Jagiellonowie/całość - Wikiźródła, wolna biblioteka\nJagiellonowie - całość\nBIBLJOTECZKA MŁODZIEŻY SZKOLNEJ, Nr. 124\nWARSZAWA ==== LUBLIN ==== ŁÓDŹ\nKRAKÓW ==== G. GEBETHNER I SPÓŁKA\nDruk Wacława Piekarniaka\nWarszawa, Okólnik № 5a.\n„Grób jego — Europa, słup — śnieżne Bałkany,\nNapis — wieczna pamiątka między chrześcijany!“\nTakim nagrobkiem uczcił pamięć Władysława Warneńczyka pierwszy wielki poeta polski, Jan Kochanowski.\nI pięknem pozostanie na zawsze wspomnienie tego zgonu 20-letniego młodzieńca, który poległ, nie napadając, lecz broniąc, — nie siebie, ani nawet kraju swojego, lecz całego chrześcijaństwa od niepokonanej wówczas potęgi tureckiej.\nAby to zrozumieć dobrze, musimy trochę dowiedzieć się o Turkach.\nWiemy już, że bardzo dawno, gdyż Polska jeszcze nawet nie istniała, arabski prorok Mahomet dał bałwochwalczym ludom nową religję, lepszą od dotychczasowej, bo nakazującą wiarę w jednego, niewidzialnego Boga. Aby jednakże rozszerzyć tę wiarę, nakazał do niej zmuszać wszystkich ogniem i mieczem, podbijać kraje i narody i w pień wycinać lub zmieniać w niewolników tych, którzy nie zechcą powtórzyć: „Niema Boga, prócz Boga, i Mahometa, jego proroka“.\nAżeby zaś zachęcić wyznawców swych do wojny, zapewnił, że ten tylko pójdzie wprost do raju, kto polegnie na polu walki, — wszyscy inni przechodzić muszą przez most długi, grubości włosa; jeśli najmniejszy grzech cięży im na duszy, z tego mostu spaść muszą w otchłań czarną i okropną, gdzie zostaną na wieki.\nNaturalnie, że każdy pragnął polec w bitwie i miał pogardę śmierci, bo ona otwierała mu wrota do raju. Wyznawcy Mahometa byli w walce nieustraszeni i jeśli nie zginęli wszyscy — zwyciężali.\nW VII i VIII wieku po Chrystusie podbili też sąsiednie kraje Azji, Afrykę północną, a następnie przez cieśninę Gibraltarską wkroczyli do Europy. Chrześcijanie, którzy chcieli zastąpić im drogę, zostali pokonani, cały półwysep dostał się wkrótce pod ich władzę, a posuwając się dalej, przeszli Pireneje i stanęli we Francji.\nOcalił wtedy Europę wódz francuski, Karol Martel, to znaczy „Młot“, i zmusił Mahometan do cofnięcia się za góry Pirenejskie.\nZbogaceni wielkiemi łupami, Arabowie zaczęli wieść życie zbytkowne, zniewieścieli i zleniwieli do wojny. Lecz w XI wieku jedno z dzikich nawróconych plemion, Turcy, zagarnęli panowanie w swoje ręce i, posłuszni Mahometowi, rozpoczęli na nowo podboje.\nBo przecież świat cały nie był jeszcze nawrócony.\nWtedy to i w Jerozolimie zaczęły się prześladowania chrześcijan, które wywołały znane nam wojny krzyżowe. Odzyskana Jerozolima nie mogła jednak długo opierać się straszliwej potędze tureckiej. Jak lawa z wybuchającego wulkanu, rozlewało się ich panowanie; zagarnęli w moc swoją Azję Mniejszą i stanęli naprzeciw Konstantynopola, gotując się do skoku przez cieśninę.\nGroził więc nowy zalew Europie, teraz od strony wschodu, przez półwysep Bałkański. A czy znajdzie się drugi Karol Martel?\nNiebezpieczeństwo było nieskończenie większe: wówczas garstka Arabów przeszła Pireneje i nie było ich wiele na całym półwyspie, — teraz parła na Europę główna siła, potęga, z którą ludy Europy prawie mierzyć się nie mogły.\nDaremnie cesarze greccy wzywali ratunku, wołając wielkim głosem, że jeśli Konstantynopol dostanie się w moc Turków, nikt nie powstrzyma strasznego zalewu, zginąć muszą kraje sąsiednie, chrześcijaństwo czeka zagłada.\nPomoc nie nadchodziła, Konstantynopol jeszcze się opierał, ale Turcy przebyli Dardanele i stanęli potężną stopą w Europie. Stanęli i zostali do dnia dzisiejszego. Od tej chwili zaczyna się walka zacięta między Krzyżem a półksiężycem. Ludy chrześcijańskie łączą się niejednokrotnie, by wspólnemi siłami wyprzeć wspólnego wroga, on przecież ciągle posuwa się naprzód. Pierwszą ofiarą padły drobne słowiańskie państwa, zajmujące północną część półwyspu Bałkańskiego, — w sławnej i strasznej dla nich bitwie na Kosowem polu poległ serbski król Łazar wraz z całem rycerstwem: Turcy stali się sąsiadami Węgrów.\nWięc teraz Węgrzy musieli myśleć o obronie, a tymczasem — jakby na domiar nieszczęścia — umiera król węgierski i nie zostawia po sobie następcy.\n Zaskoczeni niebezpieczeństwem tak groźnem, Węgrzy przysyłają do Polski, zapraszając na tron młodego króla Władysława, bo pamiętają dobrze zwycięstwo pod Grunwaldem, znają męstwo Polaków i pragną z nimi zjednoczenia.\nNie zawiedli się wcale: — bohaterski młodzieniec przyjmuje koronę dlatego właśnie, by walczyć za wiarę; Polacy rozumieją, że to nie kłótnia zwaśnionych sąsiadów, ale sprawa chrześcijaństwa i bezpieczeństwo całej Europy. Dotąd żelaznym murem piersi swoich osłaniali ją przed tatarstwem, wobec nowego wroga tem większych potrzeba wysiłków.\nI zaczęła się walka. Szczęśliwe zwycięstwa chwałą okryły skronie młodziutkiego króla, a w sercu jego powstał wielki płomień: Bóg mi szczęści, więc wybrał mię na swego rycerza, — służyć mu będę, dopóki tchu w piersiach, póki ramię oręż podźwignie.\nNiepokonane dotąd zastępy tureckie cofają się i trwożą, tracą wiarę w siebie, — sułtan żąda pokoju. Pragnie go bardzo, bo ma i w domu kłopoty: powstanie podbitych ludów w Azji Mniejszej, może brak sił do walki, w której nie przewidywał takiego oporu. Trzeba się do niej lepiej przygotować, a tymczasem odpocząć.\nPodaje bardzo korzystne warunki: zwraca ziemie, Serbom zabrane, do przyjaźni się zobowiązuje, zapewnia bezpieczeństwo granic.\nWięc o cóż walczyć dalej? Wódz węgierski, Hunjady, oświadcza gotowość do zgody: poco prowadzić wojnę, skoro nic do niej nie zmusza? On gotów podpisać pokój.\n Ale nie król. Władysław dalej patrzy i lepiej rozumie zamiary wroga, — on wie, że dziś ustąpić, to może przegrać jutro. On, rycerz chrześcijański, który jedynie dlatego przyjął koronę węgierską, aby walczyć w obronie wiary, miałby się cofnąć teraz, gdy nadeszła chwila tryumfu? — Turek potrzebuje nowych przygotowań, wypoczynku, więc należy skorzystać z tego, podwoić wysiłek, wezwać pomocy wszystkich państw chrześcijańskich i razem, zgodnie, wspólnemi siłami wyprzeć najezdcę za morze, skąd przybył.\nTo nie napad, ale obrona: nie było dotąd półksiężyca w Europie; bronić praw Krzyża to zadanie chrześcijan, to najświętszy ich obowiązek.\nNie przyjmuje poselstwa Turków, ale z młodzieńczą energją gromadzi siły do nowej wyprawy, do ostatecznej walki. „Z obojętnością zniesiemy własne i kraju rany, nie czujemy ich, podejmując trud dla wiary“ — pisze do mistrza Krzyżaków, żądając od niego pomocy. Papież, Wenecja, Genua i cesarz obiecują posiłki, słowiańskie ludy półwyspu powstaną, i Krzyż zwycięży znowu, męstwo jego obrońców powtórnie odeprze najezdniczą potęgę z granic Europy.\nTakie zadanie świeci młodemu królowi, niby gwiazda przewodnia, w niem utonął sercem i duszą.\nWódz węgierski zapału tego nie podziela: kraju bronić on gotów, lecz gdy wróg nie grozi, ustępuje, oddaje, — lepiej się pogodzić. Piękne są ideały, ale kiedyś, potem, — tymczasem krwi węgierskiej szkoda...\nI daje ucho posłom, słucha ich obietnic, przyrzeka popierać ich sprawę, — sam podpisuje rozejm tymczasowy, może i króla skłoni.\nWładysław z oburzeniem układy odrzuca, ogłasza wojnę, w pole wyruszy niezwłocznie.\nZa to słowo Zachód śle gorące dzięki, papież błogosławieństwo, Grecja okrzyk wdzięczności, a państwa podbite — westchnienia pełne trwogi i nadziei.\n20 września przekroczył król Dunaj, kierując się ku brzegom, gdyż pomoc Zachodu od morza przybyć miała. Sam niewielkie miał siły, około 20.000, — posiłki lądowe zawiodły: jedni z obawy przed Turkiem zdradzili, innym odcięto drogę.\nMłody bohater nie tracił odwagi, — i czegóż się miał lękać?\n„Stąd wedle ciebie tysiąc głów polęże,\nStąd drugi tysiąc ciebie nie dosięże.\nNa lwa srogiego bez obrazy wsiędziesz,\nI na ogromnym smoku jeździć będziesz“,\njeżeli ufasz Panu!\nA on Mu ufał; oddał Mu siebie całego. O chwałę Pańską walczy.\nPod Warną ujrzał przed sobą sułtana na czele potężnej armji.\nWtedy nadeszła godzina rozprawy.\nKról uderzył jak piorun, szedł naprzód jak burza, łamiąc, druzgocząc wszystko, wdzierając się w serce zastępów nieprzyjacielskich. Skrzydła poczuł u ramion, ogień w piersi, — Bóg z nim, nic go nie wstrzyma.\n I nic nie mogło mu stawić oporu: przed garstką ustępowała potęga, przed setkami — tysiące.\nMężny Hunjady złamał lewe skrzydło wroga, zmusił je do ucieczki, ścigał pierzchających i powrócił zwycięzcą.\nBitwa zdawała się wszystkim wygrana: walczono w kilku miejscach jednocześnie i chrześcijanie zwyciężyli prawie wszędzie, tryumfują; Hunjady stoi dumny i zwycięski. Tam w oddali na wzgórzu walczy jeszcze garstka, ale Węgrzy nie spieszą jej na pomoc: — nikt nie wie, że król tam ginie!\nBohaterski młodzian z parotysiącznym hufcem polskiego rycerstwa dotarł aż do janczarów, tej wyborowej piechoty tureckiej, i tu wywiązała się walka ostatnia. Widząc przeważające siły, posiał do Hunjadego, wzywając pomocy.\nLecz pomoc nie nadchodziła: widocznie wódz węgierski nie otrzymał tego wezwania.\nRycerstwo polskie murem stanęło przy królu, walczą nieustraszenie: cud się stanie, albo polegną. Jak Bóg zechce.\nI nikt nie wrócił żywy z tego miejsca...\nDopiero nazajutrz zrozumiano prawdę. Król poległ.\nWieść ta okropna była wyrokiem dla chrześcijan, zapowiedzią ich klęski.\nMinęły wieki, urosło podanie o złamaniu przysięgi, karze niebios; oskarżano i broniono bohatera, który na oskarżenia nie zasłużył, a obrony nie potrzebuje.\n Grobu jego nie znano, śmierci nikt nie widział, prochy może wiatry rozniosły. Całym nagrobkiem dwa wiersze poety — i nic? nic więcej po nim nie zostało?\nCzy żadnych wzruszeń nie budzi w sercu wspomnienie młodocianego króla-bohatera, co umiał oddać życie za swe ideały?\nCzy takich bohaterów nie widzimy później, ginących mężnie pod sztandarem Krzyża, z wiarą w sercu, że śmierć ich piękna przykładem pozostanie dla przyszłych pokoleń?\nCzy nic nic dają nam takie wspomnienia? Czy nie jaśnieją nam w duszy, jak gwiazdy, bez których ciemność byłaby przed nami?\nI nagle obca wieszczka w proroczem widzeniu ukazuje nieznany światu grób pod Warną — a serc miljony z czcią hołd mu składają.\nPo pięciu wiekach prawie...\nPowrót na Pomorze.\nPiękny to kraj owo nieszczęsne Pomorze, które po tyle razy przechodziło z rąk polskich pod panowanie niemieckie.\nTutaj szumiący BaltykBałtyk wita starą pieśnią i opowiada tajemnice morza i dzieje lat tysięcy, nikomu nieznane; a w słońcu mieni się barwami tęczy i sieje takie blaski, że oczy się mrużą; i cały błękit nieba przegląda się w wodzie, zielonej niby trawa, mlecznej jak opale, ognistej o zachodzie albo wschodzie słońca, srebrnej w blasku księżyca, zmiennej jak wiatr i chmury, przejrzystej jak kryształ, to gładkiej niby olbrzymie zwierciadło, to igrającej lekkiemi zmarszczkami, to rzucającej na ląd grzywiaste bałwany i wyjącej groźną pieśń burzy.\nTo nasze morze! Tyle razy wydzierane, a zawsze oczekujące naszego powrotu i należące do nas, jak ręka do ciała, jak korona do drzewa, spojone z nami Wisłą, która od wieków, jak ojcu i panu, daninę wód naszych mu składa.\nNad pięknem morzem piękna leży ziemia, skąpana w jego wilgotnym oddechu, omywana rzeźwiącem jego tchnieniem. Nigdzie lasy nie mają takiej świeżej barwy, prastare buki, dęby i sosny zielone nie szumią takich pieśni, może o łzach bursztynowych, co spadły na dno morza z serca ich pradziadów, o dumnych skałach, z których został piasek...\nMorze i lasy rozmawiają szumem, wtórują sobie w nieskończonym śpiewie, a mowa ich tak cudna i bogata.\nPlemiona, zamieszkujące tę ziemię, to także bracia nasi, pokrewnym mówiący językiem, nazywają ich Kaszubami.\nJuż Bolesław Wielki, łącząc słowiańskie plemiona w jedno potężne państwo, pojął, że ta ziemia to część wspólnego kraju, a Wisła mu wskazała, gdzie jest morze nam wydzielone, nasze stanowiące okno i drzwi w świat szeroki, z którym łączności potrzebuje każdy naród, pragnący żyć wszystkiemi swojemi siłami.\nPojął to wszystko król mądry i chrobry, i gdy Niemcy w pień wycinali nadbaltyckienadbałtyckie plemiona, odrzucające wiarę Chrystusową, on zagarnął Pomorze pod swoją opiekę, pod swoje ojcowskie rządy.\nWkońcu zbrakło im cierpliwości. Zrozumieli także, iż każdy sam o sobie myśleć musi, zanim wezwie pomocy choćby rodzonego brata. Więc zaczęli się porozumiewać. Utworzyli t. zw. „Związek jaszczurczy“, tajne stowarzyszenie, że to niby kryć się muszą jak jaszczurki. Kto chciał wolności kraju, wypędzenia Niemca, przystępował do tego związku i obowiązywał się dla jego celów oddać mienie i życie. Znakiem porozumienia się była na sukni pod spodem wyszyta jaszczurka i zaczepienie się wzajemne małym palcem przy podaniu ręki.\nGdy Kazimierz Jagiellończyk zasiadł na tronie polskim, przybyło uroczyste poselstwo z Pomorza. Dopuszczeni przed króla, pomorscy posłowie w gorących słowach prośbę swoją wyrazili.\nDziećmi jesteśmy twemi, ojcze całego narodu, braćmi waszymi, panowie radni i wojacy, nie opuszczajcie nas w ciężkiej niedoli. Krzyżak słaby, lecz srogi i drapieżny, ostatek nam wydziera, w sługi i niewolników swych zmienić nas pragnie. Wesprzyjcie słabość naszą. Sami nie podołamy, lecz z waszą pomocą pokonamy wspólnego wroga, zjednoczymy rozerwane części matki ziemi w jedną całość, w jedną ojczyznę. Oddajemy wam serca nasze, męstwa i miłości pełne, i mienie nasze, i krew naszą wszystką wraz z życiem, — gdy błyśnie oręż wasz, staniemy wszyscy.\nW ten sposób przemawiali posłowie Pomorza, a król i senat słuchał, myślał, radził.\nCiężka rzecz wojna, i kraj nie miał na nią ochoty, tembardziej, iż nic do niej nie zmuszało. Ale znów z drugiej strony, jakże się wyrzec Pomorza, kiedy powraca samo i o pomoc prosi? Wszak to jedna z najważniejszych części państwa. Łokietek krwią ją oblał, Kazimierz Wielki łzami, a dziś — czyż naród polski tak znikczemniał, że bratu pomocy nie da? własnej nie rozumie sprawy?\nI rozpoczęła się wojna z Zakonem. Walka nierównych sił, z niejednakową toczona energją.\nSłaby Zakon walczył z uporem, z rozpaczą. Nie mając dość rycerzy, musiał najmować wojsko, lecz nie ustawał w czujności, w wysiłkach i bronił swej zdobyczy z zaciętością.\nA Polacy?... Strasznie im się nie chciało tej wojny! Szli leniwie, wracali, jak mogli najprędzej, brakowało pieniędzy, bo nie dawano podatków.\nA Krzyżak nie żałował ostatniego grosza, stolicę własną sprzedał, a walczył wytrwale, dopóki mógł.\nI trwało to przez lat dwanaście.\nAle nadeszła chwila, w której i Krzyżacy zrozumieli, że ustąpić muszą, jeśli nie chcą wyginąć do szczętu. Więc prosili o pokój, gotowi zgodzić się na wszystko.\nDnia 19 października 1466 r. obie strony podpisały pokój zawarty w Toruniu, w obecności posła papieskiego. Ułożoną poprzednio już ugodę odczytał Krzyżakom po niemiecku legat, czyli poseł papieski, głośno, — Polakom sekretarz królewski po polsku. Król polski i mistrz Zakonu położyli swoje podpisy, stwierdzając dotrzymanie warunków przysięgą.\nTym sposobem zerwano łańcuch, sto lat przeszło zamykający przed nami ujście Wisły i szeroko otwarła się droga północna do morza, łącząca nas bez żadnych granic z Europą.\n I wnet tą drogą, niby złota rzeka, płynąć zaczęły skarby nieprzebrane, bogacąc kraj i zdobiąc, podnosząc oświatę, bo człowiek możny zawsze więcej światła pragnie.\nSkądże te skarby? — Gdańsk nam to opowie dziś jeszcze, po tylu latach. Patrzmy, co statków ładownych na Wiśle, co spichrzów, składów na jej wysokim brzegu. Płynie złota pszenica, chlebne żyto, len, drzewo, futra, miód, wosk, co kraj posiada, wszystko wysyła za morze, a w zamian bierze wyroby kosztowne, złotogłów, cienkie sukno, wełnę, adamaszki, wyroby złote, srebrne i dukaty.\nDukat zawsze potrzebny: wiele dostać można za złoto.\nChoć nie wszystko.\nPod wpływem złota zmienia swą postać kraj cały: miejsce dworków zajmują bogate pałace, miejsce ugorów — złote łany zboża; paszcze padają pod siekierą drwala, a na ich miejscu kołyszą się fale pszenicy; w ogrodach krzewy, rośliny zamorskie; na strojach jedwab błyszczy, puszy się aksamit; znać dostatek w dworach szlacheckich i pałacach magnatów.\nW chacie więcej roboty, ale jeszcze niema ucisku. Pan więcej obsiewa pola, kmieć musi je obrobić, zabierają mu na to jeden dzień w tygodniu.\nPóźniej będzie gorzej; zbudzi się chciwość, zapanuje wyzysk, nie wszystkim oddech morza przyniósł skarby w darze. Ale za pierwszych Jagiellonów jeszcze kmiecie nieraz szczęśliwsi byli od rycerzy: odrobił panu, reszta należy do niego; krwi nie przeleje w boju, kalectwo mu nie grozi, i jeśli chce pracować, ma dostatek i spokój w chacie.\nPo raz pierwszy o swoje prawa.\nPod Cerekwicą dwa wojska stanęły groźnie naprzeciw siebie: obóz krzyżacki karny, surowy, milczący, — wiedzą, że trudna czeka ich przeprawa: czterdzieści tysięcy szlachty przybyło tym razem na Wezwanie Kazimierza, — obecność króla podnosi ich męstwo, więc bój będzie zacięty, uporczywy.\nTembardziej, że w obozie polskim dziwne gwary; coś radzą, rozprawiają gromadami, całe rycerstwo w wielkiem poruszeniu, — dokoła króla skupili się senatorowie. Co znaczy ten ruch cały?\nWygląda to, jak gdyby obóz polski sam rozdzielił się w sobie na dwie części, przecież chyba rycerstwo nie stanęło przeciw królowi? Krzyżak-by tego pragnął, ale przypuścić nie śmie, tylko dziwi się, dziwi...\nTaka potęga. Jak okiem zasięgnie, namioty, konie, wozy, służba obozowa, a rycerstwo na polu, gromadami stanęli wkoło, jedni krążą pomiędzy gromadami, — tutaj zasiedli razem wybrani mężowie, inni stanęli w porządku, w gotowości do boju czy odwrotu.\nTeraz wyraźnie idzie poselstwo do króla, czegoś widać żądają.\nKazimierz zasiadł w polu pod namiotem, oczekuje przybyszów. Za nim w bogatych strojach panowie, starszyzna: karmazynowe szaty, sobole kołpaki, białe kity, zbroje złociste i blask drogich kamieni na szatach, na orężu.\nCiemno, ubogo prawie odziani posłowie: żądnej ozdoby na żelaznej zbroi, szabla nie błyszczy kosztowną oprawą, z ramienia burka spływa, prosta, szara.\nUkłon poważnie złożyli królowi i proszą, by pozwolił zanieść skargę.\nO cóż się skarżyć może rycerz, szlachcic polski? Król wysłucha.\nWięc przekładają swoje: chcą sprawiedliwości. — Kto zwycięża Krzyżaków, czy panowie? Niech spróbują zmierzyć się z nimi. — Kto krew przelewa w boju na każde wezwanie królewskie? Kto osłania ojczyznę swem ramieniem? - Oni, rycerze, szlachta. Bez nich nie dokażą panowie niczego. Czterdzieści ich tysięcy stanęło pod bronią, jeśli wrócą do domu, kto pokona wroga?\nOni są bezpieczeństwem, siłą i obroną kraju; ich,ich krwią, ich życiem każda piędź ziemi kupiona; ale cóż za to mają?\nIm każą krew przelewać, a panowie rządzą i dzielą się korzyścią. Czy to sprawiedliwie?\nOni pójdą na wojnę, ale wtedy, kiedy sami uznają, że potrzebna, kiedy ich wzywać będą i do rady, nietylko na pole walki, by oddawali gardła.\nTak już postanowili tu wszyscy, z tem ich do króla przysłano. Niech król jak ojciec sądzi. Pójdą za nim jak dzieci, gdy skargi wysłucha, i spełnią, co rozkaże; lecz gdyby ich odepchnął jak ojczym niesprawiedliwy, nie wystąpią do walki, do domów powrócą; niech się panowie biją, kiedy taka ich wola.\nKról, prawdę powiedziawszy, dawno nie lubił panów. Nie podobało mu się, że gdy tam na Litwie jest panem samowładnym, tu radzić się musi, nieraz słuchać wymówek i słów przykrych. Napominał go nieraz Zbigniew Oleśnicki, przypominał, że Polska to nie Litwa.\nTo też słowa rycerzy trafiły mu do przekonania: gdy król ma słuchać rady, niechże tę radę stanowią posłowie od całego rycerstwa, a nie kilku dumnych magnatów. Wtedy będzie to wola całego narodu. A panowie niech zrozumieją, że kraj nie do nich należy.\nŁaskawie też odpowiedział tym, którzy przybyli.\nNie czas na rozprawy, kiedy bić się trzeba. Wobec wroga hańbą byłyby kłótnie i nieposłuszeństwo. Jak ojciec ich przyjmuje i jak ojciec każe spełnić obowiązek. Ale skargę do serca bierze i słowem królewskiem zaręcza, iż po skończonej wojnie ją rozpatrzy i sprawiedliwość wymierzy. Niechaj mu zaufają tak, jak on im ufa, i niech swoim żądaniom wywalczą zwycięstwo.\nJeden okrzyk radości zabrzmiał w całym obozie, i zdawało się, że w chmury bije. Zapał ogarnął serca. Żyć i umrzeć przy takim królu, co prawa rycerstwa uznaje. Teraz się w dziejach inny rozdział zacznie.\nI po skończonej wojnie zaczął się inny rozdział: miejsce królestwa Chrobrego zajęła Rzeczpospolita.\nNajwiększa sala akademji pełna, — podwoje szeroko otwarte, za niemi, w drugiej sali pełno ludzi: młodzieży, mężów dojrzałego wieku, nierzadko z głową posrebrzoną, świeckich, duchowieństwa, mieszczan i szlachty, dworzan, cudzoziemców, — wrota akademji dla wszystkich otwarte.\nKogóż słuchają z taką skupioną uwagą?\nTo Polak, Grzegorz z Sanoka, mówi o życiu Greków, ich poezji. Opisuje kraj piękny, stroje, sposób życia, wierzenia i pojęcia, czyny wielkich ludzi, — tłumaczy dzieła natchnionych poetów, wykłada ich piękności.\nW sali cisza tak wielka, że słychać brzęk muchy, która przypadkiem tu się zabłąkała, — słuchacze prawie oddech powstrzymują, aby nie stracić słowa. Jakież to ciekawe wszystko, zajmujące, — nic podobnego nigdy nie słyszeli, nic nie wiedziano o tem. Zdaje im się, że zostali przeniesieni w świat jakiś inny, cudny, pełen szyachetnychszlachetnych myśli, wielkich uczuć i słonecznej piękności.\nA te obrazy czarodziejskiem słowem stawia przed ich oczyma rodak, mąż wielkiej wiedzy, którą nabył za granicą, mówca niepospolity, człowiek bystrego umysłu, bogato obdarzony przez naturę, który umiał z darów jej korzyść wyciągnąć największą dla siebie i dla drugich.\n Dziś imię jego głośne, tłumy sprowadza słuchaczów, docisnąć się nie można na jego wykłady, wielbią go liczni uczniowie, król Kazimierz Jagiellończyk darzy szacunkiem i przyjaźnią, zaprasza do swojego stołu.\nA jak zdobył to wszystko — posłuchajmy.\nSyn ubogiego wieśniaka z Sanoka, od dzieciństwa ukochał naukę gorąco, pracował tak gorliwie w parafjalnej szkółce, tak szczerze pragnął nabyć więcej wiadomości, że ksiądz miejscowy zwrócił na niego uwagę, poznał zdolności chłopca i uzyskał dla niego pozwolenie ojca, aby udał się do Krakowa.\nZ Sanoka do Krakowa kawał drogi, spojrzyjcie tylko na mapę, — Grześ 13 czy 14 letni chłopiec przebyć ją musiał piechotą, bo ojciec nie miał pieniędzy na podróż. I zapasów też nie wziął ze sobą, może krajankę chleba i kawałek sera, — żywili go po drodze dobrzy ludzie, kmiecie gościnni.\nZnalazł się wreszcie w Krakowie, sam jeden, obcy wśród obcych murów. Cóż tu począć dalej? Głodny jest, — noc zapada, a nie śmie zapukać do drzwi tych innych ludzi: to nie kmiecie.\nNoc ciepła, lato, prześpi się pod murem, a jutro — i tu przecie czuwa Bóg nad swemi dziećmi.\nI w poczuciu samotności z tem gorętszą modlitwa zwrócił się do Stwórcy, jedynego już teraz opiekuna.\nZe szczerą wiarą modlące się chłopię ujrzał ksiądz jakiś, przechodząc ulicą, — przystanął, w twarz mu spojrzał, w jasne, ufne oczy, i zapytał, skąd przyszedł? po co?\nNiejeden Grześ podobny był w Krakowie, — znano takich biedaków, chciwych wiedzy, gotowych się uczyć o chłodzie i głodzie, i czuwano nad nimi.\nPoczciwy ksiądz zabrał chłopca do swej celi, podzielił się wieczerzą, dał kącik do spania, przekonał się, co umie, wpisał go do szkody i nauczył, jak żyje żak ubogi.\nŻakiem był równie uczeń akademji, jak szkoły przygotowawczej do tego najwyższego zakładu; żaków w Krakowie było do kilku tysięcy, a wielu z nich nie miało żadnej pomocy z domu; trzeba ich było żywić.\nJak? kto ich będzie żywił? — Całe miasto. — Akademja budowała dla nich bursy, t. j. przytułki, gdzie mieli mieszkanie, — mieszczaństwo dawało obiady. — Gdy uderzyła godzina 12-a, z burs, szkoły, akademji sypały się roje małych i starszych chłopców, a każdy z garnuszkiem w ręku, każdy szedł prosto do swej gospody, t. j. domu, w którym się zobowiązano dostarczyć mu gorącego pożywienia, — tam gospodyni życzliwie i hojnie napełniała garnuszek, dała kromkę chleba i dobre słowo, uśmiech macierzyński, a chłopczyna smacznie spożywał swój obiad, był syty i wesoły.\nNie uważano tego za jałmużnę, — to tylko chętna i serdeczna pomoc dla ubogiej młodzieży, która może z czasem stanie się chlubą kraju i hojnie odpłaci za te skromne obiady.\nI Grześ z Sanoka poszedł nazajutrz z garnuszkiem do wskazanej gospody; — wstydził się z początku, potem zaprzyjaźnił z dobrymi ludźmi i szedł śmiało: wiedział, że mu są życzliwi, że się dzielą, czem mogą i jak mogą.\nW taki sposób dostarczała akademja krajowi sławychsławnych i uczonych mężów, dzięki którym przezwano ją „matką nauk na północy“, a cudzoziemcy tak licznie spieszyli w jej progi, że wśród słuchaczy wielu było Czechów, Węgrów, Serbów, nawet Niemców. Ponieważ wykładano tylko po łacinie, więc rozumiał każdy człowiek wykształcony, jakiejkolwiek był narodowości, i każdy cudzoziemiec mógł wykładać.\nTak świetnie wyglądała akademja za Kazimierza Jagiellończyka. Mądry i piękny zamiar ostatniego z Piastów stał się wreszcie rzeczywistością. Dzięki hojności Jadwigi i szczerym chęciom Jagiełły akademja otrzymała i dochody, wystarczające na opłatę i utrzymanie profesorów, i rozmaite prawa, które ją zabezpieczały od wszelkiego wtrącania się ludzi, nie należących do jej składu.\nBiskup krakowski nazywał się jej kanclerzem i był głównym opiekunem, — z pomiędzy profesorów wybierano rektora, czyli kierownika zakładu; wszelkie przewinienia uczniów, nawet służby, miał prawo karać tylko sąd akademicki, — chyba że obwiniony popełnił jakąś zbrodnię, a wtedy byłby najpierw wyłączony z akademji i dopiero oddany sądom świeckim.\nProfesorowie mieszkali wszyscy w gmachu akademji, w skromnych celach, — niemało uczniów mieściło się przy nich, — dla innych zakładano w mieście t. zw. bursy, w których czuwali nad nimi t. zw. bakałarze, t. j. nauczyciele najniższego stopnia, którzy zdali pierwszy dopiero egzamin.\nNajwiększą siłą żaków była jedność: „jeden za wszystkich, wszyscy za jednego“, to było piękne hasło, którego pilnie przestrzegano. Z głodnym dzielono strawę, za skrzywdzonym się ujmowano, wspierano się nawzajem, i hańbą byłoby uzyskać najmniejszą rzecz ze szkodą innych. To zapewniało najsłabszemu opiekę i bezpieczeństwo, a możniejszych uczyło dzielić się po bratersku tem, co posiadali, z biedniejszymi.\nTa wielka cnota żaków piękne daje o nich świadectwo.\nOd lat czterystu powtarzamy już te słowa, — utrwaliły one pamięć strasznej klęski, jaką naród polski poniósł za panowania tego króla.\nBył to trzeci z kolei syn Kazimierza Jagiellończyka: pierwszy, Władysław, został królem czeskim, drugi, Kazimierz, wolał królestwo w niebie niż na ziemi, umarł młodo, a Litwa obrała go swoim patronem; więc Jan dopiero, ulubiony uczeń Kalimacha, zasiadł na polskim tronie.\nPiszą o nim kroniki, że był rosły i piękny, śmiały i dumny, hojny i wesoły. Lubił się bawić, zapominał nawet wtedy najczęściej o koronie, która krępowała mu swobodę. Zdarzało się, iż wieczorem potajemnie wymykał się w przebraniu z królewskiego zamku, by jak zwyczajny człowiek kilka godzin spędzić w Krakowie. Raz podobno podczas takiej wycieczki wdał się w kłótnię z nieznajomymi, którzy go też nie poznali, i w wynikłej stąd bójce otrzymał tak silne uderzenie w głowę berdyszem, że rannego odnieść musiano do zamku.\nJako król — był ambitny, chciał władzy, — mówiono o nim, iż pragnie odebrać szlachcie prawa, jakie dał jej Kazimierz JagellończykJagiellończyk, — posądzano też Kalimacha, że go do tego namawiał i napisał dla niego „Rady“, w których poucza króla, aby na sąsiednich tronach (litewskim, czeskim, węgierskim, krzyżackim, wołoskim) osadził młodszych braci, sejmów nie zwoływał, rządził sam i wzmocnił swą królewską władzę, do czego też dążyli wszyscy wówczas monarchowie w Europie.\nOskarżono go nawet po klęsce w wojnie z Wołoszą, o której zaraz opowiemy, że umyślnie naraził szlachtę na tę zgubę, ażeby ją osłabić i łatwiej do posłuszeństwa przymusić.\nCóż to była za wojna?\nNa południe od Polski, między Dniestrem, Karpatami i Dunajem, leżał niewielki, wiecznie zawichrzony kraik, Wołosza czyli Wołoszczyzna. Słaby, a w wiecznych zatargach o władzę, położony między Polską i Turcją, kraik ten samodzielnie istnieć nie mógł, a dla Polski bardzo ważne miał znaczenie, ponieważ ja odgradzał od krajów mahometańskich. Pomimo rozbójniczego usposobienia mieszkańców, byłby dawno zawojowany przez Turków, gdyby nie opieka Polski. Sami to zrozumieli po warneńskiej klęsce i z własnej woli prosili Kazimierza Jagiellończyka, aby przyjął ich pod opiekę, jako państwo hołdownicze, czyli lenne. Zgodził się na to monarcha polski bardzo chętnie, gdyż tym sposobem wytwarzał zaporę dla Turków, których wolał odpierać od ziemi sąsiada, niż własnej.\nAle na Wołoszy nigdy żaden książę, czyli jak nazywano tam — hospodar, nie panował długo i spokojnie: zaraz się znalazł śmiałek, który go pozbawił władzy, a najczęściej i życia, i sam panować zaczął według swojej myśli.\nOtóż po jednej takiej awanturze nowy hospodar nie chciał składać hołdu Polsce, postanowił panować samodzielnie, a ponieważ nie miał na to dość potęgi, więc można było zgadnąć, że albo podda się Turcji, albo będzie dla niej pokusą do napaści w najbliższym czasie. Obronić się nie zdoła własną mocą, więc zostanezostanie zawojowany, a Polska będzie miała niebezpiecznego sąsiada.\nNiby dlatego Olbracht uznał za konieczne zmuszenie do uległości hospodara i wypowiedział mu wojnę. Mówiono też, że miał zamiar osadzić na wołoskim tronie najmłodszego ze swoich braci, Zygmunta.\nRycerstwo zjednał sobie nowemi prawami na szkodę mieszczan i chłopów, których oddawał już zupełnie w moc dziedzica, pozwalał przeciążać pracą i pozbawiał opieki sądu. Za te ustępstwa szlachta zgodzłazgodziła się wreszcie na wojnę i tłumnie wyruszyła z królem.\nLicznie i wspaniale zebrało się t. zw. pospolinepospolite ruszenie t. j. szedł każdy zdrowy szlachcic z swoim dworem, łącząc się powiatami i województwami. Obóz taki zajmował wielką przestrzeń i uderzał malowniczością i przepychem. Najrozmaitsze stroje, uzbrojenia, konie, pod coraz to nowemi chorągwiami, ciągnęły nieprzejrzanym i nieskończonym szeregiem. A za wojskiem milową przestrzeń zajmowały wozy z bagażem. Każdy zabierał z sobą, co mu potrzebnem być mogło nietylko do niezbędnego użytku, lecz wygody i przyjemności: więc była tam broń zapasowa i konie na zmianę, pyszne namioty, wino, żywność, szaty okazałe, srebrne naczynia stołowe, drogie futra, kucharze, stajenni i giermkowie.\nDalej ciągnęli na wozach przekupnie, dostarczający wszystkiego dla wojska, bezpieczni za tą potężną osłoną, a chciwi wojennego łupu, który zawsze łatwo i tanio nabyć można po bitwie od żołnierza.\nHucznie, butnie, wesoło posuwało się wojsko polskie ku Suczawie, warownej twierdzy państwa wołoskiego. Rozpoczęło się oblężenie. Nie zbywało rycerstwu na dzielnych wojakach, na męstwie i odwadze, na pragnieniu chwały, lecz bezczynność w obozie sprzykrzyła się wkrótce. Grano, pito, hulano, a bitwy nie było, — Wołoszyn się ukrywał, mówiono, że gromadzi siły, że o pokój prosi, że z wojny nic nie będzebędzie, bo król chory, nie wychodzi prawie z namiotu, poselstwa jakieś przyjmuje, w konszachty się wdaje z obcymi. Rosło niezadowolenie, ten i ów tęsknił do domu i łoża, ten na króla wyrzekał, — wszyscy też radzi byli, usłyszawszy wieść niespodziewaną, że król już pokój zawarł, i że armja ma się wybierać do domu.\nTem lepiej. — A którędy?\nKról rozważał to bacznie wraz z senatorami. Brzegi Dniestru wydały mu się niebezpieczne: zdradziecki nieprzyjaciel, mimo pokojowych układów, mógł tam przygotować zasadzkę, i dlatego zapewne ostrzegał, że nie może ręczyć za spokojne przejście przez lasy bukowińskie.\nWybrano właśnie te ostatnie.\nByło to wszystko jedno, gdyż niema wątpliwości, że na obu drogach przygotował się nieprzyjaciel do niespodziewanej napaści.\nKról wysyłał w porządku województwa, sam zamierzając puścić się w drogę ostatni, aby swem przybocznem wojskiem najskuteczniej odwrót osłaniać.\nPierwsze oddziały ruszyły spokojnie, prawie bezbronne, gdyż ciężkie pancerze poskładano na wozy, zgoła nie przewidywano, by tysiącom rycerstwa cokolwiek grozić mogło.\nA tymczasem zaledwie wjechali w głąb lasów, tu i owdzie zbrojne gromady zastępować zaczęły im drogę. Wszczął się popłoch i zamieszanie, huk wystrzałów, dzikie okrzyki, trzask drzew padających, podciętych poprzednio, które ciężarem swoim miażdżyły konie i ludzi. Zamęt co chwila wzrastał: ten szuka swoich wozów, gdzie broń złożył, temu zabito konia, ów leży ciężko ranny, przyciśnięty drzewem, tam mordują, tu obdzierają.\nW lesie niema miejsca, by się bronić kupą, więc każdy sam o sobie myśleć musi i ginie zdradą lub przemocą. Tam jeden z wodzów zebrał garstkę na polanie i gromi napastników, zdumiewa męstwem i siłą oporu, lecz ranny kilkakrotnie, spada wreszcie z konia i ginie, obskoczony ze stron wszystkich.\nNoc położyła koniec tej morderczej walce, a okropne pobojowisko straszny przedstawiało widok. Wołosi i zawsze skorzy do pomocy Tatarzy pastwili się teraz nad niedobitkami, obdzierali chciwie rannych i zabitych, zabierali ich własne wozy, zdobyczą napełnione, uprowadzali armaty.\nNa drzewach tu i owdzie wiszą szlachetni rycerze, uczepieni za długie włosy. Zwyczaj to był rycerski do tej pory, że włosów nie obcinano, lecz noszono je w siatkach czyli t. zw. pątlikach, perłami i drogiemi kamieniami sadzonych, lub wiązano kosztownemi przepaskami i puszczano na plecy. Na szyderstwo Wołoszyn rannych i wziętych w niewolę za te włosy wieszał na drzewach.\n Od tej pory zaczęli też Polacy strzyc je krótko, a nawet golić, zwłaszcza idąc na wojnę.\nNaturalnie, że wojna rozpoczęła się na nowo, a układy były zerwane. Pod Suczawą zawrzała walka, wsławili się Polacy niejednym czynem bohaterskim, niejedno nawet odnieśli zwycięstwo, lecz nie mogło być mowy o zupełnem pokonaniu wroga. Wołosi i Tatarzy opasali obóz polski niby wieńcem, grozili zewsząd, szarpiąc bezustannie, — a król chory na febrę, najmężniejsi polegli, wojsko straciło wiarę w swoje siły, niczego tu nie można się spodziewać, o odwrocie myśleć należy.\nI nastąpił ten odwrót nieszczęśliwy, wśród zasadzek i szarpaniny. W lasach padały drzewa na przejeżdżających, zatrute strzały zabijały konie i ludzi, zapadano w ukryte wilcze doły, nie znano odpoczynku i wytchnienia, gdyż co chwila nieznane groziło niebezpieczeństwo.\nSkoro armja wydostała się wreszcie na stepy, zdawało się w pierwszej chwili, że wszystko złe minęło. Tu przynajmniej zdaleka widać wroga, i obrona łatwiejsza.\nNoc nadeszła, pochód zatrzymać się musiał, nie zaniedbał jednakże ostrożności: rozstawiono straże, znaczna siła pozostała gotową do odparcia niespodziewanej napaści.\nNikt nie napada, tylko coraz ciemniej, dym aż dusi. — Co to jest? Na niebie krwawe luny, krwawe błyski na czarnym stepie.\n„Ogień z wściekłością ciągle rosnącą\ncoraz się szerszem korytem leje:\nbucha, iskrami sypie, szaleje...\nI straszny pożar wlewo i prawo\npłomienną, długą toczy się lawą.\nZbudzony światłem, z pobliskich krzaków,\nby dzień powitać leci rój ptaków —\nleci, na skrzydłach waży się, śpiewa —\ni milknie... w paszczy otchłani wrzącej...\nPaszcza wciąż zieje, a krzaki, drzewa,\ngdy je obejmie oddech palący,\nstawają w ogniu, i jak gwiazdami,\nchwilę złotemi trzęsą liściami...\nPrzeszło — i drzewa w popiół się sypią...\na jako fale wzburzone kipią,\ntak hucząc, leci powódź płomieni.\nNiebo się coraz krwawiej czerwieni.\nGdzie ratunek przed takim wrogiem? — Jaki?\nZniszczyć trawę wkoło obozu. Co żyje, spieszy do zbawczej roboty: kopią, rwą, sieką, gracują szablami, toporami, depczą, oczyszczają miejsce wkoło jak najdalej, setki, tysiące ludzi tak pracuje, w tumanach dymu, żaru, pośród rżenia koni, padających z gorąca, uduszonych.\nPożar przeszedł, dogasa gdzieś w oddali. Kogo nie zabił oddech palący, ten żyje, — może wróci do domu, jeśli nie umrze z głodu.\nBo teraz jechać trzeba stepem spalonym, martwym, gdzie koń źdźbła trawy nie uskubnie. Niewiele już koni, rycerze pieszo idą, wozy zostawić muszą na łup wroga.\nTaki był powrót z owej nieszczęsnej wyprawy.\nDuma o kniaziu Michale Glińskim.\nW okropnych cieniach pieczarów podziemnych,\nGdzie promień słońca nigdy nie dochodził,\nKędy kaganiec, z środka sklepień ciemnych\nZwieszony, blade promienie rozwodził,\nGliński, znajomy z zwycięstw i niecnoty,\nLiczył dni smutne ciężkiemi zgryzoty.\nNa czoło wiekiem i troski zorane\nW nieładzie śnieżne spadały mu włosy;\nOczy wydarte, krwią spiekłą zalane,\nW twarzy wyryte długich cierpień ciosy,\nNa ręku głowę pochyloną wspierał,\nWzdychał i żale głębokie wywierał.\nPrzy nim wzór cnoty, wdzięków i urody,\nNadobna córka nieodstępną była,\nPowabem świata, słodkiemi swobody\nDla nieszczęsnego ojca pogardziła;\nDla niego chętnie w ciemnych lochach żyje,\nW nich zorzę życia i piękność swą kryje.\nPrzerwij łzy rzewne, ojcze mój kochany!\nRzekła, — daj folgę smutkom i boleści;\nDługo na ręku twym ciążą kajdany,\nLLeczLecz i w więzieniu nadzieja się mieści:\nOstatki może twej późnej siwizny\nSpędzisz wśród swoich, na łonie ojczyzny!\n— Ojczyzny! — krzyknął — ach srogie wspomnienie,\nCo wznieca męki zbrodni niezmazanych!\nRobak zgryzoty toczy me sumienie\nI sen oddala z powiek zmordowanych:\nJam ją najechał w nieprzyjaciół sile,\nMogęż choć jedną mieć spokojną chwilę?\nCzem człowiek w świecie może mieć przewagę,\nCzem się stać wielkim w pokoju lub w wojnie,\nRozum, bogactwo, urodę, odwagę,\nWszystko natura zlała na mnie hojnie.\nZwycięskich laurów jeszcze byłem chciwy,\nI te mi podał los zawsze życzliwy.\nHordy tatarskie licznemi zagony\nWpadły do Litwy aż ku Wołyniowi,\nNiezmierne wszędy zabierając plony,\nNie przepuszczały ni płci, ni wiekowi!\nWidziano w ogniach pysznych miast ostatki,\nPorznięte dzieci i nieszczęsne matki.\nWzruszon zniewagą, ścigam najezdników,\nSchodzę obszernym leżących taborem,\nUderzam w poczcie dzielnych wojowników,\nBitwa już z ciemnym kończy się wieczorem,\nA nurty Niemna, niewiernych posoką\nWezbrane, pola zalały szeroko.\nKról Aleksander dokonywał życia,\nDomowi jego płakali wokoło,\nGdy wieść przychodzi Tatarów pobicia,\nOn, zasępione rozjaśniając czoło,\n„Z radością — rzecze — do grobu wstępuję,\nKiedy zwycięską Polskę zostawuję“.\nNadęty pychą przez ten czyn tak głośny,\nNie znałem wodzy w zamiarach szalonych;\nRód Zabrzezińskich, zdawna mi nieznośny,\nNapadłem w nocy, porznąłem uśpionych.\nWkrótce, gdy naród nie czynił, jak chciałem,\nOjczyznę z wojskiem obcem najechałem.\nO wieczna hańbo! o wspomnienie smutne!\nWidok braterskich orłów i pogoni\nNie zdołał zmiękczyć me serce okrutne,\nAni wytrącić oręża z mej dłoni;\nWśród rozjuszonych obcych wojsk orszaków\nNiestety! Polak walczyłem Polaków!\nPrzy schyłku walki, gdy pobojowisko\nZasiane trupy ujrzałem licznemi,\nŚcisnęło serce srogie widowisko,\nI twarz się łzami zalała rzewnemi.\nPoznałem późno, żem czynił odrodnie,\nProsiłem króla, by darował zbrodnie.\nNieprzyjaciele, śledząc me obroty,\nKrok ten carowi odkryli zdradliwie,\nOn żal mój ciężki i powrót do cnoty\nZdradą mianował; w zapalczywym gniewie\nWydarł mi oczy, krwią się moją zmazał\nI w tych okowach na więzienie skazał.\nLat dziesięć żywy w tym grobie przetrwałem,\nNie dla mnie słońce i gwiazdy świeciły,\nCiemność, zgryzoty były mym udziałem;\nLecz już zwątlone opuszczają siły,\nCzuję, jak zimna krew się w żyłach ścina,\nI straszna śmierci zbliża się godzina.\nWkrótce te zwłoki, ostatki mej nędzy,\nPrzysypiesz, córko, garstką obcej ziemi!\nOkropny kraj ten opuszczaj czemprędzej,\nSzczęśliwy, kto żyć może między swemi,\nNaród nasz, znany przez wspaniale czyny,\nNie będzie w dzieciach karał ojców winy.\nWidok ojczyzny nagrodzi sowicie\nSpędzone w płaczu dni pierwotnej doby;\nUjrzysz te szczyty, kędyś wzięła życie,\nUjrzysz w świątyniach przodków twoich groby,\nLubych rodaków i przyjaciół tkliwych,\nMnie złorzeczących, lecz tobie życzliwych.\nBodajby zgon mój, pełen mąk i trwogi,\nOkropnym został Polakom przykładem!\nBodajby żaden w zemście swojej srogi\nNigdy nie poszedł moich czynów śladem!\nI cóż że zdrajca hańbę swą przeżyje,\nGdy Polskę kirem śmiertelnym okryje?\nNieszczęsny starzec, wyrzekłszy te słowa,\nOkropnym jękiem przeraził więzienie;\nNa łono córki śnieżna spadła głowa,\nJuż czarne śmierci okryły ją cienie.\nTak zginął Gliński, wyniosły i śmiały,\nGdyby nie pycha, godzien świetnej chwały.\nJ. U. Niemcewicz.\nObóz tatarski śpi, — noc głucha, chmury zasłały niebo grubym wałem, żadne światełko nie mrugnie tam w górze.\nA na ziemi szum puszczy, rżenie koni, spętanych na pastwiskach, blask ognisk, tu i owdzie roznieconych, chrapanie śpiących — i ciche westchnienia, i szept modlitwy tam, gdzie jasyr stoi.\n Obciążony łupem napastnik powraca, nie zachowując wielkich ostrożności: czego się ma obawiać? Wpadł, zrabował, uchodzi. Nie spotkał oporu, bo kto mu stawi czoło? Król umiera, strach rządzi i panuje. To zasnęli spokojnie, — niby tam straż czuwa tu i owdzie przy ogniu, ale drzemie.\nTylko wśród jeńców jakieś tchnienie chodzi, jakiś głos woła w ich sercach, coś płoszy sen ze strudzonych powiek. W bólu i w pętach leżą, nasłuchując, a w ich duszach jedna gorąca modlitwa: — Zbaw, Panie!\nStraszne obrazy snują się im przed oczami: ten widzi dom płonący, mordowane dzieci, ten żonę na powrozie, tamta męża we krwi, straszne postacie dzikich najezdników, więzy, niewola, a dalej — śmierć lub okropne życie.\nA stara puszcza coś mówi, coś szepcze, jakaś wieść idzie w cichem tchnieniu nocy, coś liście dziwnie gwarzą, ziemia drży, jak matka, gdy dziecię tuli strwożona do piersi, i chmury — zda się — ku nim się schylają, jakby osłonić chciały.\nCoś idzie lasem, coś płynie z chmurami, jakaś nadzieja... Boże! co to? cicho! cicho! ktoś pęta przeciął w ciemności — och, zbawca!\nJest więcej takich: w milczeniu głębokiem, tłumiąc okrzyk radości, jedni pomagają drugim, zrywają pęta. — Wozy tuż! wozy z bronią! Ich tysiące!\nWtem krzykiem rozgrzmiał las: „Jezus! Maryja!“ Polski zastęp wpada na obóz uśpiony. Zrywają się Tatarzy, wre walka w ciemności, — jeńcy wolni za broń chwytają, — zamieszanie, popłoch, ucieczka. — Jezus! Marja! zwycięstwo.\n Zaskoczeni znienacka Tatarzy, spostrzegłszy, iż w ciemności mordują się wzajem, nie znając ani sił nieprzyjaciela, ani wiedząc, skąd przybył i skąd grozi, pierzchnęli w najwyższym nieładzie, zostawiając obóz i łupy: olbrzymi jasyr i skarby niezmierne.\nWschodzące słońce oświetliło pobojowisko, brzmiące radosnym hymnem dziękczynienia. Tysiące ocalonych klęczy wśród krwi i trupów, z wzniesionemi oczyma, z rękami ku niebu, z twarzą zalaną łzami.\nBoże! Chryste! — nic więcej pośród łkań nie słychać. Tu ojciec znalazł dzieci, jeszcze spętane powrozem, — żona — męża, — syn — ojca, — płacz, szczęście, radość nie do opisania.\nKto sprawcą tego? — Książę Michał Gliński, przyjaciel króla, pan dumny i mężny, nielubiony za pychę, samowolę, — lecz dziś wszystko mu przebaczono. I Bóg ma przebaczy: tyle modłów za niego bije z ust tysięcy.\nA gdzież on? — Poszedł dalej ścigać napastnika, — jeszcze niecały jasyr odzyskany; jeszcze trudu niemało. A sam zawsze na czele, jak piorun uderza, dwa konie pod nim w utarczce zabito, trzeciego dosiadł i wroga pokonał, jasyr odebrał znowu. 40.000 nieszczęśliwych jeńców odzyskało wolność dzięki jego męstwu, energji.\nGdy powrócił do Wilna, król mówić już nie miał siły, rękę tylko wyciągnął, wzniósł głowę i skonał.\nI ten sam Gliński zdrajcą. Trudno w to prawie uwierzyć, a jednakże tak było. Ambitny, dumny, pyszny, mający zaufanie króla Aleksandra, rządził nim i Litwą, król ulegał zupełnie jego woli. — Po śmierci Aleksandra zmieniło się wszystko: Zygmunt mu niedowierzał, w sprawie z Zabrzezińskim, głównym jego nieprzyjacielem, nie wiedział kto ma słuszność, komu wierzyć, to też wyrok odkładał.\nZniecierpliwiony Gliński zemstę gotował i zdradę: przekonają się, co on może. Zabrzezińskiego we własnym jego zamku napadł i zamordował, potem uciekł do Moskwy, ofiarował wielkiemu księciu swe usługi, połowę Litwy zagarnąć obiecał, a choć pokonany dwukrotnie pod Orszą, podstępem zabrał Smoleńsk.\nWidział pomimo to, że car moskiewski nie ufa mu zupełnie — zbudziła się obawa, a może sumienie, — chciał zwrócić Smoleńsk, jak zabrał go — zdradą, i tem okupić sobie przebaczenie, wolny powrót na Litwę.\nList podobno przejęto, wydało się wszystko, — a może wystarczało podejrzenie, dość, że potężny książę został wtrącony do lochu.\nPodanie mówi, że był przedtem oślepiony, a kochająca córka, by osłodzić ojcu gorzkie dni niewoli, dobrowolnie dzieliła z nim więzienie.\n„Panowie bracia! dalej na konie!\n— Daleko mamy pohasać:\nTam w owej stronie, gdzie łuna płonie,\nTam, tam będziemy popasać“.\nNa konie wskoczą, sztandar roztoczą,\nWesoło trąbka zadzwoni;\nRumaki spięli, bramę minęli,\nA na ich czele on goni.\nPędzą bez trwogi, miną rozłogi,\nMiną i stepy i pola,\nAż gdzie dokoła plądruje sioła\nZawolczyk — czartów swawola.\n„Hej, bracia wiara! męstwo i wiara,\nOdwagi, bracia! Bóg z nami!“\nFurknęły piki, runęły szyki\nI już się sieką z wrogami.\n„Ho, ho, gdzie nasza zafurknie pika,\nPróżno się bronisz, psi synie,\nHartowna pika w krwi Zawolczyka\nŁupieżcy serca nie minie.\nZnajcie, zuchwali, grom polskiej stali!“\nJuż ich wysiekli i lecą,\nAż gdzie za siołem tańczą półkołem,\nGdzie półmiesiące się świecą.\n„Wiara, wesoło!“ — Wpadli na czoło\nI już na karkach im siedzą.\nSzyki złamali, w trąbki zagrali,\nTatarzy, gdzie ujść, nie wiedzą.\nTam, tam, na prawo mknie Tatar żwawo,\nPrzy nim na siodle dziewczyna.\n„Hej, za mną, dzieci!“ — kordem zaświeci —\n„To moja córka jedyna!“\nTen żwawo goni, ów szybko stroni,\nLecz przed Zawolcem Dniestr płynie,\nWstrzymał się w biegu, stanął u brzegu,\nSpiął konia — już na głębinie.\nDziewczę się zrywa i Boga wzywa,\nI pchnie Tatara na tonie.\nKonia zwróciła, na brzeg skoczyła\nI już u ojca na łonie.\nOto w zacnym ubiorze i w złotej koronie\nA zakon Najwyższego na łonie trzymając;\nNiewinnemu na sercu nie uczynił trwogi.\nSprawiony zastęp stoi i rycerstwa czoło.\nPrzystąp, Olbrychcie młody, zacnych książąt plemię!\nKtóry trzymasz w swej władzy piękną Pruską ziemię\nZ łaski cnych królów polskich; uczyń panu swemu\nWinną poczciwość, a ślub wiarę dzierżeć jemu.\nTak poeta, Jan Kochanowski, zaczyna opis uroczystości, która — jak wiele innych — upamiętniła dla nas stary rynek krakowski za panowania Zygmunta I.\n Książę pruski Albrecht wobec dostojników państwa i całego narodu uznał króla polskiego swoim panem i z rąk jego władzę nad swojem państewkiem otrzymał.\nCóż to za książę pruski? — zapytamy. — Prusaków przecież dawno podbili Krzyżacy.\nTak jest, zabrali im ziemię i wolność, a teraz imię. Bo sami nawet imienia nie mieli. Przestali być Krzyżakami, jakże się nazwą? Siedzą na ziemi pruskiej, więc nazwali ją państwem Pruskiem, a siebie Prusakami. Widzimy, że to imię przywłaszczone.\nLecz musimy zrozumieć, dlaczego przestali być Krzyżakami.\nPrzypomnijmy sobie, iż zakon krzyżacki istniał niby po to, aby nawracać pogan. Gdy Litwa się ochrzciła, kogóż nawracać mieli? Byli już niepotrzebni. Rozumieli to wszyscy, i nikt więcej nie wstępował do Zakonu, nie przyjeżdżali goście z zagranicy, którzy tak licznie przybywali dawniej w przekonaniu, że walczą o wiarę Chrystusa. Zakon wymiera, ginie.\nA co się stanie ze skarbami? z podbitą ziemią Pruską? — Żal im łupu, chcieliby utrzymać się przy nim, ale jak? Są zakonnikami, nie mają żon i dzieci.\nMistrz Albert postanowił, że przestaną być zakonnikami, ożenią się i będą mieli dzieci, którym ziemię Pruską zostawią.\nLecz zakonnik składa przysięgę, że nigdy nim być nie przestanie.\nI na to znalazła się rada.\nWłaśnie w Niemczech zakonnik Luter odłączył się od katolickiego kościoła i ustanowił inne wyznanie chrześcijańskie, w którem niema zakonów. Kto wiarę jego przyjmie, przestaje być zakonnikiem, dawna przysięga staje się nieważną.\nTaki projekt na wielkiej radzie przedstawił Krzyżakom mistrz Albert.\nDumali długo nad nim komturowie i starszyzna krzyżacka, przyszło do zaciętych sporów.\n— Wyrzec się swojej wiary! — wołali jedni oburzeni. — Więc czemże bylibyśmy? Stokroć lepiej umrzeć.\n— Nie chcemy ginąć — odpowiadali drudzy — Chcemy żyć, chcemy dzieciom zostawić, co mamy. Bóg jest jeden dla wszystkich.\nZgodzić się nie mogli: część opuściła Zakon, poszła w świat, szukać przytułku i śmierci, — reszta z mistrzem Albertem nowe przyjęła wyznanie; mistrz ogłosił się księciem pruskim.\nNie miał prawa uczynić tego, będąc hołdownikiem króla polskiego Zygmunta, gdyż od czasu pokoju toruńskiego Krzyżacy, jako państwo lenne, zależnymi byli od Polski. Nie miał jednakże po co prosić o pozwolenie, wiedząc na pewno, że go nie otrzyma, że król polski nie mógłby go udzielić.\nZa samowolę może mu odebrać Prusy, ale — będzie się bronił, a w ostateczności łatwiej prosić o przebaczenie. Jest przecież jego siostrzeńcem, synem rodzonej siostry, córki Kazimierza, wydanej za Brandenburczyka.\nW taki sposób powstało państwo pruskie, a pokonany mistrz Albert wyjednał sobie przebaczenie, zobowiązał się bardzo pokornie nadal pozostać lennikiem, hołd i przysięgę złożył na rynku krakowskim i otrzymał władzę i tytuł z rąk króla.\n Taki miało początek nowe państwo, groźny w przyszłości sąsiad.\nLecz zobaczmy, jak się odbyła na krakowskim rynku ta pamiętna w dziejach naszych uroczystość: narodziny księstwa pruskiego.\nPrzygotowania trwały od wczesnego ranka. Na wysokiem wzniesieniu ustawiono trony, zasłano je purpurą, — dalej ławy i krzesła dla biskupów, senatorów, dygnitarzy i duchowieństwa, wszystko suknem pięknem okryte.\nW oknach i na rynku gromadzą się tłumy ciekawych: wielka parada będzie, przypych, widowisko. To też niejeden parę godzin stoi, aby wkońcu coś zobaczyć.\nOd strony zamku słychać miarowy krok wojska: wstępuje na plac, miejsce czyni i otacza je zwartym szeregiem. Ciekawi cisnąć się muszą do murów, stoją w ulicach bocznych.\nTeraz hufiec rycerstwa wjeżdża okazale, w zbrojach błyszczących, hełmach, ze lśniącym orężem, na pysznych koniach, w rzędach ozdobionych drogiemi kamieniami. Otaczają wzniesienie, tworzą ulicę w rynku: tędy dwór wnet przybędzie.\nZajeżdżają kolasy i kolebki, aksamitem wybite, ze srebrnemi i złotemi ozdobami, konie w szorach złocistych, okazałe, stroje lśniące od pereł i drogich kamieni, purpurowe delje, sobole kołpaki, kity brylantowe, aż blask olśniewa oczy, i mienią się barwy jaskrawe.\nZygmunt zasiadł na tronie, w koronie królewskiej, w purpurze, z berłem w ręku na znak władzy. Obok dumna i piękna Bona, w całym przepychu królewskiego stroju, w koronie, złotogłowiu, perłach i klejnotach. Przy matce, w aksamitniej, złotem szytej szacie, królewicz stanął; — dalej biskupi, senatorowie, urzędnicy: kanclerz, marszałek, podskarbi, kasztelani, wojewodowie, hetmani, dwór cały, bogaty, strojny, pyszny.\nLud wita swego króla okrzykami radości, Zygmunt odpowiada uśmiechem, skinieniem, widać, że miłość łączy go z narodem.\nWtem nowy orszak zbliża się do podniesienia, — to Albert jedzie konno, w otoczeniu dworu swojego i dygnitarzy pruskich. Zbroja na nim wspaniała, hełm z odsłoniętą przyłbicą, ozdobiony kosztowną opaską z drogich kamieni, płaszcz książęcy z ramion mu spływa.\nPrzy nim dwaj młodsi bracia, biskup. Ten zbliża się do tronu i przyklęka, z nim pierwsi w państwie pruskiem urzędnicy, proszą, by Zygmunt raczył hołd Alberta przyjąć.\nBiskup krakowski w imieniu króla odpowiada: przyjmuje prośbę i wzywa Alberta, by przysięgę lenniczą złożył.\nTeraz przystąpił Albert, ukląkł na stopniach tronu, ujął podaną mu chorągiew pruską z czarnym orłem w złotej koronie na szyi, prawą rękę złożył na krzyżu, umieszczonym w oprawie św. Ewangelji, i głosem donośnym, wyraźnie, powoli, aby wszyscy dokoła słyszeć mogli, powtarzał uroczyste wyrazy przysięgi.\nJa, Albert, książę pruski, przysięgam Bogu Wszechmogącemu, iż od tej chwili pragnę być wiernym, podległym i posłusznym woli najjaśniejszego króla polskiego Zygmunta i przyszłych jego następców, jak przystoi na lennego księcia, i prawo święte nakazuje. Tak mi, Boże, dopomóż!\nWówczas Zygmunt mieczem Chrobrego uderzył go trzykrotnie po ramieniu, na znak swej władzy nad nim, miecz rozkazał następnie przypasać mu do boku, aby nim panu swemu służył na wezwanie, i włożył mu na szyję kosztowny łańcuch złoty, oznakę udzielonej godności książęcej.\nW tłumie panowała cisza tak głęboka, iż najlżejszy szelest słyszeć można było w najdalszym końcu rynku. Wreszcie król przemówił:\n— Odejdź w pokoju i służ mi wiernie, w imię Boże.\n— Niech żyje Zygmunt! — zagrzmiało dokoła. — Niech żyje król nasz, Zygmunt, i lennik jego, Albert, ks. pruski.\nAlbert pochylił usta do ręki królewskiej i zajął miejsce pośród dostojników państwa, gdyż jako lennik, należał już odtąd do rady królewskiej i miał w niej wyznaczone miejsce.\nJeszcze brzmiały okrzyki, gdy król powstał z tronu i wraz z królową zmierzał znowu do kolebki, oczekującej przy wzniesieniu. Za nim biskupi, dworzanie, panowie spieszyli wraz z Albertem do świątyni, gdzie odprawić się miało uroczyste nabożeństwo, aby Bóg błogosławił zawarte układy.\nNa rynku gwar wzrastał i okrzyki, — płacz się rozległ... To pachołkowie miejscy chwytali chłopięta i ćwiczyli je rózgą, aby lepiej pamiętały zaszły wypadek, którego były świadkami.\nW taki sposób uznanem zostało przez Polskę nowonarodzone państwo. U królewskiego stołu ugaszczano mistrza, nazywano go przyjacielem.\nPodobno Stańczyk tylko żartował gorzko z tej przyjaźni.\nBawi się dwór królewski wesoło, rozgłośnie, wspaniale, — od świateł lśnią komnaty, od blasku klejnotów tęcza w powietrzu, niby kwiaty stubarwne stroje dworu — grzmią surmy, tańczą pary, śmiech, gwar, śpiew, wesele.\nI Kraków śmiechem brzmi, bawi się głośno, — na mieszczanach srebro i złoto, aksamity, mieszczanki w pyle suknie za sobą powłóczą, przed wesołą młodzieżą biegną laufry z pochodniami, muzyka z okien płynie, śmiech, okrzyki.\nCały naród się bawi i kraj cały, — w każdym dworze wesela, kuligi, maszkary, goście, biesiady, wino leje się strumieniem, półmiskom końca niema.\nSzczęśliwy kraj. Dlaczego nie ma być szczęśliwy, dlaczego nie ma się cieszyć, weselić? Wisła wodę niesie do morza, a z morza wraca złotemi falami i rozlewa je wszędzie, wszędzie, gdzie dosięgnie; — bogaty kraj, potężny, daleko sięga berło Jagiellonów, wiele krajów objęło, o pokrewieństwo z nimi ubiegają się sąsiedni monarchowie, sam cesarz szuka małżonki w ich domu dla wnuków, krewnych swoich.\nA nie gwałtem ani podstępem na sąsiednich zasiedli tronach, — miłością łączą ludy, sprawiedliwością jaśnieją i słyną, pociągają ku sobie. Litwa z Polską zjednoczona bez podboju, Ruś garnie się od wschodu, Węgry, Czechy, Pomorze pod ich berłem kwitną, mistrz Albert pruski to syn Jagiellonki, cesarz Maksymiljan pragnie wnuki swoje połączyć z dziećmi czeskiego króla Władysława: — musi w tem korzyść widzieć.\nChłop tylko uczuł ciężar pracy na swych barkach, lecz o tem nikt nie myśli, to nie przejmuje troską: na to go Pan Bóg stworzył.\nTak zwykliśmy najczęściej tłumaczyć własne błędy.\nA tymczasem bawią się ludzie, sypią złotem, zwiedzają obce kraje, jaśnieją nauką, zdumiewają hojnością i przepychem.\nW jednej z komnat Wawelu na dużem poręczowym krześle siedzi trefniś królewski, Stańczyk. Jego zadaniem śmieszyć pana swego i zabawiać mu gości. Bez śmieszków żaden dwór się przecież nie obejdzie, ma i Zygmunt swojego. Śmieszkowi wszystko wolno: on i gorzką prawdę może powiedzieć panu, byle dowcipnie, zręcznie.\nKról go lubi: sprawił mu szatę z pstrych łatek zeszytą, czapkę z dzwonkami i laskę z dzwonkami: skoro się ruszy — brzęczy, gdzie potrząśnie laską — jakby zadzwonił, że go słuchać trzeba.\nLecz teraz Stańczyk laskę opuścił ku ziemi i głowę zwiesił, — myśli, twarz ma niewesołą, — za oknem światła, gwar, śmiechy, zabawa, a Stańczyk patrzy na to takim wzrokiem, jak gdyby chciał powiedzieć:\n— A co będzie jutro? Bawicie się, a płaczu nikt nie słyszy? Potężniście, bogaci, lecz — potężniejsi byli — i zniknęli. — Mądrzyście, oświeceni — ale czy przezorni? Po lecie — zima, po dniu noc następuje, po wybuchu wesela serce lęka się smutku.\nTak przedstawił Stańczyka wielki nasz malarz, Matejko.\nZ historji znamy kilka jego odpowiedzi, więcej w nich zwykle przestrogi niż śmiechu.\nRaz na rynku obskoczyli go chłopcy uliczni, może im coś powiedział, może ich podrażnił, może ze złośliwości potargali na nim ubranie, poszarpali pstre łatki.\nWraca Stańczyk, bolejąc głośno nad swym losem; doskonały powód do śmiechu: tak zabawnie wygląda w podarłem ubraniu!\n— Żal mi cię — mówi Zygmunt, — poszkodowanyś mocno, ale że też nie umiałeś obronić się małym chłopakom!\n— I ja cię żałuję, królu — odparł Stańczyk,— bardziej jesteś poszkodowany i nie umiałeś także obronić się słabszym.\nByła to zręczna przymówka do straty Smoleńska w tym czasie.\nInnym razem urządzano polowanie na niedźwiedzia pod Krakowem, w Niepołomicach. Niedźwiedzia do tej zabawy przywieziono aż z Litwy. Wybrał się król z całym dworem, Bona z damami dworskiemi. Ustawiono się na stanowisku, zwierza wypuszczono z klatki i poszczuto psami. Lecz niedźwiedź psy rozszarpał, poturbował chłopów, którzy go naganiali, przewrócił i skaleczył jednego z myśliwych, a wkońcu rzucił się na Bonę, która uciekając, upadła wraz z koniem, potłukła się mocno i mogła życiem przypłacić tę zabawę. Niedźwiedź szalał dalej, szerząc popłoch, aż padł wreszcie pod kulami i toporami łowców.\nPotem już rozprawiano wesoło o polowaniu, wyśmiewano się z tchórzów, którzy uciekali, a król żartował sobie ze Stańczyka, który uciekł także, mówiąc, iż postąpił sobie prawdziwie po błazeńsku.\n— Eh, — odparł Stańczyk — większe to błazeństwo złowioną dziką bestję wypuszczać na swoją szkodę.\nZnowu kiedyś panowie rozmawiali, jakiego też zawodu ludzi jest najwięcej. Jedni twierdzili, iż kupców, inni rzemieślników, ci — rolników, a Stańczyk odezwał się głośno, że najwięcej to jest doktorów.\nRoześmieli się wszyscy. Stańczyk proponuje zakład, — powiada, że przekona o tem. Zgadzają się.\nNazajutrz wyszedł sobie od rana na rynek, chustką twarz podwiązawszy. Znali go w Krakowie wszyscy, więc każdy ze współczuciem zbliża się i doradza lekarstwo na zęby. — Stańczyk każdego zapisuje na tabliczce i w parę godzin zebrał taką listę doktorów w Krakowie, iż przekonał swych przeciwników, że doktorem jest każdy, i zakład tym sposobem wygrał.\nOnego czasu króldzwon kazał ulać\nI wybudował mu wieżę wysoką;\nA król potężny miał sławę szeroką,\nChciał, by swobodnie i dzwon mógł pohulać.\nWieżę naprzeciw ściany Tatrów stawił,\nBy echo dzwonu aż do morza grało,\nŻeby potęgę narodu rozsławił\nI aż na północ zabrzmiał jego chwałą.\nI dzwon ulany — na karkach stu wołów\nWybiegł na wieżę i zawisł u szczytu;\nI wylał z siebie w przepaści błękitu\nPierwszy hymn Bogu, jak chóry aniołów.\nGłos leciał w górę w pełnych, brzmiących kołach,\nI wstęgę dźwięków jak piorun rozwinął,\nRozbudził echa po dumnych gór czołach\nI do stóp Boga zapłynął;\nA od imienia króla mu nadano\nNa chrzcie tym „Zygmunta“ miano.\nZ pod Obertyna wracał Jan z Tarnowa,\nA nad nim sztandar tryumfu wiał,\nW gałązkach dębu siwa jego głowa,\nA w oczach ogień zapału tlał:\nA przed nim szło sześćdziesiąt dział\nI u stóp króla usiadły,\nI za działami zdobyte sztandary\nPod stopy króla się kładły,\nI z gołą głową wołoskie bojary\nNa twarz przed królem upadły.\nI stąpił z tronu ów król sędziwy,\nJana do serca przycisnął,\nJakże wiele od tego czasu się zmieniło.  W czasie podziału kraju drobni książęta całkiem władzę utracili, a panowie i biskupi, najmożniejsi i najmądrzejsi zarazem, zagarnęli ją dla siebie. Kazimierz Sprawiedliwy na zjeździe w Łęczycy ustanowił już na zawsze radę królewską, z biskupów i panów złożoną, z którą król w ważnych sprawach porozumiewać się musiał, sam bez niej nie decydując o niczem. Ta rada stałą się później senatem.\nZa Ludwika panowie zupełnie władzę zagarnęli: on sam do niczego się nie wtrącał, i można powiedzieć, że swą królewską władzę sprzedał panom (świeckim i duchownym) za koronę dla jednej z córek. To się stało w Koszycach.\nOdtąd rządzą panowie, chociaż Polska nazywa się jeszcze królestwem, bo ma króla. Oni wprowadzają na tron Jagiellonów, bez nich Jagiełło nic zrobić nie może, Zbigniew Oleśnicki rządzi i za Warneńczyka.\nLecz Kazimierz Jagiellończyk uznał za sprawiedliwe cały naród szlachecki powołać do rządów i podzielić z nim władzę, wszystkich, co krew oddają dla ojczyzny i służą jej orężem.\nOdtąd Polska przestała być królestwem, — choć miała zawsze króla, ten jednak wykonywał tylko, co ogół szlachty na obradach postanowił, i tracił władzę coraz bardziej. Nazwano więc państwo słusznie rzecząpospolitą.\nLecz jakże cały ogół szlachty mógł rządzić krajem? 200 lub 300 tysięcy ludzi nie może się dokładnie porozumieć, za wiele zajęłoby to czasu, i niewszyscy ludzie do rady są zdatni. Rządzić krajem rzecz trudna, wymaga wielkiego rozumu i niemało wiadomości, a przytem tylu ludzi czyż może zgodzić się na jedno?\nNiemało też kłopotu miał Kazimierz, nim to wszystko obmyślił, wypróbował, i praca ta dopiero za jego następców ukończona została. Wreszcie za królów obieralnych tak się ta rzecz przedstawiała:\nSejm, czyli rada z posłów od szlachty złożona, zbiera się co 2 lata.\nKról oznacza dzień i miejsce, gdzie zjechać się mają. Rozsyła ten uniwersał do powiatów. Wtedy w każdym powiecie zjeżdża się cała szlachta w miejsce na to obrane raz na zawsze, najczęściej do miasteczka, gdzie jest duży kościół, — tam odbywa się sejmik, czyli obiór posłów.\nW powiecie wszyscy się znają, wszyscy o sobie wiedzą: kto mądry, a kto głupi, kto wymowny, mężny, kraj miłujący, albo tchórz, samolub, kłamca, — więc wybór łatwiejszy. A jednakże nie zgadzają się odrazu: ten chce tego, ów innego, spierają się, przekonywają, nieraz przychodzi do bójki. Wkońcu wybrali dwóch posłów. Teraz dają im instrukcje, to znaczy, wypisują, czego maja żądać, na co mogą się zgodzić, a na co niewolno, np. maja żądać ustanowienia jakiegoś nowego jarmarku w miasteczku, przeprowadzeniu drogi i t. p., mają się zgodzić albo nie zgodzić na wojnę, o której wiadomo, że król mówić będzie i wymagać podatku. Najwięcej zawsze było mowy o podatkach, koniecznych w razie wojny, — zapowiadano posłom bardzo stanowczo, jakie co najwyżej przyjąć mogą, jak się bronić od większych.\n Wreszcie w dniu oznaczonym, w oznaczonem miejscu zjeżdżają się posłowie. Przedstawiają oni tutaj cały naród szlachecki, bo niosą wolę całego narodu. A któż iść może wbrew całemu narodowi? Stąd ich wielka potęga i znaczenie: losy kraju mają w swem ręku. Jeśli miłość w ich sercu, rozum w głowie mieszka — kraj może być spokojny, jak okręt pod kierunkiem dobrego sternika, — lecz jeśli są samolubni, tchórze — biada ojczyźnie, biada!\nNadszedł dzień otwarcia sejmu, zjechali się posłowie, król, senatorowie, i przedewszystkiem spieszą do kościoła, wezwać błogosławieństwa Bożego, by natchnął ich dobrą myślą, oświecał rozumy, serca do zgody skłaniał. Przemawiał do nich zwykle mądry i wymowny kapłan, wzywając do jedności i przypominając, jak wielkie obowiązki na nich spoczywają.\nTeraz gromadzą się w sali ratusza lub zamku królewskiego, jeżeli jest w mieście, wszyscy razem, i król przemawia, albo w imieniu króla jeden z dostojników państwa, senator. Słuchają wszyscy uważnie, w skupieniu. Król wyłuszcza, czego chce od nich, wylicza, jakie są potrzeby kraju, prosi, aby je rozważyli, do serca wzięli i uchwalili zgodnie, co za dobre uznają.\nPosłowie rękę królewską całują i zamykają się w izbie poselskiej, aby tu radzić sami. Król z senatorami pozostał. Może nieraz połączą się znów w ciągu obrad, o ile to będzie potrzebne.\nW izbie poselskiej musi przedewszystkiem nastąpić wybór marszałka: Polaka lub Litwina kolejno, stosownie do tego, czy sejm odbywał się w Wielkopolsce, Małopolsce lub na Litwie; tym sposobem dwa razy marszałkiem bywał Polak, a trzeci raz Litwin. Wybór to bardzo ważny, bo marszałek kieruje obradami, musi być energiczny, rozumny, poważny; nieraz zadanie jego bardzo trudne, wymaga taktu, gorącego serca, on może wszystko zgubić lub ocalić, jak mieliśmy nieraz w historji dowody. Na znak władzy ma laskę.\nKto chce mówić, prosi marszałka, — on rozdziela glosy, kolejno, według żądań, — ma prawo głos odebrać przemawiającemu. To jest ogromna władza: zamknąć komu usta. Gdyby uczynił to niesprawiedliwie, oburzyłby na siebie wszystkich, mógłby wywołać wielkie zamieszanie.\nNakoniec zaczynają się obrady według ułożonego porządku. Ten mówi za projektem króla, tamten przeciw, — spierają się, przekonywują tak długo, aż wszyscy muszą się zgodzić na jedno. Muszą się zgodzić wszyscy, tak jest powiedziane, — jeżeli ktoś się upiera przy swojem, to inni biorą go na bok, przekładają, proszą, aby dla zgody ustąpił większości, a czasem — i pogrożą, — dość, że tak, czy inaczej — ulec musi, i następuje wreszcie jednozgodna uchwała, którą spisują zaraz, odczytują głośno, i stanie się prawomocną, gdy ją senat i król zatwierdzi.\nTeraz mogą radzić o następnej sprawie.\nSejm nie powinien dłużej trwać nad sześć tygodni, choć bywały daleko dłuższe. Skończono więc obrady w izbie posłów, senatorowie z królem rozpatrzyli wszystkie uchwały, obie izby się łączą. Król przemawia znowu: dziękuje lub wyraża żal, jeśli posłowie nie zgodzili się na jego żądania, — niekiedy jeden z posłów odpowiada, poczem żegnają króla i rozjeżdżają się do domów.\nDziesięć lat trwała ta walka, nie orężem, ale podstępem, namową, zrywaniem zgody; — umarł wreszcie główny sprawca tych zatargów, i na sejmie w Lublinie r. 1569 nastąpiła ta ważna i uroczysta chwila.\nPosłowie obu narodów zgodnie i jednomyślnie zobowiązali się po śmierci króla wspólnie wybrać nowego pana i stanowić nadal jedno nierozdzielne państwo, używające jednakowych praw i swobód, w zgodzie, jedności i miłości.\nSpełniło się nakoniec gorące pragnienie Zygmunta Augusta, najważniejsze zadanie jego życia. Uniesiony wielkiem wzruszeniem, podniósł krzyż wysoko, sam przyjmując przysięgę posłów i senatorów i składając głęboko w sercu każde słowo.\nZaniesie je z sobą przed tron Najwyższego, jako zasługę życia: wszakże braterstwo ludów to przykazanie Boże, a miłość wzajemna — cała treść chrześcijaństwa.\nFragment Psalmu 91 — "Kto się w opiekę poda Panu swemu" Jana Kochanowskiego.\nFragment III części tryptyku "Dzwony" Kazimierza Przerwy-Tetmajera (1898).\nBłąd w druku; powinno być – szkoły.\n↑ Rodzaj halabardy, t. j. siekierki, osadzonej na kiju.\nFragment poematu "Kirgiz".\nZe zbioru "Śpiewy historyczne".\n↑ Zawolcami nazywano Tatarów z za Wołgi.\n↑ Wiary zaprzysiężonej dotrzymaj.\nFragment poematu „Proporzec“ Jana Kochanowskiego.\n↑ Zygmunt Stary.\nOstatnio edytowano 29 maj 2017 o 16:49


18-latka z Indii pomaga uniknąć małżeństwa z przymusu\n18-latka z Indii pomaga innym dziewczynkom uniknąć małżeństwa z przymusu\nAnnalisa Teggi - 29.08.21\nPriyanka Bairwa nie zgodziła się na wcześniej zaaranżowane dla niej małżeństwo. Wraz z innymi dziewczętami, które mogłyby zostać wydane za mąż, zanim osiągną pełnoletność, publicznie występuje o darmowy dostęp do edukacji.\nChoć w Indiach ustawa z 2006 roku zabrania i karze za małżeństwa osób dorosłych z nieletnimi, wydawanie za mąż małych dziewczynek nadal jest bardzo rozpowszechnionym zjawiskiem, a pandemia tylko je nasiliła. Na szczęście są tacy, którzy próbują z nim walczyć.\nHistoria Priyanki Bairwy jest szczególnie budująca dla dziewczynek pochodzących z najbiedniejszych wiejskich terenów Indii.\n„Nie” dla małżeństw z przymusu\n„W czasie pandemii wszystkie rodziny z wioski bardzo chętnie wydawały córki za mąż: gdy można zaprosić mniejszą liczbę gości, koszty znacznie maleją. Ale ja nie zgodziłam się na to, aby zostać dziecięcą panną młodą. Powstał wielki spór, cała rodzina bez przerwy się kłóciła. Ostatecznie zagroziłam im, że ucieknę, a oni, obawiając się, że popełnię jakieś głupstwo, odwołali ślub. Wtedy moja mama przekonała pozostałych członków rodziny, aby pozwolili mi się uczyć i zapisałam się na uniwersytet” – mówiła Priyanka w rozmowie z „The Guardian”.\nTa młoda dziewczyna z Radżastanu dziś stoi na czele ruchu zrzeszającego ponad 1000 dziewczynek, które nie zgodziły się na przedwczesne małżeństwo z przymusu.\nMiała 15 lat, kiedy jej ojciec zadecydował, za kogo ma wyjść za mąż, ale tuż przed ślubem, 18-letnia już wtedy Priyanka powiedziała „nie”. Pochodzi z kasty dalitów, znanych również jako pariasi czy też niedotykalni; skrajne ubóstwo to jeden z głównych powodów, dla których przedstawiciele tej grupy społecznej praktykują wydawanie za mąż nieletnich córek.\nJedna z członkiń założonego przez Priyankę stowarzyszenia Rajasthan Rising opowiada, że jej małżeństwo zostało zaaranżowane, kiedy miała ona zaledwie dwa miesiące życia.\nTa wielowiekowa tradycja opiera się na dwóch filarach: przekonaniu, że córka jest mniej wydajna od syna z roboczego punktu widzenia oraz tak zwanej „cenie panny młodej”, zwyczaju, który każe hojnie płacić za bardzo młodą żonę.\nOd wioski do wioski w grupie koleżanek\nPrawo stanowe nie zdołało zmienić status quo wielu dziewczynek, dla których harmonijna i przeżywana w wolności przyszłość pozostaje nieosiągalna. Zamiast tego padają one ofiarą przemocy i molestowania.\nAle tam, gdzie nie działają narzucane z góry rozporządzenia, czasami wystarczy niewielki oddolny impuls od pojedynczej osoby. Można to przyrównać do nadziei pokładanej w osobie Froda: niziołek, dzięki temu, że jest prawie niewidoczny, ma moc przedostać się do wnętrza twierdzy zła i je pokonać.\nPriyanka Bairwa nie tylko skutecznie sprzeciwiła się swojemu przedwczesnemu i narzuconemu zamążpójściu, lecz także zaczęła docierać do innych dziewcząt znajdujących się w podobnej sytuacji: ubogich i pozbawionych dostępu do podstawowego wykształcenia oraz fundamentalnych praw człowieka.\nDzięki swojej determinacji Priyance udało się zyskać wsparcie całej rodziny, co w momencie, kiedy odważyła się powiedzieć „nie”, wcale nie było takie oczywiste.\nPostawić na szkołę\nJak pisał Dante, „wielki płomień rodzi się z małej iskry”. Wystarczy naprawdę drobiazg, odruch serca rozpalonego miłością poszukującą dobra, aby ogień zapłonął.\nJaki dokładnie cel przyświeca tym dziewczynom? Bardzo jasny i konkretny: walczą o to, aby dostęp do edukacji był darmowy dla dziewczynek do lat 18 oraz aby każda uczennica podejmująca naukę u progu każdego roku szkolnego otrzymywała stypendium wysokości 5000 rupii (ok. 260 PLN).\nTaki krok wydaje się wykonalny i oznaczałby prawdziwą, długofalową inwestycję w przyszłość indyjskiego społeczeństwa, poważnie dotkniętego przez pandemię koronawirusa. W sytuacji zagrożenia zdrowia kluczową rolę odgrywają oczywiście szpitale, ale po opuszczeniu ich murów ludzie nie mogą być pozostawieni sami sobie, czyli funkcjonować w obrębie najniższej klasy społecznej w całkowitej nędzy i chronicznym kryzysie.\nSzkoły, poprzez promowanie edukacji, są głównym sprzymierzeńcem szpitali, działając na pierwszej linii frontu w walce o prawdziwe zdrowie wszystkich obywateli. Chodzi o zdrowie każdego mężczyzny i każdej kobiety, którzy uświadamiają sobie godność własnej osoby i znajdują narzędzia, aby mieć swój wkład w służbę na rzecz dobra wspólnego.\nIzolacja na skutek pandemii a wzrost liczby wydawanych za mąż dziewczynek\nObecnie Indie mogą „poszczycić się” wysokim miejscem w wielu smutnych kategoriach. Już przed pandemią to właśnie tam żyła jedna trzecia wszystkich dziewczynek wydawanych za mąż, a także jest to drugi kraj na świecie, gdzie koronawirus zebrał największe żniwo: ponad trzydzieści dwa miliony zakażonych, a w tym prawie pół miliona ofiar śmiertelnych.\nW Indiach obowiązkowa izolacja była tragiczna w skutkach dla wielu rodzin, szczególnie dzieci. Miliony robotników dniówkowych znalazły się bez środków do życia. W tych okolicznościach najuboższe rodziny szukały źródła dochodu w pracy swoich dzieci, a zamknięcie szkół wiązało się z jeszcze bardziej dotkliwym wykorzystywaniem najmłodszych.\nW przypadku rodziców pozbawionych środków do życia i możliwości podjęcia pracy, a także w obliczu zamknięcia szkół na czas nieokreślony, cały ciężar sytuacji w tym kraju spada na dzieci wysyłane do pracy czy też zmuszane do zamążpójścia.\nW skali świata szacuje się, że ponad 10 milionów dziewczynek, szczególnie na terenie krajów rozwijających się, już nie wróci do szkoły po przymusowej przerwie z nauce wywołanej pandemią (źródło: Save The Children).\nDrobne akty obecności\nJuż na samym początku te liczby mogą nas przygniatać, ale mogą też skłonić nas, aby z jeszcze większym zapałem podtrzymywać w sobie „nadzieję Froda”. Zapomnijmy o hasłach wykrzykiwanych z wysokości mównic. Powierzmy tę misję tym, które osobiście chodzą od domu do domu; tym, które pracują w terenie ze świadomością, że każdy człowiek, chłopiec i dziewczynka, ze swoim ciałem i duszą jest skarbem, jakiego należy strzec.\nCzytaj także:Indie: zatrzymano dwóch księży i katechetę. Za nawracanie „na siłę”\nCzytaj także:Indie wycofują się z „szybkich rozwodów”. Nawet 3 lata więzienia za porzucenie żony


Stal się zbroi – Bartosz Zmarzlik – Oficjalna strona Klubu Stal Gorzów\nStal się zbroi – Bartosz Zmarzlik\nDziś na naszej stronie kolejna odsłona cyklu „Stal się zbroi”. O przygotowaniach do sezonu opowie pierwszy w naszym cyklu junior, a będzie to Bartosz Zmarzlik.\n– Przygotowania cały czas trwają, kondycyjnie będę dużo lepiej przygotowany niż w zeszłym roku – przyznał na samym początku Drużynowy Mistrz Świata Juniorów z 2012 roku. Jak dodaje Bartosz, rok temu w przygotowaniach przeszkadzała mu kontuzja. – Teraz jestem już „oryginał”, nie mam druta w nodze, nie ma śladów po kontuzji i żelastwa w ciele – śmieje się junior żółto-niebieskich.\nTradycyjnie Bartek spędza dużo czasu na siłowni i motocrossie. Do przygotowań doszedł jednak jeszcze jeden element: – Nigdy nie lubiłem biegać, w tym roku pokochałem to. Dużo biegam i dzięki temu schudłem sześć kilogramów. Wróciłem do wagi z 2011/2012 roku. Myślę, że wtedy najlepiej mi się jeździło.\nTreningi zawodnika trwają od poniedziałku do soboty. Niedziela jest dniem na odpoczynek, ale nie zawsze, bo czasem również i w niedziele Bartek biega.\nZmarzlik deklaruje, że pod względem sprzętowym jest już gotowy i może startować. Dysponuje on czterema kompletnymi, gotowymi motocyklami. Do tego dochodzi 10 silników, w tym część nowych. – Tunerem będzie mój tata i dwóch Skandynawów – Jan Andersson i Fleming Graversen – kończy młodzieżowiec Stali.


OBRADY PREZYDIUM OKRĘGOWEJ RADY ŚOIIB\nOBRADY PREZYDIUM OKRĘGOWEJ RADY ŚOIIB\nczwartek, 13 kwietnia 2017 09:24\tZ.D.\nW dniu 12 kwietnia br. obradowało Prezydium OR ŚOIIB w Kielcach. Obecni byli również przewodniczący OKR, OKK, OROZ i OSD. Zebranie prowadził Przewodniczący Wojciech Płaza. Podsumowano wydarzenia w izbie od ostatniego posiedzenia Okręgowej Rady w marcu br. Do największych wydarzeń należy, zorganizowana z okazji XVI lecia PIIB, konferencja naukowa pt. „Etyka i odpowiedzialność zawodowa inżynierów budownictwa – fundamentem zaufania społecznego”. Konferencja miała miejsce w Warszawie w dniu 16.03.br. Obszerne materiały – prelekcje prowadzących panele dyskusyjne są do pobrania na stronie PIIB.\nW dniu 1 bm. odbył się XVI Okręgowy Zjazd Sprawozdawczy. Przewodniczący podsumował pozytywnie zarówno przygotowania jak i sam przebieg zjazdu. W dyskusji którą podjęli zebrani przeważały również opinie pozytywne o materiałach zjazdowych, merytoryczności obrad i dyskusji zjazdowych dot. problemów z którymi spotyka się na co dzień inżynier budownictwa.\nPrzedstawiono bieżący stan członków izby okręgowej : ogółem zarejestrowanych – 6557, z czego czynnych – 3993.\nSkarbnik przedstawiła realizację budżetu za trzy miesiące 2017 r. Przychody – 30,63 %, wydatki – 22,47 %. Stan rezerwy: 1 221 582 zł. W trakcie realizacji jest adaptacja III piętra budynku dla potrzeb siedziby izby.\nPrzyjęto uchwały o reprezentowaniu ŚOIIB na konferencjach naukowych współorganizowanych przez PIIB w Międzyzdrojach i Krynicy. Uchwalono dofinansowanie do konferencji naukowej organizowanej przez SITK RP O/Kielce w ramach Międzynarodowych Targów Budownictwa „Autostrada Polska”. Przewodnicząca zespołu ds. integracji przedstawiła program tras rajdu pieszego w dniu 10 czerwca . Zakończenie rajdu w Świętej Katarzynie.\nProwadzący zebranie poinformował o kolejnym spotkaniu szkoleniowym w Pińczowie w dniu 9 czerwca dla członków izby ze środowiska powiatów Pińczów, Kazimierza Wielka i Busko Zdrój.\nPo wyczerpaniu porządku obrad przewodniczący zakończył spotkanie.


Znany polski inwestor kupił apartament za 6,7 mln USD - Puls Biznesu - pb.pl\nZnany polski inwestor kupił apartament za 6,7 mln USD\nopublikowano: 07-03-2017, 08:02\naktualizacja: 07-03-2017, 08:04\nAD Royale, spółka kontrolowana przez Dariusza Roberta Wojdygę i jego żonę, zapłaciła 6,7 mln USD za luksusowy apartament w Porsche Design Tower w Miami na Florydzie, donosi serwis therealdeal.com.\nTo prawdopodobnie inwestycja, bo para mieszka w Trump Royale, znajdującym się także w Miami, wynika z informacji serwisu. Zwraca on uwagę, że niektórzy z nabywców apartamentów w Porsche Design Tower chcą szybko na nich zarobić. Jeden z nich kupił apartament w grudniu za 7 mln USD i niemal od razu wystawił go na sprzedaż za 10 mln USD.\nPorsche Design Tower podczas budowy fot. Bloomberg\nWśród znanych nabywców apartamentów w Porsche Design Tower therealdeal.com wymienia także Rosjanina Czingiza Askerowa, właściciela nieruchomości komercyjnych w Moskwie, m.in. centrum handlowego Domodiedowa, który miał zapłacić 5 mln USD. Apartament w wieżowcu kupił za 6,54 mln USD również meksykański miliarder Carlos Peralta Quintero. Serwis pisze także, że wśród nabywców jest córka domniemanego mafioza, która zapłaciła za nieruchomość 5,2 mln USD.\nZ oficjalnych danych wynika, że od listopada ubiegłego roku, kiedy Porsche Design Tower uzyskał formalną zgodę na zasiedlenie, sprzedano w nim 102 apartamenty.\nWojdyga to jeden ze 100. najbogatszych Polaków. Majątek zbił na produkcji napojów w spółce Hoop, którą sprzedał w 2008 roku. Jest także inwestorem w Opera TFI, serwisie wakacje.pl oraz EcoWipes.\nPodpis: Marek Druś, therealdeal.com\nProjekt dot. abonentu RTV trafił do konsultacji publicznych i międzyresortowych\nTo musisz wiedzieć dziś rano 7 III 2017\nNiemiecki krezus stanął przed sądem\nPorsche dla Skywalkera\nProjektanci Porsche i Lucasfilmu połączyli siły, aby zaprojektować… statek kosmiczny.\nNieruchomości / Znany polski inwestor kupił apartament za 6,7 mln USD


Sasha Strunin - Oficjalne Polskie Forum Mansa Zelmerlowa\nWysłany: Sob 0:00, 29 Sie 2009 Temat postu: Sasha Strunin\nSasha jest cudowna.Uwielbiam piosenkę "To nic kiedy płyną łzy" super!!\n"Emely" Dannego z jej udziałem jest także świetne\nOstatnio zmieniony przez Kamilos dnia Sob 0:05, 29 Sie 2009, w całości zmieniany 2 razy\nWysłany: Sob 9:43, 29 Sie 2009 Temat postu:\nOhhh ja też kocham "To nic..." świetna piosenka naprawdę\nBardzo lubiłam ją w zespole The Jet Set, a co do Emely, choć Danny'ego lekko mówiąc nie lubię, to muszę przyznać, że "Emely" im się udało, a Sasza uratowała tą piosenkę w koncercie na żywo.\nWysłany: Sob 9:56, 29 Sie 2009 Temat postu:\nOo. Ja uważam, że Sasha jest świetna. Ma talent. A 'To nic kiedy płyną łzy' cudowne.\nWysłany: Sob 14:31, 29 Sie 2009 Temat postu:\nJa też jeszcze sobie czasem lubię posłuchać 'Emely'. Mam z nią związane fajne wspomnienia z III gimnazjum A wcześniej bardzo lubiłam 'How many people'\nNa początku jakos piosenka ''To nic kiedy płyną łzy'' nie przypadła mi do gustu nie wiedzieć czemu, ale po wysłuchaniu kilka razy uznałam że jest bardzo fajna. I Sasha jest naprawdę bardzo fajną osóbką\nWysłany: Sob 20:13, 29 Sie 2009 Temat postu:\nZGADZAM SIE W 200%\na ja za nią nie przepadam ; |\nczasami słuchałam The jet set ale żeby szaleć to nie...\nWysłany: Pon 12:20, 07 Wrz 2009 Temat postu:\nZgadzam się z Matrini, nie porywa mnie ich muzyka.


PRZYRODA :: Szukam towarzystwa na wycieczkę po okolicach Warszawy\nPRZYRODA Strona Główna » FAUNA » Ptaki » REGIONY ORNITOLOGICZNE » Polska Centralna » Szukam towarzystwa na wycieczkę po okolicach Warszawy\n2008-03-05, 07:21\t Szukam towarzystwa na wycieczkę po okolicach Warszawy\nWysłany: 2015-09-24, 22:01 bliski wschód\nw przyszłym tygodniu mam zamiar około 9:00 wyskoczyć na 2-4 godz. w ujście Bugu. Mogę kogoś zabrać samochodem z rejonów Zielonka-Wołomin-Radzymin lub Nieporęt.\nCzy byłby to weekend? Jeśli tak to ja jestem zainteresowany\nWysłany: 2015-09-25, 07:31\nNie, tylko w tygodniu\nWysłany: 2015-09-25, 07:48\nmam zamiar wyskoczyć jutro przed południem w ujście Bugu lub na prawą stronę Wisły. Ktoś się dołączy?\nByć może także w następnym tygodniu w godzinach 9-10\nChętnie dołączę do jakiegoś weekendowego wypadu Podtrzymuję zainteresowanie.


Hana Vu – Heaven\nHana Vu, nowy rosnący i zachwycający talent muzyczny z Los Angeles, zawsze chciała być starsza. Teraz, w wieku 21 lat, odkryła, że dorosłość nie jest tak wyzwalająca, jak się wydaje. „Naprawdę starałam się dorosnąć przez cały czas, gdy byłam nastolatką. Teraz czuję się, jakbym wreszcie była tak stara, jak myślałam, że będę i chcę być […]\n29 października 2021 roku ukazał się drugi album duetu Bat Fangs, który tworzą Betsy Wright (gitara, wokal) i Laura King (perkusja). Nowa płyta jest kontynuacją debiutu z 2018 roku, co oznacza, że mamy tu solidną dawkę niebanalnego, ale przebojowego rocka. Bowiem od samego początku grupa deklaruje chęć przenoszenia swoich popowych pomysłów muzycznych, w bardziej cięższą, […]\nPochodząca z Los Angeles wokalistka, gitarzystka, autorka muzyki Meg Duffy wraz z producentem Joelem Fordem założyła projekt pod nazwą Hand Habits. W roku 2019 ukazał się debiutancki album „Placeholder”. Przez ponad dwa lata od tego wydarzenia, Meg zajęta była działalnością z innymi muzykami z lokalnej sceny aż wreszcie na początku ubiegłego roku, postanowiła wydać kilka […]\nSzumni to rockowa grupa o poznańskim rodowodzie, powstała w połowie 2014 roku, grająca mocno rockowo i pozytywnie energicznie, przejawiając buntownicze nastawienie i walkę z tak zwaną „plastikową niekulturą”. Zespół Szumni zadebiutował u nas wiosną 2015 roku nagraniem „Nie tak”. To wtedy już zaczęła się droga długa i wyboista, ale uwieńczona wydanym w 2018 roku, długogrającym […]\nFink Tree to poznańska rockowo-alternatywna formacja muzyczna, która tworzy muzykę inspirowaną melodiami z Wysp Brytyjskich. W 2019 roku zespół odbył krótką trasę poza granicami kraju, obejmującą występy w niemieckich Hard Rock Cafe, a także supportował brytyjski zespół The Amazons podczas jego europejskiej trasy koncertowej. Fink Tree działają od 2014 roku, na swoim koncie mają dwie […]\nNowy singiel zespołu Great Line „Tęskno” jest bardzo osobistą piosenką o śmierci najbliższej osoby. „Chcemy sprawić aby każdy zatrzymał się i pomyślał o tym, ze największym prezentem jest bycie razem i to właśnie teraz i tu. Nigdy nie wiesz kiedy to ostatni raz…” Zespół powstał jesienią 2010 roku podczas gdy dwaj przyjaciele: Kamil Kubica (bas) […]\nDecent Elephant to warszawski zespół grający indie rocka. „Słonie” czerpią pełnymi garściami z brytyjskiej alternatywy, ale w ich kompozycjach słychać własny, oryginalny charakter. Wszystkie piosenki są po polsku, co stanowi dodatkowy atut twórczości tria. Mają za sobą występy na małych i dużych scenach, grali między innymi z LemON i Happysadem na Juwenaliach. Na koncertach publiczność […]\n26-letnia piosenkarka, autorka tekstów i aranżerka, dorastała śpiewając i słuchając muzyki gospel, a także aranżując i kierując chórami w rodzinnym mieście West Memphis w stanie Arkansas. W 2016 roku nagrała swój przełomowy utwór „My Mind”. Niedługo potem podzieliła się singlem „Evergreen”, który od razu urzekł rzeszę fanów, co doprowadziło do fali wsparcia i współprac, w […]\nGreer to kwartet z Orange County w Stanach Zjednoczonych, który debiutował w ubiegłym roku w Radiu Orbit. Od momentu podpisania kontraktu z wytwórnią Epitaph, zespołem zajął się były producent Eliotta Smitha, Rob Schnapf, z którego pomocą powstała ich pierwsza EP-ka „Lullaby”. Producentem drugiej EP-ki „Happy People” wydanej jesienią ubiegłego roku, został jednak John Congelton (St. […]\nBrytyjska folk-rockowa grupa Bear’s Den, której trzon stanowią obecnie Andrew Davie i Kevin Jones przerywa 2 letnie milczenie i wraca z wyjątkową propozycją. Piosenka „All That You Are” narodziła się podczas pierwszej trasy zespołu w 2012 roku i jest nieodłączną częścią tego, co Bear’s Den oznacza jako zespół. Nagrana po raz pierwszy w studio, jako […]


Świadek | Tygodnik Powszechny\nStrona główna » Kultura » Świadek\nSaga Świętego Jura spisana w roku 1946 przez syna rabina Lwowa - to poruszające świadectwo ma mocny walor autentyzmu. Kurt I. Lewin, rocznik 1925, najstarszy syn dr. Jecheskiela Lewina, rabina lwowskiej synagogi postępowej, spisywał swoje wspomnienia zaraz po wojnie, w pierwszej połowie roku 1946, najpierw w obozie dla żydowskich dipisów we włoskim Lido di Roma, potem w porcie La Spezia, na pokładzie statku oczekującego (przez dwa miesiące!) na pozwolenie wypłynięcia do Palestyny, wreszcie w kibucu Tel-Jicchak. Spisywał je ołówkiem, po polsku, językiem precyzyjnym i wstrzemięźliwym, tym mocniej wydobywającym dramatyzm wydarzeń. Wspomnienia Lewina ukazały się dotąd tylko raz, na wiosnę 1947, w Izraelu, w przekładzie hebrajskim. Oryginał publikowany jest po raz pierwszy.\n"Moją książkę poświęcam cieniom zamordowanych w fabrykach śmierci, poświęcam ofiarom pogromów, poświęcam memu Ojcu zamordowanemu w więzieniu lwowskim, w Brygidkach, poświęcam Matce żywcem spalonej w obozie Janowskim" - czytamy w zakończeniu wstępu z 1946 roku. Wcześniej Lewin pisze, że chce umożliwić czytelnikowi wniknięcie w to, co przechodził Żyd w "nowej Europie Hitlera", chce, by jego książka była oskarżeniem narodu niemieckiego. Prócz jednak martyrologii - a są tu karty prawdziwie wstrząsające, jak opis masakry Żydów po zajęciu Lwowa przez Niemców, podczas której zginął rabin Lewin, czy rozdział o obozie Janowskim - szczególnie ważne wydają się dwa wątki.\nPierwszy i najistotniejszy dotyczy ludzi, którym autor zawdzięcza ocalenie. Byli nim bracia Szeptyccy: Andrzej (1865-1944), metropolita grecko-katolicki Lwowa, wielka postać XX-wiecznego Kościoła,...


Mieszkanie do kupienia dwu pokojowe blok w miejscowości Kraków o powierzchni 44.00m2 « Nieruchomości w Częstochowie\nMieszkanie do kupienia dwu pokojowe blok w miejscowości Kraków o powierzchni 44.00m2\nWykończone mieszkanie dwupokojowe, 300 000,00,Kraków Mieszkanie, 2 pokoje m: 44 mieszczącego się na II piętrze człeropiętrowego bloku z cegły z lat 50-tych na osiedlu Teatralnym, nieopodal Ronda Komyrzowskiego. W okolicy doskonała infrastruktura: sklepy, place targowe, hipermarket Carrefour, banki, szkoły i przedszkola, bardzo dużo zieleni. Doskonałą komunikację praktycznie z całym miastem zapewniają liczne linie autobusowe (m.in. 501,502, 152) i tramwajowe (m.in. 1, 5, 9, 10). W bloku w ostatnich latach został wymieniony dach oraz instalacja gazowa i elektryczna. Mieszkanie dwustronne, bardzo jasne i ustawne składające się z dwóch oddzielnych, nieprzechodnich pokoi (17 m, 10 m), kuchni (9 m) oraz łazienki (3 m), brak balkonu. Okna mniejszego pokoju i kuchni wychodzą na podwórze natomiast okna większego pokoju na Al. Generała Andersa. Dodatkowo do mieszkanie przynależy ok. 20 m piwnica. Mieszkanie jest po remoncie, nadaje się do natychmiastowego zamieszkania bez ponoszenia dodatkowych nakładów finansowych. Na podłogach w obu pokojach panele podłogowe, a w przedpokoju i kuchni terakota, nowe drzwi. Łazienka z wanną wyflizowana, w kuchni meble na wymiar z zabudowanym sprzętem agd (kuchenka gazowa, piekarnik, zmywarka). Mieszkanie ładnie i nowocześnie urządzone. Istnieje możliwość pozostawienia wszystkich mebli, pełna własność..