PK Whistler: Wank wygrywa, Pilch nadal liderem cyklu! | SkokiPolska.pl\nPK Whistler: Wank wygrywa, Pilch nadal liderem cyklu!\nNiemiec Andreas Wank skorzystał ze swojego sporego doświadczenia, utrzymał przewagę wypracowaną w pierwszej serii i zwyciężył w niedzielnym konkursie Pucharu Kontynentalnego w kanadyjskim Whistler. Na dobrej siódmej pozycji zmagania ukończył Tomasz Pilch, który utrzymał się także na pozycji lidera klasyfikacji generalnej narciarskiej „drugiej ligi”.\nJonathan Learoyd (fot. Julia Piątkowska)\n29-letni Andreas Wank, który zimowy sezon zaczął od rywalizacji w trzeciej i drugiej „lidze”, zwyciężył w niedzielnym konkursie Pucharu Kontynentalnego na normalnym obiekcie HS-104 (K-95) w Whistler Olympic Park. Niemiec prowadził już po pierwszej serii z najdłuższym w całej stawce skokiem na odległość 103 metrów. Finałowa, 102-metrowa próba pozwoliła zawodnikowi z Hinterzarten na odniesienie trzeciego triumfu w zimowej odsłonie PK w karierze. Drugie miejsce dość niespodziewanie zajął Francuz Jonathan Learoyd. 17-letni reprezentant Trójkolorowych dzięki dwóm równym skokom na 101 metrów osiągnął największy sukces w zawodach FIS w dotychczasowej karierze. Również trzecia lokata Słoweńca Zigi Jelara (99,5 / 101,0 m) jest dla niego najlepszym rezultatem w zawodach tej rangi.\n20-letni reprezentant klubu SK Triglav Kranj okazał się tym samym lepszy od bardziej doświadczonego i o 5 lat starszego kolego z drużyny, Nejca Dezmana (100,5 / 99,5 m), który dziś wylądował tuż za podium. Czołową szóstkę niedzielnej stawki uzupełnili: Norweg Marius Lindvik (101,0 / 99,5 m) oraz Szwajcar Luca Egloff (101,0 / 99,0 m).\nNa siódmym miejscu rywalizację ukończył wczorajszy niespodziewany zwycięzca, Tomasz Pilch. Warto zaznaczyć, że dla 17-letniego reprezentanta polskiej kadry juniorów, występ w Kanadzie był pierwszym zagranicznym startem w zawodach Pucharu Kontynentalnego w karierze. Utalentowany siostrzeniec Adama Małysza w niedzielnym konkursie skakał 101 i 99,5 metra i utrzymał prowadzenie w klasyfikacji generalnej narciarskiej „drugiej ligi”. Pucharowy dorobek nieznacznie wzbogacił Klemens Murańka (95,5 / 94,5 m), który dziś zajął 19. miejsce. 23-letni triumfator tegorocznego Letniego Pucharu Kontynentalnego nie przypomina jednak zawodnika, który na igelicie brylował w zmaganiach zaplecza Pucharu Świata. Dodajmy, że już na pierwszej rundzie udział w konkursie zakończyła pozostała biało-czerwona dwójka – Paweł Wąsek (91,5 m / 32. miejsce) oraz Bartosz Czyż (88,0 m / 49. miejsce).\nLiderem klasyfikacji generalnej Pucharu Kontynentalnego pozostał Tomasz Pilch, który zgromadził do tej pory 136 punktów. Drugie miejsce zajmuje Andreas Wank (132 pkt), a trzecią pozycję zajmuje Jonathan Learoyd (116 pkt). Ponadto w biało-czerwonym gronie punkty zdobywali: 22. Klemens Murańka (18 pkt) oraz 33. Przemysław Kantyka (2 pkt).\n84,5 m up\nTagi:Andreas Wank, Jonathan Learoyd, Klemens Murańka, PK Whistler 2017, Tomasz Pilch, Whistler, Ziga Jelar\nPoprzedni wpisPK Whistler: Wank liderem po pierwszej serii, dwóch Polaków w finale\nNastępny wpisNiemiecka ofensywa na skoczniach. „Napędzamy się wzajemnie”\nLGP Wisła: Wank wygrywa kwalifikacje przed Żyłą i Kotem\nAdam Małysz dla SP: „Za moich czasów każdy chciał być Małyszem, teraz – Stochem”\nKubacki przed Stochem, Rajda liderką Polek… rankingi PZN za sezon 2019/20\nTomasz Pilch z pozytywnym wynikiem testu na obecność koronawirusa\nFrancuzi odkrywają reprezentacyjne karty. Trenera wciąż brak\nMaciusiak odkrył karty, trzech członków kadry A poskacze w PK w Planicy\nNiemcy z Freundem na zawody LGP w Hinterzarten


Metamorfoza „Kobieta Dojrzała” – czas start! | Gazetacodzienna\nNieodłącznym elementem każdej trwałej metamorfozy jest aktywność fizyczna i zdrowa dieta. fot: Projekt "Kobieta Dojrzała"\nMetamorfoza „Kobieta Dojrzała” – czas start!\nWydarzenia - 5 luty 2019 12:00:00\nW poprzednim artykule pisaliśmy o rozpoczęciu rekrutacji do projektu Kobieta Dojrzała, w ramach którego cztery kobiety przejdą kompleksową metamorfozę. Dziś już możemy powiedzieć, że projekt wystartował. Emocje związane z rekrutacją powoli opadają, czas na działanie! Na stronie www.kobietadojrzala.eu (czeska wersja to www.zralazena.eu), w zakładce Metamorfoza, można na bieżąco śledzić to, co robią i jak zmieniają się Finalistki.\nCelem Projektu nie jest jednak wyłącznie skupienie się na Paniach, które aktywnie w nim uczestniczą, ale także to, by kobiety, które obserwują postępy Uczestniczek mogły zainspirować się i również zrobić coś dla siebie. Dlatego w tym i w kolejnych numerach przedstawimy pokrótce poszczególne elementy metamorfozy i podpowiemy Wam jak zacząć, na co zwrócić uwagę zmieniając swoje nawyki na zdrowsze, a wygląd na lepsze.\nNieodłącznym elementem każdej trwałej metamorfozy jest aktywność fizyczna i zdrowa dieta. Są ściśle ze sobą powiązane, tylko dbając o oba możemy spodziewać się widocznych, pozytywnych efektów w swoim wyglądzie i samopoczuciu. Jak jest w praktyce? Okazuje się, że najczęściej wybieramy rozwiązania, które wydają się nam szybkie i skuteczne, tzw. „diety cud”. Ponad połowa Polek odchudzała się przynajmniej raz, a 90% więcej niż raz w życiu, 27% natomiast robi to nagminnie… Problem w tym, że nie widzimy potrzeby stałej zmiany swojego stylu odżywiania. Dieta ma nam pomóc schudnąć, a potem… wracamy do starych nawyków. Przy tym tylko 16% z nas uprawia systematycznie sport. Drogie Panie, to nie może się udać!\nDlatego w Projekcie Kobiet Dojrzała zadbamy o to, by – w trzech uzupełniających się etapach – wykształcić zdrowe nawyki żywieniowe i stałą troskę o sprawność fizyczną.\nAleksandra Waliczek - właścicielka Strefy Zdrowia i Iveta Kochová – założycielka New Face, to te osoby, które dopasują odpowiedni rodzaj aktywności fizycznej i jej intensywność do potrzeb i kondycji Uczestniczek Projektu. Podczas pierwszych, indywidualnych spotkań ocenią, jakie zajęcia (np. pilates, joga, trening funkcjonalny czy spalający) będą najlepsze dla poszczególnych Pań. Wspólnie z nimi wyznaczą też cele, jakie chcą osiągnąć w czasie czteromiesięcznej współpracy – liczbę kilogramów możliwych do zrzucenia, ewentualny przyrost masy mięśniowej, czy wyznaczniki poprawy kondycji. Na tej podstawie ustalą grafik zajęć, w których uczestniczyły będą nasze Panie, zaproponują także dodatkową aktywność, którą można będzie uzupełnić zajęcia fitness. Oczywiście w czasie całego Projektu będą służyły wsparciem i pomocą, by efekty były jak najlepsze i trwałe.\nW porozumieniu z trenerkami fitness Lucyna Zubrzycka – magister dietetyki klinicznej ustali, jak powinna wyglądać dieta Finalistek Projektu. Dieta, która ma być odtąd stałym stylem żywienia, nie epizodem pozwalającym zrzucić ewentualne zbędne kilogramy. Co weźmie pod uwagę?\n- ewentualne alergie czy schorzenia, do których dieta ma być dostosowana.\n- cele, jak utrata lub wzrost wagi, poprawa stanu zdrowia itd.\n- dotychczasowe przyzwyczajenia żywieniowe, by nowa dieta była zdrowszą wersją tego, co lubią, a nie zmuszaniem się do jedzenia nielubianych produktów czy potraw.\nBardzo często dodatkowym utrudnieniem jest fakt, że często gotujemy nie tylko dla siebie, ale i dla najbliższych. To najczęstszy powód niepowodzenia wszelkich diet – gotowanie odrębnych dań dla siebie i reszty rodziny to zdecydowanie zbyt duży wysiłek dla większości kobiet. My postaramy się jednak temu zaradzić.\nMarcela Fiedorová, właścicielka studia kulinarnego Ateliér Kupa w Czeskim Cieszynie zorganizuje dla Uczestniczek Projektu specjalne warsztaty. Wspólnie z nimi przygotuje przykładowe potrawy na podstawie opracowanych przez Lucynę zaleceń dietetycznych. Zadaniem Marceli będzie przekonać Panie, że gotowanie zdrowszych wersji ulubionych potraw całej rodziny jest nie tylko łatwe, ale i przyjemne. Pokaże, jak można lekko zmodyfikować tradycyjne dania, jak zmieniać niektóre składniki dań lub wykorzystać je w kreatywny sposób. Kuchnia Marceli jest przyjazna – nie wymaga trudno dostępnych czy egzotycznych składników, bazuje na tym co znane i… na dobrej zabawie, bo tym powinno być gotowanie.\nTaka kompleksowa opieka znacznie ułatwi Uczestniczkom Projektu dokonanie pozytywnych zmian w swoich nawykach żywieniowych i wprowadzenie na stałe do swojego harmonogramu przyjemnej aktywności fizycznej. Kiedy to wszystko stanie się już nowym, dobrym nawykiem, łatwo im będzie zapomnieć, że kiedyś było inaczej. Podpowiedź dla Ciebie – jeśli myślisz o podobnych zmianach w swoim życiu, wejdź na stronę www.kobietadojrzala.eu, w zakładce Organizatorzy znajdziesz informacje o wszystkich specjalistkach Projektu i kontakt do nich. Zobacz, jak mogą pomóc Tobie w osiągnięciu Twoich celów i poprawie zdrowia i kondycji.\nKobieta Dojrzała – jaka jest, jaka chce być?


Jak zamówić kuriera | Kurierem.pl\nJak zamówić kuriera (poradnik kurierski)\nKurierem.pl - porównywarka kurierów » Poradnik kurierski » Jak zamówić kurierawyświetleń 6352\nzamów kuriera • brokerzy • zlecenie • zamawianie • kurierem.pl\nZ pozoru prosta czynność, jednak każdy kiedyś robi to po raz pierwszy.\nJeszcze kilka lat temu kuriera można było zamówić wyłącznie telefonicznie, dzwoniąc na infolinię lub do oddziału wybranej firmy kurierskiej.\nDzisiaj najprostszym sposobem jest zamówienie kuriera przez internet. Taką możliwość udostępniają obecnie wszystkie firmy kurierskie, a w wielu serwisach brokerów kurierskich - oferujących dużo tańsze przesyłki - zamawianie on-line jest jedyną możliwością.\nCo zrobić przed zamówieniem kuriera?\nDo zamówienia kuriera niezbędne będą:\n- paczka ;)\n- adres odbiorcy, dobrze też mieć jego nr telefonu\n- drukarka - będzie potrzeba do wydrukowania listu przewozowego / potwierdzenia nadania\n- w zależności od paczki - przynajmniej kilkanaście złotych na koncie w banku z dostępem online\nPrzede wszystkim dobrze jest mieć już przygotowaną paczkę - najlepiej spakowaną i gotową do wysyłki. Pierwsze o co zostaniemy poproszeni, to podanie wagi oraz wymiarów przesyłki. Są to podstawowe parametry, które decydują o dostępności usługi i możliwych opcjach transportu. Dla większych lub cięższych przesyłek firmy kurierskie dokonują wyceny wg innych cenników, a w skrajnych przypadkach przyjęcie zlecenia może być w danej firmie niemożliwe.\nZakładamy jednak, że mamy do wysłania zwykłą paczkę - tj. o wadze do 30kg i wymiarach np. 80 x 40 x 30 cm.\nInternetowe serwisy kurierskie\nNajwygodniejszym rozwiązaniem jest zamówienie kuriera przez serwis internetowy. Niezależnie od firmy, cały proces wygląda bardzo podobnie.\n1) Wypełniamy prosty formularz - podajemy wagę i wymiary paczki, a opcjonalnie określamy usługi dodatkowe np. ubezpieczenie paczki, pobranie, doręczenie terminowe, itp.\n2) Na tej podstawie otrzymujemy natychmiast wycenę przesyłki i proponowane możliwości wyboru różnych, dostępnych usług. Wybór może być zależny od planowanego czasu dostawy - standardowa tj. na następny dzień lub szybsza, np. z zastrzeżeniem godziny doręczenia. Ponadto brokerzy internetowi często współpracują z kilkoma firmami kurierskimi i dla tej samej paczki mogą zaproponować nam przewiezienie paczki przez kuriera DHL, UPS, DPD, K-EX itp.\n3) Po wyborze konkretnej usługi zostaniemy poproszeni o podanie danych adresowych, niezbędnych do wykonania zlecenia - czyli nasz adres - Nadawcy - skąd kurier ma paczkę odebrać, adres Odbiorcy, czyli adres do którego kurier ma paczkę dostarczyć. Opcjonalnie możemy również podać nasze dane do faktury - zwłaszcza jeżeli będą inne niż adres odbioru paczki\n4) W tym momencie dane zostaną zapisane i przedstawione nam do weryfikacji i potwierdzenia. Jeżeli wszystko się zgadza należy potwierdzić zlecenie. Większość systemów serwisów kurierskich, w tym momencie przekieruje nas do systemu płatności online.\n5) Dokonujemy płatności - dokładnie tak samo jak robimy to płacąc za towary kupione w e-sklepach czy na aukcjach. Płatność zostaje automatycznie zaksięgowana, a my wracamy (w większości przypadków również automatycznie) do strony serwisu kurierskiego. Uwaga. Większość firm kurierskich, a przede wszystkim serwisy brokerów kurierskich - nie oferują możliwości zapłaty za usługę transportową gotówką - ani przy nadaniu, ani przy odbiorze.\n6) W tym momencie powinniśmy mieć już gotowe do wydruku dokumenty przewozowe - list przewozowy i/lub etykietę, z numerem paczki, adresami odbioru i dostawy. Dokumenty do wydruku będą dostępna na stronie serwisu, a w wielu przypadkach są jednocześnie przesyłana na nasz adres mailowy w ciągu kilku minut od płatności.\n7) Po wydrukowaniu wystarczy już tylko poczekać na kuriera. Nie musimy już nigdzie dzwonić, ani oddzielnie zamawiać kuriera. Wszelkie informacje o naszym zleceniu trafiają do firmy kurierskiej, a ta przekazuje je do konkretnego kuriera w naszej okolicy, w chwili dokonania płatności i udostępnienia dokumentów do wydruku.\n8) Po naszą przesyłkę zgłosi się kurier. Należy przekazać mu paczkę oraz wydrukowane dokumenty - list przewozowy/etykietę. Ilość wydruków jakie należy przygotować określona jest w krótkiej instrukcji jaką otrzymujemy przy drukowaniu. Zawsze warto też pamiętać, aby posiadać jedną kopię dokumentów dla siebie i właśnie podczas odbioru paczki poprosić kuriera o popisanie - jest to nasz dowód nadania przesyłki.\nNa rynku działa kilkanaście firm kurierskich. Od kilku lat rozwija się też rynek brokerów kurierskich - czyli internetowych serwisów, które współpracują z największymi firmami takimi jak DPD, DHL, K-EX, UPS, GLS czy FedEx. W tej chwili takich serwisów działa ponad 100. Jak więc wybrać odpowiedni serwis z najlepszą ofertą?\nPodobnie jak z zakupami w internecie. Można poszukać samodzielnie i przejrzeć strony kilkudziesięciu takich serwisów, w każdym podawać dane, wyceniać i zapamiętywać ceny oraz adresy tych serwisów... Można też zdać się na przypadek lub kierować sloganami reklamowymi wg których każdy kurier jest najlepszy, najtańszy itp.\nMożna też znacznie sobie ułatwić szukanie kuriera. Wystarczy skorzystać z naszej porównywarki cen Kurierem.pl. Na stronie głównej znajdziesz formularz, w którym podasz parametry paczki (wagę, wymiary, usługi dodatkowe). W naszym systemie mamy zgromadzone kilkaset aktualnych cenników od ponad 100 firm i serwisów kurierskich. W jednej chwili otrzymasz pełne wyceny Twoje paczki wg ofert wielu firm. Na jednej stronie bezpośrednio porównasz oferty, ceny, firmy i wybierzesz tę która będzie dla Ciebie najkorzystniejsza. Korzystanie z porównywarki jest darmowe i nie wymaga nawet rejestracji.\nCzyli po spakowaniu paczki, proces zamawiania kuriera zaczynamy od strony www.kurierem.pl i szukamy najlepszych opcji wysyłki.\nPaczka z naszego przykładu o wymiarach 80 x 40 x 30 cm i wadze aż do 30 kg, może kosztować niecałe 15 zł brutto: zobacz jak to działa na przykładzie tej paczki - ile masz możliwości wyboru i jak niskie ceny.


PO chce dymisji Andruszkiewicza i informacji w Sejmie w sprawie działań prokuratury w jego sprawie - (komentarze, ) - GazetaPrawna.pl - biznes, podatki, prawo, finanse, wiadomości, praca -\ngazetaprawna.plPO chce dymisji Andruszkiewicza i informacji w Sejmie w sprawie działań prokuratury w jego sprawie\n11.02.2019, 11:22; Aktualizacja: 11.02.2019, 12:23\nPosłowie PO zażądali w poniedziałek dymisji wiceszefa resortu cyfryzacji Adama Andruszkiewicza.źródło: ShutterStock\nMowa Nienawiści(2019-02-11 11:48) Zgłoś naruszenie 11\n........... W przeszłości pewien młody złodziejaszek z patologicznej rodziny ukradł mi samochód. Kiedy Sędzia spytał się Go dlaczego kradniesz, On bez wahania odpowiedział: "ponieważ Oni mają". Nie uwierzycie ale w głębi serca zrobiło mi się Go żal i nawet troszkę rozgrzeszyłem ponieważ nie miał jeszcze prawa wiedzieć ile trzeba i jak ciężko pracować na takie przedmioty. Po ponad 35 latach mojej pracy pewien dojrzały już , życiowy nierób , były ćpun ze spółdzielni Świetlik i prawie alkoholik, z pomocą wielu innych nierobów życiowych ukradł mi wstecznie ochronę przedemerytalną i wiek emerytalny pomimo, iż pracowałem w szkodliwych i naprawdę nieb warunkach pracy i miałem samych szkodl na ten dzień ich ustawy blisko 29 lat. nie licząc notorycznych sobót i świąt za komuny bez dni zamiennie wolnych a pracowałem bez wakacji i ferii od bardzo młodych lat. Tych ******ów nie potrafię już zrozumieć , nie mają usprawiedliwienia. Ględzą coś o wyższym wieku dożycia ale nie potrafią statystycznie udokumentować jaki jest wiek życia mężczyzn zatrudnionych w przemyśle ciężkim i dlaczego to Oni mieli by pracować dla nich po 52 lata (obecnie 50) nie licząc nadgodzin. Te ******i nawet nie wiedzą ile w ogóle mężczyźni żyją średnio. I to jest ich mord , mord na ludziach którzy dbali o to abyście mieli zapewnione bezpieczeństwo ,energie elektr czy ciepło. Jest to mord ze skutkiem do nadal..Kto za tak odchodzącymi a zatrudnionymi w takich warunkach ogłosi żałobę narodową? a Kto sprawców tego mordu ukara.


Katalog stron SEO - strona 1 - Katalog stron internetowych - Dodaj-strone.com.pl\nW kolejce: 12 | Gości online: 84\nFirma » 16188\nSklepy internetowe » 4756\nNasz katalog firm Bluen.pl to właściwe miejsce dla właścicieli firm oraz dla użytkowników szukających najlepszych usług. W katalogu firm znajdziecie szukaną firmę w swojej okolicy zamieszkania. Bluen to skuteczne miejsce ...\nCheck-it.pl płatny seokatalog\nSeokatalog check-it powstał z myślą o pozycjonowaniu stron właścicieli prywatnych, firmowych, hobbystycznych. Ideą było to, aby zaakceptowane witryny z unikalnymi prezentacjami były dopasowane do wybranych kategorii najl ...\nBrandonwardsaddles.com - page rank 8 - katalog\nKatalog Brand'e jest najmocniejszym katalogiem stron internetowych w internecie - Posiada wskaźnik Page Rank 8, co gwarantuje moc wyjściową każdego linku z naszego katalogu. Dodatkowo przyjmujemy tylko wartościowe wpisy ...\nKatalog.najlepszewycieczki.com.pl baza stron\nTworzymy stale rozrastającą się bazę turystycznych stron polskiego internetu. Dzięki temu łatwo i prosto znajdziesz witryny o interesującej cię tematyce. Wszystko gromadzone jest w odpowiednich podkategoriach, które są p ...\nProponujemy skuteczny katalog stron www. Moderowany katalog Falco-jc.pl to bezpłatne narzędzie stworzone aby zyskać popularność firmy i strony firmowej. To jest skuteczne rozwiązanie ponieważ dodanie strony do katalogu d ...\nDobrze i profesjonalnie prowadzone katalogowanie oraz zoptymalizowanie strony www pomaga w podwyższeniu pozycji witryny. Za pomocą moderowanego i bezpłatnego katalogu All8.pl można zaistnieć w sieci, co polepszy wizerune ...\nStron w naszej bazie: 38494\nAktualizacja: 18.10.2021, 13:34


Trzynastu chętnych na linię tramwajową za ok. 300 mln zł - Budownictwo\nTrzynastu chętnych na linię tramwajową za ok. 300 mln zł\nTrzynaście podmiotów złożyło wnioski o dopuszczenie do przetargu na budowę linii tramwajowej do dzielnicy Fordon w Bydgoszczy. Wartość inwestycji jest szacowana na ok. 300 mln zł.\nInwestycja przewiduje budowę blisko 10-kilomtrowej trasy tramwajowej wraz z przebudową układu drogowego w ciągu ulic Fordońskiej, Lewińskiego, Akademickiej, Andersa i węzłem integracyjnym w obszarze stacji kolejowej Bydgoszcz Wschód.


Szklane bombki - Reklama-seo.waw.pl\nOkres świąteczny jest piękny i wyjątkowy nie tylko ze względu na zbliżające się Święta Bożego Narodzenia. W tym czasie mamy również możliwość ozdabiać mieszkania. Ozdobą, o której nigdy nie można zapominać są szklane bombki choinkowe. Bardziej wielowymiarowej i niesamowitej bożonarodzeniowej ozdoby jak najbardziej nie ma. Dostępne są w sprzedaży przezroczyste bombki, jak i bombki ze zróżnicowanymi wzorami i motywami. Ogromną popularnością cieszą się bombki choinkowe ręcznie malowane. O wszystkich dostępnych odmianach możesz przeczytać na stronie wpanierce.pl. Odnajdziesz tu informacje o sposobie tworzenia bombek, a także o tym, jakie motywy są najpopularniejsze. Śledząc często artykuły, będziesz w stanie zdobyć bombki szklane modne, a jednocześnie piękne.\nSłowa kluczowe: bombki ręcznie robione, bombki świąteczne, bombka ręcznie robiona, szklane bombki, bombki choinkowe szklane, bombki figurki, bombki choinkowe ręcznie malowane, bombki, bombki choinkowe, przezroczyste bombki, bombki szklane, szklane bombki choinkowe


Coworking Kraków - Coworking Centrum - nasze biuro w Krakowie\n3 września 2019 3 września 2019 Coworking CentrumAktualności, Bez kategorii, Coworking Poznańcoworking, coworking centrum, coworking kraków, wirtualne biuro, wirtualne biuro kraków0 Comments\nNasze biuro coworkingowe w Krakowie szykuje się na podbój rynku. Zależy nam na tym, aby zagwarantować wam dostęp do najlepszej infrastruktury jaka jest wam potrzebna do rozwoju waszego biznesu. nasze dotychczasowe doświadczenia pozwoliły nam na opracowanie pewnych podstawowych elementów jakie muszą być dostępne, żeby pracowało się wam w dobrych warunkach.\nPo pierwsze dobrym rozwiązaniem jest posiadanie odpowiedniej ilości sal coworkingowych. Jeśli są one odpowiednio szerokie będziecie mieli możliwość łatwego ułożenia w niej biurek tak, aby pozwoliły one wam na przyjemną pracę. Odpowiednie biurka połączone z wygodnymi fotelami pozwolą wam na dowolną konfigurację waszej przestrzeni do pracy. Zwróćcie też uwagę, z której strony pada w biurze słońce oraz czy macie na miejscu klimatyzację oraz żaluzje. W okresie letnim może mieć to znaczący wpływ na waszą pracę. Biurko na godziny.\nSale konferencyjne są bardzo przydatnym elementem biura coworkingowego. Dzięki temu macie możliwość rozszerzenia swojej oferty o prowadzenie konferencji i szkoleń. Mogą być to szkolenia zarówno dla firm zewnętrznych jak i szkolenia dla firm znajdujących się już u was w biurze coworkingowym. Promocja waszej firmy na portalach szkoleniowych pozwoli wam też na marketing szeptany ponieważ większa liczba osób będzie odwiedzać wasze biura. Sale Konferencyjne.\nBiura na wynajem – Coworking Kraków\nW niektórych przypadkach firmy decydują się na rozpoczęcie działalnści gospodarczej w biura coworkinowgym ze względu na wygodę i elastyczność jaką mają do zaoferowania takie biura. W takiej sytuacji chcą posiadać całe biura dla siebie najlepiej w postaci wydzielonej przestrzeni oraz z kluczem do drzwi. Planując układ swojego biura coworkingowego polecamy wam na zwrócenie uwagi na ten aspekt. Razem z naszym biurem mieliśmy już okazję współpracować z szeregiem firm. Dzięki czemu mieliśmy okazję zobaczyć jak własny gabinet oraz możliwość wynajmowania dodatkowych biurek ułatwia skalowanie biznesu. Galeria.\nWirtualne Biuro Kraków to jedna z najważniejszych usług jakie są oferowane i dostępne w naszej lokalizacji w Krakowie. Duża liczba osób pracujących w coworkingu przekłada się na jego promocję marketingiem szeptanym. Jeśli jesteście zainteresowani tym jak możecie połączyć usługę wirtualnego biura w Krakowie razem z coworkingiem? Zachęcamy was do odwiedzenia naszej strony. – Wirtualne Biuro Kraków.\nZerknijcie też na naszą galerię – Nasze wnętrza w Krakowie.\nZerknijcie też na nasz artykuł – Nowe biuro w Krakowie.


Rezerwuj domy & mieszkania wakacyjne w Besneville (Francja) w atraveo\nDomy wakacyjne w Besneville & mieszkania wakacyjne w Besneville\nPrzeciętna cena tygodniowa w Besneville\nDom wakacyjny w Besneville kosztuje w korzystnym okresie podróży średnio PLN 680, w sezonie PLN 1.058 za tydzień. Te dane dotyczą opłaty za dom, nie opłaty za jedną osoby i zawierają wszystkie obowiązkowe koszty dodatkowe.\nOcena końcowa dla Besneville\nTo napisali klienci domów wakacyjnych o Besneville\n„Spokojna wioska z kościołem, piekarnia i sklep spożywczy. Miły spacer do najwyższego punktu „Mont de Besneville” dla mil z pięknymi widokami.”\nTa ocena miejscowości dodana została przy obiekcie nr 715236.\tOcena miejscowości jest tłumaczona z języka niderlandzkiego maszynowo. Język oryginalny\nKlient atraveo Antonia de jong napisał\n„Super !!! Wszystko, co chcesz w pobliżu, plaże, kultura, restauracje, jednym słowem: fantastyczne”\nKlient atraveo Wytske napisał\n„Besneville jest bardzo małe miejsce. Byliśmy na wszystkie wiadomości w okolicznych gminach. Wykonalne.”\ndnia 09.05.2015, termin podróży: lipiec 2014\n„Piękny teren chodzić od domku. A ty jesteś po krótkiej przejażdżce do ekspansywnej spokojnej plaży. Jest to również dobry punkt wyjścia do odwiedzenia plaże D-Day.”\nKlient atraveo Winfried Seitz oceniła obiekt w następujący sposób\nTa ocena miejscowości dodana została przy obiekcie nr 715236.\nSąsiadujące miejscowości turystyczne Besneville\nObiekt nr 1188829\nOk. 95 m², 2 Sypialni, 1 Łazienka, Zabranie zwierząt domowych jest dozwolone. (maks. 1), Telewizor, Internet, WLAN, Pralka, Zmywarka, Plaża ok. 11 km\nObiekt nr 617601\nOk. 140 m², 2 Sypialni, 1 Łazienka, Zabranie zwierząt domowych jest dozwolone. (maks. 1), Telewizor, Pralka, Zmywarka, Plaża ok. 12 km, Dom z kamienia\nObiekt nr 715236\nOk. 45 m², 2 Sypialni, 1 Łazienka, Zwierzęta domowe niedozwolone, Telewizor, Pralka, Niepalący, Plaża piaszczysta ok. 10 km


Świętokrzyscy rzemieślnicy dzielili się opłatkiem | Echo Dnia\nŚwiętokrzyscy rzemieślnicy dzielili się opłatkiem\nBartosz OSZCZEPALSKI [email protected] 3 grudnia 2011, 12:15\nNa spotkaniu opłatkowym Izby Rzemieślników i Przedsiębiorców goście dzielili się opłatkiem i jedli świąteczne pokarmy.\nW piątek w Domu Rzemiosła w Kielcach odbyło się spotkanie opłatkowe. Rzemieślnicy i przedsiębiorcy składali sobie serdeczne życzenia z okazji zbliżających się świąt Bożego Narodzenia i nowego roku.\n- Spotkania opłatkowe organizowane są przez nas już po raz piętnasty. Stało się, więc ono już coroczną tradycją – powiedział Krzysztof Orkisz, prezes Izby Rzemieślników i Przedsiębiorców w Kielcach.\n- W tym roku życzymy sobie przede wszystkim tego, żeby państwo zaczęło nas w końcu doceniać. Mamy nadzieję, że zostaną nam stworzone odpowiednie warunki do rozwoju i inwestowania. O ile pogodziliśmy się już z wysokimi podatkami, to nadal trudno nam pogodzić się z tym, że niektóre instytucje państwowe utrudniają życie pracownikom i przedsiębiorcom. Na przykład nie rozumiemy, dlaczego wysokie składki płacone na ZUS w przypadku śmierci płatnika przepadają, a nie są przekazywane na rzecz rodziny – dodał Krzysztof Orkisz.\nNa spotkaniu panowała bardzo przyjazna i świąteczna atmosfera. Oprócz łamania się opłatkiem, goście spożywali świąteczne pokarmy i słuchali muzyki zespołu, który został wynajęty na tę okoliczność. Gośćmi honorowymi spotkania byli biskup kielecki Kazimierz Ryczan i prezydent Kielc Wojciech Lubawski.\njedrek o. 24.06.2016 21:05:48\nJakos tak na stolach pustawo,nie tak jak za dawnych czasow kiedy to w starym" Rzemieslniku" okowita lala sie strumieniami.W srod gosci zawsze bywalo troche zaprzyjaznionych SB -kow.Ech ,lza sie w oku kreci na samo wspomnienie...


szukam kupie łodz motorowa - Ogólnopolskie Forum Motorowodne\nszukam kupie łodz motorowa\nAutor Wątek: szukam kupie łodz motorowa (Przeczytany 406 razy)\nCzerwiec 24, 2019, 06:53:54\nWitam przymierzam się do zakupu łodzi małej motorówki na 6 osób, co polecicie, cos w stylu cortiny480 lub inne modele, najlepiej cos uzywanego i w cenie do 20tys\nCzerwiec 24, 2019, 12:09:39\nOdp: szukam kupie łodz motorowa\n6 osób w takiej łodzi, to może być ciasno.\nCzerwiec 24, 2019, 12:43:12\nJa mam łódkę 5metrową na 6 osób ale w tej długości to raczej na max.5 trzeba się nastawiać.\nCzerwiec 24, 2019, 20:05:19\nJa mam am 460 i raczej komfortowo to 4 osoby no ale w na stronie jest napisane 6os. Ale to bardziej przypomina wtedy jazde punto w 5 osob niby sie da ale przyjemnoscia bym tego nie nazwal. Na 6 os to 5,5m przynajmniej szukaj i to tez zalezy od tego jaki jest poklad czy ma za kierowca lawke i czy wtedy przed sterowka da sie usiasc.\nCzerwiec 24, 2019, 20:28:26\nJa bym się stroną nie sugerował, tam często są błędy, liczy się tabliczka znamionowa łodzi. Posadziłbym u siebie bez ścisku 8 osób ale mi nie wolno.\nCzerwiec 24, 2019, 20:43:30\nStrona pisze 6 na tabliczce jest 5 a niektore ogloszenia starsze maja 4 osoby :p\nCzerwiec 24, 2019, 22:29:20\nto czego szukac?\nCzerwiec 25, 2019, 06:26:34\nSzukaj czegos co ma 6-5,5m miejsce kolo sternika oraz miejce za sternikiem. Czyli juz masz 2 kanapy no i z przodu. Poklad gdzie albo mozna usiasc albo sie polozyc. Baracuda 580 salpa 585. Chyba ze chcesz miec lodz do wozenia 5-6os a nie relaksu nad woda. Przeplyn sie ocen ile osob usiadzie wygodnie.\nCzerwiec 25, 2019, 06:58:29\nCytat: daro462 w Czerwiec 24, 2019, 22:29:20\nA do czego to ma służyć? Napisz coś więcej na temat sposobu użytkowania.\nCzerwiec 25, 2019, 07:27:45\nNo to tak rodzina 4 osobowa, 2+2 , ale czasem z rodziny kogos bym zabrał, wiec nie wiem czy to dobry wybor kupic 4-5 osobowa, chodz skład 4 osob będzie w 96 procentach tylko pływac,\npływanie raczej weekendowe, do tej pory wypozyczel ale się zastanawiam nad zakupem czy nie lepiej kupic?\nbo koszty chyba sa spore utrzymania? nie mowie o zakupie czegos nowego, podstawa cortiny(golas 24tys)\nplywam dopiero od tego roku, na wypozyczonych z silnikami elekt i spaliowym, cortina i podobne modele,\nno niestety sa to jak piszecie male modele, ciasnawe,\nsuper jakby bylo 4 miejsca do spania ale jak mniej to chyba nie ma tragedii, nie upieram sie na cortine moze byc rozwiez jakis inny model,\npływanie na mazurach, Węgorzewo - Gizycko\nCzerwiec 25, 2019, 07:33:50\nMam na sprzedaż Shetlanda 570 rejestrowanego na 6 osób, z przyczepą, w trakcie malowania ale bez silnika.\nMoja cena + silnik, który kupisz to będzie ok. 20k.\nSpanie w kabinie 3 osób (2 dorosłe i 1 dziecko), oraz możliwość spania w kokpicie bo długi - co sam często robiłem bo powietrza dużo więcej. Do tego WC, kuchenka gazowa, zlew, kran, woda i cała reszta.\nCena w ogłoszeniu jest nieaktualna ze względu na prowadzone prace, tj. obecna jest niższa.\nCzerwiec 25, 2019, 07:38:26\ndodam ze szukam cos ze stałym zabudowaniem(dach) gdzie będę chciał montować panel fw\nCzerwiec 25, 2019, 07:46:29\nA po co Ci panel jak będziesz miał silnik i akumulator? Rozumiem na łodzi żaglowej ale tu?\nNa dachu się się najlepiej leży i opala lub świat ogląda.\nDuży aku, najlepiej dwa i po temacie. Nie wkręcaj się w wynalazki bo to bez sensu. na łodzi motorowej jest z reguły nadmiar prądu niż jego brak. No chyba, że nie płyniesz a głównie stoisz.\nCzerwiec 25, 2019, 11:10:39\nTen Shetland to niezła propozycja jeśli planujesz wypady z noclegiem. Fakt, że jest większa ale za tym idzie komfort bytowy.


Tanie loty do Rzymu za 86 PLN! Dużo terminów, także weekendy i jednodniówki! - TravelHero.pl\nTakie okazje to my kochamy! Nie dość, że tanio, to jeszcze opcje terminów na weekend albo jednodniówki. A więc – super okazja lotów do Rzymu za 86 złotych! W najniższej cenie polecicie z Berlina. Tutaj podpowiadamy jak tanio dostać się do stolicy Niemiec.\nHotel Pineta Palace oferuje klasycznie urządzone, klimatyzowane pokoje z balkonem. Budynek jest położony w spokojnej okolicy, 1,3 km od stacji kolejowej Gemelli (linia FR3). We wszystkich pokojach i pomieszczeniach ogólnodostępnych zapewniono bezpłatne WiFi. Pokoje dysponują telewizorem z dostępem do kanałów satelitarnych oraz łazienką z suszarką do włosów. Oferta niektórych pokoi obejmuje bezpłatne korzystanie z parkingu oraz możliwość bezpłatnego wstępu do siłowni. Z wybranych pokoi roztacza się widok na miasto. Codziennie rano w hotelu podawane jest obfite śniadanie. W porze kolacji restauracja serwuje klasyczne dania kuchni włoskiej. W barze z odkrytym tarasem Goście mogą się zrelaksować przy koktajlu. W odległości 200 metrów od obiektu zatrzymują się autobusy kursujące do stacji metra Cornelia oraz do Muzeów Watykańskich. Linią FR3 można dostać się do dzielnicy Zatybrze oraz portu lotniczego Rzym-Fiumicino.\nTaggedjesień 2019Rzymsierpień 2019tanie loty Rzymtanie loty z Berlinatanie loty z Berlina do Rzymuwakacje 2019wrzesień 2019\nPrevious Article Tanie loty na Maderę od 299 PLN! Dużo terminów!\nNext Article Promocja Qatar Airways: Tanie loty na Seszele za 2161 PLN! Dużo terminów, loty z Polski!


Autosatnet 3 monitoring GPS pojazdów w każdej przeglądarce z dowolnego komputera lub tabletu.\nCelem produktu jest dostęp do monitoringu GPS własnej floty z każdego komputera lub tabletu z dostępem do Internetu poprzez przeglądarkę internetową. Autosatnet3 udostępnia monitoring jako usługę, bez dodatkowych kosztów utrzymania własnej infrastruktury serwerowej. Koszt systemu na pojazd jest niski i stały, dzięki czemu mogą z niego korzystać małe lub rozpoczynające działalność firmy transportowe, przedsiębiorstwa i wszystkie osoby zainteresowane monitoringiem. Dane z pojazdów\njak: pozycja, prędkość, poziom paliwa, czas pracy kierowców, itp. przekazywane są przez sieć GPRS na serwery firmy Atrom. Specjalistyczne oprogramowanie serwerowe analizuje dane o pozycji pojazdu i generuje odpowiednie raporty i trasy, wykrywa tankowania i zapisuje to wszystko w bazie danych. Serwis internetowy Autosatnet 3 na podstawie danych zgromadzonych w bazie danych Atrom prezentuje raporty w formie tabel a trasy i aktualne położenie pojazdów na dokładnej mapie Polski i Europy. Do korzystania z Autosatnet3 wystarczy komputer lub tablet z przeglądarką internetową oraz dostęp do internetu. W Autosatnet 3 można samodzielnie przydzielać uprawnienia do serwisu wszystkim zainteresowanym którym chcemy udzielić spersonalizowanego dostępu do konkretnych funkcji systemu. Możliwe jest teraz określenie co konkretny użytkownik ma widzieć. W prosty sposób zapewnimy tym zwiększenie jakości swoich usług transportowych. Klienci firm transportowych mogą teraz sami śledzić z poziomu Autosatnet 3 pozycję pojazdów, które wożą ich towary. Dostęp do aktualnej pozycji pojazdów, tras oraz raportów w Autosatnet 3 jest możliwy z każdego miejsca na świecie i oferowany w wielu wariantach abonamentowych już od 19 złotych Netto za pojazd bez umowy terminowej.\nOd teraz możesz zabrać swój Autosatnet 3 ze sobą w wersji mobile, dzięki dedykowanej aplikacji na smartfony z systemem operacyjnym Android lub iOS.\nNowy Autosatnet 3 w pełni przystosowany do obsługi na urządzeniach mobilnych. Sprawi że monitorowanie pozycji swoich pojazdów będzie proste i intuicyjne. Od teraz możesz zabrać swój Autosatnet 3 ze sobą w wersji mobile, dzięki dedykowanej aplikacji na smartfony z systemem operacyjnym Android lub iOS. Zapamiętywanie danych wymaganych przy logowaniu i zastosowanie prostego nowoczesnego interfejsu sprawiło, że używanie aplikacji stało się jeszcze wygodniejsze. Wykorzystaj wszystkie możliwości, jakie daje Autosatnet 3 Mobile i już dzisiaj zainstaluj go na swoim smartfonie.\nZabierz swój Autosatnet 3 ze sobą w wersji mobile\npobierz za darmo ze sklepu App Store\nDarmowa aplikacja Autosatnet 3 Mobile stanowi integralną część usługi dostępu do monitoringu pojazdów dla użytkowników Systemu Monitoringu GPS firmy Atrom i wymaga posiadania konta w usłudze abonamentowej lub własny serwer Autosat 3.


Polska przeznacza na innowacje jedynie 1 proc. PKB - trzykrotnie mniej niż kraje rozwinięte - wGospodarce.pl\nOpublikowano: 8 maja 2017, 17:05\nW minionym roku w 59 proc. polskich firm MŚP z sektora przemysłowego wdrożono innowację. Przedsiębiorstwa te mają zdecydowanie rodzimy charakter, tworzone są i zarządzane przez Polaków. Od samego początku wiele z nich nastawia się na konkurowanie na rynku globalnym, a w tworzeniu innowacji prym wiodą sami pracownicy - to główne wnioski z II edycji „Smart Industry Polska 2017" badań na temat innowacyjności firm MŚP, które przeprowadził Siemens we współpracy z Ministerstwem Rozwoju\nCo ciekawe polskie małe i średnie firmy nie tylko działają na rynku lokalnym ,ale również skutecznie konkurują z innymi firmami poza Polską. Jak wskazują wyniki badań blisko 1/3 (28,7 proc.) prowadzi swoją działalność poza Polską konkurując globalnie na międzynarodowych rynkach zbytu – w większości w krajach zachodniej Europy (75 proc. spośród firm działających poza Polską), 45,8 proc. badanych przedsiębiorstw operujących poza granicami Polski działa w krajach UE nie należących do grupy krajów zachodnioeuropejskich, a 33,3 proc. na rynkach spoza UE.\nWzrost innowacyjności polskiego sektora MŚP i jego transformacja do poziomu Przemysłu 4.0 jest silnie uzależniony od stopnia rozproszenia wiedzy w zakresie możliwości niesionych przez rozwiązania Przemysłu 4.0. - mówi Jan Filip Staniłko, zastępca dyrektora departamentu Innowacji w resorcie rozwoju. - Będzie on także uzależniony od poziomu kooperacji nie tylko pomiędzy przedsiębiorcami, lecz również pomiędzy sektorem prywatnym, a ośrodkami badawczymi (dziś ten wskaźnik jest względnie słaby). Działania sektora publicznego, oprócz projektowania odpowiednich mechanizmów wspierających finansowanie zakupów i wdrożeń, powinny więc również koncentrować się na przedsięwzięciach edukacyjnych i integrujących. Dopiero takie kompleksowe podejście może gwarantować powodzenie – ten cel przyświeca nam przy organizacji Polskiej Platformy Przemysłu 4.0.\nJak zapowiada Staniłko Platforma miałaby ruszyć od nowego roku, jednak wszystko zależy od sprawności przeprowadzenia całego procesu legislacyjnego.\nTymczasem w stosunku do innych, bardziej rozwiniętych krajów europejskich Polska przeznacza na innowacje trzykrotnie mniej środków. Jedynie 1 proc. polskiego PKB przeznaczamy na innowacyjne gospodarki.\nBarierami na jakie napotykają firmy MŚP przy wprowadzaniu nowych technologii, wskazywanymi najczęściej przez właścicieli przedsiębiorstw, okazują się przede wszystkim trudności formalne i urzędowe. Na kolejnych miejscach znajdują się wspomniane ograniczone możliwości finansowania (33,9 proc.), brak dostępu do wykwalifikowanych kadr (32,3 proc.) czy obawa przed ryzykiem braku zwrotu z inwestycji (31,9 proc.).\nModernizacja i wdrażanie innowacji wymaga odpowiednio kwalifikowanych kadr. Przedstawiciele firm najczęściej, bo w 34% przypadków twierdzili, że szczególnie poszukiwani są absolwenci szkół zawodowych, a więc wykwalifikowana kadra techniczna, zdobywająca już w trakcie nauki praktyczną wiedzę z uwzględnieniem specyfiki pracy zawodowej. Prawie tak samo poszukiwani są absolwenci politechnik i szkół wyższych. Tu również fakt zdobywania praktycznej wiedzy już na etapie kształcenia jest ważnym atutem dla pracodawcy.\nMetodą na pozyskiwanie nowych kadr jest tzw. kształcenie dualne. Koncepcja włączenia się firm produkcyjnych w proces kształcenia zawodowego, poprzez np. ofertę praktyk studenckich lub zawodowych została przyjęta niemal jednogłośnie pozytywnie przez respondentów (93,6 proc. wskazań) i aż 70,1 proc. badanych opowiedziało się za zdecydowaną potrzebą takich działań. Pozytywne opinie na temat systemu kształcenia dualnego były jednolite w gronie wszystkich przedstawicieli firm, niezależnie od branży działalności, wielkości firmy czy struktury własności.\nUdział przedsiębiorstw w kształceniu przyszłych specjalistów, co pozwala zdobywać wiedzę i umiejętności praktyczne dostosowane do wymogów i potrzeb przyszłych pracodawców, skraca okres adaptacji pracownika w miejscu pracy. Z perspektywy pracodawcy udział w kształceniu przyszłych kadr odgrywać będzie niebagatelną rolę w procesach przyszłej modernizacji firmy, zwłaszcza jeżeli uwzględni się fakt, że większość innowacji opiera się na działaniach prowadzonych wewnątrz firmy i dzięki kompetencjom pracowników.\nUzupełnieniem dla pozyskiwania nowych kadr kwalifikowanych do tworzenia innowacji są szkolenia aktualnie zatrudnionych pracowników. To właśnie szkolenia są najważniejszym czynnikiem (58,2%) prowadzącym do wprowadzania i rozwijania nowych technologii w firmach.\nSiemens dostrzega rosnący potencjał polskiego sektora przemysłowego bazującego na ekspansji małych i średnich przedsiębiorstw stopniowo przekształcających się w globalnych graczy - mówi Tomasz Haiduk, dyrektor branż przemysłowych, członek zarządu Siemens. Najlepszym przykładem takich małych, innowacyjnych firm, które wyrosły na gigantów to Google, Tesla czy Apple - wylicza Haiduk.\nJak dodaje pośród wielu branż w Polsce, które obecnie znajdują się na fali wzrostowej należy wyróżnić motoryzacyjną. Powstało w niej wiele firm zakładanych zazwyczaj przez ludzi młodych, które wyspecjalizowały się w tworzeniu urządzeń przeznaczonych do produkcji krótkich serii lub nawet pojedynczych części samochodowych.\nPrzedsiębiorstwa te nie są już startupami, są małymi firmami inżynierskimi, które wykorzystały swoją szansę zaistnienia na rynku. Duże koncerny działające w branży zajmują się zwykle dostarczaniem rozwiązań na rynek masowy. Wejście małych firm z Polski w tę niszę zrewolucjonizowało rynek poddostawców. W krótkim czasie polskie zakłady produkcyjne wyrobiły sobie znaczącą pozycję w branży. Współpracujemy z około setką takich firm - twierdzi Tomasz Haiduk.\nRespondenci, którzy wskazywali jako barierę we wprowadzaniu nowych technologii brak zachęt ze strony państwa zapytani o swoje oczekiwania dotyczące czynników, które zmotywowałyby ich do modernizacji i innowacji, prawie w połowie (47 proc.) opowiedzieli się za tym, by pomoc ta miała wymierny, finansowy charakter.\nW 37 proc. przypadków do wdrożenia innowacyjnych rozwiązań i technologii dochodziło dzięki inspiracji powstającej w gronie pracowników firmy. Do wdrożenia innowacji produktowych najczęściej (77,9% przypadków) prowadziły prace podejmowane wewnątrz organizacji, chociaż w wielu przypadkach nie był to jedyny czynnik, dzięki któremu innowacja mogła zaistnieć. Znaczącą rolę w ich wdrażaniu (36,8 proc.) odgrywał zakup nowego oraz ulepszonego sprzętu lub oprogramowania. W niektórych przypadkach (34,7 proc.) wprowadzenie innowacji wynikało ze współpracy z kontrahentami.\nWspółpraca z ośrodkami naukowymi to niestety bardzo rzadki rodzaj inspiracji przy wdrażaniu nowych technologii, metod produkcji lub zmian produktowych - jedynie 13,7 proc. respondentów wskazało na to źródło.\nPozyskiwanie niezależnych ekspertów także było rzadziej wymieniane (23,2 proc.). Zakupy licencji, patentów, praw autorskich, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, know-how w wyniku których dochodziło do wdrożenia nowych produktów lub usług to rzadkość wśród polskich MŚP – na ten środek wdrażania innowacji produktowych wskazuje zaledwie 6,3% respondentów. Przyczyną tak niskiej popularności tego sposobu może być czynnik związany z brakiem kapitału na rozwój.\nBadanie zrealizowane zostało w marcu oraz kwietniu 2017 roku dla firmy Siemens przez Instytut Kantar Millward Brown zrealizowano na próbie 251 firm MŚP.


Siatkarski turniej wzdłuż Wybrzeża zakończy się w Jastarni Informacje Aktualności z Pomorza Nadmorski24.pl\nPortal informacyjny - Trójmiasto, Wejherowo, Rumia | Nadmorski24.pl Siatkarski turniej wzdłuż Wybrzeża zakończy się w Jastarni\n28.07.2020 15:40 1 raz/mat.pras\not. Bartosz Bajerski/mat.pras.\nSiatkarze plażowi odbywają tourne po polskim Wybrzeżu. W nadmorskich kurortach rozgrywają mecze, a wielki finał będzie miał miejsce w Jastarni. Organizatorzy zachęcają miłośników tej dyscypliny do skompletowania zespołu i wzięcia udziału w rywalizacji.\nRed Bull Ruchome Piaski to seria amatorskich turniejów siatkówki plażowej, w których rządzą nietypowe zasady. Siatkarskie tourne w formacie 4 na 4 odwiedziło już szereg nadmorskich miejscowości, a swój wielki finał będzie miało w Jastarni, w czwartek (30 lipca).\n"Zbierz drużynę, zgłoście się do turnieju i zatopcie przeciwników w ruchomych piaskach! Udział w wydarzeniach jest bezpłatny" - zachęcają organizatorzy.\nNadmorska trasa rozpoczęła się już 15 lipca w Międzyzdrojach i zakończy się w czwartek (30 lipca) na plaży w Jastarni. Na dwudniowe wydarzenia składają się dzień treningowy oraz oficjalne rozgrywki.\nEkipy rywalizują w cztery osoby, bez podziału na płeć. Rozgrywane są 2 sety, po 15 punktów każdy. W przypadku remisu, obowiązuje tie-break do 7. Dodatkowe emocje wprowadza karta Jokera, która podwaja liczbę punktów w danej zagrywce. Drużyna może zyskać przewagę nad przeciwnikiem lub zatonąć w ruchomych piaskach, tracąc podwójnie. W każdym z setów team ma do dyspozycji dwa Jokery. W dogrywce, Jokera można wykorzystać tylko jeden raz. Team, któremu uda się wygrać dwa razy z rzędu, wygrywa nagrodę!\n— Naszym głównym celem jest zachęcenie urlopowiczów do aktywnego spędzania wolnego czasu. Chcieliśmy poruszyć piaski na polskich plażach, dając ludziom impuls do spróbowania swoich sił w luźnych, amatorskich rozgrywkach. Mieszane, czteroosobowe drużyny, krótkie sety oraz element ryzyka w postaci Zagrywki Jokera mają uatrakcyjnić pojedynki i odróżnić wakacyjny format od profesjonalnej odmiany siatkówki plażowej – mówi Daniel Długołęcki, jeden z organizatorów wydarzenia\nBy dołączyć do turnieju, wystarczy zebrać czteroosobową drużynę i dokonać bezpłatnej rejestracji na stronie. Minimalny wiek gracza to 16 lat. Dodatkowym warunkiem jest bezwzględne stosowanie się do zasad bezpieczeństwa.


Łacińska wyspa. Antologia rumuńskiej literatury faktu [Opracowanie zbiorowe] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00089 002322 20864640 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Opracowanie zbiorowe Liczba stron: 304\nISBN: 9788365979346 Data wydania: 2018-11-09\nnaostrzuksiazki.pl Łacińska wyspa – wyb. i oprac. Bogumił Luft\nBogumił Luft, Łacińska wyspa. Antologia rumuńskiej literatury faktu © by Ośrodek KARTA, 2018 © for the Polish translations by Błażej Brzostek, Radosława Janowska-Lascar, Ireneusz Kania, Jerzy Kotliński, Bogumił Luft, 2018REDAKTOR SERII Agnieszka KnytREDAKCJA Anna RichterKOREKTA Hanna AntosOPRACOWANIE GRAFICZNE SERII SKŁAD KOMPUTEROWY TANDEM STUDIOKWERENDA ZDJĘCIOWA Tomasz GlebZDJĘCIE NA OKŁADCE Flaga rumuńska z wyciętymi symbolami republiki socjalistycznej. Obywatele Rumunii w kolejce do głosowania w wyborach w 1990. Fot. Peter Turnley / Corbis / VCG / Getty ImagesPARTNER Fundația Academia CivicăOśrodek KARTA ul. Narbutta 29, 02-536 Warszawa tel. (48) 22 848-07-12, faks (48) 22 646-65-11 kolportaz@karta.org.pl, ksiegarnia.karta.org.plWydanie I Warszawa 2018ISBN 978-83-65979-34-6SKŁAD WERSJI ELEKTRONICZNEJ: Tomasz Szymański konwersja.virtualo.pl\nSpis treściOd WydawcyJak powstawała RumuniaPiękne początki. Adrian CioroianuWielka Rumunia (1918–39)Blask i blichtr. Magdalena SamozwaniecRumuńska frankofonia. Alexandru PaleologuZamroczenie. Mihail SebastianWojna Światowa (1939–45)Upadek z wysoka. Martha BibescuSzukając azyluMiędzy faszyzmem a komunizmem. Dan M. BrătianuNowy Ład (1946–64)Dzieciństwo w epoce stalinizmu. Lilly MarcouReedukacja przez tortury. Virgil IeruncaWygnanie króla. Anna Burbon-ParmeńskaObława. Ioana-Raluca Voicu-ArnăuțoiuRządy Conducătora (1965–89)Rumuński niemiec. Klaus IohannisKościół w podziemiu. Biskup FlorentinSzczelina wolnościWyrok na miasto. Gheorghe LeahuUścisk dłoni. Doina CorneaPrzechwycona rewolucja. Gheorghe FlorescuDemaskacja maskarady. Corneliu CoposuJak Rumunia wychodziła z XX wiekuWszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.\nOD WYDAWCYRumunia jest bliska. Ostatnio coraz bliższa, co sprawia choćby jej obecność we wspólnocie europejskiej, intensywny rozwój turystyki i bezpośrednich kontaktów z tym krajem, a także powstająca literatura – naukowa, reportażowa i piękna, dotycząca Rumunii, w tym także epizodów wspólnej historii. To, co w niej pociąga, to jednak jej dalekość – niepodobność dziedzictwa kulturowego, które sprawia, że obszar ten jest tak fascynująco odmienny. Tę specyfikę rumuńskości ma oddać ta kompozycja świadectw mieszkańców Rumunii. Rumunia jest inna – tak jeden z najbardziej znanych dziś historyków z tego kraju, Lucian Boia, pisze w tytule jednej ze swych książek. Rumunia jest wyspą – tak definiuje ją Bogumił Luft, szukając nazwy dla tego wyboru tekstów. Nawiązuje do tej samej właściwości: odrębności losu tego kraju w XX wieku. Choć położony w naszej części Europy, wnosi z dekad wcześniejszych swoiste podglebie. Rumuńską inność kształtowały w przeszłości krzyżujące się wpływy rosyjskie, tureckie, niemieckie, austriackie czy austro-węgierskie, a także łacińska, zorientowana na Zachód kultura. Mimo krótkiej, bo sięgającej połowy XIX stulecia tradycji państwowej, kraj ten na przełomie XIX i XX wieku doznaje rozkwitu, któremu bieg nadaje monarchia, zwieńczonego gigantycznym sukcesem terytorialnym, z jakim wchodzi w dwudziestolecie międzywojenne. Na tle dziedziczonych z poprzednich dekad uwarunkowań w XX wieku wywierają swe piętno zarówno nazizm, ku któremu państwo i społeczeństwo w pewnych okresach samo ciąży, jak i komunizm, przybierający tu „narodowe”, bo uniezależnione w pewnym stopniu od polityki sowieckiej, a zarazem wyjątkowo brutalne oblicze. Nawet przełom 1989 roku ma w Rumunii charakter nietypowy i dopiero dalsze lata 90. sprowadzają kraj na tor zdarzeń, który doprowadza go do wspólnej, europejskiej zbiorowości. Głos na kartach tej publikacji zabierają przedstawiciele różnych środowisk, warstw społecznych, profesji i narodów – od księżniczki zamężnej z królem Rumunii czy prezydenta republiki, przez artystów, polityków, księży, dysydentów, po „zwykłych” ludzi, którzy współtworzą i relacjonują tę historię. Można tu też znaleźć odniesienia do polskiej historii i styku dwóch narodów – przede wszystkim w kontekście drugiej wojny światowej, gdy jest on najsilniejszy. Wyjątkowo pojawiają się także świadectwa cudzoziemców – dobrane z powodu ich związku z Rumunią, a także z poczucia, że pewne zjawiska łatwiej dostrzec i nazwać przybyszom z zewnątrz. Zapisy zestawiono tak, by tworzyły możliwie urozmaiconą panoramę gatunkową historycznej literatury faktu. Obok dzienników, wspomnień czy wywiadów znalazły się tu więc także listy, dokumenty i relacje ustne. Bogumił Luft, autor wyboru tekstów źródłowych (dokonanego ze współudziałem Błażeja Brzostka i Radosławy Janowskiej-Lascar), jest osobiście z Rumunią zżyty i w kraj ten zaangażowany – spędził w nim sporą część ostatniej dekady XX wieku jako ambasador RP w Rumunii, a potem jako korespondent „Rzeczpospolitej” i Polskiego Radia w Bukareszcie i Kiszyniowie. Jego komentarze do tekstów źródłowych przybliżają zarówno tło, jak i ciąg dalszy historii tego państwa w XX wieku, a także rozszerzają kontekst poruszanych przez autorów spraw o wiedzę trudną do uchwycenia przez bezpośrednich uczestników wydarzeń. Dotknięcie rumuńskiej inności w szerszej perspektywie – obejmującej okres od powstania Wielkiej Rumunii z końcem pierwszej wojny światowej po lata 90. i kształtowanie się współczesnej, demokratycznej państwowości – to propozycja, którą przedstawiamy. Bazując na wypracowanej przez KARTĘ metodzie zbliżania się do istoty przeszłości poprzez losy pojedynczych osób – tu zestawionych w całościowy, możliwie pełny obraz – książka ta przywołuje doświadczenia samych mieszkańców Rumunii, w większości w Polsce dotąd niedostępne. Nawiązuje też w pewnym stopniu do zamysłu antologii norweskiej XX-wiecznej literatury faktu Droga na Północ, wydanej przez Ośrodek KARTA dwa lata temu. Podczas gdy książka norweska wprowadzała w świat kompletnie obcej rzeczywistości, z nielicznymi tylko wspólnymi elementami, tu mamy do czynienia z obrazem inności osadzonej jednak w ramach podobnych geopolitycznych uwarunkowań. Natomiast zainteresowanie, która wzbudziła Droga na Północ, potwierdza sens takiej metody przyglądania się innym kulturom i społeczeństwom. Książka ta ma pomóc odkrywać Rumunię, kraj w swojej istocie jednak nieznany. Przyglądając się historii Rumunii w XX wieku, można zauważyć, że jej doświadczenia – zarówno sukcesy, jak i upadki – przeżywane są wyjątkowo intensywnie, jakby wyeskalowane ponad miarę, do której przywykliśmy my, patrzący na XX wiek z polskiej perspektywy, a zarazem – pełne niejednoznaczności. Otwiera to nowe perspektywy postrzeganiu, co tej części Europy wyrządziły nazizm i komunizm, a także – jak rumuńskie państwo i społeczeństwo współuczestniczyło w tych procesach. Dostrzeżenie i zrozumienie inności Rumunii może być punktem wyjścia do namysłu nad własną tożsamością, bo wyprowadza ze świata „oczywistości”, które niesie polski punkt widzenia i polska mentalność.Anna Richter\nJAK POWSTAWAŁA RUMUNIASkąd się wzięła Rumunia – kraj kultury łacińskiej w Europie Południowo-Wschodniej – w otoczeniu ludów słowiańskich i innych kultur tego regionu, z dala od krajów romańskich zachodniej Europy? Istnienie Rumunii jest wynikiem zbioru szczęśliwych zbiegów okoliczności, ale przede wszystkim wielkiej woli budowania i zachowywania własnej tożsamości przez ludność, którą naznaczyły piętnem kulturowego związku z łacińskim Zachodem wpływy Imperium Rzymskiego na tym terenie w początku pierwszego tysiąclecia. Lud posługujący się językiem pochodzącym z ludowej łaciny żył od kilkunastu wieków i żyje do dziś jako mniejszości etniczne w krajach tego regionu Europy: w dzisiejszej Serbii, Macedonii, Albanii, Bułgarii, Grecji. W późnym średniowieczu zaznaczył jednak szczególnie swą obecność w trzech innych krainach: w Mołdawii, na Wołoszczyźnie i w Siedmiogrodzie – na terenie byłej prowincji Dacja Imperium Rzymskiego. W Mołdawii stworzył solidne państwo, które przeżyło okres świetności w drugiej połowie XV wieku pod rządami hospodara Stefana Wielkiego, mecenasa gospodarki i kultury, a przede wszystkim bitnego wojownika, który skuteczne bronił jego niepodległości przed nawałą turecką. Hospodarstwo Wołoskie było znacznie słabszą strukturą państwową, ale i ono dawało mniej lub bardziej skuteczne oparcie owemu łacińskiemu ludowi chrześcijaństwa wschodniego (co samo w sobie było historycznym paradoksem) w walce z muzułmańską dominacją. W Siedmiogrodzie, którym od XII wieku rządzili Węgrzy i którego gospodarkę zdominowali koloniści niemieccy, prawosławny, a zarazem łaciński lud stanowiący ponad połowę mieszkańców – chłopi w biednych wsiach – był zepchnięty na polityczny margines. Ale to właśnie owi siedmiogrodzcy chłopi odegrali ważną rolę w procesie powstawania Rumunii. Na przełomie wieków XVII i XVIII ich Kościół prawosławny zawarł unię z rzymskim papiestwem (analogiczną z unią brzeską) i stał się Kościołem greckokatolickim, czyli Kościołem katolickim obrządku wschodniego. Jako taki uzyskał oficjalny status w Siedmiogrodzie, którego władcy Kościołowi prawosławnemu takiego statusu odmawiali. Rozpoczął się proces emancypacji łacińskojęzycznych chłopów, dzięki rozwojowi greckokatolickiego szkolnictwa wspomaganemu przez katolickie kraje zachodniej Europy. Wykształcono inteligencką elitę, która już w XIX wieku tworzyła organizacje społeczne i polityczne. To właśnie ta elita przyczyniła się wraz ze szlachecką elitą polityczną Mołdawii i Wołoszczyzny do ostatecznego powstania idei wspólnego rumuńskiego narodu i wizji stworzenia rumuńskiego państwa. Dopiero w XIX wieku idea Rumunii jako narodowej wspólnoty, a potem państwowego bytu ujrzała na dobre światło dzienne, choć już dużo wcześniej drzemała w wyobraźni łacińskiego ludu żyjącego w Europie Południowo-Wschodniej. W połowie XIX wieku, po rosyjsko-tureckiej wojnie krymskiej, na fali środkowoeuropejskiej Wiosny Ludów, politycy zależnych dotąd politycznie od Turcji Hospodarstw Mołdawii i Wołoszczyzny podjęli błyskotliwą grę dyplomatyczną i dopracowali się stopniowo wstępnej zgody mocarstw europejskich na zjednoczenie tych dwóch krajów. Ich wspólnym władcą stał się mołdawski bojar Alexandru Ioan Cuza, a wspólną stolicą – wołoski Bukareszt. Kilkuletnie rządy Cuzy pozwoliły na zbudowanie podstaw rumuńskiego państwa. Został on jednak obalony przez polityków, z którymi nie znalazł wspólnego języka – zaprosili oni na tron Karola z niemieckiej rodziny Hohenzollernów. To dopiero pod jego przywództwem, podczas wojny z Turcją u boku Rosji w latach 1877–78, Rumunia wywalczyła sobie pełną niepodległość, a Karol I koronował się na jej pierwszego króla w roku 1881. Rozpoczął się niezwykły okres budowy zjednoczonego państwa, jego instytucji, infrastruktury, gospodarki, bogactwa. Przez ponad trzydzieści lat Rumuni i ich charyzmatyczny król mieli święty spokój – mogli tworzyć nowy europejski kraj nie do wykreślenia już potem z mapy Europy niezależnie od dramatów, które miały nadejść. Wykorzystali ten okres doskonale i odnieśli sukces. W pamięci historycznej dzisiejszych Rumunów te właśnie dziesięciolecia – w pamięci historycznej Polaków szczególnie niepomyślne – utrwaliły się jako najbardziej szczęśliwa epoka w historii. Już w tym okresie do rosnącej w siłę Rumunii napłynęła spora rzesza imigrantów z całych Bałkanów – przedstawicieli owego łacińskiego ludu rozproszonego w tym regionie, którzy dostrzegli w nowo powstałym państwie swoją ojczyznę. Oni i ich potomkowie są do dziś nazywani w Rumunii Arumunami. Są z życzliwością rozpoznawani, bo z ich szeregów wywodzi się wiele wybitnych osobistości kultury, polityki czy sportu. To chyba nie przypadek – na wysiłek migracji do wyśnionej ojczyzny zdobywały się z pewnością osoby najbardziej wybitne i ambitne. XX wiek przyniósł Rumunom trudne doświadczenia, choć pierwsze z nich – dramatyczny udział w pierwszej wojnie światowej – zakończyło się podobnie jak dla Polaków wyjątkowo szczęśliwym zbiegiem okoliczności: klęską Austro-Węgier i Rosji. Dzięki temu do państwa rumuńskiego dołączył Siedmiogród oraz Besarabia i Bukowina. Szczególną wagę miało przyłączenie Siedmiogrodu, o którym zadecydowała postawa rumuńskiej większości w tym regionie skupionej w Kościele greckokatolickim. Tak narodziła się Wielka Rumunia, której powstanie zwieńczyło proces tworzenia rumuńskiego państwa.Bogumił Luft\nPIĘKNE POCZĄTKIADRIAN CIOROIANUW ramach części wstępnej do niniejszego zbioru zamieszczamy poniżej wybór kilku fragmentów książki Adriana Cioroianu Cea mai frumoasa poveste, która ukazała się w polskim przekładzie w 2018 roku pod tytułem Piękna opowieść o historii Rumunów nakładem Wydawnictwa Amaltea. 50-letni Adrian Cioroianu, profesor i dziekan Wydziału Historii Uniwersytetu Bukareszteńskiego, jest dziś ambasadorem Rumunii przy siedzibie UNESCO w Paryżu. W przeszłości był też senatorem, eurodeputowanym, a nawet ministrem spraw zagranicznych Rumunii. Jest jednak znany przede wszystkim jako prezenter autorskich programów na temat historii w Telewizji Rumuńskiej. Książka jest zapisem długiego serialu historycznych pogadanek telewizyjnych. Profesor Cioroianu przypominał w nich rumuńskim telewidzom ich historię. Wybraliśmy te fragmenty, które dotyczą początków istnienia państwa rumuńskiego. O jego dalszych, dramatycznych dziejach opowiedzą świadkowie. W turystyce sentymentalnej każdego narodu są takie budowle reprezentacyjne, które odzwierciedlają historię miejsc, gdzie stoją, i które dużo mówią o ludziach i wydarzeniach z przeszłości. W przypadku Rumunii najlepszy przykład powyższego znajduje się w samym środku kraju, na zboczu Karpat, w odległości 120 kilometrów od Bukaresztu. Proponuję oto, byśmy się teraz udali do królewskiego zamku Peleş i wspomnieli jego dzieje. Historia rezydencji rozpoczyna się latem 1866 roku, gdy nowo przybyły władca Karol I odwiedza po raz pierwszy górską wioskę, która potem miała się stać miastem Sinaia. Zauroczony pięknem okolicy książę zdecydował, że właśnie tutaj wzniesie letnią rezydencję dla swojej rodziny. W tym celu sprzedał dobra odziedziczone w Niemczech i za własne pieniądze zakupił w Sinai w roku 1872 podmokły teren o powierzchni około tysiąca mórg. W następnym zaś roku rozpoczął prace nad uzdatnianiem i umacnianiem placu budowy. Samo wznoszenie pałacu trwało dziesięć lat, od 1873 do 1883 roku. Tak naprawdę Peleş miał się stać kompleksem obejmującym docelowo wiele budynków – również pałace Pelişor i Foişor, wartownię, elektrownię i królewskie stajnie. Przez wiele lat nad rozbudową wszystkich obiektów pracowało kilkudziesięciu inżynierów, architektów i artystów – Rumunów i cudzoziemców. W latach 80. XIX wieku, gdy pałac został oddany do użytku, Peleş znajdował się blisko granicy z Austro-Węgrami, natomiast po przyłączeniu do Rumunii Siedmiogrodu w 1918 roku miejsce to stało się jak gdyby drugą stolicą kraju, położoną dokładnie w środku Wielkiej Rumunii. W scenerii eleganckiego i pełnego wdzięku kompleksu rozegrały się ważne dla historii kraju wydarzenia. To tu, w Peleş, odbyło się wiele posiedzeń Rady Koronnej, na których podejmowano decyzje zasadnicze dla polityki zagranicznej. Jesienią 1914 roku w Peleş zmarł król Karol I, a tuż obok, w pałacu Pelişor, latem 1938 spędziła ostatnie dni życia królowa Maria. W tymże budynku urodził się w 1893 roku król Karol II, a później, w roku 1921, król Michał. Zamek Peleş nigdy nie był własnością państwa. A jednak został upaństwowiony w 1948 roku, po wymuszonej abdykacji króla Michała i przekształceniu Rumunii w republikę. W 1953 roku Peleş stał się muzeum i jest nim do dziś. W 2006 roku posiadłość została zwrócona prawowitemu właścicielowi, królowi Michałowi, który otrzymał ją w spadku po dziadku, królu Ferdynandzie. Zgodnie z umową państwo rumuńskie zarządza turystycznym wykorzystaniem muzeum i co miesiąc płaci rodzinie królewskiej czynsz w wysokości 11 tysięcy euro.*4 lipca 1864 dekretem hospodara Alexandru Ioana Cuzy Wydziały Prawa, Nauk Przyrodniczych i Filologii (utworzone we wcześniejszych latach) zostały połączone w jedną instytucję, czyli uniwersytet. Po 1919 roku w nowej Wielkiej Rumunii Uniwersytet Bukareszteński stał się głównym ośrodkiem działalności kulturalnej i naukowej. Piętno tamtych czasów przyniosło również poważne problemy. Tak jak na innych uczelniach w kraju, również na uniwersytecie w Bukareszcie dał się słyszeć syreni śpiew politycznego ekstremizmu. W okresie dwudziestolecia międzywojennego znaczna część działaczy rumuńskiego ruchu zwanego Legionem Michała Archanioła, głoszącego poglądy faszystowskie, wywodziła się z tutejszych wydziałów prawa, teologii lub medycyny. Jednak nawet w tym pełnym niepokojów okresie były jasne momenty – w 1936 roku otwarto monumentalny Pałac Wydziału Prawa, w którym obecnie mieści się siedziba Rektoratu Uniwersytetu Bukareszteńskiego. Druga wojna światowa boleśnie dotknęła bukareszteńskie życie uniwersyteckie. W połowie kwietnia 1944, podczas wielkich bombardowań Bukaresztu przez lotnictwo anglo-amerykańskie, wiele budynków Uniwersytetu – w tym również obecna siedziba Wydziału Historii – zostało zniszczonych. W latach 50. rozpoczęła się ich odbudowa, a dopiero na początku lat 70. nowe gmachy zostały oddane do użytku. Podobnie jak to się działo w innych krajach bloku wschodniego, również w Rumunii po roku 1945 reżim komunistyczny rozpoczął drastyczną czystkę wśród profesorów uniwersyteckich, oczywiście według kryteriów politycznych. Wielu najwybitniejszym naukowcom uniemożliwiono prowadzenie wykładów lub wręcz pozbawiono stanowisk na uczelni. Ich miejsce zajęli często profesorowie mianowani naprędce, z których wielu nie władało nawet biegle językiem rumuńskim. Pomyślniejsze czasy nastały w Rumunii w latach 60., kiedy to uległa poluzowaniu prowadzona z Moskwy kontrola jedynej partii rządzącej wtedy w kraju. Przez pewien czas wydawało się nawet, że środowisko uniwersyteckie odzyska niezależność. Niestety, nie trwało to długo, ponieważ po nastaniu Ceauşescu dało się zauważyć, że jego reżim bał się Uniwersytetu i patrzył nań podejrzliwie. W latach 70. i 80. wiele wydziałów i katedr zostało rozwiązanych, a awanse w hierarchii dydaktycznej były zarezerwowane tylko dla członków partii. W 1989 roku Uniwersytet Bukareszteński miał tylko sześć wydziałów z 8 tysiącami studentów. Dziś ten sam Uniwersytet ma wydziałów dziewiętnaście, a liczba studentów przekroczyła 30 tysięcy.*Historia każdego narodu przegląda się w lustrze dziejów jego fundamentalnych instytucji. W życiu Rumunów taką instytucją-lustrem była Akademia Rumuńska. Proponuję teraz prześledzenie polityczno-historycznych przygód najwyższego forum kultury narodowej. Dniem narodzin obecnej Akademii Rumuńskiej jest 1 kwietnia 1866 – to wtedy w Bukareszcie ujrzało światło dzienne Rumuńskie Towarzystwo Literackie, stawiające sobie za pierwszy cel normalizację ortografii, słownictwa i gramatyki języka rumuńskiego. W następnym roku, 24 sierpnia 1867, Towarzystwo Literackie przyjęło nazwę Rumuńskiego Towarzystwa Akademickiego, a pierwszym jego prezesem został Ion Heliade Rădulescu – i to jest skądinąd powód, dla którego pomnik tego wybitnego męża stoi dziś na placu Uniwersyteckim w Bukareszcie. Pierwsza darowizna książek, która zapoczątkowała tworzenie dzisiejszej Biblioteki Akademii, dokonała się również w owym czasie, czyli w roku 1867. Chodzi o zbiór sześciu tysięcy tomów i czterystu rękopisów należących do pewnego kapitana z Buzău, Constantina Cornescu-Oltelniceanu. Po uzyskaniu państwowej niepodległości kraju, na mocy dekretu królewskiego z 29 marca 1879, instytucja ta przyjęła funkcjonującą do dziś nazwę Akademii Rumuńskiej i postawiła sobie za cel promocję „kultury, języka i historii narodowej, literatury, nauki i sztuk pięknych”. Obecna siedziba Akademii Rumuńskiej, mieszcząca się w Bukareszcie, znajduje się w pałacyku zakupionym przez małżeństwo Cesianu w marcu 1890 roku. W następnych latach budowla została poszerzona na skutek zakupu sąsiednich nieruchomości, tak że otwarcie głównego gmachu Akademii nastąpiło w marcu 1898. Po pierwszej wojnie światowej, na fali entuzjazmu w początkach Wielkiej Rumunii, Akademia Rumuńska rozszerzyła swą działalność, zakładając filie zagraniczne. Tak powstała w 1922 roku Rumuńska Szkoła w Fontenay-aux-Roses pod Paryżem, a później Accademia di Romania w Rzymie, otwarta w 1933 roku w monumentalnym gmachu zaprojektowanym przez architekta Petre Antonescu. Podobnie jak całe społeczeństwo rumuńskie, Akademia Narodowa doznała w pełni szoku stalinizacji kraju po drugiej wojnie światowej. 9 czerwca 1948 została podporządkowana komunistycznej władzy i przyjęła nazwę Akademii Rumuńskiej Republiki Ludowej, a później, od sierpnia 1965 – Akademii Rumuńskiej Republiki Socjalistycznej. Nie była już niezależnym forum, tylko podlegała bezpośrednio rządowi skomunizowanej Rumunii. Kontrola polityczna rozciągała się oczywiście również na proces wyboru członków Akademii. Ci, którzy popadli w niełaskę partii, podlegali czystce, a ich miejsce zajmowali nowi, obiecujący wierność sprawie komunistycznej. Mimo podporządkowania reżimowi Akademia stale się rozwijała – w Jassach i w Klużu zostały otwarte nowe jej filie, a Wydawnictwo Akademii, utworzone w 1948 roku, stało się jednym z najbardziej renomowanych w kraju, nawet jeśli wydawane przez nie pozycje musiały przestrzegać ideologicznej linii monopartii. Wyzwolenie instytucji nastąpiło wraz z wyzwoleniem wszystkich Rumunów. Podczas nadzwyczajnego posiedzenia 26 grudnia 1989 z grona jej członków udało się wreszcie wykluczyć dwoje politycznych intruzów poprzednich dziesięcioleci – Nicolae i Elenę Ceauşescu. Nicolae został członkiem Akademii za książki z zakresu ekonomii, a jego żona za badania w dziedzinie chemii – chociaż wiadomo na pewno, że to nie oni byli autorami owych prac naukowych.*W historii Rumunów pokolenie XIX-wiecznych mężów stanu, polityków i działaczy naukowych i społecznych postrzegane jest jako to, które reprezentowało skuteczność dyplomatyczną i przykład patriotyzmu najwyższej próby. W tej opowieści przypomnę kogoś, komu nowoczesna Rumunia wiele zawdzięcza. Zgłębimy sekrety życia Eugeniu Carady, założyciela Banku Narodowego Rumunii. Eugeniu Carada urodził się w listopadzie 1836 w Krajowie. Rodzina jego ojca wywodziła się gdzieś z Bałkanów, czyli jak to określają Rumunii – była pochodzenia arumuńskiego, Eugeniu zaś ze swym niespokojnym, a jednocześnie pragmatycznym temperamentem podobno bardziej wdał się w matkę, spadkobierczynię olteńskiej1 rodziny szlacheckiej. Jako młody chłopak był dobrym uczniem w Liceum w Krajowie, a następnie wyjechał na studia do Paryża. W połowie XIX wieku stolica Francji była miastem bohemy artystycznej, ale także miejscem żyjącym ideami rewolucyjnymi całej Europy. Carada bardzo szybko zaraził się pomysłami reformatorskimi, poznał tam też sporą część francuskiej elity intelektualnej, między innymi historyków Edgara Quineta i Jules’a Micheleta2. Przekonany o tym, że Rumunia zasługuje na lepszą przyszłość, Eugeniu Carada wrócił do kraju i energicznie zaangażował się w walkę na rzecz zjednoczenia obu księstw. W roku 1857, w wieku 21 lat, został wybrany do Rady Miejskiej Bukaresztu, a wkrótce potem objął stanowisko sekretarza w powołanym ad hoc Zgromadzeniu Wołoszczyzny. Po zjednoczeniu Rumunii w 1859 roku o mało go nie aresztowano pod zarzutem podżegania do zabójstwa konserwatywnego premiera Barbu Catargiu3. To oskarżenie nigdy jednak nie zostało udowodnione. Po zamknięciu śledztwa Carada wyjechał na dwa lata do Paryża w celu ukończenia studiów, a przy okazji rozwijał we Francji działalność polityczną. Rozczarowany stylem sprawowania władzy przez Alexandru Ioana Cuzę, podjął intensywną kampanię na rzecz jego detronizacji i sprowadzenia do kraju cudzoziemskiego władcy. Był jednym z tych, którzy przygotowali przybycie do Rumunii przyszłego króla Karola I. Jednak niespokojny charakter znów przysporzył mu problemów. W 1870 roku, gdy Francja i Prusy znalazły się w stanie wojny, Eugeniu Carada zawzięcie wspierał Francję. Z tego powodu wziął nawet udział w spisku dążącym do usunięcia z rumuńskiego tronu Karola I, którego z natury rzeczy uważał za człowieka Niemiec. Posunięcie okazało się nieudane, ale na uwagę zasługuje fakt, że Carada nigdy nie stał się obiektem zemsty Karola I. Wręcz przeciwnie, właśnie dlatego, że Karol I cenił patriotyzm i altruistyczny upór, zlecił mu logistyczne przygotowania do wojny o niepodległość z 1877 roku. Jako zarządca budżetu armii Carada dał wspaniały przykład skuteczności i rozwagi. Sposób, w jaki przygotował kraj do walk, wysunął go na czoło rumuńskich ekonomistów tamtych czasów. Mając wsparcie króla i premiera Iona C. Brătianu4, Carada stał się w kwietniu 1880 patronem powstania Narodowego Banku Rumunii. Ciekawostką jest to, że nigdy nie chciał zostać gubernatorem banku, jak było wtedy w zwyczaju, zadowalając się jedynie tytułem dyrektora – podobno dlatego, że nie chciał, by akt jego nominacji został podpisany przez króla! Był zaręczony z wnuczką francuskiego historyka Jules’a Micheleta, ale rozstał się z nią jednak, bo narzeczona nie chciała w przyszłości mieszkać w Rumunii. Życie Eugeniu Carady jest bardziej porywające niż scenariusz filmu sensacyjnego. Cztery razy był aresztowany, lecz nigdy skazany. Dwa razy się zaręczał, a jednak się nie ożenił. Jednym z jego wielkich oponentów ideologicznych był sam Mihai Eminescu – rumuński wieszcz narodowy5. Za każdym razem, gdy król Karol I chciał się spotkać z Caradą, ten wymawiał się pilną koniecznością wyjazdu do Krajowy (lub po prostu wymykał się z domu tylnym wyjściem). Będąc z ducha republikaninem, przyznawał jednak, że dla Rumunów najlepszą formą rządów jest mimo wszystko monarchia konstytucyjna. Po śmierci Eugeniu Carady w lutym 1910 roku Karol I zarządził w Pałacu Królewskim oddanie hołdu zmarłemu poprzez opuszczenie flagi do połowy masztu. Morał tej opowieści zawiera się w zdaniu, które Eugeniu Carada pozostawił jako swój testament: „Dla dobra wolnej Rumunii zawsze, w każdy sposób, z kimkolwiek, przeciwko komukolwiek”.*W 1906 roku w Bukareszcie miało miejsce wydarzenie, które skierowało przyszłość Rumunii na zupełnie nowe tory. Rok ten oznaczał potrójne święto. Po pierwsze, rocznicę 25 lat istnienia królestwa rumuńskiego, które stało się nim w 1881 roku. Po drugie, świętowano wtedy czterdziestą rocznicę założenia dynastii rumuńskiej. Po trzecie, w tym samym roku przypadało 1800 lat od chwili, gdy rzymski cesarz Trajan podbił Dację i włączył do zachodniej cywilizacji terytorium, które po wiekach miało się stać Rumunią. Dla uczczenia tej potrójnej rocznicy rząd i władze miejskie Bukaresztu zorganizowały wielką wystawę krajową. Dla Rumunów była to nowość, ale także wyraz szlachetnych aspiracji. Podobne wystawy były wtedy bardzo modne i organizowano je praktycznie w każdym liczącym się dużym mieście w Europie. Najbardziej pompatyczne odbywały się już od wielu lat w Paryżu i Londynie, a ich oddziaływanie nie ograniczało się tylko do wymiaru lokalnego, ale można by rzec – wręcz powszechnego. Wystawa Krajowa w Bukareszcie miała przenieść na lokalny grunt modę, którą poznała podróżująca po świecie elita rumuńska. W organizację wystawy w 1906 roku zaangażował się parlament, rząd, młoda Akademia Rumuńska, Uniwersytet Bukareszteński, władze stolicy i liczne firmy prywatne. Miejscem wybranym na tło tego wydarzenia były podmokłe tereny na południu miasta w dzielnicy Filaret, czyli Pole Wolności w roku 1848, a obecnie park Karola. Otwarcie okazałej imprezy nastąpiło rano 6 czerwca 1906, podczas uroczystości, w trakcie której król Karol I i królowa Elżbieta przecięli symboliczną wstęgę w miejscu, które dziś nazywa się Arenami Rzymskimi. Cała powierzchnia tego urokliwego zakątka Bukaresztu, utworzonego na potrzeby wystawy właściwie z dnia na dzień latem 1906, liczyła 41 hektarów. Jezioro z wieloma wyspami, wodospady i jaskinie, kościoły, zespoły posągów, rezerwat zoologiczny, teatr letni i inne liczne atrakcje, a także łuk triumfalny – powstały w tym miejscu, by potwierdzić dynamiczny rozwój Rumunii i jej ambicje na przyszłość. Wszystkie bez wyjątku ministerstwa w kraju i wiele rumuńskich firm miały własne pawilony wystawowe. Wystawie towarzyszyły również skandale, a jakże! Ambasador Turcji w Bukareszcie zaprotestował, gdy zaprezentowano na niej armaty osmańskie zdobyte w Calafacie w czasie walk o niepodległość Rumunii. Z kolei węgierskiemu namiestnikowi austriackiego cesarza Franciszka Józefa, który nosił także tytuł wielkiego księcia Siedmiogrodu, przeszkadzała zbyt duża liczba Rumunów z Siedmiogrodu, którzy przybyli pociągami do Bukaresztu, by zobaczyć wystawę. Dobrze, że w ogóle mieli taką możliwość, bo w odróżnieniu od władz austro-węgierskich, które jednak pozwoliły Siedmiogrodzianom na przyjazd, władze Rosji carskiej zupełnie zakazały Rumunom z Besarabii przekraczania granicy na Prucie. Były też jednak chwile wzruszające, a wśród nich nadejście prezentu dla Bukaresztu od władz miejskich Rzymu. Mowa o posągu Wilczycy Kapitolińskiej, który potem przez ponad sto lat wędrował po różnych dzielnicach naszej stolicy, a dziś stoi na bulwarze Magheru i wszyscy turyści – Rumuni czy cudzoziemcy – którzy zwiedzają Stare Miasto stolicy, codziennie mijają ten symbol naszej łacińskiej tożsamości. Wystawa z 1906 roku była otwarta tylko przez sześć miesięcy – od początku czerwca do końca listopada – do dziś jednak istnieje to, co powstało przy okazji jej organizacji, czyli wielki park bukareszteński oraz wiele budynków kościelnych i świeckich. Pozostało też coś więcej – Nicolae Iorga6 powiedział, że wtedy, w 1906 roku, Bukareszt stał się stolicą wszystkich Rumunów. Wyobraźcie sobie Siedmiogrodzian, którzy wysiadali zdumieni na Dworcu Północnym i byli prowadzeni z pompą przez bukareszteńczyków ulicą Calea Victoriei na południe, do Parku Wystawy. Podwaliny pod zjednoczenie kraju w roku 1918 zostały przygotowane już wcześniej, właśnie w roku 1906.*Następną opowieść poświęcam wspaniałej budowli stojącej na nabrzeżu Morza Czarnego. Ma ponad sto lat, a jej historia jest fascynująca. Jest to jedna z najbardziej znanych budowli w Rumunii i każdy, kto wybiera się do Konstancy, prędzej czy później dociera na wybrzeże Morza Czarnego, by obejrzeć ten zjawiskowy obiekt. Chodzi o imponujący gmach kasyna w Konstancy, otwartego w 1911 roku. O tej budowli rzec można poetycko, że jest architektonicznym hymnem wyrażającym radość Rumunów po przejęciu Dobrudży na mocy traktatu berlińskiego w 1878 roku, dzięki czemu kraj zyskał dostęp do morza7. W końcu wieku XIX w miejscu późniejszego kasyna znajdowała się sala widowiskowa, w której występowały trupy teatralne przybywające nad Morze Czarne. W 1904 roku włodarze Konstancy zatrudnili architekta Petre Antonescu, by wzniósł nad brzegiem morza budowlę mogącą dodać miastu splendoru. Antonescu zabrał się więc do pracy, ale zdołał zaledwie przygotować fundamenty pod budynek, które znajdowały się kilka metrów pod poziomem morza. Po lokalnych wyborach zmienił się burmistrz Konstancy i miasto sprowadziło nowego architekta – był nim 32-letni Szwajcar Daniel Renard. Architekt przeżywał wtedy osobisty dramat, bo akurat zmarła mu narzeczona. Mówi się, że to właśnie z tego powodu kształt kasyna ma charakter raczej surowy niż radosno-słoneczny. Budynek był gotowy już w roku 1910, ale jego oficjalne otwarcie nastąpiło rok później. Podczas pierwszej wojny światowej w kasynie mieścił się szpital wojskowy, potem zostało ono zbombardowane przez lotnictwo niemieckie, a w końcu zdewastowane przez oddziały niemieckie i bułgarskie, które okupowały Dobrudżę. Odremontowane około roku 1928, w następnym dziesięcioleciu epoki międzywojennej zyskało sławę wśród marynarzy i turystów żeglujących po Morzu Czarnym. Prosperity nie trwała długo, bo już na początku drugiej wojny światowej znów zostało zbombardowane, tym razem przez lotnictwo sowieckie. Rzadko się zdarza, by budowla mająca służyć rozrywce miała tak dramatyczne dzieje. W latach 50. rumuński reżim komunistyczny nakazał przebudowę kasyna: zamiast niego na parterze powstała wielka restauracja, a na piętrze sala kinowa. Wielu zagranicznych gości odwiedzających w Rumunii Gheorghe Gheorghiu-Deja czy Nicolae Ceauşescu było tu przywożonych. Ostatni remont budynku odbył się w 1986 roku, od tego czasu jednak ten piękny secesyjny gmach ulega stopniowej degradacji. Choć nadal pozostaje atrakcją dla odwiedzających Konstancę, to jest już tylko bladym cieniem tego, czym budowla była niegdyś. W 1911 roku kasyno w Konstancy było jedną z najpiękniejszych budowli Małej Rumunii8. Historycy sztuki twierdzą, że było najwspanialszym w kraju i jednym z najpiękniejszych w Europie przykładem stylu art nouveau.*Proponuję, byśmy zajrzeli teraz za kulisy obrad dwóch Rad Koronnych, w czasie których podjęto zasadnicze decyzje o przystąpieniu Rumunii do pierwszej wojny światowej. Pierwsza Rada Koronna odbyła się 21 lipca (według starego kalendarza) 1914 roku. Król Karol I, następca tronu Ferdynand oraz znaczna część czołowych polityków liberalnych i konserwatywnych zebrali się wtedy w sali muzycznej w zamku Peleş w Sinai. W Europie zaczynała się pierwsza wojna światowa, a zgromadzenie krajowej elity politycznej musiało zdecydować, czy Rumunia przyłączy się do wojny, czy też nie. Jako pierwszy głos zabrał król. Jego zdaniem nasz kraj powinien przystąpić do walki u boku państw centralnych, czyli Niemiec i Austro-Węgier. Spośród zebranych tylko konserwatysta Petre P. Carp9 zgadzał się z królem. Pozostali, zarówno konserwatyści, jak i liberałowie mówili, że Rumunia powinna zachować na razie neutralność. „Wojna będzie prawdopodobnie długa i nasz kraj będzie jeszcze miał okazję do zabrania głosu” – powiedział premier Brătianu10. Historia przyznała mu rację. Karol I cierpiał w głębi ducha z powodu tej decyzji, ale jako monarcha konstytucyjny uszanował opinię większości Rady, choć z prawnego punktu widzenia nie miał takiego obowiązku. Kolejny raz udowodnił jednak, że był wybitnym mężem stanu. Podobno do końca swoich dni był niepocieszony, co mogło też przyspieszyć jego śmierć, która nastąpiła trzy miesiące później, 10 października 1914 roku. Przyszłość pokazała jednak, że decyzja o tymczasowej neutralności podjęta przez Radę Koronną była dobrym posunięciem. Następne posiedzenie Rady zostało zorganizowane dwa lata później, 14 sierpnia 1916 roku w pałacu Cotroceni w Bukareszcie11. Tym razem zarówno król Ferdynand, jak i premier Ion Brătianu wyrazili opinię, że Rumunia powinna przystąpić do wojny i opowiedzieć się po stronie Francji, Anglii i Rosji – przeciw Niemcom i Austro-Węgrom. Było to zgodne ze stanowiskiem większości, nawet jeśli Petre P. Carp – który panicznie lękał się wielkiego imperium carskiego ze wschodu – gwałtownie wzywał do sojuszu z Niemcami. Przekonany, że prawdziwym zagrożeniem dla Rumunów jest Rosja, zaszokował w pewnym momencie zgromadzonych, mówiąc: „Będę się modlił do Boga, żeby armia rumuńska została pobita”. Zgodnie z ustaleniami armia rumuńska miała wkrótce przekroczyć górskie przełęcze prowadzące do Siedmiogrodu, przy dźwiękach znanej pieśni wojskowej Przekroczcie Karpaty, rumuńskie bataliony12.*Sprawa przekazania skarbu rumuńskiego do Moskwy w czasie pierwszej wojny światowej pozostaje jednym z wciąż niezamkniętych rozdziałów naszej współczesnej historii. Po prawie stu latach epizod ten nadal jest pamiętany i czasami wydaje się ciążyć na stosunkach między Rumunią a Rosją. Proponuję teraz opowieść o tym, jak to z tym skarbem było. Wszystko zaczęło się jesienią 1916 roku, gdy Rumunia podjęła decyzję o przystąpieniu do pierwszej wojny światowej. W pierwszej fazie walk jej militarni przeciwnicy, czyli wojska niemieckie, austro-węgierskie i bułgarskie, zdołali zająć południe kraju, a armia rumuńska, dwór królewski i elita polityczna wycofały się do Jassów w Mołdawii. Obawa przed pełną okupacją kraju podsunęła rządowi Rumunii myśl o wysłaniu skarbu narodowego do Moskwy, stolicy Rosji carskiej, będącej wtedy naszym sojusznikiem. Nie był to żaden historyczny precedens – w chwilach nieszczęść również inne kraje powierzały zaprzyjaźnionym krajom ościennym cenne dobra na przechowanie. Rumuńsko-rosyjski protokół dotyczący wysłania skarbu do Moskwy został podpisany w połowie grudnia 1916. W ogólnych zarysach ten cenny transport obejmował 93,4 tony złota (w sztabach i monetach) należące do Banku Narodowego Rumunii oraz banków prywatnych, przedsiębiorstw i osób fizycznych. Obok szlachetnego kruszcu w skład skarbu wchodziły też może nawet cenniejsze zabytkowe dzieła sztuki: 1350 obrazów wielkiej wartości, dokumenty, manuskrypty, zbiory z prywatnych kolekcji, cenne naczynia liturgiczne, archiwa i inne wartościowe rzeczy. Tą samą drogą odjechały również dwie skrzynie z biżuterią królowej Marii. W sumie wyekspediowano koleją dwa transporty: najpierw w grudniu 1916 roku 17 wagonów o wartości 314 milionów lei w złocie, a potem w lipcu 1917 roku 24 wagony o wartości 1,6 miliarda lei w złocie. Tak więc łącznie było to 41 wagonów o ówczesnej wartości 2 miliardów lei w złocie. Niestety, w Rosji w 1917 roku wybuchła rewolucja październikowa i komuniści pod wodzą Lenina potraktowali skarb rumuński jako łup wojenny. Po wielu latach starań dopiero w 1935 roku Rumunii udało się odzyskać przynajmniej dzieła sztuki – do kraju wróciły wtedy niektóre z obrazów. W 1956 roku, w geście przyjaźni wobec Rumuńskiej Partii Komunistycznej, władze sowieckie dokonały drugiego zwrotu części skarbu – obejmującego 40 tysięcy różnych przedmiotów (był wśród nich słynny Skarb z Pietroasa, czyli drogocenne gockie naczynia i ozdoby ze złota pochodzące z III i V wieku naszej ery, i ponad sto obrazów najwybitniejszego rumuńskiego malarza Nicolae Grigorescu). Od tamtego jednak czasu aż do dziś problem nieoddanego skarbu (zwłaszcza przedmiotów rumuńskiego dziedzictwa narodowego) pozostał nierozwiązany.*Często mówię studentom, że kamieniem węgielnym historii nie są bohaterowie, wojny czy ważne traktaty w historii świata. Główną cegłą, z której zbudowana jest historia, pozostaje czas. Sprowadzając rzecz do absurdu, gdyby czas się zatrzymał, jest oczywiste, że nie byłoby już ani historii, ani tym bardziej historyków. Czas ma znaczenie tylko wtedy, gdy jest przez ludzi mierzony. Dlatego w poniższej opowieści przedstawię współczesne przygody z liczeniem czasu. Wyobraźcie sobie, że w nowożytnej historii zdarzył się jeden taki rok, który miał nie 365 dni, a tylko 352. Prawdopodobnie myślicie, że to żart. Jak to było możliwe, że rok skrócił się o 13 dni i jaki jest związek między armią francuską a Rosjanami, którzy przyjeżdżają dziś w rumuńskie góry, aby spędzać tu Boże Narodzenie? Nasza opowieść zaczyna się w lutym 1582, gdy papież Grzegorz XIII zadekretował przejście świata katolickiego z kalendarza juliańskiego na kalendarz, który będzie nosił jego imię – gregoriański. Chodziło o świętowanie Wielkanocy i o różnicę dziesięciu dni, jaka powstała między kalendarzem słonecznym i kalendarzem faz Księżyca. I tak w roku 1582 w świecie katolickim po dniu 4 października nastąpił dzień 15 października. Dekret papieża Grzegorza XIII został przyjęty przez kilka państw, a wśród nich przez księstwa włoskie, Polskę, Hiszpanię i Portugalię. Imperium Brytyjskie przyjęło kalendarz gregoriański w roku 1752, a niektóre kraje nordyckie dopiero w 1776. Tymczasem kraje prawosławne odmówiły wtedy tej zmiany. Dotyczyło to też Rumunii, która zachowała kalendarz juliański aż do pierwszej wojny światowej. W latach, gdy przez Europę przetaczały się wojska walczące w pierwszej wojnie światowej, różnica między oboma kalendarzami doszła już do 13 dni. Jak wiadomo, armia rumuńska przystąpiła do walki w roku 1916 u boku Francji i Anglii, przeciwko Niemcom i Austro-Węgrom. Tylko że z powodu różnic w kalendarzach data bukareszteńska nie odpowiadała dacie paryskiej lub londyńskiej. W ten sposób dzień, w którym armia rumuńska przekroczyła Karpaty i wkroczyła do Siedmiogrodu, to 15 sierpnia 1916 w Bukareszcie, ale 28 sierpnia w Paryżu. Gdy do Rumunii przybyła misja sojusznicza armii francuskiej pod dowództwem generała Berthelota, owa różnica 13 dni zaczęła coraz bardziej doskwierać. Jednym z pierwszych priorytetów rządu rumuńskiego natychmiast po zakończeniu pierwszej wojny światowej była rezygnacja z kalendarza juliańskiego i przejście na kalendarz gregoriański właściwy dla europejskiego świata zachodniego, do którego Rumunia aspirowała. I tak dekretem rządu z mocą ustawy dzień 1 kwietnia 1919 (starego juliańskiego stylu) stał się dniem 14 kwietnia (nowego stylu, zgodnie z kalendarzem gregoriańskim). Również inne państwa prawosławne dokonały tej zmiany: bolszewicka Rosja przyjęła nowy kalendarz w styczniu roku 1918 – i właśnie dlatego rocznica Wielkiej Rewolucji Październikowej (1917 roku) była potem obchodzona 7 listopada; Grecja zaś przyjęła kalendarz gregoriański dopiero w 1924 roku. Przejście Rumunii na kalendarz gregoriański spowodowało, że rok 1919 był krótszy o 13 dni. Warto było jednak dokonać tej zmiany, bo oznaczała ona spełnienie pragnienia Rumunów dostosowania się do czasu zachodniego. Biskupi Kościoła prawosławnego na wschodzie Europy uznali to za zdradę tradycji i nigdy jej nie wdrożyli. I dlatego prawosławni starego stylu w Rosji lub Serbii obchodzą Boże Narodzenie 7 stycznia kalendarza gregoriańskiego, czyli 25 grudnia starego stylu kalendarza juliańskiego. Ta różnica sprawia, że zawsze na początku stycznia do rumuńskich kurortów narciarskich napływają Rosjanie, Ukraińcy lub obywatele Republiki Mołdawii, którzy obchodzą Boże Narodzenie według kalendarza starego stylu.*Dzieje Kościoła w Rumunii nie były bynajmniej drogą prostą, a raczej drogą pełną zakrętów i zygzaków. Do połowy XIX wieku na terytorium ówczesnej Rumunii istniały Metropolia Węgiersko-Wołoska i Metropolia Mołdawii, a obie były podporządkowane Patriarchatowi Prawosławnemu (Ortodoksyjnemu) obrządku greckiego w Konstantynopolu. To tłumaczy, dlaczego od XVIII wieku językiem używanym w kościołach rumuńskich był obok języka starocerkiewno-słowiańskiego język grecki. Sytuacja uległa radykalnej zmianie w roku 1872, gdy dwie metropolie rumuńskie – jedna w Jassach, druga w Bukareszcie – wyszły spod zwierzchnictwa Patriarchatu Konstantynopola. Ukonstytuował się Święty Synod złożony z obywateli Rumunii, a kilka lat później, po uzyskaniu suwerenności państwowej, narodził się Rumuński Kościół Prawosławny jako niezależny Kościół autokefaliczny pod zwierzchnictwem metropolity-prymasa rezydującego w Bukareszcie. Później, po zjednoczeniu Siedmiogrodu z Rumunią, Kościół prawosławny w Siedmiogrodzie, Banacie, Kriszanie i Maramureszu13 połączył się ze Świętym Synodem w Bukareszcie. Największe wydarzenie nastąpiło jednak 4 lutego 1925 roku, gdy Święty Synod Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego podjął decyzję o utworzeniu Patriarchatu Rumunii, a metropolita-prymas stał się patriarchą Rumunii. Jako pierwszy został wyniesiony na tron patriarszy Miron Cristea, były biskup prawosławny diecezji Caransebeş. Dziś na liście patriarchów Rumunii jest zaledwie sześć nazwisk, włącznie z obecnym patriarchą Danielem. Choć spis nie jest długi, za listą kryje się jednak sporo historycznych zagadek, spekulacji, a czasem nawet kontrowersji. Pierwszy patriarcha, Miron Cristea, dzierżył pastorał patriarszy 14 lat. W tym czasie w pewnym momencie został nawet wykorzystany w celach politycznych przez króla Karola II, który w 1938 roku mianował go premierem. W tym charakterze Cristea podpisał kilka decyzji, które dziś są kwestionowane – część z nich na przykład miała charakter antysemicki. Drugi patriarcha, Nicodim Munteanu, zasiadał na kościelnym tronie w latach 1939–48. Przeżył pięć kolejnych systemów politycznych – został patriarchą podczas dyktatury królewskiej Karola II, potem był świadkiem rządów nacjonalistycznych legionistów, następnie wojskowego reżimu Iona Antonescu, towarzyszył zamachowi stanu króla Michała 23 sierpnia 1944, a potem był świadkiem wypędzenia króla Michała z kraju w grudniu 1947. Warto pamiętać, że na przełomie lata i jesieni 1945 patriarcha Nicodim wsparł monarchę, gdy król pozostawał w konflikcie z prokomunistycznym premierem Petru Grozą. Następcą Nicodima na tronie patriarszym został Justynian Marina. Według danych z archiwów z lat trzydziestych, gdy Justynian był jeszcze księdzem, zwrócono na niego uwagę jako na sympatyka legionistów – co nie było dziwne, bo wtedy wielu młodych księży myślało w podobny sposób. Nieco później, w sierpniu 1944, ksiądz Justynian (wtedy sympatyk polityczny Narodowej Partii Chłopskiej) odegrał, jak się zdaje, ważną rolę w zorganizowaniu udanej ucieczki Gheorghe Gheorghiu-Deja z obozu w Târgu Jiu. Z pomocą nowego reżimu Justynian Marina został trzecim patriarchą Rumunii i funkcję tę pełnił przez dwadzieścia dziewięć lat, od 1948 do 1977 roku. Dwaj jego następcy, patriarchowie w czasach reżimu komunistycznego, Justyn Moisescu i Teoktyst Arăpasu, są również przedmiotem innych sporów. Jedni potępiają podporządkowanie się patriarchów polityce Nicolae Ceauşescu. Inni jednak twierdzą, że dzięki owej pozornej współpracy patriarchowie uratowali Kościół rumuński w latach komunizmu. Ta polemika będzie trwała prawdopodobnie jeszcze przez wiele lat.*W chwili, gdy to piszę, najwyższa budowla na świecie znajduje się w Dubaju, w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Ma 163 piętra i imponującą wysokość 830 metrów. Bliżej mnie najwyższy budynek w Rumunii znajduje się w Bukareszcie. Nazywa się Sky Tower, ma 37 pięter i budzącą respekt wysokość 137 metrów. Proponuję, byśmy przypomnieli w tej opowieści awanturniczą przygodę pierwszego drapacza chmur w Rumunii – Pałacu Telefonów w Bukareszcie. Na początku wieku XX, idąc od Cercul Militar (Krajowego Klubu Oficerskiego) w stronę Pałacu Królewskiego, mijalibyśmy po lewej stronie ulicy Calea Victoriei posiadłości bojara Oteteleanu. Tam, w samym centrum Bukaresztu, znajdował się słynny ogród letni i restauracja na świeżym powietrzu, gdzie dobrze się jadło i dużo piło przy muzyce i śpiewie najlepszych wokalistów. Ów starodawny stan rzeczy trwał aż do końca lat dwudziestych, gdy w 1929 roku na miejscu restauracji rozpoczęła się budowa najwyższego w tamtych czasach gmachu w Bukareszcie. Wszyscy trzej architekci, którzy go zaprojektowali, byli cudzoziemcami. Pierwszy z nich, Edmond van Saanen Algi, był Holendrem mieszkającym na stałe w Rumunii, który w połowie lat 20. pracował też nad pięknym budynkiem bukareszteńskiej Akademii Studiów Ekonomicznych. Wraz z nim państwo rumuńskie zatrudniło również dwóch architektów amerykańskich: Waltera Froya i Louisa Weeksa. Ich właśnie poproszono o zaprojektowanie budynku przywodzącego na myśl słynne drapacze chmur w Nowym Jorku. I tak narodził się Pałac Telefonów, którego wysokość – 53 metry – przyprawiała wtedy o zawrót głowy. Prace trwały pięć lat i piękny budynek w stylu art déco został oddany do użytku w 1934 roku. Nie przypadkiem pałac stał się siedzibą firmy telefonicznej – najbardziej nowoczesnego środka komunikacji w tamtej chwili, który każdego roku zdobywał coraz więcej użytkowników w miastach Wielkiej Rumunii. Obaj amerykańscy architekci bardzo polubili Bukareszt i z wielkim entuzjazmem pracowali nad projektem pałacu. Byli gotowi zaprojektować również inne wysokie budynki, bo według ich wizji Calea Victoriei powinna się stać arterią w stylu amerykańskim, z drapaczami chmur po jednej i po drugiej stronie. Rozumie się samo przez się, że rozpad Wielkiej Rumunii, który miał nastąpić kilka lat później, położył koniec tym planom. Otwarcie Pałacu Telefonów w 1934 roku wzbudziło w Bukareszcie wielkie zainteresowanie. Był to też sukces inżynierski, gdyż tak wysoki budynek jako pierwszy w Rumunii powstał w nowej technologii żelbetonowej, a stal do jego budowy pochodziła z krajowej Huty Reşiţa. Bukareszteńczycy i turyści zwiedzający miasto, wszyscy, którzy spacerowali po Calea Victoriei lub przesiadywali w przydrożnym ogródku kawiarni Capsa, podziwiali piękny, biały budynek pałacu. W następnych dziesięcioleciach budowla niestety poważnie ucierpiała podczas trzęsień ziemi w latach 1940 i 1977, a w okresie wojny trafiały ją bomby zrzucane na Bukareszt. Ze swymi pięćdziesięcioma trzema metrami wysokości Pałac Telefonów jest prawie trzy razy niższy niż Sky Tower – najwyższy budynek w dzisiejszym Bukareszcie. Niemniej od 1933 roku aż do początku lat 70., gdy pojawił się hotel Intercontinental, pałac niepodzielnie dzierżył palmę pierwszeństwa, jeśli chodzi o wysokość. Do dziś jednak urok tego budynku pozostaje nienaruszony. Jest wciąż eleganckim świadkiem epoki, w której telefon w salonie był prawie członkiem rodziny, a ulica Calea Victoriei miała się stać podobna do Manhattanu.*Następna opowieść pozwoli nam na odkrycie szczegółów dotyczących jednego z najbardziej ambitnych przedsięwzięć w całej historii narodu rumuńskiego. Ten pomnik nie został zbudowany z granitu czy innego kamienia – a jednak trwa do dziś, bo jest bardziej odporny niż granit. Lata 30. ubiegłego wieku były dziesięcioleciem paradoksalnym. Zaczęło się ono od wielkiej nadziei, a skończyło wielkim narodowym dramatem. Nazywa się je w moim kraju dekadą karolińską – właśnie dlatego, że pozostawało pod wpływem panowania ówczesnego króla Karola II. Podczas tych dziesięciu lat wiele zbudowano w całej Rumunii, od Bukaresztu po Jassy, od Klużu po Kiszyniów, od Timiszoary po Czerniowce. Oto kilka przykładów z samej tylko stolicy: monumentalny budynek Wydziału Prawa, Pałac Telefonów, Łuk Triumfalny, Biblioteka Akademii Rumuńskiej, Narodowy Instytut Historii, siedziba zarządu kolei państwowych, czyli Pałac CFR na Dworcu Północnym, park Herăstrău, Akademia Wojskowa w dzielnicy Cotroceni oraz pałac, w którym mieści się dziś Ministerstwo Spraw Wewnętrznych – wszystko to powstało w latach 30. i jest świadectwem najlepszej dekady w historii Wielkiej Rumunii. A jednak, wbrew powyższemu wstępowi, monumentalne dzieło, którego będzie dotyczył dalszy ciąg, nie jest dorobkiem architektury, tylko osiągnięciem intelektualnym. Mowa bowiem po prostu o publikacji – prawdopodobnie najbardziej śmiałym projekcie wydawniczym w całej historii rumuńskiego piśmiennictwa. Król Karol II popełnił kilka błędów, ale nikt nie może zaprzeczyć, że miał też duże osiągnięcia – przede wszystkim ten władca niezwykle cenił ludzi pióra i jednym z komplementów, na który rzeczywiście zasłużył, był właśnie ten najbardziej przez niego ceniony: przydomek Hospodara Kultury. Wielka księga, o której mowa – niezwykle ważne dzieło w historii kultury mojego kraju – to Encyklopedia Rumunii, której pierwsze tomy ukazały się pod patronatem króla w końcu lat 30. Pierwsze dwa woluminy poświęcone zostały rumuńskiej historii, życiu politycznemu i administracyjnemu, trzeci i czwarty – gospodarce Wielkiej Rumunii (wraz z jej przeszłością i perspektywami na przyszłość), natomiast piąty i szósty miały dotyczyć historii i współczesności kultury rumuńskiej. Encyklopedia Rumunii z dekady karolińskiej do dziś pozostaje pracą o rozmachu wciąż niedoścignionym. Każdy tom na ponad 1100 stronach w dużym formacie opisuje w najdrobniejszych szczegółach sytuację ówczesnej Rumunii. Ową olbrzymią syntezę sygnowało wielu spośród najznamienitszych intelektualistów epoki. Liczba zgromadzonych informacji była olbrzymia. Tym, którzy jeszcze znajdą te tomy w jakimś antykwariacie, doradzam po przyjacielsku, by je koniecznie kupili. Powiedziałbym metaforycznie, że są warte w złocie swego ciężaru, a waga każdego egzemplarza – wierzcie mi – jest spora. Nawet dziś, w epoce Internetu, encyklopedia ta pozostaje prawdziwą księgą narodu rumuńskiego, choć została opublikowana przed osiemdziesięcioma laty.Z rumuńskiego przełożył Bogumił LuftŹRÓDŁO: Adrian Cioroianu, Piękna opowieść o historii Rumunów, Wydawnictwo Amaltea, Wrocław 2018.\n1 Oltenia – kraina historyczna stanowiąca zachodnią część Wołoszczyzny (obecnie południowo-zachodnia Rumunia). Jej głównym miastem jest Krajowa. 2 Edgar Quinet (1803–1875) – francuski filozof i historyk, profesor Collège de France; Jules Michelet (1798–1874) – francuski historyk i pisarz epoki romantyzmu, profesor Collège de France. 3 Barbu Catargiu (1807–1862) – polityk, od 1962 powołany przez Alexandru Ioana Cuzę na pierwszego premiera zjednoczonej Rumunii. 4 Ion C. Brătianu (1821–1891) – polityk, jedna z najważniejszych postaci sceny politycznej w czasach rządów Alexandru Ioana Cuzy i Karola I, współtwórca (1875) i lider Partii Narodowo-Liberalnej, 1876–88 premier. 5 Mihai Eminescu (1850–1889) – poeta, romantyk, którego znaczenie można porównać z Adamem Mickiewiczem w Polsce. 6 Nicolae Iorga (1871–1940) – polityk, historyk, publicysta i pisarz, profesor Uniwersytetu Bukareszteńskiego, współzałożyciel Partii Narodowo-Demokratycznej (1906), premier (1931–32), zamordowany przez członków Żelaznej Gwardii. Wielki przyjaciel Polski. 7 Traktat berliński (1878) – akt kończący międzynarodowy kongres mocarstw, na którym między innymi potwierdzono niepodległość Rumunii. 8 Mała Rumunia – określenie terytorium rumuńskiego przed włączeniem do niego w 1918 roku Siedmiogrodu, Maramureszu, Bukowiny i Besarabii. 9 Petre P. Carp (1837–1919) – polityk konserwatywny, premier w latach 1900–01 i 1911–12. 10 Ion (lub Ionel) Brătianu (1864–1927) – syn Iona C. Brătianu, polityk związany z Partią Narodowo-Liberalną, pięciokrotnie premier Rumunii (1909–10, 1914–18, 1918–19, 1922–26, 1927). 11 Pałac wzniesiony w 1888 roku w Bukareszcie z polecenia Karola I. 12 Rumunia wypowiedziała wojnę państwom centralnym 27 sierpnia 1916. We wrześniu armia rumuńska zaatakowała Siedmiogród, zajmując większość tego regionu. Nastąpiła jednak kontrofensywa wojsk austro-węgierskich, bułgarskich i niemieckich, w wyniku której Rumunia utraciła kontrolę nad większością swego terytorium (wraz z Bukaresztem), a król i rząd schronili się w Jassach, na wschodnich rubieżach kraju. Z pomocą armii rosyjskiej udało się dalszą ofensywę państw centralnych powstrzymać, a historyczne zwycięstwo Rumuńskiej Armii Królewskiej w bitwie pod Mărăşeşti w sierpniu 1917 ostatecznie oddaliło widmo klęski. Wobec narastającego chaosu w Rosji i Austro-Węgrzech armia rumuńska mogła skutecznie udzielić wsparcia rumuńskiej większości w Besarabii, na Bukowinie i w Siedmiogrodzie, które zadecydowało o przyłączeniu tych regionów do państwa rumuńskiego, co zostało potem potwierdzone przez zwycięskie mocarstwa w 1920 roku w traktacie z Trianon – tak powstała Wielka Rumunia. 13 Banat – kraina historyczna, której głównym miastem jest Timiszoara, Kriszana – kraina historyczna w rejonie miasta Oradea, Maramuresz – kraina historyczna na północy Rumunii (rejon Satu Mare i Baia Mare). Regiony te traktowane są niekiedy jako część Siedmiogrodu.\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Lacinska_wyspa__Antologia_rumunskiej_literatury_faktu-ebookRO/p00621888i006" target="_blank" title="Łacińska wyspa. Antologia rumuńskiej literatury faktu [Opracowanie zbiorowe] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Łacińska wyspa. Antologia rumuńskiej literatury faktu [Opracowanie zbiorowe] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>