Rodzinne debiuty MIASTO. TEMAT MIESIĄCA: Obowiązkowy pobór sześciolatków już za rok. miesięcznik dla rodziców - PDF\nRodzinne debiuty MIASTO. TEMAT MIESIĄCA: Obowiązkowy pobór sześciolatków już za rok. miesięcznik dla rodziców\nDownload "Rodzinne debiuty MIASTO. TEMAT MIESIĄCA: Obowiązkowy pobór sześciolatków już za rok. miesięcznik dla rodziców"\n1 Edukacja w mieście: Pierwsza w Krakowie szkoła matematyki Maja Skowron poleca: Wspaniały kicz Przepis na weekend: Centrum Aktywnego Wypoczynku BOREK TEMAT MIESIĄCA: Obowiązkowy pobór sześciolatków już za rok MIASTO pociech miesięcznik dla rodziców Kraków, nr 2(16)/marzec 2013 W tym numerze dodatek specjalny dla rodziców: PRZEWODNIK PO PRZEDSZKOLACH NIEPUBLICZNYCH wybierz z nami najlepsze przedszkole dla swojej pociechy Rodzinne debiuty ROZMOWA z Renatą Warchoł-Lewicką, radcą prawnym i autorką debiutanckiej powieści dla dzieci str. 10\n3 MIASTOpociech spis treści 3 Szukamy przedszkola i szkoły dla naszej pociechy Mamy marzec. Dla jednych to początek upragnionej wiosny. Dla innych czas przygotowań do świąt wielkanocnych. A dla rodziców kilkuletnich dzieci to wyjątkowo nerwowy okres oczekiwania na wynik rekrutacji do samorządowych przedszkoli. Właśnie trwa tam nabór, a jego rezultaty poznamy 12 kwietnia. Już dziś można jednak zaryzykować stwierdzenie, że jak co roku kilka tysięcy rodziców zostanie na lodzie. W Krakowie mamy bowiem ponad 29 tys. dzieci w wieku przedszkolnym i niespełna 20 tys. miejsc w publicznych placówkach. Sytuację znów będą ratować przedszkola prywatne, których w naszym mieście jest już blisko 150. Na maluchy czeka tam niemal 8 tys. miejsc. W tym numerze miesięcznika zamieszczamy obszerny przewodnik po krakowskich przedszkolach niepublicznych. Mamy nadzieję, że okaże się on pomocny podczas poszukiwań tego jedynego. Część rodziców sześcioletnich dzieci już w tym miesiącu pewnie podejmie decyzję o posłaniu swojej pociechy do pierwszej klasy. Warto to rozważyć, bo za rok kiedy wszystkie sześciolatki pójdą obowiązkowo do szkoły nasz siedmiolatek może trafić na przeładowane klasy i naukę na dwie zmiany. Kraków przygotował kilka zachęt dla wahających się rodziców. Piszemy o tym na stronach 4-6. Zachęcamy też do lektury wywiadu z Renatą Warchoł-Lewicką, która choć z zawodu jest radcą prawnym i partnerem w poważnej krakowskiej kancelarii, to właśnie wydaje swoją debiutancką powieść dla dzieci pt. Profesor i Pierwsza Tajemnica Zakonu. Nam zdradza, kto zainspirował ją do napisania książki. Natomiast Majka Skowron tym razem zaprosi nas i nasze pociechy do kina na film dla niepoprawnych romantyczek i marzycielek. Życzymy miłej lektury Czekamy też na Wasze listy pod adresem: SPIS TREŚCI TEMAT MIESIĄCA Obowiązkowy pobór sześciolatków już za rok Tylko dwie krakowskie podstawówki są w stu procentach gotowe na przyjęcie sześcioletnich dzieci, a co czwarta szkolna świetlica w Krakowie źle opiekuje się uczniami. Tak wynika z obserwacji małopolskiego kuratora oświaty. Tymczasem miejscy urzędnicy znów ruszyli z akcją, mającą na celu przekonanie jak największej liczby rodziców do posłania dziecka o rok wcześniej do pierwszej klasy. 4 EDUKACJA W MIEŚCIE Nowa szkoła matematyki dla każdego 7 ROZMOWA: Bohdan Piotrowicz: Na pomoc szkole 8 MAJA SKOWRON POLECA: Wspaniały kicz 8 ROZMOWA: Renata Warchoł-Lewicka: RODZINNE DEBIUTY 10 KONKURS Wybieramy najbardziej ekologiczne przedszkole w mieście 13 PRZEPIS NA WEEKEND Nie tylko Groteska 13 Jedyne takie miejsce w Polsce 14 RODZINNY KRAKÓW: Krakowska Karta Rodzinna bez progu dochodowego 15 PRZEWODNIK PO PRZEDSZKOLACH NIEPUBLICZNYCH Jak się dostać do przedszkola? ROZMOWA Dr Witold Ligęza: Wybieramy przedszkole dla naszej pociechy 19 NIE PRZEGAP 29 ZDROWY MALUCH Sposób na małego grubaska 30 MIASTO pociech Bezpłatny miesięcznik dla rodziców. Wydawca: Wydawnictwo Krakówek. Kontakt z redakcją: Zamówienia na druk reklam przyjmujemy pod numerem: Projekt graficzny: Agencja zylko4media Tomasz Żyłko. Redakcja nie odpowiada za treść reklam i ogłoszeń. Zdjęcie na okładce: Joanna Kucharska\n4 4 temat miesiąca MIASTOpociech Obowiązkowy pobór sześciolatków już za rok Szkoła czy przedszkole? w tym roku rodzice sześciolatków po raz ostatni mają wybór. Jeśli rząd nie zmieni zdania, w 2014 roku wszystkie sześcioletnie maluchy obowiązkowo pomaszerują do szkoły, a wówczas samorządy mogą mieć nie lada kłopot. W całym kraju do pierwszej klasy trafią niemal dwa pełne roczniki dzieci wszystkie sześciolatki oraz te siedmiolatki, których rodzice w tym roku nie zdecydują się na wysłanie do szkoły. To oznacza, że zamiast 350 tys. dzieci w pierwszej klasie będzie ich ponad 600 tys. Jak to będzie wyglądać w Krakowie? Anna Okońska-Walkowicz, zastępca prezydenta Krakowa ds. edukacji, obliczyła, że w 2014 roku do szkoły zamiast 6 tysięcy może pomaszerować nawet 14 tys. pierwszaków. Dla miasta jest to ogromny problem przyznaje wiceprezydent. Kraków kusi sześciolatki już po raz ostatni Problem będą mieć jednak przede wszystkim dzieci i ich rodzice. Podwójny rocznik w szkole oznacza przepełnione klasy, naukę na dwie zmiany, a potem większą konkurencję w walce o miejsce w dobrym gimnazjum, liceum, na studiach, a w końcu o dobrą pracę. Te dzieci będą skazane na tłok przez całe swoje życie ostrzega Anna Okońska-Walkowicz. Dlatego miasto rusza z nową odsłoną akcji mającej przekonać rodziców sześciolatków do szkoły. Podobne działania prowadzone są już od trzech lat, jednak z marnym skutkiem. W 2010 r. w Krakowie wystartowała kampania Sześciolatku, nie trać roku, która miała pokazać rodzicom, że ich dziecko pozostawione w przedszkolu niczego się nie nauczy i zwyczajnie straci rok życia. To nie poskutkowało. W 2010 roku do pierwszej klasy poszło zaledwie 800 sześciolatków. Rok później udało się ich przyciągnąć ponad 2 tysiące, ale to nie zasługa urzędników, a strachu przed kumulacją roku Wówczas bowiem do szkół miały obowiązkowo iść wszystkie sześciolatki. Rząd na kilkanaście dni przed wyborami przesunął jednak reformę na 2014 rok, w efekcie czego w 2012 roku do krakowskich szkół poszło nieco ponad 1300 sześcioletnich dzieci. Jak będzie tym razem? Tylko dwie krakowskie podstawówki są w stu procentach gotowe na przyjęcie sześcioletnich dzieci, a co czwarta szkolna świetlica w Krakowie źle opiekuje się uczniami. Tak wynika z obserwacji małopolskiego kuratora oświaty. Tymczasem miejscy urzędnicy znów ruszyli z akcją, mającą na celu przekonanie jak największej liczby rodziców do posłania dziecka o rok wcześniej do pierwszej klasy i chcą, by szkoły w niespełna pół roku nadrobiły zaległości ostatnich kilku lat. AGNIESZKA KARSKA Chcielibyśmy, by w pierwszej klasie znalazło się 3,5 tys. sześcioletnich dzieci, czyli połowa rocznika. To pozwoliłoby rozładować przyszłoroczny tłok mówi Katarzyna Fiedorowicz-Razmus z biura prasowego Urzędu Miasta. Pomóc może w tym grożąca za rok kumulacja. Kraków przygotował jednak dodatkowe zachęty. Warto, bo sześciolatek w szkole to również korzyść dla miasta. Po pierwsze zwalnia miejsce w przedszkolach dla młodszych dzieci, a po drugie za jego edukację płaci państwo, a nie samorząd. Edukacja ma być przyjemnością oświadczyła zatem niedawno, w jednym z programów telewizyjnych, Anna Okońska-Walkowicz i zapowiedziała, że od września sześcioletnie dzieci będą mieć w szkołach zapewnione takie same warunki do nauki i zabawy jak w przedszkolach. Marzeniem urzędników jest, by maluchy trafiały do szkół całymi grupami przedszkolnymi pod opieką przedszkolnych nauczycielek. Ten pomysł wzbudza jednak sporo kontrowersji. Już teraz nauczyciele w szkołach drżą o swoje posady, a jeśli do szkół trafią pedagodzy z przedszkoli, o pracę może być jeszcze trudniej. Jeśli to nie wypali, urzędnicy mają w zanadrzu kilka innych pomysłów. Chcą na przykład, by szkoły tworzyły świetlice wyłącznie dla sześcioletnich dzieci. Mają pójść na to nawet konkretne pieniądze. Każda podstawówka, która zdecyduje się na uruchomienie takiej świetlicy, dostanie od miasta 35 tys. zł. Co więcej w świetlicach podobnie jak w przedszkolu maluchy mają mieć zagwarantowaną opiekę do godziny siedemnastej, a także w wakacje, ferie i inne dni wolne od nauki. Być może na wzór przedszkolny wprowadzimy system szkół dyżurnych zapowiada Anna Okońska-Walkowicz. To rzeczywiście może przekonać sporą grupę rodziców. W ubiegłym roku nie posłaliśmy naszej córki o rok wcześniej do szkoły właśnie ze względu na to, że trudno byłoby nam zapewnić jej opiekę we wszystkie dni wolne od nauki. Gdybyśmy otrzymali wówczas zapewnienie, że szkoła będzie pracować na podobnych zasadach co przedszkole, z pewnością byśmy się nie wahali, bo nasze dziecko bardzo chciało zostać uczniem przyznaje pan Sebastian, tata siedmioletniej Majki.\n5 MIASTOpociech temat miesiąca 5 Kolejnym argumentem za posłaniem dziecka do szkoły ma być to, że szkolna świetlica jest bezpłatna. Tymczasem za pobyt dziecka w przedszkolu rodzic musi płacić. Anna Okońska-Walkowicz nie kryje jednak, że bezpłatna opieka będzie jedynie rekompensatą za droższe szkolne obiady. Od września bowiem wszystkie szkolne stołówki mają zostać sprywatyzowane, co oznacza, że obiad podrożeje z ok. 4 do ok. 10 zł. Tymczasem w przedszkolu rodzice nadal będą płacić jedynie za wsad do kotła, czyli kilka złotych dziennie za trzy lub cztery posiłki. Wiceprezydent Okońska-Walkowicz obiecuje też system szkoleń dla nauczycieli, żeby pokazać im jak indywidualizować pracę w klasie, do której chodzą starsze i młodsze dzieci. Bałagan na świetlicach wkrakowie co czwarta źle opiekuje się dziećmi Jednym słowem Kraków chce, by szkoły i nauczyciele w pół roku nadrobiły to, z czym nie poradziły sobie przez ostatnie trzy lata. Choć urzędnicy twierdzą, że większość krakowskich szkół jest gotowa na przyjęcie sześcioletnich dzieci, co innego wynika z danych kuratora oświaty. Pod koniec ubiegłego roku kuratoryjni wizytatorzy skontrolowali szkolne świetlice. Odwiedzili w sumie 154 małopolskie podstawówki, w tym ponad 50 krakowskich, i po raz kolejny udowodnili, że świetlice to ich pięta achillesowa. To, co tam zastaliśmy niejednokrotnie zagrażało bezpieczeństwu dzieci przyznaje Artur Pasek z małopolskiego kuratorium oświaty. W kuratorium zaznaczają, że z opieki świetlicowej korzysta coraz więcej dzieci, zwłaszcza tych najmłodszych. Takie są oczekiwania rodziców i szkoła powinna wyjść im naprzeciw. Zwłaszcza, że wkrótce do pierwszych klas trafią sześciolatki przypominają wizytatorzy Tymczasem aż w 20 proc. skontrolowanych świetlic znaleziono poważne uchybienia. Najgorzej jest w Krakowie. Tu co czwarta świetlica nie zapewnia dzieciom właściwej opieki. A to zdecydowanie za dużo, zwłaszcza, że nie chodzi tu o błahe przewinienia, ale kwestie związane z bezpieczeństwem dzieci. Te nieprawidłowości mogą doprowadzić do tragedii. Jesteśmy też mocno zaniepokojeni brakiem komfortu dzieci przebywających na świetlicach zaznacza Artur Pasek. Główny problem to brak wystarczającej liczby opiekunów zajmujących się uczniami. Przykład? W jednej ze skontrolowanych świetlic dwie nauczycielki miały pod opieką aż 70 dzieci, podczas gdy przepisy mówią, że na jednego opiekuna może przypadać najwyżej 25 uczniów. W wielu szkołach nie było też wiadomo, kto odpowiada za danego ucznia przebywającego na świetlicy. A jak dziecko nie jest przypisane do konkretnego nauczyciela, to tak, jakby w ogóle nie znajdowało się pod opieką; może na przykład wyjść ze szkoły i nikt się tym nie zainteresuje tłumaczy Artur Pasek. Wizytatorzy nie sprawdzili niestety, czy szkolne świetlice nie są przypadkiem przepełnione, choć można się domyśleć, że i to jest sporym problemem; sala, w której przebywa 70 reklama\n6 6 temat miesiąca MIASTOpociech dzieci musiałaby bowiem mieć ponad 200 metrów kwadratowych powierzchni, by spełniać wymogi bezpieczeństwa narzucone przez przepisy budowlane i zapewniać przebywającym tam maluchom odpowiedni komfort do nauki i zabawy. Szkolne świetlice zwykle są dużo mniejsze. Za mało szkół przyjaznych sześciolatkom Świetlice to nie jedyny słaby punkt krakowskich szkół. Choć miały one kilka lat na przygotowanie się do przyjęcia młodszych dzieci, nadal jest w tej kwestii wiele do zrobienia. Na to również wskazuje kuratorium oświaty. Od ubiegłego roku małopolski kurator przyznaje certyfikaty Szkoła przyjazna dla dziecka sześcioletniego. Jak dotąd zgłosiły się po niego raptem 22 podstawówki. Początkowo zainteresowanie szkół otrzymaniem takiego certyfikatu było bardzo duże. Zapał topniał, gdy dyrektorzy dowiadywali się jakie są kryteria ich przyznawania mówi Artur Pasek. A te są mocno wyśrubowane, bo jak zaznacza zastępca dyrektora Wydziału Nadzoru Pedagogicznego w KO nie chodzi o to, by rozdawać dyplomy na prawo i lewo, ale żeby docenić i wyróżnić naprawdę najlepsze szkoły i dać rodzicom rzetelną wiedzę na ich temat. Co jest brane pod uwagę przy ocenie placówek? Komisja sprawdza, czy posiadają one odpowiednią bazę lokalową, czy maluchy mają kąciki do odpoczynku i zabawy, czy sale lekcyjne są wyposażone w pomoce dydaktyczne niezbędne do realizacji podstawy programowej, czy dla młodszych dzieci przygotowano miejsce, gdzie w spokoju mogą zjeść posiłek i czy toalety są dostosowane do ich wzrostu. Ocenie podlega również to, jak podstawówka współpracuje z okolicznymi przedszkolami i rodzicami. Certyfikatu na pewno nie dostanie szkoła, która tworzy klasy liczniejsze niż 26-osobowe i taka, w której sześciolatki muszą uczyć się ze starszymi o rok kolegami. Jednak co najważniejsze wizytatorzy sprawdzają, jak pracują nauczyciele, czy są odpowiednio przygotowani do uczenia młodszych dzieci i czy potrafią dostosować metody pracy do ich potrzeb. To niezwykle cenna informacja, zwłaszcza, że kuratorium oświaty jest jedyną instytucją, która jest w stanie rzetelnie to ocenić i choćby z tego względu certyfikaty mogą być naprawdę świetną wskazówką dla rodziców maluchów. Problem w tym, że jak na razie te wyśrubowane kryteria udało się spełnić zaledwie sześciu małopolskim szkołom. W tym gronie są tylko dwie krakowskie podstawówki SP nr 142 przy ul. Drożyska i SP nr 155 z os. II Pułku Lotniczego. Wciąż ratują maluchy Nic dziwnego, że rodzice nadal nie mają zaufania do szkół. Ci skupieni wokół Stowarzyszenia i Fundacji Rzecznik Praw Rodziców rozpoczęli właśnie zbiórkę podpisów pod wnioskiem o ogólnopolskie referendum edukacyjne Ratuj Maluchy i starsze dzieci też!. Cel to m.in. doprowadzenie do odwołania przez rząd reformy obniżającej wiek szkolny. Inicjatorzy akcji od kilku lat niezmiennie przekonują, że szkoły są nieprzygotowane na przyjęcie młodszych dzieci, nauczyciele nie potrafią z nimi pracować, a nowa podstawa programowa przerasta możliwości przeciętnego sześciolatka. Ministerstwo Edukacji również nie składa broni. Podjęłam się wdrażania tej zmiany, bo jestem do niej w stu procentach przekonana, jako minister edukacji narodowej, ale też matka, babcia i nauczycielka z wieloletnim stażem zapewnia Krystyna Szumilas, minister Edukacji Narodowej i przedstawia wyniki badań przeprowadzonych w 2011 roku przez CBOS na zlecenie MEN: 80 procent rodziców uczniów, którzy rozpoczęli naukę w szkole jako sześciolatki jest zadowolonych z edukacji swoich dzieci w szkole. Ta grupa rodziców wyraża też częściej niż rodzice sześciolatków, które pozostały na drugi rok w przedszkolu, zadowolenie ze sposobu, w jaki ich dzieci są uczone. Rzadziej też zgłaszają poważne zastrzeżenia, dotyczące organizacji pracy placówki ich dzieci. Aż 92 procent z nich jest też zadowolonych z nauczycieli, a 86 procent jest zdania, że dzięki dobremu podejściu pedagogów ich dzieci dobrze czują się w szkole i chętnie do niej chodzą. Z kolei z badania TUNSS (Test Umiejętności Na Starcie Szkolnym), przeprowadzonego przez Instytut Badań Edukacyjnych, czyli instytucji podległej MEN, wynika, że zdecydowana większość rodziców dzieci sześcioletnich, które uczą się w pierwszej klasie, jest zadowolona z opieki świetlicowej w szkołach swoich pociech, a 91 procent deklaruje, że szkoła zapewnia uczniom minimum jeden, a czasem nawet dwa lub więcej posiłki dziennie. Badacze na całym świecie są zgodni: im wcześniej dziecko zostaje objęte edukacją formalną, tym lepiej i szybciej się rozwija przekonuje minister Szumilas. Badania wskazują także na fakt, że kluczowy dla ścieżki edukacyjnej dziecka jest okres do szóstego roku życia. To wtedy dzieci najszybciej się rozwijają, nigdy później nie wchłaniają już tylu nowych informacji, w tak szybki i łatwy sposób. Są jednak tacy, którzy twierdzą, że w roku przedwyborczym rząd znów wycofa się z reformy. FOT. FOTOLIA\n7 MIASTOpociech edukacja w mieście 7 Nowa szkoła matematyki dla każdego ucznia Matematyka od lat zajmuje jedno z czołowych miejsc na liście najbardziej nielubianych szkolnych przedmiotów. Często to wina nauczycieli, którzy nie mają odpowiedniej wiedzy lub umiejętności dydaktycznych. Jedynym ratunkiem są wówczas korepetycje. To się może jednak zmienić. W Krakowie powstaje właśnie pierwsza szkoła podstawowa, która postawiła na kompleksową edukację matematyczną. Nabór do klasy pierwszej już się rozpoczął. Z badań przeprowadzonych przez prof. Edytę Gruszczyk-Kolczyńską z Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie wynika, że ponad połowa dzieci w wieku przedszkolnym ma zadziwiającą łatwość nabywania umiejętności matematycznych. Świetnie dają sobie radę z myśleniem przestrzennym, potrafią porządkować i klasyfikować przedmioty, kojarzą przyczynę ze skutkiem. Tracą jednak te zdolności gdy idą do szkoły. Rodzice często ten problem dostrzegają i chcieliby coś zmienić, ale nie wiedzą jak. Posyłając dziecko do szkoły są przerażeni trzydziestoosobowymi klasami i brakiem czasu nauczyciela na pracę z każdym uczniem indywidualnie. Zdają sobie sprawę z tego, że w takich warunkach dzieci szybko zniechęcą się do nauki. W Szkole Podstawowej Edukacji Matematycznej, która właśnie otwiera swoje podwoje przed sześcio- i siedmiolatkami będzie inaczej. Nasza placówka w zamierzeniu jest kameralna. Każda klasa liczy nie więcej niż 14 uczniów, którymi opiekować będzie troje nauczycieli oraz logopeda, psycholog i pedagog opowiada dr Jan Gałuszka, właściciel szkoły. Szkoła przewiduje indywidualną ścieżkę rozwojową dla każdego ucznia, z planem dostosowanym do możliwości poznawczych młodego człowieka. Myślenie matematyczne nie jest szczególnym darem. Jest naturalnym sposobem postrzegania rzeczywistości. Jednakże u każdego dziecka ta umiejętność rozwija się inaczej. Nie każdy człowiek będzie tworzył nowe koncepcje, modele matematyczne, czy też budował algorytmy, ale każdy może rozumieć matematykę i posługiwać się nią na miarę swoich potrzeb mówi dr Gałuszka. Nowa placówka mieścić się będzie w budynku Gimnazjum nr 48 na os. Kolorowym w Krakowie. Będzie mieć do dyspozycji sale lekcyjne, szatnię, stołówkę, salę gimnastyczną. W planach są gry logiczne i szachy, a także rytmika, teatr, taniec i basen. Szkoła zaprasza wszystkie dzieci: uzdolnione matematycznie, z trudnościami edukacyjnym i niepełnosprawne. Wszystkie będą mogły liczyć na pomoc nauczyciela, który każdym z nich zajmie się indywidualnie. Taki program można przeprowadzić tylko w małych klasach, bo tylko w takich warunkach da się objąć stosowną opieką każdego ucznia mówi dr Gałuszka. Będziemy na bieżąco dbali o wszechstronne merytoryczne wsparcie dla naszych nauczycieli, szczególnie w zakresie dotyczącym matematyki, tak, aby czuli się pewnie w tym czego uczą i dobrze to realizowali ẃ dodaje. Jego zdaniem nierzadko można spotkać się z opinią, że matematyki w klasach I III może uczyć każdy, bo każdy umie liczyć, dodawać, odejmować oraz mnożyć. Nauczyciele nauczania wczesnoszkolnego z reguły nie są matematykami i często nie rozumieją dobrze matematyki. Są pedagogami. Nie mówię oczywiście o wszystkich komentuje dr Gałuszka. Niepubliczna Szkoła Podstawowa Edukacji Matematycznej, Kraków, os. Kolorowe 29, budynek Gimnazjum nr 48, tel.: Opinię tę potwierdza raport Instytutu Badań Edukacyjnych. Wynika z niego, że część nauczycieli matematyki rzeczywiście nie jest przygotowana do wykonywania zawodu i skutecznie obrzydza swój przedmiot uczniom. Nie potrafią uczyć np. rozwiązywania zadań nieschematycznych. Co gorsze nie znają metod, jak przekazać uczniom wiedzę matematyczną, czy wytłumaczyć jakieś zagadnienie. Instytut oceniał także wiedzę studentów matematyki, którzy niebawem trafią do pracy w szkołach. Wyniki są zatrważające. Okazuje, że potrafią oni rozwiązywać jedynie zadania polegające na odtwarzaniu wiedzy. Trudności pojawiają się, gdy muszą wyjść poza znane sobie schematy, czy podjąć samodzielne decyzje. Wniosek jest oczywisty: skoro nauczyciele nie mają pewnych umiejętności, nie rozwiną ich również u swoich uczniów. Oceniając poziom wiedzy nauczyciela warto więc zastanowić się, czy nauczyciel wymaga od dziecka sprawnego liczenia, czy też koncentruje się na rozwijaniu myślenia abstrakcyjnego. Jeśli kładzie nacisk na to drugie, to możemy być pewni, że dziecko nie będzie mieć większych problemów z matematyką. Oabstrakcyjnym myśleniu głośno było w latach 60. i 70., kiedy wprowadzono do szkół podręcznik prof. Zofii Krygowskiej. Profesor Krygowska koncentrowała się na uczeniu matematyki poprzez konsekwentne budowanie abstrakcyjnych pojęć. Rodzice często tego nie akceptowali, bo ucząc się z innych podręczników, nie potrafili sami pomóc swoim dzieciom. Twierdzili, że głowy uczniów niepotrzebnie zaśmiecane są pojęciami abstrakcyjnymi. To było błędne myślenie. Bo nie sztuką jest dobrze dodawać, czy odejmować, sztuką jest rozumieć matematykę ocenia dr Jan Gałuszka. Szkoła Podstawowa Edukacji Matematycznej posiadać będzie uprawnienia placówki publicznej. Jej program nauczania uwzględniać będzie podstawę programową MEN. Magdalena Strzebońska\n8 8 Maja Skowron poleca MIASTOpociech rozmowa Wspaniały kicz, czyli coś dla małych i większych dziewczynek Dziś o filmie dla niepoprawnych romantyczek i marzycielek. Ckliwym i przewidywalnym. Z radosną muzyką, cukierkowymi postaciami wyglądającymi jak ze sklepu dla lalek i mówiącymi zwierzętami. I to właśnie stanowi jego największy atut. Niech nie zraża się ten, kto nie przepada za banalnymi historiami z oczywistym happy endem i kogo nie interesują bajeczki z księżniczkami i książętami na białych koniach. Zresztą mam pisać o filmach, które przeznaczone są dla dzieci. Zdaję sobie sprawę, że Zaczarowana może nie trafić w gust małych chłopców, ale mamy marzec i Dzień Kobiet tych małych też. Zachęcać więc będę, by zrobiły sobie przyjemność i przeniosły się do uroczego disneyowskiego świata. Początek filmu to klasyczna animacja mamy księżniczkę Giselle, która zakochuje się od pierwszego wejrzenia (nie muszę pisać, że z wzajemnością) w księciu Edwardzie. Właśnie chcą się pobrać, lecz na drodze staje zła teściowa, która podstępem sprawia, że nasza kochana i niewinna Giselle wpada do magicznej studni, która przenosi ją do nieco mniej bajkowego świata w samo centrum Nowego Jorku. Tu kończy się animacja i zaczyna film fabularny, z zyskującą sobie od razu sympatię widza Amy Adams w głównej roli. Wrażliwa i naiwna Giselle musi się zmierzyć z prawdziwym życiem, z okrutnym światem, który w niczym nie przypomina bajki. Lecz to Giselle właśnie do świata tego tę disnejowską radość wprowadza, zmienia swoje nowojorskie otoczenie na bardziej przyjazne. Przyglądanie się perypetiom młodej księżniczki, której bezwarunkowa wiara w ludzi niejednokrotnie sprowadza na nią małe kłopoty, jest czystą przyjemnością. Giselle oczekuje na przybycie swojego księcia, który został tam, w bajkowym świecie. Ale Nowy Jork szykuje dla niej sporo niespodzianek, nim księżniczka spotka się z narzeczonym. Giselle będzie musiała zastanowić się nad tym, czy rzeczywiście chce wrócić do swojego dawnego miejsca bajkowej Andaluzji. Oczywiście, jak to w disnejowskiej produkcji o księżniczce być musi, pojawi się też i zła królowa... nie popsuje ona jednak uciechy z oglądania tej sympatycznej historii, która wzbogacona została optymistycznymi piosenkami, sprawiającymi, że na twarzach widza, pojawia się szeroki uśmiech. Bo wszystko tu takie idealne i śliczne. Urzekające, magiczne, poprawiające humor. Gwarantowana duża dawka optymizmu, który jest niebezpiecznie zaraźliwy... I co z tego, że w filmie Kevina Limy tak dużo kiczu? Przecież dobry kicz nie jest zły. Zaczarowana to film dla małych i dużych dziewczynek, choć nie wykluczam, że i chłopcy będą się podczas tej komedii dobrze bawić. Miłego oglądania! O autorce: Pilnie się uczy, a w wolnych chwilach czyta, pisze, chodzi do kina, teatru. Być może to nieprzypadkowe spotkanie imienia z nazwiskiem zmusiło ją do zajmowania się literaturą? Na pomoc szkole Rozmowa z Bohdanem Piotrowiczem, prezesem Stowarzyszenia Pomocy Szkole Małopolska. Już ponad 100 krakowskich szkół i przedszkoli przyłączyło się do akcji prowadzonej przez stowarzyszenie i korzysta z pieniędzy pochodzących z jednoprocentowego odpisu. Co sprawiło, że inicjatywa cieszy się tak dużym powodzeniem? Placówki edukacyjne coraz częściej zmuszone są realizować politykę oszczędnościową samorządów, które ograniczają wydatki, chociażby na zakup pomocy dydaktycznych. Z drugiej strony rośnie liczba rodziców gotowych podzielić się rezultatami swojej pracy i przekazać jeden procent podatku placówce, do której uczęszcza ich dziecko. Dlaczego szkoły, chcąc otrzymać jeden procent podatku muszą korzystać z pośrednictwa stowarzyszenia? Uprawnienia do pozyskiwania odpisów posiadają Organizacje Pożytku Publicznego. Większość szkół nie ma takiego statusu i tu z pomocą przychodzi im nasze stowarzyszenie, które jak sama nazwa wskazuje pragnie wspierać swymi działaniami edukację dzieci i młodzieży. W tym roku, podobnie jak w poprzednim, przedszkola, które przyłączą się do Państwa akcji będą mogły w całości dysponować zgromadzonymi środkami. Skąd taka decyzja? Bardzo cenimy pracę wychowawczyń i całego personelu pracującego w przedszkolach. Przystąpiliśmy do grupy stowarzyszeń i fundacji tworzących Partnerstwo Rozwoju Edukacji Małych Dzieci. Uważamy, że wsparcie edukacji najmłodszych dzieci to bardzo ważne zadanie. Od pozostałych placówek SPSM pobiera 10 proc. od zgromadzonych środków. Na co przeznaczane są te pieniądze? Współfinansujemy wypoczynek dzieci i młodzieży. Co roku osób w czasie ferii i wakacji bierze udział w naszych formach bezpiecznego wypoczynku pod opieką wykwalifikowanej kadry. Fundujemy nagrody w konkursach organizowanych przez szkoły. Pozyskujemy środki grantowe, które wymagają wkładu własnego, a także prowadzimy akcję wspierania dzieci szczególnej troski. Na co placówki mogą przeznaczyć zgromadzone fundusze? Na przykład na zakup pomocy dydaktycznych czy remont. Potrzeby szkół są różnorodne, a my nie ingerujemy w podejmowanie decyzji, na co przeznaczyć te pieniądze. Wierzymy, że wykorzystają je najlepiej jak potrafią. Co trzeba zrobić, by przystąpić do programu? Do nas może się przyłączyć każda placówka oświatowa, zarówno publiczna jak i niepubliczna prowadzona przez stowarzyszenie, fundację czy osobę fizyczną. Wystarczy skontaktować się ze stowarzyszeniem, które ma swoją siedzibę w Krakowie przy ul. Bolesława Chrobrego 9, tel , zajrzeć na naszą stronę internetową lub napisać na adres Rozmawiała Barbara Stępień\n10 10 rozmowa MIASTOpociech Niebawem ukaże się pierwsza powieść Renaty Warchoł-Lewickiej, radcy prawnej z Krakowa, partnera w jednej z krakowskich kancelarii oraz pisarki z zamiłowania, która postanowiła napisać książkę dla dzieci. Na łamach MIASTA pociech autorka opowiada o swoich inspiracjach, wyborach, nauce w V LO i wakacyjnych wyprawach z prof. Markiem Eminowiczem. W rozmowie uczestniczy 11-letnia Patrycja, córka debiutantki, która również napisała swoją pierwszą powieść. Rodzinne debiuty Łatwiej napisać książkę, czy pismo procesowe? Dla mnie osobiście książkę, bo nie ma tu żadnych ograniczeń, barier, schematów czy formalizmów, w których należy się poruszać. Zaczyna się od białej kartki papieru, a potem już tylko od wyobraźni i fantazji twórcy zależy, czym ta kartka się zapełni. Czy historia będzie długa czy krótka, smutna czy wesoła, czy będzie trzymać w napięciu, czy zakończy się happy endem. Pisząc książkę można od początku kreować rzeczywistość, zmieniać ją w dowolnym momencie, pisać na nowo. To w całości proces twórczy. Nigdy nie wiadomo, jak rozwinie się akcja. W przypadku pism procesowych rzeczywistość jest już wykreowana, poruszamy się w określonym, zastanym stanie faktycznym, mamy do dyspozycji określony zestaw faktów i wydarzeń. Ustawodawca narzuca nam konkretny schemat i formę takich pism, często też terminy ich przygotowania. Nie ma tam miejsca na fantazję. Liczy się logiczna analiza faktów, stanu prawnego i umiejętne zaprezentowanie argumentów. Pani musiała jednak przestawić się z prawniczego języka na literacki. To czasem bywa trudne, a wręcz niemożliwe. Rzeczywiście język prawniczy jest dość hermetyczny, precyzyjny, nie ma w nim finezji czy poezji. Poszczególne terminy prawnicze mają swoje znaczenie. Zamiana jednego na inny może mieć poważne konsekwencje. Tym samym każde słowo, czy argument muszą być dobrze przemyślane, odpowiednio dobrane, a potem zaprezentowane tak, aby osiągnąć przyjęte założenia. Są więc ukierunkowane na odpowiedni cel i to niewątpliwie jest pewnym ograniczeniem. Jednocześnie również w języku prawniczym można się wypowiadać ciekawie, logicznie, odpowiednio dobierając i akcentując słowa. To kwestia bardziej indywidualnych umiejętności osoby używającej danego języka, niż samego języka. Niewątpliwie posługiwanie się na co dzień językiem prawniczym, uczy dbałości o słowo, o precyzję sformułowań, o logiczny wywód i zwracanie uwagi na detale. To często one pozwalają zasiać wątpliwości lub pozbawić wszelkich złudzeń. Pisząc książkę starałam się wykorzystać te umiejętności, folgując jednak wyobraźni i pozwalając sobie na całkowicie literacką wizję rzeczywistości. Napisała Pani książkę dla dzieci, by choć na chwilę przenieść się z sali sądowej do bezpiecznego świata pociech? Od dawna czułam wewnętrzną potrzebę, aby stworzyć coś ciekawego, niebanalnego, intrygującego. Na początku nie potrafiłam tego ukierunkować. W pewnym momencie zaczął we mnie kiełkować pomysł napisania książki. Usiadłam do komputera i strony same zaczęły zapełniać się tekstem. Nie traktuję tego jak ucieczki od męczącej rzeczywistości. Uważam nawet, że człowiek zmęczony, nie jest zbyt twórczy. Satysfakcja i duża przyjemność z pracy prawniczej pozwalają mi na tworzenie również innych rzeczy, nie mniej ciekawych. A dlaczego wybrała Pani literaturę dziecięcą? Świat książek dla dzieci jest mi bliski, choćby dlatego, że mam 11-letnią córkę, która dużo czyta, więc mamy sporą biblioteczkę. Sporo razem czytałyśmy, gdy córka była młodsza więc przesiąkłam na nowo literaturą dziecięcą. Zainspirowały mnie też imprezy, które wraz z przyjaciółką organizowałyśmy dla maluchów. Wówczas pisałam tylko do nich scenariusze. W końcu postanowiłam zmierzyć się z większą formą. Tytuł Profesor i Pierwsza Tajemnica Zakonu kojarzy się z popularnym niegdyś Panem Samochodzikiem Bardzo słuszne skojarzanie. Pan Samochodzik w czasach naszego dzieciństwa był jak Harry Potter dla naszych dzieci. Niezwykły człowiek, który przeżywał ciekawe przygody. Mądry, obyty w świecie, niebanalny. Książki o Panu Samochodziku czytało się z zapartym tchem. Czytanie było wówczas tak naprawdę jedną z niewielu łatwo dostępnych rozrywek. Po latach odnalazłam potrzebę, by napisać o czymś, co do tej tematyki z dzieciństwa nawiązuje, ale jest mocno osadzone w dzisiejszej rzeczywistości. Jednocześnie bardzo chciałam opowiedzieć dzieciakom niezwykłą historię, inspirowaną rzeczywistymi osobami i wydarzeniami. Zauważyłam, że w książce wspomina Pani o m.in. kodeksach etycznych, honorowych, wartościach rodzinnych i porusza problem szacunku dla nauczycieli i ich czasu. Rzeczywiście honor, lojalność, przyjaźń, miłość, wierność pewnym zasadom czy wartościom często przewijają się na stronach mojej książki. Nie chciałam jednak mędrkować, tylko opowiedzieć o ważnych sprawach w sposób przystępny. Mam nadzieję, że mi się to udało i że czytelnicy też tak to ocenią. Dziś półki w księgarniach uginają się pod ciężarem literatury dla dzieci. Czym Pani kieruje się wybierając książki dla córki? W pierwszej kolejności szukam książek dokładnie takich albo podobnych do tych, które sama czytałam. Patrycja jest już po lekturze wszystkich części Pana Samochodzika, wielu książek Małgorzaty Musierowicz czy Kornela Makuszyńskiego. Ostatnio polecałam jej Zapałkę na zakręcie Krystyny Siesickiej i bar-\n11 MIASTOpociech rozmowa 11 dzo jej się spodobała. Teraz jest już w takim wieku, że sama wybiera książki. Ostatnio głównie z zakresu fantasy, ale dobra książka przygodowa zawsze znajdzie się u niej na półce. Patrycjo, a przeczytałaś już książkę mamy? Jeszcze nie. Czekam, aż zostanie wydana. Renata Warchoł-Lewicka: Patrycja też napisała książkę, która została wyróżniona na szkolnym konkursie Moja pierwsza książka. Córka idzie więc w ślady mamy Pewnego dnia przeczytałam jej fragment mojej książki. Wypytała mnie dokładnie jak to jest pisać książkę, co się robi jak już zostanie napisana, jak się ją wydaje. Potem usiadała obok mnie i zaczęła pisać swoją. Tak powstał jej Upiorny wyjazd. Córka jest bardzo bystrym i wnikliwym obserwatorem rzeczywistości, więc jeśli kiedyś będzie chciała pisać na pewno jej to pomoże. Patrycja Lewicka: Ja już moje dzieło wydałam i jest dostępne w szkolnej bibliotece. A możesz nam zdradzić tajemnicę, o czym ta książka opowiada? Oczywiście. O harcerzach, którzy wyjechali na obóz i tam przytrafiły im się różne przygody. Chciałabym, żeby moja książka była straszna, więc są w niej duchy i inne dziwne stwory. Ale pisałam też o miłości. Romantycznych spotkaniach Zainteresował mnie ten wątek romantyczny. Pisałaś o sobie? Patrycja Lewicka śmieje się. Renata Warchoł-Lewicka: Może nie będziemy drążyć tego tematu... To może porozmawiajmy o nauce. Jest Pani absolwentką V LO, w którym historii uczył legendarny belfer Marek Eminowicz? On jest pierwowzorem tytułowego profesora z Pani książki? Postać prof. Eminowicza, czyli Emina jak go nazywaliśmy, rzeczywiście mnie zainspirowała. To wielkie szczęście móc spotkać na swojej drodze takiego nauczyciela. Oczywiście książkowy profesor inaczej wygląda, inaczej się zachowuje, ale obaj mają wiele wspólnych cech. Uczą historii i są nietuzinkowi. Niesztampowo podchodzą do nauczania i potrafią zachęcać uczniów do rozwijania swoich pasji. Mają też w sobie to coś, co pozwala zapamiętać ich na lata. W książce opisuje Pani pierwsze dni nauki bohaterów w nowej szkole. Dzieci czekają na lekcje z profesorem historii, a ten przychodzi dopiero, gdy są gotowe do nauki. Pamięta Pani pierwszą lekcje z prof. Eminowiczem? Tak, zadał nam wówczas kilka lektur i powiedział, że na następnej lekcji nas z nich odpyta. Tak też się stało. Na środek sali zaprosił kilkoro uczniów, którzy usłyszeli pytania nie mające nic wspólnego ze standardowym materiałem przerabianym na lekcjach historii. Pamiętam to pytanie o rodzaj wygłupów Francisa Champollion, gdy odkrył pierwszy grobowiec Tutenchamona. Posypały się dwóje, bo nikt nie\n12 12 rozmowa MIASTOpociech zwracał uwagi na takie szczegóły. Myśleliśmy, że profesorowi chodzi o kanon wiedzy historycznej, tymczasem dla niego ważne były detale. Profesor cenił sobie, gdy uczniowie wychodzili poza ramy podręcznika, poszukiwali ciekawych książek, docierali do innych źródeł wiedzy historycznej. Uczestniczyła Pani w podróżach organizowanych przez Profesora? Tylko nieliczni dostąpili tego zaszczytu. Miałam szczęście, że znalazłam się w grupie wybrańców. Profesor dobierał sobie osoby według własnego klucza. Podstawowym kryterium była otwartość na świat, historyczne zainteresowania i znajomość języka obcego. Wyprawy były organizowane co roku w wakacje. Podróżowaliśmy autobusem przez prawie miesiąc. Objechałam z profesorem prawie całą Europę i część Azji. Nocowaliśmy w szkołach, ogrodach klasztornych, rzadko na campingach. Wszyscy byliśmy szalenie zdyscyplinowani. Wstawaliśmy wcześnie rano, by zacząć kolejny dzień zwiedzania, oglądania i poznawania nowych miejsc. Pamiętam jak prof. Eminowicz chodził po autobusie i budził śpiących pokrzykując: Nie spać. Po co ja was wożę barbarzyńcy!. Nie mogliśmy ominąć żadnego z kościołów, muzeów, galerii sztuki. To była prawdziwa szkoła życia. Czego się Pani nauczyła? Oprócz wiedzy historycznej samodzielności, systematyczności, dobrej organizacji pracy i organizacji własnego otoczenia. Bardzo bym chciała, żeby moja córka spotkała na swojej drodze takich nauczycieli. Pójdzie do V LO? Mam nadzieję, że tak. A dlaczego Pani wybrała tę szkołę? Słyszałam bardzo dużo dobrych opinii na jej temat. Zanim złożyłam papiery, przekroczyłam szkolne progi i bardzo mi się spodobało. Było w niej coś magnetycznego. I decyzja zapadła. Wbrew rodzicom, którzy chcieli posłać mnie do Nowodworka albo II LO im. Sobieskiego. A prawo to był wymarzony kierunek studiów? Na początku nie. Odkąd pamiętam myślałam o dziennikarstwie. O wyborze prawa zaważyła moja pierwsza wizyta w sądzie. Zabrał mnie tam ojciec mojego przyjaciela. Pamiętam, że zac z ą ł się wtedy proces zabójcy Andrzeja Zauchy. Magia sali sądowej, głośne nazwiska, potężna intryga kryminalna z romansem w tle podziałały na mnie, jak magnes. Było w tym coś niezwykłego i wciągającego. Patrycjo, a Ty czym się interesujesz? Głównie tańcem, ale też grą na pianinie, książkami, ale jeszcze nie wiem kim będę. Na początku chodziłam na balet, ale mniej mi się podobał niż taniec towarzyski, który uwielbiam. Mam nadzieję, że uda mi się osiągnąć to co sobie zamarzyłam. Renata Warchoł- Lewicka: Każdy sport hartuje ducha i ciało. Uczy samodyscypliny, odporności na porażki, walki do końca. Taniec poza tym nadaje sprężystości sylwetce, dodaje pewności siebie, wdzięku i uroku. Sama uwielbiam tańczyć i od lat głównie poprzez taniec relaksuję się. Obie z córką jesteśmy bardzo aktywne. Nie lubimy się nudzić, za to lubimy jak coś się dzieje, szukamy miejsc, gdzie można ciekawie spędzić czas. W weekend zawsze coś zwiedzamy, oglądamy Na początku rozmowy wspomniała Pani o scen a - r i u - szach imprez dla dzieci. Mam rozumieć, że pomagała Pani także innym rodzinom zorganizować wspólny czas? Zaczęło się od urodzin Patrycji, na które zaprosiła dzieci ze swojego przedszkola. Zorganizowałyśmy wtedy grę terenową, do której przygotowałam scenariusz. Maluchy miały za zadanie odnaleźć skarb, który ukryty był w ruinach zamku. Gdy tam dotarli i wypowiedzieli tajne zaklęcie ze schodów zamkowych w oparach dymu, zszedł rycerz w zbroi niosąc skrzynię ze skarbem. Działo się to na zamku w Rudnie. Turyści, którzy trafili na tę małą inscenizacje byli zachwyceni. Odbiór imprezy był tak dobry, że z koleżanką postanowiłyśmy założyć firmę organizującą eventy dla dzieci i dla dorosłych. Firma istnieje do dziś, tyle że ma nieco inny skład osobowy. Tytuł pierwszej Pani powieści sugeruje, że będą następne Oczywiście. Powstał ogólny pomysł kolejnej powieści i staram się go teraz przelać na papier. Więcej zdradzę w odpowiednim czasie. Rozmawiała: Magdalena Strzebońska Zdjęcia: Joanna Kucharska\n13 konkurs MIASTOpociech przepis na weekend 13 Wybieramy najbardziej ekologiczne przedszkole w mieście Właśnie ruszyła III edycja konkursu EDUeko na najbardziej ekologiczne przedszkole w Krakowie i okolicach. Pomysłodawcą i fundatorem nagród jest IKEA Kraków. EDUeko nagradza placówki, które najaktywniej działają na rzecz ochrony środowiska, inspiruje także do kształtowania świadomości ekologicznej wśród najmłodszych. Tegoroczna edycja konkursu została wzbogacona o dodatkową formułę (konspekt zajęć) oraz motyw przewodni, nawiązujący do ogromnego problemu wszystkich mieszkańców Krakowa smogu: Krakowski smog nie jest OK!. Chcemy zwrócić uwagę na fakt, że zanieczyszczenie powietrza w mieście wdłuższej perspektywie ma nie tylko wpływ na zdrowie nasze i dzieci, ale też bardzo często uniemożliwia maluchom chociażby wyjście na codzienny spacer mówi Agata Czachórska, koordynująca działania proekologiczne w IKEA Kraków. Aprzecież dzieci powinny spędzać jak najwięcej czasu na świeżym powietrzu, bez konieczności wyjeżdżania w tym celu poza miasto. Do konkursu EDUeko przystąpić może każde przedszkole z powiatu krakowskiego, które aktywnie propaguje działania na rzecz środowiska i angażuje się w edukację ekologiczną najmłodszych. Zadaniem przedszkoli będzie przedstawienie opisu podejmowanych przez nie działań proekologicznych oraz zaproponowanie konspektu zajęć pod hasłem Krakowski smog nie jest OK!. Przedszkolaki natomiast zostaną zaangażowane do przygotowania wspólnej pracy plastycznej, nawiązującej do tego tematu. Zgłoszenia przyjmowane są do 30 kwietnia 2013 r. Zwycięskie przedszkole otrzyma tytuł najbardziej ekologicznego w Krakowie oraz bon zakupowy o wartości 3 tys. zł na wyposażenie. Kolejne dwie wyróżnione placówki odbiorą bony po 1 tys. zł. Ponadto grupy przedszkolaków-laureatów z nagrodzonych przedszkoli wezmą udział w przygotowanych specjalnie dla nich zajęciach ekologicznych w IKEA Kraków. Nagrody przyznane zostaną też w 2 dodatkowych kategoriach. W tzw. głosowaniu publiczności pracownicy IKEA Kraków wybiorą cztery najciekawsze ich zdaniem prace plastyczne, za które dzieci otrzymają zabawki z asortymentu IKEA Kraków o łącznej wartości 1000 zł. Nagrodzeni zostaną również autorzy 3 najlepszych konspektów zajęć nawiązujących do hasła Krakowski smog nie jest OK!. Szczegóły konkursu oraz regulamin z formularzem zgłoszeniowym dostępne są na: przez cały okres trwania akcji. (BS) Nie tylko Groteska Wmarcu obc h o d z i m y Międzynarodowy Dzień Teatru. To dobry pretekst, by przenieść się wraz z dzieckiem w ten baśniowy, magiczny świat. Zwłaszcza, że w Krakowie na brak oferty nie można narzekać. Sześcioletni Staś uwielbia wcielać się w różne role. Chętnie bierze udział w przedszkolnych przedstawieniach, a w domu ma skrzynię wypełnioną po brzegi różnymi kostiumami, dzięki którym może być kim tylko zechce. Jedną z jego ulubionych rozrywek jest teatr. To świetna alternatywa dla kina, za którym Staś nie przepada i telewizji, którą niestety uwielbia śmieje się pani Magda, mama sześciolatka. W teatrze wyobraźnia dziecka pracuje na zwiększonych obrotach. Dzięki kostiumom, w których występują aktorzy, rekwizytom czy lalkom mali widzowie przenoszą się w świat fantazji, gdzie wszystko jest możliwe. Dzieci żywo reagują na to, co dzieje się na scenie, a niejednokrotnie same uczestniczą w przedstawieniu. Żaden, nawet najlepszy film w technologii 3D nie może się z tym równać mówi pani Magda. Jeszcze do niedawna przedstawienia teatralne dla dzieci na dobrym poziomie można było oglądać niemal wyłącznie w teatrze Groteska. To jednak powoli się zmienia. My co tydzień chodzimy na przedstawienia do Dworku Białoprądnickiego, gdzie spektakle dla dzieci wystawia teatr Parawan mówi pani Magda. Ostatnio byliśmy na Słowiku według Andersena. Staś był zachwycony lalkami, które tam występowały. Tydzień wcześniej oglądaliśmy Panieneczkę z Pudełeczka, a teraz czekamy na Muzykantów z Bremy. Czterej muzykanci z Bremy Teatr Lalki i Aktora Parawan wystawia swoje sztuki najczęściej w niedzielę o godzinie 12. Najbliższy spektakl pt. O Królewiczu, co tkał dywany już 17 marca, kolejny O rybaku i złotej rybce odbędzie się 24 marca. Również w niedzielne południa spektakle dla dzieci wystawiane są w Cafe Foyer, w podziemiach Teatru im. Słowackiego. Tu każdy spektakl przygotowywany jest przez grupę Art-Re z Krakowa. 17 marca będzie można obejrzeć Piękną i Bestię, a 24 marca Śpiącą Królewnę. Kameralna scena teatralna działa również w piwnicy artystycznej Alicji Tanew przy ul. Czarnowiejskiej marca o godzinie zostanie tam wystawiony spektakl w wykonaniu Teatru Otwartego pt. Bajkowy jest ten świat, a 24 marca Teatr Wiśniowy zaprasza na przedstawienie pt. Mówimy NIE wszystkiemu co złe. Niewątpliwą zaletą tego typu scen jest to, że zwykle nie trzeba tu rezerwować biletów z dużym wyprzedzeniem (czasem nawet wcale nie trzeba tego robić), a cena biletu najczęściej nie przekracza 10 zł. (AK) FOT. RADOSŁAW MOLSKI\n14 14 przepis na weekend MIASTOpociech Jedyne takie miejsce w Polsce Stadnina koni, park linowy, strzeżone kąpielisko, kolejka tyrolska, ścianka wspinaczkowa, tor do jazdy na quadach, mini zoo, grota solna, a jakby tego było mało przygodowo-edukacyjny park tematyczny Świat Solnych Skał. W miejscowości Borek niedaleko Bochni powstało miejsce idealne na rodzinne wypady. Tu można przeżyć niezapomniane wakacje, spędzić aktywny weekend czy odpocząć choćby jeden dzień z dala od miejskiego zgiełku. Położone niespełna 50 km od Krakowa Centrum Aktywnego Wypoczynku BOREK istnieje od 10 lat, ale co roku przybywa mu wiele nowych i ciekawych atrakcji. Ostatnio, na terenie ośrodka otwarto przygodowo-edukacyjny park tematyczny Świat Solnych Skał. Podobnej atrakcji nie znajdziemy nigdzie indziej. Nasz park to miniatura drogi, jaką pokonywała niegdyś sól od wydobycia po port morski. Jest on inspirowany najstarszą na ziemiach polskich kopalnią soli w Bochni mówi Kamil Rudnik, kierownik Centrum. Park, zaprojektowany w formie niezwykłego placu zabaw, składa się z 13 imponujących budowli. Całość tworzy przestrzenny labirynt, w którym młodzi odkrywcy mogą zobaczyć, jak wygląda szyb kopalni, a nawet wejść do podziemnych korytarzy i poczuć się jak prawdziwi górnicy. Jest tu również budowla przedstawiająca wioskę górniczą, zamek żupny, osadę kupiecką, statek służący do przewozu soli, a nawet warownia zbója napadającego na transport. Tajemnice tego niezwykłego miejsca można odkrywać pod opieką animatora lub indywidualnie. Opcja z animatorem przewidziana jest dla grup zorganizowanych, na przykład wycieczek szkolnych, dla których przygotowaliśmy trwający trzy godziny specjalny program edukacyjny mówi Kamil Rudnik. Niezwykły park to nie jedyna rzecz, jaka wyróżnia to miejsce. Atutem centrum jest różnorodność oferowanych tu atrakcji. W Borku każdy znajdzie coś interesującego dla siebie. Na miłośników zwierząt czeka mini zoo, a także stadnina koni oferująca Przygodowo-edukacyjny park tematyczny Świat Solnych Skał to przestrzenny labirynt, w którym młodzi odkrywcy mogą prześledzić drogę, jaką pokonywała niegdyś sól od wydobycia po port morski. naukę jazdy na prawdziwych wierzchowcach oraz kucykach ulubieńcach najmłodszych. Na terenie tego 30-hektarowego FOT. ARCHIWUM ośrodka jest też park linowy, stumetrowa kolejka tyrolska, ścianka wspinaczkowa z drogami o różnym stopniu trudności, boiska sportowe, a w sezonie letnim czynne jest nawet strzeżone kąpielisko, po którym dzieci mogą pływać w specjalnych miniłódeczkach. Amatorzy mocniejszych wrażeń mogą z kolei wyszaleć się na torze do jazdy na gokartach i quadach lub wziąć udział w paintballowej bitwie. Z oferty chętnie korzystają placówki oświatowe, organizując dzieciakom wycieczki i zielone szkoły. Jest to również wymarzone miejsce na letnie obozy i kolonie, a także rodzinne wakacje czy weekendowe wypady. Centrum Aktywnego Wypoczynku BOREK dysponuje 157 miejscami noclegowymi w całorocznych domkach oraz pawilonie stanowiącym idealną bazę noclegową przygotowaną specjalnie z myślą o dzieciach i młodzieży. Działa tu również nowoczesna restauracja Aquarius, Karczma Myśliwska oraz chata grillowa na kameralne spotkania przy grillu. Centrum Aktywnego Wypoczynku BOREK stanowi także świetne zaplecze konferencyjne. Można tu zorganizować szkolenie, piknik firmowy czy niezapomnianą imprezę integracyjną. Szczegóły na Uwaga konkurs! Macie swój sprawdzony przepis na weekend? Znacie miejsca, które warto odwiedzić z dziećmi? Opiszcie je. Autor najciekawszej relacji w nagrodę spędzi rodzinny weekend w Centrum Aktywnego Wypoczynku BOREK i skorzysta z dostępnych tam atrakcji. Na Wasze listy czekamy do końca kwietnia. (BS)\n15 MIASTOpociech rodzinny Kraków 15 Krakowska Karta Rodzinna bez progu dochodowego Rozmowa z Marzeną Paszkot, pełnomocnikiem Prezydenta Miasta Krakowa ds. Rodziny i Polityki Społecznej. Ile krakowska rodzina z czworgiem dzieci może rocznie zaoszczędzić korzystając ze zniżek, które oferuje jej Krakowska Karta Rodzinna? Nie mamy takich wyliczeń. Jednak już samo korzystanie z komunikacji miejskiej przynosi spore oszczędności. Zakładając, że wszystkie z czworga dzieci chodzą do przedszkola lub szkoły, szacujemy, że w ciągu roku w kieszeni rodziców może pozostać około 1500 zł. Uczniowie i studenci do ukończenia 24 lat otrzymują bowiem od gminy bilety wolnej jazdy w czasie trwania roku szkolnego. Czy Państwo monitorują, z jakich ulg najczęściej korzystają krakowskie rodziny? Możemy to robić tylko na podstawie informacji od partnerów przedsięwzięcia, którzy są zobligowani do przekazywania na koniec roku danych na temat liczby osób, które skorzystały z ich usług. Na koniec tego kwartału będziemy mogli stworzyć raport, ale już dziś można powiedzieć, że największą popularnością cieszą się rabaty w sklepach, a także w ośrodkach sportowo-rekreacyjnych oraz placówkach kulturalnych. Ile instytucji samorządowych i komercyjnych przyłączyło się do przedsięwzięcia oferując ulgi i rabaty dla wielodzietnych krakowskich rodzin? Dziś mamy 91 partnerów, którzy zaproponowali system zniżek w prawie 190 miejscach na terenie Krakowa. Ulgi i rabaty obowiązują w instytucjach miejskich, na przykład w wielu muzeach i teatrach, ośrodkach sportowych, placówkach kultury, czy ZOO. Są też udzielane przez licznych partnerów komercyjnych: sklepy, szkoły językowe, punkty usługowe, centra handlowe, medyczne czy sportowo-rekreacyjne. Oprócz tego Krakowska Karta Rodzinna oferuje też rozwiązania systemowe. Jej posiadacze mogą skorzystać na przykład z gminnego becikowego, choć w Krakowie zmieniły się zasady jego przyznawania po wprowadzeniu kryterium dochodowego. Z kolei Grodzki Urząd Pracy przygotował dla uczniów posiadających kartę KKR 4+ bezpłatną preorientację zawodową, a dla rodziców poradnictwo zawodowe. Czy lista partnerów jest już zamknięta? Skąd. Cały czas zgłaszają się nowe firmy i instytucje, z którymi teraz negocjujemy zniżki. Ile rodzin uczestniczy w Państwa programie? Wszystkich rodzin, które mogłyby skorzystać z tego programu jest w Krakowie 2100, ale przystąpiło do niego około 600. Wydaliśmy ponad 3500 tys. kart, ponieważ dostaje ją każdy członek rodziny. Co z pozostałymi rodzinami. Nie chcą karty, bo myślą, że to oferta dla rodzin w trudnej sytuacji materialnej, czy też nie wiedzą o jej istnieniu? Nasza karta to element programu polityki prorodzinnej, a nie pomocy społecznej. Nie ma progu dochodowego, więc każda rodzina, która spełni wymogi regulaminu, może w nim uczestniczyć. Chcemy, by wielodzietne rodziny mogły jak najczęściej korzystać z oferty kulturalnej, sportowej, czy rekreacyjnej w naszym mieście. Chodzi o to, by wyjście do kina, na basen, czy do teatru nie obciążało zbytnio domowego budżetu. Czy pytają Państwo rodziny, które przystąpiły już do programu, co należy w nim zmienić, ulepszyć? Karta ma ważność przez rok, więc trzeba ją przedłużyć. Teraz właśnie napływają wnioski, więc przygotowaliśmy ankietę, w której pytamy: co w naszym programie sprawdza się, a co należy poprawić? Jakie są oczekiwania naszych beneficjentów? Być może okaże się, że do poprawki pójdzie sama procedura przedłużania ważności karty, bowiem zbyt długo należy czekać na nowy dokument, w sytuacji, gdy ten stary stracił już ważność. Przeważnie karty przedłużane są od ręki. Czasami, jeżeli jest ich więcej, termin wydłuża się do 2-3 dni. Chociaż w procedurze wynosi on 30 dni. Jak i gdzie można zdobyć taką kartę? W Wydziale Spraw Społecznych Urzędu Miasta Krakowa przy ul. Stachowicza 18. Należy złożyć odpowiedni wniosek. Druki dostępne są w siedzibie Wydziału Spraw Społecznych oraz na stronie internetowej Jakie są warunki przystąpienia do programu? Czy wszyscy członkowie rodziny muszą być zameldowani w Krakowie? Rodzice muszą być zameldowani na pobyt stały lub czasowy (powyżej 3 miesięcy) w Krakowie albo wykazać, że centrum życia rodziny skupia się w naszym mieście. Poinformować, że tu dzieci chodzą do szkoły, tu rodzice pracują i rozliczają się z podatku dochodowego w urzędach skarbowych. Czy tym programem mogłyby być objęte mniejsze rodziny? W innych miastach na przykład w Lublinie kartę otrzymują rodziny z trojgiem dzieci. Poszerzenie programu o taką grupę beneficjentów łączy się ze sporymi wydatkami z budżetu Krakowa. Przygotowujemy jednak analizy, jakie środki trzeba zarezerwować w kasie miasta, by wydać kartę rodzinną dodatkowo ośmiu tysiącom krakowskich rodzin z trojgiem dzieci. Być może kiedyś i Kraków dołączy do miast, w których będzie KKR3+. Rozmawiała: Magdalena Strzebońska\n16 16 przewodnik MIASTOpociech Jak się dostać do przedszkola? Za co punkty do przedszkola: Dziecko realizujące roczne obowiązkowe przygotowanie przedszkolne 119 Dziecko matki lub ojca samotnie je wychowującego 118 Dziecko matki lub ojca niepełnosprawnych 117 Dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej 116 Dziecko obojga rodziców pracujących lub studiujących w systemie stacjonarnym 58 Czas pobytu dziecka w przedszkolu powyżej 5 godzin 29 Rodzeństwo dziecka kontynuującego edukację przedszkolną w przedszkolu pierwszego wyboru 7 Odległość przedszkola od miejsca zamieszkania lub miejsca pracy jednego rodzica 6 Dziecko, którego rodzice odprowadzają podatek dochodowy w GMK 5 Dziecko z rodziny wielodzietnej korzystającej z Krakowskiej Karty Rodzinnej 4+ 4 Dziecko uczęszczające wcześniej do żłobka - placówki opieki nad dzieckiem do lat 3 zarejestrowanej w GMK 3 Dziecko z domu dziecka, rodzinnego domu dziecka lub adoptowane 2 Dziecko starające sie do przedszkola pierwszego wyboru w roku ubiegłym i nieprzyjęte 1 FOT. FOTOLIA Jeśli nie jesteś rodzicem samotnie wychowującym dziecko, a twoja pociecha to nie pięciolatek, masz marne szanse na znalezienie miejsca w przedszkolu samorządowym. Sytuację, jak zwykle, ratują placówki prywatne. AGNIESZKA KARSKA Trwa rekrutacja do krakowskich przedszkoli. Każdego roku przeradza się ona w prawdziwą wojnę nerwów. Nie inaczej będzie i tym razem, bo jak wynika z danych urzędu miasta oniespełna 20 tys. miejsc w publicznych placówkach może się ubiegać nawet 29 tys. dzieci w wieku przedszkolnym. Miejscy urzędnicy radzą więc skorzystać z oferty przedszkoli niepublicznych. A ta w Krakowie jest imponująca. W mieście mamy już blisko 150 prywatnych przedszkoli czy punktów przedszkolnych, w których jest 7689 miejsc dodatkowe miejsca zapewniają z kolei przedszkola niesamorządowe publiczne prowadzone głównie przez zakony oraz domy kultury, oferujące opiekę do sześciu godzin dziennie dla dzieci w wieku 3-4 lat. Przedszkola prywatne sporo jednak kosztują, nie każdego stać na zapłacenie czesnego w wysokości od 400 do nawet 1000 zł miesięcznie, nie licząc wpisowego. Dla wielu rodziców posłanie dziecka do takiej placówki to ostateczność, dlatego najpierw zrobią wszystko, by znaleźć dla malucha miejsce w przedszkolu publicznym. A to wszystko czasem może oznaczać nawet kłamstwo: Kiedy ja\n17 MIASTOpociech przewodnik 17 reklama trzy lata temu zapisywałam swoje dziecko do przedszkola, wpisałam w ankiecie, że wybrane przeze mnie przedszkole jest blisko zarówno miejsca pracy, jak i zamieszkania. Wówczas było to jeszcze możliwe i dzięki temu zdobyłam kilka dodatkowych punktów. To samo poradziłam koleżance i jej córka również dostała się do przedszkola, choć rok wcześniej ją odrzucono. Wpisałam też inny adres zamieszkania dziecka, bo wybrane przez nas przedszkole było bliżej domu dziadków niż naszego. Takich informacji przedszkole nie weryfikuje 0 przyznaje pani Agnieszka, mama sześcioletniej Olgi. Czego jeszcze przedszkole nie jest w stanie sprawdzić? Jak co roku w pierwszej kolejności do przedszkoli będą przyjmowane maluchy, które spełniają kryteria ustalone przez Ministerstwo Edukacji, a więc: pięcio- i sześciolatki (które przy rekrutacji otrzymują 119 punktów), dzieci samotnych rodziców (118 pkt), rodziców niepełnosprawnych (117 pkt) oraz dzieci z rodzin zastępczych (116 pkt). Dopiero w dalszej kolejności liczą się kryteria ustalone przez samorząd. W tym roku, po konsultacjach z rodzicami, uległy one zmianie. Kraków po raz pierwszy przyznaje punkty dzieciom, których rodzice deklarują, że będą przyprowadzać je na dłużej niż pięć bezpłatnych godzin. Taki maluch dostanie 29 punktów. 5 punktów dostanie to dziecko, którego rodzice płacą podatki w Krakowie, premiowane będą również maluchy z rodzin wielodzietnych korzystających z Krakowskiej Karty Rodzinnej 4+ (4 pkt) i dzieci, które już raz nie dostały się do przedszkola (1 pkt). Nadal punktowane też będą: dzieci pracujących bądź uczących się rodziców (58 pkt), odległość przedszkola od miejsca zamieszkania lub pracy rodzica (6 pkt), dzieci, które mają rodzeństwo w danym przedszkolu (7 pkt), z domów dziecka lub adoptowane (2 pkt) oraz chodzące wcześniej do żłobka (3 pkt). Wielu z tych kryteriów nie da się jednak zweryfikować. Na przykład tego, gdzie rodzice płacą podatki. Andrzej Adamczyk, dyrektor krakowskiego Wydziału Edukacji, sam przyznaje, że przedszkola nie będą żądać od rodziców żadnych zaświadczeń, ani tym bardziej PIT-ów (czego im zresztą nie wolno robić), a jedynie będą opierać się na deklaracji. Dla pięciu punktów pewnie wielu zdecyduje się zgrzeszyć. Trudno też będzie wyegzekwować od rodzica, by tak jak to obiecał przy zapisie, posyłał od września dziecko do przedszkola na dłużej niż 5 bezpłatnych godzin. Umowę z przedszkolem, która takie kwestie reguluje, podopisuje się bowiem już po przyjęciu dziecka do placówki. A kto zabroni rodzicowi zmienić wówczas zdanie? 29 punktów, które można za to dostać to sporo i wielu rodziców może się na nie połasić. Podobnie jak na punkty za samotne rodzicielstwo. Tych jest aż 118 i właściwie załatwiają one sprawę. Rodzic, deklarując, że samotnie wychowuje dziecko (a za takiego uważa się pannę, kawalera, wdowę, wdowca, rozwódkę, rozwodnika lub osobę, będącą w separacji oraz taką, która jest w związku małżeńskim z osobą pozbawioną praw rodzicielskich lub odbywającą karę pozbawienia wolności) musi przedstawić dokumenty potwierdzające stan cywilny. Z tym może być jednak problem, bo jak pokazuje praktyka lat ubiegłych, urzędy niechętnie wydają takie zaświadczenia. Tłumaczą bowiem, że nie mają pewności czy ślub nie został zawarty w innym mieście, a papiery jeszcze nie dotarły. Coraz więcej jest też par, które tylko formalnie nie żyją razem, a w rzeczywistości tworzą kochającą się i mieszkającą pod jednym dachem rodzinę. Takim osobom też przysługują punkty za samotne rodzicielstwo. Co prawda rodzic musi dodatkowo złożyć w przedszkolu oświadczenie, że nie mieszka wspólnie z ojcem lub matką dziecka, ale i to trudno zweryfikować. W takiej sytuacji dyrektorowi przedszkola pozostaje jedynie zaufać rodzicowi, a ponieważ do zdobycia jest aż 118 punktów, będzie to zaufanie oparte na bardzo kruchej podstawie. Rekrutacja, która rozpoczęła się 1 marca potrawa do 2 kwietnia do godziny 16. W tym czasie na stronie będzie dostępna karta zapisu dziecka do przedszkola. Należy ją wypełnić, wydrukować i podpisaną złożyć w przedszkolu pierwszego wyboru (w sumie można próbować zapisać dziecko do trzech placówek). System elektronicznej rekrutacji po podliczeniu punktów zdecyduje, czy dziecko dostanie się do któregoś z wytypowanych przedszkoli. Można też wypełnić kartę zapisu w przedszkolu. Listy przyjętych zostaną ogłoszone 12 kwietnia.\n19 MIASTOpociech przewodnik 19 Wybieramy przedszkole dla naszej pociechy Jak to zrobić radzi dr Witold Ligęza, psycholog, wykładowca w Katedrze Psychologii Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, dyrektor Ośrodka Twórczej Edukacji Kangur i Kangurowego Przedszkola oraz tata Hani, Janka i Antosia Krzyki, wyzwiska, a nawet bicie Bywa, że tak są traktowane nasze dzieci w żłobkach i przedszkolach. Udowodniły to matki, które potajemnie nagrały, co dzieje się za zamkniętymi drzwiami tych placówek. Wielu rodziców, po tym co usłyszało, pewnie straciło zaufanie do nauczycieli. Obyś cudze dzieci uczył takie mamy w Polsce nieładne przysłowie. Jest w nim niestety sporo prawdy. Przedszkole ma nie tylko zadania opiekuńcze, ale przede wszystkim wychowawcze i edukacyjne. Praca w przedszkolu bywa tak samo trudna jak w gimnazjum, bo wymaga od nauczycieli wielu kompetencji. Nie tylko umiejętności pedagogicznych, ale przede wszystkim wiedzy z psychologii rozwoju dziecka: jak ten rozwój wspierać, czego od dziecka można oczekiwać. Nauczyciel może stracić cierpliwość i nie ma się co dziwić opanowanie grupy kilkunastu szalejących i rozbawionych czterolatków jest bardzo trudne. I wiem to z własnej praktyki, prowadzę w Kangurowym Przedszkolu warsztaty uczące twórczego myślenia Myślanki. Praca nauczyciela wymaga wielu kompetencji, a nie tylko dobrych chęci. Dlatego warto wiedzieć, jak w przedszkolu, do którego chodzi nasze dziecko, pracuje się z nauczycielami, jakie szkolenia kończą, czy poddają swoją pracę superwizji. Czy podsłuchiwanie, co dzieje się za zamkniętymi drzwiami przedszkola, to dobry pomysł na sprawdzenie placówki? W przedszkolu powinni pracować nauczyciele, którzy nie są anonimowi, za których odpowiada dyrektor, którzy na co dzień kontaktują się z rodzicami. Każde przedszkole podlega nadzorowi kuratorium, czy Urzędu Miasta. Przedszkolu trzeba zaufać, to podstawa współpracy rodzica z placówką. Tak jak wszędzie, również tu mogą zdarzyć się patologie. Nie można jednak panikować. Na co jeszcze rodzice powinni zwrócić szczególną uwagę wybierając przedszkole? Co tak naprawdę jest ważne? Mogę powiedzieć, jak moim zdaniem wybór rodzica powinien wyglądać, czyli jak to robimy w Kangurowym Przedszkolu. Najpierw zapraszamy do nas samych rodziców. Pani dyrektor przedstawia im założenia pracy przedszkola, metody pracy, ofertę zajęć, pokazuje budynek. To też czas, w którym rodzice mogą pytać o wszystko. Po spotkaniu otrzymują wzór umowy. Na drugi raz przychodzą już z dzieckiem. Główny zainteresowany ogląda przedszkole, bawi się z innymi dziećmi, ale jednocześnie psycholog nawiązuje z nim kontakt oceniając stopień dojrzałości przedszkolnej. Dopiero po dwóch spotkaniach rodzice podejmują świadomą decyzję o współpracy z nami. Dojrzałość przedszkolna? Można być nie dość dojrzałym do przedszkola? Oczywiście! Wyznacznikiem jest wiek trzeci rok życia, ale tak naprawdę o dojrzałości decyduje poziom rozwoju: szczególnie emocjonalnego i społecznego zdolność do oddzielenia się od mamy i jednocześnie do bycia tylko jednym z wielu dzieci w grupie. Oczywiście, trening czystości jest ważny, ale to da się szybko nadrobić. Gorzej, jeżeli dziecko płacze całymi dniami za rodzicami. Może to oznaczać, że nie osiągnęło jeszcze dojrzałości do samodzielnego bycia w przedszkolu. Co wówczas możemy zrobić? Warto dać dziecku czas. Możemy starać się, by chodziło do przedszkola codziennie, ale na krótko. Potem stopniowo wydłużamy ten czas. Nauczyciele powinni zaciekawić malucha tym, co dzieje się w przedszkolu. To musi być fajna alternatywa dla zabaw z mamą, czy opiekunką. Najlepiej też jest, gdy przedszkola organizują jeszcze w sierpniu zajęcia adaptacyjne. My tak robimy od początku i to się sprawdza. Ważna jest też postawa i konsekwencja ze strony rodzica. Często to rodzic sam tak miałem przy naszym pierwszym dziecku nie może rozstać się ze swoim maleństwem, a to dziecku utrudnia krok w samodzielność. Nie trzeba malucha trzymać za rękę w sali przez cały czas i żegnać się z nim dziesięć razy. Musimy być zdecydowani, choć serce boli. Nie można zakładać z góry, że dziecku w przedszkolu stanie się krzywda. Zauważyłam, że przedszkola przywiązują coraz większą wagę do jakości serwowanych posiłków, a wiele prywatnych placówek chwali się własną kuchnią. My, podobnie jak większość przedszkoli niepublicznych, korzystamy z cateringu. Moim zdaniem najważniejsze jest to, co dzieciom jest oferowane i z jakich składników jest to robione. My korzystamy z cateringu ekologicznego. A dzieci jak to dzieci jedne potrawy lubią bardziej, a inne mniej. Rolą przedszkola jest nauczyć je wielu smaków, a przynajmniej próbowania potraw. Dlatego ważne jest, nie to, kto gotuje, ale przede wszystkim to, jak dzieci są zachęcane do jedzenia. Nie chodzi oczywiście o zmuszanie! Chodzi o zaciekawienie kolorem, nazwą, zmotywowanie konkursem czy pochwałą. U nas na przykład dzieci czasem jedzą zupę śniegową, a na drugie danie poskręcane śrubeczki. Przedszkola oferują też maluchom mnóstwo zajęć dodatkowych. Zastanawiam się, czy to potrzebne. Dziecko w wieku przedszkolnym rozwija się przede wszystkim poprzez zabawę. Jeżeli zaczyna brakować na nią czasu, to nie jest to z korzyścią dla malucha. W Kangurowym Przedszkolu mamy w grafiku codziennie spacer lub wycieczkę. Do tego zajęcia programowe 60, a nawet 90 minut ioczywiście posiłki. Już te trzy pozycje zajmują bardzo dużo czasu. Musi być też chwila na poobiedni odpoczynek no i na zabawę. Należy pamiętać, że czynności higieniczne, odpoczynek i samo przebieranie się także bardzo ważne zajmują łącznie sporo czasu! To, co zostanie można przeznaczyć na zajęcia dodatkowe. Trzeba je tak dobierać, by dziecko nie zniechęciło się do danej aktywności, by się nią cieszyło, lubiło zajęcia i nie było nimi zmęczone. Natomiast uczenie się konkretnych umiejętności to czas szkoły. Przedszkole to czas zabawy i samodzielnego próbowania się w różnych aktywnościach życia codziennego oraz w sytuacjach społecznych z rówieśnikami. Rozmawiała Agnieszka Karska\n20 20 przewodnik MIASTOpociech przedszkola niepubliczne Nazwa przedszkola adres i kontakt godziny otwarcia opłaty Dzielnica I Stare Miasto, Dzielnica II Grzegórzki Prywatne Przedszkole Kangurowe Przedszkole ul. Olszańska 15, tel wpisowe 1200 zł, czesne 940 zł Prywatne Przedszkole Mali Przyjaciele ul. Michałowskiego 11, tel wpisowe 300 zł, czesne zł Przedszkole Domowe Salonik u Cioci Róży ul. Podzamcze 20/14, tel wpisowe 300 zł, czesne 690 zł Społeczne Przedszkole STO Julek ul. Krowoderska 8, tel wpisowe brak, czesne 830 zł Prywatne Przedszkole Uśmiech ul. Wenecja 6, tel wpisowe 400 zł, czesne 420 zł Przedszkole Integracyjne Montessori ul. Prochowa 12, tel wpisowe 620 zł, czesne 620 zł Niepubliczny Punkt Przedszkolny Mały Europejczyk ul. Straszewskiego 5/2, tel czesne 600 zł Przedszkole Niepubliczne Pod Gwiazdkami ul. Szafera 2, tel wpisowe 600 zł, czesne zł Dzielnica III Prądnik Czerwony Niepubliczne Przedszkole Ziarenko ul. Dobrego Pasterza 99a, wpisowe 600 zł, czesne 700 zł Przedszkole Niepubliczne Kącik Świata ul. Ostatnia 1D, tel wpisowe 400 zł, czesne zł Niepubliczne Przedszkole Wesołe Tygryski ul. Słoneckiego 5, wpisowe 450 zł, czesne 450 zł Niepubliczne Przedszkole Kubuś i Martynka ul. Kuczkowskiego 12/14, tel wpisowe 200 zł, czesne 420 zł Niepubliczne Przedszkole Pod Magnolią ul. Janickiego 1a lok.4, tel wpisowe 450 zł, czesne 600 zł Niepubliczne Przedszkole Pod Magnolią ul. Czyżyńska 21, Wpisowe 450 zł, czesne 600 zł Niepubliczne Przedszkole Wesoła Pomarańcza ul. Bajana 8, wpisowe 300 zł, czesne 390 zł Niepubliczne Przedszkole Kraina Uśmiechu ul. Bora Komorowskiego 9a, wpisowe 400 zł, czesne zł Dzielnica IV Prądnik Biały Prywatne Przedszkole nr 16 Domowe Przedszkole ul. Pachońskiego 8, wpisowe 350 zł, czesne 750 zł Przedszkole Prywatne Dorotka ul. Kuźnicy Kołłątajowskiej 29 AB, tel wpisowe 250 zł, czesne zł Waldorfskie Przedszkole Niepubliczne Pod Skrzydłami ul Batalionu Skała AK 2, tel wpisowe 385 zł, czesne zł Przedszkole Prywatne nr 1 ul. Felińskiego 22, tel wpisowe 450 zł, czesne od 240 zł Niepubliczne Przedszkole Motylek ul. Białoprądnicka 24, tel wpisowe 400 zł, czesne zł Niepubliczne Przedszkole Integracyjne Ptasie Radio ul. Fiszera 32, tel wpisowe 400 zł, czesne zł Niepubliczne Przedszkole Kubuś ul. Meiera 20G, tel wpisowe 370 zł, czesne zł Przedszkole Niepubliczne Kraina Uśmiechu ul. Jaremy 12, tel wpisowe 400 zł, czesne zł Niepubliczne Przedszkole Bajkowe Królestwo ul. Konecznego 2/6u, tel wpisowe 500 zł, czesne 550 zł Niepubliczne Przedszkole Artystyczne Marzenie ul. Kuźnicy Kołłątajowskiej 13D, tel wpisowe 350 zł, czesne 490 zł Niepubliczne Przedszkole Wesoły Zakątek ul. Pod Fortem 2, wpisowe 400 zł, czesne od 400 zł Niepubliczne Przedszkole Językowe Be Happy ul. Meiera 20b, wpisowe 400 zł, czesne 490 zł Niepubliczne Przedszkole Uśmiechnięte Skrzaty ul. Narutowicza 17, wpisowe 490 zł, czesne zł Prywatne Przedszkole Językowe Marchewkowe Pole ul. Kuźnicy Kołłątajowskiej 17K, tel brak danych Prywatne Przedszkole nr 18 Przedszkole Kolorowe ul. Rusznikarska 14a, wpisowe 500 zł, czesne 500 zł Prywatne Przedszkole Mały Dworek ul. Legnicka 26, tel wpisowe 350 zł, czesne 400 zł Źródło Przedszkole Stowarzyszenia Sternik ul Zygmuntowska 12a, tel wpisowe brak, czesne ustalane indywidualnie Prywatne Przedszkole Piotrusia Pana ul. Żabiniec 45, tel wpisowe 500 zł, czesne 600 zł Przedszkole Baby Garden ul. Białoprądnicka 10, tel wpisowe 400 zł, czesne 490 zł Prywatne Przedszkole Krakowska Bajeczka ul. Radzikowskiego 1, tel , 7-17 wpisowe 300 zł, czesne zł Dzielnica V Krowodrza Niepubliczne Przedszkole Misiowe Przedszkole ul. Łokietka 135, tel wpisowe 600 zł, czesne 550 zł


Botki Strategia AIELLI kolor biały - Buty360\nButy360 › Buty damskie › Botki › Botki Strategia AIELLI\nBotki Strategia AIELLI kolor biały\nPrezentowane Botki Strategia AIELLI kupisz tanio w sklepie www.spartoo.pl. botki damskie świetnie prezentują się podczas jesieni, kiedy to przechodzą zmianę stylizacje kobiet. Strategia wychodzi przeciwko wszelkim oczekiwaniom, szyjąc buty Botki Strategia AIELLI, dzięki którym poczujesz się 100% kobietą niezależnie od zaistniałej sytuacji. Tym, co zasługuje na.. więcej »\nPrezentowane Botki Strategia AIELLI kupisz tanio w sklepie www.spartoo.pl. botki damskie świetnie prezentują się podczas jesieni, kiedy to przechodzą zmianę stylizacje kobiet. Strategia wychodzi przeciwko wszelkim oczekiwaniom, szyjąc buty Botki Strategia AIELLI, dzięki którym poczujesz się 100% kobietą niezależnie od zaistniałej sytuacji. Tym, co zasługuje na wybitną uwagę w tym modelu to wybitnie wysoki poziom wytrzymałości i solidne wykonanie.\nBotki Strategia AIELLI . Dostępne w rozmiarach dla kobiet: 41.\nJeżeli prezentowany model nie do końca Ci się podoba, to na 100% widoczne poniżej botki damskie mogą trafić w Twój gust. Jeżeli chodzi o Strategia to do wyboru jest dużo ładnych modeli, które cieszą się wzięciem wśród kobiet ceniących wysoką jakość obuwia i wizualność. Nie marnuj czasu i zobacz naszą propozycję i kup wybrane botki ze swoich snów.\nSerdecznie zapraszamy do wyrażenia własnej opinii o butach Botki Strategia AIELLI kolor biały


Artykuły biurowe, gdzie tanio ? - Biznes pod lupą każdego klienta\nArtykuły biurowe, gdzie tanio ?\t23.11.2015 00:10:26\tJuż od niezmiernie długiego czasu szukam naprawdę dobrego sklepu z artykułami biurowymi i stąd piszę do was z zapytaniem czy możecie polecić mi jakiś naprawdę godny zaufania sklep z tego typu asortymentem?\n23.11.2015 00:27:14\tZdecydowanie nie masz się czego obawiać jeżeli chodzi o sklepy internetowe ponieważ są to normalne sklepy którym również zależy na Twoim zadowoleniu. Dlatego też artykuły biurowe polecam Ci kupować tylko i wyłącznie w takich sklepach.\n24.11.2015 14:22:46\tZdecydowanie polecam Ci zmienić swoje podejście i przestać kupować artykuły biurowe w sklepach stacjonarnych ponieważ w sklepach internetowych dostaniesz dokładnie te same produkty w znacznie niższych cenach.\n25.11.2015 21:03:37\tMoim zdaniem kupowanie artykułów biurowych do sklepu w sklepach internetowych ma znacznie większy sens ponieważ pozwala zaoszczędzić dużo pieniędzy a zakupić dokładnie te same produkty co w sklepach stacjonarnych. Dlatego też polecam Ci korzystać z dobrodziejstw internetu.\n26.11.2015 21:42:39\tMoim zdaniem nabycie artykułów biurowych do sklepu w sklepach internetowych ma znacznie większy sens albowiem pozwala zaoszczędzić sporo pieniędzy a nabyć dokładnie te same produkty co w sklepach stacjonarnych. Zatem też polecam Ci korzystać z dobrodziejstw internetu.\n27.11.2015 22:36:10\tMoim zdaniem nie powinieneś wierzyć w tego typu opinie ponieważ kupowanie artykułów biurowych przez internet jest oczywiście w pełni bezpieczne. Wszystkie zarejestrowane sklepy internetowe dbają o to aby obsługiwać klientów w jak najlepszy sposób.\n28.11.2015 09:17:23\tW mojej opinii kupowanie artykułów biurowych poprzez internet ma sens jedynie w sklepie znajdującym się pod adresem: http://www.dobiura.net bowiem oferuje on porządne produkty w niezwykle atrakcyjnych cenach.\n29.11.2015 13:15:59\tMoim zdaniem w sytuacji gdy możliwe jest kupowanie artykułów biurowych do domu przez internet, kupowanie ich w sklepach stacjonarnych jest zwykłym wyrzucaniem pieniędzy. W sklepach internetowych dostaniesz te same produkty w znacznie niższych cenach i kupisz je bez konieczności wychodzenia z domu.\n30.11.2015 19:33:08\tMoim zdaniem w sytuacji gdy możliwe jest zakup artykułów biurowych do domu przez internet, zakup ich w sklepach stacjonarnych jest zwyczajnym wyrzucaniem pieniędzy. W sklepach internetowych dostaniesz te same produkty w ogromnie niższych cenach i zakupisz je bez konieczności wychodzenia z domu.\n01.12.2015 15:23:31\tOsobiście niezwykle mocno zachęcam Cię do kupowania artykułów biurowych w sklepach internetowych albowiem jest to naturalnie w pełni bezpieczne i nie wiąże się z kompletnie żadnym ryzykiem.


PlusLiga. To były znakomite wybory. Zobacz najlepsze transfery sezonu - Sport WP SportoweFakty\nPlusLiga. To były znakomite wybory. Zobacz najlepsze transfery sezonu\nPrzed sezonem PlusLigi nie brakowało wielu ciekawych ruchów transferowych. Także z zagranicznych lig przyszło do Polski kilku interesujących zawodników. Redakcja WP SportoweFakty wybrała najlepsze transfery ostatnich rozgrywek.\nArkadiusz Dudziak 27 Kwietnia 2021, 10:00\nMohammed Al Hachdadi (Funvic Taubate -> Jastrzębski Węgiel)\nTo był jeden z najgłośniejszych transferów w PlusLidze. Mohammed Al Hachdadi przed sezonem był prawdziwą gwiazdą ligi brazylijskiej i nie zawiódł oczekiwań kibiców Jastrzębskiego Węgla. Słabsza postawa w ostatnich dwóch meczach nie może przekreślić znakomitej gry przez wcześniejszą część sezonu. Za swoje występy ośmiokrotnie otrzymał nagrodę MVP, co jest najlepszym wynikiem w stawce.\nCzy Jastrzębski Węgiel w przyszłym sezonie obroni tytuł mistrza Polski?\nZigzag 29-04 07:32 Zgłoś komentarz\nA Wlazły do Trefla? To był transfer sezonu\nSiatkówka Polska Asseco Resovia Rzeszów Jastrzębski Węgiel PGE Skra Bełchatów Trefl Gdańsk Grupa Azoty ZAKSA Kędzierzyn-Koźle Cuprum Lubin PlusLiga Andrea Gardini Mateusz Bieniek Jakub Kochanowski Bartłomiej Lipiński Karol Butryn Yacine Louati Mohammed Al Hachdadi Ronald Andres Jimenez Zamora


28 sierpnia 2002 19 października 2008 / Gartner, Infovide, Wojciech Ozimek, Związek Banków Polskich\nInfovide wspólnie ze Związkiem Banków Polskich we wrześniu br. organizuje seminarium na temat perspektyw rozwoju bankowości elektronicznej.\nPodczas seminarium zostaną przedstawione trendy związane z zastosowaniem technologii informatycznych w bankach, opracowane na podstawie obserwacji i analiz firm Infovide oraz Gartner. Podczas seminarium odbędzie się także dyskusja, w trakcie której eksperci Infovide wraz z zaproszonymi gośćmi zaprezentują wdrożenia nowoczesnych rozwiązań w polskich instytucjach finansowych.\nZaproszeni goście to Nordea Bank Polska, która za bankowość elektroniczną otrzymał tytuł Systemu Informatycznego Roku 2001, a Infovide Wykonawcy Systemu Informatycznego Roku 2001. Kolejne wdrożenia Infovide to – platforma integracyjna usprawniająca przepływ informacji w Banku Przemysłowo-Handlowym oraz implementacja kompleksowego systemu informatycznego wspierającego procesy kredytowe w BRE Banku. Ten ostatni umożliwia klasyfikację ryzyka oraz prowadzenie analiz portfelowych, a użytkownicy korzystają z niego jedynie za pośrednictwem standardowej przeglądarki internetowej.\nPrelegenci seminarium zwrócą uwagę na rozwiązania i korzyści płynące z integracji systemów oraz wskażą zasady budowy korporacyjnych systemów informacyjnych w bankach.\n„Wspólna inicjatywa Związku Banków Polskich oraz Infovide jest odpowiedzią na zainteresowanie rynku zmianami zachodzącymi w światowej i polskiej bankowości. Rola banków się zmienia, są one nie tylko graczami, ale stają się twórcami nowych rynków i stymulatorami nowych inicjatyw. Coraz bardziej zaczyna być widoczna konsolidacja. Taka sytuacja wymaga zmiany w podejściu do rozwiązań informatycznych, które mogą stanowić o bycie albo nie bycie danej instytucji finansowej w przyszłości” – powiedział Wojciech Ozimek, Dyrektor Rozwoju w Infovide S.A.


Trwamy w radości świąt Bożego Narodzenia – po czasie, w którym przygotowaliśmy się do narodzin Bożego Syna i powtórnego powrotu na Ziemię – Adwencie, w którym, mam nadzieję, nie tylko przygotowaliśmy nasze domy i prezenty oraz dekoracje, ale przede wszystkim nasze serce – poprzez spowiedź, rekolekcje i roraty oraz postanowienia adwentowe. Myślę, że cztery tygodnie dobrze przygotowały nas i nasze życie do radości z tego, że Jezus przyszedł na świat, aby nas odkupić i zbawić. Pamiętajmy, że misja zbawcza Jezusa rozpoczęła się w żłobie, zakończyła na krzyżu, a swe dopełnienie miała w pustym grobie. To w biednym, zimnym żłobie narodził się Bóg i człowiek. W Betlejem – mieście chleba – narodził się prawdziwy pokarm na życie wieczne. To w grocie narodzenia to, co mocne – Boskie złączyło się z tym, co słabe – ludzkie. Dlaczego? Ponieważ Bóg nas kocha i chce nas zbawić. Tajemnica przyjścia na świat Jezusa ,,nie jest odgrzewaniem kotletów” sprzed 2000 lat. Jezus na nowo się rodzi. Na nowo przychodzi i chce nas odkupić w Kościele i sakramentach. Ma narodzić się w nas, w naszym sercu i w naszym życiu. Wielu nie cieszą święta. Dlaczego? Bo w nich nie narodził się Jezus, a nawet jeśli to tylko z tradycji, a nie z wiary, a może bardziej skupili się na otoczce niż na sensie tych świąt. Bardzo dotykają nas zakazy stawiania grot lub stajenek betlejemskich w państwach Europy Zachodniej. Słusznie, ale czy w moim sercu przygotowuję żłobek z dobrych uczynków Jezusowi? Boże Narodzenie to piękny czas dla nas: mamy przyjąć Jezusa jak Maryja i Józef, mamy go odnaleźć i głosić jak pasterze i dążyć do Niego pomimo przeszkód i obdarowywać jak mędrcy ze wschodu. W okresie Bożego Narodzenia świat staje się lepszy. Przychodzą wspomnienia. Jest radość i pokój. Nie ma niepewności i lęku. Wszystko zło i niepewność gasną w Bożej Dziecinie, w jej miłości do nas. Ufajmy Jezusowi. Pozwólmy, aby Jezus narodził się w nas, w naszych rodzinach, wspólnotach i ojczyźnie. Przyjmijmy Jezusa i głośmy wszystkim, którzy potrzebują wiary, miłości i nadziei. Otwierajmy serce na Jezusa i na drugiego człowieka. Czy Boże Narodzenie mnie cieszy? Czy przyjmuję Jezusa? Czy Jezus już się we mnie narodził? Odpowiedzmy sobie na te pytania. One nadadzą nam sens w świętowaniu i radowaniu się z narodzenia Jezusa. Pamiętaj, że Jezus chce się narodzić w twoim sercu i życiu!\nInspiracje 11 stycznia 2017


Czarnuszka - sprawdź cenę w sklepie | Naturalnie Zdrowe\nCzarnuszka – smaczna i pożywna\nCzarnuszka – właściwości tej rośliny wykorzystywane są z powodzeniem zarówno w kuchni, jak i kosmetologii. Jej małe, czarne nasiona, nazywane niekiedy czarnym kminkiem, służą do tłoczenia wartościowego oleju, którego lekko pikantny smak uwydatnia walory wielu potraw. Możesz używać ich w całości, łatwo skruszysz je też w moździerzu bezpośrednio przed przyprawieniem.\nCzarnuszka w kuchni orientalnej i tradycyjnej\nJeżeli chcesz poszerzyć repertuar wykorzystywanych w Twojej kuchni przypraw, godnym polecenia wyborem jest właśnie nigella sativa, czyli czarnuszka siewna. Nasiona czarnuszki stosowane są jako dodatek głównie do dań indyjskich – kormy, dhal czy chutney. Świetnie nadają się także do posypania tradycyjnego, polskiego pieczywa, jako dodatek do twarożku, zup, warzyw czy sałatek.\nCzarnuszka – źródło cennych kwasów tłuszczowych\nKiedy szukasz przyprawy o bogatych wartościach, z pomocą przyjdą Ci nasiona czarnuszki. Właściwości lecznicze jej składników sprawiają, że może mieć pozytywny wpływ na układ odpornościowy i pokarmowy. Posiada cenny olejek eteryczny i jest bogatym źródłem nienasyconych tłuszczów roślinnych omega 3, 6 i 9.\nskład: czarnuszka nasiona 100%\nmasa netto: od 200 g\nW zakładzie wykorzystywane są surowce zawierające gluten, sezam, wszelkie orzechy.\nWartość energetyczna: 1527 kJ/362 kcal\n10,20 zł od 8,60 zł\n7,52 zł od 7,00 zł\n14,28 zł od 13,28 zł\nNiepozorne czarne nasionka to prawdziwy arsenał substancji i związków bioaktywnych o udowodnionym działaniu...\nRegularne stosowanie oleju z czarnuszki przynosi naprawdę zachwycające rezultaty. Jak go stosować, by Twoje włosy i...\nWłaściwości czarnuszki i sposoby jej wykorzystania\nDwa dzbany z jej nasionami znaleziono w grobie Tutenchamona. Niewielkie ziarenka o wielkiej mocy, czyli czarnuszka....


Eunice Foote. Odkryła zmiany klimatu 5 lat przed mężczyznami - TrueStory\nStrona głównaHistoriaEunice Foote. Odkryła zmiany klimatu 5 lat przed mężczyznami\nEunice Foote to osoba, o której prawdopodobnie nie słyszeliście, ale to właśnie ona jako pierwsza udokumentowała zmiany klimatyczne. Zrobiła to pięć lat przed tym, jak za odkrycie „efektu gazu cieplarnianego” uznanie zdobył irlandzki naukowiec John Tyndall.\nEunice Foote. Odkryła zmiany klimatu 5 lat przed Johnem Tyndallem, który uchodzi za ojca tej dziedziny nauki (fot. Wikimedia)\nEunice Foote jako pierwsza odkryła działanie dwutlenku węgla na promienie UV\nPięć lat po tym, jak opisała swój eksperyment, do tych samych wniosków doszedł John Tyndall\nTo właśnie Irlandczyk jest uważany za odkrywcę efektu cieplarnianego\nFoote pozostawała nieznana aż do 2010 roku, podobnie jak wiele innych pionierek nauki\nEunice Foote już w 1856 roku przeprowadziła eksperyment, który udokumentowała w krótkiej pracy naukowej. Do jednego z dwóch szklanych cylindrów wpompowała dwutlenek węgla, do drugiego powietrze, a następnie wystawiła je na słońce.\nEunice Foote odkrywa działanie dwutlenku węgla na promienie UV\n„Odbiornik zawierający gaz zaczął się samoczynnie nagrzewać, wyraźnie mocniej niż drugi, (…) a po wyjęciu był wielokrotnie dłużej schładzany” – pisała. Wyższa temperatura cylindra z dwutlenkiem węgla pokazała Foote, że wpływa on na zatrzymywanie większej ilości ciepła. Eksperyment powtórzyła na szeregu różnych gazów, w tym na wodorze i tlenie.\n„Porównując ciepło słoneczne w różnych gazach, stwierdziłam, że w wodorze wynosi ono 108 stopni Celsjusza, w zwykłym powietrzu 106 st. C, w tlenie 108 st. C, a w kwasie węglowym 125 st. C” – dokumentowała Foote. To odkrycie doprowadziło ją do wniosku, że „atmosfera tego gazu dałaby naszej ziemi wysoką temperaturę; a jeśli, jak niektórzy przypuszczają, w pewnym okresie jej historii powietrze zmieszało się z nim w większej proporcji niż obecnie, rezultatem jego właściwości musiała być podwyższona temperatura”.\nByło to pierwsza naukowe twierdzenie, że CO2 wpływa na zmianę temperatury Ziemi. Eunice Foote miała 37 lat, gdy dokonała tego odkrycia. Jej praca położyła podwaliny pod nowoczesne rozumienie „efektu gazu cieplarnianego”, ale uznanie otrzymał irlandzki fizyk John Tyndall w 1861 roku. Dlaczego? Bo był już dobrze znany w środowisku naukowym ze swojej pracy nad magnetyzmem i polaryzacją.\nJohn Tyndall dokonuje „swojego” odkrycia\nCo ciekawe, Tyndall opublikował artykuł o ślepocie barw w tym samym numerze „The American Journal of Science and Arts”, w którym Foote opublikowała swój eksperyment z dwutlenkiem węgla. Trwają dyskusje, czy Tyndall splagiatował jej pracę, czy po prostu zainspirował się jej eksperymentem. Wiadomo, że w żaden sposób nie odniósł się dni niego w swoich badaniach.\nJohn Tyndall pięć lat po Foote wykazał absorpcyjną naturę gazów, w tym tlenu, pary wodnej i dwutlenku węgla. Używając spektrofotometru stosunkowego własnej konstrukcji, zmierzył absorpcję tych gazów w podczerwieni, co później stało się znane jako „efekt cieplarniany”. Początkowo naukowcy wierzyli, że będzie on korzystny dla planety. Dopiero w połowie XX wieku poznano katastrofalne skutki efektu cieplarnianego, a amerykański naukowiec Wallace Broecker ukuł termin „globalne ocieplenie”.\nNiezależnie od oceny odkrycia, Tyndall został upamiętniony jako jeden z ojców założycieli nauki o zmianach klimatu, podczas gdy Foote pozostawała zapomniana aż do 2010 roku. Na jej odkrycie przypadkiem natknął się wtedy emerytowany geolog Ray Sorenson. Tyndall pozostał cenionym naukowcem jeszcze długo po tragicznej śmierci w 1893 roku, gdy jego żona nieświadomie podała mu śmiertelną dawkę wodzianu chloralu, który zażywał na bezsenność.\nEunice Foote. Rola kobiet w rozwoju nauki wciąż pomijana\nOdkrycie Eunice Newton Foote nie byłoby możliwe, gdyby nie przełom w edukacji kobiet. Wychowywała się na farmie w Connecticut w USA, ale jako nastolatka uczęszczała do Troy Female Seminary (późniejszej Emma Willard School) – pierwszej żeńskiej szkoły wyższej w Ameryce. Miała ona siedzibę w Troy w stanie Nowy Jork i była pierwszą placówką, która oferowała młodym kobietom edukację porównywalną z męską, z przedmiotami obejmującymi zaawansowaną matematykę i nauki ścisłe.\nSzczyt klimatyczny w Glasgow. Dużo deklaracji, mało konkretów\nJednym z jej nauczycieli był Amos Eaton, który był współzałożycielem pobliskiej Rensselaer School dla chłopców i zmienił sposób nauczania przedmiotów ścisłych w Ameryce. Oprócz zainteresowania nauką, Foote była również aktywną obrończynią praw kobiet i należała do rady redakcyjnej Konwencji z Seneca Falls z 1848 r., pierwszej konferencji na temat praw kobiet, zorganizowanej przez wybitną sufrażystkę Elizabeth Candy Stanton.\nFoote to jedna z co najmniej kilku kobiet, których wkład w rozwój nauki został przemilczany lub za mało nagłośniony. Lise Meitner, kluczowa członkini zespołu naukowego, który odkrył rozszczepienie jądra atomowego, została pominięta przy przyznawaniu Nagrody Nobla, którą otrzymał jej kolega Otto Hahn. Do 2016 roku tylko garstka ludzi znała też historię trzech ciemnoskórych matematyczek, które w latach 60-tych odegrały kluczowe role w projektach NASA. Udaną formą rehabilitacji za te zaniedbania jest film „Ukryte działania” (ang. „Hidden figures”), którego bohaterkami są Katherine G. Johnson, Dorothy Vaughan i Mary Jackson.\nPoprzedni artykułBarbara Nowak ma kłopoty. Część PiS chce jej dymisji\nNastępny artykułKryzys dyplomatyczny. Po co w ogóle są nam ambasadorowie?


SERWIS21: Reduta Dobrego Imienia: 10 kwietnia - pamiętamy\ndziś kolejna rocznica tragicznych wydarzeń z 10 kwietnia 2010 r. Siedem lat temu elita polskiej polityki i życia społecznego zginęła w katastrofie lotniczej w Smoleńsku. Z tej okazji przygotowaliśmy dwa rocznicowe materiały w magazynie Reduta Online - jeden o śp. Lechu Kaczyńskim, drugi o stratach kontrwywiadowczych w Smoleńsku. Przypominamy, że cały magazyn dostępny jest pod adresem: http://www.anti-defamation.org/redutanews/\nZachęcamy także do udziału w uroczystościach upamiętniających te wydarzenia.


Przesyłki kurierskie krajowe - jaka jest gwarancja bezpieczeństwa i sprawnego dostarczenia przesyłki w określone miejsce? - kalwede.de\nPrzesyłki kurierskie krajowe – jaka jest gwarancja bezpieczeństwa i sprawnego dostarczenia przesyłki w określone miejsce?\nJeśli mowa o przesyłkach kurierskich zdecydowanie szczególną rolę pełnią szybkość oraz bezpieczeństwo. Ogromnym atutem są również optymalne ceny przesyłek, za sprawą których są one dziś tak bardzo popularne. Tanie przesyłki gwarantują sprawne dostarczanie paczek w idealnym stanie stanie, dzięki czemu wiele osób systematycznie korzysta z tej atrakcyjnej usługi.\nDzięki niedrogim przesyłkom jesteśmy w stanie zaoszczędzić nie tylko czas, ale zwłaszcza pieniądze. Tanie przesyłki kurierskie krajowe szybko docierają do odbiorcy w doskonałym stanie. Kurierzy dokonują wszelkich starań, aby wszystkie paczki bezpiecznie docierały w ściśle określone miejsca. Oferta skierowana jest zarówno do firm, jak również osób prywatnych.kliknij usg nowa huta usg nowa hutaDoświadczeni kurierzy doskonale zdają sobie sprawę, jak sprawnie dostarczyć paczkę gwarantując klientom ogromny komfort. Ekonomiczna oferta może pochwalić się wielką popularnością, co utwierdza kurierów w przekonaniu, że ich usługi spełniają wszelkie potrzeby.\nTanie przesyłki kurierskie krajowe są wspaniałym rozwiązaniem tak samo w przypadku zleceń jednorazowych, jak również długotrwałej współpracy. Sprawny system składania zamówień pozwala na sprawną realizację, co gwarantuje oszczędność czasu.\nPasjonuje Cię tego typu problematyka? Jeśli tak, to zobacz propozycję pokrewnych tekstów, ponieważ one z pewnością także są godne Twojego zainteresowania.\nDoświadczona firma przewozowa zapewnia tanie przesyłki kurierskie krajowe adekwatne do oczekiwań wszystkich konsumentów. To niezwykle komfortowe, iż żyjąc w czasach internetu możemy nie tylko sprawnie zrobić zakupy online, ale także szybko wysłać je na wskazany adres. Kurierzy, którzy wyróżniają się odpowiedzialnością jak również rzetelnością zawsze dokonują wszelkich starań, aby klienci byli zadowoleni z ich usług (zobacz ofertę na przesyłki kurierskie od Za sprawą najwyższej jakości przesyłek, firma przewozowa może poszczycić się bogatą listą stałych klientów, którzy systematycznie korzystają z jej usług.\nWarto mieć na uwadze, jak wiele korzyści gwarantują niedrogie przesyłki kurierskie, za sprawą których jesteśmy w stanie sprawnie transportować paczki na terenie całego kraju. Odpowiedzialni kurierzy zawsze dokonują wszelkich starań, aby przesyłki docierały w określone miejsce w nienagannym stanie. Szybkość a także bezpieczeństwo, które gwarantuje firma przewozowa sprawiają, że możemy uzyskać usługę na bardzo wysokim poziomie. Niesamowicie ważną rolę pełnią niskie ceny przesyłek kurierskich, za sprawą czego mogą pochwalić się one jeszcze większą popularnością.\nTagged: adres, bezpieczeństw, cena, usługa\n← Zaskakujące horyzonty obecnego świata\nNowoczesne technologie dla zakładów →\nSystemy w kategorii IT w przedsiębiorstwach\nChcesz sprawić sobie prezent? Tutaj dowiesz się, co może ci się przydać\nZakupy grupowe i z gazetek promocyjnych – dobre dla łowców okazji\nUlotki muszą być głęboko przemyślane\nbiznes dokumenty firma firmy Internet klient komputer pieniądze praca przedsiębiorstwo reklama rynek usługi


LASER PUNKTOWY YATO YT-30427 | PortalNarzedzi.pl\nHome » Artykul » LASER PUNKTOWY YATO YT-30427\nLASER PUNKTOWY YATO YT-30427\nNa rynku instrumentów pomiarowych spotkać można różne typy laserów punktowych. Najbardziej popularne są modele 3- i 5-punktowe, z czego te drugie mają dużo większe możliwości praktyczne, więc są chętniej kupowane. Świetnym reprezentantem tej grupy jest sprawdzony YATO YT-30427.\nNajnowszy laser budowlany w ofercie marki YATO wyświetla aż pięć punktów. Dwa pionowe (do góry i do dołu), które pełnią rolę pionownika, oraz trzy poziome (w prawo, w lewo i w przód). Zarówno punkty pionownika, jak i punkty poziome w lewo i w prawo leżą na jednej linii. Punkt poziomy w przód leży w płaszczyźnie pozostałych dwóch punktów poziomych i dodatkowo jest do\nnich prostopadły. Szybko licząc możliwe kombinacje, YATO pozwala wyznaczać jednocześnie aż osiem kątów prostych. Jak wiadomo, określanie lub kontrolowanie prostopadłości obiektów to główne zadanie lasera punktowego. Można go więc stosować do odpowiedniego ustawiania ścianek działowych z profili aluminiowych, konstruowania szalunków do fundamentów czy wspomagania murowania ścian itp.\nEfektywny zasięg pracy (widoczność) każdego punktu lasera to ok. 30 m. Powyżej tej wartości punkt laserowy znacznie zwiększa swoją średnicę, a także przestaje być dobrze widoczny, przez co spada dokładność pracy. Parametry techniczne instrumentu „punktowca” YATO informują, że jego dokładność to 0,3 mm/m.\nWspomnieliśmy, że zarówno punkty pionownika, jak i punkty poziome wyświetlane w prawo i w lewo leżą w jednej linii. Ta właściwość sprawia, że lasera punktowego można użyć do kolejnych dwóch zadań: przenoszenia pionowego punktów między podłogą i sufitem oraz wytyczania i kontroli prostoliniowego ustawienia obiektów konstrukcyjnych. Pierwsza funkcjonalność jest niezwykle przydatna elektrykom, którzy w swojej codziennej pracy wiercą w suficie otwory na kable zasilające. Teraz nie muszą już chodzić po drabinach, by wyznaczyć dokładny środek pomieszczenia. Wystarczy, że wskażą go na podłodze i chwilę po włączeniu lasera mogą go już przenieść na sufit. Pionownik w górę i w dół to także doskonałe narzędzie do trasowania punktów wiercenia przebiciowego. Jeśli chcemy, żeby np. rura wentylacyjna biegła dokładnie w pionie między kondygnacjami i na koniec wychodziła przez dach, wystarczy ustawić laser na najniższym poziomie i, korzystając z plamek świetlnych, wiercić kolejne otwory w sufitach i w dachu. Tak samo rzecz się ma z wierceniem w ścianach.\nBadanie lub wyznaczanie prostoliniowości jest z kolei głównym zadaniem wszystkich specjalistów, którzy zajmują się stawianiem lekkich i ciężkich konstrukcji ścian działowych oraz wykonują zabudowy hal wielkopowierzchniowych, a także budowlańców wykonujących prace na zewnątrz, np. budujących ogrodzenia, układających kostkę brukową, wykonujących wykopy na niewielkich podwórkach. Dzięki wbudowanemu kompensatorowi magnetycznemu o zakresie działania 3˚ wiązki lasera są zawsze spoziomowane i spionowane. Laser punktowy może więc z powodzeniem realizować zadania wyznaczania poziomów, które zazwyczaj wykonujemy klasycznym laserem liniowo-krzyżowym. Wystarczy obracać instrument – ustawiony na statywie fotograficznym lub przymocowany do uchwytu uniwersalnego z magnesem (do szybkiego mocowania lasera do konstrukcji metalowych) – i oznaczać na obiekcie odpowiednie wysokości. Tę funkcjonalność lasera punktowego mogą śmiało wykorzystywać montażyści okien, drzwi, mebli, armatury elektrycznej i hydraulicznej itp.\nObsługa instrumentu jest bardzo łatwa. Użytkownik ma do dyspozycji tylko jeden włącznik umieszczony z boku obudowy – to suwak, którym włącza/wyłącza się instrument i blokuje kompensator do prac skośnych i na czas transportu. Warto też wspomnieć, że laser krzyżowy YATO YT-30427 ma dwa gwintowane przyłącza – 1/4 i 5/8 cala – do mocowania instrumentu na typowych statywach trójnożnych i tyczkach rozporowych.\nLaser YATO zasilany jest trzema bateriami 1,5 V AA (duże paluszki). Sprzęt jest na tyle energooszczędny, że taki zestaw ogniw zasilających wystarcza na ok. 30 godz. ciągłego świecenia. Sprzęt jest bardzo mały – waży zaledwie 295 g.\nWarto wspomnieć, że jego konstrukcja spełnia normę IP54 odporności na pył i wodę. W zestawie razem z instrumentem dostarczany jest poręczny uchwyt ścienny\nwyposażony w funkcję płynnej regulacji wysokości.\nDane techniczne lasera punktowego YATO YT-30427\nWyświetlane punkty 5 punktów\nZasilanie 3 x 1,5 V AA\nPrzyłącza do statywu 1/4 i 5/8cala\nLASER GLAZURNICZY VOREL 16030