Co myślę o Civilization V - POLTERGEIST\n» Blog » Co myślę o Civilization V\nCo myślę o Civilization V\nEDIT: jeśli czytasz te słowa w nocy z niedzieli 20 lutego na poniedziałek 21 lutego (lub najpóźniej w poniedziałek wczesnym rankiem), zajrzyj do mojego poprzedniego wpisu.\nWiem, miałem o Civie napisać dawno temu. Ale wiecie jak to jest - najpierw nie miałem monitora, potem nadrabiałem zaległości związane ze sprawami ważniejszymi niż blogowanie, potem tekst się rozrósł, więc starałem się go doprowadzić do stanu czytalności. I tak nie jestem zadowolony z efektu końcowego, ale coś wypadałoby wreszcie zamieścić ;P. Enjoy.\nWe wrześniu kupiłem Civilization 5 - ściślej, w dniu premiery. Jak może pamiętacie, odgrażałem się wtedy, że ją zrecenzuję, ale inne sprawy zaabsorbowały mnie bardziej. Z drugiej strony jednak - gra we wrześniu była bardzo fajna, ale moim zdaniem przypominała średnio zaawansowaną wersję beta. Trudno wręcz wymienić wszystko, co było nie tak z balansem gry, zasadami, AI i nie tylko.\nGra nabrała w miarę spójnego kształtu tak naprawdę dopiero około grudnia. Teraz można śmiało nazwać ją gotową grą - nie perfekcyjną, ale kompletną. Tu wielka pochwała dla twórców, którzy ewidentnie uważnie czytali uwagi graczy zamieszczane tak na forum CivFanatics, jak i na oficjalnym forum gry. Czasem zmiany dotyczą spraw dużych i dość oczywistych, a czasem drobiazgów (np. specjalista-Inżynier daje teraz dodatkowy punkt produkcji).\nPonieważ Civilization 5 "zaistniał" dopiero niedawno, czas napisać, co myślę o grze. Potraktuję ją jako nowowydaną, bo do tej pory miały miejsce tylko betatesty, które tylko z jakiegoś dziwnego powodu wymagały kupna pełnej wersji gry...\nNa wstępie zaznaczę, dla tych którzy jeszcze nie wiedzą, że grałem w większość części serii Civilization (nie licząc Civ: Call to Power, ale podobno mało tracę). Przy większości spędziłem sporo czasu. Zaczynałem od Colonization, która technicznie rzecz biorąc jest spin-offem, ale pewne późniejsze koncepcje (surowce) z pewnością zainspirowała. Później przyszła Civilization - choć grałem w nią bardzo często i długo, gra brzydko się zestarzała (oprawa, tragiczny brak balansu, dość prymitywne z punktu widzenia późniejszych gier rozwiązanie pewnych kwestii), więc bazy dla porównania z Civilization 5 nie stanowi. Później przyszła pora na Civilization: Test of Time, czyli wyprodukowaną przez bodajże MicroProse wersję Civilization 2. Gameplay w zasadzie jak w Civ 2, z lepszą grafiką, bardzo dużą, "historyczną" mapą świata, na której grywałem prawie wyłącznie, a także bardzo dobrą AI. Tu też grałem pierwsze gry multiplayer (w hotseat) ze znajomym, zaczynając wieloletnią, chlubną tradycję nigdy-nie-kończenia-żadnej-partii przeciw niemu ;). Dla porządku dodam, że gra miała opcję rozszerzonej rozgrywki - po doleceniu na Alpha Centauri kontynuowało się grę na dwóch mapach - na Ziemi i na nowej planecie jednocześnie. Niestety nigdy nie zagrałem w tym trybie, zawsze udawało mi się wcześniej wykończyć przeciwników. Mimo to szkoda, że gry z właściwej serii Civilization nigdy nie skorzystały z tej koncepcji.\nPo ToT przyszła pora na "normalny" Cvilization 2 Gold, bo ToT niestety na Windows XP nie raczył działać. Był to dla mnie wielki krok w tył (nic dziwnego, Civ2Gold poprzedzał ToT), głównie ze względu na brak fajnej mapy Ziemi. W tę wersję jednak grałem dość długo, głównie dlatego że pierwszy kontakt z Civ 3 spodowował u mnie dziką FURIĘ. Jak się okazało, moja ulubiona taktyka ("buduj Settlera, poulepszaj nim teren, zrób drugie miasto, buduj tam Settlera...) nie działała po dodaniu Robotników. Jest to jeden z powodów, dla których stosunkowo obszernie piszę o doświadczeniach z serią Civilization. Civilization 3 "odkryłem" dopiero przy drugim podejściu, na wieki wieków przekonując się, że drastyczne zmiany w regułach nie powinny automatycznie zniechęcać. A taką reakcję na Civilization 5 ("they changed it, now it sucks") napotkałem już ładnych parę razy.\nCivilization 3 było chyba największym krokiem naprzód w całej serii, ale nie obeszło się bez złych rozwiązań. W późnym etapie gry odbicie dużego wrogiego miasta było niemożliwe - miasto zawsze, nawet z garnizonem z 20 jednostek, wracało w drodze rebelii na łono ojczyzny. Opcja wyrzucania intruzów ze swoich granic była zwykle dostępna, gdy byli już na tyle głęboko w granicach, że "wyrzucenie" katapultowało ich prosto do celu, na drugą stronę naszego imperium. Gra była niezbalansowana - wygrywał zwykle ten, kto miał saletrę. Ogólnie gra wiele obiecywała, ale miała irytujące niedoróbki. I wtedy przyszedł Civilization 4. Wszystko, od zwycięstw niemilitarnych, przez mechanikę Wielkich Ludzi, po dodanie religii i dużo lepszą dyplomację było zmianą na lepsze. Gra była, po instalacji dodatków, szczytem tego, co w tej formule dało się osiągnąć. Drzewko technologii, nadmiernie rozbudowane i czasem nielogiczne w "trójce", stało się spójniejsze i pozwoliło na różne drogi rozwoju technologicznego. Porozpływałbym się z zachwytu dłużej, ale miałem pisać o Civilization 5. Dodam więc tylko na koniec, że była to pierwsza część, w której spam miastami nie był jedyną słuszną drogą do zwycięstwa.\nDla porządku dodam, że oprócz gier z właściwej serii miałem też przyjemność zagrać między innymi w FreeCiv oraz FreeCol. Ta druga jest nawet zajmująca, FreeCiva zaś zdecydowanie nie polecam. Przyznaję też, że Alpha centauri jakoś mnie nie wciągnął. Może zagrałem w niego za późno i odstręczyła mnie grafika? A może spodziewałem się zbyt wiele?\n3. DOBRA, DO RZECZY\nPrzypominam i bardzo mocno podkreślam, że to co napiszę na temat Civilization 5 dotyczy wersji aktualnej. Bardzo wiele rzeczy w grze wyglądało inaczej wcześniej. Bierzcie na to poprawkę, bo to ważne. Civ 5 jest zupełnie inną grą niż jeszcze parę miesięcy temu, choć na pierwszy rzut oka wygląda tak samo. Być może ci, ktorzy zagrali w Civilization 5 wcześniej nie byli zachwyceni grą ze względu na elementy, które od tamtej pory poprawiono.\nCzyli najmniej ważny (dla mnie) element. Jakość grafiki trudno mi orzec, bo nie rozwija ona w pełni skrzydeł na moim komputerze. Gra *podobno* wygląda bardzo ładnie na DirectX 11, czego nie miałem okazji doświadczyć, bo mam na komputerze Windows XP. Pomijając jednak techniczną jakość grafiki, nie jestem zachwycony. Teren w Civ 4 był żywy, bogaty i barwny. Teraz jest nijaki, np. miasta wyglądają jak z klocków. Muzyka niezła.\nKontakty z przywódcami, które - jak pamiętam - miały być dopracowane, OMÓJBOŻEJAKIEPIĘKNE to moje największe rozczarowanie. Co z tego, że widzimy przywódcę na jego dworze? Nic specjalnego. Najgorsze, że nagranych wypowiedzi jest tylko po jednej na każdą sytuację dla każdego przywódcy. W końcu ma się tego dość i tylko "wyklikuje" każdą dźwiękową wypowiedź.\nSkoro jestesmy przy dźwiękach, brakuje mi sympatycznej cechy Civ 4, że dźwięki były zależne od części mapy i poziomu przybliżenia kamery. No wiecie, chrząkanie świń, dźwięki dochodzące ze świątyń. Klikając na jednostkę, słyszeliśmy jak mówi do nas w swoim ojczystym języku. W Civilization 5 tego nie ma. Podsumowując, oprawa nie zachwyciła mnie. Ogólna stylistyka jest fajna - podobają mi się np. ikonki technologii, jednostek, budynków - ale mimo wszystko z estetycznego punktu widzenia Civilization 4 prezentował się, moim zdaniem, lepiej. Na szczęście grafika jest czytelna i nie przeszkadza, a to mi wystarczy.\n5. INTERFEJS I INFORMACJE\nTak kontrola nad rozgrywką, jak rozeznanie co się dzieje i gdzie, są bardzo dobrze rozwiązane. Wszystko da się zrobić jednym-dwoma kliknięciami myszy, przyciski i ikonki na ekranie są wyraźne, czytelne i rozsądnie rozmieszczone, symbole surowców, produkcji i innych tego typu rzeczy są czytelne. Menu miasta jest podobne jak w Civ 4, może nawet trochę wygodniejsze. Miłą cechą jest możliwość przełączania się między normalnym, trójwymiarowym widokiem terenu a schematyczną, dwuwymiarową (i całkiem ładną) mapą.\nPrzy kierowaniu większym/starym imperium bardzo przydatna okazuje się opcja porównywania poszczególnych miast czy wyświetlenie listy jednostek. Można to zrobić na osobnym panelu, nie zasłaniając okna samej gry. Niby drobiazg, a znacznie ułatwia rozeznanie się w sytuacji w grze. Praktycznie wszystkie podstawowe informacje są dostępne z poziomu głównego ekranu, co nie zawsze było prawdą w poprzednich częściach serii.\nSkoro o rozeznaniu mowa - wszystko jest oznaczone dużymi, wyraźnymi ikonami. Dzięki temu rozpoznanie, gdzie stoją np. jakie armie jest łatwe i proste, bo każdy typ wojska ma własną, unikalną i czytelną ikonę.\nOgólnie interfejs wykonany jest doskonale - wolę go od tego z Civ 4 i na tyle się przyzwyczaiłem, że sprawdzając pewne rzeczy w Civlization 4 musiałem sobie przypominać, jak to "dawniej działało".\nNiestety, jeden element gry rozwiązany został nieco gorzej, mianowicie Civilopedia. Wyszukiwanie działa tak sobie. Poszczególne "rozdziały" mają postać ikon - co zupełnie się nie sprawdza, bo ikony są raczej nieintuicyjne - zaś liczba małych rozdzialików sprawia, że znalezienie tego, czego akurat szukamy jest problematyczne. Pół biedy, jeśli sprawdzamy w Civilopedii statystyki jednostek czy działanie budynków. Jeśli jednak chcemy poznać dokładniejsze informacje na temat reguł gry, mamy pecha. Co gorsza, pewnych informacji po prostu nie ma. Na przykład niektóre sytuacyjne premie w walce nie precyzują, ile wynosi (procentowa) premia. Tak więc Civilopedia jest dość dziurawa i mało użyteczna, choć przeszkadzać będzie to raczej graczom, którzy - jak ja - lubią rozbić całą grę na drobne, liczbowe kawałeczki na potrzeby dokładnej analizy.\n6. NUBY I KAŻUALE\nPonieważ miałem do czynienia z większością gier w ten czy inny sposób powiązanych z Cywilizacją, oczywiście nieuniknione jest, że moje opinie i uwagi będą się w dużej mierze opierać na porównywaniu Civilization 5 z Civilization 4. Jednak zdaję sobie sprawę, że nie każdy w Civilization 1/2/3/4 grał, dlatego spróbuję - na tyle na ile to możliwe - ocenić, jak gra prezentuje się dla osoby, która nie miała styczności z serią, czy też grającej dla funu i nie "dłubiącej" przy strategiach.\nPo pierwsze, zasady i cele łatwo ogarnąć. Budujemy miasta, miasta generują jedzenie, produkcję, pieniądze, punkty badań i kulturę. Wszystkie informacje są dostępne na poziomie interfejsu. Rozwój cywilizacji i postęp w drodze do zwycięstwa są mierzalne i, co ważne dla frajdy z grania, efekty rozwoju się *widzi* - nowe, duże miasta, odkrywanie świata, więcej surowców, no i to co lubię chyba najbardziej - rozrastające się granice. Bardzo satysfakcjonujący widok ;).\nZadziwiająco dużą frajdę sprawiał mi fakt, że w grze jest dobrze ponad setka achievementów. Niektóre uzyskuje się za rzeczy banalne, jak znalezienie starożytnych ruin, inne są sporo trudniejsze. Wydaje mi się, że w ludzkiej mentalności istnieje naturalny odruch zbieractwa, bo takie "gotta catch'em all" i próby zdobycia kolejnych osiągnięć sprawiły mi dużą frajdę.\nW grze jest dużo elementów, stanowiących mało ważne, ale przyjemne w odbiorze urozmaicenia. Eksplorowanie świata, poza satysfakcją, nagradza w postaci odkrywania nowych Cudów Natury (każdy zwiększa na stałe poziom zadowolenia w państwie) oraz miast-państw (przy spotkaniu miasto wręcza nam niewielki pieniężny "prezent"; co więcej, pierwszy kto odnajdzie dane miasto otrzymuje dwa razy większą kwotę, więc pośpiech może przynieść bardziej znaczące korzyści, zwłaszcza na małych mapach).\nGra prezentuje się dość dobrze na niskich poziomach trudności, na których będą zapewne grać mniej obeznani z serią gracze. Zasady się (prawie) nie różnią od tych na wyższych poziomach trudności. Sztuczna inteligencja jest mniej błyskotliwa, ale nie drastycznie. Na szczęście, bo - jak łatwo się spodziewać - nawet na najwyższych poziomach trudności nie dorównuje ona typowemu graczowi.\nBardzo przyjemny jest fakt, że nie wszystkim trzeba zarządzać ręcznie. Tak jak w poprzednich częściach cyklu, ma się bezpośrednią kontrolę nad tym, co i jak robią miasta, ale nie trzeba już dbać o każde miasto z osobna. Podobnie, podbite miasta można uczynić marionetkami swojego imperium ("puppet states"). Nie ma się wtedy nad nimi kontroli, ale i nie trzeba się nimi osobno zajmować. Pomijając inne zalety tego rozwiązania (o których za chwilę), odciąża to gracza i pozwala się skupić na miastach, które są dla niego ważne.\nW Civ 5 zdecydowanie zmniejszył się rozmiar typowej armii. Oprócz tego usunięte zostały statki i łodzie transportowe i wojska podróżują przez morza i oceany samodzielnie po odkryciu odpowiedniej technologii, choć trzeba je osłaniać, by nie zostały bez walki zatopione przez flotę przeciwnika. W efekcie przemieszczanie wojsk jest dużo mniej kłopotliwe niż w poprzednich częściach i zajmuje mniej czasu. Skoro o armiach mowa - ponieważ barbarzyńcy porywają teraz Osadników i Robotników zamiast ich zabijać, możliwe jest ewentualne odbicie ich później. Czyni to grę dużo bardziej przyjazną użytkownikowi - jedną z bardziej irytujących mnie rzeczy w poprzednich częściach gry był fakt, że utrata Osadnika w zasadzie równa była przegranej, nawet na średnich poziomach trudności.\nNajważniejszą chyba zmianą uprzyjemniającą budowanie infrastruktury jest fakt, że obecnie sieć dróg służy tylko i wyłącznie do łączenia miast z innymi miastami. Nie trzeba już, w celu zwiększenia ekonomicznej wydajności miast, obudowywać drogami absolutnie każdego pola.\nUważam za ogromną zaletę, że miasta nie mają już kosztów utrzymania. Liczenie, na ile miast możemy sobie pozwolić, jest w Civilization 4 męczące i wcale nie dodaje wiele do strategii. O tym szerzej za moment.\nOgólnie gra w Civilisation 5 wymaga mniej żmudnych, powtarzalnych czynności, wiele procesów przebiega samoczynnie, a gracz może się skupić na planowaniu rozwoju, wojen i dyplomacji. Gra jest bardzo przystępna i zdecydowanie polecam ją nawet osobom, które uważały poprzednie części za męczące.\n7. STRATEGIA I MOŻLIWOŚCI - DUŻA SKALA\nGry z serii Civilization nie są grami wojennymi. Dlatego za sprawę kluczową uważałem zawsze, by gra wymagała wszechstronnego i zbalansowanego rozwoju imperium. Po pierwsze, imperium skupione na jednym aspekcie nie powinno być silne i konkurencyjne. Po drugie, powinno istnieć kilka różnych opcji na wygraną, zaś żadna z nich nie powinna być zdecydowanie łatwiejsza do osiągnięcia niż inne. Civilization 4 wypada pod tym względem dobrze. A Civ 5?\nMyślę, że jest nawet lepiej niż było. Wszystkie części Civilization wyraźnie promowały duże, DUŻE imperia. Spamowanie miast było zdecydowanie najprostszym sposobem na zwiększenie produkcji i nauki, bez których nie dało się wygrać gry w żaden sposób. Przy zwycięstwie militarnym oczywiste było, że bez dużej liczby miast przegramy. Przy naukowym również decydowała liczba miast. Przy kulturowym liczba miast była mniej istotna, ale dodatkowe miasta dostarczały gotówki, znacznie przyspieszającej rozwój trzech miast głównych, przeznaczonych do wygranej. Zresztą wybronienie się z małym imperium graniczyło z cudem.\nTeraz jest trochę inaczej. Przede wszystkim - szybkość wchodzenia na nowe poziomy kultury spada, gdy rośnie liczba miast. Zatem gracz chcący wygrać kulturowo nie może przesadzić z liczbą zbudowanych miast. Nie mam też wrażenia, które miałem przy Civilization 4, że liczba miast jest ograniczana sztucznie. Wtedy *trzeba* było mieć jak najwięcej miast by wygrać, nie było innej możliwości. Jeśli jednak gracz sprężył się i pobudował miasta szybciej niż zwykle dzięki dobrze obmyślonej taktyce, zajmując bezcenny teren, zanim zrobi to konkurencja (a na mapie w dużej skali działo się to naprawdę szybko), po kilkudziesięciu turach płacił za to wysokimi kosztami utrzymania i całe imperium rozpadało się na kawałki. W Civilization 5, i jest to element który bardzo chwalę, zbyt duże imperium jest mniej wydajne i mniej skuteczne, ale funkcjonuje. Dotyczy to zwłaszcza imperium stworzonego drogą pokojową - szybki podbój może sparaliżować ekonomię, a nawet wojskowość. Podoba mi się to rozgraniczenie, zniechęca do przesadnej agresji.\nW tworzeniu mniejszych imperiów pomaga fakt, że miasta bronią się teraz inaczej. Ponieważ miasto ma własne HPki i potrafi strzelać do atakujących, miasta zupełnie nie bronione lub słabo bronione zdobyć jest trudniej, a miasta bronione - nieco łatwiej (bo nie można wstawić gigantycznej armii na jednym polu miasta). O tym za chwilę napiszę nieco obszerniej, ale dla gracza z małym imperium oznacza to, że da się wybronić państwo złożone np. z trzech miast. W poprzednich odsłonach serii było to niemożliwe, bo państwo potrzebowało dużej armii by się bronić - a żeby nie sparaliżować całkowicie produkcji budynków i rozwoju naukowego, należało armię do obrony dostarczyć z innych miast. Teraz miasto jest w stanie zapewnić swoje własne linie obronne, zwłaszcza od kiedy budynki obronne zostały wzmocnione i przestały mieć koszty utrzymania.\nBy dodatkowo nagrodzić graczy próbujących "wykroić" sobie małe imperium, dodano (zwłaszcza w niedawnych update'ach) dużo bardzo użytecznych budynków, które wymagają, by w każdym mieście imperium był jeden budynek określonego typu (np. biblioteka, uniwersytet, targ). Jakby tego było mało, koszt takiego budynku rośnie wraz ze wzrostem liczby miast w państwie. Budynki zwiększające produkcję, tempo rozwoju naukowego, dające dodatkowych Wielkich Ludzi lub premie wojskowe wyrównują nieco szanse.\nNie znaczy to w żadnym razie, że wygrana malutkim imperium jest łatwa. Co więcej, nie ma sztywnego podziału "małe imperia idą w kulturę, duże w naukę i ekspansję militarną". Na szczęście różne sposoby wygrywania gry są zręcznie splecione i wzajemnie od siebie zależne. Bez dobrych Social Policies, odblokowywanych przez zbieranie kultury i najszybciej osiąganych w małym imperium, nie da się prowadzić bardzo skutecznej wojny. Duża liczba miast daje ostatecznie więcej punktów nauki niż nawet najlepiej zbudowane pojedyncze miasto dostarczające ogromnej liczby punktów nauki. Jeśli gracz nie chce mieć zbyt wielu miast, bo idzie w zwycięstwo kulturowe, nie znaczy to że nie może podbijać sąsiadów - musi tylko czynić z nich marionetkowe państewka zamiast włączać je do imperium.\nW efekcie gra daje różnorodne możliwości, a zarazem nie pozwala całkowicie ignorować żadnego z aspektów rozwoju imperium. Istnieje wiele strategii dających potencjał zwycięstwa - szybkie zbudowanie wielu miast i co za tym idzie przewaga naukowa, pojedyncze i potężne miasto nawiązujące przyjaźnie z licznymi miastami-państwami, nieduże imperium otoczone wianuszkiem wasali, taktyka spalonej ziemi i nie zatrzymujący się ani na chwilę podbój i niszczenie zdobytych miast (aby uniknąć zwiększonego niezadowolenia w imperium)... jakiej decyzji by się nie podjęło, pewne możliwości otworzą się, a zarazem pewne strategie staną się bardzo trudne (na przykład imperium, które w drodze podboju stworzy parę zależnych od siebie marionetek przystopuje nieco z rozwojem, bo takie miasta nie pozwalają tworzyć nowych wojsk, dopóki ich się nie anektuje).\nWażną i rozsądną zmianą jest fakt, że obecnie pieniądze grają dużo większą rolę niż w poprzednich częściach gry. Kupowanie jednostek i budynków jest o tyle użyteczne, że obecnie tak jedne, jak i drugie są dość kosztowne i budują się wolno. Oprócz tego pieniądze można wydawać na miasta-państwa, na wspólne projekty badawcze oraz na kupowanie nowych pól dla miast - przy dobrym planowaniu możliwe jest stworzenie silnego imperium, którego głównym zamysłem jest produkowanie jak największych przychodów.\n8. LOKALNA TAKTYKA I MICROMANAGEMENT\nCivilization 5 wydaje mi się o wiele bardziej przejrzysty niż poprzednie części, zwłaszcza na poziomie decyzji lokalnych. Po pierwsze, mniej jest zarządzania poszczególnymi miastami tura-po-turze. Po drugie, miasta są teraz dużo silniej sprofilowane. W Civilization 4 bardzo często budowałem we wszystkich miastach te same tuziny budynków, w dokładnie tej samej kolejności. Obecnie jest to z jednej strony bardzo trudne - budynki kosztują i długo się budują; z drugiej strony nieopłacalne - warto mieć miasta bardzo silnie wyspecjalizowane. Miasto do produkcji gotówki, miasto do tworzenia wojska, miasto tworzące wiele punktów nauki... jedynym silnym miastem jest zawsze stolica, która w pewnych stylach gry będzie przewyższać resztę imperium pod każdym względem.\nBardzo przyjemny jest fakt, że granice państwa rozwijają się teraz pole po polu. Sprawia to, że granica wygląda bardziej "organicznie" i kolejność zdobywania pól staje się często bardzo ważna. Nie jest niemożliwe, by - dużym wydatkiem pieniężnym - postawić dwa miasta i wykupić pola między nimi tak, by zablokować innym cywilizacjom dostęp do strategicznie użytecznych terenów.\nMój ulubiony element Civilization 4, czyli specjaliści i produkcja Wielkich Ludzi, zmienił się dość znacznie, jest to jedna z niewielu zmian na gorsze. O specjalistów dużo trudniej - na przykład naukowcy są dostępni dopiero po zbudowaniu uniwersytetu - są zaś oni przypisani na stałe do budynków. Choć nie podoba mi się, że nie da się od początku gry zacząć "hodowli" Wielkich Ludzi, system jest dość spójny i przede wszystkim zabalansowany. Choć jest on krokiem w tył, dwie rzeczy muszę uczciwie przyznać. Po pierwsze, Specjaliści są prawie zawsze użyteczni, w Civilization 4 od pewnego momentu nie robili wielkiego wrażenia. Po drugie, rozdzielenie różnych specjalistów (to znaczy "ładowanie" paska Wielkich Ludzi odbywa się osobno dla wszystkich typów specjalistów) jest zdecydowanie decyzją dobrą. Nie ma teraz ani niepotrzebnego elementu losowego, ani nielogicznej sytuacji, gdzie nie jest istotne, jakich specjalistów się używa, grunt by było ich jak najwięcej.\nJak już wspomniałem, nie trzeba obecnie obudowywać każdziusieńkiego pola drogami. I chwała Bogu.\nPonieważ obecnie jednostki wojskowe, po wynalezieniu odpowiedniej technologii, same robią za swoje statki transportowe, nie trzeba już budować transportowców i ładować na nie wojsk. To ułatwia grę i sprawia, że kiedy chcemy przeprowadzić desant albo po prostu odkryć nowe lądy, to po prostu płyniemy na nie, a nie budujemy osobno transport i osobno wojsko.\nRozmieszczenie miast zmusza teraz do podjęcia decyzji, która w moim mniemaniu w Civilization 4 istniała tylko w formie szczątkowej - jak gęsto rozmieszczać miasta? Miasto ma teraz zasięg 3 pól, a dodatkowo plansza podzielona jest na heksy. Dawniej miasto mogło maksymalnie "obrabiać" 20 pól. Obecnie liczba ta wzrosła do 36. Większość miast nigdy nie sięgnie tak ogromnej populacji, więc można rozmieszczać miasta nieco ciaśniej. Z drugiej strony jeśli chcemy stawiać na duże, silne miasta, zbyt gęste ich stawianie nie jest dobrym pomysłem. Jest jeszcze drugi aspekt problemu - rzadziej rozmieszczone miasta nie tworzą dobrej linii obronnej, bo ich zasięg ostrzału nie pokrywa się. Jednak gęsto rozmieszczone miasta nie zmniejszają dostępności terenu dla przeciwników. W Civilization 4 kwestia była dużo prostsza - miasta budowało się prawie zawsze w identycznych odstępach. Teraz jest ciekawiej.\nJeśli ktoś nie lubi użerać się z dziesiątkami nowozdobytych miast, "puppet states" - czyli marionetkowe państwa - powita jak zbawienie. System jest bardzo prosty. Jeśli miasto ma być w pełni "nasze", czyni imperium nieco bardziej nieszczęśliwym, ale można decydować o jego produkcji i może ono produkować jednostki wojskowe. Jeśli pozostawimy je jako marionetkę, imperium będzie szczęśliwsze, koszty nowych Social Policies nie wzrosną, ale musimy się nim opiekować. Jednocześnie zawsze możemy zaanektować takie miasto później, gdy będzie to wygodne. Zetknąłem się z krytyką puppet states jako nadmiernego upraszczania gry, ale osobiście uważam to rozwiązanie za idealne. Stoimy przed wyborem, czy chcemy mieć imperium mocno trzymane w garści i kontrolowane, czy działające płynniej i szczęśliwsze. Jednocześnie w epoce, w której mamy już silne, duże, wypieszczone miasta nie musimy zawracać sobie głowy nowozdobytymi miastami, które nie są dla nas ważne ze strategicznego czy ekonomicznego punktu widzenia. Po prostu otrzymujemy dodatkowe źródło gotówki, nauki i rozszerzamy imperium.\nNajwiększą zmianą w Civilization 5 jest inny niż dotąd system wojny. Teraz na każde pole przypada tylko jedna jednostka, miasta mają własne punkty życia i ostrzeliwują napastników, a plansza podzielona jest na heksy. Armie są teraz nieduże i wojna skupia się na manewrach i rozsądnym dobieraniu jednostek. Nie istnieje już sytuacja, w której wojna polegała na zderzeniu się z sobą dwóch dużych stacków jednostek.\nCzy gra na tym zyskała? Na pewno. Gra ma teraz inny wymiar taktyczny. Łucznicy i artyleria naprawdę są łucznikami i artylerią - stoją na drugiej linii, pomagają, ostrzeliwują. Kawaleria służy do miażdżących ataków lub do "szarpania" sił wroga i szybkiego wycofywania się - wiele walk nie kończy się teraz śmiercią jednej ze stron, zwłaszcza w przypadku ostrzału.\nOczywiście, nie jest idealnie, bo sztuczna inteligencja nie do końca ogarnia sytuację. Jednak w najnowszej wersji gry komputer jest znośnie kompetentny, a wojna wygląda lepiej niż w Civilization 4. W trybie multiplayer w ogóle nie ma porównania - wojny naprawdę stały się interesujące, liczy się teraz dobór wojsk, ukształtowanie terenu, rozwój miast, desanty morskie.\nZmianą, która może budzić pewne kontrowersje jest fakt, że mamy teraz ograniczoną liczbę surowców, a każda jednostka (czasem budynek) "zjada" jeden punkt danego surowca. Dopiero śmierć jednostki zwalnia surowiec, który może być ponownie użyty. Pomysł ten uważam za strzał w dziesiątkę! W Civilization 3, jak już wspomniałem, przegrywał ten kto nie miał saletry. W Civilization 4 dostęp do żelaza i później ropy lub uranu sprawiał, że było się spokojnym i bezpiecznym. Teraz jest trudniej - toczą się wojny o surowce, dostosowuje się taktykę do tego, ile się ma żelaza (mało żelaza - inwestujemy na przykład w silną flotę wojenną, a armia lądowa to głównie pikinierzy i konnica. Dużo żelaza pozwala nam śmiało inwestować w silną piechotę, nawet we wczesnej erze prochu).\nBardzo cieszy mnie, że zniknęło coś, co z braku lepszej nazwy określę jako efekt ceglanej ściany. Wojna w Civilization 4 zatrzymywała się na dobrze bronionych miastach. Miasta, wypełnione masą jednostek, były atakowane aż do skutku, po czym przechodziło się dalej. Jeśli kolejne miasto miało równie dużo jednostek, proces powtarzał się. Każde miasto wymagało wiele wysiłku i poświęceń, ale w trakcie niemożliwie ciągnącej się wojny ekonomia i rozwój naukowy zwalniały. Miało to zapobiec szybkiemu podbiciu całego imperium, ale w efekcie sprawiało, że wojny zaczynały się dopiero, gdy zdobyło się stosowną przewagę (czytaj: miażdżącą), i bardzo szybko się kończyły.\nTeraz jest inaczej. Miasta są możliwe do podbicia relatywnie szybko. Z drugiej strony, trudno zdobyć miażdżącą, absolutną przewagę. Oznacza to, że wojny będą częstsze, ale bardziej wyrównane i nie będą przesłaniać reszty rozgrywki, jeśli ktoś się na nie zdecyduje. W moim przekonaniu w Civilization 4 wojna mogła służyć albo zdobyciu jednego-dwóch miast, albo przeistaczać się w wojnę totalną. Obecnie wojna stwarza realne zagrożenie dla atakowanego, ale też nie jest przy wyrównanych siłach wyzwaniem niemożliwym. Wciąż istnieją mechanizmy utrudniające podbój całego świata, ale są rozwiązane lepiej - podobnie jak w przypadku budowania nowych miast, zamiast całkowitego paraliżu imperium mamy do czynienia ze spadkiem jego wydajności, w miarę jak się rozwijamy.\nWojna jest jednocześnie ciekawsza i bardziej użyteczna również dlatego, że zmieniono warunki zwycięstwa. Obecnie by wygrać, wystarczy być ostatnim graczem, który jeszcze nie stracił swojej stolicy. Stwarza to możliwość prowadzenia ciekawych kampanii wojennych w celu osiągnięcia takiej wygranej. Nie miażdżymy już całego świata, a jedynie prowadzimy odpowiednią liczbę udanych wojen. Dlatego nawet jeśli gracz odnosi sukcesy militarne, do ostatniej chwili nie wiadomo, czy zwycięży, czy na przykład ktoś osiągnie wygraną kulturową. W Civilization 4 albo dochodziło do dysproporcji sił, albo wojna była stratą czasu. Odbierało to rozgrywce dramatyzm i czyniło ją przewidywalną.\nNiebagatelne znaczenie ma pojawienie się miast-państw. Mamy możliwość je podbijać lub nawiązywać z nimi współpracę - to dodaje dodatkowe możliwości agresywnym graczom. Jeśli nie chcemy angażować się w kłopotliwą, zażartą wojnę z innym imperium, polujemy na drobne, słabe miasta. Co więcej - można w ten sposób osłabić inną cywilizację bez atakowania jej! Mało tego, istnieje też opcja odwrotna - szlachetne odbijanie okupowanych miast z rąk "złych" imperiów sąsiadów i uwalnianie ich, co czyni ich naszymi automatycznymi sojusznikami. Ze względu na istnienie tych małych państewek, o które (lub z którymi) można się bić, gra nabrała zupełnie innej dynamiki w sferze wojny.\nProwadzenie wojny, obok zmniejszenia ciężaru micromanagementu, jest największym krokiem naprzód w Civilization 5 i zdecydowanie zasługuje na pochwałę. Nie spodziewajcie się po AI cudownej, błystkotliwej strategii - ale daje sobie radę nie najgorzej.\n10. MULTIPLAYER A SINGLE PLAYER\nJeśli grywacie w Civilization 5 w single player, gra jest bardzo zacna i, moim zdaniem, wyprzedza Civilization 4 dość znacznie. W multiplayer Civilization 4 całkowicie traci rację bytu. Mądrzej rozwiązana wojna, większa różnorodność strategii, brak możliwości wymieniania się technologiami zastąpiony obopólnym wyłożeniem gotówki, które po kilkudziesięciu turach daje automatycznie losową technologię, spory o pańśtwa-miasta, ścierające się granice, handel surowcami strategicznymi... wszystko to sprawia, że dyplomacja w multiplayer stwarza wiele możliwości i jest głównym powodem, dla którego aż tak cenię civilization 5. Tak, pewne zmiany przywitałem sceptycznie (o tym za moment). Jednak gra po prostu, zwyczajnie "działa". Jest świetnie zrobioną grą, która każe myśleć i planować, w jeszcze większym stopniu niż dotąd.\nTryb dla jednego gracza jest również interesujący, ale dyplomacja i interakcja jest jego najsłabszą stroną, nie ma dwóch zdań. W Civilization 4 istniały trwałe, mocne sojusze, AI była lojalna a zarazem pamiętliwa. Civilization 5 na początku był zupełnie chaotyczny i przypadkowy - dostawało się "po łbie" od sojusznika od kilkuset tur, bo postawiło się u jego granic miasto. Na szczęście nieco to stonowano, jednak dalej interakcje między graczem a AI pozostawiają sporo do życzenia. Dyplomacja istnieje i nie należy jej ignorować, ale jest mniej skomplikowana i mniej przejrzysta niż wcześniej. Myślę jednak, że to się da zmienić za pomocą modów, jeśli komuś aż tak to przeszkadza (o modach za chwilkę).\nBardzo sympatyczną zmianą jest fakt, że każda cywilizacja ma teraz własną, unikalną zdolność. Zagrałem do tej pory większością z nich i z nielicznymi wyjątkami cywilizacje nie mają bezużytecznych zdolności. Podoba mi się, że zdolności są unikalne i dopracowane zamiast pary powtarzających się w różnych konfiguracjach premii.\nBardzo dobrze potraktowano też jednostki specjalne. W Civilization 4 były w wielu przypadkach za słabe, zwłaszcza w porównaniu z Civilization 3. Teraz też nie są porażająco silne, ale mają jedną, ogromną zaletę - wszystkie cechy specjalne jednostek "przechodzą dalej" przy ich ulepszaniu! To rozwiązanie sprawia, że warto jednostki hołubić. Dodaje to też jeszcze jeden element różnorodności. Dla przykładu, ponieważ ulepszenia jednostek zasięgowych nie są kompatybilne z ulepszeniami jednostek walczących wręcz, premie do ataku łuczników w rydwanach są de facto tracone po awansie na rycerzy. Jednak nie w przypadku Arabów i Mongołów, którzy mają dostęp do jednostek konnych zdolnych strzelać. Nie wiem, czy było to zaplanowane, jednak efekt jest bardzo, bardzo ciekawy.\n12. THEY CHANGED IT, NOW IT SUCKS\nGłówny zarzut pod adresem piątej części Cywilizacji to "zmienili to a to, teraz jest beznadziejnie, NIE DA SIĘ W TO GRAĆ CO ZA DRAŃSTWO". Przyznaję, nie wszystkie zmiany mnie cieszą, jednak - zwłaszcza dla osób, które zetknęły się z negatywnymi opiniami, spróbuję w miarę uważnie przyjrzeć się najczęstszym zarzutom:\na) Brak "slidera": od pierwszej części serii ustawiało się - na globalnym poziomie - jaka część przychodów idzie na kulturę, jaka na naukę, jaka na pieniądze. Obecnie produkcja naukowa zależy od populacji, a pieniądze pochodzą z budynków, szlaków handlowych i eksploatowanych pól. Cóż, nie rozumiem zarzutu, że teraz jest źle. Ci sami gracze, którzy narzekają na nadmierne uproszczenie Civilization 5, są niezadowoleni że zamiast abstrakcyjnego, sztucznego podziału musimy teraz profilować miasta i całą ekonomię na poziomie miast. Zmiana na lepsze, a slider niech odejdzie do lamusa.\nb) Drzewko technologii: tak, tu mam problem. Technologii jest mniej, co samo w sobie nie jest takie straszne, ale są czasem nielogicznie powiązane i mamy sporo mniejszą swobodę nawigowania po technologiach. W Civilization 4 wspaniałe było to, że istniało parę sposobów rozwoju technologicznego - wiele technologii miało po kilka alternatywnych, prowadzących do nich ścieżek. Teraz jest inaczej. To źle, przyznaję. Jednak uważam to za konieczną ofiarę, ponieważ pierwotny system nie do końca pasowałby do reszty zasad gry. Nie demonizowałbym też zmiany - podstawowe ścieżki rozwoju są dalej podobne jak były (kultura+nauka lub też ekonomia+produkcja, jedyna różnica jest taka, że obecnie eksploracja mórz to "górna" część drzewka technologii zamiast "dolnej"), wybory których dokonujemy są funkcjonalnie podobne jak dawniej. Brakuje mi technologii opcjonalnych, nie będących częścią drzewka. To dałoby się wprowadzić - może wypadałoby zrobić stosowny mod.\nc) Szczęście określane na poziomie imperium, a nie miast: podoba mi się ten pomysł. Pozornie spłyca on rozgrywkę i zmniejsza zakres możliwości, ale to pozory. W rzeczywistości jedyne co się zmienia to fakt, że nie musimy zajmować się każdym miastem z osobna. W praktyce budowanie budowli dających szczęście przebiega podobnie jak dawniej. Co więcej, mamy teraz możliwość decydować, jak bardzo zależy nam na szczęśliwym imperium - da się grać zarówno imperium z ogromną nadwyżką szczęścia, które często wchodzi w Złote Wieki i szybko rozwija się jego populacja, jak i państwem którego mieszkańcy są niezadowoleni, ale które nie jest sparaliżowane. To ciekawsze i ma więcej sensu tak z punktu widzenia strategii, balansu gry, jak i logiki kreowanego świata. Nie oszukujmy się - jedyna dodana "złożoność", jaką wprowadzało osobne szczęście dla każdego miasta polegała na tym, że należało budować w każdym mieście te same uszczęśliwiające budynki. Nie wiem gdzie tu miejsce na kombinowanie i trudne decyzje. W skrócie - teraz jest więcej opcji i mniej męczącego powtarzania tych samych rozkazów we wszystkich miastach. Decyzja, jak ma wyglądać zadowolenie w imperium podejmowana jest przy doborze liczby i lokalizacji nowych miast, wypowiadaniu wojen, interakcji z miastami-państwami.\nBrak zdrowia. A, owszem. To mi się nie podoba. Co za tym idzie, nie podoba mi się, że surowce bonusowe (krowy, zboże) przestały być "normalnymi" surowcami, którymi się handluje i które są potrzebne. Surowców takich jest teraz w dodatku mniej - a te, które istnieją, są dużo mniej ważne. To moim zdaniem zdecydowanie najgorsza zmiana, jaka pojawiła się w Civilization 5.\ne) Brak religii. Kolejna zmiana, która mnie irytuje. Jednak podobno większość graczy religii nie lubiła i uważała, że psuje ona grę... nie należałem do nich, ale widząc obecne narzekanie mam wrażenie, że ludziom nie sposób dogodzić. Liczę tylko, że religia wróci w którymś z dodatków.\nf) Brak szpiegostwa... dobra, żartowałem. Nie znam ani jednej osoby, której szpiegowanie w Civilization 4 się podobało. Chętnie zobaczę ten element gry, ale lepiej rozwiązany - najchętniej jakoś oparty o wydawane pieniądze.\ng) Brak wymiany technologii: z tą zmianą z kolei miałem najwięcej kłopotu. Przede wszystkim zmniejsza ona, jak mi się wydawało, interakcję między cywilizacjami. Jednak nie żałuję tej zmiany. choć i mnie nie cieszy. Zmiana jest logiczna, a konieczność odkrywania technologii samodzielnie poprawia równowagę gry. Szczerze mówiąc, ta akurat zmiana jest mi mniej lub bardziej obojętna. Trudno się było do niej przyzwyczaić, ale pasuje do obecnej gry.\nPodobno Civilization 5 jest dużo łatwiejszy do modowania niż poprzednia część. Nie wiem, ponieważ - szczerze mówiąc - nie ruszam chwilowo modów. Dlaczego? Niestety, mody na razie nie działają w trybie multiplayer. Kiedyś ma się to zmienić, mam nadzieję, że jak najszybciej. Do tego czasu modami się nie interesuję, bo multiplayer to tryb, w któym gram najczęściej - gra jest dużo ciekawsza w grze ze znajomym.\nCivilization 5 nie jest grą idealną, ale jest dużo bardziej GRĄ, z punktu widzenia możliwości strategicznych i taktycznych, planowania, rozwoju i liczby dostępnych opcji. Gra zdecydowanie rozwija skrzydła w trybie multiplayer - jeśli/kiedy pojawi się możliwość modowania jej w tym trybie, śmiało nazwę tę grę praktycznie idealną. Póki co uważam, że jest zmianą na lepsze. Miłośnicy serii Civilization znajdą w niej bardziej wyważone i rozbudowane opcje - i większą potrzebę ich zintegrowania - oraz zobaczą, że wreszcie udało się odejść od systemu, w którym wielkie imperium jest koniecznością. Nowi gracze na pewno poczują się dobrze z faktem, że gra ma prosty interfejs i bardzo logiczny, zrozumiały, intuicyjny gameplay. Ludzie grający w single player docenią fakt, że w trybie single player gra nie "oszukuje", a wyzwanie będzie nie mniejsze niż w poprzedniej części. Gracze grający po Sieci powinni być grą absolutnie zachwyceni, kiedy będzie dało się ją modować. Obecnie gra jest krytykowana za to, że traktuje po macoszemu tryb wieloosobowy, co jest prawdą. Jednak paradoksalnie gra nawet w obecnym kształcie jest, moim subiektywnym zdaniem, o wiele lepsza niż część poprzednia.\nMoja ocena gry, bardzo subiektywna:\n9,5/10 jeśli nie Civilization 4 Cię męczył micromanagementem lub nie miałeś styczności z poprzednimi częściami.\n9/10 jeśli grywasz głównie w multiplayer.\n9,5/10 jeśli grywasz głównie w multiplayer, a gra WRESZCIE będzie w nim miała możliwość modowania.\n8/10 jeśli grywasz głównie w single player.\nNotka polecana przez: Absu, Aktegev, bukszpan, Darken, Draker, dzemeuksis, Ezechiel, Furiath, Huzarival, KFC, Llewelyn_MT, ment, Odol, Pahvlo, Podtxt, Siman, Szczur, zegarmistrz\nTeaser mojej riposty...\nTwoje tezy są mocno kontrowersyjne i niespójne. Odniosę się do nich jutro, gdyż już późno.\nNie grałem w Civ V ale jak (niemal) każdy miłośnik turowych strategii grałem we wszystkie poprzednie części z dodatkami i wybranymi spin-offami włącznie. Począwszy od Civ III nie gram przed wydaniem Complete Edition. Nie dość, że się to finansowo nie opłaca, to jeszcze otrzymujesz półprodukt.\nJeśli połowa wymienianych przez Ciebie cech (no, może trzecia część) jest na gorsze w porównaniu z poprzednimi częściami, to gra zasługuje na ocenę 5..6, a nie 9,5. Prawdę mówiąc, czytając podsumowanie liczyłem na ocenę najwyżej w okolicy 7. No chyba, że Civ IV oceniłeś na 16..18 w tej samej skali.\nLlewelyn: nie, Civilization 5 uważam za grę lepszą niż Civilization 4. Są zmiany, które mają swoje wady, ale fakt dodania Social Policies, City States, zupełna zmiana systemu walki - to je znacznie przeważa. Za jedyne naprawdę istotne wady uważam brak Zdrowia/zmniejszenie znaczenia surowców typu krowy (ale najnowszy patch ma dość znacznie je wzmocnić, więc ta krytyka się zdezaktualizowała) i brak religii. Ale religia nawet w Civ 4 była dopiero w jednym z dodatków.\nDo tego napisałem, że teraz gra ma różnorodne możliwości ogólnej strategii, że nie jest konieczne posiadanie dużego imperium, że znacznie zredukowany jest micromanagement - wymieniam zalety za zaletami. To, że pewne rzeczy mi się nie podobają nie zmienia faktu, że dodano do gry elementy, które stanowią gigantyczne ulepszenie i zupełnie nową jakość.\nJeśli napisałem to wszystko chaotycznie - cóż, przepraszam =) ale mam wrażenie, że nie czytasz uważnie, a zmiany które Ci się nie podobają odczytujesz jako moją dezaprobatę.\nP.S. Właśnie przeczytałem listę zmian, która ma się pojawić w następnym patchu - listę która pojawiła się 4 dni temu - i nabieram nowego szacunku do developerów gry. Większość tych zmian jest świetna, część z nich sam bym wprowadził modując, gdyby się nie pojawiły. Często rozważałem zmiany praktycznie identyczne do tych, jakie właśnie ogłoszono.\nP.P.S. W swojej niby-to-recenzji nie wspomniałem, i muszę dodać dla porządku, że gra lubi się krzaczyć na bardzo dużych mapach w multiplayer. W single player nie miałem tego problemu, choć gra znacznie zwalnia.\nCzyli warto czekać na VI albo V z dodatkami, albo na jakieś sensowne mody.\nCo do religii, to niestety mylisz się, były już w vanilla Civ 4.\nJestem fanatycznym zwolennikiem Alpha Centauri (z dodatkiem). Część z rozwiązań, o których piszesz już była tam zaimplementowana. Aż mam ochotę napisać własną reckę.\nTeż grałem we wszystkie części i całkowicie się zgadzam z Twoją recenzją. CiV 5 to takie trochę upgradowane Civ 4. Najsilniejszą różnice odczułem w wojnie, drogach, lepszej jakości dyplomacji i przesunięciu wagi na panstwo a nie miasto, jednak te różnice nie były na tyle kolosalne względem wcześniejszych części, abym odczuł jakąś rewolucję.\n@Furiath: Więc zgadzasz się także z fragmentem "Tryb dla jednego gracza jest również interesujący, ale dyplomacja i interakcja jest jego najsłabszą stroną, nie ma dwóch zdań." ;)\nNie bardzo wiem o co wam chodzi z tymi drogami. W Civ III i IV było dokładnie tak samo. To o czym piszecie jest Civ I i II.\nNiestety Civ 5 jest bardzo niedorobione :(\nPomijając wiele irytujących uproszczeń, to chyba najbardziej liczne kretyńskie bugi mnie zniechęciły do tej gry (z czego bardzo mocno wychodziły na ostatnich 3 poziomach trudności).\n- Puppet States są świetne, ale w paru przypadkach potrafią nas wykończyć - jeśli idziemy w pokojowy rozwój i napędzamy się technologicznie to efekt nieoptymalnego rozplanowania przez komputer zasobów plus dziwacznego budowania budynków (w tym obciążających finansowo budynków wojskowych) potrafi często się skończyć kryzysem gospodarczym imperium - bo duże puppet states (gdzieś przy stosunku zbliżonym 1:1) zaczynają przynosić poważne straty.\nDodatkowo cały czas jest problem z puppet state na wyspie - nie opłaca się ich zdobywać, ponieważ budowa sądu w nich (z uwagi na niską produkcję) paraliżuje nasze imperium na długi czas podczas aneksji - z uwagi za kary za okupowane miasto. Największy problem jest z miastem-państwem, bo nie możemy go spalić.\n- Jednostki wojskowe strzeleckie de facto lepiej zniszczyć w momencie dojścia do prochu - bo ich wysokie doświadczenie i wypchanie bezużytecznymi upgrade'ami im poważnie szkodzi. Dodatkowo w niektórych momentach gry lepiej trzymać starych wyszkolonych kuszników (a już na pewno angielskich łuczników z zasięgiem 4 pól) jeśli walczymy w trudnym terenie, ponieważ nie występuje po nich piechota zasięgowa - i dzięki premiom, wielokrotnym strzałom i zasięgowi potrafią zmasakrować współczesną piechotę zanim ta do nich dojdzie.\n- Fenomenem w ogóle jest wysyłanie scoutów w ruiny, żeby upgrade'owali się w łuczników. Jesteśmy wtedy na drodze do jednej z najbardziej porypanych wunderwaffe gry - łuczników z ruchem za 1 punkt (i ew. bonusowym leczeniem z survivalu). Po doekspowaniu ich jesteśmy w stanie metodą 'cofnij się i strzel' zmasakrować wszystko.\n- Osobiście brakuje mi możliwości ratunku (poza 'nie rozmnażajcie się') dla dużych imperiów w sytuacji jak zaczniemy mieć za dużo ludzi w stosunku do surowców - nawet jeśli mamy kupę kasy, to nie jesteśmy w miastach w stanie nic zmienić. Kiedyś był suwak luxuries i mogliśmy się wybronić - teraz musimy liczyć, że ktoś z naszych sąsiadów ma odpowiednie dobra na wymianę albo szybko budować kolejne miasto (i ustawić mu żeby się nie rozwijało, bo szybko wrócimy do punktu wyjścia).\nEfekt najwyraźniej widoczny jest na najwyższym poziomie trudności na długich rozgrywkach.\n- ABSOLUTNY brak skalowania dla rozgrywek epic i maraton. Pomysł jest bardzo fajny, ale wykonanie tragiczne. Wykańcza to niektóre polityki kulturowe oraz państwowe (6 turowy golden age to śmiech na sali w maratonie, podczas gdy jest dobry w standardowej rozgrywce).\nOgółem oba te tryby rozgrywki sprawiają wrażenie absolutnie niedotestowanych.\n- bardzo mocne premiowanie wysyłania hordy scoutów. Nie dość że jest to najszybszy rozwój technologiczny (zwłaszcza na epic i maratonie, gdzie jest to jedyny sposób na szybkie _prześcignięcie_ komputera z jego chamskim handicapem) jaki możliwy jest w grze, to jeszcze kończymy z najlepszymi oddziałami - dużo tańszym kosztem niż jakbyśmy je produkowali.\nMody poprawiają trochę grę, ale cały czas trzeba trochę poczekać aż moderzy naprawią wszystkie podstawowe błędy twórców i będzie się w to dało przyjemnie grać.\nZ punku widzenia fana Civ IV\nCiv V ledwo chodzi na moim półtorarocznym laptopie z Core 2 Duo. W przypadku strategii turowej to skandal. Poza tym mówisz, że gra działa wolno i z czasem zwalnia. Oprawa audio też jest zubożona. Gdzie jest ten postęp, za który płacimy zwiększonymi wymaganiami? Drętwi przywódcy?\nInterfejs znam z demo i jest faktycznie przejrzysty i funkcjonalny. Ale nie za taką cenę spadku wydajności i pogorszenia oprawy audiowizualnej...\n"Nuby i każuale"\nNiestety nie podzielam Twojego zachwytu o zdobywaniu znaczków. Co dobre dla jakiejś platformówki nie musi się sprawdzać w epickiej strategii. Gra się po to by wygrać, a nie zbierać znaczki za "okręty zatopione podczas gry Anglikami". Jeśli gra nie ma nic do zaoferowania by utrzymać popularność, to trzeba jej choć wrzucić 150 osiągnięć do zdobycia? To zwykły idiotyzm.\nZasady z Cudami Natury nie pojmuję, bo jest całkiem bez sensu. Mówisz swoim obywatelom "Tam na drugim końcu świata w środku państwa naszych najgorszych wrogów jest Wielka Rafa Koralowa." a oni są z tego powodu szczęśliwi? Ale o co chodzi..? Premię za zbudowanie tam miasta, czy objęcie własnym terytorium rozumiem, ale tej pierwszej w ogóle.\nRobotników można było porywać już w Civ IV. Poza tym nie prościej zbudować głupich włóczników czy łuczników i posłać ich z osadnikami (nawet głupi komputer tak robi) niż potem organizować wyprawę wojenną na ich odbicie? To marnotrawstwo surowców, które i tak się odbije. Poza tym nie widzę żadnego sensownego uzasadnienia porywania osadników, chyba że się ich wciela do swojego miasta. Jeśli zostaną dodani do miasta to jak ich odzyskać?\nNa najwyższym poziomie trudności Civ V jest słabsza od typowego gracza i to niby dobrze? Ile razy wygrałeś w Civ IV na najwyższym poziomie trudności? Ja nawet nie próbowałem, bo aż tak dobry nie jestem. Przytępianie SI podobno wyszło w Civ V najlepiej.\nW Civ III/IV drogi i koleje także służą wyłącznie do podróży oraz łączenia miast i źródeł surowców. Problem, do którego się odnosisz był w Civ I/II. Sprawdziłem na Wikii.\nNigdy nie "spamowałem miastami" w Civ. Wcześniej pisałeś, że w Civ IV trzeba mieć dużo miast by wygrać, a jednocześnie trzeba liczyć, na ile można sobie pozwolić. No to jak w końcu jest?\nNa jakimś średnim poziomie trudności w Civ IV można swobodnie wygrać posiadając 8..10 dobrze rozwiniętych miast, chyba że Cię interesuje zwycięstwo militarne. Małe i słabe miasta są niewydajne i bardzo trudne do efektywnej obrony.\nChyba nigdy nie atakowałeś w Civ IV miasta z murami bronionego przez 3 jednostki piechoty lub łuczników wspieranych konnicą i artylerią, wszystkie z premiami z odpowiednich skillów. To koszmar bez przytłaczającej przewagi liczebnej a najlepiej także technologicznej. Jak niby przy tworzeniu mniejszych imperiów ma pomóc fakt, że trudniej jest bronić się w mieście?\nJak było w Civ II/III nie pamiętam, ale mury miejskie w Civ IV mają koszt utrzymania 0.\nSocial Policies to dziwny system. Ten z Civ IV jest o wiele bardziej sensowny, gdyż zależy od postępu nauki, a nie kultury, oraz nie włącza się premii "teraz i na zawsze", ale trzeba dokonywać wyborów, przez co można grać o wiele bardziej elastycznie. W Civ V wybierasz jakąś drogę i musisz się jej trzymać. To jest zwyczajnie bezsensowne i nierealistyczne ograniczenie.\nW Civ IV także niewiele dało się zdziałać bez pieniędzy. W niektórych miastach nieukierunkowanych na produkcję trzeba było kupować niemal wszystkie budynki. Niemożliwe było zbudowanie wszystkich budynków w każdym mieście, chyba że się grało bardzo defensywnie. No ale więcej budynków zawsze oznacza mniejszą armię, a to nic dobrego. Każde dobre miasto w Civ (od zawsze) powinno być sprofilowane. Niektóre idą w produkcję, inne w handel (kasa), jeszcze inne w naukę. Każdy poradnik do Civ o tym mówi.\nStraciłem ochotę na wytykanie błędów porównania. Wybacz.\nOstrzał w Civ IV nigdy się nie kończy śmiercią jednostek, bo taka jest podstawowa zasada działania artylerii.\nSzkoda, że twórcy modów do Civ IV mówią co innego. Tu masz przykład.\nWiększość modów Civ IV działa w multiplayer.\nNarzekasz na grafikę i udźwiękowienie (ale i wolne działanie), crashe, Civilopedię, brak dostępu do modowania na poziomie Civ IV, brak religii, brak zdrowia, głupotę SI. Dodatkowo wymieniasz szereg cech Civ IV (a nawet III) jako nowości w Civ V. To raczej średnio pochlebne opinie.\n"Civilization 5 nie jest grą idealną, ale jest dużo bardziej GRĄ, z punktu widzenia możliwości strategicznych i taktycznych, planowania, rozwoju i liczby dostępnych opcji."\nCivilization IV jest grą idealną w zgodnej opinii krytyków i graczy. Do tego kosztuje ponad dwa razy mniej w wersji Complete Edition, wygląda pięknie na mającym 3..5 lat sprzęcie i ma doskonały wybór modów, w tym kilka naprawdę udanych total conversion. Jak dla mnie wybór jest jasny.\nNie mówię, że Civ V jest grą złą, bo tego nie wiem. Wiem, że na pewno nie jest lepszy od Civ IV, nie licząc kilku rzeczy, jak heksy i niestackowanie jednostek. A skoro nie widać różnicy to ja poczekam na Complete Edition.\n@Llewelelyn: Twoja wypowiedź sprowadza się do "nie grałem w Civ 5, ale Civ 4 na pewno jest lepszy". Nie przekonuje mnie taka logika =P. W Civilization 4 grałem przez parę lat, mimo to uważam część piątą za lepszą. Podaję konkretne dla takiej opinii powody. Czy się z nimi zgadzasz, Twoja sprawa. Mam jednak porównanie, a Ty mówisz, że tego porównania nie masz... a mimo to wygłaszasz jednoznaczny pogląd, że Civ 4 jest na pewno lepsza.\nTo, że Social Policies zależą od kultury uważam za zaletę. Kiedy miasto sięgnie 3 pola w dal granicami, kultura staje mu się w Civilization 4 zbędna, chyba że ma to być w założeniu jedno z miast potrzebnych do cultural victory. W Civilization 5 rola kultury wzrosła z "jedna z opcji zwycięstwa, dość trudna do zrealizowania" do "kultura w państwie jest zawsze potrzebna". Premie dawane na stałe zmniejszają nie elastyczność wyboru, ale możliwość wycofania się z niego. Kombinacji policies jest bardzo dużo (nikt nie każe nam inwestować w całe drzewko, ja zwykle łączę kilka różnych), poza tym premie dawane przez policies dużo bardziej różnicują imperia niż różne formy rządów, przynajmniej w moim mniemaniu. Trochę brakuje mi jednostek/budynków za poświęcenie populacji, być może przydałoby się jedenaste Policy Tree.\n"Puppet States są świetne, ale w paru przypadkach potrafią nas wykończyć - jeśli idziemy w pokojowy rozwój i napędzamy się technologicznie to efekt nieoptymalnego rozplanowania przez komputer zasobów plus dziwacznego budowania budynków (w tym obciążających finansowo budynków wojskowych) potrafi często się skończyć kryzysem gospodarczym imperium - bo duże puppet states (gdzieś przy stosunku zbliżonym 1:1) zaczynają przynosić poważne straty.\nDodatkowo cały czas jest problem z puppet state na wyspie - nie opłaca się ich zdobywać, ponieważ budowa sądu w nich (z uwagi na niską produkcję) paraliżuje nasze imperium na długi czas podczas aneksji - z uwagi za kary za okupowane miasto. Największy problem jest z miastem-państwem, bo nie możemy go spalić."\nPo pierwsze, po ostatnich patchach komputer dużo rozsądniej rozbudowuje puppet states. Są przez to wydajniejsze, mniej nas kosztują. Budynki wojskowe nie są teraz budowane wcale - przypominam, że moja niby to recenzja powstała na bazie najnowszej wersji, bardzo wyraźnie zaznaczyłem że gra jest zupełnie inna niż była dotąd. Co do puppet states na wyspach - Courthouse zawsze można kupić (kolejna zmiana w jednym z patchów). W efekcie puppet states nie przynoszą już strat, choć owszem - z czasem warto je zmieniać we własne miasta. Poza tym teraz można sprzedawać budynki, więc jeśli dołączony puppet states ma nie odpowiadające nam budynki, możemy je zamienić na niewielką ilość gotówki.\n"Jednostki wojskowe strzeleckie de facto lepiej zniszczyć w momencie dojścia do prochu - bo ich wysokie doświadczenie i wypchanie bezużytecznymi upgrade'ami im poważnie szkodzi. Dodatkowo w niektórych momentach gry lepiej trzymać starych wyszkolonych kuszników (a już na pewno angielskich łuczników z zasięgiem 4 pól) jeśli walczymy w trudnym terenie, ponieważ nie występuje po nich piechota zasięgowa - i dzięki premiom, wielokrotnym strzałom i zasięgowi potrafią zmasakrować współczesną piechotę zanim ta do nich dojdzie."\nNie wiem, może było tak przed patchami, ale z mojego doświadczenia wynika, że ostrzał Riflemenów przez 3 oddziały angielskich łuczników zabiera im góra 4 HP. O poważnym uszkodzeniu Infantry czy nowszych jednostek nie ma co marzyć. A nie jest tak łatwo mieć trzy razy większą armię angielskich łuczników niż wynosi liczba riflemenów czy infantry wroga. Nawet w trybie single player.\n"Fenomenem w ogóle jest wysyłanie scoutów w ruiny, żeby upgrade'owali się w łuczników. Jesteśmy wtedy na drodze do jednej z najbardziej porypanych wunderwaffe gry - łuczników z ruchem za 1 punkt (i ew. bonusowym leczeniem z survivalu). Po doekspowaniu ich jesteśmy w stanie metodą 'cofnij się i strzel' zmasakrować wszystko."\nByć może można tak zmasakrować barbarzyńców. Jednak łucznik może strzelać tylko do jednego przeciwnika na turę, a w obecnej wersji Civ 5 nie widziałem, by komputer atakował pojedynczymi jednostkami. Poza tym da się w ten sposób zdobyć może 2, może 3 jednostki superłuczników. To zdecydowanie nie wystarczy przeciwko całej armii przeciwnika. Poza tym nie brakuje innych superjednostek, które łatwo skontrują takich łuczników - chociażby amerykańscy Minutemen czy upgrade'owane jednostki specjalne Azteków lub Persów, które leczą się absurdalnie szybko. Nie uważam, by szybko poruszający się łucznik był gamebreakerem.\n"Osobiście brakuje mi możliwości ratunku (poza 'nie rozmnażajcie się') dla dużych imperiów w sytuacji jak zaczniemy mieć za dużo ludzi w stosunku do surowców - nawet jeśli mamy kupę kasy, to nie jesteśmy w miastach w stanie nic zmienić. Kiedyś był suwak luxuries i mogliśmy się wybronić - teraz musimy liczyć, że ktoś z naszych sąsiadów ma odpowiednie dobra na wymianę albo szybko budować kolejne miasto (i ustawić mu żeby się nie rozwijało, bo szybko wrócimy do punktu wyjścia)."\nNigdy nie miałem tego problemu... duże imperium ma zwykle spory przychód kasy, więc dokupuje się w nim Kolosea i Teatry, aż wróci do względnej normy. Poza tym nawet z ujemnym zadowoleniem imperium na tyle duże, że nie jest w stanie się rozwijać populacyjnie produkuje ogromne ilości młotków i nauki. Zresztą czy w Civilization 4 było inaczej? Zbyt duże imperium miało przychód np. -40 złota. Po iluśtam turach cała nasza armia dezerterowała i byliśmy łatwym celem. Obecny mechanizm ograniczania rozwoju imperium wydaje mi się lepszy niż pierwotny, głównie ze względu na istnienie Puppet States.\n"ABSOLUTNY brak skalowania dla rozgrywek epic i maraton. Pomysł jest bardzo fajny, ale wykonanie tragiczne. Wykańcza to niektóre polityki kulturowe oraz państwowe (6 turowy golden age to śmiech na sali w maratonie, podczas gdy jest dobry w standardowej rozgrywce).\nOgółem oba te tryby rozgrywki sprawiają wrażenie absolutnie niedotestowanych."\nTu się nie wypowiem, grywam tylko na tempie Standard. Założę, że masz rację =)\n"bardzo mocne premiowanie wysyłania hordy scoutów. Nie dość że jest to najszybszy rozwój technologiczny (zwłaszcza na epic i maratonie, gdzie jest to jedyny sposób na szybkie _prześcignięcie_ komputera z jego chamskim handicapem) jaki możliwy jest w grze, to jeszcze kończymy z najlepszymi oddziałami - dużo tańszym kosztem niż jakbyśmy je produkowali."\nCzy możesz rozwinąć? W jaki sposób horda scoutów daje taki ogromny rozwój naukowy? Technologie są dawane przez ruiny tylko do określonego poziomu, więc po jego osiągnięciu (nawet jeśli dostawaliśmy wiele technologii z ruin i jeśli komputer nas nie ubiegł - co po patchach robi o wiele częściej) nagle dostajemy armię mało przydatnych scoutów. W momencie dojścia do Longswordmanów zwiadowcy przydają się tylko jako, cóż, zwiadowcy.\nNie jestem aż takim fanatykiem Civki, jak Wy, ale trochę pograłem -chyba od pierwszej Colonization, przez dwójkę Civki, trójkę chyba, czwórkę Civkę i Colkę, no i skończyłem na piątce. Gdzieś tam jeszcze pojawił się epizod z Alphą C. oraz FreeCiv.\nZdecydowanie w piątkę gra mi się najlepiej. Niestackowanie jednostek jest wspaniałym pomysłem, zresztą jak wiele innych.\nGeneralnie to jestem raczej cienki bolo, bo zacieszam z sukcesów na Kingu, ale te kilkaset godzin w piątkę pocisnąłem. Zresztą przerzuciłem się znów na Windows po romansie z Ubuntu tylko po to, żeby móc cisnąć w Civ5.\nNie przesiadłbym się już na wcześniejsze wersje -jestem casualem i poziom skomplikowania piątki bardzo mi pasuje.\nAchievmenty są debilne, bo sprowadzają się w większości do robienia tego samego, ale różnymi nacjami, na innej mapie, etc.\nCo do Waszej dyskusji -pewnie po pięćdziesiątym komentarzu będzie już wiadomo, kto ma dłuższego.\nNa razie trzymam się wersji, że wszytsko zależy od upodobań, i wolę nie podejmować prób jakiejkolwiek noszącej znamiona obiektywizmu analizy i porównania.\nA na koniec dodam, że jak zwykle przy nowej wersji produktu, która bardzo różni się od poprzedniej, fani tej starszej podnoszą straszny raban, jakby ktoś miał im przez tę nową wersję powiedzieć, że są do niczego.\nDyplomacja w Civ 5 jest słaba, ale w poprzednich częściach to był syf, którego się nawet kijem nie ruszało. Dlatego względem nich jest to upgrade.\nNigdy tez nie interesowało mnie zautomatyzowanie, doradcy itd. Zawsze kontroluję nawet pojedynczych robotników, nie mówiąc o każdej pojedyczej produkcji i rozstawieniu ludzików na terenie miasta. Zazwyczaj komputer słabo się sprawdzał we wszystkich częściach w tym temacie.\nW multiplaya gram tylko w FPPki.\nZaznaczam - gram w Civ typowo dla funu, jako casual, na średnim poziomie trudności i swoje wrażenia opisuję na takim właśnie poziomie. Bez nerdowskich wymagań i szczegółów. W Civ 5 gra się mi bardzo podobnie jak w IV (która była świetna), tylko jeszcze lepiej działa wojsko (brak tych stosików, taktyka) oraz dyplomacja. Jeśli ktoś ma niepotrzebną kasę - może kupić, jeśli dla kogoś to poważny wydatek - niech nie kupuje, gdyż nie zobaczy żadnej rewolucji w porównaniu do IV.\n@Furiath: Fakt. Tylko teraz azteccy fundamentaliści buddyjscy nie mogą na islamskich Rosjanach wymóc zmiany religii państwowej.\nPod resztą komentarza mógłbym się sam podpisać, ale na Civ V poczekam aż skończą ją tworzyć. Nie tyle o pieniądze chodzi (można kupić kod Steam za 50 zł), co o tę niekompletność i nieprzemyślane błędy, o których mówi Szczur. Gra w Civ IV bez Beyond The Sword też jest niczym w porównaniu z ostateczną wersją.\n@oddtail: Civ IV to gra dojrzała i kompletna. Civ V nie może być lepsza, choćby przez ten trwający płatny betatest. Może kiedyś dorówna, ale na razie droga daleka. Do tego spora część zalet, które przypisujesz Civ V była już w Civ IV (albo dodatkach). Obiecuję zagrać i się zachwycić. Pół roku po drugim dodatku.\nA jakiego masz lapka, tak dokładnie? Myślisz, że na 2 rdzeniach 2,1Ghz, 4gb RAM i ge force 8600m ma szanse pójść?\nMożliwe, że w najnowszej wersji się poprawiło, ja jakiś czas przestałem grać lekko zirytowany ilością denerwujących myków, które wychodziły na wysokim poziomie trudności.\nPuppet states - świetnie, cieszę się że to poprawili, bo do tej pory nie dało się w związku z tym sensownie grać.\nŁucznicy/kusznicy - pojedynczy łucznik wyekspowany porządnie jest w stanie z 4 pól uszkodzić za 3-4HP riflemana na rundę. Wykorzystując wąskie gardła w terenie spokojnie można było zatrzymać przy pomocy 6 nawet dużą ofensywę. Bo przez brak stackowania spokojnie dawało się wybić przeciwnika w single player w tempie podchodzenia - najwyżej potem piechota musiała go dobić jak dotarł.\nByć może ich trochę osłabili.\nCo prawda to była taktyka dobra tylko w głębi lądu - bo przy brzegu indirect z doświadczonych okrętów rzezał wszystko. Plus okrętom przechodziło doświadczenia, co później daje olbrzymią przewagę.\nScouci - 3-4 jednostki spokojnie da się wyciągnąć, teoretycznie więcej jeśli się pilnuje żeby tylko scoutami badać. To spory plus mieć angielskich łuczników z taką premią. Więcej ich tak naprawdę rzadko było potrzeba.\nTak - owszem, inne armie są w stanie ich skontrować, z tym że tylko konkretne nacje plus w konkretnych momentach. Na maratonie/epic daje to naprawdę dużo czasu na szaleństwa. Łucznik który się porusza tak samo szybko jak przeciętny przeciwnik i przy tym oddaje skuteczny strzał jest naprawdę nieprzyjemny.\nImperia - nie dziwię się, że nie miałeś tego problemu. Przy stardard rzadko zdążył wystąpić (plus puppet states poprawili jak piszesz). Przy maratonie robił się problemem nawet pomimo kompletu budynków w niektórych momentach, kiedy budynki nie starczały na pokrycie rozwoju.\nEwentualnie być może miałeś po prostu premie za niższy poziom trudności, które wystarczały.\nŻeby nie dać rady się rozwijać populacyjnie na maratonie udało mi się przy 11 miastach - za późno zorientowałem się że szpitale przy tym tempie gry potrafią być strzałem w stopę.\nTechnologie - horda scoutów = sporo technologii z ruin (nie zauważyłem limitu) + sporo łuczników z szybkim ruchem. Całość niskim kosztem.\nMoże po ostatnim patchu komputer nauczył się badać ruiny na czymś innym niż własnym kontynencie. Do tej pory tego nie umiał.\nA przy dłuższych grach kiedy technologie wynajduje się bardzo długo zysk jest tym większy, że można dostać w czasie kiedy wynajdujemy jedną technologię 1-2 inne z ruin.\nMoje obserwacje bazowane są na grze głównie na epic/maraton (na standard zagrałem 2 razy, ale jakoś bardzo krótka partia mi się wydawała) na poziomach trudności powyżej 4.\nMoże rzeczywiście poprawili aż tyle, ale jak na razie mam co innego do pogrania - dam Civ 5 trochę czasu i wtedy pewnie do niej wrócę.\nDo tego bardzo nie podobał mi się mechanizm, który gra sugerowała (a na najwyższych poziomach trudności praktycznie wymagała) - wojna z city-state (bo barbarzyńcy przestają expować przy 30) i ustawianie wojska w zasięgu ognia. Spowalnia strasznie grę, ale 2/4 XP co turę (ew. więcej jeśli to łucznicy z marszem i medykiem najlepiej) jest najlepszą metodą posiadania skutecznej armii.\nZwłaszcza gry zrobi się tak samo z marynarką. Do tego w którymś momencie dochodzi podwójny strzał i podwójne tempo zbierania expa dla łuczników i okrętów.\nJa mam 2,0 GHz i 3 GB RAM, ale grafikę Intel 4500MHD (jak każdy szanujący się linuksiarz). GF 8600M jest oczywiście znacznie mocniejsza, więc pewnie da sobie radę. U mnie gra działa, ale zdecydowanie mozolnie jej to idzie. Do tego grałem tylko w demo, więc ani nie było dużo jednostek ani walki. Jak pisze oddtail, później zwalnia.\nZanim zaczniecie krzyczeć, że ta próba była bez sensu przypomnę, że ta karta jest wymieniona jako minimalne wymagania sprzętowe (właściwie to zintegrowana grafika z Intel i3, ale to dokładnie taki sam sprzęt). Procesor mam mocniejszy niż wymagany i więcej RAM, więc nie powinno być problemu.\n@Llewelyn: moim zdaniem gra wyszła już z tego ciągłego betatestu. Prawdą jest, że Civ 4 jest grą dużo bardziej dopracowaną i dojrzałą. Jednak myślę, że Civ 5 ma dużo większy potencjał. To prawda, jeśli ktoś nie jest aż takim entuzjastą jak ja, lepiej poczekać jeszcze ze 3 miesiące. Jednak subiektywnie uważam, że zalety przesłaniają wady.\n@Szczur: polecam grę Standard, poziom trudności King i wyżej, bardzo duże mapy. King może wydawać się słaby i nieciekawy, ale na dużych mapach gry stają się zauważalnie trudniejsze. Przed patchami wygranie gry na dużej mapie było prawie niemożliwe, jeśli się nie grało na podbój - bo Rosja lawinowo rosła w siłę. Teraz zbyt duże niezadowolenie uniemożliwia prowadzenie wojny i gra dalej jest trudna - ale King powinien być wyzwaniem dla niezłych graczy, a Emperor dla wymiataczy.\nUjmę to tak: udało mi się wygrać grę na małej mapie na poziomie trudności Deity. Na dużych mapach King jest dla mnie optymalny, chwilowo nie zamierzam się na wyższy. No i gra nie sprawia wtedy wrażenia za krótkiej ;).\nOdnośnie wojny i Longbowmenów: nie wiem czy coś zmienili, ale posłanie Longbowmenem Riflemana do piachu nie bardzo mi wychodzi. Do tego po patchach AI nauczyła się robić (na razie nieporadne, ale mimo wszystko) desanty morskie. Komputer dalej nie dorównuje graczowi taktycznie i raczej prędko do tego nie dojdzie, ale przy niewielkiej technologicznej przewadze wydaje mi się znośnym wyzwaniem. Choć przyznaję, geniuszem taktycznym nie jestem, więc może po prostu jestem tak słaby, że na King komputer jest akurat na tyle trudny, bym się nie nudził.\nGdybym miał tyle czasu żeby przeczytać tą recenzję, to bym sobie pograł w Cywilizację :D\nNa małych mapach nie ma w ogóle sensu grać w tą grę - ani razu nie próbowałem, więc się o nich nie wypowiadam jak tam jest, grywałem tylko na maksymalnym rozmiarze mapy (3 razy na earth, reszta to random). Niemniej zupełnie nie rozumiem kawałka o Rosji - nie spotkałem takiego efektu.\nNa mapach archipelagowych komputerowi strasznie wolno szła ekspansja nawet na wysokich poziomach trudności, na Ziemi dało się wygrać okopując w obu Amerykach (albo nawet w ciężko umocnionej Europie) i jadąc kulturowo do zwycięstwa - choć rzeczywiście bywało to czasem trudno, jeśli komputer się uwziął.\nNa Kingu udało mi się raz wygrać grę kulturowo bez wywoływania ani jednej wojny (choć z bardzo niskim score - niestety podwój militarny najlepiej wychodzi do score).\nZresztą - cywilizacja jest na szczęście na tyle losowa, że w połowie przypadków Rosja dostawała bęcki od jakiegoś sąsiada.\nGeneralnie dla mnie jednym z kluczy do sukcesu jest maksymalne doświadczenie swojej armii (i floty) - komputer tego nie robi, więc przewaga jest bardzo widoczna w momencie starcia.\nTa gra ma niestety za dużo exploitów i przy ostro 'oszukującym' komputerze (bo dalej jest głupi jak but) na najwyższych poziomach to generalnie o ich wykorzystanie chodzi.\nZgadzam się, małe mapy w Civ nigdy się nie sprawdzały, chyba, że ktoś lubi ciasnotę i prowadzenie wojny w starożytności. W tym ostatnim przypadku jednak i tak lepiej wybrać Epic. Ja w Civ IV zawsze gram w Maraton.\nCzyli Rosja z Civ V to taki odpowiednik Montezumy z Civ IV?


P a n n a L i l a: Malmö\nAutor: Panna Lila o 04:40\nbiotechnology 17 marca 2011 20:58\nUwielbiam Malmo! Byłam tam co prawda tylko raz, ale mam nadzieję wrócić. Swietny park (o ile dopisze pogoda) i sklepy z ksiązkami oraz z płytami CD - polecam! W tych pierwszych o dziwo niesamowicie duży wybór książek po angielsku, a jeśli chodzi o muzyczne sklepy to bardzo dużo alternatywnych perełek.\nJedyne co, to ceny w H&M niestety wyższe niż u nas :C\nPanna Lila 17 marca 2011 21:19\nW księgarniach nie byłam, ale udało nam się znaleźć płytowy sklep i było to naprawdę klimatyczne miejsce:) Niestety pan sprzedawca poinformował nas, że większość sklepów z płytami z drugiej ręki, które kiedyś były w Malmo, już nie funkcjonuje:/\nAnonimowy 17 marca 2011 22:19\nPanna Lila 18 marca 2011 14:23\nmadamep 7 lutego 2018 19:31\nhej, jutro wybieram się właśnie do Malmö. Czy mogła byś prosze podać nazwę i adres lumpeksu i sklepu płytowego z drugiej reki? Dziękuje :)\nPanna Lila 13 lutego 2018 15:00\nNiestety nie pomogę, wyjazd był już tyle lat temu, że nawet nie przypomniałabym sobie jaka to była dzielnica:(


Odkryj Swoje Fasony - warsztaty stylizacyjne z Kariną Mrozicką - Warsztaty Cooltury\nPewnie wiele już słyszałaś o sylwetkach, pewnie nawet wiesz jaką jesteś. Ale czy to oznacza, że wiesz już co i jak nosić żeby super wyglądać? Nauczę Cię tego. Bez podziału na owoce i litery. Dowiesz się nie tylko CO nosić, ale przede wszystkim JAK nosić.\nCzekają na Ciebie cztery godziny wypełnione teorią i praktyką, przykłady stylizacji stworzonych specjalnie dla Ciebie, mnóstwo wskazówek i tricków stylizacyjnych, dzięki którym Twoja sylwetka będzie wyglądała świetnie.\nInwestycja w wiedzę, która da Ci samodzielność, pewność dokonywania dobrych wyborów zakupowych to tylko 159 zł.\nsiedziba Warsztatów Cooltury\nJedyne 159 zł!\nA teraz krótki test. Jeśli na większość poniższych zdań odpowiesz TAK, to zdecydowanie ten warsztat jest dla Ciebie:\nNie wiesz jakie fasony pasują do Twojej sylwetki?\nNie wiesz jak podkreślać mocne strony swojej figury?\nCiągle wybierasz te same ubrania, bo tylko w nich czujesz się bezpiecznie?\nBoisz się eksperymentować z nowymi fasonami i kolorami?\nWydaje ci się, że przy Twojej figurze nie możesz wyglądać lepiej?\nChciałabyś coś zmienić w swoim wizerunku, ale nie wiesz od czego zacząć?


Mecz Orła w kinie samochodowym? | Łódzki Sport\nMecz Orła w kinie samochodowym? 7 maja 2020 / 11:07\nOrzeł Łódź prezentacja 2019-06-16 żużel (fot. Marian Zubrzycki)\nWiele wskazuje na to, że żużlowy sezon w Polsce wystartuje w ciągu dwóch miesięcy. Na początku jednak mecze będą odbywały się bez udziału publiczności. Kluby szukają rozwiązań, by umożliwić kibicom przeżywanie żużlowych emocji.\nW połowie czerwca powinna wystartować PGE Ekstraliga. Niedługo później prawdopodobnie ruszą eWinner 1. Liga i 2. Liga Żużlowa. Jak podaje po-bandzie.com.pl jednym ze sposobów na puste stadiony może być uruchomienie kina samochodowego przed obiektem.\nSwoim pomysłem na kino samochodowe pod stadionem podzieliła się Ilona Termińska, prezes Apatora Toruń.\n– Myślimy też nad takim pomysłem… Chcemy zrobić kino samochodowe podczas meczów. Nie wiem czy nam się to uda pod względem prawnym, ale chcemy pod MotoAreną postawić telebim i transmitować mecze dla kibiców. Dużo zależy od rozmów z Canal+, czy dostaniemy sygnał – powiedziała Termińska, w programie Po Bandzie Live.\nPrzypomnijmy, że pierwszy domowy mecz Apator Toruń miał odjechać w 2. kolejce sezonu 2020. Rywalem toruńskiej ekipy miał być Orzeł Łódź. Czy istnieje zatem szansa, że mecz Orła będzie można obejrzeć w kinie samochodowym? Niebawem powinniśmy poznać odpowiedź na to pytanie.\n7 maja 2020 / 11:07\nPoprzedniTomasz Wieszczycki w Turbokozaku. Jak sobie poradził?\nNastępnyŁKS. Nie ma przypadków koronawirusa! Można trenować


Alina Rose Blog Kosmetyczny: Makijaż: Kobalt i złoto- makijaż z użyciem cienia Miyo...\nMakijaż: Kobalt i złoto- makijaż z użyciem cienia Miyo...\nDziś mam dla Was makijaż z przewagą kobaltu i złotymi akcentami...\nWykonałam go głównie przy użyciu cienia Miyo nr 39 który jest właśnie pomieszaniem kobaltu i intensywnego fioletu. Takie kolory wyglądają naprawde pięknie na brązowych oczach, ale sprawdzają sie też na niebieskiej tęczówce.\nChciałabym również bardzo podziękować Wam za ogrom cudownych komentarzy, które od Was dostaje!\nJesteście absolutnie niesamowite i motywujące... sprawiacie że ciągle chce mi sie pracować nad blogiem i choć zwykle miałam do wszystkiego słomiany zapał, teraz nie wyobrażam sobie życia bez prowadzenia strony:)\nObecnie pisze dla Was dwa posty- jeden o zaskórnikach a właściwie o tym jak sie ich pozbyć- to jeden z tematów o który najczęściej prosicie. Drugi post to post o cellulicie i o tym jak możemy sprawić że będzie o wiele miej widoczny lub w dużym stopniu zostanie wspomnieniem:)\nAle ponieważ dawno nie było makijażu dziś właśnie taki post:)\nNiżej możecie zobaczyć kosmetyki... Tym razem są to:\nCienie Loreal (złoto)\nCienie Mollon Rainbow Touch\nCień Miyo nr 39\nCień Inglot nr 395\nSzminka Pierre Rene nr 16\nBłyszczyk Rimmel Sweet Jelly nr 40\nDla mnie to makijaż bardziej 'plażowy':)\nDziewczyny które nie lubią mocno podkreślać dolnej powieki mogą wykorzystać właśnie taki makijaż- w momencie kiedy lekko podkreślamy ją tynlko jasnymi i cielistymi perłowymi cieniami spojrzenie jest o wiele bardziej rozświetlone. Ja zaznaczyłam na jasno linię wodną i przeciągnęłam jasną linię lekko poza zewnętrzny kącik.\nNa dziś to chyba wszystko:) Odpowiedziałam na Wasze pytania pod poprzednim postem, jeśli macie jakieś nowe problemy to piszcie koniecznie!\nMam nadzieję że załapię się dziś jeszcze na spacer póki słońce nie zajdzie:D\nEtykiety: alina rose, brązowe, brunetki, dla blodnynki, kobalt, kobiecy, kreska, makeup, makijaż, miyo, na lato, niebieskie, oka, oko, złoto\nAnonimowy 25 kwietnia 2012 18:31\nOOO...jestem prawie na początku :D. Makijaż jest piękny i jak zwasze wyglądasz w nim prześlicznie! Obecnie wchodzę na bloga codziennie i bardzo dużo wcieliłam w życie Twoich pomysłów. Jesteś niesamowitym źródłem wiedzy o wszystkim co o kosmetykach i pielęgnacji wiedzieć warto, a i tak co wpis zaskakujesz mnie czymś nowym :). Pozdrawiam serdecznie. Kasia.L.\nAlina Rose 25 kwietnia 2012 19:00\nHej Kasiu:)) Dziękuję bardzo! Cieszę się że makijaż Ci sie podoba i mam nadzieję że ciągle będziesz znajdować na blogu coś co cie zaciekawi:)\nAnonimowy 25 kwietnia 2012 19:18\nO to się nie martwię ;). A jeżeli chodzi o makijaż, to aż mam ochotę jechać po taki cień do oczu jak Twój :). Wygląda na prawdę pięknie.\nSylwia 25 kwietnia 2012 18:33\nUwielbiam Cię! Jak mam cię nie komentować jak chcesz napisać notki o dwóch moich problemach =D\no zaskórniakach pisałam u siebie- o maseczce peel off u siebie =)\nAlina Rose 25 kwietnia 2012 19:03\nDzięki Kochana:)) Z tego co widzę znamy i lubimy te same sposoby:))\nSylwia 25 kwietnia 2012 21:14\nGdyby tak nie było, nie obserwowałabym twojego bloga. To dzięki tobie przerzuciłam się na mniej lub bardziej eko kosmetyki.\nGray 25 kwietnia 2012 18:34\nPiękny makijaż! Świetny odcień cienia, aż sobie kupię :D\nkleopatre 25 kwietnia 2012 18:37\nŚliczny:) Uwielbiam makijaże w takich kolorach:)\nAlina Rose 25 kwietnia 2012 22:44\nDziękuję ja też uwielbiam i strasznie podobają mi sie ubrania w takich kolorach:D\nAgata bloguje... 25 kwietnia 2012 18:38\nPiękny ten kobalt, widziałam dziś podobny w Inglocie. Kocham takie kolory, ale trochę boję się ich używać. Może powinnam się przełamać?:)\nMadame Peacock 25 kwietnia 2012 18:38\nPiękny makijaż, jesteś jedną z Blogerek, które bardzo mnie inspirują ;) Dlatego postanowiłam sama założyć bloga, ale dopiero nad nim pracuje.\nCo do cieni MIYO, są świetne, ten kolor jest piękny, a złoto nadaje świetnego akcentu.\nnika88 25 kwietnia 2012 18:40\nświetny ten fioletowy cień!\nAnonimowy 25 kwietnia 2012 18:42\nMiłego spacerku ;D\nmleczna 25 kwietnia 2012 18:43\nHej! Na początku muszę stwierdzić, że masz niesamowitą urodę!\nTen cień fantastycznie podkreśla Twoje oczy!\nPozdrawiam, Sylwia! ;)\nMerryMil 25 kwietnia 2012 18:46\njejuu przecudowny ♥\nLika.makeup 25 kwietnia 2012 18:48\nBardzo ładny makijaż do Twoich oczu. Ten odcień fioletu w zależności od towarzystwa robi się bardziej niebieski lub fioletowy właśnie.\nMyrcella 25 kwietnia 2012 18:50\nJa mam zawsze obawy co do użycia takiego kobaltu przy moich szaroniebieskich oczach i blond włosach :)\nSyll 25 kwietnia 2012 18:52\nJa z niecierpliwością czekam na post o zaskórnikach :) sama walczę z nimi od dawna:(\nJungleDrum 25 kwietnia 2012 18:52\nsuper podkreśla twój kolor oczu:D\nMika.Lifestyle 25 kwietnia 2012 18:55\nBardzo podoba mi sie ten kobaltowy cien :)\nbloGosia 25 kwietnia 2012 18:56\nCudowny, cudowny, cudowny!!!\nFashion&Makeup 25 kwietnia 2012 18:59\nśliczny ten makijaż;) bardzo do ciebie pasuje:) podkreśla twoje oczęta:)\nAla 25 kwietnia 2012 19:00\nPiękny!! :) szczególnie to wyciągnięcie z zewnętrznym konciku :)\nAliko, znasz moze jakis eyeliner który nie daje matowego efektu? chodzi mi o coś bardziej winylowego :)\nPozdrawiam! Buziak! :*\nDesign your life 25 kwietnia 2012 19:05\nNiesamowicie pasuje Ci ten makijaż :)\nAnonimowy 25 kwietnia 2012 19:08\nGdzie mozna kupic cien z Miyo? Potwierdzam podkresla twoja urode slicznie wygladasz:)\nmissesstyle 25 kwietnia 2012 19:09\nprze najpiękniejszy! :))\nninette 25 kwietnia 2012 19:16\nprzepiękny, pasuje Ci ;)\nAgnieszka 25 kwietnia 2012 19:16\nPrześliczny makijaż i boski ten cień. Myślisz, że pasowałby do chłodnej blondynki o zielono- niebieskich oczach. Może jakby różem i pomadką ocieplić twarz mogłabym użyć takiego cienia?\nKochana z niecierpliwością czekam na post o zaskórnikach, ponieważ mam z nimi problem:( w ogóle nie wiem jak sobie z nimi poradzić.\nAnonimowy 25 kwietnia 2012 19:19\nPRZEPIĘKNY makijaż:) brak mi słów uwielbiam taki kolor a na Twoich oczach wygląda idealnie :*\nLadyMorena 25 kwietnia 2012 19:22\nJa również mam słomiany zapał ;) mam nadzieję ,że mój blog szybko nie zniknie hihi ;d Makijaż pierwsza klasa! jak zwykle!\nSilesian Beauty 25 kwietnia 2012 19:23\nAlinko, wybierasz się może na targi kosmetyczne 12-13 maja w nowohuckim centrum kultury?\nKatalina 25 kwietnia 2012 19:25\nFaktycznie kolory, których użyłaś fantastycznie wyglądają przy brązowych oczach! Ciekawe jak prezentowałyby się na dziewczynach o jaśniejszych, piwnych źrenicach - to też musiałoby dać ciekawy efekt.\nrosaelle 25 kwietnia 2012 19:32\nPrzepięknie Ci w takim makijażu :)\nAnia 25 kwietnia 2012 19:36\nPiękny kolor cienia i piękny makijaż :) Kochana, gdzie dorwałaś cień z MIYO?\nzoila 25 kwietnia 2012 19:41\nPiękny makijaż. Nie mogę się doczekać postu o zaskórnikach :)\nRedhead 25 kwietnia 2012 19:44\nWyglądasz niesamowicie w takim kolorze! Pięknie!\nAnonimowy 25 kwietnia 2012 19:50\nHej :) makijaż oczywiście genialny, w sumie nie wiem czy potrafisz zrobić zły makijaż ;p\nMam pytanie. Posiadam paletkę Sleek Au Naturel i Och so special. W Och so special skończył mi się mój uluniony cień - w kolorze szampana. I tu pytanie - znasz może jakiś cień, który byłby jego odpowiednikiem? :)\neszka 25 kwietnia 2012 19:52\nczekam na post o zaskórnikach, niestety są też na mojej buźce ;/\nMadziak 25 kwietnia 2012 19:59\nKochana bardzo pasuje Ci ten makijaż!\nJa czekam na post o cellu :)\nDlaczego ostatnio tak rzadko się pojawiasz? :(\nAnonimowy 25 kwietnia 2012 20:00\nŚwietny makijaż, ten kobalt jest cudowny:-)\nSleeping-beauty 25 kwietnia 2012 20:02\nMakijaż wyszedł cudowny <3\nZazdroszczę Ci talentu :)\nkunegunda 25 kwietnia 2012 20:03\nSłońce makijaż jak zawsze przepiękny, czasem to brak słów, które wyrażą jak wielki masz talent. Cieszę się na post o zaskórnikach, a prosiłabym coś o zmniejszaniu porów:) Byłoby to naprawdę pomocne:) Pozdrawiam CIę!!!\nPołączenie złota i kobaltu - przepiękne! mam brązowe oczy i na pewno wykorzystam ten makijaż na wakacjach :)\nAnonimowy 25 kwietnia 2012 20:10\nAnonimowy 25 kwietnia 2012 20:13\nprzepiękny makijażyk :) jak wszystkie z resztą, masz talent\ni już czekam na post o zaskornikach\nDiggerowa 25 kwietnia 2012 20:16\nfantastycznie prezentuje się na Twoich ślepiach. jestem zauroczona!\nAnonimowy 25 kwietnia 2012 20:25\nWszystkie Twoje makijaze sa przepiekne, ale ten naprawde przyciaga uwage jestem nim wrecz oczarowana! Bardzo pieknie w nim wygladasz, a ja z racji tego ze rowniez jestem brunetka o brazowych oczach, postaram sie go w najblizszym czasie wykonac:)\nZ niecierpliwoscia czekam tez na posty o zaskornikach i cellulicie, bo tak sie sklada ze mam spore problemy z zaskornikami, cellulitu jakiegos duzego nie mam, ale troszke by mi sie przydalo ujedrnic skore, dlaczego czekam Kochana:)\nAnonimowy 25 kwietnia 2012 20:29\nDodam jeszcze, ze ciesze sie ogromnie ze masz zapal do prowadzenia bloga i nakrecania filmikow, bo naprawde nie wyobrazam sobie yt bez takiej perelki w dziedzinie makijazu, blog tez uwielbiam czytac, wiec naprawde mam nadzieje ze jak najdluzej bedziesz miala motywacje do tego co robisz, bo robisz to naprawde profesjonalnie i perfekcyjnie!\nSabrina 25 kwietnia 2012 20:26\nŚliczny makijaż i wygląda na dosyć prosty a zarazem efektowny bardzo ci pasuje :) niestety jak chciałam kupić ten cień z Miyo to już go nie było w drogerii na Długiej mam nadzieje ,że jeszcze go gdzieś dostane :)\nAnonimowy 25 kwietnia 2012 20:39\nczesc :) czesto zagladam na bloga, naprawde swietny ;) Alinko, swietnie rozswietlasz kaciki jasnym cieniem, sama probowalam, ale mam ciemna karnację i wydaje mi się ze to glupio wyglada. moze powinnam uzyc czegos ciemniejszego?\ni jeszcze prosba... teraz sezon bialych sukienek, jest na nie boom ale w ogole nie mam pomyslu jak mozna sie do takiej sukienki umalowac ;-) moze masz jakies pomysly? dzien imprezy zbliza sie nieublaganie a ja nie wiem co zrobic ;)\nSerdeczne pozdrowienia z Olsztyna ;)\nEmiFashion Fine Art Jewelry 25 kwietnia 2012 20:40\nstorczyk82 25 kwietnia 2012 20:41\nale piekny, niby taki zwykly ale nie do konca, ma w sobie charakterek, oko pieknie podkreslone:)\nAnonimowy 25 kwietnia 2012 20:41\nUżyłaś białej kredki na linii wodnej :)?\nLejdziakowa 25 kwietnia 2012 20:41\nAga Sz 25 kwietnia 2012 20:45\nbardzo ładny, twarzowy, właściwie już letni makijaż.\ntylko raczej nie będzie pasował do moich niebieskich oczu - zbyt dosłowny.\njakie makijaże będą pasować właśnie do takiego koloru tęczówki?\nprzekopałam bloga i niewiele mogę się dowiedzieć w tej kwestii :(\nniemniej jednak pozdrawiam gorąco i dziękuję za wszystko, co dla nas robisz! :) :*\nUnknown 25 kwietnia 2012 21:31\nPięknie wyglądasz. Makijaż oczywiście zachwycający, ale to dla ciebie standard\nCoconutLime 25 kwietnia 2012 21:35\nWow, śliczny :) Muszę poszukać u mnie jakiegoś sklepu z kosmetykami MIYO:)\nAnonimowy 25 kwietnia 2012 21:47\nAlinko jesteś wspaniała! Makijaż cudowny. Czekam na post o cellulicie. Pozdrawiam Cię serdeczie ;);*\nBogusiaM 25 kwietnia 2012 21:49\nrewelacyjny, te kosmetyki MYIO ostatnio strasznie popularne i się wcale nie dziwie widząc to co można nimi zrobić;)\nMartek 25 kwietnia 2012 21:56\nNa post o zaskórnikach czekam z niecierpliwością :). Makijaż bardzo mi się podoba\nAgata 25 kwietnia 2012 21:57\nMega:) Z reszta jak każdy Twój makijaż.\nNie mogę doczekać się posta o zaskórnikach!\nQwertys 25 kwietnia 2012 22:09\nBardzo ładnie wyglądasz w tym makijażu. Fajne połączenie kolorków :)\nRatomka 25 kwietnia 2012 22:35\nJaki wspaniały! I jak pięknie w nim wyglądasz! Jutro spróbuję zrobić coś podobnego! Dziękuję za ciągłą inspirację!\njajego83 25 kwietnia 2012 22:39\nPanna-Kokosowa 25 kwietnia 2012 23:00\nBardzo ładny, jak zawsze zresztą:)\nGffgvhhhhffxx 25 kwietnia 2012 23:08\nPięknie ten kolor wygląda u Ciebie :)\nAnonimowy 26 kwietnia 2012 00:02\nmakijaż wykonałaś piękny i inspirujący jak zwykle x)\naa mam pytanko- od 2 tygodni męczę się z trądzikiem na dekoldnie. masz na to jakąś radę?\nMagdawe 26 kwietnia 2012 08:26\nCzekam na post o zaskórnikach. Jestem kilka dji po profesjonalnych manualnych oczyszczaniu twarzy w gabinecie i stan mojej skóry się pogorszył :( Pozostały przebarwienia, a w porach, z których wyciśnięto zaskórniki tworzą się nowe :( Jestem załamana.\nannexodus 26 kwietnia 2012 12:13\nCienie pięknie podkreślają kolor Twych oczu :)\nMalwina 26 kwietnia 2012 19:34\nPS. zaczęłam pić soki z Twoich przepisów :) również z natki pietruszki:) pyyycha;)))\nAnonimowy 26 kwietnia 2012 23:38\nJesteś niesamowita:) uzależniłam się od Twojego blogu śledzę to codziennie:)to moje hobby:)drugie po śpiewaniu:)\nMakijaż jest prześliczny. Nie mogę się doczekać postu o celulicie:)\nAnonimowy 28 kwietnia 2012 19:03\nAlinko,makijaz cudny,a powiedz prosze jaka kredka rozświetlasz linie wodną,czy sa jakies kredki które sie tam w miare długo utzrymują?Mam dosc mokre oczy i chyba dlatego jak mialam kiedys jasna kredke to zaraz spływała..\npozdrawiam i dziekuje z góry za odp:)\nwlasnie tez sie zastanawialam jaka to kredka ;p\nAnonimowy 30 kwietnia 2012 18:11\nja tez bardzo bym chiala wiedziec jaka to kredke i czy sie dlugo trzyma na lini wodnej bo tez mam takie jakby mokre oczy co czesto łzawia..\nAnonimowy 1 maja 2012 20:56\nAlinko,powiedz nam prosze co to za kredka i co o niej sądzisz??\npodłaczam sie pod pytanie,chociaz nie wiem czy jeszcze ktos tutaj wchodzi wogóle......:))??????\nAlina Rose 3 maja 2012 23:06\nKochane pytające o kredkę:) To najjaśniejszy odcień z paletki korektorów z kryolanu- trzyma sie dłużej niż każda kredka i jest o 200% bardziej intensywny. maluję linię wodną skośnym pędzelkiem do kresek i właśnie tym korektorem:)\nOlfaktoria 1 maja 2012 20:25\nSuper połączenie - kobalt + złoty. Makijaż jest w porządku.\nAnonimowy 3 maja 2012 13:21\nAlinko,odpowiedz nam proszę!:)Czy moglabys dodac post na temat zbierania sie cieni w zalamaniu(tzn aby sie tak nie robiły)oraz powiedz,jak z ta kredka do rozjasniania wewnetzrnej lini wodnej........pozdrawiam!\nkaaaja 11 sierpnia 2012 00:15\njaki masz odcień kamuflażu ?;>\nDianthus 22 czerwca 2014 15:31\nSłyszałam tyle dobrych opinii o cieniach Miyo i teraz widzę ich mocne napigmentowanie. Nie ma co lecę do sklepu heh :)\nŚliczny kolorek górnego cienia współgra z dolną, rozjaśnioną powieką :)


Znaleziono 601 wyników dla zapytania równości\nBitwa pod Termopilami to to nie będzie....\ntomcat_tc: ...ale też będzie zajebisćie :C\nPrawie żałuję, że nie będę miał jak…\n556x · 6 miesięcy i 7 godzin temu\nhappy: Równości nie było, nie ma i być nie powinno!\nkocia_mama: :gatinha Ty nie dostaniesz bo na marszu równości byłaś :C\n429x · 9 miesięcy i 13 dni temu\nwaldek52: :skijlen Trudno odpowiadać na edytowane posty.\nA jeśli chodzi o wielokropek to poniżej przytaczam cytat ze strony :\ngatinha: Przepraszam, jeśli już ktos to napisał a ja nie zauważyłam. Ciężki dzień.\nA żałobę wprowadziło PiS zeby poudawać, ze im przykro i żal tego człowieka, co sprowadzał do Gdańska emigrantów, poszedł w marszu…\ngatinha: :tilliatillia i masz rację. I faktycznie - jakos od wczoraj nie mogę się pozbierać.\nTylko widzisz, ja całkiem niedawno byłam na tym marszu równości w Lbn i ja to widziałam z bliska jak to wygląda i…\nmadzialena82: :thurgon jaki znak równości? Albo ślepo podążasz za jednymi albo za drugimi? Są tylko dwie opcje? Lekkie to uproszczenie, nieprawdaż? Teraz najważniejsze żeby facet przeżył i tyle. Porzucamy się z pissem…


Zawodnicy Akademii Piłkarskiej Reissa z Gryfina na turnieju Arkonia Cup - chojna24.pl - największy portal powiatu gryfińskiego, telewizja internetowa\nHome / Gryfino / Piłka Nożna / Sport / Zawodnicy Akademii Piłkarskiej Reissa z Gryfina na turnieju Arkonia Cup\nZawodnicy Akademii Piłkarskiej Reissa z Gryfina na turnieju Arkonia Cup\nRedakcja poniedziałek, stycznia 29, 2018 Gryfino, Piłka Nożna, Sport\nW minioną sobotę 27 stycznia drużyna Akademii Piłkarskiej Reissa z Gryfina wzięła udział w silnie obsadzonym turnieju ArkoniaCup w Szczecinie. W zawodach wzięli udział piłkarze z rocznika 2006.\nNasza drużyna zajęła 4. miejsce na 15 drużyn. To naprawdę dobry wynik. Najlepszym bramkarzem turnieju został zawodnik naszej Akademii, Dawid Kucharski – podkreśla koordynator lokalizacji Maciej Niski.\nWyniki podopiecznych Akademii z Gryfina, w fazie grupowej, uklasyfikowały się następująco:\nAP Reissa Gryfino - Salos Szczecin 0:0\nAP Reissa Gryfino - Arkonia Szczecin1:0, zdobywca bramki: Kacper Kurpiewski\nAP Reissa Gryfino - UKS 4 Kostrzyn 1:3, bramka w wykonaniu: Mateusza Kołodziejczyka\nAP Reissa Gryfino - Bałtyk Koszalin 3:2, bramki: Mateusz Kołodziejczyk x2, Hubert Kowalski\nAP Reissa Gryfino - Warta Gorzów 4:0, bramki: Kacper Kurpiewski, Dawid Kucharski(bramkarz), Mateusz Kołodziejczyk i bramka samobójcza\nAP Reissa Gryfino - Junior Police 1:3, bramka: Mateusz Kołodziejczy\nPo fazie grupowej w końcu przeszedł czas na półfinał. Przeciwnikiem szkółki Piotra Reissa okazali się Błękitni Stargard. Po pełnym emocji starciu i zdobyciu bramki przez zawodnika AP Reissa, Kacpra Kurpiewskiego, Błękitni pokonali Akademię 2:1.\nW meczu o 3. miejsce z Arkonią Szczecin, nie zabrakło intensywnych zmagań i fenomenalnych akcji.\nOstatecznie szala zwycięstwa przechyliła się ku gościom ze Szczecina. Młodzi piłkarze pomimo przegranej wykazali się ogromnym duchem walki i nie lada zdolnościami. Zdobywca honorowej bramki w meczu o 3. Miejsce okazał się Kacper Wierszyłowski.


June 16, 2017 księgowość dla firm\nFinansowanie działalności całych firm ze skarbu państwa bez wątpienia godzi w podstawowe zasady dobrej praktyki ekonomicznej. W warunkach globalnej konkurencji najważniejsze jest pozostawienie przedsiębiorstw prywatnych notowanych na własnym rynku im samym i pozwolenie inwestorom na podejmowanie swobodnych decyzji co do funkcjonowania ich firm. W istocie więc niejednokrotnie zbliżające się bankructwo jakiejś wielkiej firmy może doprowadzić do załamania całego rynku pracy w regionie, ale władza nie ma zbyt wielu możliwości wpływania na taką sytuację. Niemniej w przypadku wspierania młodych ludzi pragnących otworzyć własny biznes i poprowadzić swoją własną firmę otrzymanie pewnej pomocy finansowej ze strony państwa to bardzo ważny element dbania o konkurencyjność całego kraju. Samo państwo nie jest w stanie stale unowocześniać ze swoich środków gospodarki, tworzyć stale miejsca pracy na własny koszt, bo to za każdym razem osłabia skarb państwa. Ale każdorazowe pożyczenie pieniędzy ludziom pragnącym otworzyć swoją własną firmę jest inwestycją, która chociaż na początku wymaga sporego zainwestowania środków finansowych, to jednak z czasem przynosi spory zwrot. A jeśli przesdiębiorstwo po miesiącach zaczyna zatrudniać kolejnych pracowników, sukces makroekonomiczny jest niewątpliwy i trwały.


Kokaina robi styropian z mózgu\nJedna, mała dawka kokainy powoduje zakłócenie pracy mózgu przez tydzień i może spowodować, że biorący popadnie w nałóg. Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco stwierdzili, że narkotyk ten uruchamia procesy przebiegające na poziomie cząsteczek, które mają istotne znaczenie z punktu widzenia sprawnego funkcjonowania pamięci i stanowią punkt wyjścia do popadnięcia w nałóg.\nW trakcie eksperymentu badano wycinki mózgu myszy, którym podawano kokainę. Badano tę część kory mózgowej, która kieruje reakcjami emocjonalnymi. Zawiera ona znaczne ilości dopaminy, która jest rodzajem przekaźnika w układzie nerwowym, kojarzonym z poczuciem przyjemności. Substancja ta w warunkach normalnych powstaje w mózgu w bardzo niewielkich ilościach i uważana jest za rodzaj biochemicznej nagrody dla komórek mózgowych. Stwierdzono także, że kokaina powoduje szybkie uzależnienie się, ponieważ zmienia układ neuronów w mózgu, a właściwie drogę przekazywanych przez nie bodźców lub sygnałów.\nPo zażyciu tego narkotyku dochodzi bowiem do trwających nawet tydzień po doznaniu poczucia ekstazy zaburzeń w funkcjonowaniu receptora (zakończenia włókna nerwowego) o nazwie AMPA.\nKokaina niejako wypełnia te kanały informacyjne istniejące dzięki neuronom, które normalnie są zarezerwowane dla umiejętności zapamiętywania i uczenia się. Badania ukazały także mechanizm ponownego popadania w nałóg w przypadku osób, które poddały się kuracji odwykowej.


Łukaszenka oskarża w rosyjskiego oligarchę o międzynarodowe machinacje\nBiałoruski prezydent nazwał szefostwo rosyjskiej firmy Uralkalij żulikami i oskarżył ukrywanie faktu bankructwa swojego przedsiębiorstwa.\nŁukaszenka nie wykluczył możliwości ekstradycji do Rosji aresztowanego na Białorusi dyrektora firmy Władisława Baumgertniera, jeśli Rosjanie wezmą na siebie ciężar śledztwa. W tym celu do Mińska został zaproszony zastępca prokuratora generalnego Rosji Aleksander Zwiagińcew.\nŁukaszenka uważa, że rosyjska prokuratura bez trudu doszuka się dowodów na spowodowanie ogromnych strat przez dyrektora firmy. „Żaden żulik nie może stać się przeszkodą w relacjach między dwoma krajami” – dodał. Jego zdaniem, Rosja i Białoruś straciła wielomilionowe sumy za sprawą „wysokopostawionych rosyjskich żulików”, którzy powinni odpowiedzieć za to przed prawem. Rosja w jego opinii straciła znacznie więcej na działalności kierownictwa Uralkalija niż Białoruś.\nŁukaszenko długo wypowiadał się o firmie Uralkalij, której generalnym dyrektorem jest aresztowany biznesmen, a głównym akcjonariuszem rosyjski oligarcha Sulejman Kerimow. Rosyjska firma ma ukrywać swoją prawdziwą sytuację finansową – 10 mld dol. straty. „Uralkalij to spółka publiczna, która działa na giełdzie, a rozprzestrzenianie lipnej informacji to międzynarodowe oszustwo. Poleciłem odpowiednim organom poinformować londyńską i moskiewską giełdę, żeby ostrzec ich przed tym”. – Łukaszenka podkreślił, że według jego informacji Uralkalij jest bankrutem.\nBiałoruski prezydent oskarżył kierownictwo firmy, że wywołując skandal ze zerwaniem współpracy z Białorusinami w ramach BKK, w rzeczywistości próbowali ukryć negatywne informacje o zadłużeniu firmy. Miało to również na calu obniżenie wartości białoruskiej firmy potasowej Biełaruśkalij w celu przejęcia za niewielką sumę jej akcji i dokapitalizowanie swojej firmy. Łukaszenka przypomniał, że proponowano mu łapówki za sprzedaż białoruskiego przedsiębiorstwa po niższych kosztach.\nŁukaszenka wrócił do historii o przejęciu rosyjskiego przedsiębiorstwa przez Sulejmana Karmowa, co odbyło się jeszcze w czasach prezydentury Dzmitrija Miedwiediewa. Zdaniem Łukaszenki, jej byłemu właścicielowi Dmitryjowi Rybołowowi po prostu odebrano jego własność, by sprzedać „odpowiednim ludziom”. „Niech Rosyjska Federacja wyjaśni jak to było” – wezwał.\nŁukaszenka zaproponował pokojowy rozwód między dwoma przedsiębiorstwami, lub w sytuacji gdy zmieni się kierownictwo Uralkalija – powrót do współpracy.


Odpowiedzialność w Action Learning | Szkoła Action Learning WIAL Poland\nOdpowiedzialność w zespole – jak to robi coach Action Learning\nCały wątek zaczął się od „zespołu samoprojektującego się”. Poprzednie artykuły dotyczyły dwóch koniecznych elementów: uczenia się i ustalania norm. Jest i trzeci: odpowiedzialność.\nPonieważ temat wydaje się znany, niektórzy mogą krzyknąć: „Nudy!” A jednak często pojawia się w rozmowach z osobami z organizacji. Z pozoru wiemy, że chcemy budować zaangażowanie przez oddawanie naszym pracownikom odpowiedzialności, ale jakoś tak…nie zawsze wychodzi.\nJak to konkretnie robić? Być może Ameryka nie zostanie w tym artykule odkryta, ale za to będzie konkretnie i do rzeczy.\nW Action Learning nie zaczynamy bez odpowiedzialności. Połowa sukcesu programu rozwojowego w tej formie zależy od przygotowania i odpowiedzialność jest jednym z kluczowych elementów. Jeszcze nie ta zbudowana w ludziach. Ta narzucona z góry (Jak to z góry? Przecież mamy uzdalniać naszych pracowników, ma być coachingowo). Oczywiście. Chodzi przy tym tylko o jedno zdanie z tej całej góry: „To jest dla nas ważne”. No, może jeszcze drugie: „Wdrożymy to, co opracujecie”. To jest ten rodzaj odpowiedzialności, który mówi: „cenimy waszą pracę, przygotowaliśmy siebie i was do tego co się wydarzy, wierzymy w was i polegamy na waszych kompetencjach”. A jeśli nie opracują niczego sensownego? jeśli program jest dobrze przygotowany i stosownie prowadzony, to opracują. O to chodzi w tej metodzie.\nZaangażowanie kierownictwa to jeden element. A drugi? Pytania. Na końcu i na początku każdego spotkania. I w trakcie też. Na końcu coach Action Learning pyta: „Co zrobisz?” lub „Co zrobicie?”. Na kolejnym spotkaniu: „Co zrobiłeś? Czego się z tego nauczyłeś: o sobie samym, o swoim działaniu, o problemie nad którym pracujesz/pracujemy? Jaką wiedzę zdobyłeś? Co już umiesz lepiej i więcej?”\nA w trakcie? Pyta o proces i znów odpowiedzialność jest po stronie zespołu. Mówi o rzeczach, które widzi, pyta o wpływ i kolejne kroki. Co chcecie zrobić z tym, że werbalizowane pomysły nam umykają? Jak poradzimy sobie ze spadkiem energii? Jak możemy zminimalizować pojawianie się krytyki i zamkniętych pytań? Zespół się uczy. Bierze odpowiedzialność i sam wypracowuje najlepsze dla siebie rozwiązania.\nEfekty jakie można dostrzec to skuteczniejsza praca z każdym odbytym spotkaniem. Bo członkiowie zespołu już się tydzień temu nauczyli, że warto na flipcharcie notować, więc to robią. Wiedzą już, że warto uzgodnić czy wszyscy tak samo widzą problem, więc już sami o to pytają. Są uważniejsi na to, jak formułują wypowiedzi.\nBardzo lubię zdanie prof. Davida Clutterbucka, w którym mówi: dobry coaching zespołowy to taki, po którym coach nie jest już potrzebny, a zespół sam umie skuteczniej pracować.\nPo pierwsze: zadbaj o to, by kierownictwo wyraźnie podkreśliło istotę pracy zespołu i jego odpowiedzialność (jak to zrobić? Pokaż „górze” jak ważna jest praca zespołu i ich rozwój).\nPo drugie: pytaj- o działania do podjęcia, o działania podjęte i wnioski z nich, a także o proces. Weź krok w tył, spójrz z lotu ptaka na to co dzieje się w zespole i pytaj o trzy rzeczy (co najmniej). Jak oni widzą to, co Ty widzisz, jaki to ma wpływ na ich pracę i co chcą z tym zrobić. Zaryzykuj i nie podsuwaj rozwiązania. Pozwól im pomyśleć, wymyśleć, wziąć odpowiedzialność. Jak będą mieli trudność, to znaczy, że dopiero się uczą zespołowo myśleć. To też cenne.\nKliknij wyżej i zobacz szczegóły.