Jakub Madrjas ⚫ 27.01.2020 ⚫ 187\nDwukrotnie przełożono już otwarcie ofert w przetargu SKM Warszawa na 21 nowych pociągów. Potencjalni wykonawcy złożyli ćwierć tysiąca pytań. Jak nieoficjalnie ustalił „Rynek Kolejowy”, do złożenia oferty przymierza się firma z Chin. Nie wiadomo czy w przetargu wystartuje Pesa, która realizowała poprzedni, rozwiązany kontrakt.\nW Wigilię warszawska Szybka Kolej Miejska ogłosiła przetarg na dostawę 21 nowych pociągów. To najważniejsze zamówienie przewoźnika na najbliższe lata warte setki milionów złotych. Z wyborem wykonawcy i realizacją trzeba się spieszyć ze względu na konieczność rozliczenia przyznanych już środków unijnych na nowe pociągi i bazę taborową na Szczęśliwcach. Otwarcie ofert zostało jednak już po raz drugi przełożone – ma odbyć się w Walentynki.\nBardzo pojemne składy\nJak już pisaliśmy, zamawiający chce dostawy pojazdów czteroczłonowych i pięcioczłonowych oraz usług utrzymania przez okres siedmiu lat wraz z wykonaniem przeglądu P4. Warto jednak podać kilka dodatkowych aspektów technicznych zamówienia: SKM oczekuje prędkości eksploatacyjnej co najmniej 160 km/h z przyspieszeniem rozruchu między 1 a 1,2 m/s2. Wewnątrz pojazdów ma nie być schodów. Przewoźnik dopuszcza zastosowanie nowoczesnej technologii węglika krzemu (SiC) w układzie elektrycznym.\nW przestrzeni pasażerskiej dopuszcza się instalowanie tylko urządzeń związanych z obsługą pasażerów. Wysoki jest wskaźnik napełnienia: 6,7osoby na m2. Dzięki temu SKM zakłada pojemność 670 osób dla krótszych i aż 825 osób dla dłuższych składów. Układ siedzeń będzie znany z innych pociągów przewoźnika – mieszany, pomiędzy drzwiami typu „metro”. W każdym członie będzie 3-5 miejsc dla pasażerów o ograniczonej sprawności ruchowej. Przy obu kabinach maszynisty należy umieścić stanowisko dla kierownika pociągu. W członach z kabiną maszynisty będzie jedno miejsce dla osób niepełnosprawnych poruszających się na wózkach inwalidzkich i jedno miejsce na większy bagaż, w tym stanowiska dla minimum czterech rowerów, a oprócz tego – miejsce na wózek dziecięcy. Do tego przewidziano miejsce na większy bagaż w jednej części członów środkowych. W pociągach będzie też wi-fi i ładowarki usb dla pasażerów, a także system emisji reklam. Podobnie jak w obecnie posiadanym przez SKM taborze, nie będzie toalet.\nĆwierć tysiąca pytań\nPostępowanie spotkało się z dużym zainteresowaniem wykonawców, co można wnioskować z liczby ponad 230 pytań, które zadali zamawiającemu. Do tego od specyfikacji przetargu odwołało się dwóch polskich producentów – Pesa i Newag. Nowosądecka firma przedstawiła listę aż 27 zarzutów, ale jak poinformowała nas warszawska SKM, wycofała odwołanie po zmianach w specyfikacji poczynionych przez zamawiającego. Z kolei odwołanie Pesy zostało oddalone przez Krajową Izbę Odwoławczą.\nNajważniejsza zmiana w SIWZ po pytaniach wykonawców to zwiększona dopuszczalna długość czteroczłonowych pociągów z 75 do 77 metrów (choć jeden z wykonawców chciał dopuszczenia składu o długości aż 82,5 metra). Wśród pozostałych pytań i wniosków wykonawców duża część dotyczyła tego, czy SKM jako przewoźnik miejski jest zobowiązana do montażu systemu informacji pasażerskiej zgodnego z TSI PRM, kwestii braku schodów wewnętrznych, wysokości podłogi czy specyfikacji układu hamulcowego.\nBędzie zaskakująca oferta z Chin?\nJak nieoficjalnie ustalił „Rynek Kolejowy”, możliwość złożenia oferty w przetargu rozważa jedna ze spółek chińskich. Nie jest pewne, że oferta zostanie złożona, ale jak sprawdziliśmy w specyfikacji, SKM nie zapisała wymogu częściowej produkcji taboru w Unii Europejskiej (w przeciwieństwie np. do postępowania Tramwajów Warszawskich, które taki wymóg zapisały i wybrały ofertę ze stowarzyszonej z UE Korei). Również wymagania SKM dotyczące doświadczenia nie ograniczają niezbędnych referencji do dostaw zrealizowanych w krajach Unii.\nWedług naszych informacji, niektóre zapisy przetargu mogą wyeliminować ze startu bydgoską Pesę, która zdążyła rozpocząć produkcję pojazdów w ramach poprzedniej, zerwanej umowy. Chodzi o referencje wykonania dostaw w terminie w ciągu ostatnich pięciu lat – to okres krótszy niż na przykład w przetargu Kolei Małopolskich, gdzie wynosi on 8 lat. Producent nie wnioskował o zmianę tych wymogów w odwołaniu, ale definitywnie nie wyklucza startu. – Potwierdzam, że jesteśmy zainteresowani udziałem w tym przetargu, analizujemy dokumenty, ale decyzja o ewentualnym złożeniu oferty jeszcze nie zapadła – mówi „Rynkowi Kolejowemu” rzecznik Pesy Maciej Grześkowiak. O tym, kto ostatecznie złoży ofertę warszawskiej SKM-ce, przekonamy się w Walentynki.


wanie zieleni ? dbanie o rośliny w ogrodzieDbanie...o rośliny w ogrodzie wymaga sporo czasu i wiedzy na temat posiadanych przez nas roślin. Można oczywiście powierzyć ją specjaliście, jednak to generuje koszty, na które nie każdy\nDodane: 05-08-2015 12:47\nZieleń przydomowy wymaga właściwej troski i czasami inwestycji. Krzewy można dokupować w ogrodniczych, albo w takich miejscach jak , a dlaczego? Zapraszam do czytania.\nDbanie...o rośliny w ogrodzie wymaga sporo czasu i wiedzy na temat posiadanych przez nas roślin. Można oczywiście powierzyć ją specjaliście, jednak to generuje koszty, na które nie każdy może sobie pozwolić. Dlatego o wiele korzystniej jest zrobić to samemu.\nOrganizacja dużych imprezSoftstartery i inne zabezpieczeniaU ciebie w domu kurz czuje się gospodarzem?Wielkie maszyny na budowieDentysta ZabrzeWytwarzanie prądu z energii słonecznejTekst o sprzątaniu Vi skal til tannlegen Co warto wiedzieć o ogrzewaniuGrzyby w twoim jelicie - Candida albicansStomatolog w BielskuPotrzebny w wielu branżach i przy wielu remontach - podnośnik.Marokańskie kosmetyki to sekret ich urodyUWAGA! Stosując Te 6 Błędów NIGDY Nie Dowiesz Się Jak dobrze parzyć kawęIntegracja sensorycznaO szyciuOgólnie o zabiegach medycyny estetycznejPasażer na gapę w Twoim cieleDomy starości. Jak to wygląda w praktyce?Zimowe wypady- tylko z odzieżą termoaktywnąO dywanachJak się ogrzać zimową porą?Naklejki, subtelne formy reklamyWorking with electricity in our homesCzerp energię ze SłońcaBadania serca - po co i dla kogo?Całodobowa opieka nad senioremPoradnik - jak korzystać z pomocy prawnej?Szkolenia BHPArtykuł o emigracji, Polakach za granicą i przewozach osób


Niedługo karnawałowe szeństwo - Wirtualny Zaborów\nNiedługo karnawałowe szeństwo\nWysłany: Pią 20:38, 18 Gru 2009 Temat postu: Niedługo karnawałowe szeństwo\nChyba warto w tym roku zaszaleć w karnawał. Niektórzy tak ostro pracowali przez cały rok, że nie byli jeszcze na żadnej imprezie. Koniecznie trzeba to nadrobić. Nadchodzący [link widoczny dla zalogowanych] będzie wyjątkowo obfitował we wszelkiego typu imprezy, zabawy i bale. Wcale nie trzeba jechać do Wenecji czy Rio, aby się dobrze bawić. Jedynie za miejscem dobrze się rozglądnąć dużo wcześniej. Można wtedy kupić okazyjnie, a wybór jest także większy. No i warto rozważyć jakiś przyspieszony kurs tańca. Karnawał 2010 niebawem.\nWysłany: Czw 21:27, 28 Lut 2013 Temat postu:\nja szukam teraz [link widoczny dla zalogowanych] biznesowe. firmy szukają sal na pokazy czy konferencje, tego typu imprezy dla krawaciarzy z dobrą obsługą i sprzętem.\nOstatnio zmieniony przez Aglica dnia Pon 17:24, 18 Mar 2013, w całości zmieniany 1 raz


Buty sportowe do biegania w terenie | FASHION Wonder\nBieganie w terenie to temat aktualny przez cały rok, nie tylko w lecie. Choć mogłoby się wydawać, że biegać można w jakimkolwiek obuwiu, to pewnie wielu z Was miało już okazję się przekonać, że wcale tak nie jest.\nPierwszym z kryteriów wyboru przy zakupie butów do biegania na świeżym powietrzu powinno być to, po jakim typie podłoża będziemy biegać. Trzeba sobie odpowiedzieć na pytanie, czy będziemy trenować głównie na asfalcie czy może na miękkiej ścieżce w lesie? I adekwatnie do tego należy dostosować rodzaj podeszwy obuwia. Przy bieganiu po asfalcie najlepiej sprawdzą się buty z amortyzatorami.\nAdidas Kanadia 8 Trial\nWarto zauważyć, że marki Adidas robią coraz lepsze obuwie do biegania i innych treningów, które śmiało może konkurować z takimi czołowymi markami, jak Salomon, Inov czy Dynafit.\nKolejną cechą dobrych butów do biegania jest wiązanie. Tak, wiązanie, czyli automatycznie wykluczamy wszystkie buty zapinane na rzepy. Tylko mocne sznurówki są w stanie utrzymać naszą nogę w odpowiedniej pozycji, a tym samym zapewnić bezpieczeństwo podczas biegu.\nNie bez znaczenia jest też jakość materiału, z którego wykonano buty. Warto wybrać modele stworzone na podstawie nowoczesnych technologii, które z jednej strony są przyjazne i komfortowe dla stopy, a z drugiej zapewniają odpowiednią cyrkulację powietrza.\nDobre buty do biegania powinny być również dopasowane do rozmiaru stopy. Warto kupić obuwie o pół rozmiaru lub maksymalnie rozmiar większe od tego, który nosimy na co dzień. Dlaczego? Z bardzo prostego powodu. Stopa podczas biegania lekko przesuwa się w bucie do przodu i tyłu, więc musi mieć na to miejsce. Kupując za mały rozmiar, możemy nabawić się nieprzyjemnych otarć, odcisków i pęcherzy. Niewiele większy rozmiar butów od tego, który zazwyczaj nosisz jest ważny również z tego powodu, że szczególnie na początku przygody z joggingiem stopy mogą trochę puchnąć.\nRównie ważna jest też sama marka – producent. Nie trzeba od razu rzucać się na najdroższe firmy. Można na początku wybrać dobrą, znaną markę typu Nike, Adidas czy Puma. Jeśli okaże się, że w bieganiu odnaleźliśmy naszą życiową pasję, to po pewnym czasie zawsze możemy zainwestować w inne, wysokiej klasy obuwie. Buty sportowe popularnych, wyżej wymienionych marek mają też tę zaletę, że są praktycznie niezniszczalne. Można je wrzucać do pralki po każdym treningu, a i tak posłużą nam przez wiele lat. Takie buty to też możliwość wyboru wielu ciekawych, modnych modeli, które będą nam się po prostu podobać.\nbieg w tereniebieganie


Porażka Waszyngtonu w sprawie ustawy o broni | NEWSFix Magazine\nHome / AKTUALNOŚCI / Porażka Waszyngtonu w sprawie ustawy o broni\nBrak komentarzy do Porażka Waszyngtonu w sprawie ustawy o broni 19\nPorażka Waszyngtonu w sprawie ustawy o broni\nAKTUALNOŚCI 22 kwietnia 2013 , przez Redakcja\nBarack Obama podjął walkę z przemocą, która jednak okazała się nie do końca właściwa dla Senatu. Ustawa, która miała zwiększyć nadzór nad handlem bronią palną, została odrzucona przez 6 posłów. Za ustawą głosowało 54 zasiadających w izbie. Aby ustawa była przyjęta, wymagana była liczba 60 głosów.\nAutorami ustawy byli Demokrata Joe Manchin oraz Republikanin Pat Toomey. Ustawa miała zwiększyć kontrolę nad kupującymi broń nawet za pomocą Internetu. W transakcjach dokonywanych w sposób zdalny, łatwo uniknąć kontroli. Szacuje się, że w 40 procentach transakcji, które są zawierane przez Internet lub na targach broni, do kontroli nabywców nie dochodzi.\nWiktorie osiągnęli przeciwnicy zaostrzenia kontroli, których wspiera Krajowe Stowarzyszenie Strzeleckie, zajmujące się produkcją broni palnej. Twierdzą, że ustawa niczego by nie zmieniła, ponieważ przestępcy nie poddaliby się kontrolom.\nBarack Obama, wspierany przez rodziców ofiar z zamachu w Newtown, powiedział, że do zmiany prawa federalnego potrzebny jest mu Kongres. Twierdzi, że wiele osób zawiodło i należy „(…) wysłać odpowiednich ludzi do Waszyngtonu”. Podkreślił również, że ” To dzień wstydu dla Waszyngtonu. Ale gra się nie skończyła”.\n90 procent amerykańskiego społeczeństwa popiera ustawę o zwiększeniu kontroli kupujących broń\n« Poprzedni artykuł Felieton: Pięć twarzy Berlina\nNastępny artykuł » Adam Małysz na 1850. miejscu\nbroń obama obrady ustawa i broni Washington\nTwitter zwiększy zabezpieczenia po fałszywej informacji o rzekomym zranieniu Obamy


#10 lutego 2010 8 lutego 2010\nUwielbiam nocne audycje i trochę żałuję, że teraz nie mam na nie czasu. W nocy inaczej brzmi głos, a radio staje się miejscem prawdziwie magicznym. To była jedna z tych audycji, których nigdy nie zapomnę. W Pierwszym Programie Polskiego Radia miałem trzy godziny, aby trochę zaczarować słuchaczy tematyką „zjawisk niewyjaśnionych”. Słuchali naprawdę wszyscy, od morza po Tatry i od Kamczatki po prerie Teksasu. Pamiętam, jak kiedyś zadzwonił kierowca amerykańskiej ciężarówki, Polak, który jechał potężną dwudziestotonówką „high-wayem” w Arizonie.......\n#19 stycznia 2010 19 stycznia 2010 roku\nKiedy przeglądam relacje ludzi, którzy mieli okazję spotkać się i porozmawiać z obcymi istotami, które w pojazdach UFO wylądowały na Ziemi, zawsze uderza mnie jedno. Mówią oni bowiem tylko w jeden sposób: „nasza planeta należy do...”, „nasza rasa zamieszkująca planetę X już dawno zauważyła, że...”, „nasza cywilizacja zamieszkująca kilka planet w układzie X jest od dawna pozbawiona...” itp. Nigdy, ale to absolutnie nigdy (a przypadków wiarygodnych rozmów ludzi z obcymi są tysiące) nie usłyszeliśmy: „.......


#dziejesienazywo Beata Kempa o przecieku opinii Komisji Weneckiej: sytuacja absolutnie kuriozalna - WP Wiadomości\n#dziejesienazywo Beata Kempa o przecieku opinii Komisji Weneckiej: sytuacja absolutnie kuriozalna\n- Od początku sytuacja jest absolutnie kuriozalna. Przeciek w takim nieprzypadkowym czasie wskazuje na jakąś grę polityczną z drugiej strony - mówiła szefowa kancelarii premiera Beata Kempa w #dziejesienazywo, komentując sprawę opinii Komisji Weneckiej o Polsce.\n- Co tak naprawdę jest głównym problemem: przeciek czy stanowisko w nim? - pytał prowadzący program, Michał Kobosko.\n- Myślę, że gdyby PO przestała histeryzować w poprzedniej kadencji, kiedy spadały jej słupki - a dołączyła do tego obecnie Nowoczesna - i zaczęła zabezpieczać się, również w TK, pewnie myśląc, że cokolwiek będziemy chcieli wprowadzić dobrego, to zostanie to przez TK ścięte... Mechanizm miały być prosty - PO skarży nasze ustawy, TK traktuje je w sposób odpowiedni, bo przecież mieli tam być sędziowie tylko z jednej strony politycznej... Tak być nie może - mówiła szefowa kancelarii premiera.\nKempa przypomniała, że PiS zaproponowało kompromis. - Poszliśmy w nim dość daleko (żeby opozycja dostała ośmiu sędziów, partia rządząca - siedmiu - przyp. red.)... Oczywiście w cudzysłowie, bo to obraża sędziów, którzy chcą być apolityczni, ale taki jest mechanizm wyboru. Co znamienne, opozycja nie chciała tego kompromisu. To pokazuje, że zrobiła sobie swoistego "bożka" z TK, wokół którego próbuje toczyć oś sporu politycznego. Spór prawny zakończył się w grudniu - dodała.\n- To potwierdza tezę, że błędem było zaproszenie KW do Polski? - pytał Kobosko.\n- Prędzej czy później by przyjechała - jeśli nie na zaproszenie rządu, to opozycji. Bodajże ok. 50 krajów przechodziło tę ocenę. Dla druzgocącej większości były one bardzo negatywne - w stosunku do Węgrów, Lichtensteinu... I okazuje się, że nic takiego się nie stało - odpowiedziała Kempa.\nW ocenie szefowej kancelarii premiera, opinia Komisji Weneckiej jest niewiążąca, "jakaś doradcza". - Jeśli ktoś przyjeżdża do mojego kraju, ocenia instytucje, to chciałabym, żeby wiedział, jaka jest tu konstytucja, trójpodział władzy i rola TK. W tej opinii jest ona dość mocno przeceniona. Tak jakby komisja wsłuchała się w głos jednej strony, a drugiej strony odrzucała. Tak nie zachowuje się arbiter - podkreśliła.\n- Ta opinia będzie dla was niewiążąca? - dopytywał Kobosko.\n- Tak, jest niewiążąca. Mam nadzieję, że ten spór się zakończy. Kluczem do tego byłoby, gdyby prezes Rzepliński wzniósł się ponad wszystko i zaczął stosować prawo tak, jak to robią inni sędziowie - oceniła Kempa.


schuco - Najlepsze strony - Katalog Gery.pl\nProdukcja okien w oparciu o profile Schuco. W ofercie również drzwi, rolety oraz systemy przesuwne.\nInternetowy sklep modelarski z Warszawy\nSklep z modelikami samochodów osobowych, samochodów cieżarowych, samochodów sportowych - z myślą o kolekcjonerach dla kolekcjonerów. Najbardziej znane firmy. Sprzedajmy modeliki najlepszych firm: Autoart, Minichamps, Kyosho, Neo Models, Schuco. Wyszukujemy perełki wśród wielu modelików. Dzięki nam powiększysz swoją kolekcję. Zapraszamy na zakupy.\nsklep modelarski warszawa\nDodano: 17 kwietnia 2011\nFenestro jako producent okien aluminiowych, drewnianych i PCV zachęca do zapoznania się z ciekawą ofertą na stolarkę okienną. W naszej szerokiej ofercie efektowne ogrody zimowe, okna Schuco, bramy garażowe, rolety, żaluzje, parapety, okna aluminiowe, okna drewniane i pcv najlepszych producentów. Producent zaprasza wszystkich zainteresowanych do zapoznania się z ofertą na ogrody zimowe, okna Gliwice, Katowice, śląsk.\nproducent okien aluminiowych katowice\nokna aluminiowe gliwice\nproducent okien pcv gliwice\nProducent okien i drzwi pcv. Euro-Color zaprasza po wysokiej jakości okna energooszczędne - promocja zimowa na okna Rehau i okna Schuco. W ofercie też ramki Super Spacer, rolety zewnętrzne oraz drzwi alu i okna alu. Salony firmowe w miastach - Łomianki, Warszawa, Szczecin, Garwolin. Drzwi, szyby, szprosy, okucia, okna pcv i alu. Innowacje Eurocolor - Mazowieckie\nDodano: 19 czerwca 2010\nOkna pasywne Schuco POLYDIA\nNasza firma zajmuje się sprzedażą i montażem stolarki otworowej. Podstawowym asortymentem są okna wykonane z profili PVC. Jakość kupowanych u nas produktów, gwarantuje producent profili PVC - Firma Schuco oraz producent okuć okiennych firma Winkhaus. Elementem, na który chcielibyśmy zwrócić Państwu uwagę jest oferowany przez nasza firmę montaż trójwarstwowy, tzw. ciepły montaż, którego nie można pominąć, jeżeli myślimy o długoletniej szczelności i trwałości połączenia okien z budynkiem, a co za tym idzie oszczędności energii.\nOkna Poznań Schuco pcv. centrumokienidrzwi.com\nCentrum Okien i Drzwi Poznań zaprasza osoby zainteresowane zakupem nowych okien do swojego domu lub biura. Okna z naszej oferty to najlepsze markowe profile okienne jakie są dostępne w Poznaniu i Wielkopolsce. Okna oferowane w Centrum okien i drzwi produkowane są z najlepszych materiałów, przy zachowaniu najwyższych standardów jakości i dostępne są w wielu kolorach oraz bardzo zróżnicowanej stylistyce. Centrum Okien i Drzwi Poznań oferuje także montaż okien i serwis oraz elementy wykończeniowe. Okna Poznań firmy Schuco z naszej oferty to jedne z najciekawszych rozwiązań na polskim rynku, to jakość, na której się nie zawiedziesz. Gwarantujemy...\nokna poznań schuco\nNaszą specjalnością są okna i drzwi, w tym te, które przeznaczone są do domów energooszczędnych i pasywnych. W sprzedaży mamy doświadczenie i oferujemy produkty cenionych w branży firm. Zaopatrzysz się u nas między innymi w okna w systemach Rehau, VEKA i Schuco. Sprzedajemy drzwi CAL, KMT, bramy garażowe Wiśniewski, parapety. W naszym sklepie możesz zrobić większe zakupy w jednym miejscu! Zapraszamy już teraz na naszą stronę!\nDodano: 10 sierpnia 2012


Strona głównaNuméros26III. VARIABłąd centrali – bunt w terenie. H...\npolonistyka po drugiej wojnie światowej, Instytut Badań Literackich, inedita XX wiek, humor rysunkowy, bibliografia literacka XX wiek\nPolish studies after World War II, The Institute of Literary Research of The Polish Academy of Sciences, twentieth-century inedita, cartoon humour, twentieth-century literary bibliography\n„NaKuBi”, czyli „Nadzwyczajny Kurier Bibliograficzny”\nEtiuda rewolucyjna, czyli odpowiedź na błąd centrali\nPDF 7,6M Wyślij e-mailem\n1Instytut Badań Literackich (IBL), utworzony na mocy rozporządzenia Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej z 24 lipca 1948 roku, należał początkowo do resortu Ministerstwa Oświaty. Osobowość prawną zyskał trzy lata później, gdy (rozporządzeniem Rady Ministrów z 18 lipca 1951 roku) został podporządkowany Ministerstwu Szkół Wyższych i Nauki. O jego ostatecznym statusie organizacyjnym zdecydowało włączenie w skład Polskiej Akademii Nauk (PAN), które nastąpiło na podstawie uchwały Rady Ministrów podjętej 9 lipca 1952 roku. W całym tym pionierskim okresie staraniom dyrekcji Instytutu o zintensyfikowanie rozwoju prac teoretycznoliterackich, filologicznych, historycznoliterackich i bibliograficznych towarzyszyło dążenie do przyznania prymatu – czy raczej wyłączności w krajowej polonistyce – marksistowskiej metodzie badawczej. Przekładało się to na odrzucanie tradycji międzywojennej filologii i szczególną troskę o formowanie młodych, „postępowych”, jak wówczas mówiono, kadr.\n2Główną siedzibą IBL-u była Warszawa, choć kilka jednostek wyodrębnionych w pierwotnej strukturze tej naukowej placówki działało też w innych miastach: Krakowie, Poznaniu, Toruniu i Wrocławiu. Podległe stołecznej dyrekcji zespoły miały własne zadania i specyfikę pracy, a co za tym idzie – nieco odmienne problemy. O tym, jak środowiskowe napięcia z przełomu lat czterdziestych i pięćdziesiątych odreagowywano w Wielkopolsce, świadczą żartobliwe, słowne i rysunkowe komentarze, kolportowane wówczas w wąskim kręgu polonistycznej młodzieży.\n1 W 1955 r. Pracownia Bibliograficzna zmieniła nazwę na (używaną do dzisiaj) Pracownia Bibliografii B (...)\n2 Stefan Vrtel-Wierczyński (1886–1963), historyk literatury, bibliograf, edytor. Od 1927 r. dyrektor (...)\n3 Nazwa „Biblioteka Główna” była używana od 1945 r.; w 1981 r. przywrócono (obowiązującą do dziś) pie (...)\n3Jej związki z Instytutem sięgały jesieni 1948 roku, kiedy w Poznaniu powstała Pracownia Bibliograficzna1, wchodząca w skład Zakładu Bibliografii IBL. Zasadniczym celem stawianym przed Pracownią było zbieranie i redagowanie materiałów do „Polskiej Bibliografii Literackiej” („PBL”). Kierownictwo szeroko zakrojonego, cyklicznego projektu objął profesor Stefan Vrtel-Wierczyński2, wtedy – dyrektor Biblioteki Głównej3 Uniwersytetu Poznańskiego (UP; od 1955 Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, UAM). Zarówno dla niego, jak i dla znakomitej większości ówczesnych literaturoznawców, oznaczało to zwieńczenie wieloletnich starań o położenie podwalin pod trwały i wciąż poszerzany, dokumentacyjny trzon badań polonistycznych.\n4Wierczyński, który ćwierć wieku wcześniej habilitował się na podstawie rozprawy Bibliografia, jej istota, przedmiot i początki, otrzymał od stołecznej dyrekcji IBL-u względną swobodę w skompletowaniu zespołu. Skorzystał z niej, oferując – początkowo tylko krótkoterminowe – umowy trzem pracownicom Biblioteki Głównej oraz siedmiorgu studentom poznańskiej polonistyki. Postawiony przed koniecznością znalezienia dla swoich podwładnych odpowiedniego lokum, profesor (po wyczerpaniu innych możliwości) zdecydował, że do rozpoczęcia prac wystarczą dwa ostatnie rzędy stołów w Czytelni Czasopism Biblioteki Głównej. Tak rozpoczął się pionierski okres Pracowni Bibliograficznej, z adresem przy ulicy Ratajczaka nr 38/40.\n4 Krystyna Tokarz (1927–2000), w rocznikach „PBL” podpisywała się: „Tokarzówna”; bibliograf, historyk (...)\n5 Teresa Tyszkiewicz (urodzona w 1929 r.), w rocznikach „PBL” podpisywała się: „Tyszkiewiczówna”; bib (...)\n6 Roman Pollak (1886–1972), historyk literatury, edytor. Doktorat (w 1917 r.) i habilitację (w 1922 r (...)\n7 Stefan Żółkiewski (1911–1991), krytyk, teoretyk i historyk literatury, publicysta. Należał do PPR ( (...)\n8 Kazimierz Budzyk (1911–1964), historyk i teoretyk literatury, bibliograf. Po habilitacji na Uniwers (...)\n9 Stanisław Stupkiewicz (1910–2004), historyk literatury, bibliograf. Magisterium z zakresu polonisty (...)\n10 6-letni plan rozwoju gospodarczego i budowy podstaw socjalizmu na lata 1950–1955, wprowadzony ustaw (...)\n5W długie godziny, które upływały młodym kadrom na przenoszeniu przeczytanych treści na bibliograficzne fiszki, zaczęły wkrótce wkradać się chwile odprężenia. Sygnalizowały je karteczki podawane z rąk do rąk, a puszczane w koleżeński obieg przez dwie adeptki bibliografii: Krystynę Tokarz4 i Teresę Tyszkiewicz5. Kolportowane w ten sposób humorystyczne teksty i rysunki dotyczyły tego, co ważne „tu i teraz”, a więc: życia naukowo-towarzyskiego w Pracowni Bibliograficznej i w powiązanym z nią swoistą unią personalną Kole Naukowym Polonistów Uniwersytetu Poznańskiego, pozostającym pod kuratelą profesora Romana Pollaka6. Obiektem żartów była też warszawska dyrekcja Instytutu (zwłaszcza Stefan Żółkiewski7, Kazimierz Budzyk8 i Stanisław Stupkiewicz9), a w szerszej perspektywie – marksistowska ofensywa w humanistyce oraz szaleńcze tempo prac narzucane przez Plan 6-letni10. Wspominając po wielu latach tę młodzieńczą twórczość, Teresa Tyszkiewicz mówiła:\n11 Poznańscy poloniści w pracowniach bibliograficznych Instytutu Badań Literackich PAN – wspomnienie i (...)\nO czasach PRL-owskich pisze się często od strony martyrologii, rozmaitych zrywów i ich likwidacji. Natomiast o życiu codziennym, jak myśmy kompensowali sobie brak wolności w taki sposób, w jaki mogliśmy, takiej literatury jest mało. Braliśmy bardzo wiele rzeczy „na śmiech”11.\n1.1 „NaKuBi” – nr. nieliczbowane i niedatowane, rysunki Teresy Tyszkiewicz.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 965k)\n1.2 NaKuBi” – nr. nieliczbowane i niedatowane, rysunki Teresy Tyszkiewicz.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 558k)\nPo lewej: drzewko IBL-owskie z aluzyjnymi odniesieniami do (od góry): Stefana Żółkiewskiego, Stanisława Stupkiewicza, Stefana Vrtela-Wierczyńskiego i poznańskich „szaraków” – podpis głosił: „Siedzi zając, siedzi zając pod miedzą”. Po prawej: Vrtel-Wierczyński (w kapeluszu i długim płaszczu) obserwuje wysiłki swoich podwładnych przy pozyskiwaniu informacji bibliograficznych z redakcji „Głosu Wielkopolskiego”.\n6Charakter i szczegóły owej taktyki – przezwyciężania śmiechem absurdalnej rzeczywistości, kreowanej przez ideologów na służbie polityki – zostały przedstawione w dalszej części artykułu.\n12 Ten i kolejne cytaty z „Nadzwyczajnego Kuriera Bibliograficznego” podaję – jeśli nie zaznaczono ina (...)\n7Króciutkie, żartobliwe komunikaty – często ilustrowane, a nawet ograniczone do obrazków z podpisem – zaczęły krążyć między stołami zajmowanymi przez IBL-owskie kadry w październiku 1948 roku. Były zapisywane na odwrocie bibliograficznych fiszek, wyselekcjonowanych wcześniej jako błędne, zdublowane lub po prostu zbyteczne. Novum, które zmieniło kształt tej (wymuszonej rygorami czytelni) bezgłośnej komunikacji, wprowadziła lapidarna wiadomość skoncentrowana na zmianach poczynionych przez (określanego swojskim regionalizmem) „wuja” – szefa zespołu – i sformułowana w słowach12:\n13 Jarosław Maciejewski (1924–1987), historyk literatury. Studiował polonistykę na UP i należał do Zar (...)\nNadzwyczajny Kurier Bibliograficzny\nNr 1 skrót: Na.Ku.Bi.\nWiadomości wersja I\nWuja przerabia szatnię na pokój dla (m)nas. Będzie odgrodzona od wzroku profanów drewnianą kratką, a na niej zawiśnie tablica: Klatka Słowicza.\nII. Przerobione zostaną klozety na separatki dla poszczeg[ólnych] wyróżniających się energią języka pracowników. Zlikwidowana pow[yżej] instytucja przeniesiona zostanie do szatni za parawanik.\nRedakcja /przeczytaj i użycz bliźniemu!/\nRed[aktor] nacz[elna] Mendelska Ewa. Ukł[ad] graf[iczny] Tokarz Kryst[yna]. Fot[ografie] Maciejewski Jarosław13.\nCzyt[elnia] Czasop[ism] Nr 113–114\n14 Nazwa periodyku, podawana początkowo w różnych wariantach, ostatecznie wykrystalizowała się w posta (...)\n15 Zob. Rozmowa przeprowadzona z Teresą Tyszkiewicz 19–20 VI 2012. Rozmawiała B. Tyszkiewicz. Maszynop (...)\n16 T. Tyszkiewicz wspominała: „Cały dowcip «NaKuBi» polegał na tym, że numer krążył i każdy mógł coś d (...)\n8Inauguracyjny numer „Nadzwyczajnego Kuriera Bibliograficznego”14, z awangardowo brzmiącym skrótowcem „NaKuBi”15, spotkał się z żywym zainteresowaniem i skłonił Redakcję do kontynuowania wysiłków. Personaliów podanych w stopce redakcyjnej pierwszego numeru nikt nie brał na poważnie. Było oczywiste, że cały trud autorski, ilustratorski i redakcyjny udźwignęły jedynie dwie osoby: Krystyna Tokarz i Teresa Tyszkiewicz. To one rozwijały poetykę żartobliwych, nierzadko purnonsensowych newsów, mających charakter dobrodusznej, sytuacyjnej kpiny i podszytych sporą dozą autoironii. Reszcie zespołu przypadła rola czytelników i komentatorów16.\n17 Zob. „NaKuBi”, nr 19, 3 listopada 1949 r.\n18 „NaKuBi”, nr 20 (49), 6 marca 1950 r. zawierał sfingowany list do Redakcji, następującej treści: „T (...)\n19 Teresa Tyszkiewicz wspominała: „Natomiast okazała się też bardzo, bardzo duża i niepokojąca ilość k (...)\n9Wiele miejsca w pisemku zajmowały wątki lokalne: kłopoty mieszkaniowe anonsowane w sfingowanych ogłoszeniach, wiadomości o małżeństwach, charakterologicznych wyróżnikach i pozanaukowych pasjach członków zespołu (np. rajdowej i taterniczej żyłce Krystyny Tokarz)17. Kolportowano zasłyszane powiedzonka i zagadki albo „przytaczano” list czytelnika, napisany gwarą wielkopolską (pod tytułem Goździem w ślip)18. Nierzadko pojawiały się też rysunki – metafory. Graficzny kształt (lub oprawę) otrzymywały między innymi Sekcja upowszechniania literatury, Systematyzacja (zgromadzonego materiału i kłopoty z klasyfikowaniem tak zwanych dubii)19 oraz radość towarzysząca jubileuszowi powstania Pracowni.\n2.1 „NaKuBi” – nr. nieliczbowane i niedatowane.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 400k)\n2.2 „NaKuBi” – nr. nieliczbowane i niedatowane.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 547k)\n3.1 „NaKuBi” – nr nadzwyczajny jubileuszowy, 28 listopada 1948 roku – 28 listopada 1949 roku.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 712k)\n3.2 „NaKuBi” – nr nadzwyczajny jubileuszowy, 28 listopada 1948 roku – 28 listopada 1949 roku.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 462k)\n20 Poznańscy poloniści w pracowniach bibliograficznych…, s. 9–10.\n10Z nieopublikowanego źródła20 wiadomo, że już w listopadzie 1948 roku w „NaKuBi” rozwijana była także krajowa problematyka. Asumpt ku temu dał III Zjazd Naukowy Związku Kół Polonistycznych, zorganizowany (od 30 października do 3 listopada 1948 roku) w Łodzi, o którym później tak pisała na łamach „Polonistyki” Maria Janion:\n21 M. Janion, III Zjazd Związku Kół Polonistycznych, „Polonistyka” 1948, nr 4, s. 55–57.\nObecne wskazania programowe wyraźnie postulują interpretację literatury przez odnoszenie jej do bazy historyczno-społecznej, pojętej w duchu marksizmu. Literatura tak wykładana w szkole, musi służyć wychowaniu człowieka „na miarę nowego ustroju”. Tego domaga się uchwalona przez Zjazd rezolucja, żądająca unaukowienia humanistyki przez oparcie jej o zdobycze nauki marksistowskiej. Rezolucja ta stanowi praktyczne podsumowanie obrad III Zjazdu Związku Kół Polonistycznych21.\n22 Zygmunt Lichniak (1925–2015), krytyk literacki i filmowy, publicysta. W latach 1945–1950 studiował (...)\n11Teresa Tyszkiewicz była w Łodzi jedynie obserwatorem, ale doskonale zapamiętała prezydialny stół, przy którym grono zwolenników metodologii Żółkiewskiego (między innymi Maria Janion, Maria Żmigrodzka, Henryk Markiewicz, Tadeusz Drewnowski) polemizowało z przedstawicielami nurtu katolickiego – Zygmuntem Lichniakiem22 i Jackiem Woźniakowskim. Udało jej się wówczas naszkicować karykatury wybranych dyskutantów, a po upływie prawie siedemdziesięciu lat nakreśliła taką oto scenkę:\n23 Poznańscy poloniści w pracowniach bibliograficznych…, s. 9–10.\nPrzemawiał profesor Stefan Żółkiewski, między innymi rzuca takie zdanie: „Na litość boską, zostańcie marksistami!”. Mówi, mówi, sala siedzi, patrzy. Jacek Woźniakowski, albo ktoś inny siedzący w fotelu za stołem prezydialnym, prawdopodobnie potrącił kotarę, nie wiedząc, że tam są schowane sprzęty do czyszczenia. I w pewnej chwili zza kotary zaczęła się wysuwać olbrzymia miotła do pajęczyn, miała chyba z sześć metrów długości. Wysuwa się takim chwiejnym ruchem – wywróci się na ten stół, czy też nie? Żółkiewski tego nie widzi, sala zamiera. Widok był niesamowity. W pewnym momencie miotła stanęła nad stołem prezydialnym i wtedy sala wybuchnęła śmiechem23.\n24 Z. Wasilewski, „Bitwa o ilość i jakość produkcji polonistycznej”, „Wieś” 1950, nr 2, s. 3, 6.\n25 J. Ziomek, Czwarty Zjazd Kół Polonistycznych, „Pamiętnik Literacki” 1950, z. 1, s. 275–279.\n12Numer „NaKuBi” z komentarzem do tych wydarzeń niestety się nie zachował. Przetrwała natomiast relacja z IV Zjazdu, zorganizowanego w grudniu 1949 roku w Warszawie. Warto zaznaczyć, że Zbigniew Wasilewski (z Uniwersytetu Warszawskiego, referujący wówczas temat Powieść proletariacka Leona Kruczkowskiego) porównywał przebieg obrad do „bitwy o ilość i jakość produkcji polonistycznej”24. Jerzy Ziomek (wtedy jeszcze student i asystent na Uniwersytecie Wrocławskim) oceniał zaś, że wieloletnia batalia o metodę badań literackich zakończyła się w Warszawie walnym zwycięstwem metody marksistowskiej25. Rozwijając tę tezę, stwierdzał:\n26 Ibidem, s. 275.\nOd pierwszego Zjazdu można było obserwować, jak wzrastała liczebnie i rozwijała się grupa polonistów-marksistów, którzy z roku na rok w referatach i dyskusjach w coraz pewniejszy i doskonalszy sposób podejmowali próby nowoczesnej, marksistowskiej interpretacji zjawisk literackich. Przeciwnicy metody marksistowskiej co rok występowali z inną koncepcją metodologiczną. Na pierwszym Zjeździe przeciwstawili marksistom filologiczny typ badań, na drugim obstawali przy formalizmie, a gdy ponieśli zdecydowaną klęskę i zmuszeni byli przyznać referatom marksistowskim pierwszeństwo, w Łodzi opowiedzieli się przy eklektyzmie.\nW Warszawie metoda marksistowska nie miała już żadnego skonsolidowanego przeciwnika26.\n27 Jerzy Ziomek odnotował tylko głos pierwszego dyskutanta: „Świetnym uzupełnieniem referatu Murasa by (...)\n13Redaktorki „NaKuBi” w milczeniu przysłuchiwały się obradom, a w relacji dla swoich czytelników (z 2 stycznia 1950 roku) rezygnowały z militarnej metaforyki na rzecz konwencji operowej i odwołań do libretta Strasznego dworu Stanisława Moniuszki. W centrum uwagi stawiały Stefana Żółkiewskiego i Zygmunta Lichniaka, wiodących spór o referat poświęcony zagadnieniom powieści katolickiej (wygłoszony przez Tadeusza Murasa z Łodzi)27. W „arii z kurantem” Żółkiewskiemu przypadła rola Skołuby i straszenie lękliwego Macieja (Lichniaka). Po zadanym tubalnym głosem pytaniu: „Boisz się?”, następowało niepewne, wypowiedziane dyszkantem zaprzeczenie, a w końcu – zapowiedź twórczej kontynuacji warszawskiego spektaklu:\n28 „NaKuBi”, nr 2 (31), 2 stycznia 1950 r.\nKronika kulturalna. Życie teatralne.\nPołączone zespoły teatralne: Opery IBL-u (Poznań) i Koła N[aukowego] Polonistów (Poznań) wzięły udział (bierny) w wystawieniu opery Moniuszki Straszny dwór w Sali Kolumnowej U[niwersytetu] W[arszawskiego]. Po imprezie tej wysoce udanej, wspomniane zespoły dadzą cykl wystawień w lokalu IBL Poznań, Ratajczaka 38. W programie opera Moniuszki Halka udział biorą: Halka – Teresa Tyszkiewicz, Janusz – bliżej nieznany wybitny śpiewak Andreo Golinietto, w roli dziecka Halki – świetna śpiewaczka koloraturowa – Krystyna Tokarz, arię Jontka Szumią jodły… odśpiewa wybitny mezzosopran – Michał Witkowski, Zosia – postać symboliczna. Chór pod dyrekcją S. Stuligrosza. Choreografia: Józef Cybertowicz. Kostiumy i peruki: Tadeusz Witczak28.\n29 Szczegóły zob. J. Czachowska, „Polska Bibliografia Literacka”, w: eadem, Rozwój bibliografii litera (...)\n14Czwarty polonistyczny zjazd zbiegł się w czasie z ważnym dla Poznania wydarzeniem – sfinalizowaniem pierwszej wersji „Polskiej Bibliografii Literackiej” za rok 1948. Profesor Wierczyński osobiście przedłożył maszynopis dyrekcji IBL-u, a reminiscencje tego faktu przetrwały w satyrycznym Pokłonie 3 Króli, zaprezentowanym w „NaKuBi” 6 stycznia 1950 roku. Tom, choć zasadniczo oceniany pozytywnie – poddany głębszej analizie – wzbudził tyle kontrowersji, że debaty nad jego kształtem (inicjowane przez centralę) przeciągnęły się na trzy kolejne lata. Dla zespołu Pracowni Bibliograficznej oznaczało to konieczność gruntownych przeredagowań i merytorycznych modyfikacji tekstu, w przeważającej mierze dyktowanych względami ideologicznymi oraz zastrzeżeniami natury cenzuralnej29. Dopiero\n4.1 „NaKuBi” – nr 2 (31), 2 stycznia 1950 roku.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 816k)\n4.2 „NaKuBi” – nr 2 (31), 2 stycznia 1950 roku.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 588k)\n5. „NaKuBi” – nr 2, 6 stycznia 1950 roku.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 518k)\nMężczyzna w kapeluszu i z nieodzownym płaszczem na ramionach to Vrtel-Wierczyński, który pochyla się nad swoim dzieckiem, czyli maszynopisem „Polskiej Bibliografii Literackiej” za rok 1948. Z pokłonem przybyli, kolejno: Stefan Żółkiewski, Kazimierz Budzyk i Stanisław Stupkiewicz. Zapytana o aureolę nad głową dyrektora Stupkiewicza, Teresa Tyszkiewicz odpowiadała: „On był takim pacyfistą, zawsze niesłychanie życzliwym naszej pracowni”. Rozmowa przeprowadzona z Teresą Tyszkiewicz…, s. 24.\n15W końcu 1953 roku rocznik został zaakceptowany do druku, by w październiku następnego roku dotrzeć wreszcie do odbiorców.\n16Około 10 stycznia 1950 roku w poznańskiej placówce IBL-u został „powołany” Instytut Wyższej Retoryki Postępowej im. Zygmunta Lichniaka. Była to odpowiedź bibliografów na obowiązkowe szkolenia na wieczorowym uniwersytecie marksizmu i leninizmu, zorganizowanym przy Uniwersytecie Poznańskim. Szczegółowy plan „samokształcenia w tajnikach współżycia ideologicznego” w roku akademickim 1949/1950 przewidywał następujące wykłady:\n30 „NaKuBi”, nr 4 (33), 10 stycznia 1950 r. Cyt. za fotokopią, w: Poznańscy poloniści w pracowniach bi (...)\nprof. dr J. Maciejewski: Dowcipologia przebitkowa – 2 godz[iny] tyg[odniowo]\nprof. dr Omilianowicz [sic!]: Histeria okolicznościowa a życie polityczne [po poprawkach: – dop. B. T.] a polityka życia małżeńskiego – 10 godz[in] tyg[odniowo]\nprof. dr Tyszkiewicz: Pięściografia użytkowa. (Wykł[ad] z ćwicz[eniami])\nprof. dr Mendelska: Języrekowość [sic!] podwójna. (Wykład. Ćwicz[enia] do wykładu prowadzi dr Lesław Eustachiewicz)\nprof. dr Tokarz: Zasady ciężkiego dowcipu i moralności integralnej. 2 g[odziny] ty[godniowo]30.\n17Po upływie kilku miesięcy na pierwszy plan wysunęły się w „NaKuBi” napięcia, które narastały między realizującymi pokrewne projekty bibliograficzne placówkami IBL-u w Poznaniu i Krakowie. W kompetencyjny spór, prowadzony przez kierowników Pracowni, młode kadry były zaangażowane niejako z konieczności, ale bez większego przekonania. Ironiczny dystans do potyczek o bibliograficzne imponderabilia zilustrowała i opatrzyła podpisami Teresa Tyszkiewicz. Po wielu latach komentując ten obrazek, mówiła:\n31 Adam Bar (1895–1955), bibliograf, historyk literatury i teatru. Od 1919 r. pracował w Bibliotece Ja (...)\n32 Rozmowa przeprowadzona z Teresą Tyszkiewicz…, s. 24.\nNumer „Nadzwyczajnego Kuriera Bibliograficznego” dotyczył nasilającego się wówczas konfliktu pomiędzy profesorem Stefanem Vrtelem-Wierczyńskim i doktorem Adamem Barem31, narosłego na tle pewnych różnic metodologicznych w opracowywanej przez nich bibliografii retrospektywnej literatury polskiej. Według założeń – główny trzon tej bibliografii miał powstać w Krakowie, pod okiem Adama Bara. Natomiast czasopisma śląskie, wielkopolskie i pomorskie miał opracować zespół w Poznaniu, pod kierunkiem profesora Wierczyńskiego. Konflikt „odbywał się” głównie metodą dyskusji czy korespondencji między tymi dwoma panami, co oczywiście obserwowała dyrekcja warszawska, żeby zadecydować o przyszłości tej wielkiej inicjatywy bibliograficznej32.\n33 Tadeusz Witczak (z Zarządu Koła) łączył ten fakt z represjami wobec profesora Romana Pollaka i wyja (...)\n18Niewiele później Redakcja „NaKuBi” – pozbawiona możliwości działania w zawieszonym w marcu 1950 roku poznańskim Kole Polonistów33 – zaproponowała\n6. „NaKuBi” – nr 24, 17 sierpnia 1950 roku.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 913k)\n7.1 „NaKuBi” – nr 25, 23 września 1950 roku.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 381k)\n7.2 „NaKuBi” – nr 25, 23 września 1950 roku.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 661k)\n34 Zob. A. Kijowski, [b.t.], „Gazeta Krakowska” (dodatek „Echo Tygodnia”) 1950, nr 3, s. 6.\n19Swoim czytelnikom całkiem nową formę środowiskowej aktywności. Był to projekt „Olimpiady między-IBL-owej”, zaplanowanej pomiędzy 2 a 5 października 1950 roku. Mieli się w niej zmierzyć przedstawiciele różnych ośrodków miejskich i generacji, niezależnie od posiadanych stopni i osiągnięć naukowych. Oryginalność i rozmach tego przedsięwzięcia zdawały się przekorną kpiną z dążeń do radykalnej reformy krajowej humanistyki. Inspiracji à rebours można by się doszukiwać w sformułowaniu „przewietrzyć zatęchłą atmosferę uniwersytetów”34, użytym przez Andrzeja Kijowskiego w sprawozdaniu z IV Zjazdu Naukowego Związku Kół Polonistycznych Polskiej Młodzieży Akademickiej w Warszawie. Program „igrzysk” przedstawiał się następująco:\n35 Korbutowcy – odniesienie do zespołu, który w Poznaniu realizował wieloletni IBL-owski projekt Bibli (...)\n36 „NaKuBi”, nr 25, 23 września 1950 r. Zofia Sikora, pomoc domowa zatrudniona przez Stefana Wierczyńs (...)\ndn[ia] 2 X godz[ina] 5–10 przedpoł[udniowe]: bieg z pochodnią: Kazimierz Budzyk i Jarosław Maciejewski.\ngodz[ina] 10: Zapalenie znicza. Chóralny śpiew: W niedzielę rano…\ngodz[ina] 11: Inauguracja igrzysk.\nKonkurs piękności. Konkurencja pań: do finału stają: Maria Żmigrodzka i Celina Omiljanowicz.\nPopoł[udniu] godz[ina] 3.\ngodz[iny] silencium, po którym nastąpi clou igrzysk:\nWalka francuska. Współzawodnicy: Stefan Żółkiewski i Teresa Tyszkiewicz.\nWieczorem: grabienie boiska.\ndn[ia] 3 X godz[ina] 10 rano.\nPokazy gimnastyczne z obręczami. Biorą udział: Jarosław Maciejewski i Kazimierz Budzyk.\npopoł[udniu] godz[ina] 3. Wyścigi konne. Do finału stają: Wacław Kubacki i Janina Formanowicz. Sędziują: Jan Kott i Lidia Busz.\nWieczorem: dożynanie [sic!] koni wyścigowych i bankiet. Wieczór urozmaicony występami artystycznymi. Śpiew solo: Przyjdź do mnie dam Ci kwiat paproci…: Ewa Korzeniewska [Patrząc na Budzyka]. Przy fortepianie Stupkiewicz.\ndn[ia] 4 X godz[ina] 10 rano:\nPopisy rytmiki i tańca.\nBaletmistrz: Tadeusz Drewnowski.\nPrimabalerina: Krystyna Tokarz.\nStrzały wiwatowe: Teresa Maciejewska.\nPopołudniu: godz[ina] 3.\nKonkurencja savoir vivre’u i noblesse oblige. Do współzawodnictwa stają: Maria Michałowska i Jan Aleksander Król.\nWieczorem: ostrzenie języków na temat popołudniowych zawodów.\ndn[ia] 5 X godz[ina] 10 rano.\nZakończenie igrzysk – punkt kulminacyjny:\nZawody bokserskie i językowe.\nAdam Bar i Stefan Wierczyński\nUw[aga] Z powodu niedyspozycji St. Wierczyńskiego zastępuje go na ringu:\n37 „NaKuBi” 1950, dodatek specjalny: I „Komunikat Olimpijski” [niedatowany].\n20O szczegółach rywalizacji informowały numery „NaKuBi”, ukazujące się jako „Komunikaty Olimpijskie”. Wiadomo z nich na przykład, że w finale konkursu o laur najpiękniejszej IBL-owiczki jury podzieliło się na dwie zwaśnione frakcje, a o końcowym wyniku „przesądziła fizyczna interwencja łódzkich mechaników uzbrojonych w elektryczne odkurzacze”37. Sprawozdanie z heroicznego pojedynku między Stefanem Żółkiewskim a Teresą Tyszkiewicz zostało zredagowane w następującym brzmieniu:\n38 WKP(b) – Wszechzwiązkowa Komunistyczna Partia (bolszewików). Nazwa Komunistycznej Partii Związku Ra (...)\n39 „NaKuBi” 1950, dodatek specjalny: II „Komunikat Olimpijski” [niedatowany].\nII Komunikat Olimpijski.\nMotto: „Cóż za chwila to ponura\nGdy konwulsje ma natura?” (Goszczyński)\nGodz[ina] 3. Niebo zalegają grube chmury. Z dala dochodzą przeciągłe grzmoty. Na boisko wychodzi 12 grabarzy w narciarskich skafandrach i depcze ziemię.\nGodz[ina] 315 Zaczyna się schodzić ponura publiczność.\nGodz[ina] 325 Wkracza na boisko 12 harfiarzy z Lilli Wenedy i gra Eroikę Beethovena.\nGodz[ina] 327 Orkiestra gra: Naprzód młodzieży świata. Sprężystym krokiem wchodzi na pole widzenia\nhetman Żółkiewski w pasiastym szlafroku. Zrywa się burza oklasków.\nGodz[ina] 328 Orkiestra gra: Requiem aeternam… Zjawia się Teresa Tyszkiewicz, takoż w\nStają naprzeciw siebie.\nPo niebie walą chmury.\nGrzmi. Błyska się.\nPodają sobie ręce.\nOślepiająca błyskawica przecina niebo.\nSt[efan] Żółkiewski: „Niech żyje WKP(małe b)!!!”38\nT[eresa] Tyszkiewicz: „ Wszystko się zwykło w życiu kończyć… dzwonkiem.”\nŚciemnia się. Zrywa się wicher.\nPierwsze krople deszczu padają na ziemię…\nWalczą coraz zacieklej.\nGłuche ciemności zalegają ziemię. Zaczyna się ulewa.\nWalczą jak lwy.\nPubliczność ucieka w popłochu, goniona przez błyskawice.\nGodz[ina] 500 Rozwidnia się…\nNa zdeptanym pobojowisku – dwa trupy w poszarpanych szlafrokach.\nPrzy Ż[ółkiewskim] gasnącą ręką na piasku napisane: Przechodniu, idź powiedz IBL-owi…\nPrzy T[yszkiewicz] ostatnia wola wyryta na piasku: Przechodniu, idź powiedz IBL-owi…\nPoznań…Rozlega się dzwonek straży ogniowej.\nRano znaleziono na pobojowisku rozsnute płatki czerwonych róż i białych lilii39.\n21Już bez rozlewu krwi, w zgoła innej atmosferze, rozstrzygnęły się hippiczne zmagania dwojga poznaniaków: amazonki z Pracowni Bibliograficznej i dżokeja-profesora (skądinąd jednego ze współzałożycieli IBL-u). W „Komunikacie Olimpijskim” czytamy:\n40 Uczelniana egzekutywa PZPR tak oceniała w maju 1950 r. postawę Wacława Kubackiego: „sytuacja na pol (...)\n41 „NaKuBi” 1950, dodatek specjalny: III „Komunikat Olimpijski”.\nZawody hippiczne ściągnęły tłumy ciekawych, zwabionych zwłaszcza widokiem wierzchowca prof. dr [Wacława] Kubackiego40 – Pegaza – chorego na elephantiasis ambicji twórczych. Pani J[anina] Formanowicz na dzielnym arabie wyglądała uroczo. Bieg z przeszkodami wykazał wstecznictwo Pegaza i rewolucyjną postępowość araba. W wyniku: Pegaz został zdyskwalifikowany jako koń wyścigowy i został oddany PGR-om, jako ciągnik do beczkowozu. Arab został odznaczony orderem „Sztandaru Pracy”, a p[ani] Formanowicz otrzymała formularz wpisowy do Tow[arzystwa] Przyjaciół Zwierząt. Prof. dr Kubackiemu wręczono jako nagrodę pocieszenia bukiet pierwiosnków. Obaj sędziowie (Jan Kott i Lidia Busz) zostali okrzyknięci kaloszami i po wyścigach pojechali wspólnie (powozem w czwórkę koni) na spacer w Aleje Ujazdowskie41.\n22Z innych, szczegółowych doniesień wiadomo również, że pokazy lotnicze zdominowały latawce z kilkumetrowymi ogonami z kartek bibliograficznych – zbiorowe dzieło członków krakowskiej Pracowni Adama Bara. Sensację wzbudził Kazimierz Budzyk, który niefortunnie zaplątawszy się w jedną z takich konstrukcji, wzbił się wysoko pod chmury. Spośród pozostałych atrakcji warto wspomnieć rywalizację taneczną, w której prym wiedli: Krystyna Tokarz – brawurowo wykonująca „zbójnickiego” oraz Tadeusz Drewnowski – oglądany w spektaklu baletowym Choroba św. Wita i w scenie tanecznej Noc w Ciemnogrodzie.\n23Ledwo przebrzmiały olimpijskie echa, Redakcja „NaKuBi” zaczęła kolportować coraz bardziej niepokojące treści. Najpierw była to wymiana złowieszczych telegramów:\n„Nadzwyczajny Kurier Bibliograficzny”\n11 XI 1950\nAdresat: IBL – Warszawa – Śniadeckich 8\n---IBL-Poznań-Zmarł-Przyjedźcie na pogrzeb\nAdresat: IBL – Poznań – Ratajczaka 6 [sic!]\nAprobujemy-Nie przyjedziemy-Wziąć wieniec na raty.\n42 Jeśli szukać wyjaśnień w realnej rzeczywistości, to warto uwzględnić cytowaną niżej wypowiedź Teres (...)\n24Z początkiem następnego roku sens „depesz” przekazywanych w listopadzie między Poznaniem (a dokładnie woźnym z Biblioteki Głównej) i Warszawą (reprezentowaną przez zastępcę dyrektora IBL-u do spraw administracyjnych) nie pozostawiał już żadnych złudzeń. „NaKuBi” ogłosiło własną śmierć! Czytelnicy zostali powiadomieni o tym fakcie nekrologiem opublikowanym w dniu zgonu (czyli 22 stycznia 1951 roku) i pocieszeni swoistym testamentem, zawierającym zbiór ważkich, acz wcześniej niewykorzystanych sentencji. Szczegóły „zdrady”, wspomnianej w żałobnej klepsydrze „NaKuBi”, pozostały owiane mgłą tajemnicy42. O końcu pisemka przesądziły raczej dość prozaiczne względy. Poznańskiej Pracowni Bibliograficznej przyznano wówczas („dzięki fundacji rycerza Budzyka” – jak głosił komentarz na jednym z rysunków) samodzielne, dwupokojowe lokum w kamienicy przy ulicy Ratajczaka, vis-à-vis Biblioteki Głównej. Głośne rozmowy przestały być zakazane, zwiększyły się natomiast tempo, zakres i charakter prac bibliograficznych. Co więcej, za wytycznymi dyrekcji i za kolejnymi zarządzeniami profesora Wierczyńskiego wciąż nie mogły nadążyć skromniutkie pensje, z utęsknieniem wyczekiwane w Poznaniu.\n43 Etiuda rewolucyjna. (Tragedia w 6 aktach), , 27 k. Maszynopis podpisany kryptonimem K.T.T.T., da (...)\n25Po pożegnaniu „NaKuBi” Krystyna Tokarz i Teresa Tyszkiewicz sięgnęły po większą formę literacką i w 1952 roku ukończyły Etiudą rewolucyjną43. Chociaż podtytuł zapo-\n8.1 „NaKuBi” – nr ostatni, 22 stycznia 1951 roku.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 733k)\n8.2 „NaKuBi” – nr ostatni, 22 stycznia 1951 roku.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 658k)\n9. „NaKuBi” – bez numeru i daty.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 491k)\n26Wiadał tragedię, to sześcioaktowa sztuka była literackim żartem, utrzymanym w konwencji parodii motywów spiskowych, z wieloma odniesieniami do szekspirowskich i romantycznych arcydzieł. We współczesną fabułę wprowadzał Prolog z inwokacją nawiązującą tyleż do Pana Tadeusza Adama Mickiewicza, co do Planu 6-letniego:\n44 Ibidem, k. 1.\nRapsod I. O roku ów, kto ciebie widział w naszym kraju,\nOdkąd cię starzy zwą trzecim rokiem planu,\nA młodzi rokiem wojny…44\n45 To nazwa postaci stworzonej na użytek sztuki, ale noszącej rysy profesora Wierczyńskiego, który w 1 (...)\n46 Etiuda rewolucyjna…, k. 2.\n27Akcja rozgrywała się w trójkącie geograficznym: Poznań – Kraków – Warszawa, choć punkt pośredni zaznaczał się tylko symbolicznie. Role głównych osób dramatu przypadły młodym bibliografom, którzy po kilku latach ofiarnej pracy wypowiadali posłuszeństwo stołecznej centrali IBL-u. Do zadzierzgnięcia węzła dramatycznego dochodziło w Pracowni Bibliograficznej, podczas zebrania poświęconego przydziałowi nowych obowiązków. Szef zespołu, Demeryt45, referował podwładnym decyzje dyrekcji (nakazującej między innymi zestawić bibliografię IBL-u i „przekazać Warszawie tylko materiał ilustrujący dodatnio wielkie zasługi tej instytucji”)46 oraz dodawał mnóstwo własnych, drobiazgowych zaleceń:\n47 Ibidem, k. 3–4.\nDEMERYT: Można by na bieżąco to systematyzować, wydawać… (stanowczo) niech się państwo wypowiedzą. (Z gniewem) przecież ja już dawno kazałem to robić.\nGŁOS 9: Owszem nie. Pan Profesor nic takiego nie kazał, a nawet gdyby kazał, to byśmy nie posłuchali.\nGŁOS 9: Bo to jest po prostu absurdalne.\n(Zapada głucha cisza)\nDEMERYT: (Wstaje czerwony) Cooo?\n(Za oknem przeraźliwy wrzask trąby)\nJĘK Z KĄTA: Sąd Ostateczny.\nDEMERYT: (z gniewem) Przecież to nakazała Centrala.\nJEDEN NIEUŚWIADOMIONY SZEPT: Co, co te ryki na podwórku?\nPOMRUK: Tysiąc koni…\nJEDEN BUNTOWNICZY GŁOS: (z przekąsem) Może by tak Centrala zamiast wiele nakazywać zrobiła to, co do niej należy, a mianowicie:\nGŁOS 1: Przysłała należne pieniądze.\nGŁOS 2: Przestała nawalać terminy.\nGŁOS 3: Zdobyła się wreszcie na jakąś racjonalną metodę…\nGŁOS 5: Samobójstwa…\nGŁOS 3: …i doprowadziła ją do skutku…\nRYK W SALI: Taaak…\n(Za oknem wrzask trąb i łoskot werbla)\nGŁOS 2: Przecież to, co dotychczas centrala wyrabia, to urągowisko.\nGŁOS 1: … z ludzi…\nGŁOS 5: … z pracy…47\n28Ten akt desperacji nie kończył się na przerwaniu milczenia o uciążliwościach presji, wywieranej przez kierownictwo IBL-u na swoich pracowników. Protestując przeciwko działaniom, które urągały logice i zniechęcały do podejmowania naukowych wysiłków, młodzi parli do bezpośredniej konfrontacji z dyrekcją. Wśród komicznych utarczek i przepychanek posłuch zdobył ten, który mówił:\n48 Mowa o Stanisławie Stupkiewiczu, zastępcy dyrektora IBL-u do spraw administracyjnych.\n49 Etiuda rewolucyjna…, k. 10.\nTo może byśmy od ogólników przeszli do konkretów. Więc primo: ogłosiliśmy strajk – przyczyn nie potrzebuję wyliczać – teraz trzeba go zorganizować i przeprowadzić dalsze działania. Ja proponuję zbiorową akcję: porozumienie się z innymi placówkami, wyprawę do Warszawy, przeciągnięcie na naszą stronę Stupka48 (jeden głos: Veto…) i wspólne zapoczątkowanie wielkiej społecznej rewolucji. Więc pierwszym etapem byłoby połączenie się z Korbutem…49\n50 Ibidem, k. 11. Ten radykalny głos wykrzykiwał też: „Hajże na Warszawę. Śmierć IBL-owi… Precz z Budz (...)\n29Dyskusje o tym, czy należy szukać sojuszników w poznańskim zespole „Nowego Korbuta” i w krakowskiej Pracowni Adama Bara, nie zostały rozstrzygnięte. Utwór rozwijał się z udziałem bohaterów symbolicznych (kobyła historii) i mitycznych (Kora i Demeter). Obrazki, niczym nakreślone piórem Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego (syczący i eksplodujący w Pracowni piecyk), przeplatały się z motywem pieszej krucjaty, która ruszała z Poznania do Warszawy z przekonaniem, że „IBL to najparszywsza instytucja… Jest tylko jedno wyjście – pokazać im pięść”50.\n51 Ibidem, k. 16.\n52 Ibidem, k. 21.\n53 Ibidem, k. 20.\n30Buntu nie zdołał powstrzymać osamotniony Demeryt, pokazany na tle przygotowań prowadzonych w wielkopolskiej Kwaterze Głównej Wojsk Rewolucyjnych. Alarmował wprawdzie dyrekcję depeszą: „Pracownia strajk. Przysłać pośrednika. (podpis) Wierczyński – niestrajkujący”51, ale wymijająca odpowiedź Żółkiewskiego: „Załatwić lokalnie. Pieniędzy nie przyślemy. Stefan Ż.”52 stawiała go w beznadziejnej sytuacji. W sukurs rewolucjonistom spieszył natomiast zastępca dyrektora IBL-u do spraw administracyjnych, Stupkiewicz. Niestety, zarówno jego pomysł, żeby pojechać do Poznania, „powiedzieć im, jak oni ten strajk mają formalnie urządzić”53, jak i kroki podjęte przez niego w ministerstwie nauki w celu zdobycia potrzebnych pieniędzy – okazały się spóźnione.\n54 Ibidem, k. 22.\n55 Ibidem, k. 23.\n56 „Boże, daj zdrowie… i szczęście… mamusi, ciocince, wujkowi… dobremu Pollakowi… i wszystkim innym mo (...)\n31W finale sztuki do siedziby IBL-u (przy ulicy Śniadeckich 8 w Warszawie) – z okrzykami: „Bij, morduj, rżnij, wal! Bić psubratów, dalej śmiało! Bij, zabij, cholera, psiakrew!”54 – wdzierała się czwórka poznańskich spiskowców. Korytarzowa kotłowanina z profesorem Budzykiem nie studziła ich zapałów. Zdeterminowani, by stawić czoło Żółkiewskiemu, znajdowali tylko jego pusty gabinet. Nie spodziewali się, że dyrektor mógł ukryć się w pancernej szafie z aktami personalnymi. Tej samej, którą nazwali „trumną naszych etatów”55 i z łoskotem roztrzaskali o bruk. Ścigani potem przez Ducha Hetmana i otoczeni mrowiem wojsk (dowodzonych przez Wielkiego Księcia), w poczuciu klęski odpalali lont potężnej bomby i wspominając najbliższych56, ginęli pod gruzami.\n57 Ibidem, k. 27.\n32Ton tragikomicznemu zakończeniu nadawały szekspirowskie echa. Przy dźwiękach Eroiki na scenę wkraczał poznański Generał Sztabu (i pierwszy Spiskowiec w jednej osobie), a zebrany tłum wiwatował: „Niech żyje Fortynbras…”57.\n33O realiach, z których żartowały Tokarz i Tyszkiewicz, wiele lat później tak pisał ich kolega z pierwszego składu Pracowni Bibliograficznej, Jarosław Maciejewski (dla rówieśników – Jarosz):\n58 J. Maciejewski, Losy wojenne i odbudowa polonistyki literackiej. Lata 1939–1950, „Pamiętnik Literac (...)\nhistoria tej formacji kulturowej, którą tutaj usiłowałem opisać, a którą nazwać trzeba polonistyką międzywojenną, zamknęła się nie tak patetycznie i nie tak optymistycznie. I zakończyła się chyba nie na roku 1945 czy 1946, lecz kilka lat później, na początku lat pięćdziesiątych. Dopiero wtedy bowiem struktury organizacyjne i ideowe polonistyki międzywojennej przestały funkcjonować. Paradoks historii polegał tu m.in. na tym, że skutki dotknęły właściwie obie strony zaangażowane w owych konfliktach – i tę, która stare struktury chciała zachować, i tę, która usiłowała je przełamać58.\n34W rozwinięciu tej tezy Maciejewski zwracał też uwagę na to, że ów zasadniczy, rysujący się już w międzywojniu konflikt rozgrywał się na dwóch płaszczyznach – metodologicznej i organizacyjnej – definiowanych następująco:\n59 J. Maciejewski, Losy wojenne i odbudowa polonistyki literackiej…, s. 85.\nPlatforma metodologiczna – to różnica zdań między tradycyjną filologią, nacechowaną badaniami genetycznymi i komparatystycznymi, a światopoglądem i metodą marksistowską, traktowaną zresztą nieraz w sposób uproszczony. Platforma organizacyjna zaś to spory o program uniwersyteckiego nauczania oraz na temat budowania właściwych warunków do prowadzenia badań naukowych59.\n60 A. Piorunowa, Instytut Badań Literackich 1948–1958, „Pamiętnik Literacki” 1958, z. 4, s. 599–629.\n35W ujęciu faktograficznym genezę i dokonania pionierskiej dekady IBL-u przybliżyła Aniela Piorunowa60. Z odleglejszej perspektywy ten sam okres – jako fragment większej całości – bilansowano w opracowanym zbiorowo artykule, stwierdzając na przykład:\n61 Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, „Biuletyn Polonistyczny” 1974, t. 17, nr 54, s. (...)\nJeszcze przed powołaniem do życia Instytutu rozpoczęła się w humanistyce polskiej – na łamach czasopism społecznokulturalnych, m.in. „Kuźnicy” – dyskusja nad sposobami zastosowania marksistowskiej metodologii badań literackich i marksistowskiej teorii interpretacji zjawisk kultury w pracach historycznoliterackich. Problematyce tej poświęcone były referaty wygłoszone na dwóch pierwszych imprezach naukowych organizowanych przez IBL: Zjeździe Instytutu Badań Literackich (Warszawa, 10–11 V 1949) i Ogólnokrajowym Zjeździe Polonistów (Warszawa, 8–12 V 1950), który miał przełomowe znaczenie dla wprowadzenia marksizmu do wyposażenia metodologicznego badań nad literaturą polską. Zadanie nie było łatwe: naukowcy skupieni w Instytucie musieli równolegle do swych różnokierunkowych badań historycznoliterackich wypracowywać wspólnie podstawy nowej metodologii, przełamywać dawne schematy i nawyki teoretyczne. Rezultatem tych poszukiwań była m.in. książka S. Żółkiewskiego Stare i nowe literaturoznawstwo. Szkice krytyczno-naukowe (1950)61.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 582k)\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 543k)\nPo lewej: nr 12, 31 stycznia 1950 roku – karykatura Stefana Żółkiewskiego autorstwa Krystyny Tokarz, ze sfingowanym pozdrowieniem i autografem. Po prawej: nr [nieliczbowany], 31 października 1950 roku – Krystyna Tokarz na „audiencji” u Stefana Żółkiewskiego, przedstawiana przez Kazimierza Budzyka, z tyłu stoi Stanisław Stupkiewicz (postury Koszałka-Opałka). Rysunek Teresy Tyszkiewicz.\n11. Pracownia Bibliograficzna w Poznaniu, ok. 1949 roku.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 79k)\nOd lewej (stoją): Ewa Mendelska, Krystyna Tokarz, Jarosław Maciejewski, Janina Formanowicz; (siedzą): Celina Omiljanowicz, Lidia Busz, profesor Stefan Vrtel-Wierczyński, Maria Michałowska (sekretarka), Teresa Kwiek, Krystyna Maciejewska, Teresa Tyszkiewicz.\nZdjęcie z Albumu Teresy Tyszkiewicz znajdującego się w zbiorach Biblioteki Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej UAM w Poznaniu.\n62 Ze względu na rotację pracowników są to dane przybliżone.\n63 Barbara Rafałowska (1899–1993), tłumaczka i krytyk literacki; doktorat w 1926 r. W czasie drugiej w (...)\n36Z załączonych danych statystycznych wynika, że w 1949 roku etatowymi pracownikami IBL-u były zaledwie pięćdziesiąt cztery osoby, w tym dwadzieścia sześć na stanowiskach naukowych. Trzy lata później ogólna liczba zatrudnionych wynosiła sto dziewiętnaście, z czego jednak tylko dwadzieścia jeden to samodzielni pracownicy nauki, aż osiemdziesiąt pięć pracownicy pomocniczy, a trzynaście bibliotekarze. Zespół, który pod kierownictwem Vrtela-Wierczyńskiego przygotowywał pierwszy rocznik „PBL”, liczył około dziesięciu osób62, należących (według powyższej klasyfikacji) do grupy pracowników pomocniczych. Począwszy od 1951 roku, ich bibliograficzne wysiłki nadzorowała (i zarazem torpedowała żądaniami zmian) redaktor naukowa z Warszawy, Barbara Rafałowska63.\n64 Jadwiga Czachowska (1922–2013), bibliograf, edytor, historyk literatury. Po magisterium uzyskanym w (...)\n65 J. Czachowska, „Polska Bibliografia Literacka”, s. 123–164. Biograficzne notki wszystkich członków (...)\n66 K. Tokarzówna, T. Tyszkiewicz, E. Ziomkowa, „Polska Bibliografia Literacka”. Prehistoria – historia (...)\n67 M.in.: J. Biesiada, Pięćdziesiąt lat „Polskiej Bibliografii Literackiej”, „Nauka” 2004, nr 1, s. 13 (...)\n37Redakcyjne i wydawnicze perturbacje rocznika „1948”, wraz z informacjami o zaangażowanych w prace nad tym tomem bibliografach, najszerzej przedstawiła Jadwiga Czachowska64 w wydanej w 1979 roku książce Rozwój bibliografii literackiej w Polsce65. Za odautorski komentarz do omawianej problematyki można uznać nieco późniejszy artykuł pod tytułem „Polska Bibliografia Literacka”. Prehistoria – historia – teraźniejszość66. W kolejnych opracowaniach67 pionierski etap prac nad „PBL” ujmowano bardziej skrótowo i ukierunkowano raczej na opis dorobku niż na prezentację zespołu.\n68 J. Smulski, „Przewietrzyć zatęchłą atmosferę uniwersytetów”. Wokół literaturoznawczej polonistyki d (...)\n38Okazję do pogłębionej lektury żartobliwych poznańskich ineditów stwarza monografia Jerzego Smulskiego „Przewietrzyć zatęchłą atmosferę uniwersytetów”68, poświęcona literaturoznawczej polonistyce doby stalinizmu. Można zaryzykować twierdzenie, że „NaKuBi” i Etiuda rewolucyjna – oparte w dużej mierze na doświadczeniach Zarządu Koła Polonistów Uniwersytetu Poznańskiego – pokazują zakulisowy i regionalny wymiar tej tematyki, którą od strony formalnej kompleksowo zrelacjonował Smulski. Należy się zgodzić z opinią recenzenta, że\n69 M. Zawodniak, Wietrzenie polonistyki, „Teksty Drugie” 2009, z. 6, s. 81.\nhistoria, którą Smulski w drobiazgowy wręcz sposób przypomniał, to historia stopniowej, ale wyraźnej instytucjonalizacji i etatyzacji naszej powojennej polonistyki. Polonistyki, początkowo jeszcze „pluralistycznej”, niebawem jednak już tylko „postępowej”69.\n12.1 NaKuBi” – nr. nieliczbowane i niedatowane.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 305k)\n3912.2 NaKuBi” – nr. nieliczbowane i niedatowane.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 397k)\nRysunki Teresy Tyszkiewicz nawiązujące do rozwiązania Koła Polonistów UP.\n13. Zdjęcie podpisane: „Ostatni Mohikanie; «Władze» zlikwidowały Koło Polonistów, marzec 1950 roku. Pożegnalny spacer «ostatniego zarządu»”\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 162k)\nPierwsza po prawej Teresa Tyszkiewicz, obok Krystyna Tokarz.\nZe zbiorów Biblioteki Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej UAM w Poznaniu.\n14. „NaKuBi” – nr nieliczbowany i niedatowany.\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 442k)\nKarykatura Stefana Żółkiewskiego ze żmiją „wyhodowaną na własnym łonie”. Rysunek Teresy Tyszkiewicz, z jej komentarzem z 2019 roku: „Przypuszczalne reminiscencje ze zjazdów polonistycznych”.\n70 J. Błażejowska, Opozycja antyreżimowa w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk w latac (...)\n40Trzeba przy tym podkreślić, że procesowi unifikacji, a właściwie monopolizacji i degradacji powojennej humanistyki, postępującemu ze znaczącym udziałem Instytutu Badań Literackich, towarzyszył oddolny, kpiarski dystans wobec decyzji zapadających w „centrali”. Na takim właśnie podatnym gruncie, stopniowo wzmacnianym przez postępy politycznej „odwilży”, mogło się z czasem rozwinąć długofalowe zjawisko, które Justyna Błażejowska nazwała „opozycją antyreżimową w Instytucie Badań Literackich”70.\n71 Bez ujawniania personaliów, Teresa Tyszkiewicz tak mówiła o „czarnej owcy” w zespole: „Kiedy IBL uz (...)\n41Analiza Etiudy rewolucyjnej i „NaKuBi” – sprowadzona do tropienia personalnych antagonizmów między „centralą” i „terenem” – wydaje się jałowym wysiłkiem. Nawet jeśli oficjalnie dyrekcja IBL-u (na podstawie opinii nadesłanej z Poznania)71 odmawiała Teresie Tyszkiewicz etatowej umowy o pracę, to prywatnie okazywała jej ogromną życzliwość. Sama zainteresowana tak to wspominała:\n72 Samuel Sandler (1925–2020), historyk literatury; studiował socjologię (magisterium w 1950) i poloni (...)\n73 Rozmowa przeprowadzona z Teresą Tyszkiewicz…, s. 19.\nDyrektor administracyjny, pan dr Stanisław Stupkiewicz, stawał na głowie, żeby coś utworzyć w formie czy stypendium, czy coś dla mnie, żebym nie traciła kontaktu z Pracownią. Ale zasadniczy moment nastąpił wtedy, kiedy tą sprawą zajął się Samuel Sandler72, wówczas chyba sekretarz naukowy. Kiedy kolejny raz sprawa mojego etatu stanęła w dyrekcji IBL-u, on przytoczył fragment z tej szkodzącej mi opinii, zawierający stwierdzenie, że ja samą swoją postawą będę demoralizować młodzież w szkole. Użył tego cytatu jako argumentu, mówiąc: „Skoro PRL dała już tej pani wykształcenie, to musi mieć z tego jakiś profit. I lepiej, żeby ta pani nie demoralizowała młodzieży w szkole, bo przecież kartek bibliograficznych nie zdemoralizuje”73.\n74 Etiuda rewolucyjna…, k. 24.\n42Stefan Żółkiewski (szefujący IBL-owi od 1 września 1948 do 31 marca 1953 roku) – w Etiudzie rewolucyjnej, w scenie aluzyjnie odsyłającej do Wesela Wyspiańskiego – pokutował wprawdzie jako Duch Hetmana (Branickiego) i wypowiadał kwestię Upiora (Jakuba Szeli): „ręce myć, gęby myć”74, lecz w realnym wymiarze wymykał się jednoznacznym ocenom. Uosabiał naukowy autorytet o lewicowym światopoglądzie, ostentacyjnie służebny wobec polityki komunistycznych władz, ale nawet wśród swoich ideowych oponentów uchodził za tak zwanego porządnego człowieka. Wspomniany wyżej Sandler mówił:\n75 Płynność. Rozmowa z profesorem Samuelem Sandlerem o początkach Instytutu Badań Literackich PAN, roz (...)\nbardzo porządny. Nadzwyczajnie. Nieszczęście polegało na tym, że jak on napisał krytyczną recenzję [Wacława] Borowego, to Borowy był bojkotowany na uniwersytecie i to się stawało kampanią polityczną. W Polsce wszystko robiło się polityczne, no niestety. Zresztą kiedy [Konrada] Górskiego i [Zygmunta] Szweykowskiego zawieszono w prawach wykładania, to właśnie Żółkiewski spowodował, że Górskiemu powierzono pieczę nad Słownikiem Mickiewiczowskim w Toruniu, a Szweykowski miał przygotować pełne wydanie Kronik Prusa w Poznaniu. Najpewniej musiał Żółkiewski zabiegać o to w samym KC [PZPR]75.\n76 J. Ziomek, Czwarty Zjazd Kół Polonistycznych, s. 275.\n43W tym samym wywiadzie Sandler zwracał uwagę, że marksiści – aby w ogóle zaistnieć w powojennej polonistyce – musieli być w ofensywie. Powołanie Instytutu Badań Literackich było ważkim elementem tej strategii. Błędem natomiast okazało się założenie, że wystarczy ograniczyć naukowe i dydaktyczne swobody twórców międzywojennej filologii i położyć nacisk na kształcenie „postępowych” kadr, by metodzie marksistowskiej nie zagroził już „żaden skonsolidowany przeciwnik”76. Autorki poznańskich ineditów śmiały się z tych generacyjnych rachub i – mimo presji „centrali” – obstawały przy optyce profesora Pollaka. Finał wyimaginowanego pojedynku Teresy Tyszkiewicz ze Stefanem Żółkiewskim dobitnie udowadnia, że nie był to spór z IBL-em, ale o IBL.\n15. Zarząd Koła Polonistów UP z opiekunem profesorem Romanem Pollakiem (pośrodku, na pierwszym planie).\nPowiększ Oryginalny (jpeg, 353k)\nKrystyna Tokarz siedzi na lewo od profesora, nad nią stoi Teresa Tyszkiewicz.\nZdjęcie (sprzed marca 1950 roku) z Albumu Teresy Tyszkiewicz znajdującego się w zbiorach Biblioteki Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej UAM w Poznaniu.\n77 Igraszki literackie polonistów. Antologia, wybór H. Markiewicz, M. Rusinek, Kraków 2012.\n44W opublikowanej w 2012 roku antologii Igraszki literackie polonistów77 Henryk Markiewicz i Michał Rusinek pomieścili wiele tekstów o charakterze zbliżonym do „NaKuBi” czy Etiudy rewolucyjnej. Choć osadzone w realiach sprzed wielu dziesięcioleci, wciąż potrafią bawić współczesnego czytelnika. Jeśli jednak nie poprzestać na tym ludycznym aspekcie i przyjrzeć się uważniej ich genezie oraz historycznoliterackim kontekstom, nabierają waloru źródeł, w których przetrwał inny wymiar powszechnie znanych historii.\nBiesiada J., Pięćdziesiąt lat „Polskiej Bibliografii Literackiej”, „Nauka” 2004, nr 1.\nBiesiada J., Latosińska B., „Polska Bibliografia Literacka” – od wydań tradycyjnych do internetowej bazy danych, „Nauka” 2018, nr 4.\nBłażejowska J., Opozycja antyreżimowa w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk w latach 1956–1989, Warszawa 2018.\nCzachowska J., Autorzy bibliografii w Instytucie Badań Literackich PAN. (Słownik biobibliograficzny), Warszawa 2010.\n„Polska Bibliografia Literacka”, w: eadem, Rozwój bibliografii literackiej w Polsce, Wrocław 1979.\nIgraszki literackie polonistów. Antologia, wybór H. Markiewicz, M. Rusinek, Kraków 2012.\nInstytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, „Biuletyn Polonistyczny” 1974, t. 17, nr 54.\nJakubowski J.Z., Narodowy front walki o pokój i plan 6-letni a praca polonisty, „Polonistyka” 1951, nr 3.\nJanion M., III Zjazd Związku Kół Polonistycznych, „Polonistyka” 1948, nr 4.\nJankowiak S., Schramm T., Uniwersytet w przestrzeni politycznej w latach 1945‒1989, w: Dzieje Uniwersytetu w Poznaniu w latach 1945‒2019, red. S. Jankowiak, T. Schramm, Poznań 2019.\nJaworska K., Jak powstaje „Polska Bibliografia Literacka”? Znaczenie współpracy z bibliotekami naukowymi, w: Biblioteka naukowa: czy jeszcze naukowa?, red. K. Jazdon, Poznań 2018.\nKijowski A., [b.t.], „Gazeta Krakowska” (dodatek „Echo Tygodnia”) 1950, nr 3.\nMaciejewski J., Dzieje poznańskiej polonistyki uniwersyteckiej 1842–1988, oprac., szkic Ostatnich lat trzynaście, posłowie T. Lewandowski, Poznań 1992.\nLosy wojenne i odbudowa polonistyki literackiej. Lata 1939–1950, „Pamiętnik Literacki” 1979, z. 2.\nStudia o literaturze polskiej na Uniwersytecie w Poznaniu w latach 1945–1974, „Biuletyn Polonistyczny” 1974, nr 17 (54).\nPiorunowa A., Instytut Badań Literackich 1948–1958, „Pamiętnik Literacki” 1958, z. 4.\nPrzypomniane. Profesor Jadwiga Czachowska w Instytucie Badań Literackich PAN, red. E. Głębicka, A. Szałagan, Warszawa 2015.\nSandler S., Płynność. Rozmowa z profesorem Samuelem Sandlerem o początkach Instytutu Badań Literackich PAN, rozmawiał: P. Kaniecki, „Teksty Drugie” 2014, z. 2.\nSmulski J., „Przewietrzyć zatęchłą atmosferę uniwersytetów”. Wokół literaturoznawczej polonistyki doby stalinizmu, Toruń 2009.\nSzymańska Z., Bibliografia literacka w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk (1948–2010) – geneza, dokonania, perspektywy, „Biblioteka” 2010, nr 14 (23).\nTokarzówna K., Tyszkiewicz T., Ziomkowa E., „Polska Bibliografia Literacka”. Prehistoria – historia – teraźniejszość, „Roczniki Biblioteczne” 1981, R. 28, z. 1/2.\nTyszkiewicz T., Poznańscy poloniści w pracowniach bibliograficznych Instytutu Badań Literackich PAN – wspomnienie i rysunki Teresy Tyszkiewicz. Wypowiedź zarejestrowała w czerwcu i sierpniu 2017, spisała i opracowała E. Lijewska, masz., 21 ss., niepublikowany, w zbiorach Laboratorium Dokumentacji Literackiej przy Instytucie Filologii Polskiej UAM.\nRozmowa przeprowadzona z Teresą Tyszkiewicz 19–20 VI 2012. Rozmawiała B. Tyszkiewicz, maszynopis w Archiwum IBL PAN. Z materiałów zebranych w ramach grantu NPRH (nr 11H 11 0225 80) Instytut Badań Literackich w życiu naukowym, kulturalnym i społecznym PRL w latach 1948–1989.\nWasilewski Z., „Bitwa o ilość i jakość produkcji polonistycznej”, „Wieś” 1950, nr 2.\nWitczak T., Roman Pollak (31 lipca 1886 – 23 lutego 1972), „Pamiętnik Literacki” 1972, z. 3.\nZawodniak M., Wietrzenie polonistyki, „Teksty Drugie” 2009, z. 6.\nZiomek J., Czwarty Zjazd Kół Polonistycznych, „Pamiętnik Literacki” 1950, z. 1.\n1 W 1955 r. Pracownia Bibliograficzna zmieniła nazwę na (używaną do dzisiaj) Pracownia Bibliografii Bieżącej.\n2 Stefan Vrtel-Wierczyński (1886–1963), historyk literatury, bibliograf, edytor. Od 1927 r. dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, od 1928 r. wykładowca na Uniwersytecie Poznańskim (UP; od 1936 r. profesor tytularny). Po wojnie dyrektor Biblioteki Narodowej w Warszawie i (w 1946–1947) wykładowca na Uniwersytecie Warszawskim. W 1947 r. zamieszkał w Poznaniu, gdzie do 1949 był dyrektorem Biblioteki Głównej UP. Od 1948 r. (aż do śmierci) kierował Pracownią Bibliograficzną IBL. W 1949 r. objął Katedrę Literatur Zachodniosłowiańskich (od 1952 r. Słowiańskich) na UP. W 1956 r. został profesorem zwyczajnym.\n3 Nazwa „Biblioteka Główna” była używana od 1945 r.; w 1981 r. przywrócono (obowiązującą do dziś) pierwotną nazwę „Biblioteka Uniwersytecka”.\n4 Krystyna Tokarz (1927–2000), w rocznikach „PBL” podpisywała się: „Tokarzówna”; bibliograf, historyk literatury. Jesienią 1948 r. (jako studentka trzeciego roku polonistyki Uniwersytetu Poznańskiego, należąca do Zarządu uczelnianego Koła Naukowego Polonistów) związała się z Pracownią Bibliograficzną. Po uzyskaniu magisterium w 1951 r. zatrudniona etatowo w IBL-u. W 1962 r. zdobyła stopień specjalizacyjny dyplomowanego pracownika dokumentacji naukowej. W 1965 r. obroniła doktorat na UAM na podstawie Kalendarza życia i twórczości (1847–1883) Bolesława Prusa. Promotorem pracy był profesor Zygmunt Szweykowski. W latach 1977–1987 kierowała Pracownią Bibliografii Bieżącej.\n5 Teresa Tyszkiewicz (urodzona w 1929 r.), w rocznikach „PBL” podpisywała się: „Tyszkiewiczówna”; bibliograf, historyk literatury. Jesienią 1948 r. (po rozpoczęciu trzeciego roku studiów polonistycznych na Uniwersytecie Poznańskim, zaangażowana w prace Zarządu uczelnianego Koła Naukowego Polonistów) weszła w skład zespołu Pracowni Bibliograficznej. W 1951 r. uzyskała magisterium i (po przejściowych trudnościach) od 1952 r. pracowała etatowo w IBL-u. W 1962 r. zdobyła stopień specjalizacyjny dyplomowanego pracownika dokumentacji naukowej. W 1965 r. obroniła doktorat na UAM na podstawie pracy Bibliografia twórczości Bolesława Prusa i opracowań o nim do roku 1890, której promotorem był profesor Zygmunt Szweykowski. W latach 1988–1990 kierowała Pracownią Bibliografii Bieżącej.\n6 Roman Pollak (1886–1972), historyk literatury, edytor. Doktorat (w 1917 r.) i habilitację (w 1922 r.) uzyskał na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1919–1922 był adiunktem na Uniwersytecie Poznańskim, a od 1923 r. organizował filologię polską we Włoszech (m.in. w Rzymie i Turynie). Od 1928 r. kierował katedrą Historii Literatury na UP (od 1933 r. jako profesor zwyczajny) i patronował działalności Koła Naukowego Polonistów. Po wojnie wrócił na uniwersytet. Był związany z IBL-em m.in. jako członek Komitetu Redakcyjnego Bibliografii Literatury Polskiej „Nowy Korbut” (od 1950 r.) i Rady Naukowej IBL (od 1952 r.); współredagował również „Pamiętnik Literacki”.\n7 Stefan Żółkiewski (1911–1991), krytyk, teoretyk i historyk literatury, publicysta. Należał do PPR (od 1942 r.), a potem PZPR (w latach 1948–1968 członek KC PZPR). Współzałożyciel Instytutu Badań Literackich i pierwszy dyrektor tej placówki (od 1 września 1948 do 31 marca 1953 r.). Od 1949 r. związany również z Uniwersytetem Warszawskim (profesor UW od 1950 do 1968 r.). W okresie 1956–1959 minister szkolnictwa wyższego. Zaliczany do grona czołowych badaczy i krytyków literackich nurtu marksistowskiego, zwolennik realizmu w literaturze.\n8 Kazimierz Budzyk (1911–1964), historyk i teoretyk literatury, bibliograf. Po habilitacji na Uniwersytecie Poznańskim (w 1947 r.) pracował na Uniwersytecie Warszawskim. Jeden ze współzałożycieli IBL-u, a później zastępca dyrektora (1948–1950), kierownik Zakładu Bibliografii i kierownik Działu Historii Literatury Staropolskiej (od 1953 r.). Wchodził w skład Rady Naukowej IBL.\n9 Stanisław Stupkiewicz (1910–2004), historyk literatury, bibliograf. Magisterium z zakresu polonistyki uzyskał na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie w 1933, a z zakresu nauk politycznych – na Uniwersytecie w Liège (Belgia) w 1939 r. Dyrektor administracyjny IBL-u (1948–1959), a potem redaktor wydawnictw (1960–1971). Od 1950 należał do Komitetu Redakcyjnego Bibliografii Literatury Polskiej „Nowy Korbut”. Doktoryzował się (z zakresu literaturoznawstwa) w 1967 r.\n10 6-letni plan rozwoju gospodarczego i budowy podstaw socjalizmu na lata 1950–1955, wprowadzony ustawą Rady Ministrów z 21 lipca 1950 roku. W Rozdziale 3: Podniesienie dobrobytu materialnego i kulturalnego ludności, w punkcie 12 zapisano m.in.: „Dla osiągnięcia wszechstronnego rozwoju nauki stworzy się właściwe formy organizacyjne niezbędne dla sprawnego kierowania i planowania prac naukowych, zapewni się oparcie programów naukowych i planów badań naukowych na podstawie marksizmu-leninizmu i na wykorzystaniu osiągnięć nauki radzieckiej; uwzględni się szerzej w tych programach i planach wymogi praktyki, lepiej wyposaży się instytuty naukowe i zakłady naukowe w ramach wyższych uczelni, polepszy się wydatnie położenie pracowników naukowych” („Dziennik Ustaw” z 21 lipca 1950, nr 37, poz. 344, s. 445). O planie w odniesieniu do polonistyki pisał m.in. ówczesny kierownik Pracowni Podręcznika Szkolnego Historii Języka Polskiego IBL, zob. J.Z. Jakubowski, Narodowy front walki o pokój i plan 6-letni a praca polonisty, „Polonistyka” 1951, nr 3, s. 1–10.\n11 Poznańscy poloniści w pracowniach bibliograficznych Instytutu Badań Literackich PAN – wspomnienie i rysunki Teresy Tyszkiewicz. Wypowiedź zarejestrowała w czerwcu i sierpniu 2017 r., spisała i oprac. E. Lijewska, masz., s. 6. Za udostępnienie i zgodę na wykorzystanie tej niepublikowanej, zilustrowanej podobiznami kilku numerów „NaKuBi”, wypowiedzi dziękuję dr Elżbiecie Lijewskiej z Laboratorium Dokumentacji Literackiej przy Instytucie Filologii Polskiej UAM w Poznaniu.\n12 Ten i kolejne cytaty z „Nadzwyczajnego Kuriera Bibliograficznego” podaję – jeśli nie zaznaczono inaczej – na podstawie rękopisów, decyzją Teresy Tyszkiewicz przekazanych do Archiwum IBL PAN w Warszawie. Odesłania do tego (jeszcze nieskatalogowanego) źródła (liczącego 29 kart zawierających 55 fiszek) są dalej sygnalizowane skrótem „NaKuBi” oraz (jeśli takowe istnieją) datą i numerem pisemka; tutaj: „NaKuBi” 1948, nr 1. Zachowano oryginalną pisownię i interpunkcję, z rozwinięciem skrótów i skrótowców, podawanym w nawiasach kwadratowych. Odtworzono też zasadniczo układ graficzny, rezygnując jedynie z wiernego oddania podziałów wersowych.\n13 Jarosław Maciejewski (1924–1987), historyk literatury. Studiował polonistykę na UP i należał do Zarządu uczelnianego Koła Naukowego Polonistów. Zatrudniony w Pracowni Bibliograficznej IBL w latach 1948–1950, po uzyskaniu magisterium w 1950 r. został asystentem na UP. W 1960 obronił pracę doktorską i jeszcze w tym samym roku złożył habilitację. Był docentem, od 1973 r. profesorem nadzwyczajnym UAM, a od 1963 r. także pracownikiem IBL-u, należącym m.in. do Komitetu Redakcyjnego Bibliografii Literatury Polskiej „Nowy Korbut”. Był dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej w latach 1974–1981, a w 1981 r. – także prorektorem UAM.\n14 Nazwa periodyku, podawana początkowo w różnych wariantach, ostatecznie wykrystalizowała się w postaci „Nadzwyczajny Kurier Bibliograficzny” i skrótowca: „NaKuBi”. Gazetka była redagowana do stycznia 1950 r., równolegle z pracami nad rocznikami „Polskiej Bibliografii Literackiej” za lata 1947–1949. Anonimowe bądź podpisywane sfingowanymi personaliami teksty i rysunki sporządzano piórem przy użyciu zielonego, czarnego i niebieskiego atramentu na fiszkach bibliograficznych o wymiarach ok. 10,5 × 14 cm.\n15 Zob. Rozmowa przeprowadzona z Teresą Tyszkiewicz 19–20 VI 2012. Rozmawiała B. Tyszkiewicz. Maszynopis w Archiwum IBL PAN, s. 21. Tu m.in.: „Prof. Wierczyński uważał, że skróty tytułów czasopism, kończące się na spółgłoskę, są sprzeczne z duchem języka polskiego i był wielkim orędownikiem tego, żeby w «PBL-u» skróty kończyły się na samogłoski… I wobec tego (odnoszący się do tytułu «Nadzwyczajny Kurier Bibliograficzny») skrót «NaKuBi» jest wspomnieniem tamtych dyskusji”.\n16 T. Tyszkiewicz wspominała: „Cały dowcip «NaKuBi» polegał na tym, że numer krążył i każdy mógł coś dopisać, skomentować, nie zgodzić się z czymś… Pamiętam, że kiedyś siedział w naszej pracowni Michał Witkowski, który coś tam napisał i sygnował z humorem: «świerszcz w szczelinie cywilizacji»”. Poznańscy poloniści w pracowniach bibliograficznych…, s. 8.\n18 „NaKuBi”, nr 20 (49), 6 marca 1950 r. zawierał sfingowany list do Redakcji, następującej treści: „Tej, Panie pon inak panie szanowny albo mele z gzubami z Redakcji Na.Ku.Bi.! Żeby tam ten czy inszy szmatławiec sobie na grubszą szydere pozwalał, to nie dziwota, ale poważna ferajna naukowy periodyk wydająca, to już chyba jest komuś pomaluśku piuntej klypki zaczyna brakować. Bo chyba każdy, jak Polska zaś od Łodry i Nissy do Bugu uż, że ten kawałek prozy, co szak w ostatnim numerze stoi wydurkowany*, żadna p. Jewa nie skumponowała, ino p. Kisiel, co to w «Tygodniku Powszechnym» felietuny Szypą w łeb dostaje pisać! Więc, co za syns dłebry humur sobie psuć i interes rufą do wiatru wystawiać? Szak nie? Stały abonyntor”. *Z objaśnień zamieszczonych w dodatku do nru 10: „Durkowane – 3 etap rozwoju ṛ [sonans twardego]. Cecha dial[ektu] zach[odnio]-pol[skiego] podnarzecza tzw. Pałuków. Znaczenie: zob. Gutenberg. (I cz[ęść] nin[iejszej] bibliogr[afii])”.\n19 Teresa Tyszkiewicz wspominała: „Natomiast okazała się też bardzo, bardzo duża i niepokojąca ilość kartek albo bez haseł, albo z hasłami ze znakiem zapytania (bo twórca kartki nie umiał sobie poradzić z tym), które roboczo nazywaliśmy dubia, czyli wątpliwe. A coś trzeba było z tym zrobić, ponieważ to był bardzo duży procent materiału, chwilami sięgał aż do 1/3”. Rozmowa przeprowadzona z Teresą Tyszkiewicz…, s. 4.\n22 Zygmunt Lichniak (1925–2015), krytyk literacki i filmowy, publicysta. W latach 1945–1950 studiował polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1947 r. należał do Stowarzyszenia „Pax”. Publikował recenzje w „Przeglądzie Powszechnym” i w „Słowie Powszechnym” (od 1948 r.). Był m.in. kierownikiem redakcji literackiej Instytutu Wydawniczego „Pax” (1956–1965) i redaktorem naczelnym miesięcznika „Życie i Myśl” (1958–1960).\n27 Jerzy Ziomek odnotował tylko głos pierwszego dyskutanta: „Świetnym uzupełnieniem referatu Murasa była wypowiedź Stefana Żółkiewskiego, który zaktualizował wyniki referatu. Żółkiewski tłumaczył, że skoro katolicyzm dał się przed wojną wykorzystać do celów politycznych, wrogich ludowi, a nie mających nic wspólnego z wiarą, katolicy Polski Ludowej powinni zdecydowanie odciąć się od tych tradycji”, ibidem, s. 278.\n29 Szczegóły zob. J. Czachowska, „Polska Bibliografia Literacka”, w: eadem, Rozwój bibliografii literackiej w Polsce, Wrocław 1979, s. 123–141.\n30 „NaKuBi”, nr 4 (33), 10 stycznia 1950 r. Cyt. za fotokopią, w: Poznańscy poloniści w pracowniach bibliograficznych…, s. 14.\n31 Adam Bar (1895–1955), bibliograf, historyk literatury i teatru. Od 1919 r. pracował w Bibliotece Jagiellońskiej. Po habilitacji z historii literatury, uzyskanej w 1945 r., był także wykładowcą na Uniwersytecie Jagiellońskim i w Wyższej Szkole Nauk Społecznych. W latach 1948–1953 kierował krakowską Pracownią Bibliograficzną IBL.\n33 Tadeusz Witczak (z Zarządu Koła) łączył ten fakt z represjami wobec profesora Romana Pollaka i wyjaśniał: „W roku 1949 polecono mu [tj. Pollakowi] złożyć funkcję kuratora Koła Naukowego Polonistów UP (po czym uległo ono bezwładowi i rozsypce)”. T. Witczak, Roman Pollak (31 lipca 1886 – 23 lutego 1972), „Pamiętnik Literacki” 1972, z. 3, s. 402. Nawiązanie do tej problematyki w ostatniej części artykułu.\n35 Korbutowcy – odniesienie do zespołu, który w Poznaniu realizował wieloletni IBL-owski projekt Bibliografia Literatury Polskiej „Nowy Korbut”.\n36 „NaKuBi”, nr 25, 23 września 1950 r. Zofia Sikora, pomoc domowa zatrudniona przez Stefana Wierczyńskiego; podwładni profesora zapamiętali ją jako energiczną i „wartką” w wymowie góralkę.\n38 WKP(b) – Wszechzwiązkowa Komunistyczna Partia (bolszewików). Nazwa Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego, obowiązująca w latach 1925–1952.\n40 Uczelniana egzekutywa PZPR tak oceniała w maju 1950 r. postawę Wacława Kubackiego: „sytuacja na polonistyce budzi niepokój. Jedyny profesor pozytywny, prof. Kubacki, nie wywiązuje się ze swoich zadań, wykorzystując swoją dobrą reputację polityczną. Poświęca się wyłącznie swojej pracy, zaniedbuje dydaktykę”. Protokół z posiedzenia egzekutywy POP PZPR przy UP z 24 maja 1950 r., za: S. Jankowiak, T. Schramm, Uniwersytet w przestrzeni politycznej w latach 1945‒1989, w: Dzieje Uniwersytetu w Poznaniu w latach 1945‒2019, red. S. Jankowiak, T. Schramm, Poznań 2019, s. 26.\n42 Jeśli szukać wyjaśnień w realnej rzeczywistości, to warto uwzględnić cytowaną niżej wypowiedź Teresy Tyszkiewicz, dotyczącą trudności, jakie miała z uzyskaniem etatowego zatrudnienia w IBL-u, zob. przypis 71.\n43 Etiuda rewolucyjna. (Tragedia w 6 aktach), , 27 k. Maszynopis podpisany kryptonimem K.T.T.T., datowany: Poznań 1952. Tekst omawiany i cytowany na podstawie egzemplarza Teresy Tyszkiewicz, przekazanego do Archiwum IBL PAN.\n45 To nazwa postaci stworzonej na użytek sztuki, ale noszącej rysy profesora Wierczyńskiego, który w 1952 r. kończył 66 lat (co dla jego dwudziestoletnich podwładnych oznaczało nader stateczny wiek).\n50 Ibidem, k. 11. Ten radykalny głos wykrzykiwał też: „Hajże na Warszawę. Śmierć IBL-owi… Precz z Budzykiem… Hetmana na kotlety”.\n56 „Boże, daj zdrowie… i szczęście… mamusi, ciocince, wujkowi… dobremu Pollakowi… i wszystkim innym moim szefom – Amen”, ibidem, k. 25.\n58 J. Maciejewski, Losy wojenne i odbudowa polonistyki literackiej. Lata 1939–1950, „Pamiętnik Literacki” 1979, z. 2, s. 85. Ten sam autor ogłosił również: idem, Studia o literaturze polskiej na Uniwersytecie w Poznaniu w latach 1945–1974, „Biuletyn Polonistyczny” 1974, nr 17 (54), s. 110–134 oraz idem, Dzieje poznańskiej polonistyki uniwersyteckiej 1842–1988, oprac., szkic Ostatnich lat trzynaście, posłowie T. Lewandowski, Poznań 1992.\n61 Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, „Biuletyn Polonistyczny” 1974, t. 17, nr 54, s. 27.\n63 Barbara Rafałowska (1899–1993), tłumaczka i krytyk literacki; doktorat w 1926 r. W czasie drugiej wojny światowej redagowała w Moskwie „Biblioteczkę Związku Patriotów Polskich”. W latach 1950–1958 zastępca redaktora naczelnego „Twórczości”. Zatrudniona w IBL-u w latach 1951–1954; od 1952 r. kierownik Działu Literatury Współczesnej i członek Rady Naukowej oraz (do 1956 r.) redaktor naukowy „PBL”.\n64 Jadwiga Czachowska (1922–2013), bibliograf, edytor, historyk literatury. Po magisterium uzyskanym w 1948 na Uniwersytecie Jagiellońskim, od 1951 r. związana z IBL-em w Warszawie: doktorat w 1963, habilitacja w 1981, tytuł profesora w 1991 r. W 1966 r. objęła kierownictwo Pracowni Słownika współczesnych Pisarzy IBL PAN, działającej od 1968 jako Pracownia Dokumentacji Literatury Współczesnej. W latach 1967–1991 redaktor naukowa „PBL”; wspomnienia dotyczące m.in. tej jej roli (w tym odautorskie i współpracowników) zostały ogłoszone w tomie Przypomniane. Profesor Jadwiga Czachowska w Instytucie Badań Literackich PAN, red. E. Głębicka, A. Szałagan, Warszawa 2015, ss. 244.\n65 J. Czachowska, „Polska Bibliografia Literacka”, s. 123–164. Biograficzne notki wszystkich członków poznańskiej Pracowni Bibliograficznej można znaleźć także w znacznie późniejszej publikacji tej samej autorki: eadem, Autorzy bibliografii w Instytucie Badań Literackich PAN. (Słownik biobibliograficzny), Warszawa 2010.\n66 K. Tokarzówna, T. Tyszkiewicz, E. Ziomkowa, „Polska Bibliografia Literacka”. Prehistoria – historia – teraźniejszość, „Roczniki Biblioteczne” 1981, R. 28, z. 1/2, s. 59–73.\n67 M.in.: J. Biesiada, Pięćdziesiąt lat „Polskiej Bibliografii Literackiej”, „Nauka” 2004, nr 1, s. 137–141; Z. Szymańska, Bibliografia literacka w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk (1948–2010) – geneza, dokonania, perspektywy, „Biblioteka” 2010, nr 14 (23), s. 77–107; J. Biesiada, B. Latosińska, „Polska Bibliografia Literacka” – od wydań tradycyjnych do internetowej bazy danych, „Nauka” 2018, nr 4, s. 115–130; K. Jaworska, Jak powstaje „Polska Bibliografia Literacka”? Znaczenie współpracy z bibliotekami naukowymi, w: Biblioteka naukowa: czy jeszcze naukowa?, red. K. Jazdon, Poznań 2018, s. 167–178.\n68 J. Smulski, „Przewietrzyć zatęchłą atmosferę uniwersytetów”. Wokół literaturoznawczej polonistyki doby stalinizmu, Toruń 2009, ss. 184.\n70 J. Błażejowska, Opozycja antyreżimowa w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk w latach 1956–1989, Warszawa 2018, ss. 704.\n71 Bez ujawniania personaliów, Teresa Tyszkiewicz tak mówiła o „czarnej owcy” w zespole: „Kiedy IBL uzyskał prawo angażowania pracowników na etacie, stanęła sprawa przejścia na etat członków naszej Pracowni. Oczywiście, poza samym przebiegiem pracy, studiów, wchodziły w grę rozmaite dodatkowe opinie, m.in. opinie polityczne, które bardzo skwapliwie wysyłała z Poznania do Warszawy jedna osoba. Zaszkodziła ona Krystynie Maciejewskiej i mnie tak, że myśmy etatów nie dostały”. Rozmowa przeprowadzona z Teresą Tyszkiewicz…, s. 18.\n72 Samuel Sandler (1925–2020), historyk literatury; studiował socjologię (magisterium w 1950) i polonistykę (doktorat w 1951). Od 1951 r. zatrudniony w IBL-u (sekretarz naukowy od grudnia 1951 do września 1954 r.). Później docent na Uniwersytecie Warszawskim i Uniwersytecie Łódzkim. W 1969 r. wyjechał do Izraela, a następnie przebywał na emigracji w USA; wykładał na University of Chicago.\n75 Płynność. Rozmowa z profesorem Samuelem Sandlerem o początkach Instytutu Badań Literackich PAN, rozmawiał P. Kaniecki, „Teksty Drugie” 2014, z. 2, s. 272.\nBarbara Tyszkiewicz, «Błąd centrali – bunt w terenie. Humorystyczny obraz początków Instytutu Badań Literackich w „NaKuBi” oraz Etiudzie rewolucyjnej Krystyny Tokarz i Teresy Tyszkiewicz», Napis, 26 | 2020, 277-313.\nBarbara Tyszkiewicz, «Błąd centrali – bunt w terenie. Humorystyczny obraz początków Instytutu Badań Literackich w „NaKuBi” oraz Etiudzie rewolucyjnej Krystyny Tokarz i Teresy Tyszkiewicz», Napis [Online], 26 | 2020, Dostępny online od dnia: 10 août 2021, Ostatnio przedlądany w dniu 28 juin 2022. URL: http://journals.openedition.org/napis/429


INSPIRACJE / Przepisy / 2 października 2019\nprzyprawy: po 1 łyżeczce mielonego kminu rzymskiego, kolendry, słodkiej papryki, po 1/2 łyżeczki ostrej papryki i cynamonu\nsok z cytryny, oliwa extra vergine, sól i pieprz\nWINEGRET Z TAHINI\nPiekarnik nagrzać do 220 stopni C. Batata obrać, pokroić na mniejsze kawałki, włożyć do miski, doprawić solą, pieprzem i przyprawami. Dodać 1 łyżeczkę oliwy i wymieszać. Wyłożyć na blachę z papierem do pieczenia i piec przez ok. 15 minut do miękkości.\nNa blachę z batatami dodać ciecierzycę i wymieszać, wstawić do piekarnika i podgrzewać przez 2-3 minuty.\nNa talerze wyłożyć opłukaną, osuszoną i doprawioną solą, pieprzem i oliwą rukolę. Na wierzchu położyć pieczone bataty z ciecierzycą, skropić wszystko sokiem z cytryny.\nW miseczce wymieszać składniki winegretu i polać po sałatce. Posypać ziarenkami granatu i posiekaną papryczką chili.\nCAŁOŚĆ: 397 g 542 kcal 13,2 g 20,5 g 77,7 g 16,6 g\nW 100G: – 136 kcal 3,32 g 5,16 g 19,57 g 4 g


ᐅ Najlepszy Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane 2021 » Ranking & Opinie\nNajlepsze Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane 2020/2021 – Ranking & Opinie\n1 Najlepsze Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane 2020/2021 – Ranking & Opinie\n1.1 Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane ranking – Zwyciezca testu roku 2020\n1.2 Co nalezy wziac pod uwage przy zakupie Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane\n1.3 Wiecej zródel o Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane\n1.4 Ciekawe filmy o Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane\nZabawki Budowlane I Zabawki Budowlane ranking – Zwyciezca testu roku 2020\nNa tej stronie znajdziesz szczególowe informacje o Slowo Boze. Oprócz porównania produktów, znajdziesz tu równiez aktualna liste bestsellerów, a takze inne artykuly i odpowiednie filmy wideo. Informacje na tej stronie sa oparte na aktualnych raportach z testów oraz na opiniach klientów Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane, które zostaly przez nas przeanalizowane i podsumowane. W tym przypadku nie przeprowadzilismy wlasnego testu na slowo kluczowe. Sa to dane zagregowane z róznych zródel, które sa prezentowane w postaci wyraznego porównania. W ten sposób mozemy zapewnic jak najwieksza obiektywnosc.\nPrzedstawione wczesniej zwyciezcy testu Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane sa wynikiem listy bestsellerów Amazon w odpowiedniej kategorii produktów. Lista, a w szczególnosci zamówienie, opiera sie na danych dotyczacych sprzedazy i ocenach nabywców. Znaczenie tych wyników jest duze, poniewaz recenzje Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane sa oparte na rzeczywistych doswiadczeniach z produktami. Pozwala to na dokonanie porównania bez koniecznosci testowania samych produktów. W sumie oszczedzasz mnóstwo wysilku, czasu i pieniedzy.\nCo nalezy wziac pod uwage przy zakupie Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane\nKazdy, kto chce kupic Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane, powinien rozwazyc pewne kryteria. Podsumowalismy najwazniejsze czynniki ponizej w liscie kontrolnej, aby pomóc Ci w podjeciu decyzji o zakupie. Jesli wezmiesz pod uwage te kryteria, na pewno znajdziesz optymalny produkt w kategorii Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane.\nProducent: Czy sa jacys renomowani producenci dla Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane?\nSprawozdania z badan: Czy sa jakies sensowne i dobrze uzasadnione raporty z testów na Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane?\nFundacja Konsumentów: Jaki jest wniosek organizacji konsumenckiej na temat Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane?\nWynik testu: Który produkt jest zwyciezca testu w kategorii Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane?\nCena: Jaki jest dostepny budzet i czy Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane jest dostepny za rozsadna cene?\nZ powyzszej listy mozesz zidentyfikowac kilka produktów, które moga byc dla Ciebie odpowiednie. Nastepnie wystarczy je porównac i ocenic, aby znalezc najlepszy dla Ciebie produkt w kategorii Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane. W wielu przypadkach sensowne jest zamawianie kilku produktów na raz. W ten sposób masz szanse porównac rózne modele i znalezc swojego wlasnego zwyciezce.\nWiecej zródel o Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane\nNa kolejnych stronach znajdziecie Panstwo dalsze informacje i artykuly oraz recenzje Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane. Nasza rada: spójrz na wszystkie wymienione zródla dla odpowiednich i uzyskac najlepsze mozliwe informacje o produktach przed zakupem okreslonego.\nPonadto, kupujacy moga zazwyczaj uzyskac przydatne informacje na gutefrage.net lub innych portalach konsumenckich. Dla kategorii produktów Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane dostepne sa juz pewne oceny i zalecenia dla klientów. Bezposrednia wymiana z innymi nabywcami, którzy przeprowadzili juz praktyczny test, czyni portal szczególnie cennym.\nCiekawe filmy o Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane\nFilmy do porównania Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane nie zostaly wybrane przez nas osobiscie. Jednakze, zgodnie z nasza ocena, filmy sa na tyle istotne, ze mozna je rozpatrywac w zwiazku ze wspomnianymi raportami z badan. Zasadniczo, przy podejmowaniu decyzji o zakupie zawsze mozemy polecic poszukiwanie odpowiednich filmów dla danego produktu. Dla tej kategorii produktów sensowne jest wyszukiwanie „najlepszy Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane” na YouTube!\nZabawki Budowlane I Zabawki Budowlane jest teraz dostepny u wielu producentów. Dlatego nie zawsze jest latwo podjac dobra decyzje o zakupie. Na podstawie obiektywnych kryteriów zakupu, które przedstawiamy Panstwu na tej stronie, wybór produktu moze byc dokonywany systematycznie. Upraszcza to caly proces zakupowy dla Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane. Istotnym elementem sa sprawozdania z badan w kategorii produktów (np. z Fundacja Konsumentów). Wyniki testów Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane powinny byc zawsze brane pod uwage, aby znalezc dobry produkt.\nPonadto, renomowane czasopisma branzowe, takie jak konsumenci.org lub chip.pl, oferuja stale aktualizowane listy najlepszych w wielu kategoriach produktów. Dlatego sensowne jest przeszukiwanie tych zródel w poszukiwaniu list najlepszych Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane’a z roku 2020/2021. Poza listami, w wiekszosci przypadków znajdziesz równiez pomocne informacje – zwlaszcza o zwyciezcach testów.\nUzytkownicy 177 przyznali temu przewodnikowi srednia ocene 4.24 na 5 gwiazdek.\nKategorie Motoryzacja Tagi Zabawki Budowlane I Zabawki Budowlane Zobacz wpisy