Podglądanie Wszechświata by SIW Znak - issuu\nMICHAŁ Podglądanie Wszechświata to pasjonująca podróż przez historię fizyki i współczesną kosmologię. Autor w przystępny i zwięzły sposób przedstawia najważniejsze problemy tych nauk. Prezentuje ogólną i szczególną teorię względności, mechanikę kwantową i teorię superstrun. Refleksja naukowa łączy się tu z teologiczną – autor stawia pytania o miejsce człowieka w Kosmosie czy relacje między nauką i religią. Do książki dołączono nagrania emitowanego w radiu RDN Małopolska cyklu audycji ks. prof. Michała Hellera Drogami myślących. Ks. prof. Michał Heller (ur. 1936), fi lozof, teolog, fi zyk kosmolog. Pracownik Watykańskiego Obserwatorium Astronomicznego oraz Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II. W 2008 roku otrzymał prestiżową Nagrodę Templetona.\nCena detal. 37,90 zł\nZawiera bezpłatny egzemplarz płyty w formacie MP3\nZ PŁYTĄ (MP3)\nPonad 10 godzin wykładów o Wszechświecie i nieskończoności\nPODGLĄDANIE WSZECHŚWIATA współpraca Małgorzata Szczerbińska-Polak Paweł Polak\nW Y DAW NICT WO ZNAK KR AKÓW 2011\nKU WSPÓŁCZESNEJ FIZYCE\nŚrodek Wszechświata czy kosmiczny margines\nest niemal sloganem, że rewolucja kopernikańska zdegradowała człowieka, pozbawiając go centralnego położenia we Wszechświecie. To prawda, że właśnie w ten sposób następne pokolenia zrozumiały przesłanie Kopernika, że było to dla nich prawdziwym wstrząsem, ale z drugiej strony jest to ogromne uproszczenie historii. Ażeby ocenić, czy człowiek został zdetronizowany, pozbawiony swojej centralnej pozycji, przyjrzyjmy się najpierw, jakie miejsce zajmował w średniowiecznym obrazie Wszechświata. Każda epoka ma swój obraz Wszechświata. Taki obraz jest zwykle mieszaniną elementów pochodzących z nauki, i to zwykle bardzo spopularyzowanych, przetworzonych wyobraźnią, elementów potocznych wyobrażeń, a także literackiej fikcji. Na przykład: w naszym dzisiejszym obrazie świata jest na pewno znacznie mniej poglądów Einsteina niż telewizyjnych obrazów. W średniowiecznym obrazie świata – podobnie – też było mniej Ptolemeusza, wybitnego starożytnego astronoma, mniej astronomicznych epicykli, za pomocą których ówcześni astronomowie wyliczali pozycje planet, a za to więcej wyobrażeń literackich z domieszką elementów pochodzących z wielkopostnych kazań. Alanus ab Insulis, pisarz z tamtych czasów, porównywał Wszechświat do grodu. W środkowym zamku na tronie siedzi Bóg, cesarz 11\nPODGL Ą DA N IE WSZECHŚW I ATA\nWszechświata. W Niższych Niebiosach żyje anielskie rycerstwo, a my, na Ziemi, jesteśmy – jak to wówczas mówiono – extra muros – poza murami, narażeni na ataki wrogów. Jak to możliwe, że jesteśmy poza murami, a mamy rzekomo zajmować środek Wszechświata? Wyjaśnił to wielki poeta Dante, który w swojej Boskiej komedii literacko wykorzystał i rozwinął średniowieczny obraz Wszechświata. Porządek przestrzenny, powiada Dante, jest odwrotnością porządku duchowego, materialny Kosmos odzwierciedla, a więc odwraca, tak jak zwierciadło, rzeczywistość. To, co naprawdę jest obwodem, w zwierciadlanym odbiciu staje się środkiem. Tak więc nasza centralna pozycja wcale nie jest aż tak ważna. Bardzo wpływowy w średniowieczu pisarz Makrobiusz twierdził, że przy stworzeniu świata najszlachetniejsza, eteryczna materia wzniosła się do góry, a to, co mniej czyste, cięższe, co nie dało się wykorzystać do wznioślejszych celów, spadło do środka. Z tej gliny, która spadła do środka, my właśnie powstaliśmy. Nasz środek Wszechświata jest więc w gruncie rzeczy kosmicznym śmietnikiem. Wszechświat średniowieczny był teocentryczny, w jego środku znajdował się Bóg, nie był natomiast antropocentryczny; można nawet powiedzieć, że Wszechświat średniowieczny był antropoperyferyczny, znajdowaliśmy się na peryferiach Wszechświata. Potem przyszedł Kopernik i całkowicie pozbawił człowieka jego centralnej pozycji. To potoczna opinia, ale spójrzmy, co zrobił Kopernik. Jego dzieło miało przede wszystkim charakter techniczny. Kopernik przeniósł układ odniesienia z Ziemi na Słońce. Środek Wszechświata u Kopernika pozostał, zajmowało go teraz Słońce, a nie Ziemia. Pozostały nawet, wprowadzone przez starożytnych, dyferense i epicykle, ażeby ratować zgodność nowego modelu Kopernikowskiego z obserwacjami astronomicznymi. O człowieku i o jego miejscu we Wszechświecie Kopernik nie napisał ani słowa. Jednak jego dzieło miało ogromne konsekwencje, było jak malutka dziura zrobiona w tamie – najpierw sączy się przez nią wąski strumyczek, a potem rwie lawina niszczącej wody. 12\nK U WSPÓŁCZE SNEJ F I Z YCE\nTo, co nazywamy „kopernikańskim zwrotem”, dokonało się w następnych pokoleniach. Myślę, że symboliczne znaczenie tego dokonania doskonale ilustruje dzieło innego wielkiego astronoma – Keplera. Nosi ono tytuł Somnium seu astronomia lunaris – Sen, czyli astronomia księżycowa. Jest to pierwsza bodaj w dziejach naszej kultury książka typu science fiction, a jednocześnie w pewnym sensie dzieło życia Keplera, który zaczął pisać tę książkę jako student, a ukończył niedługo przed śmiercią. Treść dzieła Keplera jest następująca: przyjazne duchy zanoszą bohatera historii do krainy Lewanii – tak Kepler nazwał Księżyc – by pokazać mu mieszkańców, ich miasta, całą geografię Księżyca, ale także astronomiczne niebo oglądane z Księżyca. Ten fragment pracy Keplera nie był literacką fikcją. Kepler dokładnie powyliczał, jak będą wyglądać planety, gwiazdozbiory oglądane nie z Ziemi, lecz z Księżyca. Argumentował, że mieszkańcom Księżyca wydaje się, że to oni spoczywają, a Ziemia się porusza. „Celem mojego Somnium... – pisał – jest przedstawienie dowodu na ruch Ziemi albo raczej próba odparcia, na przykładzie Księżyca, zarzutów biorących się z powszechnego sprzeciwu rodzaju ludzkiego”. Na czym więc polega symboliczne znaczenie Somnium... Keplera? Oto człowiek po raz pierwszy ogląda Wszechświat nie z Ziemi, lecz z Księżyca, został więc zmuszony do tego, aby porzucić swoją środkową pozycję. Ludzie renesansu zapomnieli, że w średniowieczu byli uważani za kosmiczny śmietnik, z trudem przyjmowali to, że zajmują przeciętne miejsce we Wszechświecie. Fakt ten stał się wielkim wstrząsem dla europejskiej kultury, ale to był dopiero początek. Reszty miało dokonać powstanie nauk empirycznych na przełomie XVI i XVII wieku. Zapytajmy więc: czy człowiek jest rzeczywiście tylko mieszkańcem kosmicznego marginesu i niczym więcej? Owszem, czasem może warto w ten sposób pomyśleć o sobie, ażeby nabrać właściwego dystansu do Wszechświata i pewnej pokory wobec przyrody. Trzeba jednak pamiętać, że człowiek jest we Wszechświecie czymś, a raczej kimś bardzo wyróżnionym. To właśnie w mózgu człowieka zabłysła 13\niskra, która rozwinęła się potem w niezwykłą zdolność stawiania Wszechświatowi pytań i wydzierania mu jego tajemnic. Dzięki tej zdolności człowiek wykracza poza Wszechświat, wykracza poza własną materialność. Tę iskrę poznania możemy śmiało nazwać Bożą iskrą, nosimy ją w sobie i powinniśmy ją starannie pielęgnować.\nJak poruszają się gwiazdy?\nW XVII wieku na niebie nad Europą pojawiło się kilka komet, i to widocznych gołym okiem. Największa z nich była kometa odkryta przez Edmonda Halleya. Komety te wywarły wielkie wrażenie na ówczesnych ludziach, a zwłaszcza na myślicielach. W tamtym czasie kilku ludzi, wśród nich Robert Hooke, Edmond Halley i Christopher Wren (ten ostatni był znanym angielskim architektem), postawiło sobie pytanie: pod wpływem jakiej siły działającej między Słońcem a planetą planeta będzie krążyć po orbicie eliptycznej? Problem ten tak męczył Halleya, że postanowił udać się do Cambridge, by przedstawić go Newtonowi. Zaraz po przywitaniu, bez zbędnych wstępów, Halley postawił pytanie: wzdłuż jakiej krzywej poruszałaby się planeta przy założeniu, że przyciąganie Słońca zmniejsza się z kwadratem odległości? Odpowiedź Newtona była natychmiastowa: po elipsie. Na pytanie uczonego, zadziwionego tą odpowiedzią, skąd taka pewność, Newton odrzekł, że już kiedyś to wyliczył. Halley domagał się tych wyników na piśmie, ale Newton nie mógł na poczekaniu odnaleźć swoich dawnych notatek. Obiecał więc, że wkrótce prześle Halleyowi rachunki. Ale i potem tych notatek nie udało mu się odnaleźć, więc postanowił jeszcze raz zrobić wyliczenie. Jednakże prześladował go pech – nie udawało mu się otrzymać poprzedniego wyniku. Próbował wielokrotnie. Po pewnym czasie okazało się, że błąd nie krył się w samych rachunkach, lecz w nie dość dokładnie zrobionym rysunku pomocniczym. Usunięcie tej przyczyny dało natychmiastowy wynik. 14\nPod wpływem wizyty Halleya Newton uporządkował wszystkie swoje dotychczasowe wyniki, rozbudował je i w jesiennym semestrze wygłosił na uniwersytecie w Cambridge cykl wykładów na temat dynamiki. Stały się one zalążkiem późniejszego głównego dzieła Isaaca Newtona, które nosi tytuł Philosophiae naturalis principia mathematica (Matematyczne zasady filozofii przyrody). Data ukazania się tego dzieła drukiem rozpoczyna epokę nauk empirycznych. W ten sposób powstała nowożytna fizyka, zwana dziś klasyczną, jako pierwsza z wielu nauk przyrodniczych. Mimo swego ogromnego dokonania Newton nie był jednak pierwszy. Sam o sobie powiedział: „Widzę dalej niż inni, bo stoję na ramionach gigantów”. Spośród tych gigantów poprzedzających Newtona należy wymienić przynajmniej dwóch: Keplera z jego największym odkryciem, że planety poruszają się po elipsach – do tego odkrycia doprowadziły go żmudne obserwacje i matematyczna analiza wyników tych obserwacji – oraz Galileusza, który odkrył podstawowe prawa mechaniki, także stosując metodę doświadczenia, pomiarów i matematycznej analizy. To właśnie Galileusz powiedział, że księga przyrody jest pisana językiem matematyki. Newton dokonał wielkiej syntezy tego wszystkiego. Stworzył spójny system świata, w który osiągnięcia Keplera i Galileusza zostały wbudowane. Nie były już one niepowiązanymi ze sobą odkryciami, lecz wynikały logicznie z Newtonowskich zasad. Gdy patrzymy wstecz i podziwiamy dzieło Newtona, chciałoby się powiedzieć, że największym osiągnięciem tego uczonego było stworzenie, czy może udoskonalenie, metody naukowej. Tej samej metody, na której dziś opierają się nauki o świecie i której zawdzięczają wszystkie swoje sukcesy. Metoda ta wspiera się na dwóch filarach – na matematyce i na doświadczeniu, czyli eksperymencie. Często mówi się, że nasz świat jest matematyczny. Historia nauki, od Newtona począwszy, a nawet jeszcze wcześniej, pokazuje, że ilekroć próbowaliśmy wniknąć w strukturę świata inaczej niż za pomocą matematyki, ponosiliśmy klęskę. Jeśli natomiast uchwycimy 15\njakieś prawidłowości wykryte doświadczalnie, jeśli wyrazimy te prawidłowości za pomocą równania, to rozwiązując to równanie, uzyskujemy zwykle nowe, nieprzewidziane informacje o Wszechświecie, o których przedtem nie mieliśmy pojęcia, a które potem – z reguły – potwierdza odpowiednio przeprowadzone doświadczenie. Właśnie doświadczenie, czyli eksperyment, jest tym drugim elementem metody naukowej. Jednak nie może to być byle jakie doświadczenie, musi ono zawsze polegać na pomiarze jakiejś wielkości. Wynik pomiaru jest wyrażony w liczbach, a liczby można wstawić do matematycznych równań – i w ten sposób metoda się domyka, i działa niemal niezawodnie. Jako przykład rozpatrzmy słynną teorię Newtona – teorię grawitacji, czyli powszechnego ciążenia. Podobno Newton wpadł na pomysł tego odkrycia, obserwując spadające z drzewa jabłko. Spojrzał na to zjawisko zupełnie inaczej niż wszyscy dotychczas. Ilu ludzi przed nim obserwowało spadające przedmioty i nikomu nie przyszło do głowy to co jemu. Czasem trzeba się zamyślić, zadziwić rzeczą najzupełniej zwyczajną. Otóż Newton spojrzał na to w następujący sposób: to nie jabłko spada na Ziemię, lecz jabłko i Ziemia przyciągają się nawzajem. Ponieważ Ziemia ma dużą masę, a jabłko małą, wygląda to tak, jakby jabłko spadało na Ziemię. Newton ujął to w słynne równanie, które głosi, że siła przyciągania działająca pomiędzy dwoma ciałami, na przykład pomiędzy jabłkiem a Ziemią, jest wprost proporcjonalna do iloczynu ich mas i odwrotnie proporcjonalna do kwadratu odległości między nimi, czyli ażeby tę siłę obliczyć, trzeba znać masy dwóch ciał (jabłka i Ziemi), pomnożyć je przez siebie i podzielić przez odległość między nimi podniesioną do drugiej potęgi. Proste równanie, ale ile mieści się w nim informacji o świecie! Stosując je do różnych sytuacji, można z niego wyliczyć nie tylko ruch spadającego jabłka, ale i ruch wystrzelonego pocisku, ruch planety w jej drodze dookoła gwiazdy, ruch gwiazd w galaktyce i ruch galaktyk w gromadzie galaktyk. Gdy dziś uczeni planują drogę dla pojazdu kosmicznego, także posługują się równaniem Newtona. 16\nPonieważ jesteśmy ludźmi myślącymi, zadajmy sobie pytanie: dlaczego metoda matematyki i doświadczenia jest aż tak skuteczna w poznawaniu świata? Matematyka uchodzi za szczyt racjonalności, za najbardziej precyzyjne narzędzie rozumowania, jakie mamy do dyspozycji. Dlaczego nasz świat ulega tej racjonalnej metodzie? Widocznie budowa świata, jego struktura, jest niezwykle racjonalna i ujawnia się tylko wówczas, gdy się ją bada racjonalnymi narzędziami. Albert Einstein – obok Newtona chyba największy fizyk wszech czasów – mawiał, że chciałby poznać tylko jedno: zamysł, jaki miał Bóg, stwarzając Wszechświat. Istotnie, stwarzając Wszechświat, Bóg miał racjonalny zamysł, plan lub projekt, wynikający z ogromnej Jego mądrości. Zamysł ten urzeczywistnił. Racjonalny plan Boga jest zawarty w strukturze Wszechświata, podobnie jak projekt architekta tkwi we wzniesionej przez niego budowli. Uczeni, choćby o tym nie myśleli, choćby nawet w to nie wierzyli, nie robią nic innego, jak tylko odszyfrowują plan Stwórcy, zawarty w Jego dziele stworzenia.\nZmagania z czasem i przestrzenią\nBardzo nie lubimy, gdy coś nas ogranicza. A są takie dwie rzeczy (właściwie trudno je nazwać rzeczami, ale brak lepszego określenia), o których prawie nie myślimy, a które – jak nic innego – ograniczają naszą swobodę: to czas i przestrzeń. W czasie możemy być tylko w jednym „teraz”, w tej, a nie innej chwili, i nie możemy cofnąć się ani o sekundę. Jesteśmy właśnie w tej sekundzie, w tej godzinie, w jakiej jesteśmy, i na to nie ma żadnej rady. Urodziliśmy się w chwili, której sami nie wybraliśmy, i umrzemy wtedy, kiedy przyjdzie czas. Z przestrzenią jest trochę lepiej. Możemy na przykład chodzić w różnych kierunkach – tam i z powrotem – możemy zmieniać miejsce w przestrzeni, podróżować samochodem, pociągiem, samolotem. Niektórzy z nas polecieli nawet na Księżyc. Jednak w porównaniu z ogromem Wszechświata to właściwie tyle co stanie w miejscu, 17\ntyle co wychylenie nosa za próg. Nie możemy też być równocześnie w dwóch różnych miejscach. Gdy myślimy o tych ograniczeniach, odczuwamy je jako szczególnie bolesne. I dlatego może warto zapytać: co to jest czas, co to jest przestrzeń? Czy nie jest tak, że czas to jest po prostu to, co pokazuje zegarek, a przestrzeń to jest to, w czym żyję – przestrzeń mojego pokoju, mojego miasta? Ale co się dzieje, gdy nie ma zegarka, nie ma pokoju, nie ma miasta? Przecież istnieje jakiś czas Wszechświata, mówimy też o przestrzeni kosmicznej. Przyznajmy, że istotnie mamy trudności z odpowiedzią na pytania o czas i przestrzeń. Jeżeli zatem mamy kłopoty z odpowiedzią na pytania: co to jest czas, co to jest przestrzeń? – to może zapytajmy mądrzejszych. Isaac Newton w swoim fundamentalnym dziele „Matematyczne zasady filozofii przyrody”, które uważamy za podwaliny nowożytnej fizyki, podał następujące określenie czasu i przestrzeni: „Absolutny, prawdziwy, matematyczny czas, sam przez się i z własnej natury, płynie jednostajnie bez względu na cokolwiek zewnętrznego i inaczej nazywa się »trwaniem«”. Jest to słynna definicja absolutnego czasu. Absolutny, prawdziwy, matematyczny – te określenia mają odróżnić go od czasu pokazywanego przez nasz zegarek. Wszystko istnieje w czasie, ale nic na czas nie wpływa. Nie można czasu przyspieszyć ani opóźnić. Czas jest jak gdyby obojętny na to, co się w nim dzieje, ale i odwrotnie – czas także nie ma wpływu na te procesy i zdarzenia, które w nim zachodzą. Czas upływa – jak powiada Newton – „jednostajnie bez względu na cokolwiek zewnętrznego”. Podobnie ten wielki uczony, określając przestrzeń, pisał: „Absolutna przestrzeń we własnej istocie, bez odniesienia do czegokolwiek zewnętrznego, pozostaje zawsze taka sama i nieruchoma”. Tę Newtonowską absolutną przestrzeń można sobie wyobrazić jako wielkie pudło bez ścian albo takie pudło, którego ściany znajdują się w nieskończoności. Wszystko, co się dzieje, zawarte jest w tym pudle, zawarte jest w przestrzeni, ale ani przestrzeń 18\nnie ma wpływu na przebieg tych zdarzeń, które się w niej dzieją, ani zdarzenia nie mają wpływu na strukturę przestrzeni, w której zachodzą. Jeśli przez chwilę zastanowimy się nad tymi definicjami czasu i przestrzeni, to jesteśmy skłonni przyznać rację Newtonowi: istotnie, czas i przestrzeń są takimi absolutnymi bytami. Rozciągają się w nieskończoność: czas w przeszłość i w przyszłość, przestrzeń we wszystkich kierunkach – na wschód, zachód, południe, północ. Wszystko istnieje w czasie i przestrzeni, ale nic nie ma wpływu na czas i przestrzeń. Wydaje się więc, że Newton nas przekonał; co więcej, wydaje się, że zawsze mieliśmy podobny pogląd jak Newton, tylko ten wielki uczony nam go jaśniej uświadomił. Isaac Newton miał jednak wielkiego rywala. Był nim Gottfried Wilhelm Leibniz – wielki filozof, niektórzy sądzą, że jeden z najwybitniejszych w całej historii ludzkości. Isaac Newton nie tylko stworzył podstawy mechaniki, a wraz z nią podstawy całej nowożytnej fizyki, ale odkrył także rachunek różniczkowy i całkowy, który jest podstawą dzisiejszej tak zwanej matematyki wyższej (jest to pierwszy dział matematyki, zwany analizą matematyczną, jakiego uczy się na studiach wyższych). Tak się złożyło, że Leibniz także odkrył rachunek różniczkowy i całkowy, i to nawet kilka lat wcześniej niż Newton. Z początku wszystko dobrze się układało między tymi dwoma wielkimi uczonymi, ale przyjaciele Newtona podsunęli mu myśl, że Leibniz podkradł mu pomysł rachunku różniczkowego i całkowego. Dzisiaj wiemy, że tak nie było. Jednakże nie tylko ten spór podzielił wielkich uczonych. Dzieliło ich przede wszystkim zupełnie odmienne widzenie świata, całkiem różna perspektywa filozoficzna. Uwidoczniła się ona także w poglądach Leibniza na czas i przestrzeń. Oto z kolei znana wypowiedź Leibniza: „Co do mnie, niejednokrotnie podkreślałem, że mam przestrzeń za coś względnego, podobnie jak czas, mianowicie za porządek współistnienia rzeczy, podczas gdy czas stanowi porządek ich następstwa”. 19\nSpróbujmy, używając bardziej współczesnych pojęć, zrozumieć to stwierdzenie Leibniza. Wszechświat możemy traktować jako ogromny zbiór rozmaitych zdarzeń i rzeczy. Ten zbiór nie jest chaotyczny, lecz precyzyjnie uporządkowany. Porządek wśród zdarzeń i procesów wprowadzają zawsze jakieś relacje zachodzące między tymi zdarzeniami i procesami. Podobnie zresztą jest w każdym dobrze uporządkowanym mieszkaniu; na przykład jeżeli spożywam posiłek, to muszę pozmywać naczynia i potem położyć je na swoim miejscu, ażeby był porządek. Pomiędzy jedzeniem, zmywaniem, wycieraniem i tak dalej muszą zachodzić pewne porządkujące relacje – to one utrzymują porządek i czystość w moim mieszkaniu. Podobnie jest we Wszechświecie. Wśród relacji porządkujących Wszechświat dwa rodzaje zasługują na szczególne podkreślenie. Pierwszy rodzaj to relacje, które porządkują wydarzenia obok siebie, i w ten sposób właśnie powstaje pojęcie przestrzeni. Drugi rodzaj relacji to takie, które porządkują rzeczy i zdarzenia jedne za drugimi; one są odpowiedzialne za porządek następstwa. W ten sposób powstaje pojęcie czasu. Tak więc czas i przestrzeń to pewne relacje porządkujące. Taki właśnie był pogląd Leibniza. Płyną z niego daleko idące wnioski. Jeżeli nie ma rzeczy i zdarzeń, to nie ma oczywiście relacji między nimi, nie ma zatem czasu i przestrzeni. A więc czas i przestrzeń nie są absolutne, jak u Newtona, nie mogą one istnieć bez rzeczy i zdarzeń. W koncepcji Leibniza czas i przestrzeń są względne, albo inaczej – relacyjne. Ich istotę stanowią relacje porządkujące świat. Teraz możemy zadać sobie pytanie, która z tych dwu koncepcji czasu i przestrzeni – Newtona czy Leibniza – bardziej przypadła nam do gustu. Z tym że nie chodzi o względy estetyczne: która się mniej lub bardziej podoba, lecz o racje rozumowe: którą z tych koncepcji uważamy za bardziej prawdziwą, za opartą na bardziej solidnych argumentach. W historii nauki i filozofii losy tych dwu koncepcji potoczyły się różnymi drogami. Filozofowie i uczeni o nastawieniu 20\nteoretycznym byli skłonni przyznać rację Leibnizowi, bo rzeczy i zdarzenia istnieją rzeczywiście, obiektywnie, a czas i przestrzeń mają istnienie dziwne, jakby bardziej ulotne – ani czasu, ani przestrzeni nie można dotknąć ani zobaczyć, a jednak są, istnieją. Mówią nam o tym wyraźnie nasze ograniczenia czasem i przestrzenią. Tak więc chyba rzeczywiście czas i przestrzeń to są relacje pomiędzy rzeczami i zdarzeniami. Relacji nie można dotknąć, nie można ich zobaczyć, lecz one istnieją naprawdę. Właśnie tak jak czas i przestrzeń. Czyżby więc Leibniz miał rację? Newton miał jeden wielki atut, którego nie miał Leibniz. Stworzył mianowicie fizykę klasyczną, która zaczęła odnosić ogromne sukcesy, i wszystko wskazuje na to, że w klasycznej fizyce czas i przestrzeń mają własności absolutne, właśnie tak jak widział to Newton. Następne stulecia po Leibnizu i Newtonie to jedno wielkie nieprzerwane pasmo sukcesów Newtonowskiej fizyki. Świat ani się nie obejrzał, jak zaczął myśleć po newtonowsku, i to właśnie dlatego, gdy referowałem przed chwilą poglądy Newtona, wydawały się nam one tak dobrze znane i oczywiste. Chociaż o tym nie myśleliśmy, byliśmy przesiąknięci światopoglądem Newtona. Uczyliśmy się go w szkole, myśleliśmy jego obrazami, ale czy świat fizyki Newtonowskiej to jest świat fizyki dzisiejszej, współczesnej – świat teorii względności, mechaniki kwantowej i różnych najnowszych teorii fizycznych? W tym miejscu chciałbym Czytelnika zostawić z następującą refleksją: jest czas i przestrzeń Wszechświata, ale jest też czas i przestrzeń mojego życia; choć mało o nich myślę, czas i przestrzeń stanowią bardzo ważne środowisko, w którym pracuję i żyję. Abstrahując od wielkich filozoficznych dyskusji – czas i przestrzeń mojego życia na pewno mają wymiar absolutny, zostały mi dane i nie mogę ich ram przeskoczyć. Z całą pewnością czas i przestrzeń są czymś, co powinno moje życie porządkować, i to w dużej mierze zależy ode mnie. To ja powinienem z nich zrobić, jak mówił Leibniz, porządek następstwa i porządek współistnienia. 21\nPolemika między Leibnizem, wielkim filozofem, a Newtonem, twórcą nowożytnej fizyki – czy też, mówiąc ściśle, między Leibnizem a Samuelem Clarkiem, uczniem Newtona – porusza wiele do dziś aktualnych tematów. Przynajmniej na jednym z takich tematów pragnę teraz skupić uwagę. Pamiętamy różnicę zdań między Newtonem i Leibnizem w zasadniczej dla nich kwestii natury czasu. Newton twierdził, że czas jest czymś absolutnym, płynącym jednostajnie bez względu na to, co się w nim dzieje i czy w ogóle cokolwiek się w nim dzieje. Leibniz natomiast sądził, że czas to tylko relacje porządkujące zdarzenia jedne po drugich. Te dwie odmienne koncepcje czasu pociągają za sobą inne poważne różnice w rozumieniu świata. Weźmy na przykład problem stworzenia świata. Obydwaj – Newton i Leibniz – byli głęboko wierzącymi myślicielami i dla obydwu prawda o stworzeniu świata była ważna, ale rozumieli ją inaczej. Newton, który twierdził, że czas jest absolutny i płynie od minus nieskończoności do plus nieskończoności, uważał, że w pewnej chwili tego czasu Bóg stworzył świat, to znaczy w pewnych miejscach absolutnej przestrzeni stworzył cząstki materialne, rodzaj atomów, i nadał im początkowe prędkości. Potem prawa mechaniki zaczęły działać i prowadziły świat swoimi torami. A zatem, według Newtona, Bóg stworzył świat w czasie i w przestrzeni. Przed stworzeniem świata była pusta przestrzeń i pusty czas. W pewnej chwili tego czasu świat zaczął istnieć. Leibniz widział to inaczej. Według niego, czas i przestrzeń są tylko relacjami porządkującymi zdarzenia, jeśli zatem nie ma zdarzeń, nie ma czasu ani przestrzeni. A więc przed stworzeniem świata nie było ani czasu, ani przestrzeni. Bóg stworzył świat razem z czasem i razem z przestrzenią. Przyznajmy, że zawsze wyobrażaliśmy sobie stworzenie świata podobnie jak Newton. Bóg istnieje wiecznie, 22\nto znaczy od czasowej minus nieskończoności do czasowej plus nieskończoności. Kiedyś nie było nic, był tylko pusty czas i pusta przestrzeń, i w pewnej chwili Bóg powołał świat do istnienia. Newtonowski obraz świata utrwalił się na kilka stuleci i my w tym obrazie wyrośliśmy. Nawet nasz katechizm przesiąkł tym obrazem. Ale przed Newtonem teologowie myśleli inaczej, myśleli podobnie jak Leibniz. Nigdy nie wyobrażali sobie wieczności jako nieskończonego czasu, lecz raczej jako istnienie poza czasem – w wiecznym „teraz”. Co więcej, najnowsze teorie dzisiejszej fizyki mocno sugerują, że na najbardziej podstawowym poziomie fizyki, w świecie subsubsubkwantowym, także czas nie płynie. Autorzy książek popularnonaukowych, pisząc o tych teoriach, niekiedy ubarwiają swoje opowiadanie, powołując się na świętego Augustyna z Hippony (warto uświadomić sobie, że żył on na przełomie IV i V wieku po Chrystusie), który na pytanie: „Co robił pan Bóg przed stworzeniem świata?”, miał odpowiedzieć: „Stwarzał piekło dla tych, którzy zadają takie pytania”. Skoro w wielu książkach popularnonaukowych można spotkać takie powołanie się na świętego Augustyna, warto zajrzeć do źródła – do Wyznań tego świętego i myśliciela – i sprawdzić, co on rzeczywiście na ten temat miał do powiedzenia. Istotnie, cała jedenasta księga tego dzieła jest poświęcona rozważaniom o czasie i wieczności. Otwórzmy więc Wyznania i przeczytajmy stosowny fragment. Oto on: „Kiedy ktoś mnie pyta: »Co czynił Bóg, zanim uczynił niebo i ziemię?« – nie powtarzam tej odpowiedzi, jaką ktoś kiedyś podobno rzucił szyderczo, aby odsunąć od siebie natarczywość pytającego: »Przygotowywał piekło dla tych, którzy chcieliby dociec tajemnic«. Czym innym jest znalezienie odpowiedzi, czym innym jest szyderstwo. Więc nie tak odpowiem. Gdy czegoś nie wiem, wolę odpowiedzieć: »Nie wiem« – niż wyśmiewać tego, kto zadał trudne pytanie, i zbierać pochwały za pozorną, fałszywą odpowiedź”. Nieco dalej Augustyn, zwracając się do Boga, przybliża swój punkt widzenia: „Jeśli zaś przed powstaniem nieba i ziemi jeszcze 23\nnie było czasu, to jakże można pytać, co czyniłeś »wtedy«? Nie było żadnego »wtedy«, skoro nie było czasu”. A zatem według świętego Augustyna przed stworzeniem świata nie było czasu. Czas został stworzony razem ze światem. Widzimy tu oczywiste podobieństwo do poglądów Leibniza. Powstaje jednak pytanie: jak można wyobrazić sobie wieczność, która nie jest płynięciem czasu od minus nieskończoności do plus nieskończoności. Ideę tę opracował nieco dokładniej filozof o dwa pokolenia późniejszy od świętego Augustyna – Boecjusz, zwany ostatnim Rzymianinem, człowiek o wielkiej kulturze, który żyjąc w czasach zamieszania politycznego, wiele cennych dzieł greckich przetłumaczył na łacinę i w ten sposób ocalił je dla europejskiej kultury. Otóż Boecjusz podał słynną definicję wieczności, która mówi, że wieczność jest „posiadaniem życia całego naraz, w sposób doskonały”. A więc wieczność to życie – nie bierność, lecz życie, pełnia życia, wielka aktywność, ale nie upływająca, nie rozłożona na chwile – cała naraz. Nie ma tu przemijania, jest wieczne „teraz” i doskonałość. Życie takie, jakim je znamy – przemijające, rozłożone na sekundy, godziny, lata – jest tylko bladym cieniem wieczności. Można sobie wyobrazić, że gdy Boecjusz rozmyślał nad czasem i wiecznością, odrywał się od otaczającej go rzeczywistości i zatapiał w kontemplacji. Najpiękniejszym dziełem Boecjusza jest dziełko zatytułowane O pociechach filozofii. Istotnie, pociechy były Boecjuszowi bardzo potrzebne – był on ministrem na dworze króla Teodoryka. Cesarstwo Rzymskie już wtedy właściwie przestało istnieć. Wplątano go w dworskie intrygi, posądzono niesłusznie o zdradę i uwięziono. Właśnie tam, w więzieniu, czekając na wykonanie wyroku, Boecjusz napisał O pociechach filozofii. Dzieło to zdążył ukończyć, zanim wykonano na nim wyrok. Poniósł śmierć przez zmiażdżenie głowy. Zagadka czasu jest jednym z najciekawszych problemów. Jeszcze niejednokrotnie w naszych rozważaniach będziemy do tego zagadnienia powracać. Na zakończenie chciałbym przytoczyć jeszcze jedno zdanie z jedenastej księgi Wyznań świętego Augustyna, zdanie, 24\nktóre również często się cytuje, rozważając czas. Augustyn napisał: „Czymże więc jest czas? Jeśli nikt mnie o to nie pyta, wiem. Jeśli pytającemu usiłuję wytłumaczyć, nie wiem”. Tak chyba właśnie jest. Każdy z doświadczenia wie, co to jest czas, ale gdy trzeba tę wiedzę ująć w słowa, wszystko komplikuje się i plącze. A więc może warto przynajmniej dziś nikomu nie próbować objaśniać, tylko samemu pomyśleć nad czasem swojego życia, bo tajemnica czasu jest jednocześnie tajemnicą naszego życia.\nCzy Wszechświat wymaga poprawek?\nIsaac Newton i Gottfried Wilhelm Leibniz na pewno należeli do wybitnych myślicieli. Dyskusje między wielkimi często, jeśli zostają spisane, stają się perłami literatury filozoficznej. Tak było i tym razem. Leibniz napisał ważne dzieło zatytułowane Teodycea, co można przetłumaczyć: „Filozofia Boga”. Księżna Walii Wilhelmina von Ansbach – zwolenniczka filozofii Leibniza – uznała, że jest to dzieło na tyle ważne, że warto je przetłumaczyć na język angielski. Były to czasy (łza się w oku kręci), kiedy to koła rządzące lub zbliżone do rządzących czytywały dzieła filozoficzne. Znalazła więc tłumacza i poinformowała Leibniza, że ma nim zostać przyjaciel Isaaca Newtona, anglikański duchowny Samuel Clarke. Wówczas Leibniz – myśliciel z Hanoweru – zaprotestował. W uzasadnieniu swojej negatywnej opinii Leibniz przeprowadził krytykę filozoficznych poglądów Newtona. Wielki filozof uważał, że zwolennik filozofii Newtona nie może być dobrym tłumaczem jego dzieła, które znajduje się po zupełnie przeciwnej stronie filozoficznych poglądów. Księżna Walii, otrzymawszy list od Leibniza, przekazała go Clarke’owi. Clarke po jakimś czasie odpisał, również na ręce księżnej, i w ten sposób nawiązała się słynna korespondencja. Księżna przekazywała listy adresatom. Clarke przynajmniej niektóre swoje odpowiedzi uzgadniał z Newtonem. A więc mamy tu do czynienia 25\nw gruncie rzeczy z polemiką między Leibnizem a Newtonem, pomiędzy dwoma gigantami myśli. Dyskusja ta stała się nie tylko świadectwem epoki, ale i kopalnią myśli, nad którymi także i dziś warto sobie łamać głowę. Już w pierwszym liście Leibniza, z listopada 1715 roku, czytamy: „Pan Newton i jego stronnicy mają jeszcze jedno nader zabawne mniemanie o dziele Bożym. Wedle nich, Bóg musi nakręcać od czasu do czasu swój zegar, w przeciwnym razie ustałoby jego działanie. Nie był bowiem na tyle przezorny, aby nadać mu ruch wieczny. Wedle nich, ta machina Boża jest tak niedoskonała, że Bóg musi czyścić ją od czasu do czasu za pomocą współdziałania, a nawet naprawiać, jak naprawia swe dzieło zegarmistrz, który tym gorszym będzie mistrzem, im częściej będzie zmuszony je ulepszać i poprawiać”. Clarke nie był dłużny i na zarzuty odpowiedział w następujący sposób: „Prawdą jest, i to godną pożałowania, że są w Anglii, podobnie jak i w innych krajach, ludzie, którzy odrzucają lub też bardzo zniekształcają religię naturalną. Należy to głównie przypisać, poza zdrożnymi skłonnościami ludzi, fałszywej filozofii materialistów, której w sposób najbardziej bezpośredni przeciwstawiają się matematyczne zasady filozofii”. Rzecz ciekawa, że zarówno Leibniz, jak i Newton szukają argumentów przeciw ateizmowi i nawzajem zarzucają sobie bezbożność. Clarke twierdzi, że owszem, są w Anglii ateiści, ale jeśli są, to dlatego iż opacznie rozumieją matematyczne zasady przyrody, które odkrył Newton, albo po prostu wcale ich nie znają. Zostawmy jednak na boku, przynajmniej na razie, teologiczne spory Leibniza i Clarke’a i powróćmy do słynnej sprawy poprawek, jakich według Newtona (tak go przynajmniej oskarżał Leibniz) wymaga świat – zegar, który Stwórca musi od czasu do czasu nakręcać. Zasygnalizowałem już, na czym polegał problem Newtona, gdy twierdził on, że świat, to znaczy układ planetarny (tak należy rozumieć w ustach Newtona termin „świat” albo „układ świata”), jest niestabilny. Newton traktował to jako problem kosmologiczny, z tym że trzeba pamiętać, iż wówczas 26\nza kosmologię uważano teorię budowy układu planetarnego. Zresztą cały spór Kopernika i Ptolemeusza dotyczył właśnie budowy układu planetarnego. Gwiazdy stałe były jedynie tłem, na którym rozgrywał się cały dramat Słońca i planet. W trzeciej części „Matematycznych zasad filozofii przyrody” Newton wyłożył teorię grawitacji i jej zastosowanie do wyjaśnienia struktury układu planetarnego. Część ta, zatytułowana „O systemie świata”, jest Newtonowską kosmologią. Z innych pism Newtona wynika, iż wierzył on w coś w rodzaju cyklicznego świata. Wiemy, że hipoteza wiecznych powrotów była utrzymywana w starożytności między innymi przez Heraklita, według którego świat ulega spaleniu i co jakiś czas się odradza. Newton wierzył w coś podobnego – według niego świat z czasem doznaje rozregulowania i wymaga specjalnej interwencji Stwórcy, by wrócić do dawnej struktury. Dodajmy, że w czasach Newtona nasz układ planetarny był nawiedzony przez kilka widocznych gołym okiem komet. Newton sądził, że komety wprowadzają zaburzenia do ruchów planet i powodują stopniowe rozregulowywanie się układu planetarnego. Przed chwilą powiedziałem, że powinniśmy zostawić na boku problemy teologiczne, ale nie tak łatwo to zrobić. U Newtona teologia i fizyka ściśle się ze sobą wiązały. Newton sądził, że potrzeba poprawek jest doniosłym argumentem na rzecz istnienia Boga, chociaż przytaczał też inne argumenty za Jego istnieniem. Sądził także, że największą zasługą jego dzieła jest właśnie to, że – jak mówił – wspiera ono religię naturalną. Wkrótce jednak nastąpił postęp w znajomości mechaniki nieba i – głównie dzięki pracom francuskiego myśliciela Pierre’a Simona de Laplace’a – okazało się, że układ planetarny wcale nie jest tak niestabilny, jak sądził Newton. Znana jest anegdota (raczej anegdota niż fakt historyczny), że gdy Napoleon Bonaparte z uwagą wysłuchał wykładu Laplace’a o jego systemie świata (to jest jeszcze jeden dowód, że wówczas głowy państw interesowały się nauką i jej filozoficznymi konsekwencjami), zapytał, gdzie jest w nim miejsce dla Boga. Laplace 27\nmiał odpowiedzieć: „Najjaśniejszy panie, nie potrzebowałem tej hipotezy”. Chociaż to prawdopodobnie tylko historyczna anegdota, warto się nad nią przez chwilę zastanowić. My też, podobnie jak Napoleon, chcielibyśmy zobaczyć jakieś miejsce w świecie dla Boga, jakieś Jego dzieło z podpisem: made by God. Gdy czegoś takiego nie widzimy, zaczynamy wątpić, czy Bóg w ogóle istnieje. Warto w tym miejscu przypomnieć sobie argument Leibniza o dwu zegarmistrzach – który z nich jest lepszym fachowcem: czy ten, którego zegar wymaga co jakiś czas nakręcania i napraw, czy ten, którego zegar funkcjonuje bez naprawiania i sam się nakręca? Odpowiedź wydaje się oczywista: Bóg jest oczywiście doskonałym fachowcem, najdoskonalszym z możliwych. Leibniz kończy swój argument bardzo mocnym stwierdzeniem: „... a kto sądzi inaczej, daje dowody nader niskiego wyobrażenia o mądrości Bożej i Jego potędze”. Ujmując rzecz krótko – domagamy się jakiegoś łatwo widocznego śladu Boga we Wszechświecie i nie widzimy go, ponieważ cały świat jest jednym wielkim śladem Boga. Nie ma jakichś śladów pojedynczych, wyciśniętych palcem Boga. Aby dostrzec boski ślad we Wszechświecie, trzeba patrzeć na świat przenikliwym wzrokiem – takim, jakiego używali obaj filozofowie. W naszych czasach zasady mechaniki klasycznej znacznie się wyostrzyły i dziś wiemy, że nasz układ planetarny nie jest jednak doskonale stabilny. Mówi o tym słynne twierdzenie KAM – Kołmogorowa-Arnolda-Mosera – z tym tylko, że okres niestabilności naszego układu planetarnego jest bardzo długi. Układ planetarny będzie wymagał poprawek – używając języka Newtona – ale dopiero wtedy, kiedy one nie będą już potrzebne, w każdym razie nie będą potrzebne nam, bo nas i naszej cywilizacji już dawno nie będzie. Dziś już wiemy, że wszystko na tym świecie jest mniej lub bardziej niestabilne, jego postać nieustannie przemija.\nKs. prof. Michał Heller: Podglądanie Wszechświata


Dlaczego większość Azjatów nie musi używać dezodorantów / Jasna Strona\nDlaczego większość Azjatów nie musi używać dezodorantów\nAzjaci na ogół nie mają krwi o ujemnym czynniku Rh, więc w szpitalach nie przechowuje się jej do transfuzji. Jeśli jakiś turysta posiadający grupę Rh- będzie potrzebował przetoczenia krwi, może mieć poważne kłopoty. Ale nie tylko to odróżnia Azjatów od przedstawicieli innych ras. Okazuje się, że większość z nich nie potrzebuje dezodorantu, żeby pozbyć się nieprzyjemnego zapachu.\nEkipa Jasnej Strony wie, że nie powinno się zazdrościć innym, ale mimo wszystko czujemy zazdrość w stosunku do Azjatów, ponieważ — jak wynika z wielu badań — nie muszą używać dezodorantu na skórę pod pachami. I nie dlatego, że nie przejmują się zapachem swojego ciała, ale ze względu na wyjątkowe uwarunkowanie genetyczne. Chcielibyśmy przybliżyć wam nieco ten ciekawy temat.\nChodzi o „śmierdzący” gen\nWydzielany przez nasze ciało pot jest bezwonny. Dopiero później rozwijają się w nim bakterie i to one wywołują nieprzyjemny zapach. Ale przeprowadzone niedawno na Uniwersytecie Bristolskim badanie wykazało, że to, czy pachy wydzielają niemiły zapach, zależy od jednego konkretnego genu o nazwie ABCC11.\nPoczątkowo naukowcy uważali, że ten gen jest odpowiedzialny za konsystencję wosku usznego, czyniąc go suchym lub mokrym. Okazało się, że od 80% do 95% mieszkańców Azji Wschodniej ma suchą woskowinę, natomiast u Afrykaninów i Europejczyków jest ona wilgotna. A co ciekawe, konsystencja wosku usznego jest związana z wonią wydzielaną przez pachy.\nJak się okazuje, Azjaci mają pewne schorzenie genetyczne, które objawia się brakiem genu ABCC11. Właśnie dlatego woskowina w ich uszach jest sucha i brakuje w niej substancji, którą żywią się bakterie. To samo tyczy się ich potu: nie śmierdzi, ponieważ żyjące na ich skórze bakterie są „głodne”. Wszystko dlatego, że ciała Azjatów nie wydzielają substancji, którą żywią się drobnoustroje.\nEuropejczycy i Afrykanie nie mają tyle szczęścia, ponieważ tylko niecałe 3% z nich nie posiada tego genu. Reszta populacji została nim obdarzona, dzięki czemu pod ich pachami mogą rozwijać się bakterie, wytwarzając w ten sposób nieprzyjemny zapach.\nNiektórzy ludzie używają dezodorantu, choć wcale nie muszą\nCo ciekawe, zdecydowana większość kobiet, które nie mają „śmierdzącego” genu, nadal używa dezodorantu. Genetycy są zdania, że wielu z nas stosuje niepotrzebne zabiegi higieniczne z powodu presji społecznej, bo przecież „wszyscy to robią”.\nJak się czujecie, kiedy okazuje się, że nie macie pod ręką dezodorantu? Jak radzicie sobie z zapachem potu?\nJasna Strona/Ciekawostki/Dlaczego większość Azjatów nie musi używać dezodorantów


Scenariusze zatrudnienia i odpraw - Kwiaty 4you\nScenariusze zatrudnienia i odpraw\nW poprzednich artykułach zwracałem uwagę, że wielu ludzi uważa, że prawnicy zajmujący się rozrywką są romantyczni. Jednak zasady prawa pracy oraz surowość scenariuszy odejścia i zwolnienia pracowników często wyprzedzają ten romans. Jako prawnik specjalizujący się w prawie rozrywkowym, nie chodzi tylko o pracę z talentem za kulisami lub w autobusie. W poprzednich artykułach zwracałem również uwagę, że artyści często mają „codzienne prace”, które zapewniają im płatne zatrudnienie w celu dotowania ich wysiłków artystycznych. Jako prawnik zajmujący się rozrywką w Nowym Jorku, który dorastał wśród artystów z rodziny show-biznesu, jestem do tego przyzwyczajony. Większość z tych artystów zamierza odejść z codziennej pracy z pakietem odpraw lub bez niego po podpisaniu umowy deweloperskiej, nagraniu płyty lub innym „zrobić to”. Ale co się dzieje w międzyczasie? Co jeśli artysta pracuje dla firmy, która chce go zwolnić jako pracownika, a nie na odwrót? Co się stanie, jeśli firma zastosuje pakiet odpraw, aby zabezpieczyć się przed dalszym postępowaniem sądowym w przypadku nieuzasadnionego rozwiązania stosunku pracy?\nW ostatnich latach zwolnienia i zwolnienia pracowników i kontrahentów były szczególnie złe. Jako prawnik ds. Elektroniki użytkowej w Nowym Jorku widziałem wielu artystów i innych, którzy zmniejszyli i zmienili pracę w ostatnich latach. Wiele sytuacji, w których pakiet odpraw pojawił się w ciągu ostatniej dekady, już tego nie robi. Faktem jest, że duża część pracowników i innych pracowników niewłaściwie wykorzystuje wyjście z pracy, gdy ma to miejsce w kontekście prawa pracy. W celu wzmocnienia pozycji pracowników i pracowników, zanim niebieski atrament wyschnie w umowie o zwolnieniu i ugodzie lub w innych dokumentach ugodowych, ten artykuł został zamieszczony poniżej. Chociaż pisałem jako prawnik ds. Mediów i rozrywki we współpracy z artystami, te same zasady dotyczą zatrudnienia w innych branżach i sektorach.\nZakładam, że pierwsza zasada dotycząca wzmocnienia pozycji pracowników jest dość przyjazna dla pieszych, ale ma kluczowe znaczenie. Pracownik musi uważnie przeczytać i przejrzeć każdy dokument zatrudnienia związany z jego pracą i karierą zawodową, w tym następujące wyłączenie odpowiedzialności. Pracownicy powinni niezwłocznie zwrócić się o poradę prawną, jeśli pojawi się problem prawny, który mógłby wpłynąć na ich karierę lub prawa - w tym kwestie prawne związane z zatrudnieniem i odprawami. Jako przyjaciel prawnika prawa rozrywki i profesor prawa rozrywki, mawiałem: „Każda umowa jest inna”. To, co ma zastosowanie w jednym kontekście zatrudnienia, może nie dotyczyć następnego. Pracownik musi upewnić się, że poszukuje indywidualnej porady prawnej we wszystkich ważnych sprawach związanych z karierą zawodową lub ogólnymi prawami pracownika. Często zdarza się, że pracownik, który ma zostać zwolniony, dzwoni do prawników, gdy tylko zaoferuje mu rekompensatę.\nSą prawnicy, prawnicy zajmujący się rozrywką i inni, którzy rutynowo zajmują się kwestiami prawnymi „po stronie pracowników”. Wielu prawników może uczynić to niedrogim dla marginalnie opłacanego pracownika w ramach wniosku o odprawę lub w inny sposób. Prawnik pracowniczy powinien być przyzwyczajony do reprezentowania osób o ograniczonych zasobach finansowych, a jest to szczególnie dobrze znany wzór faktyczny dla prawnika zajmującego się rozrywką, który wykonuje działalność artystyczną. Istnieją podobieństwa. Zakładając, że nie jesteś prawnikiem, nie powinieneś wykonywać swojej legalnej pracy szybciej niż własne potrzeby dentystyczne lub medyczne. Scenariusz dotyczący odejścia i odejścia pracownika najczęściej obejmuje analizę zagadnień prawa pracy regulujących odejście. Biorąc pod uwagę realia ekonomiczne w świecie artystycznym, wszyscy prawnicy z branży rozrywkowej muszą znać te kwestie prawa pracy.\nPracownik powinien pamiętać, że większość pracodawców ma wewnętrznych lub zewnętrznych prawników. Rzeczywiście, najczęstsze dokumenty tworzone przez tych prawników dotyczą zatrudnienia, odprawy, ugody, zwolnienia i rezygnacji. Mogą to być prawnicy zajmujący się rozrywką, prawnicy zajmujący się sprawami sądowymi lub prawnicy. Niezależnie od tego, jak często pseudonim jest, zabezpieczenie własnego radcy prawnego jest jedynym sposobem na zrównoważenie przysłowiowych standardów wymiaru sprawiedliwości w odprawie lub innym scenariuszu związanym z pracą. Wykorzystywanie, a nawet obraźliwe traktowanie pracowników jest niestety szeroko rozpowszechnione w kontekście prawa pracy, nawet gdy pracownicy odchodzą z firmy - szczególnie w konkurencyjnych miastach, takich jak Nowy Jork i Los Angeles, oraz w konkurencyjnych branżach, takich jak rozrywka i media, jak każdy inny prawnik zajmujący się rozrywką powiedzmy. Dobre dzieła i nauki pracowników historycznych takich jak Samuel Gompers nie powinny być daremne. Pracownik nie powinien zwracać uwagi na pracodawcę ani na nieprzewidziane okoliczności w celu ochrony pracownika i jego własnych praw w miejscu pracy lub w związku z odprawą lub innym rozwiązaniem stosunku pracy. Zamiast tego pracownik powinien się wzmocnić i nie należy mu uniemożliwiać zasięgania porady i opinii tych specjalistów, którzy zajmują się legalną pracą związaną z pracownikami w celu utrzymania.\nNa temat substancji i szczegółów.\nWokalista zespołu rockowego, który ma zamiar wkroczyć na telewizor na żywo, otrzyma „publikację” do podpisu na pięć minut przed planowanym czasem emisji. Prawnik branży rozrywkowej, który reprezentuje piosenkarza, może powiedzieć „Nie!” Chociaż może to zabrzmieć jak obserwacja adwokata zajmującego się rozrywką, przeznaczona tylko na złote dni Ed Ed Sullivan Show, regułą nie jest podpisywanie na miejscu, w tym w kontekście zatrudnienia i we wszystkich innych obszarach i sektorach. Podobnie jak artysta, pracownik nigdy nie powinien podpisywać dokumentów, dokumentów roboczych, dokumentów odpraw lub podobnych na miejscu. Pracownik nie powinien być zmuszany do podpisywania się na ziemi z powodu strachu lub dlatego, że celowo nim manipuluje poprzez ucisk pracodawców lub byłych pracodawców. W życiu jest bardzo niewiele sytuacji, w których dokument naprawdę trzeba podpisać na miejscu, a podpis związany z zatrudnieniem zwykle nie jest jednym z nich. Jedną z jedynych ważnych sytuacji, które pamiętam z własnego doświadczenia, jest to, że prawnik musi podpisać umowę z sędzią na miejscu, aby zabezpieczyć prawa klienta prawnika. Jest mało prawdopodobne, aby była to sytuacja, w której kiedykolwiek będziesz musiał działać jako pracownik lub zwolniony pracownik w związku z odprawą lub w inny sposób. Pracodawcy zwykle oferują pracownikom zwolnienia z tytułu zwolnienia z obawy przed pozwem, co oznacza, że pracownik często ma większy wpływ w kontekście zatrudnienia, niż początkowo myśli.\nZadziwiające jest jednak to, jak wiele osób popełnia ten błąd, podpisując „na miejscu”, zarówno w kontekście prawa o rozrywce, w kontekście odpraw, w miejscu pracy, jak iw świecie biznesu - nawet jeśli sygnatariusze wiedzą lepiej. Pracownik powinien ufać swojemu instynktowi. Jeśli źle pachnie, jest źle. Jeśli ktoś, czy to sprzedawca samochodów, kierownik, agent talentów, o którym nigdy wcześniej nie słyszałeś, czy pracodawca oferujący odprawę podczas rezygnacji z pracy w agencji pracy, sugeruje, że powinieneś mieć dokument, który powinien być podejrzany. Pierwszym instynktem pełnomocnika do spraw rozrywki jest to, że dokument zachęcający do podpisania na miejscu nie jest wart papieru, na którym jest wydrukowany. W kontekście zatrudnienia instynktowna reakcja powinna być podobna, jeśli pracodawca przedstawi pracownikowi odprawę lub inny dokument i spróbuje zmusić go do podpisania go na miejscu. Szanse są większe niż 99%, że pracodawca będzie próbował wykorzystać pracownika w tym ostatnim przypadku - i będzie próbował zmusić go do pośpiechu w celu zrzeczenia się odpowiednich i możliwych do wyegzekwowania praw, które pracownik już posiada, i innych.\nCo robi prawnik zajmujący się rozrywką w porównaniu z tym, kiedy na przykład przekazuje lub przekazuje dokument do podpisu w ramach umowy o prawa autorskie? Prawnik zajmujący się elektroniką użytkową zazwyczaj ogłasza stronie, która oferuje dokument do podpisu: „Dziękuję, mój klient i ja przejrzymy ten dokument i udzielimy odpowiedzi”. Okres. Kiedy strona „oferująca” mówi: „Hej, adwokat ds. Rozrywki, czy ty lub twój klient nie podpisujecie go teraz?” Adwokat ds. Rozrywki odpowiada jednoznacznie „Nie”. Chociaż możliwe jest, że oferent następnie wycofa ofertę zawartą w dokumencie i na stałe usunie ją ze stołu, zazwyczaj tak nie jest. A jeśli tak, to prawdopodobnie nie była to oferta warta przyjęcia. Analiza ta dotyczy również pisemnych umów o odprawie, zwolnień i umów ugodowych, a także umów dotyczących talentów, umów agentów i menedżerów, umów zakupu samochodów oraz wszelkich innych form umów, które mogłyby być kiedykolwiek zaoferowane. Ponownie, zasada ta w żadnym wypadku nie jest specyficzna dla prawników zajmujących się rozrywką, ale może zostać uogólniona na kontekst zatrudnienia i we wszystkich branżach i branżach.\nProtokoły profesjonalizmu budzą nadzieję, że wszystkie strony otrzymają uzasadnioną możliwość przeglądu dokumentu, w tym proponowanego dokumentu zwolnienia, przed: (1) podpisaniem go na piśmie (niezwykle mało prawdopodobne zdarzenie, gdy sprawdza się dobry prawnik) dla pracownika); lub (2) odpowiadanie na proponowany dokument faksem, listem, porównanie z czerwoną linią lub nadruk wskazujący proponowane zmiany stronie odbierającej. Jest to zwykle sposób, w jaki prawnicy zajmujący się rozrywką wchodzą w interakcje ze sobą, na przykład na podstawie proponowanej umowy licencyjnej. Dwóch prawników z branży rozrywkowej oczekiwałoby uważnej lektury i porad na obu końcach. Jeśli jednak pracodawca oferowany w ramach odprawy grozi zamiast tego wycofaniem dokumentu „, ponieważ nie został podpisany na miejscu”, to jest on po prostu śmieszny i zarozumiały. Ponownie, są większe niż 99% szanse, że dokument „niepodlegający negocjacjom” byłby katastrofą prawną dla pracownika, gdy pierwotnie zaproponował go podpisać. To spostrzeżenie dotyczy również pakietów odpraw i większości innych form projektów umów w większości kontekstów innych niż zatrudnienie.\nNiektórzy pracodawcy w branży medialnej i rozrywkowej mają obecnie pełne uprawnienia do żądania od pracowników zrzeczenia się prawa do wystąpienia na drogę sądową na podstawie tzw. „Niezbywalnych” umów o pracę, w tym odpraw lub innych umów o odejściu, jako jednego rodzaju wspaniały przykład powyższego. Tam jest dżungla. Jeśli ktoś zostanie poproszony o podpisanie na miejscu umowy o zwolnieniu z jury lub innego dokumentu wyjścia, jest to całkowicie uczciwe i ma prawo powiedzieć, że „muszę sprawdzić ten dokument u mojego prawnika” lub „nie podpisuję żadnego”. Dokumenty o charakterze prawnym bez sprawdzenia przez prawnika. ”A jeśli strona oferująca zaprzecza prawu pracownika do reprezentacji prawnej, może to być ktoś, kogo pracownik i tak nie chce przyjąć. Cała historia prawna tego kraju była w dużej mierze oparta na prawach osób fizycznych i prawie do konsultacji. Twórcy konstytucji ciężko pracowali. Błędem byłoby teraz ich zawieść.\nKolejna zasada jest konsekwencją zakazu podpisywania na miejscu: pracownik nigdy nie powinien wierzyć pracodawcy, jeśli pracodawca oferuje „standardową” formę odprawy lub w inny sposób. Prawnik zajmujący się elektroniką użytkową powie Ci, że „standard” jest największym kłamstwem w branży rozrywkowej. W kontekście zatrudnienia można to uznać za względnie zwodnicze. Jeśli pracownik chce się umocnić w miejscu pracy i w świecie biznesu, musi powtórzyć następujące zdanie jak mantrę: „Nie ma„ standardowej formy ”. Nie ma„ standardowej formy ”, ponieważ nie istnieje tak jak każdy prawnik dla elektroniki użytkowej powinien powiedzieć.\nRaczej „standardowa forma” po przetłumaczeniu prawnika zajmującego się rozrywką po stronie recepcji oznacza jedynie „pokonanie siebie”. Podobnie „standardowy formularz” dla dokumentu odprawy oznacza „uciążliwy i jednostronny formularz, który wykorzystuje pracownika”. Pracownik powinien pamiętać, że autor tak zwanej „formy standardowej” jest prawdopodobnie raczej drapieżnym prawnikiem pracodawcy, który zajmuje się rejestrami odpraw spółki masowo i nie ma obowiązku ochrony - ani nawet uznania lub uwzględnienia - tych Zainteresowania pracowników W rzeczywistości jest odwrotnie. Zawodowym obowiązkiem prawnika jako członka stowarzyszenia adwokackiego, który otrzymuje odprawę od pracodawcy, jest gorliwa praca tylko w interesie jego klienta, tj. H. Dla pracodawcy. tylko zainteresowania. Jeśli pracownik podpisze odprawę, ponieważ druga strona mówi pracownikowi, że jest to „normalna” lub „niezbywalna” forma, pracownik może równie łatwo zejść z dachu przysłowiowego budynku tylko dlatego, że został o tym poinformowany zrobić to. Pracownik nie powinien ufać „standardowym formularzom” związanym z odprawą ani w żaden inny sposób ani tym pracodawcom, którzy udają, że je wystawiają. Może to być również obserwacja prawnika zajmującego się rozrywką, ale dotyczy to również wszystkich miejsc pracy i innych sytuacji umownych.\nPracownicy powinni upewnić się, że przechowują kopie wszystkich kartek związanych z ich zatrudnieniem w firmie, w tym datą odprawy. Pracownik nie powinien ufać pracodawcy ani polegać na nim, że dostarczy kopie tych dokumentów roboczych i akt osobowych pracownika lub uzyska do nich dostęp tylko wtedy, gdy pracownik współpracuje z pracodawcą podczas miesiąca miodowego lub jeśli i kiedy i kiedy usługi pracownika powinien lub powinien zostać rozwiązany w ramach odprawy lub w innym kontekście. Należy pamiętać, że japoński model „zatrudnienia na całe życie” i antykwariat amerykański złoty zegarek nie obowiązują już po 40 latach służby. Odprawy i spadochrony - a obecnie także ich nieobecność - często zastępują stary model lojalności.\nNasza amerykańska siła robocza jest bardziej mobilna i tymczasowa niż kiedykolwiek wcześniej. Siła robocza, którą postrzegam jako prawnika zajmującego się rozrywką w Nowym Jorku, jest z pewnością takim osłem. Pracownicy stale zmieniają zadania, z powiązanymi odprawami i umowami o odejście lub bez nich. Nawiasem mówiąc, motywacja siły roboczej pozwala pracownikom w dużym stopniu szukać wynagrodzenia zgodnego z rynkiem i nieuczciwych warunków pracy - więc niekoniecznie jest to zła rzecz. Dogodnie pracownik powinien pracować w Nowym Jorku lub w innym miejscu, w branży rozrywkowej lub w inny sposób, przy założeniu, że pewnego dnia będzie musiał zrezygnować z jakiejkolwiek pracy, jaką kiedykolwiek wykonywał, z odprawą lub bez, niezależnie od tego, jak jasne jest to stanowisko wygląda na początku. Jeśli pracownik pozostanie na tym stanowisku do momentu przejścia na emeryturę, zyska większą moc. Pracownik powinien jednak mieć świadomość, że według statystyk jest to bardzo mało prawdopodobne w dzisiejszych warunkach rynku pracy.\nPracownik powinien dopilnować, aby kompletny „plik akta” był przechowywany w domu pracownika przed każdym scenariuszem odprawy - nie w szufladzie biurka, nie w szafce na dokumenty firmy. nie w pobliżu miejsca pracy. To niesamowite, ilu pracowników nie może zrobić tej prostej rzeczy. Pracownik powinien pamiętać, że staromodny paradygmat „dwutygodniowego wypowiedzenia i odprawy” staje się coraz bardziej przeszłością, szczególnie w kontekście zatrudnienia w mediach, ponieważ uważam to za prawnika zajmującego się rozrywką. Wiele mediów, oprogramowania i innych rodzajów pracodawców nie myśli już o tym, że pracownikowi towarzyszy pracownik działu personalnego, a nawet pracownicy ochrony w ciągu dnia, a nawet kiedy pracownik zostaje zwolniony. Z reguły pracownik nie uśmiecha się i trzyma czek odprawowy, gdy jest wyprowadzany z budynku w kierunku parkingu lub metra.\nDlaczego tak się dzieje? Ponieważ pracodawcy coraz bardziej obawiają się kradzieży korporacyjnej ze strony niezadowolonych pracowników (lub byłych pracowników), niewłaściwego użytkowania oprogramowania, aw rzadkich przypadkach nawet sabotażu i przemocy. Ryzyko sprzeniewierzenia pracy jest szczególnie widoczne w firmach medialnych i rozrywkowych, a niestety wszędzie rośnie przemoc w miejscu pracy. Niektórzy pracodawcy uważają obietnicę odprawy - jak ostatecznie zaproponowano - za iluzoryczną lub nie chroniącą się przed tymi zagrożeniami. Morał tej historii - pracownik powinien przechowywać idealną i dokładną, jednoczesną dokumentację akt zatrudnienia w domu na długo przed wystąpieniem scenariusza odejścia.\nPracownik powinien przechowywać kopie wszystkiego - listy ofert, listy zatwierdzające, umowy o pracę, dokumenty o zakazie konkurencji, umowy o poufności, podręczniki pracowników, karty czasu pracy lub karty czasu pracy, oceny wyników, formularze kosztów i refundacji oraz pokwitowania. Dokumenty ubezpieczeniowe i COBRA, tymczasowa komunikacja związana z pracą i wydajnością oraz wszystko inne związane ze stosunkiem pracy z firmą. Jedynym wyjątkiem byłby fakt, że pracownik nie powinien usuwać żadnych materiałów z miejsca pracy, stanowi własność pracodawcy lub innej osoby, lub pracownik jest umownie lub w inny sposób zobowiązany do ich usunięcia. Jako prawnik zajmujący się elektroniką użytkową zajmujący się sprawami produkcyjnymi, zakładam, że problem ten występuje często, ponieważ pracownik zwykle odchodzi, podczas gdy co najmniej niektóre projekty nie zamieniają się w pracodawcę. Ta kwestia własności, własności intelektualnej i innych rzeczy jest czasem trudniejsza do oceny niż się wydaje. W razie wątpliwości - zgadłeś - pracownik powinien zasięgnąć porady prawnika przed usunięciem i przed zakończeniem wypłaty odprawy lub innych dokumentów wyjścia.\nPrzed wystąpieniem scenariusza odprawy pracownik powinien sporządzić starannie opatrzone datą pisemne notatki dotyczące jego własnych akt i przechowywać je w domu za każdym razem, gdy wydarzy się istotne z prawnego punktu widzenia zdarzenie w trakcie stosunku pracy - na przykład kierownik, który wyraża zgodę lub odrzucenie czyjejś pracy Osoba lub kolega, który w sugestii lub sugestywnych lub irytujących komentarzach. Te pisemne notatki powinny zostać zredukowane do pisania prywatnego zamiast jednego dnia lub później bezpośrednio po zdarzeniu. W tych pisemnych notatkach to, co powiedziano, powinno być cytowane dosłownie (tak, używając rzeczywistych cytatów i dokładnie). Robiąc te notatki, pracownik powinien polegać nie tylko na parafrazach.\nW zakresie, w jakim jest to dopuszczalne i wykonalne w chwili zarejestrowania zdarzenia, pisemne notatki powinny być zabrane przez pracownika do domu i przechowywane w aktach zatrudnienia pracownika do czasu ich ostatecznego wykorzystania. Zdziwiłoby się, gdyby dowiedzieć się, ile skądinąd ważnych zwolnień pracowników i innych podstaw prawnych należy porzucić, tylko dlatego, że pracownik nie dokonał dokładnego zapisu ważnych rozmów w miejscu pracy w czasie bezczynności. Ten powszechny problem jest związany z pracą prawników i prawników zajmujących się rozrywką, chociaż większość innych firm prawniczych jest z nimi zaznajomiona. Ze względów prawnych pracownik musi założyć, że rekonstrukcyjny zapis pisemny wykonany w następnym tygodniu lub zapis nieliteralny jest prawie bezwartościowy w porównaniu z bieżącym. To, czego pracownik chce, to tak zwane „jednoczesne nagrywanie” - to znaczy „jednocześnie z wystąpieniem samego zdarzenia”. I tak, w przypadku większości kryminalistycznych celów związanych z zatrudnieniem, może to obejmować dokładny, dosłowny, pisemny zapis, który pracownik utworzył pięć minut po zakończeniu wydarzenia. Wywiady z pracownikami dotyczące odpraw, nawet jeśli odbywają się one ustnie, powinny również zostać w ten sposób zapisane na piśmie przez pracownika.\nWreszcie ostatnia reguła stanowi dodatek do niektórych reguł bezpośrednio powyżej: pracownik powinien dostarczyć prawnika lub prawników - prawnika zajmującego się rozrywką lub - pełną kserokopię (nieoryginalną) dokumentacji zatrudnienia przechowywanej przez pracownika w domu lub w inny sposób - którą pracownik rozważa reprezentowanie pracownika w negocjacjach dotyczących umów o rozwiązaniu umowy o pracę i odpraw lub w sporach prawnych lub procedurach dotyczących nieuczciwego rozwiązania stosunku pracy lub w jakikolwiek inny sposób.\nPracownik powinien pamiętać, że to, co przekazuje adwokatowi ds. Rozrywki lub innemu prawnikowi, jest ściśle poufne, nawet jeśli pracownik nigdy nie korzysta z tego adwokata do wypłaty odprawy, umowy o pracę lub innej pracy. Ta zasada poufności jest poważną i nietykalną zasadą. Ten adwokat może stracić wstęp do adwokatury, jeżeli kiedykolwiek zdradzi zaufanie pracownika. W związku z tym, po upewnieniu się, że prawnik reprezentuje również pracodawcę w odprawie (lub w inny sposób), pracownik powinien być absolutnie szczery i dokładny w odniesieniu do faktów, o których prawnik jest informowany. Pracownik nie powinien „odfiltrowywać” faktów, które uważa za nieistotne lub w których prawnik zajmujący się rozrywką lub zatrudnieniem „nigdy nie byłby zainteresowany”. Ponieważ jeśli pracownik nie jest prawnikiem, może się mylić co do tego rodzaju wniosków. Zadaniem prawnika, a nie pracownika, jest odfiltrowanie tego, co nieistotne z odpowiedniego. Pracownik powinien przekazać prawnikowi wszystkie surowe dane. Może to być pierwsza odprawa, jaką pracownik kiedykolwiek przeszedł, ale prawdopodobnie nie prawnik.\nPracownicy powinni dostarczyć każdej paczce dostarczonej do ich faktycznego lub zamierzonego prawnika pismo o poufności lub podobne. Ten list motywacyjny powinien zawierać napisaną na maszynie lub tekstową narrację własnymi słowami pracownika, która zawiera wszystkie fakty i chronologię odprawy lub innych kwestii związanych z zatrudnieniem, za pośrednictwem których kontaktuje się z prawnikiem. Pracownik nie powinien polegać na monologu ustnym, aby wyrazić swój punkt widzenia. Przed skontaktowaniem się z prawnikiem pracownik powinien raczej zapisać wszystko czytelnym pismem lub na piśmie. Ponownie, pracownik powinien upewnić się, że prawnik nie reprezentuje pracodawcy ani żadnej innej strony blisko związanej z pracodawcą w związku z odprawą (lub w inny sposób) przed przekazaniem tych faktów takiemu prawnikowi. To mały świat, a pasek rozrywki i prawa pracy pracownika może być jeszcze mniejszy.


Sanktuaria Pomorza Gdańskiego... CZ. I - Parafia Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych w Czechowicach-Dziedzicach\nW dniach od 7-10 czerwca odbyła się pielgrzymka po Sanktuariach Maryjnych Pomorza Gdańskiego...\nWyruszyliśmy o świcie z parkingu przy kościele MB Wspomożenia Wiernych. Bogaty i ambitny plan pielgrzymowania przygotował wspólnie z księdzem nasz pasjonat podróży pan Marek. Ks. Paweł, nasz duchowy przewodnik zadbał aby ten czas bogaty w modlitwę, dał nam poczucie wspólnoty, jedności a jednocześnie był czasem radości,odprężenia.\nPiękna, słoneczna pogoda towarzyszyła nam codziennie a dobry humor dopisywał.\nW pierwszym dniu pielgrzymowaliśmy do najstarszego na ziemiach polskich Sanktuarium Maryjnego w Górce Klasztornej. Przed nami daleka droga, wspólna modlitwa, śpiew - prowadzi pani Wandzia. Ks.Paweł robi pierwsze rozpoznanie i ogłasza, że na pokładzie autokaru mamy solenizanta pana Roberta, który dzisiaj obchodzi swoje imieniny, życzymy Mu wszystkiego dobrego i liczymy na słodki poczęstunek. Solenizant był na to przygotowany. Drugie rozpoznanie ks.Pawła wyłania niewielką grupę osób, które na parafialne pielgrzymowanie wybrały się po raz pierwszy. One także przygotowały na tę okazję słodki poczęstunek dla całej wspólnoty. Rozpoznanie trzecie odkrywa nam pana Ryszarda, który nad Bałtykiem będzie pierwszy raz w życiu :) I w tym momencie zradza się pomysł "zaślubiny z morzem". Szybko powołujemy do istnienia grupę do zadań specjanych i zlecamy przygotowanie odpowiedniego programu.\nZatrzymujemy się w szczególnym miejscu, przy szosie, w lesie, koło miejscowości Górsk - stoi pomnik-biały, betonowy, przewrócony krzyż. Upamiętnia miejsce porwania ks.Jerzego Popiełuszkę. Chwila zadumy i modlitwy, litania do bł. ks. Jerzego Popiełuszki...\nPrzyjeżdżamy do Sanktuarium w Górce Klasztornej, znane z cudownego obrazu Matki Bożej Góreckiej oraz studzienki z wodą o cudownych właściwościach. Oprawę liturgiczną do Mszy św. przygotowały panie z Apostolstwa Dobrej Śmierci, dla nich to miejsce jest szczególnie ważne. Po Mszy św.spotykamy się z ks.Adamem ze zgromadzenia Misjonarzy Świętej Rodziny. Przybliża nam tragiczną historię tego miejsca z okresu II wojny światowej, kiedy to stworzono w Górce obóz internowania duchownych,inteligencji i Żydów, zamordowanych juz 11 listopada 1939r.\nPo raz kolejny dotykamy miejsca naznaczonego cierpieniem, męczeństwem, okrucieństwem oprawców, miejsca gdzie próbowano złamać ducha polskości. Naszą bazą jest Dom Rekolekcyjny w Straszynie do którego docieramy wieczorem, miejsce to będziemy serdecznie wspominać, ze względu na pyszne posiłki jakie serwowała nam kuchnia.\nPo wieczornej modlitwie i kolacji czas wolny, można odpocząć, spotkać się w holu i przy herbatce przywołać piękne wspomnienia poprzednich pielgrzymek, można postraszyć bo jesteśmy w Straszynie, a tymczasem... w pokoju nr.17 grupa do zadań specjalnych obmyśla plan zaślubin z morzem...


Li Syng Man, bo nie chce mi się\nTo jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 27 lip 2018. Od tego czasu wykonano 1 zmianę, która oczekuje na przejrzenie.\nRhee Syng-man w 1956 roku\nHaeju ( Joseon)\nUrodził się w Haeju w prowincji Whangae w Korei. Nauki pobierał w szkole metodystów, gdzie przyjął chrześcijaństwo. Od 1896 r. współzałożyciel i działacz Klubu Niepodległości, którego celem było doprowadzenie do niezależności kraju okupowanego przez Japonię. Za działalność niepodległościową więziony w latach 1898-1904. Po wyjściu na wolność wyjechał do USA. W 1907 uzyskał licencjat na George Washington University, a rok później magisterium na Uniwersytecie Harvarda. W 1910 zdobył tytuł doktorski na Princeton University. W latach 1913-1940 mieszkał na Hawajach kontynuując działalność na rzecz niepodległości Korei. Uczestnik antyjapońskiego powstania ludowego w 1919 roku, polityk, a następnie prezydent Emigracyjnego Tymczasowego Rządu Korei na wygnaniu w Szanghaju. Spory z innymi politykami koreańskimi doprowadziły w 1925 r. do odwołania go ze stanowiska. Od 1940 mieszkał w Waszyngtonie.\n15 sierpnia 1945 r. w związku ze zbliżającą się kapitulacją Japonii grupa niepodległościowych polityków koreańskich o różnych poglądach politycznych, pod kierownictwem Yo Un-hyonga, powołała tzw. Koreańską Republikę Ludową (nie mającą nic wspólnego z późniejszą komunistyczną Koreańską Republiką Ludowo-Demokratyczą), która zaczęła tworzyć struktury terenowe władzy na obszarze całego kraju, czyli tzw. komitety ludowe. Dla Li Syng Mana przewidziano stanowisko prezydenta, a Yo Un-hyonga wiceprezydenta. We wrześniu 1945 rząd Koreańskiej Republiki Ludowej w Seulu został obalony przez wojskową administrację USA (United States Army Military Government in Korea tzw. USAMGIK); komitety ludowe na obszarze okupacji radzieckiej zostały przejęte przez komunistów, a pod okupacją amerykańską w większości rozwiązane – często przy użyciu siły. Utrzymały się tylko w kilku miejscach m.in. na wyspie Czedżu.\nW październiku 1945 r. Li Syng Man przybył do okupowanej przez USA południowej części Korei wraz z innymi politykami konserwatywnymi, nacjonalistycznymi i prawicowymi z koreańskich kół emigracyjnych w USA. Na tej bazie utworzono w południowej części Korei partie prawicowe: Demokratyczną Partię Korei i Partię Narodową, które ściśle współpracowały z administracją wojskową USA (gen. Arnold) nad eliminacją ugrupowań lewicowych przed planowanymi wyborami do parlamentu (Zgromadzenie Narodowe Korei). Likwidacja KRL i komitetów ludowych, podział kraju, okupacja i represje doprowadziły do niezadowolenia społecznego wzmożonego dodatkowo przywracaniem do pracy w urzędach, policji i nowo tworzonej armii byłych kolaborantów japońskich, spośród których wielu było agentami tajnej policji Kempeitai. Wybuchło kilka powstań, z których większym echem odbiły się bunty wojska w Yosu i Suncheon, mające poparcie ludności cywilnej. Armia amerykańska przy pomocy podległych jej koreańskich jednostek policji i żandarmerii krwawo stłumiła te wystąpienia. Dochodziło do masowych egzekucji osób podejrzewanych o działalność wywrotową i poglądy komunistyczne, jednak do najdramatyczniejszych wydarzeń doszło na wyspie Czedżu, gdzie w 1947 roku miejscowa policja podległa USAMGIK ostrzelała uczestników manifestacji patriotycznych. W 1948 roku wybuchło tam powstanie zbrojne po tym, jak policja zamordowała po torturach aresztowanych wcześniej uczestników demonstracji. Li Syng Man przejmujący władzę od USA zdecydował się wysłać na wyspę dodatkowe siły wojska, policji i ultraprawicowych bojówek antykomunistycznych. Powstańcy szybko utracili inicjatywę, a przywracanie porządku zamieniło się w masakrę cywilnej ludności. W wyniku terroru sił rządowych śmierć poniosło 40 tysięcy mieszkańców Czedżu, dziesiątki tysięcy uciekło do Japonii, a funkcjonariusze rozbijający powstanie przejęli zagrabiony wyspiarzom majątek.\nPierwsze lata Korei Południowej\nWybory w południowej części Korei odbyły się 10 maja 1948 roku, a utworzone w ich wyniku Zgromadzenie Narodowe uchwaliło 12 lipca 1948 roku konstytucję i 20 lipca wybrało Li Syng Mana na prezydenta. 15 sierpnia Li Syng Man proklamował Republikę Korei (Południowej). Jak przyznaje Hak Jon Kim[a] „...prezydent, rząd, jak i Zgromadzenie Narodowe, miały wybitnie konserwatywny charakter...”. Jeszcze przed wybuchem wojny koreańskiej jego rząd więził ponad 30 000 domniemanych komunistów, i około 300 000 podejrzanych o sympatyzowanie z komunistami lub jakimikolwiek grupami opozycyjnymi. W chwili zbliżania się wojsk KRL-D do Seulu 27 czerwca 1950 roku Li Syng Man uciekł w czołgu do Daejeonu, który ogłosił tymczasową stolicą państwa. Następnie ewakuował się do Pusanu. Powrócił do Seulu po odparciu wojsk komunistycznych po desancie pod Incheon.\nUrząd prezydenta piastował od 20 lipca 1948 do 26 kwietnia 1960 roku; w tym czasie brutalnie rozprawił się z opozycją wewnętrzną i przejął kontrolę nad wszelkimi przejawami życia politycznego w kraju, co spowodowało rosnącą niechęć społeczeństwa do jego rządów, które stały się ponadto coraz bardziej skorumpowane. W 1960 roku, po jego trzeciej reelekcji, doszło do kulminacji niezadowolenia w postaci demonstracji studenckich i protestów w parlamencie. W ich wyniku złożył urząd i uciekł z Korei samolotem należącym do CIA. Władze USA umieściły byłego prezydenta na Hawajach, gdzie zmarł w 1965 roku.\nLi Syngman. Internetowa encyklopedia PWN. [dostęp 2015-08-16].\nRhee Syng-man (1948–1960) • Yun Bo-seon (1960–1962) • Park Chung-hee (1963–1979) • Choi Kyu-ha (1979–1980) • Chun Doo-hwan (1980–1988) • Roh Tae-woo (1988–1993) • Kim Young-sam (1993–1998) • Kim Dae-jung (1998–2003) • Roh Moo-hyun (2003–2008) • Lee Myung-bak (2008–2013) • Park Geun-hye (2013–2017) • Mun Jae-in (od 2017)


[Unboxing]Osomatsu-san the Game: Hachamecha Shuushoku Advice -Dead or Work- Ichimatsu Pack | Przyczajony mangowiec Ukryty gracz\nNa edycję specjalną składają się dwa pudełka schowane w trzecim na którym mamy ilustrację z Ichim w garniaku i jego wszędobylskie koty. Pierwsze pudełko to edycja limitowana gry. Oprócz standardowego case’u z gra dostajemy też naklejkę na PSV, materiałowy plakat formatu B3 oraz książeczkę z ilustracjami. Jest to więc taka w zasadzie standardowa limitka w której wymieniono drama CD na plakat. Plakat jest całkiem fajny i nawet zmieści mi się do antyramy którą mam zachomikowaną w pokoju. Książeczka to taki standard: trochę freetalku postaci,profili i specjalnych ilustracji. Naklejki pewnie nie użyję bo znając życie przykleiłabym ją mega krzywo (ma się tą dokładność zezowatego trolla).\nPudło w środku\nCase z kartridżem\nW drugim pudle znajdują się bonusy związane bezpośrednio z Matsu, którego wybraliśmy. Pierwsza w pudełku rzuca się w oczy mała, materiałowa torba na zakupy (która może robić za fajny wkład do przezroczystej plastikowego itabagu).Pod nią znajdują się dwa arkusze z brelokami. Pierwszy z nich to cztery okrągłe breloczki (przypominające wielkością przypinki) które można razem łączyć.Na drugim arkuszu mamy również cztery akrylowe przywieszki. Te są nieco bardziej zróżnicowane i moim ulubionym jest Ichi bawiący się z Espernyanko.\ndat Ichi (♥´∀`♥)\nPudło z bonusami\nTorba idealna na itabag\nOgólnie jest to bardzo fajna edycja specjalna jeśli macie swojego ulubionego Matsu. Zdziwiło mnie trochę to, że zabrakło jednak tej standardowej drama CD bo mogło wyjść coś mega odjechanego ( situation CD na dummy mikrofonie z Ichim w roli głównej np ). Dodatkowym plusem jest fakt, że można edycję specjalną wyrwać w granicach 22-25 euro, co spowodowane jest zapewne niezbyt pochlebnymi ocenami gry. Co do samej gry to na razie się nie wypowiem bo jeszcze jej nie załadowałam do PSV. Słyszałam same złe rzeczy ale nie takie kusoge się przerabiało więc podchodzę do gry z zerowymi oczekiwaniami.\nJakość zdjęć niestety nie powala ale w pokoju mam dość ciemno a kitowy obiektyw aparatu zmarł śmiercią tragiczną w okolicy lipca (RIP) więc musiałam użyć bardzo profesjonalnego aparatu w komórce. Plus kiepski ze mnie fotograf :)\nDzisiejszy wpis sponsoruje też fakt, że 29.10.2010, czyli siedem lat temu Przyczajony Mangowiec Ukryty Gracz rozpoczął swoją działalność. Od tamtego czasu na blogu pojawiło się 385 wpisów, zostawiliście 411 komentarzy a stronę odwiedziliście prawie 130 tysięcy razy. Najbardziej wyszukiwanymi hasłami są gry otome, eroge, Kara no Shoujo (dobry gust towarzysze) i oczywiście nieśmiertelne sadomaso wąpirze z DiaLovers (to chyba znak, że kiedyś powinnam skończyć More,Blood ale to już chyba jeśli zafunduje sobie wersje na vitę).\nW ciągu tych siedmiu lat bardzo dużo zmieniło się na scenie visual novel: tłumaczenia fanowskie dogorywają, Steam stał się jedną z głównych platform na ktorych można legalnie i bez większych problemów kupić nasze ulubione chińskie porno gry, dostajemy naprawdę sporo oficjalnych tłumaczeń otoge ( kto by pomyślał, że takie Hakuoki będzie dostępne na steamie), kamige o których marzyliśmy przez lata pojawiają się po angielsku ( gdyby ktoś mi powiedział parę lat temu kiedy napalałam się na pierwszą wersję Dies Irae, że będziemy mieć możliwość zagrania w oficjalną wersję po angielsku na legalu to chyba bym nie uwierzyła).\nCo w przyszłości? Postaram się aktualizować bloga nieco częściej, bo niestety ale przez ostatnie dwa lata trochę go zaniedbałam. Przykładam się obecnie do tekstu o Dies Irae (ETA never lol), chcę coś skrobnąć o historii otoge zarówno w Japonii jak i na zachodnim rynku, chcę też wrócić do pewnego tytułu, przez który ZAWSZE muszę mieć walkthrough do vn/otoge bo inaczej mam lęki, że się zablokuje na amen. Rozważam też jakieś BL bo dawno tego nie było na blogasku. Postaram się też wrzucić unboxingi edycji limitowanych jakie mam już w posiadaniu i które mają do mnie dotrzeć.\nKończąc te przydługawe wywody:\nDziękuje Wam wszystkim za te ostatnie siedem lat i obyśmy spotykali się przez następne siedem\n« Kyoukai no Shirayuki: Sumifu Shikimi\n2 myśli w temacie “[Unboxing]Osomatsu-san the Game: Hachamecha Shuushoku Advice -Dead or Work- Ichimatsu Pack”\nCzesc. Odezwalem sie juz na twiterze\nAle czy jest mozliwosc dodania na blogu opcji „poslania dalej” aby bylo latwiej rozsylac twoje posty w ludzi?\nwłaśnie kombinuje jak tu dodać udostępnianie bo szczerze mówiąc nigdy jakoś mi to do głowy nie przyszło :)


Zrównoważony rozwój - Lely\nSzacunek dla ludzi, zwierząt i otoczenia\nSprostanie wyzwaniu, jakie czeka nas w 2050 roku, wymaga odpowiedzialnego traktowania ludzi, zwierząt i środowiska. Dla nas oznacza to długoterminową, opartą na zaufaniu współpracę. Tworząc zrównoważone produkty, dążymy również do tego, aby świat, który przekażemy następnemu pokoleniu był lepszy.\nŚrodowisko naturalne i rolnictwo są ze sobą nierozerwalnie związane. Pomagamy hodowcom bydła, zapewniając im zrównoważone rozwiązania, które ograniczają zużycie wody i energii.\nNaszym celem jest hodowla bydła zapewniająca oszczędność energii – zgodnie z tą koncepcją każde gospodarstwo produkujące mleko powinno korzystać tylko z tej energii, którą samo wytwarza. W tym celu nasze doradztwo rozpoczynamy od rozważenia sposobów na zmniejszenie zużycia energii, np. poprzez wykorzystanie bardziej oszczędnych robotów udojowych oraz automatycznych, napędzanych przez akumulatory systemów żywienia i urządzeń do czyszczenia obory.\nRobot mieszająco-zadający Lely Vector oraz robot udojowy Lely Astronaut to połączenie skuteczności w zadawaniu paszy i produkcji mleka. Dopełnieniem oferowanych rozwiązań jest system zarządzania Lely T4C (Time for Cows). T4C pozwala hodowcom przez cały czas prowadzić gospodarstwo w zrównoważony sposób, dzięki czemu mogą oni ograniczyć emisję dwutlenku węgla.\nZapewniamy także klientom możliwość samodzielnego wytwarzania energii poprzez wykorzystanie turbin wiatrowych. Kolejnym etapem jest dopasowanie ilości wytwarzanej energii do jej zużycia. W tym celu opracowaliśmy inteligentne systemy do zarządzania energią.\nOpracowywanie zrównoważonych produktów\nAby szybko reagować na zmienną sytuację na rynku, wytwarzamy własne produkty we własnych zakładach i współpracujemy z lokalnymi dostawcami. To świadomy wybór: pozwala nam na rozwijanie działalności w sposób ciągły i zgodnie z zapotrzebowaniem w sektorze rolniczym. Tylko w ten sposób możemy być zaufanym partnerem dla naszych klientów, zarówno teraz, jak i w przyszłości.\nW procesie produkcji maszyn krytycznie przyglądamy się surowcom i procesom, jakie są konieczne do jego realizacji. Tam, gdzie to możliwe staramy się zmniejszać wykorzystanie ruchomych części, aby zagwarantować dłuższy okres eksploatacji naszych maszyn. Ograniczając zużycie materiałów, sprawiamy, że konserwacja maszyn jest łatwiejsza, a okres ich użytkowania – dłuższy. Maszyny są trwałe i maksymalnie energooszczędne lub nie zużywają energii w ogóle.\nW każdym zakładzie produkcyjnym wytwarzane są konkretne produkty. W Maassluis (Holandia) produkujemy kosiarki, przetrząsacze i zgrabiarki oraz produkty do użytku w oborze.\nW Niemczech znajdują się trzy nasze zakłady. W Wolfenbüttel produkujemy prasy Lely Welger i owijarki Lely Attis. Nasza przyczepa samozbierająca Lely Tigo powstaje w Waldstetten. Turbiny wiatrowe są wytwarzane w Leer.\nZakład w Pella w Stanach Zjednoczonych zaopatruje w nasze produkty lokalny rynek. Duiven (Holandia) to siedziba Lely Consumables – placówka odpowiada za dystrybucję produktów do konserwacji i oryginalnych części zamiennych.\nNaprawa używanych robotów udojowych\nNiezwykła trwałość cechująca nasze produkty pozwala zagwarantować długi okres ich eksploatacji. Jest tak m.in. w przypadku robota udojowego Lely Astronaut, który już wielokrotnie sprawdził się jako solidny system do doju. Maszyna przez cały czas, nawet po długim okresie niezawodnego działania, zapewnia bezkonkurencyjną jakość.\nProjekt Lely Taurus polega na naprawie i modernizacji elementów automatycznego systemu doju. Ulepszone i udoskonalone technicznie roboty udojowe opatrzone są znakiem „Lely Taurus Certified”. Są przygotowane na prowadzenie doju przez wiele kolejnych lat.\nDowiedz się więcej o Lely Taurus\nGłówna siedziba naszej firmy od początku mieści się w holenderskim mieście Maassluis. Od roku 2013 nasza główna siedziba i holenderskie zakłady produkcyjne znajdują się pod jednym dachem w centrum Lely Campus. Najważniejszą zasadą w opracowywaniu i budowaniu nowych biur i zakładu produkcyjnego był zrównoważony rozwój.\nZa cel postawiliśmy sobie uzyskanie jak najwyższego poziomu certyfikatu BREEAM. Przy jego przyznawaniu badany jest poziom zrównoważenia budynku, o którym decyduje wiele czynników, takich jak lokalizacja, konstrukcja oraz wykorzystanie energii. Po oficjalnym uzyskaniu certyfikatu w 2014 r. biura i zakład stały się najbardziej zrównoważonym kompleksem biznesowym w Europie.\nLely Campus stanowi dla nas powód do dumy. 31 stycznia 2014 r. został oficjalnie otwarty przez królową Máximę. Dowiedz się więcej o ośrodku Campus.\nDowiedz się więcej o Centrum Lely Campus


Masaż tajski stóp Dr Irena Eris - 2 strona - LuxLux\nWt., 25-08-2009 podróżnik\ngość (Wtorek, 25-08-2009) napisał:\n120 zł hahahahahMiesiąc temu byłem na takim masażu w Bangkoku i nie zapłaciłem nawet 20 złoty.Max cena w Polsce powinna oscylować wokół 50 zł!!!!\nha, ha, ha w Bangkoku wszystko jest tańsze, wiec co to za porównanie. A w Paryżu ile taki masaż kosztuje?\nWt., 25-08-2009 gość\nMasaż leczniczy i relaksujący stóp wywodzi sie z Chin. Potem udoskonalili go Japończycy. Nie tylko odstresowuje, ale przez odpowiednie masowanie receptorów, pobudza poszczególne organy do lepszej pracy.\nByłam na takich masażach u specjalisty z Japonii,który przyjmuje w Warszawie- REWELACJA!!!\nMyslę,że byłam w tym samym gabinecie (na Mokotowie).Tam zabieg akupresury jest tańszy ,a wykonuje go dyplomowany ,japoński specjalista. Masaże sa rzeczwiscie mocne,ale bardzo skuteczne.Mnie ogromnie pomogły na bóle głowy i kręgosłupa. Akupresura jest swietną metodą. Gorąco polecam.\nwylizałbym z chęcią stopy tej kobiety.mmmm......\npowies se przed nosem smierdzaca skarpete i nawachaj sie\nza masaż stóp "cudzej" kobiety można zginąć ;) Toż to sama erotyka!\na niuchaj se trepie niuchaj\nCzw., 27-08-2009 kurs masaz tajski\nSkutecznie usuwa uczucie "ciężkich nóg" i pozwala na pozbycie się napięcia wywołanego stresem. W dodatku jego orientalna oprawa dostarcza niezapomnianych doznań. Masaż tajski jest formą tradycyjnej medycyny stosowanej przez mnichów z tajlandzkich świątyń.\nOpiera się na głównym przesłaniu jakim jest miłość i współczucie. Na jego ostateczny kształt ogromny wpływ miała hinduska ajurweda i joga wywodząca się z Państwa Środka.\nDlatego można w nim rozpoznać połączenie wielu znanych technik jak refleksologia, uciskanie, odblokowywanie kanałów energetycznych czy rozciąganie.\nW Kosmetycznych Instytutach na terenie Hoteli SPA Dr Irena Eris do istniejących masaży orientalnych dołączył nowy - tym razem masaż tajski stóp.\nJest to intensywny masaż uciskowy punktów reflektorycznych na stopach wraz z masażem podudzi. Wykonywany jest dłońmi i przy pomocy specjalnej pałeczki z drewna różanego, dzięki której terapeuta dociera głębiej do stref energetycznych oraz na bazie ciepłego olejku ziołowego. Olejek zawiera ekstrakty ziół łagodzące ból, poprawiające krążenie krwi i limfy oraz redukujące napięcie mięśni.\nMasaż tajski stóp zapobiega chorobom cywilizacyjnym wynikającym z noszenia często źle dobranego obuwia (płaskostopiu i paluchowi koślawemu/haluksom), obrzękom limfatycznym nóg, reumatyzmowi/gośćcowi i artretyzmowi/dnie moczanowej i może być stosowany w rehabilitacji narządu ruchu po tych chorobach.\nJest zalecany dla osób wiodącym stojący trybem życia, z nadwagą, noszących na wysokim obcasie (szpilki), a również osobom uprawiającym różne sporty. Wspomaga odtruwanie organizmu z toksyn, poprawia sen, usuwa uczucie zmęczonych "ciężkich nóg". Stosowany regularnie pomaga odreagować codzienne stresy.\nMasaż doceniany jest przez swój pozytywny wpływ na pracę układu krwionośnego a także z powodu pozytywnego oddziaływania na różne funkcje organizmu np.:\n- pracę mózgu (kontrola stresu lub snu),\n- system hormonalny,\n- narządy zmysłu,\n- centralny układ nerwowy,\n- pracę gruczołów limfatycznych,\nPoziom zabiegów w gabinetach Eris jest żenująco niski. Lepsze są zwykłe osiedlowe gabinety- nie warto przepłacać za pseudo-prestiż.\nJasne osiedlowe gabinety sa super - kosmetyczka gada przez komórkę z koleżanką, z nic mając moją osobę, pedicure robią w pokju 3 osobowych -gratuluję "gościu", jak kochasz taki standard to sobie chodź.


Seyfo - Abed Msziho Neman z Karabasz Książki przy herbacie\n» Seyfo - Abed Msziho Neman z Karabasz\nKod produktu: 3145-911A7\nNumer ISBN: 978-83-64774-03-4\nKarabaszi nie był historykiem ani politykiem. Był po prostu wrażliwym człowiekiem, którego przeraziło to, co zobaczył: z jakim okrucieństwem muzułmańscy sąsiedzi masakrowali rdzenną ludność chrześcijańską, która w niczym nie zawiniła i nie sprowokowała ich agresji. Jego opisy zawierają nieścisłości z geograficznego i historycznego punktu widzenia, są jednak świadectwem tego, w jaki sposób Turcja stała się turecka (a nie wielonarodowa) i muzułmańska (a nie wielowyznaniowa). Nas, dzisiejszych czytelników, powinno przerazić również to, z jakim cynizmem od 100 lat państwo tureckie udaje, że to wszystko się nie wydarzyło. Niestety, schemat ten powtarza się również w innych krajach muzułmańskich, gdzie ludność chrześcijańska jest stopniowo wypierana lub agresywnie masakrowana, po czym władze udają, że nic się nie wydarzyło. Warto więc zapoznać się ze świadectwem przelanej krwi, która woła donośnie, jak krew sprawiedliwego Abla zamordowanego przez brata z powodu zazdrości...


Stypendia gminne - Pawłowice - Moje StypendiumMoje Stypendium\nStypendia gminne – Pawłowice\nWnioski o stypendia w roku szkolnym 2009/2010 należy składać za pośrednictwem Gminnego Zespołu Oświaty w Pawłowicach Ul. Zjednoczenia 65 – budynek C Urzędu Gminy w terminie do 15 września 2009 roku.\n1. Uczniom szkół publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych dla młodzieży i dla dorosłych oraz słuchaczom publicznych kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych (…) – do czasu ukończenia kształcenia, nie dłużej jednak niż do ukończenia 24 roku życia.\nMiesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne\nnie może być większa niż kwota 351 zł ( art. 9 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12.03.2004 r. Dz. U. nr 64 poz. 593 z późniejszymi zmianami)\nPonadto warunkiem przyznania stypendium jest zamieszkanie na terenie gminy Pawłowice.\n1. rodziców niepełnoletniego ucznia,\nSzczegółowe informacje można znaleźć na stronie www.oswiata.pawlowice.pl\nInformacje pochodzą ze strony www.oswiata.pawlowice.pl\ntel./fax. (32) 472 27 57