Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego. na lata powstała przy współpracy z - PDF\nStrategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego. na lata powstała przy współpracy z\nDownload "Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego. na lata 2005-2015. powstała przy współpracy z"\n1 STRATEGIA ROZWOJU POWIATU BEŁCHATOWSKIEGO NA LATA Poznań,\n2 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata powstała przy współpracy z Poznań ul.libelta 1a tel./fax.: 061/ Jacek Mrowicki - Prezes Zarządu, Paweł Śliwiński Wiceprezes Zarządu Sąd Rejonowy w Poznaniu Wydział XXI Gospodarczy KRS, nr KRS Wysokość kapitału całkowitego akcyjnego: ,00 PLN\n3 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Spis treści: 1. WSTĘP PODSTAWOWE ZAŁOŻENIA STRATEGII POWIATU BEŁCHATOWSKIEGO METODYKA PRAC NAD STRATEGIĄ MIEJSCE DOKUMENTU WŚRÓD DOKUMENTÓW STRATEGICZNYCH POWIATU PODSTAWOWE INFORMACJE O POWIECIE WSTĘP Historia Powiatu Bełchatowskiego Ogólna charakterystyka Powiatu Bełchatowskiego ANALIZA STANU OBECNEGO Sytuacja demograficzna i społeczna Bezrobocie Oświata i edukacja Rozwój gospodarczy Pomoc społeczna Kultura i sport Rozwój turystyczny Opieka zdrowotna Środowisko przyrodnicze i jego stan Rolnictwo Infrastruktura Bezpieczeństwo FINANSE POWIATU BEŁCHATOWSKIEGO DOCHODY I WYDATKI POWIATU BEŁCHATOWSKIEGO FINANSE POWIATU W LATACH ANALIZA STRATEGICZNA POWIATU OBSZARY STRATEGICZNE POWIATU OBSZAR ROZWOJU GOSPODARCZEGO Analiza SWOT dla obszaru rozwoju gospodarczego powiatu Kierunki cele strategiczne w obszarze rozwoju gospodarczego Programy w obszarze rozwoju gospodarczego powiatu OBSZAR PROBLEMATYKI SPOŁECZNEJ Analiza SWOT dla obszaru problematyki społecznej powiatu Kierunki - cele strategiczne powiatu w obszarze problematyki społecznej Programy w obszarze problematyki społecznej OBSZAR INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ Analiza SWOT dla obszaru infrastruktury technicznej powiatu Kierunki - cele strategiczne w obszarze infrastruktury technicznej Programy w obszarze infrastruktury technicznej BILANS STRATEGICZNY POWIATU ANALIZA JAKOŚCIOWA POWIATU BEŁCHATOWSKIEGO ANALIZA ILOŚCIOWA - PRIORYTETY ROZWOJOWE POWIATU BEŁCHATOWSKIEGO 85 2\n4 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata WIZJA ROZWOJU POWIATU STRATEGIA POWIATU A INNE DOKUMENTY STRATEGICZNE WSTĘP NARODOWY PLAN ROZWOJU STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO WDRAŻANIE STRATEGII METODY WDRAŻANIA I MONITOROWANIA STRATEGII ROZWOJU POWIATU BEŁCHATOWSKIEGO NA LATA SPOSOBY MONITOROWANIA I OCENY STRATEGII POWIATU BEŁCHATOWSKIEGO SPOSOBY INICJOWANIA WSPÓŁPRACY POMIĘDZY SEKTOREM PUBLICZNYM, PRYWATNYM I ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI PUBLIC RELATIONS STRATEGII POWIATU BEŁCHATOWSKIEGO ZAŁĄCZNIKI SKŁAD ZESPOŁU DS. STARTEGII ROZWOJU POWIATU NA LATA KARTY PROGRAMÓW STRATEGII ROZWOJU POWIATU NA LATA\n5 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Spis wykresów Wykres 1. Dane Stan ludności Powiatu Bełchatowskiego według faktycznego miejsca zamieszkania na przestrzeni lat Wykres 2. Struktura ludności Powiatu Bełchatowskiego na przestrzeni lat Wykres 3. Struktura produkcyjna ludności Powiatu Bełchatowskiego na przestrzeni lat w ujęciu procentowym 19 Wykres 4. Stopa bezrobocia w Powiecie Bełchatowskim, w województwie łódzkim oraz w kraju w latach w procentach 20 Wykres 5. Bezrobotni w Powiecie Bełchatowskim na przestrzeni lat Wykres 6. Struktura bezrobocia w Powiecie Bełchatowskim według miejsca zamieszkania bezrobotnych (31.XII.2004) 22 Wykres 7. Struktura wiekowa bezrobocia w Powiecie Bełchatowskim (31.XII.2004) 24 Wykres 8. Struktura bezrobocia w Powiecie Bełchatowskim według wykształcenia (31.XII.2004) 25 Wykres 9. Struktura bezrobocia w Powiecie Bełchatowskim według czasu pozostawania bez pracy (31.XII.2004) 26 Wykres 10. Liczba pracujących w Powiecie Bełchatowskim w latach Wykres 11. Liczba zatrudnionych w poszczególnych sektorach w Powiecie Bełchatowskim w latach Wykres 12. Struktura sektorowa rynku pracy w Powiecie Bełchatowskim w latach Wykres 13. Struktura rynku pracy w Powiecie Bełchatowskim w latach na płaszczyźnie sektor publiczny/prywatny 32 Wykres 14. Struktura firm zarejestrowanych w systemie regon w latach Wykres 15. Liczba firm zarejestrowanych w systemie REGON w latach Wykres 16. Struktura rodzajowa użytków rolnych na terenie Powiatu Bełchatowskiego w latach /ha/ 45 Wykres 17. Poziom bezpieczeństwa na drogach Powiatu Bełchatowskiego w latach Wykres 18. Zmiany dochodów i wydatków bieżących Powiatu Bełchatowskiego w latach (w PLN) 56 Wykres 19. Mapowanie grup strategicznych dla kierunków-celów na matrycy stan/ możliwości zmiany dla obszaru rozwoju gospodarczego 65 Wykres 20. Mapowanie grup strategicznych dla kierunków-celów na matrycy stan/ możliwości zmiany w obszarze problematyki społecznej 72 Wykres 21. Mapowanie grup strategicznych dla kierunków-celów na matrycy stan/ możliwości zmiany w obszarze infrastruktury technicznej 79 Wykres 22. Bilans strategiczny kierunków-celów Strategii Powiatu Bełchatowskiego 91 Spis tabel Tabela 1. Liczba ludności Powiatu Bełchatowskiego na przestrzeni lat Tabela 2. Poziom bezrobocia w poszczególnych jednostkach samorządowych na terenie Powiatu Bełchatowskiego (31.XII.2004) 22 Tabela 3. Poziom i struktura bezrobocia według wieku w Powiecie Bełchatowskim (31.XII.2004) 23 Tabela 4. Poziom i struktura bezrobocia według wykształcenia w Powiecie Bełchatowskim (31.XII.2004) 24 4\n6 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Tabela 5. Struktura bezrobocia w Powiecie Bełchatowskim według czasu pozostawania bez pracy (31.XII.2004) 26 Tabela 6. Jednostki edukacyjne na terenie Powiatu bełchatowskiego podlegające władzom powiatowym (stan 2004/2005) 27 Tabela 7. Szkoły niepubliczne w Powiecie Bełchatowskim (stan 2004/2005) 27 Tabela 8. Zestawienie podmiotów gospodarczych w latach według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 34 Tabela 9. Liczba korzystających z opieki w ramach Domów Opieki Społecznej na terenie Powiatu Bełchatowskiego w latach Tabela 10. Liczba korzystających z pomocy w ramach placówek opiekuńczo wychowawczych na terenie Powiatu Bełchatowskiego latach Tabela 11. Stan i prognoza liczby gospodarstw pełnoobszarowych na terenie Powiatu Bełchatowskiego w latach Tabela 12. Zestawienie ilości zdarzeń (pożary, miejscowe zagrożenia, alarmy fałszywe) na terenie Powiatu Bełchatowskiego w latach , w których udział brała JRG PSP w Bełchatowie 52 Tabela 13. Zestawienie ilości zdarzeń (pożary, miejscowe zagrożenia, alarmy fałszywe) w latach na terenie powiatu Bełchatowskiego 53 Tabela 14. Zestawienie finansów Powiatu Bełchatowskiego w latach Tabela 15. Podział obszarów aktywności powiatu na obszary strategiczne 59 Tabela 16. Priorytetowe kierunki-cele Strategii Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego 86 Tabela 17. Zestawienie programów dla Powiatu Bełchatowskiego 97 Spis schematów Schemat 1. Programy w obszarze rozwoju gospodarczego 67 Schemat 2. Programy w obszarze problematyki społecznej 74 Schemat 3. Programy w obszarze infrastruktury technicznej 80 Schemat 4. Struktura Strategii Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego 96 Schemat 5. Schematyczne umiejscowienie tworzenia, weryfikacji i monitorowania strategii 108 5\n7 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Słownik użytych pojęć i skrótów: powiat JST cel strategiczny cel operacyjny MŚP polityka branżowa priorytet program wizja powiatu wskaźnik zadanie zasady zrównoważony rozwój Powiat Bełchatowski jednostka samorządu terytorialnego cel, jaki powiat chce osiągnąć w perspektywie czasowej niniejszego dokumentu; kierunek realizacji celu cel wycinkowy, ograniczony w czasie i dotyczący konkretnego programu operacyjnego małe i średnie przedsiębiorstwa opis działań kierunkowych i zasad postępowania w określonej dziedzinie, które posłużą do realizacji celów określenie wagi konkretnego celu operacyjnego powodującego potrzebę jego realizacji przed innymi zbiór zadań (ew. projektów) wskazujący przedmiot podejmowanych działań, jednostkę organizacyjną odpowiedzialną za ich wykonanie i nadzór oraz wskaźniki oceny stopnia osiągnięcia wyznaczonych celów wyobrażenie przyszłego, pożądanego stanu JST narzędzie pomiaru osiągnięcia celu lub realizacji programów, projektów i zadań podstawowa jednostka realizacyjna służąca osiąganiu wyznaczonych celów, wskazująca przedmiot zadania, osobę odpowiedzialną za wykonanie i nadzór, harmonogram realizacji, koszt realizacji i źródła finansowania wartości i przesłanki określające politykę branżową, będące podstawą do wyznaczania kierunków podejmowanych w ramach jej działań rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje integracja działań ekonomicznych, społecznych oraz przyrodniczych w celu utrzymania trwałości jego rezultatów oraz możliwości zaspokajania potrzeb poszczególnych społeczności i przyszłych pokoleń 6\n8 1. WSTĘP\n9 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata PODSTAWOWE ZAŁOŻENIA STRATEGII POWIATU BEŁCHATOWSKIEGO Planowanie jest rzeczą trudną, zwłaszcza, jeśli dotyczy przyszłości. Niemniej bez planu trudno kontrolować poruszanie się! Czego potrzebujemy chcąc dotrzeć do celu: Po pierwsze jasno wyznaczonego celu, Po drugie wyznaczenia drogi a co najmniej zasadniczego kierunku i sposobu poruszania się, Po trzecie określenia sposobu potwierdzającego osiągnięcie celu. Tworzenie strategii, wspartej planowaniem wieloletnim jest właśnie takim przygotowaniem do dotarcia do wyznaczonego celu. Strategia ma służyć efektywnemu długookresowemu zarządzaniu zasobami, ich przekształcaniu w powszechnie akceptowane przez mieszkańców wartości. Każdy obszar kraju posiada swoją specyfikę każda jednostka samorządowa musi określić swój cel sama. Strategia uniwersalna, zawierająca wszystkie możliwe aspekty rozwoju nie będzie narzędziem walki konkurencyjnej. Można zastanowić się, gdzie ta konkurencja? Przecież samorząd to nie przedsięwzięcie komercyjne! Tak samorząd pełni rolę służebną wobec mieszkańców. Niemniej musi konkurować co najmniej w dwóch obszarach: Wewnątrz stworzyć warunki, w których ludzie będą chcieli działać na jej terenie bardziej, niż gdzie indziej. Ideą jest osiągnięcie harmonii pomiędzy oczekiwaniami mieszkańców a jakością usług świadczonych przez JST. Na zewnątrz pokazać inwestorom i gestorom funduszy wspierających rozwój (zwłaszcza unijnych), że wydanie ich na tym terenie jest korzystniejsze niż gdzie indziej. Działania w tym obszarze skupiają się na uzyskiwaniu kolejnych przewag konkurencyjnych nad otoczeniem. 8\n10 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata W związku z tym dobra strategia powinna mieć następujące cechy: 1. Unikalność musi być specyficzna dla danego środowiska. 2. Rzetelność musi być oparta o opinię społeczną aby miała realne wsparcie i jednocześnie wbudowana w otoczenie (krajowe i unijne). 3. Użyteczność musi przetwarzać dalekosiężne cele w konkretne zadania wykonywane w ramach kolejnych budżetów i jednocześnie być komunikatywna. 4. Aktualność musi być okresowo weryfikowana. 5. Przejrzystość musi być spójna, wyrazista i komunikatywna.. ZASADNICZYM CELEM STRATEGICZNYM POWIATU BEŁCHATOWSKIEGO JEST OSIĄGNIĘCIE I UTRZYMANIE POZYCJI LIDERA GOSPODARCZEGO W REGIONIE Strategia rozwoju powiatu bełchatowskiego na lata jest dokumentem opracowanym jako kolejny dokument strategiczny po opracowaniu z roku Dokumenty różnią się w dwóch zasadniczych elementach: I. Dokument z roku 2001 opracowany był metodą ekspercką, bieżący opracowano metodą mieszaną, społeczno-ekspercką, przy czym wszelkie decyzje kierunkowe wypracowane zostały społecznie. II. Dokument bieżący obejmuje tylko obszar strategiczny rolę operacyjną przejął przygotowywany Plan Rozwoju Lokalnego. Opracowanie z roku 2001 może być nadal przydatnym materiałem pomagającym w pracy na rzecz społeczeństwa powiatu. 9\n11 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata METODYKA PRAC NAD STRATEGIĄ Podczas tworzenia strategii postanowiono nawiązać do idei zrównoważonego rozwoju przyjętej w formie Agendy 21. Objęto działaniami podstawowe obszary aktywności - gospodarkę, środowisko (zarówno przyrodnicze jak i przestrzenne) i społeczeństwo. Strategia zrównoważona winna być nakierowana na przyszłe pokolenia i koordynować zróżnicowane potrzeby powiatu poprzez pryzmat szanowania potrzeb we wszystkich trzech zasadniczych obszarach. Od strony technicznej posłużono się mieszaną, uspołeczniono-ekspercką metodą działania. W tym celu powołano Zespół ds. Strategii. Ta metoda pozwoliła połączyć wiedzę i doświadczenie Zespołu opartego o szeroką reprezentację społeczną (instytucje, podmiotów gospodarczych, organizacji pozarządowych), ekspertów. Podczas procesu konsultacji projektu strategii baza została poszerzona o dalsze grupy mieszkańców. Skład Zespołu ds. Strategii przedstawiono w załączniku nr 1. Skorzystano z pomocy ekspertów z firmy Inwest Consulting S.A. Prace nad strategią składały się z następujących elementów: 1. Określenia stanu aktualnego (wykorzystanie dotychczasowych prac nad kształtowaniem polityki rozwoju, analiza danych statystycznych). Celem tego etapu było zdiagnozowanie najważniejszych elementów społeczno gospodarczych: struktura społeczna, demografia, infrastruktura techniczna, w szczególności telekomunikacyjna, energetyczna i gazownicza; stan gospodarki wodno ściekowej, kanalizacja, gospodarka odpadami, infrastruktura drogowa, baza edukacyjna, kulturalna, sportowa i rekreacyjna; pomoc społeczna, służba zdrowia i opieka medyczna, parametry ekonomiczne. 2. Określenie Obszarów Kluczowych w oparciu o pracę powołanych Zespołów Strategicznych. 3. Analiza sytuacji w Obszarach SWOT. 4. Nadanie w oparciu o przyjętą metodykę wartości poszczególnym zadaniom w ramach Obszarów. Wyznaczenie priorytetów. 5. Wizja Rozwoju. 6. Bilans Strategiczny. 7. Stworzenie Strategii Rozwoju Powiatu. 8. Koordynacja Strategii z innymi dokumentami strategicznymi. 9. Określenie zasad monitorowania, weryfikacji oraz aktualizacji Strategii. 10\n12 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Przygotowanie i przedłożenie projektu Strategii. Cele Strategii zdefiniowane zostały na dwóch poziomach: 1) poziom priorytetów strategii w ramach obszarów strategicznych (kierunki cele strategiczne), 2) poziom programów realizowanych w ramach priorytetów. Schemat analityki użytej podczas prac nad strategią przedstawia następujący algorytm: Identyfikacja problemu, silnych stron i możliwości będących podstawą jego eliminacji Ustalenie celów strategicznych Wartościowanie celów i przyjęcie programów priorytetowych Działania Przygotowywana Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego obejmuje perspektywę do roku W niniejszym dokumencie nie analizuje się bezpośrednich możliwości finansowych. To zadanie przejęte jest przez dokumenty operacyjne. PODSTAWĄ METODYKI PRAC JEST ICH USPOŁECZNIENIE. 11\n13 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Ze względu na charakter sił powiatu i jego gospodarki powinno się dążyć do koncentracji nakładów inwestycyjnych na realizację inwestycji sprzyjających podnoszeniu potencjału gospodarczego i społecznego powiatu. Inwestycje autonomiczne powiatu powinny stymulować rozwój przy wykorzystaniu dostępnych zasobów, uwzględnieniu lokalnej specyfiki i preferencji mieszkańców. 1.3 MIEJSCE DOKUMENTU WŚRÓD DOKUMENTÓW STRATEGICZNYCH POWIATU Schematycznie miejsce strategii pośród innych podstawowych dokumentów dotyczących rozwoju jest następujące: Harmonijny rozwój Agenda 21 Narodowy Plan Rozwoju Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego Plan Rozwoju Lokalnego Strategia Rozwoju Województwa Łódzkiego; Budżet Ze względu na naturalną potrzebę tworzenia strategii cząstkowych dla różnych obszarów aktywności przyjęto zasadę, iż Strategia Powiatu Bełchatowskiego będzie miała charakter otwarty. Modyfikacje mogą polegać zarówno na poprawianiu wprost dokumentu bazowego jak i na dołączaniu innych dokumentów jako uzupełnień Strategii. Ogólnie dokumenty dotyczące rozwoju strategicznego powiatu podzielić można na dwa obszary: 12\n14 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Dokumenty kierunkowe: STRATEGIA - dokument nadrzędny względem innych aktów prawa miejscowego, POLITYKI BRANŻOWE - opisy działań kierunkowych i zasad postępowania, szczegółowe dla poszczególnych branż (np. Plan Zagospodarowania Przestrzennego). Dokumenty realizacyjne: PLANY/ PROGRAMY - zespoły projektów i zadań w określonej branży mogą zawierać montaż finansowy, PROJEKTY - realizowanych na podstawie harmonogramów, ze wskazanymi źródłami finansowania i wskaźnikami osiągania celów, ZADANIA - podstawowe jednostki realizacyjne, wskazujące: przedmiot zadania, osoby odpowiedzialne za wykonanie i osoby nadzorujące, termin rozpoczęcia i zakończenia realizacji zadania, sposoby realizacji, kwoty środków finansowych przeznaczonych na zadanie, sposób odbioru poprawności wykonania zadania, wskaźniki oceny osiągania celów. Ponadto należy zwrócić uwagę, że oprócz dokumentów wewnętrznych stworzonych w wewnątrz jednostki samorządowej (lub dla niej obligatoryjnych, mimo innego pochodzenia) istnieć mogą inne, zewnętrzne dokumenty dotyczące strategii, które JST chce akceptować. STRATEGIA POWIATU BEŁCHATOWSKIEGO MA CHARAKTER OTWARTY. 13\n15 2. PODSTAWOWE INFORMACJE O POWIECIE\n16 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata WSTĘP Historia Powiatu Bełchatowskiego Powiat Bełchatowski po raz pierwszy został utworzony w dniu l stycznia 1956 roku z peryferyjnych, zachodnich terenów powiatu piotrkowskiego. Mimo krótkiego okresu istnienia przechodził szereg przeobrażeń i zmian. W początkowym okresie powiat obejmował gromady: Binków, Bujny Szlacheckie, Chabiełice, Dobrzelów, Domiechowice, Gręboszów, Grocholice, Janów, Kamień, Kaszewice, Kącik, Kleszczów, Kluki, Lubiec, Łękawę, Łękińsko, Parzno, Ruszczyn, Sromutkę, Suchcice i Wadlew. W następnych latach przyłączono miejscowości Janinę, Michałów, Postękalice, Szczerców. Natomiast z dniem l lipca 1968 roku na życzenie ludności Ruszczyna i Piły Ruszczyńskiej, miejscowości te włączono do powiatu piotrkowskiego. Po kolejnych zmianach, w końcu 1972 roku powiat liczył już tylko 14 gromad i jedno miasto. Od l stycznia 1973 roku w związku z wprowadzeniem nowej organizacji władz administracyjnych na wsi, zostały utworzone gminy. Organizacja nowych jednostek administracyjnych spowodowała dalsze zmniejszanie się powierzchni powiatu przez przekazanie Bujen Szlacheckich, Bujen Księżych, Grabostowa, Łobudzic, Maurycowa i Sromutki do gminy Zelów pow. łaski. Do Powiatu Bełchatowskiego dołączono natomiast Postękalice. Funkcję ośrodków gminnych pełniły następujące miejscowości: Bełchatów, Drużbice, Grocholice, Kleszczów, Kluki, Szczerców. 1 czerwca 1975 roku Bełchatów włączono do województwa piotrkowskiego. Jednocześnie reforma administracyjna zniosła trójstopniowy podział administracyjny kraju i powiaty zostały zlikwidowane. Reforma administracyjna, która weszła w życie 1 stycznia 1999 roku przywróciła Powiat Bełchatowski. W jego skład wchodzą dziś: miasto Bełchatów, miasto i gmina Zelów oraz gminy: Bełchatów, Drużbice, Kleszczów, Kluki, Szczerców i Rusiec. Pierwsza wzmianka o Bełchatowie pochodzi z 1391 roku. Jednak najstarsza historia tych terenów związana jest z nierozerwalnie z obecną częścią miast Grocholicami, będącymi dawniej odrębnym miastem. Ich początek sięga roku 1136, a prawa miejskie uzyskały w 1420 roku. 450 lat później, wskutek reperkusji po powstaniu styczniowym, Grocholice utraciły je i już nie odzyskały. Średniowieczne dzieje samego Bełchatowa wiążę się z rodziną Bełchackich, wywodzących się z rodu Grzymalitów. W XVI wieku, w drodze dziedziczenia, Bełchatów przeszedł w ręce rodziny Kowalewskich. Nadała mu ona charakter wsi kościelnej, budując w niej kościół i klasztor, w którym osiedlili się franciszkanie. Prawa miejskie Bełchatów otrzymał w 1743 r. z rąk Augusta III Sasa, by 15\n17 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata utracić je już w niespełna 130 lat później, za aktywny udział mieszańców w powstaniach. W latach Bełchatów znajdował się w posiadaniu rodu Kaczkowskich, którzy uczynili z niego ważny ośrodek przemysłu sukienniczego. W 1867, po licytacji majątku Kaczkowskich, Bełchatów został sprzedany i przechodził kolejno w ręce Ernesta Ludenhorfa i Reinholda Stillera. Od roku 1887 nowym jego właścicielem zostałhenryk Hellwig Bawarczyk z Tuszyna. Po raz drugi status miasta przyznano miastu Bełchatów dopiero w 1925 r., kiedy liczba mieszkańców sięgała 9200 osób. Początek funkcjonowania Bełchatowa w niepodległej Polsce to widoczne ożywienie gospodarcze. Powstały nowe fabryki, rozbudowano infrastrukturę miejską, zainstalowano telefony. Powstały również instytucje użyteczności publicznej: bank, sąd, szkoły i biblioteka. Bezpośrednio przed II wojną światową miasto liczyło 10,5 tys. mieszkańców, z czego ponad połowę stanowili Polacy. Po zakończeniu II wojny światowej tutejszy rynek pracy opierał się wyłącznie na Bełchatowskich Zakładach Przemysłu Bawełnianego i Ceramicznych Zakładach Rzemieślniczych. W roku 1956 przyznano Bełchatowowi rangę miasta powiatowego. Fakt ten razem z odkryciem w 1960 roku złóż węgla brunatnego zainicjowały niespotykany w skali kraju rozwój miasta. Już w 1973 r. rozpoczęto prace przy budowie kompleksu górniczo-energetycznego. Powstała największa w Europie elektrownia konwencjonalna oraz Kopalnia Węgla Brunatnego, dostarczająca dla niej najtańsze paliwo. Oba zakłady stanowią do dziś główne miejsca pracy mieszańców Bełchatowa i okolic Ogólna charakterystyka Powiatu Bełchatowskiego Powiat Bełchatowski położony jest w centralnej Polsce, w południowej części Województwa Łódzkiego. Obejmuje on 8 gmin, 175 sołectw, 365 miejscowości. Na gminy składają się dwie aglomeracje miejskie: Bełchatów i Zelów oraz sześć gmin wiejskich: Drużbice, Bełchatów, Kleszczów, Kluki, Szczerców i Rusiec. Obszar powiatu kształtuje się na poziomie 969 km 2 kw., z czego 587,40 km 2 kw. to użytki rolne zaś 287,48 km 2 kw. to lasy i grunty leśne. Graniczy z powiatami: pajęczańskim, wieluńskim, łaskim, pabianickim, piotrkowskim i radomszczańskim. Powiat znajduje się na szlaku drogi krajowej nr 8 relacji Wrocław - Warszawa. Położony jest 50 km od Łodzi, 150 km od Warszawy oraz 186 km od Wrocławia. Dodatkowo, jego istotność jako waży węzeł komunikacyjny na mapie regionu powiększają prowadzące przez miasto Bełchatów dwie drogi wojewódzkie: nr 485 relacji Pabianice Bełchatów oraz nr 485 relacji Łask Bełchatów Kamieńsk. Liczba ludności wynosi ponad 112 tys. 16\n18 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata ANALIZA STANU OBECNEGO Sytuacja demograficzna i społeczna W przeciwieństwie do większości jednostek samorządu terytorialnego w regionie Powiat Bełchatowski notuje od roku 1996 przyrost liczby ludności, przerywany nieznacznymi spadkami w latach 1999, 2001, Tendencja ta bazuje głównie na pozytywnym saldzie migracji przy marginalnym znaczeniu przyrostu naturalnego. Pomimo tego gęstość zaludnienia wynosi 116 osób na km i jest znacznie niższa niż w województwie łódzkim i w kraju. Rozkład ludności na terenie powiatu jest nierównomierny. Ponad 50% ludności skoncentrowane jest na terenie miasta Bełchatów, jako głównego ośrodka administracyjnego, gospodarczego i kulturalnego. Podobnie jak w województwie i w kraju w strukturze płciowej ludności przeważają kobiety, co podyktowane jest głównie dłuższym okresem życia. Wykres 1. Stan ludności Powiatu Bełchatowskiego według faktycznego miejsca zamieszkania na przestrzeni lat Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych GUS 17\n19 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Wykres 2. Struktura ludności Powiatu Bełchatowskiego na przestrzeni lat Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych GUS Strukturę ludności Powiatu Bełchatowskiego należy uznać za dojrzałą, przy czym negatywnym zjawiskiem jest ujemnie nachylony trend obrazujący kształtowanie się liczby ludności w wieku przedprodukcyjnym. W dłuższym okresie uzależnia to wzrost powiatu od migracji zewnętrznej oraz pejoratywnie oddziaływuje na wskaźniki obciążenia ekonomicznego. Poziom ludności w wieku poprodukcyjnym jest ustabilizowany, zaś ludność w wieku produkcyjnym wykazuje relatywnie dużą dodatnią dynamikę wzrostu. Fakt ten pozytywnie oddziaływuje w perspektywie średniookresowej na potencjał wzrostowy powiatu. 18\n20 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Wykres 3. Struktura produkcyjna ludności Powiatu Bełchatowskiego na przestrzeni lat w ujęciu procentowym Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych GUS Tabela 1. Liczba ludności Powiatu Bełchatowskiego na przestrzeni lat Wiek przedprodukcyjny w tym kobiety Wiek produkcyjny w tym kobiety Wiek poprodukcyjny w tym kobiety Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych GUS Bezrobocie Z analizy porównawczej stóp bezrobocia w Powiecie Bełchatowskim, województwie łódzkim oraz w kraju wynika, że stopa bezrobocia w powiecie od roku 2002 kształtuje się najniżej z wyżej wymienionych. Na przestrzeni lat jest niższa od stopy bezrobocia w województwie łódzkim o średnio 1,5 p.p. oraz o 1 p.p od stopy bezrobocia w kraju, przy czym rok 2004 cechuje się rosnącym pozytywnym odchyleniem. 19\n21 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Wykres 4. Stopa bezrobocia w Powiecie Bełchatowskim, w województwie łódzkim oraz w kraju w latach w procentach Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych PUP Bełchatów Z analizy powyższych danych wynika, iż w 2004r. odnotowano symptomy wyhamowania wzrostu bezrobocia. Na przestrzeni 12 miesięcy ubiegłego roku stopa bezrobocia w powiecie spadła aż o 2,5%, podczas gdy w województwie odnotowano spadek o 1,7%, a w kraju jedynie o 1,5%. 20\n22 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Poziom bezrobocia w wielkościach absolutnych kształtuje się w powiecie następująco: Wykres 5. Bezrobotni w Powiecie Bełchatowskim na przestrzeni lat Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych PUP Bełchatów Strukturalną cechą bezrobocia na terenie Powiatu Bełchatowskiego jest przewaga kobiet wśród bezrobotnych, wysoki odsetek bezrobotnych bez prawa do zasiłku (na przestrzeni ostatnich lat wskaźnik ten oscyluje wokół 90%, przy czym charakteryzuje się lekkim trendem wzrostowym) oraz duży udział pozostających bez pracy powyżej 12 miesięcy (wartość w permanencji przewyższa próg 50%). 21\n23 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Tabela 2. Poziom bezrobocia w poszczególnych jednostkach samorządowych na terenie Powiatu Bełchatowskiego (31.XII.2004) Jednostki samorządowe Bezrobotni Kobiety z prawem do zasiłku w tym: w wieku lata Zarejestrowa ni powyżej 12 miesięcy Bełchatów (M) Bełchatów (G) Drużbice Kleszczów Kluki Rusiec Szczerców Zelów (G) i (M) Ogółem Źródłó: PUP Bełchatów Największy ważony udział w przestrzennej strukturze bezrobocia posiada miasto Bełchatów, co w dużej mierze determinuje charakter decyzji strategicznych. Na koniec roku 2004 udział ten wynosił 53,8%. Wykres 6. Struktura bezrobocia w Powiecie Bełchatowskim według miejsca zamieszkania bezrobotnych (31.XII.2004) Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych PUP Bełchatów 22\n24 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata We wszystkich jednostkach samorządowych na terenie Powiatu Bełchatowskiego dominującymi grupami wiekowymi w strukturze bezrobocia są przedziały oraz Razem stanowią one ponad połowę wszystkich bezrobotnych zarejestrowanych na terenie Powiatu Bełchatowskiego. Tabela 3. Poziom i struktura bezrobocia według wieku w Powiecie Bełchatowskim (31.XII.2004) Samorządowe Jednostki Ogółem Wiek i więcej Ogółem % Ogółem % Ogółem % Ogółem % Ogółem % Ogółem % Bełchatów (M) , , , Bełchatów (G) , , ,8 31 4, Drużbice , , ,6 20 4, Kleszczów 85 33, , , ,7 4 1, Kluki 91 24, ,3 15 4, Rusiec , , , ,3 14 3, Szczerców , , ,1 31 3, Zelów (G) i (M) , , , ,9 70 4, Ogółem , , , , , Źródło: PUP Bełchatów 23\n25 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Wykres 7. Struktura wiekowa bezrobocia w Powiecie Bełchatowskim (31.XII.2004) Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych PUP Bełchatów Struktura bezrobotnych wg wykształcenia od lat ulega niewielkim zmianom. Nadal wśród bezrobotnych dominują osoby z wykształceniem zasadniczym zawodowym. W porównaniu do lat ubiegłych wciąż wzrasta odsetek osób bezrobotnych z wykształceniem wyższym. Tabela 4. Poziom i struktura bezrobocia według wykształcenia w Powiecie Bełchatowskim (31.XII.2004) Wykształcenie Samorządowe Jednostki Ogółem Wyższe % Policealne i średnie zawodowe Ogółem % Ogółem LO % Zasadnicze zawodowe Ogółem % Gimnazjalne i podstawow e Ogółem % Ogółem Ogółem % Bełchatów (M) 387 7, , , , , Bełchatów (G) 29 3, ,5 43 5, , , Drużbice 4 0, , , , Kleszczów 11 4, ,4 23 9, , Kluki 10 2, ,8 23 6, , , Rusiec 17 4, ,7 22 6, , , Szczerców 25 3, , , , Zelów (G) i (M) 58 3, , , Ogółem 541 5, , , , Źródło: PUP Bełchatów 24\n26 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Wykres 8. Struktura bezrobocia w Powiecie Bełchatowskim według wykształcenia (31.XII.2004) Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych PUP Bełchatów Jednym z najbardziej niepokojących zjawisk związanych z bezrobociem w Powiecie Bełchatowskim, jest wysoki (około 55%) udział w ogólnej liczbie zarejestrowanych, długotrwale bezrobotnych, co każe definiować bezrobocie jako zjawisko strukturalne. Osoby pozostające bez pracy przez okres dłuższy niż 12 miesięcy, stanowiły około 55% ogółu bezrobotnych. Udział kobiet w tej kategorii bezrobotnych utrzymuje się na wysokim poziomie 64,8% omawianej populacji. Najmniej odnotowano osób pozostających bez pracy do 1 miesiąca 682 osoby, (co stanowi 6,8% ogólnej liczby bezrobotnych), drugie miejsce pod względem omawianego zjawiska stanowili bezrobotni pozostający bez pracy przez okres od 6 do 12 miesięcy osób (12,6%), następnie bezrobotni pozostający bez pracy od 1 miesiąca do 3 miesięcy osób (12,8%) oraz bezrobotni bez pracy od 3 do 6 miesięcy (12,9%). 25\n27 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Tabela 5. Struktura bezrobocia w Powiecie Bełchatowskim według czasu pozostawania bez pracy (31.XII.2004) Jednostki Samorządowe Ogółem Czas pozostawania bez pracy w miesiącach do Pow. 24 Ogółem % Ogółem % Ogółem % Ogółem % Ogółem % Ogółem % Ogółem % Bełchatów (M) 385 7, , , , , , Bełchatów (G) 42 5, , , , , , Drużbice 19 4,5 32 7, ,2 36 8, , , Kleszczów 49 19, , , , , , Kluki 16 4,3 28 7, , , , , Rusiec 15 4, , , , , , Szczerców 61 7, , , , Zelów (G)i(M) 95 5, , , , , , Ogółem 682 6, , , , , Źródło: PUP Bełchatów Wykres 9. Struktura bezrobocia w Powiecie Bełchatowskim według czasu pozostawania bez pracy (31.XII.2004) Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych PUP Bełchatów 26\n28 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Oświata i edukacja Na terenie powiatu funkcjonują wszystkie typy szkół publicznych dla dzieci i młodzieży: w gminach 32 szkoły podstawowe kształcące 9427 uczniów (w tym 995 dzieci w oddziałach O ) oraz 13 gimnazjów odpowiedzialnych za edukacje 5288 uczniów, w powiecie szkoły podstawowe specjalne, gimnazja specjalne, wszystkie typy szkół ponadgimnazjalnych: licea ogólnokształcące, licea profilowane, zasadnicze szkoły zawodowe, zasadnicze szkoły zawodowe specjalne, technika, policealne szkoły zawodowe. Dane o jednostkach edukacyjnych podlegających powiatowi zawiera tabela 6. Tabela 6. Jednostki edukacyjne na terenie Powiatu bełchatowskiego podlegające władzom powiatowym (stan 2004/2005) Zasadnicze Szkoły Zasadnicze Policealne Typy Gimnazja Licea Licea szkoły podstawowe szkoły Technika szkoły szkół specjalne ogólnokształcące profilowane zawodowe specjalne zawodowe zawodowe specjalne Liczba szkół Liczba uczniów Źródło: Starostwo Powiatowe w Bełchatowie Wydział Oświaty, Kultury, Sportu i Zdrowia Szkolnictwo ponadgimnazjalne zawodowe zapewnia kształcenie głównie w kierunku: energetycznym, elektronicznym, elektrycznym, budowlanym, mechanicznym, ekonomicznym, hotelarskim, gastronomicznym oraz innych usługowych (m.in. sprzedawca, mechanik pojazdów samochodowych). Ofertę szkól publicznych wzbogacają przede wszystkim dla osób dorosłych szkoły niepubliczne. Zestawienie szkół niepublicznych oraz wykaz liczby uczniów przedstawia tabela 7. Tabela 7. Szkoły niepubliczne w Powiecie Bełchatowskim (stan 2004/2005) Typy Licea Policealne szkoły Licea profilowane Technika szkół ogólnokształcące zawodowe Liczba szkół Liczba uczniów Źródło: Starostwo Powiatowe w Bełchatowie Wydział Oświaty, Kultury, Sportu i Zdrowia 27\n29 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Dodatkowo uzupełnieniem sieci szkolnictwa są poszczególne ośrodki szkolenia kursowego dla młodzieży i dorosłych o zróżnicowanych kierunkach dokształcania w dostosowaniu do aktualnych potrzeb. Nie wszystkie one działają w sposób systematyczny i mają wyraźnie określony profil - najczęściej występującymi są ośrodki kształcenia kierowców, językowe i informatyczne. Baza dydaktyczna na terenie Powiatu Bełchatowskiego jest rozbudowana i w pełni zaspokaja potrzeby lokalnej społeczności. Poza obowiązkiem szkolnym i obowiązkiem nauki, edukacje ustawiczną w szczególności w zakresie szkolnictwa wyższego dla młodzieży na terenie Powiatu Bełchatowskiego wspiera Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny Politechniki Łódzkiej z siedzibą w Bełchatowie. Obecnie portfel kierunków kształcenia obejmuje: Studia Dzienne Wydział Organizacji i Zarządzania 74 studentów Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska 136 studentów Wydział Elektrotechniki i Elektroniki 61 studentów Studia Zaoczne Wydział Organizacji i Zarządzania 130 Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska 164 studentów Wydział budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska 81 studentów Wydział Mechaniczny 53 studentów Wydział Fizyki Technicznej, Informatyki i Matematyki Stosowanej 22 studentów Ogółem 271 studentów na studiach dziennych i 450 studentów na studiach zaocznych w roku akademickim 2004/2005. Ponadto swoją edukacje młodzież i dorośli mogą kontynuować w blisko położonych ośrodkach szkolnictwa wyższego, przede wszystkim w Łodzi oraz w Piotrkowie Trybunalskim i w Częstochowie Rozwój gospodarczy Na terenie Powiatu Bełchatowskiego dominuje przemysł wydobywczy, energetyczny, gumowy, tekstylny i odzieżowy, ponadto produkcja materiałów budowlanych. Największe przemysłowe kompleksy to: Kopalnia Węgla Brunatnego "Bełchatów" S.A., Elektrownia 28\n30 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata "Bełchatów" S.A., KNAUF, KWH - PIPE, ECO-ABC, TEICH, INSTANT, COLEP, CAT, ARIX, BPBO, KERSTEN, MULTICO, FAZBUD, BEL-ART., POLGRUNT, EKO-REGION. Przemysł w Powiecie Bełchatowskim skupiony jest w Bełchatowskim Okręgu Przemysłowym w Rogowcu. Kopalnia Węgla Brunatnego "Bełchatów" S.A. aktualnie prowadzi eksploatację węgla brunatnego z Pola "Bełchatów" oraz rozpoczęła prace związane z udostępnieniem Pola "Szczerców". Zdolność wydobywcza Odkrywki "Bełchatów" wynosi 38,5 mln ton węgla na rok, a zakończenie eksploatacji przewidziane jest na 2020 rok. Zdolność wydobywcza Odkrywki "Szczerców" określana jest na 28,5 mln ton węgla na rok, a zakończenie eksploatacji przewiduje się na 2038 rok. Struktura gospodarcza Powiatu Bełchatowskiego jest ściśle zdeterminowana przez dwa największe obiekty: Kopalnie Węgla Brunatnego "Bełchatów" S.A. i Elektrownie "Bełchatów" S.A. W sposób bezpośredni i pośredni podmioty te oddziaływują na lokalny rynek pracy, co sprawia, iż jest on silnie uzależniony od trendów w krajowej konsumpcji energii elektrycznej. Rozwój gospodarczy Powiatu Bełchatowskiego niewątpliwie w dużej mierze zależy od rozwoju Elektrowni "Bełchatów". Elektrownia jest największym pod względem przychodów przedsiębiorstwem w powiecie oraz drugim pod względem wielkości pracodawcą. Znaczenie Elektrowni wybiega daleko poza terytorium powiatu, gdyż należy ona do największych przedsiębiorstw w kraju i zatrudnia również pracowników z powiatów sąsiednich. Znaczenie Elektrowni Bełchatów dla powiatu wynika nie tylko z dużego bezpośredniego wpływu przedsiębiorstwa, zatrudniającego ok osób, na rynek pracy Bełchatowa i okolic, lecz także z faktu, że Elektrownia jest dużym zleceniodawcą dla wielu firm w regionie, które mogą funkcjonować, zatrudniać pracowników i przynosić dochody m.in. dzięki zleceniom, realizowanym na rzecz Elektrowni Bełchatów. Dzięki rozwojowi gospodarczemu Elektrowni, a przede wszystkim nowym inwestycjom, można mieć nadzieję na utrzymanie obecnego stanu zatrudnienia w przedsiębiorstwie, co pozytywnie wpłynie na sytuację gospodarczą całego powiatu. Jednym z elementów podnoszenia konkurencyjności inwestycyjnej Powiatu Bełchatowskiego jest Strefa Przemysłowa w Kleszczowie. Za istotne czynniki atrakcyjności inwestycyjnej Strefy uważa się: jedne z najtańszych w Polsce w pełni uzbrojonych terenów inwestycyjnych, dostęp do tańszej energii elektrycznej, pomoc kapitałową i organizacyjno-prawną udzielaną przyszłym inwestorom, bogate zasoby surowcowe powiatu (obok węgla brunatnego - gliny, piaski różnej frakcji, gips, kreda jeziorna, surowce ilaste, kruszywa do budowy dróg). 29\n31 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Strefa jest wyposażona w pełną infrastrukturę techniczną, co ułatwia rozpoczęcie i prowadzenie działalności gospodarczej. Posiada zasilanie w wodę, podłączenie do kanalizacji sanitarnej i oczyszczalni ścieków. Zakłady produkcyjne mogą korzystać z gazu ziemnego, energii elektrycznej (doprowadzonej należącą do gminy linią o napięciu 15 kv) oraz łączności telefonicznej (sieć światłowodowa zarządzana przez własnego operatora - Agencję Rozwoju Regionalnego "ARREKS" S.A). Zarząd Strefy zapewnić ma także kompleksową obsługę firm, które rozpoczęły tu działalność produkcyjną - odbiór ścieków, wywóz odpadów, ochronę obiektów. Dla nowych inwestorów władze gminy przygotowały szereg preferencji, np.: udostępnianie terenów uzbrojonych we wszystkie media po preferencyjnej cenie, ulgi i zwolnienia podatkowe, szeroką pomoc organizacyjno-prawną w zakresie realizacji inwestycji możliwość dotacji do szkolenia pracowników zgodnie z potrzebami firm powstających w Strefie Przemysłowej. Wykres 10. Liczba pracujących w Powiecie Bełchatowskim w latach Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych GUS Struktura rynku pracy odbiega znacznie od benchmarku gospodarki postindustrialnej. Modyfikacja ta polega na dużym ważonym udziale wspomnianych już wcześniej znajdujących się na terenie powiatu zakładów wydobywczych i energetycznych. 30\n32 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Wykres 11. Liczba zatrudnionych w poszczególnych sektorach w Powiecie Bełchatowskim w latach Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych GUS Przemysł generuje 64% miejsc pracy, usługi 32%, rolnictwo zaś 0,5%. Struktura gospodarki z czasem będzie się zmieniała, czego wyrazem będzie wypieranie przemysłu przez usługi, lecz proces ten ze względu na specyfikę powiatu będzie charakteryzował się relatywnie małą dynamiką w porównaniu ze średnią krajową. Wykres 12. Struktura sektorowa rynku pracy w Powiecie Bełchatowskim w latach Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych GUS 31\n33 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Negatywnie w strukturze gospodarki rozpatrywać należy duży udział sektora publicznego. W latach generował on 72% miejsc pracy przy zaledwie 28% sektora prywatnego. Należy przypuszczać że proporcje te ze względu na strategiczny charakter energetyki w polityce państwa nie zmienią się istotnie. Jedyną szansą zmiany parytetu jest ciągłe oddziaływanie o charakterze aktywizującym na sektor prywatny. Wykres 13. Struktura rynku pracy w Powiecie Bełchatowskim w latach na płaszczyźnie sektor publiczny/prywatny Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych GUS 32\n34 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata W systemie REGON dominuje sektor prywatny. Wykres 14. Struktura firm zarejestrowanych w systemie regon w latach Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych GUS Wykres 15. Liczba firm zarejestrowanych w systemie REGON w latach Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych GUS Średnioroczna stopa wzrostu liczby firm zarejestrowanych w systemie REGON na przestrzeni lat to 5,75%, przy czym dla sektora publicznego wynosi ona odpowiednio 33\n35 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata ,2%, zaś dla sektora prywatnego 5,37%. Liczba sklepów na terenie Powiatu Bełchatowskiego wynosi 1541 (stan na 31.XII.2003). Najliczniejszą grupę podmiotów gospodarczych stanowi sekcja F PKD (Handel hurtowy i detaliczny, naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego) Ich udział w łącznej ilości jednostek wynosi prawie 38%. Kolejne miejsca zajmuje budownictwo i przetwórstwo przemysłowe, odpowiednio 9,9% i 9,25%. Na kolejnych miejscach znajdują się: sekcja K (Usługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej), której udział wynosi 13,64%, sekcja K (Działalność usługowa komunalna, społeczna i indywidualna, pozostała) z udziałem rzędu 6,72% oraz sekcja I (Transport, gospodarka magazynowa i łączność) z 6,1%. Sześć najliczniejszych grup stanowi łącznie 78% wszystkich podmiotów zarejestrowanych w systemie REGON w Powiecie Bełchatowskim. Grupami o najwyższej dynamice wzrostu są: szeroko rozumiana administracja publiczna (wzrost na przestrzeni 8 lat o 660%) oraz pośrednictwo finansowe (wzrost na przestrzeni 8 lat o 460%). Tabela 8. Zestawienie podmiotów gospodarczych w latach według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) Rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo Sektor publiczny Sektor prywatny Rybactwo Górnictwo Sektor publiczny Sektor prywatny Przetwórstwo przemysłowe Sektor publiczny Sektor prywatny Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, wodę Sektor publiczny Sektor prywatny Budownictwo Sektor publiczny Sektor prywatny\n36 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Handel hurtowy i detaliczny, naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego Sektor publiczny Sektor prywatny Hotele i restauracje Sektor publiczny Sektor prywatny Transport, gospodarka magazynowa i łączność Sektor publiczny Sektor prywatny Pośrednictwo finansowe Sektor publiczny Sektor prywatny Usługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej Sektor publiczny Sektor prywatny Administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i powszechne ubezpieczenia zdrowotne Sektor publiczny Sektor prywatny Edukacja Sektor publiczny Sektor prywatny Ochrona zdrowia i pomoc społeczna Sektor publiczny Sektor prywatny\n37 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Działalność usługowa komunalna, społeczna i indywidualna, pozostała Sektor publiczny Sektor prywatny Gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników Sektor publiczny Sektor prywatny Organizacje i zespoły eksterytorialne Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych GUS Pomoc społeczna Ustawa z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z ustawą o samorządzie powiatowym, powiat realizuje zadania publiczne określone ustawami o charakterze ponadgminnym, w zakresie: Pomoc społeczna Polityka prorodzinna Wspieranie osób niepełnosprawnych Powyżej wskazane zadania wykonują jednostki organizacyjne jakimi są: domy pomocy społecznej, placówki opiekuńczo wychowawcze, Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie. Domy pomocy społecznej, zwane DPS świadczą usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających: DPS w Zabłotach przeznaczony dla mężczyzn psychicznie chorych. DPS w Bełchatowie przeznaczony dla osób przewlekle somatycznie chorych. Liczbę korzystających z pomocy w ramach Domów Opieki Społecznej przedstawia tabela 9. 36\n38 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Tabela 9. Liczba korzystających z opieki w ramach Domów Opieki Społecznej na terenie Powiatu Bełchatowskiego w latach DPS Zabłoty DPS Bełchatów Ogółem Źródło: Powiatowa Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych, opracowanie Inwest Consulting S.A. Placówki opiekuńczo wychowawcze zapewniają opiekę i wychowanie dzieciom pozbawionym opieki rodziców: Rodzinny Dom Dziecka (6 miejsc). Dom Dziecka w Dąbrowie Rusieckiej, placówka interwencyjno socjalizacyjna (30 miejsc). Ośrodek Interwencyjno Socjalizacyjny w Bełchatowie (30 miejsc). Liczbę korzystających z pomocy w ramach placówek opiekuńczo - wychowawczych przedstawia tabela 10. Tabela 10. Liczba korzystających z pomocy w ramach placówek opiekuńczo wychowawczych na terenie Powiatu Bełchatowskiego w latach Rodzinny Dom Dziecka Dom Dziecka w Dąbrowie Rusieckiej Ośrodek Interwencyjno Socjalizacyjny w Bełchatowie Źródło: Powiatowa Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych, opracowanie Inwest Consulting S.A. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Bełchatowie PCPR, wykonuje zadania z zakresu pomocy społecznej, które mają charakter zadań własnych jak również zadań zleconych przez administracje rządową. Zadania skupiają się w obszarach: kierowanie osób do DPS, pomoc w usamodzielnianiu osób opuszczających placówki opiekuńczo wychowawcze, rodziny zastępcze, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich, młodzieżowe ośrodki wychowawcze, prowadzenie mieszkań chronionych, prowadzenie Ośrodka Interwencji Kryzysowej, w tym telefonu zaufania, udzielanie pomocy uchodźcom i innym osobom mającym trudności w integracji ze środowiskiem, szkolenie i doskonalenie zawodowe, doradztwo metodyczne dla kadr pomocy społecznej jak i udzielanie informacji o prawach i uprawnieniach, 37\n39 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata organizowanie opieki dzieciom w rodzinach zastępczych, w tym zawodowych rodzinach zastępczych oraz pozyskiwanie i szkolenie kandydatów na rodziny zastępcze, zapewnienie opieki i wychowania dzieciom całkowicie lub częściowo pozbawionych opieki rodziców, w szczególności poprzez dofinansowanie: prowadzenie placówek wsparcia dziennego o zasięgu ponadgminnym oraz programów pomocy dziecku i rodzinie, rehabilitacja społeczna osób niepełnosprawnych realizowana poprzez dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych, przedmiotów ortopedycznych, sprzętu rehabilitacyjnego, likwidacji barier architektonicznych, technicznych i w komunikowaniu się oraz sportu, kultury, rekreacji i turystyki. Powiat podejmuje też działania mające na celu integracje społeczną poprzez organizowanie corocznego przeglądu twórczości osób niepełnosprawnych, umożliwianie osobom niepełnosprawnym korzystania z basenu oraz dofinansowanie Warsztatu Terapii Zajęciowej 9przejściowa forma rehabilitacji zawodowej i społecznej w zakresie przywracania osobie niepełnosprawnej umiejętności niezbędnych do podjęcia zatrudnienia), orzekanie o niepełnosprawności, współpraca z organizacjami pozarządowymi działającymi na terenie Powiatu w ramach realizacji zadań z zakresu pomocy społecznej, tj.: Bełchatowskie Centrum Pomocy Bliźniemu Stowarzyszenie Monar prowadzi noclegownie i jadłodajnie udzielając pomocy żywnościowej i rzeczowej osobom bezdomnym, Fundacja Pomocy Ludzie Ludziom z siedzibą w Biłgoraju oferuje schronienie w ośrodku wsparcie Dom Samotnej Matki Dom Otwarty, Stowarzyszenie Rodzin Katolickich Archidiecezji Łódzkiej Oddział Lokalny w Bełchatowie prowadzi świetlice środowiskową dla dzieci, także Poradnię Życia Rodzinnego oferującą wsparcie i pomoc osobom uzależnionym, ofiarom przemocy domowej i innym osobom będących w trudnych sytuacjach życiowych, Fundacja Społeczna Solidarni w Bełchatowie w ramach prowadzonej działalności organizuje półkolonie dla dzieci, imprezy choinkowe z paczkami żywnościowymi, Polski Czerwony Krzyż w Bełchatowie prowadzi świetlicę środowiskową, organizuje letni wypoczynek dla dzieci, udziela doraźnej pomocy rzeczowej i poradnictwa, Towarzystwo Przyjaciół Dzieci Koło Pomocy Dzieciom o Niepełnej Sprawności Ruchowej od wielu lat organizuje wypoczynek letni i zimowy dla dzieci, prowadzi warsztaty terapii zajęciowej, Polski Związek Niewidomych w Bełchatowie wspiera osoby niedowidzące i niewidome poprzez organizacje szkoleń, spotkań integracyjnych poradnictwa, 38\n40 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Stowarzyszenie Ośrodek Profilaktyki Rozwoju Osobowości ORPIO w Bełchatowie prowadzi w ramach Młodzieżowej Akademii Umiejętności terapię indywidualną, grupową i rodzinną, grupy alternatywnego spędzania wolnego czasu, warsztaty tematyczne dla dzieci i młodzieży, realizacje programów profilaktycznych, Porozumienie Na Rzecz Gminy Zelów prowadzi świetlice socjoterapii Mój Drugi Dom, organizuje spotkania integracyjne oraz świadczy pomoc psychologiczna dla dzieci, Towarzystwo Przeciwdziałania Narkomanii MOST w Bełchatowie prowadzi działania profilaktyczne dla dzieci i młodzieży związane z problemami uzależnień, Stowarzyszenie Rodziców i Przyjaciół Osób Niepełnosprawnych Przystań w Bełchatowie prowadzi działania mające na celu integracje i edukacje osób niepełnosprawnych i ich rodzin, Wadlewskie Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom Mój Drugi Dom prowadzi świetlicę socjoterapeutyczną dla dzieci, Stowarzyszenie Przyjaciół Osób Niepełnosprawnych w Zelowie prowadzi szeroko zakrojone działania integrujące osoby niepełnosprawne w środowisku lokalnym, Regionalne Stowarzyszenie Społeczno Kulturalne w Bełchatowie prowadzące działania integracyjne i profilaktyczne dla dzieci ze środowisk wiejskich oraz ze środowisk zagrożonych patologią, Stowarzyszenie Wspierania Inicjatyw Społecznych w Bełchatowie prowadzi działania na rzecz integracji osób niepełnosprawnych w środowisku. Cele strategiczne z zakresu pomocy społecznej i rehabilitacji społecznej osób niepełnosprawnych określone zostały w przyjętej do realizacji Powiatowej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych, natomiast szczegółowe działania określa corocznie Lokalny Program Pomocy Społecznej dla Powiatu Bełchatowskiego Kultura i sport Na terenie powiatu znajduje się szereg podmiotów kulturalnych i sportowych, które swą działalnością istotnie oddziaływują na życie mieszkańców regionu. Ośrodki wypoczynkowe Wawrzkowizna i Słok oferują mieszkańcom szeroki portfel atrakcji wypoczynkowych i liczne koncerty. Muzeum Regionalne w Bełchatowie skutecznie ocala od zapomnienia dziedzictwo przodków, przekazuje najmłodszym pozytywna wzory i uczy właściwego odbioru sztuki. Muzeum mieści się w dworku Olszewskich, jednym z najładniejszym budynków starego Bełchatowa. Przestronne i nowoczesne wnętrza miejskiej i powiatowej biblioteki publicznej w Bełchatowie 39\n41 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata zachęcają do korzystanie z bogatego księgozbioru, który zawiera egzemplarzy pozycji stałych, 110 tytułów ciągłych oraz 1517 pozycji o charakterze multimedialnym. Funkcjonowanie biblioteki jest w pełni zinformatyzowane. Dodatkowo w bibliotece odbywają się spotkania poetyckie, organizowane są wystawy plastyczne i fotograficzne. Miejski Ośrodek Kultury w Bełchatowie od wielu lat organizuje unikalny w skali kraju Ogólnopolski Przegląd Amatorskich Filmów Video Kadr, Ogólnopolski Festiwal Muzyki Szanty, a także Jesienne Spotkania Teatralne, na których prezentują się teatry alternatywne z kraju i zagranicy. Wizytówką Miejskiego Domu Kultury jest też Bełchatowski Amatorski Teatr (BAT) istniejący od kilku lat. Letnie Koncerty Festiwalowe w Zelowie mają już trwałą pozycje na mapie Polski. Biorą w nich udział śpiewacy operowi oraz wirtuozi rzadko wykorzystywanych instrumentów muzycznych, jak: szklana harfa, szkockie dudy, róg alpejski, bandura. Zelów i miejscowy Dom Kultury znany jest też na literackiej mapie kraju dzięki Międzynarodowym Konfrontacją Literackim. Ambasadorem kulturalnym powiatu jest chór Schola Cantorum, w którym dzieci i młodzież śpiewają gospel w różnych językach europejskich. Dobra baza sportowa gwarantuje udany wypoczynek, a także jest podstawą wyników osiąganych przez miejscowych sportowców na arenie ogólnopolskiej i międzynarodowej. Infrastruktura sportowa skupiona jest w Bełchatowie, na terenach wiejskich występują głównie sale gimnastyczne i boiska. Działalność sportowa w regionie koncentruje się wokół najbardziej popularnych dyscyplin sportowych: piłki nożnej (II ligowy GKS Bełchatów z szansą awansu do I ligi), siatkówki (Skra Bełchatów czołowa drużyna Polskiej Ligi Siatkówki z wieloma reprezentantami kraju w składzie), kolarstwa, pływania, lekkiej atletyki (Bełchatowski Klub Lekkoatletyczny intensywnie współpracujący z młodzieżą szkolną). Dodatkowo Bełchatów jest organizatorem wielu ogólnopolskich i regionalnych imprez sportowych. Atutem powiatu jest bogata oferta kulturalna i sportowa skierowana do najmłodszych. W wyniku ciągłego procesu uatrakcyjniania spędzania wolnego czasu powiat otrzymał w roku 2002 oraz 2004 honorowy tytuł UNICEF Powiat przyjazny dzieciom Rozwój turystyczny W Powiecie Bełchatowskim znajduje się wiele godnych uwagi obiektów. Wymienić tu należy kaplicę cmentarną, dworek na wyspie i zespół bunkrów w Szczercowie, kościół w Suchcicach, kościół i plebanię w Kraszewicach z 1612 roku, zespół pałacowy w Klukach oraz zespół dworski w Słupi. Warte zobaczenia są również: Dworski Park Krajobrazowy w Strzyżewicach, kościoły w Łobudzicach, Kociszewie, Pożdżenicach, Łękińsku, Wygiełzowie, Zelowie, Grocholicach i Parznie, zabytkowe kamieniczki i chata czeska w Zelowie, dworek Olszewskich w Bełchatowie oraz 40\n42 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata dworek w Domiechowicach. Poznając uroki przyrody warto zobaczyć 900 letni dąb Cygański w gminie Kluki oraz prawie 500 letni dąb Generał w gminie Bełchatów. Ciekawe okazy flory i fauny można znaleźć w Bugaju w Grocholicach. Południowe rejony gminy Zelów obejmuje fragment Szczercowskiego Obszaru Chronionego, zaś jej północny skrawek fragment Tuszyńsko Dłutowskiego Obszaru Chronionego. Na terenie powiatu znajdują się dodatkowo Rezerwat Jodły Łuczanowice oraz Święte Ługi (torfowiska) w gminie Szczerców. Jezioro Żółkin w gminie Bełchatów jest jednym z najładniej położonych leśnych jezior w regionie. Z uroków przyrody na terenie Powiatu Bełchatowskiego korzystają chętnie gospodarstwa agroturystyczne. W powiecie znajdują się obecnie cztery: Józefina w gminie Szczerców, Kardynał w gminie Kluki, Osada Kuców oraz Rybaczówka w gminie Drużbice. Gospodarstwa oferują szeroki portfel atrakcji turystycznych (domki, bazy namiotowe, wędkowanie, grzyby, jazda konna). Czynnikami sprzyjającymi rozwojowi agroturystyki są: korzystnyny układ wiatrów chroniący tereny wiejskie przed zanieczyszczeniami z rejonu przemysłowego Bełchatowa, - dobre warunki klimatyczne oraz czyste ekologicznie środowisko umożliwiające produkcje zdrowej żywności. Prężnie rozwijającym się sektorem turystyki w powiecie jest turystyka kongresowa i biznesowa. Na terenie powiatu znajdują się ośrodki wypoczynkowe i luksusowe hotele. Zorganizowana baza noclegowa oferuje około 1000 miejsc. Największymi atrakcjami są ośrodki wypoczynkowe Wawrzkowizna oraz Słok (hotel, domki, baza namiotowa, zalew, wędkowanie, sprzęt wodny, plaża). Znaczącym walorem turystycznym na obszarze Powiatu Bełchatowskiego są również ogromne przekształcenia środowiska naturalnego spowodowane budową kopalni odkrywkowej węgla brunatnego. Wielkich rozmiarów odkrywka Bełchatów sięga do głębokości 280 m i obejmuje powierzchnie około 2400 ha oraz wielkie zwałowisko zewnętrzne (nasyp) powstałe z piasków, żwirów i gruntów ilastych wydobytych jako nakład zalegający nad pokładami węgla brunatnego. Ten potężny nasyp, zwany potocznie Góra Kamieńsk, zajmuje powierzchnie blisko ha i wznosi się ponad lokalny poziom do wysokości 180 m. Warunki tego terenu predestynują go do zagospodarowania dla potrzeb wypoczynku zimowego obecnie istnieje i funkcjonuje tam stok narciarski. Jest najdłuższym stokiem w centralnej Polsce. Nowa kolejka z ruchomym chodnikiem gwarantuje przepustowość około 2000 os./h. Główna trasa ma długość 760 metrów. Stok jest oświetlony, trasy są naśnieżane Opieka zdrowotna Poziom opieki zdrowotnej na obszarze Powiatu Bełchatowskiego uznać należy za dobry. Trzon służby zdrowia stanowi wojewódzki Szpital im. Jana Pawła II, który na koniec 2003 dysponował 958 łóżkami. Wyposażony w nowoczesną aparaturę diagnostyczną oraz posiadający 41\n43 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata wysokokwalifikowaną kadrę lekarsko pielęgniarską odgrywa on istotną role na mapie województwa łódzkiego. Specjalistyczne świadczenia realizowane są również w poradniach: ginekologicznej, chirurgicznej, internistycznej, laryngologicznej, neurologicznej, okulistycznej, ortopedycznej, ortodontycznej, pediatrycznej, radiologicznej, rehabilitacyjnej, reumatologicznej i stomatologicznej. Wskaźniki opisujące stan zdrowotny ludności powiatu nie odbiegają od średnich krajowych. Wśród podstawowych przyczyn zgonów dominują choroby układu krążenia oraz choroby nowotworowe. Choroby zakaźne występują sporadycznie i dotyczą przede wszystkim zatruć. Na stan zdrowotności ludności korzystnie wpływa systematyczna poprawa stanu środowiska naturalnego, a szczególnie ograniczenie emisji siarki do atmosfery w wyniku sukcesywnej instalacji układów odsiarczania spalin w elektrowni "Bełchatów", zbiorowe zaopatrzenie ludności w wodę z ujęć głębinowych oraz stały postęp w budowie sieci kanalizacji sanitarnej i oczyszczalni ścieków. Perspektywy rozwoju sektora usług medycznych są, podobnie jak w całym kraju, zagrożone przez brak korzystnych rozwiązań systemowych na szczeblu ustawowym. Obecne przepisy są niejasne i niejednokrotnie doprowadzają do niezadowolenia mieszkańców w zakresie leczenia podstawowego, specjalistycznego, opieki szpitalnej, leczenia uzdrowiskowego, pogotowia i opieki doraźnej. Istotnym problemem jest też znaczne zadłużenie lokalnej służby zdrowia, co utrudnia efektywne funkcjonowanie. Placówki ochrony zdrowia mają zróżnicowaną przynależność organizacyjną. przyporządkowane są w większości samorządowi wojewódzkiemu lub samorządowi gminnemu, albo też stanowią sektor sprywatyzowany 42\n44 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Środowisko przyrodnicze i jego stan Diagnoza stanu środowiska naturalnego w obrębie powiatu sprowadza się do wypunktowania zagrożeń związanych z sektorem paliwowo energetycznym, jako głównych czynników kształtujących lokalny biotop oraz analizy bieżących warunków środowiskowych. Świadome i planowe naruszenie istniejącej na terenie powiatu równowagi ekologicznej nastąpiło 25 lat temu i było związane z budową kopalni odkrywkowej węgla brunatnego, elektrowni i przemysłów towarzyszących na obszarze o tradycyjnej gospodarce rolniczej i leśnej. Efektem tego naruszenia równowagi ekologicznej na terenie powiatu są zmiany i zagrożenia, które dotyczą: zmiany krajobrazu naturalnego (deniwelacje terenu, zmiana szaty roślinnej); zanieczyszczenia wód powierzchniowych i podziemnych; emisji zanieczyszczeń do powietrza; degradacji gleb; zanieczyszczenia odpadami. Dzisiejszy obraz środowiskowy powiatu pomimo znacznej modyfikacji zachował unikatowe w skali regionalnej wartości. Położenie na styku nizin i wyżyn (w południowej części geograficznej podprowincji Nizin Środkowopolskich i w geobotanicznej, wyżynnej Krainie Północnych Wysoczyzn Brzeżnych) powoduje, że w szacie roślinnej występują elementy wyżynne i górskie. Położenie na dziale wodnym Wisły i Odry oraz w strefach krawędziowych Wysoczyzny Bełchatowskiej i Wysoczyzny Łaskiej, wpływa na występowanie źródlisk, wysięków, młak, obszarów bezodpływowych, mających ogromne znaczenie biocenotyczne jako refugia flory i fauny oraz hydrologiczne jako elementy cyklu krążenia wody w krajobrazie. Lasy znajdują się na najsłabszych glebach w obszarach, gdzie potencjalną roślinność naturalną tworzą zbiorowiska borowe, głównie bory mieszane sosnowo-dębowe i bory sosnowe. Na terenie Kotliny Szczercowskiej widoczny jest również udział lasów bagiennych i wilgotnych. Są to przede wszystkim bagienne lasy olszowe - tzw. olsy oraz wilgotne i bagienne bory sosnowe. Na terenach leśnych zachowały się również torfowiska i obszary źródliskowe. Lasy na terenie powiatu tworzą strefę buforową, ograniczającą wpływ Kopalni i Elektrowni "Bełchatów" na sąsiednie tereny. Chociaż w porównaniu do wczesnych lat osiemdziesiątych, aktualny stan sanitarny lasów należy określić jako dobry, mimo to wciąż widoczny jest negatywny wpływ zanieczyszczenia powietrza (szczególnie związkami siarki i azotu) oraz leja depresyjnego na biocenozy leśne. W granicach powiatu największą rzeką jest Widawka, 43\n45 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata płynąca przez południowo-wschodnią, południową i zachodnią część obszaru, w dolinie której podobnie jak w cały systemie stosunków wodnych w regionie nastąpiły radykalne zmiany. Ze względu na działalność BOP oraz nieprzemyślaną melioracje poza zasięgiem leja depresyjnego doszło do widocznego zanikania obszarów podmokłych. Ze względu na ich szczególną jako refugia wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt, zachowanie ich siedlisk staje się najpilniejszym zadaniem w ochronie przyrody powiatu. Prawidłowe stosunki wodne mają znaczenie nie tylko dla zachowania pełnej różnorodności dzikiej fauny i flory, ale są również warunkiem racjonalnej i wydajnej gospodarki rolnej i leśnej. Do charakterystycznych dla powiatu wartości środowiskowych zaliczyć można: wyjątkową, jak na warunki Polski Środkowej, dużą liczbę różnych typów torfowisk i bagiennych borów sosnowych ze stanowiskami rzadkich i ginących roślin, które występują głównie w mezoregionie Kotliny Szczercowskiej, dolinę Widawki oraz jej koncentrycznie biegnące dopływy mające na krótkich odcinkach naturalny charakter, przejawiający się występowaniem typowych układów roślinności wodnej, szuwarowej, łąkowej i zaroślowej, koncentrację wydm śródlądowych i pól piasków eolicznych oraz porastających je naturalnych, suchych borów sosnowych i muraw psammofilnych zbiorowisk, które ustępują obecnie z krajobrazu Polski niżowej. Na terenie Powiatu Bełchatowskiego realizowane są różne formy ochrony przyrody: rezerwat przyrody Łuszczanowice, Park Krajobrazowy Międzyrzecza Warty i Widawki, Szczercowski Obszar Chronionego Krajobrazu, Tuszyńsko-Dłutowski Obszar Chronionego Krajobrazu, obszar Chronionego Krajobrazu Borowej Góry, Chrząstawsko-Widawski Obszar Chronionego Krajobrazu, Użytki ekologiczne na terenie powiatu utworzono ponad 120 użytków ekologicznych o łącznej powierzchni ponad 260 ha. Są to głównie śródleśne bagna, torfowiska, doły potorfowe, naturalne zbiorniki wodne objęte ochroną przez Nadleśnictwo Bełchatów, pomniki przyrody na terenie powiatu objęto ochroną pomnikową 60 drzew i dwie aleje, zieleń urządzona na terenie powiatu 18 parków wpisanych jest do rejestru zabytków. Ponadto 3 parki wpisane są do ewidencji konserwatorskiej (chronionych na podstawie ustawy o ochronie przyrody) jako parki wiejskie. Całość stanowi cenne dziedzictwo kulturowe bełchatowskiej "małej ojczyzny". 44\n46 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Rolnictwo Na terenie Powiatu Bełchatowskiego znajduje się ha użytków rolnych. Na wartość tą składają się następujące obszary: ha gruntów ornych, 386 ha sadów, ha łąk, 4983 ha pastwisk, ha pozostałych gruntów i nieużytków. Powierzchnia gruntów leśnych to ha, co stanowi 28% powierzchni Powiatu. Kształtowanie się struktury rodzajowej użytków rolnych na terenie Powiatu na przestrzeni ostatnich lat przedstawia wykres 16. Wykres 16.Struktura rodzajowa użytków rolnych na terenie Powiatu Bełchatowskiego w latach /ha/ Źródło: Opracowanie Inwest Consulting S.A. na podstawie danych GUS Strukturę obszarową gospodarstw na terenie Powiatu należy uznać za niekorzystną. Około 50% funkcjonujących w Powiecie gospodarstw rolniczych to jednostki małoobszarowe zwane także socjalnymi (poniżej 5 ha). Przy niskiej jakości gleb, nie są one w stanie zapewnić produkcji rolnej, zabezpieczającej odpowiedni standard życia i jednoczesny rozwój gospodarstwa. 45\n47 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Według sporządzonych analiz gospodarstw pełnoobszarowych (powyżej 15 ha) ma być do roku 2007 około 360. Tabela 11. Stan i prognoza liczby gospodarstw pełnoobszarowych na terenie Powiatu Bełchatowskiego w latach Liczba gospodarstw powyżej 15 ha Rok Rusiec Bełchatów Zelów Szczerców Kleszczów Drużbice Razem powiat Źródło: Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego 2001 Analiza stanu obecnego jak i symulacje rozwoju jednoznacznie wskazują, iż największym problemem sektora rolniczego na terenie Powiatu jest struktura obszarowa gospodarstw rolnych. Jedynie niewielki odsetek gospodarstw jest nastawiony na produkcję towarową. Większość z funkcjonujących podmiotów jest w stadium przechodzenia z gospodarki ekstensywnej na intensywną. Z uwagi na powyższy fakt pożądane są zmiany i inwestycje różnicujące działalność gospodarczą na obszarach wiejskich (działalność usługowa, agroturystyka). Służyć temu mają przede wszystkim fundusze pomocowe z Unii Europejskiej jak i wsparcie ze strony lokalnych władz. Aby sprostać konkurencji na nowym europejskim rynku rolnictwo musi być oparte o duże, sprawnie zorganizowane i wysokowydajne gospodarstwa rolne. Struktura zasiewów na terenie Powiatu jest zdominowana przez zboża, które zajmują ponad 75% uprawianej powierzchni. Oprócz upraw istotną role zajmuje hodowla zwierząt, wśród których dominują: bydło, trzoda chlewna, drób. Sektor przetwórstwa rolno spożywczego należy uznać za wystarczająco rozwinięty. W pełni zagospodarowuje on surowiec wyprodukowany przez lokalne rolnictwo. 46\n48 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Infrastruktura Powiat Bełchatowski, na tle układu komunikacyjnego województwa łódzkiego i Polski jest usytuowany dość korzystnie. Przez powiat przebiegają dwie ważne, w systemie połączeń krajowych i międzynarodowych drogi krajowe Nr 8 i Nr 12 posiadające połączenia z drogą szybkiego ruchu Nr 1 w bliskim sąsiedztwie powiatu od strony wschodniej. Drogi powiatowe o nawierzchni twardej wynosiły w 2002 roku 333,5 km. W stosunku do transportu drogowego transport kolejowy nie odgrywa znaczącej roli. Infrastruktura kolejowa jest przestarzała, co wynika z ogólnej sytuacji organizacyjnej i finansowej PKP. Kolej odgrywa istotną rolę wyłącznie w strukturze KWB oraz Elektrowni. Powiat Bełchatowski należy do jednostek administracyjnych o stosunkowo dobrze rozwiniętej sieci wodociągowej, zbudowanej głównie w części południowej, ze środków górnictwa węgla brunatnego w ramach szkód górniczych. Długość sieci wodociągowej to 919,9 km. Indeks nasycenia powiatu wodociągami jest niższy niż w przypadku województwa, ale wyższy od wartości dla kraju. Siec kanalizacyjna to 186,8 km. Wskaźnik nasycenia powiatu siecią kanalizacyjną (długość sieci w km/powierzchnia powiatu) jest tożsama z wielkością dla województwa, lecz mniejsza niż indeks krajowy. Porównanie poszczególnych wskaźników powinno być istotnym elementem rzutującym na charakter działań strategicznych. Funkcjonujące na terenie powiatu oczyszczalnie ścieków o charakterze mechaniczno biologicznym oczyszczają ponad 95% ścieków. W roku 2003 na terenie powiatu funkcjonowało 12 komunalnych i przemysłowych oczyszczalni ścieków, w tym 4 z podwyższonym usuwaniem biogenów. Przepustowość oczyszczalni to dam 3 na dobę. Obsługują one łącznie mieszkańców powiatu. Długość sieci gazowej to 116,8 km 1. Sieć energetyczna jest dobrze rozbudowana, zaś liczba gospodarstw domowych z niej korzystających to odpowiednio podmiotów w miastach oraz 7987 podmiotów na wsi. Zasoby mieszkaniowe powiatu wynosiły w roku mieszkań i należy je uznać za wystarczające. Głównym dostawcą usług teleinformatycznych na terenie powiatu jest TP S.A.. Mieszkańcy regionu mają dostęp do wszystkich trzech działających w Polsce operatorów telefonii komórkowej. 1 Główny Urząd Statystyczny, stan na\n49 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Bezpieczeństwo Zadania z zakresu bezpieczeństwa publicznego realizowane są na terenie Powiatu Bełchatowskiego przez Komendę Powiatową Policji, Komendę Powiatową Państwowej Straży Pożarnej, Referat Zarządzania Kryzysowego oraz Powiatowe Centrum Zarządzania Kryzysowego. Komenda Powiatowa Policji w Bełchatowie mieści się przy ulicy 1-go Maja. Do jej podstawowych zadań należą, zgodnie z Ustawą o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 roku, następujące zagadnienia: ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych oraz w środkach publicznego transportu i komunikacji publicznej, w ruchu drogowym i na wodach przeznaczonych do powszechnego korzystania, inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców, nadzór nad strażami gminnymi (miejskimi) oraz nad specjalistycznymi uzbrojonymi formacjami ochronnymi w zakresie określonym w odrębnych przepisach, kontrola przestrzegania przepisów porządkowych i administracyjnych związanych z działalnością publiczną lub obowiązujących w miejscach publicznych, współdziałanie z policjami innych państw oraz ich organizacjami międzynarodowymi na podstawie umów i porozumień międzynarodowych oraz odrębnych przepisów, gromadzenie, przetwarzanie i przekazywanie informacji kryminalnych, prowadzenie Krajowego Systemu Informatycznego. Realizacja powyższych zadań odbywa się w oparciu o cztery sekcje KPP: Sekcja Prewencji Sekcja Ruchu Drogowego Sekcja Dochodzeniowo-Śledcza Sekcja Kryminalna 48\n50 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata Sekcja Prewencji odpowiedzialna jest za ogólnie pojętą analizę i ocenę stanu bezpieczeństwa i porządku publicznego, organizowanie i kontrolowanie służb prewencji, realizowanie zadań zapobiegawczo-represyjnych, ujawnianie i zwalczanie wykroczeń,ściganie ich sprawców. Sekcja Ruchu Drogowego realizuje zadania z zakresu: Służby patrolowej na drogach publicznych w rejonie działania Komendy. Propagowania bezpieczeństwa na drogach publicznych (współdziałanie z organami administracji samorządowej, instytucjami oraz organizacjami społecznymi, mediami). Obsługi miejsc wypadków i kolizji drogowych. Współdziałania z organami administracji publicznej w zakresie inżynierii ruchu drogowego (stosownie do posiadanych kompetencji). Organizowania działań w ramach ogólnokrajowych, wojewódzkich i lokalnych akcji i operacji kontrolno-porządkowych na drogach oraz współdziałania w tym zakresie z pozostałym służbami. Utrzymania bezpieczeństwa i porządku ruchu na drogach publicznych, zapobieganie wypadkom drogowym, kierowanie ruchem i jego kontrola. Analizowania bezpieczeństwa, porządku i płynności ruchu na drogach publicznych, badanie przyczyn i okoliczności powstawania wypadków i kolizji drogowych. Do zadań Sekcji Dochodzeniowo Śledczej należy m.in.: Prowadzenie śledztw i dochodzeń oraz udzielanie pomocy jednostkom terenowym w prowadzeniu postępowań przygotowawczych. Obejmowanie nadzorem lub przejmowanie do bezpośredniego prowadzenia postępowań trudnych ze względu na wagę lub zawiłość. Współdziałanie z właściwymi pionami Komendy Wojewódzkiej Policji, prokuraturą, sądem i organami kontrolno-rewizyjnymi, Udział w czynnościach dochodzeniowo-śledczych w szczególnie poważnych przestępstwach popełnionych na terenie KPP. Sekcja Kryminalna odpowiada natomiast za: Prowadzenie działań operacyjnych ukierunkowanych na wsparcie procesu wykrywczego w sprawach o najgroźniejsze przestępstwa (m.in. zabójstwa, rozboje z użyciem broni palnej, 49\n51 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata zgwałcenia, kradzieże samochodów i inne) dokonywane indywidualnie bądź w zorganizowanych grupach przestępczych. Koordynowanie czynności operacyjno-rozpoznawczych służby kryminalnej w zakresie rozpoznawania, zapobiegania i zwalczania przestępczości kryminalnej oraz wykrywania i ścigania sprawców przestępstw. Prowadzenie przedsięwzięć związanych ze stosowaniem techniki operacyjnej. Ujawnianie i analizowanie nowych form przestępczości, opracowywanie, upowszechnianie i wdrażanie systemu przeciwdziałania przestępstwom wywołującym szeroki oddźwięk w społeczeństwie. Koordynowanie pracy operacyjnej z Osobowymi Źródłami Informacji oraz ich werbowanie. Nadzorowanie i organizowanie działań podejmowanych przez podległe służby w zakresie poszukiwań osób ukrywających się przed wymiarem sprawiedliwości oraz zaginionych. Zapewnienie prawidłowego obiegu informacji o przestępstwach i ich sprawcach. Koordynowanie i współpraca z organami i instytucjami poza policyjnymi, w których zakresie działania jest ochrona stanu bezpieczeństwa i porządku publicznego. Inspirowanie przekształceń organizacyjnych służby kryminalnej zwiększającej efektywność jej działania. Realizacja zadań przez KPP na terenie Powiatu wsparta jest następującymi jednostkami terenowymi: Komisariat Policji w Zelowie Posterunek Policji w Drużbicach Posterunek Policji w Kleszczowie Posterunek Policji w Klukach Posterunek Policji w Ruścu Posterunek Policji w Szczercowie Główne obszary aktywności służb policyjnych, to podobnie jak w kraju, działania w zakresie Sekcji Drogowej oraz zmagania z szeroko pojęto drobną przestępczością. Wskaźniki przestępczości dla Powiatu Bełchatowskiego nie odbiegają znacząco od średnich: wojewódzkiej i krajowej. Cechują się trendem rosnącym, co podyktowane jest pogłębiającym się rozwarstwieniem społecznym i materialnym lokalnej społeczności. Do najczęstszych form przestępczości na terenie Powiatu 50\n52 Strategia Rozwoju Powiatu Bełchatowskiego na lata należą: kradzież rozbójnicza, rozbój i wymuszenia rozbójnicze, kradzieże samochodów, kradzieże rzeczy cudzej. Drastycznie wzrasta liczba nieletnich przestępców, szczególnie w obszarze rozbojów i wymuszeń rozbójniczych, udziałów w bójce lub pobiciu. Spowodowane jest to znaczącym wzrostem zjawiska alkoholizmu i narkomanii wśród młodzieży szkolnej, czynników o dużej kryminogenności. Dane statystyczne opisujące poziom bezpieczeństwa na drogach Powiatu przedstawia wykres 17. Wykres 17. Poziom bezpieczeństwa na drogach Powiatu Bełchatowskiego w latach Źródło: Komenda Powiatowa Policji w Bełchatowie, opracowanie Inwest Consulting S.A. Obok policji o bezpieczeństwo mieszkańców na terenie Powiatu troszczy się Komenda Powiatowa PSP w Bełchatowie, mająca siedzibę przy ulicy Wspólnej 7. Posiada w dyspozycji dwa obiekty budowlane: obiekt strażnicy oraz budynek magazynowo-gospodarczy. Komenda na terenie Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej dysponuje dodatkowo bazą treningową w postaci: placu ćwiczeń, wspinalni, boiska sportowego oraz sali do ćwiczeń sportowych. Zakres działalności straży pożarnej funkcjonującej w Bełchatowie reguluje ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 roku o ochronie przeciwpożarowej. Art. 1 niniejszej ustawy, zawierający przepisy ogólne, określa zakres zadań, których obowiązek wypełnienia spoczywa na jednostkach PSP. Zgodnie z powyższym ochrona przeciwpożarowa, będąca rdzeniem działalności jednostek PSP polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez: 51


Przestrzenie spotkania. Tom dedykowany Profesor Ewie Jaskółowej w czterdziestolecie pracy naukowej i dydaktycznej\ned. Karolina Jędrych, ed. Danuta Krzyżyk, ed. Magdalena Ochwat, ed. Małgorzata Wójcik-Dudek\n246 mm × 171 mm × 40 mm\npraca zbiorowa, księga pamiątkowa\nKarolina Jędrych, doktor, adiunkt w Katedrze Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Śląskiego. Uczy w szkole podstawowej i gimnazjum. Pisze blog LekcjePolskiego.com.\nZainteresowania badawcze: interpretacja i reinterpretacja literatury dziecięcej i młodzieżowej, dydaktyka literatury oraz nowoczesne technologie i media w nauczaniu języka polskiego.\nWybrane publikacje: współredaktorka książki: Nowe odsłony klasyki w szkole. Literatura XIX wieku (Katowice 2013), autorka artykułów o literaturze dziecięcej i młodzieżowej, badaczka twórczości Marii Krüger. Autorka książki Portret dziewczynki, dziewczyny i kobiety w powieściach Marii Krüger (w druku). [23.06.2016]\nDanuta Krzyżyk – doktor, adiunkt w Katedrze Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej Uniwersytetu Śląskiego. Jej główne zainteresowania badawcze koncentrują się wokół problemów pragmalingwistyki, frazeologii, ortografii i dydaktyki języka, a także zaburzeń w komunikacji językowej. Opublikowała ponad 80 artykułów, jedną monografię, cztery współautorskie książki, podręcznik do nauki języka dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Jest autorką i współautorką kilku zbiorów sprawdzianów językowych i ortograficznych, a także programu komputerowego „Dyktando”. Jest członkiem Komisji Dydaktycznej RJP, Komisji Ortograficzno-Onomastycznej RJP, członkiem Koła sympatyków Komisji Języka Religijnego RJP, a także członkiem Towarzystwa Miłośników Języka. Od 2009 roku jest rzeczoznawcą MEN. \nMałgorzata Wójcik-Dudek, dr hab. prof. UŚ; pracownik Instytutu Literaturoznawstwa na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Zainteresowania badawcze: literatura dla dzieci i młodzieży oraz dydaktyka literatury. Autorka książek: (Prze)Trwać w okolicach mitu. Funkcje mityzacji w poezji Tadeusza Nowaka, W(y)czytać Zagładę. Praktyki postpamięci w literaturze polskiej XXI wieku dla dzieci i młodzieży oraz wielu artykułów naukowych; współredaktorka kilkunastu publikacji z zakresu literatury dla niedorosłych, redaktor czasopisma „Paidia i Literatura” poświęconego literaturze dla młodych czytelników. [28.04.2021]\nFrazeologia somatyczna w ćwiczeniach T. 2: Język h\nPrzestrzenie spotkania. Tom dedykowany Profesor Ew\nStereotyp „czarownicy” i jego modyfikowanie. Na pr\nWyczytać świat – międzykulturowość w literaturze d\nFrazeologia somatyczna w ćwiczeniach T. 3: Język w


Pit do 26r.ż – Pomoc Infakt.pl\nPit do 26r.ż\nJestem studentką (25 lat) i pracuję na umowę zlecenie. Mam ustaloną kwotę za godzinę na rękę. Czy zgodnie z ustawą o zwolnieniu osób do 26r.ż. będę dostawać wyższe wynagrodzenie czy pracodawca może obniżyć kwotę brutto na umowie i zachować zysk dla siebie. Co zrobić żeby mieć korzyść z nowej ustawy?\nNowe zasady dotyczą dochodów uzyskanych od dnia 1 sierpnia 2019r. Z ulgi "zerowy PIT" może Pani skorzystać do ukończenia 26. roku życia, do wysokości dochodu nieprzekraczającego w danym roku podatkowym kwoty 85 528 zł. Ulga ta obejmuje przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy oraz umowy zlecenie.\nJeśli już teraz nie chce Pani, aby pracodawca pobierał zaliczki na podatek dochodowy, to już teraz powinna Pani złożyć pracodawcy oświadczenie o to, aby nie pobierał zaliczek na podatek dochodowy. W przeciwnym wypadku zaliczki te będą pobierane, a zwrot tych pobranych kwot nastąpi przy rozliczeniu rocznym.


Agresywny pitbull zaatakował chłopczyka. Gdyby nie pomoc 20-latka, zostałby rozszarpany\nDo domu/Świat/Agresywny pitbull zaatakował chłopczyka. Gdyby nie pomoc 20-latka, zostałby rozszarpany\nNagranie z monitoringu pokazuje, jak agresywny pitbull rzucił się na małe dziecko spacerujące z nianią. Powalił chłopca na ziemię i zaczął gryźć. Kobieta próbowała odciągnąć 4-latka od psa, ale bezskutecznie. Gdyby nie pewien mężczyzna ta sprawa miałaby zupełnie inne zakończenie.\nPies zaatakował małego chłopca, który spacerował ze swoją nianią w Parque Anchieta w Rio de Janeiro w Brazylii. Kobieta mówi, że zwierzę stało się agresywne, gdy obok nich przejechała grupa na skuterach.\nRozdrażniony pies postanowił wyładować swoją złość na niewinnym chłopcu…\nNie przestawał atakować\nKobieta nie miała siły, by odciągnąć psa od chłopca. Wtedy pojawił się 20-letni mężczyzna, który ruszył z pomocą. Wyrwał dziecko zwierzęciu, podniósł i trzymał je wysoko na rękach, aby pitbull nie mógł go dosięgnąć.\nWtedy pies zaczął atakować mężczyznę. Patrick do Ceu postawił chłopca na dachu pobliskiego samochodu, a sam próbował walczyć z psem. Gdy jednak zwierzę nie dawało za wygraną, dołączył do dziecka.\nDługo czekali na pomoc\nNa nagraniu widzimy, że mężczyzna podczas walki z psem gubi telefon. Niania chłopca, która schowała się za barierką wezwała pomoc, która przybyła dopiero po 30 minutach. Pies przez cały czas warował przy aucie.\nMężczyzna i 4-latek zostali przewiezieni do szpitala, gdzie wykonano im badania i opatrzono rany. Mężczyzna posiadał wiele obrażeń na nogach i rękach. Przyznaje, że zareagował instynktownie. Sam ma małe dziecko i wiedział, że musi pomóc chłopcu.\nPies przebywa na obserwacji w klinice weterynaryjnej. Nadal nie wiadomo, kto jest jego właścicielem.


Pumpkin pie - tarta dyniowa - przepisy kulinarne\nPumpkin pie - tarta dyniowa\nPumpkin pie to kultowe amerykańskie ciacho. W Stanach Zjednoczonych dyniową tartę wypieka się tradycyjnie z okazji Święta Dziękczynienia oraz Halloween. Jednak ja uważam, że sezon na pomarańczowe kule jest wystarczającym powodem, żeby ją przygotować. Najlepsza tarta dyniowa to ta przygotowana na kruchym maślanym spodzie z nadzieniem pełnym korzennych przypraw. Ja dodaję swoje ulubione osobno, jednak z powodzeniem możecie wykorzystać mieszankę do piernika. Gotową tartę dyniową uwielbiam dekorować bitą śmietaną i obsypywać obficie cynamonem. Dla pełni szczęścia możecie postawić sobie jeszcze obok kubek z pumpin spice latte. Z takim zestawem żadna jesień nam niestraszna! :D\n* SKŁADNIKI na tartę dyniową o średnicy 26-30 cm\n220 g mąki orkiszowej (lub pszennej)\n30-60 ml mleka\n125 ml śmietany kremówki 36 %\nKruchy spód Wszystkie suche składniki wymieszaj w misce. Dodaj żółtko i pokrojone w kostkę masło. Zacznij zagniatać ciasto, dolewając powoli mleko. Kruchy spód rozwałkuj na wielkość formy na tartę, a następnie wyłóż nim formę posmarowaną uprzednio masłem i posypaną mąką. Formę wraz z ciastem włóż na godzinę do lodówki.\nNadzienie dyniowe Dynię przekrój na pół, oczyść z nasion i pokrój na plastry. Ułóż je na blasze pokrytej papierem do pieczenia i wstaw do piekarnika nagrzanego do 200°C. Piecz do miękkości, ok. 30-40 minut. Następnie wyjmij i ostudź.\nUpieczone kawałki dyni oddziel od skórki i zmiksuj na purée. Następnie wbij jajka, wsyp cukier, wlej kremówkę, dodaj pokrojone na kawałki masło i wszystkie przyprawy. Zmiksuj ponownie, aż powstanie gładka masa o jednolitej konsystencji.\nZ lodówki wyjmij kruchy spód, wylej nań nadzienie i wyrównaj szpatułką. Tartę dyniową wstaw do piekarnika nagrzanego do 180°C i piecz 50-60 minut. Następnie wyjmij i odstaw do całkowitego wystudzenia.\nPrzybranie Przed podaniem śmietanę kremówkę ubij z cukrem pudrem na sztywno. Za pomocą szprycy wyciśnij bitą śmietanę na ostudzony placek i posyp go cynamonem. Gotową tartę dyniową przechowuj w lodówce lub podawaj od razu.\nmąka orkiszowa 220 g\nsól morska 1 g\nmleko 30-60 ml\nśmietana 36% 375 ml\ndynia 1000 g\ncukier trzcinowy 110 g\ngałka muszkatołowa 1 1⁄2 g\nkardamon 1 g\ngoździki 7⁄20 g


twoolf - profil w Wykop.pl\ntwoolf od 4 lat 9 mies. na Wykopie\nUszkodzone dowody w procesie po wypadku premier Beaty Szydło. Polska A.D. 2019\n@yaberfoot tvn24.pl #polityka #polska #heheszki #prawo #bekazpisu +3 inne\nJeden z ważnych dowodów w procesie dotyczącym wypadku premier Beaty Szydło w Oświęcimiu z lutego 2017 roku został uszkodzony - dowiedział się tvn24.pl. Cho...\ntwoolf 6 dni temu\nTo ta sprawa jeszcze się ciągnie? Sprawność polskich pożal się Boże sądów...\n...to tylko najnowsze aktywności użytkownika twoolf


Krzysztof Kris Różański: Girl & gun\nAutor: Kris o 14:28\nAndrzej Janicki 22 sierpnia 2009 15:44\n95 rok a wygląda świeżo, może przez to ekspresyjne, punkowe tło – SUPER!\nMagazyny komiksowe padają u nas jak muchy.\nTo nie jest kraj dla magazynów komiksowych – mówią!\nMagazyny cieniują w całej Europie – mówią!\nJednak wciąż mam nadzieję, że nie wiedzą, co mówią.\nKris 23 sierpnia 2009 13:19\nNie wiem, kogo cytujesz Endrju, siebie, czy Edwarda Owczarka (?), ale niestety wiedzą, co mówią.\nW naszym kraju żaden magazyn komiksowy (podobnie jak szereg innych rzeczy) nie ostoi się, bo tutaj nic nie dzieje się logicznie. Tzw. Rynek niczego nie weryfikuje. Gdyby tak było, to np. taki Śledziu po ewidentnym sukcesie (przecież wcale nie głównonurtowego) "Produktu" i dzięki swojej legendarnej pracowitości, byłby już dziś potentatem w branży i nie musiał szukać szczęścia w Germanii.\nAndrzej Janicki 23 sierpnia 2009 15:12\nTak mówią "na mieście". Ja jednak, nadal widzę niewykorzystane i to "głównonurtowe" możliwości.\nJaki ogromny potencjał tkwi w takim Funky Kovalu. To jest tak mocna postać, że magazyn pt. "Funky Koval" byłby w stanie zbudować uniwersum podobne do brytyjskiego 2000 AD (Judge Dredd, Slaine, Nemesis, ABC Warriors). Mógłby prezentować komiksy o FK, o pozostałych bohaterach, o postaciach występujących tylko epizodycznie, o całym świecie wykreowanym w serii... i oczywiście o Wiedźminie. Mało tego, łatwo "dokleić" do tego zespołu naszą Aurorę, Odmieńca - Oleksickiego, Parisha – Śledzia, Emilię i Tanka – Myszkowskiego i wielu innych. Po prostu, ocean możliwości! Z takim szyldem jak FK, i przy odpowiednim wykorzystaniu potencjału różnych autorów magazyn z całą pewnością nie padłby jak mucha. A w dodatku - Funky na koszulkach, Brenda reklamująca stroje kąpielowe, Drolle w reklamach okularów i Rhotax reklamujący militaria a wszyscy razem w grach i filmach. To marzenia, ale dla mnie brzmi to dosyć sensownie. Dlaczego nikt nic z tym nic nie robi? Czy to mógłby być kiepski biznes? W przedziale komiksu dla dzieci to samo dotyczy np. z Tytusa, którego Papcio podobno już nie chce rysować.\nKris 23 sierpnia 2009 17:11\nTwój pomysł jest oczywiście fajny, ale pomysł na magazyn komiksowy, to najmniejszy problem w tym całym interesie. Diabeł tkwi w sytuacji ogólnej komiksu polskiego, która wygląda nieciekawie. Ludzie tworzą komiksy z potrzeby serca i za pół darmo sprzedają je wydawnictwom (żeby tylko ich ciężka praca "ujrzała światło dzienne"), które łaskawie je drukują lub nie, bez specjalnej dbałości o promocję. Wydawnictwa zarabiają na polskich edycjach zachodnich komiksów i żadne nawet palcem nie kiwnie, aby wypromować trend, modę na jakiś polski tytuł. Rodzimi twórcy muszą szukać swoich szans na zachodzie, gdzie rynek jest ugruntowany przez dziesiątki lat ostrej konkurencji, która sprzyja jakości i wciąż jest głodna nowych talentów. Tutaj twórcy komiksu nawet nie mają do czego predestynować, nie wiadomo co mogłoby im zapewnić sukces i zawodową stabilizację. Są tylko przypadki "kultowe", które także nie mają specjalnego przełożenia na kasę. Świetnie wypromowany polski magazyn komiksowy, skupiający najciekawsze nazwiska\ni tytuły, mający żywy kontakt z czytelnikiem, to piękna sprawa, ale nikomu z naszych tuzów edytorskich nie chce się w to bawić, bo nie chce im się nic kreować. Po co? To wymaga menedżerskiego zacięcia, czasem ryzyka, a już na pewno wizji, a z tymi rzeczami jest wciąż u nas krucho.\nAndrzej Janicki 23 sierpnia 2009 18:35\nZgadzam się w całej rozciągłości. Do rysowania potrzebujemy motywacji, wydawców z kasą i otwartymi umysłami!!!\nW wypadku mojego pomysłu potrzebna byłaby też dobra wola i jakaś aktywność twórców FK, czyli Polcha, Parowskiego i Rodka. Mam wrażenie, że gdyby mieli jakieś sensowne plany dotyczące swojego "dziecka" to dawno już by je zrealizowali. Nie wierzę, np. w pojawiające się jak potwór z Loch Ness w sezonie ogórkowym, zapowiedzi dot. kontynuacji tego komiksu.\nAnonimowy 24 sierpnia 2009 00:08\nfajnie wyszlo, mi wlasnie brakuje dobrych farb ktyjacych, caly czas tylko bawie sie akwarelkami:)\nKris 24 sierpnia 2009 10:53\nDzięki, Ssseleno. Ja zawsze wolałem tempery, ale podziwiam i doceniam wszystkich wirtuozów akwarelek, bo to trudna technika i łatwo nieodwracalnie coś spaprać.\nKris 24 sierpnia 2009 11:18\nAndrzeju, obawiam się, że czas na FK i jego twórców minął bezpowrotnie. Nie poszli za ciosem w czasie prosperity, kiedy prawie nie mieli konkurencji na rynku i pogrążyli "Komiks Fantastykę", więc dlaczego teraz? Ja też nie wierzę w "ogórkowe" zapowiedzi. Opisując swój pomysł, kierowałeś się sentymentem, rozumiem to, ale sądzę, że kreując nowy magazyn komiksowy dziś, należałoby skupić go wokół nieco świeższego tytułu (bardziej identyfikowalnego dla młodszego od nas czytelnika:)), albo wylansować nowy.


W roku 2015 GUS realizował jeden projekt współpracy rozwojowej z Gruzją.\nProjekt współpracy rozwojowej z Gruzją w 2015 roku\nProjekt zatytułowany „Wsparcie rozwoju systemu statystyki publicznej Gruzji w obszarze statystyki środowiska” został zrealizowany w ramach planu współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych na 2015 rok. Był on skierowany do statystyków Krajowego Urzędu Statystycznego Gruzji (GEOSTAT) oraz przedstawicieli Ministerstwa Środowiska i Ochrony Zasobów Naturalnych Gruzji. Projekt został zrealizowany przez Główny Urząd Statystyczny we współpracy z Urzędami Statystycznymi w Białymstoku i Katowicach. Celem projektu było wsparcie statystyki publicznej Gruzji w obszarze statystyki środowiska i wzmocnienie jej zdolności instytucjonalnej jako partnera instytucji rządowych i samorządowych w zakresie metodologii badań statystycznych oraz metod analizy danych statystycznych.\norganizacji statystyki środowiska w Polsce, w tym: podstawy formalno-prawne, źródła danych o środowisku;\nwspółpracy międzynarodowej GUS oraz miejsca statystyki środowiska w statystyce międzynarodowej;\nbadań statystycznych prowadzonych przez GUS z zakresu środowiska oraz ekonomicznych aspektów ochrony środowiska dotyczących:\nochrony przyrody, krajobrazu i różnorodności biologicznej,\nzanieczyszczenia i ochrony powietrza,\nbadań prowadzonych przez Ministerstwo Środowiska i Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.\nW ramach projektu przygotowano dwie publikacje, które zostały przetłumaczone na język gruziński i przekazane przedstawicielom Krajowego Urzędu Statystycznego Gruzji:\n„Statystyka środowiska – wytyczne metodologiczne” – poradnik zawierający wytyczne metodologiczne dotyczące tworzenia statystyki środowiska. Celem poradnika było przedstawienie stosowanych metod badawczych, sposobów realizacji badań oraz opracowania danych dla wybranych komponentów środowiska.\nStatystyka środowiska – wytyczne metodologiczne (wersja polska, plik pdf)\nStatystyka środowiska – wytyczne metodologiczne (wersja gruzińska, plik pdf)\n„Uwarunkowania i kierunki rozwoju statystyki środowiska w Gruzji wraz z planem przyszłych obszarów wsparcia w zakresie statystyki” – rekomendacje będące zbiorem najważniejszych zaleceń dla statystyki gruzińskiej, m.in. dobre praktyki przyjęte i stosowane w ramach polskiej statystyki publicznej, z uwzględnieniem potrzeb i możliwości systemu statystycznego Gruzji, rozwiązania dotyczące systemu prawnego oraz infrastruktury IT.\nUwarunkowania i kierunki rozwoju statystyki środowiska w Gruzji wraz z planem przyszłych obszarów wsparcia w zakresie statystyki (wersja polska, plik pdf)\nUwarunkowania i kierunki rozwoju statystyki środowiska w Gruzji wraz z planem przyszłych obszarów wsparcia w zakresie statystyki (wersja gruzińska, plik pdf)


Gorgoroth, Vital Remains, Homoferus - Progresja Music Zone, 19.3.2014\nW nowej Progresji byłem już trzeci raz, ale pierwszy na małej scenie. Dlatego zdziwiłem się, że wejście na Noise Stage jest w ogóle z innej strony budynku i cała przestrzeń, przynajmniej ta dostępna dla gości, nie jest połączona z całą resztą klubu. Salka kameralna, skromna scena i niewielki bar. W pewnym momencie czułem się jak na domówce. Po pewnym czasie ludzie szczelnie wypełnili to pomieszczenie i zrobiło się ciasno, tak, że wszędzie trzeba było się przeciskać. Mimo to, uważam, że zorganizowanie koncertu w tym miejscu było słusznym pomysłem gdyż na głównej scenie zgromadzona publiczność zginęłaby w wielkiej pustej sali, a tak klimat był odpowiedni.\nTak więc ludzie dopisali i zjechali się też spoza Warszawy. Być może są i tacy, którzy przyszliby na ten koncert, ale wybrali występującą tego dnia w Sali Kongresowej Apocalypticę wraz z orkiestrą. Mój wybór był prosty, ale trochę żałuję, że nie mogłem zobaczyć i tamtego wydarzenia. Tak więc bez zastanawiania chwilę przed 19:30 stawiłem się pod wejściem do klubu, pod którym można było zamienić parę słów z Tonym Lazaro. Ledwo zdążyłem zamówić piwo, kupić nowy Gorgoroth i pójść do szatni, a już na scenę wchodził pochodzący z Białorusi, lecz urzędujący na stałe w Norwegii, Homoferus. Dość szybko pobudzili ludzi do życia i mieli całkiem przyzwoite przyjęcie. Pogo jeszcze wprawdzie nie było, ale sporo kudłów się kłębiło pod sceną. Muzyka mocno klawiszowa, z trzema wokalistami stanowiła udane wprowadzenie do dalszej części misterium i umilała spożywanie kolejnych zimnych napojów.\nVital w całkiem nowym składzie zaczął od „Black Magic Curse” czyli pierwszego numeru z „Dawn Of The Apocalypse”. Od razu się zakotłowało i ja również ruszyłem pod scenę drzeć mordę: „Destroy – those who would like to stop me”. Już w tym momencie wiedziałem, że będę świadkiem niezwykłego setu. Na Vital Remains byłem czwarty raz, ale nigdy nie słyszałem na żywo nic co było przed „Dechristianize”. Tak też zaraz potwierdził wokalista Brian Werner, że będą utwory z wszystkich płyt i zapowiedział „Crown Of The Black Hearts”. Nie pamiętam jakie kawałki były z „Let Us Pray” i „Icons Of Evil”. Z „Forever Underground” wreszcie mogłem usłyszeć na żywo wielki hymn tytułowy, lecz nie było wytrwale wykrzykiwanego przez niektórych „I Am God”. Z „Dechristianize” z kolei mieliśmy „Savior to None... Failure for All...” i na koniec miazgę w postaci pozycji tytułowej z tej płyty, oczywiście z nieodzownym intrem. Oj, się działo i było ciężko. Po całym występie pod sceną, zmęczony chciałem trochę odetchnąć, a tu się okazało, że nie można wychodzić z piwem. Nawet dziwiłem się wcześniej, że można, bo wszyscy stali z browarami na chodniku, który już nie należy do terenu klubu. Więc podobno zjawiła się policja i żeby ochłonąć czy zapalić trzeba było chłeptać przed wyjściem.\nJak wróciłem na salę to dopiero odczułem jak zrobiło się gorąco. Wchodziło się jak do sauny i aż ciężko było oddychać. Przerwa nie trwała zbyt długo i na scenie pojawił się Gorgoroth. Niestety nie przybliżę zbytnio repertuaru bo nie jestem na tyle rozeznany, tym bardziej, że na koncercie wszystko się zlewa i ciężko jest coś rozpoznać. Wyłapałem tylko najbardziej charakterystyczne „Incipit Satan”, „Destroyer” i jeden numer z „Under The Sign Of Hell”, który bardzo lubię, ale nie znam tytułu. Pod sceną natomiast ruch był mniejszy. Częściowo ludzie byli już zmęczeni na co wpływ na pewno miała duchota i temperatura, częściowo było to pewnie też spowodowane tym, że chyba jednak więcej ludzi przyszło na Vital Remains. Sam koncert był jednak bardzo udany i wątpię żeby ktoś żałował, że został do końca. Tym bardziej, że nie skończyło się zbyt późno, no i nowa Progresja znajduje się w cywilizacji i przynajmniej można jakoś normalnie dotrzeć do domu. No, a jak człowiek wychodzi zmaltretowany taką dawką niszczącego hałasu, wzmożonego odpowiednią dawką złocistego płynu, to jest to naprawdę ważne:)\nlord_setherial : No to słusznie się Wujas domyśliłem ;)\nWUJAS : Sory, chodziło mi o ostatni Gorgoroth, ale oczywiście to już stary temat....\nlord_setherial : A no właśnie... Czegoś tu nie łapie. Może autorowi chodziło o p...\nProgresja Music Zone icons of evil Icons Of Evil jeff gruslin forever underground Vital Remains dawn of apocalypose black metal Dawn Of The Apocalypse Let Us Pray Gorgoroth Dechristianize Forever Underground death metal Incipit Satan dragon's eye Under The Sign Of Hell Destroyer dechristianize Homoferus\nCarcass, Hazael, Thunderwar - Progresja Music Zone, Warszawa (13.9.2014)\nAmon Amarth, Hypnos, Thunderwar - Progresja Music Zone, Warszawa (24.4.2014)\nZespół Votum zagra w Progresja Music Zone\nBlood Ceremony, Spiders i Octopussy w Progresja Music Zone\nVital Remains - At War With God\nVital Remains - I Am God\nVital Remains - Infidel\nVital Remains - Under The Moon's Fog\nVital Remains - Ressurrected\nNowa płyta Vital Remains\nVital Remains znowu w Polsce\nVital Remains - Battle Ground


Obowiązek przechowywania kopii paragonów jest nudny dla wielu przedsiębiorców. Kopie należy nosić na potrzeby Urzędu Skarbowego przez pięć lat.\nPo skończeniu transakcji realizowane są dwa paragony – oryginalny zaś jego kopia, która następnie pragnie być przestrzegana przez firmę, jaka ją wystawiła. Kopie paragonów z drukarki fiskalnej są zazwyczaj formę długich, papierowych rolek. Takie rozwiązanie wiąże się z stosunkowo dużymi trudnościami. Przede każdym jedzie do sprawy, w której przedsiębiorca musi we swym zakresie magazynować tysiące rolek. Jednocześnie nie są one nie trwałe, ponieważ mogą bardzo łatwo blednąć, na dowód pod wpływem światła słonecznego, dlatego powinien je właściwie zabezpieczyć przed działaniem szkodliwych czynników.\nZ ostatniego warunku coraz więcej firm kwalifikuje się na zainwestowanie w danie fiskalne novitus deon e, które zapisuje kopię paragonu w sytuacji elektronicznej. Takie podejście w zwykły sposób ułatwia gromadzenie takich informacji. Zamiast tysięcy rolek wystarczy jedna karta pamięci. Informacje można też skopiować na inne nośniki, co oraz je zabezpieczy.\nhttps://www.grupa-wolff.eu/biuro-projektowe/instalacje-przeciwpozarowe/gazowe-systemy-gasnicze/Zobacz naszą stronę www\nElektroniczne kopie paragonów z drukarki fiskalnej pamiętają i inne duże zalety. Przede wszystkim śmieją na dosyć konkretne oszczędności. Chociaż zakup drukarki z taką drogą nie jest najmłodszym wydatkiem, choć na znaczniejszą metę pomoże ograniczyć koszty. Dzieje się tak przede wszystkim dlatego, że można zwolnić z zakupu papierowych rolek.\nZainwestowanie w współczesnego pokroju wyposażenie będzie na pewno dużo bardziej udane z punktu widzenia przedsiębiorców prowadzących większą aktywność, którzy codziennie wydają kilkadziesiąt albo kilkaset paragonów. W takim przypadku zakup i przechowywanie papierowych rolek zawierających kopie paragonów istnieje na pewno dużym obciążeniem, które wchodzi niekorzystnie także na kursy prowadzenia działalności również na efektywność pracy.\nKasy i drukarki fiskalne z możliwością elektronicznego zapisu paragonów to wyjątkowo interesujące rozwiązanie, które warto wybierać pod rozwagę przy zakupie tego gatunku dania na sprawy firmy. Takie drukarki odpowiedzialne są w wielu sklepach. Są obecne narzędzia przeznaczone na potrzeby dużych sklepów, ale też mniejszych firm, ponieważ ważna wybrać rozwiązanie, które wykona potrzeby danej instytucje oraz jednocześnie nie będzie przesadnie drogie.