wiadomości Australijskiej Rady Prasowej, luty 1998\nSamobójstwo i media Nowozelandzka strategia zapobiegania samobójstwom młodzieży\n„Samobójstwo i media: zalecenia dotyczące zgłaszania samobójstw dla profesjonalistów medialnych (w języku chińskim)” , The Hong Kong Jockey Club Center for Suicide Research and Prevention, The University of Hong Kong\nTa strona była ostatnio edytowana 17 lipca 2021 o 17:08 (UTC) .


Sympozjum Zagadnienie zgorszenia w kontekście poszanowania życia. Prawo a moralność\nZagadnienie zgorszenia w kontekście poszanowania życia. Prawo a moralność\nThe problem of scandal in the context of respect for life. Law and morality\nJan Paweł II, mówiąc o wielorakich zagrożeniach dla życia człowieka, wprowadził do swojego magisterium wyrażenie „kultura śmierci” lub „cywilizacja śmierci”. Wyraża się ona nie tylko poprzez określone działania zagrażające bezpośrednio życiu człowieka, ale ma swoje głębsze korzenie w duchowej sferze człowieka i jego sumieniu, której przyczyną może być zgorszenie. I odwrotnie, niemoralne działanie, naruszające podstawowe zasady etyczne, może owocować zgorszeniem innych. Artykuł analizuje moralną naukę na temat zgorszenia zawartą w Katechizmie Kościoła katolickiego, który sytuuje je w ramach piątego przykazania jako to, co powoduje śmierć duchową. Szczególną uwagę koncentruje na niesprawiedliwym i niemoralnym prawie jako możliwej przyczynie zgorszenia.\nSłowa kluczowe: prawo moralne, prawo stanowione, cywilizacja śmierci, sumienie, zgorszenie\nJohn Paul II, speaking about the multiple threats to the human life, introduced to his teaching the expression of the „culture of death” or „civilization of death”. It is expressed not only through the specific actions threatening directly human life, but has its deeper roots in the spiritual sphere of man and his conscience, which may be caused by scandal. And vice versa, an immoral action that violates basic ethical principles can cause in the scandal of others. The article analyzes the moral teaching on the topic of scandal contained in the Catechism of the Catholic Church, which places it in the section of the fifth commandment as that which causes the spiritual death. Particular attention is focused on the unjust and immoral law as a possible cause of scandal.\nKeywords: moral law, civil law, civilization of the death, conscience, scandal\nJan Paweł II, mówiąc o wielorakich zagrożeniach dla życia człowieka, wprowadził do swojego magisterium wyrażenie „kultura śmierci” lub „cywilizacja śmierci”. Słowa te odnosiły się przede wszystkim do życia fizycznego człowieka, które na różny sposób jest zagrożone. Niemniej jednak, samo słowo „cywilizacja” sugeruje jakąś aktywność kulturową, przejaw ludzkiego ducha, który inspiruje określone działania w szerszej perspektywie życia społecznego. W takim kontekście wyrażenie „cywilizacja śmierci” ma o wiele szersze znaczenie; nie określa tylko pewnego sposobu postępowania godzącego w ludzkie życie, ale określa całą wewnętrzną postawę człowieka, jego przekonań i orientacji światopoglądowych, które są przeciwne życiu. Ta postawa to wynik dokonanego uprzednio spustoszenia duchowego. Katechizm określa tę sytuację pojęciem zgorszenia, które „może doprowadzić do śmierci duchowej” i lokuje to zagadnienie w ramach piątego przykazania Dekalogu.\nPrzeciwstawiając się cywilizacji śmierci, nie wystarczy walczyć z nią na poziomie tylko zewnętrznych jej przejawów, bo może to być odczytane jako mało wartościowe i natrętne moralizatorstwo, ale należy sięgnąć do korzeni zła.\n1. Pojęcie i sposób działania zgorszenia\nW potocznej świadomości moralnej zwykliśmy rozumieć przez zgorszenie jakąś wiadomość, która budzi nasze zdziwienie, oburzenie i sprzeciw. Może dotyczyć także pewnego wydarzenia, które burzy ustalone normy zachowań indywidualnych bądź społecznych powszechnie akceptowanych w danej grupie. Ta wstępna refleksja wskazuje, że pojęcie zgorszenia zwykliśmy lokować w sferze intelektualno-emocjonalnej i zaliczać do kategorii opinii i przekonań. Stąd też nie poświęcamy zgorszeniu większej uwagi i konsekwentnie, nie przyznajemy mu kategorii poważnego wykroczenia moralnego. Więcej nawet, skoro każdy ma prawo do własnych przekonań i do wyrażania ich na zewnątrz, to sprzeciw wobec tego typu zachowań mógłby być poczytany za przejaw braku tolerancji. Uważa się nadto, że zgorszenie rzadko kiedy jest skierowane wprost przeciwko komuś, nie narusza naszego „stanu posiadania” i dlatego nie widać podstaw, aby je karać czy sprzeciwiać się mu w sposób zdecydowany i skuteczny. Tego typu przekonania usypiają naszą wrażliwość moralną i powodują, że nie uświadamiamy sobie wystarczająco mocno, jak daleko zgorszenie ma wpływ na nasze działanie.\nTa pierwsza obserwacja, ujawniająca pewną spontaniczność reakcji, wskazuje paradoksalnie na powagę tego typu zachowań i każe się domyślać, że dotykają one pewnej rzeczywistości obiektywnej o fundamentalnym znaczeniu moralnym. Element spontaniczności w zgorszeniu pokazuje, że to, co je wywołało, jest rażąco nieadekwatne do naszych oczekiwań bądź niezgodne z elementarnymi wartościami i zasadami moralnymi. Wydaje się, że akcent spoczywa tutaj na słowie „elementarne”, tzn. coś, co należy do sfery oczywistości, bywa bezpretensjonalnie naruszone. Oczywistość z kolei ma charakter aksjomatyczny, jest przedefiniowalna, bowiem wyznacza same fundamenty ludzkiego działania. Zgorszenie uderza zatem w to, co najbardziej podstawowe w dziedzinie etyki. Te fundamenty raz naruszone przestają mieć cechę oczywistości i otwierają furtkę dla dalszych naruszeń prawa moralnego. Każde następne zło, chociaż może być obiektywnie cięższe, nie jest już tak rażące. I to jest jeden ze skutków zgorszenia. Jednocześnie w zgorszeniu uderza nas forma zakwestionowania tego, co zasadnicze. Już nie tyle sam czyn budzi zgorszenie, ale sposób, w jaki został dokonany lub w jaki się go próbuje zinterpretować. To, że ktoś ukradł milion złotych, budzi nasz sprzeciw moralny, ale jeśli przedstawia to jako godziwy sposób rozwiązania problemów finansowych, wywołuje zgorszenie.\nMamy tu do czynienia z dwoma wymiarami zgorszenia: materialnym i formalnym, przy czym to drugie wydaje się poważniejszym złem, bo deformuje prawdę, która jest normą postępowania. Stąd nie bez znaczenia jest relacja między prawem, które regulując ludzkie działanie, wyznacza jednocześnie określony horyzont etyczny, i zgorszeniem.\n2. Rodzaje zgorszenia\nZgorszenie może być w pewnych sytuacjach bezpośrednią inspiracją do złego działania. Ten właśnie aspekt podkreślały tradycyjne definicje zgorszenia. Nie jest ono tylko wydarzeniem budzącym oburzenie, ale jak mówi św. Tomasz: „zgorszenie jest to powiedzenie lub czyn mniej poprawne dające sposobność do grzechu”. Jest to więc czyn prowokujący grzech innych. Ta prowokacja może być świadoma i celowa, może też być nieświadoma, wynikająca z nieroztropności i z braku poczucia odpowiedzialności za innych jako owoc współczesnego kultu indywidualizmu, w duchu którego każde oglądanie się na bliźniego odczytywane jest jako zamach na własną wolność i niezależność. Do tej tradycyjnej nauki odwołuje się Katechizm Kościoła katolickiego, stwierdzając, że „zgorszenie jest postawą lub zachowaniem, które prowadzi drugiego człowieka do popełnienia zła”. Użyte w oryginale francuskim słowo: induire (namawiać, nakłaniać, wprowadzać) podkreśla, bardziej jeszcze niż definicja św. Tomasza, ten właśnie ścisły związek między postępowaniem jednostki a jego wpływem na otoczenie. Moglibyśmy tu nawet mówić o celowym nakłanianiu do zła. Jeśli zaistnieje takie właśnie świadome pociągnięcie do czynu złego, który jest grzechem ciężkim, zgorszenie stanowi ciężką winę moralną.\nZgorszenie uderza w społeczny charakter naszej ludzkiej natury. Nie jesteśmy wyizolowanymi monadami, cechą istotną życia człowieka jest współżycie. W relacjach interpersonalnych człowiek realizuje siebie jako osobę i rozwija siebie ku pełni człowieczeństwa. Korzysta w tym celu z kultury, z języka, z całego dziedzictwa tradycji wypracowanego przez pokolenia i dostępnego każdemu poprzez komunikację międzyludzką. Ten rozwój jest nieustanny, chociaż szczególnym nasileniem cechuje się w okresie dojrzewania. Jednakże ludzie tworzą relacje ze sobą nie tylko przez dobre dzieła, które posiadają i czynią, ale także poprzez grzech, który popełniają. I podobnie jak dobro tworzy pewne dziedzictwo kulturowe, również i zło ma tendencję do łączenia się i jest w stanie utworzyć pewną przestrzeń, która zaciemnia obecność Boga w świecie i tworzy przeszkody na drodze realizacji królestwa Bożego.\nNietrudno zauważyć, że w tym świecie ludzkiego współżycia fundamentalną rolę, z punktu widzenia moralnego, odgrywają dwie kategorie ludzi. Najpierw ci, którzy ze względu na własne predyspozycje lub ze względu na zajmowaną pozycję w społeczeństwie są animatorami wartości, postaw, stylu myślenia i życia. Oni swoim autorytetem kształtują obraz społeczności ludzkiej. W drugim rzędzie szczególną rolę odgrywają ci, którzy są kształtowani. Biorąc pod uwagę te dwie kategorie ludzi, Katechizm formułuje ocenę moralną zgorszenia. Jest ono cięższą przewiną, jeśli z jednej strony dopuszczają się go osoby posiadające większy wpływ na innych i z drugiej, jeśli zgorszenie skierowane jest do tych, którzy są najsłabsi, tzn. o jeszcze nieukształtowanej osobowości, najbardziej podatni na formację (np. dzieci, młodzież). W tym punkcie Katechizm powołuje się na dwie wypowiedzi samego Chrystusa. Jedna wyraża troskę o „tych najmniejszych, którzy wierzą we mnie” (Mt 18,6), a druga kieruje się do fałszywych nauczycieli, nazywając ich owcami przebranymi w skórę wilka (por. Mt 7,15).\nTa refleksja bazuje na przyjętym za św. Tomaszem podziale na zgorszenie czynne i bierne. Pierwsze polega na rzeczywistym daniu okazji do grzechu albo poprzez intencję spowodowania zgorszenia, albo przez dokonanie czynu, który jest obiektywnym złem. Zgorszenie bierne zachodzi wówczas, gdy ktoś się gorszy albo pod wpływem złego czynu, albo z powodu swego złego usposobienia. Trzeba więc rozróżnić między zgorszeniem faktycznie danym a zgorszeniem doznanym. Szczególną formą takiego zgorszenia jest zgorszenie faryzejskie, czyli wywołane przewrotnością i w takim wypadku ten, kto stał się przyczyną zgorszenia, nie ponosi za to odpowiedzialności.\n„Wystarczy więc jakakolwiek rozumna przyczyna, aby spokojnie podjąć działanie, które wywołuje tego rodzaju zgorszenie. Do tego upoważnia przykład Chrystusa, który nie zważa na zgorszenie faryzeuszów: «wtedy przystąpili do Niego uczniowie i rzekli: wiesz, że faryzeusze zgorszyli się, gdy usłyszeli to powiedzenie. On zaś rzekł: (...) zostawcie ich! To są ślepi przewodnicy ślepych» (Mt 15,12-14)”.\nNależy również, ze względu na miłość bliźniego, unikać takich czynów, które chociaż same w sobie nie zawierają obiektywnego zła, mogą być odczytane jako złe przez osoby nieposiadające właściwie ukształtowanego sumienia, tzw. „maluczkich”. W tym duchu św. Paweł wzywał do powstrzymania się od spożywania mięsa składanego bożkom pogańskim, chociaż dla chrześcijanina, uznającego tylko jedynego Boga, Stworzyciela całego świata, takie ofiary nie mają żadnego znaczenia i nie może być złem spożywanie mięsa, które z nich pochodzi (por. 1 Kor 8,4-13).\nW dalszej części Katechizm zwraca uwagę na cztery elementy życia społecznego, które źle wykorzystane, mogą stać się przyczyną zgorszenia. Są nimi: prawo, instytucje, moda i opinia publiczna. Z pewnością nie są jedynymi sytuacjami, w których może dokonać się zgorszenie, niemniej ich zaakcentowanie w Katechizmie wskazuje, że zgorszenie, którego mogą stać się przyczyną, prowadzi, ze względu na ich silne oddziaływanie społeczne, nie tylko do pojedynczego grzechu, ale może stać się jedną z głównych przyczyn tzw. grzechów strukturalnych, tzn. takiej sytuacji wypaczenia prawa moralnego, która staje się źródłem grzechu dla innych. Papież Jan Paweł II, omawiając w encyklice Sollicitudo rei socialis różnorodne problemy społeczne, z którymi boryka się współczesny świat, mówi: „skoro dzisiejszą sytuację przypisać należy wielorakim trudnościom, uzasadnione jest mówienie o «strukturach grzechu», które (...) są zakorzenione w grzechu osobistym i stąd są zawsze powiązane z konkretnymi czynami osób, które je wprowadzają, umacniają i utrudniają ich usunięcie. W ten sposób wzmacniają się one, rozpowszechniają i stają się źródłem innych grzechów, uzależniając od siebie postępowanie ludzi”.\nJak widzimy, wszystkie one mają szeroki zasięg społeczny i właśnie na ten aspekt grzechu zgorszenia zwraca się w Katechizmie szczególną uwagę, co jednak nie wyklucza indywidualnej odpowiedzialności. Nie można bowiem oceniać samego prawa, instytucji czy mody, ale ludzi, którzy mieli decydujący wpływ na ich stworzenie.\n3. Zgorszenie a prawo\nNiebezpieczeństwo zgorszenia przez prawo płynie – według Katechizmu – stąd, że złe prawo może prowadzić do „degradacji obyczajów i rozkładu życia religijnego”. Chodzi o takie prawa, które sprzeciwiają się podstawowym zasadom etycznym odzwierciedlonym w prawie naturalnym. W konsekwencji tworzą takie warunki życia społecznego, które utrudniają albo czynią praktycznie niemożliwym życie chrześcijańskie zgodne z Dekalogiem. Aczkolwiek Katechizm nie podaje żadnych przykładów, możemy się domyślać, że ma na uwadze konkretne doświadczenia np. systemów totalitarnych, które ograniczały wolność religijną, a wręcz zabraniały praktykowania życia religijnego.\nJuż samo sformułowanie, że prawo może być przyczyną zgorszenia jest obrazoburcze dla współczesnej kultury. Z prawa bowiem czyni się jeden z podstawowych wyznaczników stopnia ucywilizowania życia społecznego. Wszystkie ludzkie działania próbuje się określić w świetle prawa, nawet te, które do niedawna podlegały jedynie wrodzonemu poczuciu obowiązku i powinności wobec drugiego człowieka, jak np. medycyna. Czynienie dobra – leczenie – było jakby naturalną potrzebą lekarza, tak jak naturalną potrzebą artysty jest reakcja na piękno. Z tego między innymi względu medycynę określano mianem sztuki. Dzisiaj często mówi się o medycynie życzeniowej, która wskazuje na odniesienie do prawa. Niewątpliwie rozwój medycyny spowodował konieczność pewnych regulacji, co jednak nie wyklucza konieczności stawiania sobie pytań o sens prawa i jego etyczną wartość. Więcej nawet, wejście prawa do medycyny, która bierze w swoje dłonie jeden z podstawowych darów człowieka – jego życie – czyni z tej refleksji sprawę pierwszej wagi.\nJaki jest cel prawa? Niewątpliwie ma ono za zadanie porządkowanie życia społecznego. W tym znaczeniu może być ono traktowane jako konieczny instrument, narzędzie do regulowania i koordynowania różnych działań człowieka. Jest to aspekt techniczny prawa, w którym liczy się przede wszystkim jego skuteczność. Niemniej jednak trzeba pamiętać, że każde działanie porządkujące zakłada jakąś ideę, zasadę, wokół której organizuje się to, co ma stanowić przedmiot prawa. Jeśli jakieś działanie jest zgodne z tą zasadą, mówimy, że jest prawe, jeśli jest niezgodne, stanowi przekroczenie prawa. Tak więc ten aspekt formalny prawa decyduje o jego etyczności i z tego też względu można go oceniać z punktu widzenia etyki. Trzeba zatem zapytać: jakie elementy inspirują prawo w jego działaniu normatywnym i jaka jest ich wartość etyczna?\nW historii odnajdujemy zasadniczo trzy modele, które kształtowały bądź nadal kształtują, relację prawo-moralność.\nMoralny charakter prawa\nW tym modelu prawo jest traktowane jako funkcja moralności, wynika z niej i ma zagwarantować jej przestrzeganie. Fundamentem tak prawa, jak i moralności jest zasada sprawiedliwości i godziwości powszechnie poznawalna. Wyrażała to już rzymska reguła prawa, a dziś stanowi paremię prawniczą: Ius est ars boni et aequi: iuris praecepta sunt tres: honeste vivere, alterum non laedere, suum cuique tribuere (prawo jest sztuką dobra i sprawiedliwości: są trzy zasady prawa: żyć godziwie, nie szkodzić innym, oddać każdemu, co mu się należy). Tak więc prymat wiedzie etyka, która powinna inspirować regulacje prawne, przedmiotem prawa jest bowiem sprawiedliwość. Non est lex quae iusta non fuerit – pisze św. Augustyn, podobnie św. Tomasz, powołując się na biskupa Hippony, stwierdza: lex esse non videtur, que iusta non fuerit.\nNie oznaczało to bynajmniej, że każda norma prawa miała swoje pokrycie w zasadach moralności. Istniały powinności moralne, które wiązały w sumieniu nawet wbrew postanowieniom prawa. Wymownym przykładem jest postawa Antygony w dramacie Sofoklesa. Z drugiej strony nie każda norma etycznego zachowania była potwierdzona prawem. Święty Tomasz przyznaje, że władza świecka nie musi sankcjonować każdego grzechu. Biorąc pod uwagę możliwość wykonania prawa, Akwinata dopuszcza taką sytuację, kiedy jakaś cnota nie jest zagwarantowana przez prawo ze względu na to, że wielu ludzi nie dojrzało jeszcze do jej praktykowania i nie można jej od nich wymagać na drodze sankcji prawnych. Niemniej jednak, konieczne jest sankcjonowanie cięższych przestępstw i tych, które szkodzą innym.\nPomijając te szczegółowe sytuacje, w których rozstrzygnięcia prawa różnią się od wymagań moralności, można powiedzieć, że w starożytności i w wiekach średnich nie można było budować prawa bez ścisłego odniesienia do fundamentów moralnych. Prawo posiadało zatem swoje odniesienie do pewnego porządku metapozytywnego. Ten porządek wyznaczały bądź tradycja grupy społecznej (greckiego polis), bądź rozbudowana przez scholastykę koncepcja prawa naturalnego. Prawo naturalne stanowi pewien porządek działania wyznaczony człowiekowi w akcie stworzenia. To, kim człowiek jest, predysponuje go i jednocześnie zobowiązuje do pewnych działań. To prawo jest częścią ogólnego porządku we wszechświecie, który jest wyrazem mądrości Bożej i Opatrzności. Czytamy w Katechizmie: „Prawo moralne zakłada między stworzeniami rozumny porządek, który ustanowił Stwórca swoją mocą, mądrością i dobrocią dla ich dobra i ze względu na ich cel. Każde prawo znajduje w prawie wiecznym swoją pierwszą i ostateczną prawdę. Prawo jest ogłaszane i ustanawiane przez rozum jako uczestnictwo w Opatrzności Boga żywego, Stwórcy i Odkupiciela wszystkich”.\nJak widać choćby z tego krótkiego fragmentu, dwa elementy wydają się istotne w nauce Kościoła na temat prawa. Pierwszy to ograniczona zdolność kreatywna prawa. W pierwszym rzędzie ma ono bowiem poszukiwać, odkrywać to, co jest prawe, niezależnie od zmieniających się okoliczności, co nazywamy obiektywnym dobrem i według tak ustawionego kompasu znajdywać odpowiednie sposoby do konkretnej realizacji tego dobra w historycznym kontekście. Po drugie prawo jest celowe. Nie jest tylko administracyjną sztuką organizacji społeczeństwa, ale robi to po to, aby osiągnąć zamierzony cel, którym jest dobro wspólne. Tak więc, w tym pierwszym modelu, względna autonomia prawa, czyli stałe odniesienie do obiektywnego prawa moralnego i troska o dobro wspólne wyznaczają kryteria dla istnienia prawa cywilnego.\nSeparacja prawa i moralności\nW czasach nowożytnych, naznaczonych z jednej strony reformacją, a z drugiej wielkimi odkryciami geograficznymi i związanymi z nimi początkami tworzenia się prawa międzynarodowego, próbowano szukać innego fundamentu dla prawa ważnego dla ludzi o różnych orientacjach religijnych i kulturowych, dla których Bóg mógłby nie być ostatecznym odniesieniem dla prawa. Chodziło o stworzenie takiego prawa, które posiadałoby swoją własną, wewnętrzną, moralność niezależną od religii i od etyki.\nWyraźny trend zmierzający do rozdzielenia moralności rozumianej jako przejaw Bożej mądrości i Bożej woli oraz prawa ma miejsce od czasów Oświecenia. Oświeceniowy racjonalizm był przekonany, że prawda – także prawda ludzkiego działania – jawi się jako owoc procesu racjonalnego przeprowadzonego przez rozum, który oczyszcza rzeczywistość z twierdzeń niedających się racjonalnie zweryfikować czy udowodnić. Nie wystarczy powoływanie się na autorytety, choćby najwyższej rangi, jak słowa Pisma Świętego, dla rozumu liczy się racjonalna oczywistość. Tylko taka droga prowadzi do prawdziwego postępu ludzkości, także w dziedzinie życia moralnego.\nW konsekwencji tych działań zaczyna funkcjonować podział na prawodawstwo zewnętrzne, właściwe prawu cywilnemu i które jest podległe sankcjom oraz prawodawstwo wewnętrzne, wolne od sankcji, które zobowiązuje w sumieniu. Tak więc dokonuje się rozdział między etyką, która staje się sprawą prywatną, i prawem, które chce regulować życie społeczne. O ile pierwszemu przypisuje się jeszcze prymat honorowy, to od drugiego oczekuje się przede wszystkim skuteczności w rozwiązywaniu problemów społecznych. Ta druga opcja zaczyna coraz bardziej dominować.\nPierwszeństwo prawa przed moralnością\nTendencja pozytywizmu prawnego połączona z postępującą coraz bardziej sekularyzacją prowadzi na przełomie XIX i XX wieku do przekonania, że wypracowane tzw. minimum etyczne (koncepcja godności człowieka jako istoty rozumnej i wolnej) zdolne jest do inspirowania uniwersalnych rozstrzygnięć prawnych.\nZnakiem tych przemian jest fenomen powstających powszechnie „kart praw” różnych grup społecznych, które stają się wyrazem pewnej moralności publicznej. Etyka sumienia, rozumiana jako kodeks indywidualnego postępowania, jest spychana na plan dalszy. Charakterystyczne z tego punktu widzenia są zachowania społeczne wobec nauki Magisterium. Obserwujemy np. przychylne reakcje opinii publicznej na wypowiedzi papieża dotyczące pokoju i godności człowieka, które idą po linii deklaracji ONZ. Kiedy natomiast papież zabiera głos w sprawach, które traktuje się jako prywatne kwestie sumienia (np. rozwodów, antykoncepcji), nie oszczędza mu się ostrych nieraz krytyk.\nAmbicje państwa w próbach poszukiwania kompromisu między moralnością i prawem\nOwe tendencje zmierzające w stronę stworzenia uniwersalistycznych kodeksów prawnych, które regulowałyby całość postępowania człowieka, ujawniają jednocześnie ukrytą, aczkolwiek wyraźną, tęsknotę do odzyskania utraconej przez człowieka jedności i to w wielu wymiarach: jedności moralnej, prawnej, kulturowej, a także w świecie wartości. Tę jedność próbuje się zrekonstruować wokół polityki, postrzeganej nie tylko jako określonej doktryny dobrego rządzenia, ale jako teorii współżycia społecznego. Centralnym punktem odniesienia owej jedności staje się państwo jako – według wyrażenia Hegla – „rzeczywistość idei moralnej”, pewien absolut etyczny, posiadający jako instrument do realizacji swoich celów całkowicie podległe mu prawo.\nW formułowaniu norm prawnych państwo kieruje się, wyrosłą z relatywizmu etycznego, filozofią pozytywizmu, dla której jedyną miarą, według której można tworzyć prawo, jest przekonanie większości. Tylko wówczas prawo może być skuteczne i to jest najważniejsza cecha prawa. Na drugi plan schodzi sprawiedliwość. W takim ujęciu prawo chce stanąć w obronie przede wszystkim ludzkiej wolności (zagwarantowanie swobody działania), mniej dbając o dobro (etyczna refleksja nad działaniem). Taka koncepcja stanowi jednocześnie główne założenie dla współczesnej demokracji. Życie społeczne staje się wypadkową trzech elementów: wolności, prawa i dobra. Przy czym wolność jest formą życia w demokracji, podczas gdy prawo i dobro, stanowią jej treść. Te trzy elementy, jak zauważa Joseph Ratzinger, znajdują się w stanie pewnego napięcia, które odciska swoje piętno na współczesnym kształtowaniu się demokracji i polityki: „Nie chcemy, aby państwo narzucało nam ściśle określoną ideę dobra. Problem staje się jeszcze wyraźniejszy, gdy pojęcie dobra wyjaśniamy przy pomocy pojęcia prawdy. Szacunek dla wolności każdego z osobna wydaje się nam posiadać dzisiaj istotne znaczenie z tego względu, że państwo nie rozstrzyga problemu prawdy. Prawda, a co za tym idzie, również prawda dotycząca dobra, nie jawi się jako wartość rozpoznawalna społecznie; pozostaje więc ona kwestią sporną. Próbę narzucenia wszystkim tego, co tylko części obywateli jawi się jako prawda, uważa się zatem za zniewolenie sumienia: pojęcie prawdy zostało przesunięte w sferę nietolerancji i antydemokracji. Nie jest ona dobrem powszechnym, lecz jedynie dobrem prywatnym, względnie dobrem jakichś grup, ale nie całości. Inaczej mówiąc: współczesne pojęcie demokracji wydaje się łączyć nierozdzielnie z relatywizmem; relatywizm zaś jawi się jako właściwa gwarancja różnych, dla niej szczególnie istotnych rodzajów wolności: wolności słowa, wolności wyznania i wolności sumienia”.\nNa gruncie relatywizmu jedynym sposobem wydaje się ustanawianie prawa na drodze większościowej. Skoro opinie wszystkich mają tę samą wartość, należy przyznać rację tej, która posiada największą siłę socjologiczną. Zwolennikami takich rozwiązań są dwaj filozofowie prawa Hans Kelsen i Richard Rorty. Jest to niewątpliwie idea bardzo sugestywna w pluralistycznym państwie. Niemniej jednak, gubi po drodze jedno z podstawowych zadań państwa, którym jest ochrona słabszych przed silniejszymi. Większość niekoniecznie musi być skupiona wokół słusznej idei, ale może ją wiązać wspólny interes, który jest zagrożeniem dla słabszych, niepotrafiących lub niebędących w stanie przeforsować swoich racji. Klasycznym tego przykładem stała się już kwestia przerywania ciąży. Jednocześnie obserwujemy we współczesnych demokracjach paradoksalne balansowanie między większością i mniejszością. Raz idzie się za racjami większości, innym zaś razem głośno upomina się o grupy mniejszościowe. Nie można wieszać krzyża w klasie, w której jest jeden niewierzący, ale już bez skrupułów wprowadza się rozwody, bo tak chce większość, bez oglądania się na nieliczne choćby głosy protestu. Nietrudno zauważyć, że nawet proponowany relatywizm kieruje się pewnymi preferencjami, które konsekwentnie bronią i propagują ściśle określony system wartości, czy też jak mówił Jan Paweł II, antywartości.\nKażde prawo posiada również, obok funkcji regulującej życie społeczne, funkcję wychowawczą właśnie dlatego, że jest odbiciem uniwersalnych wartości i obiektywnego dobra. Jeśli pozbawi się je tego transcendentnego odniesienia, prawo przestaje być wychowawcą społeczeństwa i następuje coś zupełnie odwrotnego: to społeczeństwo jest wychowawcą prawa. W konsekwencji, biorąc pod uwagę proces formowania się prawa we współczesnej demokracji, zachowania pewnych grup determinują rozstrzygnięcia prawne, stając się normą dla wszystkich. W takim ujęciu prawo jest narażone na deformację, stając się źródłem zgorszenia dla innych.\n4. Zgorszenie a prawo do życia\nPrzekonanie, że relatywizm jest jedynym gwarantem demokracji, ujawnia się szczególnie dramatycznie w odniesieniu do poszanowania ludzkiego życia. To demokracja – jak pisze Jan Paweł II – „pozwala dostrzec, jakie dwuznaczności i sprzeczności – a w ślad za nimi przerażające konsekwencje praktyczne – kryją się za tym poglądem”. Papież przypomina, powołując się na bolesne doświadczenia historii, że zło nie przestaje być złem na mocy arbitralnej decyzji jednostki czy grupy ludzi, choćby nawet stanowiła ona większość. Szanując wartość demokracji, encyklika przypomina, że nie może być ona celem samym w sobie, a zatem nie stanowi absolutu, zdolnego samoczynnie kreować wartości. „Charakter «moralny» demokracji nie ujawnia się samoczynnie, ale zależy od jej zgodności z prawem moralnym, któremu musi być podporządkowana jak każda inna działalność ludzka: zależy od moralności celów, do których zmierza, i środków, jakimi się posługuje”. Z tego względu demokracja nie jest obojętnym moralnie instrumentem, ale jest także promotorem określonych wartości. Od nich zależy, jaka ona będzie. „Wartość demokracji rodzi się albo znika wraz z wartościami, które ona wyraża i popiera”. Fundamentem dla tych wartości musi się stać na nowo prawo naturalne, gdyż jako „wpisane w serce człowieka jest normatywnym punktem odniesienia także dla prawa cywilnego”. Rozwiązanie, na pozór łatwiejsze, w szukaniu kompromisu między obiektywną prawdą a indywidualną wolnością, mające zapewnić pokój społeczny, na dłuższą metę staje się przyczyną narastających niesprawiedliwości, które mogą mieć gorszy skutek, niż trud poniesiony w poszukiwaniu obiektywnej prawdy.\nW dalszych punktach encykliki papież przypomina podstawowe elementy decydujące o właściwej relacji prawa cywilnego i prawa moralnego. Zadaniem prawa jest ochrona ładu społecznego opartego na prawdziwej sprawiedliwości. Dlatego prawo powinno gwarantować wszystkim obywatelom poszanowanie ich podstawowych praw, wśród nich zaś przede wszystkim prawa do życia. Przekonania innych nie mogą tego prawa naruszyć, bez pogwałcenia elementarnej sprawiedliwości. Z tego względu „prawna tolerancja przerywania ciąży lub eutanazji nie może w żadnym przypadku powoływać się na szacunek dla sumienia innych właśnie dlatego, że społeczeństwo ma prawo i obowiązek bronić się przed nadużyciami dokonywanymi w imię sumienia i pod pretekstem wolności”. Jeśli władze publiczne nie gwarantują ludziom możliwości ich osobistego rozwoju i realizacji sobie właściwego powołania „to nie tylko sprzeniewierzają się powierzonemu im zadaniu; również wydawane przez nich zarządzenia pozbawione są wszelkiej mocy obowiązującej”.\nTaka jest podstawowa nauka Kościoła w tej materii. Władza i prawo, jako wyraz społecznej natury człowieka pochodzą od Boga i dlatego ich rozporządzenia zobowiązują w sumieniu. Ta moc wiążąca dotyczy tylko tego, co jest prawem, jeśli jakieś rozporządzenie jest niesprawiedliwe, przestaje być prawem. Aby więc można było mówić o odpowiedzialności moralnej wobec prawa, trzeba uwzględnić trzy warunki jego sprawiedliwości. Po pierwsze prawo musi być wydane przez prawowitą władzę i nie przekraczać właściwych jej kompetencji. Po drugie, musi służyć dobru wspólnemu, czyli być zgodne z prawem naturalnym i nie przeczyć pozytywnemu prawu Bożemu. Po trzecie, jest sprawiedliwe, kiedy rozdziela obowiązki ciążące na obywatelach w sposób proporcjonalny z zachowaniem zasad sprawiedliwości rozdzielczej. Prawa niesprawiedliwe, z tego względu, że nie są prawami we właściwym sensie, nie obowiązują w sumieniu. Jako sprzeczne z prawym sumieniem są przyczyną zgorszenia.\nOczywiście różny jest stopień odpowiedzialności moralnej w zależności od wielkości dobra, które zamierza chronić prawo. Dyskutowano niegdyś w teologii moralnej o możliwości istnienia tzw. praw mere poenales, które nie zobowiązywałyby w sumieniu, a tylko podlegałyby sankcjom. Dotyczyłyby one bardziej zarządzeń administracyjnych i porządkowych (np. niektóre przepisy o ruchu drogowym), niż praw stojących na straży godności człowieka. Encyklika Evangelium vitae wyraźnie twierdzi, że w tej dziedzinie prawo o przerywaniu ciąży i eutanazji jest niesprawiedliwe i dlatego nie zobowiązuje w sumieniu. Więcej nawet „nie tylko nie są w żaden sposób wiążące dla sumienia, ale stawiają wręcz człowieka wobec poważnej i konkretnej powinności przeciwstawienia się im poprzez sprzeciw sumienia”. Nie może to być tylko sprzeciw wewnętrzny, ale ze względu na niebezpieczeństwo zgorszenia, trzeba wyraźnie dystansować się od takiego prawa i nigdy nie wolno go popierać, ani w sposób pośredni (tworzenie przychylnej mu opinii), ani bezpośredni (poparcie w głosowaniu).\nSzczególną sytuacją jest zachowanie parlamentarzysty, który stoi przed wyborem głosowania za ustawą ograniczającą w pewnym zakresie przerwanie ciąży i może narazić się na zarzut popierania aborcji lub wyborem powstrzymania się od głosu, ryzykując, że przejdzie ustawa bardziej liberalna. Odpowiadając na ten problem, papież stwierdza: „jeśli nie byłoby możliwe odrzucenie lub całkowite zniesienie ustawy o przerywaniu ciąży, parlamentarzysta, którego osobisty absolutny sprzeciw wobec przerywania ciąży byłby jasny i znany wszystkim, postąpiłby słusznie, udzielając swego poparcia propozycjom, których celem jest ograniczenie szkodliwości takiej ustawy i zmierzających w ten sposób do zmniejszenia jej negatywnych skutków”.\n5. Quasi prawa życia społecznego\nZatrzymaliśmy się dłużej na analizie prawa z moralnego punktu widzenia, dlatego że ma ono przemożny wpływ na pozostałe ośrodki mogące stać się źródłem zgorszenia. Prawo jest fundamentem dla instytucji i jednocześnie instytucje są operatywnymi środkami dla realizacji prawa.\nZłożone życie społeczne, na które składają się wielorakie oddziaływania i relacje międzyludzkie ma swoje szersze uwarunkowania imperatywne. Wyrażają się one nie tylko w wymiarze formalnym, w stanowionym prawie, ale także w różnych formach propagowania modeli społecznych zachowań. Chociaż nie posiadają one swojego pisanego kodeksu, to jednak równie mocno oddziałują na człowieka i wpływają na wybory, których dokonuje. Spośród wielu czynników, szczególnie mocny wpływ posiadają we współczesnym społeczeństwie moda i opinia publiczna.\nModa i opinia publiczna mają swoje oparcie w prawie, nierzadko są przez nie wspierane, a jednocześnie, wpływając na tworzenie się zwyczajów, mogą inspirować w przyszłości określone rozstrzygnięcia prawne. Szczególnym świadectwem łączącym te dziedziny jest instrukcja wydana przez IPPF (International Planned Parenthood Federation), w której czytamy: „Towarzystwa Planowania Rodziny nie powinny traktować braku prawa czy istnienia niesprzyjających praw jako usprawiedliwienia dla bezczynności; działanie poza prawem, czy nawet gwałcenie go, jest częścią pobudzającej zmiany”.\nNarzędzia komunikacji społecznej mogą być wykorzystywane do manipulowania opinią publiczną, skutkiem czego dokonuje się „wypaczenie wartości moralnych” i taki przekaz może być także przyczyną zgorszenia. Niewątpliwie, środki masowego przekazu przejęły w naszych czasach rolę bycia głównym medium opiniotwórczym i formacyjnym. Kształtując opinię publiczną, wpływają wydatnie na formowanie demokratycznej większości, a tym samym mogą mieć wpływ na kształtowanie prawa stanowionego w danym państwie.\nJeśli chodzi o instytucje, to Katechizm wspomina np. o przedsiębiorcach, którzy przez wydawanie „zarządzeń zachęcających do oszustwa” tworzą takie struktury funkcjonowania gospodarki, które sprzyjają defraudacji i umożliwiają korupcję. Mogą one prowadzić do powstania takich warunków życia społecznego, w których nieuczciwość wydaje się wręcz koniecznością. W niektórych krajach otwarcie mówi się nawet o konieczności przekupstwa, bez tego bowiem staje się czasem niemożliwe zdobycie podstawowych środków do godnego życia. W dziedzinie edukacji powodem zgorszenia mogą być wychowawcy i ludzie odpowiedzialni za kształcenie młodzieży, którzy swoim postępowaniem sieją niepokój i prowokują swoich uczniów. Aby zobrazować, o co chodzi, tekst powołuje się na Pawłowe rady z Listu do Efezjan: „Wy zaś, ojcowie, nie stwarzajcie okazji do złego u swoich dzieci, lecz wychowujcie je w duchu karności i posłuszeństwa wobec Pana” (Ef 6,4), i Listu do Kolosan: „Ojcowie nie bądźcie zbyt surowi dla swoich dzieci, by nie upadły na duchu” (Kol 3,21).\nW końcowym artykule Katechizm przypomina o moralnej odpowiedzialności konkretnych osób w sytuacji zgorszenia. Jest ona proporcjonalna do władzy, jaką się dysponuje, bądź roli społecznej, jaką zajmuje dana osoba, bądź na mocy przypisanej funkcji, bądź posiadanego autorytetu. I tak, ten, od którego bezpośrednio zależy czyn lub słowo budzące zgorszenie, ponosi najcięższą winę. Kto współdziała, jego wina jest odpowiednia do roli, jaką odgrywa w dokonaniu zgorszenia. Jeżeli ktoś współdziała w sposób bierny (współdziałanie materialne), tzn. bez jego działania zgorszenie i tak by się dokonało, może nawet nie ponosić żadnej winy.\nW tradycji chrześcijańskiej rolę swoistego łącznika między obiektywnym prawem moralnym i konkretnym kontekstem historycznym jego realizacji spełnia sumienie jako subiektywna norma postępowania dbająca o to, by prawo nie zagubiło swego etycznego wymiaru. Zgorszenie niszczy ten autorytet sumienia, alienując je z podstawowych dla niego relacji do etyki i prawa. W konsekwencji pociąga to za sobą dwa negatywne skutki społeczne. Po pierwsze pozbawia się operatywności, którą posiada etyka we współżyciu społecznym. Po drugie, pozbawia się etycznych fundamentów dla norm prawa, które popada w arbitralny pozytywizm idący często wbrew sumieniu. Skutkiem tego ani etyka nie jest w stanie realnie wpływać na życie wspólnoty, ani prawo czynić to życie bardziej godziwym. Przywrócenie prawu jego wymiaru etycznego i jednocześnie etyce możliwości inspirowania prawa prowadzi przez odbudowę wrażliwości sumienia.\nAugustyn św., De liberum arbitrio, PL 32, 1219-1310.\nCompagnoni F., Piana G., Privitera S. (red.), Nuevo diccionario de teologia moral, Madrid 1992.\nCzachorowski M., Nowy imperializm, czyli o tzw. edukacji seksualnej, Warszawa 1995.\nJan Paweł II, Adhortacja apostolska Reconciliatio et paenitentia, Rzym 1984.\nJan XXIII, Encyklika Pacem in terris, Rzym 1963.\nKongregacja Nauki Wiary, Deklaracja o przerywaniu ciąży Quaestio de abortu, Rzym 1974.\nMarcol A. (red.), Korupcja. Problem społeczno-moralny, Opole 1992.\nOlejnik S., Teologia moralna, t. 3, Wartościowanie moralne, Warszawa 1988.\nOlejnik S., Teologia moralna, t. 6, Życie osobiste i współżycie międzyludzkie, Warszawa 1990.\nPryszmont J., Struktury społeczne a spaczone postawy moralne, w: A. Marcol (red.), Korupcja. Problem społeczno-moralny, Opole 1992, s. 59-73.\nRatzinger J., Wolność, prawda i dobro, w: Prawda, wartości, władza, Kraków 1999, s. 9-21.\nRatzinger J., Znaczenie wartości religijnych i etycznych w społeczeństwie pluralistycznym, „Kolekcja Communio” 9 (1994), s. 183-197.\nRoyo Marin A., Teología moral para seglares, t. 1-2, Madrid 1986.\nTomasz z Akwinu św., Summa theologiae, wyd. polskie: Suma teologiczna, Londyn 1960.\nVoltaire, Filozof niewiedzy, tłum. J. Guranowski, B. Baczko, w: B. Baczko (red.), Filozofia francuskiego Oświecenia. Wybrane teksty z historii filozofii, Warszawa 1961, s. 92-99.\n Por. Jan Paweł II, Encyklika Centesimus annus, Rzym 1991, 39. Wcześniej jednak, w encyklice Dominum et Vivificantem (18 maja 1986) papież pisał o znakach śmierci, które są widoczne we współczesnej cywilizacji: „należą do nich wyścig zbrojeń i niebezpieczeństwo samozagłady, nędza i głód, aborcja, eutanazja, konflikty wojenne, zorganizowany terroryzm”. Jan Paweł II, Encyklika Dominum et Vivificantem, Rzym 1986, 57.\n Katechizm Kościoła katolickiego, Poznań 1992 (dalej: KKK), 2284-2287.\n Św. Tomasz z Akwinu, Summa teologiae, II-II, q. 43, a. 1.\n Por. KKK 2285.\n Por. św. Tomasz z Akwinu, Summa theologiae, II-II, q. 43, a. 1, ad. 4.\n S. Olejnik, Teologia moralna, t. 6, Życie osobiste i współżycie międzyludzkie, Warszawa 1990, s. 213.\n Por. KKK 2286.\n Jan Paweł II, Encyklika Sollicitudo rei socialis, Rzym 1987, 36.\n „Otóż Kościół, gdy mówi o sytuacjach grzechu lub gdy piętnuje jako grzechy społeczne pewne sytuacje czy pewne zachowania zbiorowe większych czy mniejszych grup społecznych lub wręcz całych narodów i bloków narodów, wie i głosi, że takie wypadki grzechu społecznego są jednocześnie owocem, nagromadzeniem i zbiorem wielu grzechów osobistych. Chodzi o grzechy najbardziej osobiste: tego, kto powoduje lub popiera nieprawość albo też czerpie z niej korzyści; tego, kto mogąc uczynić coś dla uniknięcia lub usunięcia czy przynajmniej ograniczenia pewnych form zła społecznego, nie czyni tego z lenistwa, z lęku czy też w wyniku zmowy milczenia lub zamaskowanego udziału w złu, albo z obojętności; tego, kto zasłania się twierdzeniem o niemożności zmiany świata; i również tego, kto usiłuje wymówić się od trudu czy ofiary, podając różne racje wyższego rzędu. Prawdziwie odpowiedzialne są więc osoby. Sytuacja – a więc także instytucja, struktura, społeczeństwo – nie jest sama przez się podmiotem aktów moralnych, dlatego nie może być sama w sobie dobra lub zła”. Jan Paweł II, Adhortacja apostolska Reconciliatio et paenitentia, Rzym 1984, 16. Na temat moralnych niebezpieczeństw związanych ze strukturami społecznymi por. J. Pryszmont, Struktury społeczne a spaczone postawy moralne, w: A. Marcol (red.), Korupcja. Problem społeczno-moralny, Opole 1992, s. 59-73.\n Św. Augustyn, De liberum arbitrio, 1, V, 11.\n Św. Tomasz z Akwinu, Summa theologiae, I-II, q. 96, a. 4.\n „Prawo nakłada się masie ludzi, z której większa część, to ludzie o nieurobionej cnocie. Toteż, prawo ludzkie nie zabrania wszystkich występków, od których stronią ludzie cnotliwi. Zabrania tylko cięższych występków, od których może się powstrzymać przeważająca część masy ludzkiej. Zwłaszcza tych, które są ze szkodą dla innych. Bez ich bowiem zabronienia społeczność ludzka nie mogłaby się utrzymać. Tak też prawo ludzkie zabrania zabójstw, kradzieży itp.”. Tamże, I-II, q. 96, a. 2.\n Takim przekonaniem kierowali się także inni myśliciele oświeceniowi. Voltaire pisze, że wszystko, co wiemy, pochodzi od nas samych, rozumu kierującego się doświadczeniem: „Nie mieszajmy nigdy Pisma Świętego do naszych dysput filozoficznych, są to rzeczy zbyt różne i nie mają ze sobą żadnego związku. Chodzi tu jedynie o to, by zbadać, co możemy wiedzieć dzięki sobie samym, a sprowadza się to do bardzo niewielkiej ilości rzeczy. Trzeba zrezygnować ze zdrowego rozsądku, by nie przyznać, że nie wiemy o niczym w świecie inaczej, jak przez doświadczenie”. Voltaire, Filozof niewiedzy, tłum. J. Guranowski, B. Baczko, w: B. Baczko (red.), Filozofia francuskiego Oświecenia. Wybrane teksty z historii filozofii, Warszawa 1961, s. 95.\n J. Ratzinger, Znaczenie wartości religijnych i etycznych w społeczeństwie pluralistycznym, „Kolekcja Communio” 9 (1994), s. 184. Por. tenże, Wolność, prawda i dobro, w: Prawda, wartości, władza, Kraków 1999, s. 9-21. Podobną opinię formułuje Jan Paweł II: „Można się spotkać z poglądem, że relatywizm jest warunkiem demokracji, jako że tylko on mógłby gwarantować tolerancję”. Jan Paweł II, Encyklika Evangelium vitae, Rzym 1995 (dalej: EV), 70.\n Por. F. Compagnoni, G. Piana, S. Privitera (red.), Nuevo diccionario de teologia moral, Madrid 1992, s. 1315-1317.\n „W systemach władzy opartych na zasadzie uczestnictwa regulowanie interesów odbywa się często na korzyść silniejszych, gdyż potrafią oni skuteczniej sterować nie tylko mechanizmami władzy, ale także procesem kształtowania się zgodnej opinii. W takiej sytuacji demokracja łatwo staje się pustym słowem”. EV 70.\n Jan XXIII, Encyklika Pacem in terris, Rzym 1963, 61.\n „Każdy niech będzie poddany władzom, sprawującym rządy nad nimi. Nie ma bowiem władzy, która by nie pochodziła od Boga, a te, które są, zostały ustanowione przez Boga. Kto więc przeciwstawia się władzy – przeciwstawia się porządkowi Bożemu. Ci zaś, którzy się przeciwstawili, ściągną na siebie wyrok potępienia. (...) Należy więc jej się poddać nie tylko ze względu na karę ale ze względu na sumienie” (Rz 13,1-2.5). „Od Boga pochodzi władza jako taka, nie zaś ta lub inna jej forma. Stwarzając człowieka jako istotę z natury społeczną, określając przez to konieczność państwa i władzy państwowej, Bóg nie wyznaczył ani jej form, ani sposobów rządzenia. Sprawy te kształtują się odmiennie w różnych czasach i krajach w zależności od warunków historycznych, dojrzałości politycznej, tradycji historycznej i wielu innych podobnych czynników”. S. Olejnik, Teologia moralna, t. 3, Wartościowanie moralne, Warszawa 1988, s. 76.\n Por. A. Royo Marin, Teología moral para seglares, t. 1, Moral fundamental y especial, Madrid 1986, s. 1147-1155.\n „Tak więc w przypadku prawa wewnętrznie niesprawiedliwego, jakim jest prawo dopuszczające przerywanie ciąży i eutanazję, nie wolno się nigdy do niego stosować ani uczestniczyć w kształtowaniu opinii publicznej przychylnej takiemu prawu, ani też okazywać mu poparcia w głosowaniu”. EV 73. Por. Kongregacja Nauki Wiary, Deklaracja o przerywaniu ciąży Quaestio de abortu, Rzym 1974, 22.\n Cyt. za: M. Czachorowski, Nowy imperializm, czyli o tzw. edukacji seksualnej, Warszawa 1995, s. 55.\n Por. A. Marcol (red.), Korupcja. Problem społeczno-moralny, dz. cyt.\n Por. KKK 2287.\nur. w 1961 roku w Chrzanowie; pracownik naukowy Katedry Teologii Moralnej Ogólnej Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Od 2003 roku sekretarz redakcji „Analecta Cracoviensia”. Członek zarządu Stowarzyszenia Teologów Moralistów. W 2010 roku habilitował się na podstawie pracy pt. Antropologia przebóstwienia. Obraz człowieka w teologii prawosławnej.


Zespół – Warsaw Legal Kancelaria Prawno-Gospodarcza\nPrezes Zarządu, Wspólnik, założyciel kancelarii, prawnik, w Polsce od 1986 r., Absolwent i doktorant Wydziału Prawa i Administracji UW, Stypendysta Queen Mary University of London. Specjalizuje się w prawie gospodarczym. Posiada długoletnie doświadczenie w kierowaniu spółkami handlowymi i z branży nowych technologii, doradzał wielu firmom w wejściu na polski rynek, współpracował z agencjami rządowymi i biznesowymi zajmującymi się obsługą inwestycji. Szef Sekcji Kraje Arabskie w Izbie Przemysłowo-Handlowej Polska – Azja.\nWspólnik, prawnik, doktor nauk prawnych, adiunkt WPiA Uniwersytetu Rzeszowskiego. Specjalizacja w obsłudze podmiotów gospodarczych w sprawach prawa własności intelektualnej, prawa pracy, prawa administracyjnego i gospodarczego a także negocjacjach kontraktów B2B. Ukończył aplikację sędziowską. Swoje doświadczenie zdobywał jako trener kadr administracji, adwokat, notariusz, członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego ale także jako członek zarządu w spółkach prawa handlowego. Autor licznych publikacji z zakresu prawa administracyjnego\nOf counsel, doktor nauk prawnych, członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie, adiunkt w Zakładzie Prawa Finansowego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Rzeszowskiego jak również Prodziekan tego Wydziału. Specjalizacja prawo podatkowe i finansowe. Uczestnik i prelegent wielu konferencji naukowych. Autor kilkudziesięciu opracowań z zakresu prawa podatkowego i finansowego\nOf Counsel, doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Prawa Publicznego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Rzeszowskiego. Specjalista z zakresu prawa i postępowania administracyjnego. Uczestnik wielu konferencji. Autor publikacji z zakresu prawa i postępowania administracyjnego.\nSenior associate, adwokat, specjalizacja w obsłudze podmiotów gospodarczych i osób prawnych w tym jednostki samorządu terytorialnego, stowarzyszenia, fundacje, przy ukierunkowaniu na sprawy gospodarcze, z uwzględnieniem specjalizacji z zakresu upadłości, jak również upadłości konsumenckiej w stosunku do osób fizycznych\nSenior associate, adwokat, specjalizuje się na problematyce szeroko rozumianego prawa gospodarczego i cywilnego. Posiada bogate doświadczenie w zakładaniu, przekształcaniu oraz obsłudze spółek. Jego praca obejmuje również analizę i tworzenie umów gospodarczych oraz negocjacje biznesowe. Z powodzeniem prowadził i zakończył wiele skomplikowanych spraw gospodarczych, cywilnych oraz karnych.\nSenior associate, adwokat, zajmuję się sprawami z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego, gospodarczego i karnego. Jest absolwentką prawa i europeistyki, odbywała cząstkowe studia prawnicze we Włoszech. Odbyła studia podyplomowe z zakresu prawa własności intelektualnej. Praktykę zdobywała również w Ambasadzie RP w Rzymie\nSenior associate, adwokat, specjalizuje się w prawie karnym materialnym i procesowym oraz prawie karnym skarbowym. Posiada bogate doświadczenie w prowadzeniu spraw z zakresu szeroko pojętego prawa karnego, jak również w prowadzeniu sporów o charakterze cywilnym. Od samego początku swej ścieżki zawodowej zajmuje się obsługą prawną podmiotów gospodarczych, a także szeroko pojętym prawem karnym w tym prawem karnym gospodarczym.\nWojciech Marek Zięba\nSenior associate, adwokat, zajmuję się sprawami z zakresu prawa cywilnego, gospodarczego, karnego, karnego skarbowego i administracyjnego. Specjalizuję się przede wszystkim w obsłudze podmiotów gospodarczych.\nSenior associate, radca prawny, specjalizuje się w obsłudze podmiotów gospodarczych, negocjacjach kontraktów handlowych, prawie administracyjnym ze szczególnym uwzględnieniem szeroko rozumianego prawa dla cudzoziemców\nSenior associate, prawnik, adwokat kościelny, ukończył aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Kielcach. Zapewnia fachową obsługę w sprawach z zakresu prawa rodzinnego, cywilnego i administracyjnego. Od 2015 r. pełni funkcję adwokata przy Sądzie Kościelnym Diecezji Radomskiej oraz przy Sandomierskim Sądzie Biskupim specjalizuje się w kościelnym prawie procesowym\nPrawnik, Dyrektor Departamentu do spraw inwestycji. Specjalizuje się w szeroko rozumianym prawie nieruchomości. Prowadzi procesy nabywania nieruchomości przez cudzoziemców oraz prowadzi obsługę projektów inwestycyjnych w nieruchomości w Polsce i za granicą dla Klientów Kancelarii\nDyrektor Departamentu do spraw kontraktów B2B, swoje doświadczenie zdobywał w Polsce, Czechach, Irlandii, Niemczech, Wielkiej Brytanii gdzie również studiował kończąc Law and Multimedia Technology, University of London. Współpracował z dużymi sieciami handlowymi typu „Cash&Carry” gdzie zajmował się importem, eksportem oraz negocjacjami strategicznych kontraktów handlowych\nDyrektor Rozwoju Biznesu Polska-Wietnam, prawnik, współzałożyciel Vietnam Business Consulting, odpowiada za nawiązywanie nowych efektywnych kontaktów z naszymi partnerami w Europie i Wietnamie. Bierze udział w negocjacjach handlowych. Należy do nielicznej grupy ekspertów w zakresie importu i eksportu, kontroli jakości, produktów z Wietnamu.\nSales Director, główny specjalista ds. bhp: zajmuje się audytami bhp, dozorami bhp, prowadzeniem spraw przeciwpożarowych, RODO, HACCP. Koordynator w zakresie doradztwa transportowego, audytów bezpieczeństwa firm, usług detektywistycznych, białego wywiadu, informacji gospodarczej, ochrony firm.


Falbanki Joanny Horodyńskiej - Zeberka.pl\nZeberka.pl » Joanna Horodyńska » Falbanki Joanny Horodyńskiej\njoanna horodyńska falbany falbanki kolor kremowy\nW stylu baletnicy. <br />\nJoanna Horodyńska przybyła na imprezę Twojego Stylu ubrana w dość prostą sukienkę w kremowym kolorze.\nGórę kreacji stanowił gorset, który jednak wyglądał na nieco zbyt luźny. Nie podkreślał biustu, a w okolicach talii marszczył się. Dół sukienki stanowiły dwie obfite falbany, dzięki którym szczupła figura Horodyńskiej nabrała ciekawszego kształtu.\nCzarne rajstopy (kolor najczęściej spotykany na nogach stylistki) oraz czarne szpilki dopełniały reszty.\nJak się Wam podoba takie wieczorowe wydanie Horodyńskiej? Czy sukienka, którą wybrała, to dobry pomysł?\nWięcej zdjęć z imprezy tutaj.


Od 100 dni trwają protesty w Hongkongu. Końca konfliktu nie widać - RMF 24\nPoniedziałek, 16 września 2019 (17:16)\nFala prodemokratycznych protestów w Hongkongu nie ustaje, nawet po obietnicy wycofania projektu umożliwienia ekstradycji do Chin kontynentalnych, który ją wywołał. W poniedziałek mija 100 dni od pierwszej masowej demonstracji z udziałem setek tysięcy osób.\nProtest w Hongkongu /ALEX HOFFORD /PAP/EPA\nW starciach obrażenia odniosły setki, a według niektórych szacunków nawet ponad 2 tys. osób, w tym co najmniej 200 policjantów. Zatrzymano ponad 1 100 osób, a część z nich usłyszała zarzuty "udziału w zamieszkach", za co grozi 10 lat więzienia. Swoje własne manifestacje sprzeciwu wobec władz urządzali uczniowie szkół średnich, studenci, lekarze i pielęgniarki, prawnicy i pracownicy administracji publicznej, a w strajku generalnym 5 sierpnia uczestniczyło według lokalnych mediów około pół miliona osób.\nProtestującym udało się zmusić władze do obietnicy wycofania kontrowersyjnego projektu nowelizacji prawa ekstradycyjnego. Niespełnione pozostają jednak cztery pozostałe postulaty: powołania niezależnej komisji śledczej do zbadania działań rządu i policji, uwolnienia wszystkich zatrzymanych demonstrantów, nienazywania protestów "zamieszkami" i powszechnych, demokratycznych wyborów.\nPostulaty niezależnego śledztwa, uwolnienia zatrzymanych i nienazywania protestów "zamieszkami" pojawiły się po okupacji okolic parlamentu z 12 czerwca. Policja użyła wtedy gazu łzawiącego, gumowych kul i pałek przeciwko demonstrantom, rzucającym plastykowe butelki i atakującym parasolami. Rannych zostało co najmniej 81 osób.\nWskazówek co do faktycznej roli Pekinu dostarczyły wypowiedzi Lam ze spotkania z przedsiębiorcami, do nagrania których dotarła agencja Reutera. Szefowa władz Hongkongu powiedziała, że "gdyby miała wybór, to po pierwsze podałaby się do dymisji". Dodała również, że "pole manewru szefa administracji jest bardzo ograniczone", ponieważ sprawa urosła do "rangi krajowej".\nCzęść obserwatorów obawiała się, że chińskie władze mogą stłumić protesty przy użyciu wojska. Na nagraniu opublikowanym przez Reutera Lam zapewnia jednak, że Pekin nie oczekuje rozwiązania tej sprawy przed obchodami 70. rocznicy proklamacji ChRL 1 października i jest skłonny przeczekać protesty. Ocenia też na podstawie "wyczucia sytuacji i poprzez dyskusje", że rząd centralny "absolutnie nie ma planu" wysyłania Armii Ludowo-Wyzwoleńczej (ALW) na ulice Hongkongu, ponieważ dba o międzynarodowy wizerunek Chin.\nKomunistyczne władze ChRL deklarują poparcie dla Lam i hongkońskiej policji, potępiają protesty i oskarżają "obce siły", szczególnie Wielką Brytanię i USA, o sianie fermentu w regionie. Podległe władzom media Chin kontynentalnych określają protestujących jako brutalnych separatystów, mimo że wśród ich głównych postulatów nie ma odniesień do niepodległości.\nNewsPrzepychanki w Hongkongu. Rozpoczął się 15. weekend protestów\nNewsTysiące osób wyszły na ulice Hongkongu mimo zakazu demonstracji


Robert Kubica ''okradziony'' ze zwycięstwa\nFormuła 1 podjęła ostateczną decyzję w kwestii tego, kto otrzymał tytuł najlepszego kierowcy Grand Prix Austrii. Zdecydowano, że nie będzie to ostatni w stawce Robert Kubica, a Max Verstappen, który triumfował w wyścigu.\nKontrowersyjny wybór Polaka komentowany był bardzo szeroko. W specjalnym komunikacie poinformowano, że „błąd techniczny sprawił, że kierowca Williamsa — Robert Kubica został uznany za zwycięzcę głosowania z powodu błędnego podliczenia głosów.”\nPo przeprowadzeniu dochodzenia przez F1 w całej sprawie okazało się, że 74 proc. fanów postawiło swój głos na Maxa Verstappena i to on, a nie Polak, został wskazany najlepszym kierowcą dnia. Na drugim miejscu fani F1 wskazali Charlesa Leclerca z 11 proc., a trzeci był Carlos Sainz, na którego głosowało 8 proc. fanów.\nDlaczego Polak został początkowym zwycięzcą i czy faktycznie był to błąd techniczny, tego już zapewne się nie dowiemy. Pozostaje mieć nadzieję, że nie był to czysty zabieg ”pijarowski” ze strony Formuły 1.\nRobert Kubica – pierwsze okrążenia pokazujące idealnie niemoc bolidu Williamsa\n(fot) Martin Trenkler\nF1, formuła 1, Grand Prix Austrii, Robert Kubica, Williams


Hotel nad morzem – jak go wybrać? - e-oko.com\nPlanujemy wakacje nad polskim morzem\nJeśli chcemy, żeby tak długo przez nas oczekiwane wakacje nad Bałtykiem należały do niezapomnianych i na długo zapisały się w naszej pamięci jako niezwykle udany wypoczynek, musimy odpowiednio zaplanować nasz wyjazd. Konieczny jest nie tylko wybór miejscowości, do której się udamy, ale również zaplanowanie, w jaki sposób się do niej dostaniemy, gdzie będziemy nocować, jak spędzimy czas. Najlepiej jeśli za przygotowania zabierzemy się z odpowiednim wyprzedzeniem i dokładnie przeanalizujemy wszystko, co robimy. Postarajmy się z dużym wyprzedzeniem wziąć urlop w pracy, poprośmy znajomych o to, żeby w swoich planach uwzględnili opiekę nad naszym zwierzakiem, kiedy nas nie będzie, poprośmy sąsiada o podlewanie kwiatów. Zarezerwujmy bilety na pociąg czy autobus, jeśli decydujemy się dotrzeć na miejsce komunikacją publiczną. Z dużym wyprzedzeniem zabierzmy się za poszukiwania hotelu nad morzem, w którym się zatrzymamy. Jeśli będziemy z tym czekać do ostatniej chwili, wszystkie najlepsze miejscówki z pewnością będą już zajęte.\nJaki hotel nad morzem sprawdzi się w naszym przypadku?\nWybierając hotel, zacznijmy od ustalenia tego, jakie są nasze potrzeby. Ile miejsca będziemy potrzebowali, czy wystarczy nam łazienka wspólna czy wolelibyśmy, żeby w pokoju była taka tylko dla nas, ile pieniędzy jesteśmy w stanie przeznaczyć na opłacenie noclegów? Wybierając starydziwnow.pl – hotel nad morzem, zwracajmy również uwagę na jego położenie. Im bliżej Bałtyku będzie się mieścił, tym lepiej dla nas. Dlaczego? Mniej czasu stracimy na dojazdy, nie będziemy płacić za bilety, nie będziemy stać w korku. Szybko dotrzemy na plażę i jeszcze przed innymi turystami zajmiemy sobie najlepsze miejsce. W razie potrzeby, np. zmiany pogody czy konieczności przebrania się, będziemy mogli szybko wrócić do hotelu. Hotel nad morzem to praktyczne rozwiązanie, ale też okazja do podziwiania niezwykłych widoków. Jeśli będziemy mieli szczęście i uda nam się zarezerwować pokój z widokiem na morze, z pewnością będziemy zachwyceni obserwując z okna zachody słońca.\nDlaczego warto wybrać Świnoujście?...\nNápad na zastrešenie terasy Pohodlné kreslo na balkón - trendy budúcoročnej sezóny Sivé záhradné ležadlo - užite si leto presne tak