Test diagnozujący z fizyki po szkole podstawowej - nakorytarzu.pl\n20 kwietnia 2020 04:48Informacje\ntest diagnozujący z fizyki po szkole podstawowej.pdf\nTest diagnozujący z fizyki dla uczniów klas I gimnazjum Henryk Rej;. czyli sprawdzian wstępny wiedzy z fizyki po gimnazjum i co z niego wynika Józefa Kochelak [ 1] (od 1 do 42 z 42) Uwaga! Tabele zawierają odnośniki (linki) do rozwiązań zadań z fizyki wraz z omówieniem z zakresu szkoły podstawowej. Wiedza o społeczeństwie Dziś i jutro. Na każdy test przypada pewna liczba zadań. Minimalna ilość punktów niezbędnych do zaliczenia testu to 30%.Oferta wydawnicza GWO: podręczniki szkolne, multimedia, e-booki, zeszyty ćwiczeń, zbiory zadań, książki pomocnicze, poradniki dla nauczyciela, pomoce .Plik Test diagnozujący po szkole podstawowej.pdf na koncie użytkownika piotr0800 • folder Historia • Data dodania: 22 cze 2014 Wykorzystujemy pliki cookies i podobne technologie w celu usprawnienia korzystania z serwisu Chomikuj.pl oraz wyświetlenia reklam dopasowanych do Twoich potrzeb.Wpisz swój adres e-mail Zapisz się już dziś! ; Od razu po wpisaniu wyników nauczyciel może pobrać raport wstępny w .Na stronie wpisuje wyniki i zapoznaje się z raportami prezentującymi rezultaty poszczególnych uczniów oraz klasy na tle wyników ogólnopolskich. Do 15 października 2019 r. wpisuje wyniki (strona LEPSZEJ SZKOŁY, zakładka Wyniki). Ma ono na celu sprawdzenie nabytych umiejętności przez ucznia klasy trzeciej i .Test diagnostyczny z chemii po szkole podstawowej to częsty temat wpisów na blogach w portalu pinger.pl.\nNa stronie znajdują się materiały, które powstały ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego.\nc) używanie programów public domain.CES MULTITEST 2017 - Przyroda, kl. 6 Szkoła podstawowa - klucz odpowiedzi CES MULTITEST 2016 - Przyroda, kl. 6 Szkoła podstawowa - test CES MULTITEST 2016 - Przyroda, kl. 6 Szkoła podstawowa - klucz odpowiedziCES MULTITEST 2017 - Przyroda, kl. 4 Szkoła podstawowa - test CES MULTITEST 2017 - Przyroda, kl. 4 Szkoła podstawowa - klucz odpowiedzi CES MULTITEST 2016 - Przyroda, kl. 4 Szkoła podstawowa - testTEST NR 1 TEST ABSOLWENTA SZKOŁY PODSTAWOWEJ Z MATEMATYKI Przed przystąpieniem do rozwiązywania zadań przeczytaj uważnie polecenia. Życzymy Ci powodzenia!Podręcznik „Spotkania z fizyką" dla klasy 7 szkoły podstawowej umożliwia łagodne wprowadzenie uczniów w zagadnienia fizyki - od właściwości materii poprzedzonych działem wstępnym Pierwsze spotkanie z fizyką - bez konieczności stosowania aparatu matematycznego na początku nauki.Sprawdzian wiadomości z zakresu fizyki jądrowej w szkole średniej. Przeczytaj uważnie tekst i napisz odpowiedzi na pytania.\nRozwiązania i odpowiedzi zapisz czytelnie w miejscach do tego przeznaczonych.\nPrzykłady do testów i ćwiczeń generowane są losowo przez program, który sprawdza także poprawność odpowiedzi. Załóż własny blog!FIZYKA W SZKOLE PODSTAWOWEJ:Rozwiązania zadań z omówieniem Zadania fizyka. Oblicz przebytą przez ciało poruszające się ruchem jednostajnym prostoliniowym w czasie 20 s drogę, jeśli jego szybkość wynosiła 72 km/h.Test diagnozujący z zakresu podstawowych wiadomości z informatyki po szkole podstawowej 1. Zapraszamy Państwa do zapoznania się z testami diagnozującymi dla gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych do wszystkich przedmiotów (wraz z odpowiedziami).Testy są gotowe do wydruku i wykorzystania na lekcji jako wstępne rozpoznanie wiedzy i umiejętności uczniów na początku danego etapu edukacyjnego.Dołącz do Klubu Nauczyciela Uzyskaj dostęp do wysokiej jakości materiałów dydaktycznych pomocnych w Twojej pracy.Test diagnozujący 7., plik: test-diagnozujacy-7.doc (application/msword) To jest chemia ZP. Szkoła podstawowa klasy 0-3. Spotkania z fizyką. Chcę otrzymywać newsletter z informacjami o nowościach dotyczących szkolnictwa z użyciem adresu e-mail. Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione .Od roku szkolnego 2021/2022 z przedmiotów: język polski, matematyka, język obcy nowożytny oraz jeden z przedmiotów do wyboru spośród: biologii, chemii, fizyki, geografii, historii.\n"- opowiedz o jednej z nich. Celem testu jest sprawdzenie wiadomości i umiejętności uczniów z zakresu geografii zdobytych na lekcjach przyrody.Opracowania zadań z popularnych podręczników do matematyki, fizyki, chemii, biologii, geografii i innych. Test do przeprowadzenia w klasie pierwszej szkoły średniej. b) używanie programów freeware. Nie możesz używać kalkulatora. Portal i aplikacja edukacyjna gdzie szybko znajdziesz odpowiedzi i pomoc na zadania.Diagnozujący wiadomości i umiejętności uczniów po I etapie edukacyjnym z uwzględnieniem standardów wymagań po szkole podstawowej „Wiosna w polu" I 1. W sumie do zdobycia 20 punktów. Wiem, że mogę tę zgodę wycofać w każdym czasie, bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania moich danych osobowych przed jej wycofaniem.W ramach odrębnego programu To już wiem!Klasa 1 (zobacz tutaj) można przeprowadzać badania postępów uczniów w trakcie całego roku szkolnego. Nauczyciel przeprowadza diagnozę i sprawdza ją za pomocą klucza odpowiedzi. Piractwem komputerowym nazywamy: a) używanie programów demonstracyjnych. Treść zadania jest podana w formie cytatu, który zawiera jedynie kilka pierwszych słów.Testy matematyczne. System diagnoz Nowej Ery to zestaw stale udoskonalanych narzędzi diagnostycznych dla nauczycieli i dyrektorów, służący do cyklicznych i miarodajnych badań postępów uczniów, monitorowania poziomu realizacji podstawy programowej i przeprowadzania próbnych egzaminów.Test sprawdzający wiadomości i umiejętności nabyte podczas nauki w gimnazjumTest sprawdzający wiadomości i umiejętności nabyte podczas nauki w gimnazjum. Pobieraj materiały i pomoce dydaktyczne z Klubu Nauczyciela Uczę.pl!Publikacja zawiera w formacie PDF, Test Diagnozujący wiedzę i umiejętności uczniów wyniesioną z gimnazjum. Język angielski Junior Explorer (4-6) Teen Explorer (7-8) .Diagnoza Nowej Ery. Egzamin, który piszą uczniowie na zakończenie szkoły podstawowej daje pewien obraz wiadomości i umiejętności ucznia, ale moim zdaniem jest on zbyt ogólny.Sprawdzian przeznaczony jest dla pierwszych klas gimnazjum. Egzamin będzie przeprowadzany na podstawie wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla ośmioletniej szkoły podstawowej.Test dla uczniów klas pierwszych gimnazjum został napisany po to, aby zdiagnozować wiedzę uczniów z języka polskiego po szkole podstawowej. Fizyka To jest fizyka Spotkania z fizyką. Poniżej zbiór testów i ćwiczeń pozwalających sprawdzić umiejętności z danego zagadnienia. Po wpisaniu wyników wszystkich testów nauczyciel otrzymuje zaświadczenie o udziale w programie, a szkoła, w której uczy - certyfikat udziału w projekcie edukacyjnym LEPSZA SZKOŁA.Sprawdzian z fizyki diagnozujący wiedzę i umiejętności ucznia klasy I technikum SEMESTR I Część I Ruch prostoliniowy 1. Są rzeczy, które też możesz otagować Test diagnostyczny z chemii po szkole podstawowej? Test zawiera 19 pytań w tym 15 pytań zamkniętych (jedna odpowiedź prawidłowa) oraz 4 pytania (polecenia) otwarte. Już pod koniec zimy rolnicy myślą o wiosennych pracach polowych.„Dziwne są przygody! Język angielskiTest diagnozujący po gimnazjum (grupa a i b) - wersja 1, plik:. Szkoła podstawowa klasy 1-3. Wiedza o społeczeństwie. Dziś i jutro. TEST DIAGNOZUJĄCY DLA UCZNIÓW KLAS I GIMNAZJUM Opracowanie: Małgorzata Malinowska CEL NAPISANIA TESTU Test dla uczniów klas I gimnazjum został opracowany po to, by zdiagnozować wiedzę uczniów z języka polskiego po szkole podstawowej.E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne..\nSprawdzian z historii w polsce piastów i jagiellonów\nSprawdzian z angielskiego klasa 7 rozdział 3\nTest angielski klasa 8 unit 2\nKartkówka ziemia we wszechświecie


Skandaliczne zachowanie przedszkolanki. To zdjęcie daje do myślenia! | Mamotoja.pl\nZdjęcie kilkulatka ciągniętego po podłodze przez nauczycielkę przedszkolną wstrząsnęło internetem. Jaki nauczyciel robi coś takiego swojemu podopiecznemu?!\nNauczycielka znęcała się nad wychowankiem\nSytuacja miała miejsce na początku maja w stanie Ohio w USA. W jednej ze szkół z oddziałem przedszkolnym sfotografowano nauczycielkę, która ciągnie po podłodze kilkuletniego chłopca. Amerykańskie media nie podały tożsamości kobiety ani dziecka, wiadomo jednak, że kobieta była zatrudniona przez firmę zewnętrzną. Joe Shorokey, właściciel firmy, zapewnił rodziców, że zwolnił nauczycielkę jak tylko zobaczył szokujące zdjęcie.\n"Traktujemy tę sprawę bardzo poważnie. Od razu podjęliśmy odpowiednie działania. Przepraszamy rodziców i całą społeczność. Chcę wyjaśnić, że osoba, która została zwolniona, nie podziela wartości wyznawanych w naszej firmie" – zapewnia Shorokey w oficjalnym oświadczeniu.\n— CNN Health (@cnnhealth) 6 maja 2017\nCzy dzieci w przedszkolach są dobrze traktowane?\nChociaż ta sytuacja miała miejsce w Stanach Zjednoczonych, nie w Polsce, zdjęcie kobiety ciągnącej za sobą kilkuletniego chłopca wciąż daje do myślenia. Jeżeli takie sytuacje zdarzają się w szkołach i przedszkolach na całym świecie, jak traktowane są dzieci w polskich przedszkolach? Rodzice powinni ufać opiekunom swoich dzieci i powinni mieć pewność, że ich dzieci są bezpieczne!\nWasze maluchy chodzą do przedszkoli? Jak sobie poradziliście ze strachem o dziecko?\nZobacz także: Złe traktowanie dzieci w przedszkolu to norma? Szokujący list nauczycielki przedszkolnej!\nŹródło: scarymommy.com, cnn.com


Fort Sumter od secesji Karoliny Południowej do kapitulacji (20 XII 1860 - 14 IV 1861)\nPrzypadek lub zrządzenie losu powodują nierzadko, że miejsca, o których mało kto wcześniej słyszał, stają się symbolami jakichś wydarzeń. Tak było w przypadku Lexington w 1775 roku, gdzie zaczęła się amerykańska wojna z Anglikami o niepodległość. Tak samo było ze starą misją Alamo podczas rewolucji teksaskiej (1836) czy z hacjendą La Rosia podczas wojny amerykańsko-meksykańskiej (1846-1848).\nMiejscem takim z pewnością jest także Fort Sumter, w jego stronę bowiem padły pierwsze strzały wojny secesyjnej.\n1.Początek sporu o forty federalne na wybrzeżu Południa\nNa terenie każdego ze stanów Południa, które podjęły decyzję o secesji, znajdowały się obiekty cywilne lub wojskowe, stanowiące własność rządu Stanów Zjednoczonych. Większość z nich była nie obsadzona, albo strzeżona tylko przez symboliczne warty. Kilka jednak fortów na wybrzeżu posiadało stałe, choć niezbyt silne załogi.\nJednym z nich był Fort Moultrie, położony na piaszczystym cyplu wyspy Sullivan's Island. Strzegł on wschodniej części wejścia do portu w Charlestonie, największym mieście stanu Karolina Południowa. Załogę fortu stanowiły dwie szkieletowe kompanie(1) 1 pułku artylerii, które wraz z orkiestrą liczyły 73 ludzi. Od 15 listopada 1860 roku dowódcą tego oddziału był mjr Robert Anderson(2). Fort Moultrie nie był jedynym tego typu budynkiem federalnym na terenie Charlestonu. Po drugiej stronie zatoki portowej znajdował się nie obsadzony Fort Johnson. Bliżej miasta, na wyspie w głębi portu, wznosiła się stara fortyfikacja, nazywana Castle Pinckney. Nie posiadała ona załogi, oprócz pełniącego tam wartę jednego sierżanta. Ponadto w samym Charlestonie stał budynek arsenału, strzeżony przez kilku żołnierzy pod dowództwem kapitana.\nNajwiększy jednak obiekt federalny wznosił się mniej więcej w połowie odległości między Fort Johnson a Fort Moultrie, niemal na samym środku wejścia do zatoki portowej. Niewielka skalista wysepka dzieliła w tym miejscu główny kanał żeglugowy na dwie mniejsze odnogi. Wzniesiony na niej Fort Sumter(3), budowę którego rozpoczęto w 1829 roku, pełnił funkcję bramy, strzegącej wejścia do portu i miasta od strony oceanu. Pięcioboczna, dwupiętrowa budowla miała 15 metrów wysokości. Jej ceglane mury, grube miejscami do 3,5 metra, miały stanowić wystarczającą osłonę dla 650-osobowej załogi, obsługującej 146 stanowisk artyleryjskich. Jesienią 1860 roku Fort Sumter nie był jednak ukończony i ani jedno ze zgromadzonych w nim 48 dział nie było gotowe do otwarcia ognia.\nGdy 20 grudnia 1860 roku konwencja stanowa Karoliny Południowej podejmowała decyzję o secesji, jedyną załogę fortu stanowiło kilku oficerów wojsk inżynieryjnych na czele z kpt. Fosterem. Nadzorowali oni prace wykończeniowe wewnątrz koszar, prowadzone przez grupę około 300 robotników budowlanych, pochodzących z miasta Baltimore, leżącego w znanym z prosecesyjnych sympatii stanie Maryland.\nPo zwycięstwie Lincolna w wyborach prezydenckich stosunki między garnizonem strzegącym fortów a ludnością Charlestonu nie były najlepsze. Na ulicach lub w lokalach żołnierze byli zaczepiani i obrzucani obelgami. Niepowodzeniem zakończyła się także próba przetransportowania zapasów prochu i amunicji z arsenału do Fort Moultrie. Gdy wysłany przez mjr. Andersona z tym zadaniem kpt. Seymour wkroczył z niewielkim oddziałem do miasta, drogę zablokował mu wzburzony tłum zwolenników secesji i zmusił do odwrotu. Aby uniknąć dalszego wzrostu napięcia, pochodzący z Południa członkowie gabinetu prezydenta Buchanana sugerowali mu ewakuację wojsk federalnych z Charlestonu. Prezydent co prawda sugestie te odrzucił, ale 10 grudnia 1860 roku w rozmowie z kongresmenami z Karoliny Południowej obiecał nie wzmacniać załogi fortów.\nJak się wkrótce okazało, był to poważny błąd. Niezdecydowanie prezydenta Buchanana i jego niezdolność do zajęcia określonego i silnego stanowiska wobec żądań Południa przyspieszyły decyzję Karoliny Południowej o wystąpieniu z Unii. Co więcej, stojący na czele władz stanowych gubernator Francis W. Pickens podjął decyzję o powołaniu pod broń milicji. Dla mjr. Andersona jasne było, że następne działania secesjonistów będą miały na celu przejęcie ochranianej przez niego własności federalnej. Rozkazy, jakie na taką ewentualność otrzymał z Waszyngtonu nie były zbyt precyzyjne. Z jednej strony miał bowiem utrzymać forty koło Charlestonu, z drugiej jednak miał nie prowokować żadnych incydentów zbrojnych. Anderson postanowił zalecenia te zinterpretować po swojemu.\nFort Moultrie był pozycją niezbyt silną i przeznaczoną przede wszystkim do obrony od strony morza. "Właściwie była to bateria nadbrzeżna", której "mury miały wysokość przeciętnego pokoju"(4). Stojące w pobliżu piętrowe letnie rezydencje bogatszych mieszkańców Charlestonu mogły posłużyć ewentualnym napastnikom do swobodnego ostrzeliwania wnętrza fortu. Ponadto wyspę Sullivan's Island od reszty miasta oddzielała tylko wąska i łatwa do sforsowania cieśnina. Wszystko to czyniło obronę od strony lądu trudnym zadaniem i to nawet wówczas, gdyby fortu broniła przewidziana regulaminem 300-osobowa załoga.\nW tej sytuacji sześć dni po secesji Karoliny Południowej, a jeden dzień po świętach Bożego Narodzenia, 26 grudnia 1860 roku mjr Anderson podjął decyzję o przerzuceniu swojego niewielkiego oddziału do bardziej nadającego się do obrony Fort Sumter. Nie było to jednak łatwe zadanie. Oprócz broni i amunicji żołnierze musieli nie tylko zabrać ze sobą przynajmniej część zapasów żywności, ale także zapewnić bezpieczeństwo mieszkającym w forcie rodzinom oficerów. Sytuację dodatkowo komplikował fakt, że secesjoniści z Charlestonu bacznie obserwowali poczynania żołnierzy federalnych, patrolując zatokę i okolice fortów. Również niewiadomym było, jak zachowają się pracujący w Fort Sumter robotnicy, z których większość w mniej lub bardziej otwarty sposób wyrażała sympatię dla sprawy Południa.\nTego samego dnia wieczorem żołnierze federalni opuścili Fort Moultrie. Pod osłoną pozostawionej przy działach kilkuosobowej straży tylnej oraz zapadającego zmroku zajęli stanowiska w kilku łodziach, służących do łączności i transportu zaopatrzenia pomiędzy placówkami. Ciemności umożliwiły oddziałowi skryte dotarcie do Fort Sumter i opanowanie umocnień. Zaskoczeni robotnicy, mimo że kilku z nich było uzbrojonych, nie stawiali oporu(5). Żołnierze obsadzili bramę wejściową i zatoczyli na stanowisko jedno z lekkich dział. Dwa oddane z niego wystrzały były sygnałem dla pozostających nadal na zatoce łodzi z zaopatrzeniem, a także dla grupy w Fort Moultrie, która przed wycofaniem się zagwoździła lufy dział wycelowanych w kierunku zatoki i podłożyła ogień pod ich drewniane łoża. Zanim zmieszani południowcy zdążyli zorientować się, co takiego się wydarzyło, cała załoga federalna była już razem w Fort Sumter.\nRankiem następnego dnia, 27 grudnia 1860 roku, milicja stanowa zajęła opuszczone budynki zamku Pinckney i Fort Moultrie. W ręce rebeliantów dostał się także kuter "William Aiken", służący do pobierania ceł federalnych od wpływających do portu statków. W ciągu kilku następnych dni władze stanowe oficjalnie przejęły kontrolę nad arsenałem (30 grudnia 1860) i Fort Johnson (2 stycznia 1861). Na początku stycznia 1861 roku do podobnych wydarzeń dochodziło na całym, objętym ruchem secesyjnym tzw. Dolnym Południu (Lower South). W efekcie tego pod kontrolą władz federalnych pozostały na tym obszarze, poza Fort Sumter, dwa małe forty na wyspach Florida Keys w Zatoce Meksykańskiej, a także Fort Pickens, położony na wyspie u wejścia do portu Pensacola na Florydzie.\nKryzys secesyjny zbiegł się w czasie z kryzysem gabinetowym w administracji prezydenta Buchanana. W miejsce ustępujących członków rządu pochodzących z Południa, prezydent nominował lojalnych wobec Unii członków Partii Demokratycznej. Stanowisko sekretarza stanu objął Jeremiah Black, prokuratorem generalnym mianowany został Edwin M. Stanton, zaś sekretarzem wojny, pochodzący z Kentucky unionista, Joseph Holt. Nowi członkowie gabinetu byli zdecydowani nie dopuścić do przekazania pozostałych fortów w ręce rebeliantów. Za ich namową, a także za radą swojego doradcy, a zarazem głównodowodzącego wojsk federalnych, gen. Scotta, prezydent Buchanan podjął decyzję o wysłaniu do zagrożonych placówek statków z posiłkami oraz zapasami żywności i amunicji.\nEkspedycja do Fort Sumter organizowana była w wielkim pośpiechu. Nieuzbrojony parowiec "Star of the West" wyruszył z portu w Nowym Jorku 5 stycznia 1861 roku. Na jego pokładzie znajdował się zebrany naprędce oddział 200 żołnierzy z 1, 5 i 9 pułków armii Stanów Zjednoczonych pod dowództwem por. Charlesa R. Woods'a. Pośpiech jednak nie sprzyjał zachowaniu tajemnicy. Informacja o wyprawie przedostała się do prasy, a za jej pośrednictwem zaalarmowała oddziały milicji stanowej w Charlestonie. Te tymczasem nie próżnowały. W zajętych fortach i budynkach federalnych znajdowały się znaczne zapasy amunicji i nieco mniejsze prochu. Rebelianci przejęli także dużą ilość różnego kalibru i rodzaju armat i moździerzy. Przy ich pomocy obsadzone i uzbrojone zostały wszystkie zajęte fortyfikacje, a także wzniesiona na będącym częścią wyspy Morris Island cyplu Cummings Point nowa bateria nadbrzeżna. Jej dwa ciężkie 24-funtowe działa wycelowane były w kierunku toru wodnego, na którym rankiem 9 stycznia 1861 roku ukazał się zmierzający w stronę Fort Sumter transportowiec Unii.\nGdy ten zbliżył się na odległość skutecznego ognia, baterie rebelianckie otworzyły ogień. Pierwsze pociski były za krótkie, jakby obliczone na odstraszenie intruza. Gdy jednak parowiec nie zmieniał kursu, ogień z brzegu stał się celniejszy. Wkrótce dwa pociski upadły niebezpiecznie blisko maszynowni i rufy "Star of the West", a w końcu jeden z następnych trafił w dziób, przebijając go nieco ponad pół metra powyżej linii wodnej. Chwilę później z mostku transportowca dostrzeżono kuter "William Aiken". Wypływał on z portu kursem, mogącym odciąć jednostce federalnej odwrót. Ponieważ "Star of the West" nie był uzbrojony, ani nie posiadał asysty innych okrętów wojennych, por. Woods zdecydował się przerwać misję i zawrócić do Nowego Jorku. W trakcie ostrzału szczęśliwie nikt z załogi oraz spośród zaokrętowanych żołnierzy nie doznał obrażeń.\nIncydent ten mógł stać się początkiem wojny domowej. Jednak działa Fort Sumter milczały. Przez niedopatrzenie Departamentu Wojny najbardziej zainteresowany - mjr Anderson - o charakterze wyprawy nie został poinformowany(6). Kiedy zaś zakończyła się ona fiaskiem, prezydent Buchanan, który nie chciał prowokować innych obszarów Południa do secesji, zabronił prowadzenia jakichkolwiek agresywnych działań przeciw blokadzie fortu. Zresztą, również pozostałe stany południowe użyły swoich wpływów w Karolinie Południowej, aby powstrzymać jej władze przed wywoływaniem konfliktu, dopóki nie zostanie zakończony proces organizowania się Konfederacji. Gdy mjr Anderson odrzucił 11 stycznia 1861 roku wezwanie do poddania fortu, obie strony postanowiły, nieformalnie i tymczasowo przynajmniej, utrzymać status quo.\n2. Blokada Fort Sumter\nPoczątkowo podstawę sił zbrojnych Karoliny Południowej stanowiło dziesięć pułków milicji, sformowanych na podstawie ustawy stanowej z 17 grudnia 1860 roku. Zorganizowane zostały one w cztery brygady pod łącznym dowództwem M.L. Bonhama, mianowanego przez gubernatora na stopień generała milicji. Kolejny akt legislatury stanowej z 28 stycznia 1861 roku przewidywał utworzenie dodatkowo wojsk regularnych w sile batalionu artylerii i pułku piechoty. Oba te oddziały, wraz z 4 Brygadą milicji zajmowały następnie stanowiska blokujące dostęp do Fort Sumter. W lutym 1861 roku wszystkie oddziały stanowe weszły w skład nowo powstałej armii Konfederacji(7).\n27 lutego 1861 roku konfederacki prezydent Jefferson Davis podpisał pierwszą na tym urzędzie nominację na stopień generała brygady armii Konfederacji (C.S.A. - Confederated States Army). Otrzymał ją pochodzący z Luizjany 43-letni ambitny oficer saperów, Pierre Gustave Toutant Beauregard. Drugi w swojej klasie w West Point, był weteranem wojny z Meksykiem, gdzie pełnił funkcję adiutanta w sztabie gen. Scotta i był dwukrotnie ranny. W okresie przedwojennym pełnił służbę jako inżynier, pracując nad regulacją doliny rzeki Missisipi. Dosłużywszy się stopnia kapitana, 23 stycznia 1861 roku został przyjęty na stanowisko komendanta szkoły wojskowej w West Point. Zaledwie 5 dni później, ze względu na pochodzenie z Południa, odwołano go z tej funkcji. W tej sytuacji 20 lutego 1861 roku oficjalnie zrezygnował ze służby w armii Stanów Zjednoczonych(8) i wstąpił do wojsk konfederackich, stając się wkrótce jednym z najbardziej znanych generałów w ich szeregach(9).\n3 marca 1861 roku gen. Beauregard przybył do Charlestonu, gdzie z polecenia prezydenta Davisa trzy dni później oficjalnie objął dowództwo sił konfederackich i stanowych, zgromadzonych wokół Fort Sumter. Nominacja ta nie była przypadkowa. W razie kapitulacji załogi fortu, dla prestiżu władz Konfederacji ważne było przyjęcie jej przez ich przedstawiciela. Natomiast w przypadku oblężenia wielce przydatne byłyby saperskie i inżynieryjne wykształcenie i doświadczenie gen. Beauregarda. Ważny był także jeszcze jeden czynnik, a mianowicie fakt, że znał on osobiście mjr. Andersona z czasów, gdy ten był jego wykładowcą w West Point.\nNa początku marca większość dział konfederackich skoncentrowana była w Fort Moultrie i na cyplu Cummings Point. Gen. Beauregard postanowił rozmieścić je tak, aby utworzyły pierścień wokół Fort Sumter. W razie walki zmuszałoby to artylerię federalną do rozpraszania swojego ognia. W tym celu konfederaci wznieśli dodatkowe baterie na wyspach Sullivan's Island, Morris Island i James Island. Aby dodatkowo zabezpieczyć te pozycje, umocnienia ziemne osłaniano palisadami z grubych drewnianych belek, okładano workami z piaskiem, a na Cummings Point użyto nawet specjalnie w tym celu wykonanej konstrukcji ze stalowych szyn kolejowych. Podobne prace trwały także w już istniejących fortyfikacjach Fort Moultrie i Fort Johnson. Swoistą nowinką była natomiast pływająca bateria opancerzona, złożona z 4 dział umieszczonych na solidnej drewnianej tratwie. Zakotwiczona była ona przy zachodnim końcu wyspy Sullivan's Island. Niedaleko na północ od niej znajdowała się inna artyleryjska ciekawostka - dwudziałowa bateria zamaskowana wewnątrz jednego z budynków na półwyspie Mount Pleasant.\nKonfederacka pomysłowość i zdolność do improwizacji nie zmieniały wszakże faktu, że większość z rozmieszczonych wokół Fort Sumter dział i moździerzy była przestarzała. Pozycje, jakie zajmowały, usytuowane były na granicy ich skutecznego zasięgu. Wobec grubych murów fortu nie dawało to gwarancji jego zniszczenia. Sytuację niewiele tylko poprawiło przybycie na początku kwietnia sprowadzonego z Anglii nowoczesnego działa systemu Whitwortha o gwintowanej lufie. Skuteczność tej broni ograniczał jednak niewielki wagomiar jej pocisków (12 funtów, podczas gdy wśród starych dział gładkolufowych dominowały 24- i 32-funtówki), a także mały zapas dostarczonej amunicji. W sumie jednak w kierunku pozycji federalnych wycelowanych było 57 luf, co znacznie przewyższało siłę ognia obrońców.\nZałoga Fort Sumter również zajęta była umacnianiem swoich pozycji i przygotowywaniem ich do obrony. Ponieważ żołnierzy federalnych było zbyt mało, aby mogli obsadzić wszystkie stanowiska artyleryjskie, większość ambrazur i otworów strzelniczych zamurowano cegłami. W taki sam sposób zabezpieczona została brama wejściowa. Z powodu obaw, że ewentualny ostrzał z leżącej naprzeciw niej wyspy Morris Island może uczynić w tym miejscu wyłom w obronie, zbudowany został w niej ceglany mur znacznej grubości. Za wąskim przejściem, które w nim pozostawiono, umieszczona została ośmiocalowa haubica, załadowana podwójnym ładunkiem kartaczy. Z placu wewnątrz fortu usunięta została natomiast nawierzchnia z kostki brukowej w celu uniknięcia w czasie ostrzału ran lub kontuzji spowodowanych jej odłamkami.\nNajcięższym uzbrojeniem w forcie były trzy potężne działa typu Columbiada o krótkiej lufie, kalibrze 10 cali i masie prawie 7 ton każde. Poza nimi obrońcy dysponowali nieco mniejszymi działami tego typu o kalibrze 8 cali, a także znaczną ilością różnego rodzaju armat 24-, 32- i 42-funtowych. Uzbrojenie to uzupełniało także kilka haubic. W magazynach znajdowały się znaczne ilości kul armatnich i pocisków. Spory był również zapas prochu. Ponieważ w lufach dział umieszczany był on zapakowany w płócienne worki, których było zbyt mało w stosunku do potrzeb, kanonierzy uszyli je poświęcając własne zapasowe koszule, a także "pół tuzina par wełnianych skarpet, należących do majora Andersona"(10). Gorzej natomiast przedstawiał się problem ograniczonej liczby zapalników, których niestety nie było czym zastąpić.\nPierwsze tygodnie blokady upłynęły załodze na ustawianiu dział na stanowiskach. Przy pomocy lin, bloków i sporego wysiłku mięśni do kazamat na dolnym poziomie wtoczone zostały 32- i 42-funtowe armaty. Znacznie więcej pracy kosztowało wciągnięcie dwu wielkich Columbiad do górnej części umocnień. Choć te stanowiska, znajdujące się na wysokości prawie 15 metrów, nie były jeszcze ukończone i nie zapewniały należytej osłony przed spodziewanym ostrzałem, to ciężkie działa obrońców były z nich w stanie razić wszystkie widoczne pozycje przeciwnika. Pozostałe Columbiady stanęły na specjalnych platformach na placu wewnątrz fortu. Pełniąc funkcję moździerzy, z lufami nachylonymi pod kątem co najmniej 45 stopni, służyć miały do ostrzału najbliższej okolicy.\nNie było to jedyne zabezpieczenie przygotowane na wypadek szturmu milicji stanowej i wojsk konfederackich. Najdogodniejszym miejscem do lądowania było nabrzeże, znajdujące się naprzeciw głównego wejścia do fortu. U jego podstawy zainstalowane zostały więc beczki wypełnione prochem. W razie konieczności miały one być zdetonowane za pomocą ścieżek prochowych, odpalanych z wnętrza fortyfikacji. Podobne ładunki zakopane zostały pomiędzy nabrzeżem a bramą, z tym, że szkody wywołane eksplozją spotęgować miały usypane nad nimi sterty kamieni. Do bezpośredniej obrony, oprócz broni ręcznej, przygotowana została również znaczna liczba ręcznych granatów(11).\nOtoczony garnizon Fort Sumter nie był całkowicie odcięty od świata, gdyż południowcy przepuszczali do niego pocztę (oczywiście po uprzednim jej przejrzeniu), pozwalali także na zaopatrywanie się w dostarczane z miasta świeże warzywa i wołowinę. Zapasy mąki i ryżu powinny były wystarczyć do połowy kwietnia, nieco większe były też ilości przechowywanej w beczkach solonej wieprzowiny. Znacznie szybciej skończyły się za to artykuły o bardziej luksusowym charakterze. Dzięki kurtuazji konfederackich parlamentariuszy oficerowie z załogi fortu mogli co prawda czasami liczyć na podarunki w postaci cygar czy butelki likieru. Takich udogodnień pozbawieni byli jednak szeregowi żołnierze. W efekcie amatorzy tytoniu nadrabiali jego brak żuciem skręconego sznurka, "co wszakże powodowało jedno z najgłośniejszych narzekań, jakie kiedykolwiek słyszano"(12).\nWraz z przeciąganiem się blokady zapasy żywności kurczyły się coraz bardziej. Na początku marca skłoniło to mjr. Andersona do wysłania alarmującego meldunku w tej sprawie do Departamentu Wojny w Waszyngtonie. Stamtąd, potraktowany jako dokument o wielkiej wadze, trafił on do Białego Domu na biurko najważniejszej osoby w państwie.\n3.Organizacja drugiej ekspedycji z zaopatrzeniem i reakcja władz Konfederacji\n5 marca 1861 roku był pierwszym dniem pracy szesnastego urzędującego prezydenta Stanów Zjednoczonych, Abrahama Lincolna. Dostarczony mu rankiem raport mjr. Andersona stwierdzał, że posiadane przez załogę zapasy żywności wystarczą najwyżej na najbliższe sześć tygodni. Tyle czasu miała więc administracja nowego prezydenta, aby znaleźć jakieś rozwiązanie tej sprawy.\nW grę wchodziło kilka ewentualności. Rząd federalny mógł ewakuować załogę i oddać Fort Sumter w ręce władz stanowych. Prezydent Lincoln był jednak takiej alternatywie przeciwny. W ciągu poprzednich kilku miesięcy forty posiadane na wybrzeżu Południa stały się bowiem symbolem praw Unii do zwierzchnictwa nad tym obszarem. Wycofanie się teraz z nich zostałoby odczytane jako kapitulacja władz federalnych i de facto uznanie istnienia niepodległego państwa - Konfederacji. Wiele wskazywało zresztą na to, że taki krok mógłby spowodować groźne konsekwencje.\nPo pierwsze, za przykładem siedmiu stanów Południa, które wystąpiły z Unii mogły podążyć następne. Choć w większości z nich - w Delaware, Wirginii, Kentucky, Missouri i Arkansas - legislatury stanowe zdominowane były po wyborach z 1860 roku przez zwolenników zachowania jedności kraju, to wśród ludności silne były nastroje prosecesjonistyczne. W pozostałych zresztą stanach Górnego Południa (tzw. Upper South) - w Tennessee i Marylandzie - zwolennicy secesji mieli tak znaczne wpływy, że podjęcie przez nich próby przyłączenia tych ziem do Konfederacji wydawało się być tylko kwestią czasu.\nDrugi równie poważny problem stanowiła sprawa jedności samej Północy. Lincoln był przedstawicielem Partii Republikańskiej. Do rozwiązania zaistniałego kryzysu musiał jednak mieć poparcie wszystkich sił politycznych, w tym także zwalczających go demokratów czy sceptycznie do niego nastawionych członków innych mniejszych ugrupowań. Sytuacja tymczasem nie wyglądała najlepiej. Dość często spotykane były opinie, że Stanom Zjednoczonym grozi nieuchronny rozpad na kilka mniejszych republik, czy, że bliskie jest oderwanie się całego Zachodniego Wybrzeża z Kalifornią i Oregonem. W Nowym Jorku doszło zaś nawet do tego, że zdominowana przez demokratów rada miejska na czele z burmistrzem Fernando Woodem, obawiając się zerwania dochodowych kontaktów handlowych z Południem, zajęła się obradowaniem na temat ewentualnego stworzenia neutralnego wolnego miasta. Taki był też podtekst artykułu Horacego Greeleya, wydawcy "New York Tribune", nawołującego na łamach swojej gazety: "pozwólmy zbłąkanym siostrom odejść!"(13). Co więcej, nawet wśród abolicjonistów, choć z innych względów, zdarzały się głosy popierające secesję Południa. Jeden z liderów czarnej społeczności Północy, Frederick Douglass, stwierdzał wprost, że "jeżeli Unia może być utrzymana jedynie przez nowe ustępstwa wobec posiadaczy niewolników, (...) to lepiej niech taka Unia zginie"(14).\nTa tragiczna wizja mogła stać się faktem, jeżeli rząd zdecydowałby się na utrzymanie Fort Sumter przy użyciu siły. Takie rozwiązanie odradzał jednak prezydentowi najstarszy stopniem przedstawiciel armii, gen. Scott. Jego zdaniem niemożliwe było dostarczenie zaopatrzenia i posiłków do Charlestonu bez pomocy silnej floty i użycia co najmniej 25 tysięcy żołnierzy. Zorganizowanie takiej ekspedycji wymagałoby ponadto kilku miesięcy czasu.\nGen. Scott czternaście lat wcześniej stał na czele armii, która przeprowadziła podobną operację podczas wojny z Meksykiem(15). Z tego powodu uchodził za eksperta od spraw militarnych i jego opinia miała znaczny wpływ na przebieg narady, jaką prezydent Lincoln przeprowadził z członkami swojego gabinetu 15 marca. Z siedmiu obecnych na niej kierowników Departamentów lub instytucji federalnych, tylko dwóch - sekretarz skarbu Salmon P. Chase i sekretarz poczty Montgomery Blair - opowiedziało się za utrzymaniem fortu. Ewakuację doradzało pięciu pozostałych, a wśród nich sekretarz stanu William H. Seward. Ten ambitny polityk z Nowego Jorku, który rywalizował i przegrał z Lincolnem walkę o nominację podczas konwencji Partii Republikańskiej przed wyborami prezydenckimi w 1860 roku, prowadził podwójną grę. Liczył mianowicie, że będzie mógł kierować pracami gabinetu, pełniąc rolę nieformalnego premiera. Realizując ten zamiar posunął się bardzo daleko. Bez wiedzy i zgody prezydenta nawiązał kontakt z wysłannikami Konfederacji, którym obiecał rychłe opuszczenie Fort Sumter przez garnizon. Zdaniem Sewarda, ten akt dobrej woli rządu mógł spowodować powrót zbuntowanych stanów do Unii. W efekcie jego zakulisowych starań, jedyną konkretną decyzją, jaką gabinet podjął tego dnia, było skierowanie ekspedycji z dodatkowym zaopatrzeniem i posiłkami do Fort Pickens na Florydzie. Odpowiedzialnością za wykonanie tej misji obarczeni zostali sekretarz marynarki Gideon Welles i sekretarz wojny Simon Cameron.\nPonieważ narada nie rozstrzygnęła sprawy pomocy załodze Fort Sumter, najsilniej domagający się zdecydowanych działań Blair postanowił zainteresować Lincolna osobą swojego zięcia, Gustavusa V. Foxa. Aktualnie był on przedsiębiorcą z Massachusetts, jednak kilka lat wcześniej pełnił służbę jako porucznik w marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych. Fox przedstawił prezydentowi śmiały plan wzmocnienia załogi fortu, polegający na wysłaniu eskortowanego przez okręty wojenne transportowca z wojskiem w rejon wejścia do portu w Charlestonie. Tam żołnierze oddziału desantowego przesiedliby się do małych łodzi i barek, aby pod osłoną nocy skrycie wzmocnić otoczoną załogę. W razie wykrycia operacji, okręty wojenne udzieliłyby im wsparcia ogniem swojej artylerii. Plan był ryzykowny, ale mógł się powieść. Poza tym dodatkowym jego atutem była możliwość szybkiej jego realizacji.\nByła to zaś sprawa coraz bardziej paląca. Wieści o wynikach zakulisowych negocjacji z wysłannikami Konfederacji za sprawą Sewarda przedostały się do prasy. Ponieważ dziennikarze nie znali ich istoty, potraktowali je jako nieoficjalne stanowisko całego rządu. W konsekwencji tego prezydent Lincoln znalazł się nagle w ogniu silnej krytyki. Dla północnej opinii publicznej oddanie fortu było bowiem równoznaczne z poddaniem się Unii. Listy, jakie w tej sprawie trafiały do prezydenta od obywateli wyrażały to jasno. Zaczynając od zdania: "Utrzymajcie Fort Sumter za wszelką cenę!"(16), kończyły się na stwierdzeniu: "Jeśli Fort Sumter zostanie poddany, nowy rząd będzie na zawsze skończony"(17).\nPrzesilenie nastąpiło 28 marca. Tego dnia do Lincolna trafiło memorandum podpisane przez gen. Scotta, sugerujące ewakuację nie tylko Fort Sumter, ale także Fort Pickens. Prawdopodobnie wpływ na powstanie tego dokumentu miał również Seward, gdyż zawierał on poglądy wcześniej przez niego wyrażane(18). Prezydent niezwłocznie zwołał posiedzenie gabinetowe. Jego skład nie różnił się wiele od tego z 15 marca, zabrakło jedynie nieobecnego w Waszyngtonie sekretarza wojny Camerona.\nTym razem jednak, po lekturze memorandum gen. Scotta i krótkiej dyskusji, czterech z sześciu członków rządu opowiedziało się za wysłaniem ekspedycji do Fort Sumter. Jako podstawę działań przyjęto plan zaproponowany przez Foxa. Jego samego awansowano z miejsca do stopnia kpt. mar., powierzono kierownictwo całej operacji i zobowiązano do utrzymania podjętych przygotowań w tajemnicy(19). Prezydent zastrzegał sobie ponadto prawo do decyzji, kiedy zgromadzona flotylla ma wyruszyć. Przeciwko powyższym ustaleniom głosowali jedynie sekretarz do spraw interioru Caleb Smith i, nadal liczący na szansę prowadzenia własnej polityki, Seward.\nZ inicjatywy tego ostatniego do planu Foxa wprowadzone zostały pewne korekty. W ich efekcie ekspedycja do Fort Sumter pozbawiona została swojego najsilniejszego okrętu - uzbrojony w 11 dział eskortowiec USS "Powhatan" popłynął do Fort Pickens na Florydzie(20). Nie był to jednak jeszcze koniec "wyczynów" Sewarda. List, który przesłał prezydentowi 1 kwietnia, zawierał fantastyczny zgoła plan poddania fortów, a następnie sprowokowania wojny z Hiszpanią lub Francją(21). Następstwem tego wszystkiego miało być ponowne zjednoczenie kraju przeciw zewnętrznemu wrogowi.\nJedyne jednak, co Seward osiągnął, to zdumienie Lincolna, który zapewne nie wiedział początkowo, czy propozycję tę potraktować poważnie, czy po prostu uznać za niezbyt mądry żart primaaprilsowy, czy też za niedopuszczalną próbę ingerencji w kompetencje głowy państwa. W końcu w chłodnej odpowiedzi prezydent w ogóle nie wspomniał o międzynarodowych pomysłach swojego sekretarza stanu, a tylko raz jeszcze powtórzył mu swoje stanowisko. Seward, świadomy tego, że dalszy upór może doprowadzić do jego dymisji, nigdy więcej do sprawy nie wrócił(22).\nOd wysłania ekspedycji do fortów na Południu nie odwiodło także Lincolna spotkanie z delegacją zwolenników Unii z Wirginii. Ich oferta, przedstawiona prezydentowi 4 kwietnia, przewidywała odstąpienie przez konwencję stanową od rozpatrzenia sprawy ewentualnej secesji. Ceną za to miała być ewakuacja Fort Sumter. Dla Lincolna, który od dnia swojego zaprzysiężenia mówił o "odzyskaniu i utrzymaniu (...) własności i miejsc należących do rządu"(23), było to nie do zaakceptowania. Spotkanie to uświadomiło mu jednak, że atak federalny na baterie konfederackie wokół Charlestonu może mieć większy wpływ na decyzję o secesji stanów pogranicza, niż dotąd sądził. Ponadto, jak się obawiał, cały kraj może obarczyć go winą za użycie siły i spowodowanie wybuchu wojny.\nAby tego uniknąć Lincoln po raz kolejny zmienił plan. Zamiast przebijania się do fortu, ekspedycja powinna spróbować, podobnie jak "Star of the West" w styczniu, jedynie dostarczyć zaopatrzenie. Okręty wojenne pozostałyby na otwartym morzu i, jeżeli baterie na brzegu nie otworzyłyby ognia, miały nie interweniować. Jeżeli zaś konfederaci ostrzelaliby statek transportowy, to na nich spadłaby wina za rozpoczęcie konfliktu. To zaś niemal na pewno spowodować powinno zjednoczenie Północy, a być może także zachowałoby Południe podzielone. 6 kwietnia stosowny telegram wysłany został do Nowego Jorku, gdzie w porcie czekały okręty i statki kpt. mar. Foxa.\n8 kwietnia, dwa dni po tym, jak flota federalna wyruszyła z odsieczą dla załogi Fort Sumter, do Charlestonu przybył specjalny emisariusz rządu Stanów Zjednoczonych. Poinformował on gubernatora Pickensa o charakterze zmierzającej ku miastu ekspedycji. Władze stanowe Karoliny Południowej bezzwłocznie przekazały te wiadomości rządowi Konfederacji.\nPrezydent Jefferson Davis w Montgomery miał w związku ze sprawą fortów nie mniej kłopotów i wątpliwości, niż Lincoln w Waszyngtonie. W stanach, które dokonały secesji istniały obszary o silnych sympatiach prounijnych. Miało to swoje odbicie podczas styczniowych i lutowych konwencji stanowych, gdy w niektórych przypadkach nawet 1/3 uczestników głosowała przeciw secesji. Ponieważ Konfederacja była związkiem dobrowolnym i jeszcze dość luźnym, jej rząd w praktyce niewiele mógł zrobić, gdyby któryś ze stanów zechciał powrócić do Unii. Zbrojne zajęcie Fort Sumter, jak przekonywali co bardziej zapalczywi i radykalni secesjoniści, nie pozostawiałoby już wyboru osobom umiarkowanym, zmuszając je do poparcia rebelii. Liczyli oni przy tym na coś jeszcze - na dołączenie do Konfederacji pozostałych stanów Południa.\n"Południowe stany pograniczne nigdy do nas nie dołączą, dopóki nie pokażemy naszej własnej siły do wyzwolenia się, dopóki nie udowodnimy, że garnizon siedemdziesięciu ludzi nie może zamykać bramy dla naszego handlu"(24) stwierdzał ukazujący się w Południowej Karolinie dziennik "Charleston Mercury". Do głosu tego dołączali się pochodzący z Wirginii zwolennicy secesji. Jeden z nich, Edmund Ruffin, który w 1859 roku był świadkiem egzekucji Johna Browna, a teraz podróżował między Richmond a Charlestonem, uważał wprost, że "rozlew krwi spowoduje zmianę postaw wielu mieszkańców w wahających się stanach z uległości lub zwlekania na zapał do natychmiastowej secesji"(25).\nNiektórych członków władz Konfederacji perspektywa użycia przemocy wobec załogi Fort Sumter zbytnio nie martwiła. Wobec dotychczasowej postawy rządu federalnego nie wierzyli w możliwość wybuchu wojny i uważali, że "naparstek wystarczy, by przechować całą krew, jaka zostanie z tego powodu przelana"(26). Davis jednak, jako weteran wojny meksykańskiej i doświadczony polityk, nie podzielał tego optymizmu. Wiedział, że pierwsze strzały w Charlestonie będą również pierwszymi w wojnie domowej. Brak jednak efektów dotychczasowych prób negocjacji z władzami w Waszyngtonie, które nie wkroczyły nawet na etap oficjalnych stosunków, rosnące zniecierpliwienie na Dolnym, ale także poparcie na Górnym Południu - wszystko to sprawiało, że prezydent Konfederacji skłonny był podjąć ryzyko zaatakowania Fort Sumter.\nDavis miał oczywiście więcej możliwości. Mógł przepuścić zaopatrzenie dla fortu. Ten jednak wówczas mógłby trzymać się przez długie miesiące, a poza tym nadwątliłoby to autorytet rządu Konfederacji w oczach południowców. Mógł też rozkazać, aby baterie wokół fortu nie wpuściły do portu federalnego transportowca, tak samo, jak uczyniły to w styczniu. Jedno i drugie wyjście oznaczałoby wszakże oddanie inicjatywy władzom Unii, a Davis nie chciał uchodzić za ostrożnego kunktatora. Jak sam powiedział tuż po objęciu urzędu, "czas kompromisu minął (....) Południe jest zdecydowane utrzymać swoją pozycję i pokazać wszystkim, którzy się temu sprzeciwią, jak pachnie południowy proch i jak smakuje południowa stal"(27). Zebrany 9 kwietnia na nadzwyczajnym posiedzeniu rząd Konfederacji opowiedział się jednogłośnie za zmuszeniem Fort Sumter do poddania się, zanim nadpłyną posiłki z Północy.\n4.Atak konfederacki na Fort Sumter i jego kapitulacja\nJuż 8 kwietnia garnizon Fort Sumter pozbawiony został możliwości odbierania poczty i uzupełniania skromnych zapasów żywności. Całkowicie teraz odcięci od świata żołnierze federalni mogli tylko przypuszczać, że ich położenie niebawem dramatycznie się zmieni. Tymczasem 10 kwietnia konfederacki sekretarz wojny Leroy P. Walker wysłał do dowodzącego w Charlestonie gen. Beauregarda telegram z rozkazem zażądania ewakuacji Fort Sumter. W razie, gdyby mjr Anderson odmówił, pozycje federalne powinny zostać jak najszybciej zaatakowane i zdobyte.\nChoć władze w Montgomery nalegały na pośpiech, gen. Beauregard nie chciał rozpoczynać działań przed zakończeniem przygotowań. Głównym problemem, jaki mu pozostał były zapasy prochu, wystarczające zaledwie na kilka godzin intensywnego bombardowania. Gdy jednak oczekiwany transport przybył we wczesnych godzinach rannych 11 kwietnia i został rozdysponowany pomiędzy baterie, dowódca konfederacki uznał, że może przystąpić do realizacji powierzonego mu zadania.\nOkoło 14.00, 11 kwietnia, trzech wysłanników gen. Beauregarda - płk James R. Chesnut, kpt. Stephen D. Lee i por. A.R. Chisolm - wyruszyło do Fort Sumter z pisemnym wezwaniem do kapitulacji. O 15.45 dotarli na miejsce, gdzie przekazali mjr. Andersonowi jej warunki. Przewidywały one zapewnienie załodze transportu do dowolnego portu na terenie Stanów Zjednoczonych, prawo do zabrania broni osobistej i własności prywatnej, a także zachowanie wszelkich zasad ceremoniału wojskowego, przepisanych na taką okoliczność(28). Po 45-minutowej naradzie ze swoimi oficerami, mjr Anderson odmówił poddania fortu. Odprowadzając parlamentariuszy na nabrzeże wspomniał jednak, że brak żywności zmusi go do kapitulacji w ciągu kilku dni. Zaskoczeni oficerowie konfederaccy, nie znając sytuacji zaopatrzeniowej w forcie i nie wiedząc, na ile jest to prawda, a na ile może to być gra na zwłokę, przekazali tę informację gen. Beauregardowi. Spowodowało to kolejną wymianę depesz pomiędzy Charlestonem a Montgomery. W niejasnej dyrektywie sekretarz Walker informował Beauregarda, że jest on co prawda "upoważniony (...) do uniknięcia rozlewu krwi", ale w wypadku gdy przedstawione już "warunki, albo podobne możliwe do zaakceptowania, zostaną odrzucone"(29), ma użyć siły.\nPóźnym wieczorem 11 kwietnia wysłannicy ponownie wyruszyli do Fort Sumter. Krótko po północy, już 12 kwietnia, zostali przyjęci przez jego dowódcę. Tym razem zwlekał on jednak z odpowiedzią przez ponad trzy godziny. W końcu, wyraźnie wstrząśnięty ciążącą na nim odpowiedzialnością, zgodził się na ewakuację, ale nie natychmiast, ale dopiero 15 kwietnia. Co więcej, zastrzegał sobie prawo do wycofania się z tych zobowiązań w razie jakiejś znaczącej zmiany położenia. Po 5 minutach narady, wyposażeni w odpowiednie kompetencje oficerowie konfederaccy orzekli, że przedstawione im warunki są niewystarczające. W podziemiach fortu, w obecności mjr. Andersona i kilku innych jego podwładnych, sporządzili w pośpiechu i odręcznie napisaną notę następującej treści:\n"Fort Sumter, Południowa Karolina,\n12 kwietnia 1861 roku, godzina 3.20.\nSir: Z rozkazu gen. bryg. Beauregarda, dowódcy Tymczasowych Sił Skonfederowanych Stanów, mamy zaszczyt powiadomienia pana, że nasze baterie otworzą ogień na Fort Sumter za godzinę od tej chwili.\nZ wyrazami szacunku, pańscy uniżeni słudzy,\nJames Chesnut Jr., adiutant,\nStephen D. Lee, kpt. C.S.A., adiutant."(30)\nZaraz po tym parlamentariusze opuścili fort, a wioząca ich łódź skierowała się w stronę Fort Johnson. Po przybiciu do brzegu rozkaz otwarcia ognia przekazany został znajdującej się w tym miejscu baterii artylerii, którą dowodził kpt. George S. James. O 4.30 rano, 12 kwietnia 1861 roku, dziesięciocalowy moździerz wystrzelił pierwszy pocisk(31). Nie był on celny i przeleciał ponad fortem, stał się jednak sygnałem do otwarcia ognia przez pozostałe baterie. Po piętnastu minutach wszystkie konfederackie działa i moździerze przyłączyły się do ostrzału.\nObrońcy Fort Sumter początkowo nie odpowiadali. Ponieważ było jeszcze dość ciemno, a widoczność dodatkowo pogarszały padająca niewielka mżawka i zachmurzone niebo, mjr Anderson wydał załodze rozkaz pozostania w kwaterach i spożycia śniadania. Dopiero około godziny 7.30, gdy nieco się przejaśniło, działa fortu również włączyły się do kanonady. Żołnierze podzieleni zostali na dwie zmiany, na przemian przez cztery godziny obsługujące działa lub odpoczywające. Aby nie narażać swoich kanonierów na straty, mjr Anderson zabronił używania ciężkich dział, ustawionych na odsłoniętych górnych kondygnacjach. W tej sytuacji strzelały jedynie armaty lżejszych wagomiarów z niżej położonych kazamat. Ogień, prowadzony z Fort Sumter, nie był jednak w efekcie tego zbyt silny i nie był w stanie ani zadać strat, ani tym bardziej zmusić do milczenia żadnej konfederackiej baterii. Z drugiej strony, grube mury umocnień skutecznie chroniły obrońców. Choć pierwszego dnia na fort spadło około 2,5 tys. pocisków, zniszczenia były niewielkie. Padający deszcz dodatkowo zapobiegał też groźbie wybuchu pożaru. Wieczorem zresztą ostrzał znacznie osłabł. W ciągu nocy z 12 na 13 kwietnia baterie konfederackie jedynie co kilkanaście minut nękały załogę pojedynczymi pociskami.\nW tym samym czasie w pobliże Charlestonu dotarły płynące z odsieczą okręty ekspedycji kpt. mar. Foxa. Pod jego rozkazami znajdowały się jednak tylko nieuzbrojony parowiec "Baltic", wiozący zaopatrzenie, a także stanowiące dlań eskortę dwa okręty wojenne - USS "Pawnee" i USS "Harriet Lane"". Oprócz USS "Powhatan", przydzielonego do ekspedycji do Fort Pickens, brakowało również niewielkiego eskortowca USS "Pocahontas"(32). Na domiar złego, w nocy nad wybrzeżem Karoliny Południowej rozszalała się gwałtowna wichura. Silny wiatr, wysokie fale i rzęsisty deszcz wykluczały przeprowadzenie w takich warunkach planowanej operacji desantowej.\nDopiero nad ranem pogoda poprawiła się, przestało padać i niebo się przejaśniło. Pomimo tego kpt. mar. Fox nie zdecydował się przedzierać w stronę Fort Sumter. Wpływ na jego decyzję miał przede wszystkim widok celu jego wyprawy, ostrzeliwanego ze wszystkich stron przez baterie rebelianckie. Ich działa, począwszy od świtu, z każdą minutą wzmagały ogień. Około 7.30 spowodowało to na terenie koszar w Fort Sumter wybuch pierwszych pożarów. Początkowo załoga radziła sobie z ich opanowaniem, wkrótce jednak sytuacja wymknęła się spod kontroli. Ogień zaczął rozprzestrzeniać się, około 9.00 zagrażając magazynowi amunicji. Walczący z płomieniami kanonierzy, pomimo trwającego ostrzału, wynieśli z niego tyle pocisków, ile zdołali. Potem wszakże, w celu zapobieżenia eksplozji, konieczne stało się zamknięcie ciężkich drzwi metalowych drzwi do niego prowadzących. W efekcie odbiło się to na natężeniu ognia obrońców, którym celowanie dodatkowo utrudniały spowijające fort kłęby dymu.\nPożar szalejący wewnątrz Fort Sumter był doskonale widoczny z lądu. Gdy około 13.30 spadające na fort pociski spowodowały przewrócenie się masztu flagowego, obserwujący tę scenę gen. Beauregard zdecydował się wysłać do mjr. Andersona trzech posłańców z propozycją pomocy w gaszeniu ognia. Ten pełen galanterii rycerski gest nie był niczym niezwykłym w początkowym okresie wojny(33). Gdy wysłannicy zbliżyli się do pozycji federalnych zobaczyli, że maszt flagowy ponownie stoi na swoim miejscu i powiewa na nim flaga Stanów Zjednoczonych. Ponieważ otrzymane instrukcje nakazywały im w takim wypadku powrót na brzeg, zawrócili. Nie odpłynęli jednak zbyt daleko, gdy ku ich zaskoczeniu, flagę federalną opuszczono. Na jej miejsce wciągnięta została biała flaga, sygnalizująca kapitulację.\nCałe to zamieszanie wywołane zostało przez jednego człowieka - byłego senatora z Teksasu, Louisa T. Wigfalla. Przybywszy do Charlestonu po secesji swojego stanu, poprosił gen. Beauregarda o funkcję adiutanta w jego sztabie. Gdy rozpoczęło się ostrzeliwanie Fort Sumter, Wigfall opuścił to stanowisko i oddalił się w kierunku pozycji baterii konfederackich. Z tego miejsca, a więc niejako z centrum wydarzeń, widział pożar wewnątrz fortu i upadek masztu. Podekscytowany, przekonał dowodzącego na wyspie Morris Island gen. bryg. Jamesa Simonsa o konieczności skontaktowania się z obrońcami i przekonania ich do kapitulacji. Krótko przed tym, jak gen. Beauregard wysłał swoich przedstawicieli, Wigfall popłynął niewielką łodzią w stronę Fort Sumter. Trzymając w ręku w nieco teatralnym geście szpadę z przymocowaną do niej białą rękawiczką, wylądował na wyspie. Przez nikogo nie zauważony, próbował wspiąć się do jednego z otworów strzelniczych. Tutaj jego eskapada o mało co nie dobiegła końca. Federalny celowniczy, mający odpalić znajdujące się po drugiej stronie działo, w ostatniej wszakże chwili spostrzegł twarz Wigfalla. Zaskoczony tym widokiem, żołnierz wciągnął go do wnętrza fortu i niezwłocznie zaprowadził do mjr. Andersona.\nWigfall poinformował go w dramatycznym tonie, że przybywa z rozkazu gen. Beauregarda w celu przerwania walki i rozlewu krwi. Paradoksalnie, do tej pory po obu stronach nie było żadnych ofiar. Pomimo tego, zmęczony dwudniowym napięciem i walką mjr Anderson, zapytał go o warunki kapitulacji. Nieco zmieszany Wigfall odparł, że mogą być dowolne, jakie tylko dowódca federalny sobie życzy, najwyżej później uściśli je w dalszych rokowaniach z gen. Beauregardem. Wobec tego, mjr Anderson zgodził się na warunki, przedstawione mu 11 kwietnia i rozkazał wywiesić białą flagę. Wigfall zaś niezwłocznie wsiadł do łodzi i udał się w kierunku miasta.\nWkrótce potem do fortu przybyła delegacja od gen. Beauregarda, wysłana w celu zaproponowania pomocy w gaszeniu pożarów. Od niej zaskoczony mjr Anderson dowiedział się, że Wigfall nie miał żadnych pełnomocnictw do prowadzenia negocjacji. W tej sytuacji chciał więc wznowić walkę, jednak oficerowie konfederaccy odwiedli go od tego zamiaru. W ten sposób około godziny 14.00, po ponad trzydziestu trzech godzinach bombardowania, Fort Sumter skapitulował. Nie był to wszakże bynajmniej koniec związanego z tym zamieszania.\nGen. Beauregard, nie wiedząc, co dzieje się w forcie, wysłał jeszcze jedną grupę parlamentariuszy. Stojący na jej czele mjr David R. Jones po raz trzeci zażądał kapitulacji garnizonu federalnego. Wykazujący sporo cierpliwości mjr Anderson spisał wraz z nim pisemnie jej warunki. Około godziny 17.00 przedstawione zostały one gen. Beauregardowi, który wyraził na nie zgodę(34).\nNiedzielnego poranka, 14 kwietnia 1861 roku, nastąpiło przejęcie Fort Sumter przez siły konfederackie. Przy akompaniamencie salutu stu armatnich wystrzałów ponownie ściągnięta została flaga Stanów Zjednoczonych. W trakcie uroczystości doszło do tragedii. "Zdarzyło się, że kilka odłamków płonących nadal zabudowań wpadło do lufy działa, po tym, jak została ona przeczyszczona gąbką. Gdy ładowniczy starał się umieścić ładunek w jej wnętrzu, nastąpiła eksplozja, zabijając na miejscu kanoniera Daniela Hougha i zapalając ładunki, znajdujące się obok, które również wybuchły poważnie raniąc pięciu ludzi"(35). Poległy żołnierz pochowany został na terenie fortu, będąc jedyną ofiarą całego oblężenia. Pomimo wystrzelenia w sumie czterech tysięcy pocisków przez konfederatów i ponad tysiąca przez obrońców, nikt inny nie odniósł obrażeń. Garnizon opuścił wkrótce Fort Sumter na małym konfederackim parowcu "Isabel", który dostarczył go na pokład statku "Baltic". Trzy dni później żołnierze federalni dotarli do portu w Nowym Jorku(36).\nPo formalnej kapitulacji Fort Sumter w Charlestonie nastąpił wybuch radości. Świętujący żołnierze konfederaccy i milicjanci stanowi, a także grupa oficjeli wkroczyli do jego wnętrza. Gen. Beauregard tymczasem nie tracił czasu na fetowanie sukcesu. Obawiając się ataku floty federalnej, rozkazał przystąpić do niezwłocznego wykonania niezbędnych napraw. Kiedy jednak w ciągu kilku następnych dni spodziewany atak nie nastąpił, również i on mógł odetchnąć. W tym czasie prasa południowa kreowała go na bohatera, Kongres Konfederacji uchwalił oficjalne votum dziękczynne, a władze stanowe Karoliny Południowej zobowiązały się ufundować miejsca dla dzieci generała w pobliskiej szkole wojskowej.\nPrzez następne cztery lata Fort Sumter stał się ważnym elementem systemu konfederackich umocnień, broniących Charlestonu od strony morza. Mało znany jest wszakże fakt, że oprócz tego symbol niezależności Południa pełnił również w tym okresie rolę tymczasowego aresztu dla osób podejrzewanych o zdradę lub szpiegostwo(37).\n(1) Były to kompanie: E (dowódca - por. Doubleday) i H (kpt. Seymour).\n(2) Zastąpił on na tym stanowisku płk. Johna L. Gardnera, który przeszedł na emeryturę. Robert Anderson pochodził z rodziny posiadaczy niewolników z Kentucky i kilkakrotnie zdradzał objawy sympatii dla sprawy Południa. Ponadto decyzję o jego nominacji na dowódcę Fort Moultrie podjął pochodzący z Południa sekretarz wojny John B. Floyd. Choć z tych powodów wiele osób w Departamencie Wojny w Waszyngtonie wątpiło w jego lojalność, to poczucie obowiązku i 35-letnia służba pod flagą Unii sprawiły, że Anderson pozostał jej wierny.\n(3) Nazwę swoją Fort Sumter zawdzięczał Thomasowi Sumterowi, pochodzącemu z Karoliny Południowej bohaterowi walk z Anglikami podczas wojny o niepodległość.\n(4) Battles and Leaders of the Cicil War, Being for the Most Part Contributions by Union And Confederate Officers, red. C.C. Buell i R.U. Johnson, Nowy Jork 1887, s.10.\n(5) Większość z nich odmówiła dalszej pracy i następnego dnia została odesłana na stały ląd. Pozostało tylko kilkunastu lojalnych wobec Unii, którzy pracowali wraz z załogą nad dalszym przygotowaniem umocnień. W styczniu na Północ wyjechały także żony i dzieci oficerów.\n(6) Pozbawiony informacji Anderson wolał nie interweniować. Było to rozumowanie słuszne, motywowane chęcią uniknięcia jakiejś przypadkowej pomyłki. Taka zresztą miała miejsce 3 kwietnia 1861 roku, gdy płynący z Bostonu do Savannah szkuner "Rhode H. Shannon" omyłkowo usiłował wpłynąć do portu w Charlestonie i został ostrzelany przez baterie konfederackie.\n(7) Liczebność sił konfederackich w Charlestonie i najbliższej okolicy nie przekraczała 5 tysięcy ludzi. Całe siły zbrojne stanu w tym okresie liczyły natomiast około 10 tysięcy żołnierzy.\n(8) Nie przeszkodziło to mu jednakże w procesowaniu się z U.S. Army o zwrot poniesionych przez niego wydatków na podróż z West Point do rodzinnej Luizjany.\n(9) Williams Harry T., P.G.T. Beauregard. Napoleon in Gray, Baton Rouge 1955, s.51-52. Przyczyniły się do tego nie tylko jego charyzma i sukcesy jako dowódcy. Francuskie korzenie, maniery, południowoeuropejski wygląd (ciemne włosy, oliwkowa cera i starannie przystrzyżona bródka, o którą dbał specjalnie do tego celu sprowadzony fryzjer) powodowały, że Beauregard stał się również ulubieńcem kobiet. Choć dodać trzeba, że krążące później wśród jego żołnierzy opowieści na ten temat (o tym, że za sztabem generała podąża zawsze jeden wóz pełen jego kochanek i drugi - pełen szkrzynek z butelkami szampana), były niewątpliwie mocno przesadzone.\n(10) Battles and Leaders..., s.54.\n(11) Granaty ówczesne były po prostu różnego rodzaju pociskami artyleryjskimi mniejszego kalibru. W wywierconych w nich otworach umieszczony był odpowiedniej długości lont, zapalany tuż przed rzutem.\n(12) Battles and Leaders..., s. 56.\n(13) Zaremba Paweł, Historia Stanów Zjednoczonych, Warszawa 1992, s. 159.\n(14) McPherson James M., Battle Cry of Freedom. Civil War Era, Nowy Jork 1988, s. 251.\n(15) Wojtczak Jarosław, Meksyk 1847, Warszawa 1998, s. 150 - 203. W marcu 1847 roku gen. Scott na czele trzynastotysięcznej armii wylądował koło Veracruz i w sześciomiesięcznej kampanii przebył prawie 300 km wrogiego terytorium. Pokonał przy tym dwukrotnie liczniejsze siły meksykańskie, zdobył stolicę przeciwnika i w końcu zmusił go do zawarcia pokoju.\n(16) Current Richard N., Lincoln and the First Shot, Filadelfia 1963, s.118.\n(17) Stampp Kenneth M., And the War Came. The North and the Secession Crisis, 1860-1861, Baton Rouge 1950, s.266.\n(18) Nicolay John G., Hay John, Abraham Lincoln. A History, t.3, Nowy Jork 1890, s.394-395.\n(19) Po jej zakończeniu G.V Fox został mianowany zastępcą sekretarza marynarki, które to stanowisko piastował do końca wojny.\n(20) Battles and Leaders..., s. 78. USS "Powhatan" pod dowództwem por. mar. Davida D. Portera stacjonował w porcie w Nowym Jorku aż do rana 6 kwietnia. Nikt jednak nie poinformował Foxa o zmianie przydziału tej jednostki. Łatwo więc wyobrazić sobie zmieszanie dowódcy ekspedycji, gdy mając ruszać w kierunku Fort Sumter, zorientował się, że jeden z obiecanych mu okrętów "wyparował". Notabene, był to tylko jeden z przykładów chaosu, jaki znamionował działania administracji federalnej, zarówno w okresie tego kryzysu, jak i później, na początku wojny.\n(21) Jako pretekst zdaniem Sewarda mogło posłużyć zwalczanie przez Hiszpanię ruchów niepodległościowych w swoich koloniach na Kubie i Santo Domingo, albo francuskie mieszanie się w wewnętrzne sprawy Meksyku. Wszystko to było bowiem sprzeczne z tzw. doktryną Monroego, ogłoszoną w 1821 roku. Według niej, Stany Zjednoczone powinny czynnie występować przeciw działalności kolonialnej państw europejskich na kontynencie amerykańskim.\n(22) McPherson , Battle Cry of Freedom..., s. 270-271. Poza tym przez następne cztery lata Seward pozostawał jednym z najbardziej lojalnych współpracowników Lincolna, pomagając mu przywrócić jedność Unii, jak i zachować ją w szeregach własnej partii.\n(23) Collected Works of Abraham Lincoln, t.4, pod red. Roya P. Baslera, New Brunswick 1954, s.254.\n(24) McPherson, Battle Cry of Freedom..., s. 273.\n(25) The Diary of Edmund Ruffin, t.1: Toward Independence, October 1856 - April 1861, pod red. Williama K. Scarborough, Baton Rogue 1972, s.542.\n(26) Coulter Merton E., The Confederate States of America 1861-1865, Baton Rouge 1950, s.15.\n(27) Catton Bruce, The Centennial History of the Civil War, t.1: The Coming Fury, Nowy Jork1961, s. 214-215.\n(28) Honorowa kapitulacja nakazywała m.in. salut armatni przy opuszczaniu flagi, oddanie honorów załodze, a także powstrzymanie się wojsk przejmujących umocnienia przed wkroczeniem dopóty, dopóki ostatni żołnierz przeciwnika ich nie opuści.\n(29) Battles and Leaders..., s. 74-75.\n(30) tamże, s. 76.\n(31) Kontrowersje na temat tego, kto oddał pierwszy strzał w wojnie secesyjnej mają ciekawą historię. Tradycja przypisywała ten czyn sędziwemu secesjoniście z Wirginii, Edmundowi Ruffinowi, obecnemu w Charlestonie wraz z kilkoma innymi mieszkańcami jego rodzinnego stanu. Wkrótce po tych wydarzeniach jego postać uwieczniona została na licznych okolicznościowych pocztówkach i spopularyzowana w prasie. W rzeczywistości jednak, jak wskazują na to relacje świadków, pierwszy strzał oddał osobiście dowódca baterii, kpt. James. Co ciekawe zresztą, jej stanowiska, nomen omen, znajdowały się na wyspie o nazwie ... James Island.\n(32) Battles and Leaders...,s. 78. USS "Pawnee" uzbrojony był w osiem dział kalibru 9 cali, zaś USS "Harriet Lane" w jedno działo kalibru 8 cali i cztery armaty 32-funtowe. Dla porównania, USS "Powhatan" miał jedno działo kalibru 11 cali i dziesięć - kalibru 9 cali. Brak jest dokładnych danych uzbrojeniu USS "Pocahontas", nie było ono jednak silniejsze od dwóch jednostek, wymienionych jako pierwsze. Poza tym okręt ten dołączył do wyprawy dopiero popołudniu 13 kwietnia, czyli już po kapitulacji fortu.\n(33) Sytuacja ta utrzymała się nawet w następnym roku. Dobrym jej przykładem może być wydarzenie z czasów walk nad rzeką James na Półwyspie Wirginijskim, wiosną 1862 roku. Gdy pewien oficer Unii, widząc na drugim jej brzegu jednego z dowódców konfederackich w otoczeniu sztabu i towarzyszących osób cywilnych, zapytał żołnierzy dlaczego nie strzelają, usłyszał odpowiedź: "Ależ sir, to przecież byłoby zwykłe morderstwo."Dopiero w następnych latach wojna przybrała brutalny, totalny charakter.\n(34) Williams H.T., Beauregard. Napoleon in Gray..., s. 58-61; Battles and Leaders..., s. 68-84.\n(35) Battles and Leaders..., s. 48.\n(36) Zdecydowana większość żołnierzy z załogi Fort Sumter służyła potem w armii Unii. Wspomniani już por. Doubleday i kpt. Seymour dosłużyli się w trakcie wojny stopnia gen. mjr. ochotników, podobnie jak inni oficerowie - Crawford (lekarz załogi), Davis (ppor.) i Foster (kpt.). Mjr Anderson również otrzymał awans na gen. mjr. ochotników, a jesienią 1861 roku także stanowisko dowódcy polowego Departamentu Kentucky. Z powodu złego stanu zdrowia został niebawem zastąpiony przez gen. Williama T. Shermana i przeniesiony do pracy biurowej w Departamencie Wojny. Zrządzeniem losu, Robert Anderson wrócił do Fort Sumter 14 kwietnia 1865 roku, kiedy to na maszt w jego wnętrzu wciągnął tę samą popaloną i postrzępioną flagę, która została ściągnięta z niego 4 lata wcześniej.\n(37) Mary Chesnut's Civil War, pod red. C. Vann Woodwarda, Nowy Jork 1995, s.66.\nBattles and Leaders of the Cicil War, Being for the Most Part Contributions by Union And Confederate Officers, red. C.C. Buell i R.U. Johnson, Nowy Jork 1887.\nCollected Works of Abraham Lincoln, red. R.P. Basler, New Brunswick 1954.\nThe Diary of Edmund Ruffin, red. W.K. Scarborough, Baton Rouge 1972.\nDoubleday Abner, Reminiscenses of Forts Sumter and Moultrie in 1860-61, Nowy Jork 1876.\nMary Chesnut's Civil War, red. C.V. Woodward, Nowy Jork 1995.\nCatton Bruce, The Centennial History of the Civil War, t.1: The Coming Fury, Nowy Jork 1961.\nCoulter Merton E., The Confederate States of America 1861-1865, Baton Rouge 1950.\nCurrent Richard N., Lincoln and the First Shot, Filadelfia 1963.\nDetzer David, Allegiance. Fort Sumter, Charleston and the Beginning of the Civil War, Nowy Jork 2001.\nFoote Shelby, The Civil War. A Narrative, t.1. From Fort Sumter to Perryville, Nowy Jork 1986.\nHalsey Ashley, Who Fired First Shot? And Other Untold Stories of the Civil War, Nowy Jork 1963.\nKlein Maury, Days of Defiance. Sumter, Secession, and the Coming of the Civil War, Nowy Jork 1997.\nKorusiewicz Leon, Wojna secesyjna 1860-1865, Warszawa 1985.\nMcPherson James M., Battle Cry of Freedom. Civil War Era, Nowy Jork 1988.\nNicolay John G., Hay John, Abraham Lincoln. A History, t.3, Nowy Jork 1890.\nOates Stephen B., Lincoln, Warszawa 1991.\nStampp Kenneth M., And the War Came. The North and the Secession Crisis, 1860-1861, Baton Rouge 1950.\nSwanberg William A., First Blood. The Story of Fort Sumter, Nowy Jork 1957.\nWait Eugene, Opening of the Civil War, Commack 1999.\nWilliams Harry T., P.G.T. Beauregard. Napoleon in Gray, Baton Rouge 1955.\nWojtczak Jarosław, Meksyk 1847, Warszawa 1998.\nAutor: Irek Friede


Urzadzenie diagnostyczne wurth\nKolposkop to coraz dużo łatwe urządzenie diagnostyczne znajdujące zastosowanie podczas badań ginekologicznych. Stanowi ono wyspecjalizowanym narzędziem, które dzięki połączeniu doskonałej klas układu optycznego ze określonym współosiowym oświetleniem daje szansę dokładnego zbadania intymnych partii ciała kobiet, narażonych na zaatakowanie przez groźne schorzenia. Za pomocą kolposkopu można osiągnąć nawet 400-krotne powiększenie obrazu.\nKolposkop natomiast jego użycie\nKolposkop obraca się do kolposkopii, czyli badania powierzchni szyjki macicy wraz z kanałem, a i pochwy i sromu w charakteru wykrycia zmian, które mogłyby mówić o przedklinicznych postaciach raka szyjki macicy. Uczy się, że dokładność diagnozy przygotowanej przez kolposkop wynosi od 79 do niemal 97%, w relacje od jego kształtu.\nKolposkopia jest bezbolesnym badaniem prowadzonym gdy pacjentka leży na fotelu ginekologicznym. Na samym początku badania lekarz zakłada pacjentce specjalny wziernik samotrzymający, który umożliwia uwidocznienie pochwowej części szyjki macicy. Po jego zamocowaniu, do pochwy stosowany jest wziernik o przezroczystych ścianach, za pomocą którego obserwuje się ściany pochwy i wielkość szyjki macicy w wygodnym powiększeniu, przy dużym oświetleniu. Kolposkop za pomocą kamery umożliwia rejestrowanie pytania i obserwowanie go na określonym ekranie, a dodatkowo pisanie i wydawanie dla pacjentki, jak również do punktów przygotowania dokumentacji medycznej i dania diagnozy.\nGwarancja producenta lub sprzedawcy


Profil użytkownika ikoz (561179) - Lubimyczytać.pl\nikoz 50 lat, kobieta, Pabianice, status: Czytelniczka, dodała: 1 ksiązkę i 1 cytat, ostatnio widziana 6 godzin temu\n2017-07-04 09:07:15 Dodała książkę na półkę:\nChcę przeczytać Ganbare! Warsztaty umierania\n2017-06-02 13:18:34 Wypowiedziała się w dyskusji: Nie piszę o ludziach, bo dla mnie są potwornie nudni\nTo, że ludzie nie znoszą jaj, nie są larwami, albo innym robactwem, nie znaczy, że są nieróżnorodni, a co za tym idzie nudni !!! Jedni zbierają znaczki, a inni podkłady kolejowe, albo piszą książki! Jeżeli pan Wajrak jest aż takim obrońcą przyrody, to powinien wiedzieć i o tym, że w przyrodzie nie ma adopcji, że zawsze jest walka o przetrwanie gatunku! Idąc tym tokiem myślenia,gdyby ten...\nTo, że ludzie nie znoszą jaj, nie są larwami, albo innym robactwem, nie znaczy, że są nieróżnorodni, a co za tym idzie nudni !!! Jedni zbierają znaczki, a inni podkłady kolejowe, albo piszą książki! Jeżeli pan Wajrak jest aż takim obrońcą przyrody, to powinien wiedzieć i o tym, że w przyrodzie nie ma adopcji, że zawsze jest walka o przetrwanie gatunku! Idąc tym tokiem myślenia,gdyby ten "nudny" człowiek nie "produkował" potomków to nie byłoby dzieci w domach dziecka,bo przecież można adoptować!!! I tu jest ta różnorodność ludzka, jedni kupują psa, a drudzy adoptują, jedni się rozmnażają, a inni chodzą po lesie i piszą książki!\n2017-05-21 18:28:28 Dodała książkę na półkę:\nPrzeczytane, Posiadam Podwójne życie Nawojki\n2017-05-12 07:35:36 Dodała książkę na półkę:\nChcę przeczytać Hekuba\n2017-05-10 12:31:46 Wypowiedziała się w dyskusji: Stosiki, czyli co ostatnio kupiliśmy, dostaliśmy lub wypożyczyliśmy ( Maj 2017 )\n[bookCover]4535424|Podwójne życie Nawojki[/bookCover] Podwójne życie Nawojki[bookLink]4535424|Podwójne życie Nawojki[/bookLink]\n[bookCover]198042|Tato[/bookCover] Tato[bookLink]198042|Tato[/bookLink][bookCover]3970565|Buszujący w zbożu[/bookCover] Buszujący w zbożu[bookLink]3970565|Buszujący w zbożu[/bookLink]\nMały zapasik na majowe chłody ;))\n2017-05-08 15:31:59 Dodała książkę na półkę:\n2017-05-04 10:17:21 Dodała książkę na półkę:\nPrzeczytane, Posiadam Pałac i rudera\n2017-04-29 10:21:42 Dodała książkę na półkę:\n2017-04-28 18:58:48 Dodała książkę na półkę:\n3167 osób to lubi\nChoćbyśmy cały świat przemierzyli w poszukiwaniu piękna, nie znajdziemy go nigdzie, jeśli nie znajd...\twięcej\nRalph Waldo Emerson – Myśli\n(…) ważniejsze jest to, by kobieta była szczęśliwa niż wierna. Ponieważ kobieta szczęśliwa nie zdrad...\twięcej\nWypisz to w swoim sercu, że każdy dzień jest najlepszym dniem w roku.\twięcej\nTyle jest spraw, których nie da się wyjaśnić. Na przykład szczęście i miłość. Wydają się takie ulotn...\twięcej\nHerbjørg Wassmo – Te chwile


piątek 11-02-11, czytany: 19984 razy, autor: Noir\nDianna Agron / © PR Photos Ciekawi jesteśmy czy Dianna Agron pójdzie śladem innych gwiazdek Hollywood i postanowi nadać tempa swej karierze pozując w odważnych sesjach? Na razie aktorka znana z serialu Glee prezentuje się jako bardzo kobieca i obdarzona dużym smakiem gwiazdka. Nie bez przyczyny jej chłopak, Alex Pettyfer, mówił w jednym z wywiadów, że jego dziewczyna jest kwintesencją kobiecości. Bo Dianna nie lubi epatować seksapilem ani narzucać widzom swych walorów za wszelką cenę. Jest umiarkowana i ma wyczucie, co nie jest zbyt częste - zwłaszcza u początkujących aktorek, które chcą zwrócić na siebie uwagę. Mamy najnowsze zdjęcia Agron - pochodzą z premiery filmu I Am Number Four. My jesteśmy pod wrażeniem zarówno urody dziewczyny, jak i jej stylu. A co Wy sądzicie o Diannie w tym wydaniu? Polecane wideo


Anime Tube Unlimited 7.6.19.0 Download - Pobierz za Darmo\nAnime Tube Unlimited 7.6.19.0\nAnime Tube Unlimited to pierwsza taka aplikacja do oglądania ulubionych produkcji anime w sklepie Windows Store. Dzięki niej wszyscy fani japońskich filmów będą mieli stały dostęp do siedmiu najlepszych źródeł anime w internecie.\nAnime Tube Unlimited to platforma do oglądania japońskich filmów animowanych, dzięki której będziemy mieli dostęp do najlepszych produkcji w jednym miejscu. Historia anime, czyli sztuki japońskiej animacji sięga początków XX wieku, kiedy to twórcy z Kraju Kwitnącej Wiśni postanowili połączyć różne style, dając początek ogromnej gałęzi przemysłu filmów animowanych. Japońskie anime z roku na rok zdobywa coraz większe rzesze fanów na całym świecie, co pociąga za sobą powstawanie platform skupiających tytuły z tego gatunku, takich jak Anime Tube Unlimited.\nAnime Tube Unlimited to gratka dla fanów japońskiej sztuki animacji. Warto skorzystać, ponieważ aplikacja dostępna jest za darmo\nAnime Tube Unlimited - Bogata biblioteka japońskich produkcji\nDostępny za darmo Anime Tube Unlimited to ponad 10 000 programów i filmów dostępnych z siedmiu najlepszych źródeł anime dostępnych z okresowymi aktualizacjami. Z programem do oglądania anime nie musimy martwić się, że cokolwiek ze świata naszego ulubionego gatunku nas ominie. W aplikacji dostępne jest filtrowanie według wielu gatunków, w tym dubbingu i subbedu, pozwalające znaleźć dokładnie taki typ programu, jaki może nas zainteresować. Wybrane programy dodamy do naszej osobistej biblioteki, którą połączymy z kontem Microsoft, uzyskując dostęp do niego z dowolnego urządzenia.\nAnime Tube Unlimited - Znajdź ulubione tytuły\nAnime Tube Unlimited przechowuje wszystkie dane na naszym serwerze w chmurze, aby zapobiec przeładowaniu źródeł. Oferuje także wszystkie produkcje w najwyższej jakości, w przeciwieństwie do innych aplikacji do oglądania anime. Niestandardowy odtwarzacz wideo umożliwia wybór spośród wielu serwerów wideo i rozdzielczości, dzięki czemu możemy odtwarzać ulubione tytuły nawet, kiedy nie dysponujemy najszybszym łączem sieciowym. Aplikacja oferuje także możliwość integracji z innymi użytkownikami na platformie. Poprzez Anime Tube Unlimited pozmawiamy z tysiącami użytkowników, aby uzyskać sugestie dotyczące filmów i po prostu dobrze się bawić.\nOcena Anime Tube Unlimited 7.6.19.0\nInformacje o Anime Tube Unlimited\nPobierz »112.40 MB Pobrano 15 razy\nPobrano: 609 396\nPobrano: 385 226\nPobrano: 334 713\nPobrano: 270 053\nPobrano: 103 559


Powstał plan uwolnienia Tymoszenko?\nZdaniem ukraińskich mediów i ekspertów wysłannicy PE, b. prezydent Polski Aleksander Kwaśniewski i b. przewodniczący PE Pat Cox mieli opracować plan wypuszczenia z więzienia b. premier Julii Tymoszenko; miałby on polegać na wywiezieniu jej na leczenie za granicę.\nO tym, że taki wariant jest rozpatrywany świadczą ostatnie wypowiedzi przedstawicieli ukraińskich władz, które także skłaniają się ku takiemu rozwiązaniu - powiedział w czwartek PAP politolog Wołodymyr Fesenko, szef kijowskiego centrum analitycznego "Penta".\nZ kolei sam Kwaśniewski powiedział w czwartek PAP, że razem z Coksem od roku szukają rozwiązania dla problemów, które stanowią przeszkodę dla podpisania przez Ukrainę umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską. Jak dodał, aby doszło do podpisania tej umowy, Ukraina musi spełnić trzy istotne warunki: przeprowadzić reformę systemu prawnego, reformę systemu wyborczego oraz rozwiązać problem Tymoszenko.\n"Prowadzimy rozmowy z władzami (ukraińskimi), opozycją i Julią Tymoszenko, byliśmy z Patem Coksem w Charkowie u pani Tymoszenko, rozmawialiśmy z prezydentem, premierem, przedstawicielami administracji ukraińskiej. Różne projekty w trakcie takich rozmów są przedstawiane, ja nie mogę na ten temat mówić, bo sukces misji zależy także od naszej dyskrecji" - powiedział Kwaśniewski.\nZapowiedział, że razem z Coksem wrócą na Ukrainę w połowie czerwca. "Zobaczymy, które z zaproponowanych przez nas propozycji, okażą się realistyczne, a które nie" - powiedział b. prezydent.\n"Wątpię w to, gdyż dla wielu państw (UE) kwestia Julii Tymoszenko znaczy bardzo wiele" – oświadczył dyplomata, występując na forum eksperckim "Ukraina 2013".\nWe wtorek w rozmowie z ukraińskim wydaniem magazynu "Forbes" możliwość leczenia opozycjonistki za granicą potwierdził zastępca prokuratora generalnego Ukrainy Rinat Kuzmin.\n"Nie ma ustaw, które kategorycznie by taką możliwość wykluczały, ale nie jest to tak prosta sprawa, jak się może wydawać. Dla jej leczenia za granicą potrzebne są polityczne decyzje na szczeblu międzynarodowym i taka możliwość z pewnością istnieje" - oświadczył Kuzmin znany z bardzo krytycznego stosunku do Julii Tymoszenko.\n"Rozmawia się o tym na różnych szczeblach i na razie nieoficjalnie, ale realizacja takiego zadania byłaby bardzo skomplikowana. Chodzi m.in. o to, kto i w jaki sposób ma zagwarantować za granicą utrzymanie statusu Tymoszenko jako osoby skazanej przez sąd na wyrok więzienia?" - powiedział w rozmowie z PAP.\nKolejnym problemem są postulaty władz Ukrainy, które chcą - jak twierdzą media - gwarancji, że za granicą Tymoszenko nie będzie zajmowała się działalnością polityczną. "Mówi się, że Tymoszenko nie chce się na to zgodzić" - podkreślił politolog.\n"Jeśli Tymoszenko wyjedzie na leczenie za granicę, będzie to kompromis, możliwy do przyjęcia i przez Unię Europejską i przez Janukowycza. Wiarygodność takiego rozwiązania istnieje, ale nie jest to wiarygodność absolutna" - powiedział Fesenko PAP.


Samsung Galaxy S – pierwsze wrażenia - Forum Nokia | NokiaCenter.pl\n07-02-2010, 10:36 #1\nKrzysiek miał ostatnio okazję pobawić się iPhone’em 4, ja z kolei postanowiłem przyjrzeć się długo oczekiwanemu Samsungowi Galaxy S I9000. Jesteście ciekawi co sądzę o tym modelu? Jeśli tak, to zapraszam do dalszej części wpisu. Galaxy S wygląda jak… iPhone 3G(S) :/\nZacznę od wyglądu i pierwszego małego minusa Galaxy S, czyli dużego podobieństwa do iPhone’a 3G/3GS. Nie chodzi tu jednak o to, że iPhone’y czy Galaxy S nie podobają mi się, ale o fakt, iż Samsung tworząc tak rewelacyjne urządzenie nie postarał się nadać mu zupełnie nowego wyglądu, który byłby jednoznacznie identyfikowany z tym modelem. Szkoda, gdyż firma przy Wave’ie pokazała, że potrafi zrobić zupełnie nowy model, który nie kojarzy się z już dostępnymi na rynku komórkami.\nCo do samej prezencji modelu to przód i ramka okalająca górną część obudowy bardzo przypominają te z iPhone’a. Pod wielkim 4-calowym ekranem umieszczono trzy przyciski funkcyjne – Menu, Cofnij oraz fizyczny przycisk Home, po którego przytrzymaniu uruchamia się ograniczony przełącznik ostatnio uruchamianych aplikacji Google. Niestety, zabrakło coraz częściej pomijanych przez producentów Zadzwoń i Zakończ. Po bokach można znaleźć kontrolery głośności, przełącznik blokady. Na tylnej części obudowy znalazł się aparat fotograficzny 5Mpix oraz głośnik. Z portów Galaxy S oferuje standardowe złącze microUSB oraz gniazdo słuchawkowe jack 3,5 mm.\nJeżeli chodzi o wykonanie, to Galaxy S został zbudowany z dobrej jakości plastiku, a żadna jego część nie rusza się i nie skrzypi. Niewątpliwą wadą jest zastosowanie połyskliwego plastiku, na którym widać nawet najmniejszy odcisk palca. O wytrzymałości materiału powiem coś więcej po dłuższych testach.\nGalaxy S to drugi po Wave’ie model z ekranem Super AMOLED. Dużo o nim pisałem przy okazji testów Samsunga Wave i nie ma co się nad tym rozwodzić. Oferuj on świetne nasycenie kolorów, duży kontrast, idealne kąty, małe zużycie energii oraz dużo lepszą niż w AMOLED-ach widoczność w słońcu.\nW I9000 za dotyk odpowiadają sensory maXTouch Atmela, a warstwa dotykowa została przesunięta na samą górę ekranu dotykowego. Gwarantuje to rewelacyjną precyzję oraz szybką reakcję panelu dotykowego. Pod tym względem, nowe smartfony Samsunga w moim odczuciu prezentują się lepiej niż iPhone.\nSwype to cudo\nTym z Was, którzy zainstalowali już na swoich Androidach klawiaturę Swype nie trzeba nic więcej pisać. Dla tych, którzy nie słyszeli wcześniej o programie napiszę, że jest to bezsprzecznie najszybsza forma wprowadzania tekstu w telefonach z ekranem dotykowym z jaką spotkałem się do tej pory. Tu na szczególną uwagę zasługuje polski słownik Swype’a, który rozpozna dane słowo nawet gdy będziemy specjalnie przejeżdżać po literach sąsiadujących z właściwymi.\nBawiąc się chociaż chwilę Galaxy S nie sposób nie zauważyć jak szybko działa ten smartfon. Za sprawą układu Samsung S5PC110 o taktowaniu 1GHz system pracuje bez najmniejszych przycięć, a aplikacje i gry uruchamiają się zauważalnie szybciej niż na konkurencyjnych modelach. Jednym słowem, Samsung I9000 jest bezsprzecznie najszybszym Androidem, jakiego miałem okazję testować.\nMamy konkurenta dla Sense UI\nDo momentu, w którym zobaczyłem TouchWiz 3.0 dla Androida myślałem, że żadna firma nie zrobi nakładki na system Google, która mogłaby konkurować z Sense UI HTC. Na szczęście, Samsung stanął na wysokości zadania i interfejs Galaxy S prezentuje się bardzo dobrze. Na 10 pulpitach można umieszczać zarówno widżety Androida, jak i programy przygotowane przez Samsunga (m.in. znane z Wave’a Feeds & Update, Ulubione kontakty czy Daily Briefing). Menu główne wygląda identycznie, jak w Wave’ie. Tyczy się to także odinstalowywania aplikacji. Z interesujących dodatków warto wspomnieć o zmodyfikowanym pasku powiadomień, w którym znalazły się ikony służące do szybkiego zarządzania profilem głośności i modułami łączności bezprzewodowej (GPS, Bluetooth i WiFi).\nNiestety, w modelu nie znajdziemy menadżera zadań, znanego z Omnii HD, Wave’a czy Omnii 2, a jedynie standardowy przełącznik Google, który wyświetla sześć ostatnio uruchamianych programów.\nGdzie się podziały aplikacje Google?\nJeżeli wcześniej mieliście już kontakt z systemem Google, po włączeniu Galaxy S i wejściu do Menu głównego zadacie zapewne sobie pytanie, gdzie podziały się wszystkie standardowe aplikacje firmy z Mountain View? Odpowiedź jest bardzo prosta – nie ma ich. W Galaxy S znalazły się jedynie GMaila, GTalk, mapy Google, Wyszukiwanie głosowe, aplikację do obsługi YouTube’a oraz Android Market. Wszystkie inne programy zostały przygotowane przez Samsunga.\nZ mojego punktu widzenia jest to świetne rozwiązanie, gdyż standardowe aplikacje Google, jak wiadomości, kalendarz, dialer, książka adresowa czy odtwarzacz nie zachwycają. Zastąpione ich autorskimi programami Samsunga, które znane są już z Wave’a sprawia, że obsługa Galaxy S jest dużo przyjemniejsza i nie trzeba poszukiwać ich alternatyw w Markecie. W końcu w Androidzie znalazła się książka kontaktowa sprzężona z portalami społecznościowymi, która może konkurować z HTC People, a wiadomości i wpisy w kalendarzu wyświetlane są w prosty i przejrzysty sposób.\nW Galaxy S dodatkowo można znaleźć: Samsung Social Hub ułatwiający szybką komunikację ze znajomymi, wyszukiwarkę Layar Augment Reality, firmowy Menadżer plików, który jest rzadkością w Androidach oraz aplikację ThinkFree Online, która ułatwia korzystanie z serwisu o takiej samej nazwie, służącego do edycji dokumentów biurowych (obsługa dokumentów .pdf, .doc, .ppt i .xml; 1GB miejsca na dysku sieciowym).\nSamsung Apps także dla Androida!\nNiebywałą satysfakcję sprawił mi widok w menu głównym Galaxy S ikonki Samsung Apps. Już teraz ze sklepu internetowego koreańskiej firmy można pobrać takie aplikacje, jak Asphalt 5 czy niezły klient Facebooka od Samsunga, a wkrótce może pojawić się tam spora ilość płatnych programów i gier, które nie są oficjalnie dostępne w Polsce…\nNie ma problemu z instalacją aplikacji!\nNajnowszy high-end Samsunga został oparty na Androidzie 2.1, który nie umożliwia instalacji programów na karcie pamięci. Samsung rozwiązał ten problem dając prawie 2GB miejsca na dysku wewnętrznym na programy pobrane z Samsung Apps lub Android Marketu.\nJuż teraz mogę stwierdzić, że Galaxy S jest najbardziej multimedialnym Androidem, jaki trafi na rynek. Co więcej, pod względem obsługi multimediów prezentuje się on co najmniej tak dobrze, jak Wave. Świetny odtwarzacz audio z korektorem, obsługą technologii DNSe i dźwiękiem 5.1, odtwarzanie filmów rozdzielczości 720p i formacie DivX, obsługa standardu DLNA, aplikacja do ebooków wzorowana na iBooks Apple’a to tylko niektóre dodatki, w jakie swoje cacko wyposażył Samsung.\nNie zabrakło także świetnej galerii Google, stworzonej we współpracy z Cooliris, która została wzbogacona o edytor zdjęć (identyczny jak w Wave’ie) oraz aparatu 5Mpix, który robi bardzo przyzwoite zdjęcia i nagrywa materiał wideo w jakości HD. Jedyną wadą może być brak lampy błyskowej, co utrudnia cykanie fotek w warunkach słabego oświetlenia.\nWięcej o Samsungu Galaxy S dowiecie się już wkrótce (gdy tylko trafi on na dłużej w moje ręce) z naszych testów tego interesującego modelu. Wkrótce na stronie pojawi się wideoprezentacja Samsunga I9000.\nWięcej na: http://komorkomania.pl/2010/06/26/sa...#ixzz0sVZsuFCv\nSamsung Monte S5620 – pierwsze wrażenia pirania Nowości GSM 0 04-16-2010 18:02


PEP: Prokopowicz oddelegowany na stanowisko prezesa - Puls Biznesu - pb.pl\nopublikowano: 22-04-2005, 12:45\nRada nadzorcza Polish Energy Partners (PEP) zdecydowała o oddelegowaniu Zbigniewa Prokopowicza do wykonywania obowiązków prezesa zarządu. Wcześniej informowano, że od 1 lipca prezesem spółki zostanie Richard Klein.\nProkopowicz został oddelegowany do wykonywania obowiązków prezesa zarządu na okres trzech miesięcy. Od 1 lipca stanowisko prezesa ma przejąć Stephen Klein, ostatnio Dyrektor Zarządzający w brytyjskiej spółce Tullis Russell Coaters i dyrektora wykonawczy w Tullis Russell Group, jednej z wiodących brytyjskich spółek branży papierniczej.\nHR / PEP: Prokopowicz oddelegowany na stanowisko prezesa