środa, 19 styczeń 2022 23:15\nZ prof. UAM dr hab. Beatą Messyasz, dziekanem Wydziału Biologii UAM rozmawia Mariola Zdancewicz\nPod względem projektowym mają Państwo ostatnio „wiatr w żagle”. Wpisaliście się w międzynarodowy litewsko-polski projekt poprawy jakości wód i redukcji dwutlenku węgla w atmosferze...\nśroda, 19 styczeń 2022 23:14\nZ prof. UAM dr hab. Beatą Messyasz dziekanem Wydziału Biologii UAM, prof. dr hab. Małgorzatą Garnczarską prodziekanem ds. studenckich Wydziału Biologii UAM, prof. UAM dr hab. Jakubem Kosickim prodziekanem ds. nauki i współpracy międzynarodowej, dr hab. Markiem Żywickim prodziekanem ds. rozwoju, prof. UAM dr hab. Agnieszką Ludwików kierownikiem Studiów Doktoranckich na Wydziale Biologii i dyrektor Szkoły Doktorskiej Nauk Przyrodniczych UAM rozmawia\nBM: Nie da się ukryć, że nauki biologiczne są jednym z najbardziej złożonych obszarów nauki. Naukowcy, badacze zatrudnieni na Wydziale Biologii Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu, realizują swoje pasje naukowe na wszystkich poziomach organizacji biologicznej; tj. od pojedynczych molekuł po całe ekosystemy, zajmujące najbardziej egzotyczne i/lub niedostępne obszary naszej planety. Co ważne, wszystkich, a jest nas naprawdę sporo, ponieważ wydział zatrudnia ponad 350 osób, łączy pasja do wyjaśniania zawiłości otaczającego świata. Przejrzysta struktura organizacyjna, nowoczesny park aparaturowy i horyzontalne zarządzanie sprawia, że od lat jesteśmy rozpoznawalnym Wydziałem Biologii w Polsce i UE.\nJest oczywiste, że Uczelnia to nie tylko badania naukowe ale również – kształcenie. Od lat hołubimy zasadzie, że wysoki standard kształcenia zarówno studentów, jak i doktorantów wynika z wysokiej jakości badań; mówiąc więc wprost nauka i kształcenie są naczyniami nierozerwanie połączonymi. Nie da się tego wszystkiego zapewnić bez zewnętrznego wsparcia finansowego, czyli tzw. grantów.\nO właśnie, jesteście Państwo liderami w pozyskiwaniu grantów, bo jest ich aż 14 w ostatnim konkursie. Proszę przybliżyć ten niewątpliwy sukces.\nJK: Tak, czternastu pracowników naukowych naszego Wydziału uzyskało finansowanie z ostatnich edycji Narodowego Centrum Nauki w ramach konkursów OPUS oraz PRELUDIUM, więc jest to dla nas bardzo dobra wiadomość, gdyż utrzymujemy od kilku lat standard ich pozyskiwania na poziomie 30%. Cieszy przede wszystkim to, że profil uzyskiwanych projektów naukowych nawiązuje do światowych nurtów badawczych związanych m.in. z terapią genową i ewolucjonizmem. Mówiąc tak trochę w naszym wydziałowym narzeczu, działamy tak, aby zachodni świat naukowy nam nie oddalił się zbyt szybko.\nRealizacja tak dużej liczby projektów wymaga na pewno odpowiedniej infrastruktury, o którym już Pani dziekan wspomniała?\nMŻ: Tak, wydział co roku inwestuje bardzo duże środki w infrastrukturę badawczą. Duże zróżnicowanie tematyczne realizowanych projektów oznacza, że musimy zapewnić szeroki wachlarz aparatury badawczej. Pomimo, że te stosunkowo tańsze instrumenty można nabywać w ramach przyznanych grantów, zakup dużych urządzeń pozostaje w gestii wydziału. W ostatnim roku udało nam się na przykład doposażyć wydział w dwa bardzo specjalistyczne mikroskopy, co umożliwiło utworzenie unikalnej w skali kraju pracowni pozwalającej na badanie preparatów w bardzo wysokiej rozdzielczości oraz na obrazowanie 3D tkanek. Planujemy już dalszy rozwój naszego zaplecza mikroskopowego – w rządowej Polskiej Mapie Infrastruktury Badawczej umieszczone zostało utworzenie na naszym wydziale w najbliższych latach Centrum Krioobrazowania.\nRównie ogromnym wyzwaniem, które przed nami stoi jest zapewnienie odpowiednich warunków dla hodowli organizmów prowadzonych na wydziale. Mamy ich pełną rozpiętość – od mikroorganizmów, przez grzyby, rośliny i ryby, aż po kręgowce. Ciągle rosnąca liczba realizowanych projektów badawczych powoduje, że zaczyna nam brakować miejsca w tym zakresie. Dlatego rozpoczynamy właśnie prace nad modernizacją części budynku, aby wygospodarować przestrzeń na pomieszczenia hodowlane.\nInwestujemy również duże środki w zapewnienie wysokiej jakości nauczania. Co roku dydaktyczne sale laboratoryjne wyposażane są w najnowszy sprzęt, taki jaki nasi absolwenci spotkają w wiodących firmach biotechnologicznych. Remontujemy, rozbudowujemy i doposażamy również pracownie komputerowe, które z powodu szybkiego rozwoju technik badawczych stosowanych w biologii, coraz częściej są niezbędne do realizacji przedmiotów do tej pory stricte laboratoryjnych.\nJak rozumiem beneficjentami projektów są także doktoranci, czyli przyszłe pokolenia polskich naukowców?\nAL: Tak, i to w dużej mierze, jest to efekt działalności organizacyjnej wydziału i oczywiście pracy dziekanów, którzy w stosowny sposób sprawują pieczę nad formułą nauki, która jest tutaj realizowana. Pani dziekan jest zwolenniczką ubiegania się o finansowanie zewnętrzne, co w dużej mierze jest już naszą wydziałową tradycją. Nie da się bowiem ukryć, że niezależność finansowa to wolność i autonomiczność w badaniach naukowych. Pamiętajmy, że granty są zdobywane w ramach konkursów, więc wiemy, że badania które uzyskują finansowanie są na pewno wartościowe i na światowym poziomie. Zewnętrzne finansowanie badań to światowy standard i dają nam dodatkową kadrę w osobach postdoków, ale także tych najmłodszych badaczy, właśnie doktorantów osadzających się u nas na wydziale, którzy przyczyniają się do rozwoju naukowego dyscypliny, a także do renomy uczelni na świecie.\nSzkoły doktorskie nigdy w systemie polskiej nauki nie funkcjonowały i wiem, że na UAM szkoły doktorskie cały czas mówiąc biologicznie – ewoluują\nAL: W minionym roku szkoła doktorska przeszła znacząca transformację. Z jednej szkoły doktorskiej na uniwersytecie wyłoniło się pięć, analogicznie do szkół dziedzinowych. Obecnie w szkole realizuje rozprawy doktorskie około stu doktorantów, w tym 15% to obcokrajowcy.\nAL: Są to osoby z Ukrainy, Chin, Kazachstanu, Pakistanu, Indii, raczej z wschodniej części globu. Natomiast gdyby patrzeć holistycznie, jeżeli chodzi o naszą dyscyplinę jest tu ogromny przekrój, bo mamy doktorantów z Ameryki Środkowej, Azji, Hiszpanii, czy UK. Przyciąga ich do nas przede wszystkim doskonałość naukowa. Nie przyciąga ich ustrukturyzowany program kształcenia, który oferuje szkoła. Atrakcyjna jest dla nich tematyka badań naukowych, zwracają uwagę na aktualne i „modne” działalności naukowe jak ochrona klimatu, ekologia, ewolucja biologiczna, mRNA – te dziedziny są dla nich bardzo ciekawe i przyciągające. Ważna także jest agronomia. Nie reprezentujemy jej jako takiej, ale pokazujemy rośliny uprawne, pracę z nimi, co szczególnie interesuje osoby na przykład z Indii, które bardzo cenią sobie właśnie znajomość narzędzi i badania podstawowe prowadzone w kierunku opracowywania upraw, które są bardziej tolerancyjne na stresy, suszę czy patogeny.\nWydział ma ogromne doświadczenie, dużą bazę publikacyjną, sporo badań właśnie w tych kierunkach i zachęca ich to, co przez ostatnią dekadę się dzieje – pokuszę się o takie stwierdzenie – mamy coraz więcej badaczy, którzy pracują w tych gałęziach nauki związanych z terapią genową czy poszukiwaniem leków. Mamy też coraz więcej doktorantów pasjonujących się tą tematyką i chcących służyć ludzkości.\nAby trafić do szkoły doktorskiej trzeba najpierw ukończyć tradycyjne dwustopniowe studia. Czy dydaktyka akademicka nadąża za tempem odkryć naukowych ?\nMG: Wciąż aktualnym zadaniem pozostaje przebudowa myślenia o procesie kształcenia, upowszechnienie podejścia opisywanego jako Student-Centred Learning, które tworzy przestrzeń do wdrożenia nowoczesnych strategii edukacyjnych, m.in. tutoringu, o którym wspomniałam wyżej, a także research-based learning i problem-based learning. Nowoczesne modele dydaktyki akademickiej podkreślają aktywność studenta, autonomię myślenia, samodzielność w rozwiązywaniu problemów, myślenie krytyczne oraz rozwój kompetencji miękkich. Studia na Wydziale Biologii dostarczają nie tylko wiedzy teoretycznej i umiejętności związanych z kierunkiem i specjalnością studiów, ale także rozwijają umiejętności kognitywne studenta, takie jak rozumienie, krytyczne myślenie, analizowanie, interpretowanie oraz pozwalają na nabycie niezbędnych kompetencji społecznych.\nWiem że prowadzicie państwo kierunki takie jak biologia, ochrona środowiska czy biotechnologia, ale czy staracie się Państwo otwierać także nowe kierunki – tak aby gonić uczelnie zachodnie?\nMG: Od tego roku wprowadzamy nowy program studiów na kierunku bioinformatyka. Postęp technologiczny ostatnich lat w sposób znaczny zwiększył znaczenie bioinformatyki i zapotrzebowanie na umiejętności praktyczne pozwalające na podejmowanie i rozwiązywanie nowatorskich problemów na styku technologii i współczesnej biologii i medycyny oraz w zakresie pozyskiwania i przetwarzania danych biomedycznych.\nMamy także nowy program studiów, w ramach którego kształcimy przyszłych nauczycieli biologii i przyrody. Nowe kierunki opieramy na znakomitym potencjale naukowym grup badawczych prowadzących badania wpisujące się w najnowsze kierunki rozwoju światowej nauki.\nNasza oferta dydaktyczna jest szeroka, prowadzimy m.in. dwa kierunki w języku angielskim. Studentom kierunku environmental protection oferujemy możliwość uzyskania podwójnego dyplomu UAM i Uniwersytetu w Kilonii. W ramach kierunku biotechnology rozwijamy nowe ścieżki kształcenia, takie jak poszukiwanie innowacyjnych terapii chorób człowieka, tworzenie leków nowej generacji, rozwój medycyny regeneracyjnej w oparciu o komórki macierzyste oraz zastosowanie nano- i biomateriałów w medycynie.\nDużo uwagi poświęcamy także współpracy z sektorem pozaakademickim. Efektem współpracy z pracodawcami jest chociażby program studiów na kierunku biologia i zdrowie człowieka, który ma wypełnić zapotrzebowanie na specjalistów w zakresie ochrony i wspomagania zdrowia ludzi i zdrowia środowiskowego.\nProwadzimy także zajęcia terenowe w ciekawych przyrodniczo zakątkach naszego kraju, ale proponujemy również kurs biologii tropikalnej w Ugandzie lub kurs biologii polarnej na Spitsbergenie.\nJakie inicjatywy dydaktyczne są podejmowane na Wydziale Biologii?\nMG: Kształcenie to drugi, obok nauki, ważny filar działalności Wydziału Biologii. Wprowadzenie tutoringu akademickiego, indywidualizacja ścieżki kształcenia, integrowanie prac dyplomowych z badaniami naukowymi pracowników badawczo-dydaktycznych, intensywna wymiana międzynarodowa studentów, to tylko niektóre przykłady naszych inicjatyw dydaktycznych. Od 2017 roku na Wydziale Biologii wsparciem dla nowoprzyjętych studentów w realizacji celów naukowych jest program KRAB – Kierowania Rozwojem Aktywności Badawczej, wdrażający tutoring do praktyki akademickiej. Program ten cieszy się dużym zainteresowaniem studentów I roku, a wymiernym efektem aktywności uczestników programu KRAB, są opublikowane prace naukowe oraz projekty naukowe realizowane w ramach BestStudentGrant – konkursu, w którym najlepsi studenci I roku studiów uzyskują finasowanie na realizację swoich pierwszych projektów badawczych. W czterech edycjach tego konkursu mamy 11 laureatów z Wydziału Biologii. Od tego roku akademickiego rozszerzamy zakres edukacji spersonalizowanej w ramach tutoringu dla studentów wyższych lat oraz wprowadzamy na Wydziale Biologii nową formę edukacji spersonalizowanej – mentoring. Służy temu realizacja projektu WILK - Wsparcie I Lokowanie Kompetencji. Dzięki relacji jaka tworzy się pomiędzy studentem i tutorem powstaje przestrzeń, w której może rozwinąć się pasja, kreatywność studenta, chęć wytyczania celów i ich realizacji. To także umocnienie podmiotowego traktowania studentów, rozwijanie systemu wyłaniania oraz kształtowania talentów naukowych. Praca z tutorem jest szczególnie przydatna np. wtedy, gdy student stoi przed wyzwaniem ukierunkowania swoich zainteresowań i wyboru ścieżki kształcenia. Wsparcie mentora jest natomiast szczególnie istotne, gdy podopieczny stoi przed wyzwaniem, np. przygotowania wniosku o dofinansowanie badań naukowych. I na tym polu możemy się pochwalić sukcesami studentów Wydziału Biologii. W trzech edycjach konkursu Study@Reserch studenci I roku studiów II stopnia uzyskali finansowanie 19 projektów badawczych. Jak widać, na naszym wydziale umiejętność pisania wniosków grantowych i pozyskiwania środków na badania ze źródeł zewnętrznych posiadają nie tylko pracownicy i doktoranci, ale także studenci.\nJesteście Państwo przed Nocą Biologów. Jak ta edycja będzie wyglądać, czy będzie w wersji online, czy może zrezygnujecie Państwo z tej wersji?\nBM: Kolejna, już XI Noc Biologów odbędzie się 14 stycznia 2022 roku w systemie hybrydowym. Zaproponowane zostanie kilka wydarzeń, które odbędą się na miejscu w postaci warsztatów i wówczas będą przychodziły ze szkół małe grupy z nauczycielem, posiadające wcześniej rezerwacje i dzięki temu redukując kontakty między sobą. Większość zajęć będzie odbywała się w trybie online, co mieliśmy okazję przećwiczyć w styczniu tego roku, gdyż X edycja Nocy Biologów odbyła się w całości w trybie online.\nTrochę szkoda, bo pamiętam tu tłumy tych ciekawych młodych i bardzo młodych ludzi...\nBM: Zgadza się, ale z drugiej strony taki system prowadzenia czy prezentacji różnych wydarzeń online ma też swoje plusy, ponieważ osoby zainteresowane (uczestnicy) w bardzo szybki sposób mogą się przemieszczać pomiędzy różnymi uczelniami i wybrać sobie większy wachlarz wydarzeń, które wpisują się w ich pasje. Oczywiście bezpośredni udział w doświadczeniach laboratoryjnych, mówimy o młodzieży i młodszym pokoleniu, czyli bezpośrednia możliwość dotknięcia na żywo eksponatów jest nie do przecenienia. Mamy nadzieję, że w kolejnych edycjach wydarzenia odbędą się w tradycyjnym trybie stacjonarnym.\nA na co mogą uczestnicy liczyć w styczniu, co będzie przeważać?\nBM: Proponowany tytuł przewodni XI edycji Nocy Biologów nawiązuje do rezolucji Parlamentu Europejskiego z 6 czerwca 2021 roku na rzecz bioróżnorodności 2030 i brzmi: „Różnorodność biologiczna: od genu do ekosystemu”. Planowane wydarzenia obejmą w swojej tematyce zmiany bioróżnorodności w odniesieniu do szybko postępujących zmian klimatu.\nśroda, 19 styczeń 2022 23:13\nz prorektorem ds. rozwoju i współpracy z gospodarką Politechniki Poznańskiej – prof. dr hab. inż. Michałem Wieczorowskim – rozmawia Mariola Zdancewicz\nGratulujemy objęcia funkcji prorektora Politechniki Poznańskiej. Przyszło ją Panu piastować w warunkach pandemii. Myśli Pan, że byłoby inaczej, gdyby czas był inny?\nśroda, 19 styczeń 2022 23:12\nRok 2020 zakończył się miłym akcentem – gmina zajęła III miejsce w kategorii gmin wiejskich i otrzymała tytułu laureata w Rankingu Zrównoważonego Rozwoju! Gratulujemy!\nDziękuję – w imieniu mieszkańców i przedsiębiorców Gminy Tarnowo Podgórne, bo to nasz wspólny sukces. Bardzo wysoko cenimy to wyróżnienie. Ranking opiera się o obiektywne wskaźniki publikowane przez Główny Urząd Statystyczny. Co więcej, zespół niezależnych ekspertów, pracujący na Politechnice Warszawskiej pod kierunkiem prof. Eugeniusza Sobczaka, stale monitoruje rozwój społeczno-ekonomiczny wszystkich gmin i regionów – jednostek samorządu terytorialnego. Pod uwagę bierze się m.in. wartość wydatków na projekty inwestycyjne w przeliczeniu na jednego mieszkańca, liczbę osób pracujących na tysiąc mieszkańców, liczbę podmiotów gospodarczych na tysiąc mieszkańców, saldo migracji, liczbę absolwentów szkół ponadgimnazjalnych czy odsetek mieszkańców korzystających z oczyszczalni ścieków. To bardzo kompleksowa ocena. Cieszę się, że co roku nasza gmina w takim zestawieniu zajmuje czołowe miejsca w kategorii gmin wiejskich.\nRealizowana jest obecnie ważna inwestycja – modernizacja i rozbudowa oczyszczalni ścieków…\nRozwijamy się bardzo dynamicznie. Rośnie liczba mieszkańców, pojawiają się nowi inwestorzy, a funkcjonujące przedsiębiorstwa zwiększają swój potencjał. Dla naszego samorządu oznacza to konieczność realizacji kolejnych inwestycji zwiększających wydajność infrastruktury technicznej. Z tą myślą prowadzimy obecnie modernizację i rozbudowę oczyszczalni ścieków Tarnowskiej Gospodarki Komunalnej TP-KOM.\nEfektem tej inwestycji będzie podwojenie jej wydajności – teraz dobowo „przerabia” ok. 4 000 m3, a po modernizacji będzie to 8 000 m3. Warto podkreślić, że wprowadzane rozwiązania to prawdziwy skok technologiczny. Zastosowany zostanie m.in. nowoczesny system napowietrzania (zamiast rusztowego z dołu – pęcherzykowe z góry), wyeliminowane zostaną zbiorniki zagęszczania i odwadniania osadów, dłuższa i staranniejsza będzie obróbka ścieków. Zainstalowany system będzie dostosowany do zmieniającej się struktury ścieków, tzn. przeznaczony będzie zarówno do oczyszczania ścieków komunalnych, jak i przemysłowych, co w przypadku naszej gminy jest bardzo ważne.\nWażną kwestią jest też bardzo korzystne finansowanie tego przedsięwzięcia, którego wartość wynosi ponad 37 mln zł brutto. Blisko 50% tej kwoty to unijne wsparcie w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Kolejne prawie 50% kwoty spółka otrzymała w formie preferencyjnego kredytu z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Rozbudowa zakończy się 31 grudnia 2021 r.\nTrwa także modernizacja dworku w Sierosławiu...\nBardzo zależy nam na tym, żeby ratować ważne historycznie miejsca na terenie gminy. Uważam, że świadczy to o dojrzałości naszej społeczności lokalnej – chcemy nie tylko budować nowoczesne budynki, ale także restaurować cenne historycznie obiekty. Do takich należy dworek w Sierosławiu. Dotychczas mieściły się w nim mieszkania komunalne, więc rozpoczęcie renowacji poprzedziło wybudowanie nowych mieszkań.\nPrace remontowe są na ukończeniu. Sierosław zyska nowe miejsce spotkań – w dworku mieścić się będzie świetlica oraz pomieszczenia dla rady sołeckiej. Przewidzieliśmy także miejsce na gabinety lekarskie, co ważne dla tej prężnie rozwijającej się społeczności. Zmieniło się także otoczenie pałacyku – są nowe ścieżki spacerowe, miejsca wypoczynku, boisko sportowe, plac zabaw i siłownia zewnętrzna. Jestem przekonany, że i dworek, i park będą długo służyć mieszkańcom.\nW ubiegłym roku rozmawialiśmy o budowie Zespołu Szkół Technicznych. Czy udało się dokończyć inwestycję zgodnie z planem?\nTak! To przedsięwzięcie jest największą inwestycją gminną w obszarze oświaty. To było bardzo ambitne zadanie, szyte na miarę potrzeb mieszkańców i przedsiębiorców. Jestem pewien, że stworzyliśmy miejsce, gdzie w przyjaznych warunkach uczniowie zdobywają nowoczesną wiedzę, zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, ale też adekwatną do potrzeb lokalnego rynku pracy. Oferta edukacyjna spotkała się z bardzo dużym zainteresowaniem – technikum było na drugim miejscu pod względem liczby uczniów na jedno miejsce wśród szkół z Poznania i powiatu poznańskiego.\n1 września 2020 r. naukę rozpoczęło tu stu pięćdziesięciu dwóch uczniów. Żałuję bardzo, że przez pandemię nie mogą oni w pełni korzystać z nowocześnie wyposażonych klas i pracowni zawodowych. Wiem, że tych kilkanaście tygodni rozbudziło apetyty młodzieży do zdobywania wiedzy w tak komfortowych warunkach.\nProwadzimy teraz trzy szkoły ponadpodstawowe – liceum, technikum i szkołę branżową I stopnia. Młodzi mieszkańcy mogą zatem kontynuować naukę „na miejscu” bez konieczności dojeżdżania do Poznania. To – jak wielu z nich podkreśla – bardzo duże udogodnienie. Obecnie trwa nabór na kolejny rok szkolny – mam nadzieję, że zainteresowanie ofertą naszych szkół będzie równie wysokie jak dotychczas.\nPodpisał Pan umowę w sprawie budowy Centrum Integracji Obywatelskiej…\nW naszej gminie powstaną dwa takie centra – w Tarnowie Podgórnym i Przeźmierowie. Mają to być miejsca sprzyjające integracji lokalnej, inspirujące do działań społecznych, stymulujące rozwój społeczeństwa obywatelskiego. Dlatego w obu znajdą się pomieszczenia dla organizacji pozarządowych. Ponadto w Przeźmierowie zaplanowaliśmy miejsce dla posterunku policji, o co bardzo apelowali mieszkańcy. Do Centrum przeniesie się także Filia Urzędu Gminy. Z kolei w Tarnowie Podgórnym chcemy otworzyć Muzeum Demokracji, w którym przede wszystkim uhonorujemy osoby i podmioty, najbardziej zaangażowane w społeczno-gospodarczy rozwój naszej gminy. Budowa Centrum w Przeźmierowie zrealizowana zostanie pod koniec tego roku, a w Tarnowie Podgórnym – w kwietniu 2022 r. Jestem przekonany, że będą to kolejne atrakcyjne punkty na mapie naszej gminy, będące odpowiedzią na potrzeby mieszkańców.\nśroda, 19 styczeń 2022 23:11\nz prof. dr hab. n. med. Maciejem Kurpiszem, kierownikiem Zakładu Biologii Rozrodu i Komórek Macierzystych Centrum Genetyki Człowieka PAN, rozmawia Mariola Zdancewicz\nProszę zdradzić, czemu się Pan teraz poświęca, jakie działania Pan podejmuje?\nMamy okres konsolidacji, wynikający z faktu, że finansowanie nauki w Polsce upada, w związku z czym na placu boju pozostają najbardziej zdeterminowani. Takich zespołów, zakładów, grup czy poszczególnych osób nie jest zbyt dużo.Walka z COVID-19 nie może być ogólnym priorytetem, to zadanie pewnego sektora służby zdrowia. W Polsce z reguły dany problem rozlewa się niestety szeroką strugą i pociąga poszczególne dziedziny życia, które w zupełnie nieuprawniony sposób dają się wciągnąć w coś, co społeczeństwu nie przysparza żadnych beneficjów.\nMój pomysł, wynikający z długoletnich doświadczeń – zakończenie wielkiego cyklu dotyczącego regeneracji pozawałowej mięśnia sercowego, to jeden z najambitniejszych pod względem logistycznym programów, które wykonywałem. Realizowany jest na modelu świńskim, a więc najbliższym fizjologii człowieka, a przy tym kapryśnym i bardzo kosztownym. Do tej pory świnie były sporadycznie wykorzystywane w kardiologii – przede wszystkim do weryfikacji i zaopatrzenia mięśnia sercowego w stenty elutowalne, które się same roztrawiały, posiadały przeciwciała hamujące krzepliwość oraz różnego rodzaju sposoby zaopatrywania naczyń wieńcowych. Trudno nazwać to nauką przez duże „N”, ale można zaliczyć do cyklu obserwacji przedklinicznych, które są bardzo potrzebne, gdyż później dyskontowane są w klinice człowieka.\nModele te pokazywały się w Polsce sporadycznie, żadna grupa do tej pory nie doprowadziła do wystandaryzowanego świńskiego modelu pozawałowego, który wiódłby nas do zrozumienia kardiomiopatii mięśnia sercowego. Dysfunkcja mięśnia sercowego polega na tym, że zaczyna on gubić się w swojej hemodynamice, która się obniża i prowadzi do zmian anatomicznych. Z uwagi na to, że nie posiada własnej warstwy regeneracyjnej, zagubienie najczęściej skutkuje tylko przerostem, bo komórki nie mogą wejść na drogę mitozy. Przerost z kolei doprowadza do deformacji. W związku z tym pojawia się układ kwadratury koła – jedno prowadzi do drugiego, a drugie do trzeciego.\nDo tej pory w sensie molekularnym i fizycznym nie jesteśmy w stanie rozdzielić poszczególnych faz kardiomiopatii. Nie wiemy w którym momencie droga jest już tylko jednokierunkowa – w stronę niewydolności serca.\nPrzypominam, że niewydolność serca została niedawno ochrzczona przez Światową Organizację Zdrowia jedną z najbardziej powszechnych chorób prowadzących do śmierci. W związku z tym badamy regenerację mięśnia sercowego dwoma określonymi typami komórek macierzystych, zdając sobie sprawę, że procesy regeneracyjne, nawet te zapożyczone, czyli pochodzące spoza narządu, obejmują pewną pulę typów komórek. Na pewno nie jest to jedna komórka, jest ich wiele, a ich udział w procesie regeneracyjnym jest ściśle określony. Pomimo starannego leczenia jakimkolwiek leczeniem zachowawczym, w tym betablokerami, które obniżają pracę serca i uważane są za jedne z najbardziej efektywnych leków zmniejszających śmiertelność.\nNa modelach świńskich chcemy zakończyć nasze dwudziestoletnie badania. Do tej pory prowadziliśmy je na gryzoniach, myszach i szczurach. Istnieją takie rasy myszy, które tolerują ludzkie tkanki, co nie ma swojego odwzorowania na świniach – tam musimy prowadzić aktywną immunosupresję, czyli obniżenie reaktywności układu odpornościowego dla uzyskania tolerancji na przeszczep (organu, tkanki czy obcych komórek). Chętnie używaliśmy gryzoni i obserwowaliśmy stopień zaangażowania ekspresji genów w miokardium, czyli części mięśniowej serca odpowiedzialnej za siłę skurczu. Badamy, w jaki sposób geny reagują zarówno w trakcie zawału, prowadząc do kardiomiopatii, jak również w interwencjach z komórkami macierzystymi, które starają się tej deformacji zapobiec. W modelu mysim dostaliśmy pewien wzór molekularny, dzięki któremu wiemy, na pobudzenie których genów możemy liczyć w momencie, kiedy uruchamiamy szeroko pojęty proces proregeneracyjny.\nTych kilkanaście genów, które do tej pory wyodrębniliśmy i opublikowaliśmy, nazywam stemplami molekularnymi. Jeśli stemple te powtórzą się w tym samym kontekście, przed i po zaopatrzeniu mięśnia pozawałowego komórkami macierzystymi, będziemy mieli widoczny efekt hamowania ekspresji genów prowadzących do niekorzystnej przebudowy, względnie – promocji genów hamujących przebudowę. Jeżeli uda nam się to pokazać w sposób jednoznaczny, wówczas uważam, że ta grupa badawcza, składająca się już z kilkunastu osób z różnych regionów Polski, będzie miała olbrzymią przyszłość. Wytworzy bowiem model nie jednorazowy, ale dotyczący całego układu kardiomiopatii ze wszystkimi negatywnymi i pozytywnymi elementami w kierunku wdrażanych terapii. Będą one miały na celu albo ożywianie genów korzystnych, albo hamowanie niekorzystnych.\nGratuluję! To, o czym mówimy, to medycyna przyszłości. Bardzo niedalekiej…\nOczywiście… Badając ekspresję danych genów na poszczególnej fazie pogłębiającej się patologii, zauważamy, że po pierwsze jest to niezbędne do prawidłowej diagnozy organu, a po drugie pociąga za sobą pobranie tkanki z miejsca bezpośrednio objętego reakcją patologiczną. W przypadku serca było to zawsze niezwykle trudne, do tej pory tylko bardzo doświadczone zespoły podejmowały ryzyko pobrania biopsji.\nDrugi element, który można by było wdrożyć, ale który jest niezwykle kosztowny, stanowi tak zwane mapowanie elektronapięciowe. Polega ono na regionalnych badaniach w poszczególnych segmentach – bo serce podzielone jest nie tylko na przedsionki i komory, ale również na kilkanaście segmentów dla ułatwienia topografii. Nie pracuje ono jak pompa w sposób podłużny, ale dokonuje lekkiego skrętu, żeby móc skompresować i natężyć siłę. W tych miejscach elektronapięciowych wskazać możemy, w którym segmencie to napięcie odbiega od normy. Na podstawie naszych badań możemy nawet powiedzieć, które miejsca elektronapięciowe mogą być zaopatrzone komórkami macierzystymi, które jednak na tyle wypadają poza układ elektrofizjologiczny, że są nieprzydatne. Należałoby tam dokonać na przykład wzmocnienia, włożenia rusztowania napylonego komórkami macierzystymi, pewnego elementu trwałego, żeby miało możliwość skurczu, ponieważ uformowana blizna nie daje się już ożywić.\nW klinice mięśnia pozawałowego rozróżniamy miejsce, które jest całkowicie zmienione, czyli bliznę łącznotkankową. Potem mamy miejsca atroficzne dookoła tej blizny, czyli spadek zasiedlenia kardiomiocytów, albo wyraźne ścieńczenie grubości warstwy mięśniowej. Dzielą się one na „trafione nieodwołalnie” w sensie negatywnym oraz hibernowane, czyli zszokowane, które można ożywić. Jesteśmy w stanie to wymapować.\nSystem NOGA, służący do identyfikacji miejsc, w które mamy podawać komórki macierzyste, wyrysowuje jednocześnie elektronapięciową mapę serca i wykazuje wszystkie jego słabe i silne punkty!\nO tym, czy takie dokładne mapowanie serca jest w danym przypadku wskazane, powinno decydować konsylium. Ustaliłoby to mięsień sercowy na pewnym etapie wydolności i przez długi okres byłaby ona stabilna.\nJak już wspomniałem, mówimy tu o najnowszej medycynie, czyli sporządzaniu map elektronapięciowych dla uzyskania mapy funkcjonalnej serca, ewentualnie biopsjach regionalnych, które wskazywałyby nam stemple molekularne, na podstawie których wnioskowalibyśmy, jak dalece ta niekorzystna przebudowa mięśnia sercowego zachodzi i czy na danym etapie jesteśmy w stanie ją powstrzymać poprzez obniżenie ekspresji takiego, a nie innego genu. Dopiero się tego wszystkiego uczymy.\nJesteście Państwo na dobrej drodze, żeby zlokalizować chorobę systemową…\nSprawą systemową jest odpowiedź na pytanie dlaczego to się stało. Zahaczamy tu o zupełnie inny układ, a mianowicie miażdżycowo-krzepnięciowy. Tajemnicą poliszynela jest, że w miarę upływu czasu i starzenia się naszego organizmu, wszystkie stosunki dotyczące lepkości krwi, zmieniają się, a w ostatnich czasach nawet dość parszywie, ponieważ podlegamy wpływowi niedobrych sił ekologicznych czy antyekologicznych, w postaci tak zwanych nanocząstek, które powodują zwiększony stan wykrzepiania. Około 48-72 godzin po okresie alarmowym stężenia nanocząstek we wdychanym powietrzu obserwuje się wysyp udarów albo zawałów serca – osoby takie przeważnie umierają. Mają one oczywiście pewnego rodzaju predyspozycje i są na niewystarczającym leczeniu koagulologicznym. W momencie, kiedy presja środowiska wywołuje zwiększenie stanu lepkościowego, zamiast podać im zupełnie inny rodzaj oddziaływania antykrzepliwego, zostawia się ich mówiąc, że mają pić dużo wody. Mamy wtedy do czynienia z endemicznymi ogniskami śmierci, w zależności od tego, gdzie ta chmura akurat przebywa – w Krakowie, Poznaniu, Warszawie.\nOprócz naturalnie powiększających się stosunków lepkościowych krwi, wraz ze starzeniem organizmu dochodzi także niebagatelna presja środowiska, która powoduje skrócenie życia, bądź duży dyskomfort, w wyniku zdarzających się stanów zakrzepowych, które obejmują dwa najważniejsze dla naszego funkcjonowania narządy, czyli mózg i serce. Nie rozumiemy jeszcze kolejności tych wydarzeń – dlaczego najpierw jest udar mózgu, a potem serca a czasem odwrotnie. Wiemy natomiast, że jedno z drugim ma związek. W związku z tym na zjeździe w Paryżu, który zajmował się właśnie koincydencją pomiędzy udarem mózgu a zawałem serca, podkreślano, że prawidłowe leczenie koagulologiczne nie obejmuje w tej chwili jednej specjalności lekarskiej. O leczeniu koagulologicznym na obecnym, skomplikowanym etapie cywilizacji głos zabierać powinno konsylium.\nKiedy odbył się zjazd w Paryżu?\n…Trzy lata temu. Po powrocie zainicjowałem podobne sesje na Kongresie Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, zwracając uwagę, że kardiolodzy sami nie mogą obradować nad chorobami kardiologicznymi, potrzebny jest support innych dziedzin, ponieważ wykracza to poza dysfunkcję jednego organu i zamienia się w chorobę systemową. Nie wiem, czy skojarzenie neurologów z kardiologami, jak na naszej sesji, jest wystarczające. Francuzi mówią, że nie. Powinni pojawić się także radiolodzy i konsultacja przy pomocy nowoczesnych metod obrazowania, albowiem wydaje się, że wszyscy przechodzimy w tak zwaną sieć mikroudarową, która w taki czy inny sposób powoduje redukcję naszego współczynnika inteligencji w miarę upływu czasu. Nie dzieje się to tylko i wyłącznie wskutek “zawężenia” obiegu krwi z powodu zmian miażdżycowych. Mikroudarów jest kilkanaście razy więcej niż tych objawowych, które powodują poważne zaburzenia kognitywne, mowy czy paraliż. Żeby to wybadać i doprowadzić leczenie do optymalizacji spersonalizowanej w danym kierunku, niewątpliwie musi nad tym obradować konsylium. Konia z rzędem temu, kto w siermiężnych warunkach naszego kraju jest w stanie wykoncypować prawidłowy rodzaj leczenia w tak skomplikowanym scenariuszu chorobowym.\nW końcu te dwa organy – mózg i serce – są blisko siebie, pozostają w głębokiej współpracy i jedno zależy od drugiego...\n…I prawdopodobnie wysyłają do siebie sygnały! Tropimy to przy pomocy tak zwanych mikrocząstek. Nie wiadomo póki co, czy sygnały te są pozytywne czy negatywne. Z biegiem czasu chcielibyśmy dowiedzieć się, czy istnieje jakaś predykcja, że obciążony udarowo mózg przesyła sygnał, że za chwilę dojdzie do zawału, czy mikrocząstki będą przekazywane w takiej formule, że będziemy mogli przynajmniej tego oczekiwać i ustalić stopień ryzyka.\nTo jeden z bardziej fascynujących obecnie tematów w medycynie światowej. Chodzi tu nie tylko o zjawisko terminalne, czyli kwestię życia i śmierci, ale jak wspomniałem, stopniowego ograniczania poziomu inteligencji, na czym nam niesłychanie zależy. Chcemy nie tylko doprowadzić do przedłużania życia w aspekcie metrykalnym, zależy nam na życiu autentycznym, na poziomie wysokiej jakości. Medycyna wysoko rozwinięta do tego dąży.\nProszę powiedzieć, czy temat niepłodności, w szczególności męskiej, został przez Pana zarzucony?\nTo zagadnienie świetnie się rozwija, niestety w negatywnym sensie. Jest to problem globalny, zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia, która głosi, że zdrowie reprodukcyjne jest wykładnikiem zdrowotności społeczeństw. W związku z tym, jeśli dysfunkcji podlega tak subtelny mechanizm, jakim jest rozród, to znaczy, że społeczeństwo musi być bardzo obciążone różnymi chorobami.\nCzy może się to wiązać z przemęczeniem organizmu?\nMyślę, że podłoże jest dużo bardziej poważne niż do tej pory sądziliśmy. Wspomnieliśmy wcześniej o pokrewieństwie, czy też połączeniu sygnałowym pomiędzy mózgiem a sercem. Możemy także mówić o takim połączeniu, które bardzo powoli nam się odkrywa, pomiędzy męskim narządem rozrodczym a mózgiem. Zostało to odkryte przypadkowo, …ale zagadnienie jest szerokie więc jeśli pozwolisz zostawimy je na inną rozmowę.\nśroda, 19 styczeń 2022 23:10\nz p.o. dyrektora OKL w Gołuchowie panią Ewą Jedlikowską rozmawia Mariola Zdancewicz\nZaczęłyśmy od żubrów... widzę, że są Pani oczkiem w głowie...\nTak, myślimy o ich reprodukcji, aby osobniki, które się urodzą, były zdrowe.\nJesteśmy po konferencji „żubrowej” w Augustowie, gdzie ta sprawa była omawiana. Z panią profesor Wandą Olech myślimy o wymianie zwierząt, żeby zapewnić zróżnicowanie genetyczne w stadzie. W tej chwili rozstrzygnęliśmy przetarg na ogrodzenie i poszerzamy żubrowy teren ogrodzenia o ponad tysiąc dwieście metrów.\nJeśli chodzi o otoczenie zamku, zależy nam na tym, żeby odtworzyć wygląd ogrodu, jak za czasów Izabeli Czartoryskiej. W tym celu przygotowujemy potrzebne dokumenty, na podstawie których będziemy urządzać ten teren. Myślę, że w najbliższym dziesięcioleciu będziemy mieli ogród, który będzie odpowiadał wizerunkowi sprzed dziesiątków lat. Udało nam się znaleźć listy głównego ogrodnika Adama Kubaszewskiego, który zajmował się tworzeniem parku. Mamy je, jesteśmy z tego powodu bardzo dumni, są po konserwacji i jesteśmy w trakcie przygotowywania wystawy.\nPonieważ zaczęłyśmy nieco od środka, proszę, żeby się Pani przedstawiła.\nEwa Jedlikowska, pełniąca obowiązki dyrektora OKL w Gołuchowie od 1 sierpnia 2021 roku. Jestem leśnikiem z zamiłowania i z wykształcenia. Pracę w Lasach Państwowych zaczynałam w Nadleśnictwie Czerwonak, gdzie odbyłam staż i pracowałam na różnych stanowiskach. Szczególnie mocno interesowałam się entomologią i fitopatologią. Zawsze blisko domu miałam rośliny, mnóstwo ziół i tak jest do tej pory, a dodam, że mieszkam przy lesie.\nJest Pani zatem gruntownie przygotowana....\n…w międzyczasie ukończyłam studia podyplomowe z hodowli lasu, z przygotowania i rozliczania funduszy unijnych, jak również z zamówień publicznych. Następnie zakończyłam studia z audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych.\nTrochę się w tym pogubiłam, niech mi Pani powie, ile Pani ma w końcu tych specjalizacji?\nBędzie koło dziesięciu.\nWracając do poprzedniego wątku, tak jak Pani powiedziała, jest Pani osobą pełniącą obowiązki dyrektora...\n…i nigdzie się nie wybieram. Oczywiście, jeżeli Dyrektor Generalny będzie chciał, żeby mu pomóc w innych obszarach, to się dostosuję. Jestem teraz zaproszona na konferencję związaną z gospodarką odpadami w Złotowie, tam będę mówiła o tym, jak radzą sobie Lasy Państwowe z dzikimi wysypiskami śmieci. To była moja propozycja, za zgodą przełożonego z Dyrekcji Generalnej LP, żebym taki temat poruszyła... bo to nie jest nasze zadanie własne i likwidacja dzikich wysypisk nie wynika z ustawy o lasach… my mamy utrzymać porządek, a nawiasem mówiąc, na sprzątanie Lasy Państwowe wydatkują ogromne pieniądze…\nA jaki jest pomysł na śmieci w lesie?\nMam pewne plany, bo samorządy w ramach likwidacji dzikich wysypisk śmieci otrzymują finansowanie z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska. Lasy tego nie mają. Coś się musi zadziać, myślę, że mogę być takim głosem, który będzie ten problem pilotował, tym bardziej że wcześniej poproszono mnie do zarządu Związku Międzygminnego Gospodarka Odpadami Aglomeracji Poznańskiej i byłam tam przez półtora roku. Porządkowałam różne sprawy związane z gospodarką odpadami. Do takich rzeczy też jestem przygotowana.\nJakie Pani ma plany? Chodzi o tę placówkę.\nNa pewno będę chciała podlegające nam obiekty utrzymać w jak najlepszej kondycji i zdigitalizować wszystkie zbiory. Myślimy też o muzeum historii mówionej, mamy dużo pięknych osób, które są w podeszłym wieku i chciałabym, żeby nam poopowiadały o leśnictwie, o swojej pracy, o swoich pasjach i mam nadzieję, że uda się uchwycić.\nMamy Ogólnopolski Przegląd Twórczości Artystycznej Leśników OPTAL i to jest niesamowity konkurs, którego rozstrzygnięcie odbyło się 1 października br. Pokazujemy wszystkie prace, które do nas trafiły. Tworzą je różne osoby, jednak z reguły są to leśnicy. Dzieł było bardzo dużo. Grand Prix dyrektora OKL uhonorowano animację „Nim zetniemy” Piotra Barwika, która odpowiada współczesnym potrzebom.\nMyślimy też o kompleksowym monitorowaniu. Z jednej strony musimy chronić mienie, za które odpowiadamy, z drugiej, chcemy wiedzieć, ile osób do nas przychodzi. Wiemy, ile mamy sprzedanych biletów, ale nie wszystkie osoby idą do Muzeum Leśnictwa, część zostaje w parku, który ze względu na swoją tajemniczość, jest wielką atrakcją... ale jest to też kwestia utrzymania. Założenie Izabeli Czartoryskiej było takie, że park ma być ogólnodostępny i tak jest, ale mówiąc pół żartem, wiem, czy przez mostek przechodzi dziennie pięć, czy tysiąc pięć osób. Muszę wiedzieć, czy środków na utrzymanie starczy na pięć, czy na więcej lat…\nKtóry projekt cieszy się największym zainteresowaniem?\nTych wydarzeń jest dużo... myślę, że Międzynarodowy Dzień Lasów, Międzynarodowy Festiwal Kultury Leśnej i Europejskie Dni Dziedzictwa przyciągają bardzo dużo osób, również z zagranicy. Dochodzą też nowe wydarzenia, na przykład Stowarzyszenie Właścicieli Wyżłów chce u nas organizować swoje imprezy i najlepiej, żeby były cykliczne…\nTeraz z dyrekcji generalnej z Gdańska przyjechała grupa osób, która była zachwycona parkiem. Przygotowują u nas właśnie swoją wystawę… Była też wystawa na Wielki Dzień Pszczół związana z pszczelarstwem, zrobiła furorę… Mamy Radę Naukową, która przygotowuje tematyczne konferencje, to też jest duże wydarzenie dla nas, leśników. Takim wydarzeniem cyklicznym będzie też nowo ustanowiony na 12 lipca Dzień Leśnika.\nProszę powiedzieć, czy pandemia mocno Państwu przeszkadza?\nW zeszłym roku mocno nas ograniczyła, dlatego musieliśmy po części oprzeć się na internecie… pokazywaliśmy m.in. filmiki wystaw. Bardzo chcieliśmy być z odbiorcami w kontakcie. Teraz wiele osób do nas wraca, więc cieszymy się, że park jest otwarty. Oczywiście są obostrzenia, ale ilość osób, które wracają, ciągle się zwiększa. To cieszy, tym bardziej że tworzymy rzeczy nowe, a w najbliższym czasie powstanie ogród sensoryczny.\n...że będzie przygotowana oferta dla osób z niepełnosprawnościami, na przykład dla osób niewidomych – dział zapachów, dla osób niepełnosprawnych ruchowo – podjazdy dla wózków. Liczymy, że będą też tablice informacyjne pisane alfabetem Braille’a, projekt już mamy. Teraz kolej na rzeczy techniczne.\nMacie 13 gatunków małych nietoperzy…\nTak, zgadza się. W tej sprawie napisałam pismo do Wojewódzkiego Funduszu i myślimy, że w następnym roku będziemy szli w kierunku badań naukowych pod kątem naszych nietoperzy i je też wpiszemy do naszej bazy. To jest obszar, którym chcielibyśmy gruntownie się zająć.\nOd 2010 roku pod koniec maja nad jeziorem Strzeszyńskim pod Poznaniem odbywają się festiwale muzyczne, których gospodarzem jest Jerzy Gumny, a program układa Leszek Możdżer.\nZwykle obchodzi się okrągłe rocznice. Dlaczego jedenasty, to jubileuszowy? Dziesiąty odbył się w warunkach pandemicznych restrykcji, które podyktował koronawirus w okrojonej wersji i wspomagany przez transmisje internetowe. Rekompensatą dla melomanów była tegoroczna edycja w dwu odsłonach majowej i sierpniowej.\nTak, jak nieoczywista jest jedenasta jubileuszowość festiwalu, tak samo miejsce i program nie pasują do wszelkich kanonów. Sam pomysł zorganizowania Sali koncertowej w plenerze, nad jeziorem wydaje się szalony. Specyficzna akustyka jaką oferuje pobliskie jezioro, towarzyszące koncertom odgłosy natury tworzą niezwykły klimat. Może też dlatego nie dziwi to, że występowały obok artystów mrówki i śpiewały kamienie. Na scenie było dwanaście fortepianów.\nLeszek Możdżer walczy z liczbami i schematami, eksperymentuje ze strojami fortepianu; raz jest to 432, innym razem 442.\nJednak muzyka, to jak matematyka, wszystko musi się zgadzać. W majowej odsłonie były dwa koncerty, powtórzone, aby mogła uczestniczyć w nich większa publiczność. W sierpniowe wieczory w ciągu trzech dni, po trzy koncerty – razem jedenaście.\nNim rozbrzmiała muzyka, odbył się wernisaż wystawy Marcina Zawickiego „To żyje” w „ABC galery”. Warto na to miejsce zwrócić uwagę. Galeria działa nie tylko w sezonie letnim, wychodzi w otwartą przestrzeń, prezentując ciekawą kolekcję obiektów, rzeźb w plenerowej wersji.\nFestiwal rozpoczął recital Leszka Możdżera. Zaproponował swoje interpretacje Chopina i Prokofiewa oraz własne kompozycje. Program zapowiadał album, który ukazał się w październiku. Jak zwykle poszukiwał nowych brzmień instrumentu z pomocą nie muzycznych rekwizytów. Chociaż jeden był obecny. Czasem towarzyszył mu metronom, narzędzie tortur niejednego pianisty, odmierzający równe metrum. Z taktomierzem trudno walczyć, tylko nielicznym udaje się z tych pojedynków wyjść bez szwanku.\nKronikarze odnotowali, że artysta wystąpił w fioletowej marynarce, a na widowni byli jego rodzice. Obchodzili rocznicę swojego ślubu, a syn 50 urodziny.\nPierwszym gościem była debiutantka, choć w towarzystwie gwiazd. Aga Derlak przedstawiła program ze swojej pierwszej autorskiej płyty.\nAga Derlak – pianistka, kompozytorka i edukatorka. Edukację muzyczną kończyła w Berklee College of Music w Bostonie i na Akademii Muzycznej w Katowicach. Kształciła się u mistrzów polskiej jazzowej pianistyki: Michała Tokaja oraz Pawła Tomaszewskiego. Przez dwa lata mieszkała w Bostonie, gdzie doskonaliła swe umiejętności pod okiem Danilo Pereza, pianisty Wayne Shortera. Twórczość Agi Derlak zdobywa szerokie uznanie zarówno wśród jazzowej publiczności, jak i wśród krytyków – w kraju i za granicą.\nKoncert Agi Derlak Quintet na Enter Enea Festival będzie premierą płyty Aga Derlak Quintet z udziałem gości – Doroty Miśkiewicz, Jerzego Małka, Barbary Derlak oraz Atom String Quartet.\nAtom String Quartet – jeden z najbardziej intrygujących kwartetów smyczkowych na świecie, należący do grona najlepszych wykonawców jazzowych w Polsce. Zespół łączy możliwości kwartetu smyczkowego z szeroko rozumianą improwizacją. W jego twórczości – oprócz jazzu – słychać inspiracje polskim folklorem, muzyką z różnych regionów świata, a także muzyką współczesną i klasyczną.\nDorota Miśkiewicz – Najlepsza Wokalistka Roku zdaniem czytelników magazynu Jazz Forum. Absolwentka Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie w klasie skrzypiec. Kompozytorka, autorka tekstów, pomysłodawczyni i „spoiwo artystyczne” bezprecedensowego projektu PIANO.PL, podczas którego po raz pierwszy w historii polskiej muzyki, na jednej scenie, w kameralnych duetach, z towarzyszeniem Atom String Quartet zaprezentowało się z nią kilkunastu wybitnych polskich pianistów trzech generacji. Ma na swoim koncie współpracę z: Nigelem Kennedym, Davidem Murrayem, Louisem Winsbergiem, Kepą Junkerą, Toninho Hortem, Tomaszem Stańko i całą plejadą artystów polskiej sceny muzycznej. Wydała 8 autorskich płyt – w tym najnowszy album „Nasza Miłość” z marca 2021 roku.\nKiedyś wśród muzyków krążył taki przesąd, że kobiety nie potrafią grać na saksofonie, że to wybitnie instrument męski. Ci, którzy tak twierdzili po koncercie Marty Wajdzik z pewnością zmienią zdanie.\nW kolejnej odsłonie festiwalu będzie to dopełnienie, wszak muzyczne skale składają się z dwunastu dźwięków. Może znowu nas zaskoczy dyrektor programowy niezwykłymi gośćmi, albo nowym strojem fortepianu. Jaki będzie dwunasty festiwal? Jedno jest pewne, niezwykły, jak wszystkie poprzednie i być może uroczysty. Podobno krawcy szyją już złote marynarki dla Leszka Możdżera i Jerzego Gumnego.\nśroda, 19 styczeń 2022 23:09\nz prof. dr hab. inż. Tomaszem Łodygowskim rozmawia Mariola Zdancewicz\nOsiem lat przewodził Pan Politechnice Poznańskiej. Proszę powiedzieć, czy tęskni Pan do tego zajęcia?\nNie tęsknię. Uważam, że kadencyjność jest bardzo dobrym rozwiązaniem, a osiem lat to wystarczająco dużo czasu, aby pewne rzeczy zrealizować, a inne zainicjować. Mam wrażenie i nadzieję, że te rozpoczęte będą kontynuowane. Jeśli chce się coś zrobić, to jest to bardzo wyczerpujące, więc konieczne są zmiany. Jeśli by się chciało tylko siedzieć, to oczywiście można nawet przez dwadzieścia siedem lat, jak Łukaszenka (śmiech).\nCo uznałby Pan za swój sukces? Miał Pan dużo szczęścia będąc rektorem w momencie, kiedy Politechnika obchodziła ważne jubileusze...\nO sukcesach mogą ewentualnie mówić inne osoby, które patrzą z boku i może potrafią docenić to, co się udało zrobić. Zwykle sukces polega na tym, że pokonuje się pewne trudności, kreowane zazwyczaj niezależnie od nas i naszego środowiska.\nMożna, owszem, powiedzieć, że pewnym sukcesem są dokonane inwestycje, które się w tym czasie pojawiły. Miałem przyjemność uczestnictwa w powstawaniu między innymi hali sportowej, która jest miejscem dosyć niezwykłym. Za moich czasów kończyło się także inwestowanie w budynek Wydziału Technologii Chemicznej czy nowej siedziby dwóch wydziałów – Architektury i Inżynierii Zarządzania, wyjątkowego, bardzo nowoczesnego obiektu. Są to sukcesy kadencji jako takiej, jednak nie chciałbym ich przypisywać sobie, realizacja takich inwestycji to bardzo złożone zadanie. Pozyskanie środków finansowych może częściowo mógłbym przypisać sobie, ale ważniejsza od nich jest chyba atmosfera międzyludzka, a ta była udana. W obu kadencjach dobrze nam się współpracowało z dziekanami, a wcale nie jest to takie oczywiste. To był wielki sukces nas wszystkich i z tego na pewno mogę się cieszyć.\nMówić należy nie tyle o sukcesach, co o pokonywaniu wielu trudności. W ostatniej kadencji dokonywaliśmy zmian organizacyjnych uczelni, związanych z wprowadzeniem nowego prawa o szkolnictwie wyższym. Można by dyskutować, czy jest ono dobre, ale jesteśmy zależni od suwerena, dostajemy pewne subwencje za to, co i w jaki sposób robimy, więc przystosowaliśmy swoją organizację maksymalnie najlepiej do tego, aby mieć szanse w przyszłości, na przykład starać się o status uczelni badawczej. To były trudności, które należało pokonać. Czy jest to sukces? To, że udało się je pokonać – na pewno, ale to czy wprowadzone zmiany są do końca satysfakcjonujące, jest sprawą dyskusyjną.\nCieszę się, że na wielu kluczowych stanowiskach zasiadają osoby oddane uczelni, co wcale nie jest normą, że pracownicy traktują swoje miejsce pracy jako coś szczególnego i wysoko je cenią.\nCzy mentalnie rozstał się już Pan z funkcją rektora?\nMentalnie rozstałem się z nią już pierwszego dnia, bo byłem pewien, że mój następca będzie kontynuował dzieło. Przykro mi, że musi się mierzyć z coraz trudniejszymi sprawami – kwestia pandemii stanowi dla uczelni dużą trudność. Związane jest to zwłaszcza z podejmowaniem decyzji dotyczących prowadzenia edukacji. Z rektorem mam bardzo dobre relacje i od czasu do czasu kontaktujemy się, aby pewne kwestie dla dobra ogólnego załatwić sprawnie.\nJakie działania podjął Pan po powrocie na dawne miejsce?\nNie wróciłem na swoje miejsce. Poprzednio pracowałem w Zakładzie Komputerowego Wspomagania Projektowania w Instytucie Konstrukcji Budowlanych, który prowadziłem przez kilkanaście lat. W czasie mojej kadencji rektorskiej młodsi współpracownicy „dorośli” do stosownych funkcji, zaoferowałem więc moją dawną posadę koledze – dziś prorektorowi uczelni. Uważam, że nie byłoby to dobre, gdybym wracał w to samo miejsce i próbował mieszać w już dobrze poukładanych przez moich następców garnkach (śmiech!!).\nLata temu zakładałem na Politechnice pierwsze specjalności o charakterze lotniczym, zaoferowano mi więc stanowisko kierownika Zakładu Lotnictwa.\nJuż od dawna uczymy studentów, że nie mogą liczyć na to, że raz wyuczony zawód będą uprawiali do końca życia, wręcz przeciwnie – będą raczej go wielokrotnie zmieniać. Sam więc muszę być w pewnym sensie przykładem. Ukończyłem budownictwo, większość prac naukowych robiłem z mechaniki komputerowej, szybko w nocy musiałem nauczyć się zarządzania zasobami ludzkimi i innymi kwestiami. Dodatkowy fakultet przyszło mi więc przyswoić w zasadzie samodzielnie, brałem jakieś pojedyncze kursy. A teraz odpowiedzialny jestem za lotnictwo. Tak jak mówimy studentom – życie nie może składać się z tylko jednej kompetencji.\nPod koniec ubiegłego roku został Pan wybrany na Członka Rady Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Z czym w praktyce wiąże się ta funkcja?\nRada związana jest z promowaniem i zatwierdzaniem działalności Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, przygotowywaniem nowych ofert dla społeczności akademickiej i naukowej w Polsce. Jestem również członkiem komisji do spraw strategicznych programów, co wiąże się z proponowaniem takich koncepcji, które kończą się efektami gospodarczymi. Dyskusje w ramach tego przedsięwzięcia nie są łatwe, a wszystkie spotkania odbywają się zdalnie.\nMoże to i dobrze, bo podróże do Warszawy zabierałyby znacznie więcej czasu.\nRolą Rady jest także zatwierdzanie realizacji i sprawozdań z poprzednich lat, przygotowywanych przez NCBiR oraz wybadanie, jakie są faktyczne efekty wydawania pieniędzy na cele naukowe.\nJest to więc rola inspirująca z jednej strony oraz kontrolująca z drugiej. W tej chwili sytuacja jest nieco zagmatwana, ponieważ NCBiR było podległe Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego, następnie mówiło się, że przejdzie pod Ministerstwo Rozwoju, a teraz wspomina się o nowym Ministerstwie Edukacji i Nauki. Zmiany organizacyjne są w toku, ale sama Rada pracuje stabilnie w zakresie, który jest jej nadany.\nChciałam zapytać o kontynuację działań naukowych, ale skoro zmienił Pan optykę, proszę powiedzieć jakie nowe kroki Pan podejmuje?\nPrzede wszystkim działam w ramach mojej nowej rzeczywistości. Współpracuję z grupą młodych osób – nie ma tu pracowników samodzielnych i zależy mi, aby niektórzy z nich zostali wypromowani na pozycję doktorów habilitowanych. Są tu też młode osoby, które dopiero robią doktoraty. Wspomaganie ich jest moim głównym zadaniem.\nJeśli chodzi natomiast o działalność stricte naukową, często współpracuję jeszcze z kolegami z poprzedniego zespołu, bo moje główne kompetencje naukowe są jednak skoncentrowane właśnie tam. Zaś w lotnictwie jest sporo rzeczy, które zaczynają mnie pasjonować, w szczególności te związane z bezzałogowymi statkami powietrznymi.\nProszę uchylić rąbka tajemnicy, o czym Pan myśli!\nMyślę o przyszłości lotnictwa w ogóle, o tym że zacznie się intensywnie zmieniać przynajmniej w niektórych gałęziach, a w perspektywie będzie zastępowane lotnictwem bezzałogowym, łącznie z lotnictwem pasażerskim. Samoloty będą latały same. W wojskowości trenuje się to już od dawna. Samoloty bojowe następnej generacji będą jeszcze nowocześniejsze niż te, które dziś uznajemy za nowoczesne i też będą bezpilotowe. Dzięki temu wykonywać będą mogły operacje, których organizm ludzki nie byłby w stanie znieść.\nSterowanie bezzałogowymi statkami jest dziś możliwe od początku do końca. Doświadczamy tego chociażby na niektórych dużych lotniskach na świecie gdzie transport między terminalami odbywa się pociągiem, który przyjeżdża i odjeżdża i żadnego kierującego w nim nie ma. Przyszłość będzie bezzałogowa. Być może potrzebny będzie kulturalno-oświatowy „pseudopilot”, czyli ktoś, kto będzie podtrzymywał kontakt z podróżnymi, aby uwolnić ich od ciężaru psychicznego, jaką daje świadomość, że samolot leci bez pilota.\nW takim wypadku będzie wymagany chyba inny rodzaj wykształcenia?\nPrzemysł przyszłości wskazuje na to, że potrzebne są zupełnie inne kompetencje. Ludzie boją się, że zastąpią ich automaty czy roboty i w związku z tym nie będą mogli pracować. Nie do końca jest to prawda należy raczej myśleć – jak mówiliśmy wcześniej – o zmianie kompetencji. To jest fundamentalna sprawa. Nadal będziemy potrzebować wielu wykwalifikowanych osób. W pierwszej kolejności zastąpione maszynami zostaną prace najprostsze…\nDzisiaj niektóre kraje proszą o usługę inne państwa, w których praca jest niżej wyceniana, bo jest to bardziej ekonomiczne dla jakiejś firmy – ten proceder się skończy. Okaże się bowiem, że wykonać te prace będą mogły roboty i zrobią to szybciej, ponieważ nie będą musiały odpoczywać. Nie będzie zatem podziału, że w takim czy innym kraju jest tańsza siła robocza, siłę tę każdy będzie mieć u siebie.\nU nas wspomina się często o przemyśle 4:0, z uwagi na bliskość Niemiec, które propagują tę ideę...\n...Pisaliśmy już o tym kiedyś w „Merkuriuszu”...\nTo jest cały czas aktualne. Chcemy obudzić w naszych firmach chęć zdobywania kompetencji, żeby w naturalny sposób były zainteresowane wszelkiego rodzaju innowacjami. Do tego z kolei niezbędna jest właściwa edukacja.\nDwie rzeczy są fundamentalnie ważne – odpowiedni poziom edukacji i zrozumienia, czyli pewnie najtrudniejsza do osiągnięcia kwestia, a druga to pieniądze. Trzeba mieć środki, żeby zainwestować w nowe kierunki z pełnym zrozumieniem. Zazwyczaj są różne opcje inwestowania w przyszłość. Znam to z autopsji. Przy zakupach różnorodnego sprzętu byliśmy zawsze przygotowani, że jak tylko się pojawi, natychmiast zostanie wykorzystany do granic możliwości. Znamy jednak i takie sytuacje, kiedy sprzęt zostaje dostarczony, ale trzeba się nauczyć jego obsługi, więc dwa lata czeka na wyjęcie z kartonów, nikt do nich nie zagląda, ponieważ wymaga to pokonania bariery kompetencji.\nPrzejdźmy jeszcze do tematu pandemii. Czy uważa Pan, że luki, które powstały na jej skutek uczelnia zniweluje?\nNajwiększe luki, które w tej chwili obserwujemy dotyczą relacji społecznych, które są niezwykle ważne. Czy wrócimy do poprzednich relacji, czy to w ogóle będzie możliwe – to są trudne pytania i wcale nie takie oczywiste… Myślę, że do tego, co ludzie nazywają normalnością nie ma powrotu. Stworzy się inna, nowa normalność.\nUczelnia musiała sobie poradzić przede wszystkim ze sprawami dydaktycznymi. Myślę, że byliśmy nieźle przygotowani, żeby te trudności pokonać. Nie chodzi oczywiście o to, że buńczucznie teraz powiem, że doskonale sobie radziliśmy. Nie, ale mieliśmy jednak zaplecze sprzętowe i ludzi z obyciem technicznym, więc obsługa programów i aparatury nie była dla nas tak dużym wyzwaniem, jak prawdopodobnie w wielu innych środowiskach, chociażby zajmujących się edukacją powszechną, tam było to znacznie trudniejsze.\nU nas te trudności zostały relatywnie szybko pokonane, natomiast pojawiły się inne – w programach studiów politechnicznych jest bardzo dużo zajęć o charakterze laboratoryjnym. Część z nich można było oczywiście jakoś obejść, zrobić dodatkowe filmy, pokazać jak wyglądają eksperymenty i tak dalej, ale wszystko to wymaga czasu i nakładu pracy. Muszę przyznać, że moje koleżeństwo musiało poświęcić znacznie więcej czasu na taką dydaktykę niż normalnie, w przypadku pójścia na sale i wykonania doświadczenia na bieżąco. To jest spory wysiłek dla wielu. Części zadań laboratoryjnych nie da się jednak przeprowadzić i tu wracamy do pytania, czy jesteśmy w stanie wykształcić dobrego inżyniera bez praktyki.\nPróbowaliśmy robić tak, że kiedy studenci przygotowywali swoje prace dyplomowe związane z robieniem eksperymentów, to wpuszczaliśmy ich do laboratoriów, zachowując oczywiście wszelkie reżimy sanitarne. Mogli z nich korzystać i robili to. W laboratoriach pracują też doktoranci, przy różnych projektach badawczych. Nasi koledzy przychodzą na uczelnię i normalnie pracują, przy spełnieniu odpowiednich warunków sanitarnych.\nOrganizacja edukacji w nowych warunkach to z pewnością duże wyzwanie. Czy zostanie bez śladu? …nie jest to możliwe. Myśleliśmy o tym, aby kiedy nastąpi już pewne rozluźnienie warunków epidemicznych, oferować specjalne, dodatkowe zajęcia dla tych, którzy chcieliby pewne rzeczy w laboratoriach zrobić. Przedmioty o charakterze wykładowym zostały wystarczająco dobrze przygotowane w formie zdalnej, ale praktyka będzie wymagała nadrobienia. Na ile młodzież zechce z tego skorzystać – to już osobne i trudne pytanie, ponieważ wiąże się z obserwacją z jakim materiałem mamy do czynienia. Na ile młodzież jest samodzielna, zdeterminowana, dorosła do tego, żeby zrozumieć, że studia to czas na inwestycję w siebie? Jeśli ktoś jest odpowiednio dojrzały, to korzystając z części wykładowej jako inspiracji do własnego studiowania, będzie mógł bez szwanku wyjść z pandemicznego czasu. Jestem o tym przekonany. Zdaję sobie jednak sprawę, że takich osób jest niewiele.\nNie ma też tej atmosfery... Myślę, że młodzi ludzie lubią studiować na uczelni, niekoniecznie w domu...\nNie wiem... ja nigdy nie potrzebowałem atmosfery i koleżeństwa do studiowania. Akurat może tak się złożyło. Kiedy czegoś potrzebowałem, brałem książki i uczyłem się sam. Jeśli ktoś jest dorosły i zainteresowany nauką, zainspirowany tematem, to ma bardzo dobre warunki do rozwoju. Dostęp do literatury dzisiaj jest zupełnie inny niż lata temu, podobnie do bibliotek, czasopism przez internet – to jest zupełnie inny świat niż ten, w którym ja studiowałem. Przy odpowiednim, dojrzałym podejściu szanse, żeby się rozwinąć są dziś bardzo duże. Często zdarza się niestety, że jeśli wychowanie nie idzie w parze z edukacją, to rodzą się postawy roszczeniowe nieuzasadnione prawnie (śmiech).\nJak wyglądają postępy na lotnisku w Kąkolewie, w stworzenie którego był Pan zaangażowany?\nTrochę inwestycji już się tu pojawiło. Stoi już nasz hangar, a drugi jest w budowie. Jest też inny, prywatny. Aeroklub też postawił jeden, drugi się pojawi. Powstanie także hangar dla łazików marsjańskich, a swoje pomieszczenie zbuduje także Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe. Inwestycje planuje też Polska Agencja Żeglugi Powietrznej, która jest również naszym partnerm do prowadzenia studiów dualnych na kierunku Lotnictwo i Kosmonautyka.\nPowstało bardzo ciekawe i inspirujące miejsce. Od czerwca będzie już funkcjonować oficjalnie jako lotnisko. Właścicielem jest Aeroklub Poznański, ale zarządzać tym będzie specjalna spółka, powołana przez Aeroklub, Politechnikę i Grupę Akrobacyjną „Żelazny”.\nMiejsce jest wyjątkowe, myślę, że da ważne owoce w przyszłości. To przestrzeń dla robotyków i automatyków, pojawią się dwa obserwatoria astronomiczne, zbudowane zostanie też duże pole fotowoltaiczne.\nśroda, 19 styczeń 2022 23:08\nZ Janem Maćkowiakiem, dyrektorem Muzeum Narodowego Rolnictwa w Szreniawie, rozmawia Mariola Zdancewicz\nW bieżącym numerze pokażemy trzy świetne wystawy: „STRENG VERBOTEN. Wielkopolska wieś w latach 1939-1945”, „Biskupianie na starej fotografii” oraz „Szlachetne wydanie okowity. Wystawa etykiet i akcesoriów wódczanych ze zbiorów Adama Łukawskiego”. Najważniejszym wydarzeniem tego roku było jednak Grand Prix w konkursie „IZABELLA 2020” otrzymane przez Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie za projekt „Zoom na muzeum”.\nW tym roku dostaliście Państwo dwie „IZABELLE” i wyróżnienie Grand Prix. Co to za konkurs i za co Państwo zostaliście nagodzeni?\n„Izabella” jest nagrodą w konkursie na wydarzenie muzealne roku w województwie wielkopolskim. Jest przyznawana od kilkunastu lat, już od 2002 roku. Podzielona jest na parę kategorii, m.in. działalność wystawienniczą, edukacyjną czy naukową. Samą „Izabellę” dostawaliśmy co roku, ale Grand Prix już nie.\nNagrodę otrzymaliśmy w kategorii „działalność edukacyjna” za program „Zoom na Muzeum”. Program został opracowany jako remedium na trudną sytuację naszej instytucji w zakresie upowszechniania zbiorów, co związane było bezpośrednio z wystąpieniem stanu pandemii COVID-19, przez którą wiele z planowanych działań musiało zostać zawieszonych lub zmienionych.Ten czas wyzwolił w pracownikach pokłady kreatywności, co doceniło jury. Zaczęliśmy prężnie działać w internecie, a jeśli sytuacja pozwalała, prowadziliśmy projekty na miejscu w muzeum, oczywiście w warunkach reżimu sanitarnego. U podstaw opracowanego programu leżała konieczność podtrzymania zainteresowania widzów naszym muzeum oraz potrzeba wypracowania takiego modelu działania, który dopasowałby ofertę muzealną do trudnej sytuacji, a w konsekwencji umożliwił naszej instytucji kontynuację misji. Zakres tematyczny programu był dość szeroki: od dziejów rolnictwa po obrzędy ludowe. W tym zakresie prowadziliśmy liczne pokazy i warsztaty. Pandemia nas nie pokonała (śmiech!)\nPrzeglądałam kalendarz wydarzeń w Państwa muzeum, dużo ich było.\nTak. W miejsce imprez plenerowych, których nie mogliśmy zrealizować, wprowadziliśmy pokazy dla mniejszej grupy osób, za to w każdy weekend. Sporo działań odbywało się w internecie. Kręciliśmy filmiki, były też działania na Facebooku.\nW jakich kategoriach otrzymali Państwo „IZABELLE”?\nDrugie miejsce w kategorii „działalnośc naukowa i wydawnicza” wygrała nasza konferencja „Szkoła im. Haliny – 150-lecie otwarcia szkoły rolniczej w Żabikowie”, na której zaproszeni profesorowie i doktorzy prezentowali swoje referaty. Trzecie miejsce w kategorii „działalność wystawiennicza” przypadło wystawie „STRENG VERBOTEN. Wielkopolska wieś w latach 1939-1945”, którą można było też oglądać przez internet.\nśroda, 19 styczeń 2022 23:07\nZ kustoszem Muzeum Narodowego Rolnictwa w Szreniawie dr Mariuszem Niestrawskim rozmawia Mariola Zdancewicz\nMówimy o wsi Wielkopolskiej podczas II wojny światowej.\nWystawa wzięła się z przeświadczenia, że historia polskiej wsi czasów II wojny światowej znajduje się na marginesie. To, co dominuje w polityce historycznej, to historia miejska, przede wszystkim historia Warszawy. Nieważne, czy chodzi o powstanie w getcie, czy powstanie warszawskie, reszta gdzieś nam umyka. Ziemie II RP zostały zajęte przez okupantów i nie dotyczy to tylko Warszawy, ale obejmuje także ogromny obszar wiejski. Polska była w 3/4 państwem rolniczym, w związku z czym blisko 3/4 społeczeństwa żyło na wsi. Ta historia jest zapomniana i właśnie dlatego narodziła się myśl, by upamiętnić losy polskiej wsi w czasie II wojny światowej. Uznaliśmy, że najwłaściwszym miejscem jest nasze Muzeum Narodowe Rolnictwa w Szreniawie.\nNie chcieliśmy wracać do obrazu wsi walczącej z okupantem niemieckim – tej zamojskiej czy lubelskiej – trochę chcieliśmy od tego uciec, pokazując, że w tak zwanym Kraju Warty działy się ważne rzeczy, o których zapomnieć nie można i z tego powodu ograniczyliśmy wystawę tylko do tego obszaru.\nNajistotniejsze jest to, o czym wspominałem, czyli, że wojenna historia Polski, to historia zarówno Generalnego Gubernatorstwa, ziem włączonych w skład Związku Radzieckiego, jak i ziem włączonych bezpośrednio do III Rzeszy. To jest dużo bardziej skomplikowane, aniżeli by się wydawało. Każdy z tych terenów miał swoją specyfikę, a my skupiliśmy się na tym, jak los wsi wyglądał w tak zwanym Kraju Warty.\nPaństwo wydaliście piękny album, w którym pokazana jest straszna historia polskiej wsi wraz z tym, że chłopi szybko przestali być włodarzami na swoich gospodarstwach, gdzie panował głód i prześladowania. W jaki sposób my możemy dzisiaj opowiedzieć o tym w artykule?\nTrudno jest mówić o czymś tak traumatycznym. Trzeba mieć na uwadze specyfikę odbiorcy, nie dla każdego odpowiednie są wszystkie treści, zwłaszcza mam na myśli osoby młode, dzieci... Uważam, że prawda sama się obroni. Staram się obiektywnie przedstawić, jak to wyglądało w myśl dziewiętnastowiecznej historiografii, a każdy, zgodnie z własnym kodeksem moralnym może ocenić i przeanalizować, co było dobre, a co złe. Nie można jednak sprowadzać tego do kategorii czarno-białego świata westernu, tylko uwzględnić fakty i umiejętnie ocenić, jak one wpłynęły na historię Wielkopolski.\nMoże Pan te fakty przytoczyć?\nNajważniejszym faktem były i są przesiedlenia. Jest to wspólny mianownik dla całego Kraju Warty. Z jednej strony wyrzucanie z domów ludności polskiej, a z drugiej strony osiedlanie na tych terenach Niemców. To był potężny ruch migracyjny w obie strony, obejmujący kilkaset tysięcy ludzi. Trzeba pamiętać, że jest to obraz tragiczny, jest to rzecz, której nie można bagatelizować na zasadzie: „O, bo kogoś wyrzucono z domu”. Ludzie dostawali piętnaście minut na spakowanie, żegnali się z dobytkiem i sąsiadami, w najlepszym razie otrzymywali walizkę, którą mogli wypełnić i wyruszali w nieznane, w kilkuset kilometrową podróż. W drugą stronę wędrowali Niemcy, których zapewniano obietnicami o lepszym stanie majątkowym, gospodarstwach na wyższym poziomie, czy większej liczbie hektarów. Zatem historia Kraju Warty to przede wszystkim historia przymusowej migracji ludności.\nJakie jeszcze wydarzenie uznał Pan za takie, o którym warto opowiedzieć, mając na myśli wieś?\nNie wydarzenie, ale realia życia na polskiej wsi lat 1939-1945. Ludzie musieli mierzyć się z przymusowymi dostawami żywności, czy utratą własności ziem zagospodarowanych przez chłopów do 1939 roku. Oczywiście była możliwość użytkowania tych ziem, ale odtąd stanowiły one własność III Rzeszy. Ludność polska była represjonowana przez wspomniane przesiedlenia, ale też eksterminacje. Działania okupanta zmierzały do zniszczenia polskiej elity, zniszczenia życia kulturalnego, religijnego, do obniżenia poziomu życia Polaków, ograniczenia zaopatrzenia w żywność.\nI to też, powiedziałabym, jest ten mniejszy margines, bo jednak więcej było tych ludzi, którzy zostali po prostu wyrzuceni i się nikt już o nich nie troszczył.\nZe źródeł wiemy, że wysiedlenia dotyczyły kilkuset tysięcy ludzi, którzy zostali wysłani do wschodniej Polski, na teren Generalnego Gubernatorstwa albo do pracy przymusowej do Niemiec. Żeby utrzymać tereny rolnicze w tak zwanym Kraju Warty, Niemcy potrzebowali siły roboczej, więc nie mogli wysiedlić wszystkich. Na podstawie dokumentu z 1942 wiemy, że wymagane zapotrzebowanie sięgało około miliona osób. Dla Niemców nie były to oczywiście atrakcyjne stanowiska, więc werbowali na nie Polaków.\nCzy można powiedzieć, że mieliśmy do czynienia z sytuacją zwrotną na końcowych etapach wojny?\nTak, mamy momenty tak zwanych wysiedleń ludności niemieckiej. Pierwszy etap to ucieczka, drugi to wysiedlenia dzikie, kiedy powracali wysiedleni Polacy i wyrzucali Niemców ze wsi oraz ostatni etap – wysiedlenia planowe. Wysiedlenia Niemców to jeden z ważnych czynników w niemieckiej polityce historycznej. Mówimy tu nie tylko o ucieczkach Niemców przybyłych na te tereny w czasie wojny, ale o przymusowych wysiedleniach Niemców sprzed wojny, którzy myśleli, że po wojnie będą tu mogli dalej funkcjonować.\nA jak wyglądały powroty Polaków? Czy w ogóle było do czego wracać?\nTrzeba zdawać sobie sprawę, jak wyglądała infrastruktura, która była w dużej mierze wykorzystywana na potrzeby wojskowe. Przede wszystkim były wymagane zezwolenia polskich władz cywilnych z obszaru, na który zostali wysiedleni Polacy, a także oświadczenia lokalnych dowódców Armii Czerwonej, którzy wyrażali zgody na obciążenia linii komunikacyjnych. Dopiero wtedy były możliwe powroty Polaków w rodzinne strony.\nJakby Pan podsumował ten wątek?\nWierzę, że ta kwestia nie umrze wraz z końcem wystawy. Mamy możliwość wypożyczenia tej wystawy w formie planszowej i liczę na stworzenie wraz z Muzeum Rodziny Ulmów w Markowej jakiejś nici porozumienia w kierunku upamiętnienia roli wsi w czasie II wojny światowej. W ostatnim czasie narodziła się myśl, by zwrócić uwagę na wątek wysiedleń z Wielkopolski na Podkarpacie. To miałoby stanowić rdzeń dalszej opowieści o roli wsi w latach 1939-1945.\nMoże Pan powiedzieć słowo o potrzebie powstania projektu edukacyjnego dla dzieci o wsi wielkopolskiej i o prześladowaniach?\nJak wcześniej wspomniałem, zginęła gdzieś świadomość tego, co działo się na polskiej wsi w latach 1939-1945, stąd jej obraz nie jest prawdziwy. Obecnie pojawiają się zmiany w programie nauczania, które mają dotyczyć przedstawiania życia codziennego w okupowanej Polsce, a także kwestie deportacji, przesiedleń oraz planowego wyniszczenia. Są to problemy, które nie ograniczają się tylko do ludności miejskiej, ale dotyczą też ludności wiejskiej. Z tego względu Muzeum Narodowe Rolnictwa w Szreniawie w porozumieniu z Muzeum Rodziny Ulmów w Markowej planują stworzyć program edukacyjny, który miałby zazębiać się z nowym programem nauczania historii, co wierzymy, przyczyni się do pogłębienia wiedzy na temat historii Polski. Liczymy, że uda nam się rozpropagować zarówno wątek ludności wiejskiej w czasie II wojny światowej, jak i wątek tak zwanego Kraju Warty jako nieodłącznego elementu ziem polskich. Jak już wcześniej wspomniałem, narodziła się myśl, by zwrócić uwagę na wątek wysiedleń ludności Wielkopolski na Podkarpacie, co doskonale wpisuje się w nowy program nauczania w pierwszej klasie szkół średnich. Wierzymy, że wraz z Muzeum Rodziny Ulmów, a z czasem też z innymi instytucjami, będziemy atrakcyjnym partnerem edukacyjnym dla szkół.


Wynajem ogrodzeń Jarosław przez Internet | wynajemogrodzen.eu\nwynajemogrodzen.eu > Wynajem ogrodzeń tymczasowych i budowlanych > Wynajem ogrodzeń Jarosław\n1 Czym się wyróżnia wynajem ogrodzeń Jarosław?\n2 Jakie produkty są w ofercie wynajmu ogrodzeń Jarosław?\n3 Wynajem ogrodzeń budowlanych i tymczasowych Jarosław\n4 Jak przy wynajmie ogrodzeń Jarosław wykorzystać Internet?\n5 Dzierżawa paneli ogrodzeniowych Jarosław\n6 Najczęściej zadawane pytania (FAQ) o ogrodzenia tymczasowe Jarosław\nCzym się wyróżnia wynajem ogrodzeń Jarosław?\nWynajem ogrodzeń Jarosław to najlepsza propozycja w zakresie dostarczania sprawdzonej klasy ogrodzeń. Do współpracy zachęcamy tak osoby prywatne jak i przedstawicieli sektora b2b. Zapewniamy możliwość załatwienia wszystkich formalności online. Z nami dzierżawa paneli ogrodzeniowych to czysta przyjemność i pewność, że zaspokoją one Państwa oczekiwania. Nasza platforma to nowatorskie rozwiązanie wspierające odbiorców ogrodzeń tymczasowych w mieście Jarosław. Obsługujemy teren całego kraju, a zapotrzebowanie można do nas złożyć przez cały tydzień. Posiadamy w swojej propozycji takie rodzaje ogrodzeń jak:\nJakie produkty są w ofercie wynajmu ogrodzeń Jarosław?\nOgrodzenia na budowę – wynajem ogrodzeń Jarosław przychodzi w sukurs potrzebom inwestorów w całym województwie. Z nami ogrodzicie Państwo swoje budowy i uczynicie to w zgodzie z obowiązującym prawem. Dysponujemy tak panelami pełnymi jak i ażurowymi. Konkurencyjne stawki sprawiają, że warto wydzierżawić u nas niezbędne elementy. Dodatkowym atutem skorzystania z naszej oferty jest również możliwość wyboru usług dodatkowych. Nasz team może dostarczyć ogrodzenia, aby następnie je rozłożyć.\nOgrodzenia na imprezę – wynajem ogrodzeń Jarosław to nieoceniony partner dla organizatorów eventów i wydarzeń kulturalnych. Bardzo chętnie ogrodzimy potrzebne strefy, sprawiając, że będą one zabezpieczone. Posiadane panele i barierki bardzo dobrze sprawują się w czasie meczów, koncertów i targów. Za podejmowane czynności wynajmu można uiścić należność przez płatności online. W cenę dzierżawy wliczony jest transport do wskazanego miejsca.\nOgrodzenia tymczasowe – przenośne ogrodzenia mają bardzo dużo zastosowań. Nie ma w tym nic nadzwyczajnego skoro ich obecność wymagana jest niemal w każdym miejscu, które ma charakter tymczasowego. Wynajem ogrodzeń Jarosław pomaga osobom, które mają je zorganizować. U nas wszelkie kwestie administracyjne przeprowadza się bardzo szybko i nie marnotrawi wolnego czasu. Do kooperacji zachęcamy szczególnie opiekunów targowisk i różnych przestrzeni handlowych. Nasze ogrodzenia mocowane są metodą „rura w rurę” co podnosi ich trwałość. Wynajęcie ogrodzenia w miejscowości Jarosław jeszcze nigdy nie było tak łatwe.\nWynajem ogrodzeń budowlanych i tymczasowych Jarosław\nWynajem ogrodzeń Jarosław to nasza propozycja z zakresu dostarczania wysokiej jakości paneli ogrodzeniowych. Nasze ogrodzenia tymczasowe oferujemy tym z Państwa, którzy poszukują sprawdzonych rozwiązań i nie chcąc tracić sił na osobiste wizyty u wybranego Usługodawcy. Współpracujemy z najlepszymi firmami, które trudnią się dzierżawą paneli ogrodzeniowych. Aby uzyskać do nich dostęp wystarczy kilka minut i gotowość do załatwienia wszystkich kwestii papierkowych przez Internet. Rozwiązanie, które mamy okazję zaprezentować Państwu to przede wszystkim proste zasady, które można sprowadzić do:\nJak przy wynajmie ogrodzeń Jarosław wykorzystać Internet?\nWybrania adresu dostawy ogrodzeń – wynajem ogrodzeń online działa na terenie całego kraju. Klienci, którzy go wypróbują nie muszą więc obawiać się, o to czy ogrodzenie dotrze pod właściwy adres. Zakresem naszego działania objęte są wszystkie małe i duże miejscowości w kraju. Jeśli więc nie chcecie Państwo tracić cennych minut na poszukiwania to nasza oferta może być wręcz nieoceniona.\nOkreślenia typu paneli ogrodzeniowych – ogrodzenia tymczasowe Jarosław zamawiane są do wielu rozmaitych celów. Część osób potrzebuje ich na inwestycje budowlane, a pozostali do zabezpieczenia eventów. Nic więc dziwnego, że dany typ trzeba dobrać do swoich potrzeb. W ofercie portalu do wynajmu ogrodzeń wyszukacie Państwo: panele pełne, ażurowe oraz barierki ochronne.\nDomówienia usług dodatkowych – wynajem ogrodzeń dla miasta Jarosław to również pełne spektrum usług dodatkowych. Z naszą pomocą możecie Państwo być spokojni w czasie, kiedy ma zajmiemy się panelami ogrodzeniowymi. Za niewielką odpłatnością do potrzebnej ilości przęseł można także domówić ich montaż wraz z załadunkiem.\nUiszczenia należności za wynajem online – ogrodzenia tymczasowe Jarosław są wygodne także przy rozliczeniach finansowych. Oznacza to, że wszelkie rozrachunki z naszą firmą można przeprowadzać online. Gorąco zapraszamy do skorzystania z zalet jednego z pierwszych systemów do zamawiania ogrodzeń tymczasowych na starym kontynencie. Z nami załatwicie Państwo wszystko to co do tej pory wymagało Waszej osobistej obecności.\nWynajem ogrodzeń budowlanych Jarosław\nWynajem ogrodzeń Jarosław to nasza oferta na wyposażenie placów budowy w panele ogrodzeniowe. W naszej ofercie posiadamy wszystkie rodzaje ogrodzeń, które jesteśmy w stanie dowieźć do dowolnego miejsca w kraju. Ogrodzenia budowlane można u nas zamówić przez Internet lub przez e – maila. Średni czas realizacji zamówienia wynosi 2 doby. Może on nieznacznie ulec wydłużeniu w przypadku sobót i niedziel oraz pozostałych dni wolnych od pracy. Zapewniamy wszystkie typy ogrodzeń. U nas złożycie Państwo swoje zapotrzebowanie niezależnie od pory dnia lub nocy. Korzystamy z usług najlepszych przedsiębiorstw ogrodzeniowych w Polsce. Nasi odbiorcy najczęściej sięgają po:\nDzierżawa paneli ogrodzeniowych Jarosław\nOgrodzenia ażurowe – wynajem ogrodzeń Jarosław opiera się w dużej części o ogrodzenia ażurowe. Gwarantują one wypełnienie obowiązku związanego z koniecznością zabezpieczenia wrażliwych obszarów budowy. Do ich cech szczególnych należy szybkość montażu i łatwość demontażu. Ogrodzenia budowlane Jarosław umocowane są na stopach, co wpływa na ich stabilność.\nOgrodzenia pełne – wynajem ogrodzeń Jarosław obejmuje również panele z blachy pełnej. Ich wartością dodatkową jest fakt, że ograniczają one pole widzenia terenu inwestycyjnego i zapewniają większą anonimowość. Ogrodzenia pełne są ponadto trochę bardziej stabilne i odporne na warunki meteorologiczne. Wynajem tego rodzaju ogrodzeń poleca się na budowach w centrach dużych miast.\nBarierki ochronne – wynajem ogrodzeń Jarosław posiada w swojej propozycji również barierki ochronne. Mogą one służyć do np. zabezpieczenia wykopu. Niezaprzeczalną przewagą barierek papieskich jest ich niewielka waga i prostota przenoszenia. Barierki ochronne stosowane są ponadto podczas różnego typu imprez, wyścigów kolarskich czy np. koncertów.\nWynajem ogrodzeń Jarosław poleca się firmom oraz osobom prywatnym. Jesteśmy do Waszych usług we wszystkie dni robocze. W weekendy i dni wolne od pracy można również skorzystać z systemu zamówień online. Nasi doradcy klienta chętnie odpowiedzą na wszystkie wątpliwości i przedstawią najkorzystniejszą propozycję.\nNajczęściej zadawane pytania (FAQ) o ogrodzenia tymczasowe Jarosław\nWynajem ogrodzeń tymczasowych Jarosław odbywa się całkowicie online. Znaczy to, że nasze ogrodzenia dowieziemy pod wybrany adres w Państwa miejscowości, a wszelkie sprawy formalne można przeprowadzić w sposób zdalny.\nWynajem ogrodzeń przez Internet jest usługą kompleksową. Mogą z niego skorzystać przedsiębiorstwa i prywatni inwestorzy. Dajemy możliwość dzierżawy paneli pełnych, ażurowych i barierek ochronnych. Zamówienia można nam składać bez względu na godzinę. Nasze systemy działają całodobowo.\nJaki jest koszt wynajmu ogrodzeń w mieście Jarosław ?\nKosz dzierżawy ogrodzeń zależy od ich rodzaju oraz metrażu. Dokładne określenie kosztów następuje po wpisaniu w odpowiednie pola liczby potrzebnych przęseł. Wycena jest błyskawiczna i nie trzeba na nią czekać. Taki stan rzeczy jest pożądany przy planowaniu kosztów danego przedsięwzięcia.\nWynajem ogrodzeń Jarosław daje możliwość do uzyskania paneli w ciągu 48 godzin od złożenia zamówienia. Czas ten jest wiążący na terenie całej Polski. Poszczególne elementy dotrą na inwestycji szybciej niż się spodziewacie.\nWynajem ogrodzeń tymczasowych online został założony z pasji i chęci przenoszenia poszczególnych czynności związanych z obsługą budów do sfery online. W nasz projekt zaangażowaliśmy przedsiębiorstwa, które mają bogate doświadczenie w niniejszym zakresie. Oferujemy towar pełnowartościowy, który można zakupić lub wydzierżawić. Zapraszamy do kontaktu mailowego lub rozmowy telefonicznej.\nZa wynajem ogrodzeń należy zapłacić online. Pierwsza należność obejmuje jego dostawę oraz odbiór. Nie musicie Państwo od razu wskazywać całego okresu najmu, a co miesiąc go wydłużać. Nasza usługa nie posiada ukrytych kosztów, a jej regulamin jest klarowny. Klienci, którzy ją wybiorą na pewno nie poczują się zawiedzeni. Jesteśmy znani ze swojego profesjonalnego podejścia i życzliwego kontaktu z ludźmi. Sprawdź nas teraz.


Mostostal Zabrze chce się pozbyć nieruchomości wartych 74 mln zł - Tereny inwestycyjne\nDodano: 13 lut 2013 18:56\nRada nadzorcza Mostostalu Zabrze zaakceptowała przedstawiony przez zarząd spółki plan reorganizacji i optymalizacji grupy kapitałowej Mostostalu, który przewiduje m.in. sprzedaż zbędnego majątku.\nŁączna wartość księgowa nieruchomości wyodrębnionych do sprzedaży wg stanu na koniec trzeciego kwartału 2012 r. wyniosła 74 mln zł.\nW opinii zarządu, łączne wpływy ze sprzedaży nieruchomości w roku 2013 i latach kolejnych mogą przekroczyć poziom ich wyceny księgowej.\nMostostal Zabrze ALERT RSS


80-LECIE CENTRALNEGO OKRĘGU PRZEMYSŁOWEGO - Huta Stalowa Wola S.A.\nW roku 2017 przypada Jubileusz 80-lecia powołania Centralnego Okręgu Przemysłowego, największego przedsięwzięcia gospodarczego II Rzeczpospolitej Polskiej. Huta Stalowa Wola powstała od zera w ramach tego planu, dlatego też pamięć COP-u jest tu szczególnie żywa i istotna dla tożsamości Spółki.\nPlan budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego, powstały z inicjatywy wicepremiera Eugeniusza Kwiatkowskiego, przyjęty przez Sejm w lutym 1937 roku, zapoczątkował proces tworzenia własnego potencjału obronnego ówczesnej Rzeczypospolitej. W widłach Wisły i Sanu, gdzie ustanowiona została siedziba Zakładów Południowych, w ciągu niespełna 800 dni, które upłynęły od ścięcia pierwszej sosny pod budowę zakładów, do uroczystego ich otwarcia dokonanego przez Prezydenta Ignacego Mościckiego, powstał stalowowolski ośrodek przemysłowy. Wraz z nim, na terenach Puszczy Sandomierskiej urosło osiedle pracownicze, któremu nadano nazwę Stalowa Wola.\nHuta Stalowa Wola S.A. od pierwszych lat swojej działalności, miała przeobrazić się w centrum produkcji sprzętu artyleryjskiego, tak potrzebnego ówczesnej armii polskiej. Wybudowane przedsiębiorstwo od samego początku specjalizowało się w wysoce skomplikowanych technologicznie sprzętach oraz wyposażeniu armii. To właśnie tu wykonywano pierwsze próby zaprojektowania rodzimych pojazdów opancerzonych.\nHuta Stalowa Wola S.A. należy do Polskiej Grupy Zbrojeniowej. Obecnie kontynuuje przedwojenny dorobek.\nW Hucie Stalowa Wola podpisano największy w historii ostatnich lat kontrakt na dostawy samobieżnych haubic KRAB do jednostek Wojska Polskiego. Na mocy kontraktu, Huta Stalowa Wola S.A. dostarczy do Użytkownika cztery dywizjonowe moduły ogniowe o kryptonimie „REGINA”. Wartość umowy przekracza 4,5 miliarda złotych i jest jednym z największych kontraktów w polskiej zbrojeniówce.\nHuta Stalowa Wola S.A., która powstała dzięki inicjatywie wicepremiera Eugeniusza Kwiatkowskiego,\nw sposób szczególny czuje się w obowiązku propagowania wielkości idei Centralnego Okręgu Przemysłowego. Dlatego też, Huta Stalowa Wola miała zaszczyt i przyjemność być Partnerem Strategicznym tego Wydarzenia.\nPatronat honorowy nad uroczystościami 80-lecia powstania Centralnego Okręgu Przemysłowego objął Prezydent RP Andrzej Duda.\nObchodząc okrągły Jubileusz chcemy nawiązać do najwspanialszych tradycji naszych samorządów, okręgu, miasta i zakładu. Szanując tradycję, chcemy zwrócić uwagę na rozwój Huty Stalowa Wola S.A., opartej o nowe technologie i innowacje, działających na tradycjach zaczerpniętych z idei COP-u i wykorzystujących innowacyjne rozwiązania.\nNajważniejszym wydarzeniem przed 80 lat było powstanie Zakładów Południowych, czyli dzisiejszej Huty Stalowa Wola, dlatego też, by przybliżyć kolejnym pokoleniom Polaków żywą do dziś historię Centralnego Okręgu Przemysłowego HSW S.A. zaprezentowała swój sprzęt w organizowanym z okazji Jubileusz Miasteczku Industrialnym w dniach 8-10 września br. :\n122mm samobieżna haubica GOŹDZIK\nSpycharko-ładowarka SŁ-34 C\nUniwersalna maszyna inżynieryjna koparko-ładowarka UMI 9.50\nWato również dodać, że HSW S.A. wzięła udział w konferencji naukowej organizowanej z okazji 80-lecia Centralnego Okręgu Przemysłowego. Celem konferencji pn. Centralny Okręg Przemysłowy. W kierunku innowacyjnej gospodarki w Polsce. Przeszłość – Teraźniejszość – Przyszłość był przegląd dorobku w dziedzinie innowacji i przedsiębiorczości oraz dyskusja nad aktualnymi problemami innowacji i przedsiębiorczości na terenach związanych z COP. Podczas konferencji Prezes Huty Stalowa Wola wygłosi referat pn. „2017Innowacji w przemyśle zbrojeniowym na przykładzie Huty Stalowa Wola”.\nPrzedsiębiorstwa, które w sposób szczególny wyróżniły się innowacjami w działalności gospodarczej otrzymały nagrodę Innowatora COP. Statuetki zostały wręczone po raz pierwszy podczas Gali Finałowej Ogólnopolskiego Finału 80. Rocznicy Postania Centralnego Okręgu Przemysłowego w Stalowej Woli.\nNagrodę w kategorii projekt technologiczny oraz projekt produktowy otrzymała Huta Stalowa Wola, którą odebrał Prezes Huty Stalowa Wola Pan Bernard Cichocki oraz Wiceprezes Huty Stalowa Wola Pan Paweł Majewski.\nJest to nagroda gospodarcza Prezydenta Miasta Stalowej Woli, ustanowiona w celu wyróżnia firm z terenów dawnego COP-u, wprowadzających innowacje w swojej działalności, jak również uczelni wyższych.\nStatuetki nagrodzonym wręczali: Wojciech Kolarski z Kancelarii Prezydenta RP, Adam Hamryszczak Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju, Władysław Ortyl Marszałek Województwa Podkarpackiego, Lucjusz Nadbereżny Prezydent Stalowej Woli.\nHuta Stalowa Wola S.A. during the Polish-American military picnic\nThe first combat shooting of 120mm self-propelled mortar 'RAK' in Nowa Dęba Land Forces training Centre.


Zelmer czesci do maszynki - oferty 2020 na Ceneo.pl\nzelmer czesci do maszynki\nMelitta Barista TS Smart stal nierdzewna F86/0-100 EU\nSprzęgło ślimaka do maszynki do mielenia Zelmer 786.8\nSitko średnimi otworami do maszynki do mielenia Zelmer 986.88\nZelmer Ślimak Do Maszynki Nr 8 Jednostronny Nóż\nSprzęgło ślimaka do maszynki do mielenia Zelmer 586.8\nSprzęgło ślimaka do maszynki do mielenia Zelmer 887.84MP\nZelmer A861242 sitko do maszynki do mielenia (ZMMA185X)\nZelmer Nóż tnący dwustronny nr.5 do maszynki do mielenia 887.5\nSprzęgło ślimaka do maszynki do mielenia Zelmer ZMM0554W/05\nSitko średnimi otworami do maszynki do mielenia Zelmer 586.8\nZelmer Szatkownica do maszynek 886.5, 986 Grafit\nZelmer Sitko maszynki do mielenia nr 8 szarpak\nSitko średnimi otworami do maszynki do mielenia Zelmer 987.86\nZelmer Mas24 Krajarka Do Maszynek Ajs Re-0617 Re0617\nZelmer Sitko ze średnimi otworami 4mm do maszynki do mielenia MM1200.89\nSprzęgło ślimaka do maszynki do mielenia Zelmer ZMM0554WRU(01)\nSitko średnimi otworami do maszynki do mielenia Zelmer 887.84\nZelmer Nóż tnący dwustronny nr.5 do maszynki do mielenia 587.54\nZELMER Ślimak maszynki do mięsa nr 8 863130\nZELMER Sitko 5-4 do maszynki do mielenia (ZMMA125X)\nSitko ze średnimi otworami do maszynki do mielenia Zelmer nr 8\nWessper Sitko maszynki do mielenia mięsa Zelmer NR 8\nSitko średnimi otworami do maszynki do mielenia Zelmer MM1200.89\nSprzęgło ślimaka do maszynki do mielenia Zelmer ZMM1283SRU/05\nAJS Nożyk dwustronny maszynki do mielenia mięsa Zelmer numer 8 RE8880\nSitko średnimi otworami do maszynki do mielenia Zelmer 987.80\nSitko dużymi otworami do maszynki do mielenia Zelmer ZMM1482SRU(00)\nOem Nożyk Do Maszynki Do Mielenia Zelmer Typ 986.88 Jednostronny 8 Nr\nAJS Sprzęgło ślimaka maszynki do mielenia mięsa Zelmer RE6596\nWESSPER Komora Szatkownicy do maszynki ZELMER 986\nZelmer A861242 sitko do maszynki do mielenia (ZMMA185X) - opinie\nTakie sitko miałam akurat w zestawie razem z maszynką do mielenia mięsa. Mam właściwie dwa sitka, jedno takie z większymi dziurkami jak na zdjęciu, a drugie z mniejszymi. Warto mieć to sitko z większymi dziurkami, mięso jest wtedy dobrze zmielone ale nie na miazgę, tak jak przy tym drugim sitku. Wychodzą dobre kotlety mielone. Można też wspomnieć, że sitko jest dość dobrze naostrzone, tnie jak burza oraz, że używam już bardzo długo a jeszcze się nie stępiło.\nAgd Cyber Monday\nPralko suszarki promocje\nAmica lodówki części\nLodowki pod Zabudowe\nWorki s BAG Electrolux\nTanie złote bransoletki\nSzczoteczki elektryczne 62000 obr/min\nRanking najlepszych żelazek parowych\nZaoszczędź sobie czas i energię - kup żelazko parowe i ciesz się szybkim i łatwym prasowaniem! Dzięki naszemu rankingowi znajdziesz idealne żelazko parowe, które pozwala na pracę w dwóch trybach - na sucho oraz na mokro. Nie czekaj, sprawdź już dziś.\nUłatwiaj sobie gotowanie - kup wagi kuchenne i cisz się pysznymi potrawami! Ranking wag kuchennych Ceneo.pl powstał z myślą o osobach na dietach, domowych kucharzach i profesjonalnych szefach kuchni. Każdy znajdzie w naszym rankingu wagę kuchenną idealną dla siebie.\niRobot Roomba. Jaki model wybrać?\nAutomatyczny sprzęt, dzięki któremu utrzymanie czystości w twoich czterech kątach stanie się jeszcze łatwiejsze? Odpowiedź to iRobot Roomba. Jaki model wybrać? Nasz przewodnik po polecanych modelach z pewnością pomoże w podjęciu decyzji.\nRanking najlepszych opiekaczy\nWszystkie opiekacze na pierwszy rzut oka wydają się takie same. Nie daj się jednak zwieść pozorom! Dzięki opiekaczom szybko i łatwo przygotujesz chrupiące grzanki. Ranking Ceneo.pl zawiera najlepsze opiekacze, w których przyrządzisz chrupiące dania.\nOczyszczacz powietrza chroni dom przed szkodliwymi związkami. Sprawdź, jaki oczyszczacz powietrza do 1000 złotych kupić.\nSzczoteczka do aparatu ortodontycznego musi dokładne czyścić nie tylko zęby, lecz także przestrzenie pomiędzy drutami i innymi elementami urządzenia. Do wyboru masz szczoteczki manualne, elektryczne oraz specjalistyczne. Jaką wybrać? Jak myć zęby z aparatem stałym? Sprawdź w artykule!\nZmywarka pod zlewem. Czy to dobre rozwiązanie?\nTradycyjnie w większości kuchni, w szafce pod zlewem znajduje się kosz na śmieci. To praktyczne rozwiązanie, które pozwala pogodzić zmywanie i pozbywanie się resztek jedzenia, które zostały na talerzu. A jeśli twoja kuchnia jest naprawdę mała i w poszukiwaniu miejsca na zmywarkę, na twoim celowniku znalazła się właśnie szafka pod zlewem? To może się udać. Musisz jednak wiedzieć, że zmywarka pod zlewem, chociaż jest praktycznym rozwiązaniem, ma swoje ograniczenia. Zobacz, jakie są mocne i słabsze strony takiego ulokowania sprzętu zmywającego.\nDobra suszarka do włosów pozwoli ci wysuszyć je szybko i bez zniszczeń. Dzisiejsze urządzenia różnią się diametralnie od tych stosowanych lata temu. Zobacz ranking najlepszych suszarek do włosów.


Ford Focus: Napełnianie opony - Zestaw do naprawy opon - Koła i opony\nFord Focus: Napełnianie opony\nFord Focus –> Koła i opony –> Zestaw do naprawy opon –> Napełnianie opony\nWkręcenie pojemnika w uchwyt pojemnika spowoduje przebicie uszczelnienia pojemnika. Nie odkręcaj pojemnika od uchwytu, w przeciwnym razie środek uszczelniający wypłynie z pojemnika.\nWsuń wtyczkę zasilania G do gniazda zapalniczki lub dodatkowego gniazda zasilania. Patrz Zapalniczka. Patrz Dodatkowe gniazda zasilania.\nJeżeli podczas jazdy wystąpią silne drgania, niestabilne zachowanie układu kierowniczego lub hałasy, zmniejsz prędkość i ostrożnie dojedź do miejsca, gdzie możesz bezpiecznie zatrzymać pojazd. Ponownie sprawdź oponę i jej ciśnienie. Jeżeli ciśnienie powietrza w oponie jest niższe niż 1,3 bara (19 psi) lub jeśli są widoczne jakiekolwiek pęknięcia, wybrzuszenia lub podobne uszkodzenia, nie kontynuuj jazdy z tą oponą.\nZatrzymaj pojazd po przejechaniu około 3 km. Sprawdź i w razie potrzeby wyreguluj ciśnienie powietrza w uszkodzonej oponie. Zamocuj zestaw i odczyta ...\nOdtwarzanie dźwięku z przenoźnego urządzenia Bluetooth Wyświetlanie informacji tekstowych Odtwarzanie/pauza Wybór albumu Powtarzanie odtwarzania Przypadkowa kolejność odtwarzania Odtwarzanie Wybór ścieżki, przyspieszone ...\nNapinacze pasów bezpieczeństwa są ele- mentem pasów instalowanym w fotelach samochodu. Wykonywanie we własnym zakresie prac przy napinaczach pasów, usuwanie lub montowanie części systemu przy okazji innych napraw może doprowadzić do uszko ...\nPrzełączanie pomiędzy pozycjami menu\nSamochody bez kierownicy wielofunkcyjnej: nacisnąć przełącznik kołyskowy TRP w dźwigni przełącznika wycieraczek Samochody z kierownicą wielofunkcyjną: nacisnąć lub . Menu"Stop" Start Stoper wł ...\n© www.polklasc.com 2022.0.1176. Wszelkie prawa zastrzezone