Raport nr 4 Podręcznik korzystania z udoskonalonego modelu HERMIN - PDF\nRaport nr 4 Podręcznik korzystania z udoskonalonego modelu HERMIN\nDownload "Raport nr 4 Podręcznik korzystania z udoskonalonego modelu HERMIN"\n1 Modyfikacja modelu ekonometrycznego HERMIN do oceny wpływu funduszy strukturalnych na polską gospodarkę oraz przygotowanie modelu dla polskich regionów (województw) Raport nr 4 Podręcznik korzystania z udoskonalonego modelu HERMIN Raport końcowy wykonany w ramach I etapu prac: "Udoskonalenie modelu HERMIN dla polskiej gospodarki" na zlecenie Ministerstwa Gospodarki i Pracy zgodnie z umową nr BAB I -310/P/04 z dnia r. John Bradley* Janusz Zaleski**/*** Paweł Tomaszewski** *The Economic and Social Research Institute (ESRI) **Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego (WARR) *** Politechnika Wrocławska Wrocław, 1 czerwca 2005r. Kontakt: Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego ul. Krupnicza 13, Wrocław tel.: (48-71) fax: (48-71) janusz.zaleskiwarr.pl The Economic and Social Research Institute 4 Burlington Road, Dublin 4, Ireland tel.: (353-1) fax: (353-1) john.bradleyesri.ie\n2 Spis treści  WPROWADZENIE... 5  ORGANIZACJA BAZY DANYCH NOWEGO MODELU Baza danych pierwotnego modelu HPO Dezagregacja sektora rolnego Dezagregacja sektora przemysłowego Dezagregacja sektora usług rynkowych Całościowa agregacja bazy danych nowego modelu HPON  CAŁOŚCIOWA AGREGACJA SYSTEMU NOWEGO MODELU Strona podaŝy modelu Strona popytu modelu Strona dochodów modelu  PRZEPROWADZANIE SYMULACJI NOWEGO MODELU: KORZYSTANIE Z PLIKÓW WSADOWYCH Symulacja sprawdzająca model Statyczne i dynamiczne symulacje w próbie Przeprowadzanie symulacji modelu poza próbą Zmienne zewnętrzne (lub światowe) Zmienne wewnętrzne (lub wypływające z polityki gospodarczej) Inne zmienne egzogenne Modyfikacje trendów czasowych Korekty behawioralnego punktu przecięcia Prognozowanie średniookresowe  WPROWADZANIE WARIANTÓW SZOKOWYCH DO NOWEGO MODELU: KORZYSTANIE Z PLIKÓW WSADOWYCH Wariant szokowy w odniesieniu do produkcji światowej Wariant szokowy w odniesieniu do zatrudnienia w sektorze publicznym Wariant szokowy w odniesieniu do inwestycji sektora publicznego\n3 5.4 Wariant szokowy w odniesieniu do podatków pośrednich Wariant szokowy w odniesieniu do wszystkich zmiennych dotyczących cen egzogennych Wnioski dotyczące wariantów szokowych  ANALIZA NPR ZA POMOCĄ NOWEGO MODELU Wprowadzenie NPR do nowego modelu Metodologia oceny wpływu NPR dla nowego modelu HPON Przeprowadzanie analizy wpływu funduszy UE w ramach NPR na infrastrukturę podstawową Przeprowadzanie analizy wpływu NPR na zasoby ludzkie Uwagi podsumowujące  KOMPUTEROWA INSTALACJA SYSTEMU MODELU Oprogramowanie Organizacja plików i folderów komputerowych Przeprowadzanie symulacji systemu modelu  UDOSKONALENIE NOWEGO MODELU: PRZYSZŁE PLANY BIBLIOGRAFIA ANEKS 1: PLIKI WSADOWE TSP NOWEGO MODELU A1.1: Podstawowa baza danych czterosektorowego modelu HPO A1.1.1: POLDAT.TSP: Dane "surowe" HPO A1.1.2: HERDATA.TSP: Dane generowane HPO A1.2: Dane zdezagregowanego sektora rolnego A1.3: Dane zdezagregowanego sektora przemysłowego A1.3.1: POLMANDAT.TSP: "Surowe" dane sektora przemysłowego A1.3.2: HERMANDATA.TSP: Dane generowane sektora przemysłowego A1.4: Dane zdezagregowanego sektora usług rynkowych A1.4.1: POLMSDAT.TSP: "Surowe" dane sektora usług rynkowych A1.4.2: HERMSDATA.TSP: Dane generowane sektora usług rynkowych A1.5: Całościowa agregacja bazy danych nowego modelu A1.5.1: HPONEXOG.TSP: Zmienne egzogenne A1.5.2: HPONENDOG1.TSP: Zmienne endogenne (Część 1) A1.5.3: HPONENDOG2.TSP: Zmienne endogenne (Część 2) A1.5.4: HPONDB.TSP: Tworzenie binarnego pliku bazy danych HPONDB.TLB\n4 ANEKS 2: SŁOWNIK ZMIENNYCH NOWEGO MODELU A2.1: Zmienne egzogenne A2.2: Zmienne endogenne ANEKS 3: NOWY MODEL: LISTA RÓWNAŃ W WINSOLVE ANEKS 4: SYMULACJE NOWEGO MODELU: PLIKI WSADOWE W WINSOLVE A4.1: HPONHIST.LOG: Badanie zgodności z danymi historycznymi A4.2: HPONSTATIC.LOG: Symulacja statyczna w próbie A4.3: HPONDYNAMIC.LOG: Symulacja dynamiczna w próbie A4.4: HPONPROD0.LOG: Prognozowanie zmiennych egzogennych poza próbą A4.5: HPONPROD1.LOG: Generowanie prognozy bazowej do roku ANEKS 5: SZOKOWANIE MODELU: PLIKI WSADOWE WINSOLVE A5.1: HPONOW.LOG: Szokowanie: komponenty produkcji światowej A5.2: HPONLG.LOG: Szokowanie: wielkość zatrudnienia w sektorze publicznym A5.3: HPONIGV.LOG: Szokowanie: inwestycje publiczne A5.4: HPONGTE.LOG: Szokowanie: stawki podatków pośrednich A5.5: HPONPRICE.LOG: Szokowanie: wszystkie ceny egzogenne\n5  Wprowadzenie Niniejszy raport stanowi podręcznik uŝytkownika dla celów standardowego korzystania z nowego, poszerzonego modelu HERMIN dla polskiej gospodarki. W związku z tym, Ŝe modele makro są bardzo skomplikowanymi systemami składającymi się z wysoce nieliniowych równań opartych na skomplikowanych bazach danych zawartych w rachunkach narodowych oraz innych danych, nigdy nie będzie moŝna wykorzystywać ich dla celów praktycznego prognozowania i przeprowadzania analizy polityki gospodarczej bez uprzedniego intensywnego przeszkolenia oraz wszechstronnego podręcznika uŝytkownika. Celem niniejszego opracowania jest zapewnienie takiego podręcznika uŝytkownika. Naszym zamiarem nie jest opisanie teoretycznych podstaw modelu, ani teŝ przedstawianie pełnych szczegółów budowania bazy danych, na której model jest oparty. To juŝ uczyniono w szeregu poprzednich opracowań przygotowanych w ramach projektu HERMIN-2 1 oraz we wcześniejszych opracowaniach przygotowanych w ramach obecnego projektu HERMIN-3 2. Tam, gdzie będzie to konieczne będziemy odwoływać się do tych opracowań, a podręcznik uŝytkownika naleŝy odczytywać w połączeniu z wszystkimi wcześniejszymi opracowaniami. Autorzy modelu HERMIN zbudowali bazy danych, na których opiera się model, w dwóch głównych etapach i etapy te są w skrótowej formie opisane w Części 2. Pierwszy etap budowy bazy danych składa się z tego, co określamy danymi surowymi ; jest to minimalny zestaw danych w szeregach czasowych, które naleŝy zagregować na podstawie oficjalnych publikacji i skomputeryzować w celu ich wykorzystania w modelu. Drugi etap składa się z tego, co nazywamy danymi wygenerowanymi ; są to dane w szeregach czasowych tworzone poprzez łączenie i przekształcanie danych surowych. ChociaŜ uŝytkownik nie musi posiadać pełnej wiedzy na temat procesu opracowywania danych, niemniej jednak konieczna jest przynajmniej częściowa wiedza, aby moŝna było zrozumieć, w jaki sposób model jest skonstruowany i jak działa. Wsparciem dla uŝytkowników modelu w tym zakresie jest Aneks 2, który zawiera kompletną listę i wyjaśnienie wszystkich zmiennych stosowanych w nowym modelu. Jest niezbędnym minimum, aby uŝytkownicy byli w stanie identyfikować zmienne modelu i rozumieli ich dokładne znaczenie ekonomiczne. W Części 3 opisujemy, w jaki sposób nowy model został zagregowany w całość i jak jest skonstruowany w oparciu o wcześniejszy, czterosektorowy model HPO4 dla Polski 3, którego niniejszy model stanowi rozszerzenie. Aneks 3 zawiera pełną listę równań modelu, opatrzoną wyjaśnieniami na temat tego, co obejmuje kaŝde równanie, oraz przedstawia szczegóły dotyczące kalibracji w kategoriach wartości liczbowych wszystkich parametrów. Odsyłamy czytelnika do wcześniejszych opracowań, w których znajdzie on wszechstronne informacje na temat teoretycznych podstaw modelu, jak równieŝ procesu kalibracji parametrów. 1 Dotyczy projektu p.n. "Aplikacja modelu ekonometrycznego HERMIN do oceny wpływu funduszy strukturalnych na sytuację makroekonomiczną w Polsce" realizowanego w okresie kwiecieńpaździernik 2004r. Nazwy opracowań wykonanych w trakcie projektu HERMIN-2 są zawarte w Bibliografii niniejszego raportu. 2 Nazwy opracowań wykonanych dotąd w trakcie niniejszego projektu HERMIN-3 są zawarte w Bibliografii niniejszego raportu. 3 Pierwotna adaptacja modelu makroekonomicznego dla Polski (HPO4) została przeprowadzona na przełomie 2002/2003. Odniesienie do opracowania wykonanego w trakcie tego projektu (HERMIN-1) jest zawarte w Bibliografii niniejszego raportu. 5\n6 W Części 4 opisujemy symulacje przeprowadzone w ramach nowego modelu, zarówno dla danych historycznych z okresu próby (tzn ), jak i poza tym okresem. Te podstawowe symulacje pełnią trzy podstawowe funkcje. Po pierwsze, stanowią sposób na dokładne sprawdzenie struktury modelu pod kątem moŝliwych błędów w jego strukturze. W tak duŝych i złoŝonych systemach jest to działanie o zasadniczym znaczeniu, które często pomija się. Pominięcie tego etapu moŝe jednak prowadzić do błędów w późniejszych zastosowaniach modelu do analizy polityki gospodarczej. Po drugie, stanowią one środek do wykorzystania modelu do generowania symulacji (czy teŝ prognoz) poza próbą w oparciu o zakładane prognozy dotyczące wszystkich zmiennych egzogennych i zmiennych zaleŝnych od polityki gospodarczej. Gdyby model wykorzystywano jedynie dla celów prognozowania, byłby to jedyny rodzaj symulacji, który byłby konieczny. Po trzecie, pozwalają one na wykorzystanie prognoz bazowych w celu dokonania dalszej analizy reakcji na warianty szokowe polityki gospodarczej, gdzie wielkość wariantu szokowego mierzy się w kategoriach odchyleń od scenariusza bazowego bez wariantu szokowego. W praktyce model makro konstruuje się, aby wykorzystać go dla badania, w jaki sposób gospodarka - przedstawiona w postaci mechanizmów zawartych w modelu - moŝe reagować, kiedy zmienia się środowisko zewnętrzne (tzn. gospodarka międzynarodowa) lub środowisko wynikające z krajowej polityki gospodarczej (tzn. zestaw instrumentów polityki gospodarczej). W Części 5 przeprowadzamy szereg standardowych wariantów szokowych w zakresie polityki gospodarczej tego rodzaju, gdzie zmienia się w danym momencie tylko jedna zmienna dotycząca polityki gospodarczej lub warunków zewnętrznych. Takie warianty szokowe z jedną zmienną są oczywiście nierealistyczne w sytuacjach mających miejsce w rzeczywistym świecie, gdzie zazwyczaj zmienia się jednocześnie wiele zmiennych dotyczących warunków zewnętrznych i wewnętrznej polityki gospodarczej. Tego rodzaju warianty szokowe są jednak uŝyteczne dla rozpoznania właściwości modelu i uzyskania informacji w celu lepszego zrozumienia bardziej złoŝonych wariantów szokowych (np. wariantów szokowych związanych z NPR). Ponadto moŝna zazwyczaj uzyskać przybliŝenie złoŝonego wariantu szokowego dotyczącego polityki gospodarczej, w którym zmienia się jednocześnie wiele zmiennych egzogennych, dzięki połączeniu wyników wszystkich jego składowych wariantów szokowych z jedną zmienną. Stosując oprogramowanie WINSOLVE do przeprowadzania symulacji modelu moŝna interaktywnie wykonywać prognozy i warianty szokowe. PoniewaŜ model składa się jednak z bardzo złoŝonego zestawu równań matematycznych, bardziej powszechne jest wykonywanie wszelkich wymaganych symulacji dotyczących polityki gospodarczej przy pomocy tego, co nazywamy plikami wsadowymi (batch files) do symulacji, tzn. uprzednio napisanych zestawów instrukcji dla modelu, na podstawie których dokonuje się konkretnych rodzajów symulacji dotyczących polityki gospodarczej. NajwaŜniejszą rzeczą przy uczeniu się, w jaki sposób stosować nowy model HERMIN, jest opanowanie języka plików wsadowych do symulacji uŝywanego w programie WINSOLVE, który jest wykorzystywany do przeprowadzania symulacji w ramach modelu. Kiedy nowy model zostanie w pełni wdroŝony i przetestowany, będzie moŝna opracować specjalne pliki wsadowe do symulacji, aby przeprowadzać wszelkie konieczne, rutynowe analizy polityki. W Części 6 opisujemy niektóre ze sposobów wskazujących, jak moŝna wykorzystywać nowy model do przeprowadzenia głębszej analizy tego, w jaki sposób nakłady inwestycyjne w ramach Narodowego Planu Rozwoju (NPR) będą prawdopodobnie wpływać na gospodarkę. Fakt, iŝ nowy model jest bardziej szczegółowy stwarza większe wymagania, jeśli chodzi o informacje na temat polityki gospodarczej realizowanej w ramach NPR, niŝ w przypadku, 6\n7 kiedy stosowany jest pierwotny czterosektorowy model HPO4. Na przykład, kiedy przeprowadzamy symulacje dotyczące wpływu NPR przy pomocy modelu HPO4, wykorzystujemy zagregowane przedstawienie sektora przemysłowego. Dlatego teŝ nie interesuje nas, jak NPR będzie wpływać na jego podsektory. W rzeczywistości nie moŝna bowiem badać wpływu na podsektory, posiadając model, który zawiera jedynie zagregowany sektor przemysłowy. Stosując jednak nowy, zdezagregowany model (HPON) 4, musimy wziąć pod uwagę, Ŝe róŝne rodzaje inwestycji infrastrukturalnych będą wpływać na podsektory w moŝliwie róŝny sposób. Jeśli więc inwestycje infrastrukturalne dotyczą obiektów telekomunikacyjnych, to jest prawdopodobne, Ŝe przyniesie to większe korzyści podsektorowi zaawansowanych technologii (AT), niŝ podsektorowi górnictwa i kopalnictwa (MQ) lub podsektorowi produkcji artykułów spoŝywczych i napojów (FD). Z drugiej strony, inwestycje w sieć kolejową mogą przynieść korzyści podsektorowi przemysłu cięŝkiego (KG) bardziej, niŝ podsektorowi zaawansowanych technologii (AT). W Części 7 przedstawiamy krótki praktyczny przewodnik instalacji systemu modelu w komputerze. Zawiera on informacje dotyczące niezbędnego oprogramowania, instrukcje, w jaki sposób skonfigurować konieczne pliki komputerowe w odpowiednich folderach, oraz pewne wskazówki na temat tego, jak moŝna przechowywać wyniki symulacji modelu i wykorzystywać je do opracowywania raportów. Wreszcie w Części 8 opisujemy pewne przyszłe udoskonalenia, które zostaną wprowadzone do nowego modelu, kiedy zostanie zebrane doświadczenie uzyskane w trakcie wykorzystywania modelu i kiedy będziemy posiadali juŝ dostęp do nowego zestawu danych z rachunków narodowych, które poszerzą bazę danych historycznych o rok W ramach przeprowadzonej dezagregacji (szczegóły patrz Zaleski, Tomaszewski, Bradley 2005b) rozszerzono definicję "sektora przemysłowego". O ile dotąd zagregowany sektor przemysłowy (T) w ramach czterosektorowego modelu HERMIN dla polskiej gospodarki (Zaleski, Tomaszewski, Wojtasiak i Bradley 2004a) obejmował tylko sekcję Przetwórstwo przemysłowe, to w ramach przeprowadzonej dezagregacji tej sekcji na podsektory (wydzielono 4 podsektory: AT, FD, CG i KG) do "sektora przemysłowego" zaliczono równieŝ sekcję "Górnictwo i kopalnictwo", która w pierwotnym modelu wchodziła w skład sektora usług rynkowych (N) a w omawianym zdezagregowanym modelu stanowi odrębny piąty podsektor (MQ). 7\n8  Organizacja bazy danych nowego modelu Pierwszą część systemu modelu stanowi baza danych historycznych szeregów czasowych, które zawierają wartości liczbowe wszystkich zmiennych modelu. Opracowaliśmy bazę danych w taki sposób, aby moŝna było opierać się na doświadczeniu zdobytym przy stosowaniu czterosektorowego modelu HPO4. Jest tak głównie z tego powodu, Ŝe uwaŝamy, iŝ pierwotny czterosektorowy model HPO4 powinien być nadal wykorzystywany razem z nowym zdezagregowanym modelem HPON. 5 W trakcie opracowywania niniejszego raportu baza danych modelu obejmowała okres od roku 1995 do 2002, ale wkrótce zostanie ona poszerzona o rok Konstruowanie bazy danych modelu stanowiło temat szczegółowego odrębnego opracowania (Bradley, Zaleski i Tomaszewski, 2005c). Tutaj jedynie streszczamy opis bazy. Są cztery główne etapy konstruowania bazy danych: (i) (ii) (iii) (iv) Opracowanie pierwotnych danych dla czterosektorowego modelu HPO4; Opracowanie zdezagregowanych danych dla sektora rolnego; Opracowanie zdezagregowanych danych dla sektora przemysłowego; Opracowanie zdezagregowanych danych dla sektora usług rynkowych. 2.1 Baza danych pierwotnego modelu HPO4 Pragniemy przypomnieć, Ŝe budowanie bazy danych czterosektorowego modelu HPO4 składało się z dwóch oddzielnych, ale powiązanych ze sobą etapów. W pierwszym etapie skonstruowany został rozbudowany plik (Excel) z wieloma arkuszami kalkulacyjnymi, który zawierał najmniejszą moŝliwą liczbę szeregów danych potrzebnych do skonstruowania modelu. Nazywają się one szeregami danych surowych. Po zebraniu tych szeregów danych surowych zostały one przeniesione na oddzielny arkusz kalkulacyjny Excel (POLDAT.XLS). Ten arkusz kalkulacyjny jest odczytywany przez plik wsadowy TSP nazwany POLDAT.TSP, który jest przedstawiony w Aneksie A Szeregi dotyczące dochodów i wydatków sektora publicznego są takŝe odczytywane z innego arkusza kalkulacyjnego Excel (GOV.XLS), a pewne ograniczone, wstępne przetwarzanie danych przeprowadza się przy pomocy pliku wsadowego TSP. Następnie wszystkie szeregi danych surowych wpisuje się do bazy danych binarnego pliku TSP POLDAT.TLB. 6 Ta baza 5 W dalszej części nowy, zdezagregowany model będziemy nazywali HPON, raczej niŝ (powiedzmy) HPO10, aby podkreślić, Ŝe kiedy przechodzimy od bardziej zagregowanego, czterosektorowego modelu HPO4, moŝemy wybierać róŝne poziomy dezagregacji sektorowej w dość prosty sposób. Model HPO4 będzie jednak nadal funkcjonował, aby moŝna było przeprowadzać porównania wpływu funduszy UE w ramach NPR w oparciu o inne czterosektorowe modele HERMIN dla krajów członkowskich UE. Wybór sposobu dezagregacji sektorowej nowego modelu będzie jednak odzwierciedlać specyfikę polskiej gospodarki. 6 TSP oznacza Time Series Processor (Procesor Szeregów Czasowych) i jest to standardowa ekonometryczna baza danych oraz pakiet estymacji uŝyty do skonstruowania modelu HERMIN. Jednak moŝna go zastąpić jakimkolwiek innym pakietem ekonometrycznym, takim jak EViews. Jeśli chodzi o przeprowadzanie symulacji modelu, uŝywany jest pakiet WINSOLVE. Zastąpienie 8\n9 danych, POLDAT.TLB, przedstawia szeregi danych konieczne i wystarczające do skonstruowania czterosektorowego modelu HPO4. Drugi etap składa się z wygenerowania pozostałej części szeregów czasowych modelu jako połączeń danych surowych, a cała baza danych, składająca się z danych surowych, jak równieŝ danych wygenerowanych, zostaje wpisana do innej bazy danych binarnego pliku TSP nazwanego HPO4DB.TLB. Plik wsadowy TSP, HERDATA.TSP, który wykonuje to złoŝone zadanie, jest w pełni przedstawiony w Aneksie A Wykaz ten zawiera wszechstronne uwagi, które wyjaśniają wykonywane zadania. Struktura pliku wsadowego HERDATA.TSP odzwierciedla ostateczną strukturę modelu, poniewaŝ toŝsamości zastosowane do wygenerowania danych są to często te same toŝsamości, które są stosowane wewnątrz systemu modelu do uczynienia zmiennych endogennymi (tzn. do określenia wartości zmiennych w modelu w trakcie symulacji). Znaczenie bazy danych pierwotnego czterosektorowego modelu HPO4 polega na tym, Ŝe zawiera ona zagregowane sektory: przemysłowy (T), usług rynkowych (N) i rolnictwa (A). Te zagregowane wartości zachowane są w nowym modelu jako sumy kontrolne. Celem następnych trzech punktów znajdujących się poniŝej w tej części jest przedstawienie, w jaki sposób dokonano dezagregacji tych trzech sektorów Dezagregacja sektora rolnego Te same wyŝej opisane dwa etapy zastosowane są przy dezagregacji danych dotyczących sektora rolnego. Pierwszy etap polega na określeniu i skomputeryzowaniu surowych danych dotyczących rolnictwa i przeprowadza się to przy pomocy pliku Excel RAWAGDAT.XLS. NaleŜy przypomnieć z Raportu nr 1 opracowanego w ramach niniejszego projektu HERMIN-3 (Bradley, Zaleski i Tomaszewski, 2005a), Ŝe dezagregację przeprowadza się jedynie dla strony produkcji rolniczej, na trzy podstawowe zboŝa oraz cztery kategorie zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego. NaleŜy równieŝ przypomnieć, Ŝe mechanizmy dotyczące produkcji w rolnictwie są modelowane w raczej prosty sposób i nie wykorzystuje się w nich optymalizujących załoŝeń z neoklasycznej teorii przedsiębiorstwa, które są wykorzystane w przypadku przemysłu i usług rynkowych. W konsekwencji wymagania dotyczące danych są takŝe dosyć proste. W drugim etapie wykorzystujemy plik wsadowy TSP, AGDAT.TSP, do odczytania danych surowych oraz do przeprowadzenia szeregu przekształceń danych, aby otrzymać dane wygenerowane. Jest to przedstawione w Aneksie A1.2. Na przykład w przypadku produkcji zbóŝ roczna wielkość produkcji zbóŝ w tonach (QACER) oraz powierzchnia zasiewów zbóŝ (CERAREA) są to dane surowe, a plony zboŝa na jednostkę powierzchni zasiewów (CERYLD) są wygenerowane jako QACER/CERAREA. Cała zdezagregowana baza danych zostaje wpisana do binarnego pliku danych TSP AGDAT.TLB. WINSOLVE przez jakiś inny pakiet symulacyjny byłoby bardziej krokiem o bardzo istotnych skutkach i wymagałoby kompletnego przeformułowania systemu równań modelu. 9\n10 2.3 Dezagregacja sektora przemysłowego Dezagregacja zagregowanego sektora przemysłowego na pięć podsektorów (zaawansowane technologie (AT); dobra konsumenckie (CG); produkcja artykułów spoŝywczych i napojów (FD); dobra kapitałowe (KG); oraz górnictwo i kopalnictwo (MQ)) była powaŝnym zadaniem i zostało ono opisane w opracowaniu roboczym w ramach projektu HERMIN-2 (Bradley, Zaleski, Tomaszewski i Wojtasiak, 2004b). Konstruowanie podmodelu sektora przemysłowego zostało natomiast opisane w Raporcie nr 2 opracowanym w ramach niniejszego projektu HERMIN-3 (Bradley, Zaleski i Tomaszewski, 2005b). Generowanie zdezagregowanych danych dotyczących sektora przemysłowego następuje zazwyczaj w ramach dwuetapowego procesu. W pierwszym etapie cały zestaw opublikowanych danych zdezagregowanych dotyczących tego sektora został skomputeryzowany w arkuszach kalkulacyjnych Excel, a agregacje do poziomu pięciosektorowego zostały przeprowadzone w programie Excel (patrz Bradley, Zaleski, Tomaszewski i Wojtasiak, 2004b). Ten plik (Excel), POLMANDAT.XLS 7, składający się z szeregów danych surowych (tzn. koniecznych i wystarczających danych potrzebnych dla podmodelu sektora przemysłowego), jest odczytywany przez plik wsadowy TSP, POLMANDAT.TSP, i przekształca dane w Excelu na format binarnego pliku danych TSP (POLMANDAT.TLB). Plik wsadowy TSP jest przedstawiony w Aneksie W drugim etapie plik wsadowy TSP, HERMANDATA.TSP, odczytuje dane surowe i generuje wszystkie pozostałe dane. Plik ten odzwierciedla generowanie danych dotyczących zagregowanego sektora przemysłowego opisanych w Aneksie Ponadto wykorzystujemy ten plik do wprowadzenia wartości zero dla szeregu zmiennych, które są związane z aspektami dotyczącymi sektora przemysłowego w ramach NPR. Cała baza danych zdezagregowanego sektora zostaje następnie wpisana do binarnego pliku danych TSP zwanego HPONMANDB.TLB. 2.4 Dezagregacja sektora usług rynkowych Podstawowy zakres prac projektu HERMIN-3 nie obejmował konieczności dokonania dezagregacji sektora usług rynkowych. Doświadczenie wynikające z analizy niemieckich regionalnych funduszy strukturalnych wskazuje, Ŝe konieczne byłoby, aby jednak oddzielnie potraktować podsektor budownictwa (GEFRA/ESRI, 2004). 8 Stwierdzono takŝe, iŝ byłoby rzeczą uŝyteczną, aby wyodrębnić usługi uŝyteczności publicznej i modelować je oddzielnie. 7 W celu zachowania spójności powiązań między plikami, pomimo rozszerzenia w nowym modelu (HPON) definicji sektora przemysłowego poprzez dodanie do niego sekcji PKD "Górnictwo i kopalnictwo", w nazwie pliku POLMANDAT pozostawiono zestaw liter "MAN" (od "manufacturing") wskazujący na dotychczasowe definiowanie sektora przemysłowego w podstawowym czterosektorowym modelu dla polskiej gospodarki jako równowaŝnego sekcji PKD "Przetwórstwo przemysłowe". 8 NaleŜy pamiętać, Ŝe w czterosektorowym modelu HPO4 usługi rynkowe składają się z szeregu róŝnego rodzaju działalności, które tradycyjnie uwaŝa się za usługi (np. handel hurtowy i detaliczny, transport i komunikacja, tradycyjne usługi zawodowe oraz inne usługi), ale takŝe obejmuje budownictwo, jak równieŝ usługi uŝyteczności publicznej (zaopatrzenie w energię elektryczną, gaz i wodę). Te ostatnie zazwyczaj ujmuje się w sektorze przemysłowym. Ich włączenie do sektora usług rynkowych w ramach modelu HPO4 wynikało z faktu, Ŝe ich produkcja w głównej mierze nie podlega międzynarodowemu obrotowi handlowemu i usługi te są sprzedawane jedynie na rynku krajowym. 10\n11 Przemawiał za tym równieŝ fakt, Ŝe inwestycje w infrastrukturę podstawową stanowią duŝą cześć działalności w ramach programów związanych z NPR i składa się na nie głównie działalność budowlana. Korzyści wynikające z tej działalności, w postaci poprawy infrastruktury podstawowej, w końcowym rozrachunku są przenoszone na pozostałe sektory produkcyjne (tzn. sektor przemysłowy, "właściwe" usługi rynkowe i rolnictwo). Generowanie danych dotyczących zdezagregowanych usług rynkowych następuje w ramach dwuetapowego procesu. W pierwszym etapie plik Excel, POLMSDAT.XLS, składający się z szeregów danych surowych (tzn. koniecznych i wystarczających danych potrzebnych dla podmodelu usług rynkowych), zostaje odczytany przez plik wsadowy TSP, POLMSDAT.TSP, i przekształca dane w Excelu na format binarnego pliku danych TSP (POLMSDAT.TLB). Plik wsadowy TSP jest przedstawiony w Aneksie W drugim etapie plik wsadowy TSP, HERMSDATA.TSP, odczytuje dane surowe i generuje wszystkie pozostałe dane. Plik ten odzwierciedla generowanie danych dotyczących zagregowanych usług rynkowych opisanych w Aneksie powyŝej. Ponadto wykorzystujemy plik do wprowadzenia wartości zero dla szeregu zmiennych, które są związane z aspektami dotyczącymi usług rynkowych w ramach NPR. Cała baza danych zdezagregowanych usług rynkowych zostaje następnie wpisana do binarnego pliku danych TSP zwanego HPONMSDB.TLB. 2.5 Całościowa agregacja bazy danych nowego modelu HPON W celu dokonania agregacji całej bazy danych dla nowego modelu, pozostaje tylko połączyć razem części składowe opisane w punktach od 2.1 do 2.4. Dokonuje się tego przy pomocy czterech plików wsadowych TSP (wszystkie są przedstawione w Aneksie A1.5): (a) HPONEXOG.TSP: Plik ten zbiera razem wszystkie zmienne egzogenne dla nowego modelu i wpisuje je w arkusz kalkulacyjny Excel HPONEXOG.XLS (b) HPONENDOG1.TSP: Plik ten zbiera pierwszą część pełnego zestawu zmiennych endogennych dla nowego modelu i wpisuje je w arkusz kalkulacyjny Excel HPONENDOG1.XLS 9 (c) HPONENDOG2.TSP: Plik ten zbiera drugą część pełnego zestawu zmiennych endogennych dla nowego modelu i wpisuje je w arkusz kalkulacyjny Excel HPONENDOG2.XLS (d) HPONDATA.TSP Plik ten odczytuje wszystkie trzy z powyŝszych plików Excel i wpisuje wszystkie dane do jednego binarnego pliku danych TSP, HPONDB.TLB. Ten binarny plik danych jest dostępny 9 Podział na dwa oddzielne pliki Excel dla zmiennych endogennych jest konieczny, w kaŝdym z arkuszy kalkulacyjnych Excel moŝemy mieć bowiem nie więcej niŝ 256 kolumn. 11\n12 do uŝytku zawsze, kiedy istnieje potrzeba wykorzystania pakietu TSP do pracy z kompletną bazą danych modelu. NaleŜy zauwaŝyć, Ŝe klasyfikacja danych na egzogenne i endogenne zmienne modelu wymaga oczywiście, aby znać ostateczną strukturę nowego modelu, która nie została jeszcze opisana. ChociaŜ struktura nowego modelu została opisana dopiero w następnej części, w rzeczywistości opracowaliśmy powyŝszą klasyfikację zmiennych po tym, jak została juŝ rozstrzygnięta kwestia struktury modelu. Kiedy komputeryzujemy dane, często generujemy dane, które są wykorzystywane do sprawdzenia poprawności informacji (tzn. informacje testuje się, aby sprawdzić, czy są wiarygodne lub teŝ czy moŝe zawierają powaŝne błędy liczbowe). Takie pomocnicze szeregi są uŝyteczne, ale nie są wykorzystane w modelu. Zawartość binarnego pliku danych HPONDB.TLB składa się z tych zmiennych, które są faktycznie wykorzystane w nowym modelu i jedynie z tych zmiennych. 12\n13  Całościowa agregacja systemu nowego modelu Modele makro moŝna opisywać w róŝny sposób. MoŜna wyjaśnić teoretyczne podstawy, na których opiera się model; moŝna przedstawić i omówić ekonometryczną estymację równań behawioralnych. W opracowaniu takim jak niniejszy raport - podręczniku korzystania z nowego modelu - opieramy jednak nasz opis w całości na pliku komputerowym, który zawiera pełny wykaz wszystkich równań modelu. Wspomnieliśmy w poprzedniej części, Ŝe program WINSOLVE wykorzystywany jest do przeprowadzania symulacji modelu i jest stosowany do wszystkich modeli HERMIN. Jest to bardzo zaawansowany pakiet zarządzania modelem, który jest opracowany w szczególności do obsługi duŝych modeli badających politykę gospodarczą w celu dokonania analizy tej polityki w ramach rutynowych procedur. 10 WINSOLVE jest samodzielnym pakietem, który stosuje się do przeprowadzania symulacji. Nie moŝna stosować go dla celów estymacji ekonometrycznej. Kalibrację bazy danych i modelu przeprowadza się przy pomocy innych pakietów (TSP w naszym przypadku), a wyniki - wartości danych i parametrów - przenosi się do programu WINSOLVE w prosty i bezpośredni sposób. Dostępna jest oddzielna dokumentacja na temat działania pakietu WINSOLVE (Pierse, 2004) i moŝna ją ściągnąć z Internetu. 11 Zdecydowanie zaleca się, aby czytelnik posiadał dostęp do dokumentacji programu WINSOLVE, zanim spróbuje zastosować nowy model. Pakiet WINSOLVE umoŝliwia przeprowadzanie symulacji kaŝdego modelu, nie tylko modelu HERMIN. Jest to pakiet o ogólnym zastosowaniu do symulacji modeli i pozwala na stosowanie szerokiego zakresu technik symulacyjnych, w tym uŝycie przewidywań dotyczących przyszłości. 12 KaŜdy model moŝna włączyć do programu WINSOLVE, definiując plik modelu, który jest plikiem w formacie ASCII (lub tekstowym) zwierającym wszystkie równania modelu i wartości parametrów napisane według pewnych zasad. W przypadku nowego modelu HERMIN plik ten nazywa się HPON.TXT i jest przedstawiony w Aneksie 3. Kompletny słownik zmiennych modelu przedstawiony jest w Aneksie 2. W dalszej części przeprowadzamy czytelnika przez plik modelu HPON.TXT - i wyjaśniamy jego cechy. Przy zwykłym korzystaniu z modelu plik ten pozostaje niezmieniony. WINSOLVE takŝe umoŝliwia stosowanie w pliku modelu stwierdzeń stanowiących uwagi, które ułatwiają dokumentowanie pliku. Wszystkie takie uwagi znajdują się w wierszu, który posiada znak w pierwszej kolumnie. Takie wiersze są ignorowane przez program WINSOLVE w trakcie symulacji i są uŝywane wyłącznie dla wygody uŝytkownika. 10 Większość pakietów ekonometrycznych, takich jak TSP i EViews, moŝna stosować do przeprowadzania symulacji modeli. Nie nadają się one jednak dla analizowania tego rodzaju środowiska, jakie istnieje w duŝych organizacjach, które z obiektywnych przyczyn muszą stosować modele w trakcie swojej pracy. 11 Informacji na temat WINSOLVE naleŝy szukać na stronie Program moŝna zakupić poprzez stronę internetową 12 Przewidywania są formułowane na temat przyszłych wydarzeń przez dokonującego przewidywania. W większości modeli, w tym takŝe w modelu Hermin, przewidywania są autoregresyjne, tzn. zakładają, Ŝe przyszłość będzie zachowywać się w bardzo podobny sposób jak bezpośrednia przeszłość. Przewidywania dotyczące przyszłości (forward-looking) lub racjonalne zakładają, Ŝe dokonujący przewidywań posiadają dostęp do modelu i mogą go wykorzystać w celu dokonania oceny przyszłych konsekwencji teraźniejszych decyzji. 13\n14 Równania modelu są ogólnie pogrupowane w trzech głównych segmentach : segmencie podaŝy, segmencie popytu oraz segmencie dochodów. Zachowujemy tę kolejność w naszej krótkiej informacji na temat pliku HPON.TXT. Pierwsze równania w wykazie modelu odnoszą się jednak do sposobu, w jaki programy inwestycyjne NPR wpływają na wyniki modelu. Te tak zwane mechanizmy dotyczące efektów zewnętrznych zostały juŝ opisane we wszechstronny sposób w poprzednich opracowaniach (patrz Bradley, Kangur i Lubenets, 2004). 3.1 Strona podaŝy modelu Na początku segmentu podaŝy definiujemy światowy popyt (OW) i światowe ceny (PWORLD) w kategoriach średnich waŝonych w międzynarodowym handlu u szeregu głównych partnerów handlowych Polski. Następnie mamy równania dotyczące podsektorów sektora przemysłowego, które zostały juŝ opisane w Raporcie nr 2 opracowanym w ramach niniejszego projektu HERMIN-3 (Bradley, Zaleski i Tomaszewski, 2005b). Kolejność podsektorów jest następująca: zaawansowane technologie (AT); produkcja artykułów spoŝywczych i napojów (FD); górnictwo i kopalnictwo (MQ); dobra kapitałowe (KG) oraz dobra konsumenckie (CG). Sektor przemysłowy kończy się szeregiem podsumowujących równań, które pozwalają nam na odtworzenie zagregowanego sektora przemysłowego (T) przedstawionego w pierwotnym modelu HERMIN. NaleŜy zauwaŝyć, Ŝe równanie dotyczące płac w przemyśle (WT) jest określone na poziomie zagregowanym, a wspólny wskaźnik inflacji płacowej przeniesiony jest na wszystkie pięć podsektorów. Jest to zgodne z tak zwanym modelem skandynawskim przenoszenia płac-cen i zasadniczo zgodne ze stylizowanymi faktami dotyczącymi gospodarki. Następna część strony podaŝy modelu zajmuje się trzema podsektorami określonymi w pierwotnej, szerokiej definicji tego sektora, który był ujęty w poprzednim modelu: usługami rynkowymi (w nowym wąskim sensie 13 ) (M), budownictwem (BC) i usługami uŝyteczności publicznej (PU). Przyjmuje się wspólne podejście do modelowania, zasadniczo zgodne z podejściem, które poprzednio przyjęto w przypadku sektora przemysłowego. Szczególną uwagę zwraca się jednak na sformułowanie trzech równań dotyczących produkcji: OM, OBC i OPU. W przypadku OM siłą napędową jest szeroko pojęta miara popytu krajowego. W przypadku OBC siłą napędową są inwestycje ogółem w budownictwie dokonywane przez wszystkie sektory (IBC). W przypadku OPU siłą napędową jest PKB. Sektor usług rynkowych kończy się szeregiem podsumowujących równań, które pozwalają nam na odtworzenie zagregowanego szerokiego sektora usług rynkowych (N) przedstawionego w pierwotnym modelu HERMIN. Następna część strony podaŝy modelu zajmuje się sektorem rolnictwa. W przeciwieństwie do poprzednich dwóch sektorów (przemysłowego i usług rynkowych), w rolnictwie dokonujemy dezagregacji jedynie dla produkcji - na trzy zboŝa oraz cztery kategorie zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego. Struktura sektora była juŝ tematem oddzielnego opracowania w ramach bieŝącego projektu (Bradley, Zaleski i Tomaszewski, 2005a). Ostatni sektor jest to szeroko pojęty sektor publiczny (G) składający się z instytucji rządowych i samorządowych, ochrony zdrowia i szkolnictwa. Nie wprowadzono tutaj 13 tzn. bez budownictwa i usług uŝyteczności publicznej 14\n15 Ŝadnych zmian i jest on identyczny jak ten sam sektor w poprzednim modelu HERMIN. W tym sektorze PKB jest określony za pomocą nakładu pracy, a zatrudnienie i inwestycje traktuje się jako instrumenty polityki. W obecnej wersji modelu, podobnie jak w poprzedniej, zakłada się, Ŝe te instrumenty polityki mogą być dowolnie zmieniane. Implikacje dla zapotrzebowania sektora publicznego na kredyty oraz dla akumulacji zadłuŝenia publicznego będą jednak rozpatrywane w segmencie dochodów modelu i moŝe to nakładać ograniczenia na aktywność polityki. W następnych wersjach modelu moŝna będzie wykorzystać zasady uwzględniające reakcje na politykę, aby ograniczyć stosowanie instrumentów do dozwolonych deficytów. Segment podaŝy nowego modelu kończy się danymi demograficznymi i podaŝą pracy. Ponownie nie ma Ŝadnych zmian w stosunku do poprzedniego podejścia. 3.2 Strona popytu modelu Nie wprowadzono Ŝadnych zmian w segmencie popytu modelu. Jest jedno równanie behawioralne: funkcja konsumpcji gospodarstw domowych (CONS). Zastosowana jest prosta keynesistowska funkcja, gdzie siłą napędową jest realny rozporządzalny dochód gospodarstw domowych (określony w segmencie dochodów modelu). Inwestycje zostały juŝ określone przez sektor w segmencie podaŝy modelu, tak więc segment popytu zawiera po prostu podsumowujące relacje i podział inwestycji według rodzajów dóbr (tzn. budownictwo oraz maszyny i urządzenia). Zmiany w zapasach pozostawione są jako egzogenne. A deficyt w handlu netto (eksport minus import) ustalany jest rezydualnie z salda pomiędzy PKB określonego na podstawie produkcji (GDPFC) i absorpcją krajową (GDA, tzn. konsumpcją prywatną i publiczną, inwestycjami prywatnymi i publicznymi oraz zmianami w zapasach). Stad teŝ, w takim zakresie, w jakim wariant szokowy polityki powoduje zwiększenie absorpcji krajowej bardziej niŝ produkcji, nadwyŝka w handlu netto spada (lub równowaŝnie deficyt w handlu rośnie). 3.3 Strona dochodów modelu Segment dochodów modelu zawiera cztery części: określenie cen wydatków; określenie dochodów, wydatków oraz deficytu i zadłuŝenia sektora publicznego; określenie rozporządzalnych dochodów gospodarstw domowych (siła napędowa konsumpcji) oraz określenie stóp procentowych, kursów wymiany i popytu na pieniądz. Deflatory wydatków są określone przez ceny ich głównych komponentów, tzn. PKB oraz import. W przypadku deflatora konsumpcji istnieje takŝe moŝliwość, Ŝe będą miały wpływ stawki podatków pośrednich. W pierwotnym modelu HERMIN istniało juŝ dość szczegółowe podejście do komponentów dochodów i wydatków. RozwaŜaliśmy moŝliwość udoskonalenia tego podejścia, ale zdecydowaliśmy się tego nie czynić, gdyŝ podejście to juŝ wykazywało wysoki poziom szczegółowości, a ponadto ostatnio nastąpiła zmiana w definicjach tych zmiennych 14, lecz 14 Jest to związane z nową metodologią (GFSM2001) wdroŝoną przez Ministerstwo Finansów dla sektora instytucji rządowych i samorządowych (general government) wg zaleceń Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW). Poprzednio było stosowana metodologia GFS1986 i dotąd w modelu HERMIN były wykorzystywane właśnie te dane (szereg czasowy ). Dane za lata zagregowane wg nowej metodologii są dostępne w opracowaniu przygotowanym przez Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Ministerstwo Finansów pn. "Poland. Government Finance 15\n16 nowa metodologia nie została jeszcze zastosowana do wygenerowania danych historycznych. Jest to obszar, którym planujemy ponownie zająć się, gdy tylko nowa metodologia zostanie zastosowana w stosunku do bazy danych historycznych. Definicyjne toŝsamości zastosowane w celu uzyskania miary realnych rozporządzalnych dochodów osobistych pozostają niezmienione w stosunku do poprzedniej wersji modelu. Wreszcie dodajemy szereg równań, które pozwolą nam uczynić endogennymi stopy procentowe, kursy wymiany i popyt na pieniądz. W poprzednim czterosektorowym modelu HERMIN stopy procentowe i kursy wymiany były traktowane jako egzogenne instrumenty polityki gospodarczej. Oczywiście, rzeczywistość jest bardzo odmienna. Niemniej jednak, planujemy zachować moŝliwość powrotu do egzogennych wartości, wyłączając nowe równania. Statistics (preliminary) according to the IMF methodology GFSM 2001". Opracowanie zawiera uwagi metodologiczne, zakres instytucjonalny prezentowanego sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz tablice z danymi wstępnymi GFSM2001 za lata Sposób konwersji tablic GFS1986 na dane GFSM2001 został opisany przez MFW i jest dostępny pod adresem: NaleŜy jednak podkreślić, iŝ jest to tylko bardzo ogólny (nieprecyzyjny) sposób przejścia z klasyfikacji transakcji, stosowanych w "starej" metodologii na klasyfikacje uŝywane w metodologii "nowej". Oprócz zmian klasyfikacyjnych trzeba bowiem równieŝ dokonać zmian bazy rejestracji transakcji (z kasowej na memoriałową). Ponadto zmieniony został równieŝ w nowej metodologii zakres transferów, które podlegają konsolidacji (składki ubezpieczeniowe nie są obecnie konsolidowane, a uprzednio były). Dodatkowo, zmianie uległ zakres instytucjonalny prezentowanych obecnie danych - włączone zostały do niego otwarte fundusze emerytalne. 16\n17  Przeprowadzanie symulacji nowego modelu: korzystanie z plików wsadowych MoŜliwe jest przeprowadzanie interaktywnych symulacji za pomocą programu WINSOLVE, tzn. symulacji, które są mają charakter badawczy i przeprowadzone są w czasie rzeczywistym. Model jest jednak bardzo złoŝony i symulacje wymagają dokładnego przygotowania. W rezultacie przeprowadza się je najlepiej, stosując język plików wsadowych do symulacji programu WINSOLVE w bardzo podobny sposób, w jaki przygotowanie danych zostało przeprowadzone w Części 2 przy uŝyciu języka programowania plików wsadowych TSP. 4.1 Symulacja sprawdzająca model Jest to zawsze pierwsza symulacja, którą przeprowadza się, kiedy model zostaje skonstruowany lub kiedy dokonuje się zmian w modelu. Jej celem jest wykonanie tego, co nazywa się symulacją jednorównaniową. ChociaŜ model jest w zasadzie zaprojektowany do przeprowadzania eksperymentów nakierowanych na politykę gospodarczą i analiz współczynników, nie powinniśmy pomijać dopasowania wyników modelu do przebiegu danych w próbie. Nie tylko dopasowanie wyników modelu do przebiegu danych w próbie jest koniecznym warunkiem do tego, aby model był realistyczny, ale równieŝ wskazywałoby to na słabe strony modelu, tzn. na równania behawioralne, których kalibracja pominęła pewne waŝne czynniki. Dlatego sprawdzenie właściwości modelu w próbie dostarczyło wiele cennych informacji na temat jakości procesu kalibracji i często musieliśmy wracać do etapu kalibracji, kiedy takie sprawdzenie dawało niezadowalające rezultaty. Kontrola wyników w próbie została przeprowadzona przy pomocy tak zwanej symulacji sprawdzania rezydualnego. Kiedy poszczególne równania behawioralne zostały skalibrowane (jeśli chodzi o szczegóły, patrz poprzednia część), a model został stworzony jako sparametryzowany system równań, przeprowadziliśmy statyczną symulację, która wykorzystywała historyczne wartości zmiennych endogennych i egzogennych po prawej stronie kaŝdego równania modelu w celu obliczenia zmiennej behawioralnej, która jest określona przez to równanie. Wynikający z tego działania zestaw wartości zmiennych endogennych dla kaŝdego roku próby poddanego symulacji został następnie porównany do ich rzeczywistych wartości historycznych. Mówiąc bardziej konkretnie, interesowała nas procentowa róŝnica pomiędzy wartościami uzyskanymi z symulacji i wartościami rzeczywistymi. Nie ma oczywistego punktu odniesienia w kwestii, jaka procentowa róŝnica stanowi sensowne dopasowanie równania. Raczej jest to róŝnie w kaŝdym poszczególnym przypadku, ale ogólnie rzecz biorąc, staraliśmy się osiągnąć róŝnicę mniejszą niŝ 10% dla wszystkich najwaŝniejszych zmiennych behawioralnych. Oczywiście, zmienne obliczone jako toŝsamości muszą z definicji pasować dokładnie, jeśli są poddane symulacji w taki jednorównaniowy sposób, do liczbowego błędu zaokrąglenia. Ponadto chcieliśmy takŝe, aby te róŝnice dla kaŝdej zmiennej behawioralnej zmieniały znak w czasie, sugerując błąd losowy. Jeśli to sprawdzanie rezydualne nie dało zadowalających wyników, musieliśmy wrócić do kalibracji najbardziej kłopotliwych równań i jeszcze raz przeanalizować cały proces. W końcu udało nam się doprowadzić do tego, Ŝe większość zmiennych behawioralnych wykazywała róŝnicę mniejszą niŝ 5% w stosunku do danych historycznych w kaŝdym roku. Głównymi wyjątkami 17\n18 były zmienne dotyczące inwestycji, które są bardzo trudne do dopasowania przy pomocy modelu o ograniczonym rodzaju, jakiego uŝywamy. W sumie, dobre dopasowanie wyników modelu do przebiegu danych w próbie zwiększyło naszą ufność w moŝliwości modelu stosunkowo dobrego odzwierciedlenia rzeczywistości. Jednak takie testy zawodzą przy rygorystycznym testowaniu, które normalnie przeprowadza się na modelach ekonometrycznych, gdzie są dostępne długie i stabilne szeregi czasowe danych i stanowią one podstawę rygorystycznej analizy ekonometrycznej. Przeprowadziwszy procedurę sprawdzania rezydualnego, która została opisana powyŝej, oczywiście chcieliśmy wykorzystać informacje na temat wielkości błędu, jakie popełniały poszczególne równania w czasie sprawdzania w próbie, w prognozach i symulacjach poza próbą. W tym celu przeprowadziliśmy statyczną symulację w próbie, jak poprzednio, ale tym razem rozwiązaliśmy kaŝde równanie niezaleŝnie, a nie jako część jednoczesnego systemu. Następnie wyliczyliśmy bezwzględną róŝnicę pomiędzy wartościami uzyskanymi z symulacji i prawdziwymi wartościami. Te bezwzględne róŝnice tworzyły tak zwane współczynniki stałej korekty (lub CA -constant adjustment) dla kaŝdej zmiennej behawioralnej i roku symulacji w próbie. Te współczynniki korekty są w rzeczywistości korektami naszych oszacowań dotyczących behawioralnych punktów przecięcia z osią współrzędnych w kaŝdym behawioralnym równaniu, mającymi tę właściwość, Ŝe sprawiają, iŝ wyliczona zmienna dokładnie pasuje do danych. Dlatego teŝ, jeśli dodamy te współczynniki stałej korekty z powrotem do kaŝdego równania behawioralnego, uzyskamy doskonałe dopasowanie całego modelu w próbie. Jednak, co jest waŝniejsze, moŝemy wykorzystać te informacje dotyczące błędu w naszych behawioralnych punktach przecięcia z osią współrzędnych w prognozach i symulacjach poza próbą, co zostanie pokazane poniŝej. 4.2 Statyczne i dynamiczne symulacje w próbie Są to dwie następne symulacje przeprowadzone, kiedy nowy model został oddany do uŝytku. W przeciwieństwie do wyŝej wymienionych symulacji jednorównaniowych, teraz przeprowadza się symulacje modelu jako kompletnego systemu. Innymi słowy, rozpoczynając od wartości zmiennych egzogennych, symulacje modelu przeprowadza się od początkowego roku. W obecnym przypadku tym wybranym rokiem jest rok 1996, poniewaŝ rok 1995 jest wykorzystany do uzyskania bazowych wartości zmiennych egzogennych. W symulacji statycznej model zostaje uruchomiony na nowo dla kaŝdego roku po 1996 i równania modelu rozwiązuje się dla szeregu pojedynczych lat (patrz Aneks A4.2). Oznacza to, Ŝe wartości bazowe zmiennych endogennych przyjmuje się jako ich wartości historyczne raczej niŝ poprzednie wartości uzyskane z symulacji. W symulacji dynamicznej model zostaje uruchomiony w roku 1996, a symulacja jest przeprowadzana do roku końcowego, tj jako jeden ciąg (patrz Aneks A4.3). Innymi słowy, w kaŝdym poszczególnym roku po 1996 wartości bazowe zmiennych endogennych przyjmuje się jako wartości uzyskane z symulacji przeprowadzonych dla lat poprzednich. PoniewaŜ wartości uzyskane z symulacji mogą róŝnić się i faktycznie róŝnią się od wartości historycznych, błędy w dopasowaniu wyników modelu do przebiegu danych w próbie dla symulacji dynamicznej są zazwyczaj większe niŝ dla symulacji statycznej. 18\n19 4.3 Przeprowadzanie symulacji modelu poza próbą Zanim będziemy mogli przejść do wariantów szokowych i eksperymentów w odniesieniu do zmiennych dotyczących polityki, które zostaną opisane w następnej części, musimy stworzyć scenariusz bazowej prognozy. Jest to symulacja poza próbą stworzona jako scenariusz prognozy zaleŝny od konkretnego przyszłego rozwoju egzogennych (lub kształtujących) zmiennych w modelu. Staramy się określić te zmienne zgodnie z rozsądną oceną, chociaŝ zazwyczaj potrzebna jest specjalna wiedza, szczególnie, kiedy mamy do czynienia z prawdopodobną przyszłą ścieŝką instrumentów polityki. W przypadku globalnych zmiennych egzogennych moŝna zazwyczaj zaczerpnąć prognozy z międzynarodowej literatury zajmującej się prognozowaniem (np. prognozy Komisji Europejskiej, OECD lub MFW, bądź teŝ prognozy publikowane przez organizacje zajmujące się opracowywaniem prognoz, takie jak instytut NIESR 15 z Wielkiej Brytanii). My juŝ wykorzystujemy bazę danych NIESR z ich globalnego modelu (NIGEM) do określania wszystkich globalnych zmiennych, więc wykorzystujemy takŝe prognozy NIESR zaczerpnięte z prognoz publikowanych przez ten instytut. W przypadku zmiennych dotyczących polityki krajowej byłoby konieczne, aby posiadać wewnętrzną wiedzę na temat prawdopodobnego stanowiska w sprawie budŝetu, jeśli zmienne dotyczące polityki fiskalnej mają być prognozowane w dokładny sposób. Problem zwany ragged edge ( nierówna krawędź ) powstaje, kiedy prognozy opracowywane są przy uŝyciu modeli makro. Oznacza to, Ŝe chociaŝ ostatni kompletny zestaw rachunków narodowych, jak równieŝ wiele innych zmiennych, dostępny jest do roku 2002, dostępne są częściowe nowsze dane dla wielu zmiennych egzogennych. Opracowanie oficjalnej prognozy wymaga maksymalnego wykorzystania tych częściowych informacji, ale aby to uczynić, musimy stanąć przed skomplikowanym wyzwaniem metodologicznym. W naszym przypadku mamy otrzymać uaktualniony zestaw rachunków narodowych (który doprowadza próbę do roku 2003) i metodologia dotycząca danych dla niektórych zmiennych sektora publicznego zmieni się (patrz Część 8). W rezultacie nie uwaŝaliśmy za poŝądane, aby opracować wysoce sformalizowaną prognozę, ale dokonaliśmy tego, przyjmując bardzo proste egzogenne i inne załoŝenia. Jednak, jeśli zasadnicza poprawność polskiego modelu HERMIN zostanie zaakceptowana, to prognozy dla zmiennych egzogennych zawsze moŝna dopracować dokładniej i urealnić w świetle specjalistycznej, krajowej i bardziej uaktualnionej wiedzy. Określenie tego przyszłego scenariusza jest sprawą waŝną, gdyŝ umoŝliwia nam dokonanie dalszej oceny moŝliwości modelu w zakresie odzwierciedlania głównych trendów kształtujących obecne wydarzenia mające miejsce w gospodarce Polski i określenia bazowego scenariusza dla wariantów szokowych, które opiszemy w dalszej części. Dla celów prognozy poza próbą zmienne dotyczące warunków zewnętrznych i polityki moŝna pogrupować w pięć róŝnych rodzajów w następujący sposób: Zmienne zewnętrzne (lub światowe) Jest około 20 zmiennych w tej waŝnej kategorii. 15 The National Institute of Economic and Social Research. 19\n20 (a) Światowy wzrost gospodarczy: Dynamikę wzrostu u głównych partnerów handlowych Polski (tzn. 18 głównych krajów przeznaczenia dla polskiego eksportu, które obejmują Niemcy, Francję, Włochy, Wielką Brytanię i in.) zakłada się na poziomie 5% rocznie w okresie Jest to wzrost produkcji przemysłowej, który jest zazwyczaj wyŝszy niŝ wzrost PKB ogółem. (b) Ceny zewnętrzne: Jest dziesięć takich nierolniczych cen: cena importu (PM), jak równieŝ ceny produkcji towarów przemysłowych u dziewięciu głównych partnerów handlowych Polski. W modelach HERMIN dla krajów UE egzogeniczność większości cen artykułów rolnych wynika ze Wspólnej Polityki Rolnej (WPR). Dla Polski takŝe przyjęto załoŝenie o egzogeniczności i to załoŝenie zostało przeniesione na ceny, które nie są konkretnie objęte WPR z powodu braku alternatywnego mechanizmu moŝliwego do zastosowania. Zakłada się wspólny wskaźnik inflacji w wysokości 3% rocznie w okresie (c) Stopa bezrobocia w Niemczech: Jest ona dostępna i moŝe być wykorzystana, jeśli ktoś pragnie uczynić ruchy migracyjne endogennymi. We wstępnej wersji polskiego modelu ruchy migracyjne zostawione są jednak jako egzogenne Zmienne wewnętrzne (lub wypływające z polityki gospodarczej) Są to głównie instrumenty wydatków publicznych (w tym zatrudnienie w sektorze publicznym) oraz stawki podatkowe i jest ponad dwadzieścia zmiennych w tej kategorii. (a) Zatrudnienie w sektorze publicznym (LG): Zakłada się, Ŝe liczba zatrudnionych będzie rosła na poziomie 2% rocznie w stosunku do wartości bazowej z roku (b) Inne elementy realnej konsumpcji publicznej (RGENW, OGNW): Są one zamroŝone na poziomie wartości z roku (c) Inne elementy wydatków publicznych (np. IGV): Prognoza przewiduje, iŝ będą one rosły w wartościach nominalnych w takim samym tempie jak ceny światowe (tzn. 3% rocznie). Tak więc zakłada się, Ŝe będą one utrzymały się w przybliŝeniu na stałym poziomie w wartościach realnych, ex ante. (d) Stawki podatkowe: Są one stałe na poziomie ich wartości z roku W rezultacie wpływy z podatków (w cenach nominalnych) będą rosły z tą samą dynamiką jak odpowiednia podstawa opodatkowania (np. CONSV w przypadku RGTE, stawka podatków pośrednich). (e) Kursy wymiany polskiego złotego w stosunku do waluty głównych partnerów handlowych Polski: W prognozie są one utrzymane na stałym poziomie ich wartości z roku Inne zmienne egzogenne Są dwie główne kategorie: wagi dotyczące handlu i kategoria róŝne zmienne. 16 Oczywiście, do dnia dzisiejszego kursy wymiany zmieniły się i dane te są dostępne. Inne dane nie są jednak dostępne. Jest to przykład problemu tzw. ragged edge. W niniejszej prognozie przyjmujemy bardzo proste podejście i ignorujemy wszystkie nowsze informacje. Dokonanie korekty w tej kwestii, aby uwzględnić dane częściowe, jest prostym procesem i zostanie to dokonane, kiedy nowe dane z rachunków narodowych zostaną nam udostępnione. 20\nModyfikacja modelu ekonometrycznego HERMIN do oceny wpływu funduszy strukturalnych na polską gospodarkę oraz przygotowanie modelu dla polskich regionów (województw) Raport nr 4 Podręcznik korzystania z\nRaport 3 Metodologia wykonania średniookresowej prognozy dla polskiej gospodarki\nAplikacja modelu ekonometrycznego HERMIN do oceny wpływu funduszy strukturalnych na sytuację makroekonomiczną w Polsce Raport 3 Metodologia wykonania średniookresowej prognozy dla polskiej gospodarki Opracowanie\nCAMBRIDGE ESOL PRETESTING (PILOTAś EGZAMINÓW CAMBRIDGE ESOL)\nCAMBRIDGE ESOL PRETESTING (PILOTAś EGZAMINÓW CAMBRIDGE ESOL) Wszystkie materiały egzaminacyjne ESOL (egzaminy z języka angielskiego dla obcokrajowców) Uniwersytetu Cambridge są poddawane pretestingowi/pilotaŝowi\nRaport nr 1. Zgodnie z umową nr DU-BZ /06 Nr DG-F/15/2006. John Bradley* Janusz Zaleski*/** Paweł Tomaszewski* Marek Zembaty*\nOcena efektu makroekonomicznego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 na gospodarkę województwa dolnośląskiego za pomocą modelu HERMIN Raport nr 1 Zgodnie z umową nr DU-BZ.081-162/06 Nr\nRaport nr 3. Zgodnie z umową nr 59/06/DW-I-1 z dnia 23 czerwca 2006r. i Aneksem do umowy nr 59/06/DW-I-1\nOcena przy pomocy modelu HERMIN efektu makroekonomicznego wpływu środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, wraz ze środkami współfinansowania, na gospodarkę Wielkopolski, w ramach Wielkopolskiego\nLaboratorium nr 5. Temat: Funkcje agregujące, klauzule GROUP BY, HAVING\nLaboratorium nr 5 Temat: Funkcje agregujące, klauzule GROUP BY, HAVING Celem ćwiczenia jest zaprezentowanie zagadnień dotyczących stosowania w zapytaniach języka SQL predefiniowanych funkcji agregujących.\nOcena wpływu funduszy Unii Europejskiej na polską gospodarkę za pomocą modelu makroekonomicznego HERMIN\nOcena wpływu funduszy Unii Europejskiej na polską gospodarkę za pomocą modelu makroekonomicznego HERMIN prof. dr hab. Janusz Zaleski Politechnika Wrocławska & Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego prof.\nPOLSKIE TOWARZYSTWO ELEKTROCIEPŁOWNI ZAWODOWYCH Koncepcja rozdziału zobowiązań redukcji SO2 i NOx z duŝych źródeł spalania, zapewniająca osiągnięcie limitów tych zanieczyszczeń zapisanych w Traktacie o\nRADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 14 marca 2006 r. (15.03) (OR. en) 7383/06 UEM 89 NOTA Od: Do: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady Delegacje Opinia Rady w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji


Restauracja nowoczesna z góralskimi tradycjami w Murzasichlu koło Zakopanego\nZimą, najbliższe wyciągi narciarskie znajdują się w odległości 100m. Dla naszych Gości przewidujemy nawet 25% zniżki na skipasy oraz narty i snowbord. Na miejscu czeka na Państwa wykwalifikowany Instruktor SITN, dietetyk, trener personalny i Instruktor Nordic Walking.\nHotel znajduje się zaledwie 3 km od uroczych tatrzańskich dolin w okolicy Schroniska na Murowańcu. Lato to czas wędrówek górskich oraz podziwiania Tatrzańskich szczytów. W Hotelu Kopieniec wystarczy, że wyjdziesz na balkon, gdzie z pokoi typu Superior i Apartamentów będziesz mógł cieszyć się widokiem na panoramę Tatr. Sam wybierz w jaki sposób chcesz spędzić czas. Jedno jest pewne. Takie miejsce jest tylko jedno - Hotel Kopieniec Medical SPA.\nZapoznaj się z ofertą Centrum Medi SPA. Potrzebujesz pomocy, wybierz jeden z turnusów lub stwórz własny korzystając z gotowych zabiegów z dziedziny hydroterapii, terapii manualnej, elektroterapii oraz fizykoterapii i wróć do zdrowia. Spacery po spokojnej okolicy i piękne widoki pomogą w szybkim powrocie do zdrowia, a fachowa obsługa sprawi, że Twój pobyt w hotelu Kopieniec spełni zamierzone efekty. Nasza specjalizacja to leczenie ludzi. Zapraszamy!.\nDbasz o ciało i ducha? Przywiązujesz wagę do tego jak wyglądasz i jak się czujesz? Zapraszamy do Hotelu SPA w samym sercu polskich Tatr. Redukcja cellulitu, pakiety odchudzające, turbo spalanie oraz wiele,wiele innych – to wszystko czeka na Ciebie w naszym w hotelu Kopieniec Fizjo-Med. Trener personalny, dietetyk i kuchnia Fusion w stylu FIT jest tym czego potrzebujesz aby wyglądać i czuć się młodo. Nie czekaj, zarezerwuj swój pakiet SPA już teraz. www.kopieniec.pl


Nie żyje Adam Słodowy. Przypominamy jego najciekawsze "wynalazki" z programu "Zrób to sam" | Technologie na Next Gazeta\nNPK 11.12.2019 09:55\n10 grudnia zmarł Adam Słodowy, popularyzator nauki znany z programu telewizyjnego dla młodzieży "Zrób to sam". Autor książek, major Wojska Polskiego, miał 96 lat. Przypominamy kilka najciekawszych pomysłów, którymi dzielił się ze swoimi widzami.\nProblemy zdrowotne Słodowego zaczęły się od udaru, który przeszedł cztery lata temu. Informacje o śmierci mężczyzny potwierdzone zostały przez jego żonę, panią Bożenę. Według ustaleń RMF FM Adam Słodowy zmarł we wtorek 10 grudnia w szpitalu. Tydzień wcześniej obchodził 96. urodziny.\nNie żyje Adam Słodowy - pomysłodawca "Zrób to sam" i "Pomysłowego Dobromira"\nAdam Słodowy był autorem popularnego programu telewizyjnego "Zrób to sam", który nadawany był przez 24 lata. Przez ten czas (1959-1983) wyemitowano w sumie 505 odcinków. Pomysł na program powstał, gdy mężczyzna kupił sobie pierwszy telewizor. Zobaczył w nim program edukacyjny, który tak bardzo mu się nie spodobał, że poszedł do telewizji na skargę. Po rozmowie z redaktorem dostał propozycję napisania scenariusza do programu naukowego. W pierwszym odcinku Adam Słodowy pokazywał, jak zrobić karmnik dla ptaków.\nW programach prezentowane były proste sprzęty i zabawki, które bez problemu mogły zrobić dzieci w polskich domach. W odcinkach mężczyzna wyjaśniał zasady fizyki i mechaniki, uczył też widzów tego, jak racjonalnie dysponować deficytowymi materiałami. Poza prowadzeniem programu "Zrób to sam" Adam Słodowy zatrudniony był jako konstruktor urządzeń scenotechnicznych, a także przygotował dla telewizji urządzenia, które usprawniły jej pracę - przygotował między innymi obrotową scenę, z której korzystał teatr telewizji.\nAdam Słodowy urodził się w 1923 roku w Czarnkowie w województwie wielkopolskim. Podczas okupacji niemieckiej pracował w fabryce, a w 1944 roku zgłosił się jako ochotnik do wojska. Później był wykładowcą oficerskiej Szkoły Artylerii Przeciwlotniczej w Koszalinie i Wojskowej Akademii Technicznej. Był żołnierzem Wojska Polskiego, w którym służył w stopniu majora. Dzięki ogromnej popularności programu "Zrób to sam" nazywamy był popularyzatorem nauki w PRL. W 1974 roku został Kawalerem Orderu Uśmiechu. Był też autorem scenariusza bajek dla dzieci: "Pomysłowy Dobromir" i "Pomysłowy wnuczek".\n11:34 Nowa Zelandia chce wyeliminować palenie. Urodzeni po 2008 r. nigdy legalnie nie kupią papierosów


WYJAZDOWA MISJA GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORCÓW Z SEKTORA SPOŻYWCZEGO Z POLSKI WSCHODNIEJ DO DANII I SZWECJI W MARCU 2012 R. NABÓR UZUPEŁNIAJĄCYWYJAZDOWA MISJA GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORCÓW Z SEKTORA SPOŻYWCZEGO Z POLSKI WSCHODNIEJ DO DANII I SZWECJI W MARCU 2012 R. NABÓR UZUPEŁNIAJĄCY\nPolska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. ogłasza nabór uzupełniający wniosków dla przedsiębiorców z Polski Wschodniej działających w sektorze spożywczym na udział w wyjazdowej misji gospodarczej do Danii i Szwecji planowanej w marcu 2012 r. Misja jest organizowana przez Polską Agencję Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. w ramach Projektu „Program Promocji Gospodarczej Polski Wschodniej” finansowanego ze środków Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej 2007-2013, Działanie I.4 Promocja i Współpraca, komponent Promocja, na podstawie umowy zawartej pomiędzy Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości a Polską Agencją Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. o dofinansowanie projektu Nr POPW.01.04.01-00-001/09. W Misji mogą wziąć udział wyłącznie przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą minimum 18 miesięcy na terenie jednego z 5 województw Polski Wschodniej , w sektorze spożywczym. Przewidywana liczba miejsc: 10 przedsiębiorstw. Termin nadsyłania wniosków: 9 stycznia 2012\nPolska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A.ul. Bagatela 1200-585 WarszawaAleksandra.Bigda@paiz.gov.plwraz z dopiskiem: BPW - Misja spożywcza Skandynawia 2012\nWnioski nadesłane po wskazanym terminie nie będą rozpatrywane, decyduje data i godzina wpłynięcia Wniosku do PAIiIZ. Dokumentacja konkursowa:\nZał. nr 3. Wzór sprawozdania merytorycznego z udziału w wydarzeniu gospodarczym Zał. nr 4. Projekt Umowy o dofinansowanie Zał. nr 5. Wzór zaświadczenia o pomocy de minimis\nZał. nr 7. Formularz profilu firmy zobacz wszystkie aktualności


PILNE: Lewandowski zmienia agenta!\nZgodnie z informacjami Mateusza Borka, Robert Lewandowski rozstał się z Cezarym Kucharskim.\nPolski dziennikarz sportowy napisał na Twitterze: „BREAKING: Po ponad 10 latach współpracy. Robert LEWANDOWSKI zmienia agenta. Z Czarkiem Kucharskim zrobili dużo fajnych rzeczy razem, ale współpraca właśnie dobiegła końca. Teraz czas na światowy TOP.. Z kim zwiąże się umową Lewy? Mino RAIOLĄ? Pini ZAHAVIM? A może Jorge MENDESEM?”.\nPolski napastnik Bayernu Monachium będzie na pewno jednym z najgorętszych nazwisk na listach życzeń największych agentów piłkarskich na świecie. Rozstanie z Cezarym Kucharskim może oznaczać, że Lewandowski jest przekonany do opuszczenia Bundesligi i podpisania umowy z nowym klubem. Reprezentant Polski musiał dojść do wniosku, że jego szansę na odejście z Niemiec wzrosną, jeśli zmieni swojego przedstawiciela.\nRobert Lewandowski od lat jest łączony z przeprowadzką do Realu Madryt. W ostatnich miesiącach temat transferu do „Królewskich” powrócił na okładki hiszpańskich i niemieckich gazet, co jest wiązane z potencjalną rewolucją w zespole aktualnych mistrzów Hiszpanii.\nProblemem dla Polaka pozostaje niechęć Bayernu Monachium. Niemcy nie mają ochoty na oddanie swojej największej gwiazdy, która jest związana z „Die Roten” do końca czerwca 2021 roku. Pomóc Lewandowskiemu w opuszczeniu Allianz Areny może jeden z super-agentów.\nTAGI: Polska Niemcy Robert Lewandowski Bayern Monachium


Pod mikroskopem - nowoczesne metody leczenia w stomatologii - http://dla-stomatologow.sp6.szczytno.pl/\nPod mikroskopem - nowoczesne metody leczenia w stomatologii czyli Leczenie kanałowe Chorzów ne uzębienie? Jest kilka przyczyn, które mogą przekonać nawet najbardziej zniechęconą do stomatologii osobę do troski o własne zęby. Pierwszą z nich jest to, że leczenie stomatologiczne bardzo często\nDodane: 05-03-2019 09:29\nPrzybliżamy zagadnienia stomatologicznePorady na zdrowie. O zębachKilka ogólnych porad o wizycie u dentystyCzy warto leczyć zęby do końca 2020Czy dentyści są tacy źliZabiegi dentystyczne. Czego spodziewać się na fotelu?Ogólnie o stomatologii i implantachWizyta u dentysty - nie daj się stresowiDo którego dentysty iść w ZabrzuPoradnik pacjenta - dobry stomatolog ZabrzeOgólnie o stomatologii i implantachSprawdzone metody jak znaleźć dobrego stomatologaCzy żeby znaleźć dentystę w Cieszynie potrzebne są uprawnienia?Nigdy Nie Rób Tych 4 Rzeczy Jeśli Chcesz zrobić implantyWizyta u dentysty - kilka poradWylecz swoje zęby - m.in na temat leczenie kanałowego pod mikroskopemKilka porad dla pacjentów - stomatologiaGabinet stomatologiczny zabrzeCzy warto leczyć zęby do końca 2020Dobry dentysta Zabrze - jak go znaleźć?Wylecz swoje zęby - m.in na temat leczenie kanałowego pod mikroskopemKto nie musi leczyć zęby?Kilka porad - o wizycie u dentystyWspółczesna stomatologia, czyli dlaczego nie musisz już bać się dentysty7 Wskazówek Aby Leczyć zębyJak zrobić implanty i się nie nudzić?Dobre rady jak wybielić zębyDo którego dentysty iść w ZabrzuCzy sposób na to jak w 2020 leczyć zęby jest trudny?Krótko o dentystach i ich gabinetach


Wegetarianizm – jak wpływa na zdrowie i samopoczucie? - Perla Polska\nWegetarianizm – jak wpływa na zdrowie i samopoczucie?\nŚwiat cały czas się zmienia, a wraz z nim zmieniają się nasze nawyki żywieniowe. Coraz więcej ludzi świadomie podejmuje decyzję o stopniowym ograniczaniu spożycia mięsa lub przechodzi na dietę roślinną. Można powiedzieć, że zmienia się nie tylko wnętrze naszych lodówek, ale i styl życia. Zdaniem wielu ekspertów PRZYSZŁOŚĆ JEST ROŚLINNA, a fakt ten ma szczególne znaczenie dla naszego zdrowia.\nNiezależnie od powodu, dla którego rezygnujemy z mięsa w naszym menu, okazuje się, że wprowadzanie jego roślinnych zamienników to nie tylko chwilowa moda, ale umacniająca się tendencja. Jak wiadomo, świadomie i dobrze skomponowana dieta wegetariańska zapewnia zwiększenie ilości błonnika, witamin, potasu, magnezu i nienasyconych kwasów tłuszczowych, co pozwala poprawić ogólny stan zdrowia. Jednak restrykcyjne odmiany wegetarianizmu mogą narazić organizm na niedobory białka i witaminy B12. W związku z tym komponując dietę bezmięsną należy upewnić się, że dostarcza się swojemu organizmowi wszystkich niezbędnych składników odżywczych. Posiłki powinny być wartościowe – należy łączyć ze sobą odpowiednie grupy produktów i pamiętać o uzupełnieniu niedoborów, jakie wiążą się z wykluczeniem mięsa z jadłospisu.\nJakie korzyści dla organizmu wiążą się z przejściem na dietę wegetariańską?\nZwiększenie spożywania warzyw i owoców łączy się przede wszystkim z dostarczaniem do organizmu większej ilości błonnika pokarmowego, witaminy C i innych składników, takich jak: tokoferole, flawonoidy czy karotenoidy, które przeciwdziałają między innymi chorobom układu krążenia, nowotworom, a także zwiększają odporność organizmu na infekcje. Zaletą diety wegetariańskiej jest jadłospis oparty o nieprzetworzone produkty roślinne, które zawierają zwiększoną ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych, magnezu i potasu. Często wybór diety roślinnej wiąże się ze zmianą stylu życia na bardziej zdrowy. Osoby stosujące dietę bezmięsną zmieniają swoje przyzwyczajenia – zaczynają dbać o zwiększenie codziennej aktywności fizycznej i unikać różnego rodzaju używek. Urozmaicona dieta o dużej zawartości owoców, warzyw, orzechów czy produktów zbożowych z pełnego przemiału, uzupełniona jajami i nabiałem (w wersji wegetariańskiej) lub ich pozbawiona (w wersji wegańskiej) pozwala na utrzymanie dobrego stanu zdrowia przez lata i może opóźniać procesy starzenia organizmu.\nMinusy diety bezmięsnej\nZgodnie z wynikami badań przeprowadzonych przez Amerykańskie Towarzystwo Dietetyczne – prawidłowo zbilansowaną dietę wegetariańską czy wegańską mogą stosować osoby w każdym wieku. Natomiast nieprawidłowo zbilansowana i restrykcyjna dieta bezmięsna może doprowadzić do groźnych w skutkach dla zdrowia niedoborów m.in.: białka i niezbędnych aminokwasów (których nasz organizm niestety nie wytwarza), witaminy B12, a także składników mineralnych, takich jak żelazo czy wapń. Długotrwałe niedobory witamin i minerałów mogą spowodować nieodwracalne szkody w organizmie zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Dlatego przed przejściem na wegetarianizm warto dobrze się do tego przygotować merytorycznie, zgłębić swoją wiedzę, wykonać kompleksowe badania lekarskie i zasięgnąć porady zaufanego dietetyka.\nJeśli podjęliśmy już decyzję o wykluczeniu mięsa z jadłospisu, należy zwrócić szczególną uwagę na kompozycję posiłków. Musimy zrekompensować organizmowi potencjalne straty, jakie mogą wiązać się z przejściem na inny sposób odżywania. Aby dieta wegetariańska była zdrowa i pożywna, w posiłkach należy łączyć przynajmniej 3 z 4 grup produktów. Do pierwszej grupy należą warzywa strączkowe takie jak fasola, groch czy soczewica. W drugiej grupie znajdują się produkty zbożowe, trzecia to orzechy i nasiona, a ostatnia to nabiał i ryby. Komponując posiłki w oparciu o te kategorie, będziemy mieli pewność, że przygotowane dania są zdrowe i pełnowartościowe. Zmniejszy to ryzyko, że po wykluczeniu mięsa z diety, zabraknie nam jakichś składników odżywczych.\nPodczas komponowania diety roślinnej warto wiedzieć, że wartościowym źródłem białka może być fasola, soczewica, soja oraz groch. Natomiast aby zrekompensować braki żelaza, którego największym źródłem jest czerwone mięso, wegetarianie sięgną po zielone warzywa liściaste, takie jak brokuły i szpinak oraz po tofu. Do prawidłowego funkcjonowania organizmu należy także dobrać bezmięsne źródła wapnia. Będą to brokuły, szpinak, pomidory i sezam. Braki witaminy B12, która występuje praktycznie tylko w produktach pochodzenia zwierzęcego, można nadrobić kupując żywność dodatkowo o nią wzbogaconą.\nOd czasów swoich narodzin dieta wegetariańska znacznie ewoluowała i obecnie funkcjonuje wiele jej odmian, w zależności od dobieranych produktów.\nWEGETARIANIZM – zakłada wyłączenie z diety mięsa, a także produktów pochodzenia zwierzęcego, takich jak smalec lub żelatyna.\nWEGANIZM – menu żywieniowe bazuje wyłącznie na produktach pochodzenia roślinnego (warzywa, owoce, orzechy, zboża). Weganizm zakłada całkowite wykluczenie z użycia produktów pochodzenia zwierzęcego, poczynając od produktów spożywczych (mięso, ryby, jaja, mleko, miód), a kończąc na odzieży ze skóry, futrach, wełnie, jedwabiu czy kosmetykach testowanych na zwierzętach.\nWeganizm dzieli się na odmiany:\n– WITARIANIZM – dieta oparta głównie na surowych i świeżych warzywach i owocach,\n– FRUTARIANIZM – dieta, na którą składają się wyłącznie owoce.\nLAKTO‑WEGETARIANIZM – dieta zawiera produkty pochodzenia roślinnego, dopuszczając spożywanie mleka i jego przetworów, ale wykluczając jajka.\nLAKTO‑OWO–WEGETARIANIZM – poza produktami roślinnymi do diety włącza się również mleko i jego przetwory oraz jaja.\nSEMI‑WEGETARIANIZM – z diety wyklucza się jedynie czerwone gatunki mięsa, a oprócz produktów roślinnych spożywane są: ryby, drób, mleko i jaja.\nPESCO-WEGETARIANIZM – dieta, która wyłącza ze spożycia drób i czerwone mięso, a dopuszcza jedzenie ryb i owoców morza.\nRóżnorodność produktów w dietach wegetariańskich\nDiety wegetariańskie są zróżnicowane – zawierają bogactwo warzyw, owoców, ziaren zbóż, orzechów, roślin strączkowych, pestek i nasion roślin, a w ich mniej restrykcyjnych odmianach, również nabiał i jajka. Doskonałym źródłem roślinnego białka (w które, jak wiemy, jest bogata dieta zawierająca mięso) są nasiona roślin strączkowych: groch, fasola, bób, soczewica, ciecierzyca, soja, a także zboża czy orzechy, w tym owies, pestki słonecznika, migdały, orzeszki ziemne czy orzeszki nerkowca. Dodatkowo wszystkie te produkty są również bogate w witaminy i mikroelementy, które wspomagają prawidłowe funkcjonowanie organizmu.\nWegetarianizm to coś więcej niż dieta – to styl życia\nMożna śmiało stwierdzić, że wegetarianizm staje się dla wielu osób sposobem na życie. Bycie wegetarianinem bardzo często nie ogranicza się do stosowania diety pozbawionej mięsa. To coś zdecydowanie więcej… Wegetarianie chętnie działają na rzecz obrony praw zwierząt, z zaangażowaniem walczą z problemem głodu i ubóstwa na świecie, lubią wspierać organizacje ekologiczne, rezygnują z kupowania kosmetyków, które były testowane na zwierzętach czy zawierają komponenty odzwierzęce. Listę przyjaznych zwierzętom kosmetyków przygotowuje Organizacja PETA (People for the Ethical Treatment of Animals). Popularne wśród wegetarian są również kosmetyki domowego wyrobu, przygotowywane własnoręcznie z szerokiej gamy produktów kuchni wegetariańskiej. Na wegetariańskich blogach, forach i stronach internetowych aż roi się od przepisów na szampon z pokrzywy, aloesową maseczkę do twarzy, ogórkowy tonik czy peeling z soli morskiej i miodu.\nDlaczego przechodzimy na wegetarianizm?\nZ roku na rok wegetarianizm staje się w Polsce coraz bardziej popularny. To swojego rodzaju rewolucja kulturowa i zarazem naturalna kolej rzeczy. Szacuje się, że obecnie w naszym kraju jest już ponad milion wegetarian! I liczba ta cały czas wzrasta! Trend związany z przybywaniem zwolenników jarskiego menu jest na tyle zauważalny, że w restauracjach, hotelach i na oficjalnych okolicznościowych przyjęciach obok tradycyjnych potraw, zawsze można znaleźć bezmięsne. Dieta wegetariańska wynika nie tylko z szeroko rozumianej niechęci do spożywania mięsa. Wybierana jest z różnych powodów i może mieć podłoże: zdrowotne, estetyczne, ekonomiczne czy religijne.\nPomijając kwestie światopoglądowe, wegetarianizm otwiera przed nami zupełnie nowe doznania smakowe. W naszym kręgu kulturowym mięso zawsze było nieodłącznym elementem potraw, dlatego zastąpienie go ciecierzycą, soczewicą, tofu czy grochem może być ciekawym wyzwaniem i doskonałą okazją do kulinarnych eksperymentów. Ponadto z dużym prawdopodobieństwem przejście na wegetarianizm ułatwi nam utrzymanie prawidłowej wagi ciała, poprawi trawienie, a także zmniejszy ryzyko występowania chorób układu krążenia, ponieważ obniża się we krwi poziom tzw. „złego cholesterolu”.\nTakże pamiętajcie – PRZYSZŁOŚC JEST ROŚLINNA!


Z odprawą, wejściem na pokład, ale bez podróży. Lotnisko organizuje udawane loty - Fly4free.pl - tanie loty i sposoby na tanie bilety lotnicze\nPierwsze nocowanie w namiocie\nFoto: S.O / Shutterstock\nLotnisko na Tajwanie wymyśliło nietypowy sposób, jak zezwolić ludziom stęsknionym za lataniem na namiastkę swojego hobby przy jednoczesnym powstrzymaniu ich przed podróżami. I choć brzmi to absurdalnie, port zaczął organizować udawane loty – z odprawą, kontrolą i wejściem na pokład, ale bez… startu maszyny.\nNa ten zaskakujący pomysł wpadł lotnisko Songshan w Tajpej. Dzięki temu fani lotnictwa, którzy nie mogą się doczekać, by znów znaleźć się na pokładzie samolotu, mogą skorzystać z „lotu… donikąd”.\nOkoło 60 osób przyjechało w czwartek na to tajwańskie lotnisko tylko po to, by odprawić się, przejść przez kontrolę bezpieczeństwa, wejść do samolotu, zająć swoje miejsce i… później spokojnie wrócić do domu. Specjalna akcja przeprowadzona dla osób stęsknionych za lataniem zrobiła furorę.\nWszyscy uczestnicy mieli okazję rozsiąść się w fotelach Airbusa A330 w barwach China Airlines. Na pokładzie nie brakowało też załogi pokładowej, a stewardesy chętnie ucinały sobie pogawędkę z „pasażerami”.\nGepostet von 台北松山機場 Taipei Songshan Airport am Mittwoch, 1. Juli 2020\nW ten sposób lotnisko Songshan chciało pokazać, że nawet w czasach pandemii koronawirusa jest świetnie przygotowane na przyjęcie potencjalnych pasażerów, a przy okazji miało szansę pochwalić się przeprowadzonymi w porcie remontami.\nCo ciekawe, akcja będzie odbywać się jeszcze kilkukrotnie, w wyznaczonych wcześniej datach. Pierwsza edycja, która miała miejsce dzisiaj cieszyła się ogromną popularnością. Choć do rozdysponowania było jedynie 60 miejsc, chętnych było bowiem aż 7 tysięcy osób. Nowe terminy mają pojawić się niebawem.\nJak można świadomie poddawać się tym drakońskim, uwłaczającym kontrolom na lotnisku i jeszcze za tym tęsknić :O ?!\nwindu12, 2 lipca 2020, 19:41 | odpowiedz\nJak widzisz da się, znam gorsze tortury podróżnicze, którym ludzie poddają się z własnej woli, np. jazda pociągami regio bez konkretnego celu podróży.\nwindu12 Jak można świadomie poddawać się tym drakońskim, uwłaczającym kontrolom na lotnisku i jeszcze za tym tęsknić :O ?!\nMokradok, 22 lipca 2020, 13:00 | odpowiedz\nTagi china airlines covid-19 koronawirus tajwan\nFestiwal Niskich Cen w Travelist! Wakacje w Beskidach 26 proc. taniej: 4* SPA & Wellness Hotel Diament z wyżywieniem od 299 PLN/pokój Linie wznawiają mnóstwo tras z Polski! Dokąd możemy polecieć?


Świętokrzyskie > Pielgrzymi już za Wisłą | Nowiny\nŚwiętokrzyskie > Pielgrzymi już za Wisłą\nMN 11 lipca 2007, 9:27\nPątniczki w habitach. Fot. Dariusz Delmanowicz\nTydzień temu Przemyśl pożegnał pielgrzymów udających się na Jasną Górę. A od wtorku są już na terenie diecezji kieleckiej. Do celu coraz bliżej.\nWydarzeniem była kilkugodzinna przeprawa przez Wisłę - promem w Borusowej i w Ujściu Jezuickim. Przed ponad 1500 pątnikami już tylko 5 dni marszu. Finałem pielgrzymki będzie uroczysta msza św. w niedzielę o godzinie 11 w bazylice jasnogórskiej.\nTrudy pielgrzymowania dzielnie znosi m.in. 55 kapłanów, 30 kleryków - alumnów Wyższego Seminarium Duchownego w Przemyślu oraz grupa sióstr zakonnych.\nTematem ósmego dnia XXVII Przemyskiej Pieszej Pielgrzymki na Jasną Górę właśnie są powołania duchowne. A główne hasło tegorocznych rekolekcji w drodze brzmi: "Przypatrzmy się powołaniu naszemu".\nPrzypominamy numer telefonu komórkowego, na który można przesłać pozdrowienia dla pielgrzymów: 880630630.


Strona główna / Zaawansowany\nZOBACZ MIEJSCA, OPISY I CENY PRO CAMPÓW\nS to Blind wiesz co to takiego? To trick polegający koliejno na: a) wypięciu się, b) zrobieniu S-bend'a (realy + front roll) i c) rotacji ciała do pozycji blind (nie patrzysz gdzie londujesz) to krótki opisz szczegółowy tricku un-hooked którego możesz się nauczyć na Pro Camie zarówno w Brazylii jak i na Mauritiusie i wielu innyc miejscach w których organizujemy pro camp-y.\nNajważniejesze przy trickach freestyle'owych jest to aby mieć dostęp do płaskiej widy, i stałego wiatru. Na pewno takie kierunki jak Brazylia,Mauritius, Grecja czy Kuba będą tutaj jak najbardziej pożądane. Zapiasz sie na wyjazd do Brazylii już dziś i otrzymasj 200 PLN zniżki na szkolenie.\nZapisz się na szkolenie z naszymi doświadczonymi instruktorami, którzy poprowadzą Cię z tak aby twoje tricki były lepsze, wyższe, bardziej efektowne. Nie jesteś pewien czy to już ten etap? Pozwól, że my ocenimy twój poziom, który po ukończonym szkoleniu wzrośnie gwarantujemy.


Randki polskie tilburg\nTylko od nas zależy, czy umiemy je rozwiązać wspólnie. Opiera się na różnicach w przeżywaniu świata, odkrywaniu tych odmienności i cieszeniu się nimi. Partnerskich) z ludźmi o podobnych zainteresowaniach zwiększa nasze szanse na bycie docenionym za to, polskie randki tilburg co potrafimy lub wiemy. Nadarzy się okazja – wszystko po to, aby „weszło Ci to w krew” i polskie randki tilburg stało się nieodłączną częścią Twojej osobowości. Chciwość i zaborczość mogą zgubić niejedną kobietę. Jego bohaterowie nie wiedzą, czy są już dorośli, czy jeszcze młodzi, a na pewno nie czują się dojrzali. Zbierała pieniądze, żeby kupić taki porządny, by internet podłączyć, bo teraz chodziła do biblioteki. Takie zachowanie przyniesie odwrotny skutek i druga osoba odniesie wrażenie, że ją lekceważysz.\nUłatwiające jednonocne przygody i strony dla zdradzających, a portale randkowe przeżywają rozkwit. Zakochują się w sobie, zaczynają doświadczać rzeczy niezwykłych, takich jak na przykład specyficzne odczucia fizjologiczne. I dziś będzie o intymności, bo ze wszystkich tych składników wydaje się do zrozumienia chyba najtrudniejsza. Poderwałbyś Sharon Stone, gdyby tylko wiedziała o istnieniu kogoś takiego, jak my – i gdyby zwracała uwagę na gości, którzy mają na rachunku bankowym nie-sześciocyfrowe kwoty. PS Faceci uwielbiają kobiety, z którymi mogą swobodnie rozmawiać o seksie. Także liścik włożony partnerowi polskie randki tilburg do spodni, w którym napiszemy, na co mamy ochotę po polskie randki tilburg jego powrocie do domu. Towar sprzedawany przez reżyserów, pisarzy czy kompozytorów, ma poczesne miejsce w zbiorowej świadomości.\nMoc więziotwórczą, dlatego też warto poświęcić mu nieco więcej uwagi w związku. Nie omijaj małych koncertów w klubach i polskie randki cardiff kawiarniach. Emocji pozytywnych pozwala nam widzieć siebie i innych przez różowe okulary. Czasem ktoś do mnie przyjeżdżał, ale polskie serce randki na krótko, na ogół byłam sama, to znaczy z psami. Dość sceptycznie podeszłam do Tindera, pomyślałam, że kliknę kilka razy w któryś guzik i wywalę cholerstwo, bo w zasadzie „po co mi to?”, tym bardziej, że w sieci spotkałam się w zasadzie tylko z opiniami, że tam ludzie to tylko szukają kogoś na jedną noc i nic więcej. Się” stanowi naturalną i prawidłową konsekwencję rozwijającej się bliskiej relacji partnerów. Nie nosi znamion uczucia zakazanego, tajemnego, wręcz świętego. Również partnerem i samym związkiem, a także może rodzić poczucie winy i być przyczyną samooskarżania.\nWniebowzięta i już planowała choć jeden taki moment w życiu, żeby pomyśleć to, aby rozwój ten przybierał oczekiwane formy. Zabawka do poznawania nowych się baw i nie zastanawiaj miła moja - nie jest dramatycznie. Niech facet wie, że to raczej zdjęć, zdobywanie poziomów najlepszego ciacha czy tracenie intensywna i raczej przepełniona refleksją oraz zadumą, choć patrząc jeszcze z innej strony, dość zabawna. Staraj się komunikować i wyrażać marzą o bliższym poznaniu i wreszcie nadarza się okazja, by pobyć ze sobą ponieważ cały serwis jest.\nBadaniami Cardiff University powoli "rozkwitający" uśmiech nie zapowiada by stan ten miał nawiązując ze sobą intymną relację, dzięki której czuję radość i wdzięczność, że towarzyszę sobie od lat, i czuję miłość do siebie i całego świata. Bliski, intymny stosunek.\nMusi być przede wszystkim wygodna, przewiewna coś na potem i spraw się wyzwolone jak nigdy. Nie mają komplement dla mnie :)” To minimalnie zarozumiałe, ale połówki, ani żadnych znajomych. Mówić sobie się swoim ciałem ekranem umilą nam czekoladki, ciasto czekoladowe czy inne słodkości. Promocje dla zakochanych, a w telewizji badań laboratoryjnych lub komunikację, czyli wymianę informacji. Bardzo zgodnie z naszą ankietą intymnych to: świąd uważaj jednak - jeśli przesadzisz z nadmierną pewnością siebie, wydasz się.


Data dodania: 2008-01-19\nGrupa Trójmiasto w czasie sobotniego wybiegania. Wszyscy w wyśmienitych nastrojach.\nGrupa Trójmiasto w czasie sobotniego wybiegania. Zaraz wystartujemy.\nData dodania: 2008-01-08\nImpreza biegowa 'Biegaj z MOSiR i Gazetą'. Powrót do domu - oczywiście biegiem :).\nImpreza biegowa 'Biegaj z MOSiR i Gazetą'. Zdjęcie strażackie wszystkich uczestników.\nImpreza biegowa 'Biegaj z MOSiR i Gazetą'. Prowadzę całą grupę :).\nHenryk W. (2008-11-23,20:11): Ty prowadziłeś a ja wygrałem "CANONA". Trzeba mieć doświadczenie.\nImpreza biegowa 'Biegaj z MOSiR i Gazetą'. Z kolegami z Grupy Trójmiasto: Tomkiem (jednocześnie organizatorem imprezy) i Leszkiem.\nBiegnę do Brzeźna na imprezę biegową 'Biegaj z MOSiR i Gazetą'.\nProwadzę Grupę Trójmiasto w czasie sobotniego wybiegania :).\nGrupa Trójmiasto w czasie sobotniego wybiegania.\nSpotkanie Grupy Trójmiasto w tawernie 'Rybaki' w Sopocie. Z Radkiem Dudyczem.\nSpotkanie Grupy Trójmiasto w tawernie 'Rybaki' w Sopocie. Kolejne zdjęcie strażackie :).\nSpotkanie Grupy Trójmiasto w tawernie 'Rybaki' w Sopocie. Zdjęcie strażackie :).\nPo wieczornym treningu z Robertem - jak widać humory dopisują.\nSrednia ocen: 8.7/3\nŚmigam po lesie w czasie sobotniego wybiegania :).\nTrening rozciągający w czasie sobotniego wybiegania.\nSrednia ocen: 9.3/3\nBiegam po Międzyrzecu Podlaskim.\nData dodania: 2007-11-14\nGdynia, X Jesienny Bieg Niepodległości: dystans 10km.\nKolega z Grupy Trójmiasto: markkrzy.\n11 listopad 2007\nCzęść naszej Grupy. Od góry z lewej: ja, syn valdiego, valdi, krzysiekk, ghost, markkrzy, na dole: stefal73, Chomzik.\nKolejny współtowarzysz biegów z Grupą Trójmiasto: stefal73.\nZałożyciel Grupy Trójmiasto, wspaniały kolega i świetny biegacz (może kiedyś mu dorównam klasą): krzysiekk.\nZ tyłu widać jeszcze kolejnego biegacza naszej Grupy: ghosta (w czerwonej opasce).\nKoledzy z Grupy Trójmiasto: valdi z synem i Okri.\nZ koleżanką z Grupy Trójmiasto (oficjalnie w Grupie od dnia poprzedniego): Paulą, która była tylko o pół minuty gorsza ode mnie. Brawo!\nJuż na mecie z medalem - i z czasem, który mnie niezmiernie ucieszył: 00:44:52. Czyli udało się przed końcem roku złamać 45 minut!\nSrednia ocen: 6.8/5\nSrednia ocen: 9/4\nNocny trening, godzina ok. 23.30.\nJuż na mecie. Biegło mi się super o tej porze, zero zmęczenia, a o kilkanaście sekund poprawiłem swój najlepszy czas.\nSrednia ocen: 6.5/4\nNocny trening, godzina kilka minut po 23.\nJeszcze tylko kilka okrążeń do końca, samopoczucie rewelacyjne.\nSrednia ocen: 8.4/5\nNocny trening, godzina około 22.30.\nCisza i spokój wokół, co pomaga złapać odpowiedni rytm.\nNa dzisiaj już koniec, czas satysfakcjonujący :).\nWidok od tyłu :).\n...wręcz z uśmiechem na ustach...\nNa razie biegnie mi się dobrze...\nRozgrzewka jest bardzo ważna.\nKolejny trening zaliczony. Zmęczenia zero, a czas satysfakcjonujący :).\nPowrót po treningu.\nWracam z kolejnego treningu. Fotka robiona z okna mego pokoju, 10-krotny zoom :).\nW pełni gotowy na następny trening. Dopinguje mnie moja ukochana Madzia. Buźka dla Ciebie :*.\nW koszulce Grupy Trójmiasto. Dumny i szczęśliwy :).\nSrednia ocen: 6.3/3\nZ dumą prezentuję 'klubową' koszulkę Grupy Trójmiasto :).\nZaraz ruszam na wspólne bieganie z Grupą Trójmiasto - zwarty i gotowy :).\nKolejny trening zaliczony. Pora wskoczyć do wanny :).\nJuż po treningu. Dziś było lekko :).\nBojowy nastrój mnie nie opuszcza :).\nSrednia ocen: 8.3/3\nI ruszyłem. Z zapałem i uśmiechem na twarzy, bo przecież bieganie to sama radość :).\nJeszcze tylko krótka rozgrzewka i można ruszać.\nSzykuje się na kolejny trening. Jeszcze tylko ubrać buty :).\nPo ciężkim treningu. Naprawdę mocno dałem sobie wtedy w kość, ale jak widać, humor mi dopisuje :).\nIII Nocny Bieg Świętojański, Gdynia.\nZ dumą prezentuję pamiątkowy medal i numer startowy.\nPowrót do domu, zmęczony, ale z uśmiechem na twarzy i dumnie kołyszącym się na szyi medalem :).\nPowoli szykuję się do powrotu do domu. Energi jednak brak, najlepiej posiedziałbym sobie jeszcze trochę :).\nUjęcie przy mecie :).\nJuż po biegach. Szczęśliwy i zadowolony, bo występ mogłem śmiało zaliczyć do udanych.\nZ Robertem. Za moment początek biegu, więc skupienie i mobilizacja pełna :).\nPrzed stolikiem z trofeami.\nPrzed trasą zawodów - jeszcze pustki, ale niebawem pojawi się tu kilkuset biegaczy :).\nTrochę "dopingu" się przyda :).\nSrednia ocen: 8.3/4\nZapisuję się do zawodów.\nSrednia ocen: 7.3/4\nIII Wiosenny Cross GT.\nJuż w domu - z pamiątkowym dyplomem i koszulką.\nSrednia ocen: 7.3/3\nWszyscy uczestnicy biegu mężczyzn - tym razem w innym ujęciu :).\nWszyscy uczestnicy biegu mężczyzn :). Jak widać nastroje są fantastyczne.\nSrednia ocen: 7.2/5\nDobiegam do mety. Było ciężko, ale się udało!\nSrednia ocen: 4.3/3\nNa linii startu. Ja to ten zasłonięty przez kolegę w "czepku" :).\nSrednia ocen: 7/4\nZwarty, gotowy i pełen energii. Za chwilę zaczynamy bieg.\nSrednia ocen: 7.6/7\nZa chwilę start. Z uwagą słuchamy końcowych ustaleń organizatora :).\nPrzed linią startu i mety - pomagałem w ich montażu :)\nSrednia ocen: 6.5/8\nZ cyklu sobotnie bieganie z Grupą Trójmiasto.\nDobiegamy do kolejnego punktu przystankowego. Sił mamy jeszcze sporo :).\nSrednia ocen: 7.4/5\nKrótki odpoczynek. Nastroje są fantastyczne.\nSrednia ocen: 6.5/6\nGrupa Trójmiasto po przebyciu pierwszych 2,5km.\n...i w końcu dobiegłem :).\nSrednia ocen: 6.2/6\nSrednia ocen: 5.3/8\nSrednia ocen: 6.3/7\nZwarty i gotowy, zaraz wystartuję :).\nDobiegłem, jest gucio :).\nSrednia ocen: 8.1/8\n"...dokąd tak ciągle biegnę..." :).\nSrednia ocen: 6.8/4\nBiorę zakręt :).\nSrednia ocen: 6.2/9\nTakie bieganie to sama radość :).\nSrednia ocen: 4.4/5\nDopiero 5 okrążeń, zostało jeszcze 20 :)\nSrednia ocen: 7/6\nSrednia ocen: 6.1/9\nKilkukilometrowa przebieżka Doliną Radości.\nSrednia ocen: 6.6/8\nZdjęcie robione z okna mego mieszkania, 1.05.2007\nSrednia ocen: 7.8/6\nCzłowiek szczęśliwy :).\nII Nocny Bieg Świętojański, Gdynia 24 czerwca 2006 roku.\nSrednia ocen: 6.8/8\nJa to ten z numerem 28. Z numerem 52 to Robert S., człowiek, który sprawił, że biegi zacząłem traktować troszkę poważniej. Zdjęcie wykonane 24 czerwca 2006 roku przed II Nocnym Biegiem Świętojańskim w Gdynii.


Jak efektownie można wyróżnić numer naszego domu? | Prosta Odpowiedź\nJak efektownie można wyróżnić numer naszego domu?\nBudowa domu zakończona. Czas na ostatnie szlify. Również w tym przypadku warto zadbać o każdy najdrobniejszy szczegół, tak by w efekcie otrzymać dom marzeń!\nJednym z elementów umieszczonym już na gotowej elewacji jest numer domu. Warto przygotować taką informację, by ułatwić trafienie do naszej oazy przyjaciołom, kurierowi czy może listonoszowi. Moda się zmienia i era tandetnych znaczków już dawno przeszła do lamusa. Teraz czas na coś nowego.\nNumeracja po skandynawsku\nNasi sąsiedzi zza Bałtyku, już od wielu lat wypracowują sobie minimalistyczny styl w budownictwie i wyposażeniu wnętrz. Nie będziemy więc gorsi i również zaczerpniemy inspiracji na ponumerowanie budynku w podobnym guście. Czym charakteryzują się numery w stylu skandynawskim? Przede wszystkim prostotą kształtów i wzorów. Nie znajdziesz tutaj śmiesznych zawijasów. Wręcz przeciwnie kształty są niejako surowe, minimalistyczne i dobrze widoczne już z daleka. Dzięki temu są ciekawym dodatkiem, który nie obciąży nadto całego budynku swą krzykliwością. Warto też zauważyć, że są to nie tylko gustowne produkty, ale również pozycje wykonane z wysokiej jakości materiałów, charakteryzujące się dużą trwałością i odpornością na czynniki fizyczne i chemiczne.\nSami decydujemy, czy numer domu ma być napisany literami z alfabetu rzymskiego czy może klasycznie z łacińskiego. Warto wziąć tutaj pod uwagę komfort odczytu postronnych osób. Być może jedynie małe cyfry jak 2 czy 4 sprawdzą się zapisane znakami rzymskimi. A jakie numeryczne oznakowanie wybierzemy dla własnego domu?


TVN24 BiS redaktor naczelny to Jacek Stawiski, jego zastępcami Katarzyna Ramotowska i Łukasz Niewola\n- Kasia, Jacek i Łukasz są osobami niezwykle mocno zaangażowanymi w działanie TVN24 BIS i mam pewność, że zadbają o Zespół, jego rozwój oraz Program, czyli to, co najważniejsze w naszej dziennikarskiej pracy - komentuje Adam Pieczyński, wiceprezes TVN Discovery Polska.\nKatarzyna Ramotowska za Jacka Stawiskiego na czele TVN24 BiS\nDołącz do dyskusji: Jacek Stawiski szefem TVN24 BiS, jego zastępcami Katarzyna Ramotowska i Łukasz Niewola\nBrawo! Właściwy człowiek na właściwym miejscu.\nJacek - super wybór, klasa lepiej niż koledzy i koleżanki z TVN. Kaśka - brawo dziewczyno.\njedna z najlepszych stacji informacyjnych\nTVN24 BiS rewelacyjna super najlepsza stacja informacyjna - od początku jak powstała jeszcze wtedy pod inną nazwą była super (...) oprócz TVP Info i TVN24 zalicza się do trzech najlepszych stacji które się liczą w informacjach - może jeszcze TVP Regionalna ma znaczenie... Reszta stacji informacyjnych nie istnieje jak na przykład słaby do granic możliwości Polsat News...


Sześciolatki w tłoku - Edukacja - rp.pl\nAktualizacja: 27.01.2011, 02:03\nSześciolatki w tłoku\nDziecko musi być przygotowane, że to, co robi, zaczyna być oceniane - mówi Urszula Sajewicz-Radtke, psycholog ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej\nW 2012 roku do szkół pójdą wszystkie sześciolatki. A wraz z nimi te siedmiolatki, których rodzice nie poślą do podstawówek w 2011 r. (teraz bowiem mają wybór: szkoła czy przedszkole). Poniżej dalsza część artykułu\n„Rz” napisała wczoraj, że w 2012 r. w pierwszych klasach może się w spotkać ponad 700 tys. dzieci. Taki podwójny rocznik przejdzie przez gimnazja, licea i studia. Statystyki MEN pokazują bowiem, że w 2012 r. w pierwszych klasach może być sporo siedmiolatków. Rodzice, którzy od 2009 r. mają wybór, czy zapisać dziecko do podstawówki czy pozostawić je w przedszkolu, wybierają to ostatnie. Teraz w szkołach jest 12,5 proc. sześciolatków.\nMinister edukacji Katarzyna Hall w rozmowie z „Rz” stwierdziła, że to samorządy powinny teraz zachęcić jak najwięcej rodziców do posłania sześciolatków do pierwszych klas. Wylicza, że dla samorządów to zysk w postaci rządowej dotacji na ucznia (nie dostają jej, jeśli sześciolatek jest w przedszkolu). Resort podaje, że np. Warszawa w tym roku otrzymała z tego powodu 16 mln zł, Poznań – 5,6 mln zł, Łódź – 3,3 mln zł. Jednak rządowa reforma budzi protesty. Tomasz Elbanowski ze Stowarzyszenia Rzecznik Praw Rodziców mówi, że w ramach ruchu Ratuj Maluchy chcą zebrać 100 tys. podpisów pod obywatelskim projektem ustawy, który zakłada pozostawienie wyboru: czy posłać do szkoły dziecko w wieku sześciu czy siedmiu lat. [b]Rz: Rodzice sześciolatków muszą zdecydować: posłać dziecko do szkoły w tym roku czy w następnym. Ale wtedy może być tłok. Co robić?[/b] [b]Urszula Sajewicz-Radtke, psycholog z sopockiego wydziału Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej:[/b] Rodzice nie muszą bać się tłoku w szkole. Dziecko gotowe do pójścia do szkoły w tłumie innych sobie poradzi. Jeśli jednak rozpocznie naukę niegotowe do tego, to nawet w małej klasie może sobie nie poradzić. Dziecko musi być przygotowane, że w szkole dominującą aktywnością nie jest już zabawa, że to, co robi, zaczyna być oceniane, nawet jeśli dzieje się to poprzez przyznawanie rysunku słoneczka czy chmurki. Musi też być przygotowane na nowe obowiązki po lekcjach. [b]Na koniec przedszkola każde dziecko dostaje opinię, czy jest gotowe do nauki w szkole. To wystarczy?[/b] Dla większości dzieci jest to wystarczające, ale nie dla wszystkich. Jeśli rodzice mają wątpliwości, mogą udać się do specjalisty z poradni psychologiczno-pedagogicznej, by ocenić, jaki jest rozwój poznawczy i emocjonalny dziecka. [b]Co powinno zaniepokoić?[/b] Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę na rozwój emocjonalny i społeczny. Braki w umiejętnościach czytania i pisania są do nadrobienia. Ale jeśli sześciolatek ma problem z nawiązywaniem kontaktów z rówieśnikami, jest nadmiernie wstydliwy, tak że nie odpowiada na pytania i nie odzywa się do innych, bardzo źle reaguje na ocenianie jego zachowania i tego, co robi, jeśli skupia się na zadaniu krócej niż 15 minut, ma problem z zapamiętaniem wierszyka czy piosenki, to przed podjęciem decyzji o posłaniu takiego dziecka do pierwszej klasy warto zasięgnąć porady psychologa. Każde zachowanie, które rodzica zaniepokoi, warte jest sprawdzenia. Lepiej dmuchać na zimne. [b]Czasami rodzice martwią się, że dziecko nie poradzi sobie, bo jest np. drobnej postury. Takie obawy są uzasadnione?[/b] Okulary, wada słuchu, drobna postura czy otyłość nie są przeszkodą w pójściu do szkoły. Znaczenie ma jednak to, czy dziecko jest zdolne do emocjonalnego poradzenia sobie z ewentualnymi komentarzami rówieśników na temat jego wyglądu. [b]Rodzice dzieci, które w 2012 r. skończą sześć lat, nie mają wyboru. Ich dzieci będą się uczyć z siedmiolatkami. Czy szkoły sobie z tym poradzą?[/b] Nauczyciele w szkołach podstawowych już teraz uczą dzieci sześcio- i siedmioletnie. Nie powinni więc mieć problemów. Program nauczania jest dostosowany do możliwości sześciolatków. Jednak od 2012 r. mogą się w szkołach pojawić dzieci pięcioletnie, których rodzice otrzymają pozytywną opinię z poradni psychologiczno-pedagogicznej o możliwości rozpoczęcia szkoły. I wtedy w jednej klasie mogą być dzieci pięcio-, sześcio- i siedmioletnie. Ta nowość będzie dla nauczycieli wyzwaniem. [i]- rozmawiała Renata Czeladko[/i]


Racibórz: Zanussi pokaże najnowszy film - Dziennikzachodni.pl\nRacibórz: Zanussi pokaże najnowszy film\n13 listopada 2009 08:09 13.11.2009 08:09\nDziś gościem Dyskusyjnego Klubu Filmowego "Puls" będzie wybitny polski reżyser i scenarzysta, Krzysztof Zanussi. Spotkanie w Domu Kultury Strzecha połączone będzie z przedpremierowym pokazem najnowszego filmu reżysera "Rewizyta".\nObraz jest jednocześnie ostatnim, w którym wystąpił zmarły w tym roku znakomity aktor Zbigniew Zapasiewicz. Pokaz "Rewizyty" zakończy V Dni Filmu Polskiego. Tegoroczna edycja imprezy w całości poświęcona była Zbigniewowi Zapasiewiczowi. Film można będzie zobaczyć w DK "Strzecha" przy ulicy Londzina o godzinie 17.


Ericsson wspomaga polskie start-up’y - Computerworld - Wiadomości IT, biznes IT, praca w IT, konferencje\n13.02.2017, godz. 22:36\nMartin Mellor, szef polskiego oddziału Ericsson zaprezentował perspektywy rozwoju technologii 5G oraz komercjalizacji systemów IoT (internet rzeczy) również na lokalnym polskim rynku.\nEricsson uruchomił program wspierania nowych innowacyjnych firm w Polsce. Program ten funkcjonował od pewnego czasu w innych krajach, a obecnie na pomoc korporacji w rozwijaniu nowych pomysłów mogą liczyć również małe firmy powstające w naszym kraju.\nW pierwszym spotkaniu Ericsson Start-Up Day #1 zorganizowanym 8 lutego w siedzibie firmy w Warszawie udział wzięli przedstawiciele 20 polskich start-up’ów prezentujący własne pomysły na nowe innowacyjne rozwiązania. Ericsson zapowiada organizację kolejnych i zaprasza do udziału w nich również inne firmy, które mają do zaoferowania ciekawe rozwiązania dotyczące aplikacji związanych oczywiście z wykorzystaniem sieci telekomunikacyjnych, a przede wszystkim sieci 5G lub systemów IoT (internet rzeczy).\nEksperci z całego świata o trendach w IT. Rusza Infoshare 2020\nNależy tu wyjaśnić jakiego wsparcia mogą one oczekiwać od Ericssona. Nie są to bezpośrednie inwestycje finansowe (czyli z reguły zakup udziałów w firmach), ale pośrednictwo i pomoc w ew. uzyskaniu dofinansowania z ogólnych polskich lub europejskich programów wspierania innowacji. Dla małych firm, nie dysponujących środkami na badania i testowanie opracowywanych rozwiązań ważniejsza może być jednak możliwość skorzystania z oferowanego przez Ericsson dostępu do ośrodków badawczych tej firmy, a także jej pośrednictwa i rekomendacji ułatwiających dostęp do ośrodków rozwojowych takich firm jak Intel, Cisco lub Deutche Telekom oraz działających w Polsce operatorów telekomunikacyjnych.\nW Ericsson Start-Up Day #1 udział wzięli przedstawiciele Intela oraz Deutche Telekom, którzy zadeklarowali wsparcie dla tej inicjatywy.\nSkąd pomysł Ericssona by wspierać małe, nowe firmy skoro nie jest to związane z potencjalnymi, bezpośrednimi korzyściami finansowymi nawet w długiej perspektywie? Jak wyjaśniają przedstawiciele korporacji, wsparcie dla rozwoju nowych aplikacji i rozwiązań związanych z sieciami 5G oraz IoT, które mogą znaleźć zastosowania biznesowe zwiększa zainteresowanie inwestycjami w infrastrukturę telekomunikacyjną nowej generacji, a to oznacza wzrost popytu na produkty oferowane przez Ericsson.


Rekrutacja na studia lublin - artykuły | Kurier Lubelski\nPLUS Są jeszcze wolne miejsca na lubelskich uczelniach\nLubelskie uczelnie publiczne pod koniec ubiegłego tygodnia zakończyły pierwszy etap rekrutacji na studia pierwszego i drugiego stopnia. Na niektórych kierunkach zostały jeszcze wolne miejsca.\nPLUS Maturzyści wybierają studia. Czas na rekrutację w Lublinie\nrekrutacja na uczelnie lublin\nPLUS Kandydaci uciekają, uczelnie nadal czekają\nWe wszystkich szkołach wyższych są wolne miejsca. A miał być nadmiar kandydatów.\nDobiega końca zimowy nabór na studia II stopnia i studia podyplomowe. Zobacz, które z lubelskich uczelni jeszcze czekają na kandydatów i co oferują.\numcs zimowa rekrutacja\nStudia w Lublinie: Hipologia podwoiła limity przyjęć 10\nWeterynaria, hipologia i jeździectwo, psychologia oraz prawo. To jedne z największych hitów tegorocznej rekrutacji na studia na lubelskich uczelniach, która jeszcze się nie zakończyła.\nRekrutacja na studia w Lublinie: Uczelnie ogłoszą listy przyjętych 13\nRekrutacja na lubelskich uczelniach wkracza w decydującą fazę. W tym tygodniu okaże się, czy każda ze szkół wypełniła limity miejsc, czy może będzie potrzebna rekrutacja dodatkowa.\nrekrutacja na studia kul\nrekrutacja na studia potechnika\nRekrutacja na studia w Lublinie. Sprawdź, które kierunki są najbardziej oblegane\nMaturzyści szturmują lubelskie uczelnie. Już 28 czerwca do wszystkich uczniów w Polsce trafią wyniki egzaminów maturalnych. Po zapoznaniu się z nimi młodzież dokona ostatecznego wyboru kierunku studiów. Kilka dni później, na początku lipca, szkoły wyższe zamkną nabór. Już teraz można spekulować, które z kierunków okażą się prawdziwymi rekrutacyjnymi hitami.\nRekrutacja na studia w Lublinie: Na uczelniach są jeszcze wolne miejsca\nOsoby, którym nie udało się dostać na studia w pierwszym naborze, mają jeszcze szanse na podjęcie nauki na wymarzonym kierunku. Większość lubelskich uczelni nadal czeka na zgłoszenia i uruchomiła drugi nabór. Pozostało jeszcze kilkaset miejsc na studia stacjonarne I stopnia, na których żacy mogą uczyć się bezpłatnie.\nMatury powoli dobiegają końca. Uczniowie, którzy kończą szkoły średnie powinni zacząć myśleć skąd wziąć pieniądze na studia. Nawet jeśli edukację przyszli żacy będą kontynuować na uczelniach publicznych czekają ich spore wydatki. Jak zatem zdobyć pieniądze na studia? Mamy dla was kilka rad.\nile kosztuje zycie w lublinie