Pedagogika zabawy jako metodyka pracy z grupą - PDF\nPedagogika zabawy jako metodyka pracy z grupą\nDownload "Pedagogika zabawy jako metodyka pracy z grupą"\n1 ElŜbieta Kędzior-Niczyporuk Pedagogika zabawy jako metodyka pracy z grupą Pedagogika zabawy to pomocnicza metodyka pracy z grupą, symboliczne określenie metodycznych poszukiwań. Jej celem 1 jest dostarczenie osobom, pracującym z róŝnymi grupami wiekowymi, rozmaitych pomysłów, umoŝliwiających świadomą, kreatywną, prowadzącą do twórczych rozwiązań pracę z uczestnikami grupy, metod oddziałujących na sferę emocjonalną człowieka, sprzyjających ujawnieniu pozytywnych uczuć. RóŜnorodne propozycje interakcji w grupie w celu ułatwienia kontaktu między uczestnikami, ale takŝe kaŝdego z samym sobą, umoŝliwiają odkrywanie samego siebie, swej wartości jako człowieka, swoich zalet i predyspozycji, słuŝą akceptacji swoich moŝliwości i ograniczeń (takŝe fizycznych) i sprzyjają rozwojowi społecznemu, wzmacniając poczucie akceptacji i bezpieczeństwa. Metody są tak dobrane, aby wyzwalały aktywność i zaangaŝowanie uczestników przy realizacji wspólnych celów, jakie przyjmuje grupa 2, a takŝe ułatwiały wymianę myśli i odczuć bez lęku przed oceną ze strony innych. Ma to sprzyjać m.in. uświadomieniu sobie i zrozumieniu konkretnego problemu i wspólnemu poszukiwaniu jego rozwiązań, a takŝe przekazywaniu określonych treści i uczeniu się. Pedagogika zabawy rozwinęła się w latach 70. XX wieku w Stanach Zjednoczonych, Niemczech i Austrii. Była wynikiem rozwoju myśli pedagogicznej czerpiącej z wielu źródeł idei i kierunków w psychologii i pedagogice, wynikiem poszukiwań dróg wspierania rozwoju człowieka, polepszania komunikacji interpersonalnej oraz integracji grupy; opierała się na praktycznych doświadczeniach nauczycieli i wychowawców. Austriacki pedagog, Toni Wimmer, podaje trzy najwaŝniejsze według niego źródła pedagogiki zabawy: animacja z krajów łacińskich, wolna i polityczna sztuka teatralna, teatr uliczny, teatr improwizacji, komedia dell arte, animatione (Włochy) i animation culturelle (Francja); ruch New games (Bill Michaelis, USA) z zasadami: baw się fair, baw się intensywnie, nie rób nikomu przykrości, zabawa młodzieŝy i dorosłych w duŝych grupach; 1 Por.: Z. Zaorska, Pedagogika zabawy metodyka pracy z grupą (w:) Wprowadzenie do pedagogiki zabawy. Wybór tekstów drukowanych w Kropli w latach , wybór i redakcja E. Kędzior-Niczyporuk, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Por.: Z. Zaorska, Sztuka zabawy, Carpe diem 1998, nr 4.\n2 terapia jednostkowa i grupowa określone jako młoda nauka socjalna i jako droga do społecznego samodoświadczenia 3. Sama pedagogika zabawy nie jest teorią, nawiązuje do teorii psychologii humanistycznej i pedagogiki postaci (Gestalt). Próbuje przełoŝyć załoŝenia teoretyczne współczesnej humanistyki na propozycje takich sytuacji, w których uczestnicy mogliby rozwijać swoje najlepsze cechy. Siłą przewodnią jest tu bowiem wiara w człowieka, w potencjał jego twórczych moŝliwości, w jego zdolność uczenia się w oparciu o własne doświadczenia. Jednostka traktowana jest jako niepodzielna całość (koncepcja holistyczna), waŝne są jej emocje, uczucia, dotychczasowe doświadczenia. Większość interakcji między prowadzącym a członkami grupy (nauczycielem a uczniami) zachodzi w sposób interpersonalny. KaŜdy jest zachęcany do przyjęcia odpowiedzialności za to, co robi. Uwaga koncentruje się na świadomości siebie w sytuacji tu i teraz, teraźniejszości własnego przeŝycia, doświadczenia. Uczestnicy uczą się w ten sposób, Ŝe to, czego doświadczają, odczuwają, jest czymś realnym, prawdziwym, Ŝe to właśnie powinno być materiałem, bazą do podejmowania dalszych decyzji i wyborów 4. Omawiana metodyka czerpie z bogatego zasobu ludzkich doświadczeń na polu prostej, spontanicznej zabawy. Ta najprostsza w swych regułach aktywność, z pozoru jedynie dziecięca, moŝe stać się cennym działaniem z punktu widzenia pedagogicznego. Zyskuje inną rangę, nie pełni juŝ roli»wypełniacza«czasu wolnego, lecz staje się impulsem do kreowania atmosfery działania i sprzyja skutecznej komunikacji pomiędzy członkami społeczności, uczy, jak wyraŝać emocje 5. Zabawa staje się metodą pracy, sposobem na oŝywianie grupy i budowanie klimatu współpracy. Zabawa w tym kontekście jest jedną z metod, dzięki którym człowiek moŝe lepiej poznać swoje moŝliwości, zrozumieć motywy własnych działań i doświadczyć radości w kontakcie z drugim człowiekiem 6. Zabawa zaspakaja bowiem róŝne potrzeby człowieka: psychiczne, fizyczne, duchowe i społeczne. Przynosi radość i zadowolenie ze wspólnego odkrywania i przeŝywania pewnych treści, stymuluje radosne i twórcze poznanie siebie nawzajem, ułatwia kierującemu świadome bycie z grupą. To przyjemnie spędzony czas, ale takŝe jeden ze sposobów uczenia się siebie i świata. Dzięki 3 Por.: T. Wimmer, Wprowadzenie do pedagogiki zabawy. Doświadczenia osobiste, Grupa i Zabawa 1998, nr 2. 4 Por.: Z. Zaorska, Tło teoretyczne pedagogiki zabawy, Grupa i Zabawa 1995, nr 1. 5 Z. Hofman, O moŝliwościach wykorzystania pedagogiki zabawy w działaniach wychowawczych, Grupa i Zabawa 2000, nr 1., s G. Walczewska-Klimczak, Czy pedagogika zabawy potrzebna jest bibliotekarzom?, Poradnik Bibliotekarza 1999, nr 3., s. 4.\n3 zabawie moŝemy nabywać określone umiejętności fizyczne, intelektualne i emocjonalne, rozwijać sprawność myślenia, pomysłowość, wzbogacać słownictwo, uczyć się ról społecznych. Zabawa stanowi takŝe czynnik integrujący grupę dzięki bogatym róŝnorodnym formom kontaktu mogą powstać lepsze relacje między uczestnikami działań. W tej metodyce zabawa jest rozumiana jako droga interakcji, równieŝ z nie dającym się z góry ustalić wynikiem. Proces i przeŝycia są istotne i zastępują metody zabawowe o wąskich regułach, z bezwarunkowo niezbędnymi, przewidywalnymi wynikami 7. Pedagog zabawy zdaje się na interakcję, jest nauczającym w Ŝywym procesie o często nieprzewidywalnym rozwoju i zaskakujących wynikach 8. Dlatego teŝ tak ogromną wagę przykłada się w pedagogice zabawy do zachodzącego w trakcie spotkań procesu grupowego 9, który powinien stanowić podstawę do planowania pracy z grupą. Scenariusze zajęć powinny być elastyczne, modyfikowane w zaleŝności od potrzeb grupy, relacji zachodzących między jej członkami, panującego nastroju, towarzyszących działaniu emocji oraz kondycji psychicznej i fizycznej uczestników. Anton Wimmer wymienia następujące cechy pedagogiki zabawy 10 : radość, wspólne odkrywanie i przeŝywanie, pobudzanie do wspólnego wartościowego przeŝywania zamiast zwalczania się i tworzenia zaleŝności: zwycięzcy zwycięŝeni, angaŝowanie w gry wielorakości naszego umysłu i moŝliwości, wyraŝania i kontaktowania się uczestników poprzez odczucia cielesne, ruch, taniec itp., bezpośrednie kontakty nawiązywane według własnego uznania, pozyskiwanie członków innych grup zamiast wzajemnej obserwacji, kształtowanie postawy nauczyciela świadomego, twórczego, pobudzającego pracę, obecnego w klasie, sprzyjanie bogatym wzajemnym kontaktom zamiast sztywnym wzorcom porozumiewania się i obyczajów. 7 T. Wimmer, Wprowadzenie do pedagogiki zabawy. Doświadczenia... op. cit., s TamŜe. 9 Na temat procesu grupowego moŝna przeczytać m.in. w artykule: Z. Zaorska, Jak pracować z grupą. Część II. Etapy pracy z grupą, 2008, nr Por.: A. Wimmer, Gry w szkole (w:) Wprowadzenie do pedagogiki zabawy. Wybór tekstów... op. cit.; T. Wimmer, Pedagogika zabawy. Nauka zmysłowa (w:) M. Thanhoffer, R. Reichel, R. Rabenstein, Nauczanie kreatywne. Część 2. Uczniowie nauczyciele rodzice, PSPZ KLANZA, Lublin 1997.\n4 Pedagogika zabawy tworzy własne metody 11 bądź wybiera z szerokiego repertuaru znanych zabaw tylko takie, których reguły pozwalają na przestrzeganie takich zasad, jak: dobrowolność uczestnictwa, unikanie rywalizacji i uznanie pozytywnych przeŝyć jako wartości, pobudzenie wszystkich poziomów komunikacji, wykorzystanie róŝnych środków wyrazu 12. Dobrowolność uczestnictwa. Pedagodzy zabawy często odwołują się do pojęcia animacji, inaczej oŝywienia. Ten styl prowadzenia grupy polega na sugestywnym zaproszeniu jej członków do wspólnego działania, jednocześnie bez stwarzania sytuacji przymusu. Prowadzący stara się dać uczestnikom szansę przeŝycia czegoś nowego i wartościowego w kontakcie z innymi członkami grupy. Wychowawca staje się animatorem, który zaprasza, zachęca, stara się zainteresować, dając kaŝdemu czas na podjęcie własnej decyzji, kiedy i z jakim zaangaŝowaniem włączy się w działania grupowe. Realizacja zasady dobrowolności uczestnictwa umoŝliwia odkrycie przez uczestników własnych autentycznych zachowań oraz sprzyja uczeniu się. Unikanie rywalizacji i uznanie pozytywnych przeŝyć jako wartości. Pedagogika zabawy uznaje przeŝycie jako wartość i zdecydowanie unika bezsensownej rywalizacji, uczy współdziałania, współpracy, dostrzegania róŝnych mocnych stron wśród uczestników grupy, pozytywnie wzmacnia aktywność całej grupy, nie tylko jednostki. Prowadzący dba o atmosferę bezpieczeństwa zarówno psychicznego, jak i fizycznego. Dzięki temu łagodzi niepokój przed oceną, przed przegraną i wzmacnia motywację do podejmowania wysiłku. Działa w oparciu o uczucia pozytywne, preferując zdobycie pozytywnego doświadczenia lub doznania w trakcie pracy w grupie i z grupą, jako Ŝe stanowią one potęŝny czynnik rozwoju jeŝeli człowiek dobrze się czuje, to chce mu się tworzyć, działać i rozwijać. Pobudzenie wszystkich poziomów komunikowania się. Pedagogika zabawy zwraca uwagę na wszystkie poziomy komunikacji. Proces komunikowania się często bywa porównywany do góry lodowej. Dwie trzecie ukryte są zwykle pod wodą to sfera naszych emocji i przeŝyć, inaczej poziom emocjonalny. Jedna trzecia góry lodowej, widoczna ponad wodą, odpowiada rzeczowym kontaktom w komunikacji międzyludzkiej (poziom rzeczowy). Im człowiek starszy, tym bardziej w kontaktach z innymi ogranicza się do wymiany informacji; 11 Stosowane są tu zamiennie określenia: zabawa, gra, metoda, technika. 12 Por.: Z. Zaorska, Pedagogika zabawy metodyka... op. cit.\n5 o uczuciach dorośli mówią raczej rzadko. Tymczasem blokada emocji obniŝa aktywność człowieka i ogranicza jego autentyczność. Jeśli przyjmiemy, Ŝe w procesie uczenia się waŝne są uczucia, przeŝycia, to zadaniem pedagoga jest odwoływanie się do tych przeŝyć, a nie tylko do informacji. Treści kształcenia przyjmowane są bowiem zawsze w zaleŝności od emocji, jakie im towarzyszą, a zwłaszcza od dotychczasowego doświadczenia i kontaktów w grupie. Uświadomienie sobie tego ułatwia akceptację róŝnorodności odczuć uczestników. KaŜdy z nich ma bowiem inne doświadczenia, inne skojarzenia, inne nastawienie do tego, co grupa podejmuje, inaczej teŝ odczuwa swoje miejsce w grupie, ma większe lub mniejsze poczucie pewności siebie, inne towarzyszą mu lęki i obawy 13. Wykorzystanie róŝnych środków wyrazu. Tym, co odróŝnia pedagogikę zabawy od tradycyjnych metod pracy grupowej, jest włączenie do procesu komunikacji wszystkich dostępnych ludziom środków wyrazu, czyli rozmowy, ekspresji ciała (taniec, ruch), malowania, odgrywania ról, gestu, pantomimy, śpiewu, wykorzystania masek, charakteryzowania się itp. Zasada ta oznacza przekazywanie treści oraz wywoływanie emocji poprzez oddziaływanie na róŝne zmysły. RóŜnorodne środki wyrazu ułatwiają komunikację w grupie, a takŝe ekspresję. Dzięki temu, Ŝe oddziałują one na róŝne zmysły, przekaz treści staje się bardziej elastyczny, kaŝdy uczeń moŝe znaleźć odpowiedni dla siebie sposób ich przyswajania, a nauczyciel odpowiedni dla siebie sposób ich przekazu. Dobrze przygotowane i przeprowadzone zabawy: są zaplanowane i celowe; są ukierunkowane na potrzeby uczestników, a nie prowadzącego; odbywają się w atmosferze bezpieczeństwa, akceptacji i przyjaźni; są nastawione na wspólne działanie, a nie na rywalizację, na dawanie radości z wyników grupy, a nie z przegranej innych uczestników; są bardziej róŝnorodne niŝ monotematyczne; są twórcze, a nie odtwórcze; dopuszczają zmiany, odrzucając sztywne reguły, poszerzają horyzonty myślenia. 13 TamŜe, s. 19.\n6 Pedagogika zabawy wykorzystuje urozmaicony zestaw propozycji, które mogą oŝywić pracę z grupą. Zofia Zaorska wyodrębnia następujące rodzaje zabaw, stosowanych w tej metodyce 14 : 1. Zabawy ułatwiające wejście w grupę, poznanie nowego otoczenia, poznanie imion, powierzchownych cech osób, z którymi rozpoczynamy naukę, pracę czy zajęcia w czasie wolnym. 2. Zabawy rozluźniające, odpręŝające, wykorzystujące ruch, taniec, gest, likwidujące napięcie mięśni i napięcie psychiczne. Mogą być one stosowane przy rozpoczęciu pracy grupowej i w przerwach, a takŝe w zaleŝności od potrzeb grupy. 3. Zabawy ułatwiające wprowadzenie tematu, pozwalające poznać odczucia, doświadczenia, potrzeby i oczekiwania poszczególnych członków grupy. 4. Metody określane czasami jako gry dydaktyczne, a polegające na sposobie przedstawienia danych treści w formie zagadkowego problemu i poszukiwania rozwiązań według proponowanych reguł; ich istotą jest prowokowanie do twórczego myślenia. 5. Metody wymiany myśli, gry dyskusyjne, których celem jest poszukiwanie odpowiedzi na postawione pytanie, analizowanie danego problemu z róŝnych stron, z wykorzystaniem doświadczenia i wiedzy uczestników, wymiana poglądów, zadawanie pytań, wysuwanie własnych argumentów i słuchanie cudzych. Pozwalają one na uporządkowaną dyskusję, nawet z bardzo duŝymi grupami. 6. Metody ułatwiające przekaz informacji zwrotnej, sygnalizujące indywidualną reakcję i odczucia poszczególnych uczestników, ich potrzeby i oczekiwania. 7. Zabawy fabularyzowane, przebiegające według scenariusza są to propozycje, w których mogą brać udział duŝe grupy. Poświęcone są realizacji określonego tematu i opierają się na aktywnej, twórczej pracy (współpracy) uczestników. 8. Zabawy umoŝliwiające samoocenę, poznanie własnej hierarchii wartości, własnych spontanicznych zachowań. 9. Metody animacji duŝych grup, umoŝliwiające wszystkim wspólną, aktywną zabawę, bez podziału na bawiących się i obserwatorów, bez ośmieszającej rywalizacji, przypadkowych wygranych i kilku zwycięzców. Istotną formą pracy w pedagogice zabawy, zwłaszcza w kształceniu animatorów, jest warsztat, podczas którego wykorzystuje się wszystkie zasoby grupy w celu wykształcenia umiejętności praktycznych jej członków. Jego specyfika polega na róŝnorodności 14 Por.: Z. Zaorska, Pedagogika zabawy metodyka... op. cit.; Z. Zaorska, Tło teoretyczne... op. cit. Przykłady metod moŝna znaleźć w publikacjach Wydawnictwa KLANZA patrz: bibliografia.\n7 propozycji, duŝej aktywizacji uczestników i wyzwalaniu ich zaangaŝowania emocjonalnego. Uczenie warsztatowe jest to uczenie przez doświadczenie, ćwiczenie i rozwijanie umiejętności (...). Zajęcia są skonstruowane w sposób, który dostarcza uczestnikom maksymalnie duŝo moŝliwości i szans nawiązania kontaktów interpersonalnych. Wzajemne ich oddziaływanie sprawia, Ŝe motywują się nawzajem. Podczas zajęć osoba prowadząca nie jest głównym źródłem informacji, tworzy ona jedynie sytuację, w której uczestnicy mogą zdobyć doświadczenie i wiedzę 15. Aby naprawdę poznać, poczuć, czym jest pedagogika zabawy, naleŝałoby wziąć udział w szkoleniach warsztatowych (najlepiej długoterminowych), podczas których nie tylko poznaje się praktycznie metody pracy z grupą, ale równieŝ co jest niezwykle waŝne doświadcza procesu grupowego. Wprowadzanie bowiem do pracy z grupą metod pedagogiki zabawy bez świadomości zachodzących podczas spotkań procesów grupowych moŝe spowodować, Ŝe tak naprawdę nie osiągniemy zamierzonych celów 16. W pedagogice zabawy bardzo waŝna jest sylwetka prowadzącego (animatora) 17. Głównym zadaniem prowadzącego zajęcia z grupą jest stworzenie jak najlepszych warunków do tego, aby pozytywne cechy, drzemiące w kaŝdym z nas, mogły się jak najpełniej ujawnić. Takie warunki kreuje nauczyciel-pedagog, którego najmocniejszą stroną jest wraŝliwość, przejawiająca się empatycznym rozumieniem uczuć wychowanka. Ciepło, bezwarunkowa akceptacja, otwartość i autentyczność nauczyciela decydują o jakości kontaktów i relacji pomiędzy uczestnikami działań aktywnych, zwanych pedagogiką zabawy 18. Pedagogika zabawy jest nie tylko zbiorem metod, ale pewną filozofią myślenia, którą powinien przyjąć dobry pedagog, Ŝeby stworzyć grupę twórczą, zintegrowaną, opierającą się na zasadach komunikacji i wzajemnego zaufania. Prowadzący, przejmując na siebie cechy animatora działań raczej zaprasza do wspólnej zabawy, niŝ rozdziela role, pobudza, a nie steruje, obserwuje, a nie ocenia, pozwala wybierać, a nie sam wybiera, zostawia grupie swobodę działania. Nauczyciel, stosujący metody pedagogiki zabawy, nie przekazuje gotowych treści, ale organizuje samodzielne poszukiwania uczniów. Styl prowadzenia grupy w pedagogice zabawy wyraŝa się sugestywnym zaproszeniem uczestników (dzieci, młodzieŝy czy dorosłych) do wspólnej pracy i zabawy, bez stosowania presji, przymusu, zaś dobór metod 15 Z. Zaorska, E. Sarzyńska, Warsztat jako forma kształcenia dorosłych (Na przykładzie działalności Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA) (w:) Edukacja dorosłych. Teoria i praktyka w okresie przemian, pod red. J. Sarana, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2000, ss Por.: tamŝe. 17 Por.: T. Wimmer, Wprowadzenie do pedagogiki zabawy. Doświadczenia... op. cit.; Z. Hofman, O moŝliwościach wykorzystania... op. cit. 18 Z. Hofman, O moŝliwościach wykorzystania... op. cit., s. 7.\n8 i tematyka zajęć są dostosowane do potrzeb i oczekiwań grupy oraz biegu wydarzeń i zachodzących w grupie procesów. Metodyka ta poprzez zastosowanie animacji dąŝy do poprawy komunikacji między wychowawcą a wychowankiem w procesie uczenia się nauczania. Istotna jest zmiana postawy nauczyciela ze stojącego wyŝej pedagoga, stosującego nakazy i zakazy, wszystko wiedzącego, na kogoś, kto jest przyjacielem dziecka pomagającym mu odnaleźć drogę do zrozumienia zjawisk i zdarzeń, jednocześnie samemu się ucząc i rozwijając. JuŜ Janusz Korczak wyraźnie precyzował postawę nauczyciela, pisząc: Bądź sobą, szukaj własnej drogi. Poznaj siebie, zanim zechcesz dzieci poznać. Zdaj sobie sprawę, do czego jesteś zdolny, zanim dzieciom poczniesz wykreślać zakres ich praw i obowiązków. Ze wszystkich sam jesteś dzieckiem, które musisz poznać, wychować i wykształcić przede wszystkim 19. Wiele zalet w prowadzeniu grupy metodami pedagogiki zabawy ma model pracy ze współprowadzącym. Model taki moŝe znacząco wpływać na jakość i efektywność podejmowanych działań. Ciekawe przemyślenia na ten temat zawarła w swoim artykule Model pracy ze współprowadzącym w kierowaniu grupą 20 Małgorzata Marcinkowska, pedagog, trener PSPiA KLANZA. Metody pedagogiki zabawy pomagają uczestnikom zajęć pełniej dostrzegać sferę emocjonalną człowieka, dostrzegać i doceniać róŝnorodność członków grupy, wynikającą z ich róŝnych doświadczeń, zdolności, umiejętności, wraŝliwości, wyobraźni czy wiedzy. Sytuacje stwarzane w trakcie zabawy uczą wypowiadania swoich uczuć na forum publicznym i poszanowania uczuć innych. Dzięki rozwijaniu wzajemnych kontaktów i uczeniu poszanowania indywidualnych cech, umiejętności i doświadczeń wszystkich członków grupy lepiej przebiega współpraca i łatwiej rozwiązywać róŝne, nawet trudne problemy. SpostrzeŜenia osób pracujących metodami pedagogiki zabawy, w tym takŝe moje własne, potwierdzają nieoceniony wpływ tych metod na funkcjonowanie grupy. G. E. Skonieczna (na podstawie obserwacji grupy w wieku młodszoszkolnym) wymienia następujące korzyści płynące ze stosowania tej metodyki: 1. Następuje pełna integracja grupy. 2. Między członkami zespołu ustalają się partnerskie stosunki. 19 J. Korczak, Myśli, PIW, Warszawa 1987, s Zob.: M. Marcinkowska, Model pracy ze współprowadzącym w kierowaniu grupą (w:) M. Thanhoffer, R. Reichel, R. Rabenstein, Nauczanie kreatywne. Część 2... op. cit.\n9 3. Grupa jest zdyscyplinowana bez stosowania tzw. ostrych form dyscyplinujących, gdyŝ stosuje przyjęte przez siebie normy i zasady. 4. KaŜdy członek grupy wypowiada swoje zdanie bez obawy przed ośmieszeniem. 5. Nie ma strachu, Ŝe ktoś zostanie wyśmiany, źle oceniony, bo ocenianie nie istnieje. 6. Brak jest rywalizacji między uczestnikami grupy. 7. Dzieci są otwarte, komunikatywne, twórcze, aktywne. 8. W wolnym czasie same bawią się w poznane zabawy, bez stosowania przymusu. 9. Zostają zburzone bariery i obawy przed mówieniem z wyobraźni, gdyŝ jest ona podstawą działań twórczych, ponadto rozwija się doskonale. 10. Następuje znaczny rozwój w sferze umuzykalniania, dzięki na przykład tańcom integracyjnym. 11. W naturalny sposób, wzajemnie się uzupełniając, jest rozwijana percepcja i integracja słuchowo-wzrokowo-ruchowa, bez stosowania nacisku i nakładania obowiązku dodatkowych ćwiczeń; są one wykonywane dobrowolnie w formie zabawy. 12. ZauwaŜalny jest wysoki poziom tolerancji, akceptacji siebie i innych, wyrozumiałości, a takŝe samodzielności i inicjatywy własnej we wszelkich działaniach. 13. Dzieci wykazują duŝą cierpliwość w wykonywaniu działań indywidualnych i zbiorowych. 14. Następuje takŝe pełna integracja z rodzicami i nauczycielem 21. Pedagogika zabawy to niewątpliwie skuteczna metodyka pracy z grupą. Atrakcyjna, niecodzienna, dostarcza bogatego repertuaru metod i technik aktywizujących. Zajęcia z pedagogiki zabawy to zorganizowane działania, podporządkowane określonemu celowi (np. terapeutycznemu, edukacyjnemu, wychowawczemu) i ze względu na ten cel dobierane są róŝne metody pedagogiki zabawy. Działania animacyjne są bardzo uniwersalne adresowane są do wszystkich grup wiekowych i o róŝnym stopniu sprawności 22. Metody pedagogiki zabawy wykorzystywane są przez nauczycieli przedszkola, szkół róŝnego typu, nauczycieli akademickich, pedagogów, psychologów, wychowawców, bibliotekarzy, pracowników socjalnych, animatorów kultury, instruktorów teatralnych, osoby pracujące z niepełnosprawnymi lub seniorami, liderów grup młodzieŝowych, instruktorów harcerskich. Z powodzeniem stosuje się je w organizacji czasu wolnego, np. podczas duŝych imprez plenerowych, w nauczaniu, zajęciach o charakterze wychowawczym, profilaktycznym, psychoedukacyjnym, terapeutycznym. 21 Por.: G. E. Skonieczna, Czy to jest tylko zabawa?, Edukacja i Dialog 2001, nr Zob.: Z. Zaorska, Dodać Ŝycia do lat. Materiały metodyczne ułatwiające organizację róŝnych form aktywności wśród osób starszych oraz w grupach wielopokoleniowych, Wydawnictwo KLANZA, Lublin 1997.\n10 Pedagogika zabawy proponuje sytuacje sprzyjające rozwojowi społecznemu: doświadczanie odpowiedzialności za drugiego człowieka, samodzielne podejmowanie decyzji, współpracę w grupie. Uznając za wartość pozytywne przeŝycie, słuŝy rozwojowi umiejętności spostrzegania, nazywania i wyraŝania swoich uczuć, a takŝe komunikowania się z innymi. Techniki pedagogiki zabawy stwarzają moŝliwość ustalania reguł i zasad postępowania dla grupy i dla kaŝdego rodzaju zajęć oddzielnie. Wspólnie ustalone reguły gry, normy zachowania i ich przestrzeganie przygotowują dzieci i młodzieŝ do społecznego funkcjonowania. Dlatego wykorzystuje się opisywaną metodykę w wychowaniu społecznym, obywatelskim, w wychowaniu do demokracji 23. Jak podkreśla niemiecki pedagog, Ulrich Baer, pedagogika zabawy świadoma jest wytyczonych sobie celów i przekazywanych wartości. W przypadku pedagogiki zabawy ani rodzice, ani wychowawcy, ani nauczyciele nie mogą uchylać się od podejmowania decyzji o charakterze moralnym. Pedagogika zabawy pozbawiona wartości nie jest bowiem moŝliwa 24. Urozmaicony zestaw metod, jaki proponuje pedagogika zabawy, moŝe oŝywić tradycyjne nauczanie, ułatwić proces uczenia się w myśl zasady: Powiedz mi, a zapomnę! PokaŜ mi, a zapamiętam! Pozwól mi działać, a zrozumiem!. Nauczyciel zachęca uczniów do aktywności poprzez wywołanie zaskoczenia, zaciekawienie, odwołanie się do doświadczeń, sprzyjanie wspólnemu okrywaniu i próbom praca jest wówczas bardziej efektywna i przyjemna 25. Pedagogika zabawy, w której osobiste przeŝycie i kreatywność odgrywają szczególną rolę, moŝe być przydatna w edukacji kulturalnej. Dostarcza metod, które umoŝliwiają emocjonalny, a nie tylko intelektualny odbiór kultury i jej wytworów, wykorzystując przy tym róŝnorodne zmysły. Zachęca do uzewnętrzniania wraŝeń, wymiany osobistych doświadczeń za pomocą kreatywnych środków wyrazu, stwarza moŝliwość doświadczania własnej twórczości. Nauczyciel-animator ma umoŝliwiać, inspirować i wspierać świadome, twórcze współkształtowanie otoczenia, do czego potrzebne jest otwarcie się na nowe 23 Zob.: U. Baer, Gry dyskusyjne. Materiały pomocnicze do pracy z grupą, Wydawnictwo KLANZA, Lublin O znaczeniu pedagogiki zabawy albo: czy zabawa jest związana z moralnością? (wywiad z Ulrichem Baerem), Grupa i Zabawa 1997, nr 3., s. 5. Por. teŝ: T. Wimmer, Wprowadzenie do pedagogiki zabawy. Doświadczenia... op. cit. 25 Zob.: M. Thanhoffer, R. Reichel, R. Rabenstein, Nauczanie kreatywne. Część 1. Podstawy i metody nauczania całościowego, PSPZ KLANZA, Lublin 1996 oraz M. Thanhoffer, R. Reichel, R. Rabenstein, Nauczanie kreatywne. Część 2... op. cit.\n11 pomysły, projekty, inicjatywy, nowe rozwiązania. Podmiotowe podejście do jednostki w pedagogice zabawy stwarza szansę na kształtowanie osobowego modelu kultury, na wspieranie własnego rozwoju uczestników oraz przygotowanie ich do dialogu i współpracy z innymi 26. Pedagogika zabawy moŝe wzbogacić i urozmaicić równieŝ pracę z czytelnikiem. Dysponuje wieloma propozycjami, które mogą być wykorzystywane jako metody uzupełniające zajęcia biblioteczne i biblioterapeutyczne. Na ich podstawie tworzone mogą być scenariusze zajęć zawierające róŝne formy aktywności. Bibliotekarz moŝe dostosować metody pedagogiki zabawy do konkretnych ksiąŝek z literatury dla dzieci i młodzieŝy oraz tradycyjnych zajęć tematycznych. Szczególnie przydatne są na przykład zabawy relaksacyjne, gry dyskusyjne, zabawy fabularyzowane, a takŝe metody integracyjne 27. Wielorakość propozycji metodycznych, przemiany społeczne, potrzeby rynku sprawiły, Ŝe zaczęły wyodrębniać się węŝsze nazwijmy to specjalizacje. Anton Wimmer wymienia: pedagogikę kształtowania (jej tematem jest oddziaływanie osobowości pedagoga na sukces w pracy), pedagogikę teatru, pedagogikę tańca, pedagogikę przeŝyć (wpływ kontaktu z przyrodą i grupą społeczną oraz walki z własnymi granicami i oporami na kształtowanie osobowości), pedagogikę czasu wolnego i pedagogikę systemową (zajmującą się systemem, jakim jest grupa, i wzajemnym oddziaływaniem między uczestnikami, procesami, tematem i myślami) 28. WyróŜnić moŝemy takŝe pedagogikę ruchu, obejmującą: gry i zabawy rozluźniające, taniec twórczy, ruch sceniczny i grę pantomimiczną (teatr ruchu), sport zespołowy i ruch na świeŝym powietrzu, walkę fair (odczucia ciała), układanie i modyfikowanie tańców, improwizowanie piosenek i tekstów, animację grup podczas festynów i imprez 29. W ostatnim czasie z powodzeniem rozwija się w Polsce pedagogika cyrku, która jest popularnym sposobem edukacji na zachodzie Europy. Pedagogika cyrku uczy zarówno dzieci, jak i dorosłych róŝnych zabaw oraz umiejętności cyrkowych. Nabywanie sprawności podnosi poziom samozadowolenia, samorealizacji oraz pewności siebie wśród dzieci zagubionych, nieśmiałych lub w róŝny sposób zaniedbanych. 26 Por.: E. Kędzior-Niczyporuk, Wprowadzenie (w:) Pedagogika zabawy w edukacji kulturalnej, pod red. E. Kędzior-Niczyporuk, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Por.: G. Walczewska-Klimczak, Czy pedagogika zabawy... op. cit. 28 Por.: T. Wimmer, Wprowadzenie do pedagogiki zabawy. Doświadczenia... op. cit. 29 Por.: G. Reichel, R. Rabenstein, M. Thanhoffer, Grupa i ruch, AGB CAK, Warszawa 1994.\n12 śonglowanie, na przykład, jest jedną z metod poprawy koncentracji i koordynacji ruchu, a co za tym idzie wyników w nauce 30. UŜycie tutaj określenia pedagogika, np. pedagogika teatru, pedagogika ruchu, jest symboliczne, gdyŝ podobnie jak pedagogika zabawy nie są to subdyscypliny pedagogiczne. Niemniej jednak termin ten moim zdaniem podkreśla, Ŝe mamy tu do czynienia z propozycjami rozwiązań praktycznych wynikających z pewnej filozofii edukacji, ściśle powiązanej z przyjętymi załoŝeniami teoretycznymi. Działać pedagogicznie oznacza ponosić odpowiedzialność. Wszystkie metody (zabawy), które znajdują zastosowanie, mają posłannictwo, przekazują wartości, tworzą postawy i wywierają na uczestników (bawiących się) określony wpływ. Podstawą pracy pedagogicznej jest obraz człowieka, w naszym rozumieniu pedagogiki zabawy obraz emancypacyjny, akceptujący i wspierający indywidualność, pobudzający do radości Ŝycia, kreatywności i promujący społeczną odpowiedzialność 31. Do upowszechnienia metod pedagogiki zabawy w Polsce przyczyniła się dr Zofia Zaorska z Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Dr Z. Zaorska uczestniczyła w warsztatach pedagogiki zabawy w Wiedniu; nawiązała wówczas współpracę z austriackim stowarzyszeniem animatorów Arbeitsgemeinschaft für Gruppen-Beratung (AGB), której owocem było przeniesienie pedagogiki zabawy na grunt polski. PoniŜej krótki przegląd historii KLANZY 32. Z inicjatywy dr Zofii Zaorskiej na początku listopada 1990 r. przy MłodzieŜowym Domu Kultury Vetter w Lublinie powołano Klub Animatora Zabawy. Funkcjonował on przez dwa lata. Do klubu naleŝeli studenci, nauczyciele. Formy pracy klubu to: cotygodniowe warsztaty metodyczne oraz organizacja imprez dla dzieci, młodzieŝy i dorosłych. W kwietniu 1991 r. zorganizowano I kurs wstępny z pedagogiki zabawy dla chętnych z całej Polski, a w sierpniu I Letnią Szkołę Animatorów, na której zajęcia prowadzili austriaccy pedagodzy zabawy: Toni 30 Pedagogika fascynacji. Wywiad z Udo Unglaublich i Ilją Landsberg, pedagogami cyrku (wstęp: Agnieszka Kawka), 2008, nr 2., s. 14. Zob. teŝ: A. Król, Pedagogika cyrku w edukacji dzieci i młodzieŝy, 2007, nr 1.; B. Arabska, Zabawa w cyrk, czyli jak powstała dziecięca grupa cyrkowa Fantazja, Grupa i Zabawa 1998, nr 1.; M. Cicholska-Rochna, Warsztaty cyrkowe jako jedna z propozycji pedagogiki zabawy (w:) Pedagogika zabawy w edukacji kulturalnej... op. cit. 31 T. Wimmer, Wprowadzenie do pedagogiki zabawy. Doświadczenia... op. cit., s Zob. więcej: Z. Zaorska, Pedagogika zabawy inny styl wychowania, Credo 1991, nr 2.; E. Kędzior, Słów kilka o AGB, KLANZIE i KAP-ie czyli skąd wzięła się Kropla, Kropla 1992, nr 1.; Wprowadzenie do pedagogiki zabawy. Wybór tekstów... op. cit., Rozdział V. Kropla refleksyjna; Katalog jubileuszowy Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA, Wydawnictwo KLANZA, Lublin 2000; Pedagogiczne inicjatywy KLANZY w latach , Wydawnictwo KLANZA, Lublin 2005;\n13 Wimmer i Michael Thanhoffer. To z pierwszych liter nazwy Klub Animatora Zabawy powstał skrót KLANZA. W październiku 1991 roku Zofia Zaorska, podczas spotkania inaugurującego kolejny rok działalności KLANZY, powołała Klub Alternatywnych Pedagogów (KAP), pod patronatem TWWP. Miał on być miejscem spotkań absolwentów kursu wstępnego i innych warsztatów, osób zainteresowanych pedagogiką zabawy i animatorów KLANZY. KAP działał w latach Organizowano spotkania otwarte, na które zapraszano pedagogów podejmujących alternatywne działania, rozprowadzano najnowszą literaturę pedagogiczną, organizowano róŝne imprezy, wyjazdy na targi metodyczne oraz do ośrodków edukacji alternatywnej. W grudniu 1992 r. ukazał się pierwszy numer Kropli, pierwszego czasopisma w Polsce poświęconego pedagogice zabawy. Zostało ono powołane z mojej inicjatywy przez grupę animatorów KLANZY i było przez nas redagowane do połowy roku 1994 (a ukazywało się do r. 1995). Została mi powierzona funkcja redaktor naczelnej dwumiesięcznika. Wydawcą było TWWP, oddział w Lublinie. Kropla stała się urzeczywistnieniem moich marzeń o propagowaniu pedagogiki zabawy tą właśnie drogą. Spontaniczny rozwój zainteresowania pedagogiką zabawy spowodował rozszerzenie form pracy i odbiorców. Klub Animatora Zabawy przekształcił się w Studium Animacji KLANZA i w latach działał pod patronatem Centrum Animacji Kultury w Warszawie. Coraz więcej osób na terenie całego kraju było związanych z KLANZĄ. Osoby te, współpracując ze sobą i wspólnie organizując działania, tworzyły grupy, na bazie których w późniejszych latach powstały struktury terenowe stowarzyszenia. We wrześniu 1994 roku rozpoczęto prace nad utworzeniem samodzielnej organizacji, realizującej idee pedagogiki zabawy, i 21 listopada 1994 roku zarejestrowano Polskie Stowarzyszenie Pedagogów Zabawy KLANZA z siedzibą w Lublinie. Formalną działalność stowarzyszenie rozpoczęło 1 stycznia 1995 roku. Na początku 1995 roku powstał teŝ, pod moją redakcją, kwartalnik metodyczny Grupa i Zabawa, propagujący idee pedagogiki zabawy była to kontynuacja Kropli. Wydawcą zostało nowo powstałe stowarzyszenie.\n14 Od początku istnienia stowarzyszenie intensywnie rozwijało swoją działalność na terenie całego kraju. W 1995 roku powstały pierwsze struktury lokalne KLANZY: Oddział Warszawski oraz koła w Krakowie i Jeleniej Górze. W lutym 1997 roku Zarząd Główny powołał Wydawnictwo KLANZA, którego celem jest wydawanie pomocy metodycznych, ksiąŝek i podręczników prezentujących propozycje działań edukacyjnych i animacyjnych polskich i europejskich pedagogów, bliskich idei KLANZY 33. W czerwcu 1998 r. na Nadzwyczajnym Walnym Zgromadzeniu przyjęto nową, aktualnie obowiązującą nazwę organizacji: Polskie Stowarzyszenie Pedagogów i Animatorów KLANZA. W lipcu 2000 r. powołano Centrum Szkoleniowe KLANZA niepubliczną placówkę doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnopolskim, wpisaną do rejestru MEN. W roku 2002 nastąpiła reorganizacja czasopisma Grupa i Zabawa powstały trzy zeszyty metodyczne, półroczniki: Klanza w Zabawie i Edukacji Dzieci, Klanza w Szkole i Klanza w Czasie Wolnym. Redaktorem naczelnym została Monika Ozimek (Ludian). W tej formie czasopisma KLANZY ukazywały się do roku 2006 (w ostatnim roku połączone w jeden półrocznik Klanza w Edukacji ). W 2004 roku Stowarzyszenie KLANZA zostało zarejestrowane jako organizacja poŝytku publicznego, zostało teŝ laureatem VI edycji konkursu Pro Publico Bono. Od 2006 roku realizujemy program Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności PROJEKTOR wolontariat studencki. Pod koniec 2007 roku ukazał się pierwszy, promocyjny, numer elektronicznego czasopisma KLANZY, noszącego tytuł Zob.: 34 Zob.: oraz\n15 Swoją misję KLANZA sformułowała w następujących słowach: Jesteśmy organizacją pozarządową, skupiającą osoby aktywne, poszukujące nowych rozwiązań zmierzających do zmiany rzeczywistości edukacyjnej. Wprowadzamy styl w nauczaniu, wychowaniu i animacji społeczno-kulturalnej, wyzwalający aktywność własną uczestników w atmosferze współpracy i poszanowania podmiotowości. Uznajemy, Ŝe kaŝdy człowiek ma potencjał twórczy i moŝe się rozwijać 35. PSPiA KLANZA kieruje swoją ofertę do nauczycieli przedszkoli, nauczycieli nauczania początkowego, szkół podstawowych i gimnazjów, nauczycieli muzyki, tańca i plastyki, pedagogów szkolnych, wychowawców świetlic, internatów, pedagogów pracujących z osobami niepełnosprawnymi, animatorów kultury, instruktorów teatralnych, bibliotekarzy, pracowników socjalnych, katechetów i liderów grup dziecięcych i młodzieŝowych. Celem Stowarzyszenia jest: 1) podnoszenie wiedzy, umiejętności i kultury pedagogicznej w społeczeństwie, 2) wspieranie i propagowanie inicjatyw pedagogicznych i kulturalnych, 3) propagowanie aktywizujących metod pracy z grupą, 4) tworzenie warunków do rozwoju róŝnym grupom dzieci, młodzieŝy i dorosłych, z uwzględnieniem ich specyficznych potrzeb, przy zastosowaniu metod pedagogiki zabawy i metod aktywizujących, 5) integracja działań róŝnych środowisk, grup społecznych w celu propagowania kultury pedagogicznej, 6) stworzenie systemu kształcenia liderów grup, 7) wspieranie prawnych inicjatyw związanych z ochroną praw dziecka, przeciwdziałaniem przemocy oraz pomoc dzieciom krzywdzonym i ich rodzinom 36. Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez: tworzenie programów edukacyjnych i kulturalnych, organizowanie działań animacyjnych, tworzenie i realizację programów profilaktycznych, psychoedukacyjnych i terapeutycznych opartych na metodach pedagogiki zabawy i metodach aktywizujących; organizowanie dla dzieci, młodzieŝy i dorosłych form spędzania czasu wolnego przy wykorzystaniu metod pedagogiki zabawy i metod aktywizujących, organizowanie i prowadzenie festynów i imprez dla małych i duŝych grup; 35 O stowarzyszeniu O nas, 36 Statut Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA,\n16 prowadzenie działalności szkoleniowej dla dorosłych, organizowanie kursów, warsztatów, konferencji, spotkań i targów metodycznych; realizację projektów adresowanych do róŝnych grup zawodowych, takŝe poza granicami kraju; współpracę z róŝnymi organizacjami i placówkami w kraju i zagranicą, zajmującymi się szeroko rozumianą edukacją; obejmowanie patronatem placówek propagujących i realizujących cele statutowe stowarzyszenia; atrakcyjną ofertę dla wolontariuszy; wspieranie inicjatyw pedagogicznych na wschodzie Europy; realizację własnego planu wydawniczego. 37 Korzystając z obserwacji metod pracy w grupie w Austrii, Niemczech i w Polsce, animatorzy i trenerzy KLANZY stworzyli styl pracy, który moŝna nazwać metodą KLANZY. Opisała ją dr Zofia Zaorska, inicjatorka i animatorka wielu działań w róŝnych środowiskach. Podstawowe załoŝenie metody KLANZY to holistyczna koncepcja człowieka oraz przekonanie o moŝliwościach rozwojowych kaŝdej osoby, które rozwijają się najpełniej poprzez udział w pozytywnych zadaniach podejmowanych przez grupę. Dlatego teŝ duŝe znaczenie przypisuje się umiejętności sprzyjania dobrym kontaktom oraz współpracy w grupie, która pomaga takŝe w twórczym rozwiązywaniu problemów. Terenem działania animatorów KLANZY jest pedagogika, oddziaływania wychowawcze kierowane do wszystkich grup wiekowych, od dzieci po osoby starsze. Wychowanie łączone jest z samowychowaniem do wciąŝ zmieniających się sytuacji Ŝyciowych na drodze całego Ŝycia. Metoda KLANZY według Z. Zaorskiej to powtarzany sposób organizowania spotkań ludzi z uwzględnieniem: 1. Nawiązywania kontaktów prowadzącego z grupą i w grupie pomiędzy uczestnikami z wykorzystaniem zabaw integracyjnych. Dbałość o dobrą atmosferę Ŝyczliwości, otwartości, akceptacji i szacunku dla kaŝdego uczestnika spotkania. 2. Ustalania zasad pracy w grupie i wprowadzania ich, po akceptacji przez wszystkich. 3. Celowego wykorzystania przestrzeni, zwracania uwagi na estetykę otoczenia. 37 Por.: Statut Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA,\n17 4. Tworzenia warunków do uczenia się przez działanie, przeŝywanie, odkrywanie. Animowanie do rozwiązywania problemu z pomocą metod aktywizujących. 5. Dbania o relaks, dobre samopoczucie uczestników i radosną atmosferę spotkań. 6. Wykorzystania tańca w grupie, ruchu, muzyki, zaskakujących sytuacji do wzmacniania energii lub wyciszenia emocji. 7. Dbałości o przebieg procesu grupowego i stopniowanie emocji w kaŝdym działaniu z wyraźnym początkiem i zakończeniem. Rzetelne wykorzystanie czasu przeznaczonego na spotkanie. 8. Stosowania informacji zwrotnych, zwracanie uwagi na znaczenie i umiejętność Ŝyczliwego przekazu własnych odczuć w danym czasie i miejscu. Podkreślanie dobrych cech i wskazywanie słabych nie w formie krytyki, ale informacji o spostrzeŝeniach przydatnych do refleksji nad tym, co warto zmienić. 9. Doceniania kaŝdego włoŝonego trudu, nie zapominanie o podziękowaniach, sympatycznym wręczaniu świadectw, zaświadczeń. 10. Wykorzystania róŝnych środków prostych i łatwych do zdobycia, a umoŝliwiających twórcze działanie. Podkreślaniu radości słuŝy logo, umowny Ŝółty kolor koszulek dla animatorów reprezentujących KLANZĘ na imprezach zewnętrznych, tańce dla grupy, a zwłaszcza Specknerin angielski taniec kończący wiele działań, kolorowa chusta, którą wypromowaliśmy i do której opracowujemy zabawy. Sprawdzone w praktyce pomysły zajęć i imprez opracowywane są przez wydawnictwo KLANZA w formie poradników, pomocy dydaktycznych. Do szczególnie waŝnych zaliczamy karty dialogowe udostępnione nam przez ich autora do rozpowszechniania. Promujemy takŝe rekwizyty do aktywnych zabaw plenerowych. Efektem stosowania naszej metody jest wzmocnienie potencjału człowieka, wzbudzenie chęci do doskonalenia i zdobywania umiejętności, chęć do pozytywnych zmian w rodzinie, środowisku zawodowym i środowisku Ŝycia 38. Siedzibą Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA jest Lublin. Stowarzyszenie posiada kilkanaście struktur terenowych (oddziałów i kół) w całej Polsce oraz Centrum Szkoleniowe KLANZA (wraz z filiami), będące niepubliczną placówką doskonalenia nauczycieli. Przy PSPiA KLANZA działają sekcje tematyczne: Animacji Czytelniczej i Edukacji Medialnej (Wrocław), Animacji Grup Wielopokoleniowych (Lublin), 38\n18 Artystyczna (Wrocław), Kreatywności (Warszawa), KsiąŜka Terapia Zabawa (Warszawa), Nauczania Zintegrowanego (Bogatynia), Plastyczna (Warszawa), Pracujących z Osobami Niepełnosprawnymi (Warszawa), Taneczna (Gdynia). Ich celem jest poszerzanie oferty programowej stowarzyszenia (warsztaty specjalistyczne, cykle szkoleniowe, programy międzysekcyjne), kształcenie nowych animatorów oraz rozwój zawodowy członków sekcji. Pedagogika zabawy została włączona do codziennej pracy w wielu placówkach oświatowych. Instytucje, które w szerokim zakresie realizują program pracy dydaktyczno-wychowawczej w oparciu o idee tej metodyki mogą ubiegać się o patronat Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA. W chwili obecnej w Polsce jest osiem placówek patronackich. NaleŜą do nich przedszkola, szkoły podstawowe i gimnazja. Więcej na temat działalności Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA moŝna przeczytać na stronie internetowej stowarzyszenia: Tam teŝ moŝna zapoznać się z ofertą Wydawnictwa KLANZA. BIBLIOGRAFIA: 1. Animacja czytelnictwa dziecięcego. Koncepcja doświadczenie postulaty, pod red. Joanny Papuzińskiej i GraŜyny Walczewskiej-Klimczak, KsiąŜnica Płocka i Płockie Stowarzyszenie Przyjaciół KsiąŜek i Bibliotek, Płock Arabska Beata, Jak bawiąc, uczyć?, Wszystko dla Szkoły 1996, nr Arabska Beata, Zabawa w cyrk, czyli jak powstała dziecięca grupa cyrkowa Fantazja, Grupa i Zabawa 1998, nr Baer Ulrich, Gry dyskusyjne. Materiały pomocnicze do pracy z grupą, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Bissinger-Ćwierz Urszula, Muzyczna pedagogika zabawy w pracy z grupą. Poradnik metodyczny zawierający zbiór 150 zabaw z wykorzystaniem muzyki, plastyki, śpiewu i tańca z płytą CD i grą planszową dla pedagogów i animatorów kultury (równieŝ bez przygotowania muzycznego), Wydawnictwo KLANZA, Lublin Bissinger-Ćwierz Urszula, Muzyka i ruch dla kaŝdego (z płytą CD), Wydawnictwo KLANZA, Lublin Bissinger-Ćwierz Urszula, Quizy muzyczne, Wydawnictwo KLANZA, Lublin 2000.\n19 8. Bissinger-Ćwierz Urszula, Hofman Zdzisław, Aktywne działania przez sztukę. Chopinowskie inspiracje muzyczne. Poradnik dla nauczycieli i animatorów kultury, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Bzowska Lucyna, Kownacka Renata, Uczymy się, bawiąc. Klasa pierwsza. Propozycje bloków tematycznych, zabaw i metod aktywizujących w klasach I III, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Bzowska Lucyna, Kownacka Renata, Uczymy się, bawiąc. Klasa druga. Propozycje bloków tematycznych, zabaw i metod aktywizujących w klasach I III, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Bzowska Lucyna, Kownacka Renata, Uczymy się, bawiąc. Klasa trzecia. Propozycje bloków tematycznych, zabaw i metod aktywizujących w klasach I III, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Bzowska Lucyna, Kownacka Renata, Lorek Maria, Sowińska Anna, Gęca Ewa, Gęca Leszek, Z zabawą i bajką w świecie sześciolatka (z płytą CD), Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków Bzowscy Lucyna i Mirosław, Folkowa zabawa. Integracyjne formy polskich tańców ludowych, Część I (z kasetą MK lub płytą CD), Wydawnictwo KLANZA, Lublin Bzowscy Lucyna i Mirosław, Folkowa zabawa. Integracyjne formy polskich tańców ludowych, Część II (z kasetą MK lub płytą CD), Wydawnictwo KLANZA, Lublin Chilińska-Karpowicz ElŜbieta, Jaworska Agnieszka, Mowa i zabawa. Program terapeutyczno-stymulacyjny dla dzieci z problemami w mówieniu (z płytą CD), Wydawnictwo KLANZA, Lublin Domań Robert, Metody pedagogiki zabawy w pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym (z płytą CD), Wydawnictwo PRZEDSZKOLAK, Lublin Domań Robert, Iwona Biśto, Jolanta Kaszyca, Tańce, pląsy i zabawy przy muzyce dla dzieci w wieku przedszkolnym (z płytą CD) Wydawnictwo PRZEDSZKOLAK, Lublin Fleming Irene, Po prostu zaczynamy: praktyczne porady z zakresu pedagogiki zabawy, Wydawnictwo Jedność, Kielce Gęca Ewa, Gęca Leszek, Dobra zabawa scenariusze imprez (z płytą CD), Polonijne Centrum Nauczycielskie w Lublinie, Lublin Gęca Leszek, Tańce integracyjne w pracy z grupą. Część I (z kasetą MK lub płytą CD), Wydawnictwo KLANZA, Lublin Gęca Leszek, Tańce integracyjne w pracy z grupą. Część II (z kasetą MK lub płytą CD), Wydawnictwo KLANZA, Lublin Gęca Leszek, Szpunar Jacek, Tańczymy razem. Formy integracyjne i sceniczne wybranych tańców narodowych i regionalnych (z kasetą MK lub płytą CD), Wydawnictwo KLANZA, Lublin Gęcowie Ewa i Leszek, Tańce, śpiewy i zabawy, Polonijne Centrum Nauczycielskie w Lublinie, Lublin Grupa i Zabawa. Materiały Metodyczne, kwartalnik Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA, Lublin Hofman Zdzisław, O moŝliwościach wykorzystania pedagogiki zabawy w działaniach wychowawczych, Grupa i Zabawa 2000, nr Kalinowska Irena, Sorsa Anna, Mamo, Tato, bawmy się. Gry i zabawy dla rodziców i dzieci od lat 3 do 7, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa Karty dialogowe do gier rozwijających wyobraźnię i kreatywność, pod redakcją Roberta Domania, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Kędzior ElŜbieta, Słów kilka o AGB, KLANZIE i KAP-ie czyli skąd wzięła się Kropla, Kropla 1992, nr 1.\n20 30. Klanza w Czasie Wolnym. Materiały Metodyczne, czasopismo Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA, Lublin Klanza w Edukacji. Materiały Metodyczne, czasopismo Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA, Lublin Klanza w Szkole. Materiały Metodyczne, czasopismo Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA, Lublin Klanza w Zabawie i Edukacji Dzieci. Materiały Metodyczne, czasopismo Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA, Lublin Kropla, pismo Ogólnopolskiego Klubu Alternatywnych Pedagogów TWWP, Lublin , numery 1 8, oraz Kropla ekologiczna 1994, wydanie specjalne. 35. Lewandowska Barbara, Spotkanie z Henrykiem Sienkiewiczem: propozycja zajęć bibliotecznych dotyczących popularyzacji twórczości Sienkiewicza, prowadzonych metodą pedagogiki zabawy, Biblioteka w Szkole 1998, nr Kalinowska Anna, Łaskotani chrabąszcza wąsami. Po zielonym świecie z księdzem Janem Twardowskim (z płytą CD) oraz Łaskotani chrabąszcza wąsami. Po zielonym świecie z księdzem Janem Twardowskim. Poradnik metodyczny inspirowany poezją ks. Jana Twardowskiego dla nauczycieli religii i nauczycieli przyrody w szkole podstawowej oraz dla prowadzących ścieŝkę edukacyjną edukacja ekologiczna w szkole podstawowej i gimnazjum, praca zbiorowa pod redakcją Anny Kalinowskiej i Zbigniewa Barcińskiego, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa Katalog jubileuszowy Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Kownacka Renata, Pasowanie na pierwszaka scenariusze, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Król Agata, Pedagogika cyrku w edukacji dzieci i młodzieŝy, 2007, nr Metody aktywizujące w katechezie, część I, pod red. Zbigniewa Barcińskiego i Justyny Wójcik, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Metody aktywizujące w katechezie, część II, pod red. Zbigniewa Barcińskiego, ks. Zbigniewa P. Maciejewskiego, s. Nazarii Nizio i Justyny Wójcik, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Metody aktywizujące w katechezie, część III, pod red. Zbigniewa Barcińskiego, ks. Zbigniewa P. Maciejewskiego, s. Nazarii Nizio i Justyny Wójcik, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Metody aktywizujące w katechezie, część IV, pod red. Zbigniewa Barcińskiego, ks. Zbigniewa P. Maciejewskiego, s. Nazarii Nizio i Justyny Wójcik, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Metody aktywizujące w katechezie. Scenariusze tematyczne. Dekalog, pod red. Zbigniewa Barcińskiego i o. Marka Kosacza OP, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Metody aktywizujące w katechezie. Scenariusze tematyczne. Postaci biblijne i święci, pod red. Zbigniewa Barcińskiego i s. Anuarity Tutki OSB, Wydawnictwo KLANZA, Lublin kwartalnik Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA, Lublin, r. zał (wydawany wyłącznie w formie elektronicznej). 47. Muzyczna pedagogika, oprac. Krzysztof Górski, Credo 1991, nr Noga Ewa, Delfin. Trening umiejętności poznawczych. Rozgrzewka, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Noga Ewa, Wasilak Anna, Stare i nowe zabawy podwórkowe, Wydawnictwo KLANZA, Lublin O znaczeniu pedagogiki zabawy albo: czy zabawa jest związana z moralnością? (wywiad z Ulrichem Baerem), Grupa i Zabawa 1997, nr 3.\n21 51. Pedagogiczne inicjatywy KLANZY w latach , Wydawnictwo KLANZA, Lublin Pedagogika fascynacji. Wywiad z Udo Unglaublich i Ilją Landsberg, pedagogami cyrku (wstęp: Agnieszka Kawka), 2008, nr Pedagogika zabawy w edukacji kulturalnej pod redakcją ElŜbiety Kędzior Niczyporuk, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Poprzez lekturę i zabawę ku wartościom. Lekcje języka polskiego w szkole podstawowej i gimnazjum, praca zbiorowa pod redakcją GraŜyny Wiśniewskiej, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Reichel Gusti, Rabenstein Reinhold, Thanhoffer Michael, Grupa i ruch. Metody relaksacyjne Taniec twórczy Sport zespołowy Gry i zabawy integrujące, AGB CAK, Warszawa Rok liturgiczny. Scenariusze katechez z wykorzystaniem metod aktywizujących. Część I, praca zbiorowa pod redakcją Zbigniewa Barcińskiego, Agnieszki Szajdy, Justyny Wójcik, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Rok liturgiczny. Scenariusze katechez z wykorzystaniem metod aktywizujących. Część II, praca zbiorowa pod redakcją Zbigniewa Barcińskiego, Agnieszki Szajdy, Justyny Wójcik, Wydawnictwo KLANZA Lublin Skonieczna GraŜyna E., Czy to jest tylko zabawa?, Edukacja i Dialog 2001, nr Storms Ger, Gry przy muzyce, Oficyna Wydawnicza AKADEMOS, Poznań Storms Ger, 100 nowych gier muzycznych, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Thanhoffer Michael, Reichel René, Rabenstein Reinhold, Nauczanie kreatywne. Część 1. Podstawy i metody nauczania całościowego, PSPZ KLANZA, Lublin Thanhoffer Michael, Reichel René, Rabenstein Reinhold, Nauczanie kreatywne. Część 2. Uczniowie nauczyciele rodzice, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Tomczak Hubert, Jak to robią w Austrii, Credo 1991, nr Vopel Klaus W., Poradnik dla prowadzących grupy: teoria i praktyka zabaw interakcyjnych, Wydawnictwo Jedność, Kielce Walczewska-Klimczak GraŜyna, Czy pedagogika zabawy potrzebna jest bibliotekarzom?, Poradnik Bibliotekarza 1999, nr Walczewska-Klimczak GraŜyna, Pedagogika zabawy, czyli radość współdziałania, Wychowanie w Przedszkolu 1995, nr Weiser Bernhard, Heiligenbrunner Erich, Rabenstein Reinhold, Tańce i zabawy dla grupy (z kasetą MK lub płytą CD), Wydawnictwo KLANZA, Lublin Wędrowna i skuteczna, oprac. Krzysztof Górski, Credo 1991, nr Wiertsema Huberta, 100 gier ruchowych, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Wilamowska Ewa, Walczak Joanna, Czarodziejskie bajki. Scenariusze zajęć do programu profilaktyczno-wychowawczego o charakterze biblioterapeutycznym dla klas I III szkoły podstawowej, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Wimmer Toni, Wprowadzenie do pedagogiki zabawy. Doświadczenia osobiste, Grupa i Zabawa 1998, nr Wiśniewska GraŜyna, Uczyć polskiego, bawiąc i wychowując: propozycja metodyczna dla szkoły podstawowej i gimnazjum, Wydawnictwo Pedagogiczne ZNP, Kielce Wójcik Izabela, Wójcik Justyna, Jak Dawid tańczyć chcę. Tańce integracyjne oparte na fabule biblijnej (z kasetą MK lub płytą CD), Wydawnictwo KLANZA, Lublin Wprowadzenie do pedagogiki zabawy. Wybór tekstów drukowanych w Kropli w latach , wybór i redakcja ElŜbieta Kędzior-Niczyporuk, Wydawnictwo KLANZA, Lublin Zabawy z chustą pod redakcją Anny Wasilak, Wydawnictwo KLANZA, Lublin 2002.


Martyna Wojciechowska: Wierzę, że odwaga to kwestia decyzji – Zwierciadlo.pl\nZofia Fabjanowska-Micyk 12 lipca 2019\nMartyna Wojciechowska w sesji dla "Zwierciadła", fot. Marta Wojtal / #projektmiłość\nJestem najszczęśliwsza, odkąd pamiętam – mówi i nie boi się zapeszyć. Minęło ponad 20 lat, od kiedy po raz pierwszy pojawiła się na okładce „Zwierciadła”. Wiele się od tamtego czasu zmieniło. Jak wiele?\nCzerwiec 1997 roku. Pozujesz w letniej sukience, z liśćmi fantazyjnie wpiętymi we włosy. Dziewczyna malująca usta we wstecznym lusterku miejskiego skutera. Pamiętasz, jak powstawała ta okładka „Zwierciadła”?\nPierwszych okładek się nie zapomina. Chwilę wcześniej wystąpiłam w piśmie „Filipinka” jako dziewczyna, która kocha motocykle, tu akurat jestem na skuterze.\nCo to za moment w twoim życiu?\nJeszcze studiowałam, w dużej firmie pracowałam jako marketing manager, jak to się wtedy szumnie nazywało, i zajmowałam się właśnie promocją jednośladów. Miałam też za sobą epizod pracy jako modelka. Z jednej strony to ważne doświadczenie, buduje świadomość ciała, nie mówiąc o tym, że poznałam wtedy mnóstwo osób, które tworzyły podwaliny dzisiejszej branży medialnej. Makijażyści, którzy nas wtedy malowali, fryzjerzy, którzy uczyli się fachu na naszych włosach, to teraz gwiazdy. Przy tamtych niewielkich możliwościach finansowych i głodni wielkiego świata robiliśmy przeróżne eksperymenty. Część z nich wydaje mi się dziś trochę zabawna, a trochę żenująca, ale fajnie, że razem dorastaliśmy, wymyślaliśmy, jak to ma docelowo wyglądać. Z drugiej strony – to czas, który mocno podkopywał moje poczucie własnej wartości. Wciąż słyszałam, że powinnam być jakaś.\nInna niż byłam. Że powinnam schudnąć, zoperować nos, mieć długie włosy, krótkie. Długo tego nie wytrzymałam. W „Zwierciadle” wystąpiłam jako modelka, ale ponieważ odpowiadałam za promocję tych skuterów, można powiedzieć, że była to trochę sesja służbowa. Nie chodziło o mnie, nie ja byłam tematem tej okładki, nie ma na niej mojego nazwiska, ale ja ją organizowałam. Pamiętam, że to właśnie wtedy pomyślałam, że następnym razem, kiedy pojawię się na okładce jakiegokolwiek magazynu, to nie z powodu tego, jak wyglądam, ale kim jestem i co mam do powiedzenia. Dosłownie chwilę potem zaczęłam współtworzyć program o motocyklach dla łódzkiej telewizji kablowej ATV, a niecały rok później pracowałam już w telewizji TVN i prowadziłam program motoryzacyjny „Automaniak”. W tamtych czasach to było coś – kobieta opowiada o samochodach, ściga się motocyklami, przygotowuje materiały z rajdów i Formuły 1. Obyczajowy przełom.\nMiałaś jasno wyznaczony cel?\nChciałam zajmować się motoryzacją, bo to była moja pasja od dziecka. Ale przede wszystkim chciałam być szanowana za to, że znam się na tym, co robię. I miałam nadzieję, że wreszcie nie będę się musiała tłumaczyć z tego, że jestem dziewczyną. Ciekawostką przyrodniczą, która nie przystaje do tego męskiego świata.\nTamta młoda, ambitna dziewczyna była sympatyczna?\nZależy dla kogo [śmiech]. To był czas buntu i naporu. Czasem nawet arogancji, która – jak wierzyłam – była potrzebna, żebym mogła cokolwiek osiągnąć w męskim świecie. Szarpałam się. W sumie burzliwy, trudny i męczący dla mnie okres. Choć ważny, bo nie byłabym dzisiaj tym, kim jestem, gdyby nie tamta buntowniczka z wyboru.\nŚwiętując 44. urodziny, myślałam sobie: „Jakie to wspaniałe, że to 44., a nie 24. czy nawet 34. urodziny!”. Bo poziom świadomości, spokoju, pewności siebie płynącej z doświadczenia daje jednak niesamowite poczucie komfortu.\nZrobiłaś sobie jakiś wyjątkowy prezent?\nZostałam skoczkiem spadochronowym. Wcześniej skakałam w tandemie, ale kiedy myślałam o samodzielnym skoku, czułam ścisk w żołądku. Jednocześnie wiedziałam, że chcę skakać ze spadochronem – właśnie dlatego, że tak bardzo się boję. Tylko że za każdym razem, kiedy próbowałam to zrobić, coś stawało mi na przeszkodzie. Kulminacyjny moment nastąpił latem 2016 roku – byłam zapisana na kurs, ale w wypadku złamałam obojczyk i konieczne były dwie skomplikowane operacje. Straciłam władzę w lewej ręce, wciąż czułam ból, nie wiedziałam nawet, czy odzyskam pełną sprawność. Pomyślałam, że to już na pewno koniec marzeń o lataniu. I tak mnie to irytowało, że zrobiłam wszystko, żeby jednak latać. Wiesz, jak to jest, jeśli naprawdę chcesz coś zrobić…\nNo właśnie chyba nie do końca wiem. Jak to możliwe, że jeśli coś wykracza poza twoją strefę komfortu, to ty właśnie wtedy najmocniej ciśniesz?\nPo prostu wierzę, że odwaga to kwestia decyzji. Im bardziej się czegoś boję, tym uważniej się temu przyglądam. Nie chcę mieć poczucia, że to moje lęki decydują za mnie.\nWięc chodzi o poczucie kontroli.\nZ tą kontrolą to nie szalejmy. Nie wymyśliłabym sobie tego, co przyniosło mi życie. I absolutnie nie mogę powiedzieć, że mam pełną kontrolę nad moim życiem. Nikt z nas nie ma. Ale chciałabym wpływać na to, na co mogę, tam, gdzie mogę. To kwestia szlifowania charakteru, sprawdzania się w różnych wymagających sytuacjach, kiedy możesz świadomie przesunąć granice swoich możliwości. Stoisz w otwartych drzwiach samolotu i masz poczucie, że skok w chmury to coś wbrew instynktowi samozachowawczemu, prawda? A jednak wiesz, że tyle osób skakało przed tobą i że to sport mniej urazowy niż jazda konno czy ostre narciarstwo. Zdecydowana większość wypadków spowodowanych jest błędem ludzkim, a nie awarią sprzętu. Brawura, nieuwaga, rutyna, gubią nas różne rzeczy. A tu masz procedury, ćwiczenia na sucho. Więc jak już jesteś w samolocie, bierzesz trzy głębokie wdechy i skaczesz.\nPotem jest wspaniale.\nNa jak długo starcza tej euforii? To uzależniające?\nOczywiście. Przeżywam etapy fascynacji różnymi dziedzinami. Najbardziej stała jestem w miłości do gór, bo to coś wyjątkowego – wspinam się nie po adrenalinę, ale po spokój. A skoki spadochronowe to czysta dziecięca radość. Przez prawie minutę lecisz swobodnie z wysokości czterech kilometrów. A potem otwierasz czaszę spadochronu i obserwujesz świat z lotu ptaka. Ostatnim razem, kiedy skakałam, był zachód słońca. Mówiłam sama do siebie: „Martyna, sama popatrz, jakie cudowne jest życie!”.\nIle znasz kobiet, które skaczą ze spadochronem?\nNo właśnie to moje marzenie o lataniu to też opowieść o kobietach w świecie pozornie męskiej przygody. Siedem lat temu podczas realizacji programu „Kobieta na krańcu świata” poznałam Heather Swan, która stała się dla mnie inspiracją. Kobieta, która całkowicie przewartościowała swoje życie w wieku blisko 40 lat. Miała wtedy kilka kilogramów nadwagi, dwoje dzieci z różnych związków i pracę w korporacji, której nie lubiła. Zaczęła zmiany w życiu od truchtania dookoła ogródka, bo nigdy wcześniej nie uprawiała sportu. Dziś jako skoczek spadochronowy ma na koncie wiele rekordów, ostatnio przesłała mi zdjęcia swoich lotów nad Antarktydą! Kiedy siedem lat temu poznałam Heather, miała prawie 50 lat, a jak poszłyśmy razem na trening, to zostałam daleko w tyle. Dziesięć kilometrów biegu, sto pompek, podciągnięcia na drążku… Pełen szacunek.\nTeraz, kiedy zaczęłam latać w tunelu aerodynamicznym, poznałam świetną trenerkę Kasię Bereskę. Potem trafiłam na Martę Molińską, instruktorkę, która prowadziła mój kurs spadochronowy. Mój spadochron składa – bo ja jeszcze nie mogę tego robić sama – także kobieta, Gośka Marciniak. I ja za każdym razem z pełnym zaufaniem powierzam jej życie. Gdzie się obejrzę – wszędzie kobiety wysokich lotów.\nMartyna Wojciechowska w sesji dla „Zwierciadła”, fot. Marta Wojtal / #projektmiłość\nPracujesz w mediach od ponad 20 lat. To wystarczająco dużo, żeby traktować show-biznes jak coś oswojonego, przyjaznego?\nWierzę, że mam za sobą jednak te 22 lata ciężkiej pracy i to jest coś, co trudno stracić z dnia na dzień. Ale też zdaję sobie sprawę z zagrożeń. Show-biznes to żywioł. Jestem świeżo po kilku historiach, którymi może nadmiernie się nie ekscytuję, ale też nie powiem, że są mi zupełnie obojętne. Media ostatnio bardzo zaczęły się interesować moim życiem, a dotąd udawało mi się rozgraniczać sferę prywatną i zawodową. Po raz pierwszy poszłam na przyjęcie z moim partnerem. Oboje poruszamy się w tej samej sferze zawodowej, on dostał zaproszenie na to samo wydarzenie, więc naprawdę dziwne byłoby, gdybyśmy poszli osobno. Stanęliśmy na tzw. ściance, próbowałam wcześniej tłumaczyć, że będzie dużo fleszy, dziennikarzy, zamieszania i tak też się stało. Ale Przemek, jednak zaskoczony tym tłumem naprzeciwko nas, powiedział pod nosem coś, czego zdecydowanie nie mogę tu przytoczyć, ale znaczyło coś w stylu: „Skąd tu tyle tych fotoreporterów?” [śmiech]. Nachyliłam się do niego i powiedziałam na ucho: „Słuchaj, ludzie potrafią czytać z ruchu warg”, i zaczęłam się śmiać. To był ułamek sekundy. Następnego dnia przeczytałam, że zamiast stanąć jak człowiek, to wieszałam się na nim „rozpalona do czerwoności”. Że Martyna Wojciechowska sprzeniewierzyła się wszystkim wyznawanym do tej pory wartościom.\nCzytasz coś takiego i…\n…w jakimś sensie, przewrotnie, wzbudza mój podziw to, że dziennikarze ze sfery internetowej potrafią wyczarować takie historie. Jestem w stanie też przyjąć na klatę komentarze, że dla lansu adoptowałam chorą na albinizm dziewczynkę z Tanzanii. Uważam je za krzywdzące, ale tłumaczę sobie, że świadczą one o tych, którzy je piszą. Mnie coś takiego w ogóle by nie przyszło do głowy – z góry zakładam, że ludzie mają dobre intencje. Kabula wychowała się w Tanzanii, gdzie osobom z albinizmem odrąbuje się części ciała, żeby wyprodukować z nich magiczne amulety. Dziś jako moja adoptowana córka jest bezpieczna i uczy się w prywatnej szkole, żeby zostać prawniczką i pomagać innym pokrzywdzonym ludziom. Do tego potrzeba zaangażowania wielu osób dobrej woli, Stowarzyszenia Misji Afrykańskich, Fundacji „Między Niebem a Ziemią”, pieniędzy, czasu. Nie mam siły tłumaczyć, że to wieloletni projekt wymagający ogromnej pracy, więc trudno mówić o „lansie”. Bo wiem, że cokolwiek powiem, to tylko woda na ten młyn. Najlepiej po prostu robić swoje. Wierzę, że dobre rzeczy, sumiennie wykonywane, bronią się same.\nTakże Kabulę poznałaś podczas realizacji programu „Kobieta na krańcu świata”. Tworzysz go od dekady, z tej okazji powstał nie tylko nowy sezon, ale i odcinki specjalne. Jak to się stało, że zamiast motoryzacją zajęłaś się kobietami poznanymi w podróży?\nJako dziennikarka jeździłam komentować zawody Formuły 1, rajdowe mistrzostwa świata, rajdy Szwecji, Cypru, Argentyny. Czułam się spełniona, ale zaczęło do mnie docierać, że wszystko, co najciekawsze, dzieje się wokół, a nie na samych zawodach. Po Rajdzie Dakar w 2002 roku, w którym wystartowałam też jako zawodniczka, byłam już pewna, że bardziej fascynujące są kulisy tej morderczej imprezy, walka o przetrwanie, ludzie spotkani w drodze i przyroda naokoło niż sama sportowa rywalizacja. I o tym chciałam robić reportaże. Najpierw powstał pomysł na program „Misja Martyna”. A potem…\nPotem dużo się w moim życiu wydarzyło. Dużo ważnych, trudnych momentów. Przede wszystkim wypadek i śmierć mojego przyjaciela i operatora kamery Rafała. Szukałam sensu w tym, że przeżyłam ten wypadek, że ocalałam. Postanowiłam przeżyć dwa życia, dać z siebie więcej. Nie chciałam już robić programów o swoich podróżach, tylko o niezwykłych ludzkich historiach, które zainspirują innych. W 2008 roku zostałam mamą i to był punkt przełomowy. Od dziesięciu lat przemierzam świat, realizując filmy o kobietach z krańców świata i o tym, czego możemy się od nich nauczyć. To dokładnie tyle, ile ma moja córka.\nNie czułaś presji? Że powinnaś coś wybrać, z czegoś zrezygnować. Mówię o odwiecznym dylemacie: na ile matka dla dobra dziecka musi zrezygnować z siebie.\nKażdego dnia próbuję sobie odpowiedzieć na pytanie, czy moje wybory są słuszne. I czy z perspektywy czasu będę to widziała tak samo. Ja akurat postanowiłam być mamą i realizować pasje, choć daleka jestem od tego, żeby twierdzić, że to jedyny słuszny wybór. To też trochę rozmowa o feminizmie, choć unikam tego słowa. Uważam, że ciąży na nim jakieś piętno wypaczenia, podczas kiedy nieuznawanie feminizmu jest po prostu seksizmem. Na potrzeby tej rozmowy załóżmy, że równouprawnienie ludzi powinno być rzeczą oczywistą.\nNo więc nie każda nowoczesna kobieta, która żyje w XXI wieku i ma możliwość wyboru, musi godzić pracę, macierzyństwo, wyglądać super i dawać radę na każdym polu. Feminizm to dla mnie wolność wyboru, nawet jeśli oznacza to zostanie w domu z dzieckiem i rezygnację z dotychczasowych pasji. Ważne, czy wybierasz tę drogę dlatego, że tego właśnie chcesz, czy dlatego, że takie są oczekiwania otoczenia wobec ciebie.\nI tutaj znowu wrócę do Heather Swan, bo zawdzięczam jej dużo więcej niż to, że skaczę ze spadochronem. Heather dużą część życia poświęciła wyłącznie wychowywaniu dzieci. Po czym zaczęła robić różne bardzo niemądre, obiektywnie rzecz biorąc, rzeczy – bo to, na co się porywa, to momentami rzeczywiście czyste szaleństwo. Robi to, bo – jak powiedziała – poczuła, że stać ją na więcej niż wożenie dzieci do szkoły i ze szkoły oraz gotowanie im obiadów. Że to jest, oczywiście, ważne, ale znacznie ważniejsze, co może im dać, to inspiracja.\nKiedy ją poznałam, byłam świeżo upieczoną mamą, która próbowała stworzyć własny model macierzyństwa. W ogóle zrozumieć, o co w tym wszystkim chodzi, bijąc się wciąż z wyobrażeniami, jak moje macierzyństwo powinno wyglądać i czego świat ode mnie oczekuje. Zdecydowałam, że chcę spróbować znaleźć balans między pracą, pasją a wychowywaniem dziecka. Że to jest moja droga. Nie wiem, czy dobra, czy zła, ale moja. Jednak nie wyobrażam sobie, żeby się co jakiś czas nie zatrzymywać i nie robić podsumowań. To takie moje punkty kontrolne. Jak na razie widzę, że z kilku rzeczy bardzo ważnych zrezygnowałam, kilka rzeczy mogłam sobie darować, kilka zrobić inaczej, ale ogólnie bilans wychodzi na plus.\nJaki model macierzyństwa wyniosłaś z domu?\nZupełnie inny. Nasz dom pachniał obiadem, mama zawsze była na miejscu. Z wyboru. Każdy ma jakąś misję życiową, moja mama miała i ma taką: nakarmić cały świat, przytulić wszystkich do piersi, wziąć pod swoje skrzydła. Miałam cioteczne rodzeństwo – siostrę i brata, ich rodzice umarli, a moja mama przejęła znaczną część opieki nad nimi. Były okresy, że mieszkali u nas, były też takie, że żyliśmy na dwa domy. W ogóle nie pamiętam z dzieciństwa takiego czasu, żeby ktoś u nas nie pomieszkiwał, żeby rodzice komuś nie pomagali. Mama jest pod tym względem niemożliwa. Żyje bardziej dla innych, mniej dla siebie.\nByłaś późnym dzieckiem?\nMamy nie, ale taty – późnym. Kiedy miałam siedem lat i szłam do podstawówki, tata miał 47 lat. Rodzice koleżanek byli jeszcze przed trzydziestką.\nNa robotniczej Woli. Wtedy to bardziej były przedmieścia Warszawy. Przy trasie wylotowej na Poznań.\nPodwórko z trzepakiem czy z porządnymi drabinkami?\nBył trzepak, ale trenowałam wyczynowo sport i nie miałam czasu wisieć na trzepaku, bo spędzałam czas na sali gimnastycznej. A kiedy byłam młodsza, czas spędzałam głównie z dorosłymi. Lubiłam malować, rysować, lepić, kleić. Takie dziecko raczej introwertyczne, refleksyjne, niezbyt odważne. Bardziej obserwujące niż uczestniczące.\nJakim cudem z tego introwertycznego dziecka stałaś się nieustraszoną dziewczynką, która w wieku dziesięciu lat oznajmiła, że będzie ścigać się na motocyklach, i dopięła swego?\nDuża w tym zasługa mojej mamy. Pewnie miałam potencjał, skoro go we mnie dostrzegła, ale też ona sama ma jakąś niezwykłą umiejętność, która jest teraz dla mnie, kiedy wychowuję Marysię, niedoścignionym wzorem. Mama z jednej strony inicjowała różne rzeczy, a jednocześnie wspierała mnie w najbardziej szalonych pomysłach. Nigdy nie spotkałam się z sytuacją, nawet zupełnie błahą, kiedy podcięłaby mi skrzydła. Wyobraź sobie, że dziesięciolatka przychodzi do domu i mówi: „Mamo, będę wyścigowym kierowcą motocyklowym”. I co robi wielu rodziców? Zaczyna, nawet w dobrej wierze, przekładać te słowa na racjonalne przesłanki. Żyjemy w Polsce, w komunie, nie ma pieniędzy, sprzętu, sponsorów. „Dziecko, co ty mówisz, gdzie ty się będziesz ścigać, co ci chodzi po głowie?”. Ja tego nie usłyszałam. Zamiast tego mama wykrzyknęła: „Świetnie!”. Albo kiedy przyszłam do domu i powiedziałam, że będę gitarzystką. Zamknęłam się w pokoju i ćwiczyłam tak długo, aż wystąpiłam na festiwalu piosenki młodzieżowej Młyn z moim zespołem i zajęliśmy pierwsze miejsce. Wyrastałam w przekonaniu, że chcieć to móc. Rodzice pozwalali mi popełniać błędy. Na drodze tych doświadczeń nabrałam dużej pewności siebie i odwagi. Odwaga to ważna rzecz. Nie rozumiem, dlaczego na święta Bożego Narodzenia Mikołaj pyta dzieci, czy były grzeczne. Ja zawsze pytam Marysię, czy w tym minionym roku była odważna.\nWielki wpływ miał na mnie też mój tata. Nadodpowiedzialny, nadpracowity, widzący w tamtych siermiężnych czasach możliwości tam, gdzie nikt ich nie widział. Miał warsztat samochodowy w podwórku, obok naszego domu. I fascynujących klientów. Wanda Rutkiewicz, profesor Bardini, Violetta Villas, filmowcy, ambasadorzy. Nie chodziłam do przedszkola, więc pewnego dnia dostaliśmy pismo, że obejmuje mnie już „obowiązek szkolny”. To był dramat, bo warsztat samochodowy taty był dla mnie rajem. Wszyscy byli przyzwyczajeni, że gdzieś tam się plączę.\nW podstawówce rozbijałaś się motorynką po okolicy.\nMama podjęła wywrotową jak na tamte czasy decyzję, że będę uczęszczać na prywatne lekcje angielskiego. Nie docierałam na nie, bo wymyśliłam sobie, że pieniądze będę odkładać właśnie na motorynkę. A jak już ją zdobyłam, to wciąż znikałam. Jeździłam jak szalona po wojskowych fortach, które były w okolicy, i w pocie czoła uczyłam się kolejnych ewolucji, na przykład palenia gumy i jazdy na jednym kole.\nNikt nie wyrzucał ci, że to za bardzo chłopackie?\nRodzice nigdy. Ale w kółko to słyszałam, chłopaki bez przerwy mnie podpuszczali. A ja się dawałam podpuszczać. Testy na odwagę – rozbijałam tę swoją motorynkę albo kolana. A im bardziej mi coś nie wychodziło, tym bardziej się zacinałam, że chcę być lepsza od nich.\nJak przetrwałaś okres dojrzewania?\nPiersi rosły zdecydowanie za wolno jak na mój ówczesny ogląd sprawy [śmiech]. Przez jakiś czas byłam wypłoszem, tu miałam za dużo, tam za mało. Miałam też ogromne problemy z cerą, co bardzo mnie krępowało. Byłam między czasem beztroskiego chłopackiego dzieciństwa a okresem, kiedy konstytuowałam się jako kobieta, co też owocowało dość kuriozalnymi eksperymentami. Epatowaniem kobiecością. Podkreślanie jej rozumiałam w zupełnie inny niż dzisiaj sposób. Nazwijmy rzeczy po imieniu: bardzo dosłownie. Kiedy patrzę na zdjęcia z tamtego okresu, widzę, że wszystkiego jest tam za dużo. Albo za mało. Za mocny make-up, za głębokie dekolty, za krótkie spódniczki.\nW wywiadach nieraz przyznawałaś, że kobiety cię irytowały, że lepiej dogadywałaś się z facetami.\nDenerwowało mnie plotkowanie, mówienie o niczym, rozkładanie błahych spraw na elementy pierwsze. Dla mnie liczył się konkret, żeby popchnąć sprawy do przodu. Dopiero później zrozumiałam, że nie chodzi o to, żeby przyjąć męski sposób widzenia i model działania, tylko wypracować własny. Zaczęłam inaczej postrzegać ten kobiecy zestaw cech, zrozumiałam, że on wcale nie oznacza rozkładania błahych spraw na elementy pierwsze, tylko większą uczuciowość i empatię. Że pozorne niezdecydowanie to po prostu większa refleksyjność. Ta kobieca energia, siostrzana miłość, którą teraz czuję z fajnymi, mądrymi kobietami, które mnie otaczają, napędzają mnie do działania.\nDużo czasu zajęła ci ta wolta w myśleniu?\nWiele się zmieniło, kiedy zostałam mamą. Czysta fizjologia. Nabrzmiałe piersi, płaczące dziecko, zmęczenie, bezsilność, ale też ogromne poczucie wspólnoty z innymi kobietami.\nWewnętrzne przekonanie, że potrafię nawet w trudnych warunkach przetrwać. I zadbać o najbliższych. Czuję, że można mi zabrać wszystko, a ja i tak przetrwam. Wiem to.\nA umiesz określić, skąd bierze się u ciebie nieustanna potrzeba adrenaliny?\nJest udowodnione, pisaliśmy o tym w „National Geographic”, kiedy jeszcze pełniłam tam funkcję redaktor naczelnej, że jest coś takiego jak D4DR – gen sprawiający, że ludzie, którzy go mają, znacznie chętniej podejmują ryzyko. Ten gen sprawia też, że masz większą niż inni potrzebę przemieszczania się. Mniej więcej się zgadza.\nSpakowałabyś życie w walizkę?\nPewnie chciałabym odpowiedzieć twierdząco i dodać filozoficznie, że jestem wiecznym wędrowcem. Ale jednak nie. Obrosłam rzeczami, które lubię, szczególnie książkami, jestem dość sentymentalna, przechowuję notatki, pamiątki, wycinki. Zbieram stroje z krańców świata z myślą o stworzeniu kolekcji muzealnej. Są posegregowane, przełożone pergaminem, opisane. Bhutan, Indie, Samoa, Papua. Byłabym w stanie porzucić wszystko tylko wtedy, gdybym naprawdę musiała. Lubię surowe warunki życia, takie jak moja drewniana chata w górach i piec kaflowy zamiast centralnego ogrzewania\n– serwuję je sobie regularnie, ale dobrze mi też, kiedy wracam do naszego mieszkania na warszawskim Żoliborzu.\nW trudnych sytuacjach od razu idziesz na czołowe zderzenie?\nW tych najtrudniejszych potrafię zachować totalny spokój. To trochę cecha wrodzona, nie mam skłonności do panikowania. Ale też nauczyłam się tego w domu. Mama nigdy by nie powiedziała: „To straszne! Co my teraz zrobimy?!”. W naturalny sposób nie jestem szczególnie ekspresyjna, jeśli chodzi o strach i złe emocje. Łatwo przychodzą mi wybuchy radości, zapalam się do czegoś, ale negatywne emocje potrafię trzymać na wodzy. Czy to coś złego i będę miała z tego powodu wrzody żołądka? Po prostu wierzę, że mówiąc coś na głos, nadajemy temu energię. Dlatego tak bardzo zwracam na to uwagę: „Nie mówcie, że mamy problem. Nie, nie mamy problemu, mamy wyzwania. Nie mów, że ci się udało. Mów, że to zrobiłaś”. Poza tym bardzo ufam intuicji. Zawsze zrobię coś bardziej z serca niż z racjonalnej analizy.\nW relacjach sprawdza się to tak samo dobrze jak podczas zdobywania szczytu?\nGeneralnie ufam ludziom, jestem otwarta. I jak każdy mam różne doświadczenia w życiu zawodowym i prywatnym. Także takie, że ktoś mnie zawiódł, zdradził. Ale też nigdzie nie jest powiedziane, że ludzie mają być z nami na zawsze. Nie żałuję żadnej relacji, choć być może nie każda mnie szczególnie wzbogaciła. Na różnych etapach życia potrzebujemy różnych rzeczy. Jestem przekonana, że teraz żyję w odpowiednim miejscu, czasie, otoczona właściwymi ludźmi. Ale jeśli spotkamy się za pięć lat i ten zestaw ludzi wokół mnie będzie nieco inny, to nie znaczy, że teraz jest zły. Po prostu przyjmuję, że sytuacja może się zmienić, że świat się zmienia i my też się zmieniamy.\nPotrafisz o tym myśleć bez smutku?\nStraciłam bardzo bliskie osoby w dosłownym znaczeniu tego słowa. Umarły, zginęły w tragicznych okolicznościach. Pewnie, że w takich momentach zastanawiasz się, dlaczego świat się nadal kręci, jak to możliwe. Ale też wiem, że potem nastaje codzienność, budujesz inne relacje. Utrata, ta dosłowna i ta bardziej w przenośni, kiedy nasze drogi się rozchodzą, już mnie tak bardzo nie przeraża.\nJestem najszczęśliwsza, odkąd pamiętam.\nTo czego ci można życzyć?\nNie zabrzmi to spektakularnie, ale zdrowia. Resztę sobie jakoś ogarnę.\nZofia Fabjanowska-Micyk 17 listopada 2020\nZofia Fabjanowska-Micyk 16 stycznia 2020\nZofia Fabjanowska-Micyk 7 kwietnia 2021\nZofia Fabjanowska-Micyk 1 kwietnia 2021\nZofia Fabjanowska-Micyk 11 marca 2021\nZofia Fabjanowska-Micyk 4 marca 2021\nZofia Fabjanowska-Micyk 11 lutego 2021\nZofia Fabjanowska-Micyk 10 lutego 2021\nZofia Fabjanowska-Micyk 4 lutego 2021\nZofia Fabjanowska-Micyk 3 lutego 2021\nZofia Fabjanowska-Micyk 28 stycznia 2021\nZofia Fabjanowska-Micyk 27 stycznia 2021\nkobieca siłaodwagawywiadwywiad z martyną wojciechowską


Najcieplejszy maj w historii pomiarów. Efekty zmian klimatu coraz bardziej widoczne\nStrona główna›Najcieplejszy maj w historii pomiarów. Efekty zmian klimatu coraz bardziej widoczne\nNaukowcy z Copernicus Climate Change Service poinformowali, że ubiegły miesiąc był najcieplejszym majem w historii pomiarów na Ziemi. Jednocześnie badacze przewidują, że cały rok 2020 będzie w pierwszej dziesiątce najcieplejszych lat.\nWedług innych ekspertów, z amerykańskiej National Oceanic and Atmospheric Administration, jest praktycznie pewne, że bieżący rok będzie jednym z najgorętszych lat w historii. Badacze twierdzą, że z ponad 98% prawdopodobieństwem znajdzie się nawet w pierwszej piątce.\n– Ostatni miesiąc był najcieplejszym majem w historii pomiarów i jest to niewątpliwie alarmujący znak – powiedziała Freja Vamborg, badaczka z Copernicus Climate Change Service, międzyrządowej agencji wspierającej europejską politykę klimatyczną.\nPodkreśliła też, że "średnie temperatury z ostatnich 12 miesięcy czynią ten okres jednym z najgorętszych okresów tej długości i jest to szczególnie niepokojące".\nEfekty zmian klimatu coraz bardziej widoczne\nNajbardziej ponadprzeciętne temperatury w maju zanotowano na części Syberii – do 10 stopni Celsjusza powyżej średniej – a także na Alasce i Antarktydzie.\nNatomiast okres ostatnich 12 miesięcy, od czerwca 2019 do maja 2020 r., był o prawie 0,7 stopnia Celsjusza cieplejszy od średniej. W skali globalnej maj 2020 był o 0,63 stopnia Celsjusza cieplejszy od średniej w tym miesiącu z lat 1981-2010.\nWszystko to jest kontynuacją trendu będącego konsekwencją zmian klimatu. Już rok 2019 był drugim najgorętszym rokiem w historii pomiarów, zamykając jednocześnie najgorętszą dekadę w historii.


Tynk mozaikowy z mikk� | Zewn�trzne systemy dekoracyjne\nTynk silikonowy "baranek" z kruszywem SIC\nTynk mozaikowy z mikk�\n« Назад Головна / Продукти / Zewn�trzne systemy dekoracyjne / Tynk mozaikowy z mikk�\nS�u�y do natryskowego wykonywania fragment�w elewacji zewn�trznych, jak r�wnie� do pokrywania cz�ci �cian wewn�trznych szczeg�lnie obci��onych u�ytkowo np. korytarze klatki schodowe, itp. Dodatek mikki ma charakter dekoracyjny. Wyr�b mo�e by� stosowany na wszelkie typowe pod�o�a mineralne takie jak: beton, tynki cementowe, cementowo- wapienne, wapienno-cementowe, wapienne, gipsowe itp. – po min. 28 dniach od ich wykonania oraz jako wyprawa tynkarska na warstwach zbrojonych siatk� w systemach ocieple� Greinplast – po min. 3 dniach od ich wykonania. Wyr�b dost�pny w kolorach wg palety barw Producenta. Na �yczenie klienta dost�pna tak�e inna kolorystyka.\nKonfekcjonowany w opakowania 20kg, 10kg.\n2,5 do 2,7 kg/m2\nPrzed rozpocz�ciem nak�adania mas� nale�y wymiesza� przy u�yciu wiertarki wolnoobrotowej do uzyskania jednolitej ‘’spienionej’’ konsystencji. Pod�o�e musi by� suche i mocne, uprzednio bezwzgl�dnie zagruntowane farb� gruntuj�c� GREINPLAST F w odpowiednio dobranym kolorze. Na tak przygotowan� powierzchni� tynk nanosi� przy u�yciu pistoletu do natrysku tapet. Ci�nienie natrysku nale�y dostosowa� do ��danej faktury. Mas� nanosi� r�wnomiernie poziomymi pasami rozpoczynaj�c od g�ry. Aby uzyska� wyra�niejsz� faktur� mo�na tynk nanie�� ponownie przy mniejszym ci�nieniu natrysku.


Baltic Cup Łeba 2018 – Maciej Kowalewicz jak na lidera przystało - WAMA-SPORT\nBaltic Cup Łeba 2018 – Maciej Kowalewicz jak na lidera przystało\nwtorek, 30 październik 2018, 10:45\nPoprawiono: wtorek, 30 październik 2018, 10:46\nW minionym tygodniu (25/28 października) w Łebie odbyły się międzynarodowe zawody w strzelectwie sportowym Baltic Cup 2018. Gwardię Olsztyn reprezentowało trzech zawodników: Maciej Kowalewicz, Jakub Surtel i Michał Piwoński. Liderem ekipy był oczywiście Maciej, który odniósł dwa zwycięstwa, potwierdzając miano najlepszego juniora w kraju.\nW pierwszym dniu Maciej Kowalewicz wynikiem 627,4 pkt. zajął pierwsze miejsce w konkurencji KPN 60 Juniorów. Michał Piwoński w KPN 40 młodzików był siódmy - 386,3 pkt. Jakub Surtel zajął 27 lokatę w konkurencji PPN 60 Juniorów – 540 pkt.\nNazajutrz olsztynianie wystąpili w tych samych konkurencjach, rywalizacja miała więc charakter rewanżu. Maciej Kowalewicz wygrał po raz drugi tym razem z wynikiem 621.4 pkt. Michał Piwoński poprawił swój rezultat i zajął 5 miejsce. Jakub Surtel był tym razem 36 osiągając 536 pkt.\nPuchar Polski (II runda) Bydgoszcz 2019 – Maciej Kowalewicz cztery na cztery\nPuchar Bydgoszczy Młodzików 2019 – Srebro w pistolecie\nMiędzynarodowe Mistrzostwa Wybrzeża Ustka 2019 – Maciek Kowalewicz trzy razy złoto


Wosk koloryzujący czerwony firmy Bottari w cenie 16.99\nStrona główna » Narzędzia » Samochód i garaż » Kosmetyki samochodowe » Wosk koloryzujący czerwony\nWosk koloryzujący czerwony 190 ml Grand Prix\nWosk koloryzujący czerwony. Regeneruje, pielęgnuje, likwiduje zmatowienia i odbarwienia. Przeznaczony do lakierów zwykłych i metalicznych. Maskuje drobne rysy, zadrapania, odpryski i zarysowania. Regeneruje lakier likwidując zmatowienia i odbarwienia, przywracając mu pierwotny połysk i kolor. Czyści uciążliwe zabrudzenia, plamy, resztki owadów, żywicę z drzew itp. Tworzy lśniącą, woskową warstwę, chroniącą lakier przed szkodliwym działaniem czynników atmosferycznych, oraz ponownym osadzaniem kurzu i brudu. W zestawie znajduje się gąbka do nakładania.\nNumer artykułu 495712\nWosk koloryzujący czerwony 190 ml Grand Prix Producent: Bottari


Prezes Zarządu mgr inż. Arkadiusz Benke\nW ramach usług BIPLO, Logonet utrzymuje także konta e-mail naszego Zakładu. System BIPLO jest modyfikowany na bieżąco, przez co stale jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Współpraca z Logonet układa się bardzo pomyślnie, wysoko oceniamy świadczone przez firmę usługi operatorskie. Zobacz pełne referencje\nZastępca Dyrektora ds. Zarządzania Beata Macyszyn\nBIP Zarządu został wnikliwie przeanalizowany zarówno od strony prawnej, jak i pod kątem zastosowanych rozwiązań technicznych. Audyt został przeprowadzony bardzo sprawnie, a współpraca z firmą Logonet sp. z o.o. układała się wzorowo. Na wysoką ocenę zasługuje końcowy raport podsumowujący audyt, zawierający szczegółowe uwagi i zalecenia, które pomogą usprawnić funkcjonowanie Biuletynu. Zobacz pełne referencje\nDyrektor Spółki Kazimierz Zbigniew Orzech\nCiekawe przykłady oraz miła atmosfera z pewnością miała pozytywny wynik w odbiorze przekazywanych informacji. Również prezentacja była przygotowana w sposób spójny i merytoryczny, a materiały szkoleniowe przejrzyste i zgodne z prezentacją. Zobacz pełne referencje\nDyrektor Generalny Urzędu Sławomir Wasilczyk\nŁódzki Urząd Wojewódzki jest w pełni usatysfakcjonowany rezultatami, jakie przyniosło szkolenie zorganizowane przez firmę Logonet. Zobacz pełne referencje


Nie tylko "Jarosław Kaczyński" nie płaci faktur w terminie. Oto fakty, które w tej sprawie przemilczała Gazeta Wyborcza\nGorące tematy Biznes Finanse Firma Podatki dołącz do dyskusji (140) 07.02.2019\nTrudno mi traktować z należytym, oczekiwanym przez redakcję Gazety Wyborczej czy Tomasza Lisa, przejęciem tzw. aferę z taśmami Kaczyńskiego.\nO tym, że prezes i ludzie Prawa i Sprawiedliwości są powiązani ze spółką Srebrna, która buduje własne imperia medialne – wiadomo od dawna. O tym, że ci sami ludzie przed laty w niejasnych okolicznościach zdobyli warte krocie grunty i nieruchomości – wiadomo od dawna. O tym, że mają teraz ambicje w deweloperce? Wiadomo od dawna. Więc trudno mówić o aferze. Można mówić o patologii, ale z całą pewnością nie jest to afera.\nNie mają więc racji ani ci, którzy zwiastują kolejnymi artykułami GW „medialne trzęsienie ziemi”. Ale i fani Jarosława Kaczyńskiego krzyczący radośnie w chocholim tańcu o kapiszonie rozmijają się dość mocno z rzeczywistością. Nie ma się z czego cieszyć, a ten kapiszon zostawia po sobie bardzo nieprzyjemny zapach.\nNiezapłacona faktura to dla mnie chleb powszedni\nGazeta Wyborcza od ponad tygodnia, każdego dnia, w co drugiej wypowiedzi, w co drugim tweecie, ustami swoich redaktorów musi przypominać jak ważna jest opisywana przez nią afera. Z byciem ważnym jest jak z byciem damą. Jeśli musisz mówić ludziom, że jesteś ważny, to znaczy, że nie jesteś” – mówiła Margaret Thatcher.\nNajbardziej kontrowersyjnym wątkiem tzw. „afery” jest fakt nieopłacenia faktury austriackiego przedsiębiorcy. Otóż dla mnie jest to chleb powszedni. I faktycznie mogę zgodzić się ze stwierdzeniem, że w pewnym sensie, w skali mojego małego świata – jest to afera. Otóż bowiem spoglądam w program od księgowości i widzę tam kilkanaście niezapłaconych faktur. Rekordzista, duża firma, bo przecież nie mówimy tutaj o krzakach – tkwi jeszcze w sekcji październikowej.\nNie jest źle, bo znam i takich, którzy niezapłaconych faktur mają kilkadziesiąt, nawet na rok do tyłu.\nPaństwa to nie obchodzi\nNie potrafię z całą pewnością stwierdzić, w którym momencie decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej – podobno filaru gospodarki – zobowiązałem się do pracowania w roli instytucji de facto kredytowej względem naszego państwa.\nOto bowiem najpierw muszę wykonać na czyjąś rzecz pracę, co generuje po mojej stronie koszty – np. zatrudnienie pracowników. Następnie muszę odprowadzić za tego kogoś 23% VAT-u oraz podatek dochodowy. Nie zobaczyłem jeszcze ani złotówki tytułem faktury, a już wydałem połowę lub ponad połowę jej równowartości tylko za cenę nadziei, że kiedyś zobaczę te pieniądze na moim koncie.\nDla przykładu i łatwiejszych obliczeń przyjmijmy, że w październiku wystawiłem fakturę na 10 000 złotych netto (12 300 zł brutto). Jest luty, zaś pieniądze nadal nie pojawiły się na moim koncie. To nie jest incydent, to jest norma. Zatory płatnicze rakiem polskiej gospodarki – pisał na łamach Bezprawnika Marek Krześnicki.\nChoć nie zobaczyłem jeszcze ani złotówki z październikowej faktury, z własnej kieszeni musiałem opłacić od niej już 2300 złotych VAT-u i 1900 złotych podatku dochodowego, a przecież realizacja zlecenia też generuje wydatki, które nie zawsze da się zrzucić w koszty. Na chwilę obecną mój bilans faktury to tylko podatkowo mniej więcej -4200 złotych. Tyle musiałem podarować państwu za nadzieję, że może kiedyś doczekam się zapłaty faktury (jak na razie minęły 4 miesiące i cisza).\nTeraz mnożymy te ryzyka razy 5 do 10 faktur w miesiącu. Oczywiście, niektóre są płacone w terminie. Na niektóre się czeka 60 dni, a nie pół roku. No i w międzyczasie spływają zaległe faktury, które pozwalają przeżyć.\nAle pozwalają przeżyć mnie – branży usługowej. Mam wielu kontrahentów, szczycę się zaradnością życiową, jak szykuje się chudszy miesiąc to wieczorami siedzę po ciemku i wcinam chleb z cebulą. Co by było, gdyby dla mojego biznesu kluczowy był obrót materiałami budowlanymi?\nPewnie przez jakiś czas bym je zamawiał, a faktury płacił 4 miesiące po terminie…\nDlaczego polskie firmy bankrutują?\nNie potrafię powiedzieć, do której kategorii nierzetelnych płatników zalicza się spółka Srebrna, choć się domyślam. Podejrzewam, że są trzy rodzaje nieterminowych płatników faktur: słupy i oszuści nie mający zamiaru płacić, oszuści, którzy przeciągają zapłatę, by obracać kapitałem zgromadzonym na kontach oraz przedsiębiorcy (patrz przykład branży budowlanej), którzy sami wpadli w spiralę zatorów.\nUważam, że to jeden z głównych powodów, dla których bankrutują polskie firmy – w normalnych okolicznościach mogące wpłacać co miesiąc… No choćby te wspomniane 4200 zł od każdej faktury, minus koszty… Ale za to razy setki faktur. Krocie.\nTakich firm nie chce się jednak ratować, a kluczową rolę odgrywa tutaj państwo. Być może ta cała „afera” pozwoliła w końcu zainteresować spółką Srebrna szarego obywatela (w co wątpię) i może warto przy tej okazji zainteresować medialny mainstream tym, jak wyglądają problemy szarego przedsiębiorcy. Wybaczcie więc trochę skandaliczny nagłówek, ale dla mnie opisywane w artykule zagadnienie to prawdziwa afera. O której nikt nigdy nie opowie tak, by problem przez tydzień omawiały wszystkie redakcje w kraju.\nPewnym rozwiązaniem byłoby przeniesienie obowiązku podatkowego na moment otrzymania płatności za fakturę wydaje się ponurą koniecznością, jeżeli państwo naprawdę chce sprzyjać przedsiębiorcom (zamiast wymyślać jakieś konstytucje dla biznesu, które skutkują setką nowych przepisów, które trzeba przyswoić, co zajmuje czas, ale z których prawie nic nie wynika). Mam jednak świadomość, że jest to rozwiązanie w swojej formule utopijne.\nPrzedsiębiorca, któremu ostatecznie nie zapłacono faktury, z czasem może wystąpić do urzędu skarbowego z wnioskiem o zwrot podatku. Nie wiem ile jest w tym prawdy, a ile medialnej przesady, ale wiele urzędów skarbowych ma ponoć przykazane, by taki wniosek skutkował uruchomieniem kontroli skarbowej. Państwo wysyła więc przedsiębiorcy czytelny komunikat – nie waż się, bo pożałujesz.\nTagi:: Gazeta Wyborcza , spółka srebrna , taśmy kaczyńskiego , zatory płatnicze


program PiS, Morawiecki - najnowsze informacje - Forsal.pl\nprogram PiS, Morawiecki\nArtykuły na temat: "program PiS" , "Morawiecki"\nSasin: Propozycje z sobotniej konwencji PiS zostaną wprowadzone szybko\nPropozycje, które padły podczas sobotniej konwencji PiS zostaną wprowadzone szybko; w 2019 roku należy się spodziewać kolejnych - zapowiedział w poniedziałek szef Komitetu Stałego Rady Ministrów Jacek Sasin.\nTyszka o propozycjach PiS: obniżka CIT jest pozytywna; pozostałe projekty to populizm\nPropozycję obniżenia podatku CIT oceniam pozytywnie; pozostałe projekty to populizm i socjalizm - powiedział PAP w sobotę wicemarszałek Sejmu Stanisław Tyszka (Kukiz'15). Jego zdaniem PiS zapłaci za "rozdawnictwo i kupowanie sobie głosów".\nSchetyna: niech PiS odda pieniądze z nagród, potem możemy rozmawiać o programie\nNiech politycy PiS najpierw oddadzą nagrody, dopiero potem możemy rozmawiać na temat programu - tak lider PO Grzegorz Schetyna odniósł się do przedstawionych w sobotę propozycji rządu. Szef klubu PO Sławomir Neumann uznał je za "pic, który ma przykryć pazerność i chciwość" PiS.


BUTY ULTRA FLEX 2 MID GTX - Skalnik\nButy Salewa do speed hikingu. Model z membraną GORE-TEX® i przyczepną podeszwą Pomoca.\nSzybciej, dalej, przy mniejszym zmęczeniu. Buty Ultra Flex 2 Mid GTX to obuwie trekkingowe, z którym w górach możesz przemierzać dłuższe trasy lub robić szlaki w szybszym stylu. Te buty po prostu powstały do speed hikingu, czyli szybkiego poruszania się w górskim terenie.\nButy Ultra Flex 2 Mid GTX to połączenie wygody i lekkości. Model posiada lekką cholewkę z oddychającej tkaniny mesh, tekstyliów i ochronnego filmu TPU. Za tymi materiałami skrywa się jeszcze membrana wodoodporna i oddychająca, którą jest renomowany GORE-TEX® Extended Comfort. Elastyczna cholewka z wyższym kołnierzem nie krępuje stopy. Nie musisz się jednak obawiać, że buty są zbyt miękkie na wędrówkę po górach.\nIstotą tych butów jest także solidnie wykonana i przyczepna podeszwa. Podeszwa marki Pomoca Speed Hiking pozwala utrzymać stabilność na zróżnicowanych podłożach. Właściwe amortyzowanie uzyskano w butach dzięki amortyzacji pochodzącej z zastosowania pianki EVA o podwójnej gęstości. Tłumi ona wstrząsy i pozwala oszczędzać stawy, gdy szybko poruszasz się w technicznym terenie.\nButy wykorzystują znane technologie marki z Południowego Tyrolu. Znajdziesz w nich stabilizujący stopę system 3F, czy elastyczny kołnierz Flex Collar, który mimo wysokiego profilu nie powoduje przesztywnienia stopy. Ten model czerpie po prostu z bogatego doświadczenia projektantów, którzy podzielają Twoją górską pasję.\nlekka cholewka z tekstyliów i TPU\nwodoodporność i oddychalność - membrana GORE-TEX® Extended Comfort\nFlex Collar - kołnierz nie usztywniający nadmiernie nogi\npodeszwa Pomoca Speed Hiking\namortyzująca śródpodeszwa; pianka EVA o podwójnej gęstości\nMateriał cholewka: mesh, materiał tekstylny, film TPU


Fotowoltaika SULMIERZYCE ☀ Panele fotowoltaiczne dla domu, firmy, biznesu, rolnictwa. Instalacje fotowoltaiczne.\nFotowoltaika SULMIERZYCE - Panele i instalacje fotowoltaiczne dla domu, firmy, biznesu, rolnictwa.\nFotowoltaika ☎ 503 439 178 ➤ Instalacje fotowoltaiczne SULMIERZYCE ⚡\nFOTOWOLTAIKA dla domu i rolnictwa Z DOFINANSOWANIEM obniżającym koszt inwestycji. Instalacje fotowoltaiczne z montażem dla firm, przemysłu i budownictwa, urzędów i instytucji. Wydajne elektrownie fotowoltaiczne, farmy PV. Mocne i markowe panele fotowoltaiczne z gwarancją producenta. Optymalnie skalkulowany cennik na systemy i gotowe zestawy fotowoltaiczne oraz wysokiej klasy tanie falowniki, inwertery. Jako instalator instalacji fotowoltaicznych posiadamy także atrakcyjne ceny na wydajne pompy ciepła. Obszar usług: SULMIERZYCE i okolice.\nNowoczesna fotowoltaika – z korzyściami oraz oszczędnościami\nŻyjemy w kraju, gdzie nie ma kłopotu z dostęp do światła słonecznego, dlatego oraz niemalże darmowa energia z tego źródła jest coraz bardziej przystępna i opłacalna. Tym bardziej, że to właśnie dzięki naszej ogromnej ofercie fotowoltaika dla domu czy firmy jest nadzwyczaj dogodna oraz przejście na energię słoneczną przenigdy nie było prostsze.\nZ racji tego, że ceny energii elektrycznej co roku gonią w górę i nic nie wskazuje na to, ażeby w tej kwestii cokolwiek mogło się zmienić na lepsze – nadszedł czas, żeby zrozumieć, jak bardzo fotowoltaika dla instytucji, jak i dla konsumenta prywatnego może być rentowna. Szczególnie, gdy jest realizowana przez profesjonalistów w tej branży, jakimi jesteśmy. Charakteryzuje nas absolutne zaangażowanie w to, żeby każdemu ze swoich zleceniodawców zagwarantować najporządniej zaadaptowane rozwiązanie, które niesie oszczędności – stąd traktowanie każdej realizacji cierpliwie oraz z osobna to coś, na co zapewniamy gwarancję. Bez względu na to, czy jest to fotowoltaika dla rolnictwa, domów prywatnych czy rozległego przedsiębiorstwa – zawsze kładziemy nacisk na zapewnienie usług najwyższej jakości, podejmując się każdego zamówienia.\nCo znacznie więcej, wszystko to ma się gwarantowane nawet przy uruchomionym oświetleniu podczas przerw w dostawie prądu w całej okolicy. Pełne wykorzystanie energii słonecznej to przygotowana przez nas specjalizacja, w której nie istnieje słowo „niemożliwe”. Nawet, jeśli intrygują Cię farmy fotowoltaiczne – jesteśmy do Twojej dyspozycji, gwarantując kompetentne doradztwo, perfekcyjny dobór produktów oraz fachową instalację systemu fotowoltaicznego przystosowanego do wymogów zleceniodawcy.\nWspółczesna fotowoltaika: miej osobisty system oraz duże oszczędności\nPoprzez nowoczesne rozwiązania fotowoltaiczne czy pompy ciepła jakie możemy dla Ciebie zrealizować – oddajemy w Twoje ręce moc oszczędności. Dzięki wielu dogodnym rządowym zachętom, jakie akompaniują dziś zakupowi systemu słonecznego do mieszkania, nie ma już jakiegokolwiek powodu do zwlekania. Rząd proponuje w zasadzie duże ulgi fiskalne od energii słonecznej kwalifikującym się właścicielom domów, to właśnie dzięki czemu inwestycja w fotowoltaikę dla swojego domu czy biura tym bardziej jest tego warta.\nNie ma na co czekać, skoro już dzisiaj masz prawo dowiedzieć się, jaka fotowoltaika będzie najlepszym rozwiązaniem dla Twojego budynku!\nPo przeprowadzeniu wstępnych badań dotyczących przejścia na czystą energię – skontaktuj się z nami już dziś. Wykonamy dla Ciebie wycenę, jaka jeszcze znacznie bardziej utwierdzi Cię w przekonaniu, że fotowoltaika to system, w jaki należałoby inwestować. Nie posiadasz nic do stracenia, poza gigantycznymi kwotami na rachunkach za energię elektryczną od zewnętrznego dostawcy. Naszym zamiarem jest odkryć dla Ciebie taką formę systemu słonecznego, który przyniesie Twojemu domu lub ewentualnie firmie najlepsze korzyści. Chodzi o taką fotowoltaikę, która znakomicie pasuje do Twojego budżetu i stylu życia.


elblag.gosc.pl → Wiadomości z diecezji elbląskiej → Uroczystości 1 września w Szymankowie\nUroczystości 1 września w Szymankowie\tprzejdź do galerii\nSzymankowo, 1.09. 81. rocznica wybuchu II wojny światowej.\tŁukasz Sianożęcki /Foto Gość\nJak co roku, 1 września sygnały pociągów przejeżdżających przez Szymankowo wybrzmiewają wyjątkowo długo i szczególnie znacząco. W ten sposób kolejarze oddają hołd swoim poprzednikom, którzy polegli w walce z hitlerowskim okupantem. To właśnie bowiem w Szymankowie polscy kolejarze i celnicy, jako jedni z pierwszych we wrześniu 1939 r., przeciwstawili się niemieckiemu najazdowi, broniąc swojej ojczyzny.\nTe sygnały to także wyraz solidarności z uczestnikami uroczystości, które dorocznie odbywają się w Szymankowie. W tej niewielkiej miejscowości pomiędzy Tczewem i Malborkiem zgromadzili się dziś zarówno przedstawiciele rodzin poległych kolejarzy, pracowników kolei i administracji skarbowej, jak i urzędnicy Kancelarii Prezydenta, Prezesa Rady Ministrów i Ministerstwa Infrastruktury, aby uczcić pamięć poległych w pierwszych godzinach kampanii wrześniowej.\n"Gromadzą się Państwo w miejscach, gdzie rozegrały się pierwsze dramatyczne wydarzenia II wojny światowej. Malbork, Szymankowo, Tczew są jak stacje-symbole polskiej martyrologii i polskiego bohaterstwa. Obrona mostów tczewskich, obok obrony Westerplatte oraz ataku niemieckiego lotnictwa na bezbronny Wieluń, na zawsze zapisały się na kartach historii jako początek wojennych zmagań i wojennej gehenny. Składamy hołd mężnym żołnierzom II Batalionu Strzelców oraz kolejarzom i celnikom, którzy w służbie Rzeczypospolitej dali dowody żarliwego patriotyzmu i najwyższej ofiarności" - napisał w liście do uczestników dzisiejszych uroczystości prezydent Andrzej Duda.\nUroczystości rozpoczęła Msza św. pod przewodnictwem biskupa elbląskiego Jacka Jezierskiego.\ndodane 01.09.2020 15:10