DZIECI SOBORU ZADAJĄ PYTANIA: Ludzie tęskniący\nZ s. Małgorzatą Borkowską rozmawia Elżbieta Adamiak\nDlaczego Sobór podjął temat odnowy życia zakonnego?\nPrzede wszystkim trzeba powiedzieć na samym początku, czym jest życie zakonne. Bóg tęskni do człowieka. Człowiek tęskni do Boga. W bardzo wielu religiach, nie tylko w chrześcijaństwie, ta tęsknota człowieka do Boga przybiera postać pragnienia większej wyłączności. Choćby nie wiem, co mówili teoretycy i teologowie, tak właśnie przeżywa to ten człowiek tęskniący, który zostaje mnichem buddyjskim czy chrześcijańskim, siostrą czynną czy zakonnikiem apostolskim. On chce jakiegoś pełniejszego, większego, wyłączniejszego -- to kluczowe słowo -- oddania się Bogu. A ponieważ całe nasze życie, nasze pojęcia, nasza mentalność są poddane wpływom epoki, w której żyjemy, także nasze jednostkowe wybory i kształt naszego wyboru, i kształt naszej wyłączności też jest im poddany.\nCo jakiś czas trzeba więc pewne rzeczy dostosowywać, bo czasami siłą tradycji zachowuje się znaki, które już nic nikomu nie mówią, czy też rozwiązania, które tracą swoją rację bytu. Nieraz bywają to drobiazgi, np. zmiany ekonomiczne doprowadzają do tego, że coś, co było w dawnych czasach tanie, robi się drogie. Jeżeli zatem jakaś reguła przepisuje, z jakiego materiału należy szyć habity, bo był to materiał tani, to jeśli ceny się zmienią, najlepiej zmienić to według ducha -- że ma być tanio, a nie trzymać się litery i sprowadzać, nie wiadomo skąd, samodział, co kosztowałoby więcej niż całe utrzymanie razem wzięte. Są takie epoki, które załatwiają to "hurtem". A z drugiej strony takie małe przemiany, lokalne reformy dokonują się w poszczególnych klasztorach czy zakonach w ciągu wieków dosyć często. Tak jak Kościół jest semper reformanda Ecclesia, tak też każdy zakon jest semper reformandus i często robi to bez żadnego krzyku. Sobór Watykański II chciał to zrobić hurtem.\nTo znaczy, że przed Soborem nie było jakiejś wyjątkowej sytuacji, która wymagałaby reform?\nNie. Były takie epoki w Kościele, że w życiu zakonnym działo się rzeczywiście bardzo źle, np. na początku wieku XVI. Potem nastąpiło odrodzenie, przyszło nowe pokolenie niesłychanie gorliwe i konsekwentne, z jakimś takim zapałem w oczach... W naszych czasach nie było aż tak dramatycznie. Sobór był impulsem dla zakonników: przemyślcie co -- jeżeli coś -- należałoby zmodyfikować, zmienić. Przypatrzcie się drobiazgom waszego życia, czy one naprawdę oddają waszą główną ideę, bo może już nie. A w takim razie coś tu by wypadało pozmieniać.\nCo oznacza termin "przystosowana odnowa życia zakonnego"? Z jednej strony Sobór zaleca powrót do źródeł, do pierwotnej reguły, pierwotnego charyzmatu, a z drugiej strony -- dostosowanie się do obecnej epoki. Czy te kierunki odnowy zawsze ze sobą współgrają?\nW historii były dwa typy reform życia zakonnego. Jedna reforma polega na tym, że bierze się pod uwagę źródła i dzisiejszą interpretację, a wyklucza całą narosłą w środku tradycję -- to było bardzo wyraźne w reformie potrydenckiej, która wynikła z mentalności renesansowej. Druga możliwość reformy polega na tym, że zbiera się wszystko, co było, sytuację obecną traktuje się jako punkt dojścia pewnej długiej ewolucji i tę ewolucję w całości się akceptuje, tyle tylko, że usiłuje się ściślej niż dotąd stosować do zastanych zwyczajów i praw. Sobór Watykański II preferował tę odnowę typu renesansowego: branie pod uwagę źródeł i sytuacji dzisiejszej, i zlecił zakonom, by sprawdziły, czy to, co narosło w ciągu wieków, jest jeszcze potrzebne. Oczywiście każdy zakon ma inne proporcje swojej historii -- nasz zakon benedyktyński ma czternaście wieków, a bywają i takie, które mają najwyżej 40 lat. Są zakonnicy, którzy w tej chwili żyją w duchu swoich założycieli, bo znali ich osobiście, weźmy Laski -- dopiero teraz jest to przejście, pierwsze pokolenie, które już założycielki nie znało... Niewątpliwie Soborowi chodziło o to, żeby zakon, który powstał jako monastyczny, w miarę możności nie przerabiał się na apostolski, bo nie będzie tego robił dobrze, sknoci to swoje apostolstwo. Nie może być tak, żeby wszyscy robili wszystko, bo nikt niczego nie będzie robił dobrze. Wszystkie zakony powinny żyć według swojego charyzmatu i jeżeli -- jeżeli! -- od niego z jakichś przyczyn odeszły, to powinny wrócić na swoją ścieżkę, a nie plątać się po cudzych.\nCzyli niektóre wspólnoty zakonne, powstałe kiedyś dla jakichś konkretnych celów, dziś mogą okazać się niepotrzebne?\nTakie rzeczy się zdarzały. W średniowieczu byli bracia mostowi, którzy budowali i utrzymywali mosty. I jeżeli by dzisiaj bracia mostowi chcieli istnieć, to musieliby calkiem inne mosty budować, może jakieś duchowe, ale oni szczęśliwie znikli w momencie, w którym nie byli potrzebni, więc nie ma problemu...\nCzy jest jakieś novum Soboru Watykańskiego II w kwestii zakonów?\nNie widzę jakiegoś specjalnego novum, po prostu dlatego, że Sobór nie stworzył życia zakonnego i wiedział o tym. Sobór nie stworzył również nowego Kościoła, i też o tym wiedział, ani nowego Pana Boga nie odkrył. Może we mnie działa trochę kompleks młodości, bo w stalinowskich szkołach uczono nas, że przedtem było źle, a teraz jest dobrze. To była pierwsza prawda wiary, a druga, że im coś jest nowsze, tym jest lepsze. Skutek jest taki, że ja to teraz wszędzie wietrzę.\nBardzo bym nie chciała traktować Soboru jako czegoś takiego, co nareszcie zrobiło porządek, bo wszystko przedtem było złe, a teraz nareszcie jest dobrze. To byłaby pomyłka. Kościół istnieje już prawie dwadzieścia wieków, życie zakonne istnieje jakieś szesnaście, siedemnaście wieków w różnych formach. Jeżeli najwyższy autorytet Kościoła angażuje się w naprostowywanie jakichś dewiacji, czy specjalnie prosi wszystkich zakonników, żeby przemyśleli swoje konkretne zaangażowanie, swoją pozycję w dzisiejszym świecie, czy nie mogliby zrobić czegoś więcej, to jest jak najbardziej wspaniałe i dobre, ale Kościół robił to bardzo często również przedtem. Były już sobory, które zalecały specjalną odnowę życia zakonnego i ten też zalecił, i dobrze zrobił. Tak ja to odbierałam -- byłam już zakonnicą, kiedy Sobór się kończył. Pamiętam to przejęcie, ten nasz ogromny wysiłek posoborowy, żeby przemyśleć wszystkie ustawy od nowa. Przecież właściwie wszystkie zakony odnowiły, odświeżyły swoje konstytucje. Starsze zakony miały regułę napisaną wieki temu, która w wielu punktach konkretnie była już nie do zastosowania. Ale nawet te przepisy, które pochodzą z nie istniejących już warunków zewnętrznych, podają jakieś rozwiązania zgodne z duchem założyciela. W tym samym duchu należy rozwiązywać dzisiejsze problemy -- nie mówić o rzeczywistości, której nie ma, ale o dzisiejszej mówić w ten sam sposób, w tym samym duchu, w tym samym celu.\nJak przebiegało wprowadzanie odnowy postulowanej przez Sobór?\nOdbyły się kapituły generalne wszystkich zakonów, które rozważyły, czy poszczególne sformułowania w zmienionej rzeczywistości zewnętrznej oddają ducha założycieli. Jako ilustracja niech posłuży taki drobiazg: w naszej regule św. Benedykta powiedziane jest, że mnisi nie powinni zwracać się do siebie samym tylko imieniem, bo to byłoby lekceważące, ale powinni zawsze dodawać "bracie" -- wtedy się wprowadzi atmosferę rodzinną. W naszych czasach jest wręcz odwrotnie -- to "bracie" jest odczuwane jako coś sztywno-ceremonialnego. Zdecydowaliśmy więc, że należy pozwolić na stosowanie samych tylko imion, dlatego właśnie, że to jest w percepcji dzisiejszego człowieka bardziej zgodne z atmosferą rodzinną niż tamten przepis. A chodziło o zachowanie tego, co istotne -- właśnie atmosfery rodzinnej, wzajemnej życzliwości. Potem taki tekst odnowionych ustaw przedstawia się Stolicy Apostolskiej jako eksperymentalny. Okres eksperymentalny może trwać np. pięć lat. Jeśli się okaże, że coś jeszcze nie bardzo gra, to się znowu zmienia. Potem się ponownie przedstawia, zatwierdza, no a później to już się stara według tego żyć.\nW niektórych krajach -- myśleliśmy o Zachodzie -- nastąpił wyraźny kryzys życia zakonnego. Czy Sobór w jakiś sposób nie przyczynił się do tego?\nTak się mówi. Ja bym była ostrożna z potępianiem Zachodu. To wątpliwej jakości chwyt kaznodziejski. A jeśli chodzi o życie zakonne, to widziałam trochę tego "zgniłego Zachodu". Daj nam Panie Boże tak gorliwe klasztory, jakie ja tam widziałam! To nie jest więc takie proste. We Francji kwitnie życie kontemplacyjne. Natomiast u nas jest wciąż sporo zakonów czynnych, których tam prawie nie ma. Oczywiście i nasze zakony czynne narzekają, że nie mają dość nowicjuszek. Ale to dlatego, że mają rozkręcone dzieła, do których wciąż brak im rąk do pracy. U nas z kolei prawie nie ma nowego typu zgromadzeń, które już kwitną we Francji, np. Wspólnoty Jerozolimskie. Tam jest na nie ogromne zapotrzebowanie w zateizowanych miastach, czego u nas się jeszcze tak bardzo nie odczuwa. A więc to jest inna sytuacja, obsadzane są pewne typy wspólnot, a inne mniej obsadzane lub wcale nie znane. Ale to nie znaczy, żeby tam akurat nikt Pana Boga nie wybierał na ten wyłączny sposób.\nNiewątpliwie bywa tak -- i to też bywało w historii -- że jakiś impuls poszedł dalej niż miał pójść. To właściwie jest nawet prawo historyczne. Jak się na trochę pozwoliło, to sprawy idą za daleko w drugim kierunku. Przypuszczam, że były takie sytuacje; tu i tam zaczęto kwestionować różne drobiazgi, potem coraz więcej, w końcu zakwestionowano prawie wszystko. Jeżeli ktoś po 20, 30, 40 latach życia zakonnego nagle zdaje sobie sprawę, że tu właściwie wszystko można zakwestionować, to jest jego prywatny problem, on ma do tego problemu prawo. Ale jeżeli w jakiejś wspólnocie tacy ludzie stanowią większość, to ona albo się rozchodzi, albo przekwalifikowuje. Może lepiej, żeby to się stało, niż żeby oni dalej pchali te taczki, nie będąc do nich przekonani. Tego typu nieszczęścia trochę oczyszczają atmosferę.\nJest taka strasznie zabawna historia dotycząca pewnego żeńskiego zakonu kontemplacyjnego w Holandii. Siostry chciały przeprowadzić reformę soborową w sposób spektakularny. Wszystko zakwestionowały. To był zakon o bardzo zdecydowanym kontemplacyjnym i klauzurowym duchu, ale podważono wartość: milczenia -- bo to nie wyraża osobowości, klauzury -- bo nie można się zupełnie od ludzi oddzielać, itd. A jednocześnie one szczerze kochały swoje powołanie. Tylko zakwestionowały wszystko to, w czym to powołanie dotychczas przychodziło "opakowane". I po paru latach stwierdziły, że w taki sposób nie mogą wypełniać swojego powołania -- albo muszą z niego zrezygnować, albo wrócić do tamtego opakowania", bo wszystko się im bez niego rozsypywało. Wróciły. Ale to był fantastyczny eksperyment, bo one odkryły od nowa wartość milczenia, skupienia, odosobnienia -- dla ich własnego powołania. To nie znaczy, że wszyscy ludzie mają iść za klauzurę. Ale te siostry z własnego doświadczenia poznały potrzebę i wartość tego, co miały przepisane w regule, dla wypełnienia ich własnego powołania. No i teraz przodują w tym.\nOd razu rodzi się pytanie, czy coś takiego miało miejsce w Polsce...\nMyśmy nie mieli takich wahnięć. U nas, w Polsce, nawet bez jakiegoś zakwestionowania tych otoczek powołania kontemplacyjnego, na niektóre z nich, jak np. ścisła klauzura, nie wszędzie były warunki. Sobór przyszedł w latach sześdziesiątych, a moja wspólnota już w latach czterdziestych nie mogła zachowywać ścisłej klauzury, bo siostry objęły klasztor wiejski po repatriacji i musiały utrzymywać się z pola, inaczej by nie miały co jeść. To się rozwiązywało bardzo spokojnie -- wychodzimy, jak musimy; a jak nie musimy, to siedzimy w klauzurze. I tak trwa do dzisiaj, tylko że ujęte zostało w odpowiednie ramy prawne. W Polsce ten proces przebiegał trochę spokojniej, ale nie z racji naszej większej cnoty: po prostu myśmy dostali bardziej w kość z powodu warunków politycznych. Jeśli ktoś już się decydował na życie zakonne, to lepiej wiedział, że naprawdę chce robić to, a nie co innego. Poza tym sytuacja była tak trudna, że nie było czasu na jakieś specjalne pomysły.\nDekret o przystosowanej odnowie życia zakonnego nakazuje, by reformę oprzeć na gorliwszym zachowywaniu reguły i konstytucji...\nTak. Bo jedna rzecz to odnowić ustawy i konstytucje, a druga to zachowywać je. Człowiek zakłada sobie coś i bardzo tego chce, ale nieustannie nie nadąża. A więc wiecznie jest ta potrzeba ciągłego nawracania się do własnych przyjętych założeń, do tego, czego my naprawdę w głębi duszy pragniemy, tylko do czego wciąż nie dorastamy. Sobór raz jeszcze dał taki impuls i bardzo dobrze zrobił. Wedle sformułowania św. Benedykta całe życie zakonne jest ciągłym nawracaniem się. Nam się bardzo spodobało to soborowe wezwanie. Dobrze, będziemy się nawracać!\nAle czy to jest tylko problem zasad i życia... W odbiorze z zewnątrz wydaje się, że same zasady zostały rozluźnione...\nReforma soborowa bywała interpretowana jako ułatwienie życia zakonnego. Co się okazało -- młodzież, która przychodziła, mówiła: "Nie. My tak nie chcemy. My byśmy tu nie przyszli, jak byśmy wiedzieli, że tu jest łatwo. My dlatego tu przychodzimy, że chcemy Bogu złożyć ofiarę z siebie, a nie przychodzimy na łatwy chleb".\nSobór mówi o "życiu zakonnym". W obecnym nauczaniu kościelnym występuje częściej termin "życie konsekrowane". Z czego wynika ta zmiana terminów?\nŻycie konsekrowane to jest przede wszystkim pojęcie szersze. Życie zakonne obejmuje zakony i zgromadzenia zakonne starego typu. Natomiast życie konsekrowane rozciąga się także na wszelkie inne formy oddania się Bogu -- czy to w instytutach świeckich, czy w nowo powstających wspólnotach, które nawet czasami nie mają jakiegoś swojego ogólnego określenia, czy też w sposób, który powrócił z najstarszych czasów: prywatnie otrzymywana konsekracja dziewic. Taka pani żyje w świecie nadal, ale zachowuje panieństwo dla Boga, bo wierzy, że On ją do tego wzywa. No i wypełnia swoje obowiązki chrześcijańskie i modlitewne.\nJaka jest relacja pomiędzy konsekracją zakonną a chrztem?\nMiałam szczęście i przywilej w 1992 roku, przed Synodem Biskupów na temat życia konsekrowanego, uczestniczyć w ostatecznym redagowaniu odpowiedzi od żeńskich zakonow kontemplacyjnych z Polski na przesłany wcześniej kwestionariusz. Materiał był bardzo różnorodny, bo kilka zakonów nadesłało już odpowiedzi zbiorowe, inne nie zdążyły, przesłały więc odpowiedzi od poszczególnych domów, i było nawet jeszcze trochę odpowiedzi osobistych. Wielka to była radość -- wszystkie, nie naradziwszy się ze sobą, jako istotę życia zakonnego podawały osobistą więź z Chrystusem. To rzeczywiście jest podstawa wszystkiego. Konsekracja chrztu jest tą pierwszą i najbardziej podstawową, zbawczą więzią osobistą z Chrystusem, jaką chrześcijanin nawiązuje. Wszystko inne może być jednym z możliwych rodzajów konsekwencji. Podjęte zgodnie z wolą Bożą powołanie, jakiekolwiek ono jest, jest realizacją konsekracji chrztu.\nNIC BEZ MODLITWY\nJaka powinna być rola modlitwy w życiu zakonnym?\nModlitwa to sprawa absolutnie podstawowa. Jeżeli nie ma modlitwy, to nie ma kontaktu z Chrystusem; jeżeli nie ma kontaktu z Chrystusem, to ja nie mam co tu robić. Oczywiście to mogą być wszelkie rodzaje modlitwy, na każdą chwilę dnia jest inny -- modlitwa chórowa, prywatna, przy pracy, mnóstwo rozmaitych modlitw.\nCzy zakony pełnią funkcję ośrodków modlitwy?\nOczywiście. I to pod wieloma względami. Przede wszystkim jako miejsca, w których modlitwa trwa nieustannie. Nie mówiąc już o tym, że Panu Bogu należą się takie miejsca, gdzie by Go chwalono z jakimś szczególnym zaangażowaniem, trzeba zauważyć, że także ludzie czasami potrzebują po prostu świadomości, iż ta modlitwa trwa nieustannie.\nPamiętam takie zabawne zdarzenie. Jeden z klasztorów kontemplacyjnych w latach pięćdziesiątych, zgodnie z prastarą, wiekową tradycją miał pacierze nocne, gdzieś około drugiej. Coraz mniej sióstr mogło wstawać, bo te były chore, a tamte były przemęczone uciążliwą wtedy pracą, bo to był czas odbudowy. Te, które nie mogły przyjść na to oficjum nocne, osobno odmawiały je rano. I coraz więcej sióstr decyzją przełożonej przenoszonych było z nocnych pacierzy na ranne. A więc w końcu przełożona zdecydowała, by wszystkie porządnie się wyspały i przyszły na modlitwy rano. Pierwszego dnia, kiedy to zastosowano, rano dzwonek do furty -- milicjant. W pięćdziesiątych latach! Pyta, czy coś się stało w klasztorze, bo był przyzwyczajony, że jak szedł tą swoją trasą, to słyszał modlitwy sióstr, a dzisiejszej nocy nic nie słyszał...\nCzy po tej wizycie milicjanta przywrócono modlitwy nocne?\nNie, siostry po prostu wytłumaczyły mu, skąd ta zmiana. To była kwestia zdrowia sióstr, a przełożona ma obowiązek dbać przede wszystkim o zdrowie sióstr, a o zbudowanie milicjanta na drugim miejscu...\nW jaki sposób zakony mogą być szkołami modlitwy?\nNiektóre domy organizują rekolekcje, często karmelitanki prowadzą właśnie takie ośrodki rekolekcyjne. Czasami może to być możliwość pobycia w jakimś klasztorze. Ludzie przyjeżdżają i po prostu proszą, czy mogliby posiedzieć przez jakis czas, modlić się razem z siostrami. W dużej mierze jest to także oddziaływanie na swoich krewnych i znajomych.\nSobór postulował też odnowę biblijną i liturgiczną...\nTo jest rzeczywiście wielka rzecz. Ale obejmuje cały Kościół, nie tylko życie zakonne. Tyle tylko, że w życiu zakonnym została wdrożona w sposób, który jest niemożliwy do zrealizowania w życiu świeckim, dlatego że tam każdy człowiek musi sam jakoś sobie żeglować, a tutaj to się dokonywało wspólnotowo. Ta ogromna, ogólnokościelna odnowa dała wszystkim do ręki Biblię, zachęcając: "Czytajcie, a jak będziecie mieli jakieś problemy, to zgłoście się z nimi, gdzie trzeba. Ale najpierw czytajcie". Odnowa liturgiczna też została niesłychanie podjęta w zgromadzeniach. Jestem benedyktynką, więc już "od początku świata" nasze oficjum składało się z Psalmów i czytań biblijnych. Ale nie we wszystkich zakonach tak było -- zdarzało się, że odmawiano modlitwy zalecone przez założycieli, np. wielokrotne "Zdrowaś Maryjo" w różnych intencjach. Teraz tak nie jest, teraz wszystkie zakony mają pacierze dostosowane długością do swoich warunków pracy, ale złożone właśnie z tekstów biblijnych już w większym wyborze -- w końcu "Zdrowaś Maryjo" to też tekst biblijny. Wzrosła znajomość i zrozumienie dla liturgii, strasznie dużo włożono w to trudu i pracy; były kursy, wykłady, po to właśnie, żeby uświadomić wszystkim zakonnikom i zakonnicom, czym jest liturgia, jak ją należy rozumieć i jak w niej brać czynny udział. To jest niewątpliwie ogromne dzieło i zostało ono dokonane.\nNAJWYŁĄCZNIEJ JAK SIĘ DA\nDlaczego życie zakonne jest w Kościele nieodzowne? I czy w refleksji nad nim można ustrzec się myśli o wyższości tego powołania nad innymi?\nNieodzowne jest zawsze to, co jest odpowiedzią na potrzebę serca. A życie zakonne to jest faktyczna, stwierdzona potrzeba serca -- szukanie tej wyłączniejszej, najwyłączniejszej jak się da więzi z Chrystusem. A przy okazji, w ramach produkcji ubocznej lub mniej ubocznej, osiąga się mnóstwo różnych innych celów. I tu dopiero można mówić o przydatności życia zakonnego, w tej czy innej jego formie, do takich czy innych celów Kościoła -- wtedy powstaje ogromna lista: ośrodki modlitwy, modlitwa wstawiennicza, działalność taka czy inna... Można jeszcze wspomnieć np. o roli cystersów w krzewieniu rolnictwa w Europie. To wszystko jest prawda, ale to jest produkcja uboczna. Zaczyna się od czegoś innego, zaczyna się właśnie od tej głębokiej potrzeby przylgnięcia do Pana Boga, jeszcze bardziej, jeszcze troszeczkę, jeszcze więcej...\nSą ludzie, którzy pytają, czy Kościół w przyszłości przestanie mówić o tej wyłączności, bo przecież wszyscy możemy i powinniśmy być święci. Myślę, że można nawet określić, kiedy to będzie -- jak się udowodni, że Chrystus był żonaty, to wtedy przestanie się mówić, że dziewictwo podjęte dla Królestwa Bożego jest głębszym naśladowaniem Chrystusa niż małżeństwo. I tak samo, jak się oddzieli już wreszcie całkiem seks od prokreacji, to się przestanie mówić, że życie małżeńskie jest głębszym i pełniejszym udziałem w Bożym dziele stworzenia niż celibat. Inaczej mówiąc: każdy rodzaj powołania w Kościele ma jakiś swój szczególny obszar, którego inne nie dzielą. Ja, jako dziewica Bogu poświęcona, nie mogę jednocześnie uczestniczyć w tak pełny sposób w Bożym dziele stworzenia jak każda małżonka i matka, która chodzi po ulicy i nie chwali się nawet tym, jaką wspaniałą rzecz robi. Każdy ma więc jakąś swoją dziedzinę wyłączności. Jest taka tendencja myląca rodzaj życia ze stopniem świętości, a to nie ma ze sobą nic wspólnego.\nCzy zatem rady ewangeliczne są przeznaczone dla pewnej tylko części wierzących, czy dla wszystkich?\nW jakimś sensie na pewno dla wszystkich, ale jest to zawsze kwestia interpretacji. Trzeba przede wszystkim zapytać, jak ludzie przeżywają czystość, ubóstwo, posłuszeństwo. Jak przeżywają swój rodzaj czystości ludzie żyjący w małżeństwie, a jak przeżywają swój rodzaj czystości -- właśnie jako wyłączność -- zakonnicy? Co to w ogóle jest czystość? Czystość to jednoznaczność; dlatego można mówić o czystym małżeństwie, które jest jednoznacznym małżeństwem, i o czystości zakonnej, która jest jednoznacznością zupełnie wyłącznego wyboru Chrystusa. Jeśli więc rozumiemy czystość jako jednoznaczność i to świadomie przyjętą, może się to stosować do wszelkiego rodzaju powołania. Na stosowny sposób.\nOczywiście, że pełno jest innych skojarzeń; pierwsza rzecz, która sie kojarzy: czystość -- brudy, wobec tego małżeństwo jest brudne. To jest właśnie ten nurt myślenia gorszy, nurt nieewangeliczny, nurt słabości ludzkiej, która się zawsze może przymieszać, narobić bardzo dużo hałasu, ale to jest ten nurt myślenia -- powiedziałabym, jeśli mi wolno -- nieautentyczny.\nPosłuszeństwo jest przeżywane przez tych, którzy tę radę przyjmują, jako ofiara z własnej woli. Jest bardzo głębokim darem z siebie. Jakiś stopień wzajemnego posłuszeństwa jest oczywiście konieczny wszędzie, ale posłuszeństwo zakonne jest tylko dla zakonników. Chcącemu krzywda się nie dzieje. Dla nas to ma sens nie tylko organizacyjny, ale także jest codzienną ofiarą, którą się składa przez tę swoją zależność.\nNajwiększą trudnością jest chyba wyrzeczenie się możliwości kierowania własnym życiem...\nJeżeli ktoś wie, dlaczego to robi, to znajdzie w sobie siły. A w zasadzie posłuszeństwo ślubują ludzie, którzy wiedzą, czego chcą. Może się czasami zdarzyć, że nie obliczyli się z siłami, że jednak nie potrafią -- od tego wtedy są dyspensy, zwalnianie ze ślubów, sekularyzacja. Zresztą to dotyczy nie tylko posłuszeństwa, ale wszystkich ślubów. To jest możliwe, to jest ludzkie zjawisko.\nZnowu wszystko się sprowadza do mojego stałego, co chwila odnawianego kontaktu z Chrystusem. Nie tego, który był wtedy, kiedy wstępowałam. Jeżeli z dnia na dzień i z godziny na godzinę żyję dla Chrystusa, to wiem, dlaczego jestem posłuszna i dlaczego źle zrobiłam, jeżeli nie byłam posłuszna, i dlaczego bardzo tego żałuję. Wtedy nie ma problemu -- to znaczy nie ma problemu teoretycznego, praktyczny zawsze może być.\nCzy Sobór zmienił coś w rozumieniu posłuszeństwa? Nie używa się w tekście pojęcia kolegialności, ale wypowiedzi Soboru idą jakby w tym kierunku...\nSobór niewątpliwie miał ochotę przykrócić pewne teorie, które były w Kościele, a które zostawiały całe natchnienie wyłącznie przełożonym. Tak samo jak w Kościele nie jest tak, że wszystko, co się w nim wymyśli, musi najpierw wejść do głowy papieża i stamtąd dopiero rozejść się na wszystkich, ale inicjatywa może iść oddolnie (paskudne słowo) -- tak samo i w życiu zakonnym: nie wszystko, co jest dobre, pomyślne, sensowne, musi ulęgnąć się w głowie przełożonego, a potem dopiero stamtąd spłynąć na innych. Otóż były takie tendencje, które wykluczały zupełnie własną inicjatywę. Sobór rzeczywiście trochę to stonował. Inna sprawa, że tu i ówdzie poszło to znowu za daleko i urządzono taką kolegialność, że już w ogóle nikt nie miał nic do powiedzenia, bo dopiero po genialnych i długich konsultacjach oraz zasięgnięciu rady wszystkich zainteresowanych wolno było zadecydować, że będzie się pościć w Wielkim Poście, co i tak by zrobiono.\nJest jeszcze ślub ubóstwa...\nUbóstwo jest -- tak samo jak czystość i posłuszeństwo -- codzienną ofiarą z różnych możliwości, z rozporządzania pieniędzmi. To bardzo wyzwala, po prostu ma się z głowy całe mnóstwo rzeczy i można zająć się czymś innym.\nA problem ubóstwa jednostki i bogactwa wspólnoty?\nOch, mało było problemów w historii, które by tyle żółci i krwi upuściły, co problem bogactwa i ubóstwa zakonnego. Niewątpliwie podstawą życia zakonnego jest osobiste ubóstwo konkretnego zakonnika. Natomiast problemem jest, czy i ile może i powinna posiadać wspólnota jako całość. Grożą tutaj dwa niebezpieczeństwa: zbytni materializm i fałszywy spirytualizm. Pierwszym niebezpieczeństwem jest to, że "chudy gdy był grzesznikiem, utył na pokucie" -- biedaczyna wstąpił od klasztoru, to mu się dopiero wygodnie żyje, bo on wprawdzie sam nie ma nic, ale klasztor ma tyle... A drugie, że jeżeli się założy, iż zgromadzenie jako całość też nie ma prawa nic posiadać, to nie wiem, w jaki sposób miałoby istnieć. Z czegoś musimy przecież żyć, gdzieś mieszkać, w coś się przyodziać.\nPróbowano to rozwiązywać różnie. Jednym ze słynnych rozwiązań było mieszkanie w domu, który nie należał prawnie do zgromadzenia. To był w gruncie rzeczy wybieg prawny, bo przecież wiadomo było, że zakonnicy robili z nim, co chcieli i mieli do tego prawo. Genialna była myśl Tomasza z Akwinu -- wspólnota jako całość może posiadać, ale pod warunkiem, że będzie uważała za obowiązek udzielać ze swoich dóbr potrzebującym. Takie ujęcie rezygnowało z fikcji prawnej, a jednocześnie przeciwstawiało się gromadzeniu bogactw, gdy dookoła jest bieda.\nW każdych konkretnych warunkach trochę inaczej to musi wyglądać. Prawie każdy dom, a przynajmniej każdy kraj w dzisiejszej sytuacji musi jakoś to rozwiązać sobie sam, żeby z jednej strony uniknąć przepychu, który rzeczywiście nikomu do niczego nie jest potrzebny, nawet gdyby był możliwy, a z drugiej strony nie robić z siebie dziadów, nie urządzać przedstawienia, w jakiej to my żyjemy nędzy. I zarobić na swoje życie uczciwie, jak każdy inny człowiek, własną pracą. Zupełnie co innego jest standardem ubóstwa czy zamożności u nas, a co innego w Indiach, czy w Brazylii...\nJak się ma do ślubu ubóstwa istniejący do niedawna podział zakonów na dwa chóry?\nTo nie ma nic wspólnego z ubóstwem. To jest zupełnie inna sprawa. Podział na chóry powstał jako sposób zaradzenia problemowi, co robić z kandydatami do zakonu, którzy nie potrafią nauczyć się czytać ani pisać, a szczerze chcą służyć Panu Bogu.\nCzy to nie wiązało się właśnie z...\nPochodzeniem i dostępem do nauki...\nGdzie tam! Dostęp do nauki? Konwersi, tzn. drugi chór, zjawiają sie w X wieku -- wówczas rycerz był akurat tak samo analfabetą jak rolnik. Wtedy uczyć się można było w klasztorze. Jeżeli ktoś nie dostał się jako dziecko do szkoły klasztornej, to na resztę życia zostawał analfabetą. No i co z takim robić, jak później przyszedł do klasztoru? Wówczas znaleziono to wyjście -- możliwość zostania mnichem drugiego chóru. Taki mnich nie dostawał obowiązków chórowych, ale miał więcej pracy ręcznej. Ciekawy jest problem u zakonnic. Nie było żadnej potrzeby, żeby siostry dzielić na chóry, bo żadna nie przychodziła z domu z wykształceniem, a kobiety na ogół wstępowały do klasztoru młodo. Uczyły się więc łatwo. Niemniej siła naśladowania była ogromna. Już w średniowiecznych klasztorach cystersek są zwykle konwerski.\nOczywiście jak każda instytucja, tak i ta przechodziła bardzo różne etapy. Początkowo tego drugiego chóru u kobiet było bardzo niewiele, ale później, w XIX wieku zaczęły się przedłużać programy szkolne i zwiększała się liczba uczennic. Powstały ogromne szkoły, po paręset uczennic. Wszyscy w tę szkołę kładli pracę, potrzebna była bezpłatna siła robocza, która by oprała te uczennice, nakarmiła je, opaliła szkołę. I wtedy było konwersek dużo więcej niż sióstr chórowych, bo więcej było potrzeba tej obsługi niż nauczycielek. I w XIX wieku było już dzielenie według stanów, według kwalifikacji. Teraz to już się skończyło, dlatego że im dalej szła historia, tym bardziej ten podział był nierówny w prawach. To jest przykład takiej instytucji w życiu zakonnym, która kiedyś miała swój sens, potem nabrała zupełnie innego, a wreszcie została zniesiona w sytuacji, w której już nic nie rozwiązywała, a tylko utrudniała.\nPośród form życia konsekrowanego istnieje wielka różnorodność. Objawia ona bogactwo Kościoła. Czy ta wielość jest jednak zawsze uzasadniona?\nCzy nie lepiej byłoby to wszystko połączyć? Nie, nie lepiej. Proszę wziąć pod uwagę np. to, jak ważne teraz na Zachodzie w gospodarce są małe, drobne inicjatywy. Już się okazuje, że te olbrzymie giganty są coraz trudniejsze w obsłudze, same siebie czasami zżerają, albo się dobrowolnie dzielą, a małe inicjatywy jakoś rosną. Oczywiście, że łatwiej jest zarządzać Luksemburgiem niż Rosją... W mniejszej wspólnocie jest bardziej rodzinna atmosfera, wszyscy się lepiej znają. A poza tym jeszcze jedno -- każde zgromadzenie wynika z jakiejś nagłej fontanny dobra, inicjatywy, która zrodziła się w jakimś konkretnym człowieku...\nZ DALA OD ŚWIATA?\nWcześniejsze zakony powstawały w oderwaniu od świata, późniejsze dla konkretnych zadań w świecie. Sobór zachęca, by praktykowane przez niektóre wspólnoty oddalenie od świata było służbą światu. Czy zatem definicja życia zakonnego jako wyrzeczenia się świata jest nieaktualna?\nNatychmiast nasuwa się pytanie, co rozumiemy przez świat. To pojęcie nawet w Ewangelii jest wieloznaczne, bo raz jest powiedziane, że Syn Boży przyszedł dla zbawienia świata, a raz, że nawet się za świat modlić nie chce -- "za nimi proszę, a nie za światem". Czyli to słowo może znaczyć bardzo różne rzeczy. I radosne żonglowanie kilkoma znaczeniami naraz zawsze prowadzi do kłopotów. A poza tym to pytanie zakłada, że "odejście od świata" kiedykolwiek było sensem życia zakonnego. A to był tylko objaw zewnętrzny. Kiepskim pustelnikiem był ten, który szedł "od czegoś", zamiast przede wszystkim "do Kogoś". Negacją żyć się nie da. Jeżeli ja światem gardzę, bo uważam, że wszystko, co jest na ziemi, to właśnie ten świat, za który Chrystus nie chciał się modlić, to ja przede wszystkim "robię dyzgusta Panu Bogu" -- jak by powiedział pan Zagłoba, czyli powiadam Mu, że myślę o Jego stworzeniu bardzo nieładnie, że właściwie On nic dobrego nie stworzył. W końcu to już wolę wybrać Ciebie, Panie Boże, niż to wszystko. Jeżeli natomiast cenię świat i widzę wszelkie dobro, które w nim Pan Bóg złożył, widzę piękno natury i piękno, które Bóg złożył w rodzinie ludzkiej i w tym wszystkim, czego się wyrzekłam, to znaczy, że mam jakąś większą miłość, która sprawia, że muszę te wszystkie inne miłości odłożyć. I wtedy ten mój wybór jest czymś pozytywnym, a nie tylko jakimś takim złem koniecznym.\nDuch Święty budzi w Kościele różne impulsy i są tacy zakonnicy, którzy idą między ludzi i tacy, którzy od ludzi odchodzą. Jedni i drudzy, jeżeli robią to dla Boga, w szczerym przekonaniu, że Bóg ich do tego wzywa, w gruncie rzeczy nie tylko Panu Bogu oddają chwałę, ale także i ludziom się na coś przydadzą. Swojego czasu tłumy pielgrzymów ciągnęły do pustelników egipskich po to tylko, żeby zobaczyć, że takie życie jest możliwe, że są ludzie, którzy aż tak wybrali Boga, że się wszystkiego innego wyrzekli; jechano, żeby zbudować się i odjechać z powrotem.\nDlaczego jednak pójście za Chrystusem w takiej formie musi prowadzić do wyrzeczenia się świata? Czy to jest konieczne?\nJest konieczne w przypadku niektórych powołań, nie dla każdego. Sam Chrystus powiedział, że kto może, ten rozumie. A nie wszystkim jest to zrozumienie dane. Nie chodzi tu o zrozumienie akademickie, bo to może być dane każdemu, ale zrozumienie od wewnątrz. Dlaczego odejście od świata jest konieczne? Wyłączność tłumaczy odejście. Po prostu człowiek chce Panu Bogu dać coś więcej. Tak Ciebie kocham, że wszystko inne staje się nieważne i niepotrzebne. Ale to nigdy nie jest takie odejście do końca... To tylko z zewnątrz i z daleka można sobie wyobrażać, że mnich -- nawet taki najbardziej zakapturzony -- odchodzi od społeczności. Nieprawda, on tylko idzie do drugiej społeczności. I tak będzie miał dookoła siebie bliźnich -- akurat głównie innych mnichów -- i będzie musiał na głowie stawać, żeby tym dookoła siebie dać jak najwięcej dobra i jak najmniej zła.\nA czy odejście od świata nie wiązało się niekiedy z negatywnym spojrzeniem na stworzenie?\nCzęsto się wiązało. Jeżeli człowiek jest świadom, że powinien coś wybrać, ale nie bardzo ma do tego siły, bo go przeciwna wartość pociąga, to będzie sobie tłumaczył, że ta przeciwna wartość w gruncie rzeczy nic nie jest warta, żeby sobie pomóc wybrać tak, jak myśli, że powinien. Tego jest bardzo dużo. Cała mizogyniczna, wroga wobec kobiet, literatura średniowieczna -- jest tego mnóstwo! -- nikt teraz nie chce jej tłumaczyć, bo wstyd... To jest ten nurt gorszy. Pogardą się daleko nie zajedzie. Czy to pogardą dla płci przeciwnej, czy dla jakichkolwiek dóbr stworzonych przez Boga.\nJaki sens ma nakaz klauzury?\nHistorycznie miał wiele sensów. Miał nawet sens obronny w czasach szczególnego rozwydrzenia, kiedy jak mur nie bronił, to kobieta była łupem każdego, kto przyszedł. Dlatego klauzura głównie stosowała się do kobiet. I jakkolwiek w regule św. Benedykta z początku VI wieku powiedziane jest, że mnisi nie powinni się plątać poza klasztorem, bo ich duszom nic dobrego to nie przyniesie, ale tamże napisano, że jeżeli się ich posyła w drogę, to jest to normalna rzecz. Klasztory kobiece ujmowano jednak w klauzurę -- prawdę mówiąc, bardzo rzadko skutecznie. Niemniej w zasadzie klauzura kontemplacyjnych zakonów żenskich jest gwarancją skupienia i odosobnienia, które jest potrzebne im do życia modlitwy. A klauzura w zakonach czynnych, obejmująca lokal, w którym siostry mieszkają, zapewnia to minimum spokoju i odosobnienia, którego one potrzebują przy swoim bardzo czynnym i zaganianym życiu, żeby miały gdzie wpaść i wytchnąć na moment.\nCzy te wspólnoty, do których należą jednocześnie celibatariusze i ludzie żyjący w małżeństwie, są nową formą życia zakonnego?\nTo nie jest znowu aż takie nowe. Sięgnijmy do czasów, kiedy św. Franciszek założył tercjarzy. Przecież tercjarze też w dużej mierze żyli w małżeńswie i byli przyporządkowani do zakonów -- franciszkańskiego, dominikańskiego, później także karmelitańskiego. Ruch tercjarski, łączący razem zakonników i świeckich istniał już w Kościele od XIII wieku. Bardzo różne były te formy, np. wielowarstowowa struktura ukrytych zgromadzeń honorackich: ośrodkiem było właściwe zgromadzenie zakonne, dookoła niego siostry świeckie, a jeszcze dookoła nich krąg osób, które one obejmowały swoją działalnością. I nigdzie nie było powiedziane, że to wszystko koniecznie muszą być panienki...\nA czy nie ma jednak tej różnicy, że tu członkowie są równoprawni, natomiast tam istniała wyraźna przewaga zakonników?\nOczywiście, to jest niewątpliwie różnica -- zależy zresztą w jakiej grupie. Niektóre grupy są bardziej skoncentrowane na wpływie części zakonnej, w innych przeważają osoby świeckie, to bardzo różnie bywa. Czymś zupełnie nowym są wspólnoty jeszcze bardziej "świeckie", jeszcze bardziej zwrócone na rodziny. Właściwie teraz bardzo trudno stwierdzić, gdzie jest granica między życiem wspólnym -- bo życie wspólne jest w dużej mierze wyróżnikiem -- a "właściwym" życiem konsekrowanym. Żyjemy w czasach, w których rodzą się jakieś nowe formy i one jeszcze nie całkiem się wyklarowały. Ale bardzo dobrze, że te wszystkie formy próbują żyć, a jeśli niektóre z nich nie dadzą rady, to wtedy zmienią się w coś innego.\nJak widziały rolę świeckiego trzecie zakony? Czy nie była to jakaś forma "eksportu" duchowości zakonnej na świeckich?\nW pewnym sensie tak. Ale duchowość zakonna była tą duchowością dopracowaną. I nawet dzisiaj jeszcze, mimo opracowywania duchowości życia w małżeństwie, w świecie, są pewne szkoły modlitwy, wypracowane przez poszczególne zakony -- ktoś, kto jest pod wpływem karmelitów, inaczej trochę będzie się modlił niż ktoś, kto jest pod wpływem benedyktynów czy dominikanów. Te szkoły istnieją tradycyjnie w Kościele i nigdzie nie jest powiedziane, że muszą się teraz natychmiast ograniczyć z powrotem tylko do samych członków zakonów.\nA czy to w praktyce nie zahamowało dążeń do stworzenia czegoś takiego jak duchowość świeckich?\nNaprawdę nie umiem powiedzieć, czy docenienie ludu Bożego -- mówmy w ten sposób raczej niż "świeckich w Kościele" -- było możliwe wcześniej niż w XX wieku, a jeżeli tak, to dlaczego nie zostało dokonane. Nie wiem. To już by trzeba wiedzieć prawie tyle, co Duch Święty! A jeżeli przyjmiemy, że zakonnicy odgrywali ważną rolę w Kościele, to ruch tercjarzy był właśnie w tym sensie dowartościowaniem świeckich. Oni zaczynali się także liczyć -- obierali swoje władze, zaczynali mieć swoją podmiotowość, dochodzili do głosu. Czasami nawet dosyć mocno dochodzili do głosu -- św. Ludwik, król francuski był tercjarzem franciszkańskim!\nSobór postuluje powstanie różnych form współpracy międzyzakonnej. Jakie są jej cele ?\nZasadnicze cele tej współpracy wynikają z tego, że jeśli się żyje w podobny sposób, to ma się podobne problemy i podobne rozwiązania, a więc zawsze dobrze się porozumieć. W Polsce była szczególna sytuacja, bo nasz kochany powojenny rząd zrobił wszystko, żeby "pomóc" polskim zakonom rozwijać się coraz lepiej. Między innymi właśnie z konieczności samoobrony i łączenia sił konferencje międzyzakonne powstały w Polsce wcześniej niż gdziekolwiek na świecie -- zaraz po wojnie. Później zrobiono z tego periodyczny obowiązek. I już 50 lat minęło, jak to się toczy. Jak się wszyscy zaczęli poznawać, to się tym bardziej rozochocili. Rodzą się wspólne inicjatywy, np. kiedyś szarytki się podjęły, że wyszkolą w pielęgniarstwie siostry, które mają być infirmerkami we wszystkich klasztorach klauzurowych. Centralny kurs dla szafarek z ekonomii, prowadzenia rachunków, księgowości; szkolenia dla mistrzyń nowicjatu -- wykłady z psychologii, z historii duchowości, z najrozmaitszych tematów. To bardzo cenne, bardzo dobre inicjatywy. Poza tymi ogólnozakonnymi zrzeszeniami istnieją jeszcze inne -- jedne, które zrzeszają wszystkie klasztory kontemplacyjne, inne -- klasztory podobnych reguł, np. benedyktyńskiej.\nCzy takie formy współpracy były znane wcześniej w historii?\nCzęściowo tak, częściowo nie. Przy dawnej interpretacji klauzury zjazdy były niemożliwe. Niemniej starano się, zwłaszcza po Soborze Trydenckim, o jakieś formy współpracy, np. wszystkich klasztorów benedyktyńskich w elekcji ksieni w jednym z nich. Natomiast nie była wtedy znana współpraca między różnymi zakonami. Normalna życzliwość -- tak, ale nie w formie jakiejś ustalonej współpracy. To jest novum.\nCzy istnieją kontakty ekumeniczne pomiędzy wspólnotami zakonnymi istniejącymi w różnych Kościołach?\nW chrześcijaństwie istnieją Kościoły, które mają ogromną tradycję życia zakonnego (wszystkie wschodnie i rzymskokatolicki) oraz takie, które się tej tradycji wyrzekły w XVI wieku i odkryły ją z powrotem w wieku XIX lub XX. W niektórych Kościołach poreformacyjnych zakony w różnych formach istnieją już 100 lat i dłużej, np. w Kościele anglikańskim czy luterańskim w Niemczech. Inne eksperymentują. Śliczny czas. Wszystko się rodzi od nowa -- ogromny zapał, żadnego doświadczenia. Wiele takich prób na moich oczach rodziło się i upadało.\nCzy inspiracją powstania tych wspólnot są istniejące w innych Kościołach zakony?\nBywa bardzo różnie. Są takie, które nawiązują do istniejących w Kościele reguł. Znam np. benedyktynki, klaryski i karmelitanki anglikańskie, ale są tam także zgromadzenia, które mają własną regułę, albo takie, które natchnęły się kilkoma regułami naraz i stworzyły coś jeszcze innego dla siebie.\nJakie są obecnie formy współpracy?\nJesteśmy na etapie przyjaźni. To jest bardzo ważne i piękne. Rozumiemy się wzajemnie, spotykamy, lubimy się, odwiedzamy w miarę możliwości. Po prostu odkrywamy, że ci "inni" są dokładnie tak samo oddani Chrystusowi jak my. My mamy wiecej doświadczenia, a oni mogą mieć więcej tego młodzieńczego zapału. Jakoś się wzajemnie uzupełniamy, możemy sobie wzajemnie poradzić.\nCzy te kontakty obejmują też mnichów prawosławnych?\nTrochę tak, znam np. dwie Rumunki, mniszki prawosławne, które bardzo często bywają na międzynarodowych zjazdach międzyzakonnych. Trzeba jednak przyznać, że kontakty z prawosławnymi są jeszcze wciąż za mało rozwinięte.\nSobór wzywa do wierności charyzmatowi założyciela zakonu. Jednocześnie stwierdza, iż zakonnicy powinni "coraz ściślej współżyć i współczuć z Kościołem i całkowicie oddać się jego posłannictwu" (DZ 6). Jak znaleźć równowagę między tymi dwoma dążeniami, zwłaszcza gdy potrzeby duszpasterskie Kościoła lokalnego nie odpowiadają misji danego zakonu?\nBardzo rzadko się tak zdarza, żeby Kościół lokalny naprawdę nie potrzebował jakiegoś charyzmatu, żeby mógł powiedzieć: my potrzebujemy tylko tych, a tych to nie. Owszem, to się bardzo często zdarza w przekonaniu poszczególnych księży, ale jest to kwestia niezrozumienia ze strony jakiegoś księdza plebana, a nie nastawienia Kościoła, nawet lokalnego.\nA w sytuacji misyjnej?\nKlasztor kontemplacyjny to pierwsza rzecz, jaką u siebie zakładają biskupi misyjni. Bo to są tacy dziwni ludzie, którzy wierzą w moc modlitwy... Ileż to jest właśnie takich wezwań! Zdawałoby się -- najpierw będą krzyczeć o pielęgniarki, o katechetki. Nie, oni chcą mieć u siebie np. Karmel klauzurowy.\nPytaliśmy o to także w polskim kontekście lat powojennych...\nTo prawda, w Polsce mieliśmy trochę skrzywień tego typu. Trudno mi mówić o zakonach męskich, natomiast więcej wiem o zakonach i zgromadzeniach żeńskich. W sytuacji, w której prawie że z dnia na dzień niemal wszystkie zgromadzenia szpitalne wyrzucono z ich szpitali, nasi biskupi zatrudnili wszystkie siostry do tego, do czego mogli: do pracy parafialnej, do katechizacji. Z jednej strony to było bardzo dobre, bo one mogły się czymś zająć, coś robić pożytecznego; z drugiej strony wiele z nich stanęło w sytuacji, w której nie mogły spełniać swego właściwego powołania, faktycznie od niego odeszły. Teraz mamy całe pokolenie zakonnic szpitalnych, które nie mają pojęcia o pielęgniarstwie, a wzywa się je z powrotem do szpitali. W tej chwili mają problem powrotu do ducha założycielek. I na głowie stają, żeby wracać, ale to jest bardzo trudne.\nCzy ta chęć powrotu jest tak silna?\nTo by trzeba badać kolejno każde zgromadzenie. Prawdopodobnie jest różnie. Ktoś może zinterpretować, że skoro tak się potoczyły nasze dzieje, to widocznie tego teraz Pan Bóg od nas chce, i zostańmy przy tym -- na tym torze, na jaki nas skierował, choć to się wydaje tor boczny.\nJaka jest funkcja stroju zakonnego?\nStrój zakonny to jeszcze jeden przykład zasady, że każde rozwiązanie jedne problemy stwarza, a inne rozwiązuje. Jeżeli się zakłada, że jest jakiś strój ujednolicony, to trzeba zapytać, jaki. Jeżeli ktoś połowę życia spędza wskakując do tramwaju i wyskakując, to lepiej, żeby ten habit nie był do pięt... A więc kształt konkretny to jest kwestia zupełnie funkcjonalna. My, benedyktynki, chodzimy w starym, tradycyjnym habicie, który ma już te swoje czternaście wieków historii. Nam nie przeszkadza. Oczywiście do pracy fizycznej jest strój lżejszy, ale w domu ten tradycyjny nie stanowi żadnego problemu. W ten sposób mamy to ułatwienie, że -- po pierwsze -- mamy z głowy dobór stroju, żadna z nas nie musi myśleć, w co się ma ubrać. Następnie -- każdy na ulicy wie, z kim ma do czynienia; jest jakaś jawność. Dla ludzi wierzących jest to w pewnym sensie świadectwo wyboru Boga. Za czasów PRL-u mnóstwo ludzi się uśmiechało, gdy widzieli zakonnicę, bo to był dla nich dowód, że komuniści jeszcze nie wszystko załatwili na swoją modłę. Teraz to może być inaczej rozumiane... Zakonnicy nieraz twierdzą, że habit pomaga im w dyscyplinie wewnętrznej. To jest bardzo możliwe, bo np. większy byłby wstyd płacić mandat w habicie niż w cywilu...\nInne z kolei zakonnice, które uważają, że w ich powołaniu bardziej jest potrzebny strój świecki, mają z kolei z głowy to, że nikt się na nie specjalnie nie gapi, giną w tłumie. Zresztą one to robią nie dlatego, żeby mieć większą swobodę ruchu, lecz większą swobodę dotarcia tam, gdzie w habicie dotrzeć nie można. W wielu wypadkach zakony bezhabitowe powstały po prostu dlatego, że była konieczność ukrycia się, a potem, kiedy już można było włożyć habity, stwierdzono, że to jest dobre dla ich rodzaju apostolstwa. I bardzo dobrze. Choć trzeba zdać sobie sprawę, że niektóre zgromadzenia nie powstały jako specjalnie habitowe, tylko potem ich strój, strój ubogiej kobiety ich epoki, przeszedł w habit siłą zwyczaju.\nCzy życie wspólne jest czytelnym znakiem, świadectwem wzajemnej miłości? To jest -- jak rozumiem -- oprócz więzi z Chrystusem druga równie ważna rzecz w życiu zakonnym...\nZgadza się -- jak jest powiedziane: "pierwsze przykazanie i drugie podobne temu". Moja więź z Chrystusem nic by nie była warta, gdyby się nie przelewała na mój stosunek do bliźnich. W końcu Chrystus stworzył nas jako wspólnotę i wiecznie nas w takie czy inne wspólnoty angażuje. Podstawową wspólnotą jest ta, w której każdy z nas żyje, wspólnota tych, z którymi mieszkamy na stałe. Oczywiście różny jest stopień tej wspólności życia. Niemniej, jeśli mowa o zakonach, to jest to ta sama, a nawet większa jeszcze wspólność niż w rodzinie. Bo w rodzinie to jednak jestem w domu, w innym środowisku jestem w pracy, a w innym, jak uprawiam swoje hobby, itd. W zasadzie w klasztorze, zwłaszcza w klasztorze kontemplacyjnym, nasza wspólnota jest środowiskiem i pracy, i domu, i rekreacji, i wszystkiego w ogóle. I bardzo dobrze nas zna... Nie ma nic lepszego, żeby człowiekowi przekłuć jego balonik nadęty niż własna, kochająca wspólnota. Wspólnota na ogół nas docenia, ale nigdy nie przeceni. Poza tym świetnie wie o wszystkich naszych kłopotach -- to jest naprawdę ożywcze.\nZ drugiej strony Sobór zdaje się akcentować indywidualne talenty, indywidualne powołanie każdego.\nNie ma nic sprzecznego między jednym a drugim. W każdej grupie są indywidualne powołania. Parafrazując św. Pawła: nie wszyscy są przełożonymi, nie wszyscy sprzątaczkami... Jakie to jest cenne i wspaniałe -- każdy z nas kładzie swoje dary do tego wspólnego kotła i to się tak ładnie wymiesza.\nA czy te indywidualne talenty są zawsze doceniane?\nSą zakony, które stawiają na wykorzystanie talentów i są, a przynajmniej były, takie, które stawiały właśnie na ich ofiarowanie. Jeżeli ktoś świadomie wstępuje do takiego zakonu, w którym talenty raczej składa się w ofierze, to jest to jedna więcej ofiara. Jeśli ktoś chce ją złożyć, ma prawo, ale trzeba iść z otwartymi oczami i wiedzieć, dokąd się idzie.\nNo właśnie -- istnieje problem rozeznawania powołań.\nTo jest bardzo trudny problem, indywidualny i wymagający bardzo delikatnego podejścia. Nie każdy człowiek, który jest przekonany, że powinnien zostać zakonnikiem, rzeczywiście jest do tego powołany. Jest więc obowiązkiem władz zakonnych możliwie szybko rozeznać takie przypadki fałszywego powołania. W świecie zazwyczaj się myśli, że każda zakonnica chciałaby nazbierać do swojego klasztoru jak najwięcej powołań, na zasadzie: wpadłam ja, to wpadnijcie i wy. Jeżeli nawet niekiedy zdarza się takie głupie podejście, to dlatego, że jest jakiś rozpaczliwy brak sił do pracy przy rozkręconym dziele, np. chorzy leżą i nie ma ich kto obsłużyć.\nA jak to wygląda w Polsce? Statystyka z ostatnich 20 lat jest imponująca -- aż 90%, prawie podwójny wzrost liczby powołań! Jak to jest teraz? Czy się zmienia?\nNie wiem. To tak strasznie faluje i my naprawdę nie wiemy, dlaczego. Zupełnie nie wiem, z jakiego rozdzielnika Pan Bóg przysyła -- jedno pewne, że nie według cnoty zgromadzenia. Bo czasami przysyła grupę gorliwej młodzieży właśnie tam, gdzie trzeba odrodzić jakieś upadające zgromadzenie. A czasami nie przysyła nikogo przez długi czas tam, gdzie kilka staruszek żyje jak gołąbki dosłownie, mądre i wyćwiczone, i ofiarne, i serdeczne jedna do drugiej.\nPodział zadań między zakonnikami i zakonnicami wynika przede wszystkim z różnicy święceń. Jak wyjaśnić jednak to, że siostrom zakonnym przyznaje się często te najmniej eksponowane czy najmniej twórcze zajęcia?\nTu trzeba rozróżnić postawę Kościoła od postawy księży. Bo Kościół jako całość, jako instytucja zrobił wszystko, żeby życie zakonne promować, utwierdzać, ustawiać w jak najlepszy sposób. Natomiast postawa konkretnych księży jest bardzo różna. Bardzo często bywa, że się wykorzystuje pracę sióstr, bywało, że się za nią nie płaciło. A swoją drogą, myśmy naprawdę sobie pozwoliły chodzić po głowie. Jeżeli taki księżulo robił z siebie nieomylnego pana i władcę, to zakonnica potulnie go słuchała -- przecież ćwiczyli ją w pokorze. Więc sama była współwinna, wychowywała go na tyrana. Nieraz bywało tak, że ten sam kapłan był znany swoim konfratrom jako dobry spowiednik i doradca, świeckim jako wspaniały rekolekcjonista, biskupowi jako człowiek, któremu każdą sprawę można zlecić i dobrze ją załatwi; tylko zakonnicom, które pracowały u niego na parafii, był znany jako ten, którego nic nie zadowoli, który żadnej pracy nie uszanuje, który zdjąwszy z siebie stułę ciśnie ją w kąt i codziennie ją trzeba wyprać, żeby porządnie wyglądała.\nCzy to się zmienia w formacji zakonnej?\nTak, zmienia się zarówno w formacji zakonnic, jak i kapłanów. Tamto już zdecydowanie odchodzi...\nKardynał Basil Hume na Synodzie Biskupów poświęconym życiu konsekrowanemu powiedział, że kobiety konsekrowane powinny odgrywać szczególną rolę w "promowaniu kondycji kobiecej". Na czym powinna ta rola polegać?\nNie wiem, dlaczego kardynał Hume tak powiedział, bo przecież niekonsekrowane kobiety mogą równie dobrze robić to samo. Może dlatego, że uważał, że gdyby konsekrowane kobiety się częściej odzywały, to częściej byłoby słychać zdrowy nurt feminizmu kościelnego. Bo w końcu feminizm jest zjawiskiem bardzo szerokim i terminem stosowanym bardzo wieloznacznie. Są takie usta, w których słowo "feminizm" jest zawsze pejoratywne i są takie, które rozróżniają feminizm skrajny i feminizm zdrowy. Niewątpliwie, gdyby zakonnice więcej mówiły o tym, jak przeżywają swoją kobiecość w relacji do Chrystusa, to dużo zdrowej informacji znalazłoby się na świecie. Tylko zawsze pozostaje pytanie, czy nie lepiej milczeć. Bo jak ktoś milczy, nie zwraca na siebie uwagi. To jest problem dla nas, zakonnic, które wypowiadają się, czy piszą na ten temat. Może lepiej siedzieć cicho i tylko być, a nie gadać?\nCzy można mówić o specyfice polskich zakonów? Jak np. reaguje polska zakonnica na swoją współsiostrę bez stroju zakonnego, bo gałąź tego samego zgromadzenia w innym kraju zrezygnowała z noszenia habitu?\n- Jednym słowem: czy polskie zakonnice czują się jakoś lepsze od innych zakonnic? Nie, nie czują się, jeżeli im nikt tego nie wmawia. Bo zdarzają się tacy kaznodzieje, którzy twierdzą, że tylko w Polsce jest prawdziwe życie katolickie pod wszystkimi względami, a gdzie indziej nie. A już zwłaszcza jest uroda wyrzekać na zwariowane zakonnice amerykańskie. Z daleka. Bo jak pogadać z dwiema czy trzema, jak poznać ich problemy, o których nam się nie śni, to się zaczyna rozumieć, skąd się te różnice biorą. I że tam także mają dobrą wolę.\nAle możliwa byłaby też druga reakcja -- swoistego kompleksu...\nW Polsce zawsze, i to nie tylko w świecie zakonnym, było takie napięcie między ksenolatrią a ksenofobią -- raz cudzoziemiec był zawsze od nas lepszy, a raz zawsze od nas gorszy. Ale na to my, zakonnice, nie mamy monopolu, z tego musimy się wszyscy wyzwalać. I Kościół w Polsce też. Zwłaszcza z niesłychanego przekonania o naszej wyższości, której nie widać w żaden sposób. Rzecz jest w tym, że w różnych krajach są różne problemy. Czasami możemy zupełnie nie rozumieć problemów cudzych i myśleć, że ich nie ma.\nA czy jest jakaś specyfika polskich zakonów poza takimi wartościującymi określeniami?\nW pewnym sensie jest -- u nas jest lepiej rozumiane życie czynne niż kontemplacyjne. Ale na to nie mamy też monopolu -- to samo jest w Belgii, Austrii... Poza tym u nas wciąż jest jeszcze więcej tradycyjno-barokowych form pobożności. Ludzie, którzy na Zachodzie ćwiczyli się w pobożności liturgicznej i biblijnej już od dobrych przynajmniej 60 czy więcej lat (na pewno już przed Soborem), zupełnie nie mogą zrozumieć naszych nabożeństw. A nam z kolei wydaje się, że u nich jest zimno, bo się nie śpiewa Gorzkich Żali... Znowu trzeba się wzajemnie zrozumieć i wzajemnie akceptować, a nie bezustannie oceniać.\nCo sobór obradujący dzisiaj powiedziałby na temat życia konsekrowanego?\nTrochę to za wcześnie jak na zakony -- mieliśmy Sobór dopiero co, dwa i pół roku wstecz był Synod Biskupów na ten temat... W końcu gdyby w tej chwili ojcowie soborowi zaczęli znowu akcję pt. "wszyscy rewidujcie ponownie swoje ustawy", przecież byłby tylko bałagan. Nie, to zupełnie nie ma sensu -- prawa zmieniać nie będziemy. Trochę jest za blisko tamtych wszystkich wydarzeń -- Soboru, Synodu -- żeby nagle robić jakąś straszną "nagonkę" na praktykę, jakby wszystko nagle było źle i my to teraz naprawimy.\nNatomiast potrzebne jest stałe przypominanie wszystkim -- więc także i zakonnikom: pamiętajcie, kim jesteście, czego się podjęliście i jeżeli wczoraj zgrzeszyliście, to nie grzeszcie dzisiaj, a przynajmniej spróbujcie nie zgrzeszyć jutro. Jeżeli zrobiliście źle, zróbcie dobrze; jeżeli zrobiliście dobrze, zróbcie lepiej... Ale na to wystarczy nam rozdział w jakimś dokumencie dotyczącym Kościoła. Co można jeszcze zrobić? Można ewentualnie zająć się tymi nowymi typami życia konsekrowanego, które już zaczynają dojrzewać do jakiejś kodyfikacji; ale ostrożnie, bo to wszystko są bardzo młode roślinki i jakby je zacząć już w tej chwili szufladkować i dzielić, można by niejedną uszkodzić, a żal, bo może z nich dużo dobrego wyrosnąć. Powiedzmy do nich jakąś specjalną zachętę. Poza tym koniecznie trzeba zająć się problemem kobiety w Kościele, także i kobiety konsekrowanej. I to nawet może warte by było osobnego dokumentu...\nRozmawiała Elżbieta Adamiak\nur. 1939, benedyktynka, imię zakonne -- s. Małgorzata, pisarka, historyk. Studiowała filologię polską i filozofię na Uniwersytecie im. Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz teologię na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Autorka wielu książek historycznych o zakonach żeńskich, w tym głównie o benedyktynkach: "Mniszki", "Dekret w niebieskim ferowany parlamencie", "O prawo dla Boga", "Czarna owca". Zajmuje się również przekładami z języków obcych: m.in. "Doroteusz z Gazy. Nauki ascetyczne", "Księga starców", "Halo, pan Bóg? Tu Anna...". Pisze powieści: "Bożek templariuszy" i "Gar Ingawi, wyspa szczęśliwa". Autorka książki "Abba, powiedz mi słowo..." (o Ojcach Pustyni) i comiesięcznych medytacji w miesięczniku "Więź" z cyklu "Jednego potrzeba". Od 1964r. mieszka w klasztorze w Żarnowcu na Pomorzu.\nRozmowa z bp. Józefem Życińskim DOJRZALI DUCHEM I ROZUMEM\nRozmowa z ks. Tomaszem Węcławskim


KB.pl Instalacje Instalacje elektryczne Jak rozmieścić gniazdka w kuchni? Praktyczny poradnik\nRobot kuchenny, lamelownica czy lampa antydepresyjna to urządzenia, które do pracy wymagają dostępu do energii elektrycznej. Lokalizacja gniazdek jest szczególnie ważna, aby ułatwiać życie domownikom. Jak w takim razie rozmieścić gniazda elektryczne w kuchni? Jakie rozwiązania w tym temacie kryją szafki kuchenne? O tym wszystkim w artykule poniżej.\nJak rozmieścić gniazdka w kuchni krok po kroku, czyli praktyczny poradnik co do funkcjonalnego rozmieszczenia gniazdek\nFunkcjonalna kuchnia – czyli jaka?\nKuchnia to często najważniejsze miejsce w domu. Dobrze rozplanowana i zorganizowana przestrzeń będzie zdecydowanie ułatwiać życie domownikom. Łatwy dostęp do mebli kuchennych czy organizacja miejsca w szafkach kuchennych to jeden z kluczy do sukcesu. Podobnie będzie w przypadku kontaktów elektrycznych.\nGniazdka w kuchni to nieodłączny element wyposażenia. Urządzenia AGD obecne są w nowoczesnej kuchni w dużej ilości. Ekspres do kawy, blender do koktajlów czy planetarny mikser kuchenny wymagają dostępu do prądu. Kontakty elektryczne powinny być właściwie zaplanowane, aby ułatwiać codzienne przygotowywanie potraw czy napoi.\nRozmieszczenie kontaktów może być różnorakie. Wszystko zależy od wymagań danego sprzętu ADG. Gniazdka w kuchni mogą być zlokalizowane tak, aby poprawiać komfort korzystania z urządzeń, ale by nie rzucały się zbytnio w oczy domownikom. Nie zawsze są one estetycznie połączone z resztą wystroju pomieszczenia.\nGniazdka w kuchni – praktyczne rozmieszczenie\nGniazdko elektryczne może być schowane pod blatem w szafce. Choć takie kontakty nie będą widoczne, to zwykle dostęp do nich jest utrudniony. Gniazda w szafkach kuchennych idealnie sprawdzą się do podłączenia takich urządzeń jak zmywarka, pralka, lodówka czy płyta indukcyjna. Są to sprzęty AGD, które podłączone są na stałe pod zabudową meblową i nie ma konieczności ciągłego ich włączania i wyłączania z gniazda jak przykładowo inne sprzęty w kuchni czy choćby wiertarki lub lamelownice w trakcie remontu.\nJak rozmieścić gniazdka w kuchni krok po kroku, czyli praktyczny poradnik i funkcjonalne rozmieszczenie gniazdek w kuchni\nNowoczesne i modne meble kuchenne\nW przypadku rozmieszczenia gniazdek nad blatem warto przemyśleć kwestię ich ułożenia. Ważna będzie wysokość gniazda oraz odległość od mebli kuchennych. Montaż kontaktów nad blatem będzie praktyczny w przypadku posiadania dużej ilości mobilnego sprzętu AGD czy lampy depresyjnej, które to są często podłączane. Wysokość gniazda powinna być również dostosowana do długości kabla i wtyczki danego urządzenia. Minusem takiego rozwiązania jest to, że gniazdo jest widoczne dla każdego, dlatego powinno być dostosowane kolorem do mebli kuchennych.\nCoraz popularniejszym rozwiązaniem są również kontakty w blacie. W takiej sytuacji wysokość gniazd nie ma znaczenia, ponieważ są one na równi z blatem. Nowoczesne aranżacje w kuchni pełne są funkcjonalnych rozwiązań. Niekoniecznie trzeba chować gniazdka elektryczne pod blatem czy w szafce kuchennej. Z powodzeniem mogą być one zlokalizowane w blacie, co jednocześnie będzie ułatwiać pracę, z drugiej strony nie będzie zaburzać wystroju wnętrza. A może zainteresuje cię także ten artykuł o elektrycznych gniazdkach podszafkowych?\nGniazdko w blacie czy nad blatem? Ciekawe rozwiązania\nSzafki kuchenne w nowoczesnych aranżacjach pomieszczeń kryją wiele ciekawych pomysłów. W przypadku kontaktów elektrycznych coraz popularniejsze są modele mobilne czy wsuwane w blat. Cała listwa elektryczna schowana w pionowy sposób w szafce może być w dowolnym momencie wyciągnięta i wykorzystana do podłączenia sprzętu AGD. Zwykle nie zabiera ona zbyt dużo miejsca, a pozwala na minimalizację dodatkowych kontaktów nad blatem. Takie rozwiązanie sprawdzi się szczególnie w przypadku wyspy kuchennej. Zwłaszcza, że takie aranżacje kuchenne są coraz bardziej popularne.\nJak otworzyć drzwi bez klucza? Praktyczny poradnik\nMobilne kontakty elektryczne są równie dobrym pomysłem. Podłączanie takich urządzeń niestandardowych jak lampa antydepresyjna, laptop czy choćby lamelownica w dowolnym miejscu w kuchni będzie dużo łatwiejsze. Rozmieszczenie gniazdek w kuchni powinno być zatem odpowiednio przemyślane, ponieważ wszelkie próby poprawy ich lokalizacji w przyszłości mogą wiązać się z kosztownym remontem.\ninstalacje elektryczne w domu gniazdko elektryczne osprzęt elektryczny remont kuchni kuchnie porady ekspertów poradnik praktyczne porady porady budowlane krok po kroku instrukcja inspiracje


LICZBY,FAKTY..KONTROWERSJE - Gmina Baborów\nWiele kontrowersji wywołały ostatnio pogłoski o rzekomym masowym zwalnianiu nauczycieli z Zespołu Szkół w Baborowie. Można powiedzieć, że gmina Baborów uregulowała sprawy oświaty w sposób modelowy . Na terenie gminy istnieje jeden Zespół Szkół składający się ze Szkoły Podstawowej w Baborowie wraz z jej filią w Tłustomostach oraz Gimnazjum.\nPo przeprowadzeniu zmian w strukturze przedszkoli od 1-go września zaistnieje również jedno Przedszkole Publiczne w Baborowie wraz z jego filiami w Baborowie, Sułkowie, Suchej Psinie i Rakowie. Jednak taki modelowy wręcz system prowadzenia oświaty nie przekłada się niestety w żaden sposób na efektywność wydawania środków publicznych o czym w dalszej części. Jak już na wstępie zaznaczono w gminie Baborów została już zreorganizowana sieć szkół i przedszkoli. Zmiany takie zostały podyktowane przede wszystkim względami demograficznymi. Od dłuższego już czasu, nie tylko zresztą gmina Baborów, ale cały kraj boryka się z problemem niżu demograficznego. Spadek ilości urodzeń jest od dłuższego już czasu notowany w gminnej ewidencji ludności – najlepiej obrazuje to zamieszczona poniżej tabela.\nTabela 1. Liczba dzieci Tabela 1. Liczba dzieci według roku urodzenia\nZjawisko niżu demograficznego występuje już od połowy lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku z wyraźnym nasileniem w ostatnich latach. Skutkiem tego jest zmniejszająca się liczba uczniów przedszkoli i szkół. I tak zgodnie z tokiem kształcenia niż demograficzny dotknął w pierwszej kolejności przedszkola, dalej szkoły podstawowe oraz, co również jest zauważalne, nawet gimnazja.\nNic nie wskazuje na to, aby ta tendencja miała się odwrócić, a liczba uczniów w roczniku w ciągu najbliższych kilku lat nie przekroczy sześćdziesięciu.\nProwadzenie oświaty jest tzw. zadaniem własnym gminy. O ile na prowadzenie sieci szkół na swoim terenie gmina otrzymuje tzw. subwencję oświatową obliczaną w zależności od liczby uczniów, to z kolei przedszkola są finansowane w całości z dochodów własnych.\nMechanizm obliczania subwencji oświatowej jest stosunkowo prosty: na każde dziecko realizujące obowiązek szkolny na terenie Gminy wpływa do budżetu określona stała kwota pieniędzy. Niestety, kwoty te nie równoważą wydatków ponoszonych przez Gminę na oświatę, co przedstawia poniższa tabela:\nKwota subwencji oświatowej\n2 979 965\n3 143 810\n3 402 691\n3 443 962\nWydatki na oświatę*\n3 710 831\n3 989 283\n4 626 799\n4 585 637\n4 725 976\n-1 224 108\n-1 141 675\n-1 246 015\n* bez wydatków inwestycyjnych ** wartości planowane\nTabela 2. Porównanie subwencji oświatowej oraz wydatków ponoszonych na oświatę.\nPowyższa tabela nie uwzględnia wydatków inwestycyjnych ponoszonych na oświatę, które wyłącznie w latach 2004-2006 wyniosły ok.1.200.000 zł\nJak widać z powyższej tabeli Gmina co roku niemało dokłada do swoich szkół, a na przestrzeni lat objętych analizą łącznie dopłaciła (bądź dopłaci) do tego zadania przeszło 5 milionów zł!\nNależy zadać pytanie, co powoduje takie niedobory finansowe w dziedzinie oświaty. Prawdą jest, że z jednej strony państwo nie rozpieszcza samorządów i przekazuje kwoty subwencji nieodpowiednie do zadań jakie nałożyło na gminy w zakresie prowadzenia gminnej oświaty. Z drugiej strony pomimo modelowego wręcz rozwiązania organizacyjnego nie sposób nie zauważyć, że wiele pieniędzy wycieka z budżetu całkiem niepotrzebnie.\nNależy więc znaleźć takie dalsze rozwiązania organizacyjne lub systemowe, które pomogłyby racjonalniej i efektywniej realizować zadania gminne w dziedzinie oświaty.\nJednym z takich działań jest ograniczenie liczby oddziałów w ramach jednego rocznika uczniów.\nI tak w klasie pierwszej szkoły podstawowej zamiast trzech oddziałów po ok. 18-20 uczniów powstaną dwa oddziały z liczbą uczniów odpowiednio 28 i 29.\nPodobna sytuacja będzie miała miejsce w klasie czwartej oraz w klasie pierwszej gimnazjalnej z tą różnicą, że liczba oddziałów zostanie zredukowana z obecnych czterech do trzech.\nLiczba uczniów w każdej z nowo powstałych klas nie przekroczy 30 co jest zgodne z obowiązującymi przepisami. Efektem tych działań będzie zmniejszenie wydatków na oświatę w nadchodzącym roku szkolnym o ok. 220.000,- zł.\nOczywiście takie działanie musi się spotkać ze zdecydowanym oporem nauczycieli, jednak jak wykazały pobieżne analizy nie będzie to miało większego wpływu na stan zatrudnienia.\nDo chwili obecnej nauczyciele wypracowywali łącznie ok. 300 godzin nadliczbowych (dodatkowo płatnych) tygodniowo, dlatego w kwestii zatrudnienia najważniejszy jest sprawny podział przydzielonych godzin dydaktycznych. Przy odpowiednim ułożeniu arkusza organizacji nie spowoduje to konieczności redukcji zatrudnienia w szkole.\nZ drugiej strony należy mieć świadomość, że sytuacja demograficzna wymusi w przyszłym roku dalszą redukcję liczby oddziałów, dlatego już dziś niektórzy nauczyciele powinni pomyśleć o podnoszeniu swoich kwalifikacji lub o rozpoczęciu studiów uzupełniających wykształcenie, tak aby za rok nie być zaskoczonym brakiem godzin dydaktycznych.\nJednocześnie należy stanowczo odrzucić argument o pogorszeniu jakości kształcenia w bardziej licznych oddziałach. Jak bowiem wynika z egzaminów zdawanych przez uczniów w klasie VI szkoły podstawowej oraz po ukończeniu gimnazjum liczebność oddziału nie wpływa w decydujący sposób na wyniki uczniów osiągane na egzaminie.\nOpublikował(a): Data publikacji: 20-05-2007 16:48\nOdsłon: 3880 | 217017 | 16650906


Michał Woś: z młodzieżowej rady do prawdziwej władzy • Racibórz • Wybory samorządowe 2014 - nowiny.pl - portal, gazeta - Racibórz, Wodzisław, Rybnik, Agronowiny\nMichał Woś: z młodzieżowej rady do prawdziwej władzy\n02.10.2014 07:43 | 0 komentarzy | ma.w\nRozmowa z najmłodszym założycielem komitetu wyborczego w wyborach samorządowych 2014 w Raciborzu. Michał Woś przez wiele lat działał na rzecz Młodzieżowej Rady Miasta, był organizatorem powiatowego konkursu Wiedzy o Społeczeństwie w I LO. Aktualnie studiuje prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim.\nDlaczego już w tak młodym wieku zdecydował się pan na start w tegorocznych wyborach?\nZdecydowała o tym milość do Raciborza. Kocham to miasto, jego historię, tu się urodziłem, wychowałem i z tym miastem wiążą się jedne z najlepszych moich wspomnień. Ale gdy się kogoś (coś) kocha, to nie można bezczynie patrzeć jak to co kochamy upada. A Racibórz ogarnięty różnymi układami wymiera! Teraz mamy ostatnią szansę na zatrzymanie tego procesu.\nCo szczególnie przeszkadza panu jako miłośnikowi Raciborza?\nMiasto jest zarządzane niespójnie, bez wizji. Władza działa tak, że skacze od pomysłu do pomysłu, często popadając w sprzeczność. Jedynym elementem łączącym te działania jest chęć przypodobania się wyborcom, myśląc przy tym raczej o kolejnej kadencji. To prosta droga do upadku: zadowalać ludzi ochłap-projektami, zamiast realizować cele wielkie i ambitne. Wiem, że miałbym wyrzuty sumienia, jeśli bezczynnie bym na upadek Raciborza patrzył.\nZ reguły ludzie młodzi nie wiążą przyszłości z Raciborzem, po studiach osiedlają się w ośrodkach gdzie zdobyli wykształcenie lub wyjeżdżają za granicę. Pana to nie kusi?\nStart w wyborach, poza chęcią realizacji mojego programu, jest swego rodzaju manifestem, że nie wszyscy młodzi z miasta uciekają, że można stworzyć w naszym mieście takie warunki, by chciało się tu wracać. Przede wszystkim likwidując niepotrzebne bariery, które leżą w gestii samorządu - jak np. zdecydowanie za wysoki podatek od nieruchomości duszący przedsiębiorców.\nJest pan aktualnie studentem na uczelni w Krakowie. Jak pan sobie wyobraża wypełnianie mandatu radnego, który musi być na dyżurach, w komisjach i na sesjach?\nNiezależnie od tego, czy pyta pan o czas, odległość czy wiedzę o tym, co w mieście się dzieje, nie mam żadnych obaw. Naprawdę poświęcenie trzech dni w miesiącu na sesje rady i posiedzenia komisji nie jest wielkim wyczynem - w Raciborzu bywam zdecydowanie częściej, w końcu Kraków nie leży na drugiej półkuli. A w dobie tak rozwiniętej komunikacji - mój mail czy telefon bez problemu w sieci można znaleźć - nie obawiam się o brak kontaktu z mieszkańcami czy o brak czasu dla nich.\nNie obawia się pan, że wyborcy potraktują pański start jako próbę zdobycia pewnych pieniędzy z miejskiej kasy na końcowe miesiące studiowania?\nPiąty rok studiów będę miał znacznie luźniejszy, bo w poprzednich latach zdołałem nadrobić program. Ten fakt zresztą podkreśla bardzo ideowe podstawy mojego kandydowania, bo student piątego roku prawa, któremu do skończenia studiów pozostała do napisania tylko magisterka, bez problemu znajdzie pracę i to z pensją zdecydowanie wyższą, niż dieta radnego. Ja postanowiłem z tego - dla Raciborza- zrezygnować. Będę obowiązki radnego wykonywał jak należy - rzetelnie i sumiennie.\nKtórego z kandydatów na prezydenta miasta zamierza pan poprzeć w wyborach?\nKorzystając z dobrodziejstwa jednomandatowych okręgów wyborczych powołałem własny komitet wyborczy i cenię sobie tą niezależność, ale też nie jest tajemnicą, że różni kandydaci na prezydenta o poparcie się ubiegają - rozmowy trwają, a ja nie wykluczam, że któregoś z kandydatów poprę. W każdym razie interesuje mnie tylko ciężka praca dla Raciborza przy współpracy z osobami, które też będą zajmować się miastem i dobrem wspólnym jego mieszkańców, a nie dbaniem o własny interes.\nInformacje Michał Woś Racibórz wybory wybory Racibórz 2014 Wybory samorządowe 2014\nSędzia z Rybnika zaatakowana podczas r... 6


zł110.00 - zł370.00 (28)\nBlackstone Labs to najwyższej jakości producent suplementów z USA. Marka została założona przez Aarona Singermana w 2012 roku. Jak mawia sam właściciel, firma jest świętym Graalem wśród suplementów, ze względu na składy poszczególnych produktów, jakie trudno szukać w innych firmach. Przede wszystkim uwagę przyciąga styl graficzny marki, który naprawdę robi wrażenie, jednak ważniejsze jest to, jak powstają suplementy i co mają w składach.\nProducent podczas tworzenia suplementów przykłada wiele uwagi do użytych składników oraz całego procesu produkcji. Produkty nie tylko przyciągają uwagę szatą graficzną, ale także swoim działaniem. Marka dba o wysoką transparentność, jest mocno obecna w mediach społecznościowych, dba o to, aby kliencie mieli pełen wgląd w to, co oferuje marka.\nProdukty dedykowane są nie tylko osobom trenujących rekreacyjnie, ale znajdziemy również hardcorowe suplementy dla kulturystów, które pozwolą im wejść na wyższy poziom jak SUPERSTRO-7, META-QUAD EXTREME czy BRUTAL 4CE. Black Stone oferuje jedynie najlepsze produkty, których potrzebujesz, aby osiągną górnolotne cele.\nSzeroka gama suplementów diety: spalaczy tłuszczu, anabolików, przedtreningówek oraz odzieży sportowej cieszy się dużym uznaniem zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Do hitów sprzedaży w BodyShock.PRO można zaliczyć między innymi: Hype Extreme, Apex Male, Abnormal.


Strona:Ibanez - Czterech Jeźdźców Apokalipsy 02.djvu/050 - Wikiźródła, wolna biblioteka\nStrona:Ibanez - Czterech Jeźdźców Apokalipsy 02.djvu/050\nczemś bezpośredniem, uczynił więc odpowiedzialnymi za to warjactwo swoich własnych rodaków. Tyle gadać o „odwecie!“ Tak się troszczyć przez dwadzieścia cztery lata o dwie utracone prowincje, kiedy naród był posiadaczem olbrzymich i nieużytecznych obszarów na innych lądach!... Okażą się wnet skutki takiej rozjątrzonej i hałaśliwej głupoty.\nŁad i zapał, z jakim Francuzi stawiali się na wezwanie Rządu, przeobrażając się w żołnierzy, wprawił go w ogromne zdumienie. Pod wpływem tego moralnego wstrząśnienia zaczynał w coś wierzyć. Ogół był dobry; lud, jak za dawnych czasów, waleczny. Przez\nTę stronę ostatnio edytowano 1 sie 2017, 13:17.


Vintage Girl: Strefa V na Och! Bazar - zapraszam na zakupy z drugiej ręki i dyskusję o modzie vintage\nStrefa V na Och! Bazar - zapraszam na zakupy z drugiej ręki i dyskusję o modzie vintage\n24 listopada pojawię się w Warszawie na znanych targach Och!Bazar jako uczestniczka Strefy V, po raz drugi zorganizowanej w ramach targów przez Saint Warsaw. Zapraszam was do wzięcia udziału w tym wydarzeniu, zakupów vintage/retro oraz dyskusji o modzie odpowiedzialnej.\nNa pierwszym piętrze targów Och! Bazar pojawią się wyselekcjonowane sklepy z modą vintage, tą z drugiego obiegu, biżuteria oraz stoiska blogerek, które propagują temat mody z drugiej ręki i vintage. Gościnami wydarzenia będą Kasia Harmony, Zuzanna Biegun (Zuzi Bi) i Paulina Witkowska (Chaos of Trouble) oraz ja, a porozmawiamy o ubraniach i o podejściu do mody. Opowiemy o naszych doświadczeniach, decyzjach, podpowiemy jak zarządzać zakupami i ubraniami, żeby zawsze mieć się w co ubrać, bez konieczności dokupowania kolejnych elementów z sieciówek.\nStrefa V to przestrzeń mody, inspiracji, relacji, odnowy i cyrkulacji. Organizatorzy podkreślają wagę świadomego kupowania i przemyślanych zakupów. Celem targów jest próba odczarowania mody z drugiej ręki, nagłaśnianie wyzwań mody, propagowanie mody cyrkularnej i zrównoważonej oraz pokazanie, że vintage to atrakcyjna alternatywa dla sieciówek.\nPojawię się na targach także ze swoim stoiskiem - będę miała ubrania, dodatki oraz biżuterię vintage oraz retro, ale także książki o takiej tematyce. Mam nadzieję, że wpadniecie!\nGdzie: Warszawa, Babka do wynajęcia\nOrganizatorzy: Saint Warsaw, Och! Bazar\nPartnerzy: Fashion Revolution Poland / https://www.facebook.com/FashionRevolutionPoland/\nPatron medialny: Magazyn Kraft / https://kraftmagazyn.pl\nAutor: Dagmara Łacny o 13:08\nretro inspiracje (74) lata 50. (71) sklepy online (64) vintage girl poleca (60) lata 40. (45) stylizacje na co dzień (44) historia mody (43) kolekcje z polskich sklepów (43) wydarzenia (38) książki (33) Łódź retro (28) kreacje na wieczór (23) bielizna retro (22) dekoracja wnętrz (22) lata 20. (21) lata 60. (21) vintage design (21) burleska (19) lata 30. (19) fryzury retro (17) wakacje retro (16) porady (13) konkurs (12) ikony mody (10) kosmetyki (10) seriale retro (10) kosmetyki i perfumy (9) pończochy nylonowe (8) sukienki retro (6) Retro News (3) lifestyle (3) halloween (2) polska moda (2) ślub retro (2) instagram (1) moda lata 70. (1) moda zrównoważona (1) slow fashion (1) wystawy (1)


Wader Tech Truck Dźwig Pojazdy i zabawki dla dzieci w sklepie Urwis\nWader Tech Truck Dźwig\nNr katalogowy: WNWDRB0U9035317\nDźwig to samochód wchodzący w skład serii Tech Truck. Mali pasjonaci motoryzacji oraz obserwatorzy pracy ekip budowlanych, technicznych, ratunkowych i remontowych mają teraz okazję, aby przenieść swoje zainteresowania do świata zabawy. Zabawa samochodem Tech Truck dźwig, daje możliwość poznania pracy specjalistów, jak również mechanizmów działania profesjonalnych pojazdów do zadań specjalnych.\nSamochód typu dźwig, wykorzystywany jest do prac przeładunkowych, przenoszenia dużych gabarytowo i ciężkich materiałów, zatem bez niego niemożliwe jest wykonywanie jakichkolwiek prac budowlanych. Zaletą tego pojazdu jest możliwość swobodnego poruszania się po placu budowy. Dźwig z serii Tech Truck jest pojazdem mobilnym, zwrotnym i wytrzymałym o długości 26 cm, w atrakcyjnej kolorystyce. Zabawka posiada ruchomą podstawę z kabiną operatora oraz ruchome i wysuwane ramię z zamontowanym na końcu hakiem. Dołączone do pojazdu podpory stabilizują i zabezpieczają dźwig w trakcie pracy.\nWszystkie elementy zabawki wykonane są z wysokiej jakości, charakteryzującego się odpornością na warunki atmosferyczne bezpiecznego tworzywa, dzięki czemu produkt idealnie spełni swoje zadanie na plaży, w domu czy w piaskownicy. Pojazd nie posiada ostrych kantów ani brzegów, a wszystkie elementy są ze sobą trwale połączone co sprawia, że zabawka nadaje się już dla najmłodszych dzieci (1 ).\nZapytaj o produkt: Wader Tech Truck Dźwig


Opinie Sklep internetowy Onyks.eu z artykułami do wyrobu biżuterii Warszawa - Forum, zarobki, kontakt, telefon i e-mail - GoWork.pl\nSklep internetowy Onyks.eu z artykułami do wyrobu biżuterii\nOpinie o Sklep internetowy Onyks.eu z artykułami do wyrobu biżuterii\nPamiętaj, aby Twoja opinia była zgodna z regulaminem i jak najbardziej merytoryczna - zależy nam na tym, by nasi użytkownicy mogli - także dzięki Twojemu wpisowi - dowiedzieć się jak najwięcej o pracy w firmie Sklep internetowy Onyks.eu z artykułami do wyrobu biżuterii\nKarma 01.07.2017 14:51\nZacznę od tego, że skoro już zostałam wywołana do tablicy i posądzona o popełnienie poprzednich opinii, to postanowiłam, że jednak opowiem swoje wrażenia. Jak można wywnioskować, oskarżono mnie o napisanie powyższych negatywów bezpodstawnie. Nie był to zresztą pierwszy raz, wcześniej też byłam posądzana o różne dziwne rzeczy, ale to są historie rodem z mody na sukces, więc nie będę tworzyć tu tasiemca. Nie tylko wobec mnie były i są stosowane tego rodzaju praktyki. Bardzo dobrze dogadywałam się ze wszystkimi dziewczynami, co było źle odbierane. Wciąż nie mam pomysłu dlaczego. Może dlatego, że przez to, nie miał kto na mnie kablować i ja sama też tego nie robiłam? Bardzo dobrze dogadywałam się z klientami, ale to było w ogóle niezauważalne, bo ktoś na samym początku powiedział, że się "nie nadaję". Ale, że klienci mnie chwalili za pomoc na miejscu i przez telefon, za materiały przygotowane do kursów (w domu, po godzinach) itd., tego nikt nie widział. Całą sytuację panującą w onyks.eu najlepiej opisują słowa: oczernianie i oskarżanie. Właśnie taka panuje tam atmosfera. Domysły i strach przed wyrażaniem opinii. Ciągłe zmiany "zeznań" w stylu: dajmy rabat, jednak zabierzmy, a jednak dajmy, a jednak zabierzmy; zamówmy coś, a jednak nie, a jednak zamówmy, albo nie, HEJ czemu nie ma tego na stanie?! Brak autorefleksji na temat negatywnych komentarzy od klientów (nie tylko internetowych) i zrzucanie winy na pracowników. Naprawdę bardzo chciałam rozstać się z onyksem w przyjaznych relacjach. Nawet odchodząc powiedziałam, że nie lubię palić za sobą mostów. Spotkało się to z aprobatą i hurraoptymizmem, że super wpadaj do nas, zawsze będziesz mile widziana. Już samo to, że padło przypuszczenie o wyżej napisane opinie odwiodło mnie od nadziei, że będzie spoko. A chciałam. Ale przecież ktoś, kto by mnie poznał przez ten czas, wiedziałby, że takie gierki są nie w moim stylu, bo mam swoje życie i szkoda mi cennego czasu na opisywanie stopnia poszkodowania przez onyks.eu. To tyle. Mogłabym tu jeszcze bardzo dużo napisać, ale jak wspomniałam, mam co robić. Karma zawsze wraca, szczególnie ta zła. Na pewno nie jestem pierwszą i nie ostatnią źle potraktowaną przez onyks. Zatem proszę, nie przypisujcie sobie, że tylko mi zrobiliście krzywdę i tylko ja mam prawo do negatywnej opinii. :) Karma na pewno do was jeszcze wróci, więc zanim komuś coś złego powiecie, zastanówcie się kilka razy czy warto. :) Podpisuję się pod przedmówcami. Nie zniechęcam. Nie polecam. Pozdrawiam.\nŻyczliwa 01.07.2017 16:34\n@Karma 01.07.2017 14:51\nZacznę od tego, że skoro już zostałam wywołana do tablicy i posądzona o popełnienie poprzednich opinii, to postanowiłam, że jed...\nWcale mnie nie dziwi fakt, że ktoś został o coś posądzony. To na porządku dziennym. Pokazać czyjeś błędy, tylko nie swoje... Hmmm "mile widziana"? O nie, nie, powiedzieć, a zrobić, to zupełnie dwie różne rzeczy. Mogą się do kogoś uśmiechać, a za plecami i tak obgadają...i uczestniczy w tym również szefowa. Przetrwać tam można dzięki klientom, większość docenia Twoją pomoc i zaangażowanie. Później wracają i chcą być obsługiwani przez konkretną osobę. To jedyny plus. Czekam na inne opinie, bo kilka osób przewinęło się przez Onyks, a sporo rzeczy nie zostało jeszcze dopowiedzianych, no ale może ktoś inny mnie kiedyś wyręczy. I nikt nie robi tego z nudów. Niech nowi pracownicy dowiedzą się jak jest w tej firmie. Podpisuje się pod tym kolejna z osób. Absurd w ogóle, że jedna i ta sama osoba może wypisywać wszystkie te opinie. Nie jestem pierwsza i na pewno nie ostatnia, która może czuć się w jakiś sposób pokrzywdzona. Pozdrawiam.\nKarma 01.07.2017 16:55\n@ex emploee 01.07.2017 16:04\nNie wiem kim jesteś, czy razem pracowałyśmy, ale według mojej wiedzy, na temat Onyksu wypowiedziało się kilka osób. Jeżeli zost...\nMoja wypowiedź nie należała do krótkich, więc trochę czasu jednak na to poświęciłam ;) ale w zasadzie zawarłyście wszystko z czym się zgadzam. Co więcej zgadzam się też z tym odwlekaniem, bo nagle trafiasz do świata gdzie na umowie o pracę masz pełen etat na życiową kwotę, a nie minimalną (albo nawet na pół etatu) pakiet benefitów, kodeksowe pół godziny przerwy w trakcie której możesz iść zjeść z kimś, a nie jak to było nakazane - samemu, a jak musisz coś bardzo pilnie załatwić, albo potrzebujesz dzień wolnego, to nikt się nie obraża tylko na spokojnie ustalasz co i jak. Trafiasz do świata gdzie pracodawca wie, że o sukcesie firmy w 70% decyduje dobry i doceniony pracownik, który tym bardziej się stara im więcej dostaje pozytywnej motywacji. Za dobro dostajesz dobro. Zatem czego oczekiwać po złym traktowaniu? Nie wiem czy pracowałyśmy razem, ale bardzo serdecznie pozdrawiam i życzę sukcesów :)\nex emploee 15.06.2017 16:55\nWyrażona przeze mnie opinia także nie będzie pozytywna. Zgadzam się również z niektórymi wymienionymi tu argumentami. Przez cały okres mojej pracy w Onyksie, każdy, za wyjątkiem jednej osoby, która zaczynała studia dzienne, odchodził, ponieważ nie był już w stanie psychicznie znieść atmosfery oraz dziwnych praktyk właścicieli firmy, a także zachowania kilku pracownic, które były z nimi blisko. Jeżeli zwalniała kogoś właścicielka, to od razu znikał z pracy (przywilej umów śmieciowych). Rzeczywiście umowy o pracę są rzadkością. Każdy dostaje śmieciową umowę zlecenie, nawet przez kilka lat, dopóki przynosi ważną legitymację uczniowską (studencką). Praca tam, jak najbardziej nosi jednak znamiona pracy o charakterze długotrwałym, w pełnym wymiarze. To oznaczałoby, że pracownik powinien być zatrudniony na umowę o pracę… Co do samej legitymacji – wymagany jest status ucznia/studenta zaocznego, a jednocześnie oczekiwana jest pełna dyspozycyjność, również w soboty, a niekiedy zdarzało się, że trzeba było w pracy spędzać po kilka tygodni pod rząd na popołudniowych zmianach, czyli np. do 20:00. Załoga to same kobiety. Niestety, kilka z nich wykorzystywało swoją pozycję w hierarchii firmy, co oznaczało dla innych np. niekorzystny grafik. Teoretycznie każdy pracował przez jeden tydzień od rana, następny to zmiany popołudniowe i tak na zmianę. Niestety, niekiedy kilka osób musiało przez kilka tygodni pod rząd pracować na popołudnia, ponieważ w przypadku konieczności odwrócenia grafików, tzw. Kierownik podporządkowywała wszystko do preferencji swoich najbliższych koleżanek, kosztem reszty załogi. Właścicielka miała problem z określeniem swoich relacji wobec pracowników, zachowanie impulsywne, nieprofesjonalne (wymagający, surowy szef, czy może jednak koleżanka?). Nie potrafiła zachować balansu, co było bardzo dezorientujące. Staż pracy nie był taki krótki, więc długo by wymieniać... Nie zniechęcam, nie polecam. Sama jednie żałuję, że tak długo zwlekałam z decyzją o odejściu, i jest to zdanie większości dziewczyn, które również same odeszły.\nważne 12.06.2017 13:58\nCałkowicie zgadzam się z przedmówcami. Praca chyba za karę, skoro dziewczynom tak ciężko podejść do klienta i mu pomóc, to niech się zwolnią, albo chociaż niech pracodawca to zobaczy i zrobi swoje, w czym ma doskonałą wprawę. Zwalniać z dnia na dzień, typowe. Ale tak jak widać w komentarzu, śmieciowe umowy, wolno wtedy wszystko. Najlepiej jak jesteś studentem i masz ważną legitymację, reszta ich nie interesuje. Nie licz na umowę o pracę, to rzadkość! Nawet nie myśl o ciąży! Straszenie, że jak zajdziesz w ciąże, to nie ma już powrotu. No tak, ciąża dla uprzywilejowanych... Chcesz tam pracować? Nie miej uczuć! Miej mocne nerwy, "koleżanki" sprawią, że odechce Ci się tam pracy. Za bardzo się też nie staraj, bo i tak nikt tego nie doceni, a jeszcze skrytykuje! NIE POLECAM!\nPrawdomówna 06.06.2017 17:13\nPopieram przedmówcę w 100%. Pracownicy traktowani są przedmiotowo i nie posiadają żądnych praw. Dziwię się, że mimo natłoku obowiązków te biedne osoby jeszcze tam pracują.(zazwyczaj na śmieciową umowę- pracując w pełnym wymiarze) Zdecydowanie nie polecam wchodzić w żadną współpracę. Mało profesjonalna osoba zachowująca się jak dziecko, które działa pod wpływem nagłego impulsu. Najgorsze jednak jest to iż pracodawca jest uzależniony od słuchania plotek i na ich podstawie ocenia pracowników.\nŻyczliwa 16.11.2016 14:56\nNie polecam współpracy z tą Panią Małgorzatą Wypych. Humory na każdym kroku. Ludzi traktuje jak maszynki do zarabiania pieniędzy. O wolnym zapomnij, fałszywe uśmieszki i obgadywanie ze strony przełożonej? To niezbyt profesjonalne. Pracownice w sklepie Onyks.eu wyglądają jakby były tam za karę. Udają, że nie widzą klienta, aby go nie obsłużyć, cóż... Marny pracodawca, zero szacunku, liczą się tylko pieniądze.\nZostaw opinię o Sklep internetowy Onyks.eu z artykułami do wyrobu biżuterii - Warszawa\nUWAGA: Pamiętaj, aby Twoja opinia była zgodna z regulaminem i jak najbardziej merytoryczna - zależy nam na tym, by nasi użytkownicy mogli - także dzięki Twojemu wpisowi - dowiedzieć się jak najwięcej o pracy w firmie Sklep internetowy Onyks.eu z artykułami do wyrobu biżuterii\nUstaw powiadomienia o nowych opiniach i ofertach Sklep internetowy Onyks.eu z artykułami do wyrobu biżuterii


Piotrek Pszczoła - Forum Audio.com.pl\ntopic odpisał Piotrek Pszczoła na 1Ender w Audiofile dyskutują\n@sandurski - nie wiem jak w Shield, ale w MiBox 4K jak najbardziej po wyjściu optycznym jest regulacja głośności\n@Inferno - proszę uprzejmie 1.Jakiś czas temu notorycznie gubił połączenie wifi. Ale to tak, że połączyć się nie dało przez kilkanaście minut. Bez względu na router. Po jednej z aktualizacji na szczęście problem został rozwiązany 2. Przymulenie po długim czasie działania. Niestety co kilka dni trzeba mu walnąć restart (z kabla lub z pilota uruchom ponownie), bo po kilku cyklach włączenia i wyłączenia przyciskiem zaczyna mulić, zacinać się na odtwarzaniu muzyki itp. Już się w sumie przyzwyczaiłem i nie jest to wielki problem, no ale zauważam że takie sytuacje występują 3. Widzę mikro-przycięcia na materiale 4k na Youtubie. Tak jakby te bebechy były mocno na styk. Próbowałem różnych ustawień, odświeżania ekranu itp. ale bez zmian. Poza tym jest spoko, ogólnie za tę cenę jestem zadowolony, używam już ponad 2 lata. To takie w sumie połączenie Chromecast audio, bo wyjście optyczne i wideo, bo da się coś pooglądać. Masa aplikacji mniej lub bardziej legalnych\nNa to wygląda, Moniko Mam mi Box 4K (bez S) ale w praktyce one się różnią jedynie kosmetycznie. Tak, dokładnie ten kabel wystaczy. Propozycją @Tenfilip jest fajna, jeśli zdecydowałabyś się na urządzenie bez wyjścia audio 3.5mm.\nJak masz DAC we wzmacniaczu to jak najbardziej można Nie musi być "Panie", Piotrze w zupełności wystarczy Postaram się odpowiedzieć: 1- Jeśli rozumiemy to jako: uruchomienie aplikacji YouTube na telefonie, streaming przez chromecast do MiBox poprzez opcję w aplikacji, to Tak 2- przy założeniach jak powyżej, to Tak 3 - Tak, zadziała dokładnie w ten sposób 4 - działa ok, ale nie idealnie. Nie widzę jakichś przycięć większych, ale korzystam głównie z opcji odtwarzania muzyki z Tidal/Spotify bo mam Smart TV w telewizorze i z niego korzystam. YouTube ma mikro-przycinki na materiale 4k, ale ja je widzę a koledzy nie, także zależy kto jest na takie rzeczy wrażliwy Samo działanie interfejsu uważam za płynne. 5- Czasem tak. Głównie po dłuższym nieużywaniu kiedy leży sobie włączony potrafi się nieco przyciąć. Restart pomaga. 6. Do odtwarzania muzyki w 200% polecam, jednak jako Smart TV do telewizora to działa w sumie adekwatnie do ceny, czyli nieźle ale bez wielkiego szału. Moich 2 znajomych ma identycznie urządzenie i jeden jest bardzo zadowolony a drugi średnio. Możliwości jednak dzięki android tv są ogromne Na pozostałe pytania do końca nie umiem odpowiedzieć bo tamtych urządzeń nie znam. Na pewno świetny jest Shield, jednak z tego co wiem nie ma wyjścia audio 3.5mm, co go skreśliło w moim zastosowaniu. TV stick typu Amazon też jedyne wyjście jakie mają to HDMI, więc nieco inna sprawa. Opcji z rozdziałem sygnału, którą proponuje kolega @Tenfilip niestety nie znam, ale może to być ciekawa opcja. Nie polecam bezfirmowych wynalazków typu X96 Max, ciężko będzie znaleźć pomoc w przypadku problemów, ale zaznaczam że tego konkretnego urządzenia nie znam.\ntopic odpisał Piotrek Pszczoła na npl w Audiofile dyskutują\nNo u mnie w lecie tez potrafi to być 26 stopni czasem (wielkie okno od południowego zachodu i ostatnie piętro), a w lecie też bym chciał czegoś jednak posłuchać bez podbijania tego jeszcze wyżej No cóż - w kręgu moich zainteresowań jest też np Sugden A21a, (nie)stety w klasie A, więc podobno radiatory też potrafią osiągnąć nawet ponad 50 stopni Jakby mi mało było różnych aspektów do rozważenia, to jeszcze własnie daliście mi kolejny\nSerio aż tak? Czytałem oczywiście, że lampy nieco grzeją, ale byłem przekonany, że tak raczej tylko trochę a nie aż tak, że mocno dogrzewają pomieszczenie - w sumie w zimie to nawet spoko\nMyślałem o tym, bo ten kierunek jest często polecany. Zestaw jednak służy też do oglądania filmów, więc nie wiem czy wtedy nie szkoda takich lamp zużywać to takich zastosowań Przemyślę jeszcze\n@seba3002 - tak, były już ze 2 tematy dość niedawno o polecenie do tych kolumn, więc już nie będę dostawiał kolejnego Kilka propozycji tam było, no ale dość standardowych. Postaram się jeszcze tamtych propozycji posłuchać, no ale pytam tu przy okazji - może ktoś miał i podrzuci jakiś nieoczywisty wybór\nSkoro dyskusja po zamknięciu podobnego tematu przeniosła się tutaj, to wrzucam ponownie swoje zabawki. Trochę poprzednie wpisy nadały tu klimatu vintage, a u mnie chociaż gramofon nieco się w ten właśnie klimat wpisuje Pewnie zagadek wielkich tu nie ma, ale dla porządku: - Marantz PM6006 (lada chwila do wymiany na coś wyższej klasy, ale jeszcze bez decyzji - chętnie posłucham rad co tu można wpasować ) - Triangle Comete EZ Piano Black - gramofon Universum F2095 + AT95e - MiBox 4k jako Chromecast audio + DAC Audiotrak Prodigy Cube z opampem Burson V5i (chyba następny w kolejce do wymiany )\ntopic odpisał Piotrek Pszczoła na seba3002 w Stereo\nJasne, wierzę - nie mam wielkiego doświadczenia. Mi tam marka (czy jej brak) też zupełnie nie przeszkadza - a że ten łączy niezłą jakość i atrakcyjny wygląd, to tylko lepiej Ja mam headshell ADC, też chyba nieoryginalny, wydawało mi się że ten Twój wygląda na bliższy oryginałowi który gdzieś tam widać na zdjęciach\n@tomek4446 - dzięki! Chyba masz bardziej oryginalny headshell. Stan widzę, że również wygląda na idealny - piękna maszyna. Wydaje mi się, że kiedyś zgadaliśmy gdzieś w dziale analogowym, kiedy szukałem pomocy właśnie z kalibracją Jak na chyba dość mało popularny model (przynajmniej w porównaniu do Duali i innych Technicsów) to niezłą mamy tu reprezentację\n@seba3002 Jeszcze jestem poszukujący Kusi mnie kierunek lampowy, ale jeszcze żadnej na tym zestawie nie słuchałem, więc jeśli będzie szansa to coś gdzieś spróbuję pożyczyć i sprawdzić. Wstępne typy są dość popularne - Marantz PM8005/6, MF M3si, może atoll jak koledzy w innym temacie polecają. Nic mi tutaj wyjątkowo nie brakuje czy przeszkadza, czasem bywa nieco ostro w pewnych momentach, ale tylko na ścieżce cyfrowej. Słuchając z winyla to nie wystąpuje. Skoro mój model Marantza to niemalże najniższy model, to po prostu oczekuję (może naiwnie) poprawy w każdym aspekcie\n@seba3002 Oczywiście, nie pomyślałem żeby to od razu napisać w poście Triangle Esprit Comete EZ wersja gloss black, grają aktualnie z Marantzem PM6006 ( ale już niedługo, bo szukam czegoś lepszego) + analogowo gramofon Universum F2095 z AT95. Ścieżka cyfrowa to Chromecast + Audiotrak Prodigy cube z wymienionym opampem na Burson V5i (potencjalnie też do wymiany, zobaczymy co tam będzie po wymianie wzmacniacza), który używam naprzemiennie również jako wzmak słuchawkowy dla AKG M220 Pro


Co muszę robić żeby nauczyć się biegle angielskiego? - Duolingo\nCo muszę robić żeby nauczyć s…\nCo muszę robić żeby nauczyć się biegle angielskiego?\nMam 17 lat i chciałabym wyjechać za granicę, na studia lub po nich, mój kierunek to muzyka, więc znajomość języka jest potrzebna ;) Chciałabym grać w międzynarodowych orkiestrach lub po prostu wyjeżdżać i stąd rodzi się moje pytanie, co mam robić i ile potrzebuję czasu jeśli systematycznie będę się przykładać się do nauki języka?\nCześć :-) Ja zaczęłam się uczyć języka angielskiego dopiero w liceum (wcześniej uczyłam się niemieckiego). Na początku studiów byłam już na poziomie B2. Po dwóch latach mówiłam już biegle i mogłam bez problemów wyjechać na studia za granicę (pełna komunikatywność, plus opanowany język techniczny). Także u mnie to było aż 5 lat intensywnej (prawie codziennej) nauki!\nSądząc po wieku, to chodzisz jeszcze do szkoły. Warto zapisać się do grupy o wyższym poziomie (takiej uczącej się do matury rozszerzonej). Czasem trzeba się przyłożyć do nauki, ale takie grupy mają więcej godzin zajęć niż inne, przez co nauka jest systematyczniejsza.\nTo już oklepane, ale bardzo pomaga oglądanie filmów i słuchanie muzyki w innym języku. Czytanie książek też jest skuteczne, ale bardziej czaso- i pracochłonne. To niesamowicie rozbudowuje bazę słów.\nNa studiach miałam już opanowane podstawy gramatyki i bardzo rozbudowane słownictwo, wtedy warto rozejrzeć się za kimś do rozmowy. Ja poznałam dużo ludzi za granicą studiujących to samo co ja. Dużo rozmawiałam z nimi przez Skype i mailowo. Wtedy nabiera się płynności w wymowie i poprawia pisownię.\nNo i ostatni etap to zanurzenie, czyli wyjechanie do innego kraju, gdzie nie można się dogadać po polsku. Tam zdobywa się pełną biegłość.\nŻyczę powodzenia w nauce i trzymam kciuki!\nBardzo mi pomogłaś :D Od gimnazjum (teraz w liceum) należę do grupy rozszerzonej z angielskiego i maturę również chcę pisać rozszerzoną. Z muzyką nie rozstaję się, śpiewam i akurat mam upodobanie do piosenek anglojęzycznych, filmów wcześniej nie oglądałam bez lektora czy chociażby napisów ale zacznę na pewno, tak samo jak czytanie książek. Mam nadzieję, że będę wyjeżdżać jak najwięcej :D Dziękuję za pomoc!\nNie wiem czy mogę umieszczać na forum linki do innych stron ale ja od jakiegoś czasu zacząłem korzystać z italki.com gdzie możesz znaleźć inne osoby które również chcą się uczyć języka angielskiego. Dodatkowo strona ta ma bardzo dużą i aktywną społeczność która co chwilę dodaje ciekawe artykuły do poczytania. Dodatkowo jedną z lepszych opcji z której również korzystam jest możliwość wykupienia lekcji u profesjonalnych nauczycieli angielskiego lub tzw. tutorów, czyli osoby które również są native speakerami ale nie mają wykształcenia 'nauczycielskiego'. Ja w ten sposób znalazłem bardzo fajnego tutora z Anglii, gdzie za niecałe 24 zł mam 60 minutową lekcje, podczas której w zasadzie cały czas się muszę produkować :) Co lepsze sam kieruje moim rozwojem tzn. jeżeli chcę jakiś temat dotyczący angielskiego omówić to nie ma z tym najmniejszego problemu.\nJeżeli chciałabyś jeszcze coś wiedzieć to śmiało pisz :)\nNa koniec dodam link przez który jeżeli się zarejestrujesz i doładujesz konto, ja i Ty otrzymamy 10 USD do wykorzystania na rozmowy :)\nhttps://www.italki.com/i/Cd6CFE -- link referencyjny\nhttp://www.italki.com -- a tu link do strony, gdzie możesz wejść i zarejestrować się bez żadnych bonusów na start.\nPoza tym również przychylam się do odpowiedzi obiwanPL, najlepiej starać się mieć kontakt z angielskim na okrągło, np. ja w telefonie/komputerze itp. mam ustawiony język angielski jako język domyślny. Polecam również od siebie świetny a co lepsze darmowy program Anki wraz z odpowiednim zestawem fiszek: https://ankiweb.net/shared/decks/english.\nNa koniec dodam że najważniejsze to chyba jednak motywacja i chęć osiągnięcia swojego celu. Także również trzymam kciuki:) Aha jeszcze na koniec ale już serio koniec :)) jak chcesz pogadać po angielsku przez Skype to pisz, aktualnie szukam osób które byłyby zainteresowane konwersacją :)


Twórca Androida wchodzi na rynek smartfonów - Puls Biznesu - pb.pl\nTwórca Androida wchodzi na rynek smartfonów\naktualizacja: 30-05-2017, 18:49\nAmerykański programista, który stworzył najpopularniejszy system operacyjny na smartfony zaprezentował swój pierwszy gadżet.\n- Stworzenie Androida nie było wystarczające dla Andy’ego Rubina. Potrzebował do niego jeszcze odpowiedniego telefonu - stwierdza portal CNET.\nTak powstał Essential Phone, czyli smartfon skonstruowany i skonfigurowany w taki sposób, aby najlepiej radzić sobie z systemem Android. Smartfon korzysta z procesora Qualcomm Snapdragon 835, ma 4 GB RAM i 128 GM pamięci flash. Z tyłu producent włożył dwa aparaty o rozdzielczości 13 megapikseli, a z przodu jeden aparat 8 megapikseli.\nUrządzenie wykonane jest z wytrzymałego tytanu i ceramiki. Projektanci postawili na prostotę wzorów, więc Essential Phone nie ma nawet widocznego logo. Ekran na całej powierzchni otoczony jest cienką ramką.\nKlienci mają do wyboru kilka kolorów: czarny, szary, biały i ciemnozielony. Producent przyjmuje już zamówienia na smartfon w cenie 699 USD.\nNazwisko twórcy Essential jest z pewnością potężną bronią marketingową na rynku smartfonów. Andy Rubin założył m.in. firmę Android Inc. przejętą w 2005 r. przez koncern Google. Programista został wtedy menedżerem internetowego potentata i nadzorował rozwój systemu operacyjnego.\nPo godzinach / Twórca Androida wchodzi na rynek smartfonów


Taką fałszywą informację kryjącą złośliwe oprogramowanie, według firmy Panda Security, podaje już 40 stron internetowych. Użytkowników zachęca się do pobrania pliku, zawierającego artykuł na ten temat. Zamiast oczekiwanego tekstu, na komputer kopiowanych jest kilka szkodliwych plików, które zamieniają go w maszynę typu „zombie”, kontrolowaną zdalnie przez cyberprzestępców.\nBarack Obama w nowym spocie Onetu\nRuszył nowy spot kampanii wizerunkowej Onet.pl emocje z udziałem prezydenta elekta USA Baracka Obamy. Spot pokazuje radość ze zwycięstwa Obamy i autentyczne komentarze internautów jakie pojawiały na portalu. Liczba komentarzy osiągnęła zawrotną liczbę 3 tysięcy. Spoty emitowane są od 6 listopada w kontekstowych programach stacji TVN i TVN24.\nJuż tylko tygodnie dzielą nas od wyborów prezydenckich w USA. Z tej okazji serwis społecznościowy MySpace uruchomił polityczną witrynę dyskusyjną MyDebates. 26 września odbędzie się pierwsza debata wyborcza dwóch głównych kandydatów – Republikanina Johna McCaina i Demokraty Baracka Obamy. Jednocześnie dojdzie do starcia Sary Palin i Joe’a Bidena, którzy walczą o stanowisko wiceprezydenta. Serwis MyDebates …\nMySpace uruchamia serwis polityczny więcej »