MIECZYSŁAW STRUK Marszałek Województwa Pomorskiego - PDF\nDownload "MIECZYSŁAW STRUK Marszałek Województwa Pomorskiego"\n1 WE CARE MORE\n2 MIECZYSŁAW STRUK Marszałek Województwa Pomorskiego Szanowni Państwo, Rozwój inwestycji zagranicznych w województwie pomorskim jest ważnym elementem polityki gospodarczej naszego regionu. Województwo pomorskie jest jednym z najlepiej rozwiniętych gospodarczo regionów Polski. Na jego atrakcyjność składają się m.in. korzystne położenie geograficzne, największe w obrębie Morza Bałtyckiego porty morskie, rozbudowywany międzynarodowy port lotniczy, a także wspierana funduszami europejskimi, stale rozwijająca się infrastruktura drogowa. Pomorze konsekwentnie poszerza swoją ofertę inwestycyjną skierowaną do firm zagranicznych. Na inwestorów czekają w pełni wyposażone tereny inwestycyjne, atrakcyjne powierzchnie biurowe oraz system zachęt funkcjonujących zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym. Nasze województwo posiada również sprawnie funkcjonujący, skoordynowany system obsługi inwestorów, w ramach którego pomocą i wsparciem służy Invest in Pomerania unikatowa w skali Polski inicjatywa, którą tworzą najważniejsze podmioty obsługujące inwestycje zagraniczne w regionie. Zainteresowani ulokowaniem swoich inwestycji na Pomorzu znajdą tu również wysoko wykwalifikowane zasoby ludzkie. W województwie pomorskim istnieje 28 uczelni wyższych oraz specjalistyczne szkoły techniczne i zawodowe. To między innymi ich obecność gwarantuje potencjalnym pracodawcom możliwość szerokiego wyboru wykształconych kadr. Pomorze to również ponad tysiącletnie dziedzictwo kulturowe i historyczne środkowej Europy. Dzięki niezaprzeczalnym walorom turystycznym i krajobrazowym, a także szerokiej ofercie kulturalnej i rekreacyjnej, województwo od wielu lat przoduje w rankingach dotyczących jakości życia w Polsce. Walory Pomorza doceniło już wielu inwestorów zagranicznych. Wierzę, że ich rekomendacja oraz informacje przedstawione w niniejszym wydawnictwie, będą dla Państwa zachętą do bliższego poznania naszego atrakcyjnego inwestycyjnie regionu. Zapraszam na Pomorze! ŁUKASZ ŻELEWSKI Prezes Zarządu Agencja Rozwoju Pomorza S.A. Szanowni Państwo, Z przyjemnością przekazuję Państwu najnowszą edycję publikacji na temat gospodarki województwa pomorskiego wydaną przez Agencję Rozwoju Pomorza S.A. (ARP S.A.) Pomorze konsekwentnie podnosi standardy w obsłudze inwestycji zagranicznych. ARP S.A., regionalny partner Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych, zainicjowała powstanie Invest in Pomerania podmiotu skupiającego najważniejsze instytucje odpowiedzialne za obsługę inwestorów zagranicznych w województwie pomorskim. Doświadczenie i wiedza partnerów oraz samej ARP S.A., gwarantują profesjonalną obsługę projektów inwestycyjnych, zarówno na etapie przygotowań, jak i opieki poinwestycyjnej dla firm już funkcjonujących na Pomorzu. Prowadzimy bazę ofert inwestycyjnych województwa pomorskiego, organizujemy we współpracy z partnerami regionalnymi wizyty potencjalnych inwestorów. Jesteśmy również pierwszym źródłem informacji gospodarczych przygotowywanych pod kątem konkretnych potrzeb zainteresowanych Pomorzem inwestorów. Firmy już działające na terenie województwa otrzymują od nas dalsze wsparcie informacyjne, pomoc w rozwiązywaniu problemów w bieżącej działalności przedsiębiorstwa, czy również w realizacji planów rozwojowych. Publikacja, którą trzymacie Państwo w rękach prezentuje m.in. najnowsze dane statystyczne oraz ekonomiczne. Charakteryzuje również sektory gospodarki kluczowe dla rozwoju województwa pomorskiego. Ich wybór jest wynikiem Analizy atrakcyjności inwestycyjnej województwa pomorskiego, przeprowadzonej przez ARP S.A. we współpracy z PricewaterhouseCoopers i Instytutem Badań nad Gospodarką Rynkową. Wierzę, że lektura niniejszego opracowania pozwoli Państwu docenić potencjał gospodarczy województwa pomorskiego i zachęci do zainteresowania się możliwościami inwestycji w regionie. SPIS TREŚCI 3 ODKRYJ LOKALIZAJCĘ W ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ EUROPIE 5 POMORSKIE - BRAMA NA ŚWIAT 10 MŁODA, DOBRZE WYKSZTAŁCONA I DOŚWIADCZONA KADRA 12 DYNAMICZNIE ROZWIJAJĄCA SIĘ GOSPODARKA 12 Najważniejsze ośrodki gospodarcze 13 Branże z największym potencjałem inwestycyjnym 27 Tradycyjne sektory pomorskiej gospodarki 29 KOMFORTOWE WARUNKI PROWADZENIA BIZNESU 35 WSPARCIE DLA INWESTORÓW\n3 ODKRYJ LOKALIZACJĘ W ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ EUROPIE Pomorskie to jeden z najdynamiczniej rozwijających się regionów w środkowo-wschodniej Europie. Szereg działań realizowanych w ostatnich latach sprawił, że województwo staje się każdego dnia nowocześniejsze i atrakcyjniejsze.... Finlandia Jaka jest regionalna recepta na sukces? To składowa wielu czynników, m.in. takich jak: dogodna, nadmorska lokalizacja na przecięciu głównych korytarzy transportowych Europy, konsekwentne inwestycje w infrastrukturę, naukę i biznes, młoda, ambitna, doskonale wykształcona kadra pracownicza, wyjątkowo atrakcyjne miejsce do życia.... Oferujemy szerokie wsparcie inwestorom podczas procesu inwestycyjnego, a także opiekę poinwestycyjną. Na każdym etapie realizacji projektu mogą Państwo liczyć na pomoc zespołu Invest in Pomerania. Więcej o wsparciu dla inwestorów na str. 37 Norwegia Dania Szwecja Morze Bałtyckie Estonia Łotwa Litwa Rosja Rosja POŁOŻENIE WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO W EUROPIE Irlandia Morze Północne Białoruś Wielka Brytania Holandia Polska Dania Niemcy Ukraina Czechy Słowacja Mołdawia Francja Szwajcaria Austria Słowenia Chorwacja Węgry Rumunia Włochy Bośnia i Hercegowina Czarnogóra Kosowo Bułgaria Macedonia Portugalia Hiszpania Albania Turcja Grecja 3 4\n4 POMORSKIE W LICZBACH KORYTARZE TRANSPORTOWE W POMORSKIEM Ludność * Powierzchnia * Największy ośrodek gospodarczy Liczba przedsiębiorstw (Q2 2011) * Linie kolejowe km2 Główne drogi Autostrady Trójmiasto (Gdańsk, Gdynia, Sopot) w sumie: 257,4 tys. z kapitałem zagranicznym: Obroty ładunkowe w portach morskich w 2010 r. * Międzynarodowy Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy ** 2,23 mln 42 mln ton Ilość regularnych połączeń: 44 Berlin Hamburg 6 S6 Gdynia y p Sopot S6 Ilość połączeń do Skandynawii (tygodniowo): 82 Tallin Ilość przewoźników: liczba obsłużonych pasażerów w 2010 roku: 2,29 mln Centra R&D 18 (ponad pracowników) Średnie wynagrodzenie (brutto) Q * A1 Paneuropejski Kortyarz Transportowy IA 3 469,66 zł PLN (867 EUR) 22 Liczba studentów w 2010 * Liczba studentów (catchment area) * Przyrost naturalny w 2010 r. * 1. miejsce w Polsce Atrakcyjność życia *** 1. miejsce w Polsce 25 * GUS (Główny Urząd Statystyczny) ** Dane Port Lotniczy, VI 2011 r. *** Diagnoza społeczna 2011, Ranking magazynu Przekrój z 2011 r. POMORSKIE BRAMA NA ŚWIAT... Jednym z głównych atutów regionu jest jego korzystne położenie geograficzne, które bezpośrednio przekłada się na możliwości komunikacyjne. Województwo pomorskie znajduje się w północnej części Polski, na południowym wybrzeżu Bałtyku. W regionie krzyżują się ze sobą dwa kluczowe dla ruchu tranzytowego paneuropejskie szlaki komunikacyjne:... Korytarz IA (Helsinki Tallin Ryga Kaliningrad Gdańsk), będący odgałęzieniem Korytarza I (Helsinki Tallin Ryga Kowno Warszawa),... Korytarz VI (Gdańsk Katowice Żylina), łączący Skandynawię z Europą Środkowo-Wschodnią oraz krajami basenu Morza Śródziemnego Warszawa Paneuropejski Kortyarz Transportowy VI... Pomorskie przeżywa obecnie boom budowlany w dziedzinie infrastruktury transportowej. Liczne inwestycje są efektem napływu środków z funduszy europejskich oraz przygotowań Polski do współorganizowania Mistrzostw Europy w piłce nożnej Euro 2012 roku. Rozwój infrastruktury transportowej sprawia, że region jest atrakcyjnym miejscem dla inwestorów. FLEXTRONICS INTERNATIONAL POLAND Flextronics International Poland Sp. z o.o. w Tczewie powstał w 2000 roku. Park Przemysłowy w Tczewie to dwie hale produkcyjne, elektroniczna i mechaniczna, obsługujące kluczowych klientów. Obecnie zatrudnienie w zakładzie znajduje ponad osób z województwa pomorskiego. Sąsiedztwo trójmiejskich ośrodków naukowych sprawia, że firma ma bezpośredni dostęp do wykwalifikowanej kadry, a szczególnie absolwentów kierunków technicznych. Doskonałe połączenia komunikacyjne drogą morską, powietrzną i lądową, umożliwiają łatwy kontakt z klientami i dostawcami firmy zlokalizowanymi na całym świecie. Istotnym argumentem za rozwojem inwestycji Flextronics na Pomorzu jest funkcjonowanie Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej w Tczewie, która oferuje korzystne uregulowania podatkowe, pozwalające na redukcję kosztów prowadzenia działalności przedsiębiorstwa. ANDRZEJ POŁOJKO Dyrektor Generalny Flextronics International Poland Sp. z o.o. 5 6\n5 PORTY MORSKIE Porty w Gdańsku i Gdyni są największymi obiektami tego typu w regionie południowego Bałtyku. Rosnąca ilość przeładunków i w efekcie jeszcze większe znaczenie portów w Gdańsku oraz Gdyni jako ośrodków dystrybucyjnych i tranzytowych, motywuje do licznych inwestycji. Infrastruktura portowa jest na bieżąco dostosowywana do zmieniających się wymagań rynku w zakresie obsługi ładunków oraz statków i co ważne, umożliwia tworzenie multimodalnych łańcuchów transportowych. Oba porty oferują szeroki zakres usług i są w stanie obsłużyć przeładunki towarów każdego typu. Port w Gdańsku oferuje między innymi usługi najnowocześniejszego głębokowodnego terminala kontenerowego na Morzu Bałtyckim - DCT Gdańsk. DCT jest port hubem dla tej części Europy, transportową bramą na świat. Dzięki możliwościom jakie daje terminal, w styczniu 2010 Pomorskie wzbogaciło się o bezpośrednie połączenie z Azją w ramach serwisu Maersk Line. Serwis obsługiwany jest przez największe jednostki pływające na świecie, o pojemności do TEU (kontenerów 20 stopowych). Zarząd Morskiego Portu Gdańsk, wraz z belgijskim operatorem przeładunkowym Sea Invest oraz światowym gigantem stalowym firmą Arcelor Mittal, wybudują do września 2012 za ponad 40 mln EUR bazę przeładunku węgla, która usprawni także przeładunki rudy żelaza i kruszyw. Jedną z największych inwestycji w pomorskich portach i jednocześnie w polskiej logistyce naftowej jest budowa bazy przeładunku paliw płynnych. Szacowana wartość inwestycji wynosi około 800 mln PLN. Jest to jedyna tego typu inwestycja w regionie Morza Bałtyckiego. Port Gdańsk widok z lotu ptaka Fot. Zarząd Morskiego Portu Gdańsk S.A. Z drugiej strony, Port w Gdyni, aby utrzymać swoją pozycję konkurencyjną, inwestuje we wzrost przepustowości oraz rozwój infrastruktury transportowej. Najważniejszym projektem jest pogłębienie toru wodnego do głębokości 13,5 m, co pozwoli na obsługę większych jednostek pływających. Całkowity koszt przedsięwzięcia wynosi 95 mln PLN. Jednocześnie, rozbudowywana jest infrastruktura służąca obsłudze jednostek typu ro-ro. W związku z tym, trwają prace konstrukcyjne, które obejmują terminal oraz przylegającą infrastrukturę transportową. Do końca 2013 roku, dzięki realizacji projektu, terminal wzbogaci się o bardziej efektywny system transportowy, nowy plac manewrowo-parkingowy oraz dodatkowe platformy ro-ro. Koszt wszystkich prac konstrukcyjnych wynosi 127 mln PLN. Intensywny rozwój portów morskich w Gdańsku i Gdyni jest jednym z kluczowych czynników rozwoju branży logistycznej w regionie. Więcej o potencjale logistycznym regionu na str. 14 Niewątpliwą zaletą regionu jest, w porównaniu do innych lotnisk w Polsce, największa liczba połączeń lotniczych z krajami skandynawskimi. Gdańsk Wrocław Kraków Łódź Katowice Poznań Aarhus Bergen Kopenhaga Goteborg Helsinki Malme Sturup Oslo Oslo - Rygge Oslo - Torp Stavanger Sztokholm-Skavsta Turku W regionie funkcjonuje międzynarodowy port lotniczy im. Lecha Wałęsy w Gdańsku. Posiada on połączenia ze wszystkimi najważniejszymi portami lotniczymi w Europie. Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy POŁĄCZENIA LOTNICZE Cork Glasgow - Prestwick Dublin Birmingham Bristol Edynburg Liverpool Leeds-Bradford London Stansted London Luton Bergen Stavanger Eindhoven Dortmund Dusseldorf Kolonia/Bonn Frankfurt-Hahn Oslo Oslo Torp Oslo Rygge Goteborg Aarhus Kopenhaga Malme-Sturup Hamburg -Lubeck Frankfurt Berlin Pomorskie Turku Sztokholm-Arlanda Sztokholm-Skavsta Kraków Helsinki Ryga Warszawa * dane za VIII 2011 Od roku 2000 ruch pasażerski i cargo na lotnisku w Gdańsku dynamicznie się zwiększa. Dzięki realizacji zaplanowanych inwestycji, w 2020 roku liczba obsługiwanych pasażerów może wzrosnąć do 7,5 mln rocznie. PASAŻEROWIE I PRZEWOZY CARGO NA LOTNISKU W GDAŃSKU W LATACH Miasto Gdynia wraz z gminą Kosakowo realizują działania zmierzające do otwarcia drugiego lotniska w regionie - Portu Lotniczego Gdynia Kosakowo Monachium Mediolan-Bergamo źródło: Port Lotniczy im. Lecha Wałęsy, VI 2011r. Barcelona Rzym Przewozy cargo w tonach Pasażerowie w milionach Alicante\n6 KOLEJ Połączenia kolejowe w województwie pomorskim to bardzo dogodny sposób transportu towarów, m.in. tych, które docierają drogą morską do portów w Gdańsku oraz Gdyni, a następnie są przewożone w głąb kontynentu. Przez województwo, oprócz połączeń lokalnych, biegną ważne dla ruchu międzynarodowego linie kolejowe. z Gdańska przez Bydgoszcz, Łódź, Katowice i dalej do Bratysławy lub Pragi i Wiednia z Gdańska przez Warszawę, Kraków i dalej do Pragi lub Bratysławy z Gdańska przez Tczew, Braniewo i dalej do Kaliningradu z Gdańska przez Szczecin do Berlina Od 2012 roku połączenia między Gdynią a Warszawą i dalej Krakowem będą obsługiwane przez nowoczesne składy Pendolino osiągające na tej trasie średnio prędkość 200km/h. W najbliższych latach zostaną zrealizowane inwestycje, które dodatkowo usprawnią komunikację wewnątrz regionu: Pomorska Kolej Metropolitalna, korytarz helski, czy korytarz kościerski. DROGI POŁĄCZENIA DROGOWE W POLSCE Szczecin Główne drogi Autostrady 5 A4 A2 Cieszyn Kraków Warszawa Drogą o największym znaczeniu strategicznym jest Autostrada A1. Będzie ona częścią międzynarodowej drogi łączącej Skandynawię z południem kontynentu. Istotne znaczenie mają drogi krajowe nr 7 (Gdańsk Warszawa Kraków) oraz 6 (Gdynia Szczecin). W najbliższych latach trasy te zostaną rozbudowane oraz podniesione do standardu dróg szybkiego ruchu POŁĄCZENIA KOLEJOWE W POLSCE Szczecin Kolej S6 Tczew Bydgoszcz Braniewo Katowice Kraków Olsztyn Warszawa Rzeszów POŁĄCZENIA DROGOWE WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Szczecin Berlin Hamburg Szczecin Berlin Berlin Słupsk Gdynia Sopot Gdańsk Lublin Morze Bałtyckie Warszawa Kaliningrad Łódź, Katowice, Kraków, Republika Czeska MŁODA, DOBRZE WYKSZTAŁCONA I DOŚWIADCZONA KADRA Pomorskie wyróżnia się na tle reszty kraju wysokim odsetkiem ludności w wieku produkcyjnym oraz przedprodukcyjnym. Zgodnie z prognozami Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową (IBnGR), liczba ludności w wieku produkcyjnym będzie w regionie zmniejszać się wolniej niż przeciętnie w całej Polsce. W Pomorskiem odnotowano w ostatnich latach najwyższy w Polsce przyrost naturalny. (GUS Rocznik Demograficzny 2010) Przewagą Pomorskiego nad innymi regionami Polski jest fakt, że inwestorzy mają w tym regionie wciąż swobodny dostęp zarówno do bardzo dobrze wykształconych absolwentów, jak i wyspecjalizowanej, doświadczonej kadry. W procesach rekrutacyjnych mogą liczyć na wsparcie globalnych firm mających swoje biura w Trójmieście, m.in.: Manpower, Randstad, Adecco, Hays, Startpeople. Liczba ludności w wieku produkcyjnym Liczba aktywnych zawodowo Pozostający bez pracy Stopa bezrobocia w województwie pomorskim 11,5 % INTEL TOMASZ KLEKOWSKI Central Eastern Europe Territory Manager Intel Corp., Member of Board Intel Technology Poland Laboratorium Intela w Gdańsku jest jednym z największych centrów badawczo - rozwojowych Intela w Europie, a także jednym z najlepiej ocenianych. Staje się również centrum wsparcia teleinformatycznego dla innych europejskich oddziałów Intela. Lokalizacja w Gdańsku ma w zasadzie same zalety. Politechnika Gdańska, z którą blisko współpracujemy, oferuje bardzo wysoki poziom nauki na kierunkach technologicznych i jest dla nas największym i najważniejszym źródłem kadr. Już studentom 3 i 4 roku oferujemy możliwości praktyk lub zatrudnienia. Poziom wykształcenia i kwalifikacje polskich informatyków są bardzo wysokie, a dowodem na to jest fakt, że nasze centrum badawcze pracuje nad kluczowymi projektami związanymi z zaawansowanymi technologiami, które pojawią się na rynku w ciągu najbliższych lat. W chwili obecnej w naszym laboratorium pracuje już ponad 700 osób i w dalszym ciągu planujemy powiększać zatrudnienie. GEOBAN S.A. RADOSŁAW KRASOWSKI HR Manager Geoban S.A. Geoban S.A. działa na pomorskim rynku już od 2008 roku. Początkowo zatrudnialiśmy jedynie 40 osób, lecz już po dwóch miesiącach mieliśmy 150 pracowników pracujących w 11 zespołach obsługi bankowej. Obecnie Geoban S.A. ma siedzibę w doskonale skomunikowanych i nowoczesnych biurowcach Łużycka Office Park w Gdyni i zatrudnia już 500 osób. To, co zadecydowało o lokalizacji oddziału w Pomorskiem to przede wszystkim dostępność młodej, wykształconej kadry, znającej biegle języki obce oraz sprawnie poruszającej się w obsłudze aplikacji komputerowych. Atrakcyjna z punktu widzenia pracodawcy jest również możliwość współpracy z Powiatowym Urzędem Pracy w Gdyni w zakresie programu stażowego dla absolwentów szkół średnich i wyższych. To wszystko sprawia, że Pomorskie to bardzo dobra lokalizacja dla naszej działalności. W Pomorskiem funkcjonuje 28 szkół wyższych, kształcących przeszło 107 tys. studentów. W 2010 roku pomorskie uczelnie ukończyło ponad 23 tys. absolwentów. (GUS, 2010) Najważniejsze ośrodki akademickie w regionie kształcące studentów dla głównych sektorów gospodarki: Uczelnia Uniwersytet Gdański Politechnika Gdańska Akademia Morska w Gdyni Akademia Pomorska w Słupsku Gdański Uniwersytet Medyczny Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni * GUS (Główny Urząd Statystyczny), 2010 r. Liczba studentów *\n7 GŁÓWNE KIERUNKI STUDIÓW W ROKU 2010 DYNAMICZNIE ROZWIJAJĄCA Kierunki architektura i budownictwo Studenci Absolwenci 571 SIĘ GOSPODARKA biologiczne dziennikarstwo i informacja Najważniejsze ośrodki gospodarcze ekonomia i administracja fizyczne informatyczne inżynieryjno-techniczne W 2010 roku została przeprowadzona Analiza atrakcyjności inwestycyjnej województwa pomorskiego. Opracowanie, które zostało przygotowane przez PwC oraz IBnGR, wskazało na sześć branż kluczowych o najwyższym potencjale w kontekście przyciągania bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Najwyższy stopień koncentracji działalności gospodarczej występuje w obrębie Metropolii Trójmiejskiej (Gdańsk, Gdynia, Sopot wraz z ościennymi powiatami). Zamieszkuje ją 1,2 mln ludzi. matematyczno-statystyczne NAJWIĘKSZE OŚRODKI MIEJSKIE I MIASTA POWIATOWE (ludność w tysiącach) źródło: Wydziały ewidencji ludności w wybranych Urzędach Miast, VIII/IX 2011 medycyna nauki społeczne ,6 Puck ochrona i bezpieczeństwo * 48,8 45,2 ochrona środowiska ,5 34,9 Wejherowo Rumia opieka społeczna Ustka Lębork 242,6 Gdynia pedagogika ,6 Słupsk 16 38,1 Sopot 432,9 Gdańsk prawo produkcja i przetwórstwo usługi dla ludności ,8 Bytów 23,1 Kartuzy Kościerzyna 27,3 Pruszcz Gdański 59,6 39 9,9 Nowy Dwór Gdański usługi transportowe Tczew Malbork * kierunek nowo otwarty źródło: Baza Danych Lokalnych GUS 47,1 Starogard Gdański 10 Sztum LUFTHANSA SYSTEMS POLAND SP Z O.O. ADAM WOJEWÓDKA Prezes Zarządu Lufthansa Systems Poland Sp. z o.o. Firma Lufthansa Systems Poland rozpoczęła działalność w Gdańsku w roku Obecnie nasza firma zatrudnia ponad 300 specjalistów z różnych dziedzin (IT, lotnictwo, nawigacja). Głównym powodem lokalizacji inwestycji w Pomorskiem był dostęp do wysoko wykwalifikowanej kadry pracowniczej oraz atrakcyjne koszty prowadzenia działalności. Fakt posiadania kilkunastu wyższych uczelni, lotniska z międzynarodowymi połączeniami, bogatej bazy hotelowej (rozwijającej się w ostatnim okresie w zawrotnym tempie) oraz bardzo szybki rozwój miasta powodują, że Pomorskie jest doskonałą lokalizacją dla naszej firmy. Ponadto miasto Gdańsk zawsze sprzyjało nowym inwestycjom oraz środowisku biznesowemu, które jest szeroko reprezentowane w prawie wszystkich branżach gospodarki. 1,47 40,4 Człuchów Chojnice Oprócz Metropolii Trójmiejskiej, w regionie znajduje się także wiele atrakcyjnych inwestycyjnie gmin i miast. Przykładem są Słupsk, Tczew czy Kwidzyn. Ulokowały się tam m.in. takie firmy, jak: Scania, E.ON Sverige, Gino Rossi, Curver, Flextronics International, Eaton Trucks, Gemalto, Molex, Tapflo, czy International Paper Kwidzyn - największa amerykańska inwestycja w Polsce. 38,6 Kwidzyn Na mapie atrakcyjności inwestycyjnej regionu wyróżniają się ze względu na bliskość do Trójmiasta i dostępność komunikacyjną, m.in.: Malbork, Starogard Gdański, czy Wejherowo\n8 Branże o największym potencjale inwestycyjnym PRZEŁADUNKI KONTENERÓW W PORTACH WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO W LATACH (TEU) W 2010 roku została przeprowadzona Analiza atrakcyjności inwestycyjnej województwa pomorskiego. Opracowanie, które zostało przygotowane przez PwC oraz IBnGR, wskazało na sześć branż kluczowych o najwyższym potencjale w kontekście przyciągania bezpośrednich inwestycji zagranicznych. PwC JACEK SOCHA wiceprezes PwC Polska Analiza wykazała, że największy potencjał rozwoju w Pomorskiem mają branże: logistyka, BPO/SSC (Business Process Offshoring / Shared Service Centre), (Information and Communication Technologies), energetyka, chemia lekka oraz motoryzacja. Nadmorskie położenie województwa oraz bezpośredni dostęp do transeuropejskiej sieci TEN-T stwarzają warunki dla rozwoju transportu i logistyki, nie tylko o zasięgu krajowym, ale i globalnym. Województwo posiada także zasoby ludzkie determinujące wystąpienie korzyści skali, szczególnie istotne w przypadku działalności o wysokim poziomie innowacyjności. Znaczna podaż specjalistów z zakresu finansów i informatyki, jak również bardzo dobra znajomość języków obcych otwiera przed regionem perspektywy rozwojowe w zakresie działalności SSC/BPO oraz. W przypadku energetyki analiza wykazała stosunkowo niski potencjał produkcyjny, stwarzający popyt na inwestycje zarówno w sieci przesyłowe, jak i energetykę konwencjonalną, jądrową czy odnawialną, dla której w regionie istnieją bardzo dobre warunki przyrodnicze. Pomorskie posiada bardzo dobre zaplecze kadrowe i infrastrukturalne pod rozwój inwestycji w obszarze chemii lekkiej. Analiza światowych trendów wykazała, że znaczny potencjał rozwojowy w regionie posiada także branża motoryzacyjna, szczególnie w zakresie produkcji podzespołów Logistyka Pomorskie posiada wyjątkowy potencjał logistyczny wynikający przede wszystkim z doskonałego położenia geograficznego. Region jest integralną częścią Transeuropejskiej Sieci Transportowej (TEN-T). Leży na przecięciu dwóch paneuropejskich korytarzy transportowych: VI korytarza łączącego Skandynawię z Południową Europą przez Katowice oraz korytarza IA łączącego Pomorskie i kraje nadbałtyckie (Litwę, Łotwę i Estonię). Więcej na str. 6 Porty w Gdańsku i Gdyni obsługują wszystkie typy ładunków. Warto wspomnieć, że w ujęciu łącznym pomorskie porty wyrastają na regionalnych liderów w przeładunkach kontenerów. W ostatnim roku, pod tym względem Pomorze wysunęło się na drugie miejsce (po St. Petersburgu) wśród bałtyckich portów. Transport morski pomorskich portów obejmuje wszystkie kierunki na świecie. Regularnie obsługiwane są połączenia z Azją (m.in. Chiny, Tajwan, Singapur, Liban), Ameryką Północną (m.in. USA, Meksyk), Południową (m.in. Gujana, Wenezuela, Kolumbia) i Środkową (m.in. Gwatemala, Honduras, Kostaryka), a także portami Europy (w tym holenderski Rotterdam, niemiecki Hamburg i rosyjski St. Petersburg). Dzięki DCT i wprowadzeniu przez Maersk Line cotygodniowych połączeń z Azją (linia AE10), obsługiwanych m.in. przez największe jednostki transportowe na świecie, Gdańsk stał się kluczowym portem morskim na Morzu Bałtyckim. Towary bezpośrednio trafiają do Polski, skąd są rozwożone drogą lądową lub mniejszymi statkami do innych krajów. Pomorskie stało się więc post hubem wschodniej i centralnej Europy dla towarów płynących z Azji. Zaufali nam DCT Gdansk Goodman ProLogis PANATTONI GCT BCT Europort Grain Terminal EuroPort Inc. Poland C. Hartwig Gdynia KGI Glomb Logistics DAMCO Maersk Line ROHLIG SUUS Logistics Europol Grain Segro Schenker DB Gefco Wincanton Raben Poczta Polska Cargoforte Dachser Kuehne&Nagel Panalpina 13 14\n9 DCT GDAŃSK BORIS WENZEL Prezes DCT Gdańsk S.A. Terminal kontenerowy DCT w Gdańsku powstał w 2007 roku. Od tego momentu DCT zwiększył zatrudnienie do 400 pracowników. Jesteśmy ulokowani w Gdańsku głównie ze względu na naturalne warunki pozwalające rozwinąć działalność terminala głębokowodnego. Gdańsk i całe Trójmiasto jest dobrze skomunikowane z resztą Polski oraz Centralną i Wschodnią Europą. W ostatnich latach intensywnie rozbudowywała się i nadal rozbudowuje się infrastruktura transportowa. Będąc członkiem Unii Europejskiej, Polska oferuje wiele rozwiązań, które udowodniły swoją skuteczność w Europie Zachodniej. Dla nas, firmy która współpracuje z firmami zagranicznymi, Gdańsk jest doskonałą lokalizacją także ze względu na dużą liczbę wykwalifikowanych i ambitnych ludzi ze znajomością języków obcych. Zatrudniamy głównie młodych pracowników personel, który mamy to ambitni ludzie z olbrzymim potencjałem. Współpracujemy z uczelniami w Trójmieście ponieważ w ten sposób zyskujemy dobrze wykształconą i przygotowaną do pracy w sektorze morskim kadrę. Port w Gdyni inwestuje również w tworzenie nowych połączeń w ramach autostrad morskich. W tym celu w porcie trwa budowa nowych i rekonstrukcja istniejących nabrzeży, które umożliwią zwiększenie możliwości przeładunkowych kontenerów. W ramach projektu powstaną nowe powierzchnie manewrowe, nabrzeże postojowe oraz zabudowane zostanie ujście rzeki Chylonki. Nie bez znaczenia dla rozwoju branży logistycznej w regionie jest siatka połączeń lotniczych, obejmująca relacje z głównymi europejskimi lotniskami, m.in. takimi jak: Frankfurt, Rzym, Monachium, Kopenhaga i Helsinki. W ostatnich latach intensywnie rozbudowuje się także infrastruktura drogowa i kolejowa. Na szczeblu centralnym i regionalnym podejmowany jest cały szereg intensywnych działań zmierzających do stworzenia zintegrowanego korytarza transportowego Bałtyk Adriatyk. Położenie geograficzne Polski, pomiędzy dwoma akwenami morskimi: Bałtykiem i Adriatykiem, stwarza wyjątkowe warunki do poprowadzenia przez nasze terytorium strumienia ładunków obsługiwanych w portach obu mórz. W 2010 roku na kierunkach związanych z branżą TSL kształciło się prawie studentów. Uniwersytet Gdański, Politechnika Gdańska oraz Akademia Morska oferują rozszerzone programy nauczania handlu zagranicznego, logistyki, spedycji i operacji portowych. Bogatą ofertę edukacyjna posiadają również prywatne uczelnie. Także na średnim poziomie edukacji, kształceni są specjaliści stanowiący podstawowe zasoby kadrowe dla sektora TSL. Infrastruktura transportowa w Pomorskiem objęta systemem TEN-T Autostrada A1 Linia kolejowa E65 W sumie w Trójmieście działają cztery terminale kontenerowe. Oprócz DCT Gdańsk działalność prowadzi także Gdański Terminal Kontenerowy (GTK). Natomiast w gdyńskim porcie funkcjonują dwa duże, nowoczesne terminale kontenerowe: Bałtycki Terminal Kontenerowy (BCT) i Gdynia Container Terminal (GCT). Od 2003 r. operatorem BCT została międzynarodowa korporacja SI z siedzibą na Filipinach. Począwszy od 2005 roku Hutchison Port Holdings (HPH) realizuje w Porcie Gdynia szereg inwestycji, które zaowocowały przekształceniem stoczniowej spółki w nowoczesny terminal kontenerowy. Poza infrastrukturą transportową, Pomorskie oferuje także dobrze rozwiniętą bazę logistyczną. Na terenach portowych, w sąsiedztwie nowoczesnego terminala kontenerowego DCT Gdańsk i Trasy Sucharskiego Goodman Poland wydzierżawił teren liczący 110 hektarów. Inwestor będzie realizować inwestycje infrastrukturalne i magazynowe w ramach Pomorskiego Centrum Logistycznego. Docelowo ma powstać m 2 powierzchni magazynowych, produkcyjnych i biurowych. DCT wraz z Goodmanem wdraża koncepcję Port Centric Logistic w oparciu o londyński wzorzec. To pierwsze w Europie centrum integrujące funkcje portowe i logistyczne na większą skalę niż ma to miejsce w Londynie. Takie rozwiązanie pozwala na zmniejszenie kosztów transportu i zaoszczędzenie czasu. Port Gdańsk Port Gdynia Port lotniczy w Gdańsku Projekty infrastrukturalne wdrażane w ramach systemu TEN-T w Pomorskiem Rail Baltica połączenie kolejowe między Pomorskim a krajami bałtyckimi Via Hanseatica połączenie drogowe na trasie Hamburg-Ryga, biegnące przez Pomorskie DCT Gdańsk Port Centric Logistics (PCL) - to koncepcja opierająca się na założeniu, że centra dystrybucyjne firm eksportujących i importujących towary, powinny znajdować się możliwie najbliżej terminali kontenerowych, które zapewniają najtańszy środek transportu. Koncepcja PCL opiera się na brytyjskim modelu i jest pierwszą tego typu inwestycją, jaka zostanie wdrożona w kontynentalnej części Europy. Jej głównym założeniem jest obniżenie kosztów transportu drogowego poprzez umieszczenie centrów dystrybucyjnych w najbliższym sąsiedztwie terminala kontenerowego. Dzięki temu rozwiązaniu towar w kontenerach nie musi przebywać drogi z portu do magazynów po to, by zostać rozładowanym i przetransportowanym do punktów dystrybucyjnych, gdyż jest wypakowywany z kontenerów tuż po opuszczeniu statku. Takie rozwiązanie zapewnia szybszy i bardziej przyjazny transport, a także znaczne obniżenie kosztów dostarczenia towaru do odbiorców. Także w zachodniej części Portu Gdynia w pobliżu dwóch dużych istniejących terminali kontenerowych powstanie Centrum Logistyczne. Przewiduje się, że w ramach centrum działać będą różne podmioty gospodarcze, zwłaszcza operatorzy logistyczni, przedsiębiorstwa zajmujące się usługami składowymi i przedsiębiorstwa spedycyjne oraz inni usługodawcy logistyczni, którzy będą mogli dostosowywać wydzierżawione, uzbrojone tereny do swoich potrzeb. PRZEŁADUNKI CARGO W POMORSKICH PORTACH W LATACH (W TONACH) W Pomorskiem wiele firm intensywnie inwestuje w zaplecze magazynowe. W najbliższych latach planowane jest zagospodarowanie ponad 1 mln m 2 pod infrastrukturę magazynową. BPO/SSC Głównym ośrodkiem rozwoju centrów usług wspólnych w Pomorskiem jest Trójmiasto. Funkcjonuje tu ponad 30 centrów nowoczesnych usług biznesowych, które zatrudniają ok pracowników. Zdecydowana większość z tych centrów specjalizuje się w usługach IT (centra ITO) oraz procesach finansowych. To co wyróżnia Trójmiasto na polskiej mapie sektora SSC & BPO to wyraźnie silniejsza pozycja w kategorii zatrudnienia w centrach badawczo-rozwojowych. W trójmiejskich centrach R&D pracuje obecnie ok osób. Kapitał ludzki Trójmiasta został doceniony przez inwestorów, którzy przenoszą na Pomorze zaawansowane procesy wsparcia dla biznesu. Przygotowanie pomorskich pracowników pozwoliło na powstanie pierwszych centrów usług opartych na wiedzy (KPO Knowledge Process Outsourcing) oraz centrów doskonałości, tj. Thomson Reuters Wyróżniającą cechą regionu jest liczna grupa studentów posługujących się biegle mniej popularnymi w Polsce językami obcymi, jak na przykład języki skandynawskie. 59% z osób znających w Polsce języki skandynawskie mieszka w Pomorskiem (Raport ABSL). O coraz większym znaczeniu Trójmiasta w sektorze outsourcingu nowoczesnych usług biznesowych świadczy dynamiczny przyrost zatrudnienia w sektorze. W okresie zatrudnienie wzrosło tu o ponad osób (przeszło 20%) i cały czas rośnie. Zaufali nam Sony Pictures First Data Geoban Acxiom Arla Foods Thomson Reuters Bank BPH/GE Capital Transcom PZU Nordea Bank Willis BEST HK Finance & Accounting Masterlease Meritum Bank Contact Center Hempel 15 16\n10 START PEOPLE SP. Z O.O. ARLA FOODS EKSPORT SEKTORA W POMORSKIEM ANNA BRZEZIŃSKA Project Manager Start People Sp. z o.o. Trójmiasto z racji wysoko rozwiniętej infrastruktury oraz wyspecjalizowanego zaplecza dostępnych specjalistów, nie może należeć do lokalizacji najtańszych jednak nie jest również miejscem drogim. Pomimo znacznie lepiej rozwiniętej infrastruktury, poziom wynagrodzeń w Trójmieście plasuje się na podobnym poziomie jak np. w gorzej skomunikowanych miastach. Dlatego też przedsiębiorstwa postrzegają Trójmiasto jako swoisty złoty środek wśród polskich lokalizacji pod inwestycje z sektora BPO/SSC. Podobnie myślą również pracownicy, którzy wiedzą, że są wynagradzani adekwatnie do posiadanych kwalifikacji, co skutkuje lojalnością jak również wyższą jakością ich pracy. ARNE SØRENSEN Dyrektor, Członek ABSL Polska Global Service Centre pomyślnie rozpoczęło działalność w Trójmieście trzy lata temu. Jesteśmy niezwykle zadowoleni z naszej nowej lokalizacji, która zapewnia nam nowoczesne przestrzenie biurowe i dostęp do wysoko wykwalifikowanej kadry. Zadziwiająco prosto udało nam się znaleźć personel ze znajomością zarówno języka duńskiego, jak i szwedzkiego! Zaczęliśmy pracę ze 120 pracownikami i po okresie stabilizacji naszej działalności jesteśmy przygotowani na dalszy rozwój. elektronika usługi informatyczne 17,7% Pomorskie uczelnie kształcą wybitnych specjalistów z szeroko pojętych technik teleinformatycznych i elektroniki. Głównym źródłem kadr w regionie jest Politechnika Gdańska, na której co roku studiuje prawie studentów kierunków informatycznych i elektronicznych. Kolejnym największym dostawcą kadr dla sektora jest Uniwersytet Gdański. Także Polsko-Japońska Szkoła Technik Komputerowych w Gdańsku kształci wysokiej klasy informatyków, których umiejętności są ściśle dostosowane do potrzeb rynku. Cały system wyższej edukacji w województwie pomorskim kształci rocznie prawie 10 tysięcy studentów i dostarcza na rynek niemal absolwentów kierunków związanych z informatyką i elektroniką. Ponadto, w ramach programu CISCO Networking Academy, przy Uniwersytecie Gdańskim już od 10 lat działa Regionalna Akademia CISCO oferująca szkolenia z dziedziny projektowania, rozwoju i utrzymywania sieci komputerowych. 82,3% W centra usług w Trójmieście zainwestowały dotychczas przede wszystkim firmy amerykańskie (ponad 1/3 wszystkich centrów). Znaczącym inwestorem są też firmy skandynawskie, francuskie czy irlandzkie. Na coraz większe zainteresowanie Trójmiastem ze strony inwestorów skandynawskich wpływa najbardziej rozbudowana w Polsce siatka połączeń lotniczych ze Skandynawią. Regionalne uczelnie oferują wiele unikatowych specjalizacji w skali Polski. Wśród nich znajduje się największy ośrodek studiów w zakresie skandynawistyki, mieszczący się na Uniwersytecie Gdańskim. Ośrodek kształci studentów linii szwedzkiej, duńskiej, norweskiej i islandzkiej. W przyszłości otwarta zostanie linia fińska. Planuje się także rozszerzenie oferty studiów językowych na Uniwersytecie Gdańskim o sinologię. DOSTĘPNOŚĆ JĘZYKÓW OBCYCH angielski duński niemiecki włoski hiszpański portugalski francuski słowacki rosyjski czeski rumuński serbski chorwacki bośniacki arabski Dynamicznemu rozwojowi sektora SSC & BPO w Trójmieście sprzyja współpraca pomorskich uczelni z obecnymi w regionie inwestorami. Szkoły zaangażowane są w organizację wyspecjalizowanych programów treningowych dla poszczególnych firm. Przykładem są chociażby finansowo-bankowy program firmy Thomson Reuters i Uniwersytetu Gdańskiego czy Uniwersyteckie Centrum Kompetencyjne stworzone przez IBM i Politechnikę Gdańską. Analizując strukturę usług świadczonych w trójmiejskich centrach, widać wyraźną specjalizację w kierunku usług IT oraz działalności badawczorozwojowych (w tym rozwój oprogramowania). Coraz silniejszą pozycję zdobywają także centra świadczące usługi finansowe. Trójmiasto jest bardzo dobrze przygotowane na współpracę z inwestorami z sektora SSC & BPO także od strony infrastruktury biurowej. Jako trzeci rynek regionalny (z ponad 327 tysiącami m 2 nowoczesnych biur i ok. 10,2% powierzchni niewynajętej) daje możliwość zaistnienia nowemu oraz rozwoju już istniejącemu najemcy, w pełni wyposażonym biurze (w okresie 2-3 miesięcy). Dostępna powierzchnia biurowa: m 2 Współczynnik pustostanów: 10,2% Powierzchnia planowana do oddania w m 2 Bazowe stawki czynszu (EUR/m 2 /miesiąc) norweski szwedzki fiński Pomorskie jest jednym z najdynamiczniej rozwijających się regionów w sektorze. Obecnie działa tu ponad firm z tego sektora, które zatrudniają osób. Sektor w Pomorskiem generuje ponad 1/6 (około 4,1 miliarda złotych) wartości eksportu regionu. Procent wartości eksportu z branży w Pomorskiem znacząco przewyższa średnią krajową, co czyni województwo jednym z liderów sektora w Polsce. W połączeniu z wyspecjalizowaną kadrą, bogatym zapleczem naukowym, dostępnością nowoczesnych powierzchni biurowych i produkcyjnych, najdynamiczniej rozwijającym się lotniskiem w Polsce oraz dostępem do dwóch największych portów w kraju stwarza to komfortowe warunki do rozwoju działalności zarówno w zakresie prac badawczo rozwojowych czy usług IT jak również produkcji elektronicznej. Zaufali nam ukraiński japoński chiński urdu hindi Adva Optical Networking Assel Compuware Fineos IBM Intel Technology Poland Jabil Circuit Jeppesen by Boeing Kainos Lufthansa Systems Multimedia Polska Ncomputing Nevion Playsoft Relacom Sofrel Synopsys Implix Asseco UTC Fire & Security Speednet Goyello SII Zensar Technologies IBM MARCIN MATACZ Leader Regional Capability Center, IBM Poland Mając dostęp do wysoko wykwalifikowanych i świetnie wyedukowanych pracowników zdecydowalismy się ulokować nowe Centrum Kompetencyjno-Wdrożeniowe IBM w Gdańsku. Jako firma już wiele lat temu wdrożyliśmy globalną strategię, która skupia się na dostarczaniu usług w celu wsparcia naszych klientów. Centrum w Gdańsku stanowi kolejny kamień milowy na drodze realizacji tej strategii i dołącza tym samym do sieci już istniejących europejskich centrów tego typu. To wszystko w coraz większym stopniu przyczynia się do budowania koncepcji dostarczania rozwiązań informatycznych oraz zapewniania łączności w skali globalnej, którą nazywamy Global IT Delivery. Gdańsk to dla nas atrakcyjne miejsce z ogromnym potencjałem. W ten sposób działamy w blisko 800 tysięcznej społeczności Trójmiasta, mając dostęp do wysoko wykwalifikowanych i świetnie wyedukowanych pracowników, absolwentów prestiżowych kierunków informatycznych i politechnicznych trójmiejskich uczelni. Klimat, tworzony przez regionalną administrację, również sprzyja rozwijaniu działalności gospodarczej. Mocnym punktem regionu jest również infrastruktura\n11 W regionie działa 108 szkół technicznych kształcących specjalistów z różnych dziedzin. Pośród zawodów nauczanych w województwie pomorskim najbardziej przydatne dla szeroko pojętego sektora elektroniki są: technik elektronik, technik informatyk, technik telekomunikacji, technik teleinformatyk, technik analityk, technik mechatronik, technik cyfrowych procesów graficznych, technik telekomunikacji oraz technik elektryk. Tylko w 2010 roku prawie absolwentów szkół technicznych otrzymało uprawnienia do wykonywania zawodu. Zdecydowana większość wydanych uprawnień, bo aż 1 462, dotyczyła zawodu technik informatyk. Rosnąca liczba absolwentów i relatywnie niskie wynagrodzenia pracowników gwarantują dalsze możliwości rozwoju sektora i elektroniki w regionie. ŚREDNIE WYNAGRODZENIE W SEKTORZE IT W POSZCZEGÓLNYCH MIASTACH W EURO Polska Warszawa Kraków Trójmiasto Praga Budapeszt Ryga Talin Wilno Bratysława Technologie z Pomorskiego wynik pracy naszych specjalistów TECHNOLOGIE PRZYSZŁOŚCI TWORZONE W POMORSKIM W Gdańsku z powodzeniem działa największe w Europie i drugie pod względem wielkości na świecie centrum R&D firmy Intel. Intel Technology Poland zatrudnia obecnie ponad 700 pracowników i stale się rozwija. Bazując głównie na kadrze pozyskiwanej z Politechniki Gdańskiej pomorski Intel pracuje nad technologiami, które pojawią się na rynku za 4 do 5 lat. SPRAWDŹ SWOJEGO SMARTPHONE A MOŻLIWE, ŻE MASZ APLIKACJE Z GDAŃSKA W województwie znajduje się obecnie drugie co do wielkości centrum firmy Playsoft. Firma bazuje na pracownikach kształconych na pomorskich uczelniach, twórcach oprogramowania, artystach i testerach, którzy pracują nad zaawansowanymi aplikacjami do wszelkiego rodzaju smartphone ów, w tym do iphone a. W Pomorskiem z powodzeniem działa także firma SpeedNet, która jest największym polskim dostawcą aplikacji mobilnych dla linii BlackBerry, której producentem jest kanadyjska firma Research-In-Motion. POMORSKIE MÓWI LUDZKIM GŁOSEM W Pomorskim działa także IVONA Software - developer i producent syntezatora mowy IVONA. Oprogramowanie jest obecnie najlepszym tego typu produktem na świecie i wyprzedza produkty m.in. takich gigantów jak Microsoft. 3D W SZKOLENIACH I BIZNESIE POMORSKIE OŚWIETLI TOR FORMUŁY 1 W ABU DHABI Polska firma Azo Digital Sp. z o.o. stworzyła elektroniczny układ zapłonowy do lamp używany w oświetleniu ulicznym. Ten unikatowy w skali światowej produkt pobiera do 50% mniej energii elektrycznej oraz dostosowuje intensywność emitowanego światła do panujących warunków. Azo Digital udało się także wyeliminować rezonans, w który wpada lampa uliczna. To efekt, który bez powodzenia, od ponad 40 lat starają się osiągnąć największe koncerny energetyczne. Produkty Azo Digital są już szeroko stosowane w Polsce i na świecie. Używa się ich między innymi w dzielnicy Red Bridge w Londynie, a wkrótce może nawet na torze Formuły 1 w Abu Dhabi. Najlepszy Klaster w Polsce Pomorski Klaster integruje ponad 100 partnerów biznesowych i naukowych we wspólnych działaniach przy wsparciu władz regionalnych i otoczenia biznesu oraz we współpracy z innymi globalnymi partnerami. Ilustruje to znaczenie sektora zaawansowanych technologii w rozwoju gospodarczym regionu i dowodzi zaangażowania regionu we wsparcie rozwoju tego sektora. Intensywny rozwój klastra oraz konsekwentnie realizowana strategia zostały dostrzeżone przez Deloitte w badaniu benchmarkingowym polskich klastrów zrealizowanym w 2010 roku. Infrastruktura teleinformatyczna - Internet dostępny od zaraz Survey Simulator to opracowana przez Polski oddział firmy Det Norske Veritas technologia szkoleń w wirtualnej rzeczywistości. Jest to pierwszy na świecie trójwymiarowy interaktywny system szkolenia (Symulator Inspekcji) zaprojektowany i wdrożony w celu przyspieszenia szkolenia inspektorów. W chwili obecnej na rynku nie ma odpowiednika tego sytemu. Inżynierowie z polskiego DNV są także autorami Survey Toolbox. Unikalnego oprogramowania umożliwiającego inspekcje struktur z wykorzystaniem kompletnego trójwymiarowego modelu. Oba projekty zostały zrealizowane w oparciu o fundusze unijne i korzystają z nich oddziały DNV na całym świecie. Pomorskie, a szczególnie Trójmiasto, oferuje łatwy dostęp do szerokopasmowego Internetu. Możliwości, czas realizacji oraz koszt uzyskania podłączenia światłowodowego jest ustalana indywidualnie z operatorem. Wszystkie biurowce klasy A i B oraz nowoczesne powierzchnie magazynowe i produkcyjne są wyposażone w takie łącze POZIOM WYNAGRODZEŃ W PRODUKCJI KOMPUTERÓW, WYROBÓW ELEKTRONICZNYCH I OPTYCZNYCH POMORSKIE NA TLE POLSKI [PLN] (2008/2010) 19 20\n12 Energetyka ELEKTROWNIA PÓŁNOC Sp. z o.o. 70% energii jest obecnie importowane do regionu, co sprawia że Pomorskie jest jednym z największych biorców energii w kraju. Region, pomimo dużego potencjału, posiada najmniej mocy wytwórczych. Taka sytuacja generuje duże zapotrzebowanie, szczególnie na niskoemisyjne, zgodne ze standardami Unii Europejskiej, jednostki wytwórcze. Polska w ramach swojego członkostwa w Unii Europejskiej jest zobowiązana do wytworzenia 15% energii z Odnawialnych Źródeł Energii (OZE) do roku Dzięki temu inwestorzy w OZE mają zapewniony popyt na wytworzoną energię. Dodatkowo realizacja planowanych inwestycji w linie przesyłowe i dystrybucyjne w regionie znacząco zwiększy możliwości przyłączeń dla producentów zielonej energii. NAJWIĘKSZY POTENCJAŁ DLA INWESTYCJI W ENERGIĘ WIATROWĄ W POLSCE Morze i pas nadmorski należą do najkorzystniejszej w Polsce pierwszej strefy wietrzności, osiągającej średnio powyżej 4 m/s. Wietrzność naszego regionu gwarantuje rentowność inwestycji w farmy wiatrowe, która według wyliczeń TPA Horwath wynosi 12%. W roku 2010 w województwie pomorskim zainstalowano 141 MW farm wiatrowych na lądzie, co dało nam czwarte miejsce w Polsce. Zaufali nam EDF - Elektrociepłownie Wybrzeże AES Wind Generation Gamesa Wind Poland Mitsui IJ-Power Greentech Energy Systems Taiga Mistral I Poldanor Jabil Circuit Poland GSG Towers Det Norske Veritas Poland Green Power Polska (GPP) Iberdrola Energia Odnawialna Eco-Energy I Eólica Postolin Fersa Energia Renovables Rockfin LOKALIZACJA FARM WIATROWYCH W POMORSKIEM Elektrownia Północ Sp. z o.o. rozpoczynając w 2008 roku poszukiwania lokalizacji dla budowy systemowej elektrowni w północnej części Polski kierowała się przede wszystkim kryterium dostępności do odpowiednio rozwiniętej infrastruktury. Bliskość portów morskich, autostrady A1, linii kolejowej Śląsk Porty, istniejące plany rozwoju sieci wysokich napięć w tym regionie zadecydowały o wyborze miejscowości Rajkowy, jako miejsca budowy nowego źródła wytwórczego SŁAWOMIR ZAWADZKI o mocy ok MW. Dyrektor Inwestycyjny, Podczas wyboru lokalizacji, na wszystkich Elektrownia Północ Sp. z o.o. szczeblach miejscowej administracji samorządowej, poczynając od Urzędu Gminy w Pelplinie, poprzez Starostwo Powiatowe w Tczewie a kończąc na Urzędzie Marszałkowskim w Gdańsku spotykaliśmy się z kompetencją urzędników i wysoką sprawnością ich działania. Lokalizacja Elektrowni Północ odpowiada potrzebom rozwojowym województwa pomorskiego i wpisuje się w miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, przewidujące budowę elektrowni systemowej w rejonie dolnej Wisły. Projekt spełnia założenia programu zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego województwa. Istniejące farmy wiatrowe Farmy wiatrowe w budowie farma wiatrowa Także morska energetyka wiatrowa (MEW) ma w regionie ogromny potencjał ekonomiczny. Do 2030 r. istnieje możliwość lokalizacji morskich farm wiatrowych na obszarze co najmniej 2 tys. km 2 o łącznej mocy około 5 tys. MW. (PTEW). NAJLEPSZA LOKALIZACJA DLA ELEKTROWNI JĄDROWEJ W rankingu przeprowadzonym przez rząd, województwo pomorskie (Żarnowiec) zostało wskazane jako najlepsza lokalizacja dla nowej elektrowni jądrowej. Do 2013 roku ma zostać podjęta ostateczna decyzja o wyborze lokalizacji przez wszystkie zaangażowane podmioty. Realizacja pierwszej części inwestycji planowana jest w 2020 roku. Politechnika Gdańska już kształci studentów na kierunkach dedykowanych energetyce jądrowej. POMORSKIE STANIE SIĘ DRUGIM KATAREM? Według raportów BNK Petroleum, firmy posiadającej koncesje na poszukiwanie złóż gazu w regionie, Pomorskie ma największe zasoby gazu łupkowego w Polsce. Złoże tego surowca może być zlokalizowane nawet na trzech czwartych powierzchni województwa pomorskiego. NOWE MOŻLIWOŚCI - PRODUKCJA URZĄDZEŃ DLA ENERGETYKI ODNAWIALNEJ I ENERGETYKI ATOMOWEJ Region posiada potencjał dla rozwoju produkcji urządzeń dla OZE i montażowych komponentów dla sektora. Największe szanse na sukces ma produkcja elementów odlewnych i stalowych. Przykładem tego typu produkcji jest budowa wież wiatrowych w Stoczni Gdańsk S.A. Duże możliwości rozwojowe w regionie ma również budowa struktur towarzyszących np. statków obsługujących montaż turbin wiatrowych na morzu oraz budowa komponentów na potrzeby energii atomowej. ENERGETYCZNE ZASOBY KADROWE W roku akademicki 2009/2010 na pomorskich uczelniach na kierunkach związanych z sektorem energetycznym kształciło się ponad studentów. Edukację zakończyło ponad absolwentów. Politechnika Gdańska współpracuje z wieloma spółkami z sektora energetycznego, takimi jak: Grupa Energa, Grupa Lotos, PGE Energia Jądrowa S.A., GE Hitachi Nuclear Energy. Uzupełniające studia magisterskie na kierunku: Sektor paliwowo energetyczny w gospodarce globalnej prowadzi też Szkoła Wyższa Prawa i Dyplomacji. BIOMASA I BIOGAZ POTENCJAŁ DO WYKORZYSTANIA To, co determinuje lokalizację biogazowi to dostępność surowców. Pomorskie ma ogromny potencjał w zakresie produkcji biomasy z uwagi na fakt, że grunty orne zajmują 42,6% powierzchni, a 37% stanowią lasy. Przykładem firmy efektywnie wykorzystującej potencjał jest zlokalizowana w pomorskim firma Poldanor S.A., niekwestionowany lider wśród biogazowi rolniczych w Polsce. ROZBUDOWANE ZAPLECZE NAUKOWO-BADAWCZE I OTOCZNIE INSTYTUCJONALNE SEKTORA ENERGETYKI Instytucje działające w regionie oferują wyjątkowe w skali kraju wsparcie dla inwestycji w energetykę. Najszerszy zakres działań prowadzi Instytut Maszyn Przepływowych PAN (IMP), który między innymi realizuje szereg projektów we współpracy z firmami komercyjnymi\n13 IMP wraz z Grupą Energa S.A. prowadzą największy w Polsce projekt badawczy dotyczący energii odnawialnej, o budżecie 110 mln zł. Projekt jest ukierunkowany na opracowanie zintegrowanych technologii wytwarzania paliw płynnych i energii elektrycznej oraz ciepła z biomasy odpadów rolniczych. Instytut pracuje również nad rozproszonymi układami energetycznymi, m.in. możliwością wyposażenia domowych pieców w praktyczne mikroturbiny pozwalające na produkcję energii elektrycznej w systemie kogeneracji. Z kolei Instytut Morski wykonuje szczegółowe studia i ekspertyzy oraz udziela konsultacji i doradztwa w zakresie m.in. farm wiatrowych na Bałtyku. DOSTĘPNOŚĆ WYKWALIFIKOWANYCH KADR W POLSCE I CEE W 2009 ROKU (DANE W TYSIĄCACH) Źródło: Eurostat Populacja naukowców Zatrudnieni w sektorze gospodarki opartej na wiedzy Mobilność naukowców * IESCD level 6 Studenci Absolwenci Najważniejsze instytucje wspierające rozwój sektora energetycznego w regionie: Instytut Maszyn Przepływowych im. Roberta Szewalskiego PAN w Gdańsku; Laboratorium Innowacyjnych Technologii Elektroenergetycznych i Integracji Odnawialnych Źródeł Energii LINTE^2 na Politechnice Gdańskiej (projekt w realizacji); Instytut Elektrotechniki oddział w Gdańsku; Instytut Energetyki oddział w Gdańsku; Chemia lekka Analiza globalnych przepływów bezpośrednich inwestycji zagranicznych wykazała, że do Polski napłynęło 16% wszystkich inwestycji w sektorze chemii lekkiej w Europie Środkowo-Wschodniej w latach Polska z 106 projektami inwestycyjnymi została wyprzedzona w zestawieniu jedynie przez Rosję (157 projektów). Zaufali nam Polpharma Synexus EURx A&A Biotechnology Invicta Blirt Prochimia Surfaces Synevo Ziaja Oceanic Bułgaria Chorwacja Czechy Estonia Litwa Łotwa Instytut Morski w Gdańsku; PRZYPŁYWY BIZ W CEE ( ) * Źródło: FDImarkets.com. Macedonia Polskie Towarzystwo Energetyki Wiatrowej w Gdańsku; Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.; Kwidzyński Park Naukowo Technologiczny Klastra Energii Odnawialnych; Inicjatywy w obszarze energetyki w Gdańskim Parku Naukowo-Technologicznym: Pomorska Platforma Technologiczna Energetyki, Park Jakości Energii Elektrycznej, Zespół ds. Elektorowi Jądrowej GPNT PPNT; z inicjatywą Nadwiślańskiego Rosja Polska Rumunia Czechy Liczba projektów Wartość inwestycji (mld USD) 6,3 2,7 0,9 1,0 Liczba miejsc pracy Polska Rumunia Słowacja Węgry * Mobilność naukowców - zmiana miejsca pracy; przepływy praca-praca Akademickie Centrum Czystej Energii przy Akademii Pomorskiej w Słupsku; Polskie Stowarzyszenie Biogazu w Bytowie. CEE Razem , Chemia lekka została wybrana jako sektor priorytetowy dla województwa pomorskiego na podstawie badania nad geograficznym rozkładem aktywności gospodarczej w Polsce. Badanie opierało się na ewaluacji znaczenia danej branży dla gospodarki regionu w odniesieniu do gospodarki ogólnokrajowej. Wyniki wskazały na województwo pomorskie, jako czołową lokalizację dla działalności związanej z chemią lekką. Dobra kondycja sektora w Pomorskiem wynika z trzech powodów: kombinacji korzystnych czynników lokalizacyjnych z rozwiniętą infrastrukturą transportową, dostępności wykwalifikowanych kadr oraz niezbędnej infrastruktury badawczo-rozwojowej. Unikalne położenie regionu oraz dostęp do wszystkich rodzajów transportu sprawiły, że Pomorskie stało się bramą eksportową do krajów Europy Środkowo- Wschodniej, Rosji oraz CIS. Dodatkowo, region oferuje bazę logistyczną o wysokim standardzie usług, a jej potencjał ulegnie 4-krotnemu wzrostowi w ciągu kilku następnych lat. W województwie pomorskim aż trzy uczelnie oferują kształcenie na poziomie wyższym na kierunkach biotechnologicznych. Są to: Uniwersytet Gdański, Gdański Uniwersytet Medyczny oraz Politechnika Gdańska. Łącznie ok. 9 tys. studentów studiuje na wydziałach i kierunkach biotechnologicznych, chemicznych oraz związanych z produkcją farmaceutyków i kosmetyków. Trójmiejskie uczelnie wdrożyły program inwestycyjny w infrastrukturę edukacyjną o wartości 236 mln PLN. Obecnie trwa budowa nowych budynków Wydziałów Biologii i Chemii w ramach projektu Bałtycki Kampus Uniwersytetu Gdańskiego. W sumie w trzech budynkach o powierzchni ponad 50 tys. m 2 znajdzie się ok. 150 laboratoriów i pracowni specjalistycznych (w tym dla najbardziej innowacyjnych specjalności: biologii molekularnej, środowiskowej i eksperymentalnej, biotechnologii molekularnej środowiska), hala technologiczna umożliwiająca prowadzenie badań naukowych i zajęć dydaktycznych z zakresu inżynierii chemicznej i środowiskowej oraz laboratoryjne centrum doskonałości. Projekt znalazł się na Liście Indywidualnych Projektów Kluczowych do Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Specjalną ofertę dla badaczy i firm prowadzących prace rozwojowe w dziedzinie chemii lekkiej przygotowały również parki naukowo-technologiczne w Gdańsku i Gdyni. W ramach parków funkcjonują laboratoria, które oferują badania w zakresie mikrobiologii, biologii molekularnej, hodowli in vitro czy analizy chemicznej. Z laboratoriów korzystają zarówno firmy mające siedzibę na terenie parków jak i zewnętrzne podmioty. Dodatkowo, w obu parkach powstaje obecnie ok. 100 tys. m 2 nowych powierzchni z przeznaczeniem na laboratoria, biura i powierzchnie technologiczne. Poza parkami i uczelniami, potencjał badawczy regionu tworzą przedsiębiorstwa dysponujące własnymi laboratoriami i ośrodkami badawczymi. Ich największym zrzeszeniem jest Pomorski Klaster BioEkoChemiczny, którego zadaniem jest integracja na poziomie regionalnym oraz międzynarodowym przedsiębiorstw z zespołami naukowymi w celu komercjalizacji wyników wspólnych badań. Klaster, bazując na zapleczu naukowo-technicznym uczestników, umożliwia podmiotom realizację badań, wspierając je jednocześnie w poszukiwaniu nowych źródeł finansowania. Poprzez swoich członków, Klaster współpracuje z międzynarodową organizacją ScanBalt BioRegion, skupiającą podmioty działające na rzecz rozwoju nauki i przemysłu z obszaru Morza Bałtyckiego. Siedziba klastra w Gdańskim Parku Naukowo-Technologicznym jest również siedzibą polskiego biura ScanBalt (Liaison Office). Pomorskie ma potencjał wzrostu zwłaszcza w obszarze prowadzenia badań klinicznych. Główną zaletą regionu jest dostęp do dużej, ogólnopolskiej populacji pacjentów co umożliwia skuteczny proces rekrutacji uczestników badania. Jednocześnie, pomorskie i inne polskie firmy zapewniają wysoką jakość danych i spełnienie standardów europejskich w badaniach (co potwierdza m.in. raport PwC Badania kliniczne w Polsce 2010 ). Dlatego aż 57% respondentów ankiety, przeprowadzonej przez PwC, wskazało, że ponad 80% nowych leków wprowadzonych na rynek w ciągu ostatnich 5 lat było testowane w Polsce. Warto zaznaczyć, że Pomorskie jest również atrakcyjne pod względem kosztów prowadzenia badań klinicznych. Badanie PwC pokazało, że pomorskie przedsiębiorstwa oferują badania o 20-40% taniej niż ich zagraniczni konkurenci (np. w USA i w Europie Zachodniej). Liderem sektora w regionie, pod względem wielkości operacji, jest Polpharma S.A., która jednocześnie jest największym producentem leków we wschodniej Europie. Firma specjalizuje się w produkcji preparatów stosowanych w kardiologii, gastroenterologii oraz neurologii. Dużą część wachlarza produktów Polpharmy stanowią leki OTC. Poprzez swoje spółki zależne Polpharma jest obecna na rynku leków pediatrycznych, nowoczesnych preparatów witaminowych, preparatów dermatologicznych, leków stosowanych w schorzeniach narządu ruchu, suplementów diety, antybiotyków\n14 Motoryzacja Sektor motoryzacyjny odgrywa znaczącą rolę w polskiej gospodarce. Jest to druga największa branża w Polsce pod względem przychodów. Co więcej, Polska zajmuje 5. pozycję w Europie pod względem warunków dla produkcji samochodowej (zaraz za Niemcami, Wielką Brytanią, Francją i Włochami). Pomorskie, dzięki korzystnemu położeniu geograficznemu i efektywnemu transportowi morskiemu, wyrasta na istotnego eksportera wyrobów przemysłu motoryzacyjnego. Porty morskie w Gdańsku i Gdyni oferują dobrze zorganizowane połączenia z wiodącymi klastrami motoryzacyjnymi w Niemczech, Włoszech, Francji, Wielkiej Brytanii, Belgii, Finlandii i Danii. Według danych PwC Polska, ponad 171 fabryk samochodowych działa w zasięgu pomorskich portów. POŁĄCZENIA MORSKIE Z KLASTRAMI MOTORYZACYJNYMI W EUROPIE Źródło: PwC na podstawie Produkcja samochodów * Pracownicy ** Fabryki *6 346 ** * **15 Zarówno zaplecze kadrowe, jak i badawcze dla sektora motoryzacyjnego zlokalizowane jest na pomorskich uczelniach wyższych, przy czym Politechnika Gdańska jest zdecydowanym liderem w kształceniu inżynierów na potrzeby branży. W 2010 roku, na pomorskim rynku pracy pojawiło się 5 tys. absolwentów, którzy ukończyli uczelnie wyższe na kierunkach technicznych lub szkoły techniczne i zawodowe. Szwecja Z drugiej strony, w związku z dynamicznym rozwojem rynku motoryzacyjnego w Europie Środkowo-Wschodniej, pomorskie porty zyskują na znaczeniu jako ważne ogniwo w łańcuchu dostaw gotowych samochodów. Dzięki rosnącej zdolności przeładunkowej kontenerów w pomorskich terminalach portowych powstaje alternatywny, tańszy i bardziej ekologiczny niż tranzyt drogowy przez Niemcy, kanał dostępu do całego rynku w regionie. Szacuje się, że popyt na przeładunki samochodów w pomorskich portach będzie rósł wraz z rynkiem nowych krajów Unii Europejskiej. Obecnie rynek rośnie w średnim tempie rocznym rzędu 5% (w latach ), a liczba samochodowych środków transportu osiągnęła wartość 40 mln sztuk. Na tym tle szczególnie atrakcyjnie prezentuje się rynek polski, który stanowi ponad 50% rynku regionalnego, a tempo wzrostu wyniosło 7.1% * **31 Zaufali nam: Eaton Truck Components n Eaton Automotive n Delphi n Gardner Scania n Kapena n Federal Mogul n NordGlass Wielka Brytania Holandia Belgia * ** * ** * ** * **16 Niemcy * **6 Czechy Austria Słowenia * ** * **3 Słowacja Węgry * **6 Rumunia * **4 Włochy Portugalia * **15 25 Polska * **9 Francja * ** * ** * **47 Finlandia **16 Turcja Hiszpania 26\n15 RYNEK MOTORYZACYJNY W KRAJACH CEE (dane w tys. sztuk) Źródło: Eurostat Tradycyjne sektory pomorskiej gospodarki BRANŻA RAFINERYJNA Bułgaria Czechy Litwa Łotwa Najważniejszą z branż tradycyjnych jest branża rafineryjna, którą reprezentuje największe pomorskie przedsiębiorstwo Grupa Lotos S.A. (8. miejsce na liście największych przedsiębiorstw w Polsce). Jest to koncern naftowy, prowadzący działalność w zakresie wydobycia i przerobu ropy naftowej oraz dystrybucji, sprzedaży szerokiego asortymentu produktów naftowych. Poprzez spółkę zależną Petrobaltic i LOTOS Norge, koncern obecny jest również na Bałtyku i norweskim szelfie kontynentalnym, gdzie prowadzi poszukiwania i wydobycie ropy naftowej. Polska Grupa LOTOS S.A.: Rumunia Słowacja Węgry najlepsza rafineria Europy Środkowo-Wschodniej 2008 (wg World Refining Association), w gronie najlepszych firm energetycznych z całego świata w zestawieniu Top 250 Global Energy Company (wg Platts i Standard & Poor s), Sunreef Yachts Razem W Pomorskiem w sektorze motoryzacyjnym funkcjonują obecnie dwa centra badawcze, które mieszczą się przy zakładach produkcyjnych koncernu Eaton w Tczewie (Eaton Truck Components oraz Eaton Automotive). Jednym z ich najnowszych osiągnięć jest rozwinięcie technologii hybrydowej skrzyni biegów. Dodatkowo, centra specjalizują się w graficznym modelowaniu i projektowaniu produktów oraz w przeprowadzaniu symulacji i testów. Eaton jest jednym z głównych graczy na pomorskim rynku motoryzacyjnym. Firma jest jednym z najważniejszych dostawców skrzyni biegów o różnej obciążalności oraz sprężarek do silników samochodów osobowych. Obecnie odbiorcami produkowanych w Tczewie urządzeń są Volkswagen, Audi, Nissan i chiński producent aut Chery. Inni dostawcy komponentów do samochodów, którzy ulokowali swoje zakłady w województwie pomorskim, to Delphi, Gardner oraz NordGlass. W zakładzie Delphi, który został założony w Gdańsku, powstają przełączniki samochodowe, które są wykorzystywane w samochodach produkowanych przez Forda, BMW, General Motors oraz Renault. Z kolei, brytyjski Gardner w swojej tczewskiej fabryce, produkuje podzespoły dla przemysłu motoryzacyjnego i lotniczego. Do grona jego klientów należą: Airbus, Alstom, Lockheed Martin, Bombardier, Eaton, Rolls Royce, SAAB, TRW Aeronautical System oraz Volvo Aero. Natomiast, słupska fabryka firmy NordGlass dostarcza szyby do pojazdów takich marek jak Solaris, Bombardier, Volvo czy PESA Bydgoszcz. W Słupsku, gdzie działają dwie spółki: Scania oraz Kapena, koncentruje się produkcja autobusów oraz ich podzespołów. W Pomorskiem są produkowane autobusy dwóch wiodących marek autobusów Scani oraz podzespoły do innych marek, które następnie są transportowane do zakładów montażowych w Afryce i Azji. Każdego roku z fabryki Scani wyjeżdża 800 autobusów, co stawia szwedzki koncern na czwartym miejscu w Polsce. Z kolei Kapena S.A. to polski producent autobusów, którego głównym udziałowcem jest włoski koncern Cacciamali. Firma jest przedstawicielem w Polsce francusko-włoskiego producenta autobusów Irisbus oraz oferuje własne modele. W czerwcu 2006 r. uruchomiono nową fabrykę, która wciąż jest rozbudowywana. Rocznie spółka produkuje ok. 250 autobusów. Grupa Lotos S.A. zakończyła w 2010 roku Programu 10+, dzięki któremu rafineria w Gdańsku zwiększyła zdolności przerobowe ropy naftowej z 6 do 10,5 mln ton rocznie. (Tytuł European Petrochemicals Deal of the Year 2008 przyznany przez prestiżowe pismo Project Finance Magazine oraz tytuł Oil Deal of the Year przyznany przez Project Finance International ). Grupa LOTOS S.A. i PERN Przyjaźń S.A. zawarły porozumienie w sprawie budowy podziemnych zbiorników ropy naftowej i paliw płynnych. Według planów zbiorniki powstaną na Pomorzu, co jeszcze bardziej wzmocni bezpieczeństwo w sektorze energii Polski i innych państw regionu Morza Bałtyckiego. SEKTOR MORSKI Po roku 2007 sektor morski uległ znacznemu przeobrażeniu, niemniej nadal pozostał wiodącym przemysłem w regionie. Największymi przedsiębiorstwami tego sektora w Pomorskiem są stocznie remontowe i konstrukcyjne. Jedną z ważniejszych zmian w specyfice branży, było wykształcenie się nowych specjalizacji. Część stoczni zajęła się produkcją jednostek offshorowych. Poszukując dla siebie nowego miejsca na rynku stocznie zaczęły również inwestować w produkcję elementów do wytwarzania energii odnawialnej. Więcej na str. 21 Poza gigantami w regionie działa wiele mniejszych stoczni, które specjalizują się w budowie nowoczesnych łodzi i luksusowych jachtów. Zdecydowana większość tej produkcji przeznaczona jest na eksport (około 90%). Pod względem sprzedaży i produkcji, zarówno w regionie jak i w całym kraju, największą firmą w branży jest Grupa Remontowa z Gdańską Stocznią Remontową na czele. Grupa Remontowa oferuje wysokiej jakości usługi remontowe, przebudowy oraz budowę nowych w pełni wyposażonych jednostek dostosowanych do indywidualnych potrzeb zamawiającego. Do Grupy Remontowej należą także przedsiębiorstwa z sektora wysokich technologii, jak na przykład IT-REM, która specjalizuje się w zaawansowanych rozwiązaniach informatycznych dla sektora morskiego. Stocznia Gdańsk S.A. przeszła prywatyzację w 2007 roku. Nowym właścicielem została ukraińska grupa ISD. W oparciu o analizę rynku produkcji stoczniowej i prognozy na najbliższe lata opracowaną przez McKinsey, stocznia skupiła swą działalność na trzech filarach: budowie statków do obsługi instalacji offshore i platform wiertniczych, produkcji wież dla elektrowni wiatrowych i różnego rodzaju konstrukcji stalowych. ROLLS-ROYCE MARINE POLAND Statki do obsługi instalacji offshore oraz wysoko wyspecjalizowane jednostki są także produkowane w innych pomorskich stoczniach, takich jak: Stocznia Crist, Stocznia Odys, Stocznia Maritim czy Stocznia Remontowa Nauta. W Polsce działa około podmiotów sektora morskiego. Działalność ponad połowy z nich (6 000) ulokowana jest w Pomorskiem. Prawie pomorskich przedsiębiorstw prowadzi usługi konstrukcyjne i naprawcze statków i konstrukcji offshore. Działalność wielu firm z sektora morskiego znacznie wykracza poza zapotrzebowanie branży. Szacuje się, że cały sektor morski w województwie daje zatrudnienie ponad osobom. Potencjał sektora morskiego w Pomorskiem stale wzrasta dzięki stoczniom i innym podmiotom zaangażowanym w budowę i remont statków, produkcję urządzeń pokładowych oraz rozwój zaawansowanych rozwiązań technologicznych dla jednostek morskich. W regionie znajdują dobre warunki inwestorzy zagraniczni związani z sektorem morskim. Swoją produkcję z powodzeniem rozwija m.in. Rolls- Royce Marine Poland. Nasza marka jest jednym z naszych najcenniejszych aktywów. Przyciąga utalentowanych ludzi i daje gwarancję tworzenia produktów światowej klasy. Grupa Rolls-Royce jest obecna na pomorskim rynku już od ponad 10 lat. Region ten oferuje dostęp do doskonałej kadry zarówno w obszarze inżynierii, jaki i wytwarzania. To, w połączeniu z konkurencyjnymi kosztami działalności operacyjnej w regionie, sprawiło, że Rolls-Royce z powodzeniem rozwija produkcję wyposażenia pokładowego w Gniewie oraz buduje nowe centrum serwisowo-remontowe w Gdyni. EMMANUEL PERRIN Dyrektor Zarządzający, Prezes Rolls-Royce Marine Poland Sp. z o.o\n16 PRZEMYSŁ SPOŻYWCZY Przemysł spożywczy należy do istotnych elementów pomorskiej gospodarki oraz regionalnego rynku pracy. Silne powiązania produkcji żywności i napojów z rolnictwem oraz rybactwem nakazują w analizie branżowej uwzględnić również znajdującą się poza przemysłem produkcję rolniczą oraz rybactwo. Sektor spożywczy wytwarza przeszło 10% produkcji sprzedanej przemysłu w Pomorskiem i zatrudnia około 19 tysięcy osób. Do największych przedsiębiorstw działających w pomorskim sektorze produkcji i przetwórstwa żywności należą firmy Iglotex (produkcja i dystrybucja żywności mrożonej) oraz Poldanor S.A. (produkcja pasz oraz trzody chlewnej). Branżą specyficzną dla przetwórstwa spożywczego w województwie pomorskim jest przetwórstwo ryb zlokalizowane w powiatach: puckim, słupskim oraz lęborskim. Działalność ta generuje największy obrót stanowiący około 28% wartości sprzedaży sektora. Nieco niższy obrót cechuje przetwórstwo mięsne (24% obrotów sektora) oraz produkcję olejów i tłuszczów (11%). W Pomorskiem działa największa polska firma przetwórstwa ryb. Grupa kapitałowa Graal S.A. dominuje na rynku pod względem różnorodności asortymentu oraz przychodów (447,7 mln PLN w 2009). Tuż za nią plasują się przedsiębiorstwa Wilbo S.A. oraz Morpol S.A. Ponad połowa (52%) zakładów zajmujących się przetwórstwem spożywczym produktów rybołówstwa w Polsce znajduje się w Pomorskim. Do końca 2011 roku, deweloperzy planują oddać do użytku ok m 2 nowoczesnej powierzchni biurowej. Kolejne lata zapowiadają się równie dobrze, na co wskazują chociażby oceny inwestorów dotyczące Gdańska i całego Trójmiasta. Gdańsk został uznany za jedną z 31 najbardziej atrakcyjnych lokalizacji na świecie (i jedyne miasto w Polsce) dla inwestycji w sektorze IT (raport KPMG, Exploring the Global Frontier The New Emerging Destinations ) DOBRZE PRZYGOTOWANE TERENY POD INWESTYCJE Pomorskie posiada atrakcyjną ofertę terenów pod inwestycje. Oferowane działki charakteryzują się interesującą lokalizacją, dobrym skomunikowaniem z zewnętrznym systemem drogowym, odpowiednią powierzchnią pod duże projekty inwestycyjne oraz obecnością podstawowych mediów. Inwestor może skorzystać z bardzo dobrze przygotowanych terenów w dogodnych lokalizacjach w całym województwie. Baza terenów inwestycyjnych dostępna jest na stronie KOMFORTOWE WARUNKI PROWADZENIA BIZNESU RYNEK POWIERZCHNI BIUROWYCH W TRÓJMIEŚCIE, II KW R. Dostępna powierzchnia biurowa m 2 Współczynnik pustostanów 10,2% Powierzchnia planowana do oddania w m 2 Powierzchnia planowana do oddania w m 2 Powierzchnia planowana do oddania w m 2 Bazowe stawki czynszu (EUR/m 2 /miesiąc) NAJNOWOCZEŚNIEJSZE PARKI TECHNOLOGICZNE I INKUBATORY W POLSCE W Pomorskiem funkcjonują Gdański Park Naukowo-Technologiczny oraz Pomorski Park Naukowo-Technologiczny w Gdyni. Są to miejsca, w których stymulowany jest rozwój innowacyjnych pomysłów oraz oferowane jest wsparcie w komercjalizacji rozwiązań. W swojej ofercie parki posiadają doskonale wyposażone laboratoria, powierzchnie biurowe, sale konferencyjne. Oferują doradztwo w zakresie księgowości i prawnych aspektów prowadzenia działalności. Na początku 2011 roku do użytku został oddany Inkubator Przedsiębiorczości w Cierznie (powiat człuchowski). W regionie realizowane są także inne inwestycje tego typu: Gdański Inkubator Przedsiębiorczości STARTER (zakończenie budowy w 2011 r.), Kwidzyński Park Przemysłowo-Technologicznego (KPPT) (2012 r.), Słupski Inkubator Technologiczny (SIT) (2012 r.), Bałtycki Park Przemysłowy - nowoczesne centrum przemysłowo-biznesowe w Gdyni na dawnych terenach postoczniowych (2013 r.). Łużycka Office Park Region oferuje warunki prowadzenia biznesu na światowym poziomie. Gdynia od kilku lat zajmuje pierwsze miejsce w rankingach najlepszych miast dla biznesu w Polsce (ranking magazynu Forbes z 2011 r.). Oferta regionu jest odpowiedzią na dynamicznie zmieniające się warunki prowadzenia biznesu i zapotrzebowanie przedsiębiorców. Firmy ulokowane w województwie należą do jednych z najaktywniejszych w Polsce. Współpracują z wieloma podmiotami i instytucjami z kraju i zagranicy. NOWOCZESNA INFRASTRUKTURA BIZNESOWA Niewątpliwie mocną stroną regionu, a w szczególności Trójmiasta, jest infrastruktura biurowa. Gdańsk, Gdynia oraz Sopot dysponują łącznie ponad 300 tys. m 2 nowoczesnej powierzchni biurowej, która jest idealnym miejscem dla firm z sektora BPO i SSC. Trójmiejski rynek, mimo krótkiej historii, jest rynkiem niezwykle obiecującym i dynamicznie się rozwijającym. Świadczą o tym kolejne budowane bądź planowane obiekty biurowe oraz coraz większe zainteresowanie ze strony najemców. PODAŻ POWIERZCHNI BIUROWYCH W NAJWIĘKSZYCH MIASTACH W POLSCE Warszawa m 2 Kraków m 2 Wrocław m 2 Trójmiasto m 2 Katowice m 2 Poznań m 2 Łódź m 2 DOSKONAŁE MIEJSCE DO ŻYCIA Pomorskie to wyjątkowe miejsce na mapie Polski i Europy pod względem różnorodności krajobrazów i kultur. Oferuje wszystko, co czyni to miejsce atrakcyjnym do zamieszkania: wyjątkową lokalizację, zapewniającą bliskie sąsiedztwo plaż, lasów i jezior, różnorodną ofertę rozrywkową, kulturalną i sportową, dobrą opieką medyczną, wygodną komunikację miejską, dynamicznie rozwijającą się ofertę centrów handlowych, szczególnie docenianą przez skandynawskich klientów, salony samochodowe luksusowych marek (m.in. Porsche, Lexus, Audi, BMW, Mercedes), rozbudowane zaplecze hotelowe w najwyższym standardzie, szeroką ofertę komfortowych mieszkań, przedszkola i szkoły z międzynarodową kadrą, kształcące w języku angielskim i francuskim. Oferowane warunki sprawiają, że zarówno studenci, jak i pracownicy z innych regionów kraju oraz świata chętnie przenoszą się do Pomorskiego. Trójmiasto i okolice postrzegane są jako atrakcyjne miejsce do życia i pracy. Inwestorzy nie mają trudności z pozyskaniem kadry spoza województwa pomorskiego. Zadowoleni z nowego miejsca zamieszkania ekspaci są najlepszym potwierdzeniem dobrej jakości życia oferowanej przez region. Pomorskie miasta zajmują czołowe miejsca w rankingach dotyczących przyjaznych miejsc do życia w Polsce. Mieszkańcy Pomorskiego należą do najbardziej zadowolonych w Polsce z miejsca w którym żyją. (źródło: Diagnoza społeczna 2011, ranking magazynu Przekrój 2011). Ponad tysiącletni Gdańsk, wielokulturowy port hanzeatycki, dynamicznie rozwijająca się od lat 20. minionego wieku Gdynia, perła zabudowy modernistycznej i stolica polskiego żeglarstwa, ukazują jak w soczewce historię Europy i Polski. Z kolei Sopot, najpopularniejsze uzdrowisko w Polsce, dziś nazywany jest często Monte Carlo Bałtyku\n17 ADVA OPTICAL NETWORKING MORZE MOŻLIWOŚCI DLA AKTYWNYCH POCZUJ SIĘ JAK W DOMU KAZIMIERZ MIOTK Prezes ADVA Optical Networking Sp. z o.o. ADVA Optical Networking Sp. z o.o. jest firmą o profilu telekomunikacyjno-informatycznym, która działa w Pomorskiem od 2003 roku. Działając w obszarze nowoczesnych technologii szczególnie cenna dla nas jest współpraca z uczelniami Trójmiejskimi, których absolwenci są doskonale przygotowani do podjęcia pracy zawodowej zaraz po ukończeniu studiów. Gdańsk i Gdynia zawsze stawiały na naukę języków obcych. Pomorskie dysponuje dużą liczbą inżynierów doskonale posługujących się językiem angielskim, co w naszej branży ma kluczowe znaczenie. Wychodzimy z założenia, że firmy muszą lokować się tam, gdzie chce się żyć. Region Trójmiasta i Kaszub to wyjątkowe miejsce, które działa jak magnes dla utalentowanych i dynamicznych osób. To właśnie oni tworzą ADVA Optical Networking w Polsce. Region oferuje różnorodne możliwości dla zwolenników aktywnego spędzania czasu. Półwysep Helski, ze względu na najlepsze warunki w tym regionie Europy, jest mekką dla osób uprawiających windsurfing i kitesurfing w Polsce. Nowoczesne mariny jachtowe przyciągają licznie żeglarzy. Trójmiasto, wraz ze swym rozległym Parkiem Krajobrazowym, jest również rajem dla rowerzystów, dla których dostępnych jest kilkaset kilometrów świetnie usytuowanych ścieżek rowerowych. Z kolei miłośnikom golfa województwo pomorskie oferuje dwa pełnowymiarowe pola golfowe, w tym pole w Postołowie, które zostało uznane przez Golf Digest za najlepsze w Polsce. Region pomorski daje również możliwość uprawiania sportów zimowych. Siedem stoków narciarskich, w tym jeden na terenie samego Trójmiasta (w Sopocie), stanowią ciekawą alternatywę wypoczynku. Gdańsk został wybrany jako jedno z miast-gospodarzy Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej EURO W ramach czempionatu na Pomorzu zostaną rozegrane mecze grupowe oraz jeden z ćwierćfinałów. W związku z tym w Trójmieście trwają intensywne prace przygotowawcze. Rozbudowywana jest infrastruktura hotelowa oraz system komunikacji w mieście. Powstaje również drugi terminal na gdańskim lotnisku. Całkowity koszt przygotowań do EURO 2012 szacuje się na 3 mld EUR. KULTURALNE INSPIRACJE Dla jakości życia ważna jest także oferta mieszkaniowa. Trójmiasto oferuje pełen wachlarz nieruchomości mieszkaniowych o zróżnicowanym standardzie, w korzystnych cenach najmu. Poza metropolią ceny najmu i kupna nieruchomości są znacząco niższe (o około 35%). RYNEK MIESZKANIOWY (sierpień 2011 r.) Cena najmu mieszkań 1-pokojowe PLN 2-pokojowe PLN 3-pokojowe PLN Cena kupna mieszkania PLN/m² Dla obcokrajowców przyjeżdżających z rodzinami przygotowana jest także oferta edukacyjna zapewniająca nauczanie w językach obcych, zarówno na poziomie przedszkolnym, jak i szkoły średniej. Dzieci mają zapewnioną opiekę i naukę w komfortowych i nowoczesnych placówkach. Dwa licea oferują możliwość zdania matury międzynarodowej. Oprócz oferty anglojęzycznej istnieje także możliwość kształcenia w języku francuskim. W Gdyni funkcjonują Przedszkole Francuskie i Szkoła Podstawowa nr 13 działające przy Związku Francuzów Zagranicą. Trójmiasto oferuje mieszkańcom i turystom liczne, nietuzinkowe imprezy kulturalne. Największym cyklicznym wydarzeniem muzycznym jest Heineken Open er Festival w Gdyni, który w roku 2010 zdobył po raz drugi z rzędu nagrodę European Festival Awards w kategorii Najlepszy Duży Festiwal w Europie. W Gdyni odbywa się również największe wydarzenie polskiej kinematografii, czyli Festiwal Polskich Filmów Fabularnych. Gdańsk przyciąga miłośników teatru i Szekspira dzięki dorocznemu międzynarodowemu Festiwalowi Szekspirowskiemu. Dużym zainteresowaniem cieszy się także międzynarodowy Festiwal Teatrów Plenerowych i Ulicznych FETA. Z kolei historyczna inscenizacja oblężenia zamku w Malborku przyciąga co roku około 120 tysięcy widzów z kraju i zagranicy\n18 GIGANCI ŚWIATOWEGO BIZNESU, KTÓRZY DOCENILI DOBRE WARUNKI W POMORSKIEM WYBRANE INWESTYCJE ZAGRANICZNE Kraj Przedsiębiorstwo Sektor Kraj Przedsiębiorstwo Sektor Niemcy Lufthansa Systems Poland Stany Zjednoczone Intel Technology Poland Ergo Hestia ubezpieczenia IBM Dr. Oetker przetwórstwo żywnosci Acxiom Stany Zjednoczone Holandia Multimedia Polska First Data rachunkowość i finanse Holandia Smurfit Kappa Polska produkcja opakowań papierowych ProLogis nieruchomości Curver Polska produkcja tworzyw sztucznych Panattoni nieruchomości Szwecja Nordea Bank Polska bankowość Coca Cola przemysł spożywczy Scania Production Słupsk motoryzacja Sony Pictures IT i finanse Relacom Francja EDF usługi Skanska budowlany Saur Neptun Gdańsk usługi Dania Jysk handel Lacroix Electronics elektronika Wielka Brytania Rolls Royce Marine Polska produkcja morska Prime Food przemysł spożywczy Australia DCT Gdańsk morski Arla rachunkowość Stany Zjednoczone International Paper Kwidzyn produkcja papieru Norwegia Nevion Manufacturing Irlandia Fineos Jabil Circuit Polska elektronika Kainos Jabil Assembly Polska elektronika Hiszpania Geoban księgowość i finanse Flextronics International Polska elektronika Filipiny Baltic Container Terminal morski Eaton motoryzacja Chiny Gdynia Container Terminal morski Delphi Polska motoryzacja Belgia Sea Invest Polska morski Thomson Reuters usługi analityczne Japonia Suruga Seiki elektromaszynowy Compuware Federal Mogul Bimet motoryzacja 33 34\n19 WSPARCIE DLA INWESTORÓW W województwie pomorskim działają dwie specjalne strefy ekonomiczne Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna oraz Słupska Specjalna Strefa Ekonomiczna. Celem ich działania jest stworzenie dostosowanych do indywidualnych potrzeb inwestora warunków prowadzenia inwestycji. OFERTA SSE: działki wyposażone w pełną infrastrukturę techniczną, zwolnienie z podatku dochodowego (PIT lub CIT), pomoc od formalnej strony w procesie inwestycyjnym. INTERNATIONAL PAPER KWIDZYN Sp. z o.o. MAREK KRZYKOWSKI Prezes Zarządu IP Kwidzyn Sp. z o.o. International Paper-Kwidzyn Sp. z o.o. jest od 1992 roku częścią największej korporacji papierniczej. Firma należąc do Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej korzysta z ulgi w podatku dochodowym od osób prawnych, co znacznie zmniejsza koszty prowadzenia biznesu na Pomorzu i jest zachętą dla IP do inwestycji. International Paper- Kwidzyn wraz ze współpracującymi spółkami zatrudnia około pracowników. Posiada wykwalifikowany, doświadczony i stabilny zespół. Wielu z nich to absolwenci Politechniki Gdańskiej i Uniwersytetu Gdańskiego oraz innych regionalnych uczelni. Z uwagi na dotychczasową bardzo dobrą działalność spółki, łatwy dostęp do wykwalifikowanych pracowników, rosnącą atrakcyjność Pomorskiego i wsparcie ze strony władz samorządowych, spółka planuje realizację kolejnych inwestycji i dalszy rozwój, które również przyczynią się do rozwoju regionu. GRANTY RZĄDOWE I FUNDUSZE EUROPEJSKIE Pomorskie, dzięki akcesji Polski do Unii Europejskiej, może zaoferować inwestorom wsparcie w postaci dotacji z funduszy europejskich. Dodatkowo, rząd polski oferuje inwestorom granty na tworzenie miejsc pracy oraz inwestycje w środki trwałe. Granty rządowe przeznaczone są dla podmiotów inwestujących w motoryzację, elektronikę, lotnictwo, usługi biznesowe, działalność badawczą oraz biotechnologię. Podstawą udzielenia wsparcia jest umowa pomiędzy Ministerstwem Gospodarki i inwestorem oraz uchwała Rady Ministrów, zezwalająca na wypłacenie środków. ZWOLNIENIE Z PODATKU OD NIERUCHOMOŚCI Istnieje możliwość całkowitego lub częściowego zwolnienia z podatku od nieruchomości dla przedsiębiorców tworzących nowe miejsca pracy. Zwolnienie to ma charakter ogólny (dla wszystkich przedsiębiorców spełniających określone warunki) i może być uważane za pomoc regionalną (w zależności od konkretnych rozwiązań prawnych zawartych w uchwale gminnej). Zwolnienia są ustalane uchwałą Rady Gminy. NORDEA BANK POLSKA S.A. WŁODZIMIERZ KICIŃSKI Prezes Zarządu, Nordea Bank Polska S.A. Z punktu widzenia Banku Nordea jako instytucji finansowej, zatrudniającej w Trójmieście ponad 500 osób, jednym z najistotniejszych czynników związanych z prowadzeniem biznesu jest potencjał ludzki. Wartością nieocenioną jest oferowane przez Pomorskie zaplecze akademickie, kształcące wysokiej klasy fachowców z zakresu ekonomii i zarządzania. Myślę, że lokalny klimat inwestycyjny wspiera również rosnąca z roku na rok sieć firm z tzw. otoczenia biznesu, specjalizująca się w usługach dla firm, w tym także tych, oferujących najbardziej innowacyjne rozwiązania. Z pewnością przewagą regionu jest także wysoka jakość życia mieszkańców, wyrażająca się też w zadowoleniu z usług dostarczanych przez trójmiejskie samorządy. Świadczy to o tym, że region i jego władze stawiają na zrównoważony i harmonijny rozwój, co przekłada się na przewidywalne warunki prowadzenia biznesu. WARUNKI WSPARCIA W RAMACH SSE: PROGRAM STYPENDIALNY MIASTA GDAŃSKA SONY PURES GLOBAL BUSINESS SERVICES ZWOLNIENIE Z PODATKU OD ŚRODKÓW TRANSPORTU wielkość zwolnienia podatkowego zależy od wartości inwestycji lub ilości tworzonych miejsc pracy, działalność gospodarcza musi być prowadzona przez co najmniej 5 lat od dnia zakończenia inwestycji (3 lata w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw), suma zwolnień podatkowych nie może przekroczyć limitów wynikających z regulacji unijnych dotyczących pomocy regionalnej, minimalna inwestycja 100 tys. EUR. Program stypendialny Miasta Gdańska jest wyjątkowym w skali kraju instrumentem wsparcia inwestycji, dostępnym wyłącznie dla inwestorów inwestujących na terenie miasta Gdańska. Instrument służy dofinansowaniu szkoleń (w Polsce lub zagranicą) dla przyszłych pracowników. Dofinansowanie pokrywa koszty szkolenia, koszty podróży oraz utrzymania przez okres 6 miesięcy (limit wynosi 30 tys. PLN na osobę). Podstrefa Tczew Czatkowy - Flextronics JAREK ZBORALSKI People & Organization Dyrektor, Sony Pictures Global Business Services W niespełna 14 miesięcy zbudowaliśmy w Gdyni od podstaw centrum usług księgowych dla swoich wszystkich spółek europejskich. W tym czasie: pozyskaliśmy wysokiej jakości przestrzeń biurową i wyposażyliśmy ją w nowoczesną infrastrukturę technologiczną oraz sprzęt; zatrudniliśmy i wyszkoliliśmy ponad 100 pracowników władających 15 językami (w tym kilkunastu obcokrajowców, którzy byli skłonni przenieść się do Gdyni ze względu na atrakcyjność tego miasta); dokonaliśmy migracji i uruchomiliśmy proces scentralizowanej obsługi księgowej dla całej Europy. Podczas budowy naszego centrum, a także już po rozpoczęciu działalności otrzymaliśmy dużą pomoc ze strony władz lokalnych oraz współpracujących firm doradczych, w tym od zespołu Invest in Pomerania. Przyjazny klimat inwestycyjny Trójmiasta i dostępność wysoko wykwalifikowanej i wielojęzycznej kadry pracowników to dodatkowe argumenty, które przekonały nas o słuszności naszej decyzji. Obecnie jesteśmy w trakcie realizacji kolejnego etapu rozwoju naszej inwestycji. Istnieje możliwość całkowitego lub częściowego zwolnienia z podatku od środków transportu. Podatek dotyczy tylko ciężarówek i autobusów. Zwolnienie ma charakter ogólny i od kwietnia 2007 roku uznawane jest za pomoc publiczną. Zwolnienia są ustalane uchwałą Rady Gminy. Gdynia mat. UM Gdyni / Fot: Maciej Bejm 35 36\n20 INVEST IN POMERANIA SKUTECZNA POMOC DLA INWESTORA Zespół Invest In Pomerania został powołany, aby wspierać inwestorów na każdym etapie procesu inwestycyjnego. Oferujemy bezpłatną i kompleksową opiekę. Struktura i działanie systemu obsługi inwestora zostały opracowane przez PwC. Przygotujemy dla Państwa: ofertę inwestycyjną opracowaną na podstawie zgłoszonego zapotrzebowania; wizytę w regionie; materiały informacyjne i raporty dotyczące gospodarki regionu; informacje o normach prawnych prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce i województwie pomorskim oraz dostępnych form wsparcia inwestycji, spotkania z potencjalnymi partnerami biznesowymi w regionie, pomoc we współpracy z lokalnymi władzami. TO CO NAS WYRÓŻNIA, TO SZEROKI ZAKRES WSPARCIA POINWESTYCYJNEGO Zadowoleni inwestorzy, którzy wybrali nasz region, są najlepszym dowodem na to, że Pomorskie to doskonała lokalizacja dla inwestycji. Zapraszamy do odwiedzenia portalu internetowego: Znajdują się tam kompleksowe informacje o warunkach inwestycyjnych w województwie pomorskim, m.in.: raporty nt. regionalnej gospodarki (możliwość wygenerowania indywidualnego raportu), analizy rynku powierzchni biurowych i magazynowych, aktualna oferta inwestycyjna, raporty nt. branż z największym potencjałem inwestycyjnym, informacje o najważniejszych wydarzeniach gospodarczych. Portal dostępny jest w wielu wersjach językowych. Współzałożycielami Invest in Pomerania są: Województwo Pomorskie Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna Słupska Specjalna Strefa Ekonomiczna Miasto Gdańsk Miasto Gdynia Miasto Sopot Miasto Słupsk Gdańska Agencja Rozwoju Gospodarczego investgda Agencja Rozwoju Pomorza koordynator inicjatywy Istnieje możliwość rozszerzenia tej listy o kolejne podmioty z terenu naszego województwa. INVEST IN POMERANIA ul. Arkońska 6, Gdańsk tel.: faks: investinpomerania.pl MARCIN PIĄTKOWSKI Kierownik tel: MARCIN FALEŃCZYK Z-ca Kierownika tel: ANNA KAMIŃSKA Specjalista ds. obsługi BIZ tel: MICHAŁ KACPROWICZ Specjalista ds. obsługi BIZ tel: ŁUKASZ MICHALSKI Specjalista ds. obsługi BIZ tel: Agencja Rozwoju Pomorza S.A. (ARP S.A.) powstała w 1992 r. Jest silną instytucją, wyznaczającą standardy wsparcia przedsiębiorczości na Pomorzu, a także ważnym partnerem samorządów w zakresie kreowania rozwoju regionalnego. ARP S.A. umożliwia i pomaga pomorskim przedsiębiorcom korzystać z dotacji unijnych od kilkunastu lat. Obecnie wdraża Fundusze Europejskie dla firm oraz instytucji wspierających rozwój przedsiębiorczości w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata oraz Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Od 2009 roku realizuje projekt System Promocji i Informacji Gospodarczej Województwa Pomorskiego, którego celem jest przeprowadzenie usystematyzowanych działań na rzecz promocji gospodarczej regionu w kraju i za granicą w latach Z inicjatywy ARP S.A. powstał Invest in Pomerania skoordynowany system obsługi inwestorów na Pomorzu. ARP S.A. realizuje również inne, ważne dla województwa projekty: zarządza Funduszem Kapitałowym inwestującym w innowacyjne pomysły, a także świadczy usługi informacyjne, konsultingowe i szkoleniowe. Wysoka jakość świadczonych usług jest potwierdzona wieloma certyfikatami: ISO 9001, KSU, Ministerstwa Gospodarki oraz innymi stosownymi akredytacjami. ul. Arkońska 6, Gdańsk tel.: faks: WOJCIECH TYBOROWSKI Specjalista ds. obsługi BIZ tel: MARIA PRZYBYLSKA Marketing i PR tel: MAGDALENA WRONIAK Marketing i PR tel: MICHAŁ GROMEK Marketing i PR tel: Wydawca: Agencja Rozwoju Pomorza S.A. Opracowanie: Invest in Pomerania Zdjęcia: Allcon Investment Sp. z o.o. S.K.A, Dariusz Przeszłowski, Marek Pegowski, Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna, Przemysław Świderski, Sunreef Yachts, Terminal Kontenerowy DCT Gdańsk, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego, Maciej Bejm, Urząd Miasta Gdyni, Zarząd Morskiego Portu Gdańsk S.A. Opracowanie graficzne: Agencja Kreatywna BE7, Gdańsk,\nSzanowni Państwo, >> Centrum Obsługi Inwestora >> Pomorski Portal Gospodarczy investinpomerania.pl >> ul. Arkońska 6, 80-387 Gdańsk.\n>> Centrum Obsługi Inwestora >> Pomorski Portal Gospodarczy investinpomerania.pl >> ul. Arkońska 6, 80-387 Gdańsk >> tel.: 58 32 33 256 >> faks: 58 30 11 341 >> Marcin Piątkowski >> Kierownik >> tel: 58


ponad rok temu › 27.03.2017 › Aktualności komentarzy 16 ~ Bartek Nawrocki\nponad rok temu › 23.03.2017 › Aktualności komentarzy 18 ~ Bartek Nawrocki\nponad rok temu › 22.03.2017 › Aktualności komentarzy 6 ~ Redakcja\nJarocin. W ubiegłym tygodniu pisaliśmy o problemie z asfaltem na ulicy Ceglanej. W nawierzchni są głębokie dziury i przełomy, które stanowią swoistą pułapkę dla kierowców. Po wiośnie dziur jest całe mnóstwo. Co robić, gdy uszkodzimy na nich auto? Radzimy - Sprawdzaliśmy po naprawie auto klienta i wtedy wjechałem w jedną z tych głębokich dziur - opowiada pan Przemysław, właściciel warsztatu. Efekt? Pogięta felga, przebita opona i konieczność wezwania lawety. Straty oszacowano na ponad 2 tys. zł. [ZOBACZ WIĘCEJ... więcej ›\nponad rok temu › 21.03.2017 › Aktualności ~ Bartek Nawrocki\nponad rok temu › 15.03.2017 › Motoryzacja ~ Hubert Mościpan\nJarocin. Problem z asfaltem na ulicy Ceglanej. A w zasadzie z tym, co po nawierzchni asfaltowej tam pozostało. Głębokie dziury, wyrwy i przełomy, to pułapka, która unieruchomiła już niejednego kierowcę. Tymczasem ruch jest tam spory. - Sprawdzaliśmy po naprawie auto klienta i wtedy wjechałem w jedną z tych głębokich dziur - opowiada pan Przemysław, właściciel warsztatu. Efekt? Pogięta felga, przebita opona i konieczność skorzystania lawety [ZOBACZ ZDJĘCIA]. Straty oszacowano na ponad 2 tys. zł. Pechowy kierowca wezwał na miejsce patrol... więcej ›\nponad rok temu › 15.03.2017 › Daj znać komentarzy 27 ~ Bartek Nawrocki\nJarocin. Gmina Jarocina. Parkowanie w Jarocinie. Strefa Parkowania w Jarocinie. Płatne parkowanie Jarocin Pan Jarek zaparkował swój samochód na noc na ul. Krótkiej w Jarocinie. - Mieszkam w okolicy, nie było wolnego miejsca, więc zaparkowałem tam z resztą zgodnie z przepisami - opowiada i prosi o anonimowość. Kiedy rano przyszedł po auto, za wycieraczką miał kartkę. Na skrawku zeszytu w kratkę, ktoś czerwonym flamastrem napisał odręcznie krótki, acz znaczący komunikat. „Jeśli jeszcze raz zaparkujesz na... więcej ›\nponad rok temu › 10.03.2017 › Aktualności komentarzy 33 ~ Bartek Nawrocki\nJarocin. Obwodnica Jarocina. Budowa obwodnicy Jarocina. Utrudnienia w Jarocinie Szykują się czasowe utrudnienia związane z finalizacją budowy wiaduktu w ciągu ul. Żerkowskiej w Jarocinie. Obiekt jest częścią obwodnicy miasta. Od ubiegłego roku kierowcy jeżdżą tam bajpasem. - Od poniedziałku 27 lutego wprowadzimy ruch wahadłowy. Najpierw bajpasem, a następnie po około dwóch tygodniach samochody będą przepuszczane nowy wiaduktem, ale również wahadłowo, bo nie ma technicznych możliwości wyznaczenia objazdu na czas kończenia... więcej ›\nponad rok temu › 24.02.2017 › Aktualności komentarzy 9 ~ Bartek Nawrocki\nWypadek na DK 11 w Nowy Mieście. Droga zablokowana\nWypadek na DK 11 w Nowy Mieście. Potrącenie pieszego. Droga zablokowana w obydwóch kierunkach. "Śmiertelny wypadek na moście w Nowym Mieście" - taką informację otrzymaliŚmy na "Daj znać". Policja w Środzie Wlkp. potwierdza, że doszło do zdarzenia z udziałem pieszego. Nie potwierdza jednak, że był to wypadek śmiertelny. Droga Krajowa nr 11 jest zablokowana w obydwóch kierunkach. Tworzą się duże korki. Droga będzie zablokowana tak długo, jak potrwają czynności policji. [AKTUALIZACJA 23:28] Nasi... więcej ›\nponad rok temu › 17.02.2017 › Aktualności komentarzy 10 ~ Redakcja


Wolontariusz - ogloszenia.ngo.pl\nogłoszenia wolontariat - oferujemy Wolontariusz praca\nautor(ka): Katarzyna Sztuber 2017-03-20, 14:46\nPotrafisz dobrze organizować swoją pracę? Masz mnóstwo pomysłów? Chciałbyś mieć szansę zrealizować je wśród otwartych i inspirujących ludzi?? Jeśli chociaż raz odpowiedziałeś sobie na TAK, to koniecznie przeczytaj to ogłoszenie.\n- referencje, jeśli rzetelnie wypełnisz powierzone Ci obowiązki\n- poszerzenie kompetencji zarówno o wiedzę, jak i praktyczne umiejętności\n- doświadczenie związane z organizacją pracy\n- nowe, cenne znajomości\nCzym właściwie zajmuje się FKID:\nFundacja FKID zajmuje się propagowaniem rozwoju osobistego, kształtowaniem postaw przedsiębiorczych i obywatelskich oraz szeroko pojętą nowoczesną edukacją. Szkolenia, warsztaty, coachingi, publicystyka internetowa i inne.\nZobacz więcej na fkid.pl\nObecnie poszukujemy wolontariuszy do projektu, osób, które chciałyby poczuć się pewniej. Do zakresu pełnionych zadań należeć będą prace organizacyjno-administracyjne. Wolontariusze pomogą w realny sposób w prowadzeniu szkoleń. Działania obejmują zakres od przygotowywania materiałów i szukania lokalizacji, przez kontakt z uczestnikami projektu, a także fundraising i być może podjęcie wyzwania prowadzenia szkolenia.\n- zmysłu organizacyjnego\n- energii i zapału\nJeśli jesteś zainteresowany napisz do nas pod adres i wypełnij formularz. Czekamy na Ciebie do 9 kwietnia 2017 roku.\nPrzypominamy o dopisaniu klauzuli:\nWyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych dla potrzeb niezbędnych do realizacji procesu rekrutacji (zgodnie z Ustawą z dnia 29.08.1997 roku o Ochronie Danych Osobowych; (tekst jednolity: Dz. U. 2016 r. poz. 922). Redakcja portalu www.ngo.pl nie odpowiada za treść ogłoszeń.\nMiejsce: Siedlce Ważność ogłoszenia: od 2017-03-18 do 2017-04-10 Organizator: Fundacja Kreatywności i Innowacyjności w Działaniu Adres: Koncertowa 7 lok. 214, 20-843 Lublin, woj. LUTel.: 732 249 699E-mail: biuro@fkid.plWww: http://www.fkid.pl tagi


Naleśniki orkiszowe zapiekane z sosem beszamelowym, kurczakiem, brokułem oraz pieczarkami. – MOJE WYPIEKI I DOMOWE GOTOWANIE\nNaleśniki orkiszowe zapiekane z sosem beszamelowym, kurczakiem, brokułem oraz pieczarkami.\n– 1 większy filet z kurczaka\n– 300 g żółtego sera ( królewski, cheddar ) lub innego ulubionego\n– pieprz czarny mielony, sól, pieprz ziołowy, przyprawa do kurczaka, papryka słodka\nPieczarki trzemy na drobnych oczkach i smażymy na maśle – pod koniec jak woda wyparuje to przyprawiamy je pieprzem i solą.\nFilet z kurczaka kroimy w małą kostkę, przyprawiamy pieprzem ziołowym, przyprawą do kurczaka, solą i smażymy na oleju, a następnie odsączamy z tłuszczu na papierowych ręcznikach.\nSer ( 100 g ) trzemy na drobnych, a ( 200 g ) na dużych oczkach.\nRóżyczki brokułu blanszujemy, czyli wrzucamy na osolony wrzątek i gotujemy 2 i pół minuty od czasu gdy znów zaczną się gotować, a następnie wyciągamy i szybko wkładamy do miski z zimną wodą na 2-3 minuty.\nPo odcedzeniu z wody różyczki brokułu kroimy na drobniejsze kawałki.\nWszystkie składniki ( z wyjątkiem drobno startego sera, który mieszamy osobno w misce ze słodką papryką ) łączymy ze sobą i nakładamy na 2/3 powierzchni naleśnika, a następnie zwijamy go w rulon.\nNaleśniki wkładamy po 2 sztuki do foremek ( mogą być jednorazowe ), a następnie polewamy je sosem beszamelowym i posypujemy drobno startym serem wymieszanym wcześniej ze słodką papryką.\nForemki wkładamy do nagrzanego piekarnika góra-dół na 185-190 C i pieczemy bez termo obiegu około 30 minut.\nSos beszamelowy na mleku.\nPrzepis na placki naleśnikowe poniżej:\nPrzepis jest na około 16 sztuk, ale możemy go sobie podzielić i zrobić około 10 placków ( 2 jajka i trochę więcej wody oraz mąki ) lub dodając trochę wody i mąki możemy zrobić kilka sztuk więcej.\nNa poniższych zdjęciach składniki na 20 szt.\nbrokułykurczaknaleśnikiobiadpieczarkipotrawy z piekarnikaser żółty\nRoladki wieprzowe z polędwiczek w pomidorowym sosie z cebulą oraz boczkiem, pieczone kartofle oraz fasolka szparagowa z wody.\n17 lutego 2019 Darek Dania półmięsne, Naleśniki - omlety - krokiety, Potrawy z piekarnika Leave a comment