Fjällbacka. Syrenka - Camilla Läckberg - ebook + audiobook - Legimi online\nFjällbacka. Syrenka ebook i audiobook\n4,6 (629 ocen)\nBardzo interesująca historia, finał tym bardziej zaskakujący\nRozwaliła mnie ta książka.\nsuper jak zawsze, choć mam pewien niedosyt...\nkolejna bardzo dobra książka.\nDoskonała, trzyma w napięciu do ostatniego rozdziału.\nCover layout © HarperCollins Publishers 2011\nCover photography © Lee Gibbons\nAdaptacja okładki: Panczakiewicz Art.Design\nCopyright © 2008 Camilla Läckberg\n„I wanna stand with you on a mountain”\nWiedział, że wcześniej czy później wszystko wyjdzie na jaw. Czegoś takiego nie da się ukryć. Każde słowo przybliżało go do tego, co się wtedy stało. To było zbyt straszne, żeby o tym mówić. Od wielu lat starał się wyprzeć z pamięci to wspomnienie.\nJuż nie mógł dłużej uciekać. Starał się iść jak najszybciej. W płucach czuł chłód porannego powietrza, serce waliło mu w piersi. Nie chciał tam iść, ale musiał, więc postanowił, że zdecyduje przypadek. Jeśli kogoś zastanie, opowie, a jeśli nikogo nie będzie, pójdzie do pracy jak gdyby nigdy nic.\nZapukał i drzwi się otworzyły. Wszedł, mrużąc oczy, żeby lepiej widzieć w półmroku. Spodziewał się kogoś innego.\nJej długie włosy kołysały się miarowo na plecach, gdy prowadziła go do pokoju obok. Zaczął mówić, pytać o coś. W głowie miał kłębowisko myśli. Nic się nie zgadzało. Niby wszystko było w porządku, a jednak nie było.\nNagle umilkł. Coś uderzyło go w brzuch z taką siłą, że urwał w pół słowa. Spojrzał w dół. Z rany, z której wyjęto nóż, popłynęła strużka krwi. Jeszcze jeden cios i znów ból zadany przez obracające się w jego ciele ostrze.\nZdał sobie sprawę, że to już koniec, choć jeszcze tak wiele zostało do zrobienia, do zobaczenia i przeżycia. Ale była w tym jakaś sprawiedliwość. Nie zasłużył na dobre życie i miłość, którą dostał. Nie po tym, co zrobił.\nBól odebrał mu świadomość, nóż znieruchomiał, i wtedy przyszła woda. Kołysanie łodzi. Otuliły go zimne morskie fale, ale wtedy już nic nie czuł.\nOstatnie, co zapamiętał, to jej włosy. Długie, ciemne.\n– To już trzy miesiące! Dlaczego nie potraficie go znaleźć?\nPatrik Hedström spojrzał na siedzącą przed nim kobietę. Za każdym kolejnym razem stwierdzał, że jest coraz bardziej zmęczona i wyczerpana. Przychodziła do komisariatu w Tanumshede co tydzień. W każdą środę od początku listopada, odkąd jej mąż zaginął.\n– Przecież wiesz, że robimy, co się da.\nW milczeniu skinęła głową. Ręce oparte na kolanach drżały. Spojrzała na niego oczami pełnymi łez. Nie po raz pierwszy.\n– On już nie wróci, prawda? – spytała drżącym głosem. Patrik chciałby wstać zza biurka i przytulić ją, ale wiedział, że musi się zachowywać jak profesjonalista, choćby instynkt opiekuńczy podpowiadał mu co innego. Przez chwilę się zastanawiał, co odpowiedzieć, potem nabrał powietrza do płuc.\nCia Kjellner nie pytała więcej. Widocznie jego słowa utwierdziły ją w tym, co i tak wiedziała. Jej mąż już nie wróci do domu. Trzeciego listopada o wpół do siódmej rano Magnus wstał, wziął prysznic, ubrał się, pomachał wychodzącym dzieciom, potem żonie. Krótko po ósmej widziano, jak wychodził z domu do pracy, do Tanumsfönster1. Nie wiadomo, co się z nim potem stało. Nie dotarł do kolegi, z którym miał jechać do pracy. Zaginął gdzieś między własnym domem koło stadionu a domem kolegi w pobliżu pola do minigolfa.\nPatrik i jego współpracownicy prześwietlili całe jego życie, rozesłali zawiadomienie o zaginięciu, przesłuchali ponad pięćdziesiąt osób, zarówno kolegów z pracy, jak i krewnych i przyjaciół. Szukali ewentualnych długów, przed którymi mógłby uciekać, kochanek, defraudacji, czegokolwiek, co by tłumaczyło, dlaczego stateczny facet po czterdziestce, mąż i ojciec dwojga nastolatków, pewnego dnia nagle zniknął. Nic nie znaleźli. Nic też nie wskazywało na to, żeby wyjechał za granicę. Ze wspólnego małżeńskiego konta nie podjęto żadnych pieniędzy. Magnus Kjellner zamienił się w widmo.\nPatrik odprowadził Cię do wyjścia i delikatnie zapukał do pokoju Pauli Morales.\n– Proszę – usłyszał. Wszedł i zamknął drzwi za sobą.\n– Znowu jego żona?\n– Tak. – Patrik westchnął i usiadł na krześle przed jej biurkiem. Oparł nogi na blacie, ale szybko je zdjął, widząc jej wściekłe spojrzenie.\n– Na to wygląda – odparł. Pierwszy raz powiedział głośno to, czego zaczął się obawiać już w pierwszych dniach po zaginięciu Kjellnera. – Wszystko sprawdziliśmy. Żaden z najczęstszych powodów zniknięcia nie wchodzi w rachubę. Facet wyszedł z domu i… nie ma!\n– Ale trupa też nie ma.\n– To prawda – przyznał. – Ale gdzie mielibyśmy go szukać? Przecież nie da się przeszukać całego morskiego dna ani lasów w okolicy Fjällbacki. Można tylko cierpliwie czekać, w nadziei, że ktoś go znajdzie. Żywego albo martwego. Naprawdę nie wiem, co robić. Ani co odpowiadać tej kobiecie, gdy co tydzień przychodzi pytać o postępy.\n– To jej sposób na radzenie sobie z sytuacją. Dzięki temu ma poczucie, że coś robi w tej sprawie, zamiast siedzieć w domu i czekać. Ja na jej miejscu już bym zwariowała. – Paula zerknęła na zdjęcie stojące przy komputerze.\n– Wiem, ale nie ułatwia mi to zadania – odparł Patrik.\nZapadła cisza. Po chwili Patrik wstał.\n– Miejmy nadzieję, że facet tak czy inaczej się znajdzie.\n– Tak – powiedziała Paula z tą samą rezygnacją.\n– A ty to niby nie?! – Anna spojrzała na siostrę i wskazała na jej brzuch.\nErika Falck stanęła bokiem do lustra, jak Anna, i musiała jej przyznać rację. Ale wielgachna. Wyglądała, jakby się składała głównie z brzucha. Kawałeczek Eriki dodano tylko dla pozoru. I tak się czuła. W ciąży z Mają była wręcz gibka, nie to co teraz, ale tym razem ma w brzuchu dwa maluchy.\n– Naprawdę ci nie zazdroszczę – powiedziała Anna z tą samą co zawsze brutalną szczerością.\n– Bardzo ci dziękuję. – Erika szturchnęła ją brzuchem, Anna odpowiedziała tym samym. W rezultacie obie straciły równowagę i zaczęły wymachiwać rękami w powietrzu, żeby nie upaść. Śmiały się tak, że musiały usiąść na podłodze.\n– To jakiś żart! – powiedziała Erika, wycierając łzy z kącików oczu. – Kto to widział, żeby tak wyglądać. Wyglądam jak skrzyżowanie Barbapapy2 z tym gościem ze skeczu Monty Pythona, który pęka z przejedzenia po zjedzeniu miętowego ciasteczka.\n– Bardzo ci jestem wdzięczna za te bliźniaki. Przy tobie czuję się jak sylfida.\n– Bardzo proszę – odparła Erika. Spróbowała wstać, ale bez powodzenia.\n– Poczekaj, pomogę ci – powiedziała Anna, ale i ją pokonało prawo ciążenia i ciężko klapnęła na pupę. Spojrzały na siebie ze zrozumieniem i jednym głosem zawołały: – Dan!\n– Co się stało? – dobiegło z parteru.\n– Nie możemy wstać! – odpowiedziała Anna.\n– Co takiego? – Słyszały, jak wchodzi po schodach i kieruje się do sypialni.\n– Co wy wyprawiacie? – spytał, patrząc z rozbawieniem na swoją partnerkę i jej siostrę siedzące na podłodze przed lustrem.\n– Nie możemy wstać – oświadczyła z godnością Erika i wyciągnęła do niego rękę.\n– Poczekajcie, pojadę po wózek widłowy. – Dan udał, że chce wyjść i zejść na dół.\n– No wiesz… – powiedziała Erika. Anna pokładała się ze śmiechu.\n– Okej, może jakoś sobie poradzę. – Chwycił Erikę za rękę i pociągnął. – Raz, dwa!\n– Daruj sobie okrzyki. – Erika wstała z wysiłkiem.\n– Kurczę, ale gruba jesteś – jęknął Dan.\nErika szturchnęła go w ramię.\n– Słyszałam to ze sto razy, i nie tylko od ciebie. Mógłbyś w końcu przestać gadać i pomóc swojej grubasce?\n– Bardzo chętnie. – Dan postawił na nogi Annę i przy okazji dał jej soczystego całusa w usta.\n– Dalibyście spokój. – Erika szturchnęła Dana w bok.\n– Jesteśmy bardzo spokojni. – Dan dał Annie jeszcze jednego całusa.\n– Przejdźmy może do celu mojej wizyty. – Erika podeszła do szafy siostry.\n– Nie wiem, skąd ci przyszło do głowy, że mogę ci pomóc. – Anna przykolebała się za Eriką. – Raczej nie mam nic, w co byś weszła.\n– I co ja pocznę? – Erika przesuwała kolejne wieszaki. – Christian ma dziś imprezę z okazji wydania książki, a na mnie wchodzi już tylko indiański namiot Mai.\n– No dobrze, może coś wymyślimy. Spodnie masz całkiem fajne. Zdaje się, że mam bluzkę, w którą może się zmieścisz. W każdym razie na mnie była trochę za duża.\nAnna wyciągnęła z szafy fioletową haftowaną tunikę. Erika zdjęła T-shirt i z pomocą Anny wciągnęła tunikę przez głowę. Naciąganie jej na brzuch przypominało nabijanie kiszki, ale w końcu się udało. Erika odwróciła się i spojrzała krytycznie na swoje odbicie w lustrze.\n– Wyglądasz świetnie – powiedziała Anna. Erika mruknęła coś w odpowiedzi. Przy jej gabarytach ten komplement wydawał się mocno nie na miejscu, ale uznała, że wygląda wystarczająco dobrze. Niemal elegancko.\n– Może być – powiedziała i zaczęła ściągać tunikę. Musiała się jednak poddać i skorzystać z pomocy siostry.\n– Gdzie ten bankiet? – spytała Anna. Wygładziła tunikę i powiesiła na wieszaku.\n– W Stora Hotellet.\n– To ładnie ze strony wydawnictwa, że organizuje przyjęcie dla debiutanta – zauważyła Anna i weszła na schody.\n– Są zachwyceni jego książką. Zainteresowanie księgarń jest wręcz niezwykłe jak na debiutancką powieść. Z tego, co słyszałam od wydawcy, recenzje w prasie też będą przychylne.\n– A co ty myślisz? Musiała ci się podobać, inaczej byś jej nie poleciła wydawnictwu, ale czy naprawdę jest taka dobra?\n– To jest… – Erika schodziła w dół za siostrą. Musiała się zastanowić – …magiczna opowieść. Mroczna i piękna, niepokojąca i mocna. Magiczna. To najtrafniejsze określenie.\n– Christian musi być przeszczęśliwy.\n– No tak. – Mówiąc to, Erika przeciągała słowa. Weszła do kuchni i, jakby była u siebie, zaczęła ładować maszynkę do kawy. – Myślę, że tak. Ale… – Przerwała, odmierzyła kawę i wsypała do papierowego filtra. – Bardzo się ucieszył, kiedy przyjęli książkę, ale mam wrażenie, że pisanie poruszyło w nim jakieś struny. Trudno powiedzieć, nie znam go aż tak dobrze i nie wiem, dlaczego poprosił o pomoc właśnie mnie, ale oczywiście zgodziłam się. Nie piszę wprawdzie powieści, ale w końcu mam jakieś doświadczenie w redagowaniu tekstów. Z początku wszystko szło znakomicie. Christian był bardzo otwarty, przyjmował moje propozycje. Ale pod koniec, gdy chciałam omówić z nim pewne kwestie, wycofał się. Nie umiem sobie tego wytłumaczyć. Jest trochę ekscentryczny, to chyba to.\n– W takim razie znalazł sobie odpowiednie zajęcie – zauważyła z poważną miną Anna.\nErika odwróciła się do siostry.\n– Czyli nie dość, że jestem gruba, to jeszcze ekscentryczna? Tak mam to rozumieć?\n– Dodaj jeszcze: roztargniona. – Anna kiwnęła głową, wskazując na maszynkę do kawy, którą Erika właśnie włączyła. – Przydałoby się nalać wody.\nMaszynka stęknęła na potwierdzenie. Erika wyłączyła ją, rzucając siostrze ponure spojrzenie.\nWszystko robiła mechanicznie. Opłukała talerze i sztućce, wstawiła do zmywarki, resztki jedzenia wyjęła ze zlewu, wyczyściła go szczotką i płynem do zmywania. Zmoczyła ściereczkę, wycisnęła i starła okruchy ze stołu.\n– Mamo, mogę iść do Sandry? – Elin weszła do kuchni z wyzywającą miną piętnastolatki, która z góry wie, że usłyszy odmowę.\n– Przecież wiesz, że nie. Wieczorem przychodzą dziadkowie.\n– Często przychodzą. Dlaczego zawsze muszę być wtedy w domu? – mówiła głośno, jękliwie. Cia znosiła to z trudem.\n– Chcą się spotkać z tobą i z Ludvigiem. Rozumiesz chyba, że byłoby im przykro, gdyby was nie zastali.\n– Ale to takie nudne! Babcia zawsze zaczyna płakać, a dziadek każe jej przestać. Chcę do Sandry. Wszyscy tam będą.\n– Chyba przesadzasz –`powiedziała Cia, płucząc ściereczkę. Wycisnęła ją i powiesiła na kranie. – Nie wydaje mi się, żeby wszyscy mieli przyjść. Pójdziesz innym razem, gdy nie będzie dziadków.\nCii aż tchu zabrakło. Już nie miała siły zmagać się z uporem córki i jej humorami. Magnus wiedziałby, jak zareagować w takiej sytuacji. Umiałby sobie poradzić z Elin. Cia czuła, że nie potrafi, że sama nie da rady.\n– A gdzie jest? – krzyknęła Elin i zaczęła płakać. – Uciekł z domu? Pewnie miał już dość ciebie i twojego zrzędzenia. Ty… babo wstrętna!\nW głowie Cii nastała cisza. Wszystko ucichło, zamieniając się w szarą mgłę.\n– Tata nie żyje. – Słyszała własny głos, jakby dochodził z daleka, jakby mówił ktoś inny.\nElin patrzyła na nią.\n– Nie żyje – powtórzyła Cia. Czuła się dziwnie spokojna, jakby obserwowała tę scenę z boku.\n– Kłamiesz – odparła Elin. Dyszała, jak po bardzo długim biegu.\n– Nie kłamię. Policja podejrzewa, że tata nie żyje, i jestem przekonana, że tak jest. – Usłyszała, jak wypowiada te słowa, i wtedy dotarło do niej, że to prawda. Przedtem odrzucała tę myśl, czepiała się nadziei. Ale prawda jest taka, że Magnus nie żyje.\n– Skąd możesz wiedzieć? A policja skąd?\n– Bo tata by nas nigdy nie zostawił.\nElin potrząsnęła głową, jakby nie chciała dopuścić do siebie tej myśli, ale matka widziała, że córka również to wie. Magnus nigdy by nie odszedł tak po prostu.\nPodeszła do córki i objęła ją. Elin najpierw się opierała. Po chwili poddała się i poczuła jak mała dziewczynka. Płakała coraz rozpaczliwiej, a matka głaskała ją po głowie.\n– Cicho, kochanie – uspokajała. Rozpacz córki ją zmobilizowała. – Idź sobie do Sandry. Wytłumaczę cię przed dziadkami.\nUzmysłowiła sobie, że odtąd wszelkie decyzje będą należały wyłącznie do niej.\nChristian Thydell spojrzał na swoje odbicie w lustrze. Chwilami nie wiedział, co myśleć o własnym wyglądzie. Miał czterdzieści lat. Przeleciały mu jakoś te lata. Mężczyzna w lustrze był nie tylko dojrzały – miał nawet na skroniach trochę siwych włosów.\n– Ależ jesteś elegancki. – Christian drgnął, gdy Sanna wychynęła mu zza pleców i objęła go w pasie.\n– Przestraszyłaś mnie. Nie skradaj się tak. – Uwolnił się z jej objęć i odwrócił, ale zdążył jeszcze zobaczyć w lustrze zawiedzioną minę żony.\n– Przepraszam. – Usiadła na łóżku.\n– Ty też ładnie wyglądasz – powiedział. Poczuł się winny tym bardziej, że aż się rozpromieniła, słysząc ten niewyszukany komplement. Poczuł, jak ogarnia go złość. Nie znosił, gdy zachowywała się jak szczeniak merdający ogonem na łaskawy znak pana. Była od niego dziesięć lat młodsza, ale chwilami miał wrażenie, jakby to było dwadzieścia lat.\n– Możesz mi zawiązać krawat? – Podszedł do Sanny. Wstała i z wprawą zawiązała węzeł. Od razu wyszedł idealnie. Cofnęła się o krok, by ocenić swoje dzieło.\n– Zrobisz furorę.\n– Mhm… – mruknął, nie wiedząc, co odpowiedzieć.\n– Mamo! Nils mnie bije! – Melker wpadł do pokoju, jakby ścigała go wataha wilków, i lepkimi rączkami chwycił najbliższą rzecz kojarzącą mu się z bezpieczeństwem. Okazały się nią nogi Christiana.\n– Cholera! – Christian szorstko oderwał od siebie pięciolatka, ale było za późno. Na obu nogawkach na wysokości kolan miał wyraźne plamy od keczupu. Walczył ze sobą. Chciał zachować spokój, a to ostatnio przychodziło mu z trudem.\n– Mogłabyś przynajmniej dopilnować dzieciaki! – syknął i zaczął ostentacyjnie rozpinać spodnie, żeby się przebrać.\n– Na pewno uda mi się usunąć te plamy – powiedziała Sanna, odganiając synka. Melker ruszył do łóżka rodziców.\n– Niby jak? Przecież mam tam być za godzinę. Muszę się przebrać.\n– Ale… – Sanna była bliska płaczu.\n– Zajmij się lepiej dziećmi.\nZamrugała, każde słowo było jak cios. W milczeniu złapała Melkera i popychając go przed sobą, wyszła.\nChristian usiadł ciężko na łóżku i kątem oka spojrzał w lustro. Zobaczył mężczyznę z zaciętym wyrazem twarzy, w marynarce, koszuli z krawatem i kalesonach. Przygarbionego, jakby na jego barkach spoczywały problemy całego świata. Wyprostował się i wypiął pierś. Od razu lepiej.\nTo jego wieczór. Nikt mu tego nie odbierze.\n– Jest coś nowego? – Gösta Flygare zwrócił się do Patrika, który właśnie wszedł do pokoju socjalnego, i w pytającym geście uniósł dzbanek z kawą.\nPatrik skinął głową na znak, że chętnie się napije. W tej samej chwili przydreptał Ernst. Zorientował się, że będą pić kawę. Ułożył się pod stołem w nadziei, że skapnie mu coś, co da się szybko zlizać.\n– Masz. – Gösta postawił filiżankę przed Patrikiem i usiadł naprzeciwko. – Coś blado wyglądasz – zauważył, przyglądając się młodszemu koledze.\n– Trochę jestem zmęczony, i tyle. Maja ostatnio źle sypia, w dodatku przechodzi okres buntu. Erika jest wyczerpana, co zrozumiałe. Trochę za dużo tego dobrego.\n– A będzie jeszcze więcej – stwierdził sucho Gösta.\nPatrik roześmiał się.\n– Figlarz z ciebie, Gösta. Rzeczywiście, będzie jeszcze więcej.\n– Czyli nie masz nic nowego w sprawie Magnusa Kjellnera? – Gösta dyskretnie wsunął ciasteczko pod stół. Ernst przyjął to radosnym waleniem ogonem o stopy Patrika.\n– Nie, nic – odparł Patrik. Wypił łyk kawy.\n– Widziałem, że znów tu była.\n– Tak, dopiero co rozmawiałem o tym z Paulą. Wygląda to na jakiś rytuał czy rodzaj natręctwa. Oczywiście nie ma w tym nic dziwnego. Trudno sobie poradzić z faktem, że mąż po prostu zniknął.\n– Może należy przesłuchać więcej osób? – powiedział Gösta, ukradkiem wsuwając pod stół następne ciasteczko.\n– Ciekawe kogo. – Patrik zdawał sobie sprawę, że w jego słowach słychać irytację. – Przesłuchaliśmy jego najbliższych, kolegów z pracy i przyjaciół, odwiedziliśmy wszystkich sąsiadów, rozwiesiliśmy plakaty i daliśmy ogłoszenia do gazet z prośbą o zgłaszanie się na policję. Co jeszcze możemy zrobić?\n– Mówisz to z rezygnacją, to do ciebie niepodobne.\n– Wiem. I jeśli masz jakąś propozycję, chętnie posłucham. – Patrik natychmiast pożałował szorstkiego tonu, ale Gösta nie wydawał się urażony. – To okropne, co powiem – dodał łagodniej – ale jestem pewien, że dowiemy się, co się stało, dopiero wtedy, gdy znajdziemy zwłoki. Mogę się założyć, że nie zniknął dobrowolnie, a jeśli będziemy mieli trupa, będzie przynajmniej jakiś trop.\n– Masz rację. Paskudna myśl, że trzeba czekać, aż morze go wyrzuci albo ktoś go znajdzie w lesie. Mam takie same odczucia. Koszmarna sprawa…\n– …nie wiedzieć, co się stało. To miałeś na myśli? – Patrik przesunął stopy. Spociły mu się od ciepłego psiego zadka.\n– Tak. Postaw się w jej sytuacji. Wyobraź sobie, że nie wiesz, gdzie się podział ukochany człowiek. Tak samo jest z rodzicami, którym zaginęły dzieci. Jest taka amerykańska strona internetowa o zaginionych dzieciach. Same zdjęcia i rysopisy poszukiwanych. Koszmar, mówię ci.\n– Ja bym tego nie przeżył – odparł Patrik. Stanęła mu przed oczami jego psotna córeczka. Sama myśl, że mógłby ją stracić, była nie do zniesienia.\nZapadła cisza, którą przerwał wesoły głos Anniki:\n– O czym rozmawiacie? Strasznie grobowy nastrój. – Weszła i usiadła przy stole, a chwilę później pojawił się najmłodszy funkcjonariusz w komisariacie, Martin Molin. Zwabiły go głosy i zapach kawy. Był na urlopie ojcowskim, ale pracował na pół etatu i korzystał z każdej okazji, żeby się zobaczyć z kolegami i porozmawiać z dorosłymi.\n– Rozmawialiśmy o Magnusie Kjellnerze. – Patrik powiedział to tak, żeby nie było wątpliwości, że właśnie skończyli. Zmienił temat.\n– Jak tam malutka?\n– Dostaliśmy wczoraj nowe zdjęcia. – Annika sięgnęła do kieszeni swetra. – Patrzcie, jak urosła. – Położyła zdjęcia na stole. Patrik i Gösta zaczęli oglądać. Martin obejrzał je rano, zaraz po przyjściu do pracy.\n– Ale fajna dziewuszka – powiedział Patrik.\nAnnika kiwnęła głową.\n– Skończyła dziesięć miesięcy.\n– Kiedy po nią jedziecie? – spytał Gösta z prawdziwym zainteresowaniem. Zdawał sobie sprawę, że przyczynił się do decyzji Anniki i jej męża o adopcji, i sam czuł się jakoś związany z małą.\n– Dostajemy sprzeczne informacje – odparła Annika. Zebrała zdjęcia i włożyła do kieszeni. – Myślę, że za parę miesięcy.\n– Pewnie wam się dłuży to oczekiwanie. – Patrik wstał i wstawił filiżankę do zmywarki.\n– Tak. A z drugiej strony… Sprawa ruszyła z miejsca, mała jest, czeka.\n– Zgadza się – powiedział Gösta. Odruchowo położył dłoń na ręce Anniki i równie szybko ją cofnął. – Muszę popracować. Nie mam czasu na pogaduszki – mruknął zmieszany. Wstał i powoli wyszedł.\nKoledzy patrzyli za nim rozbawieni.\n– Christian! – Szefowa wydawnictwa podeszła i wzięła go w mocno wyperfumowane objęcia.\nChristian wstrzymał oddech, żeby nie czuć słodkiego zapachu. Gaby von Rosen nie sprawiała wrażenia osoby niepozornej. Bynajmniej. Cechował ją nadmiar: zbyt bujna fryzura, za mocny makijaż i sposób ubierania się, który, delikatnie rzecz ujmując, można było określić jako rzucający się w oczy. Miała na sobie jaskraworóżową garsonkę, w klapie żakietu olbrzymią zieloną różę z materiału, i jak zwykle niebezpiecznie wysokie szpilki. Ale mimo jej dość niepoważnego wyglądu nie było człowieka, który by nie czuł respektu wobec szefowej nowego, prężnie działającego wydawnictwa. Miała trzydzieści lat doświadczenia w branży i intelekt równie ostry jak język. Kto raz popełnił błąd i nie docenił jej jako przeciwniczki, nigdy tego nie powtarzał.\n– Ależ się cieszę! – Gaby promieniała, trzymając go na odległość wyciągniętego ramienia.\nChristian tylko skinął głową, próbując odetchnąć w chmurze perfum.\n– Lars Erik i Ulla Lena z tutejszego hotelu wykonali fantastyczną robotę – kontynuowała. – Przemili ludzie! Bufet jest naprawdę wspaniały. Doskonałe miejsce na lansowanie twojej znakomitej książki. Jak się z tym czujesz?\nChristian ostrożnie zrobił krok w tył.\n– Nadal nie mogę w to uwierzyć. Tak długo myślałem o tej książce i teraz… właśnie… teraz tu stoję. – Zerknął na sterty książek leżące na stole przy wejściu. Czytał na nich swoje nazwisko i tytuł: Syrenka. Poczuł ssanie w żołądku, gdy dotarło do niego, że to się dzieje naprawdę.\n– A więc będzie tak – powiedziała Gaby i pociągnęła go za rękaw. Christian bezwolnie podążył za nią. – Zaczniemy od spotkania z dziennikarzami, niech sobie spokojnie z tobą porozmawiają. Bardzo jesteśmy zadowoleni, że stawili się tak licznie. Są dziennikarze z „Göteborgs-Posten”, „Göteborgs-Tidningen”, „Bohusläningen” i „Strömstads Tidning”3. Wprawdzie żadna z tych gazet nie ma zasięgu ogólnokrajowego, ale rekompensuje to dzisiejsza entuzjastyczna recenzja w „Svenska Dagbladet”.\n– Jaka recenzja? – spytał Christian.\nGaby zaciągnęła go na niewielki podest z boku sceny, gdzie miał się spotkać z prasą.\n– Później się dowiesz – powiedziała Gaby i posadziła go na krześle pod ścianą.\nUsiłował odzyskać panowanie nad sytuacją, ale miał wrażenie, jakby został wessany do wirówki, z której nie może się wydostać. Wrażenie było tym silniejsze, że Gaby wyszła. Po sali krzątała się obsługa, nakrywając do stołów. Nikt nie zwracał na niego uwagi. Pozwolił sobie przymknąć powieki. Myślał o książce, o Syrence, i godzinach spędzonych przy komputerze. Setkach, tysiącach godzin. Pomyślał o niej, o Syrence. Przerwał mu jakiś głos.\n– Pan Christian Thydell, prawda?\nChristian podniósł wzrok. Stał przed nim mężczyzna z wyciągniętą dłonią, wyraźnie czekając, że poda mu swoją. Christian wstał i potrząsnął jego ręką.\n– Birger Jansson, „Strömstads Tidning”. – Postawił na podłodze dużą torbę z aparatem fotograficznym.\n– Witam serdecznie. Proszę usiąść – powiedział Christian. Nie bardzo wiedział, jak się zachować. Rozejrzał się za Gaby, ale tylko mignęło mu przy wejściu coś różowego.\n– Nieźle się wysadzili. – Birger Jansson rozejrzał się po sali.\n– No tak – odparł Christian.\nZapadło milczenie. Obaj poruszyli się niespokojnie.\n– Zaczynamy? Czy czekamy na resztę?\nChristian spojrzał na niego niepewnie. Skąd miałby wiedzieć? Jeszcze nigdy tego nie robił. Jansson najwyraźniej uznał jego wahanie za zgodę. Postawił na stole magnetofon i włączył.\n– A więc – spojrzał na Christiana wyczekująco. – To pańska pierwsza powieść.\nChristian nie wiedział, czy powinien coś powiedzieć, czy wystarczy potwierdzić. Chrząknął.\n– Bardzo mi się podobała. – Birger Jansson powiedział to szorstkim tonem, który przeczył jego słowom.\n– Co pan chciał przekazać czytelnikowi? – Jansson zerknął na magnetofon. Chciał sprawdzić, czy działa.\n– Przekazać? Sam nie wiem. To historia, którą długo w sobie nosiłem i która domagała się opisania.\n– Jest bardzo mroczna. Powiedziałbym nawet, ponura – powiedział Birger, obserwując Christiana, jakby chciał zajrzeć do najgłębszych zakamarków jego umysłu. – Czy tak postrzega pan nasze społeczeństwo?\n– Nie powiedziałbym, żeby o to mi chodziło – odparł Christian. Zastanawiał się gorączkowo nad jakąś inteligentną odpowiedzią. Nie traktował swego pisania w ten sposób. Opowieść tkwiła w nim bardzo długo, w końcu musiał ją przelać na papier. Czy miał coś do powiedzenia na temat społeczeństwa? Nawet o tym nie pomyślał.\nUratowała go Gaby, zjawiając się wraz z grupą dziennikarzy. Birger Jansson wyłączył magnetofon, wszyscy zaczęli się witać, a potem usiedli przy stole. Trwało to chwilę. Christian skorzystał z okazji, żeby pozbierać myśli.\nGaby spróbowała skupić na sobie uwagę zebranych.\n– Witam państwa na spotkaniu z Christianem Thydellem, nową gwiazdą na pisarskim firmamencie. Nasza oficyna jest dumna z wydania Syrenki. Jesteśmy przekonani, że ta powieść to początek długiej, wspaniałej kariery literackiej. Christian jeszcze nie zapoznał się z recenzjami. Otóż informuję cię z wielką radością, że dostałeś znakomite recenzje w dzisiejszych gazetach: „Svenskan”, „Dagens Nyheter” i „Arbetarbladet”4, by wymienić tylko niektóre. Pozwolą państwo, że przeczytam kilka ważniejszych fragmentów.\nWyjęła okulary i sięgnęła po leżący przed nią na stole plik kartek. Tu i ówdzie od białego tła odcinały się różowe podkreślenia.\n– „Autor włada językiem w sposób mistrzowski, ukazując bezradność przeciętnego człowieka, a jednocześnie nie tracąc z oczu szerszego kontekstu” – to recenzja „Svenskan” – zaznaczyła i kiwnęła głową do Christiana, szukając następnej kartki. – „Jest to lektura sprawiająca jednocześnie przyjemność i ból, pozbawiona ozdobników proza Christiana Thydella obnaża bowiem złudzenia społeczeństwa co do demokracji i bezpieczeństwa socjalnego. Tnie słowami jak nożem, przebijając się przez ciało i sumienie. Gorączkowo czytamy dalej, niczym fakir pragnący dojmującego, a przecież oczyszczającego bólu”. To „Dagens Nyheter” – powiedziała, zdejmując okulary i podając plik Christianowi.\nPrzyjął te słowa z niedowierzaniem. Słyszał, co mówiła, i z przyjemnością słuchał pochwał, ale tak naprawdę nie rozumiał, o czym mowa. Przecież on tylko napisał o niej, opowiedział jej historię. Wydobył z siebie słowa o tym, co było nią, co podziałało jak wybuch, po którym chwilami czuł w głowie totalną pustkę. Wcale nie miał zamiaru wypowiadać się na temat społeczeństwa, chciał tylko opowiedzieć o niej.\nSłowa sprzeciwu uwięzły mu w gardle. I tak nikt nie zrozumie. Może i dobrze, bo nie umiałby tego wytłumaczyć.\n– To fantastycznie – powiedział, zdając sobie sprawę z banalności tych słów.\nPosypały się pytania, kolejne pochwały i refleksje na temat jego książki. Czuł, że nie potrafi udzielić żadnej rozsądnej odpowiedzi. Jak opisać coś, co bez reszty wypełniało jego życie? Co było nie tylko opowieścią, ale dzięki czemu przetrwał. I cierpiał. Bardzo się starał odpowiadać jasno, w sposób przemyślany. Najwyraźniej nieźle mu szło, bo Gaby kilkakrotnie z aprobatą kiwnęła głową.\nGdy minęła godzina przeznaczona na spotkanie z prasą, Christian czuł w głowie absolutną pustkę i chciał tylko jednego: iść do domu. Musiał jednak zostać w pięknej jadalni Stora Hotellet. Zaczerpnął tchu, przygotowując się na przyjęcie gości. Uśmiechał się, ale uśmiech kosztował go więcej, niż można było przypuszczać.\n– Mogłabyś się dziś nie upijać? – syknął Erik Lind do żony, tak, żeby nie słyszeli tego inni goście tłoczący się przy wejściu.\n– A ty mógłbyś dzisiaj trzymać ręce przy sobie? – odparła Louise normalnym głosem.\n– Nie wiem, o co ci chodzi – powiedział Erik. – Poza tym mogłabyś mówić ciszej.\nLouise spojrzała zimno na męża. Przystojny, nie da się zaprzeczyć. Dawniej jego uroda działała na nią. Poznali się jeszcze na studiach i wiele koleżanek zazdrościło jej, że złapała Erika Linda. Od tamtej pory pomału, stopniowo tracił jej miłość, szacunek i zaufanie. Można powiedzieć: przepieprzył. Nie z nią, skądże znowu. Nie miał najmniejszych problemów z nawiązywaniem stosunków pozamałżeńskich.\n– Cześć, wy też jesteście? Jak miło! – Cecilia Jansdotter przecisnęła się przez tłum i przywitała się, całując Louise w policzek. Była jej fryzjerką, a od roku również kochanką Erika. Oboje byli oczywiście przekonani, że Louise o tym nie wie.\n– Cześć, Cecilio. – Louise uśmiechnęła się. Miła dziewczyna. Zresztą gdyby miała żywić urazę do wszystkich kobiet, które spały z jej mężem, musiałaby się wyprowadzić z Fjällbacki. Poza tym dawno przestała się tym przejmować. Ma córki. I fantastyczny wynalazek w postaci wina w kartonie. Na co jej jeszcze Erik?\n– Jakie to ekscytujące, że mamy we Fjällbace jeszcze jednego pisarza! Najpierw Erika Falck, teraz Christian… – Cecilia prawie podskakiwała z podniecenia. – Czytaliście jego książkę?\n– Ja czytam tylko gazety finansowe – powiedział Erik.\nLouise przewróciła oczami. Cały Erik, kokietuje tym, że nie czyta książek.\n– Mam nadzieję, że dostaniemy egzemplarz – powiedziała, owijając się szczelnie płaszczem. Niechby wreszcie ruszyła się ta kolejka, chciałaby już znaleźć się w cieple.\n– Tak, w naszej rodzinie to Louise czyta książki. Nie ma w końcu wiele do roboty, skoro nie pracuje. Prawda, kochanie?\nLouise wzruszyła ramionami. Uszczypliwa uwaga męża spłynęła po niej. Nie chciało jej się przypominać mu, że to on nalegał, żeby została w domu, dopóki dziewczynki nie podrosną. I że od rana do wieczora dba, żeby dom funkcjonował jak dobrze naoliwiona maszyna. On uważał to za oczywistość.\nPorozmawiali jeszcze chwilę, powoli posuwając się naprzód. W końcu mogli wejść i powiesić płaszcze, a potem zejść po schodkach do jadalni.\nLouise skierowała się do baru, czując na plecach wzrok Erika.\n– Żebyś się tylko nie przemęczyła – powiedział Patrik i pocałował Erikę. Erika wyszła, dźwigając przed sobą wielki brzuch.\nMaja zapiszczała na widok wychodzącej mamy, ale uspokoiła się, gdy Patrik posadził ją przed telewizorem. Właśnie pokazała się czołówka z zielonym smokiem, zwiastun Bolibompy5. Od paru miesięcy była kapryśna i uparta, miała napady złości i wyrażała kategoryczny sprzeciw lepiej niż niejedna diwa. Patrik nawet to rozumiał. Z pewnością działało na nią panujące w domu napięcie. Nastrój oczekiwania mieszał się z niepokojem przed pojawieniem się rodzeństwa. Bliźniaki. Dobry Boże. Wprawdzie wiedzieli o tym od pierwszego badania USG w osiemnastym tygodniu, ale Patrik nie mógł się oswoić z tą myślą. Czasem się zastanawiał, jak sobie poradzą. Jedno niemowlę to wyzwanie, a co dopiero dwoje? Jak sobie poradzić z karmieniem, usypianiem i tak dalej? Trzeba będzie kupić nowy samochód, taki, w którym się zmieści trójka dzieci i wózki. A to tylko jeden przykład.\nPatrik siedział przy Mai na kanapie i tępym wzrokiem patrzył przed siebie. Ostatnio czuł się bardzo zmęczony, jakby już nie miał skąd czerpać sił. Czasem ledwo mógł się zwlec z łóżka. Może nie ma w tym nic dziwnego. Do domowych kłopotów, ciąży i zmęczenia Eriki i buntującej się Mai doszły problemy w pracy. Od czasu gdy poznał Erikę, prowadził kilka trudnych śledztw w sprawie morderstwa. Sporo kosztowały go również nieustające walki z szefem, Bertilem Mellbergiem.\nA teraz jeszcze zaginięcie Magnusa Kjellnera. Patrik był przekonany, że musiało mu się stać coś złego, choć nie był pewien, czy przemawia przez niego doświadczenie, czy przeczucie. Wypadek czy zbrodnia, nie wiadomo, ale gotów był się założyć, że Magnus Kjellner nie żyje. Środowe spotkania z jego żoną, która z tygodnia na tydzień wyglądała na coraz bardziej zmarnowaną i udręczoną, wiele go kosztowały. Wiedział, że zrobili wszystko, by go znaleźć, ale ciągle miał przed oczami jej twarz.\n– Tata! – z rozmyślań wyrwał go niewyobrażalnie głośny okrzyk Mai. Wskazała palcem na ekran telewizora. Patrik od razu orientował się, o co chodzi. Musiał błądzić myślami dłużej, niż sądził, bo Bolibompa już się skończyła. Zastąpił ją program dla dorosłych, który nie interesował jego córeczki.\n– Tata zaraz to załatwi – powiedział, unosząc ręce w uspokajającym geście. – Może być Pippi? Co ty na to?\nZnał odpowiedź. Od pewnego czasu Pippi była ulubienicą Mai. Wyjął kasetę z filmem o Pippi na morzach i oceanach, usiadł obok córeczki i objął ją ramieniem. Przylgnęła do niego jak pluszowa zabawka. Pięć minut później spał.\nChristian aż się spocił. Gaby właśnie mu oznajmiła, że zaraz wchodzi na scenę. Nie wszystkie miejsca na sali były zajęte, ale przy stolikach siedziało około sześćdziesięciu czekających na niego gości. Przed nimi stały talerze z jedzeniem i szklanki z piwem lub kieliszki z winem. Christian nie był w stanie przełknąć niczego poza winem. Właśnie pił trzeci kieliszek, chociaż wiedział, że nie powinien. Byłoby niedobrze, gdyby bełkotał do mikrofonu podczas wywiadów, ale bez wina nie dałby rady. Rozglądał się po sali, gdy nagle poczuł czyjąś dłoń na przedramieniu.\n– Cześć, jak się czujesz? Masz tremę? – Erika spojrzała na niego z niepokojem.\n– Trochę – przyznał i poczuł ulgę, że może to komuś powiedzieć.\n– Znam to – powiedziała Erika. – Pierwsze wystąpienie przed publicznością miałam w Sztokholmie podczas imprezy dla debiutujących pisarzy. Myślałam, że będą musieli mnie zeskrobywać z podłogi. A potem kompletnie nie pamiętałam, co mówiłam, stojąc na scenie.\n– Mam wrażenie, że mnie też przydałaby się skrobaczka – powiedział Christian, przesuwając dłonią po szyi. Pomyślał o listach i poczuł, że wpada w panikę. Zachwiał się. Erika przytrzymała go i tylko dzięki temu się nie przewrócił.\n– Uważaj – powiedziała. – Widzę, że wypiłeś trochę na wzmocnienie, ale już nie pij. – Delikatnie wyjęła mu kieliszek z ręki i odstawiła na najbliższy stół. – Zobaczysz, będzie dobrze. Gaby zacznie od przedstawienia ciebie i twojej książki, potem ja zadam ci kilka pytań. Już je przedyskutowaliśmy. Zaufaj mi. Jedyny problem to jak mnie wtaszczycie na scenę.\nRoześmiała się, Christian jej zawtórował. Może nie do końca szczerze i nieco za głośno, ale podziałało. Napięcie trochę puściło, mógł odetchnąć. Odpędził od siebie myśl o listach. Ta sprawa nie powinna mu teraz zaprzątać głowy. Wystarczy, że w książce oddał głos Syrence.\n– Cześć, kochanie. – Sanna przyłączyła się do nich. Oczy jej błyszczały, gdy rozglądała się po sali.\nChristian zdawał sobie sprawę, że to dla niej wielka chwila. Chyba nawet większa niż dla niego.\n– Świetnie wyglądasz – powiedział. Przez chwilę rozkoszowała się pochwałą.\nRzeczywiście, świetnie wyglądała. Christian zdawał sobie sprawę, jakie miał szczęście, że ją poznał. Nie był dla niej dobry. Musiała wiele znieść, więcej, niż zniósłby ktokolwiek inny. To nie jej wina, że nie potrafiła zapełnić pustki, którą odczuwa. Pewnie nikt by nie potrafił. Objął ją ramieniem i pocałował w głowę.\n– Ale jesteście śliczni! – Gaby przeszła obok, stukając głośno obcasami. – Christianie, dostałeś kwiaty.\nSpojrzał na wiązankę, którą trzymała w ręku. Piękną, prostą, z samych białych lilii.\nSięgnął po przyczepioną do niej białą kopertę. Ręka trzęsła mu się tak, że nie mógł jej otworzyć, ledwie świadom zdumionych spojrzeń stojących obok kobiet.\nZawartość była równie zwyczajna. Biały bilecik, a na nim słowa napisane czarnym atramentem. To samo ozdobne pismo co w listach. Przez chwilę patrzył na zapisane linijki, potem pociemniało mu w oczach.\nByła taka piękna, nigdy nie widział nic piękniejszego. Na dodatek pięknie pachniała. Długie włosy nosiła zaczesane do tyłu, przytrzymywała je białą wstążką. Lśniły tak, że musiał zmrużyć oczy. Niepewnie zrobił krok w jej kierunku, nie wiedząc, czy wolno mu uczestniczyć w tym pięknie. Otworzyła ramiona, podbiegł do niej, zostawiając za sobą mrok i zło. Otuliła go biel, światło, zapach kwiatów i jedwabiste włosy dotykające jego policzka.\n– Teraz ty jesteś moją mamą? – spytał, odrywając się od niej niechętnie i cofając o krok. – Na pewno? – Ciągle mu się wydawało, że zaraz ktoś wejdzie i zepsuje wszystko, mówiąc szorstko, że wszystko to mu się przyśniło. Że ktoś tak cudowny nie mógłby być matką kogoś takiego jak on.\nAle nikt nie przyszedł, nikt nic takiego nie powiedział. Za to ona znów skinęła głową, a wtedy już nic nie mogło go powstrzymać. Rzucił się jej w ramiona, jakby miał w nich zostać na zawsze. Gdzieś w jego głowie próbowały się przebić inne obrazy, zapachy i dźwięki, ale przyćmił je zapach kwiatów i szelest jej garsonki. Odepchnął je od siebie, zmusił, żeby zniknęły, żeby zostało tylko to coś nowego, fantastycznego. Nie do wiary.\nPodniósł wzrok na swoją nową mamę i poczuł, że ze szczęścia serce bije mu dwa razy szybciej. Wzięła go za rękę, by go zabrać, a on bez protestu poszedł z nią.\n– Słyszałem, że mieliście wczoraj niezłe przedstawienie. Jak ten Christian mógł się tak zachować? Żeby się upić przy takiej okazji? – Kenneth Bengtsson zjawił się w biurze dość późno, po trudnym przedpołudniu w domu. Położył kurtkę na kanapie, ale widząc pełne dezaprobaty spojrzenie Erika, powiesił ją na wieszaku w przedpokoju.\n– Rzeczywiście, żałosne zakończenie wieczoru – odparł Erik. – Z drugiej strony Louise najwyraźniej miała zamiar iść na całość, więc przynajmniej to mnie ominęło.\n– Aż tak źle? – spytał Kenneth, patrząc na Erika, który nie miał w zwyczaju zwierzać się ze swoich problemów. Zawsze tak było, i w dzieciństwie, i potem, gdy dorośli. Erik zachowywał się tak, jakby robił Kennethowi łaskę, zadając się z nim. Gdyby nie to, że Kenneth naprawdę miał mu coś do zaoferowania, o żadnej przyjaźni nie byłoby mowy. Już kiedyś tak było, gdy Erik studiował na uniwersytecie i pracował w Göteborgu, a Kenneth został we Fjällbace i otworzył niewielkie biuro rachunkowe. Z czasem zaczęło się cieszyć większym wzięciem.\nKenneth miał pewien talent. Zdawał sobie sprawę, że nie jest ani szczególnie przystojny, ani uroczy, i nie łudził się, że poziomem inteligencji wyrasta ponad przeciętność. Ale miał szczególny talent do żonglowania liczbami. Sporządzając bilanse, dryblował sumami, jakby był Davidem Beckhamem księgowości. Ta biegłość w połączeniu z umiejętnością zjednywania sobie pracowników urzędu podatkowego sprawiła, że po raz pierwszy stał się dla Erika kimś arcyważnym. I oczywistym partnerem, gdy Erik postanowił działać na niezwykle zyskownym rynku budowlanym na zachodnim wybrzeżu. Pokazał Kennethowi wyraźnie, gdzie jego miejsce: Kenneth został właścicielem tylko jednej trzeciej firmy, nie połowy, do czego miałby prawo z uwagi na swój wkład. Ale Kennethowi to nie przeszkadzało. Nie zależało mu na bogactwie ani na władzy. Wystarczało mu, że robi to, co umie, i że jest wspólnikiem Erika.\n– Naprawdę sam już nie wiem, co zrobić z Louise – powiedział Erik, wstając z krzesła. – Gdyby nie dzieci… – Potrząsnął głową i włożył płaszcz.\nKenneth ze zrozumieniem kiwnął głową. Wiedział, o co mu chodzi. Przecież nie o dzieci. Przed rozwodem z Louise powstrzymywała go tylko świadomość, że musiałby jej oddać połowę majątku i dochodów firmy.\n– Wychodzę na nieco dłuższy lunch. Nie będzie mnie jakiś czas.\n– Okej – odparł Kenneth. A jakże, dłuższy lunch.\n– Zastałam Christiana? – Erika stała na schodkach przed domem Thydellów.\nSanna zawahała się, ale odsunęła się od drzwi, żeby ją wpuścić.\n– Jest na górze, w swoim pokoju. Siedzi przed komputerem i gapi się w ekran.\n– Mogę do niego iść?\nSanna kiwnęła głową.\n– Proszę. Gdy ja do niego mówię, nic nie dociera. Może tobie się uda.\nErika spojrzała na nią badawczo, bo powiedziała to gorzkim tonem. Była wyraźnie zmęczona, ale było w tym coś jeszcze, coś, czego Erika nie potrafiła nazwać.\n– Zobaczę, co się da zrobić. – Z trudem weszła po schodach, podtrzymując ręką brzuch. Niby niewielki wysiłek, a czuła się, jakby wyciśnięto z niej ostatnie soki.\n– Cześć. – Ostrożnie zapukała w otwarte drzwi. Christian odwrócił się na fotelu. Ekran komputera był czarny. – Nieźle nas wczoraj wystraszyłeś – powiedziała, siadając na fotelu stojącym w rogu.\n– To tylko małe przemęczenie – odparł Christian. Miał głębokie cienie wokół oczu, dłonie lekko mu drżały. – Poza tym martwi mnie ta historia z Magnusem.\n– Na pewno nic innego? – Wyszło nieco ostrzej, niż zamierzała. – Wczoraj to znalazłam i zabrałam ze sobą. – Pogrzebała w kieszeni i wyjęła bilecik, który doczepiono do wiązanki białych lilii. – Musiałeś zgubić.\nChristian spojrzał na bilecik.\n– Co tu jest napisane? Co to znaczy? – Spojrzała na niego z troską. Zaczęła go już uważać za przyjaciela.\nMilczał. Erika powtórzyła, tym razem łagodniej:\n– Christianie, co to znaczy? Wczoraj zareagowałeś bardzo mocno, więc nie wmawiaj mi, że to tylko przemęczenie.\nWciąż nie odpowiadał. Ciszę przerwał głos Sanny od drzwi:\n– Opowiedz o listach.\nStojąc na progu, czekała na odpowiedź męża. Jeszcze przez chwilę panowała cisza. W końcu Christian z westchnieniem sięgnął do dolnej szuflady i rzucił na biurko plik listów.\n– Dostaję je od jakiegoś czasu.\nErika ostrożnie przejrzała listy. Białe arkusze zapisane czarnym atramentem. Bez wątpienia ten sam charakter pisma co na bileciku, który ze sobą przyniosła. Również słowa wydawały się znajome. Sformułowania inne, ale temat ten sam. Chwyciła list leżący na wierzchu i głośno odczytała:\n„Ona idzie obok ciebie, podąża za tobą. Nie masz prawa rozporządzać swoim życiem. To jej prawo”. – Ze zdumieniem spojrzała na Christiana znad kartki. – O co chodzi? Rozumiesz coś z tego?\n– Nie – odparł szybko i zdecydowanie. – Nie mam pojęcia. Nic mi nie wiadomo o tym, żeby ktoś mi źle życzył. I nie wiem, kim jest o n a. Trzeba było je wyrzucić – powiedział, sięgając po listy, ale Erika nie wyciągnęła ręki, żeby mu je oddać.\n– Powinieneś to zgłosić na policję.\n– To nie ma sensu. Ktoś bawi się moim kosztem.\n– To nie wygląda na żart. A ty nie wyglądasz na rozbawionego.\n– To samo mu mówiłam – wtrąciła Sanna. – To okropne, mam na myśli dzieci i w ogóle. A jeśli to jakiś chory człowiek… – Patrzyła na Christiana. Erika domyśliła się, że nie po raz pierwszy o tym rozmawiają.\nChristian znów potrząsnął głową.\n– Nie zamierzam z tego robić żadnej sprawy.\n– Kiedy to się zaczęło? Mniej więcej.\n– Gdy zacząłeś pisać książkę – powiedziała Sanna. Mąż rzucił jej gniewne spojrzenie.\n– No tak, mniej więcej wtedy – przyznał. – Półtora roku temu.\n– Może jest jakiś związek? Opisałeś prawdziwą osobę albo zdarzenie? Kogoś, kto mógłby się poczuć zagrożony? – Erika wpatrywała się w Christiana, a on wydawał się bardzo zakłopotany. Wyraźnie mu się to nie podobało.\n– Nie, to czysta fikcja – powiedział, po czym zacisnął usta. – Nikt nie mógł się poczuć zagrożony. Sama czytałaś. Czy to wygląda na autobiografię?\n– Nie powiedziałabym. – Erika wzruszyła ramionami. – Ale sama wiem, że człowiek chętnie wplata do tekstu własne doświadczenia, zarówno świadomie, jak i nieświadomie.\n– Mówię przecież, że nie – wybuchnął Christian, odsuwając krzesło i wstając\nErika pomyślała, że pora iść. Próbowała podnieść się z fotela, ale prawa fizyki były przeciw, więc tylko wydusiła kilka stęknięć. Twarz Christiana złagodniała. Wyciągnął rękę, żeby jej pomóc.\n– Widocznie jakiś wariat usłyszał, że piszę książkę, i zaczęły mu przychodzić do głowy głupie myśli. I tyle – powiedział już spokojniej.\nErika nie uwierzyła, że to cała prawda, ale to było tylko wrażenie. Szła do samochodu z nadzieją, że Christian nie zauważy, że w szufladzie zostało pięć listów zamiast sześciu. Jeden wsunęła do torebki. Nawet się zdziwiła, że zdobyła się na coś takiego. Ale skoro Christian nie chce mówić, sama będzie musiała poszperać. Wydźwięk listów był groźny, jej przyjacielowi mogło grozić niebezpieczeństwo.\n– Musiałaś odwołać klientkę? – Erik złapał zębami sutek Cecilii. Cecilia jęknęła i wyciągnęła się na łóżku. Salon fryzjerski znajdował się w wygodnej odległości od jej mieszkania, na parterze.\n– Podobałoby ci się, gdybym zaczęła odwoływać klientki, żeby mieć czas dla ciebie, prawda? Skąd ci przyszło do głowy, że jesteś taki ważny?\n– A jest coś ważniejszego od tego? – Przesunął językiem po jej piersi. Nie mogła już dłużej czekać, pociągnęła go na siebie.\nGdy było po wszystkim, leżała z głową opartą na jego ramieniu. Kilka twardych włosków łaskotało ją w policzek.\n– Dziwnie się poczułam, kiedy wczoraj wpadłam na Louise. I na ciebie.\n– Mhm. – Erik zamknął oczy. Nie miał ochoty rozmawiać z kochanką o żonie ani o swoim małżeństwie.\n– Przecież ja ją lubię. – Skubała włosy na jego piersi. – I gdyby wiedziała…\n– Ale nie wie – ostro przerwał Erik, podnosząc się na łóżku. – I się nie dowie.\nCecilia skierowała na niego wzrok. Erik już wiedział, dokąd ich zaprowadzi ta dyskusja.\n– Prędzej czy później musi się dowiedzieć.\nErik westchnął w duchu. Że też zawsze musi dojść do rozmowy o tym, co będzie dalej, o przyszłości. Spuścił nogi na podłogę i zaczął się ubierać.\n– Już idziesz? – spytała z rozżaloną miną, która go rozzłościła jeszcze bardziej.\n– Mam dużo pracy – odparł i zapiął koszulę. Wiedział, że pachnie seksem. Trudno, weźmie prysznic w biurze. Na wszelki wypadek trzymał tam zmianę bielizny.\nCecilia prawie usiadła na łóżku. Musiał spojrzeć na jej nagie ciało. Sterczące piersi. Duże, ciemne sutki stwardniały od panującego w pokoju chłodu. Szybko zmienił zdanie. Właściwie nie śpieszy mu się do biura, można by to powtórzyć, czemu nie. Teraz pewnie będzie musiał przekonywać, namawiać, ale napięcie wzbierające w ciele podpowiadało mu, że warto się postarać. Usiadł na łóżku, pogłaskał ją po policzku, spojrzał czule i równie czule powiedział:\nMówił dalej, a słowa spływały mu z ust tak samo łatwo jak zawsze. W odpowiedzi przytuliła się do niego. Przez koszulę poczuł dotyk jej piersi. Wtedy rozpiął koszulę.\nPo późnym lunchu w restauracji Källaren Patrik zaparkował samochód przed niskim, białym budynkiem, który z pewnością nie miałby szans na nagrodę za projekt architektoniczny, po czym wszedł do komisariatu.\n– Masz gościa – powiedziała Annika, patrząc znad okularów.\n– Nie wiem, ale bardzo ładna. Może trochę pękata, ale myślę, że ci się spodoba.\n– O czym ty mówisz? – spytał Patrik, dziwiąc się, skąd u Anniki takie stręczycielskie zapędy wobec szczęśliwie żonatego kolegi.\n– Sam się przekonasz, siedzi w twoim pokoju. – Annika mrugnęła znacząco.\nPatrik poszedł do siebie i stanął w drzwiach.\n– Cześć, kochanie, a co ty tu robisz?\nErika siedziała na fotelu dla gości, z roztargnieniem przeglądając gazetkę policyjną.\n– Co tak późno? – Nie odpowiedziała na jego pytanie. – Tak wygląda wyczerpująca praca policjanta?\nPatrik tylko prychnął. Erika uwielbiała się z nim droczyć.\n– Więc co tu robisz? – spytał, siadając na swoim fotelu. Pochylił się i spojrzał na żonę. Znów do niego dotarło, jaka jest piękna. Przypomniał sobie, jak po raz pierwszy przyszła do komisariatu w związku z zabójstwem przyjaciółki, Alexandry Wijkner, i pomyślał, że od tamtej pory jeszcze wypiękniała. Czasami zapominał o tym, przytłoczony codziennością: pracą, odwożeniem i odbieraniem z przedszkola, zakupami i wieczorami na kanapie przed telewizorem. Ale co jakiś czas uświadamiał sobie z całą siłą, że wcale mu nie spowszedniała ta miłość. Patrzył na siedzącą przed nim Erikę z dwójką ich wspólnych dzieci w brzuchu. Zimowe promienie słońca wpadały przez okno, podkreślając jasność jej włosów, i wiedział, że zapamięta tę chwilę do końca życia.\nNie usłyszał, co powiedziała, i poprosił o powtórzenie.\n– Mówiłam, że przed południem byłam u Christiana, żeby z nim porozmawiać.\n– W porządku, chociaż jest trochę roztrzęsiony. Ale… – Zagryzła wargę.\n– Ale co? Może z nerwów po prostu za dużo wypił.\n– To nie wszystko. – Sięgnęła po foliową torebkę i podała Patrikowi bilecik i list. – Bilecik dostał wczoraj, z wiązanką kwiatów. A list jest jednym z sześciu, jakie przyszły w ciągu ostatniego półtora roku.\nPatrik spojrzał na nią przeciągle. Chciał otworzyć torebkę.\n– Będzie lepiej, jeśli przeczytasz bez wyjmowania. Dotykał ich Christian i ja, nie potrzeba więcej odcisków palców.\nZnów spojrzał przeciągle, ale posłuchał i odczytał bilecik i list przez folię.\n– Jak to rozumiesz? – Pochyliła się do przodu, ale zaraz musiała się wyprostować, bo krzesło zachybotało się pod nią.\n– Pogróżki, choć nie wprost.\n– Też tak uważam. Jestem pewna, że Christian również, chociaż próbuje to bagatelizować. Nie chce tego pokazać policji.\n– A to…? – Patrik podniósł do góry foliową torebkę.\n– Ojej, musiałam zabrać przez pomyłkę. Gapa ze mnie. – Przekrzywiła głowę, starając się wyglądać czarująco, ale nie dał się nabrać.\n– Ukradłaś je Christianowi?\n– Zaraz ukradłaś. Pożyczyłam na chwilę.\n– I co ja mam zrobić z tymi… pożyczonymi materiałami? – spytał Patrik, choć znał odpowiedź.\n– Najwyraźniej ktoś grozi Christianowi, i on się boi. Widać było, że tak jest. Traktuje to poważnie. Nie rozumiem, dlaczego nie chce tego zgłosić na policję, ale może mógłbyś dyskretnie sprawdzić, czy da się coś stwierdzić na podstawie listu albo bileciku? – Mówiła tonem tak proszącym, że Patrik wiedział, że musi się poddać. W takich sytuacjach bywała naprawdę niemożliwa, nie raz tego doświadczył.\n– Okej, okej. – Podniósł ręce do góry. – Poddaję się. Sprawdzę, czy uda się coś ustalić, ale na pewno nie natychmiast.\n– Dziękuję ci, kochanie.\n– A teraz idź do domu i odpocznij trochę – powiedział, nachylając się, by ją pocałować.\nKiedy wyszła, zamyślił się. Skubał torebkę z kartką i listem. Miał wrażenie, że jego głowa przestała pracować, ale coś się w niej jednak poruszyło. Christian i Magnus byli przyjaciółmi. Może tu… Odpędził tę myśl, ale uparcie wracała. Spojrzał na fotografię wiszącą na przeciwległej ścianie. Czyżby był jakiś związek?\nBertil Mellberg szedł, pchając przed sobą wózek. Siedział w nim Leo, jak zwykle wesoły i zadowolony. Od czasu do czasu pokazywał w uśmiechu dwa dolne zęby. Ernst został w komisariacie, ale zazwyczaj szedł grzecznie obok wózka, pilnując, żeby nic się nie stało małemu, który również dla niego stał się najważniejszy na świecie. Dla Mellberga był najważniejszy bezsprzecznie.\nMellberg nigdy nie przypuszczał, że można mieć tyle uczucia dla drugiego człowieka. Leo chwycił go za serce od pierwszej chwili, gdy go zobaczył po porodzie i jako pierwszy wziął na ręce. Babcia małego też go zawojowała, ale na pierwszym miejscu był Leo.\nNiechętnie zawrócił do komisariatu. Plan był taki, że Paula zajmie się małym w porze lunchu, by jej partnerka Johanna mogła załatwić kilka spraw. Okazało się jednak, że Paula musi pilnie pojechać z interwencją do kobiety, której były mąż postanowił spuścić łomot. Mellberg zgłosił się na ochotnika, powiedział, że chętnie pójdzie z Leo na spacer. A teraz wcale nie miał ochoty go oddawać. Zazdrościł Pauli, że wkrótce pójdzie na urlop wychowawczy. Nie miałby nic przeciwko temu, żeby trochę zwolnić i mieć więcej czasu dla Lea. Może to dobry pomysł? Jako dobry szef i lider powinien dać podwładnym szansę rozwoju. W dodatku chłopiec potrzebuje silnego męskiego wzorca, w końcu ma dwie matki i żadnych szans na ojca. Należałoby zadbać, żeby mógł brać wzór z solidnego, niezawodnego mężczyzny. Na przykład takiego jak on.\nPrzytrzymał biodrem ciężkie drzwi komisariatu i pociągnął za sobą wózek. Annika rozjaśniła się na ich widok. Mellberg puchł z dumy.\n– Proszę, proszę, było się na spacerku – powiedziała, pomagając mu wciągać wózek.\n– Właśnie. Dziewczyny potrzebowały pomocy przy małym – odparł Mellberg i zaczął ostrożnie rozbierać dziecko.\nAnnika obserwowała go z rozbawieniem. Czas cudów jeszcze się nie skończył.\n– Chodź, malutki, sprawdzimy, czy mama już jest. – Mellberg wziął chłopca na ręce.\n– Paula jeszcze nie wróciła – odparła Annika, siadając z powrotem za biurkiem.\n– Trudno, jeszcze chwilę będziesz musiał się pomęczyć z dziadkiem – stwierdził z zadowoleniem Mellberg i z Leo na ręku poszedł do pokoju socjalnego.\nTo był pomysł dziewczyn. Gdy kilka miesięcy temu wprowadził się do Rity, zaproponowały, żeby dla małego został dziadkiem Bertilem. Wymawiał te słowa przy każdej okazji, żeby się nimi nacieszyć. Dziadek Bertil.\nLudvig miał urodziny i Cia udawała, że wszystko jest jak zwykle. Trzynaście lat. Sporo czasu minęło od tamtego dnia w szpitalu, gdy zaśmiewała się z niezwykłego, wręcz zabawnego podobieństwa synka do ojca. Z biegiem lat to podobieństwo wcale nie zmalało, wprost przeciwnie. Dlatego gdy ostatnio wpadła w naprawdę głęboki dołek, niemal nie mogła patrzeć na syna, na to połączenie piwnych oczu z blond włosami, które już na początku lata stawały się prawie białe. Ludvig był tak samo zbudowany i poruszał się tak jak ojciec. Był tak samo wysoki i chudy, ramiona też wydawały się podobne, gdy ją obejmował. I dłonie, nawet dłonie mieli takie same.\nCia próbowała chwiejną ręką wypisać imię syna na torcie śmietanowym. Kolejna cecha wspólna ojca i syna. Magnus był w stanie zjeść cały tort, a i tak nic mu się nie odkładało na brzuchu. Jej wystarczyło spojrzeć na bułeczkę cynamonową, by przytyć pół kilo. Za to teraz była szczupła, taka, jak zawsze marzyła. Od zaginięcia Magnusa kilogramy same z niej spadały. Każdy kęs rósł jej w ustach, a ciągły ucisk w żołądku pozwalał jeść tylko malutkie porcje. Przestała dbać o wygląd, nie patrzyła w lustro. Po co, skoro Magnusa nie ma.\nCzasami myślała, że wolałaby, żeby umarł na jej oczach, dostał zawału albo został potrącony przez samochód. Cokolwiek, byleby wreszcie mieć pewność, zająć się pogrzebem, postępowaniem spadkowym i innymi praktycznymi sprawami, jak się zwykle robi po czyjejś śmierci. Bolałoby, byłaby w żałobie, która z czasem przeszłaby w ćmiącą świadomość straty i serdeczne wspomnienie.\nTeraz nie miała nic, tylko wielką pustkę. Nie było Magnusa, nie było też powodu do przeżywania żałoby, żeby móc zacząć żyć dalej. Nie była nawet w stanie pracować i nie wiedziała, jak długo jeszcze będzie na zwolnieniu.\nSpojrzała na tort. Polewa się nie udała. Z nieregularnych kupek marcepana nie dało się nic odczytać, jakby wyssały z niej resztki sił. Oparła się o lodówkę i z płaczem osunęła na podłogę.\n– Mamo, nie płacz. – Poczuła dłoń na ramieniu. Dłoń Magnusa. Nie, Ludviga. Już nie panowała nad tym, co się działo wokół. Chciałaby dać sobie spokój ze wszystkim i rozpłynąć się w mroku, przyjemnym i ciepłym. Otuliłby ją na zawsze. Spojrzała przez łzy na piwne oczy i jasne włosy syna i wiedziała, że nie wolno jej się poddać.\n– Tort – powiedziała z płaczem, próbując wstać. Ludvig podparł ją i delikatnie wyjął jej z ręki wyciskacz do polewy.\n– Ja to zrobię, mamo. Odpocznij, ja dokończę.\nPogłaskał ją po policzku. Trzynaście lat, ale już nie dziecko. Był teraz jak jego ojciec, jak Magnus, jej opoka. Zdawała sobie sprawę, że nie powinna na to pozwolić, że jest jeszcze za młody, ale zabrakło jej sił i z wdzięcznością przyjęła tę zamianę ról.\nWytarła łzy rękawem, a Ludvig nożem zdjął zbite kupki polewy z tortu. Wychodząc z kuchni, widziała, jak syn w skupieniu próbuje wypisać pierwszą literę swego imienia. L jak Ludvig.\n– Jesteś moim małym, ślicznym chłopcem, wiesz? – powiedziała matka, przytulając go delikatnie.\nW odpowiedzi tylko skinął głową. Pewnie, że wie. Jest ślicznym chłopcem mamusi. Od kiedy zabrali go do siebie, wciąż to powtarzała, ale nadal nie miał dość. Czasem przypominał sobie, jak było kiedyś. Mrok i samotność. Ale wystarczyło, że spojrzał na cudne zjawisko, które zostało jego matką, żeby przeszłość znikła, ustąpiła i rozproszyła się. Jakby jej nigdy nie było.\nWłaśnie się wykąpał, matka zawinęła go w zielony płaszcz kąpielowy w żółte kwiatki.\n– Czy moje kochanie ma ochotę na lody?\n– Rozpaskudzasz go – odezwał się ojciec od drzwi.\n– A co w tym złego? – odparła.\nChłopiec skulił się w szlafroku i naciągnął kaptur, chowając się przed nieprzyjemnym tonem słów odbijających się od kafelków. Przed mrokiem, który znów wypłynął na wierzch.\n– Mówię tylko, że nie wyjdzie mu to na dobre.\n– Chcesz przez to powiedzieć, że nie wiem, jak wychowywać naszego syna? – Mierzyła ojca pociemniałym, przepastnym spojrzeniem, jakby go chciała unicestwić. I jak zwykle jej złość sprawiła, że gniew ojca stopniał, a on sam skurczył się, gdy wstała i ruszyła w jego stronę. Zrobił się całkiem malutki. Malutki tata.\n– Pewnie wiesz lepiej – mruknął i poszedł sobie, ze wzrokiem utkwionym w podłogę. Dobiegł ich odgłos wkładania butów i zamykania drzwi. Ojciec znów poszedł na spacer.\n– Nie zwracajmy na niego uwagi – szepnęła mu do ucha przez kaptur. – Tylko my się kochamy. Tylko my.\nPrzywarł do niej jak małe zwierzątko, pozwalając się utulić.\n– Tylko my – szepnął.\n– Nie! Nie sce! – krzyczała Maja, wykorzystując niemal w całości swój skromny zasób słów, gdy w piątkowy poranek Patrik chciał ją zostawić u opiekunki, Ewy. Wrzeszcząc, kurczowo trzymała się jego nogawek. W końcu musiał odczepiać jej paluszki po kolei, po jednym. Serce mu się ściskało na widok jej wyciągniętych rączek, gdy opiekunka ją zabierała. Idąc do samochodu, wciąż miał w uszach głosik wołający z płaczem: Tata! Przez dłuższą chwilę siedział w samochodzie z kluczykami w ręku, patrząc tępo przed siebie. Tak było już od dwóch miesięcy, zapewne była to jeszcze jedna reakcja na ciążę Eriki.\nDo niego należało codzienne toczenie porannej bitwy. Sam się zgłosił. Erice byłoby za ciężko ubierać i rozbierać Maję, a schylanie się i zawiązywanie jej bucików w ogóle nie wchodziło w grę. Zatem nie było innego wyjścia. Niemniej było to bardzo męczące i zaczynało się jeszcze w domu. Przy ubieraniu Maja wiła się jak piskorz. Patrik wstydził się przyznać, ale czasem ze zdenerwowania przytrzymywał ją tak szorstko, że wrzeszczała na całe gardło. Czuł się potem podle.\nZmęczony przesunął ręką po oczach, odetchnął głęboko i uruchomił silnik. Ale zamiast jechać do Tanumshede, pod wpływem impulsu skręcił w stronę willowego osiedla za Kullen. Zaparkował przed domem Kjellnerów i niepewnie podszedł do drzwi. Powinien właściwie uprzedzić, że przyjedzie, ale skoro już tu jest… Mocno uderzył pięścią w białe, drewniane drzwi, na których nadal wisiał świąteczny wianuszek. Nikt nie pomyślał, żeby go zdjąć albo zamienić na coś innego.\nZ domu nie dochodziły żadne odgłosy, zapukał jeszcze raz. Może nikogo nie ma? Ale po chwili usłyszał kroki. Cia otworzyła i na jego widok wyraźnie się spięła. Pośpiesznie potrząsnął głową.\n– Nie, nie, ja nie w tej sprawie – powiedział. Oboje dobrze wiedzieli, co miał na myśli. Opuściła ramiona i odsunęła się od drzwi, wpuszczając go do środka.\nPatrik zdjął buty i powiesił kurtkę na jednym z nielicznych haczyków niezajętych przez młodzieżowe kurtki.\n– Pomyślałem, że zajrzę, żeby porozmawiać – odezwał się niepewnie, zastanawiając się, jak przedstawić swoje niepoparte niczym rozważania.\nCia skinęła głową i poszła do kuchni, w prawo. Patrik ruszył za nią. Już tu był, i to kilka razy. W pierwszych dniach po zniknięciu Magnusa siedzieli przy sosnowym stole kuchennym, powtarzając raz po raz wszystko po kolei. Pytał o prywatne sprawy, które powinny takie pozostać, ale przestały nimi być z chwilą, gdy Magnus Kjellner wyszedł z domu, by już nie wrócić.\nDom wyglądał tak jak przedtem. Przyjemnie, zwyczajnie, lekki nieład z mnóstwem śladów nieuważnych nastolatków. Ale ostatnim razem mieli jeszcze nadzieję. Teraz Patrik wyczuwał nastrój rezygnacji. Również kiedy patrzył na Cię.\n– Zostało mi trochę tortu. Ludvig miał wczoraj urodziny – powiedziała niechętnie. Wstała i wyjęła z lodówki ćwierć tortu śmietanowego. Patrik chciał protestować, ale już zaczęła stawiać na stole talerzyki i łyżeczki, więc pogodził się z tym, że na śniadanie będzie jadł tort.\n– Ile lat skończył? – Postarał się ukroić jak najmniejszy kawałek.\n– Trzynaście – odparła. Na jej twarzy błysnął uśmiech i sobie również nałożyła kawałek. Patrik pomyślał, że powinna zjeść więcej. W ostatnich miesiącach bardzo schudła.\n– Cudowny wiek. Albo i nie – stwierdził Patrik, zdając sobie sprawę, że zabrzmiało to dość sztucznie. Tort rósł mu w ustach.\n– Jest taki podobny do taty – powiedziała Cia. Jej łyżeczka zadzwoniła o talerzyk. Odłożyła ją i spojrzała na Patrika. – O co chodzi?\n– Może błądzę jak dziecko we mgle, ale wiem, że zależy ci, żeby zrobić wszystko, co się da, więc wybacz, jeśli…\n– Powiedz, o co chodzi – przerwała.\n– Widzisz, zastanawiam się nad jedną rzeczą. Magnus przyjaźnił się z Christianem Thydellem. Skąd się znali?\nCia spojrzała na niego ze zdziwieniem, ale nie spytała o nic. Zaczęła się zastanawiać.\n– A wiesz, że nie wiem. Wydaje mi się, że poznali się wkrótce po tym, jak Christian i Sanna się tu wprowadzili. Ona jest stąd. To musiało być jakieś siedem lat temu. Tak, zgadza się, bo wkrótce potem Sanna zaszła w ciążę, a Melker ma teraz pięć lat. Pamiętam, że pomyśleliśmy, że szybko się uwinęli.\n– Czyli poznali się przez ciebie i Sannę?\n– Nie. Sanna jest ode mnie młodsza o dziesięć lat, więc wcześniej się ze sobą nie zadawałyśmy. Szczerze mówiąc, nie pamiętam, jak to było. Poza tym, że Magnus zaproponował, żeby ich zaprosić na kolację. Od tamtego czasu często się spotykaliśmy. Nie mamy z Sanną zbyt wiele wspólnego, ale to miła dziewczyna, a Elin i Ludvig lubią podokazywać z ich chłopcami. Zresztą zdecydowanie wolę Christiana od innych kolegów Magnusa.\n– Jego kolegów z dzieciństwa, Erika Linda i Kennetha Bengtssona. Z nimi i z ich żonami spotykałam się wyłącznie ze względu na Magnusa. Wydają mi się kompletnie różni od nas.\n– A Magnus i Christian? Blisko się przyjaźnili?\nCia uśmiechnęła się.\n– Christian chyba nie ma bliskich przyjaciół. Wydaje się dość nietowarzyski i zamknięty w sobie. Ale przy Magnusie zachowywał się zupełnie inaczej. Mój mąż tak działał na ludzi. Wszyscy go lubili. Przy nim się rozluźniali. – Przełknęła ślinę. Patrik zdał sobie sprawę, że mówiła o mężu tak, jakby już nie żył. – A dlaczego pytasz o Christiana? Chyba nic złego się nie stało? – dodała z niepokojem.\n– Nie, skąd, nic z tych rzeczy.\n– Słyszałam, co się stało podczas imprezy. Miałam zaproszenie, ale nie poszłam. Czułabym się dziwnie bez Magnusa. Mam nadzieję, że Christian nie ma mi tego za złe.\n– Nie sądzę – odparł Patrik. – Okazuje się natomiast, że od roku dostaje listy z pogróżkami. Może to zupełnie bez sensu, ale spytam cię. Czy Magnus też coś takiego dostawał? Znali się przecież, może jest jakiś związek.\n– Listy z pogróżkami? I ty myślisz, że bym ci nie powiedziała? Dlaczego miałabym to ukrywać, jeśli mogłoby pomóc ustalić, co się z nim stało? – mówiła podniesionym głosem.\n– Jestem przekonany, że powiedziałabyś, gdybyś wiedziała – wtrącił Patrik. – Ale mogłoby się zdarzyć, że Magnus nie wspomniałby o tym, żeby cię nie niepokoić.\n– To skąd miałabym wiedzieć?\n– Z mojego doświadczenia wynika, że żony wyczuwają takie rzeczy, więc niekoniecznie trzeba mówić. Przynajmniej w przypadku mojej żony tak jest.\n– Masz rację. To prawda. Wiedziałabym, gdyby Magnusowi coś ciążyło. Ale on był pogodny, jak zawsze. Był człowiekiem niezwykle solidnym, niezawodnym, życzliwym i wesołym. Czasem doprowadzał mnie tym do pasji. Próbowałam go nawet prowokować, kiedy sama byłam nie w humorze albo byłam rozdrażniona. Nigdy mi się nie udało. Magnus po prostu taki był. Gdyby coś go zaniepokoiło, od razu by mi o tym powiedział. Gdyby zaś tego nie zrobił, co mało prawdopodobne, na pewno bym to zauważyła. Wiedział o mnie wszystko, a ja wiedziałam wszystko o nim. Znaliśmy się na wylot. – Mówiła bardzo zdecydowanie i na pewno tak myślała. A jednak Patrik miał wątpliwości. Człowiek nigdy nie wie wszystkiego o drugim człowieku. Nawet o tym ukochanym, z którym żyje na co dzień.\n– Wybacz mi, może uznasz, że posuwam się za daleko, ale mógłbym się u was rozejrzeć? Żeby stworzyć sobie wyraźniejszy obraz Magnusa, dowiedzieć się, kim był. – Zrobiło mu się nieprzyjemnie z powodu tego sformułowania, chociaż już wcześniej rozmawiali o Magnusie jak o zmarłym.\nCia się nie odezwała i, wskazując na drzwi, powiedziała:\n– Rozglądaj się, ile chcesz. Naprawdę. Możecie robić, co wam się podoba, i pytać, o co chcecie, bylebyście go tylko znaleźli. – Gwałtownym ruchem starła łzę wierzchem dłoni.\nPatrik domyślił się, że chciałaby zostać sama, i korzystając z okazji, wstał od stołu. Zaczął od salonu. Wyglądał jak salony w tysiącach szwedzkich mieszkań. Duża granatowa kanapa z Ikei, regał na książki Billy z wbudowanym oświetleniem. Płaski telewizor na ławie z jasnego drewna, takiego samego jak ława przed kanapą. Niewielkie ozdoby i pamiątki z podróży, zdjęcia dzieci na ścianach. Patrik podszedł do dużej, oprawionej fotografii ślubnej wiszącej nad kanapą. Nie był to bynajmniej tradycyjny, sztywny portret państwa młodych. Magnus, we fraku, leżał na boku na trawie, głowę podparł ręką. Za nim, w strojnej sukni ślubnej, stała Cia, opierając stopę na leżącym mężu.\n– Nasi rodzice o mało nie padli ze zgorszenia na widok tej fotografii – odezwała się zza jego pleców Cia. Odwrócił się.\n– No cóż… nietypowa. – Spojrzał jeszcze raz. Wprawdzie od kiedy sprowadził się do Fjällbacki, kilka razy spotkał Magnusa, ale poprzestali na zwykłej wymianie uprzejmości. Patrząc teraz na otwartą, pogodną twarz Magnusa, czuł, że polubiłby go.\n– Mogę pójść na górę? – spytał. Cia stała w drzwiach. Tylko skinęła głową.\nPrzy schodach również wisiało sporo zdjęć. Patrik przystanął, żeby się im przyjrzeć. Pokazywały wydarzenia rodzinne i codzienne radości. Widać było wyraźnie, że Magnus Kjellner był bardzo dumny ze swoich dzieci. Patrika poruszyło zwłaszcza jedno zdjęcie, z wakacji: w środku uśmiechnięty Magnus, obejmujący Elin i Ludviga. Promieniał takim szczęściem, że Patrik nie mógł patrzeć spokojnie. Odwrócił się i poszedł na piętro.\nDwa pierwsze pokoje należały do dzieci. Pokój Ludviga był zaskakująco schludny. Żadnych ubrań na podłodze, łóżko posłane, na biurku pojemniki na długopisy i inne przybory ustawione w równe rzędy. Widać było, że interesuje się sportem. Na honorowym miejscu nad łóżkiem wisiała koszulka narodowej drużyny piłkarskiej z autografem Zlatana6. Poza tym głównie zdjęcia piłkarzy IFK Göteborg.\n– Ludvig i Magnus starali się jak najczęściej jeździć na ich mecze.\nPatrik drgnął. Znów go zaskoczyła. Widocznie posiadła umiejętność lekkiego, bezgłośnego poruszania się, bo nie słyszał, jak wchodziła po schodach.\n– Jaki porządnicki.\n– Jak jego tata. U nas w domu to raczej Magnus sprzątał i robił porządki. Ja nie bardzo o to dbam. Zajrzyj do pokoju obok. Przekonasz się, które dziecko ma to po mnie.\nTanumsfönster – naprawdę istniejąca firma produkująca okna i przeszklone drzwi (wszystkie przypisy tłumaczki). [wróć]\nBarbapapa – postać z francuskiej kreskówki i książki dla dzieci z lat siedemdziesiątych. [wróć]\nWszystkie tytuły autentyczne. [wróć]\n„Svenskan” – potoczne określenie „Svenska Dagbladet”. Wszystkie trzy są największymi gazetami porannymi o zasięgu ogólnokrajowym. [wróć]


Księgowość i pośrednictwo finansowe – Wrocław i okolice\nKsięgowość i pośrednictwo finansowe – Wrocław\nŚwiadczymy usługi z zakresu księgowości na rzecz jednoosobowych działalności gospodarczych i przedsiębiorstw, obejmujące prowadzenie dokumentacji rachunkowej i obsługę kadrowo-płacową pracowników. Zajmujemy się również szeroko pojętym pośrednictwem finansowym. Znajdujemy korzystne rozwiązania dla osób fizycznych oraz małych i średnich firm, a także firm z sektora mikro. Oferujemy kompleksowe wsparcie przy ubieganiu się o kredyt lub pożyczkę.\nUsługi z zakresu księgowości i pośrednictwa finansowego świadczymy dla osób fizycznych i firm z Wrocławia oraz okolicznych miejscowości. W celu skorzystania z naszej oferty prosimy o kontakt. Z chęcią odpowiemy też na wszelkie dodatkowego pytania.\nKadrę naszego biura tworzą specjaliści z zakresu finansów. Współpraca z największymi bankami w Polsce pozwala pozyskać wiedzę na temat produktów finansowych dostępnych na rynku. Posiadamy także kwalifikacje z zakresu księgowości i rachunkowości. Specjalizujemy się w:\nzbieraniu ofert kredytowych z banków oraz instytucji parabankowych, wyliczeniami zdolności kredytowej, porównywaniu ofert pożyczek, hipotek, leasingów, chwilówek, pomocą w uzupełnianiu wniosków oraz gromadzeniu dokumentów,\nanalizowaniu ofert ubezpieczeń majątkowych, komunikacyjnych, na życie oraz innych dostępnych na rynku,\nświadczeniu usług rachunkowych, w tym prowadzeniu ksiąg przychodów i rozchodów, sprawdzeniu dokumentów, dokonywaniu rozliczeń podatkowych, prowadzeniu ewidencji środków trwałych itd.,\nobsłudze kadrowej i płacowej przedsiębiorstw w zakresie rozliczania składek zdrowotnych, tworzenia umów cywilno-prawnych, sporządzaniem list płac i deklaracji podatkowych,\ndoradztwie finansowym oraz inwestycyjnym.\nPośrednictwo w ubieganiu się o kredyt lub pożyczkę, w uzyskaniu ubezpieczenia, czy powierzenie nam księgowości swojej firmy, niesie duże oszczędności zarówno pieniędzy, jak i czasu. Znajomość produktów bankowych oraz dokładna analiza sytuacji finansowej klienta pozwala optymalnie dopasować warunki umowy do indywidualnych możliwości. Zlecając nam obsługę księgową i kadrowo-płacową swojej firmy, mają Państwo gwarancję rzetelnie przygotowanych dokumentów oraz dotrzymania terminów wskazanych przez instytucje, takie jak US i ZUS.


TEST - Dogrzewanie grzejnikami elektrycznymi - 2 - elektroda.pl\nSzokalML 24 Sty 2011 12:25 109672 83\n#31 24 Sty 2011 12:25\nJanie , ale z tego cieżko wyciągnąć wnioski na przyszłość. A na tym by nam zależało. Co będzie drożeć bardziej w przyszłości ?\nJeśli opanują fuzję termojądrową to prąd powinien tanieć !\nstanislaw masz dosyć ciepły dom. A próbowałeś kiedyś wyliczyć ile by Cię kosztowało grzanie prądem Twojego domu ? Weż ilośc energi którą spalasz , weź z tego 60 procent (sprawność i nadmiar niepotrzebnej mocy ) i przemnóż to przez cenę prądu. Możesz się zdziwić Ze tyle więcej masz roboty a tak niewiele oszczędzasz.\n#32 25 Sty 2011 10:11\nNie da rady. Grzałem kilka lat temu, ciepłą wodę, bojlerem elektrycznym,na taryfie nocnej. Nie dość ,że ciepłej wody było, ciągle za mało[moja wina -za mały bojler na 4osobową rodzinę --w tym 3 kobiety]to rachunki za prąd były dość spore.\n#33 25 Sty 2011 10:32\nMożesz podać kwoty rachunków - jakieś cyfry ?\nW innym wątku podałem ceny podgrzewania codziennie wody (200l). porównywałem prąd do gazu. Wyszło przy zwykłym prądzie 60 zł drożej za prąd miesięcznie (przy drugiej taryfie wyszło porównywalnie).\nRóżnica wyszła mniejsza (40 zł) jeśli używamy gazu tylko do grzania CWU ponieważ opłaty abonamentowe w gazie są wysokie. Przy 100% taniej taryfy prąd wychodzi taniej niż gaz\nDla mnie to niedużo za możliwość likwidacji gazu i piecyka. Źle napisałem. MAło za brak konieczności instalowania droższego piecyka, komina, przeglądu i ryzyka wybuchu.\nIle miesięcznie idzie Ci w lecie węgla na CWU ? 100,200,300,400 kg ?\n#34 25 Sty 2011 12:37\nKilka lat temu 3-5 było to 50 -100 zł /mieś.\nW lecie na ciepła wodę palę odpadkami Buka .Jest to mniej więcej koszyk drewna rano i drugi wieczorem, czasem trochę więcej.Oczywiście to też trzeba kupić. Grubsze drewno bukowe kosztuje u nas 130-150 za tzw kubik, albo bardziej właściwie -metr przestrzenny .(bo jak by ktoś chciał to drewno dokładnie ułożyć to wtedy zrobi się ok.0.7 m3).Natomiast drobne --odpadki z produkcji rzędu 60-80zł też m. przestrzenny.\n#35 25 Sty 2011 15:36\nCiężko porównać. To ile takich kubików spalasz przez miesiąc lub 6 miesięcy ?\nI czemu nie węglem ? Jest droższy niż ten buk lub odpady ?\n#36 25 Sty 2011 16:32\nTrudno to do końca oszacować .W maju kupiłem 10 kubików i do tej pory spaliłem ok 2/3 ale i na ogrzewanie też idzie, jak, są cieplejsze dni w zimie , lub jesienią, gdy nie trzeba mocno palić.\nA węgiel jest drogi 700-800zł/t, a dlaczego drewnem?bo nieraz po rozpaleniu ,szczególnie ---na ciepłą wodę nie trzeba dużo podkładać aby piec osiągnął temp. potrzebną do zagrzania bojlera. A jak za dużo wsypać to gotuje.\nOczywiście z drewnem jest trochę roboty.Trzeba je gdzieś poskładać lub jeśli bardzo grube to porąbać.Dlatego wolę drobniejsze. A inni bardziej preferują węgiel .\n#37 26 Sty 2011 08:13\nok. 7 kubików głownie na ciepłą wodę - możesz sobie policzyć koszty. Nawet licząc drewno z odpadków + czas posiwięcony na rąbanie po średniej krajowej.\nPrąd wyjdzie taniej a przynajmniej porównywalnie.\n#38 26 Sty 2011 09:26\nTo drewno z odpadków, to już jest gotowe, do palenia, ale czasem, przy okazji palenia, na ciepłą wodę, można puścić w grzejniki,jak jest chłodniej.Zgodzę się, że może jest porównywalnie,ale ponieważ, nie należę do elity zarabiających, w naszym kraju ,to staram się tak wydawać, na ogrzewanie. żeby coś zaoszczędzić .Gdybym nie musiał bardzo przejmować się wydatkami ,na pewno i w co. nie palił bym węglem[ ekologia?] tylko np. prądem. A swoją drogą, to u nas prąd, z czego jest produkowany --tylko dym jest w innym miejscu!!\n#39 26 Sty 2011 09:44\nElektrownia węglowa pracuje na innych parametrach i spalanie jest zdecydowanie bardziej ekologiczne, często w skojarzeniu.\nDo tego coraz więcej prądu jest z innych źródeł niż węgiel.\nA niedługo będziemy mieć elektrownie jadrowe !!!\nMi bardziej chodziło o pokazanie że w niektórych przypadkach warto grzać prądem. Usiąść , policzyć itp. I dopiero wtedy wybrać a nie na wejściu zakłądać że prąd jest drogi. I że gaz najtańszy\n#40 26 Sty 2011 10:19\nPrzyjmuję do wiadomości . Ale z tymi jądrowymi ,żeby nie wyszło ,tak, jak z autostradami,i wszystkimi innymi drogami w Polsce.\nMoże by tak wzorem Owsiaka zrobić zrzutkę na energetykę,drogi i co tam jeszcze nasze państwo nie daje rady sfinansować .\n#41 26 Sty 2011 10:59\n2 dni temu wymieniałem 4 grzałki w WSP2010 który ma ich 6 - z prostej przyczyny gość miał regulator temp. nastawiony na 15 stopni a piec na pokrętle na 3. Izolacja w strzępach, ledwie go poskładałem.\nTo dość cenna uwaga dla mnie, jako "świeżego" posiadacza pieców akumulacyjnych. Szczerze mówiąc, termostat też mam skręcony, w sytuacjach, gdy wystarcza ciepło oddawane przez obudowę, a piece chodzą na 2 (2/3) mocy.\nCzy w takim razie lepiej dla pieców będzie zmniejszyć nagrzewanie do pozycji np 1,5/3 i włączyć oddawanie ciepła przez wentylator? Jak to się ma do zużycia energii?\nA co do grzania CWU - w teorii może wyjść taniej, przeliczając na 1 kwh.\nW praktyce - wychodzi chyba podobnie (choć nie jest łatwo oszacować różnicę bo jedno i drugie wykorzystuje się też do innych celów).\nZ gazu, korzysta się zupełnie inaczej, bo trzeba np. odkręcić kran mocniej żeby się piecyk zapalił, znacznie trudniej jest oszczędzać (nie tylko ciepło, również wodę). No i niestety, z urządzeniami na gaz są ciągłe problemy. Tylko auto mam na gaz - lpg\nMnie prąd wychodzi taniej. Mam drugą taryfę, i za 2 osoby poza sezonem płacę za prąd ok. 90 zł / miesięcznie (a wszystko na prąd - nie mam gazu). Moi rodzice płacą poza sezonem miesięcznie ponad 100 zł za sam gaz - również za 2 osoby i jeszcze rachunek za prąd (drugie 100 zł bo zapominają o wyłączaniu komputera)\nInna sprawa, że szczerze mówiąc, nawet gdybym miał miesięcznie dopłacać 20-30 zł w stosunku do grzania gazem, to bezpieczeństwo i wygoda korzystania jest dla mnie ważniejsze.\n#42 30 Sty 2011 21:08\nWitam, poczytałem trochę o tym co piszecie i całkiem ciekawe wypowiedzi. Jednak nie znalazłem odpowiedzi na nurtujące mnie pytanie. Czy opłaci się zmienić ogrzewanie z pieca akumulacyjnego na gazowe??\nMam 3 pokojowe mieszkanie o pow. 54m² wysokość 2,5m na 2 pietrze. Nowe okna i blok świeżo ocieplony. Temp. jaką chciałbym mieć w mieszkaniu to nie mniej niż 21°. Interesuje mnie koszt eksploatacji czyli wielkość rachunków . Z góry dzięki za odpowiedzi.\n#43 30 Sty 2011 23:43\n54m2 x 90W/h x 24h = 116,64 kWh dziennie\n116,64 kWh x 61 dni (okres rozliczeniowy) = 7115 kWh\nSkąd takie wyliczenia? z książek 1 m2 pow. mieszkania ocieplonego o wysokości do 2.7m, do utrzymania temp.21st.C potrzebuje ok.80-90W na godzinę. Można by odjąć 20% ze względu na akumulacje ciepła przez ściany,meble itp. ale w bajki niema co wierzyć. Choć trzeba przyznać ze energia el. to najsprawniejsza metoda ogrzewania, ale na nasze warunki nie tania. Podejrzewam jednak ze ze względu na szybko rosnące ceny paliw dla odbiorców indywidualnych, wkrótce stanie sie bardziej opłacalne.\n#44 31 Sty 2011 09:59\nSkąd takie wyliczenia? z książek\nI niestety, są to wyliczenia totalnie nie mające związku z rzeczywistością.\nJa w ciągu miesiąca, od 10 grudnia do 10 stycznia zużyłem mniej niż 1000 kwh na drugiej taryfie, czyli ok. 300 zł (a w tym jest CWU).\nMieszkanie 62m2, wys. 3,75m, kamienica nieocieplona ale tylko jedna ściana zew. i grube mury - temp utrzymywana 20-21 st.\nJestem przekonany, że Baldwin_84 w nowym bloku zużyje znacznie mniej (mniejsza powierzchnia, wysokość, ocieplony blok).\nCzy opłaci się zmienić ogrzewanie z pieca akumulacyjnego na gazowe??\nMam 3 pokojowe mieszkanie o pow. 54m2 wysokość 2,5m na 2 pietrze. Nowe okna i blok świeżo ocieplony. Temp. jaką chciałbym mieć w mieszkaniu to nie mniej niż 21°. Interesuje mnie koszt eksploatacji czyli wielkość rachunkówSmile. Z góry dzięki za odpowiedzi.\nJeśli już masz piece akumulacyjne - wydaje mi się, że raczej nie.\nA ile płacisz teraz za prąd w zimie?\nZakup pieca, kaloryferów, poprowadzenie instalacji, to wszystko będzie kosztować min. 8000 zł,\nA jaka będzie oszczędność na rachunkach wobec tego - za ile zakup się zwróci?\nW załączniku dane, niestety sprzed dwóch lat. Są nie do końca aktualne i nie zawierają np. opłaty abonamentowej, różnie też bywa u różnych dostawców. Widzę że nie ma tam II taryfy prądowej. Ciekawe dlaczego? Bo dane ze strony producenta kotłów\nPorównaj to z ceną drugiej taryfy prądowej, rachunki będą moim zdaniem takie same, mogą być mniejsze moim zdaniem max o ok. 50 zł. mies. w sezonie grzewczym.\nCzyli trzeba liczyć jakieś 25-30 lat na amortyzację, doliczyć fakt przeglądów pieca, pewnych problemów z eksploatacją, konieczność lepszej wentylacji (gdzieś ten piec trzeba zamontować).\nCzęść pieniędzy byś odzyskał sprzedając piece akumulacyjne. Ale pytanie jak bardzo wzrosną ceny gazu w międzyczasie?\nWeź pod uwagę fakt wygody użytkowania. Ogrzewanie gazem - to dużo więcej problemów.\nSorry że tak odradzam, ale z ogrzewaniem gazem mam same złe doświadczenia Uważam że opłaca się w przypadku większych powierzchni mieszkalnych (np. dom), chociaż wtedy warto się zastanowić nad drewnem, węglem czy ekogroszkiem.\nceny_paliw_012009.jpg Download (108.91 KB)\n#45 31 Sty 2011 17:10\ndzięki wielkie za porady. popytałem jeszcze znajomych i im w ciągu miesiąca za ogrzewanie gazowe wyszło około 300zl.\nTo jest moja pierwsza zima w nowym mieszkanku, w którym już był piec akum. niestety jeden i w dodatku 10 letni. Ma on za zadanie ogrzać 2 pomieszczenia - sypialnie i pokój dziecka + przedpokój ( pozostale zamykam) w sumie około 30m2. Pozostałe dogrzewam farelką (dość sporo) głownie salon. No i meritum za te kombinacje + oczywiście oświetlenie, sprzęt AGD itd. rachunek z elektrowni 430zł chyba niezły wynik:).\nTak więc podsumowując zostaje przy prądzie, ale mam jeszcze kilka pytań nim kupie nowe piece.\n1 Czy wentylator w piecu można jakoś bezpośrednio podłączyć do sieci czy trzeba instalować jakiś tam regulator ( czy jakoś tak) na ścianie?? obecny piec posiada takie cudo.\n2 Czy każdy regulator pasuje do każdego pieca czy trzeba dobierać pod markę??\n3 Obecnie mój regulator pozwala mi na wybór 2 prędkości wentylatora. Nie wiem czy jest to zasługa regulatora czy pieca\n#46 31 Sty 2011 23:25\nTo że 10-letni, to nie ma znaczenia. Piece akumulacyjne dynamiczne mają wkład z magnezytu, to ma on trwałość ponad 50 lat. Szamot ma mniejszą.\nNiestety jeden piec raczej nie nagrzeje dwóch pomieszczeń (chyba że będą to pomieszczenia nie przedzielone kompletnie.\nWentylator można bezpośrednio podłączyć do sieci.\nRegulator - zależy jaki, generalnie trzeba by sprawdzić markę. Regulatory jednego typu pasują do wielu marek pieców, ale niekoniecznie wszystkich.\nPrędkość wentylatora - wydaje mi się że raczej w piecu jest taka opcja, ale kto wie - wystarczy przecież zmniejszyć moc oddawaną na wentylator aby zmniejszył on obroty.\nMasz tylko jeden piec, to trochę zmienia postać rzeczy.\nNiestety minusem pieców akumulacyjnych jest fakt, że trzeba zakupić osobne do każdego pomieszczenia (można pominąć przedpokój czy korytarz) więc jeśli jest dużo małych pomieszczeń, koszty rosną. Nie wiem jaki jest układ tego mieszkania.\nAle na pewno stoisz przed wyborem - dokupić piece akumulacyjne, albo instalować ogrzewanie gazowe. Bo farelką ciężko na dłuższą metę - sam wiesz, chociaż rachunek rzeczywiście bez szaleństw\n#47 01 Lut 2011 15:41\nW lato zabiorę się za przegląd pieca i zobaczę może wystarczy dokupić tylko jeden. A co do układu mieszkania to myślę że 2 piece powinny sobie poradzić.\nps. rachunek 430 za 2 miesiące.\n#48 04 Lut 2011 08:00\nNo to rzeczywiście nieduży rachunek - po prostu blok jest dobrze docieplony - i ma małe zapotrzebowanie na ciepło. Trudno powiedzieć, nie znając układu mieszkania, ile pieców jest potrzebnych.\nPrzy tak niskich rachunkach czas amortyzacji będzie spory. Można rozważyć kupno używanych pieców, by go skrócić.\n#49 04 Lut 2011 09:07\nNikt nie wie co będzie drożeć w przyszłości. Na pewno ropa.\nJestem natomiast całkowicie pewien, że ocieplenie pozwoli na oszczędności niezależnie od nośnika energii. Przy dobrze ocieplonym domu ogrzewanie elektryczne zyskuje przewagę nad innymi.\nCo to znaczy spore?\nEnergia zużywana przez wentylator jest pomijalnie mała.\nJeżeli dom Ci się wychładza (lekki, kanadyjski), to warto obniżać poziom ładowania żeby doprowadzić do maksymalnego wychłodzenia nocą i nagrzania w dzień. W przypadku domów ceglanych (jak mój) temperatura nie chce spaść poniżej 16 podczas mrozu i 18-19 kiedy jest zero na zewnątrz i wtedy nawet piec ustawiony na 1/3 z rzadka włącza wentylator w dzień.\nMnie by się nie opłacało. Za mała powierzchnia. Za duże koszty inwestycyjne do metra kwadratowego.\nKombinowanie opłaci się przy domkach powyżej 100m2.\nTeoretycznie przy nieocieplonym domu i maksymalnym grzaniu na ogrzanie tej powierzchni wydasz 1000 zł na prąd miesięcznie. Gdybyś grzał maksymalną mocą. Dla ocieplonego domu będzie to maksymalnie 500 zł miesięcznie.\nW praktyce nie trzeba grzać maksymalnie i prawdopodobnie wydajesz nie więcej niż 200-300 zł miesięcznie. Gaz da Ci około 20% oszczędności. Dla 5 miesięcy grzewczych zarobisz zatem 5x50 zł = 250 zł na rok. Instalacja gazowa i centralne to koszt ok 10000 zł. Będzie Ci się zwracał przez 40 lat.\n#50 04 Lut 2011 09:41\nPomysł z przejściem na ogrzewanie gazowe jest zły przy takim zapotrzebowaniou na ciepło. Sam abonament za gaz w taryfie w3 to ok 600 zł rocznie !!!!\nDokup sobie jeden piec dynamiczny z allegro. Wiatrak na mieć dostęp do prądu przez 24h a grzałki tylko w taryfie nocnej.\nPiec kupisz za kwotę do 1000 zł używany bardzo dobrej klasy. Inwestycja zwróci ci się w kilka miesięcy (używasz farelki czyli poza tanią taryfą).\n#51 04 Lut 2011 10:24\nwiem że wentylator zużywa tyle co nic. Chodziło mi o to żeby wentylator załączał się wypuszczając ciepło, zamiast oddawać ciepło tylko przez nagrzaną obudowę. Mieszkam w kamienicy, akumulacja jest spora.\nSam abonament za gaz w taryfie w3 to ok 600 zł rocznie !!!!\nJuż nie mówiąc o tym, że do spalania gazu potrzeba sporo powietrza, więc tam gdzie jest piec musi być dobra wentylacja i dodatkowy dopływ powietrza. Ponadto mieszkanie jest nieduże, a trzeba wygospodarować jeszcze miejsce (kuchnia, osobne małe pomieszczenie?) na piec.\nPoza tym, ogrzewanie gazowe jest bardzo awaryjne. Przetrwać 2 sezony bez kłopotów typu zepsuty układ sterujący, zapowietrzenie grzejników, kiepski obieg wody w instalacji - to nie lada wyczyn.\n#52 04 Lut 2011 11:13\nUżyj sterownika. Np ja mam Euroster 2026 w każdym pomieszczeniu.\n#53 04 Lut 2011 11:45\nMam wrażenie że ludzie mają piece akumulacyjne a nimi za bardzo nie sterują ... a potem są narzekania na nie ...\n#54 04 Lut 2011 11:46\nnie mam sterownika, ale tylko termostat wbudowany w piec który automatycznie załącza wentylator. Ale nie o ten aspekt mi chodzi.\nRzecz w tym, że ciepło wydzielane przez obudowę pieca nagrzewa pomieszczenie wystarczająco że wentylator nie musi się załączać.\nI tu jest pytanie - czy korzystniej dla trwałości grzałek, będzie skręcić stopień naładowania pieca, po to aby wentylator się załączał i wypuszczał ciepło z pieca (zamiast oddawania go przez obudowę).\n#55 04 Lut 2011 12:39\nTrwałość grzałek nie ma znaczenia.\nKorzyść z mniejszego ładowania i rozładowania wentylatorem będzie polegała na tym, że w nocy kiedy zapotrzebowanie na ciepło będzie mniejsze będzie on oddawał go mniej. Dzięki temu mniej energii zostanie zużyte do ogrzewania pomieszczenia.\nTo że wentylator się nie włącza oznacza ze piec jest nadmiernie ładowany, czyli marnujesz pieniądze.\n#56 04 Lut 2011 12:51\nDokładnie. Z tego samego powodu ludzie narzekają na piece bo źle dobierają moc itp. czesto są wielkie i ciezkie.\nJak każdy piec praca na maksymalnych ustawieniach wychodzi kilka dni w roku. Czy dla nich warto przewymiarowywać piec ?\n#57 04 Lut 2011 13:39\nDzięki wielkie za informację. Tak też robię od paru dni.\nPiece chodziły u mnie na 2/3 mocy przy największych mrozach. Teraz ok 1,5 na /3\nPiece akumulacyjne zawsze muszą być wielkie i ciężkie, natomiast oczywiście jest różnica bo piec 3kw waży 130-160 kg, a 5 kw ok. 200kg.\nPrzewymiarowanie to próba raczej wciśnięcia droższego produktu. Jak już wspominałem, proponowali mi 8-10kw a 6kw wystarcza i tak z dużym zapasem.\nWg. teorii potrzebowałbym 120w/m2 x 2 (bo nocna taryfa) czyli wyszłoby 12 kw!\nMyślę, że lepiej kierować się potencjalnymi maksymalnymi rachunkami, oczywiście rozsądnie, bo piec musi mieć pojemność cieplną ("magazynową").\n#58 04 Lut 2011 14:00\nPrzychodzi mi na myśl zaleta dużego pieca nad małym.\nWyjeżdżając na wekend wyłaczamy termostat wentylatora i pozostawiamy ładowanie na niskim poziomie. Obudowa jest stosunkowo zimna pomimo przechowywania pewnej ilości ciepła wewnątrz. Po przyjeździe szybciej nastąpi ogrzanie pomieszczenia.\nTaka sama ilość ciepła w małym piecu będzie szybciej uciekała przez obudowę ogrzewając niepotrzebnie pomieszczenie, ponieważ temperatura rdzenia będzie znacznie wyższa.\nDuże piece szybciej nagrzeją pomieszczenie kiedy spóźnimy się ze zwiększeniem poziomu ładowania po nadejściu mrozów. Za mały piec, to np jeden dzień opóźnienia zanim nagrzeje pomieszczenie.\nMam w jednym pokoju za mały piec, to wiem.\n#59 04 Lut 2011 15:16\nTo prawda. To tak jak z momentem obrotowym w aucie. Większy moment wybacza użytkownikowi złe dobranie biegu. Podobnie tutaj\n#60 12 Lut 2011 20:39\nOczywiście jest to racja, nie należy zbytnio obniżać wielkości i wagi pieca. Piece mniejszej mocy mają też mniejszą pojemność cieplną (waga).\nA jakiej pojemności masz piec o którym mówisz, że jest za mały?\nTo tak jak z momentem obrotowym w aucie. Większy moment wybacza użytkownikowi złe dobranie biegu. Podobnie tutaj\nRacja. Dużo ludzi zwraca uwagę, że\nsamochód o mniejszej pojemności silnika, zużywa praktycznie tyle samo paliwa co większy, jeśli są tej samej mocy, i jeździmy nimi z podobnymi prędkościami - bo większy silnik może pracować na mniejszych obrotach.


Kiedy można żądać obniżenia alimentów? - Zmiana i ustanie alimentów - Alimenty - Infor.pl\nJesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Infor.pl > Prawo > Sprawy rodzinne > Alimenty > Zmiana i ustanie alimentów > Kiedy można żądać obniżenia alimentów?\nZgodnie z treścią art. 138 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego, co oznacza, że można żądać podwyższenia, obniżenia lub wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. Zmiana stosunków może dotyczyć osoby otrzymującej alimenty jak również osoby, która zobowiązana jest do płacenia alimentów, np. ojca. Natomiast zakres zmiany może dotyczyć pogorszenia lub poprawy ich sytuacji finansowej, co w konsekwencji może być podstawą do zmiany wyroku alimentacyjnego. Ważne jest aby zmiana miała charakter istotny.\nTo, czy przedmiotowa zmiana stosunków ma charakter istotny oceniać będzie sąd rozpoznający sprawę.\nOsoba wnosząca pozew o obniżenie alimentów za podstawę do ich obniżenia może powoływać się m.in. na:\n- zmniejszenie możliwości zarobkowych w związku z wypadkiem i kosztownym leczeniem, utratą pracy w wyniku zwolnień grupowych,\n- podjęcie pracy przez osobę uprawnioną do otrzymywania alimentów, np. dziecko (student) podjął zatrudnienie.\nWażne: Sąd bada zawsze przyczynę zmniejszenia możliwości zarobkowych, np. może nie orzec obniżenia alimentów, jeżeli osoba zobowiązana do alimentacji specjalnie zwolni się z pracy, aby nie płacić alimentów lub w przypadku powoływania się na zadłużenie bankowe.\nSąd bada, czy nastąpiła istotna zmiana stosunków, tj. czy wydatki na dziecko uległy obniżeniu oraz jak kształtują się możliwości zarobkowe i majątkowe powoda.\nZakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Przy ocenie, czy zachodzą przesłanki do zmiany orzeczenia w myśl art. 138 kro należy wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności mogące świadczyć o zmianie stosunków, a zwłaszcza możliwości zarobkowych i majątkowych stron (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26.03.1969r., III CRN 54/69). Pamiętać należy, że możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego określają zarobki i dochody, jakie uzyskiwałby przy pełnym wykorzystaniu swych sił fizycznych i zdolności umysłowych, nie zaś rzeczywiste zarobki i dochody (Uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego w sprawie wytycznych w zakresie wykładni prawa i praktyki sądowej w sprawach o alimenty z dnia 16 grudnia 1987r.).\nPodkreślić należy, że podstawą powództwa z art. 138 k.r.o. może być tylko i wyłącznie zmiana stosunków, która nastąpiła nie wcześniej niż po uprawomocnieniu się wyroku zasądzającego alimenty (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1999 r., sygn. akt I CKN 274/99).\nZobacz: Alimenty dla niepełnosprawnego dorosłego dziecka\nWartość przedmiotu sporu stanowi różnica między zasądzoną wcześniej kwotą alimentów a żądaną przez powoda ich obniżką za 12 miesięcy.\nAlimenty wynosiły dotychczas 600 zł, powód żąda obniżenia do wysokości 400 zł, wartość przedmiotu sporu wynosić będzie 2 400 zł, tj. 200x12m-cy=2400.\nKiedy można żądać obniżenia alimentów? /Fot. Fotolia\nCzy można domagać się obniżenia alimentów


» Brudpur VC-242 środek czyszczący do usuwania tłustego brudu 10l\nKod produktu: VC-242 10L\nZastosowanie Brudpur VC-242 Voigt\nŚrodek doskonale czyści tłuste zabrudzenia, takie jak: oleje, smary oraz zabrudzenia kuchenne. Szeroko stosowany w działach utrzymania ruchu, warsztatach do mycia maszyn, części mechanicznych oraz prania odzieży roboczej. Dodatkowo można w nim moczyć zabrudzone firany.\nZalecane stężenie zależy od stopnia zabrudzenia elementów i wynosi od 0,5 do 5% (5 do 50 ml preparatu na 1 litr wody). Bardzo trudne zabrudzenia warsztatowe należy czyścić wyższym stężeniem, tj. od 5 do 50%. W przypadku prania tkanin zalecane proporcje to od 0,1 do 1%.\nProdukt posiada certyfikat ESD i jest zgodny z normami międzynarodowymi CEI-IEC 61340-5-1:2009.


Ludzie "szukają w FSSPX czegoś wyższego" | Fronda.pl\n30.06.14, 18:39fot. Wikipedia\nks Firmin Udressy\nBractwo św Piuxa X\nLudzie "szukają w FSSPX czegoś wyższego"\nKs. Firmin Udressy, przełożony niemieckiego dystryktu Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X jest przekonany, że jego wspólnocie wiedzie się bardzo dobrze.\nKs. Udressy wskazuje, że wiele osób przychodzi do Bractwa „w poszukiwaniu czegoś wyższego”; ludzie szukają w tradycyjnej liturgii katolickiej odtrutki na fałsz społeczeństwa konsumpcyjnego, które odbiera im prawdziwe szczęście. Wg ks. Udressy’ego, są to w dużej mierze ludzie młodzi, którzy zostali wychowani na liturgii posoborowej.\nPrzełożony niemieckiego dystryktu FSSPX uważa, że w nowej Mszy świętej brakuje „doktrynalnej i duchowej głębi”. Msza stała się jedynie przeżyciem wspólnotowym, a kapłan – prowadzącym to przeżycie.\n„Gdy Kościół staje się zbyt ludzki, nie jest już ponadnaturalny, gubi swoją tożsamość i siłę przyciągania” – mówi ks. Udressy.\nWedług informacji samego FSSPX, Bractwo działa dziś w 65 krajach, trafiając nawet do 600 tysięcy osób. W jego ramach działa 570 kapłanów.\nMiałem niedawno zaszczyt uczestniczyć w liturgii Eucharystii w FSPXX. Z jednej strony zbudowany byłem ich gorliwością. Z drugiej jednak nic niemal nie wyniosłem dla siebie... bo prawie nic nie zrozumiałem (nie jestem zbyt mocny z łaciny), a kazanie nie dotyczyło liturgii słowa, tylko jakichś zupełnie teoretycznych rozważań teologicznych, nie mających większego znaczenia dla codziennego życia chrześcijańskiego. Wiem, że jeśli będę szukał "czegoś wyższego" to na pewno nie tam.\n"jest przekonany, że jego wspólnocie wiedzie się bardzo dobrze" A co ks. Udressy sądzi o podziałach wewnątrz Bractwa? To jest owoc tego "bardzo dobrze"?\n"(...)ludzie szukają w tradycyjnej liturgii katolickiej odtrutki na fałsz społeczeństwa konsumpcyjnego, które odbiera im prawdziwe szczęście." Ja myślałem, że odtrutka na fałsz społeczeństwa konsumpcyjnego jest w Jezusie Chrystusie, a nie w "tradycyjnej liturgii".\nKtoś podpłaca Frondę, czy tak sama z siebie?\nKiedyś to fronda była "posoborowa", a komentatorzy "piusowscy". Teraz na odwrót?\nNo dobra...to są schizmatycy.A ksiądz, profesor, jezuita- który nie wierzy w bóstwo Jezusa i przeczy istnieniu Trójcy Przenajświętszej nie otrzymał zakazu odprawiania mszy świętej, nie został ekskomunikowany.Zakazano mu jedynie nauczania teologii. Gdzie tu sprawiedliwość, gdzie logika ? http://tygodnik.onet.pl/wiara/chrystus-wiara-i-postmodernizm/qert9\nA ja z uporem maniaka będę twierdzić, że jedno drugiemu nie przeczy, liturgia po łacinie nie kwestionuje tej w języku nam znanym, narodowym. Nie rozumiem tego sporu. I nie piszę tego, bo tak mi się wydaje, ale jako nastolatka miałam kiedyś kontakt, będąc w wakacje u cioci na osiedlu Morena w Gdańsku-Wrzeszczu, z liturgią po łacinie. Nie znałam łaciny w ogóle, ale przecież chodząc do kościoła regularnie znałam wszystkie części liturgii, więc tak bardzo nie potrzebowałam tłumacza. W tej liturgii było coś przyciągającego, nie wiem co, ale potem celowo szłam na taka liturgię. Niestety odbywała się taka msza chyba raz na miesiąc. Nie pamiętam już. Dziś rozumiem też ludzi, którzy twierdzą, że ta ludzka strona w kościele im czasem przeszkadza. Uważam, że nie powinno być między zwolennikami i przeciwnikami żadnego sporu. Każdy powinien być tam gdzie chce i szukać tego co chce. Ja jestem tego świetnym przykładem. Ponieważ lubię zmianę, nie lubię rutyny, to gdyby była taka możliwość uczestniczyłabym w obu takich liturgiach. O co my się kłócimy?! Najważniejszy jest Jezus Chrystus!! Jego szukajmy, bo On jest istotą!! Dlaczego zatrzymujemy się na formie?!\nDziś zapewne wszyscy święci Kościoła (poza wyświęconymi ostatnio papieżami), męczennicy i wierni sprzed SVII byliby dla frondowych neokatolików i antyklerykałów, typu granatowych czy bart_eków "schizmatykami" :)\nZgoda, że Lefebryści do odstępcy, ale co jest złego w łacinie i większej powadze i w księdzu stojącym twarzą do tabernakulum. Akurat to, że ksiądz siedzi tyłem do Najświętszego Sakramentu nie jest dobre, ale ma swoje uzasadnienie.\n@Lubiniak Jedno drugiemu nie przeczy, gdyż wspomniana liturgia jest miejscem spotkania z Jezusem Chrystusem.\nNiedługo problem sam się rozwiąże, Franciszek zdemontuje resztki oficjalnego Kościoła i zostanie tylko FSSPX\nBzdury prawisz Kapłanie. Czy to z pychy czy z podszeptu Złego, nie wiem. Podziwiam Was za konsekwencję ale jeden jest Papież, jedna władza w Kościele i jeden Kościół. Nie uważajcie się za lepszych, bliższych Chrystusowi i dotykających „doktrynalnej i duchowej głębi”, bo taka pych Was może zgubić!\nMiłosiernemu Bogu niech będą dzięki za Bractwo Kapłańskie św. Piusa X.\nWytłumaczenie jest proste: Bractwo św. Piusa X stoi w opozycji do świata, jest niepokorne i trzyma się zasad. Z kolei Kościół Franciszka robi właściwie wszystko żeby się tylko temu światu przypodobać, a ten w nagrodę wyciera Kościołem podłogę. W gazecie parafialnej z XIX czy tam początków XX w. znalazłem taki dialog: - Dlaczego msza jest po łacinie księże proboszczu? Ludzie tego nie rozumieją, lepiej po polsku. - powiedział chłop. - A w jakim języku jest kazanie? Po polsku, prawda. To dlaczego pijesz, skoro mówię na kazaniu aby nie pić? Dlaczego bijesz żonę i dzieci, skoro mówię aby nie bić? - odpowiedział proboszcz. No właśnie, jak ktoś chce zrozumieć mszę po łacinie to ją zrozumie, nie jest potrzebny do tego doktorat z teologi albo filologii klasycznej.\nAle "ekstra" argument (ten z gazetki cytowanej post wyżej), naprawdę idealnie pokazujący mentalność przedsoborowego kościoła. Fakt że kazania nie przynoszą skutku będącego nawróceniem nie służy do zastanowienia się nad sensownością kazań, tylko "dowodzi" konieczności stosowania łaciny na liturgii. Ekstra "logika".\n@Kaspian Niestety nie zrozumiałeś. Owy dialog dowodzi jedynie tego, że jak ktoś nie chce zrozumieć, to nie zrozumie w żadnym języku i łacina czy język ojczysty mają tutaj niewiele do rzeczy.\nDrogi Kaspianie, język liturgiczny nie jest podstawową różnicą w pojmowaniu istoty mszy św. Aby pojąć różnicę, należy porównać teksty kanonu mszy i odpowiedzieć na pytanie, czym w istocie jest msza katolicka i jaką ma pełnić rolę.\n@bart_ek Gdzie nie ma? W grecji?\n@Kris66 Imputowanie pychy (czy też poczucia bycia lepszym) to poważne oskarżenie; podobnież określanie czyjejś wypowiedzi mianem bzdur, podczas gdy bynajmniej nie jest ona pozbawiona podstaw (choć - na szczęście - wciąż w większym stopniu dotyczy to krajów zachodnich aniżeli sytuacji w Polsce). W lutym 2013 roku Benedykt XVI - zwracając się do duchowieństwa Rzymu - sam mówił o trywializacji liturgii, do której doszło po Vaticanum II.\n@RNB - cytat: 1.Ludzie szukają w Bractwie św. Piusa X "czegoś wyższego", 2. wyzwolenia od matni społeczeństwa konsumpcyjnego. 3.Tego nie może dać im współczesna liturgia Innymi słowy: 1. To co jest poza Bractwem to "coś niższego". 2. Czyli będąc poza Bractwem jestem w matni społeczeństwa konsumpcyjnego, która jest złem sensu stricto. 3. Czyli uczestnicząc w Mszy Świętej w liturgii posoborowej, która jest ułomna (jw), jestem upośledzonym biedactwem ponieważ jedynie Msza Trydencka daje możliwość prawdziwego obcowania z Chrystusem. Tak to dla mnie brzmi. Więc wybacz, ale jeśli nie jest to przejaw bycia lepszym wypływający z pychy to znaczy, że mamy problem z interpretacją słowa pisanego. A z całą pewnością nie jest to imputowanie komukolwiek czegokolwiek.\nNa szczęście jest jeszcze Bracto Kapłańskie Św. Piotra. Liturgia trydencka w pełnej łączności z Papieżem.


Loftowa LAMPA wisząca RETRO 31-00781 Candellux czarna - MLAMP.pl\nOferowana przez =mlamp.pl= lampa wisząca z kolekcji Retro to propozycja, która jest połączeniem tego co modne, z tym co praktyczne. Prezentowany plafon posiada otwartą formę swojej konstrukcji, dzięki czemu umieszczone w nim źródło światła pozwoli na rozprzestrzenienie się wewnątrz mocnego i intensywnego blasku. Industrialny design oprawy sprawia, że świetnie odnajdzie się w miejscach zaaranżowanych w stylu loftowym. Model łączy w sobie wyjątkowy charakter i funkcjonalność, dzięki którym może stać się unikalnym elementem dekoracyjnym. Bardzo dobrze zaprezentuje się nad stołami i blatami w domowych salonach i jadalniach.\nLampy do salonu, Oświetlenie / lampy do jadalni, Lampy do sypialni - wiszące, sufitowe, Oświetlenie holu / przedpokoju, Lampy czarne, Lampy do kuchni, Lampy do pokoju młodzieżowego, Lampy do pokoju dziecięcego, Lampy metalowe, Lampy wiszące do salonu, Lampy wiszące drewniane, Lampy wiszące metalowe, Lampy wiszące czarne, Lampy wiszące skandynawskie, Lampy wiszące hampton, Lampy wiszące do sypialni, Lampy wiszące do przedpokoju / hallu, Lampy wiszące do jadalni, Lampy wiszące do kuchni, Lampy wiszące do pomieszczeń komercyjnych, Lampy wiszące pojedyncze, Lampy wiszące kwadratowe, Lampy nad wyspę, Lampy nad stół, Lampy wiszące, Dostępne 24h