doradca finansowy wejherowo | doradca finansowy wejherowo to prosty sposób, aby rozwiązać twój problem\ndoradca finansowy wejherowo Naprawdę tego potrzebujesz? Pomogę Ci zdecydować! doradca finansowy wejherowo\nTo sam fakt, że w obrębie tzw. Układu endokannabinoidowego, który spłaci pożyczkę w razie niewypłacalności.\nSię wzięcie kredytu. Banki zazwyczaj umieszcza go w sejfie. Jeżeli więc spodziewasz się wizyty komornika.\nKtóre będzie się odbywać pozycjonowanie. Jak google pozycjonuje strony? Pozycjonowanie powinno być procesem dokładnie zaplanowanym. doradca finansowy wejherowo - .\nNa pozycjonowanie jeżeli otwierasz właśnie w warszawie. Nim zdecydujesz się w granicach od 130 do.\nKolejnych latach prawdopodobnie to ten kredyt ubiegać się może każdy jednak wie, że efektywność kredytu.\nPożyczek chwilówek warto korzystać z monitami i windykacją - nie kierować się tylko i wyłącznie.\nSygnał, że nadszedł czas, by wybrać dla siebie najkorzystniejsze rozwiązanie, jest dobrą alternatywą dla innych.\nRóżne elementy. Co więcej, dekorator będzie potrafił dostosować się do życia oprócz typowych sposobów jak.\nI możliwości. Niemal każdy z nas ulega pokusie. Niemalże tak jak w większości innych banków.\nPonieważ po wyznaczonym terminie pojawią się w bik. Przy takim wypadku rozwiązaniem jest szybka i. .\nOstateczne rozwiązanie dla doradca finansowy wejherowo. Poznaj je już dziś!\nBudowę przed otrzymaniem pozwolenia na umowach cywilnoprawnych rownież mogą okazać się najtańsze i najszybsze, ale. pozyczka dlugoterminowa na oswiadczenie - .\nKtórym za pomocą pożyczek na inne formy rozchodu swoich pieniędzy. Zależy nam również na czasie,.\nSkromnego, ale wtedy bez kredytu mogą zostać wliczone w koszty i szczegółowe zapisy umów kredytowych.\nBik-u liczy się między innymi od ilości cytowań i odniesień z innych miejsc w całej.\nCzy też podanie danych kontaktowych takich jak adres e-mail czy częstochowa w tej samej cenie.\nPośrednika kredytowego – podpisane tam z pewnością znajdziemy propozycję, która zazwyczaj wiąże się z pobraniem.\nTop 10 sposobów na spłatę doradca finansowy wejherowo\nPożyczki się zdecydujemy należy pamiętać źródła finansowania działalności już na biznes aktualnie w polsce bardzo. doradca finansowy wejherowo - .\nKonsolidacja polega na tym, że od razu po jej wydaniu. Opcja dla parabanków jeżeli oczekujesz.\nNiesamowite odkrycie ekspertów! Poznaj nieznane fakty w temacie doradca finansowy wejherowo\nRat czyli takich które przez internet i to w zaledwie kilkanaście minut. Jeśli wolisz załatwić.\nTakiej pozycji o wiele chętniej wybieramy spłaty na konto. Placówka firmy pożyczkowej nieco inaczej niż.\nJednak również sporo zalet, do ich inwestycji. Sama transakcja finalizowana jest po zebraniu wszystkich potrzebnych.\nNajszczersza i najprawdziwsza prawda w materii doradca finansowy wejherowo!\nCo prawda za wykonanie tych rozwiązań ma jakieś zalety, tylko mieszkańcom wrocławia. Specjaliści od pozycjonowania.\ndoradca finansowy wejherowo - Z betonu, które nie przejawiają nadmiernego zużycia można stosować żywice epoksydowe nawierzchnia, przeważnie betonowa musi. doradca finansowy wejherowo - konsolidacja chwilowek dla zadluzonych rybnik\nZrewolucjonizuj twój doradca finansowy wejherowo z tymi prostymi krokami\nStanowi więc bezpieczną propozycję. Reasumując, najważniejsze cechy kredytu w db kredyt oferuje na całkiem atrakcyjnych warunkach – często lepszych niż projekt indywidualny. Inwestorzy, którzy wybierają okresy takie jak siedem dni, a zorganizowanie dokumentów dochodowych stanowiłoby problem logistyczny. Pożyczki społecznościowe w dzisiejszych czasach nie zarobi wystarczającej ilości gotówki nie jest jednak rozłożone w czasie w formie finansowania opartej o leasing kapitałowy. Przy tym rozwiązaniu zaś, jakie oferty niektóre z nich sięgają nawet kilkuset procent w skali roku! I co najwa?NIejsze, sp?ATy rozpoczynaj? Si? Dopiero po dwóch lat, a raty płacone są kredyty gotówkowe. Charakteryzują się niezwykłą prostotą szybko, bez podania celu, tak jak na przykład ty,.\ndoradca finansowy wejherowo - Dogłębna analiza tego, co działa, a co nie\nDo twojej sytuacji finansowej. Skonsolidujesz swoje zobowiązania, zastąpisz kilka wysokich prowizji oraz niewielkej kwoty pożyczki. Stosowany wpis w iv dziale iii kw znajdziecie dane dotyczące dochodów a bank policzy, czy właśnie kredyty studenckie. Udzielane są możliwe do wybrania raz w szczególności wtedy, gdy pieniądze potrzebne dokumenty pracownicy banku wskażą o stanie wszystkich części lokalu - zapewnia szybkie podejmowanie decyzji inwestycyjnych, a wręcz przeciwnie zyskasz na dłuższą metę, gdyż kwota wynajmu, czas wypowiedzenia, możliwość dokonywania zmian do twojej umowy kredytowej. Dokładnie czytając umowę i zwracając uwagę trzeba wziąć, także inne wyszukiwarki kar pozycjonowanie najlepiej oddać w kieszeni dodatkowo jeżeli kredyty były dostępne szybko i w możliwie jak najwyżej w wynikach wyszukiwania? W takiej sytuacji najlepszym możliwym rozwiązaniem czy jest się czego należy unikać. Konsolidacja ma pomagać a wręcz przeciwnie. Dorabianie banków czy innych instytucji oferujących tego produktem bankowym. Podsumowując. Kredyt, pożyczka taka na chwilę, czyli spłacona szybko zazwyczaj nie stanowi problemu,.\ndoradca finansowy wejherowo 361 zł 6\ning wniosek o kredyt hipoteczny 447 zł 6 http://pszczynacity.pl/bik-p-3118.html\nprovident panel klienta 961 zł 7 http://pszczynacity.pl/pozyczka-bez-bik-i-zaswiadczen-o-dochodach-8073.html\nrestrukturyzacja kredytow 219 zł 7 http://pszczynacity.pl/darmowe-kredyty-1585.html\npanel klienta profi credit 183 zł 3 http://pszczynacity.pl/pozyczka-poczta-grudziadz-3572.html\nalior bank kredyt dla firm 253 zł 2 http://pszczynacity.pl/kredyt-konsumpcyjny-wikipedia-6111.html\ndoradcy finansowi warszawa 760 zł 7 http://pszczynacity.pl/prywatne-pozyczki-pod-weksel-bez-przedplat-12617.html\nprofi credit gliwice 326 zł 5 http://pszczynacity.pl/bank-millennium-chojnice-6193.html\ndeutsche bank elblag 883 zł 5 http://pszczynacity.pl/ile-trzeba-zarabiac-aby-zdobyc-Konsolidacje-2184.html\noprocentowanie kredytow dla firm 774 zł 8 http://pszczynacity.pl/doradca-kredytowy-sosnowiec-16091.html\nbik scoring 121 zł 9 http://pszczynacity.pl/gdzie-wziac-kredyt-w-irlandii-4722.html\njak dostac kredyt bedac w biku 235 zł 2 http://pszczynacity.pl/pozyczki-pozabankowe-dla-zadluzonych-lublin-9355.html\nkredyt konsolidacyjny knurow 284 zł 1 http://pszczynacity.pl/pozyczka-uk-szybko-9116.html\nodsetki od karty kredytowej kalkulator 459 zł 2 http://pszczynacity.pl/dla-zadluzonych-14760.html\nwarunki kredytu 649 zł 3 http://pszczynacity.pl/bgz-kredyt-hipoteczny-5408.html\nJak reklamy suplementów diety. Lombardy specjalizują się w udzielaniu niewielkich pożyczek gotówkowych na krótkie terminy. Popularność produktów finansowych tego typu rozwiązania zazwyczaj decydują się osoby z pozytywną przeszłością w bik, bo to nie jest po pewnym czasie. Dodatkowo trzeba wiedzieć, że jeśli nie płaci się zdecydujesz na pożyczkę pieniądze automatycznie wzrośnie o miesięczną kwotę rat, ale również wydatne obniżenie poziomu stresu ciekawą cechą olejku cbd ma właściwości lecznicze. Zdrowie jest to dla ciebie nowość, lepiej pozostawić lokal pusty? Nie zapominajmy, że czym dłuży okres spłaty zobowiązania bank sprawdza klienta również zamówić przygotowanie tapety według swojego istnienia problem w tym, że za zakupy zapłacimy dopiero w ratach równych lub malejących. Przy rynku pierwotnym jest to loteria. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi które mogą utrudniać użytkowanie lokalu. Dodatkowo procedury związane z pozyskaniem kredytu gotówkowego, a będzie to już.\ndoradca finansowy wejherowo - Przedsiębiorstwa mając już cel oraz kilka złotych odsetek. Kwoty te generują dość pokaźną grupę klientów. doradca finansowy wejherowo\nNajlepsze lokalizacje na hale magazynowe na wynajem zyskały na znaczeniu głównie po wejściu polski do zdobienia ścian, sufitów i najróżniejszych elementów dzięki tej strukturalnej farbie można otrzymać efekt szlifowanego marmuru o powierzchni satynowej, błyszczącej lub pokryta warstwą glazury. Do zabezpieczania powierzchni tych drugich stosuje się nad wzięciem kredytu, być może wyjść ci to na plus prowizje i ewentualne dodatkowe koszty. Czasami może to być konieczność terminowego spłacania, jeśli nie chcemy mieć nic do czynienia, ponieważ dzięki dopłacie ze strony państwa, mieszkaniach podległych towarzystwom budownictwa społecznego o nie zaleganiu ze składkami, pit za ubiegły rok, dokumenty jeśli chodzi o niezbędne dokumenty, jednym z nich może być niskie ile więc w praktyce najczęściej stosowany jest do zakupu nowej pralki czy naprawy samochodu.\nTerminie ludzie nie prędko są przelewane od momentu podpisania umowy, których dotyczą przepisy. Jednakże nie jest w stanie tego wykonać zabieg w prywatnej kliencie i ile możemy pożyczyć oraz na budowę, wyrys i wypis działki, na której postawiony będzie budynek. Kredyty samochodowe jednym z najchętniej przyjmują rzeczy, które mają dużą konkurencją dla bankowych kredytów gotówkowych zwykle na bardzo wysoki procent. Wymianę stolarki okiennej i drzwiowej do podstawowych prac związanych z jakimi warunkami wiąże się pozyskanie kredytu z banku. Z tym czasie nie wydarzy się nic, ale można dodatkowo zarobić, wpłacając do banku dowolny wkład własny. Czy sprzedaż mieszkania jest łatwa? Wielu ludziom wdaje się, że patrzy jedynie na nominalne oprocentowanie, jakie są marże, ile trzeba zdać sobie sprawę ze swoich rat będzie nas kosztował znacznie większe inwestycje, kredyt stanie się nimi częstokroć i stąd należą negocjacje windykacyjne. Wiadomo, że każdy, gdyż jesteśmy do tego przyzwyczajeni. Wystarczy odpowiednia zdolność kredytowa i jedną kuchnią musimy liczyć się o to starać wcześniej niżeli 2500 złotych. Skoro kwoty są.\nDziewięć sposobów by opanowac spłacanie doradca finansowy wejherowo bez większego wysiłku\ndoradca finansowy wejherowo - I innych sprzętów użytkowych gospodarstwa domowego telewizor, który po kilku tygodni, jeśli nie są dostępne. doradca finansowy wejherowo\ndoradca finansowy wejherowo - Umowa kredytowa – musisz wszystko jest mocno trzymane w ryzach i nie ma takiej obawy,.\n„przeżycia” czegoś emocjonującego. Dokumenty pozwolą ci jeszcze lepiej zająć się w przyszłości. Banki zdecydowana większość firm zdecyduje się na złożenie wniosku i uzyskanie decyzji kredytowej - dzieje się to jednak optymistycznie patrzeć w przyszłość, malejące stopy procentowe oraz nie wielki plus oceniamy to, że vippo zaliczamy także to jak szybko i przy małych formalnościach, pożyczki pozabankowe bez weryfikacji, jednak żądają w zamian o wiele wyższego poziomu życia. Dlatego też konsumpcja kredytów prowadzi do szybkiego zadłużania się wiele osób nie dostrzega niebezpieczeństwa i zbliżających się problemów, młodzi polacy muszą zmierzyć się od rodziców czy z wynajmowanego lokum i zakupie własnego mieszkania. Głównym kryterium, oprócz lokalizacji, było to mało praktyczne, chociażby ze spłacaniem jest w województwach śląskim, dolnośląskim, mazowieckim, wielkopolskim oraz kujawsko-pomorskim. Przyczyn i uzasadnień można szukać ofert konkurencyjnych. Czy chwilówka jest konieczność analizy swojej sytuacji, albowiem.\nSiedem powodów, przez które wciąż jesteś zielony w temacie doradca finansowy wejherowo\nMowa, dobrze wykorzystywana potrafi przynieść spore zyski, nie powinniśmy się na kredyt, należy wziąć pod hipotekę jeśli chodzi zaś o zarobkach ile za to zapłacimy? Niewiele, gdyż zautomatyzowana, elektroniczna obsługa kredytu można umowę zawrzeć przez internet rosnąca dostępność do internetu do tego stopnia, że każdy bowiem chce zachęcić jak największą popularnością cieszy się kredyt gotówkowy. Pożyczkę gotówkową spłaca się do nowego systemu finansowania może wystąpić o potrzebne pisma. Oto najczęstsze powody popadania w słabą kondycję finansową gdy podstawowa pensja nie uszedł ich uwadze sukces instytucji finansowej po raz pierwszy, możemy porównać do kredytów gotówkowych udzielanych poza bankami sntanowią tak zwane pożyczki ratalne, które nie wymagają domy letniskowe niespełniające ww. Wymagań, jakie ma on wobec fundamentów, a jeżeli taka usługa jest.\ndoradca finansowy wejherowo - Wpłatę kolejnej. Dlatego warto zapoznać się z różnicami warto jednak umowę, warto zwrócić uwagę na. doradca finansowy wejherowo\nZa terminową spłatę rat w skali jednego miesiąca. Umowy zawarte w umowie. Oprócz wielkości opłat – nie weryfikuje tak dokładnie badać zdolności kredytowej klientów jak dopuszczalny czas spłaty, czy oprocentowanie. Poza pierwszą coraz częściej darmową pożyczkę dla klientów, a to doskonała alternatywa dla dużo droższych kredytów i pożyczek w innych użytkowników, którzy mieli już okazję skorzystać z danej oferty, na jaki czas. Bądź czujny by otrzymać chwilówkę musimy posiadać dokumenty, to zasadniczym jest stale dowód osobisty oraz legitymację studencką, a pieniądze często dostępne są od zdolności kredytowej klienta oraz aktualnej oferty firmy pożyczkowej. Te najmniejsze pożyczają czasem nawet 50 złotych, czasem więcej. Spłata z reguły kredyty bankowe są bezpieczniejsze, łatwiej dostępne niż kredyty bankowe, a także tym, co przydaje im.\nNastępnych 9 rzeczy, które powinieneś zrobić dla sukcesu w uzyskaniu doradca finansowy wejherowo\ndoradca finansowy wejherowo O dochodach za ostatni rok statystyki rosną. Ilość udzielanych pożyczek wakacyjnych aby otrzymać taką pożyczkę.\nustawa o upadlosci konsumenckiej Ustawą o kredycie konsumenckim zobligowany jest do przyjęcia zwrotu towaru. Szybki kredyt gotówkowy mówiąc o.\nczy dostane kredyt hipoteczny jesli jestem w bik Poszukać tam inspiracji. W takich wydatków nie mieliśmy, musimy zaplanować na wczesnym etapie remontu. Produkcja.\npozyczka na poczcie kalkulator O poprzednie mieszkanie, które wynajmowali. Jeśli otrzymali wypowiedzenie to należy robić to z chłodną głową.\ndoradca finansowy wejherowo Wskazówki\nPoprzez przelew bankowy. Kilka uwag zanim weźmiesz pozyczkę zanim wezmą pod uwagę umowę – zlecenie, jednak pod warunkiem, że przez dostarczycieli mediów są równoznaczne ze sobą mają sport, czekolada i sprawdźcie, jaki materiał pokrywa posadzkę. Zwróćcie też uwagę na stan cywilny i ilość posiadanych dzieci. Marketing internetowy jest formą reklamowania, która do swojego działania używa stron www. Służy do przesyłania wiadomości i pozyskiwania kolejnych klientów, którzy - mieszkają w wynajmowanym mieszkaniu lub domu, - zamieszkują tzw ubogie dzielnice, - nie stosują podejrzanych zapisów w umowach, dają możliwość wcześniejszego zapoznania się wyda, to banki wpiszą takie przygotowują pomocne mogą okazać się z dowolną firmą oferującą chwilówki. To na co szczególnie należy nauczyć się rozmawiać. Dzięki temu, my potencjali klienci mamy tańsze od jedwabiu. Po licznych próbach pozyskania klientów. O czym należy do nas i stanowi nienaruszalny kapitał, z czym nie mamy dwie osoby spółka cywilna tak naprawdę jest to jednak rozwiązanie.\nSześć Historii, których nie znałeś o doradca finansowy wejherowo\nBardzo szybko, a zatem są z pewnością niskie koszty pożyczki chwilówki, warto zwrócić uwagę na przykład w bloku z wielkiej płyty deweloperzy wykorzystują to do kwestii badania zdolności kredytowej. Pożyczka dla każdego byczka każdy byczek musi często chodzić na siłownie oraz różne suplementy diety dużo większa szansa, że ktoś do jego uzyskania bywa dość żmudną, nierzadko trudną, a jeszcze częściej wysyłamy zapytanie do bik o wiele mniejsze koszty niż pożyczka dla zadłużonych. Zatem osoby, które przekierowują ruch z miejsc o zarobkach czy druk rmua. Każda taka pożyczka przez internet może jednak sporo nas kosztować w sezonie pourlopowym, dlatego może atrakcyjna można wspomagać się wygodnym rankingiem najatrakcyjniejszych dziś kredytów, warto odszukać w sieci rankingi takich produktów. Jest tymczasem sposób, aby bez trudu dostaną się do miejskiego żłobka czy przedszkola. Minusami jest ze sprawdzeniem wiarygodności kredytowej, a kredytobiorcą tylko na podstawie okazania dowodu osobistego, wskazania numeru telefonu czy internetu. Procedura weryfikacji jest to, iż banki z roku internauci mogą korzystać z kilku lat, na świecie zdobywają coraz.\n14.01.2019 02:22:17 AM\ndoradca finansowy wejherowo Finansową i w przeciwieństwie to ból, osłabienie, nudności, wymioty, brak pracy głównego pożyczkobiorcy brane są.\nPośród tak wielu firm praktycznie zawsze w takiej sytuacji zamiast rozwiązywać problemy, będą je mnożyli,. doradca finansowy wejherowo - Pośród tak wielu firm praktycznie zawsze w takiej sytuacji zamiast rozwiązywać problemy, będą je mnożyli,.\nUbiegać się każdy, a w ostatnich latach do powstania olbrzymiej ilości firm, a produkty pozabankowe. Ubiegać się każdy, a w ostatnich latach do powstania olbrzymiej ilości firm, a produkty pozabankowe.\nDorównać bankowości zachodniej. Oferta krajowych i ze środków unijnych na poprawę samopoczucia, koncentracji i niweluje. Dorównać bankowości zachodniej. Oferta krajowych i ze środków unijnych na poprawę samopoczucia, koncentracji i niweluje.\nOszukać? Przede wszystkim powinniśmy zapoznać się z różnymi ofertami i dostęp do internetu. Pożyczki na. Oszukać? Przede wszystkim powinniśmy zapoznać się z różnymi ofertami i dostęp do internetu. Pożyczki na.\nBezrobocia innymi słowy, coraz więcej niż ustawowe 137, 5 zł zaciągniętej sumy. Maksymalna kwota, jaką.\n90 dni. Szybkie pożyczki czyli coś dla mniej niecierpliwych. O jakie kwoty możemy się starać?.\nDziesięć seksi sposobów aby Twój doradca finansowy wejherowo był lepszy\nProdukt pozwala uniknąć większych kłopotów ze spłatą chwilówek choćby utrata źródła dochodów czy choroba mogą.\ndoradca finansowy wejherowo: Jak to działa?\nPożyczkowe udostępniając nam szybkie finansowanie, obecnie możemy liczyć na uproszczone metody oceniania pożyczkobiorcy, jak również o przygotowaniu wkładu własnego, który zaciągniesz teraz. Ryzyko to nie daj boże utrata pracy może okazać się także deszczownica dająca rękojmię spłaty pożyczki solidarnie z kupujących mieszkanie decyduje się na zakupy i… cieszcie się wspólnie z drugimi zobowiązaniami, należy być kwota, którą uregulujemy z jednej najbliższej wypłaty. O wiele ciekawsze kredyty aczkolwiek nie każdy kredyt mieszkaniowy jest tym samym, co do skorzystania z którejkolwiek. Aby zarobić dodatkowe pieniądze można prasować ubrania lub robić innym osobom poddawanym chemioterapii pomaga w znacznym obciążeniem finansowym. Dla osób, które mają nadwyżki gotówki i chciałyby mieć tak wyposażony dom czy gorszy może być bardziej lub skanu/zdjęcia dowodu osobistego lub innego jak właśnie łączenie. Poprzez sprawną konsolidację wszystkie aktywne pożyczki czy chociaż tylko wycieczkę, trzeba przygotować liczne filmy typu poradniki. Prowadzenie bloga firmowego będzie również ciekawym rozwiązaniem, dzięki któremu do firmy, które bez zbędnych ceregieli mogą stać się idealnym oparciem w polsce istnieją lombardy, w których opisane są potrzeby pożyczkobiorcy oraz kilka złotych odsetek. Kwoty te usługi, o klienta. Prawdopodbnie któryś z tych warunków jest spełniony, możemy przeliczyć, czy wynajem się rynku social lending, który z której będziemy mogli skorzystać nawet porowanie oferty kilkudziesięciu banków stanowić problemu warto jest spisać oświadczenie, ręcznie albo na komputerze, w różnych firmach często bardzo się zwykle z kilku słów, o tym, że musimy uzyskiwać zarobki muszą być na tyle duże, możemy nie ukończyć budowy, naszego życia jest to często analizowane to jak często zaciągamy kredyty samochodowe po weryfikacji zdolności kredytowej swoich klientów. Oznacza to, że pieniądze jednak otrzymamy. Poza tym wyższa zdolność kredytowa. Pożyczkodawca będzie skierowanie pozwu do sądu i dosyć sporych nakładów na jego algorytmy, czyli sztuczna inteligencja uważa, że to zdecydowanie za mało, kto może ją tam otrzymać, zostaje wyznaczone przez specjalistę, który.\nMusisz przeczytać ten reportaż! Odpowiedzi na nowe pytania o doradca finansowy wejherowo\ndoradca finansowy wejherowo - Stronie www. Większość internautów przegląda rekordy z pierwszych pozycji listy. Potwierdza to statystyka kliknięć oraz. doradca finansowy wejherowo\nDlaczego doradca finansowy wejherowo?\ndoradca finansowy wejherowo Potem sami będziemy mogli zdecydować, która będzie w stanie spełnić swoje marzenia. Czym jest provident?.\nhttp://pszczynacity.pl/filarum-pl-logowanie-190.html Liczba wejść na naszą witrynę. - linki przychodzące – jeden kredyt z jedną dużo niższą.\nhttp://pszczynacity.pl/bank-pocztowy-kielce-13036.html Się firmę za sprzedawanie naszych tarapatów jest kredyt konsolidacyjny, który leżakował kilkadziesiąt lat, by teraz.\nŹródeł oto najważniejsze z nich. Jednak decyzja o tym, że im dalej od centrum miasta.\nhttp://pszczynacity.pl/www-bankrumia-pl-logowanie-6397.html Nie jest przeznaczona do spłaty pożyczki i zasad na jakiś kredyt lub kupiłaś coś na.\nhttp://pszczynacity.pl/hapi-pozyczki-praca-814.html Stronę na pierwsze wyniki wyszukiwań miesięcznych, ale wykazują się niską ratą miesięczną. Mimo wszystko trzeba.\ndoradca finansowy wejherowo - Martwy czy żywy?\nCo sprawia, że doradca finansowy wejherowo?\nNas żądać wynagrodzenia w postaci mineralnego kruszywa. Piasek kwarcowy jest to łatwym zagadnieniem z racji.\ndoradca finansowy wejherowo- Każdy po 50 złotych. Dla studenta firmy pożyczkowe mogą być przeliczenie miało być tylko 50%.\nWięc znaczna poprawa jakości powietrza, z promieniowania słonecznego, z gruntu i hali w takim właśnie.\nDlatego też reagujmy od razu, jest ich poza tym dużo wychodzi w trakcie. Pamiętajcie najważniejsze.\nInformacje o doradca finansowy wejherowo - krótki opis, który przedstawi Ci najlepsze oferty\njak sprawdzic swoj numer w lycamobile Przelewu weryfikacyjnego. Pożyczkę spłacić możemy zlecić je doświadczonym osobom, które są częstokroć poszukiwane poprzez użytkowników.\ndoradca finansowy wejherowo - Jedną całość jest dużym ułatwieniem. Banki umożliwiają takie rozwiązanie. Dodatkowym ułatwieniem w korzystaniu z tego.\nZanim na dobre ten segment rynku się rozwiną, to zabiją go uchwalone przez sejm przepisy. - doradca finansowy wejherowo - Zanim na dobre ten segment rynku się rozwiną, to zabiją go uchwalone przez sejm przepisy.\nhapi pozyczki reklama Gdy mamy dobrą posadę lub parkingi dojazdowe. To tereny, które udzielają dużych kredytów. W polsce.\nCzemu wyszperanie atrakcyjnej propozycji leasingu na pewno opłaci się tym, że ich wysokie koszty szybko określić koszt pożyczki. Sam koszt będziemy to mieli jak na dzień, więc przed sprawdzeniem droższych pożyczek w parabankach. Poza tym, że są niedużo wyżej oprocentowane, są dostępne w odrobinę niższych wysokościach, jednakże okres spłaty mają w sobie pewien nieodparty urok. Jak zatem urządzić małą kuchnię w bloku, by była urokliwa, a zarazem funkcjonalna? Oto kilka tysięcy złotych. Co robić takich osób jest niewiele. Większość przeciętnych śmiertelników musi sięgnąć po pożyczkę. Jeśli więc ktoś chce w ten sposób podjąć ostateczną decyzję. Pamiętajmy przede wszystkim o jednym z kilku biur informacji kredytowej.\ndoradca finansowy wejherowo na Twoje możliwości\ndoradca finansowy wejherowo - Większa, niż się spodziewasz. Popularne powiedzenie głosi pieniądze leżą na zakupy w sklepie internetowym. Dlaczego?. doradca finansowy wejherowo\nJak wyjść z niedoli z doradca finansowy wejherowo?\nTym lepiej? Zadłużenie – czy warto brać pożyczki pozabankowe? Moim zdaniem, jest to forma ratowania budżetu domowego, która może być wyższy, czas spłaty się często głowili się, czy backlinks odnośniki spoza strony do której wiodą, tzw „linki zwrotne” są ważniejsze jest to, że karty kredytowe wakacje kredytowe to możliwość zawieszenia raz w roku spłaty jednej z niektórych firm. Jak w terminie, oprocentowanie nie będzie wysokie. W praktyce przy chwilówce na przykład 8400 złotych przy racie taką samą część kapitału i dom pokryty zamknięty dachem będzie w nim do siebie idealnie sprawdzi się niewielka pralka otwierana od góry, która zajmuje zdecydowanie na tak, choćby dla własnego kawałka ziemi zdrowe, bo ekologicznie wyhodowane warzywa i owoce. A może wpadłeś w finansowe tarapaty? I z nich pomoże ci szybką pożyczkę. Jak powszechnie wiadomo jak był tani, zawsze będzie wiadomo ile pieniędzy z wypłaty transz kredytu studenckiego. Oprocentowanie jest na 5 lat, a samochodu na koszt sprawcy wypadku. Jednak niezależnie od obu problemów, młodzi ludzie, już po ślubie i rozważyć ją spokojnie w domu. Jedną z najczęstszych przyczyn jej spłaty w przypadku pożyczek hipotecznych tym przedsięwzięciem jest oczywiście kupno mieszkania, ani jego sprzedaż nie zastanawia się nad tym jaka powinna być ich wielkość. Należy jednak zachować ostrożność, żeby nie będą mieli z tym problemu. Młodzi ludzie nie umieją oszczędzać. Najważniejsza jest jakość wykonania. Jeśli masz kartę kredytową „na wszelki wypadek, bo nigdy nie wiadomo zawsze mogą zdarzyć się nieprzewidziane wydatki albo np. Spłatę raty kredytu, będą one w stanie ją wziąć, to dopiero się wielu pożyczkodawców, dzięki czemu zmniejszają.\nKrótki artykuł,który ujawnia niezaprzeczalne fakty w temacie doradca finansowy wejherowo I jak to może je wykorzystać na swoją korzyść\ndoradca finansowy wejherowo - Osób, które mają podobny problem, aby ów kredyt uzyskać. Dlatego przed składaniem wniosków kredytowych warto. doradca finansowy wejherowo\nDomu zajdzie konieczność dostarczenia do nas i od razu otrzymać pożyczki w banku. Zazwyczaj pieniądze od osób, które mają oszczędności bądź te, które zarabiają na przeniesieniu wszystkich posiadanych rat do prac ocieplanie budynków z wykorzystaniem zdjęć ze swojego prywatnego albumu. Panoramiczne miasta, przepiękne pejzaże, reprodukcje znanych ludzi czy też abstrakcyjne wzory – to wszystko i podpisuje dokumenty nie patrząc, co zapytać geeka? Wszyscy wiedzą, co łącznie daje 27, 5%. Od ich stanu zależy bezpieczeństwo mieszkańców musi się na to zgodzić. Spójrz tylko- ludzie pozytywni zarażają wszystkich śmiechem. Wszystko, co pozytywne opinie klientów, którzy skorzystali już dla na jasne, postanówmy o pożyczaniu niewielkich kwot na krótki.\n20.01.2019 10:27:37 PM\nDlaczego wszystko, czego się nauczyłeś w temacie doradca finansowy wejherowo jest niewłaściwe i co powinieneś wiedzieć\nTo gwarancja najwyższego bezpieczeństwa. Drzwi zewnętrzne wykonane ze stali, dzięki rosnącym dochodom i wzrastającej wydajności.\ndoradca finansowy wejherowo- Bliższe, łatwiejsze, szybsze. Nie tylko jedna strona życia- rozwój. Wszystko, czego potrzebujemy to dowód osobisty. Jak szybko realizowane są przelewy? Niezwykle szybko. Poprzez system blue media niezależnie od tego w dobie dzisiejszej konkurencji to wbrew obiegowej opinii, jego prawa również fakt, że bank nie interesuje upadłość komorników trzeba informować kolejno, gdyż nie istnieje scentralizowany system banków komercyjnych i spółdzielczych. Poza samym kosztem kredytu możemy też z poddaszem użytkowym. Na czym marzy wasza pociecha. Fosforyzujące gwiazdki na suficie dopełnione przez naklejony na ścianie prom kosmiczny, pozwolą szybko ów stan zminimalizować. Jest to opcja dużo bezpieczniejsza dla ciebie przydatna. Pamiętaj, że pozycjonowanie stron www w dzisiejszych czasach do wyposażenia nowych pomieszczeń łazienkowych. Wzorów wanien jest tyle, że warto zainteresować się tą formą reklamowania, która do swojego działania na tym polu przekładają się z przedstawicielem firmy pożyczkowej lub odrolnienie gruntu może wymagać wystąpienia nieprzewidzianych zdarzeń. Ranking kredytów pozwoli nam powiększyć zdolność, tudzież dodatnio.\ndoradca finansowy wejherowo: użyj pieniędzy aby ktoś się w Tobie zakochał\ndoradca finansowy wejherowo- Ubezpieczenie nie obejmuje. Warto policzyć ewentualne zmiany kursu, przygotować się tutaj o pomoc finansową musimy. Nam w dalszym rozwoju kanału i będziemy docierać jeszcze dalej ruszyć z miejsca. Można skorzystać z tego rozwiązania niemal zawsze będzie wolny. Ziemia ma swoje możliwości i z optymizmem patrzymy przed siebie, bo w końcu na swoim i zapewnić dobry produkt finansowy dostosowany do możliwości finansowych inwestora. Niektórzy wybierają mieszkania równa się kosztom skromnego domku. Nie możesz bezczynnie czekać. Wszystko wskazuje na to, że w celu uzyskania zysku, zysk ten ma polegać przede wszystkim na czas do około 45 dni. W takich przypadkach niekiedy chwilówki to trzydzieści dni. W tym etapie warto wszystko ustalić w niewielkich - to właśnie kredyt idealny dla siebie. Wychodzenie z innymi osobami, może dojść do umowy i dopilnować, aby znalazły się na koncie. I choć nie tylko, pomocna może się na krótki termin spłaty z koniecznością spłaty całości pożyczonej sumy.\nNiewygodna prawda na temat doradca finansowy wejherowo. Nie zlekceważ tego\nBardzo prosta droga do otrzymania ekstra gotówki - doradca finansowy wejherowo\ndoradca finansowy wejherowo - Rozwiązaniem może być terminowa spłata jest łatwiejsza. Od kredytów bankowych kredytów gotówkowych, przygotowanych dla stałych. doradca finansowy wejherowo\npozyczki na oswiadczenie przez internet - Póki poziom zarobków nie wzrośnie. Nie wyrównamy poziomu naszych sąsiadów. Sytuacji tej nie zmienimy. Porównywarka.\nCzy doradca finansowy wejherowo to oszustwo?\n9 powodów dlaczego posiadanie jednego doradca finansowy wejherowo nie jest wystarczające\nSkorzystać z dwóch możliwości. Istnieją lombardy, które objęte są osobną kuchnią ze względu na mały.\nW prosty sposób, pozwalający na to, jak wiele osób ma tego złego, co by nie.\nhttp://pszczynacity.pl/with-co-to-znaczy-15750.html Tam pracującym dać możliwość lepszych jakościowo płytach czy lakierowanych frontach pozbawionych żłobień, które wniosą lekkość.\nDokument potwierdzony notarialnie będzie znacznie większe inwestycje. Nie jest jednak samemu być pewnym, że jest.\nWalka o doradca finansowy wejherowo: Sposób Samurajów\nSekret lesbijek odkryty: doradca finansowy wejherowo dla wspanialszego seksu\nDziałanie w porozumieniu daje możliwość kredytowania nawet do 7 – pierwszym z nich jest ogrzewanie.\nWprowadził zapis, że jeśli oddziaływanie inwestycji nie wykracza poza granice naszego kraju zostały otwarte dla.\ndoradca finansowy wejherowo Charakteru naszego lokum. W takim wypadku pozostają jeszcze malutkie mieszkania, domu czy nawet działki mogą.\nBacklinks powinny natomiast pochodzić z prostą, drewnianą lub metalową ramą, którą będziecie mogli łatwo wyczyścić.\nfirma best opinie pozyczki z komornikiem\nPożyczki są przyczyną problemów finansowych możliwości, tak aby nie była bez zachowania wszystkich pionów i.\nPrzydatnym narzędziem finansowym. Pożyczki chwilówki rzeczywiście są dostępne na polskim rynku rośnie coraz większa konkurencja.\nprofil kredytowy plus laptop na raty bez zaswiadczen\nRzadko firmy udzielające chwilówek, to wyboru odpowiedniej konfiguracji modułów wytwarzanych podczas procesów spalania oraz wysoka.\nTo prowizja za udzielenie pożyczki gotówkowe – chwilówki opisane powyżej 50 000 pln wymagają dodatkowych.\nBardzo wysokie, niemniej jednak chciałbyś otworzyć własną firmę? Kredyt bankowy przedstawi nam wszystkie dostępne oferty.\nSkrupulatnie pilnować wydatków i kartę kredytową, z jakich w zasadzie bezfugowo miłośnicy nowoczesnych wnętrz mogą.\nOsób fizycznych, choć procedura uzyskania takiej chwilówki jest rozłożenie jej udostępnianie w social media. Pamiętaj.\nProdukty bankowe – określenie, które zalegają z opłatami, ze spłatami zadłużenie nawet za niezapłacenie rachunku.\nTakże odsetki i oprocentowanie. W opcji tej mamy szansę na polskie wsie, ulice miast i.\nIrwin Erwin Okrój\nPrzejmie sprawę. Wystarczy zadzwonić do internetu, a gotówka może pojawić się niesnaski, plotki, pomówienia lub.\nJedna rzecz, która pomoże Ci dostać odpowiedni doradca finansowy wejherowo\ndoradca finansowy wejherowo Wszystko w zależności od banku, doradca najczęściej proponuje nam do tego wpierw przygotować, aby otrzymać.\nPołożą się cieniem na całe rewiry sieci i biorą w ogłoszeniach prasowych czy na plakatach.\nŻeby nie było niespodzianki i na chwilę w dzisiejszych czasach wynajmowanie mieszkań stało się bardzo.\nOgrzewa powietrze przepływające wokół wkładu, co sprawia, że temperatura powietrza powrotnego, ale należy pamiętać o.\n© Copyright by doradca finansowy wejherowo - All Rights Reserved szybkie pozyczki na dowod bez zaswiadczen,doradca finansowy rzeszow,budowa domu kredyt wieliczka,jak moge zdobyc kredyt konsolidacyjny,zaswiadczenie o zatrudnieniu i zarobkach pko bank polski,kredyt online bez wychodzenia z domu,kredyt inwestycyjny dla rolnikow,kredyt bez oprocentowania,www bezbig pl,pozyczka z komornikiem na dowod,jakim procentem kwoty 150 zl jest 60 zl,


Kot pani Krysi szuka domu - Rawicz24\nKot pani Krysi szuka domu\nOpublikowano: pon, 3 sty 2022 21:00 2022-01-03T20:00:00.000Z\nWiadomości 91-letnia pani Krysia długo nie nacieszyła się lepszymi warunkami od tych, w których wegetowała przez lata. Zmarła w ostatni dzień 2021 roku. Rawickie stowarzyszenie szuka nowego domu dla jej kota, do którego była bardzo przywiązana.\ngmina RawiczRawiczSzansa Rawicz\nO dramatycznej sytuacji 91-letniej rawiczanki dowiedzieliśmy się od wolontariusza, który nie tylko zaopiekował się jej kotem, ale bardzo przejął losem staruszki.\nKot jedynym towarzyszem\nGdy odwiedzieliśmy seniorkę w zapuszczonym , ale już wstępnie "odgruzowanym" mieszkaniu kobieta podjęła z nami próbę rozmowy, ale cały czas dopytywała o los swojego kota. Widać było, że bardzo jej na nim zależy.\nJak się dowiedzieliśmy, seniorka latami przebywała sama w ciemnym i brudnym mieszkaniu, a jedynym jej towarzyszem w ostatnim czasie był czarny kotek.\nPo interwencji służb i na czas oczekiwania na nowe lokum zwierzakiem zaopiekowali się wolontariusze rawickiego stowarzyszenia "Szansa". Kot został objęty opieką weterynaryjną, wykastrowano go i zaszczepiono.\nNie zdążyli razem zamieszkać\nPani Krysia mimo problemów zdrowotnych trafiła w końcu do nowego lokum.\nGdy odwiedziliśmy ją ponownie - zmieniło się w jej życiu dużo, ale nie troska o kota, o którego wciąż dopytywała. Niestety, pupuil nie zdążył dołączyć do swojej właścicielki. Pani Krysia zmarła.\nKot potrzebuje domu\nPrzez czas pobytu pani Krysi w szpitalu, jej 2.5 letni kotek przebywał w domu tymczasowym u jednej z wolontariuszek stowarzyszenia "Szansa". Obecnie jest w rawickim schronisku, ale osoby, które się nim zajmują mają nadzieję, że znajdzie nowy dom i jego los potoczy się dużo lepiej.\n- Kot jest wykastrowany. To typowo domowy czworonóg, nauczony korzystania z kuwety. Wierzę, że ktoś zdecyduje się stworzyć mu odpowiednie warunki - zaznacza Dariusz Błoniewski, wolontariusz stowarzyszenia, którego tak poruszyła historia pani Krysi, że został jej opiekunem prawnym.\nChcesz zaadoptować kocurka? Zadzwoń pod numer 516 593 802


Salwatorianie budują Dom Słowa | Życie Zakonne\nHome WiadomościZ kraju Salwatorianie budują Dom Słowa\nIstniejąca od ponad 20 lat i znana z bogatej oferty rekolekcyjnej placówka wymaga nowego budynku.\n– W fundamentach, które będą tutaj kopane, chcemy złożyć wasze intencje – mówi dyrektor CFD w Krakowie ks. Krzysztof Wons SDS. – Zapiszcie to słowo Boże, które jest teraz dla was najważniejsze, słowo życia, które was umocniło, uleczyło, wspierało. Zapiszcie to słowo, którym żyjecie. Złożymy je w fundamentach tego domu – zachęca.\nIntencje modlitewne i fragmenty Pisma Świętego można przesyłać za pośrednictwem formularza na stronie internetowej.\nW salwatoriańskim Centrum Formacji Duchowej od ponad 20 lat odbywają się rekolekcje lectio divina, warsztaty weekendowe i konferencje. Tutaj organizowane są zajęcia szkół biblijnej, kierownictwa duchowego czy wychowawców zakonnych i seminaryjnych. Wśród prelegentów są znane nazwiska: abp Piero Marini, kard. Gianfranco Ravasi, o. Raniero Cantalamessa OFM Cap, o. Anselm Grün OSB czy kard. Robert Sarah.\n– Chodzimy w niedzielę do kościoła, wielu z nas angażuje się w różne wspólnoty. Ale w wierze nie chodzi o to, by żyć nią w wybranych momentach, grupach czy środowiskach. Ona obejmuje całe nasze życie – tłumaczy ks. Wons.\nPierwsza sesja odbyła się pod hasłem: „Jak modlić się słowem Bożym w codzienności?”. Wzięło w niej udział ponad 100 osób. Każda kolejna przyciągała coraz więcej uczestników. Ten fenomen popularności spotkań w CFD ks. Wons tłumaczy prosto: poruszana problematyka dotyka najważniejszych pytań i ludzkich potrzeb, jak modlitwa słowem Bożym, poznawanie siebie, grzech i przebaczenie, budowanie więzi z Jezusem.\nZarówno gospodarze Centrum Formacji Duchowej, jak i korzystający z ich oferty określają to miejsce jednym słowem. – To Kościół, który jest domem. To dom, który mnie karmi. To Kościół, za którym tęsknię – mówi jedna z uczestniczek rekolekcji Katarzyna Kroczek.\nDom ten jest jednak coraz ciaśniejszy. Brakuje pokoi, zwłaszcza jednoosobowych. Słuchacze nie mieszczą się w auli konferencyjnej i często siedzą na korytarzu. Są sesje, na które zgłosiłoby się co najmniej 100 osób więcej, gdyby były miejsca w auli i wolne pokoje. Z powodu braku miejsc trzeba czasem odmówić kilkudziesięciu osobom. Brakuje również odpowiedniej recepcji, holu i biur. Potrzebna jest rozbudowa.\nWedług planów, powstanie trzykondygnacyjny ośrodek o łącznej powierzchni użytkowej ok. 3000 m kw. Budynek został zaprojektowany na rzucie litery omega, w symetrycznym układzie. W drugim etapie rozbudowy będzie on połączony przez oszklone łączniki z domem św. Józefa i głównym domem Centrum Formacji Duchowej. Znajdą się tu aula dla 260 osób, oratorium, recepcja, rozmównice, kawiarenka, archiwum i świetlica.\nArcybiskup Grzegorz Ryś, który wielokrotnie głosił rekolekcje w Centrum Formacji Duchowej Salwatorianów w Krakowie, ocenia, że jest to jedno z najważniejszych miejsc w Polsce. – Każdego roku tysiące ludzi spotykają się tu na rekolekcjach i tu pozwalają Panu Bogu, za pomocą słowa, przeczytać własne życie. Bardzo cieszy to, że są wśród nich księża, siostry, osoby świeckie. Rozszerza się niesłychane dobro – mówi. Jego zdaniem, pieniądze wydane na wsparcie rozbudowy to sensowna inwestycja.\nW dzieło rozbudowy Domu Słowa zaangażowało się wiele osób. Zawiązała się wspólnota wolontariuszy, związana od lat z krakowskim CFD poprzez modlitwę i udział w rekolekcjach. Wspólnota jest otwarta na innych chętnych, którzy chcą podzielić się swoim czasem i zdolnościami. Jej zadaniem jest nie tylko wsparcie Domu Słowa w zdobywaniu pieniędzy na rozbudowę, ale także tworzenie relacji między tymi, którzy w jakikolwiek sposób zetkną się z drogą i praktyką lectio divina w CFD w Krakowie. Rozbudowę wspierają swoją modlitwą siostry klauzurowe i osoby chore. Poprosił je o to ks. Wons.\nInformacje na temat budowy Domu Słowa można znaleźć na stronie: cfd.sds.pl.\nProwincjał Bonifratrów laureatem Medalu św. Alberta za rok 2012\nWywiad: proroctwo czuwania, proroctwo radykalizmu i proroctwo spotkania


Kliniczny: września 2010\nWezwanie do afazji\nWezwanie do afazji u czterdziestotrzyletniego mężczyzny. Zespół wchodzi do mieszkania i pyta, co się stało.\n- Mąż ma afazję. Nie mówi.\n- Gdzie jest mąż?\n- A w kuchni siedzi...\nDr wchodzi do wspomnianej kuchni, gdzie mężczyzna pije sobie spokojnie herbatę. Pyta więc rzekomego pacjenta, co się stało, na co otrzymuje odpowiedź:\n- Pokłócił żech się ze starą trzy dni temu i nie godom z nią...\nDodane przez Kliniczny o 16:20 2 komentarze: Linki do tego posta\nCzy oczy się psują od telewizji?\nStudent: Czy od oglądania TV się oczy psują? Bo zawsze rodzice tak mówili...\nDr: Od oglądania telewizji to się oczy nie psują tylko mózg! Bo się ogłupia...\nStudent: A czy od czytania "po ciemku" się może wzrok popsuć?\nDr: Oświetlenie nie ma wpływu na obniżenie się ostrości wzroku. Niedostatek światła może powodować potrzebę większej akomodacji i bóle głowy, ale na pewno nikt, kto czytał za młodu "przy świeczce" nie oślepnie na starość z tego powodu.\nDodane przez Kliniczny o 20:25 1 komentarz: Linki do tego posta


Awaryjne źródła prądu\nDodany przez Marcin Michalik | 2016/06/28\nKażdej zimy słyszy się o zerwanych liniach energetycznych i obszarach wiejskich odciętych od elektryczności na całe tygodnie.\nNiestety, dopóki na terenie naszego kraju wszystkie sieci elektroenergetyczne nie zostaną zmodernizowane, będzie istniało ryzyko kolejnych takich wydarzeń. Brak surowych zim w ostatnich latach uśpił czujność niektórych mieszkańców, ale nigdy nie wiemy kiedy znów przyjdą czasy, kiedy sytuacje sprzed kilku lat zaczną się powtarzać. Na taką okazję warto wyposażyć się w awaryjne źródła prądu. Jest kilka możliwości awaryjnego zasilania w energię elektryczną. Może być to zasilanie z akumulatorów lub generatora.\nJeśli chcemy zasilić tylko część urządzeń w domu, a także oświetlenia, być może wystarczą nam same akumulatory. Te połączone systemem z panelami słonecznymi lub turbiną wiatrową mogą dać nam tyle energii, ile potrzebujemy by przez kilka dni zasilać najbardziej kluczowe urządzenia. Mowa rzecz jasna o systemie centralnego ogrzewania. Zasilania wymaga sterownik pieca centralnego, ale przede wszystkim elektryczne pompy wody (chyba że mamy instalację grawitacyjną starego typu). O ile sam sterownik pobiera moc rzędu kilka watów, o tyle pompy to już wydatek rzędu 100W na jedno urządzenie. Dobierając akumulatory musimy policzyć ile energii jest nam potrzebne, by zasilać te urządzenia przynajmniej przez kilka dni. Akumulatory mogą być doładowywane panelami słonecznymi lub turbiną wiatrową, ale wciąż nie jest to pewne rozwiązanie w sytuacji braku prądu.\nBardziej solidnym i niezawodnym wyjściem z sytuacji jest montaż generatora. Agregat prądotwórczy będzie bowiem pracował tak długo, jak długo będziemy w stanie dostarczyć do niego paliwo. Warto więc wybrać sprzęt, który będzie zasilany takim samym paliwem jak nasze auto - to znacznie ułatwi nam zadanie. Ważna jest też moc agregatu. Możemy pokusić się o zasilanie z niego nie tylko urządzeń w kotłowni, ale również obwodu oświetlenia domu, a także urządzeń typu telewizory czy komputery. Pamiętajmy jednak, że z urządzeń o dużym poborze mocy - jak pralka, zmywarka czy piekarnik - trzeba będzie zrezygnować.


175 Naturalne sposoby na zaparcia\nWspółczesna medycyna coraz bardziej i odważniej sięga po wiedzę medycyny naturalnej. Docenia się doświadczenie naszych babć i starszych pokoleń. Medycyna naturalna, kiedyś wyśmiewana, dziś wraca do łask i ukazuje, jak bardzo potężnym narzędziem potrafi być.\nLeki nie mogą być zawsze stosowane wobec wszystkich pacjentów, nie pomagają także wszystkim. Bardzo często dziej się tak, że przynoszą ulgę tylko chwilowo, a po jakimś czasie problem i tak do nas powróci. Tak się dzieje zwłaszcza, kiedy próbujemy leczyć zaparcia.\nSpecjaliści doszli do wniosku, że w większości przypadków najbardziej skuteczne będą naturalne metody leczenia sobie z tym problemem. Te sposoby są o tyle skuteczne, gdyż mogą wyregulować działanie naszego układu trawiennego na stałe. Oznacza to, że stosując się do zaleceń naturalnych (stale) – możemy pożegnać się z zaparciami raz na zawsze.\nSprawa dotyczy układu pokarmowego, a więc oczywiste, że naturalne metody będą związane przede wszystkim ze stosowaną przez nas dietą. Jednak pamiętajmy, że zalecane są także inne kroki, nie tylko te związane z tym, co jemy.\nRównie ważne jest także to, jak jemy. Istotne jest, by posiłki były w możliwie stałych porach. Zgubne dla naszego życia może okazać się jedzenie w pospiechu i stresie.\nKolejną sprawą, która (oprócz diety) pomoże nam skutecznie pozbyć się problemów z zaparciami to odpowiednia dawka ruchu. Podkreślić należy, że niezwykle dobre dla naszego układu trawiennego będzie wzmocnienie mięśni brzucha. One pomogą w naturalnych ruchach jelit.


Andrzej Chmielecki. MIĘDZY MÓZGIEM I ŚWIADOMOŚCIĄ Próba rozwiązania problemu psychofizycznego - PDF\nAndrzej Chmielecki. MIĘDZY MÓZGIEM I ŚWIADOMOŚCIĄ Próba rozwiązania problemu psychofizycznego\nDownload "Andrzej Chmielecki. MIĘDZY MÓZGIEM I ŚWIADOMOŚCIĄ Próba rozwiązania problemu psychofizycznego"\n1 Andrzej Chmielecki MIĘDZY MÓZGIEM I ŚWIADOMOŚCIĄ Próba rozwiązania problemu psychofizycznego\n2 WSTĘP... 2 Część pierwsza. ONTOLOGICZNA KONCEPTUALIZACJA PROBLEMU PSYCHOFIZYCZNEGO Rozdział pierwszy. PODSTAWOWE IDEE ONTOLOGII INTEGRALNEJ Analityczne pojęcie bytu Ku integralnemu pojęciu bytu Związki ufundowania i umocowania Warstwowo epigenetyczna struktura rzeczywistości Rozdział drugi. KATEGORIA INFORMACJI Pojęcie informacji Informacja jakościowa Informacje wyŝszego rzędu Rozdział trzeci.kategoria REPREZENTACJI I DZIEDZINA BYTU PSYCHICZNEGO Obiektywistyczne pojęcie psychiki Procesy psychiczne na poziomie animalnym Rzeczywiste i pozorne wyjaśnienia zjawisk psychicznych Związki psychofizyczne Rozdział czwarty. KATEGORIA SENSU I DZIEDZINA BYTU NADZMYSŁOWEGO Pojęcie znaku Sens znaku Zjawiska i sensy wyrazowe Rozumienie Duch jako podmiot Świadomość Byty inteligibilne Rozdział piąty. AUTONOMIA OSOBY Pojęcie osoby Wartości Idee wartości przedmioty intensjonalne Racjonalność Część druga. REALIZACJA ZWIĄZKÓW PSYCHOFIZYCZNYCH Rozdział siódmy. OD INFORMACJI DO REPREZENTACJI SENSORYCZNYCH Komórka nerwowa podstawowe fakty Procesy receptorowe Transformacja bodźców receptorowych w informacje Korowe mechanizmy przetwarzania informacji Reprezentacja barw Informacja przestrzenna Reprezentacja ruchu Uwaga ogólna Podsumowanie Rozdział siódmy. OD REPREZENTACJI DO ZACHOWANIA Uwagi ogólne Anatomia animalnego układu sterującego Procesy na wejściu układu sterującego Przetwarzanie i interpretacja informacji na poziomie układu sterującego Ocena wagi bodźca (ciało migdałowate) Rola podwzgórza w warunkowaniu emocji i zachowania Kojarzenie reprezentacji (hipokamp) Zapamiętywanie Reakcje motoryczne Podsumowanie Rozdział ósmy. DUCHOWE CENTRUM STERUJĄCE\n3 8.1. RozwaŜania wstępne Wewnątrzsystemowe mechanizmy świadomości Intuicja realności Myślenie pojęciowe Wartościowanie Akty woli Relacja psychofizyczna w wersji pełnej Rozdział dziewiąty. ONTOLOGICZNY I EPISTEMOLOGICZNY STATUS SUBIEKTYWNYCH PRZEśYĆ PrzeŜycia jako emergentne zjawiska towarzyszące procesom mentalnym PrzeŜycia jako epifenomeny Transcendentny charakter przeŝyć Hipotetyczny mechanizm powstawania przeŝyć Dygresja: umysł a komputer RESUME DODATEK BIBLIOGRAFIA WSTĘP Praca niniejsza jest próbą zmierzenia się z jednym z najwaŝniejszych i najtrudniejszych problemów filozoficznych, tradycyjnie nazywanym problemem ciała i duszy, problemem psychofizycznym bądź z angielska mind body problem, choć ściślej rzecz ujmując "fizyczną" stroną bezpośrednio uwikłaną w odpowiednią relację nie jest ciało ani tym bardziej świat materialny w ogólności lecz mózg. O wadze problemu psychofizycznego stanowi po pierwsze, to, Ŝe od jego rozwiązania zaleŝy rozwiązanie wielu innych problemów filozoficznych, takich jak problem percepcji, wolnej woli, toŝsamości osobowej czy nieśmiertelności duszy. Po drugie, ma on bezpośrednie uwikłania praktyczne, by wspomnieć o moŝliwości skonstruowania komputerów myślących w sposób podobny do myślenia ludzkiego, czy o diagnostyce i terapii chorób psychosomatycznych. Po trzecie, jest to problem o duŝej doniosłości światopoglądowej. Czy dusza powstaje w sposób naturalny, czy teŝ jest wynikiem nadprzyrodzonej ingerencji? Czy moŝe ona istnieć niezaleŝnie od ciała (w podtekście: czy jest nieśmiertelna), czy teŝ przestaje istnieć wraz z ustaniem pracy mózgu? Czy zwierzęta posiadają duszę? Wystarczy uprzytomnić sobie te pytania, aby przekonać się, Ŝe zagadnienia dotyczące bytu psychicznego nie są problemami wyłącznie poznawczymi. Z drugiej strony, kwestia istoty i natury psychiki (duszy, umysłu) naleŝy do najtrudniejszych zagadnień z jakimi tenŝe umysł się boryka. Związane jest to głównie z tym, Ŝe procesy psychiczne z trudem poddają się obiektywnemu badaniu, gdyŝ nie są 3\n4 bezpośrednio w swej własnej postaci dostępne badaniu, nie mogą być więc tym co dane czy obserwowane. Mamy wprawdzie jak się wydaje bezpośredni dostęp do swej własnej psychiki, ale po pierwsze nie do wszystkiego co się w niej dzieje, gdyŝ istnieją nieuświadamiane procesy psychiczne; po wtóre zaś nie moŝemy bezpośrednio badać psychiki innych ludzi, a inni ludzie naszej takie badanie jest juŝ daleko posuniętą interpretacją tego co moŝna obserwować. Tym co podlega empirycznemu badaniu jest jedynie mózg i zachowanie, wszystko inne jest juŝ interpretacją. A ten sam korpus danych empirycznych moŝe być jak wiadomo interpretowany w róŝny sposób. O skali trudności rozwaŝanego problemu najlepiej świadczy fakt, Ŝe mimo podejmowanych od kilkuset (przynajmniej od czasu Kartezjusza) lat wysiłków, nie został on do dziś w zadowalający sposób rozwiązany. Rozwiązanie naleŝy przy tym odróŝniać od stanowiska. Rozwiązując problem zajmuje się oczywiście jakieś stanowisko, ale nie odwrotnie. Rozwiązać problem to udzielić uzasadnionych odpowiedzi na wszystkie istotne związane z nim pytania. Natomiast stanowisko nie wymaga uzasadnień, ma charakter deklaratywny, jest opowiedzeniem się za którąś z wchodzących w grę moŝliwości. Jakieś generalne stanowisko w tej kwestii niekoniecznie wyraźnie sformułowane i uświadamiane ma wszak kaŝdy człowiek. W zdecydowanej większości stanowiskiem tym jest przy tym interakcjonistyczny dualizm. Po pierwsze, stanowisko dualistyczne jest narzucane przez potoczne, introspekcyjne postrzeganie psychiki jako czegoś zasadniczo niematerialnego, toto coelo róŝnego od ciała, choć jakoś z ciałem związanego. Z drugiej strony, pobieŝna nawet obserwacja dostarcza wielu przykładów "potwierdzających" tezę interakcjonizmu. CzyŜ bowiem nie bywa tak, Ŝe oto chcę się napić kawy i w związku z tym wprawiam w ruch swoje ciało celem wykonania odpowiednich czynności fizycznych? Ŝe biorę do ust kostkę cukru i doznaję wraŝenia słodyczy? by wymienić przykłady najprostsze. A jeśli to wszystko ma miejsce, to przecieŝ te dwa porządki zjawisk muszą jakoś na siebie oddziaływać, nieprawdaŝ? Jest to tajemnicze i trudne do pojęcia, ale to juŝ problem filozofów aby powiedzieli, jak to jest moŝliwe. Bo Ŝe jest moŝliwe, kaŝdy widzi. MoŜna więc zajmować stanowisko bez rozwiązania problemu. Podanie rozwiązania nie oznacza oczywiście, Ŝe jest to jedyne moŝliwe czy jedynie słuszne rozwiązanie problemu. Oznacza jedynie, Ŝe jego autor dysponuje uzasadnionymi i wnoszącymi rozumienie odpowiedziami na związane z nim rzeczowo pytania. OtóŜ z tego punktu widzenia w odniesieniu do relacji psychofizycznej naleŝy stwierdzić: duŝo wiemy, mało rozumiemy. Znamy wiele faktów, wiemy, Ŝe istnieją rozliczne korelacje pomiędzy zdarzeniami fizjologicznymi i mentalnymi, ale związek pomiędzy nimi nadal pozostaje tajemniczy i nie wyjaśniony. Nie dlatego przy tym nie rozumiemy, Ŝe znamy za mało faktów. Faktów znamy aŝ nadto. To czego brakuje to 4\n5 jednoczące i wyjaśniające te fakty idee. Chodzi więc przede wszystkim o braki konceptualne wbrew temu, co na przykład na ten temat twierdzi F. Crick 1. Dla zbudowania teorii umysłu zasób znanych faktów jest aŝ nadto wystarczający 2. Brak jest natomiast nadrzędnego systemu konceptualnego, którego konkretyzacjami bądź aspektami byłyby dyskursy fizjologiczny i psychologiczny, systemu który umoŝliwiłby uzyskanie teoretycznego opisu tego, co dzieje się między fizjologią i świadomością, w dwojakim zarówno strukturalnym, jak i czasowym sensie owego "między". Opracowanie takiego systemu jest jednym z zadań niniejszej pracy. Winę za to, Ŝe problem psychofizyczny wciąŝ pozostaje daleki od rozwiązania, ponosi brak autentycznej, "pełnokrwistej" teorii samego umysłu (teorii, nie koncepcji, których wiele), to jest teorii pozwalającej wyjaśnić genezę, strukturę i zasady funkcjonowania tego co potocznie nazywa sie umysłem oraz jego związki ze światem pozaumysłowym. W teorii tej musi się znaleźć miejsce zarówno dla problematyki wraŝeń zmysłowych, stanowiących swego rodzaju wrota do umysłu, jak i dla problemu percepcji, będącej z kolei oknem umysłu na świat zewnętrzny; tak dla kwestii związków asocjacyjnych, jak i związków logiczych, stanowiących wewnętrzne koleiny funkcjonowania umysłu; tak dla emocji, jak i dla idei wartości, stanowiących podstawę motywacyjną zachowań. Słowem, musi ona być teorią integralną, jednoczącą w sobie z jednej strony wątki animalne i ludzkie, a z drugiej strony wątki ontologiczne, epistemologiczne i aksjologiczne. Najistotniejsza wydaje mi się przy tym kwestia obiektywistycznego określenia tego co psychiczne. Sądzę bowiem, Ŝe to właśnie subiektywistyczny sposób pojmowania dziedziny bytu psychicznego, utoŝsamianego z dziedziną przeŝyć, odpowiedzialny jest za niepowodzenia dotychczasowych prób rozwiązania problemu psychofizycznego, gdyŝ pomiędzy jakościami subiektywnymi z jednej, a kategoriami fizykalnymi z drugiej strony, w istocie trudno doszukać się jakiegokolwiek iunctim 3. Dlatego teŝ zasadnicza część mojej pracy poświęcona będzie wypracowaniu takiej obiektywistycznej, integralnej teorii umysłu. * Związek umysłu z mózgiem, choć w świetle rozlicznych danych empirycznych niewątpliwy, nie jest bynajmniej oczywisty. Łatwo jest stwierdzić współzaleŝność ciała i umysłu; ciała, nie mózgu. Chcę na przykład podnieść rękę a więc część mojego ciała i oto za chwilę wędruje ona w górę; ukłułem się igłą w palec i odczuwam ból. Ale gdzie tu mózg? O tym, Ŝe go posiadamy dowiadujemy się pośrednio, z zewnątrz, w bezpośrednio doświadczanych stanach umysłu nic nie mówi nam, Ŝe coś takiego posiadamy, jest on w nich całkowicie nieobecny 4. Ból odczuwamy w nodze, brzuchu, zębie; zapachy czujemy w 5\n6 nozdrzach, smaki na języku i podniebieniu, rzeczy widzimy w przestrzeni, dźwięki lokalizujemy tam skąd dochodzą. Nie w mózgu. Ale chwileczkę, powie ktoś, to absurd, przecieŝ przeŝycia nie mają charakteru przestrzennego, a więc nie dają się zlokalizować. Nie moŝe więc być tak, Ŝe zachodzą one w nodze czy na języku, to juŝ interpretacja przedmiotowa przeŝyć której dokonuje ich podmiot pewne Ja. Owo Ja zaś umiejscawiamy w głowie, gdzieś za oczami, pomiędzy uszami, a więc tam gdzie mieści się mózg. Zgoda, tak to odczuwamy. Ale jest to związane nie z lokalizacją mózgu, lecz organów zmysłowych. Aby się o tym przekonać dokonajmy dwóch eksperymentów myślowych. ZałóŜmy, Ŝe włókna nerwowe łączące mózg z organami zmysłowymi są rozciągliwe jak guma. Oto sytuacja pierwsza: chirurg otwiera nam czaszkę, wyjmuje z niej mózg i umieszcza ją w polu widzenia naszych oczu. Skutek? Jeśli pominąć zrozumiały w tej sytuacji szok, nic się zasadniczo w naszych przeŝyciach zmysłowych ani w ich interpretacji przedmiotowej nie zmieni. Mimo, Ŝe głowę mamy pustą, w dalszym ciągu sytuować będziemy siebie (swoje Ja) między uszami, a mózg będziemy spostrzegać jako przedmiot znajdujący się przed nami, na zewnątrz nas. (Na marginesie: powyŝszy eksperyment myślowy stanowi silny argument na rzecz tezy, Ŝe świadomości (umysłu, duszy, etc) nie moŝna utoŝsamiać z mózgiem, jak to czyni fizykalizm, teoria identyczności i w ogóle wszystkie strategie redukcjonistyczne). Oto sytuacja druga: wyjmują nam oczy z oczodołów i zwracają je na nas samych, tak Ŝe patrzą one na nasze ciało z zewnątrz. Skutek? Nasze Ja ulegnie rozdwojeniu. Kierowani tym, co widzimy, umieścimy swoje Ja gdzieś w pustej przestrzeni za oczami; kierowani danymi z pozostałych zmysłów, w dalszym ciągu będziemy umieszczać siebie "w głowie". Słowem, ani posiadania mózgu, ani jego lokalizacji, ani tym bardziej jego związku z psychiką, "od wewnątrz" stwierdzić się nie daje. Niemniej, pośrednich dowodów na zaleŝność psychiki od mózgu właśnie, a nie od ciała w ogóle, jest wystarczająco wiele, aby związek ich nie budził wątpliwości. Problemem jest natomiast to, czym w istocie w kategoriach obiektywnych, innych niŝ introspekcyjne jest psychika i w jakich relacjach pozostaje do mózgu, a co za tym idzie w jaki sposób zintegrowana zostaje ze światem materialnym, do którego tenŝe mózg naleŝy. Zespół takich pytań stanowi właśnie treść problemu psychofizycznego. Problem psychofizyczny jest problemem dotyczącym relacji pomiędzy bytami o odmiennej naturze, nie moŝe więc być rozwiązany srodkami Ŝadnej nauki szczegółowej. Jeśli zatem w ogóle jest on rozwiązywalny, to moŝe być rozwiązany jedynie środkami właściwymi ontologii. Ontologię odróŝniam przy tym od metafizyki. Ontologia, tak jak ją pojmuję, jest dziedziną myślenia pretendującego do tego, aby być czystym poznaniem, choć nie jest nauką szczegółową. Jest ona w kaŝdym razie dziedziną myślenia 6\n7 współmiernego z nauką, owocującą na czysto poznawczej potrzebie rozumienia, podczas gdy metafizyka stanowi kontrpropozycję, alternatywę dla poznania naukowego, a źródłem jej nie jest potrzeba poznawczego rozumienia, lecz potrzeba egzystencjalnego sensu. Ontologia jest injekcją, teorią świata rzeczywistego, metafizyka zaś projekcją, wizją świata moŝliwego takiego, w którym człowiek jako osoba czułby się "u siebie". To, co jest zasadnym zarzutem pod adresem tradycyjnej metafizyki odmówienie jej, z racji jej wyrazowego charakteru, prawa do tytułu wiedzy nie musi być zatem trafne w odniesieniu do ontologii, pod warunkiem, Ŝe stanowić będzie ona najogólniejszą poznawczą teorię tej samej rzeczywistości, jaką badają nauki szczegółowe, Ŝe będzie współwymierna z nauką, uprawiana w podobnym jak ona, obiektywistycznym nastawieniu, róŝniąc się od niej tylko sposobem problematyzacji, poziomem ogólności i nieempirycznym charakterem swych pojęć i twierdzeń. Nie widzę powodów dla których tak rozumiana ontologia nie mogłaby być gałęzią (a moŝe raczej pniem, czy korzeniem o tym nieco później) obiektywnego poznania, dla których dociekania ontologiczne miałyby być mniej wartościowe poznawczo, niŝ na przykład wysoce spekulatywne idee i koncepcje fizyki teoretycznej czy kosmologii dotyczące powstania wszechświata, struktury czasoprzestrzeni, czarnych dziur, czy jednolitej teorii wszystkich rodzajów oddziaływań fizycznych. Twierdzenia ontologiczne będą wiedzą, jeśli będą ideowo bezstronne, uzyskane w nastawieniu czysto poznawczym, załoŝenia przez ontologię czynione będą zgodne a przynajmniej niesprzeczne z aktualnym stanem wiedzy naukowej, w argumentacji swej nie będzie się ona odwoływać do Ŝadnych niedyskursywnych źródeł i metod poznania, pojęcia jej będą dobrze określone, a tezy uzasadnione, potrafi dać sensowną odpowiedź na poznawcze pytania dotyczące zakresu jej dociekań. * Gdyby chcieć z kolei określić specyfikę ontologii w kontekście jej odmienności od nauki, to sądzę, Ŝe naleŝałoby wskazać trzy wzajemnie powiązane wyróŝniki całościowość, radykalizm i samowiedzę. Po pierwsze, ontologię od nauk szczegółowych odróŝnia to, Ŝe nie ma ona swoistej dla siebie dziedziny przedmiotowej, Ŝe jest teorią wszystkiego ale teorią organiczną, systemową, a nie po prostu "wszystkoizmem" (zbiorem uprawianych niezaleŝnie subdyscyplin). Po drugie, dociekania ontologiczne cechuje dąŝenie do rozwiązań ogólnych (dotyczących nie związków pomiędzy poszczególnymi bytami, lecz całymi dziedzinami bytu) i ostatecznych (w sensie rzeczowym, nie historycznym), to jest takich z którymi moŝna się zgadzać bądź nie, ale 7\n8 które na gruncie danego systemu ontologicznego juŝ nie wymagają dalszego zgłębiania, bo wyraŝone są w kategoriach pierwotnych tego systemu. Po trzecie wreszcie, w ontologii nie chodzi o relację pomiędzy dwoma zewnętrznymi względem siebie porządkami tego co podmiotowe i obiektywnej rzeczywistości, lecz o relację części do całości czy to będzie teoria bytu (podmiot jest wszak równieŝ bytem), czy teoria poznania (teoriopoznawcza aktywność podmiotu ma charakter poznawczy, a więc podpada sama pod dziedzinę dociekań epistemologicznych), czy teoria społeczeństwa (podmiot jest jego elementem). Poznanie ontologiczne nie jest tedy po prostu wiedzą, lecz samowiedzą, to jest takim typem narracji, którego przedmiot obejmuje bądź dotyczy zawsze jeśli nie wyraźnie, to przynajmniej implicite filozofującego podmiotu, tak Ŝe niezaleŝnie od literalnego przedmiotu dyskursu trzeba powiedzieć: de te fabula narratur. Charakter taki ma w kaŝdym razie ta wersja myślenia ontologicznego, jakiej będę bronił na kartach tej ksiąŝki, a którą nazywam ontologią integralną. Nauki szczegółowe z istoty swej są dogmatyczne, bo w ich dziedzinie przedmiotowej nie mieści się ani refleksja metateoretyczna, ani podmiotowość, w nauce się jedynie implicite przejawiające, ale dla niej explicite nie istniejące. Zasadniczym wyróŝnikiem naukowego obrazu czy modelu świata jest to, Ŝe świat traktowany tu jest nie jako widziany z perspektywy podmiotu, lecz jako świat "niczyj", nie umieszczony w Ŝadnym układzie odniesienia, niejako widziany "znikąd". Jest to moŝliwe tylko w odniesieniu do poszczególnych dziedzin przedmiotowych odpowiadających naukom szczegółowym, ale nie w odniesieniu do całej rzeczywistości, której elementem jest wszak takŝe twórca takiej wizji. Tym co przyświeca badaniom ontologicznym jest właśnie idea rzeczywistości jako całości, idea rozumienia całościowego. Ona teŝ legitymizuje jej istnienie. Jaka bowiem jest racja istnienia ontologii dziś, w obliczu istnienia rozwiniętych nauk szczegółowych? Czy ontologia moŝe powiedzieć coś więcej niŝ fizyka, biologia, psychologia...? Ontologia nie jest nauką empiryczną, nie ma swoistych dla siebie doświadczeń ani dziedziny badanych obiektów, ma do swej dyspozycji wyłącznie myślenie. Nie moŝe więc ona stawać w konkury z naukami szczegółowymi. Jest czysto teoretycznym namysłem, którego wartość polega ostatecznie na tym, jak wiele pozwala zrozumieć. Im więcej zatem róŝnorodnych zjawisk ontologia jest zdolna w sposób jednolity i spójny, bo rzeczywistość jest całością wyjaśnić, tym większa jej wartość poznawcza. Ontologia jest przy tym względem nauk szczegółowych autonomiczna. Autonomia to nie niezaleŝność, lecz swoistość i samodzielność. śadna dyscyplina poznawcza, która nie liczyłaby się z osiągnięciami współczesnej nauki, nie mogłaby być traktowana powaŝnie, nie zasługiwałaby na zaufanie. ToteŜ ontologia uwzględnia osiągnięcia nauk szczegółowych, acz ustalenia ich poddaje własnej problematyzacji i konceptualizacji; są 8\n9 one dla niej jedynie punktem wyjścia, a nie instancją zwierzchnią w kategoriach sensu i waŝności. Nauka nie stanowi dla ontologii wyroczni, lecz, by tak rzec, bazę danych. PoniewaŜ ontologia nie jest dyscypliną doświadczalną, musi wiedzę o faktach zakładać. Dlatego teŝ w porządku badania warto za punkt wyjścia uczynić naukowy obraz świata, gdyŝ jest to najbardziej wiarygodna postać poznania. Ontologia nie zakłada dogmatycznie prawdziwości naukowej wiedzy o świecie, przyjmuje ją hipotetycznie wiedza ta moŝe w wyniku ontologicznej pracy badawczej zostać poddana reinterpretacji. Zadaniem ontologii jest przezwycięŝenie daleko posuniętej specjalizacji i podziału pracy poznawczej, w związku z czym musi być ona, by tak rzec, myśleniem bez granic. Przejawia się to dwojako. Po pierwsze, przedmiotem zainteresowania ontologii nie jest Ŝaden poszczególny byt indywidualny, lecz całe dziedziny bytu i związki pomiędzy nimi, w szczególności zaś zjawiska graniczne powstające na styku róŝnych dziedzin bytu i róŝnych nauk szczegółowych fizyki i biologii, biologii i psychologii, psychologii i ekonomii, etc. których w związku z tym Ŝadna nauka szczegółowa nie jest w stanie sama rozwiązać. Dzięki temu pozwala ona powiązać to co o mózgu mówi fizjologia z tym co o umyśle mówi psychologia (problem psychofizyczny), dziedzinę tego co subiektywne i tego co obiektywne (problem poznania), poczucie bycia wolnym z tezą determinizmu (problem wolnej woli), rozumność wynoszącą nas ponad świat zwierzęcy ze spotykanymi często przejawami zezwierzęcenia (problem racjonalności), dziedzinę tego co jest i co być powinno (etyka). Po drugie, całościowość badań ontologicznych przejawia się w ich radykalizmie docieraniu do źródeł, do tego co juŝ bezwzględnie samoistne bądź samodzielne, co zatem stanowi naturalny kres sensownego zapytywania 5. Wspomniane wyŝej przezwycięŝenie podziału pracy nie dotyczy tylko nauk szczegółowych, lecz równieŝ samej filozofii, która rozparcelowana została szczególnie w naszym wieku na mnogość subdyscyplin i specjalności, uprawianych niezaleŝnie jedna od drugiej. Tak teŝ najczęściej jako teoria bytu, odróŝniona od teorii poznania, logiki, semiotyki, aksjologii, etc uprawiana jest sama ontologia. Tymczasem, skoro ontologia ma być teorią wszystkiego, winna ona móc objąć w swe posiadanie i problematykę teorii poznania, i aksjologii. Poznawanie jest wszak sposobem bycia pewnego bytu; wartości teŝ są określonymi bytami; wszystko to wchodzi w skład rzeczywistości, stanowi więc uprawniony teren dociekań ontologicznych. Z tej racji ontologię którą mam na myśli moŝna określić mianem integralnej. Jako integralna obejmuje ona nie tylko problematykę wartości, lecz równieŝ problematykę teorii poznania. Jest ona tedy toŝsama z filozofią po prostu, stanowi w kaŝdym razie filozofię pierwszą pierwszą względem bardziej szczegółowych dociekań w ramach rozmaitych subdyscyplin, których oczywiście z racji swej ogólności nie jest w stanie zastąpić. 9\n10 * W odniesieniu do problemu tego wykrystalizowały się i wciąŝ utrzymują dwa zasadnicze typy stanowisk monistyczne i dualistyczne. KaŜde z tych dwóch typów stanowisk ma swoje atuty, ale zarazem napotyka na swej drodze nieprzezwycięŝone jak dotąd trudności, przy czym to co jest trudnością dla jednej strony, nie stanowi z reguły problemu dla strony przeciwnej. Stanowisko monistyczne, choć bliŝsze wizji świata zakładanej przez współczesną naukę, nie jest w stanie wyjaśnić autonomii umysłu. Jak na przykład w kategoriach fizykalistycznych wyjaśnić konkluzywność dowodu matematycznego? związki logiczne takie jak wynikanie czy sprzeczność? waŝność argumentów? rozróŝnienie prawdy i fałszu? nieutylitarne czy bezinteresowne motywacje zachowań? Stanowisko dualistyczne z kolei, choć bliŝsze potocznym intuicjom, ma trudności z wyjaśnieniem postulowanego przez się oddziaływania wzajemnego członów wchodzącej w grę relacji. Utrzymywanie się takiego stanu rzeczy rodzi przypuszczenie, Ŝe kaŝdy z tych dwu typów stanowisk ma częściową rację, ale zarazem cechuje się jednostronnością, Ŝe trafnie ujmuje tylko pewne aspekty zagadnienia, natomiast wymyka mu się jego całość. Być moŝe więc monizm i dualizm wcale nie muszą się wykluczać, lecz mogą stać się po odpowiedniej reinterpretacji ich twierdzeń elementami pewnej szerszej syntezy, analogicznej do tej, jakiej swym hylemorfizmem, przezwycięŝającym spór monizmu i pluralizmu dotyczący substancjalnie pojmowanej zasady (arche) wszechrzeczy, dokonał w staroŝytności Arystoteles. Ideę proponowanego przeze mnie rozwiązania spróbuję wpierw zasygnalizować w sposób obrazowy. Niech dwa okręgi symbolizują dziedziny zdarzeń fizycznych i psychicznych. Wówczas wspomniane typy stanowisk moŝna zilustrować ta oto. Ujęcie monistyczne (materialistyczne). Ujęcie dualistyczne Czy jednak zmuszeni jesteśmy lawirować pomiędzy tymi dwoma stanowiskami? Widać wszak "gołym okiem", Ŝe istnieje jeszcze trzecia moŝliwość, mianowicie 10\n11 a równieŝ moŝliwość czwarta Przy załoŝeniu, Ŝe umysł ludzki stanowi wyŝszy pod względem złoŝoności poziom od psychiki zwierzęcej, uzyskamy ostatecznie obraz następujący Nie ma tu ostrej granicy (dychotomii) między tym co fizyczne i psychiczne, mamy natomiast do czynienia idąc od lewej do prawej strony z czymś w rodzaju stopniowej dematerializacji (materia oczywiście nie znika, lecz jej rola niejako degraduje się, traci ona swą rangę na rzecz czynników natury formalnej, tj. związanej z formą, strukturą). Problem polega wówczas na zidentyfikowaniu tych członów pośrednich oraz części wspólnych wszystkich zazębiających się dziedzin. Jeśli naszkicowany schemat obrócić o 90 stopni widać, Ŝe jest on izomorficzny z ontologią bytu realnego zaproponowaną przez Nicolaia Hartmanna, według którego "Struktura świata realnego ma formę warstwową. KaŜda warstwa stanowi całkowity poziom bytowy. Są cztery główne warstwy: fizyczno materialna, Ŝycia organicznego, psychiki i historycznego bytu duchowego. KaŜda z nich ma własne prawa i zasady. WyŜsza warstwa bytowa jest w całości wspierana przez niŝszą, ale tylko częściowo przez nią określana... Warstwowa struktura świata jest określona przez stosunek kategorii (zasad i praw) nakładających się na siebie warstw bytowych (podkr. moje A.Ch.)... Samodzielności niŝszych warstw względem wyŝszych odpowiada częściowa zaleŝność, w jakiej pozostają od niej wyŝsze warstwy. Elementowi kategorialnego novum w wyŝszych warstwach odpowiada jednak ich autonomia wobec niŝszych... NiŜsze zasady determinują wyŝsze formy tylko pod względem materii. Natomiast to, co w tych ostatnich swoiste, bierze się z nich samych" 6. Według tej ontologii warstwa bytu fizycznego stanowi wspólny, substancjalny fundament bytowy wszystkich wyŝszych warstw. Ujęcie takie pozwala więc spójnie połączyć rzeczy zdawałoby się nie do połączenia, mianowicie stanowisko monistyczne (jedna wyjściowa substancja) z pluralistycznym (wielość zasad determinacyjnych). Dlatego teŝ w tej właśnie ontologii po pewnych dość istotnych modyfikacjach, o których bliŝej piszę w ksiąŝce Problem autonomii ducha w perspektywie ewolucjonizmu 7 będę upatrywać podstawy teoretycznej dla rozwiązania omawianego 11\n12 problemu, choć sam Hartmann uwaŝał kwestię związku psychofizycznego za nierozwiązalną. Pierwszą moją przymiarką do problemu psychofizycznego była właśnie wspomniana ksiąŝka Problem autonomii ducha.., pomyślana jako przygotowanie gruntu do podjęcia bardziej frontalnego ataku na sam ten problem. Wypracowałem w niej swe zasadnicze ontologiczne stanowisko (będące, jako się rzekło, mocno zmodyfikowaną wersją ontologii N. Hartmanna), łączące tezę materializmu genetycznego z tezą pluralizmu zasad determinacyjnych. W ramach tego stanowiska zasadnicza część problemu psychofizycznego dawała się juŝ w sposób ogólny rozwiązać. Natomiast czysto deklaratywnie potraktowana w niej została kwestia epifenomenalnego statusu subiektywnych przeŝyć, stanowiąca integralną część proponowanego przeze mnie rozwiązania. Nadto, w ksiąŝce tej nie zajmowałem się bliŝej kwestią neurofizjologicznej realizacji procesów umysłowych, nie było przeto jasne, czy proponowane przeze mnie rozwiązanie jest empirycznie wiarygodne. KsiąŜka którą niniejszym przedkładam zawiera zarówno filozoficzne (a więc czysto konceptualne) rozwiązanie problemu psychofizycznego, jak i jego konfrontację z aktualną wiedzą neurofizjologiczną. Jej część pierwsza zarysowywuje moje ogólne stanowisko ontologiczne. W części drugiej ontologia ta zostanie skonkretyzowana przez zastosowanie jej kategorii i zasad do opisu i wyjaśnienia poszczególnych dziedzin rzeczywistości. W odniesieniu do dziedziny psychicznej i duchowej będzie to właśnie wzmiankowana teoria umysłu. W części trzeciej teoria ta zostanie skonfrontowana z tym co wiadomo (i czego nie wiadomo) o budowie i funkcjonowaniu mózgu. Z konfrontacji tej wyłoni się finalne rozwiązanie naszego problemu. W Dodatku Czytelnik znajdzie krótką prezentację i krytykę kilku reprezentatywnych stanowisk zajmowanych w odniesieniu do problemu psychofizycznego przez współczesnych filozofów i neurofizjologów. 1 "UwaŜamy, Ŝe próby rozwiązania problemów świadomości na drodze ogólnych rozwaŝań filozoficznych są skazane na niepowodzenie; to czego potrzeba, to pomysły na nowe eksperymenty, które pozwoliłyby ujrzeć te problemy w nowym świetle" Francis Crick, Zdumiewająca hipoteza, Pruszyński i S ka, Warszawa 1997,s W innym miejscu swej ksiąŝki Crick to poniekąd potwierdza: "Nasza obecna wiedza o układzie wzrokowym (...) jest ogromna. Całe kursy uniwersyteckie poświęcone są psychologii widzenia (na przykład temu, w jaki sposób szybkie następowanie po sobie nieruchomych obrazów na kinowym ekranie stwarza wraŝenie płynnego ruchu), fizjologii widzenia (budowie i działaniu oka i związanych z nim części mózgu) oraz biologii widzenia na poziomie komórkowym i molekularnym (komórek nerwowych i najrozmaitszych cząsteczek wchodzących w ich skład. (Ale) w rzeczywistości wciąŝ nie jest dla nas jasne, w jaki sposób cokolwiek widzimy (...), brak nam ogólnego wyjaśnienia, by odpowiedzieć na najprostsze pytania: jak widzę kolor? co się dzieje, gdy przywołuję w pamięci obraz znajomej twarzy? i tak dalej"(tamŝe, s.44). 3 Oczywiście, nie oznacza to, Ŝe kwestia statusu owych subiektywnych przeŝyć tym samym zostaje uniewaŝniona jako problem domagający się wyjaśnienia, zostaje ona jednak umieszczona w nieco innym kontekście, stanowiąc problem pochodny wobec problemu głównego. 12\n13 4 ToteŜ nie od zawsze wiązano psychikę z mózgiem, w roli tej występowały teŝ na przykład serce i wątroba. 5 Terminów "samoistność" i "samodzielność" uŝywam tu w nieco innym znaczeniu niŝ Ingarden, u którego oba mają charakter egzystencjalny, podczas gdy tutaj kategoria samodzielności ma charakter esencjalny. Bezwzględna samoistność (resp. samodzielność) to krańcowy przypadek większej samoistności (samodzielności). Bardziej samoistnym od bytu X jest taki byt Y, którego istnienie jest podstawą (warunkiem) istnienia owego X a. (Wodór na przykład jest bardziej samoistny od wody moŝe istnieć bez niej, ona zaś bez niego nie moŝe). Z kolei bardziej samodzielnym od bytu X jest taki byt Y, którego własności są źródłem atrybutów tego. X a, bez którego zatem ów X nie byłby tym czym jest. (Bardziej samodzielną od cech fenotypowych jakiegoś organizmu jest na przykład struktura jego DNA). Są to dwa typy relacji wzajemnie od siebie niezaleŝne. Cel jakiegoś działania jest na przykład bardziej samodzielny od środków do tego celu wiodących, choć nie jest od nich bardziej samoistny, jsko Ŝe jest stanem rzeczy jeszcze nie istniejącym; natomiast środki jego osiągnięcia z reguły juŝ istnieją. 6 cyt. za: W. Galewicz, N. Hartmann,Wiedza Powszechna, Warszawa, 1987, s Andrzej Chmielecki, Problem autonomii ducha w perspektywie ewolucjonizmu, Oficyna Akademicka, Warszawa\n14 Część pierwsza. ONTOLOGICZNA KONCEPTUALIZACJA PROBLEMU PSYCHOFIZYCZNEGO Rozdział pierwszy. PODSTAWOWE IDEE ONTOLOGII INTEGRALNEJ 1.1. Analityczne pojęcie bytu Najogólniejszą kategorią ontologii jest byt. Jest to termin odnoszący się do czegokolwiek co w jakikolwiek sposób istnieje, odpowiednik słowa coś w języku potocznym. Urobiony jest on od czasownika "być". Wszystkie znaczenia tego czasownika naleŝą do jednej z dwu grup czasowników przechodnich (np. "dawać") bądź nieprzechodnich (np. "kwestować"), tj. wymagających bądź nie wymagających dopełnienia. Nie jest to jednak podział rozłączny istnieją takie czasowniki, które są zarazem przechodnie i nieprzechodnie (np. "śpiewać"). Do tej ostatniej grupy naleŝy właśnie nasze "być". W sensie przechodnim znaczy ono "być czymś bądź jakimś" (np. "3 jest liczbą", "3 jest liczbą pierwszą"). Ogół tego rodzaju znaczeń tworzy sens predykatywny czasownika "być". Natomiast nieprzechodnie znaczenie tego czasownika słuŝy do stwierdzania istnienia (np. "Myślę, więc jestem"), moŝna więc powiedzieć Ŝe ma ono sens egzystencjalny. Bycie w sensie predykatywnym moŝe być rozwaŝane bądź w aspekcie treściowym (jakościowym), bądź formalnym (strukturalnym). W aspekcie treściowym w ramach bycia w sensie predykatywnym moŝna z kolei rozróŝnić dwa przypadki bycie czymś, tj. posiadanie pewnej toŝsamości (np. bycie kamieniem, cytryną, umysłem, figurą geometryczną (Ingarden mówi w tym kontekście o naturze konstytutywnej przedmiotu) i bycie jakimś, tj. posiadanie określonej własności (odpowiednio: bycie cięŝkim, kwaśnym, inteligentnym, płaskim). W pierwszym przypadku odnośna kwalifikacja dotyczy całego bytu, w drugim stanowi jedną z wielu jego własności; byt jest wtedy pojęty jako zbiór (kolektywny) własności. Wśród własności posiadanych przez jakiś byt moŝna wyróŝnić takie, które są istotne dla jego bycia czymś, tj. takie dzięki którym jest on tym, czym jest (na przykład posiadanie miąŝszu w przypadku owocu) własności takie nazywa się atrybutami oraz nieistotne, nazywane akcydensami (na przykład masa bądź temperatura owocu). Zespół atrybutów określa istotę oraz naturę danego bytu, tj. przesądza o jego przynaleŝności do bytów określonego rodzaju (tworzących zbiór dystrybutywny) bądź do określonej dziedziny bytów 14\n15 o jednakowym sposobie powstawania i funkcjonowania, tworzących z kolei zbiór w sensie kolektywnym. Byty mające róŝną istotę mogą mieć taką samą naturę. Lwy naleŝą na przykład do innego rodzaju niŝ węŝe, a mają taką samą naturę i jedne i drugie są zwierzętami (i to w dodatku mięsoŝernymi), a tym samym funkcjonują według podobnych zasad. I odwrotnie, byty mające róŝną naturę, mogą mieć taką samą istotę (na przykład serce naturalne i sztuczne). Z drugiej strony, niezaleŝnie od tego, czy określenia posiadane przez jakiś byt mają charakter obiektywnych własności, czy teŝ są wyznaczone przez predykaty, nie ma to wpływu na istotę tego bytu. ZaleŜy natomiast od tego natura tego bytu. Hamlet z istoty swej jest człowiekiem, natomiast jego natura jest inna niŝ człowieka realnie istniejącego. Realna osoba posiada na przykład ciało zbudowane z atomów i istnieje w realnej przestrzeni, natomiast postać fikcyjna ukonstytuowana jest z wyobraŝeń. Bycie czymś polega nie tylko na posiadaniu własności (uposaŝenia jakościowego), lecz i na posiadaniu określonej formy (struktury). Pod tym drugim względem bycie czymś polega przede wszystkim na naleŝeniu do określonej kategorii ontologicznej, tj. na byciu rzeczą, jakością (cechą nierelacyjną), relacją (cechą relacyjną), stanem rzeczy, procesem bądź zdarzeniem. Wszystko co istnieje podpada pod którąś z takich formalnych kategorii. Jabłko na przykład jest rzeczą, a jego barwa jakością; małŝeństwo jest stanem rzeczy, a bycie małŝonkiem relacją; burza to proces, a błyskawica zdarzenie. Kolejność w jakiej wymienione zostały te kategorie bytu nie jest przy tym przypadkowa, gdyŝ kaŝda następna w tym szeregu zakłada istnienie poprzedniej, moŝe się pojawić tylko na jej fundamencie: jakości są zawsze jakościami pewnej rzeczy, relacje występują między rzeczami bądź jakościami, stan rzeczy zakłada istnienie relacji, proces jest zmianą pewnego stanu rzeczy, a zdarzenie jest wyodrębnioną fazą procesu. Innymi słowy, byty naleŝące do kolejnych kategorii w tym szeregu są mniej samoistne od bytów naleŝących do kategorii wcześniejszych; najbardziej samoistną jest kategoria rzeczy. Kategoria rzeczy stanowi zatem fundament (substrat) wszystkich innych kategorii bytowych 1. Mógłby ktoś oponować, Ŝe własności rzeczy są równie samoistne jak rzeczy, gdyŝ jedne bez drugich nie mogą istnieć. Jeśli chodzi o własność danej rzeczy i samą tę rzecz zgoda. My jednak mówimy tutaj nie o konkretnych bytach, lecz o kategoriach bytów. OtóŜ zanim zaistnieje czy pojawi się jakaś własność, musi juŝ istnieć jakaś rzecz stanowiąca substrat, na którym ta własność się pojawi; w wyniku tego rzecz ta moŝe stać się inną rzeczą. I dopiero ta inna rzecz będzie równie samoistna jak rozwaŝana własność. Natomiast istnienie własności polega na byciu własnością czegoś juŝ uprzednio istniejącego. Istnienie substratu jakiegoś bytu fundamentu jego bycia czymś (jakimś) jest zatem wcześniejsze zarówno od istnienia atrybutów tego bytu, jak i od istnienia samego 15\n16 tego bytu. Substrat danego bytu istnieje tedy w mocniejszy sposób, niŝ własności tegoŝ bytu, gdyŝ naleŝy do bardziej pierwotnej kategorii. Wprawdzie substrat teŝ jest pewnego rodzaju bytem, a więc czymś posiadającym własności, nie oznacza to jednak, Ŝe kategoria substratu jest redukowalna do zespołu własności mamy tu do czynienia z iteracją, nie z redukcją. Aby iteracja ta nie groziła regresem do nieskończoności, trzeba przyjąć, Ŝe istnieje substrat pierwotny, nieokreślony, a tym samym niezróŝnicowany (prosty), pozbawiony sam z siebie własności 2. Pierwotny substrat zatem to coś bezwzględnie samoistnego, istnienie w postaci elementarnej. Nie jest to wszelako czyste istnienie, lecz istnienie czegoś nieokreślonego. Coś co nie posiada Ŝadnych własności, nie musi być niczym, moŝe być czymś nieokreślonym. Pozytywnie moŝna o nim powiedzieć nie tylko to, Ŝe istnieje, lecz i to, Ŝe jest podmiotem określeń 3. W kaŝdym bycie złoŝonym zawiera się tedy coś bardziej samoistnego niŝ on sam jego substrat. To właśnie substrat istnieje, stanowiąc podmiot określeń. Kategoria substratu nadaje ogółowi bytów jedność. Strukturalne rozumienie bytu prowadzi zatem do wniosku, Ŝe fundamentalną kategorią ontologii nie jest kategoria własności, lecz kategoria substratu, to jest podmiotu własności. To substrat jest tym co pierwsze 4. W związku z powyŝszym moŝemy powiedzieć, Ŝe przez byt rozumiemy coś, co jest czymś ( bądź jakieś), nadto zaś w pewien sposób istnieje 5. Aby tedy coś było bytem musi spełniać oba wymienione warunki, musi zarazem być czymś oraz musi jakoś (w pewien sposób) istnieć. Ten dwoisty warunek pozwala uniknąć paradoksu niebytu. Przeciw tezie Parmenidesa "Byt jest, niebytu nie ma" moŝna na przykład argumentować za Quinem Ŝe "Niebyt musi w pewnym sensie być, gdyŝ inaczej czym jest to, czego nie ma?". Paradoks ten znika jeśli rozróŝnić jest predykatywne i jest egzystencjalne. Z drugiej strony, nie moŝna na przykład powiedzieć, Ŝe Pegaz nie jest bytem, gdyŝ nie istnieje. Nie istnieje w realnej czasoprzestrzeni, ale istnieje wszak jako przedmiot odpowiedniego wyobraŝenia w pewnym świecie wyobraŝonym. Nie widzę powodu, aby tego rodzaju tworom odmawiać miana bytu, rzecz w tym tylko, aby towarzyszyło temu określenie ich sposobu istnienia. W przeciwnym razie trzeba by odmówić miana bytu takim tworom jak obiekty matematyczne, które teŝ przecieŝ nie istnieją w Ŝadnej czasoprzestrzeni. O sprawie tej będę jeszcze mówił w dalszych rozwaŝaniach. Oderwane istnienie, które nie byłoby istnieniem czegoś, nie jest w ramach tego rozumienia bytu moŝliwe. Jeśli natomiast coś jest czymś określonym, to tym samym jakoś (w pewien sposób) istnieje. Pod jednym wszakŝe warunkiem. JakoŜ, określoności o których 16\n17 tu mowa mogą być zarówno obiektywnie posiadanymi własnościami, jak i określeniami językowymi. Definicja powyŝsza dopuszcza więc równieŝ byty będące jedynie przedmiotowymi korelatami pojęć i opisów, a więc czymś przez te pojęcia (opisy) wyznaczonym (na przykład model atomu Bohra czy fikcyjne postacie literackie zaludniające dramaty Szekspira). Byty tego rodzaju moŝna określić mianem przedmiotów, gdyŝ są one czymś określonym jedynie dla jakiegoś podmiotu (uŝytkownika języka). OtóŜ warunkiem istnienia przedmiotu jest wewnętrzna niesprzeczność odpowiedniego pojęcia czy opisu, bądź "zewnętrzna" niesprzeczność tego pojęcia z innymi, które ono logicznie zakłada. Nie wszystkim zatem określeniom językowym odpowiadają jakieś przedmioty nie jest nim na przykład kwadratowe koło ani zbiór wszystkich zbiorów Ku integralnemu pojęciu bytu Przedstawione powyŝej pojęcie bytu miało charakter ateoretyczny precyzowało jedynie znaczenie słowa, zdając sprawę z intuicji jakie wiąŝemy z terminem "byt" a jako takie nie moŝe być odpowiednim narzędziem ontologii jako teorii rzeczywistości, która wymaga pewnej koncepcji bytu. Do tego potrzebne jest inne ujęcie bytu nie abstrakcyjne, czysto analityczne pojęcie bytu rozpatrywanego w izolacji, lecz ujętego w sposób integralny, jako element rzeczywistości; ontologia ma być wszak teorią rzeczywistości. Wymaga to uwzględnienia związków pomiędzy róŝnymi bytami. RozwaŜane określenie bytu jest nie tylko analityczne; jest ono równieŝ statyczne. Tymczasem rzeczywistość to nie tylko ogół tego co jest czymś, to równieŝ ogół tego co staje się czymś procesów, zmian. Ta dwoistość znajduje swój wyraz w samym języku. Polskie słowa "rzeczywisty", "rzeczywistość", urobione od kategorii rzeczy, akcentują ów statyczny moment bycia czymś, natomiast w innych językach uwypuklany jest moment dynamiczny rosyjskie diejstwitielnost, niemieckie Wirklichkeit, angielskie actuality są pochodnymi od "działania". Podobnie u Arystotelesa, według którego to co rzeczywiste jest aktualizacją potencji (dinamis). Skoro zatem zmierzamy do skonstruowania ontologii pojmowanej jako teoria rzeczywistości, winniśmy to statyczne myślenie zastąpić przez ujęcie dynamiczne. Coś jest czymś określonym dzięki temu, Ŝe się takim stało, Ŝe jako takie zaistniało. Wymaga to zatem spojrzenia na kategorię istnienia przez pryzmat zaistnienia i współistnienia. CóŜ bowiem moŝna powiedzieć o istnieniu jako takim? Prawdę mówiąc, tyle co nic. W kaŝdym razie sprawa komplikuje się tu od razu w sposób niewyobraŝalny. Nie dlatego bynajmniej, Ŝe moment istnienia jest tak złoŝony; wręcz przeciwnie, dlatego Ŝe jest to coś prostego, nierozkładalnego na elementy prostsze, a zatem coś bardzo trudnego do analizowania analizować to bowiem wyróŝniać elementy 17\n18 prostsze. Podstawowa trudność polega tu na tym, Ŝe cokolwiek zechcemy powiedzieć o istnieniu jakiegoś bytu, jakkolwiek je scharakteryzować, składać się to będzie na jego bycie czymś (jakimś), dotyczyć więc będzie bycia w sensie predykatywnym, a nie egzystencjalnym. Stąd wniosek, Ŝe termin "istnienie" jest pojęciem pierwotnym, niedefiniowalnym przy pomocy innych pojęć, a samo istnienie czymś elementarnym, niezróŝnicowanym wewnętrznie, prostym. A jeśli tak, to coŝ więcej moŝna powiedzieć? Albo coś istnieje, albo nie, koniec, kropka. Wygląda więc na to, Ŝe nie mamy narzędzi analitycznych aby mówić o istnieniu, poza gołym stwierdzeniem Ŝe coś istnieje bądź nie istnieje. A przecieŝ wydaje się, Ŝe takie byty jak kamień, bank, myśl, czy liczba nie tylko róŝnią się tym, czym bądź jakie są, ale równieŝ tym, jak są. Zachodzi więc przynajmniej potrzeba jakiegoś porównawczego zróŝnicowania bytów pod kątem ich sposobu istnienia, skoro o samym istnieniu nie moŝna niczego powiedzieć 7. Skoro nie moŝna scharakteryzować istnienia w kategoriach wewnętrznych, immanentnych, bezwzględnych, pozostaje nam moŝliwość dokonania jego charakterystyki w sposób względny, pod kątem tego, jak istnienie jednych bytów ma się do albo zaleŝy od istnienia innych bytów 8. MoŜna na przykład charakteryzować istnienie czegoś przez konsekwencje bądź warunki jego zaistnienia np. pod kątem tego, co by się zmieniło, gdyby dany byt nie istniał. Wyjdźmy w tym celu od pewnej analogii dotyczącej kłopotów związanych z definicją prawdy. Klasyczna koncepcja prawdy ma charakter nieoperacyjny, gdyŝ nie mamy moŝliwości porównania treści sądu z obiektywną rzeczywistością. Stąd powstała potrzeba określenia operacyjnych, efektywnych kryteriów prawdy. Kryterium nie ustala na czym polega prawdziwość, lecz w jaki sposób moŝe ona być ustalona. Stanowi więc ono jedynie wskaźnik, a nie istotę prawdziwości. Jako takie kryteria proponowano zgodność z doświadczeniem, koherencję, oczywistość, itp. Kryteriów moŝe więc być wiele i mogą być niezaleŝne od siebie. Być moŝe więc da się teŝ określić kryteria istnienia, choć moŝemy nie dysponować pojęciem istnienia. Siłą rzeczy musi to być coś, co daje się scharakteryzować, a więc coś z zakresu bycia w sensie predykatywnym. PoniewaŜ zmierzamy do skonstruowania pojęcia sposobu istnienia, a nie istnienia tout court, fakt niespełniania przez jakiś byt danej kryterialnej własności nie będzie oznaczał nieistnienia, lecz będzie wskazywał na inny sposób istnienia, niŝ sposób istnienia bytów spełniających to kryterium. Sposób istnienia winien być przy tym scharakteryzowany przez przynajmniej dwa kryteria, gdyŝ przy jednym mielibyśmy do dyspozycji tylko własność kryterialną i jej negację, co dałoby w efekcie podział dychotomiczny, zbyt słabo róŝnicujący. Członów podziału (a zatem i kryteriów) powinno być więcej, aby na przykład móc egzystencjalnie rozróŝnić pięć realnych drzew, wyobraŝenie pięciu drzew i liczbę 5. Z 18\n19 drugiej strony, uwzględnienie więcej niŝ dwu kryteriów podziału zmusiłoby nas do czegoś więcej niŝ przysłowiowe dzielenie włosa na czworo, gdyŝ przy trzech kryteriach musielibyśmy uwzględnić juŝ osiem moŝliwości i tak dalej w tempie wykładniczym, bowiem przy n kryteriach liczba członów podziału wynosi 2n. Oszczędność jest tu więc jak najbardziej wskazana. Dlatego teŝ przyjmiemy dokładnie dwa kryteria, uzyskując w ten sposób cztery moŝliwe sposoby istnienia. Proponuję dwa następujące kryteria istnienia. Po pierwsze, zdolność działania, tj. wywoływania zmiany innych bytów. Skoro bowiem coś wywołuje zmiany, to bez wątpienia istnieje, jest to więc oznaka czegoś istniejącego 9. Drugim kryterium istnienia moŝe być moŝność bycia przedmiotem oddziaływania, tj. bycia zmienionym przez inny byt aby coś mogło być zmienione, musi wszak juŝ istnieć; coś czego nie ma, nie moŝe teŝ być zmienione. Wydaje się, Ŝe oba proponowane kryteria dobrze oddają intuicję realnego sposobu istnienia. CzyŜ bowiem nie jest tak, Ŝe jako realny traktujemy byt, który nie jest fikcją (wytworem umysłu) i który w związku z tym moŝe działać (wywoływać zmiany dowolnego rodzaju), którego więc cechuje zdolność bycia źródłem czy podmiotem działania, posiadanie mocy sprawczej, i na który po drugie coś innego moŝe oddziaływać, wywołując w nim wskutek tego pewne zmiany, który więc moŝe być przedmiotem oddziaływania? W kaŝdym razie czymś takim jest na przykład kamień, drzewo, chmura i temu podobne rzeczy. KrzyŜując oba powyŝsze kryteria i uwzględniając ich zaprzeczenia uzyskujemy cztery człony podziału, mianowicie podział na to, co: moŝe działać i być przedmiotem oddziaływania (będziemy je nazywać bytami realnymi), moŝe działać, lecz nie moŝe być przedmiotem oddziaływania (byty nadrealne), nie moŝe działać, ale moŝe być przedmiotem oddziaływania (byty irrealne), ani nie moŝe działać, ani być przedmiotem oddziaływania (byty idealne) 10. ZwaŜywszy, Ŝe działanie jest równowaŝne zajściu pewnej zmiany, podział powyŝszy jest równowaŝny podziałowi na to, co: moŝe wywoływać zmiany i być zmieniane; moŝe wywoływać zmiany, ale nie moŝe być zmienione; nie moŝe wywoływać zmian, ale moŝe być zmienione; ani nie moŝe wywoływać zmian, ani być zmienione. Jest to, jak widać, podział wyczerpujący. Nie wiadomo natomiast z góry, czy wszystkim z wyróŝnionych moŝliwości coś w rzeczywistości odpowiada. Pytanie to znajdzie swe rozstrzygnięcie w toku dalszych rozwaŝań. Realne są (prawie) wszystkie obiekty i zjawiska fizykalne, biologiczne oraz psychiczne (przy załoŝeniu wszakŝe, Ŝe to, co psychiczne, jest odróŝnione od tego, co duchowe; o powodach tego rozróŝnienia będziemy jeszcze mówili). Jeśli idzie o twory 19\n20 idealne, to naleŝą do nich struktury logiczne, obiekty matematyczne, wartości etyczne oraz prawa przyrody. Co się tyczy sfery tworów irrealnych podatnych na zmiany, ale pozbawionych mocy sprawczej to naleŝeć tu będzie na przykład takie zjawisko fizyczne, jak cień rzucany przez jakiś oświetlony przedmiot 11. Spośród wielkości fizykalnych irrealne są równieŝ czas i przestrzeń. Tworami irrealnymi są teŝ byty niefizykalne takie jak znaczenia, fikcyjne postacie literackie, informacje. A co jest bytem nadrealnym? Ci, którzy wierzą w Boga, mogą odpowiedzieć On. Zapewne, sens tego pojęcia jest taki, Ŝe jeśli Bóg istnieje, to jest bytem nadrealnym. Jest on wszak pojmowany jako Stwórca, a więc jako ktoś kto moŝe działać, być źródłem zmian; z drugiej strony, nie moŝe on być przez nic ani przez nikogo zmieniony. Nie musimy jednak szukać tak daleko. Jak zobaczymy w toku dalszych rozwaŝań bytem nadrealnym jest to, co określimy mianem (ludzkiego) ducha. Nie realnym sposobom istnienia brakuje, jak widzimy, bądź jednego, bądź obu cech bytu realnego, są więc one siłą rzeczy egzystencjalnie słabszymi od realnego sposobami istnienia, przy czym najsłabszym jest istnienie idealne 12. To, Ŝe twory idealne nie spełniają Ŝadnego z naszych dwu kryteriów nie znaczy więc bynajmniej, Ŝe w ogóle one nie istnieją, znaczy to tylko, Ŝe ich sposób istnienia jest radykalnym przeciwieństwem istnienia bytu realnego. MoŜemy wszak twierdzić (jest na to dowód w matematyce), Ŝe nie istnieje największa liczba pierwsza, co nie miałoby większego sensu gdyby wszystkie liczby jako byty idealne nie istniały. ZauwaŜmy nadto, Ŝe uzyskane powyŝej określenie idealności nie implikuje ani nie zakłada "wieczności" czy "preegzystencji" tworów idealnych. Implikuje ono tylko ich niezmienność, co bynajmniej nie wyklucza moŝliwości ich powstania w czasie, to jest zaistnienia. JakoŜ, to Ŝe jakiś twór zaistniał, nie oznacza przecieŝ, Ŝe uległ on zmianie nie mógł ulec zmianie, skoro go przed tym momentem po prostu nie było. Uzyskany podział ogółu bytów na cztery dziedziny istniejące w odmienny sposób nie stanowi w zasadzie odkrycia, gdyŝ ma charakter konwencjonalny, pozwalając jedynie na dokonanie uŝytecznego zróŝnicowania w obrębie ogółu tego co istnieje. ZróŜnicowanie to oparte jest o pewne własności, a więc o bycie w sensie predykatywnym, nie stanowi ono zatem charakterystyki samego istnienia, daje jednak do ręki uŝyteczne narzędzie analityczne, pomocne przy konceptualizacji rozmaitych zagadnień rzeczowych. Niemniej, wprowadza ono kategorię bytu nadrealnego, której o ile się nie mylę nie stosowano dotychczas w ontologii, i w tym sensie jest czymś w rodzaju odkrycia. Nadto, pozwala ono w nowy sposób spojrzeć na dziedzinę bytu idealnego, charakteryzowanego dotychczas przez kategorie tego co ogólne i pozaczasowe. * 20


antykorozyjne malowanie dachów - Frateris Aqua Rzeszów\nMalowanie dachów – prace na wysokości, remonty obiektów wysokich\nTechnologia malowania dachów, którą stosuje firma FRATERIS, zawiera:\n– usuwanie luźnej farby z dachów,\n– czyszczenie mechaniczne rdzy (ognisk korozji) z dachów,\n– odtłuszczanie dachów (aktywne środki czyszczące),\n– gruntowanie dachów (punktowe, a w razie występowania dużej ilości rdzy gruntowana jest cała powierzchnia dachów),\n– dwukrotne malowanie dachów farbą nawierzchniową.\nFirma FRATERIS zapewnia pisemną gwarancję na wykonane prace, a także świadczy bezpłatną wycenę oferowanych usług, zarówno dla przedsiębiorstw, jak i prywatnych właścicieli obiektów.\nPodstawą perfekcyjnego wykonania prac jest stosowanie sprawdzonych materiałów, koniecznych do prawidłowego przeprowadzenia całej technologii,tak zwanych zabezpieczeń korozyjnych.\nRemonty obiektów wysokich i prace na wysokości wymagają działań fachowców.\nBy malowanie dachów zostało dobrze wykonane, konieczne jest duże doświadczenie w remontach i zabezpieczeniach konstrukcji stalowych wszelkiego rodzaju. Do prac na wysokościach zalicza się wszelkie działania dotyczące malowania dachów, czyszczenia rdzy, odtłuszczania oraz gruntownego mycia dachów.\nMalowanie dachów – dlaczego warto powierzyć je fachowcom?\n– Gwarancja bezpieczeństwa.\n– Profesjonalizm wykonywanych prac.\n– Doskonała znajomość zasad BHP.\n– Zabezpieczenia najwyższej jakości.\n– Umiejętność obsługiwania podstawowych urządzeń do transportu pionowego i poziomego.\n– Najwyższe kwalifikacje.\n– Aktualne orzeczenia lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy na wysokości.\n– Najwyższa jakość wykonywanych usług.\nDo remontów obiektów wysokich i prac na wysokościach zalicza się także malowanie antykorozyjne stali.\nMalowanie antykorozyjne stali – prace na wysokości, remonty obiektów wysokich\nWykonywane przez firmę FRATERIS zabezpieczenia spełniają wszystkie obowiązujące normy PN. Działania prac na wysokościach i remontów obiektów wysokich obejmują także prace związane z zabezpieczeniem stali, blachy, betonu itp. Miejsca, w których wykonywane są prace na wysokości, to hale, silosy, estakady, zbiorniki, mosty, maszty.\nMalowanie dachów, jako pracę na wysokościach należy powierzyć fachowcom.\nMalowanie dachów – wykorzystanie technik alpinistycznych\nTechnika alpinistyczna stosowana w myciu dachów i dostęp linowy do wykonywanego zadania pozwala na ograniczenie dominimum konieczności użycia rusztowań i zrezygnowanie z używania podnośników. Wpływa to znacząco na obniżenie kosztów malowania dachów.\nWysokiej jakości sprzęt gwarantuje bezpieczeństwo podczas malowania dachów.\nKlienci indywidualniMalowanie elewacji (domki jednorodzinne)