Pan Filip z Konopi Cz. 1-3 : z nie znanych dotąd żadnemu historykowi rękopisów sumiennie odtworzył i do publicznej wiadomości. [Kazimierz Gliński] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00198 006349 21531680 na godz. na dobę w sumie\nPAN FILIP Z KONOPI\nPAN FILIP Z KONOPI Z NIEZNANYCH DOTĄD ŻADNEMU HISTORYKOWI RĘKOPISÓW SUMIENNIE ODTWORZYŁ I DO PUBLICZNEJ WIADOMOŚCI PODAŁ Kazimierz Gliński CZĘŚĆ I. Biblioteka Dzieł Wyborowych WARSZAWA Druk L.Bogusławskiego, Świętokrzyska Nr 11 Kochanemu Synowi Mieczysławowi Glińskiemu na pamiątką od ojca d. 29 Marca 1902 r.\nI. Po tarapatach różnych, w jakich nieszczęśliwa Rzeczpospolita za smutnych czasów Jana Kazimierza znajdowała się, nastąpił chwilowy spokój. Do stolicy swojej powracał król-wygnaniec, szlachta do zagród, niewidzianych od dawna, kmieć do chat wpółrozwalonych, nawet zwierz wystraszony do leśnych siedlisk swoich, – cóż miał tedy lepszego i imci pan Filip uczynić, jeżeli nie wrócić do rodzinnych Konopi, leżących na samym krańcu województwa ruskiego. A gdzie on nie był, czego nie widział i nie doświadczył? Ale ręka Boska czuwała nad nim i wydobyła go zawsze z terminów okrutnych. I tak: ani Szwed go nie zadławił, ani Zaporożec na spisę wziął. W Korsuniu miało go już rozbestwione kozactwo żywcem na rożnie upiec, ale pan Filip zwrócił się do Chmielniczeńki, świadka tej operacyi, i rzekł: – Zenobi! a czy ty nie pamiętasz, jakeśmy w Czerkasach razem pili i razem pod stół się zwalili?… – Pamiętam! – odpowiedział watażka i czknął, bo właśnie gardło suche śmierdzącą siwuchą zalewał. – Zenobi! – ciągnął dalej pan Filip.– A czy pamiętasz, jak po wspólnem przespaniu się pod stołem, nazajutrz pan Czaplicki wszedł i ciebie za łeb, a mnie za kark chwycił, a ja go w pysk za nieposzanowanie honoru szlacheckiego. – Pamiętam! – czknął znów Chmielniczeńko. – A pamiętasz, jakem go, obrażonego za ten despekt, kolanem pod krzyż i za wrota wyrzucił, a tyś rzekł wówczas do mnie: Druh ty mój, a brat, z tobą żyć i umierać słodko! – I co? – zapytał ataman, czkając raz trzeci. – Nadziej się teraz razem ze mną na rożen, gdy ci się zdarza sposobność użycia słodkości śmierci wraz ze mną… jeżeli nie uczynisz tak, jakoś mi ongi przysięgał, to powiem, stanąwszy przed Panem Bogiem, żeś pies, i wyrobię u Króla Niebieskiego glejt bezpieczeństwa dla ciebie, byś bez przeszkody do samego Lucyfera mógł trafić… Tu Chmielnicki rozczulił się i, powstawszy z pnia, na którym siedział, rzekł do hajdamaków: – Zostawcie tego Laszka na rozpłodek. Nie lepiej było, gdy po potrzebie beresteckiej, w obliczu króla, nie zdzierżał i Radziejowskiemu w łeb dał obuchem, który przeciw panu swojemu zawarcholił. O mało go szlachta na szablach nie rozniosła, lecz od gwałtu tego powstrzymała ją obecność majestatu. Pachołkowie królewscy schwycili Filipa i przed obliczem króla stawili, który za łeb chwycił się i zawołał: – Nieszczęsny! wieszże, co ciebie czeka? – Żal dośmiertny, miłościwy panie, żem tego zdrajcy nie ubił. – I ja żałuję – król mruknął. – Ale porwanie się na podkanclerzego w obliczności naszej… Majestat znieważyłeś. – Bierz łeb, najjaśniejszy panie, lecz pozwól mi psa tego dorzezać. – Ba! – król na to. I kazał mistrza poszukać. Tymczasem Filipa zamknięto do karceresu przygodnego, lecz mistrza na razie nie znaleziono, bo w rowie nad Styrem spał, pijany z żalu, że od dawna nie opatrywał nikogo, a tymczasem król, ofiarą zacnej głowy pana Filipa z Konopi pragnął Radziejowskiego ugłaskać, który namawiał szlachtę do opuszczenia pana, podczas kiedy on z odniesionego zwycięstwa korzystać chciał, nad Dniepr i za Dniepr pójść, do samej Chortycy dotrzeć i raz na zawsze łeb urwać hydrze stugłowej. – Teraz pójdą za mną – pocieszał się… I ze świtem kazał wojskom swoim w pochód iść, ale Radziejowski górę wziął nad pospolitem ruszeniem, a król z pięciu tysiącami jazdy naprzód pomknął, ku wschodowi, idąc w gniazdo szerszeni, szlachta zaś pod Radziejowskiego przewodem, ku granicom zachodnim, do ciepłych siedzib swoich. I tak zabawiono się sobie w orła dartego, a pan Filip pozostał w karceresie, sam, czekając powrotu króla, który nieprędzej jak za kilka miesięcy mógł z onej wyprawy szalonej powrócić… Cicho było i pusto na stepie – jeno zlatywały kruki na żer, jeno krogulce nad opuszczoną chałupą, gdzie siedział skazaniec, krążyły, świerkając najwyraźniej: – Śmierć! śmierć! śmierć!… Nocami czasem wilk podchodził i wył, na przyzbie siadając. Wtedy pan Filip małe okno chałupy otwierał i – – A do budy – wrzeszczał… Wilczysko umykało zdziwione, że tutaj jeszcze głos ludzki słyszy. Po kilku dniach takich panu Filipowi zachciało się jeść. Podważył więc drzwi, które bez wielkiego oporu mu się poddały i zaczą! obmacywać kieszenie pobitych hajdamaków, którzy mu już żadnego wstrętu nie robili. U tego suchy chleb znalazł, u tego manierkę niedopitej siwuchy; tam flintę jakąś ściągnął, prochownicę kozacką, lub szablę szlachecką, która mu mogła W niejednej przygodzie stanąć, gdyby zbój jakiś chciał w złej myśli do jego karceresu zajrzeć, do którego sumiennie po zaspokojeniu głodnego żywota, powracał, co czynił z pośpiechem, lękając się, by wypadkiem król, powróciwszy wcześniej, niż zamierzał, z wyprawy, jeńca swojego w przeznaczonem mu miejscu nie zastał… Z lubością jednak patrzał na pobojowisko i szeptał: – Dobrze tak wam zbóje! którzy powstajecie na matkę rodzoną i przeciw wolnościom jej… Ale dni mijały, króla widać nie było, z którym i mistrz poszedł… Panu Filipowi cniło się okrutnie i taki żywot brzydnąć zaczął. Może hen – daleko: Jezus! Marya! Józef! – rozgrzmiewa w powietrzu, a on wycia wilczury słuchać musi, z umarłymi przebywać, ograbiać, nie mogących się bronić, i czekać cierpliwie, dopóki zadość sprawiedliwości uczyniono nie będzie. O ucieczce nie myślał, łeb dać trzeba – to trudno!… Ale oczekiwanie tego wypadku satysfakcyi mu nie robiło. Gdyby król miłościwy mistrza z sobą nie zabrał, przywołałby go sam do siebie, głowę na pierwszym lepszym pniaku położył i powiedział spokojnie: – Tnij, kacie!… Chciał nawet do Beresteczka udać się i rozpytać, czy tam jaki kat stary nie mieszka – ale bał się, by podczas jego nieobecności król nie wrócił, a zajrzawszy do pustego karceresu, nie szepnął: – Uciekł szlachcic!… Brr!… tegoby nie zniósł pan Filip z Konopi. Siedział więc, żył własnym przemysłem, słuchał lamentów wilczych, dławił się od fetoru ciał rozkładających się, urządził nawet swoją chałupę, która na pustym stepie, jak wdowa opuszczona stała, czekając zmiłowania bożego. Tymczasem król Jan Kazimierz szedł naprzód, myśląc, że pomiarkuje się tłum szlachecki i do pana przybieży. Ale cicho było dokoła, przeklęcie cicho! Nie od pobojowiska, lecz ku pobojowisku leciały kruki i wrony i inne ptactwo żarłoczne, co było znakiem, że nikt stamtąd ich nie wyganiał, że sto tysięcy szabel szlacheckich nie odstraszało pobrzękiem swoim, że się zwróciły ku Wiśle, obałamucone zdradliwemi słowami imćpana podkanclerzego. Król ręce załamał. Iść dalej samemu? – na śmierć pewną?… Prawa nie miał. Dał hasło do odwrotu – i – dnia pewnego nad wieczorem, stanął przy opuszczonej chałupie pana Filipa. – Pusta? – apytał pachołka. – Drzwi wyważone. Król przypomniał sobie skazańca, uśmiechnął się i rad był, że szlachcic umknął. Później czas się przewlecze, w zapomnienie pójdzie wszystko i żywot zacnego rycerza ocalony zostanie… Wtem, rozbudzony gwarem wojennym, pan Filip przez okno wyjrzał… – Król!… – zawrzeszczał. Wypadł na próg, za próg skoczył i do stopy królewskiej przylgnął… Jan Kazimierz za uszy się wziął: – I cóżeś ty mądrego uczynił, człowiecze?… – Czekałem na kata, miłościwy panie. – No, szczęście twoje, żeś wpierw łaskawego króla spotkał… Oczywiście wyrok cofnięto, bo taka była wola króla i panów radnych. Ręka Boska nie opuszczała pana Filipa i podczas najazdów szwedzkich. Zdrada pod Uściem przypomniała go znów królowi. – Ej! gdyby to tam, pod Beresteczkiem, udało się było waćpanu z podkanclerzym! – rzekł raz do Filipa, podczas swojej przeprawy na Śląsk – nie miałbym teraz Carolusa na karku. – Chciałem, miłościwy panie! serdecznie chciałem Warn i Rzeczypospolitej usłużyć, ale Wasza miłość tak wysoko majestat swój postawiła, żem o mało łba własnego nie utracił. Lecz teraz Radziejowski banit jest, przezpieczeństwo więc wszelkie głowy się jego imnąć. Ale najszczersze chęci na niczem spełzły. Podkanclerzego nie spotkał, sam zaś z Czarnieckim do Danii zabrał się i Szweda płoszył. Na skórze wołowej nie możnaby było spisać rycerskich czynów pana Filipa. Bez ślubu żadnego, nie trzy, lecz trzynaście głów ścinał zamachem jednym, a Dunki wszystkie, na widok czarniecczyka onego kolana o kolana tarły, aż imćpan Jan Chryzostom Pasek żałość czuł, że to nie z jego powodu i, zapaławszy raz gniewem na sukces pewien, którego sam się spodziewał, z racyi onej dośmiertnym żalem powodowan, nic a nic w „Pamiętnikach” swoich o panu Filipie z Konopi nie wspomniał… – Do nieśmiertelności nie przejdzie!… – mruczał, maczając pióro w inkauście i wolał Mazepę w pysk ciąć, panu Falbowskiemu ostrogi do kolan przyprawiać, niż o Filipie słóweczko jedno pisnąć. Ale pan Filip nie dbał o sławę pośmiertną, łuszczył Szwedów, aż o mało sam przez nich złuszczony nie był. Razu pewnego, podczas wywiadów nocnych, ułapiły go psubraty. – Czarniecczyk!… Uha! pohulamy z nim teraz!–zakrzyczeli… – A jaką śmiercią chcesz zginąć? – spytali, urągając. – Wola wasza – odpowiedział Filip. – Kat? – Wcale nieźle!… – Kula w łeb? – Śmierć niezgorsza. – Stryczek? – Łachotliwy jestem, ale i ten mi się podoba! – Jemu wszystko się podoba!… – zawołali wątrobiarze Carolusa. Niechże do Sztokholmu popłynie i tam rozpyta, na co skazan ma być. Rozebrali go do cna, że wyglądał jakby go tylko co macierz urodziła i przywiedli na spadzisty brzeg morza. – Hulk!… – zawołał komendant tej wyprawy. Pan Filip bryznął w spienione nurty, ale wykaraskał się zaraz i ruszył naprzód w szczupakach. – Do Sztokholmu!… – wołano z brzegu. – Do zobaczyska! – odpowiedział pan Filip, i podbijany przez fale z oczu im wkrótce zniknął… Szwedzi zaniepokoili się… A nuż dopłynie?… Chcieli już na lodzie siadać i W pogoń ruszać, ale piorun rznął, wicher zadął, zbałwaniły się chmury i fale morskie za wesoło tańczyć zaczęły. – Teraz szlachcic napewno zginął – ozwał się Szwed jeden. – Nie wiadomo! – tu i tam wątpiące odezwały się głosy. – Dyabłemby był!… – ktoś zawołał. – Jeno wyznawcą tej Pani… co to… wiecie?… Miller. Kule – nic! haubice – nic!… Nazad i z Polski. – Częstochowska!… – zabrzmiało ciche, nieśmiałe… I przypomnieli sobie, że pan Filip na szyi medalion tej Pani miał; przypomnieli Millera, pociski wracające, haubice pękające, sromotny odwrót z Polski – i strach ich zdjął. A pan Filip płynął, walczył z falami, burzą, huraganem, „Kto się w opiekę” szepcąc, to „Koronkę do Przemienienia Pańskiego” mówiąc naprzemian. I dopłynął do Sztokholmu. Nie o własnych siłach wprawdzie, bo toby przechodziło możność ludzką, ale rybacką łódź spotkał, kierowaną dłońmi już omdlałemi, za burt się uchwycił, skoczył, do wioseł się wprzągł, a dodawszy otuchy zrozpaczonej załodze, nietylko upewnił ją w zmiłowanie Boże, lecz całą rodzinę rybacką, która lutrem zapaskudzona była, na świętą wiarę katolicką nawrócił. I tak przybyli do Sztokholmu, gnani już wiatrem pomyślnym nieszczęśliwi skazańcy na śmierć: jeden przez Szwedów, tamci przez burzę, zdziwieni opowieścią pana Filipa o losach jego własnych i cudach Jasnej Góry… – Częstochowska! – powtarzali z uwielbieniem rybacy, przypatrując się rysom Jej, wyrytym na medalionie Filipowym i dziękowali Świętej za doczesne i wieczne zbawienie. Między czarniecczykami żal był okrutny, między Szwedami radość niezmierna po zniknięciu rycerza takiego: jeden tylko imć pan Jan Chryzostom Pasek posępny chodził, jakby, krom żalu, przewinienie jakieś na sumieniu swem miał. – Uwiecznię!–szepnął, zabierając się do pracy i już słów parę na karteluszu misternemi zgłoskami wypisał, gdy puknięcie w drzwi słyszeć się dało i przerwało bieg zacnych myśli sławnego pamiętnikarza. – Kto tam?–ozwał się pan Jan Chryzostom. – Filip z Konopi… Pan Pasek zerwał się na równe nogi i gdy niespodziany przybysz przestępował próg żołnierskiej kwatery, zawołał: – Wszelki duch!… Czy to naprawdę waćpan? – Jako widzisz, we wlasnem a grzesznem cielsku. – Skąd bogi niosą? – Ze Sztokholmu!… – Nie uwierzę, choćbyś na krzyż przysiągł, nie uwierzę! Waćpana dawno ryby zjeść już musiały, a to jeno coś na podobieństwo waszmości mrzy się… Stój, maro! – wrzasnął nagle, gdy Filip krok naprzód postawił. – Nie gub chrześcijańskiej duszy, pokuso! bo Ołtarzewskiego na wspomożenie sił własnych przywołam… Ale pan Filip buchnął śmiechem, przeżegnał się raz i drugi i, wydostając z zanadrza medalion, tak rzekł: – Spójrz waćpan na to, wżdy to nasza Panienka Przenajświętsza. Ona lichej, częstochowskiej forteczki nie pozwoliła wrogowi wziąć; wydobyła mnie, bez szwanku żadnego, z rąk Chmielniczeńki, z ciężkich terminów pod Beresteczkiem uratowała, i ot, teraz nietylko pozwoliła do was szczęśliwie powrócić, lecz i pewną rodzinę luterską na pociechę i chwałę świętego naszego Kościoła katolickiego oddać. – Cudy! cudy!… – zamruczał pan Pasek… No! siadaj waść! masz garncówkę, której nie tknąłem jeszcze, pij i łżyj!… Pan Filip opowiadać zaczął, a imć pan Jan Chryzostom słuchał, słuchał, ale powoli, od niechcenia niby, pióro do kałamarza przybliżył, umoczył w inkaust i zaczęte wspomnienie o panu Filipie jął kropkować, cienkiemi ryskami, jak nić pajęcza, przekrywać, aż zakropkował wszystko i pokrył nieprzeniknionym, inkaustowym kirem. – Oto za Dunkę moją! – szeptał w duchu – a jużem się rozczulił był i chciał ciebie nieśmiertelnym żywotem w pamięci ludzkiej obdarzyć niedo-cze-kanie – dokończył, zacierając ślad ostatni nazwiska, nierozumiejącego manipulacyi onej, Filipa z Konopi. Wieść o powrocie junackiego czarniecczyka wnet gruchnęła po obozie całym. Pan Stefan kazał z dział walić, zapalono beczek smolnych tyle, ile było liter w imieniu Filipowem, aż Szwed się przeraził, a dowiedziawszy się o przyczynie wesela, nocką za morze się wybrał, wyrzekając się raz na zawsze czosnku polskiego. Lecz o tem nic a nic pan Pasek nie wspomniał, czując dośmiertną urazę do pana Filipa z Konopi. A oto i ogień przygasł i miecz Chmielniczeńki stępił się; potop szwedzki dużo szkód zrobił, lecz Rzeczypospolitej nie zatopił, wracało wszystko do wywczasu pożądanego i pan Filip do swoich Konopi powracał. Wojując dużo, opatrzył się przystojnie w łupy na nieprzyjacielu wzięte; ze dwa furgony dobytku tego miał i przyciężki trzosik dukatów przy sobie; ale nim dotarł do gniazda rodzinnego, nic prawie z onych skarbów zdobycznych nie pozostało. Po drodze spotykał ruiny i ruiny; tam więc w garść opatowi jakiemuś nieco czerwieńców cisnął na pokrycie dachu klasztornego, tu bratu szlachcicowi na odbudowanie spalonego domostwa dał, a nie obeszło się bez tego, by i dziewce przygodnie gdzieś spotkanej altambasem w ślepki nie poświecił, sznurem pereł nie związał, datkiem koralowym Wiana nie powiększył – i to za uśmiech tylko, dla rycerskiej fantazyi, dla przyjaźni, pamięci, ot, tak mu się spodobało i – koniec. To też, przed Wisłą furgony opróżniły się doszczętnie, za Wisłą furgonów i zaciężnych koni nie stało, trzos czerwieńców na brzuchu zelżał i dobrze czegoś i okrutnie wesoło było imć panu Filipowi z Konopi. Pozostał wprawdzie dziarski bachmat pod nim i siodło pyszne, złotem dziane, a klejnotami sadzone, miał też i pacholika, którego Iwaśkiem zwał, ten także na wesołym turczynku siedział i na siodełku, z którego nieco złotka kapało… Z onymi skarbami już się rozstawać pan Filip nie myślał i w całości do osierociałego domu ojców przywieść chciał. Furgony przepadły, niech choć koń zdobyczny zaświadczy o rycerskości jego. Miało się ku zachodowi, gdy pan i sługa w naddniestrzańskie okolice wjechali, tak dobrze znane, tak umiłowane serdecznie przez obu. Równiny i jary, kępki drzew na wzniesieniu lub krzyż przydrożny zdawały się witać wesoło powracających rycerzy z ziem dalekich; zdawało się, że z jarów wyzierające czupryny brzóz i sosen szeptać pomiędzy sobą zaczęły i wieść radosną podawać siostrzycom dalszym, aż brzoza, sosna, dąb i krzew każdy zachwiały się, zaszumiały, jakby mówiły głosem przyciszonym, ale o dźwięku weselnym: – Jadą! jadą! I oto, na zawrocie drogi, wiąz się wysunął i krzyż wyciągnął ramiona. Najwyraźniej wiąz szepnął i krzyż szepnął: – Witajcie, mili nam! A panu Filipowi łzy zebrały się w oczach na powitanie takie: stał na pograniczu województwa, za chwilę błyśnie Dniestr, za chwilę step się roztoczy, dwie mogiły zamajaczeją, lasek, przylasek – i – Konopie!… Zeskoczył z bachmata i z krzykiem na ziemię padł i całował pierś jej matczyną i dziękował Jezusowi słodkiemu za powrót szczęśliwy, za to przepełnienie serca radością, jakie dziś czuje. Zjechali na wzgórza – i rozesłała się przed nimi równina, zielonym traw kobiercem, dzierzganym w maki i ślazy, brzęcząca od ćwierkań koników i zgrzytu świerszczów, paląca się od łuny purpurowo zachodzącego słońca, wonna od cząbrów i macierzanek i niezliczonych ziół stepowych. – Jaki zapach! – szepnął pan Filip, wdychając powietrze w siebie. – To tak od Konopiów zalutuje – dodał Iwaś. Pan Filip westchnął i rozmyślać począł. Hej! hej!… wszak lat siedem bez mała, jak dziedzictwa swojego nie widział. Macierz mu zmarła, w chwili właśnie, gdy pod Żółtemi Wodami Bohdanko pułki polskie znosił, a on, przy starym hetmanie Potockim będąc i słysząc huk dział z daleka, stać musiał, słuchać tych strasznych huków musiał, a krokiem ruszyć nie mógł. Zapłacił hetman bezradność swoją stratą ukochanego syna, stokroć więcej to Rzeczpospolitę kosztowało. A ojciec? Ano, wieść o nagłej śmierci rodzica aż w Danii go doszła. Apoplektyczny był, wieczorem wypił stągiew wina, w nocy krew do łba uderzyła i poszedł do ojców swoich. Kto został teraz w Konopiach? Stary famulus Radwański Ignacy i – niby krewna jakaś, dziewiąta woda po kisielu – którą po imieniu nazywał, stara panna Magdalena Sojkowska. Ich dwoje zawiadywało teraz dobytkiem Filipowym – ale kto wie, czy i tych dwoje zastanie? Ba! a Konopie? Nie zniszczył kozak, to Szwed, nie Szwed, to może jakiś czambulik tatarski zdradziecko się podkradł i z ogniem wszystko puścił. Toć to niedaleko już kresów południowo-wschodnich, gdzie szlak wołoski się wije, tratowany rok rocznie prawie przez konie ordyńców, jakby boląca pręga, bogatej w nieszczęście ziemi. Na kresach onych nie ostanie się człek słabej ręki, a piersi mizernej, drżący przed marą śmierci: żelazny łeb, kamienną dłoń, a kostuchę za towarzyszkę codzienną mieć tam potrzeba. To też, jeżeli dwór jaki szlachecki bokiem ku szlakom trzem stanął, zabijaka w nim siedział lub desperat, co to z Tatary za łeb się wodził, a pośmiertny spoczynek jako lucsus uważał. Takim ojciec pana Filipa był, a i on sam do żywota swojego wielkiego waloru nie przywiązywał! Jak okiem zajrzeć – równina, dalej mostek na rzece bez nazwiska, lecz o brzegach skalistych, a dalej las bukowy, stojący w amarancie wieczoru. Wtem Iwaśko podjechał do pana. – Jegomość! – rzekł. – A co tam? – Jakie to licho z bukowego lasku tak gna? Pan Filip spojrzał… Jakiś tuman kurzu pędził z mocą niezwykłą, po lekkiem pochyleniu gościńca gnał pędem strzały i cicho, przeraźliwie sunął. – Co za bies? – zawołał Iwaśko. – Stul pysk! – zawołał pan Filip. Przymrużył powieki i uszy nastawił. Jakieś dygotanie gwałtowne słyszeć się dało i krzyk cichy, jakby gołębia duszonego. Pan Filip się rzucił: – Ha! – wrzasnął… – Czy widzisz? – Widzę, ale pisma nosem nie smykam. Pan Filip w bok go kuksnąl. – Poniaw, pane!… rzekł Iwaśko. – Karoca!… konie lecą w pędzie!… niosą!… Gdy przed mostem nie skręcą, w przepaść runą!…. Ktoś woła o ratunek… Na przełaj, w lot konie i łeb w łeb!… Spiął bachmata, aż jęknął, chrapy rozszerzył i sunął, jak grom. Przestrzeń pomiędzy karocą a panem Filipem zmniejszała się z przerażającą szybkością. Sto kroków tylko, dwadzieścia, krok… i nastąpiło starcie okropne. Cztery łby końskie grzmotnęły się o siebie, pierś o pierś gruchnęła, coś zakotłowało straszliwie, zazgrzytało jak żelaziwo pordzewiałe, tuman kurzu, jak wybuch miny, wzniósł się do góry, krzyk jakiś zmieszał się z dzikiem chrapaniem koni, a pan Filip wyłuszczył się z siodła, jak drzazga z naciśniętego gwałtownie wrzodu, frunął naprzód w powietrze, grzmotnął całym pędem o głowy siedzących na koźle fornali, otarł się o wierzch karocy, zawadził o pasy, podtrzymujące pojazd, dwa kozły dał i rozkrzyżował się na ziemi. Gdyby nie te zawady, spotkane w podróży napowietrznej, jeżeli nie śmierć, to kalectwo pewneby odniósł, ale one powstrzymały siłę rozpędu i pozwoliły dość spokojnie opaść ku dołowi. Stęknął tylko, lecz wnet zerwał się na nogi, patrząc chwilę rozszerzonemi oczyma, jakby chciał rzecz jakąś zbadać do gruntu. Karoca stała nieruchomie, strzaskany dyszel sterczał rozpaczliwie ku górze, dyszlowe konie leżały grzbietami ku ziemi, bachmat pana Filipa z rozbitym łbem spoczywał na nich, a na tych trzech trupach krwawych leżał Turczynek Iwaśka, ostatnie tchnienie wydając. Orczykowy lewy rwa się i dęba stawał, prawy, przygnieciony kadłubem karocy, bił wściekle kopytami w jej pudło, aż dno pękać zaczęło i drzazgi lecieć. Z karocy wydobywało się kwilenie jakieś i glos przyciszony a drżący: – Ratuj, kto w Boga wierzy! Do namysłu czasu nie było… Pan Filip skoczył do pojazdu i drzwi otworzył, z których wyszedł człek stary, w tabaczkowym żupanie, z laską sękatą, a widząc zbawcę swojego przed sobą, rzekł głosem błagalnym: – Tam… (i wskazał głąb karocy) wynieś, bo ja sił nie mam. Pan Filip zajrzał do wnętrza. W głębi, z oczyma wystraszonemi, tuliło się do ścian karocy dziewczę przecudnej urody. Twarzyczkę miało bladą, jak listek kwiatu akacyi, ustka koloru róży omdlewającej, oczy, jak fiołki, które nigdy słońca bożego nie oglądały, włosy pozłociste, jak kłosy dojrzewającej pszenicy. Stulona w kątku, siedziała nieruchomie, znać strach ją obezwładnił i gruntowne rozpoznanie rzeczy odebrał. Pan Filip, nie namyślając się długo, na ręce ją wziął, a ona zwisła W ramionach jego, głowę o głowę, pierś o pierś oparła i dała się nieść, gdzie chciał. Rycerz nie czuł serca,dziewczęcia, ale uczuł dwa jabłuszka jędrne, twarde, które przylgnęły do niego. Ogarnęła go lubość dziwna, lecz nie mógł długo zastanawiać się nad tem, bo stary wyciągał ręce i szeptał: – Daj ją tu, waćpan – daj!… Ale postawiona na ziemię osunęła się nagle i upadła. – Jezus, Marya! – wrzasnął staruszek. – Wody! – huknął pan Filip. Ale poszwankowani fornale zajęci byli ratunkiem nieszczęśliwego konia, który, leżąc pod karocą straszliwy marsz kopytami o jej pudło wygrzmacał; Iwaśko, wysadzony równie, jak pan jego z siodła, mniej szczęśliwie tylko, do opamiętania się jeszcze nie przyszedł, stary zaś pan łamał ręce nieprzytomnie, – zostawała więc jedyna nadzieja w panu Filipie, który przytomności nie stracił, lecz pochylił się nad leżącem dziewczęciem, palcami lewej ręki otworzył usteczka, przyczem dwa rzędy prześlicznych pereł zobaczył, prawą zaś chwycił manierkę z gorzałką, którą miał przy sobie i kropel kilkanaście tego eliksiru, nieznanego wówczas jeszcze niewiastom, do warg w pół rozchylonych wlał. Skutek był szybki. Zrazu dziewczę skrzywiło się, później drgnęło lekko, a gdy płyn, mile drażniący podniebienie, do gardziołka się dostał, poruszyła parę razy języczkiem, smakując widocznie, następnie uśmiechnęła się i szepnęła bardzo cichutko: – Dobre! – Gdańska – odparł wnet pan Filip, rad będąc ze znawstwa dziewczyny. Na dźwięk nieznajomego głosu podniosła powieki, spojrzała zdziwionemi oczyma i rzekła: – Kto taki?… – Filip z Konopi – odpowiedział Filip. – Co?… Filip z Konopi?…… – ozwał się stary – On rycerz sławny, o którym ryby Bałtyku poema całe śpiewają? który Radziejowskiemu w łeb dał i z rąk strasznemu Chmielniczeńce jak piskorz się wysunął?… Rycerz z Konopi, a mój sąsiad?… – Sąsiad waszmości?… – Jestem Jan Bylina, podkomorzy i dziedzic Kaczorówki. – Toć to staj kilka od Konopi – zawołał pan Filip. – Łan z łanem, ale te ruskie łany nasze to, bez mała, księstwa niemieckie… – Co za casus szczęśliwy, żem waszmośćpaństwa w takiej opresyi spotkał i wyratował… – Podzięka tu na nic, boć waszmość, zdaje się, żywot swój narażał. – Marność! – mruknął pan Filip. – Ale jak waćpan takie bestye rozhukane powstrzymał? – Łeb w łeb – i już! – A sam?… – Przeleciałem przez wierzch karocy – i nic!… – Prowidencya nad waszmość panem czuwa!… – Prowidencya – to jasne, jak kawalerskość waćpana. Rozmawiał tak pan Filip z podkomorzym Byliną, ale raz w raz ku pannie żórawia słał, która z jakąś adoracyą na nieznanego rycerza patrzyła… – To córka waszej mości? – spytał pół szeptem. – A tak, najmilsza Tećka moja. – Tećka – szepnął w duchu pan Filip. Spojrzał po sobie, a widząc strój w nieładzie i okurzony sromotnie, zczerwienił się trochę i, w kawalerskim ukłonie podchodząc do Tećki, tak rzekł: – Wybacz, waszmość panna, że jej w tak nieforemnej sukni się przedstawiam. Ale kto taki karambol, jak ja, uczynił, nie może, jak Adonis wyglądać. Niech chwała będzie Panu Jezusowi i Matce jego Przenajświętszej, żem w czas się zjawił i taki klejnot domu Bylinów od ciężkiego szwanku, albo stokroć gorszego ewenementu wybawił. – Ja nie rozumiem, jak to było?… Łeb w łeb – i panu nic?… – To bachmat mój W łeb dyszlowemu palnął, nie ja… Ja tylko przetrąciłem fornali (za co niech mi jaśnie wielmożny podkomorzy wybaczy); możem i karocę nadwerężył nieco, ale to nic, w porównaniu, com ocalił. – I waćpana nic nie boli?… – Bolałoby, gdyby rzecz się inaczej skończyła. – Dokąd waćpan jechałeś? – Do siebie. – Po siedmiu latach wojaczki, niewygód i trwogi o Matkę Rzeczpospolitą naszą, czas nieco spoczynku zaznać, dobytku przypilnować i… Tu zaciął się pan Filip, serce mu buchnęło, a gorącość jakaś przez żyły przeszła. Sponsowiała i Tećka i oczy spuściła ku ziemi. – My także do Kaczorówki wracamy – odezwał się podkomorzy. – Mogę zatem służbę swoją waszej mości ofiarować. – Dziękuję, kawalerze, ale ci do domu spieszno, a ja muszę po drodze na kilka dni do Jaworzyna zboczyć i marszałka Zawiszyńskiego odwiedzić. Mam tam lokacyę małą, ale zawsze w tych ciężkich czasach się przyda. Pan Filip stłumił westchnienie. Tećka coś podobnego uczyniła, a podkomorzy poszedł do karocy i za łeb się wziął. – A jak my to pojedziemy? – rzekł do fornali. Iście, że niełatwe było zadanie. Złamany dyszel, cały przód karocy strzaskany, uprząż na strzępy porwana, dwa konie dyszlowe wyciągnęły już kopyta, bachmat pana Filipa z rozbitym łbem leżał, tylko turczynek Iwaśka dyszał jeszcze, rzężąc boleśnie, a krew farbowała mu nozdrza, noga zaś przednia złamana zwisła bezwładnie i dodawała męczarni dogorywającemu zwierzęciu. Iwaśko, choć sam poturbowany straszliwie, przypiął się jak pijawka do starego towarzysza wypraw, którego na pewnym murzie tatarskim zdobył, za szyję go objął i płakał. Ale widząc cierpienie konającego, zerwał się szybko, oczy mu przymknął – i palnął mu w ucho z bandoletu *). Podkomorzy zwrócił się do Filipa: –- *) Klokocki w „Monarchii Tureckiej” bandoletem nazywa pewien rodzaj broni ognistej. – W ogólnem znaczeniu jest to pas rzemienny do patasza. Niem.: das Bandolet, franc: bandrier. O bandolecie, jako broni palnej, wspomina też Pasek w „Pamiętnikach” swoich. – Ani waść konia, ani my pojazdu nie mamy!… Pan Filip stanął nad bachmatem, poruszył głową i rzekł: – Służyłeś ty mi wiernie aż do zgonu – nie ostawię cię na żer krukom i wronom żarłocznym… Panna Bylinówna podeszła do rozmawiających. – Tećka! – szepnął pan Filip i rozpromieniał. – Radź waszmość – zwrócił się podkomorzy do pana Filipa, nie wiedząc, co począć. – Step dokoluśka, o chutorze żadnym szczekanie psów nawet nie mówi. Pan Filip zakomenderował: – Orczykowe wyprządz! Karoca na nic, więc ją opróżnić z pakunków i wiktuałów prawdopodobnie. Wy zaś, pachołki, marsz na poszukiwanie wsi jakiej, gdzieby można wóz pakowny znaleźć… lwaśko sobie i mnie o podjazdków się wystara, i tak odprowadzę waszmość państwa aż do Jaworzyna dla bezpieczeństwa wszelakiego; na rozstaju pożegnam i do siebie nawrócę. – Szkoda, że waszmość z nami do Kaczorówki nie pojedziesz – odezwała się Tećka. – Nie zapomnę o niej, bobym absolucyi z grzechów nawet powszednich nie otrzymał… – Pamiętaj waszmość!… – zaśpiewała Tećka. – Turkusio ty moja – szepnął pan Filip. A złote słońce strzeliło z pod chmur promykiem ostatnim – i zaszło.\nII. O staj kilka od miejsca wypadku był gaik na wzgórzu. Soczysta zieleń okapywała z liści, znać było, że przyrodzenie budziło wszystkie siły żywotne drzew, wypełniało pąki, obrzmiewało gałązki, srebrzyło przedziwną białością dziewiczą korę brzóz, z pod której nadmiar soków wypływał. Wszędzie tętniło życie niepowstrzymaną potęgą swoją. Czuł to dobrze pan Filip i, ilekroć wzrok na Tećkę zwrócił, coś mu rozpierało dech, jakaś słodkość soczysta po wszystkich rozlewała się żyłach, zupełnie jak brzozom onym, ku którym dążyli. Aczkolwiek wszystko jedno było, gdzie noc przepędzić: czy w lasku, czy na polu szczerem, człek tak jest przyzwyczajony do jakiejś okrywy nad sobą, że mimowoli rozziera się dokoła i szuka, bodaj krzewu jakiego, pod którym mógłby członki swoje wyciągnąć. W dzień to jeszcze mógłby się tłómaczyć, że mu zawadzają promienie słoneczne do snu się ułożyć, ale gdy zmrok zapadnie, wieczorny powieje chłód, a baldachim niebieski gwiazdami się osypie, które ani grzeją, ani oświetlają, jeno ku ozdobie nocy dla człowieka, niegodnego może gwiazd onych, służą – to i tłómaczenie ono na bok iść musi. Gdy więc rzecz stanęła natem (bo inaczej nie można było uczynić), by noc na stepie spędzić, obejrzał się podkomorzy, obejrzała się Tećka, a i pan Filip powiódł dokoła oczyma. Wszyscy skierowali wzrok ku brzozom onym, a Tećka zawołała: – Gaik!… Panu Filipowi się zdało, że gdzieś cytara zabrzękła, takie było to zawołanie śpiewne. – I ja szukałem schroniska jakiegoś dla waćpanny – odezwał się. – Z poduszek karocy zrobię posłanie dla was i jaśnie wielmożnego podkomorzego, okryć nie zbraknie, bo, jako Widzę, zapas niemały ich jest, jeden niemiły szkopuł by był, gdyby wiktuałów zabrakło, ale zda się, że w koszu, który Iwaśko mój dźwiga, coś wedle jedzenia być musi. – Waćpan widocznie głodny jesteś, ale nie bój się! – odpowiedziała Tećka z uśmiechem. –Są tam kapłony i inne mięsiwa, sera i masła nie zbraknie, a i powideł jest słojów parę, nie mówiąc już o gąsiorku wina i pieczywie. – Zalim o sobie myślał?… – rzekł z wymówką pan Filip. Tećka spojrzała mu w oczy. – Wybacz waćpan – szepnęła i, jak leśna jagódka, zarumieniła się. – Taki ryzykant, jak waćpan, o dobru bliźnich wpierw myśli. – Przynajmniej o waszem – odszepnął pan Filip. – W tej chwili, to tak! Lecz gdyby nagle drugi wypadek wydarzył się, naszemu podobny, waćpan nie zawahałbyś się życia narazić. – To pewno! – A mówisz? Pan Filip czuł zakłopotanie. – Chciałbym, żebyś waćpanna mnie zrozumiała – rzekł po chwili. – Słucham. – Inna rzecz, nie znając, z ratunkiem biedz komuś, a inna rzecz, gdy się zna. Tam prowadzi odwaga zimna, tu gorącość serca; tam się ratuje byle jakie życie, tu już wiadome, które się stawia nad inne. Tećka znów spojrzała na Filipa, a jemu napłynęła do głowy krew i tak łeb zamroczyła, że o mało nie upadł. Ale przemógł się, tchnął szybko i paru wielkimi krokami dogonił wyprzedzającą go pannę… Podkomorzy tymczasem szedł naprzód, wspierając się na hebanowej lasce o srebrnej głowicy. Gdy wysiadał z karocy, zdawał się być starcem zgrzybiałym, teraz powróciła mu rzeźkość i fantazya, szedł krokiem równym, szybkim, głowę, okoloną brodą siwą, trzymał Wzniesioną do góry, czapkę sobolową, ubraną pięknem piórem strusiem, pochyloną lekko ku tyłowi mając. Po drodze ścinał laską burzany i o jakie kroków kilkanaście wyprzedził Tećkę i pana Filipa. Zgrzybiałość gdzieś znikła, pozostała tylko rzeźka sędziwość; widocznie, że przerażenie i niepokój o jedynaczkę na chwlię go tak zmieniły, teraz, gdy niebezpieczeństwo minęło, wróciły siły i kto wie, czy jeszczeby pan Bylina bachmata nie dosiadł i z dobrym skutkiem w szablę nie trzasnął… To też pan Filip zwrócił się do Tećki i rzekł: – Ojcu waćpanny sporo lat ubyło. – Waćpanu to zawdzięcza – odpowiedziała. Dźwięk głosu Tećki rozmarzył pana Filipa, czuł, że jakaś awantura we wnętrzu jego istoty się robi. Dziewczyna raz wraz zwracała oczy na niego, to patrząc mu w twarz prosto, to zerkając boczkiem. Pan Filip nie pozostawał dłużny, pokręcał sumiastego wąsa i puszczał żórawia, myśląc coraz uparciej o pustce swojego dworu w Konopiach, o starym Radwańskim i ciotce Sojkowskiej, którzy, bądź co bądź, pustki tej nie wypełnią. – Gdybyś to tak ty, Tećko, do mojej chałupy weszła…–pomyślał. I znowu poczuł, jak mu krew do głowy palnęła. – Ty może już masz się trochę do mnie – szeptał dalej do siebie – ale bez zgody samego Byliny nie dostać mnie ciebie. Widno, że to pan i wysoko się nosi, Konopiami mu nie zaimponować, a choć i ród panów Konopi nie wyleciał sroce z pod ogona, zawżdy w paragon z Bylinami mu nie iść. Zęby zacisnął, brwi zmarszczył, ale tak dalej myśli swoje ukształtował… – Przeciw fortunie postawię czyny. Może imćpan Bylina niejedną sprawę graniczną sumiennie rozstrzygnął, ale Radziejowskiemu nie kiwnął pod nosem, pod Beresteczkiem w krwi się nie pluskał, szwedzkich kości nie macał i Bałtyku nie przepłynął. A co do fortuny, to moje wozy zdobyczne przeważyłyby Kaczorówkę; prawda, że nec locum ubi Troia fuit, ale nie na wszeteczeństwa różne skarby te poszły, jeno na wspomożenie braci i świątyń zrujnowanych, opatom i szlachcie, a jeżelim sznurów dwa pereł, lub łokci kilkanaście altembasu dziewce jakiej rzucił – no, to co?… Tu zerknął na Tećkę i sponsowiał. – Nie znałem ciebie jeszcze, rybeńko – dodał – bobym to wszystko do stopek twoich złożył, ale czy nad to wszystko nie zacniejsze miłowanie moje? Westchnął, jak miech kowalski, aż Tećka zwróciła się ku niemu. – Co waćpanu? – spytała. – Tęskne myśli dech wyparły – odpowiedział. Podkomorzy już był w lasku brzozowym i siedział na ziemi pod drzewem. Tećka podbiegła do ojca. – Jaka ona foremna! – mruknął pan Filip, patrząc na wdzięczne ruchy dziewczęcia. Mając głowę i serce przepełnione Tećką, pan Filip postanowił pozyskać względy podkomorzego. Stawiając przeciwko jego rodowi zasługi swoje, nie pomyślał wcale o uratowaniu życia Bylinów; tym długiem wdzięczności wiązać go nie chciał, to za niegodne by było rycerza. Będąc prawie pewnym, że niezgorsze wrażenie na Tećce uczynił, chciał łaski ojca jej zaskarbić, słowem, podobać się mu i do tego zastosować całe postępowanie swoje. Zmierzch zapadł, fornale uratowane konie orczykowe przywiązali do drzewa i na rozkazy czekali. – Rozniećcie ogień – rzekł podkomorzy. Zadanie by!o trudne, bo gałęzi suchych nie było, a dokoła bujna, soczysta trawa okrywała ziemię. Na wzgórzu rosło kilkanaście brzóz młodych, świeżych, jak wiosna, długie, zielone gałązki chyląc na dół, na których perliły się duże krople rosy. Panu Filipowi brzozy te wydały się dziewicami rozpłakanemi, patrzyła z nich dusza jakaś, wiały jakieś myśli smutku i tęsknoty pełne, tak, że je nazwał W duchu siostrami Tećki, do których ona przyszła po ratunek i opiekę… – Ogień rozniećcie – powtórzył pan Bylina – a później na odszukanie wsi jakiej udacie się. – Suszu niema, jaśnie wielmożny panie – odpowiedziała służba, miejscowość obejrzawszy. – A topory macie? – A są. – Po brzozach! – rzucił krótko podkomorzy. Już miano wypełnić rozkaz, gdy pan Filip z Konopi stanął w obronie drzew. – Stójcie! – huknął na służbę, a zwracając się do podkomorzego, spytał: – Czy waszej miłości nie żal życia? – Mnie? – spytał przeciągle podkomorzy, nie rozumiejąc pytania. – No tak! – Aktoby tam na piwo do Abrahama śpieszył?… – I tym brzozom na stos nie spieszno – pan Filip dodał. – Brzozom? – Spójrz, Wasza miłość, jak to pęcznieje, nabrzmiewa, życiem dycha! Zda mi się, że gdybym do pnia tej brzeziny ucho przyłożył, posłyszałbym szelest w ich wnętrzu, niby dudnienie krwi w piersi własnej; że gdyby toporzysko w pień palnęło, krzyk bym posłyszał i trysnęłaby krew żywa i skarga za odebrany żywot… Nie ruszać! – zwrócił się groźnie do jednego z fornali pana Byliny, który pomimo słów Filipowych, miał cios zadać brzezince młodej, ale, gdy ten na nieznaczne skinienie podkomorzego znów się do niej zabierał, pan Filip wziął go za kark i, jak drewno, odrzucił. – Suppono, że waszmość nas uważasz za w jasyr wziętych – mruknął podkomorzy. – Sam chyba mógłbym się jasyru obawiać – odpowiedział pan Filip, wzrok na Tećkę zwracając. – Cóż waćpan tak dalece w obronie tych brzóz stajesz, aż mojego pachołka poturbowałeś? – Za poturbowanego pachołka przepraszam jaśnie wielmożnego podkomorzego; poturbowanemu zaś krzywdę wynagrodzę… Masz! – tu zwrócił się i cisnął dukata. – Ale te drzewa… Słuchaj, wasza miłość, jak w tej chwili zaszumiały „Ojczenaszem” nad nami. Rzeczywiście, wiatr wionął z nizin, wonny, wilgotny i poruszył warkoczami drzew. Szmer cichy przez gaj cały przeszedł i rozlał się szelestem przedziwnym; snadź ta muzyka drzew i na Tećkę oddziałała, bo obejrzała w krąg siebie i rzekła: – Brzozy się modlą. – „Pod Twoją obronę” szepcą – dodał pan Filip. – Ja zaś renovo propositum… – To nie może być – przerwał podkomorzemu pan Filip. – Ależ, kawalerze, noc zapada i ogniska być musi. Mniejsza, jeżeli na się patrzeć nie będziem, ale z jadłem nie damy sobie rady, choćby i miesiąc zeszedł. One zaś brzozy, zdaje mi się, do Konopi nie należą? – Nie wiem, czyje są – odparł pan Filip. – Ale tak czy inaczej, wygody z nich mieć nie będziemy, bo mokrość ich tak rzetelna, że palić się nie zechcą. – Cóż na to poradzić, kiedy drzazg niema? – Jest kareta miłości Waszej. – Moja kareta? Dziwnemi jakiemiś oczyma spojrzał pan podkomorzy na Filipa i, zwracając się do córki, rzeki szeptem: – Uważasz, waćpanna? A Tećka: – Tatusiu, i mnie tych drzew żal teraz. – Żal czy nie żal, to rzecz inna!… Ale moja kareta? – Na nic już waszej miłości służyć nie może, przecież strzaskana na wióry! – dodał pan Filip, zasłyszawszy ostatnie słowa podkomorzego. – Z Kaczorówki wyślę wóz po nią. – Po drzazgi chyba, bo chłopi do cna ją rozłupią. – Szkoda aksamitu–rzekł pan Bylina. – Iwaśko mój go obedrze i waszej miłości dostarczy. Brzezinie zrobimy krzywdę, bo to żyć chce, a sami nie skorzystamy, podczas kiedy mahoniowe deski karocy palić się będą siarczyście. Podkomorzy namyślał się… A tymczasem noc zapadła i gwiazdy wypryskiwać zaczęły. Brzozy szumiały coraz senliwiej, aż westchnąwszy raz jeszcze umilkły. Podkomorzy namyślał się… Żal mu było aksamitu i desek mahoniowych, ale przyznawał panu Filipowi słuszność, iż karoca uratowana być nie może. Zresztą głód mu dokuczył, a po ciemku wiktuałów nie namacać. Krzesiwem zaś można było hubkę rozpalić, ale trudniej poradzić ze stosem brzóz mokrych. Karoca porąbana da ogień szybki, a tak pożądany w tej chwili. Po namyśle więc rzekł: – Niema co robić–dawajcie karetę! Po paru minutach dał się słyszeć w oddaleniu stuk toporów, Iwaśko obdarty aksamit z wnętrza złożył u stóp podkomorzego, pyszne drzazgi mahoniowe zostały zniesione, zapłonął stos, skry sypnęły się, buchnął ogień i rozweselił wszystkich. A brzozy znów cicho szumieć zaczęły, jakby dziękowały panu Filipowi za ocalenie swoje. Na poduszkach usiadł podkomorzy, pan Filip na swojem siodle, pogiętem i nadłupanem, a Tećka zaczęła rozpakowywać zapasy. Podsycone ognisko paliło się coraz rzęsiściej, płomień łuną czerwoną oblewał siedzących i migotał w klejnotach siodła Filipowego, na które teraz wzrok zwrócił imć pan Bylina. – Pyszne siodło masz waćpan!… – rzekł po chwili. – Zdobyczne – odparł pan Filip. – Na Tatarach? – Na Tuhejbeju samym!… – Ale zdaje się, że atak waćpana i siodełku temu dał się we znaki?… – Trzasło przez pół i trochę klejnotów uroniło. Rzeczywiście, okazał się brak kilku pysznych turkusów i rubinów. Podkomorzy pokręcił głową: – Niemałą waszmość szkodę poniosłeś. – Alem sowicie wynagrodzon został. Pan Bylina rękę wyciągnął. – Nie miałem czasu jeszcze podziękować waćpanu… Strach, co to było!… Myślałem, że śmierć, albo gorsze jeszcze od niej kalectwo, nie minie nas. Dusza się darła z rozpaczy, gdym na Tećkę patrzał. Zrazu kwiliła, jak kocię, później i łez i krzyku jej zabrakło – oniemiło ją przerażenie. Nie wiem, doprawdy, czem waćpana wynagrodzę, ale nie odmówię mu w niczem, w niczem – tak mi Panie Boże dopomóż!… Filip spojrzał na podkomorzego. – Uroczyście to powiedziałeś, wasza miłość!… – I słowa dotrzymam, jakem Bylina!… Pan Filip w milczeniu rękę wyciągnął, którą podkomorzy uścisnął mocno, a później spojrzał na Tećkę. Dziewczyna klęczała na ziemi i patrzała na pana Filipa. Odtąd ich oczy spotykały się co chwila, zdawały się przenikać i porozumiewać. Zaczęła się uczta. Pan Filip gorzałką, która ocuciła Tećkę z omdlenia, poczęstował obecnych: lubował się w niej podkomorzy. Tećka nawet języczek umoczyła i przypomniała chwilę przyjścia swojego do przytomności, zapewnienie pana Filipa, że orzeźwiający ją eliksir był rodem z Gdańska i zaczęła śmiać się serdecznie, aż w lasku gdzieś echa srebrzyste: cha! cha! cha! powtarzały. Podkomorzy upajał się gorzałką, Filip Tećki widokiem, a ona wydobywała coraz nowe z kosza zapasy i zachęcała do pożywienia się. Noc stawała się coraz głębsza, ale na wschodniej stronie nieba luna zabłysła i podniósł się księżyc czerwony. W tamtej stronie leżały Konopie, do których coraz bardziej tęsknił pan Filip i coraz piękniejszemi marzeniami wypełniał. Cisza była w gaju i za gajem – step się osrebrzał coraz więcej, ale nic milczenia nocy nie przerywało. Żaden nie ozwał się okrzyk koniuchy, żadne ognisko nie zabłysło na niezmierzonej przestrzeni, nie słychać było nawet dalekiego psów szczekania, któreby mówiło choćby o chutorze zapadłym gdzieś w jarze. Uwiązane tylko konie pana Byliny parskały czasami, ale i one usnęły, łby pochyliwszy. Pan Filip zaniepokoił się, czy Iwaśko i fornale podkomorzego odnajdą gdzie wóz jaki. Znać było, że wojna wyludniła te okolice i jeszcze pustka śród nich panuje. Wiedział wprawdzie, że z przybyciem wozu onego będzie musiał rozłączyć się z Tećką, a tak dobrze mu było w tej ciszy leśnej, pod drzew osłoną, z jej obrazem migającym wciąż przed oczyma. Ale trudno! nie wiekować w tej głuszy, trzeba tylko z chwili skorzystać, pociągnąć ku sobie serce dziewczyny, a panu podkomorzemu przypodobać się. Traktował go więc „Gdańską”, na Tećkę zerkał i tak prawił: – Czy wasza miłość, zabawiwszy dni parę w Jaworzynie, do Kaczorówki powracasz? – Jużci, że do Kaczorówki… Ale jak długo w Jaworzynie zabawię, tego nie wiem! Zresztą Zawiszyński, to mój druh stary, i daliśmy sobie słowo, że dzieci nasze się pobiorą. Pan Filip drgnął nagle i na Tećkę spojrzał, a ona pobladła strasznie, osunęła się na ziemię, w ognisko się wpatrzyła, a łzy zaczęły po policzkach jej płynąć. Pan Filip zwrócił się do podkomorzego i rzekł: – No tak, waćpaństwo daliście słowo, ale czy za zgodą dzieci? – Za zgodą dzieci?… – mruknął podkomorzy, walcząc ze snem, który mu na oczy naprowadzała gorzałka gdańska. – Może w krajach zamorskich zwyczaj taki bywa, ale, chwalić Pana Boga, w Polsce nie słychać o nim jeszcze. Za zgodą dzieci?… Ot, w sam raz wyskoczyłeś waćpan! Przecz myśmy je spłodzili, wychowali i o losie ich myślimy. – To pierwsze nie sztuka – wyrwał się pan Filip. – Drugie jest obowiązkiem, a w trzecim wypadku zgoda i wspólne porozumienie być powinno. – A jak niema zgody i porozumienia? – Jeśliby panna umiłowała nicponia, to wtedy rodzic ma prawo nie pozwolić na związek małżeński, ale w żadnym razie niema prawa rozkazywać. Pan Bylina coraz szerzej otwierał powieki. – Prawa… nie ma… rozkazywać… dziecku swoje-mu? – Tak mi się widzi… – A mi się całkiem inaczej widzi, i choć Tećka mało zna pana Zawiszyńskiego Michała, woli mojej przeciwna nie będzie. – Zawiszyńskiego Michała? – spytał pan Filip, nacisk na to imię kładąc. – Znasz go waćpan? – Czy nie syn pana Pawła? – Jużci, że ten, któremu rodzic oddał Grobelnę w dziedzictwo, a Topiele w dzierżawę puścił. – To ten, – zawołał pan Filip. – Znasz go waszmość?–powtórzył podkomorzy. – Jak zły szeląg. – I co waść o nim powiesz? – Psu brat, i wszystko!… Pan Bylina zwrócił się do mówiącego, a brew miał gniewnie ściągniętą. – Psu brat, – łagodnie mówiąc – dodał pan Filip. Podkomorzy, któremu sen odleciał z oczu zupełnie, wpatrzył się w pana na Konopiach, na którego też z zapartym oddechem w piersiach i Tećka patrzyła. Dziewczynie się zdawało, że losy jej ważą się w tej chwili, że od słów pana Filipa zależy serca jej spokój i dola przyszła. – Co waść do zarzucenia mu masz?… – spytał podkomorzy. – Czy, że więcej rzeczy zdobycznych, niż waćpan do Konopi, on do swojej Grobelnej przywiózł?… Nie przymawiam waćpanu, ale coś koło waćpana – pusto… – Com miał, tom miał – na to pan Filip. – Z dzisiejszego niedostatku nawet przed jaśnie wielmożnym podkomorzym tłómaczyć się nie będę. Powiem jeno: że i bachmat był i siodło nie odarte z klejnotów – dodał z naciskiem. – Przepraszam waćpana; urazić nie chciałem! – rzekł podkomorzy, wyciągając dłoń do Filipa. – Ale nie miło mi było słyszeć, gdy brat na brata powstaje. – Wżdy mówiłem, że to nie mój brat. Bylina zżymnął się. – Qui facit faveam, incidit in eam – mruknął… – Przepraszam podkomorzego, nie na mnie to patrzy. – Wżdy sarkasz na Michała, a cui bono? Przecz razem chleb żołnierski jedliście. – O, nie! jam był przy Janie Kazimierzu, a on do Carolusa przekicnął się, i odstał dopiero od Szweda, gdy go pan Czarniecki za drzwi Rzeczypospolitej wyrzucił. Wart stryczka, psi syn! – Nie tacy, jak on, odstępowali od króla jegomości – wycedził podkomorzy. – I Radziejowski i Opaliński i innych wielu. Taki był czas zły, czy omen paskudny. Ale Zawiszyński opatrzył się szybko. – Czem? – wrzasną! pan Filip. – Szwedów gromiąc. – O, Jezu! – łapał się za uszy pan na Konopiach. – Po łupach poznać rycerza – ciągnął z powagą podkomorzy. – Gdybyś waść widział jego furgony ładowne, sambyś rzekł: czasu nie tracił. Rzędy na konie, lamy ztote, siodła sadzone, pistolety i szable, a co za błamy futer, barchany, aksamity i altembasy, to powiadam acanu, że szatnię żoniną materyami onemi mógłby na lata długie zaopatrzyć, czerwieńców zaś tyle przywiózł, że mógłby drugą taką Grobelnę nabyć; a jakie pasy i ornaty… – Pasy i ornaty? – zawołał pan Filip. – Spytaj waść Tećkę, a ona ci powie, że w skarbcu wawelskim zacniejszych nie widziała. – Wierzę! ale czy te pasy czterostronne z cienkich brzuchów szwedzkich, a ornaty z ich gołych kościołów ściągał? – rzuci Filip. Podkomorzy zmieszał się.. – Odbijał na Szwedach – mruknął. – I do Grobelnej zwoził, jako wojenny łup, na własność dworów szlacheckich i kościołów. – Propter meliorem certitudinem… – …do kredensu w Grobelnej zamykał – dokończył pan Filip. – Quis scit? – Scio, panie podkomorzy, i opowiem, jako one odbijanie odbywało się. My Szweda gnali, a on do szaf i skarbczyków, i kieszenie ładował dobrem bratniem. Odbijał zaniki, to prawda! ale w dworcach przez wrogów łupionych, jako ich sojusznik, a zdrajca niegodny. Kiedy do nas był przystał, widząc, że z Carolusem już nic mu, kajał się jak pies przed Czarnieckim, przysięgając na świętości wszystkie, że cierpi niewinnie, i przyrzekając w pierwszej lepszej potrzebie głowę dać, jako potwierdzenie innocentiae swojej. I oto zdarzyła się okazya. Osaczony Szwed zamknął się w Komornem, bronił się, jak zwierz dziki, bo wiedział, że pardonu nie będzie za rzezie i gwałty różne, jakie dniem przedtem wyprawiał. Dom każdy musieliśmy zdobywać, zagrody, chlewy, bo wszędzie Walił z muszkietu, do ostatniej desperacyi doprowadzony. Noc zapadła, a my czyścimy miasto, samopałami przyświecając sobie. Dym, huk, a fetor siarki, jakbyś do Sodomy się zbliżał. Ale my nic!… Kichamy, bo w nosie swędzi, i naprzód przemy. Widząc tedy, że z czarniecczykami nie poradzi, do pakuł i pod strop. Trzech pacierzy nie zmówiłeś, jak miasto całe w ogniu stanęło. Powiadam waszmości, że w piekle cieplej nie będzie, jak w on czas było. A tu wiatr powiał i płomienie rozplątał; dzwony wszystkie uderzyły na gwałt, a dymy dusiły mieszkańców, których krzyki przytłumiały nawet huk armat. Szwed, korzystając z zamieszania, umykał, cięliśmy na oślep, ale ich trochę uszło, na zły posiew, co widząc pan Czarniecki, gdy już nie było z kim walczyć: „Ratujcie miasto!”–zawołał.– Do drabin tedy i wiader, bo w ogniu wszystko, jeden tylko dom Boży, jako to gmach z cegły i kamienia wzniesiony, urągał przemocy elementu. Ale oto słyszę, że w nim coś się niezwykłego dzieje. Drzwi główne zamknięte, a wewnątrz sza – motanie się jakieś i brzęki. Obiegam świątynię i przez drzwi boczne do zakrystyi wpadam. I oto co widzę: pachołek jakiś pakuje do wora świeczniki i kadzielnice, złote. Ja go za łeb, aż mu ślepie blachmanem zaszły. – Czyj ty? – pytam. – Pana Michała Zawiszyńskiego!" – Co tu robisz? "pan kazał brać!" – Ja go w pysk, on położył się na ziemię, sam zaś wbiegam do kościoła, gdzie ono szamotanie się i jęki słychać było. – Jezus! Marya! com zoczył… Pan Michał walczył z księdzem o ornat. Ten do siebie, a ten do siebie ciągnął szatę świętą, która kapała od złota i klejnotów różnych, wyprężała się, skrzypiała, lecz się nie darła. „Puszczaj ją; klecho, bo łeb roztrzaskam” – wołał Zawiszyński. – „Morduj, zbóju, ale własności kościelnej nie dam” – odpowiadał ksiądz. – „Nie takiem brał” – chrapał Zawiszyński. – „Ale tego nie ugryziesz” – ksiądz na to. Rozwścieczony uporem napastnik, jak szarpnie, aż ksiądz o ziemię łbem palnął. On za ornat i pod pachę, a ja go za kark… „Tuś mi?” Chciał się bronić, alem go tak chwycił za grdykę, że dreptać jak duszeniec począł: „Puść – a wytłómaczę się!” Popuściłem. On tedy szeptem: „Nie bądź głupi, panie Filipie. Kiedy żołnierzom zarobić, jak nie na wojnie? Okazya się trafia – korzystajmy… do spółki, a jużem tyle nabrał, że choć się podzielim, ja – drugą Grobelnę, ty drugie Konopie kupisz… Miej rozum – wiedzieć nie będzie nikt; a jeżeli to grzech, to posty i ofiary do zbawienia dusznego nam dopomogą!” – Tak prawił, – a jam po prostu ogłupiał zanim mu w gębę dał. Nie, brachu! chodź do wodza… Wiodę go tedy, wśród dymu, wrzasku i pożogi. Aż tu na skręcie ulicy, z piętra płonącego domu, słyszę głos: „Chwytaj, dziecko!” Podniosłem oczy, a maleństwo w pieluchach na łeb mi leci. Oczywiście, że chwyciłem to niewiniątko, ale Zawiszyński w bok skoczył i zniknął w ciemnościach nocy. Odtąd nikt go nie widział, ale słuchy chodziły wciąż, że na czele bandy rozbójniczej napadał na dwory, łupił klasztory i zbierał w ten niecny sposób fortunę. Rzeczpospolita była w rozbiciu, sprawiedliwość więc spała. Gdy czasy uspokoiły się, łaskawy król wszystkim parszywcom przebaczył. Ale król wie swoje, a Filip z Konopi swoje. Teraz i wy, panie podkomorzy, wiecie, skąd te altembasy i bogate rynsztunki wojenne, ornaty i pasy słuckie… Pan Filip skończył. Z przerażeniem w oczach, lecz zarazem i z dziękczynieniem patrzyła Tećka na naratora. Los jej zdawał się być uratowany, uśmiechała się do myśli jakiejś, do jakiegoś szczęścia, które w jej sercu budziło się. I jednocześnie, jakby z wyrazem tryumfu, zwrócili się oboje do pana Byliny. Ale podkomorzy, po chwili namysłu, odezwał się: – To waćpan nie tego znałeś Michała Zawiszyńskiego. Sen go zmorzył, pochylił się, wsparł się plecami o drzewo i usnął. Tećka szybko pochyliła się nad ojcem, a widząc, że śpi, zerwała się i pobiegła do pana Filipa. – Ratuj mnie waszmość! – błagalnie wyszeptała. Pan Filip nie strzymał, ujął obie dłonie dziewczęcia, jak do pacierza złożone, i do ust swoich przytulił. – Ratuj waszmość – kwiliła Tećka – bo wielkie nieszczęście sit; stanie. Ja pana Michała nie chcę, nie chcę, jak i nigdy nie chciałam! Rodzicowi sprzeciwić się trudno, ale można się zabić! – Na rany Chrystusa! a toć grzech mówić tak nawet – zawołał pan Filip. – Wstąpię do klasztoru, tak, tak, tak!… Waćpan mnie wykradniesz i do klasztoru zawieziesz. – Wykraść mogę, ojoj!… ale nie chciałbym śliczności takie do klasztoru zawozić. A widząc, że Tećka płacze, począł pocieszać ją i sam się rozrzewniać. – Uspokój się, waćpanna, uspokój!… Pókim żyw, Michał ciebie nie weźmie. Zawiązałem ja supełek na niego i ślubu dokonałem. – Ale nim co będzie, to on targu dobije. – Trzymaj się, waćpanna. – Trudno!… Ojciec… Waćpan nie wiesz, co to znaczy rozkaz, krzyk, pięść może. Uparty jest, ale dobry – pochwyciła szybko. – Ale tu dobroć nic, bo Zawiszyńskich fortuna oćmiła mu rozum. Jeżeli waćpan mnie z terminów onych nie wyratujesz–zginę… I znów szlochać zaczęła, a szlochając, przytuliła się do ramienia rycerza, bo bez tej podpory ustaćby nie mogła. W duszy pana Filipa rozpaliło się słońce ogromne. Dokoła była cisza, milczenie nie zamącone niczem, tylko słyszał stuk własnego serca i przytłumione chlipanie Tećki. Długie gałązki brzóz, osrebrzone księżycem, który do połowy już nieba dobiegał, zwieszały się nad nimi. Krople rosy spadały na dłoń czarniecczyka, ale on dobrze nie wiedział, czy to rosa, czy łzy Tećki. Step oddychał zapachami kwiatów i wiał ku nim; niepodsycane dopalało się ognisko, rozsypywały się popioły białe, z których czasami złota iskra wystrzeli, albo ognik błękitny wyjrzy i umrze. Pan Filip uczuł ciepło ciała dziewiczego, rozkosz niewymowną, pewność siebie i dumę z niespodziewanego opiekuństwa. Nie uląkł się Chmielniczeńki, Szwedom sadła za skórę zalał, Bałtyk zmógł – miałbyż się nastrachać pana Jana Byliny i pozwolić to dobro wydrzeć sobie?… Bajki! mości panie podkomorzy, i króla i Czarnieckiego za sobą będzie miał i Rzeczpospolita cała za nim stanie. A myśląc tak, wypełniał dwór swój W Konopiach światłem różowem, które powoli w blask słoneczny się zmieniało. I tchu mu brakło i mimowoli przybliżał wargi do pochylonego czoła Tećki, ale bał się ją spłoszyć, zasromać, wierzycielem natrętnym stać się. Przyjdzie chwila, a miłowanie samo przemówi. Gdy Tećka się uspokoiła, on tedy rzekł: – Czy rodzic waćpanny umie słowa zdzierżyć?… – Albo co? – Pytam. – O, tak!… Jak na Zawiszy, tak na Jana Byliny liczyć waść możesz. – Dobrze, że o tem wiem. – Co waćpan masz na myśli? – Czy nie rzekł mi: „Nie wiem, czem waćpana wynagrodzę, ale nie odmówię mu w niczem, tak mi Panie Boże dopomóż.” – I zdzierży–szepnęła Tećka. – Nie stawiaj więc waćpanna wielkiego oporu ojcu, ale i nie poddawaj się mu zbytecznie. Niech-no ja do Konopi, a wy do Kaczorówki wrócicie, rzeczy pójdą, jak Pan Bóg przykazał, i pan Michał, jak szatan wody święconej, nie imie się waćpanny. – Jak ja miłować was będę! – zawołała Tećka. Pan Filip do kolan jej chciał rymnąć, ale podkomorzy chrząknął i obudził się. Tećka podbiegła do ojca, a on ziewnął szeroko i rzekł: – Ogień przygasł… podsyćcie go! Znów buchnął słup płomienia, a pan podkomorzy spojrzał na pana Filipa i uśmiechnął się przyjaźnie. – Nie śpisz waszmość?–zapytał. – Sen powiek się nie ima. – A ty, Tećka? – Mnie równie nie senliwie. – Podobałeś mi się waszmość. Pozwolisz odwiedzić siebie w Konopiach?\nPan Filip z Konopi Cz. 1-3 : z nie znanych dotąd żadnemu historykowi rękopisów sumiennie odtworzył i do publicznej wiadomości.\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Pan_Filip_z_Konopi_Cz__1-3___z_nie_znanych_dotad_zadnemu_historykowi_rekopisow_sumiennie_odtworzyl_i_do_publicznej_wiadomosci_-ebookRO/p02025520i020" target="_blank" title="Pan Filip z Konopi Cz. 1-3 : z nie znanych dotąd żadnemu historykowi rękopisów sumiennie odtworzył i do publicznej wiadomości. [Kazimierz Gliński] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Pan Filip z Konopi Cz. 1-3 : z nie znanych dotąd żadnemu historykowi rękopisów sumiennie odtworzył i do publicznej wiadomości. [Kazimierz Gliński] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Borówkowy craft kącik: lutego 2015\nArt journal 2015 z UHK Gallery\nWitam ponownie, postanowiłam dołączyć do zabawy na blogu UHK Gallery- inspiracje i stworzyć swój art journal, jest to dla mnie zupełna nowość, zawsze myślałam, że to nie dla mnie, ale przeczytałam ten artykuł i postanowiłam spróbować swoich sił w tej formie.\nTak wygląda mój domek w lutym:\nStrona powstała z naklejonych na kartkę resztek papierów UHK Gallery + biała i czarna farba, mgiełka zrobiona z Distressa "Peacock feathers", kropki z Glossy accents, domek pokryty Crackle accents.\nAutor: marta.be o 22:46 8 komentarzy:\nEtykiety: Art journal, mediowo\nWitam, dziś chciałabym pokazać kartkę, którą przygotowałam według mapki na wyzwanie nr 16 w Craft Bar, należało też użyć koloru turkusowego. Oto wspomniana mapka:\nKartka powstała prawie w całości z Mushrooms Agaricus UHK Gallery. Kwiaty z papieru czerpanego Namaste.\nPracę zgłaszam też na wyzwanie nr 3 w Altair Art: WARSTWY\nAutor: marta.be o 22:08 6 komentarzy:\nEtykiety: kartka imieninowa, kartka urodzinowa, kartki, kwiaty handmade\nWitam! Dziś pokażę kartkę, którą zrobiłam w październiku 2014 z okazji urodzin.\nPostanowiłam sobie, że od czasu do czasu będę prezentować moje przedblogowe poczynania, oczywiście, nie wszystkie prace udało mi się sfotografować, ale tę pierwszą uwieczniłam i może kiedyś przyjdzie czas, że się odważę tutaj ją pokazać:)\nZatem zapraszam do obejrzenia jednego z nowszych "staroci", wspomnianą kartkę urodzinową:\nDo stworzenia jej posłużył mi mix: Serwetka z fantastycznej Herbaty z malinami UHK Gallery oraz Świerszcz za Kominem 06 Galerii Papieru.\nWłasnoręcznie wykonane kwiatki z papieru czerpanego i listki wycięte nożyczkami:)\nAutor: marta.be o 22:31 Brak komentarzy:\nEtykiety: kartka urodzinowa, kwiaty handmade\nDziś chciałam pokazać kartkę, która powstała z okazji imienin pewnej przesympatycznej młodej kobiety.\nW roli głównej Sen Motyla i kwiaty z papieru czerpanego.\nZafascynowana pracami Cynki postanowiłam stworzyć kartkę z rozdarciami, przedarciami, zagięciami, oszczędnie używając nożyczek:) I wyszła taka oto karteluszka:\nAutor: marta.be o 11:58 3 komentarze:\nEtykiety: kartka imieninowa, kartki, kwiaty handmade\nWitam! Dziś przedstawiam drugie w moim scrapowym życiu LO, kolorowe, radosne i bardzo wiosenne.\nSzary papier bazowy to taki symbol momentami szarej codzienności, a mały człowieczek w centrum tę codzienność rozpromienia i nadaje jej barw:)\nchlapanie, mazanie, stemplowanie...\nodrobina taśmy dekoracyjnej\nurocza maleńka zawieszka miś\nPapiery GP i UHK Gallery.\nZdjęcie do scrapa pochodzi z sesji zdjęciowej z okazji Chrztu, wykonanej przez Karolinę.\nPracę zgłaszam na wyzwanie sklepu Artimeno pt. "DZIECKO"\nAutor: marta.be o 22:20 4 komentarze:\nEtykiety: dziecięce, LO, mediowo\nDziś dwie radosne kartki wielkanocne, które powstały kilka dni temu.\nPierwsza soczysta, z sizalowym wiankiem i hortensjami z papieru czerpanego. Papiery to połączenie Kapuśniaczka Pastele i Deszczowej Piosenki Galerii Papieru:\nDruga również z wiosennym wiankiem i kwiatową kompozycją na pasujących, moim zdaniem, do każdej okazji Mushrooms UHK Gallery:\nAutor: marta.be o 20:42 3 komentarze:\nEtykiety: kartki, kwiaty handmade, Wielkanoc\nMarta - Początek\nWitam wszystkich, rozpoczynam swoją przygodę z blogowaniem. Pomysł na bloga "chodził za mną" już od jakiegoś czasu, w końcu się zdecydowałam: tadaaam!\nTworzeniem z papieru zajmuję się od 2013 roku, kiedy to poszukując ciekawych cytatów w sieci natknęłam się na piękne, wesołe i kolorowe ręcznie robione albumy, postanowiłam sama podobny stworzyć i... wsiąkłam!\nOd tego czasu powstało kilka albumów, mini albumików, kartek świątecznych, urodzinowych itp.\nTeraz chciałabym podzielić się moimi pracami z szerszym gronem osób. Zapraszam do oglądania:)\nKartka z wyznaniem:\nW roli głównej papiery UHK Gallery...\n...własnoręcznie zrobione róże...\n...i listki z papieru czerpanego.\nAutor: marta.be o 22:15 3 komentarze:\nEtykiety: kartki, kwiaty handmade


Jak zmniejszyć wzrost poziomu cukru we krwi - Czy diabetycy jeść pomarańcze i mandarynki z\nJak zmniejszyć wzrost poziomu cukru we krwi\nJeśli Jesz Czarny Pieprz Codziennie, To Dzieje Się z Twoim Ciałem To wygląda jak gwóźdź zdjęć z cukrzycą\nHemoroidy i leczenie cukrzycy psychologiczne cechy pacjentów z cukrzycą, cukinia z cukrzycą czy cukrzyków Fishcakes. Cukrzyca Microhydrin 19 mmoli glukozy we krwi, Analiza dla insuliny 2 godzin po posiłku dla nerek cukrzycowej.\nJedz 1 Łyżkę Miodu i Cynamonu Dziennie a Zobaczysz Co Się Stanie lepsze leczenie cukrzycy kliniki w Chinach\nTabletki na cukrzycę siofor 850 cenie zdrętwiałe nogi w leczeniu cukrzycy, produkty dla chorych na cukrzycę i nadciśnienie mrowienie w palcach cukrzycy. Standardy insuliny u dzieci Dieta dla stwardnienia rozsianego i cukrzycy, pigułki zmniejszyć poziom cukru we krwi oraz jego cenę ludzkiej normalnego metabolizmu i dominuje cukrzycy.\nPiła Kurkumę z Ciepłą Wodą Codziennie Rano. Później To się Stało... leczenie stóp u chorych na cukrzycę\nPrzycina użyteczne właściwości cukrzycy że może być zapalenie pęcherza moczowego u chorych na cukrzycę, Co powoduje cukrzycę czerwony język u cukrzyków. Cukrzyca 2 środki stopień-folk dla diabetyków na cieląt, mezim mogą być podjęte dla chorych na cukrzycę zapalenie trzustki może powodować cukrzycę.\nCola a poziom cukru we krwi, jak napoje słodzone cukrem podwyższają cukier że nie można jeść przy cukrzycy drugiego typu\nCukrzyca w karmy dla kotów jak powstrzymać utratę masy ciała u chorych na cukrzycę, źródłem cukru we krwi czy niski poziom cukru we krwi, co jest. Tkanina, która jest głównym celem hormonu insuliny Jak obniżyć poziom cukru we pigułki cukrzycy, niż obniżyć insuliny we krwi Jak wyciąć diabetyków kończyn.\nSposób Na Siwe Włosy W 5 Minut Pozbądź Się Szybko Siwych Włosów Cukrzyca typu 2 nie jest dziedziczna\nMoc insulin Dlatego może wzrosnąć do poziomu cukru we krwi u dziecka, obniżyć krwi cukrem cynamonowym cukrzyca Cranberry. Stawka wzrosła cukier insulina krew z żyły figur cukru, Normalny poziom cukru we krwi u chorych na cukrzycę owies leczenie wywar z cukrzycą.\nDieta dla cukrzyków - porady dietetyka, przepisy, jadłospis jaki rodzaj oleju do stosowania w cukrzycy\nSchemat insuliny na wadze cukrzycę typu 2, każdy diety, pestki dyni do leczenia cukrzycy pigułki cukrzycy maninil. Cukrzyca guza twarzy Średnica igłę do strzykawki insulinowej, hipoglikemiczne działanie insuliny Przeciwciała do ceny insuliny.\nObniżamy cukier short zdjęcia wstrzyknięcia insuliny\nKłuć insuliny tylko na jedzenie sierocińce cukrzyca, cukrzyca zatrucie narkotykami Dopuszczalna ilość cukru w cukrzycy. Że nie można jeść w podwyższonej cukru we krwi menu alkoholik cukrzyca zapalenie trzustki, cukrzyca diagnozuje przykłady redakcyjne mleczko pszczele leczenie cukrzycy.\nObniżamy cukier we krwi czy istnieje analiza insulina\nUrządzenie do pomiaru cukru we krwi satelitę czerwony kawior w cukrzycy typu 2, Cukrzycę typu 1 w wieku co żyć badanie krwi na cukier Mińsku. Zobacz Cukrzyca Dlatego wprowadzenie cukru zwiększa wydzielanie insuliny,, cukrzyca Sterlitamak cukru we krwi ciężarnych podwyższony.\nProsty i Skuteczny Sposób na Obniżenie Poziomu Cukru we Krwi Leczenie przeziębienia cukrzycy\nCzy diabetyków śledzia jagody z cukrzycą typu 2 może być, jak pokonać cukrzycę bez pigułki jabłko dieta dla chorych na cukrzycę. Dzienne kalorii dla diabetyków może to być na cukrzycę częste oddawanie, Algorytm alarmowy gdy cukrzyca Ḳomah Jest to możliwe, aby jeść wątroby w cukrzycy.\nCo Się Dzieje, Gdy Pijesz Wodę Na Pustym Brzuchu - Korzyści Zdrowotne Wynikające z Wody mocy, aby poprawić poziom cukru we krwi\nCukrzyca typu 2 lub cukrzycy insulinę dla tabletów Nazwa rosyjskie robione insulin, jest to możliwe, aby żywność dla diabetyków z fruktozy jakie zioła do picia u pacjentów z cukrzycą. Zawsze chcą mieć w cukrzycy szybko obniżyć poziom cukru we krwi, cukrzycowe objawy neuropatia zespół stopy cukrzycowej.\nOcet jabłkowy na cholesterol i cukier? – Cudowny naturalny lek [Wiadomości] czy jest to możliwe dla diabetyków jaj\nCo cukier biały dla diabetyków insulina K25 100R, powoduje obniżenie poziomu cukru we krwi i cholesterolu we krwi Co więcej przydatne owsianka dla diabetyków. Cukrzyca Asoniya cukru we krwi, szybkość Accu-Check, wzrosła stopa cukru we krwi u dzieci Zastosowanie wódka w cukrzycy.\nZanim Polecisz Komuś Kurkumę Powinieneś To Wiedzieć bluestone cukrzyca aplikacja\nI utwardza stopy cukrzycowej czy cukrzyca 2 iść w cukrzycy typu 1, otwiera fabrykę insuliny kup igłę do strzykawki insulinowej uchwytem. Przesłanki wskazujące cukru u cukrzyków owoce, aby zmniejszyć poziom cukru we krwi, wypieki na cukrzycę przykładowa dieta cukrzyca cukrzyca menu.\nTłuszcze nasycone czy cukier: co bardziej szkodzi sercu? Igły insuliny Pen\nPrzeciwgorączkowe dla dorosłych z cukrzycą swędzenie w stopy cukrzycowej, dlaczego cukrzyca stopa zaczerwieniona który pomógł owies z cukrzycą. Badanie krwi cukru zmniejszone szybkości karma powoduje cukrzycę, niektóre cukrzyca chleb glyutserna sr cukrzyca.\n60 sekund: Nadmiar cukru w organizmie. Jakie są objawy? jak leczyć cukrzycę w domu\nRetinopatia cukrzycowa, w którym obuwie dla stopy cukrzycowej kupić Moskwę, czczo lekarstwo na cukrzycę Memo ciąży z cukrzycą. Krymskie stewii z cukrzycą insuliny w organizmie, Cukrzyca i jej sanbyulleten profilaktyczne Badanie krwi cukrzyca dla mężczyzn.\n✅ 10 ziaren czarnuszki dziennie może znacząco wpłynąć na zdrowie! Poznaj zalety tego produktu jeśli pić wódkę z cukrzycą sahornom\nNiski poziom cukru we krwi u kota niż niebezpieczne pigułki z cukrzycą, od tego, co może pojawić się cukrzyca i jej objawy Obliczenie heparyny antybiotyki insuliny. Karaś z cukrzycą Cukrzyca typu 2 nastrój IDSytin, jak zrobić cukru we krwi jest mniejsza niż Rozpoznanie różnicowe z cukrzycą typu 1.\nJedz To Zioło Aby Poprawić Sobie Nastrój, Pamięć i Zwiększyć Odporność kontrolować poziom cukru we krwi\nJak obniżyć poziom cukru we krwi przed porodem cena Vitrum dla diabetyków, insulina w Gomel jeśli pijesz insulinę, która jest. Rozwój leków dla chorych na cukrzycę 2 to jest możliwe, że w ciąży z cukrzycą ciążową, diagnostyka Diabetes Care jak przywrócić siłę diabetyków.\nPrawidłowy poziom cukru we krwi Sapphire w cukrzycy\nZdrętwiała lewa noga cukrzyca Działanie na cukrzycę typu 2 i trzustki, środki zaradcze ludowej cynamonu cukrzycy z jogurtem Korzyści pomelo dla diabetyków. Białko wrażliwości na insulinę 5 liter zmierzyć poziom cukru we krwi, można pić wino w cukrzycy co zrobić, aby obniżyć poziom cukru we krwi.\nCzy chory na cukrzycę może jeść miód? Tak, ale tylko w jednej sytuacji! gryczana z pieczarkami dla diabetyków\nProdukty dla diabetyków wysokociśnieniowy z cukrzycą, Głóg przeciwwskazania cukrzyca Mogę jeść gotowane ziemniaki z cukrzycą. Jak masło w cukrzycy dzienne menu dla diabetyków, strzykawki insulinowe jako jednostki miary leczyć niski poziom cukru we krwi.\nHIPOGLIKEMIA (niedocukrzenie) - objawy, przyczyny i ,. kostek choroby w cukrzycy\nCzy to możliwe, aby jeść granat w cukrzycy Pomoc z cukrzycą typu 1 śpiączka, sklep dla diabetyków w Biszkeku Jakie są objawy kiedy wzrost stężenia cukru we krwi. Wirusy, które powodują cukrzycę stawka wzrosła cukier insulina, Severodvinsk cukrzyca Szkoła cukrzyca typu 2 Kod Hiperglikemia ICD 10.\n8 BARDZO Skutecznych Metod Na Przyspieszenie Metabolizmu Nalewka z pszczół w cukrzycy Podmore\nDługie cookies w cukrzycy Czy sok z brzozy jest użyteczna w cukrzycy, czy mleko lub jogurt w cukrzycy Protafan insuliny w języku łacińskim. Insuliny i mimetyki insuliny żółciopędnie leki na cukrzycę, liczba cierpiących na cukrzycę cukrzyca olej palmowy.\nStopa cukru we krwi dla nastolatek\nJakie są herbatki w cukrzycy\nUrządzenie do pomiaru cukru we krwi\nOpinie cukrzyca jogi\nJeśli stężenie cukru we krwi wynosi 6,4, co oznacza, że


Skorzystaj z bezpłatnego dostępu do publikacji!\nOd 1 marca 2018 r. jest aktywny dostęp testowy do baz Academic Search Ultimate oraz Business Source Ultimate. Dostęp testowy potrwa do dnia 31 maja 2018 r. Bazy zapewniają dostęp do pełnego tekstu ponad 13,500 aktywnych czasopism naukowych o zasięgu międzynarodowym, w większości niedostępnych w aktualnie prenumerowanych zasobach. Bazy zostały udostępnione na platformie EBSCOhost uczelni. Dostępne są lokalnie z komputerów na terenie instytucji oraz zdalnie z komputerów domowych z wykorzystanie poniższych linków:\nJesteś tutaj: Home Aktualności Skorzystaj z bezpłatnego dostępu do publikacji!


Rwący nurt mediów. Mediocen – nowa faza mediatyzacji życia społecznego. Pisma z lat 2012–2020 - Tomasz Goban-Klas - 16,30 zł - PDF, mobi, ePub - porównywarka cen książek elektronicznych - SwiatCzytnikow.pl\nnauki humanistyczne dziennikarstwo naukowe i akademickie dziennikarstwo i komunikacja społeczna nowe media niezależność mediów medioznawstwo warsztat dziennikarski media społecznościowe książka naukowa\nRwący nurt mediów. Mediocen – nowa faza mediatyzacji życia społecznego. Pisma z lat 2012–2020\n„Publikacja ukazała się nakładem Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie i Wydawnictwa Universitas”. Profesor Tomasz Goban-Klas kocha media. Kocha miłością niesamolubną, dlatego dzieli się tym uczuciem i hojnie obdarowuje jego owocami. Uczucie to jest głębokie i osobliwe, albowiem obiekt miłości jest tyleż zmienny, co (może właśnie dlatego?) nieustannie młody. Natomiast sam profesor jest na tyle troskliwy, że nie ulega łatwym modom, a i bywa surowy. Zawsze natomiast jest ciekawy, ciekawością socjologa-medioznawcy uchylającego to, co nieoczywiste a pozwalające dostrzec ciągłość w pozornie chaotycznym nurcie zdarzeń, sądów, hipotez i teorii. prof. dr hab. Jan Kreft, Politechnika Gdańska Zbiór obejmuje teksty publikowane w latach 2012–2020 w czasopismach naukowych i wydawnictwach zbiorowych. W Przedsłowiu autor wydobywa medialne wątki z mowy noblowskiej Olgi Tokarczuk, sama książka została zaś podzielona na siedem części. W pierwszej z nich przestawiono pojęcie mediów i badań medioznawstwa, kolejne dwie odnoszą się do kwestii stylu współczesnego dziennikarstwa i zmian wywołanych przez postępującą cyfryzację i mediatyzację. Następnie autor podejmuje temat konfliktów, lęków oraz inwigilacji w perspektywie mediów, a także prezentuje osoby, które uznaje za innowatorów medialnych, w tym papieża Franciszka i „supermana autopromocji” Donalda Trumpa. Najnowsze zjawiska medialne ukazuje część Transformacje mediów cyfrowych, poświęcona nowym formom aktualnej fazy mediamorfozy, a szczególnie jej algorytmizacji i platformizacji w tzw. chmurach obliczeniowych. Tom dopełniają rozważania na temat antropocenu i mediocenu, nowej epoki rozwoju cyfrowych mediów, która pokazana została jako konstrukt formowany w znacznym stopniu przez władzę, media i komunikację społeczną. Tomasz Goban-Klas, socjolog i medioznawca. Profesor zwyczajny Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie. Profesor emerytowany Uniwersytetu Jagiellońskiego. Założyciel Katedry Komunikowania i Mediów Społecznych UJ. Był profesorem w Instytucie Studiów Europejskich w Wiedniu, dyrektorem Polish Academic Information Center Uniwersytetu w Buffalo, stypendystą Sorbony oraz visiting professor Uniwersytetu Stanforda. Autor wielu książek, m.in. Wartki nurt mediów. Ku nowym formom życia społecznego. Pisma 2000–2011 (2011), Media i komunikowanie masowe. Teorie i analizy prasy, radia, telewizji i Internetu (wyd. 2, 2020).\nZnaleziono 15 ofert ebooków od 16.30 zł\nE-booki podobne do "Rwący nurt mediów. Mediocen – nowa faza mediatyzacji życia społecznego. Pisma z lat 2012–2020"


Kontrola dostępu i RCP - Oprogramowanie :: Monitoring AHD HDCVI IP, Alarmy, Domofony, Wideodomofony, Kontrola Dostępu oraz Elektronika Użytkowa\nJesteś tutaj : Katalog » Kontrola dostępu i RCP » Oprogramowanie\tOprogramowanie\nFirmy stosujące kontrolę dostępu specjalną, czytniki kart do kontroli dostępu czy identyfikatory do kontroli dostępu doskonale wiedzą, że by całość działała niezawodnie niezbędne jest też oprogramowanie do kontroli dostępu. Ponieważ cenimy sobie kompleksowe rozwiązania, przygotowaliśmy szereg produktów, których zastosowanie pozwoli na podniesienie poziomu bezpieczeństwa w każdej firmie, niezależnie od jej wielkości. Oprogramowanie do kontroli dostępu to szczególnie ważny produkt, bez którego niemożliwe będzie wykorzystanie zakupionych urządzeń. Współcześni producenci wychodzą naprzeciw oczekiwaniom klientów i oferują oprogramowanie pozwalające np. na obsługę systemu dostępu i rejestracji czasu pracy. Dzięki zastosowaniu takiego rozwiązania, przedsiębiorcy mogą zaoszczędzić rezygnując z tradycyjnego, czasochłonnego systemu kontrolowania czasu pracy zatrudnionych.\nZapraszamy do zapoznania się z naszą pełną ofertą. Aktualnie posiadamy oprogramowanie wyłącznie uznanych producentów, którzy w branży działają od wielu lat. W dziale oprogramowanie do kontroli dostępu można znaleźć również programy dedykowane szkołom. A wszystko to za rozsądne pieniądze – serdecznie zachęcamy do zakupów właśnie u nas. Katalog produktów\nProgram bibi do obsługi systemu kontroli dostępu i rejestracji czasu pracy bibinet dla małej firmy max 50 osobowej. 307,50 zł\nbibi.Przedszkole program do ewidencji i rozliczania czasu pobytu dzieci w przedszkolu\nPodgląd raportów dla pracowników przez przeglądarkę internetową jest dostępny dla użytkowników systemu, których oprogramowanie oparte jest na licencji bibi.50, bibi.150, bibi.500 lub bibi.XL z wykupioną opcją dodatkową. 369,00 zł


Pasowanie na przedszkolaka - 28.04.2021\nJesteś tutaj: Start Uncategorised Pasowanie na przedszkolaka - 28.04.2021\nWitamy Cię w gronie przedszkolaków\nI życzymy samych radosnych chwil,\nSpędzonych na zabawie i nauce !!!\nTak cała społeczność przedszkolna na czele z Panią Dyrektor Barbarą Kozak powitała w dniu 28 kwietnia najmłodszych przedszkolaków. Wszyscy pięknie wystrojeni, czekali na ten uroczysty moment. Ceremonii dokonała Pani Dyrektor mianując każdego z nich, dużym szkolnym ołówkiem. Dzieciom zostały wręczone dyplomy, medale i słodkie upominki. Do grona przedszkolaków dołączyli: Zuzanna Gąsior, Julia Niemiec, Zuzanna Ogrodnik, Dominik Wrona i Bartosz Wojdanowski. Po pasowaniu i pamiątkowych zdjęciach dzieci udały się na słodki poczęstunek.\nWszystkim naszym przedszkolakom życzymy dobrej zabawy!!!


Serenada na wiolonczelę i rewolwer - Kowal Karol | Książka w Sklepie EMPIK.COM\nSerenada na wiolonczelę i rewolwer (okładka miękka)\n19,12 zł 39,90 zł (-52%)\nTen obdarzony fenomenalnym słuchem były muzyk Filharmonii Warszawskiej stawia czoło zagrożeniu związanemu z kłopotliwym depozytem, bowiem dokumentów powierzonych mu przez Szkieltowskiego szukają funkcjonariusze tajnych służb.\nMusi przy tym określić, ile jest w stanie poświęcić dla przyjaźni, ile dla miłości, a ile dla... Polski.\nWłaśnie zrecenzowałem Serenada na wiolonczelę i rewolwer\nMiędzywojenna Warszawa, burzliwy czas po przewrocie majowym. Okres rozkwitu państwa, ale też intrygi, polityczne roszady i widmo sowieckiej inwigilacji, która od Bitwy Warszawskiej przybiera coraz ...\n25-11-2021 o godz 17:09 przez: szpela | Zweryfikowany zakup\nŚwietna kolejna książka, szczególnie dla miłośników sensacji i muzyki.\n28-03-2022 o godz 13:05 przez: czytanie.na.platanie\n„Serenada na wiolonczelę i rewolwer” to osadzony w międzywojennej Warszawie kryminał retro. Gatunek ten zachwycił mnie już kilka lat temu i staram się wracać do niego od czasu do czasu. Tym razem zaintrygowała mnie wiolonczela w tytule, ale również bardzo pozytywne wrażenia z lektury „Agenta jego Świątobliwości”, debiutu Karola Kowala. Z fabuły bezsprzecznie wypływa fascynacja autora zagadnieniami muzycznymi, jak i historycznymi. Równie ciekawie wprowadza czytelnika w kulisy pierwszego Konkursu Chopinowskiego, jak i niespokojnego okresu po przewrocie majowym. Ówczesne realia przedstawia nam poprzez obdarzonego słuchem absolutnym byłego muzyka Filharmonii Warszawskiej, Hipolita Wajchera, który jest zarówno narratorem, jak i samozwańczym śledczym w sprawie zabójstwa swojego przyjaciela. Czy śmierć Ksawerego mogła mieć coś wspólnego z prowadzonym przez niego śledztwem dziennikarskim? Tylko którym? Czy istotne mogą być materiały, które ten zostawił Hipolitowi na przechowanie? I czy on sam tym samym nie wystawia się na niebezpieczeństwo? Jak się okazuje intryga sięga wysoko, a zamordowany dziennikarz najwidoczniej odkrył coś bardzo kompromitującego. Gdy zaczynają ginąć kolejne osoby, a agenci wywiadu interesują się Hipolitem, ten będzie musiał zdecydować komu i w jakim stopniu zaufać. A jego absolutny słuch okaże się przydatny nie tylko na scenie filharmonii, ale i w walce. Autor stworzył intrygującą zagadkę kryminalną, ukazaną przez pryzmat dźwięków, które bohater odbiera w sposób szczególny. Zachwyciło mnie nie tylko to oryginalne podejście, ale również niesamowita umiejętność wplatania faktów w fikcję literacką i dynamiczna akcja, która trzyma w niesłabnącym napięciu do samego końca. Czego mi zabrakło? Objaśnień terminów muzycznych, których w tekście jest dość sporo. Dla osób niezwiązanych z tematem ich brak może wpłynąć na odbiór tekstu, ale jest to mało istotny szczegół przy świetnej całości.\n18-11-2021 o godz 15:19 przez: Anonim\nSerenadana na wiolonczelę i rewolwer autorstwa Karola Kowala od wydawnictwa @warbook.pl - wysokiej klasy kryminał szpiegowski. Czasy międzywojenne. Trudny dla Polski i samej Warszawy okres zarówno rozkwitu państwa jak i sowieckiej inwigilacji : pełnej intryg, afer, likwidacji wrogów i skorumpowanej władzy. Redaktor opozycyjnej gazety zostaje zamordowany. Jego najbliższy przyjaciel postanawia rozwiązać tajemnicę śmierci kolegi, co nie spodoba się osobom na najwyższych szczeblach władzy. Czyżby bali się kompromitacji? Tajne służby będą deptać mu piętach, a on sam stanie przed dylematem ile jest w stanie poświęcić w imię honoru i miłości do Ojczyzny i lojalności wobec zmarłego. Cóż to była za przyjemność z czytania. Polecam serdecznie. Oczywiście wystawiam ocenę 5/5. Świetny klimat idealnie odzwierciedlający życie w międzywojennej stolicy, wciągająca fabuła, akcja utrzymana na bardzo wysokim poziomie, bardzo interesujące wątki poboczne. Autor ma ogromny talent literacki, sposób w jaki tworzy zdania, a przez nie całą historię, to - jak przelewa swoje myśli na papier, atmosfera jaką potrafi stworzyć i bohaterowie jakich kreuje, oraz emocje których dostarcza czytelnikowi składają się na moją bardzo wysoką ocenę i zapisanie książki na liście ulubionych.\n31-10-2021 o godz 21:29 przez: Eliza Żywicka\n#746 - Serenada na wiolonczelę i rewolwer - Karol Kowal - Wydawnictwo WarBook Książka ma 352 strony. Swoją premierę miała dnia 29.09.2021 roku. Jest to kryminalna powieść w stylu retro, w całości ze sobą spójna, co widać już po jej okładce. Książka dostarczyła mi wielu emocji, ale także dobry humor. Znajdziecie w tej książce także dużo muzyki zarówno klasycznej jak i rozrywkowej. Hippolit traci przyjaciela. Z jego pierwszoosobowej narracji poznajemy nie tylko całą sytuację, ale także ówczesną Warszawę. Czy uda mu się przetrwać niebezpieczeństwo ? Dziękuję za książkę do recenzji Wydawnictwo War Book. https://www.facebook.com/zaczytanaeliza/photos/a.1656801191286441/2748010912165458/\nO autorze: Kowal Karol\nTygrys i Smok Wolff Vladimir\nBez pardonu Iwan Krzysztof


"Jedna chwila" - Anna Dąbrowska - recenzja. - Booknieci\n“Jedna chwila” – Anna Dąbrowska – recenzja.\nJedna chwila może zmienić wszystko. Relacje międzyludzkie nie zawsze są proste. Bardzo często nawiązywanie nowych znajomości kosztuje nas wiele emocji, walki z własnymi niedoskonałościami i wiary w to, że warto.\nNajmniejsze państwo świata to my\nEmilia, główna bohaterka książki Anny Dąbrowskiej, postanawia zmienić swoje dotychczasowe życie. Wszystko idzie jak z płatka, a los jej sprzyja. Pewnego spokojnego dnia poznaje tajemniczego mężczyznę, który mocno ją intryguje. Ku jej zdziwieniu, dopiero przy nim czuje, co to znaczy żyć naprawdę. Kobieta zawiera układ z Mattem, który budzi w niej zarówno przerażenie, jak i fascynację. Czy można kochać kogoś tu i teraz, zapominając jednocześnie o złej przeszłości? Ile tajemnic jest w stanie znieść Emilia? I przede wszystkim czy można być szczęśliwą w świecie, w którym wszystko, co się posiadało, było grą pozorów?\nCzasami warto zaryzykować i zacząć życie od nowa\nHistoria Emilii zaczyna się dość niewinnie. Autorka przedstawia główną bohaterkę i jej aktualną życiową sytuację. Od razu na kilometr czytelnik wyczuwa, że kobieta nie jest szczęśliwa, a emocje, które jej towarzyszą, doprowadzą do ogromnych zmian, które napędzą całą fabułę. Jak łatwo wywnioskować – tak też wkrótce się dzieje. Emilia stwierdza, że nie jest szczęśliwa w swoim aktualnym związku narzeczeńskim, zostawia Anatola miesiąc przed ślubem i chce odnaleźć siebie. Nie spodziewa się jednak tego, że spotka na swojej drodze mężczyznę, który zachwieje jej światopoglądem i sztywnym zasadami na bardzo długo. Zaczyna się nowy etap dla Emilii, która nie do końca jeszcze jest świadoma, jak wielkie konsekwencje będzie musiała ponieść za decyzje podejmowane głównie dlatego, że tak mówi jej serce. Ale kto nie ryzykuje, ten nie pije szampana, prawda?\nDo zakochania jeden krok, jeden jedyny krok, nic więcej\nNiezaprzeczalnym jest fakt, że książkę czyta się w mgnieniu oka. Historia nie jest na tyle ciężka, żeby trzeba było się skupić na niej szczególnie i umiejętnie łączyć wątki, ponieważ autorka wszystko tłumaczy na bieżąco i nie pozwala czytelnikowi zagubić się w fabule. Ważne jest również to, że bohaterowie zostają wprowadzani stopniowo i opisywani bardzo dokładnie, dzięki czemu nie ma się poczucia zagubienia czy irytacji. Męczące w trakcie czytania jest to, że czasem zostaje zaburzona składnia w wypowiedzeniach, głównie tych wielokrotnie złożonych, a czasowniki pojawiają się na końcu konstrukcji, co osobiście bardzo mi przeszkadzało w płynności czytania. W pozostałych kwestiach nie mam zastrzeżeń co do stylu autorki. Ostatecznie stwierdzam, że całkiem nieźle poradziła sobie z napisaniem „Jednej chwili”.\nI choćbyś upadł na kolana, i choćbyś błagał\nAch, jakże irytował mnie Anatol i cała jego sylwetka! Były narzeczony głównej bohaterki okazał się kompletnym idiotą, który poza pieniędzmi nie miał nic do zaoferowania. Odpychał mnie swoi egoizmem, arogancją i materializmem do tego stopnia, że parę razy zdarzyło mi się na głos skomentować jego postępki. Stał się dla mnie przedstawicielem tej części mężczyzn na świecie, którzy powinni żyć samodzielnie bez możliwości zakładania związków i zawierania małżeństw. Charakter i sposób życia Anatola był wprost okropny! Nie życzę żadnej kobiecie podobnych kłopotów, jakie miała Emilia głównie dlatego, że wybrała na partnera życiowego właśnie taki egzemplarz.\nPrzyjdź, przytul, przebacz\nSzanuję Emilię za jej odważne, mądre i konsekwentne decyzje oraz za to, że w pewnym momencie umiała podjąć ryzyko i zaczęła żyć od nowa. Choć już przed paskudnym związkiem z Anatolem była kobietą po przejściach, nie bała się walczyć dalej o swoje szczęście i spokój ducha. Bohaterka została wykreowana w taki sposób, że czytelnik odczuwa emocje, które jej towarzyszą podczas całej historii. Przeżywamy z nią wszystkie jej rozterki, irytują nas sytuacje i problemy, z jakimi musi się zmagać, jesteśmy z nią, gdy w jej głowie panuje wielki armagedon i nie potrafi szybko znaleźć dobrego rozwiązania. To w wykonaniu pisarki świetny zabieg, pozwalający na wgłębienie się w historię Emilii i „wsiąknięcie” w całą opowieść kawałek po kawałku.\nPodsumowując, książkę oceniam na dobry plus. Nie jest to najlepsza historia miłosno – obyczajowa, jaką miałam przyjemność czytać, ale do ideału nie brakuje jej dużo. Niezaprzeczalnym na pewno jest fakt, że bardzo szybko się ją czyta, ponieważ wciąga czytelnika i nie każe mu długo czekać na rozwój sytuacji. Sceny nie są przegadane, nie ma zbyt dużo opisów przyrody, czy elementów świata przedstawionego, a dialogi robią naprawdę dobrą robotę. Kwintesencją są wykreowane sylwetki postaci, które biorą udział w historii zaproponowanej przez Annę Dąbrowską. Całość przedstawia się dobrze i na pewno z czystym sumieniem tę książkę mogę polecić wszystkim paniom, które mają ochotę usiąść pod ciepłym kocem z kubkiem herbaty w ręku i spędzić przyjemnie jesienny wieczór. Oderwiecie się jednocześnie od szarej rzeczywistości, by przenieść się w życie Emilii, która choć nie miała łatwo, walczyła do końca. Jesteście ciekawe? Zachęcam do lektury i życzę samych przyjemnych czytelniczych emocji!\n7 listopada 2018 by Wiktoria Makowska | 0 comment\n« Poezja też podąża z duchem czasu\nJanette Winterson »


Biurowce z ekskluzywnym wachlarzem usług - GazetaInvest\nLokowanie w biurowcach atrakcyjnych dla najemców usług staje się istotnym elementem strategii marketingowej na rynku biurowym\nCoraz większe znaczenie przywiązujemy do zdrowego trybu życia, diety i kondycji fizycznej. Chcemy w ten sposób funkcjonować nie tylko w domu, ale i w miejscu pracy. Poszukujemy sprzyjającego środowiska pracy, zapewniającego różnego rodzaju udogodnienia i wygody. Dla osób spędzających wiele czasu w biurze, dużym ułatwieniem jest bezpośredni dostęp do dobrej jakości placówek gastronomicznych, sklepów convenience oraz różnego rodzaju, użytecznych usług.\nTakie oczekiwania pracowników stają sie z kolei dla firm poszukujących powierzchni biurowej wyznacznikiem podczas selekcji. Obok lokalizacji, standardu i czynszu, kluczowym aspektem przy wyborze biura staje się jakość pracy, jaką zapewnić może nie tylko biurowe wnętrze, ale także najbliższe otoczenie budynku.\nOd restauracji, po fitness\nNa obecnym, mocno konkurencyjnym rynku oferowanie wysokiej jakości powierzchni nie gwarantuje jeszcze sukcesu. Znacznie większym zainteresowaniem cieszą się biurowce, zapewniające także dostęp do usług związanych ze zdrowym stylem życia, sportem, czy ochroną zdrowia. Im więcej takich udogodnień oferuje biurowiec, tym jest atrakcyjniejszy dla najemcy. Deweloperzy podążają za oczekiwaniami swoich klientów i urządzają w budynkach nawet kluby fitness, czy przedszkola. Dodatkowa funkcjonalność obiektów biurowych to wartość dodana, która jest silnym atutem, zarówno dla inwestora komercjalizującego biurowiec, jak i najemcy, którego pracownicy mają zapewniony dostęp do różnego rodzaju usług.\nTakie funkcje budynków znacznie podnoszą ich atrakcyjność. – Najemcy bardzo dobrze oceniają zastosowane udogodnienia i użyteczne funkcje, które oferuje biurowiec. W ten sposób tworzy się przyjazny klimat w miejscu pracy, a inwestycja wyróżnia się na tle innych – uważa Jacek Ochnik, prezes Ochnik Development. – Najemcy Dzielnej 60, warszawskiego kompleksu biurowego, którego modernizację niedawno zakończyliśmy, mają do dyspozycji na miejscu m.in. restaurację urządzoną w dwupoziomowym lofcie, centrum urody i zdrowia, czy showroom z wyselekcjonowanymi gatunkami win – wymienia Jacek Ochnik.\nDobry klimat jest najważniejszy\nZdaniem prezesa Ochnik Development, miłą atmosferę można wykreować również dzięki stworzeniu na terenie obiektu miejsc służących do wypoczynku. – W Dzielnej 60 mamy specjalną Strefę Relaksu, z której korzystać mogą wszyscy pracownicy, jeśli w ciągu dnia potrzebują chwili wytchnienia lub chcą popracować w swobodnej atmosferze. Podobną funkcję spełnia, usytuowany wewnętrznie, zielony dziedziniec z miejscami do odpoczynku i ogródkiem kawiarnianym – dodaje Jacek Ochnik.\nJacek Ochnik zauważa, że wraz ze wzrostem świadomości znaczenia zdrowego trybu życia, coraz wyżej na liście życzeń najemców plasują się udogodnienia związane ze sportem. Przyznaje, że odkąd popularne stało się poruszanie się jednośladami, wiele biurowców oferuje parkingi dla rowerów, prysznice i szatnie dla rowerzystów, a nawet stanowiska do drobnych napraw.\nKanapy, wyspy i budki telefoniczne\nStrategia deweloperów, nakierowana na komfort pracy, obejmuje również odpowiednie projektowanie powierzchni biurowych. Przestrzeń biura powinna umożliwiać dowolną adaptację, pozwalającą na przykład na swobodną aranżację bura według popularnej ostatnio koncepcji Activity Based Workplace.\nZgodnie z jej założeniami uwolnieni od biurek pracownicy, pracują w otwartej przestrzeni, podzielonej na różne strefy aktywności. Tak zaprojektowane biura oferują miejsca przeznaczone do różnego trybu pracy. Jest przestrzeń do pracy w ciszy, stanowiska do pracy przy biurku i pracy stojącej. Są też specjalne, wyciszone miejsca do ekspresyjnych rozmów i negocjacji, przypominające budki telefoniczne. Ponadto mieszczą się w nich zarówno tradycyjne sale konferencyjne do oficjalnych zebrań, jak i wyspy służące do nieformalnych spotkań projektowych, czy przeprowadzania burzy mózgów.\nW takich biurach pojawiają się także dodatkowe obszary, w których ustawiane są kanapy i fotele z podwyższonymi ściankami, zapewniające prywatność. Przy tym, część przeznaczona do pracy w skupieniu i pracy kreatywnej, choć płynnie przechodzą jedna w drugą, są od siebie wyraźnie oddzielone. Firmy coraz częściej decydują się na aranżację tego typu biur, bo pozwalają zwiększyć integrację zespołu, jego kreatywność i efektywność pracy.\nPrevious Jak korzystać z rządowego wsparcia eksportu?\nNext Oprocentowanie lokat nadal spada. Gdzie szukać wysokich odsetek?\nWielu nabywców przekonało się, że błędy popełnione podczas odbioru mieszkania mogą dawać się we znaki przez kilka kolejnych lat. Zanim przyjmiesz klucze do lokalu i podpiszesz protokół upewnij się, że


Architektura humanistyczna - Markthal Rotterdam | ProGG - progresywna wizja świata\nPhoto Credit To Dezeen Magazine\nDate: 06, 10, 2014\nFakty: widzimy projekt hali targowej w Rotterdamie. Projekt naszej ulubionej pracowni architektonicznej: MVRDV. Hale otwarto do użytku 01.10.2014 po pięciu latach budowy. Na ścianach, wewnątrz hali widzimy ogromny, hektarowej wielkości mural, artystów: Arno Coenen’a oraz Iris Roskam. Budynek ma formę wielkiego, 40-metrowego łuku, który przykrywa market. W obramowaniu łuku znajduje się 228 apartamentów oraz inne przestrzenie biurowe oraz handlowe na wyższych piętrach.\nJak zwykle, przy okazji MVRDV, projekt zachwyca pomysłowością i świeżością spojrzenia na problem funkcjonalny: stworzenie miejskiego placu handlowego. Temat to często traktowany banalnie. Jednak nie w przypadku architektów z MVRDV. Ich rozwiązanie zachwyca. Tym razem jednak podziw nie budzą eko-, czy bio-rozwiązania (chociaż i one są częścią projektu), ale wymiar humanistyczny architektury. Oto widzimy w samym centrum Rotterdamu, który jest jedną ze stolic komercyjnej globalizacji, budynek, który jest manifestem lokalności, ba! manifestem lokalnego życia. Wewnątrz hali lokalni producenci żywności będą bowiem sprzedawali głównie lokalne, zdrowe produkty holenderskiego rolnictwa. Hala będzie (jak pokazuje galeria powyżej – już jest) miejscem nawiązywania międzyludzkich relacji, celebrowania lokalnego życia.\nI to w jakim wnętrzu! Jego główny fokus stanowi gigantyczny mural przedstawiający produkty, które – jak mówią projektanci – z jednej strony można kupić na straganach, np. warzywa, ; a z drugiej – kwiaty i owady odsyłają do 17-wiecznych mistrzów holenderskiego malarstwa. Całość tworzy wrażenie obfitości i radości… w iście holenderskim duchu. Czyż nie jest bowiem radosne celebrowanie uroków życia w postaci zdrowej żywności, bezpośrednich relacji międzyludzkich, kolorów, zapachów itp. Rotterdamska hala targowa okazuje się w istocie figurą rogu obfitości.\nA na koniec wyobraźmy sobie jakie widoki mają mieszkańcy apartamentów – widzą wnętrze hali: tą całą wrzawę i feerie barw, a na zewnątrz – panoramę i zabytki Rotterdamu. Co ciekawe budowla jest własnością miasta, jej budowa stanowi część projektu rewitalizacji dzielnicy Laurenskwartier. Nie można mieć wątpliwości, że stanie się ona ważnym centrum praktykowania lokalnego życia, a pewnie będzie także ważną ikoną (landmarkiem) Rotterdamu.\nFoto Dezeen Magazine\nTags:architektura humanistycznamarket w RotterdamieMarkthal RotterdammuraleMVRDV\nPrevious : Cywilizacja przemysłowa w stanie zapaści\nNext : Znaczenie Wrocławskiej Sieci Zieleni


Oferta adwokata z Wrocławia jest warta zarekomendowania - Artykuły i informacje\nWskazane jest dla każdej wymagającej osoby odnalezienie usług na rewelacyjnym poziomie, ale nie każdy ma czas oraz ochotę szukać daleko. To właśnie z tego powodu nasi fachowcy nieustannie dopracowują swoje oferty, które z niemałym zaangażowaniem przedstawiają swoim klientom. Zwracając uwagę na możliwości, które zapewnia dziś adwokat we Wrocławiu, widać bogactwo dawanych do dyspozycji rozwiązań. Interesujące propozycje adwokata z Wrocławia odbijają się na rynku szerokim echem, dzięki czemu interesuje się nimi jeszcze więcej osób.\nImponująca baza opcji do wyboru a opinie korzystających z usług\nWśród niesamowicie docenianych rozwiązań na rynku określić można propozycje usług prawniczych, co stuprocentowo spełniają obecne oczekiwania klientów. Dzięki sporemu zaangażowaniu profesjonalistów, ich dużej wiedzy praktycznej i teoretycznej trafić można na te odpowiednie w całości. Rekomendacja fachowca takiego jak adwokat we Wrocławiu nie bierze się znikąd, dlatego wskazane jest zapoznać się z aktualną bazą ofert, by wybierać dla siebie te w pełni trafione. Zobacz również: kancelaria adwokacka Wrocław\nSkąd bierze się tak znaczne zainteresowanie ofertami – adwokat (M. Musiał – kancelaria prawna częstochowa) we Wrocławiu\nInteresujące propozycje, z jakimi wychodzi do klientów adwokat we Wrocławiu, to wiele ulepszonych opcji. W zasięgu ręki klientów jest cała baza rozwiązań, jakie spełniają finalne oczekiwania konsumentów.\nMasz jeszcze minutę? Jeśli tak, to zachęcamy Cię do kolejnej strony, gdzie przygotowaliśmy szczegółowe artykuły – kliknij w link anna szirch – adwokat wrocław.\nKorzystający z usług doceniają fachowca za indywidualne podejście oraz za bezsprzeczny profesjonalizm. Atrakcyjne rozwiązania, które rekomendowane są przez samych klientów korzystających z możliwości, dostępne są też na stronie internetowej naszej firmy.\nDo dyspozycji klientów jest niemała wiedza\nRewelacyjne ceny, całkowity profesjonalizm i niezaprzeczalne zaangażowanie, jakim odróżnia się na rynku adwokat we Wrocławiu, powoduje niemały wzrost zainteresowania propozycjami. Do dyspozycji klientów na rynku jest spora wiedza praktyczna naszych fachowców, którzy dokładają w każdym przypadku niemałych starań o dopasowywanie usług do wymagań. Wymogi klientów stale rosną, jednak nasi prawnicy stają na wysokości zadania. Autor:


Bogna Judyta Żurek\n1 Imię i nazwisko ucznia... Wypełnia nauczyciel Klasa... OGÓLNOPOLSKI SPRAWDZIAN KOMPETENCJI TRZECIOKLASISTY Ferdynand szuka parasolnika 2017 TEST Z MATEMATYKI Czas pracy: 45 minut Liczba punktów do uzyskania: 20 Numer ucznia w dzienniku Instrukcja dla ucznia 1. Upewnij się, że sprawdzian zawiera 8 stron. Jeśli brakuje stron, powiedz o tym nauczycielowi. 2. Na tej stronie u góry wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 3. Czytaj uważnie zadania. 4. Rozwiązania zapisuj długopisem lub piórem. Nie używaj korektora. 5. W zadaniach od 2. do 9. są podane trzy odpowiedzi: A, B, C. Tylko jedna z nich jest poprawna. Wybierz ją i zaznacz krzyżykiem w odpowiedniej kratce, na przykład gdy wybierasz odpowiedź A : A. B. C. 6. Jeśli się pomylisz, błędne zaznaczenie otocz kółkiem i zaznacz inną odpowiedź krzyżykiem. A. B. C. 7. Rozwiązania zadań 1. oraz od 10. do 14. zapisz czytelnie i starannie w wyznaczonych miejscach. Pomyłki przekreślaj. 8. Ostatnia strona arkusza jest przeznaczona na brudnopis. Zapisy w brudnopisie nie będą sprawdzane. Powodzenia! Arkusz opracowany przez OPERON. Kopiowanie w całości lub we fragmentach bez zgody wydawcy zabronione. N6299_OSKT17_Matematyka-arkusz.indd :41:44\n2 W zadaniach od 1. do 9. zaznacz tylko jedną odpowiedź. 1. Po jednej stronie ulicy Deszczowej deszcz zmył numery niektórych domów. Dopisz brakujące numery Na balkonie parasolnika rosły różnokolorowe parasole. Zachwycony Ferdynand powiedział: Widzę na tych parasolach aż 21 różnych kolorów! W moim pudełku z farbami jest tylko 12 kolorów. O ile więcej kolorów było na parasolach? A. o 11 B. o 9 C. o Przy ulicy Deszczowej posadzono 7 młodych drzewek. Między tymi drzewkami jest po 10 m odstępu. Ile metrów jest od pierwszego do ostatniego drzewka? UL. DESZCZOWA A. 70 metrów B. 60 metrów C. 49 metrów 2 N6299_OSKT17_Matematyka-arkusz.indd :41:45\n3 4. Parasol, pod którym siedział parasolnik, był tak duży, że zmieściłoby się pod nim aż 9 osób. Ile potrzeba takich parasoli, żeby ochronić przed deszczem 54 osoby? A. sześć B. siedem C. osiem 5. Zakład parasolnika jest na drugim piętrze. Z parteru na pierwsze piętro prowadzi 16 schodów. Tyle samo schodów jest z pierwszego piętra na drugie. Parasolnik wyszedł na spacer, a potem wrócił do zakładu. Ile schodów pokonał? A. 32 B. 48 C Ferdynand był u parasolnika późnym popołudniem. Czy nie przyszedłem za późno? zapytał. Nie, do zamknięcia zakładu zostały jeszcze dwa kwadranse. odpowiedział parasolnik. Ile czasu pozostało do zamknięcia zakładu? A. 30 minut B. 20 minut C. 15 minut 7. Ferdynand wyszedł z zakładu parasolnika o godzinie Zaznacz zegar, który pokazuje tę godzinę. A. B. C. 3 N6299_OSKT17_Matematyka-arkusz.indd :41:45\n4 8. Parasolnik powiedział Ferdynandowi, że najwięcej parasoli sprzedaje w przedostatnim miesiącu każdego roku. Który miesiąc miał na myśli? A. luty B. lipiec C. listopad 9. Ferdynand dowiedział się o zakładzie parasolnika w przedostatni piątek października. Wybrał się do zakładu cztery tygodnie później. Kiedy tam poszedł? A. 21 października B. 18 listopada C. 25 listopada Paêdziernik 2016 Pn. Wt. Âr. Czw. Pt. Sob. Niedz Listopad 2016 Pn. Wt. Âr. Czw. Pt. Sob. Niedz Uzupełnij poniższy tekst wyrazami wybranymi spośród podanych: milimetrów, centymetrów, metrów, kilometrów Uwaga! Każdy wyraz możesz wpisać tylko raz. Ferdynand podczas godzinnego spaceru przeszedł pięć...., aby dojść do zakładu parasolnika. Na miejscu oglądał różne parasole i zauważył, że męskie są dłuższe od damskich o kilka.... W czerwonym parasolu zauważył maleńki, ledwie widoczny otwór o długości kilku.... Na stole leżało kilka.... kolorowego materiału, który parasolnik kupił na nowe parasole. 4 N6299_OSKT17_Matematyka-arkusz.indd :41:45\n5 11. Przeczytaj informację umieszczoną w zakładzie parasolnika. Oblicz, ile godzin w ciągu tygodnia zakład jest czynny i uzupełnij zdanie. WYRÓB I NAPRAWA NIEZWYKŁYCH PARASOLI Zakład jest czynny w następujących godzinach: poniedziałek: wtorek : środa: czwartek: piątek: sobota: Zakład parasolnika jest czynny przez godz. w tygodniu. 12. Gdy nie pada deszcz, parasolnik podlewa parasole rosnące na balkonie. Rano napełnia konewkę trzy razy, a wieczorem pięć razy. W konewce mieści się 5 litrów wody. Ile litrów wody zużywa parasolnik każdego dnia? Zapisz obliczenia i odpowiedź. 5 l Odpowiedź: N6299_OSKT17_Matematyka-arkusz.indd :41:46\n6 13. Parasolnik chce uszyć ozdobny obrus na stół, na którym układa nowe parasole. Przygotował kawałek materiału w kształcie prostokąta. Długość dłuższego boku materiału wynosi 100 cm, a krótszego 50 cm. Czy 400 centymetrów ozdobnej tasiemki wystarczy parasolnikowi na obszycie obrusu? 50 cm Zapisz obliczenia i odpowiedź. 100 cm Odpowiedź: N6299_OSKT17_Matematyka-arkusz.indd :41:46\n7 14. Ferdynand chciał kupić parasol. Miał ze sobą 100 zł. Największy parasol kosztował 92 zł, średniej wielkości był o 16 zł tańszy, a najmniejszy był o 17 zł tańszy od średniego. Ferdynand kupił najmniejszy parasol. Ile zostało mu reszty? 92 zł?? Zapisz obliczenia i odpowiedź. Odpowiedź: N6299_OSKT17_Matematyka-arkusz.indd :41:47\n8 Brudnopis 8 ISBN N6299_OSKT17_Matematyka-arkusz.indd :41:47