Wiadomości: Oleg Krikun: Mamy jeden cel\nStrona Główna > Aktualności > I liga mężczyzn > Oleg Krikun: Mamy jeden cel\n10 kwietnia 2021 10:58\nPo przegranym na przewagi pierwszym secie BBTS Bielsko-Biała poprawił swoją grę i w trzech kolejnych odsłonach nie dał szans Polskiemu Cukrowi Avii Świdnik. – Czekaliśmy na walkę, bo graliśmy z nimi dwa razy w tym sezonie i dwukrotnie było 3:2. Nie były to łatwe mecze. Myśleliśmy, że tu też będzie ciężki mecz, ale wygraliśmy 3:1 i jedziemy dalej. Za chwilę widzimy się znowu i gramy drugi mecz – skomentował po pojedynku Oleg Krikun. Atakujący był najczęściej punktującym siatkarzem w tym meczu i został wybrany MVP pojedynku.\nW pierwszym ćwierćfinałowym spotkaniu BBTS Bielsko-Biała we własnej hali pokonał Polski Cukier Avię Świdnik. W pierwszym secie bielszczanie obronili kilka piłek setowych, ale ostatnie słowo podczas walki na przewagi należało do gości.\nW kolejnych odsłonach gospodarze zmniejszyli liczbę błędów własnych, wzmocnili zagrywkę i poprawili celność ataków co sprawiło, że odnosili wyraźne zwycięstwa. – Wygrywamy i bardzo cieszymy się z tego zwycięstwa. Musimy wygrywać, bo mamy jeden cel, który musimy osiągnąć i robimy wszystko, żeby to zrobić – powiedział po spotkaniu Oleg Krikun. – Zagraliśmy dobrze, może narzuciliśmy sobie zbyt dużą presję, dlatego może tak zaczęliśmy. Później wszystko wróciło na swoje miejsce i skończyliśmy 3:1 – dodał atakujący. Siatkarz w czterosetowym pojedynku zdobył 21 punktów, atakował z 59% skutecznością zaserwował 2 asy i dwukrotnie punktował blokiem. Krikun wybrany został MVP czwartkowego pojedynku w Bielsku-Białej.\nPodczas rundy zasadniczej starcia BBTS-u z Avią były niezwykle zacięte. Oba kończyły się dopiero po tie-breakach. Dwukrotnie wygrywali bielszczanie. Tym razem poza inauguracyjną odsłoną podopieczni trenera Brokkinga nie mieli większych problemów, by pokonać świdniczan. Rewanżowy pojedynek zaplanowano na 11 kwietnia w Świdniku. Spotkanie rozpocznie się o godzinie 18:00. – Czekaliśmy na walkę, bo graliśmy z nimi dwa razy w tym sezonie i dwukrotnie było 3:2. Nie były to łatwe mecze. Myśleliśmy, że tu też będzie ciężki mecz, ale wygraliśmy 3:1 i jedziemy dalej. Za chwilę widzimy się znowu i gramy drugi mecz – zakończył Oleg Krikun.\nBBTS Bielsko-Biała, I liga mężczyzn, Oleg Krikun


Dziewczyna z portretu (The Danish Girl) | forkiada\nDo tej pory fanką warsztatu aktorskiego Eddiego Redmayne nie byłam, ale Matthiasa Schoenaertsa oraz Alicii Vikander jak najbardziej (kto obecnie nie jest?). I to głównie dla tej dwójki zdecydowałam się wybrać do kina. Co nie zmienia faktu, że Eddie w strojach z lat 20. XX wieku wygląda fantastycznie i coś mi mówi, iż w “Fantastycznych bestiach” będzie całkiem… fantastyczny. I tak, w charakteryzacji jest ładniejszy od sporej części kobiet. Ale wracając do tematu.\nFilm porusza trudny temat w taktowny sposób. W trakcie seansu można odnieść wrażenie, że to raczej opowieść o miłosnym trójkącie, uczuciach bardzo silnych, nie słabnących mimo przeciwności losu i masy wahań emocjonalnych niż o jednej z pierwszych w historii operacji zmiany płci. Nie ma tu miejsca na tanią sensację czy tkliwe próby wywołania łez. Jest za to ogrom aktorskiego kunsztu.\nEddie nie szarżuje swoim talentem; jest subtelny, aluzyjny, wręcz – nomen omen – kobiecy. Niewielkim gestem, ruchem dłoni, mrugnięciem czy nawet ledwo zauważalnym drgnięciem mięśnia twarzy potrafi przekazać, co mu w duszy gra. Jego filmowa żona w pewnym momencie stwierdza, że są tacy sami – pozwolę się sobie nie zgodzić. Dla mnie Alicia gra wyjątkowo postępową, hardą i pewną swych przekonań kobietę, nie bojącą się działać, nie tylko w imię miłości, lecz także we własnych interesach. Przy tym wszystkim bardzo samotną, choć kochaną…\nDzięki wyśmienitemu aktorstwu i urokliwym zdjęciom, film ogląda się przyjemnie, nawet mimo kilku dłużyzn i właściwie braku ścieżki dźwiękowej. To spokojne dzieło, nieco smutne, przygnębiające, ale jednocześnie dające nadzieję.\nBo jaki piękny byłby świat, w którym każdy mógłby w pełni być sobą.


Ekstraklasa: Boguski odebrał trzy punkty Jagiellonii - PodlaskiSport.pl\nEkstraklasa: Boguski odebrał trzy punkty Jagiellonii\npiłka nożna / Białystok 2013-04-20 12:49:24\nJagiellonia Białystok w spotkaniu 23. kolejki T-Mobile Ekstraklasy zremisowała przed własną publicznością z Wisłą Kraków 2:2 (1:0). Białostoczanie nie wykorzystali dwubramkowego prowadzenia i podzielili się punktami z "Białą Gwiazdą".\nW pierwszej połowie piłkarze Jagiellonii Białystok osiągnęli przewagę optyczną, którą udokumentowali golem w 34. minucie gry. Z rzutu wolnego dośrodkowywał Dani Quintana, a futbolówka odbiła się kolejno od słupka i poprzeczki, a następnie wyszła w pole, gdzie dopadł do niej Maciej Gajos i umieścił w bramce Wisły. W 44. minucie z rzutu wolnego sprzed pola karnego uderzał Kamil Kosowski, z którego strzałem poradził sobie Jakub Słowik. Chwilę później swoich sił strzelając na przeciwną bramkę ze stałego fragmentu gry próbował Dani Quintana, jednak chybił celu.\nWisła mogła wyrównać już w 49. minucie, gdy Michał Chrapek podał do Łukasza Burligi, jednak ten uderzył zbyt lekko, aby zaskoczyć interweniującego Jakuba Słowika. W 54. minucie indywidualną akcję przeprowadził Dawid Plizga, jednak w odpowiednim momencie przerwał ją Alan Uryga. Dziesięć minut później Tomasz Kupisz zdecydował się oddać strzał, który sparował w bok Gerard Bieszczad, jednak był bezradny wobec dobitki Dawida Plizgi i "żółto-czerwoni" mogli cieszyć się dwubramkowym prowadzeniem.\nW 68. minucie rzut wolny z niebezpiecznej odległości egzekwował Emmanuel Sarki, który bezpośrednim uderzeniem na bramkę pokonał Jakuba Słowika. W 75. minucie nad bramką gości uderzał Dawid Plizga. Po chwili groźnie odpowiedział Emmanuel Sarki, który "obił" poprzeczkę białostockiej bramki. W 79. minucie znów w roli głównej wystąpił Emmanuel Sarki. Nigeryjczyk wyłożył piłkę Rafałowi Boguskiemu, który uderzeniem pod poprzeczkę doprowadził do wyrównania. W 88. minucie dobrą okazję zmarnował Radosław Sobolewski, natomiast w doliczonym czasie gry to samo uczynił Dani Quintana.\nBramki: Maciej Gajos 34', Dawid Plizga 64' - Emmanuel Sarki 68', Rafał Boguski 79'.\nJagiellonia: 1. Jakub Słowik - 19. Ugochukwu Ukah, 14. Adam Dźwigała, 4. Michał Pazdan, 17. Alexis Norambuena - 99. Dani Quintana, 22. Rafał Grzyb, 20. Maciej Gajos (60, 5. Tomasz Bandrowski), 6. Dawid Plizga, 8. Tomasz Kupisz - 21. Tomasz Frankowski (68, 7. Euzebiusz Smolarek).\nWisła: 25. Sergei Pareiko (46, 30. Gerard Bieszczad) - 22. Marko Jovanović (75, 41. Paweł Stolarski), 4. Osman Chávez, 34. Alan Uryga, 21. Łukasz Burliga - 15. Emmanuel Sarki, 7. Radosław Sobolewski, 28. Cezary Wilk, 20. Michał Chrapek, 5. Kamil Kosowski - 77. Ivica Iliev (60, 9. Rafał Boguski).\nŻółte kartki: Gajos, Ukah (Jagiellonia) - Iliev, Chávez (Wisła).\nSędzia: Bartosz Frankowski (Toruń). Liniowi: Krzysztof Myrmus, Jakub Winkler.\nWidzów: 3 720.


Najbrzydsza para młoda w historii | Papilot\nZdjęcia z uroczystości zszokowały internautów.\nźródło: Instagram (instagram.com/thisislittlebear)\nnajbrzydsza panna młoda najbrzydsza para para młoda\nLittle Bear Schwarz przez długi czas czekała na tego jedynego. Na ślubnym kobiercu stanęła jako 36-latka, bo wcześniej albo nikt jej nie chciał, albo nie dawała nikomu szansy. Kobieta cierpi na zespół policystycznych jajników, który objawia się m.in. nadmiernym owłosieniem.\nAmerykanka wreszcie jednak pozbyła się kompleksów i postanowiła być w 100 procentach sobą. Przestała się golić, otworzyła serce i poznała swojego ukochanego - 45-letniego rudowłosego satanistę. Choć powinniśmy cieszyć się ich szczęściem, niektóry tego nie potrafią.\nNowożeńcy nazywani są przez hejterów „najbrzydszą parą młodą w historii”. Nie chodzi tylko o ich urodę, ale także oryginalne stroje, w których powiedzieli sobie „tak”. Zdjęcia z nietypowej uroczystości zobaczysz w naszej galerii.\ngość (Ocena: 5) 04.04.2019 06:13\nNajważniejsze, ze się kochają i są szczęśliwi. Dużo szczęścia pozostaje tylko życzyć:)


Lactacyd Pharma łagodzący płyn ginekologiczny 250 ml - Apteka Internetowa AptekaOTC\nPłyn do higieny intymnej o działaniu kojącym i łagodzącym zmniejsza uczucie podrażnienia okolic intymnych. Stworzony z myślą o kobietach odznaczających się wyjątkową wrażliwością stref intymnych.\nPłyn do higieny intymnej Lactacyd Pharma ŁAGODZĄCY to środek myjący zawierający w swoim składzie naturalny kwas L-mlekowy. Kosmetyk został wzbogacony o naturalny ekstrakt z błękitnej stokrotki i aloes. Przeznaczony do codziennej pielęgnacji delikatnych i narażonych na podrażnienia stref intymnych kobiet w każdym wieku.\nZawartość naturalnego kwasu L-mlekowego i zgodny z kobiecą fizjologią odczyn pH 3,5 sprawiają, że płyn pomaga przywrócić naturalną równowagę mikroflory okolic intymnych, wzmacniając tym samym jej naturalne funkcje ochronne. Dzięki dodatkowi ekstraktu z błękitnej stokrotki i aloesu, znanych ze swoich właściwości kojących i przeciwzapalnych, zapewnia delikatne mycie i łagodzi podrażnioną śluzówkę (zwłaszcza, gdy towarzyszy jej uczucie swędzenia, pieczenia czy zaczerwienienie).\nPłyn do higieny intymnej Lactacyd pomaga łagodzić uczucie dyskomfortu, wspiera walkę z podrażnieniami oraz zapewnia uczucie świeżości i czystości.\nDziałanie płynu do higieny intymnej Lactacyd Pharma Łagodzący:\npomaga łagodzić objawy podrażnień okolic intymnych, tj. swędzenie, pieczenie, zaczerwienienie\nzawiera składniki o właściwościach kojących i przeciwzapalnych\nzawiera naturalne składniki o właściwościach terapeutycznych\npomaga przywracać naturalną równowagę okolic intymnych i ułatwia utrzymanie prawidłowego poziomu pH\nwspiera nawilżenie błony śluzowej okolic intymnych\nPłyn do higieny intymnej na podrażnienia jest niezastąpiony dla kobiet aktywnych fizycznie, gdyż przywraca komfort stref kobiecych podrażnionych na skutek otarć czy odparzeń. Skuteczność i łagodność udowodniono klinicznie.\nNiewielką ilość płynu należy nabrać na dłonie i umyć nią okolice intymne, a na koniec dokładnie spłukać wodą. Produkt przeznaczony jest tylko do użytku zewnętrznego.\nKlienci, którzy kupili: Lactacyd Pharma łagodzący płyn ginekologiczny 250 ml, kupili również:


Osoby starsze są nagminnie atakowane przez oszustów. Seniorów atakują konsultanci telefonii komórkowej oferując niższe opłaty za abonament lub internet. Najczęściej o tym, że zostały oszukane, osoby starsze dowiadują się zbyt późno i często ponoszą duże konsekwencje, bo zaufały komuś,...\nDo napisania dzisiejszego wpisu o tym w jaki sposób przygotować się do pobytu w szpitalu zaprosiłam Panią Katarzynę, która prowadzi blog Poradnik dla opiekuna i seniora. Po pierwsze, gdy otrzymamy skierowanie do szpitala, należy je zarejestrować i wyznaczyć termin...\n"Błogosławiony wiek". Podeszły wiek ma swoje zalety. Nie wierzycie?Oto przykłady: 1. Porywaczy i uwodzicieli nie musisz się już obawiać, nie interesują się tobą. 2. Kiedy znajdziesz się wśród zakładników, prawdopodobnie będziesz uwolniona jako jedna z pierwszych.3. Możesz czytać w...\nKilka miesięcy the Journal of Alzheimer’s Disease (jedno z najbardziej prestiżowych czasopism medycznych poświęconych chorobie Alzheimera) opublikował wyniki badań wskazujących na związek pomiędzy chorobą Alzheimera a zaniedbaniem higieny jamy ustnej. W jaki sposób można zmniejszyć ryzyko zachorowania na chorobę...\nJózefa Jucha „Jak ja się czuję" Kiedy ktoś zapyta - jak ja się dziś czuję, Grzecznie mu odpowiem, że „Dobrze, dziękuję”. To, że mam artretyzm, to jeszcze nie wszystko, Astma, serce mi dokucza, i mówię z zadyszką, Puls słaby,...


Fangirls Polska: czerwca 2015\n" Ból podkreśla piękno."\nHistoria toczy się w alternatywnej wersji renesansowych Włoch. Przez Europę przechodzi zaraza. Nielicznych chorych, którzy przeżyli nazwano Malfetto . Posiadają specjalne zdolności oraz skazy nazywane Mrocznymi Piętnami.\nMalfetto są uważani przez większość społeczeństwa za zło, demony, chcą się ich pozbyć. Likwidacją Malfetto zajmują się inkwizytorzy. Główny inkwizytor Teren, pragnie całkowitego pozbycia się ich, uważa, że tak może zbawić świat. Muszą się więc oni ukrywać, powstaje tajemnicza organizacja Bractwo Sztyletu, która wyszukuję Malfetto zanim zrobi to Oś Inkwizycji. Na jej czele stoi niezwykle przystojny i potężny książę Enzo Valenciano.\nGłówna bohaterka to Adelina Amouteru, córka kupca. Adelina to szesnastoletnia dziewczyna, która nie miała łatwego życia. Podczas zarazy straciła matkę, a sama stała się Malfetto. Jej czarne włosy zmieniły kolor na srebrny, a w miejscu lewego oka ma bliznę. Dziewczyna nosi w sobie mrok, jej moc jest specyficzna i nie należy do tego świata-czego wszyscy są pewni. Ojciec Adeliny nigdy nie otaczał ją rodzicielską miłością, był dla niej wredny, poniżał ją i prowokował. Pewnego dnia Adelina nie wytrzymuje, ucieka i trafia do Bractwa Sztyletu . Tam musi stanąć naprzeciw wielu wyzwań i nie zawsze wszystko idzie tak jak powinno. Powieść ukazuje jej pogrążanie się w złu...\nMalfetto Mroczne Piętno to niezwykle mroczna i klimatyczna powieść. Całkowicie mnie pochłonęła. Marie Lu przeszła chyba samą siebie. Stworzyyła bardzo oryginalną i cały czas zaskakującą historię. Podczas czytania tej książki nie ma nawet czasu na nudę. Nie pozwala na to rozbudowana fabuła, dużo intryg oraz akcja, która nie jest ani za wolna ani za szybka. Nie ukrywam też, że płakałam podczas czytania... oczywiście stało się coś czego się nie spodziewałam ( wydawało mi się, że autorka się do tego nie posunie ;_ ;) Był to dla mnie całkowity szok, ale pod koniec książki dowiedziałam się kilku rzeczy, które wzbudziły we mnie nadzieje, że można to jeszcze odkręcić, mimo, że normalnie wydawało by się to niemożliwe.\nPlusem są postacie, każda czymś się wyróżniająca, niektóre budzą w nas złość, inne sympatię, ale najważniejsze jest to, że większość z nich okazuje się koniec końców kimś innym niż nam się na początku wydawało...\nBardzo gorąco polecam wam tą serię ! Daje jej stanowczo 8.5/10 , nie mogę się już doczekać następnego tomu, po angielsku nazywa się The Rose Society i nawet w Ameryce jeszcze nie wyszła, więc sobie jeszcze trochę poczekam zanim u nas ją wydadzą ;__ ;\n"Strach to potęga."\nSHADOWHUNTERS CZYLI DARY ANIOŁA JAKO SERIAL #1\nPo porażce jaką okazał się film Dary Anioła myśląc, że będzie druga cześć stwierdziłam, że pewnie nie poprawią się w drugiej części. Okazało się jednak, że prawdopodobnie nie będzie drugiej części. Niedługo po tym pojawiła się informacja o serialu. Cały fandom zwariował na wieść o tym. Nie mogłam się doczekać jakichkolwiek informacji na ten temat. I w końcu pojawiło się pierwsze ogłoszenie nowej obsady. Sprawiło to, że fani TMI bardzo się podzielili na tych, którzy wolą filmową i serialową obsadę. Szczerze według mnie obydwie są świetne. Tak stwierdziłam po tym jak zobaczyłam kto zagra serialowego Jace'a.\nDominic Sherwood wydaje się przynajmniej dla mnie świetnym Jacem. Później poznaliśmy Simona, Clary i resztę głównej obsady, która po charakteryzacji świetnie wpasowuje się w swoje rolę, zobaczymy jak będą je odgrywać, ale jestem dobrej myśli. Mimo, że nie widziałam jak grają, ich krótkie filmiki o tym, że dziękują za wsparcie wszystkim fanom sprawiły, że odrazu ich pokochałam.\nCała ekipa dodaje również dużo zdjęć z planu co jest wspaniałe, fajnie, że dzielą się wszystkim z fanami.\nNiestety aby oglądnąć finalny produkt musimy poczekać aż do 2016 roku. Mimo to cieszę się, że postanowili zrobić serial. Pierwszy sezon ma mieć 13 odc. Według mnie serial jest lepszy pod tym względem, że można rozłożyć fabułę a w filmie trzeba ją ścisnąć w dwóch godzinach. Jedną rzeczą, która bardzo mnie interesuje jest to, że serial nie nazywa się Dary Anioła a Shadowhunters (nocni łowcy) co daje producentom duże pole do popisu i mam cichą nadzieje, że pokarzą nam coś więcej niż fabułę tylko z TMI ale może z TID . Tak bardzo bym tego chciała.\nNaprawdę wierzę w nową obsadę i producentów, że tym razem nie zepsują tego i muszę przyznać, że przez zdjęcia jakie udostępniają jestem zachwycona i niesamowicie podekscytowana i nie mogę doczekać się pierwszego odcinka.\nWy też czekacie na ten serial? Co myślicie o obsadzie i o samym serialu ?\nThe Hunger Games BookTag\nCzeeeeść wszystkim ! Na początku chciałabym Was bardzo przeprosić za to, że długo nic nie dodawałam, ale wogóle nie miałam czasu :( non stop się uczyłam i ze względu na bierzmowanie miałam pełno prób, mszy itp. Na szczęście już po bierzmowaniu, oceny poprawione, więc jestem wolna ! :D Jako, że brak czasu nie pozwalał mi pisać, ani też czytać nie mam dla was recenzji, ponieważ nie skończyłam jeszcze książki, ale za to zrobię BookTag ! :D Nazywa się The Hunger Games Book Tag i zawiera pytania związane z książką. Miłego Czytania ! ^^\nJa najbardziej lubię W Pierścieniu Ognia, ponieważ według mnie arena w tej części jest niesamowicie skonstruowana, wymyślając tak genialną arenę Suzanne przeszła chyba samą siebie :D W tej części poznajemy także Finnicka, który jest moją ulubioną postacią :3\n2. Jak długo wytrwałbyś/wytrwałabyś w Głodowych Igrzyskach?\nNie mam zielonego pojęcia ;-; Napewno nie ma szans żebym je wygrała, jest nawet duże prawdopodobieństwo, że zaraz na początku bym odpadła bo na takich igrzyskach sprawność fizyczna jest bardzo ważna, a nie jest to moja najlepsza strona :P Ale z drugiej strony liczy się też zdolność przetrwania, no wiecie rozpalenie ogniska, zdobycie jedzenia, schronienie, a w harcerstwie nabywamy takich umiejętności :D\nDziwnym momentem było to kiedy Katniss w drugiej części całuje się z Galem... tu niby kocha Peete, a zaraz całuje się z Galem. Dziwna była też wizyta Prezydenta Snowa w domu Katniss, sam prezydent Kapitolu pofatygował się by z nią pogadać ...\nO Igrzyskach dowiedziałam się dzięki filmowi, zainteresował mnie zwiastun, więc poszłam do kina i to była bardzo dobra decyzja. Film bardzo mi się spodobał i postanowiłam dowiedzieć się o nim nieco więcej, no i okazało się, że są książki, więc wzięłam się za lekturę. Bardzo się cieszę, że to zrobiłam, gdyż te książki są niesamowite.\nTo zdecydowanie Finnick, którego odrazu pokochałam, ( !!UWAGA SPOJLER dlatego to co stało się w trzeciej części było dla mnie wielkim szokiem ... Bolesnym szokiem, płakałam dniami i nocami ;-; !!)\nBardzo lubię też Haymitch'a i Rue ;-; :D\nMoim ulubionym momentem jest ten kiedy Katniss poznaje Finnicka oraz kiedy podczas pokazu przed organizatorami, Katniss, ogarnięta wściekłością za ignorowanie jej, wypuszcza strzałę która przebija jabłko w ustach pieczonej świni. A i kiedy Katniss śpiewa " Hanging Tree"\nWydaje mi się , że w Dystrykcie Trzecim. głównym przemysłem Dystryktu Trzeciego jest technologia. Specjlizują się w produkcji telewizorów i komputerów. Większość mieszkańców jest bardzo dobrze wykształcona w zakresie inżynierii, a ja mam takie plany by w przyszłości może zostać inżynierem :P\nGdy Cinna zostaje zabity na oczach Katniss oraz gdy ginie Finnick\nJakąś książkę....bo chce umrzeć przy mojej miłości ;-; xD\nNajgorszy plan to chyba plan zniszczenia bariery na arenie, znaczy był on bardzo pomysłowy i nawet zaskakujący, no ale troszkę im nie wyszło, patrząc na to, że (SPOJLER) - porwano Peete ;-;\n11.Wymień postać, która jest twoim ulubionym czarnym charakterem.\nDość często się zdarza, że lubię czarne charaktery, natomiast w Igrzyskach nie ma takiego charakteru. Nienawidzę tych wszystkich, którzy stoją za Igrzyskami, Prezydenta Snowa to kompletnie nie da się lubić ;-; no może Effie... ale ona nie była taka całkiem zła, tylko na początku tak się wydawało, także no, nie ma w tej trylogii złej postaci, którą bym lubiła.\nTo wsumie są spojlery, także uwaga !! - Sceny kiedy Finnick chodzi nago *-* :P oraz tych scen kiedy Katniss i Peeta są już starzy i mają dzieci :3\nNo, to już wszystko. Mam nadzieję, że podobało wam się :D\nP.S. Wybrałam ten BookTag ze względu na pojawienie się pierwszego zwiastuna drugiej części Kosogłosa, matulu nie moge się doczekać filmu *-*\nHey! Na początku nie myślałam, że będę robić Book Haul, ale stwierdziłam, iż kupuje tyle książek,że nie zaszkodzi zrobić. Większość książek nie czytam wtedy kiedy bym chciała i najczęściej lądują na kupce do przeczytania, która u mnie zawiera pewnie z pięćdziesiąt książek. Postanowiłam więc, że co jakiś czas będę robić Haul aby te książki nie popadły w zapomnienie. Tym razem chciałabym Wam przedstawić książki, które kupiłam przez ostatnie dwa tygodnie. Wiem, że jestem uzależniona od kupowania, ale jak widzę promocje na książki nie umiem się opanować (jak nie ma promocji też nie umiem dlatego rzadko odwiedzam księgarnie). To mój pierwszy Book Haul więc mam nadzieje, że dobrze go przyjmiecie. Zaczynajmy ;)\n,,Tego lata stałam się piękna " Jenny Han\nNie zabardzo wiem o czym jest ta książka, ale była na promocji w empiku, a kupowałam jedną książkę tej autorki, więc stwierdziłam, że kupię też tą , a po za tym wole mało wiedzieć o książce bo wtedy bardziej mnie interesuje. Wiem tylko że jest to pierwszy tom trylogii o trójce przyjaciół.\n,,Do wszystkich chłopaków, których kochałam " Jenny Han\nJest kolejną książka, kupioną na promocji. Od dawna chciałam kupić tę powieść. Opowiada ona historie dziewczyny, która nie radzi sobie z zakochaniem i dlatego do każdego chłopaka, którego dażyła uczuciem, pisała listy lecz nigdy ich nie wysłała. Pewnego dnia wszyscy chłopacy dostają owe listy. Cała historia wydaje się interesująca i bardzo mnie zaciekawiła.\n,, Korona w mroku " Sarah J. Maas\nDrugi tom opowieści ( pierwszą ma ale jeszcze nie przeczytałam wiec proszę bez spojlerów ), którą zachwycają się wszyscy. Stwierdziłam, że jak jest promocja to też kupie drugi tom gdyż nie lubię czytać pierwszego tomu nie mając w pogotowiu drugiego.\n,, Płapka uczuć " Colleen Hoover\nColleen Hoover ostatnio stała się bardzo popularna, jej powieści robią niesamowitą furorę, więc stwierdziłam, że najwyższy czas zapoznać się jej twórczością. Książka opowiada historię dziewczyny i chłopaka i ich trudnej miłości. Z tego co czytałam powieści tej autorki wyróżniają się na tle miłosnych książek bardzo zawiłą fabułą.\n,,Córka dymu i kości " Laini Taylor\n,,Karou prowadzi podwójne życie: jedno w Pradze jako utalentowana i tajemnicza artystka, drugie w sekretnym sklepie, gdzie rządzi Brimstone – Dealer Marzeń. Karou nie wie, skąd przybywa i czy jest tylko człowiekiem. Nie wie, po co wyrusza przez magiczny portal na ryzykowne wyprawy." - opis z empiku.\nPo przeczytaniu całego opisu, po prostu musiałam mieć tą książkę. Wydaje mi się że będzie epicka i potwierdziło mi to kilka osób.\n,,Ognisty tron " Rick Riordan\nDrugi tom Kronik Rodu Kane, w której rodzeństwo musi zmierzyć się z budzącymi się złymi bogami z mitologii egipskiej. Pierwszą część przeczytałam już jakiś rok temu, a ponieważ mój ukochany Percy się skończył, postanowiłam skończyć tę serię też, lecz nie jest to jedyny powód, dawno nie czytałam nic Ricka, a jego książki są niesamowite, a ich humor zawsze poprawia mi nastrój.\n,,Każdego dnia" David Levithan\nMłody chłopak codziennie budzi się w ciele innej osoby, przyzwyczaił się do tego i stara się jak najmniej angażować w życie tych osób. Aż pewnego dnia budzi się w ciele chłopaka i poznaje jego dziewczynę, dla której łamie zasadę nie angażowania się. Książka bardzo mnie zaciekawiła oryginalnym pomysłem.\n,, Malfetto. Mroczne piętno " Marie Lu\nKiedy dowiedziałam się, że wydają to w Polsce byłam strasznie podekscytowana. Kocham Marie i jej Trylogię Rebeliant, która jest jedną z moich ulubionych dystopii dlatego nie mogłam się doczekać jej kolejnego dzieła. Unikałam wszystkich wzmianek o tej książce bo jak wspominałam nie lubię wiedzieć dużo o książce lecz mimo to dowiedziałam się, że jest pisana z perspektywy złego charakteru, no może nie dokońca, gdyż ma ona moc która wywołuje mrok. ( mogłam coś pomieszać więc przepraszam).\nDwie następne pozycje ciężko zakwalikować do książek ale stwierdziłam, że uwzględnię mangę i light novele gdyż są tego warte.\n,,Jak zostałam bóstwem ?" Julietta Suzuki\nJest to pierwszy tomik o historii młodej dziewczyny Nanami, która przez przypadek zostaje bóstwem. Razem z jej służącym Tomoe uczy się jak być bóstwem oraz przeżywają różne przygody. Mangę znałam już dawno gdyż czytam ją na bieżąco po ang, lecz jestem zwolenniczką posiadania mang. Historia jest przezabawna i słodka lecz nie do przesady. Jakby ktoś chciał przeczytać lekką mangę serdecznie polecam.\nJest to pierwszy tom light novelki wydanej przez polską autorkę KattLett, której wszystkie dzieła niesamowicie mi się podobają. Historia powiada o ludziach, którzy potrafią widzieć duchy lecz nie są to ładne duszki, ale straszne, rozkładające się zjawy. Wszyscy ci ludzie spotykają się na stronie internetowej HOFD. Książka jest bardzo krótka ma chyba z 150 stron, lecz mimo to nie mogę się jej doczekać, gdyż bardzo podoba mi się styl pisania autorki.\nWiem, że może się wydawać, że to niedużo książek, ale kupiłam je w dwa tygodnie. Nie mogę się już doczekać przeczytania tych książek. Może Wy już przeczytaliście którąś z tych książek, jak tak to co o niej myślicie ? A może chcecie którąś przeczytać ?\nKsiążka opowiada historię pewnej dziewczyny Anny, która mieszka w Ameryce, ma świetną przyjaciółkę, dobrą pracę, w której zatrudniony jest również chłopak, w którym podkochuje się Anna, lecz pewnego dnia jej świat się wali. Ojciec decyduje, że pójdzie ona do amerykańskiej szkoły w Paryżu. Annie bardzo nie podoba się ten pomysł lecz jej rodzice już zdecydowali. Pierwsze dni w nowej szkole i obcym kraju są dla Anny ciężkie lecz dziewczyna szybko zaprzyjaźnia się z Meredith, która mieszka w pokoju obok oraz jej znajomymi. Jeden z nich a mianowicie St.Clair, przystojny Amerykanin z brytyjskim akcentem i francuskim imieniem, pewnego dnia postanawia oprowadzić Anne po Paryżu, gdyż ta będąc tam już miesiąc nigdzie nie była. Anna i St.Clair bardzo szybko się zaprzyjaźniają i spędzają ze sobą dużo czasu, w którymś momencie Anna nie zauważyła kiedy ona sama zakochała się w nim lecz St.Clair ma dziewczynę i większość dziewczyn w szkole za nim szaleje. Czy taka zwykła dziewczyna może być z najpopularniejszym chłopakiem w szkole ?\nNa początku nie byłam przekonana do tej książki, kupiłam ją na promocji nie wiedząc o niej nic. Później sprawdziłam w internecie i wszyscy zachwalali tą książkę ale jakoś nie miałam ochoty jej czytać. Dopiero, kiedy miałam doła książkowego chciałam jakąś lekką, zabawną książkę, oglądnęłam jeden filmik PolandBananaBooks gdzie powiedziała, że ta książka jest świetna na taki problem, więc stwierdziłam, że spróbuję. Już po kilku rozdziałach książka bardzo mi się spodobała. Główna bohaterka była naprawdę fajnie wykreowana. Jest zabawna i bardzo normalna nie dało się jej nie lubić. Noo i St. Clair jest świetny od razu go pokochałam. Jest facetem idealnym delikatny, zabawny, inteligentny i po prostu nie da się go nie kochać. Cała fabuła jest przewidywalna od razu było wiadomo jak się skończy. Mimo to bardzo fajnie się ją czytało, a przede wszystkim szybko. Bardzo chciałam dowiedzieć jak to się potoczy, gdyż po drodze wychodzi kilka problemów. Styl pisania pani Stephanie Perkins jest niesamowity przez co książka jest naprawdę przyjemna. Cała historia ciekawie pokazuje jak ważna jest przyjaźń i rodzina oraz, że dom to nie zawsze budynek lecz ludzie których kochamy.\nAnna i pocałunek w Paryżu jest świetną książką i na pewno sięgnę po inne książki z tej serii gdyż dowiedziałam się, że występuję tam również Anna i St. Clair <3\n,,Dla nas obojga dom to nie miejsce, a ludzie. I my go wreszcie odnaleźliśmy."\nCadence należy do wspaniałej rodziny gdzie wszyscy są inteligentni, piękni, bogaci, są po prostu Sinclairami. W każde wakacje cała rodzina zjeżdża się na prywatną wyspę u wybrzeży stanu Massachusetts aby je razem spędzić .\nCzas na wyspie był dla Cadence czymś niezwykłym, kochała to wyspę.\nW lecie piętnastym czyli jak Cadence miała 15lat zdarzył się straszny wypadek, przez który dziewczyna musiała spędzić długi czas w szpitalu i spowodował u niej zanik pamięci.\nW lecie szesnastym Cadence nie mogła pojechać na wyspę przez notoryczne, bardzo silne bóle głowy.\nW lecie siedemnastym mama pozwoliła jej jechać na wyspę lecz Cadence nie pamięta nic związanego z wypadkiem, mama oraz rodzina nie chce jej nic mówić, gdyż lekarze powiedzieli że lepiej będzie jak sama sobie przypomni, lecz czy zawsze prawda jest tym co chcemy ?\nBardzo dużo słyszałam o tej książce na zagranicznym booktube wszyscy się nią zachwycali i muszę powiedzieć, że rozumiem czemu. Książka ma w sobie coś niezwykłego co sprawia, że chce się dowiedzieć co się stało.\nBardzo trudno pisało mi się o czym jest ta książka, gdyż uważam, że czym mniej się o niej wie, tym lepiej się ją czyta. Cała książka ma w sobie wiele momentów, nad którymi musimy się dobrze zastanowić. Książka porusza bardzo ciekawy aspekt tzn. bogatych i z pozoru szczęśliwych rodzin, w których bardzo często źle się dzieje lecz przez dumę ukrywają to oraz pokazuje jak bardzo spadek może pokłócić rodzeństwo.\nAutorka stworzyła naprawdę ciekawe postacie, które bardzo dobrze rozumieją co się wokół nich dzieje i próbują coś zmienić w świecie.\nWielkim zaskoczeniem było dla mnie zakończenie tej książki nie sądziłam, że tak się skończy. Cała powieść zawiera wiele, mniej lub bardziej ukrytych morałów , co bardzo mi się podobało ale chyba najbardziej spodobały mi się w niej opisy wakacji Cadence i jej przyjaciół, które pokazywały jakie życie może być piękne jeśli ma się przy sobie osoby bliskie naszemu sercu.\nW ostatni weekend maja w krakowskim Expo odbyła się jedna z większych imprez dla fanów anime i mangi, a mianowicie Magnificon Expo 2015. Impreza jak zwykle była niesamowita. Byłam na poprzednich dwóch edycjach i muszę stwierdzić że z roku na rok ten konwent jest coraz lepszy. Organizatorzy bardzo się postarali aby zapewnić nam dużo rozrywki.\nByło dużo paneli od wiedzówek z danych serii po tanie podróżowanie czy jak profesjonalnie zrobić cosplay. Było dostępnych pełno konsoli z grami takimi jak Naruto i komputerów z np. OSU! czy maty do tańczenia. Samo to, że konwent organizowany jest w expo gdzie sale mają profesjonalne nagłośnienie, wszystko słychać, są duże sale i jest klimatyzacja czego nie ma w szkołach, w których przeważnie organizowane są konwenty, jest wielkim plusem.\nMiałam okazję być na spotkaniu ze wspaniałą KattLett, która jest autorką Exitus Letalis <3 i Davida mojej miłości ( chłopak na kubku). Pierwsze wydawała komiksy w internecie ( i już wtedy kochałam ją ) a teraz kiedy są wydawane cieszę się jeszcze bardziej. KattLett podpisała mi jedną ze swoich książek za co bardzo jej dziękuję. Całe spotkanie było bardzo ciekawe i dużo się dowiedziałam o inspiracjach do tworzenia i kilka rzeczy o kolejnych tomach komiksów. Na konwencie były dostępne specjalne komputery do rysowania gdzie KattLett po spotkaniu rysowała Davida co było naprawdę super, gdyż lepiej widzieć na żywo jak są tworzone ulubione postacie.\nByłam również na świetnym panelu o Fairy Tail ,który był naprawdę zabawny. Prowadzący bardzo ciekawie opowiadał lecz w połowie musiał wyjść i przyszło zastępstwo i było bardzo śmiesznie. Na takich panelach zawsze można dowiedzieć się rzeczy o anime o których się nawet nie myślało i oczywiście usłyszeć spojlery. Byłam tam z kuzynem( Kate niestety nie dała rady jechać), który nigdy nie oglądał tego anime i nie czytał mangi, a powiedzieli tam największą tajemnice więc było zabawnie.\nW tym roku było bardzo dużo cosplayów co chyba najbardziej kocham w konwentach. Niektóre kostiumy naprawdę zrobiły wrażenie i oczywiście prezentacje były zabawne ale najważniejsze, że było Krzesło ( tylko prawdziwy otaku zrozumie).\nUważam, że ten konwent był naprawdę świetny i ogólnie nie wiem jak to się stało ale nie było kolejek przy wejściu co dla mnie jest strasznym szokiem, w zeszłym roku czekaliśmy 3 godziny, a w tym 5 min. Nie wiem jak organizatorzy to zrobili ale wielkie brawa dla nich za to i za cały konwent. Atmosfera była świetna a ludzie niesamowici. Już nie mogę się doczekać kolejnej edycji !


Nokia N97 mini - bogaty zestaw - Forum użytkowników Nissana 100NX\nNokia N97 mini - bogaty zestaw\nWysłany: 16 Sie 2012 19:54 Temat postu: Nokia N97 mini - bogaty zestaw\nWitam. Na sprzedaż posiadam telefon Nokia N97mini.\n-wszystkie książeczki, dowód zakupu, karta gwarancyjna(licząc, że gwarancja jest 2letnia, to ważna do 18.08.2012)\n-długi Kabel USB CA-101\n-zestaw samochodowy CR-117\n-ładowarka samochodowa DC-6\n-zestaw słuchawkowy WH-701\nTelefon w 100% sprawny. Wygląd 2letniego telefonu oceniam na 10/10. Posiada jakieś drobniutkie ryski na ekranie i jedną niewielką widoczną tylko pod światło i na czarnym(wyłączonym) ekranie, oraz 3 bardzo małe uszczerbki na obudowie.\nCena: 400zł z wysyłką po mojej stronie, chociaż wolałbym odbiór osobisty.\nZdjęcia telefonu postaram się wstawić jeszcze dzisiaj, ew. jutro, jak pożyczę aparat.\nTeraz wstawię przykładowe, z zaznaczonymi miejscami skaz.\nOstatnio zmieniony przez MlodyLDZ dnia 16 Sie 2012 20:48 , w całości zmieniany 3 razy


Stefan Chwin: Prawdziwie piękna Ziemia jest wtedy, gdy widzą ją cztery źrenice | Literacka Polska\nPrawdziwie piękna Ziemia jest wtedy, gdy widzą ją cztery źrenice\nFot. Marcin Rafał Chwin\nBeata Klimowicz: Udziela pan wielu wywiadów. Zdarza się, że wypowiada się pan w nich na tematy polityczne. Czy nie ma ryzyka, że może to rzutować na odbiór pana książek, na przykład zniechęcać część czytelników?\nStefan Chwin: Jeśli dziennikarze pytają mnie o rzeczy filozoficzne czy literackie, to mówię o rzeczach filozoficznych czy literackich. Jeśli pytają mnie o rzeczy polityczne, to mówię o politycznych, to znaczy o świecie, który mnie otacza. Czy to może być dla mnie niebezpieczne? Pewnie może, ale cóż, życie ma to do siebie, że jest raczej dość niebezpieczne.\nMickiewicz, Słowacki, Krasiński, Prus, Sienkiewicz, Żeromski, Miłosz, Gombrowicz czy Witkacy też otwarcie wypowiadali się na tematy polityczne. Myśli pan, że nie brali pod uwagę tego niebezpieczeństwa?\nPyta pani, czy im to zaszkodziło? Możliwe, bo są czytelnicy, którzy wolą, żeby pisarz odrywał ich od realnej rzeczywistości i przenosił w krainę fikcji, kiedy więc słyszą jego wypowiedzi na temat realnego świata, to się od niego odwracają, bo realnego świata mocno nie lubią. Ale kto ma czytać moje książki i tak będzie je czytać, obojętne, co ja powiem na temat świata.\nJakiś czas temu pewien wrocławski pisarz powiedział w radiu, że nigdy nie rozmawia na tematy polityczne, bo gdyby ujawnił swoje poglądy, to mógłby stracić część czytelników.\nPięknie! Najlepiej woda w usta, bo wtedy można więcej zarobić. Wygląda to na rodzaj – proszę mi wybaczyć nieeleganckie słowa – literackiej prostytucji. Chytra asekuracja plus finansowe łakomstwo.\nZ kolei inny pisarz powiedział niedawno, że jak ktoś ma poglądy polityczne w życiu, to będzie się ich trzymał także w pisaniu. Co pan na to?\nJest w tym gruba przesada. Można pisać powieści z żartobliwym dystansem wobec samego siebie.\nPan powiedział kiedyś, że pana twórczość beletrystyczna ma być niejadalna dla jakiejkolwiek opcji politycznej, jednak właśnie w wywiadach nie ucieka pan od polityki. Czy nie ma w tym pewnego rodzaju sprzeczności?\nAleż to, co ja mówię w wywiadach, też nie do końca smakuje jakiejkolwiek opcji politycznej! Na przykład z mojego wywiadu Gra o krew z pewnością nie ucieszyli się ani liberalni demokraci ani narodowi konserwatyści, nie mówiąc już o ludziach z radykalnej lewicy czy prawicy.\nTo jeden z pana ostatnich wywiadów z 2015 roku. Co w nim nie smakowało żadnej opcji?\nMiędzy innymi to, że demokracja ma w sobie, niestety, instynkt samozniszczenia. Korzystając z wolności część artystów, żyjących w państwach demokratycznych, lubi tworzyć dzieła, które podważają czy nawet ośmieszają system wartości demokratycznych. A znaczna część widzów i czytelników – co jeszcze gorsze – lubi takie dzieła oglądać i czytać.\nJakby sami zwracali się przeciwko wolności, dzięki której mogą dzisiaj swobodnie tworzyć i odbierać sztukę?\nTak to, niestety, wygląda. Dzisiaj na przykład obserwujemy w kulturze masowej społeczeństw demokratycznych prawdziwą inwazję średniowiecza. Są to filmy i gry komputerowe, które zamiast głosić pochwałę idei głosowania w wyborach, negocjowania z przeciwnikami politycznymi, tolerancji i kompromisu, głoszą kult wodza i mięśniaków, którzy wszystkie sprawy załatwiają za pomocą miecza i karabinu maszynowego. Z perspektywy takich dzieł jak Gladiator czy Gra o tron demokracja wydaje się nudna, mdła i nieciekawa. Niewiele ma do zaoferowania tym, którzy szukają mocnych wrażeń w życiu.\nChyba dotyczy to jednak głównie młodszej generacji, jej części?\nNie tylko młodszej generacji. Kiedy ludzie żyją w państwie demokratycznym, zwykle nie doceniają tego, że są wolni, bo wolność jest niewidoczna jak powietrze, którym oddychają. Budzą się dopiero wtedy, gdy tego powietrza zaczyna brakować. A wtedy jest już za późno. Na przykład spora część ludzi lubi śmiać się i szydzić z instytucji parlamentu, uznając go za miejsce kłótni i niepotrzebnego gadulstwa. Tacy ludzie wolą szukać sobie twardego Wodza oraz drużyny, która będzie w telewizji popisowo rozprawiać się z przeciwnikami politycznymi. Spora część masowej publiczności lubi takie widowiska.\nBardzo to smutna konstatacja.\nProszę pani, człowiek jest, niestety, w przeważającym stopniu istotą emocjonalną. Co jakiś czas, gdy zaczyna nudzić go życie jako współdziałanie, sztuka kompromisu i pomoc wzajemna, woli życie jako emocjonującą, bezwzględną walkę. Odczuwa wtedy irracjonalną przyjemność w prześladowaniu, obrażaniu, biciu i poniżaniu tych, którzy nie są do niego podobni…\nCyganie, Żydzi, imigranci, geje, Rosjanie, Niemcy, Ukraińcy, Arabowie, jehowici, lesbijki, lewacy, liberałowie, socjaldemokraci, inteligenci, bogaci, bezdomni, artyści, księża, aktorzy, ateiści, moherowe berety, feministki, tacy, co się im udało, i tacy, co im się nie udało… Dowalić takim to prawdziwa przyjemność. Kiedy adrenalina uderza do głowy, wtedy ludzie zaczynają pogardzać instytucjami demokratycznymi. Bo instytucje demokratyczne chronią prawa mniejszości i kontrolują władzę. Czyli niepotrzebnie utrudniają życie.\nRzeczywiście, dyktatorzy działają szybciej niż złożone instytucje przestrzegające żmudnych nieraz procedur.\nNie chodzi tylko o dyktatorów, lecz o wszelką władzę autorytarną. Bo takie instytucje stanowią podstawową gwarancję demokracji, ale przez to, że utrudniają szybkie podejmowanie decyzji politycznych i gospodarczych, mogą rozwścieczać ludzi, którzy chcą, żeby wszystko było załatwiane po prostu natychmiast, do razu, jednym uderzeniem pięści w stół. Tymczasem każdy, kto w państwie demokratycznym niszczy procedury spowalniające podejmowanie decyzji i obezwładnia mechanizmy kontrolujące władzę lub ogranicza ich rolę, w istocie rujnuje sam fundament demokracji. Bo tam, gdzie nie ma mocnych, niezależnych instytucji, które kontrolują władzę, demokracja przestaje być demokracją. Jest tylko demokracją z pozoru.\nA jednak mówi pan jak polityk…\nNie, proszę pani. Jeśli w wywiadach mówię o takich sprawach, robię to jako pisarz z własnego, osobistego punktu widzenia, a nie jako polityk. Bo polityk wypowiada się po to, żeby poprzeć tę czy inną partię. A ja tego nie robię. Ale rozumiem dlaczego tak wielu ludzi nienawidzi polityki. Czują do niej obrzydzenie, bo polityka jest sztuką zdobywania władzy, a sama władza polega na tym, że jeden człowiek zmusza drugiego człowieka do tego, czego ten drugi nie chce, co z pewnością nie musi wyglądać apetycznie. Łamanie ludzi zgodne z prawem – to istota władzy, co może od polityki odrzucać.\nGdyby jednak przyjąć taki punkt widzenia, trzeba by wyrzucić do kosza prawie wszystkie sztuki Szekspira. Bo prawie wszystkie mówią o polityce, czyli o zdobywaniu i sprawowaniu władzy.\nAleż ma pani najzupełniejszą rację. Szekspir uważnie przyglądał się człowiekowi w różnych sytuacjach społecznych właśnie jako pisarz i chociaż pisał o polityce, sam nie był politykiem. Ja też uważnie przyglądam się naszym zwierzętom politycznym nie jako polityk, lecz jako pisarz, bo nie mam żadnej ochoty brać udziału w ich twardych grach.\nJednak często postrzegany jest pan jako kontrowersyjny, prowokujący. Niełatwo jest pana zaszufladkować, lecz próby są wciąż podejmowane. Na przykład określa się pana mianem rozbijacza polskich stereotypów, artystą prawdy.\nMnie nie interesuje żadne prowokowanie kogokolwiek. Staram się tylko zbliżyć do prawdy, na ile to możliwe. Może czasem mi się udaje.\nMówił pan o wielu trudnych sprawach, również o słabościach polskiej krytyki literackiej, kierującej się według pana mentalnością odciskową, która, inaczej niż literatura – nie podlega ocenie i ma swoją szkołę kiczu. Tak pan to przynajmniej widział kilka lat temu. A jak jest w pana opinii dziś?\nKrytyka literacka? Krytyka literacka w Polsce, proszę pani, właściwie już nie istnieje. Mam na myśli krytykę, która rzeczywiście potrafi wpływać na gusty i wybory czytelników, to znaczy jest obecna na łamach dzienników. Otóż takiej krytyki już od dawna w Polsce nie ma. Słyszałem, że ważną rolę odgrywa dzisiaj w życiu literackim zwyczaj kupowania drobnych recenzji przez wydawców, żeby je można było potem wydrukować w magazynach kolorowych dla kobiet, ale tego rodzaju advertising trudno nazwać krytyką literacką. Trochę krytyki literackiej jeszcze uchowało się w prestiżowych tygodnikach opinii. Poważne teksty krytyczne ukazują się w miesięcznikach i kwartalnikach, ale ich wpływ na gusty szerszej publiczności jest prawie żaden, bo to są zwykle pisma niszowe.\nAle są jeszcze publikacje w Internecie.\nZ pewnością. Ale i w czasopismach o większym zasięgu, i w Internecie, pojawiło się – i utrwala się! – zjawisko pisarza bez książek. Na przykład dziennikarze, którzy przeprowadzają wywiad z pisarzem, pytają go o wszystko, tylko nie o to, co on naprawdę napisał w swoich książkach. Pisarz jest ważny jako osoba publiczna, pan występujący w telewizji, fotografowany, nagrywany, udzielający wywiadów. Pyta się o jego życie, rodzinę, żonę, dzieci, podróże, hobby, ale – broń Boże! – nie o jego twórczość.\nA więc pisarz jako celebryta?\nNie, proszę pani. Celebryta to jest ktoś, kto nie ma nic oprócz tego, że jest znany. A pisarz oprócz tego, że może być znany, jednak coś napisał i czasem nawet coś bardzo istotnego. Ale dzisiaj bywa tak, że dla dziennikarzy i publiczności ważniejsze od tego, co pisarz napisał, jest to, co można na temat jego osoby znaleźć w Internecie. Tak właśnie powstaje fenomen pisarza bez książek. Twórczość jest traktowana jako drugorzędny dodatek do publicznej kariery pisarza jako człowieka sukcesu.\nChyba czytelnicy na spotkania autorskie przychodzą jednak do pisarza z książkami?\nRóżnie to bywa. Ale bardzo sobie cenię na przykład spotkania w Dyskusyjnych Klubach Książki. Dlatego nigdy nie odmawiam, nawet jeśli zaproszenia napływają do mnie z dalekich stron. Bo gdy przyjeżdżam do jakiegoś małego ośrodka, a czeka tam na mnie w bibliotece trzydzieści osób, które naprawdę znają moje książki i jeszcze zadają mi sensowne pytania na ich temat, to sytuacja jest po prostu znakomita. Członkowie klubów książki sami zresztą wybierają pisarza, którego chcą zaprosić. Nikt im niczego nie narzuca. Po prostu z własnej woli decydują, z kim chcą porozmawiać.\nPana spotkania autorskie często prowadzi żona, dużo państwo razem podróżują. Żona jest również, jak pan mówi – pańską muzą. Ale jest też kierowcą, wydawczynią, organizatorką życia. To bardzo praktyczna wartość, posiadanie tak zaradnej muzy. Jak te sprawy miały się jednak wcześniej, gdy żona zajmowała się wychowywaniem dzieci?\nByły takie okresy w naszym życiu, kiedy to ja zajmowałem się wychowywaniem dzieci. Nieźle poznałem kobiece zajęcia od środka, więc wiem, jaka to poważna sprawa. Bardzo to zmieniło mój stosunek do kobiet a także wpłynęło na to, jak piszę o kobietach. Jednym ze świadectw tej zmiany jest moja powieść Esther. Ile mogłem, pomagałem żonie, ale do końca życia będę miał wyrzuty sumienia, że główny ciężar wychowania synów wzięła jednak na siebie ona. Przez wiele lat nie mieliśmy łatwego życia. Poświęcałem bardzo wiele czasu na pracę naukową i literacką, często kosztem spraw rodzinnych, w sumie jednak – mimo kłopotów – okazało się to słuszne.\nDecyzja, którą podjęła żona, by założyć własne wydawnictwo, w którym by ukazywały się prawie wszystkie moje książki, była jedną z najtrafniejszych w naszym życiu. Od dwudziestu lat – to znaczy od czasu publikacji Hanemanna – ściśle współpracujemy ze sobą. Żona jest pierwszym recenzentem, redaktorem, wydawcą moich książek, planuje też różne formy naszego udziału w życiu literackim. Prawie wszędzie jeździmy razem. Promując moje książki za granicą, przejechaliśmy ładny kawałek świata. Prawdziwie piękna Ziemia jest wtedy, gdy widzą ją cztery źrenice.\nJednak chyba nawet wtedy nie przepada pan za podróżami, podobno źle pan wtedy sypia, zdarzało się, że zmieniał pan hotel kilkakrotnie podczas jednego wyjazdu. Jest pan bardzo zakorzeniony w Gdańsku. Z drugiej strony w Hanemannie pisze pan: Życie jest wszędzie, co jest raczej pochwałą mobilności. Jak pan to godzi?\nIleż to spraw w jednym pytaniu! Podróżować zawsze bardzo lubiłem, musiałem się tylko przestawić na nocowanie w pociągach czy hotelach, co nie było łatwe, ale z czasem się udało. Nauczyłem się pisać nawet w pociągu i samolocie. Co jakiś czas wyruszam w dłuższe tournée po świecie, zmieniając miejsca noclegowania parokrotnie w ciągu tygodnia, ale zmiana miejsca i krajobrazu za oknem działa na mnie pobudzająco. Sprzyja rodzeniu się pomysłów. Kiedy opuszczam moje miejsce zamieszkania, dusza się otwiera na nowe możliwości. Szczególnego sensu nabierają też powroty. Właśnie podróże po świecie upewniły mnie w przekonaniu, że żyję w miejscu szczególnym, którego bym nie zamienił na żadne inne.\nPodobnie jak pejzażu Gdańska widzianego z okna pana mieszkania? Często pojawia się w pana książkach.\nZ okna widzę morze i ogrom północnego nieba, mewy, jaskółki, potężne zorze o wschodzie słońca, okręty wpływające i wypływające z portu. Dom stoi na pasmie morenowych wzgórz porośniętych wspaniałym lasem sosnowo-świerkowo-bukowym, są też miejsca, gdzie las się urywa i z wysokości paru pięter widać Zatokę Gdańską z półwyspem na horyzoncie. Krajobraz jest surowy, ale ja nawet wolę tę surowość od żółtobrązowych krajobrazów Południa. Samo miasto zostało zbudowane na rozległej, dawnej plaży, między morzem a morenowymi wzgórzami. Krajobrazy są tutaj nie tak jednostajne jak na Żuławach, zielonej równinie, która też ma swoje – dość posępne – piękno.\nTo jest pana mała ojczyzna?\nPojęcia literatura małych ojczyzn nie lubię, bo mnie ono ogranicza, a ponadto mocno pachnie polityką. Nie miałem nigdy żadnego sentymentalnego kultu własnego, regionalnego małego kącika. Gdańsk jest oczywiście dla mnie ważny jako punkt wyjścia dla wyobraźni, ale nie przesadzajmy. Ja nie jestem żadnym niewolnikiem miejsca, choć bardzo lubię powracać do Gdańska z dalekich podróży. Kiedy widzę z okna pociągu, jak nad równiną Żuław zbliżają się dalekie wieże ratusza i Bazyliki Mariackiej, czuję prawdziwe wzruszenie. Zawsze tak było.\nUczynił pan jednak z Gdańska, podobnie jak Grass czy Huelle, wielki temat literacki. A co z Gdynią? Ją też pan widzi z okien swojego gabinetu, ale nigdy nie umiejscowił pan tam akcji żadnej ze swoich książek. Czy kiedyś pan to zrobi?\nGdynianie mnie czasem o to pytają, co oczywiście jest miłe. Ale ja o Gdyni trochę napisałem, przede wszystkim w Krótkiej historii pewnego żartu, a w Kartkach z dziennika sporo o Gdyni-Orłowo, gdzie chodziłem do słynnej szkoły plastycznej. Ostatnie strony Dziennika dla dorosłych dzieją się pod klifem orłowskim, podobnie jak finałowa scena ze Złotego pelikana. W Krótkiej historii opisałem na wielu stronach stalinowski pochód pierwszomajowy, w którym uczestniczyłem jako dziecko w latach pięćdziesiątych dwudziestego wieku właśnie na ulicach Gdyni. Drugiego takiego opisu w polskiej literaturze nie ma.\nPodobnie jak nie ma – i chyba w polskiej literaturze nie było – pisarza, który tak wielką sprawiedliwość oddaje małżonce. Kobiety odegrały – i nadal odgrywają – ważną rolę w pana życiu. Dzieli je pan na wygnanki – skłócone z materią, nienawistne, nieszczęśliwe. Wypędzone z istnienia – i pomocnice w istnieniu – silne emocjonalnie i stabilne, zręcznie radzące sobie z materią, niedopuszczające do siebie nawet myśli o złu. Pana babcia była pomocnicą, żona z pewnością też nią jest. No ale co z wygnanką? Nie kusiło pana czasem, by którejś z nich pomóc pogodzić się ze światem?\nNie wierzę, by komukolwiek udało się pomóc komuś pogodzić się ze światem. To są rzeczy nienaprawialne. Nasza postawa wobec świata kształtuje się już w chwili urodzenia, a może nawet jeszcze wcześniej, w życiu prenatalnym. Na przykład słynny psychoanalityk, polemista Freuda, Otto Rank mówił o szoku narodzin, z którego część ludzi nie może się otrząsnąć do końca życia. Są ludzie, którzy czują, że świat ich w naturalny sposób przyciąga, i tacy, których świat odpycha.\nBrzmi to trochę jak wymówka.\nProszę pani, albo się rodzimy tacy, albo tacy. Nie wierzę w żadne terapie, które mogłyby to zmienić. Przychodzimy na świat w jakiejś określonej formie istnienia, której nigdy nie przeskoczymy, choćbyśmy stawali na głowie. Zbyt dużo się napatrzyłem na ludzi, by mieć jakieś złudzenia. Na przykład uważam, że są ludzie, którzy przychodzą na świat jako urodzeni samobójcy. Nie ma dla nich żadnego ratunku.\nSkrajnie pesymistyczny pogląd.\nJest to oczywiście tajemnica, dlaczego Bóg daje każdemu z nas w chwili poczęcia taką czy inną formę istnienia, skazując tym samym na życie przyciągające albo odpychające. Są ludzie, którym świat nie smakuje od urodzenia i nie da się tego zmienić. Może to jest uwarunkowane genetycznie, może środowiskowo, może rodzinnie, może kulturowo. Wiem, że nie powinienem mówić takich rzeczy, gdyż może to zniechęcić do mnie jakichś czytelników, bo teraz wszyscy chcą, żeby pisarz czarował ich rozmaitymi obietnicami nadziei. Ale ja nie mam ochoty na okłamywanie ludzi po to, żeby wkraść się w ich łaski.\nO samobójstwie pisze pan od dawna. Poświęcił mu pan dwie książki: Samobójstwo jako doświadczenie wyobraźni oraz Samobójstwo i grzech istnienia. Jednak pisze pan też dzienniki, a ta forma ma według pana funkcję ocalającą. Czyli jest nadzieja?\nTylko nadzieja – na co? Widzi pani, Tadeusz Borowski uważał na przykład, że właśnie nadzieja jest źródłem największego zła. I dawał taki oto przykład. W Auschwitz tysiące ludzi szły spokojnie, bez żadnego protestu, prosto do komór gazowych. Czasem pilnowało ich tylko dziesięciu, piętnastu uzbrojonych strażników! A ludzie szli, szli, szli tysiącami spokojnie prosto do komory gazowej, właśnie dlatego, że do ostatniej chwili mieli nadzieję, że jeśli będą grzeczni, jeśli nie ruszą palcem, jeśli nie wykonają jakiegoś niewłaściwego gestu, to może ocaleją. Przecież takie dziesięć tysięcy ludzi mogłoby – jak Borowski pisał – rozpędzić wszystkich tych strażników w parę chwil! Pewnie trochę ludzi by przy tym zginęło czy odniosło rany, ale reszta mogłaby jednak ocaleć, albo przynajmniej poniosłaby śmierć w walce, a nie zginęła – jak to określał Różewicz w wierszu Ocalony – niczym zwierzęta rzeźne. Ale nikt do samego końca nie ruszał nawet palcem, bo każdy miał nadzieję. To właśnie nadzieja na przeżycie prowadziła ich prosto w śmierć. Dlatego Borowski uważał, że w niej bije źródło zła.\nNo, ale Auschwitz to jednak była sytuacja ekstremalna. A w zwykłym życiu nadzieja ma sens.\nJa myślę, że można to odnieść do różnych sytuacji w życiu, nie tylko do obozu w Auschwitz. Zwykle człowiek w trudnych sytuacjach mówi sobie: jak nie będę się narażał, to mam nadzieję, może mi się uda. Tymczasem nie narażając się na mniejsze niebezpieczeństwo, zwykle pakujemy się w dużo większe. W tym sensie nadzieja jest przeciwieństwem odwagi. Jak ktoś ma nadzieję, to zwykle liczy, że brak odważnych decyzji go ocali. Tak zachowuje się wielu ludzi.\nRzeczywiście, tak często jest.\nTak było na przykład w Niemczech, kiedy naziści dochodzili do władzy. Ludzie widzieli, że zaczyna się coś niedobrego, ale mówili sobie: miejmy nadzieję, że to tylko chwilowe. Nic nie róbmy, siedźmy cicho, przeczekamy zły czas, a zło minie samo, bo przecież nie może trwać wiecznie. Kiedy widzieli, że rząd zaczyna prześladować opozycję, mówili sobie: to źle, że oni są prześladowani, ale miejmy nadzieję, że nas samych partia rządząca zostawi w spokoju.\nBo nas to nie dotyczy?\nBo nas to na szczęście nie dotyczy. To innych, nie nas, prześladują, więc jak będziemy siedzieć cicho, nie mówiąc nic przeciwko partii rządzącej, to miejmy nadzieję, nic nam się nie stanie. Kiedy tajna policja przychodziła w nocy aresztować sąsiadów, ludzie mówili sobie: miejmy nadzieję, że wezmą tylko ich. Nie ruszajmy się, nie róbmy nic, siedźmy cicho, może nam się uda. I tak właśnie zwykła ludzka nadzieja umacniała władzę nazistów, odbierając ludziom wszelką wolę oporu.\nJednak nadzieja trzyma ludzi przy życiu. Na przykład w ciężkiej chorobie, z tym chyba pan się zgodzi?\nNie wiem, czy sensowna jest nadzieja w przypadku nieuleczalnie chorych. Dawniej ludzie potrafili pogodzić się z nieuniknionym i umierali w spokoju. Teraz nadzieja sprawia, że ludzie umierają w przerażeniu, bo nie potrafią pogodzić się z tym, że to już koniec. Do ostatnich chwil rozpaczliwie karmią się nadzieją, co zmienia ich ostatnie godziny w udrękę.\nA co do samobójstwa… Nieprawdą jest, że depresja jest jego jedyną przyczyną. To stereotyp. Są różne rodzaje samobójstw, które nie mają niczego wspólnego z depresją. Na przykład tak zwane samobójstwa altruistyczne. Pisałem o tym w książce Samobójstwo jako doświadczenie wyobraźni.\nAle też opublikował pan swoje dwa dzienniki. Czy pisanie dziennika może mieć funkcję ocalającą?\nNie wierzę w żadną ocalającą funkcję dziennika. Życie jest silniejsze od wszystkiego i nie da się obłaskawić żadnym pisaniem. Ale z całą pewnością pisanie Kartek z dziennika i Dziennika dla dorosłych bardzo mnie wzmocniło. Zawsze miałem wrażenie niepełnej realności własnego życia. Kiedy zapisuję to, co mi się przydarzyło, moje życie nabiera realności jakby mocniejszej niż życie przeżyte. Zresztą chyba wielu ludzi postępuje podobnie. Opowiadają swoje życie innym, żeby się upewnić, że mają życie rzeczywiste.\nSam fakt przemiany zdarzenia w opowieść ma aż takie znaczenie?\nJak przeżyte zdarzenie zostanie opowiedziane koleżance czy przyjacielowi, to ono dopiero wtedy staje się naprawdę realne i ważne. Mnie wystarczy sam zapis. Widzialność życia wewnętrznego, zapisanego na białej kartce, jest bardzo krzepiąca. Ale wszystko to daleko odbiega od jakichkolwiek nadmiernych nadziei. Z nadzieją w moim życiu postępowałem zawsze bardzo ostrożnie. Zwykle dziwiłem się, że coś mi się udało, bo uważałem, że życie nas raczej nie rozpieszcza. I jeśli czasem obdaruje nas jakąś łaską, to przez czysty przypadek. Miałem zresztą takich przypadków w życiu całkiem sporo, ale mimo to nigdy nie liczyłem na jakąś gruntowniejszą odmianę losu.\nMyślałam, że według pana na pisanie można patrzeć jako na sposób na mrok życia – to tytuł artykułu podsumowującego jedną z audycji w radiowej dwójce z pana udziałem, choć – sprawdziłam – sam pan tych słów nie użył.\nNie ma żadnego sposobu na mrok życia, może poza fanatyzmem religijnym. Fanatyk religijny tym się różni od normalnego człowieka, że potrafi patrzeć na potworności, jakie dzieją się na świecie, ze spokojnym uśmiechem na twarzy, powtarzając sobie, że świat jest piękny a dobry Bóg wszystkich nas kocha. Fanatyzm religijny pozwala nie widzieć świata. W tym sensie daje szczęście. Oczywiście daje je fanatykowi religijnemu, a nie tym, których fanatyk religijny na przykład prześladuje. Ale umieć nie widzieć świata i wmawiać sobie, że wszystko jest okej, to jest duża sprawa. W tym sensie fanatykom religijnym można pozazdrościć. Bo fanatyk religijny nie ma żadnych wątpliwości, że wszystko na świecie jest okej, nawet jeśli widzi wokół siebie straszne rzeczy. Wie, że jest posiadaczem zbawczej Prawdy, która wszystko wyjaśnia, i koniec.\nA co z tymi, którzy nie są fanatykami religijnymi?\nJeśli człowiek nie jest fanatykiem religijnym, to niestety ma rozmaite wątpliwości i kłopoty wewnętrzne. Pisanie nie jest żadnym sposobem na mrok życia, ma jednak ważną funkcję wspólnotową. Kiedy na przykład czytam czyjś dziennik, to odkrywam, że jego autor miał podobne kłopoty co ja, więc – i to jest ten moment krzepiąco-wspólnotowy – nie jestem ze swoimi kłopotami na świecie zupełnie sam.\nBo pociesza nas to, że wszyscy jakoś dzielimy tę samą ludzką dolę na Ziemi?\nJest takie ładne określenie chrześcijańskie: Wygnańcy Ewy. My wszyscy na Ziemi jesteśmy wygnańcami Ewy. Literatura jest formą wymiany doświadczeń między wygnańcami Ewy. Oczywiście mówię o tak zwanej poważnej literaturze, a nie o na przykład romansach kolejowych, kryminałach czy powieściach sensacyjnych. Czasem przypomina ona rozmowę żebraków. Siedzą żebracy pod murem kościoła i opowiadają sobie o życiu. I jeśli nawet opowieści nie są pogodne, sam fakt opowiadania umacnia ich w przekonaniu, że wszyscy jesteśmy zanurzeni po uszy w tej samej materii istnienia. Tak powstaje wielka wspólnota opowiadania, która łączy ludzi ponad czasem. Dostojewski opowiada swoją historię Kafce, Kafka opowiada Albertowi Camus, Albert Camus opowiada Mrożkowi, Mrożek opowiada Gombrowiczowi, Prus Sienkiewiczowi, a Houellebecq mnie…\nNo właśnie – pomaga nam świadomość, że inni mają równie źle. Bardzo ludzkie, lecz jednak nadal pesymistyczne.\nProszę pani, przecież wszyscy wiemy, że większość ludzi ma znacznie mocniejsze sposoby na mrok życia niż jakieś tam pisanie czegokolwiek czy religijne obietnice. Gdyby na przykład na całym świecie pewnego dnia nagle, w ciągu jednej sekundy, zniknęły ze wszystkich półek sklepowych wszystkie butelki wódki, można sobie tylko wyobrazić, jak wzrosłaby natychmiast liczba samobójstw.\nCzyli moc ocalającą ma alkohol?\nPodobnie, gdyby zniknęły wszystkie narkotyki. Dlatego państwa na całym świecie bardzo niekonsekwentnie walczą z alkoholem i narkotykami. To znaczy walczą tak, by nie zwyciężyć do końca, bo wszyscy wiemy, że ludzkość po prostu nie przetrwałaby bez nich na Ziemi. Dlatego zresztą na alkoholu i narkotykach można tyle zarobić. Tak to wygląda. Główną przyczyną alkoholizmu i narkomanii jest, niestety, ludzka rozpacz w obliczu okropności życia. Opinia taka nie podoba się jednak bardzo wielu ludziom.\nNo tak, bo raczej uważa się, że alkoholizm jest po prostu efektem moralnej słabości.\nAle pani zupełnie nie wspomina o humorze, który jest ważnym elementem mojego pisania właśnie jako jeden ze sposobów na mrok życia. Cała Krótka historia pewnego żartu utrzymana jest w tonacji humorystyczno-ironicznej, bo ja bardzo lubię zderzać w moich książkach poważny temat z ujęciami humorystycznymi. Najsilniej to występuje w Złotym pelikanie, który jest rodzajem powieściowej tragikomedii. Pamiętam, jak na spotkaniu autorskim w Monachium niemiecka publiczność zaśmiewała się ze scen i metafor, które występują w tej powieści. Niemcy tę ironiczną tonację chwytali błyskawicznie, ale czytelnicy w Polsce – już raczej nie. Można zastanawiać się nad tym, dlaczego nie chwytali. Kiedyś nawet napisałem parodię Lalki Prusa, nieźle się przy tym bawiąc. Opowiadanie Wiedeńska miłość Stacha W. ukazało się drukiem w tomie Wakacyjna miłość.\nPrzepraszam, wydawali mi się państwo rzeczywiście dość poważni.\nAleż my razem z żoną potrafimy się zaśmiewać do łez, opowiadając sobie rozmaite historie, jakie nam się przydarzyły, z których część trafia potem do moich tekstów! A już prawdziwe ataki śmiechu dopadają mnie na filmach Woody Allena, którego poczucie humoru jest mi bliskie. Przy czym ja potrafię śmiać się z rzeczy, z których większość ludzi raczej śmiać się nie chce albo nie potrafi. To znaczy także z rzeczy ostatecznych. Kiedyś bardzo bawiłem się na czarnych sztukach Witkacego czy Mrożka…\nA więc mrok da się jednak pokonać. Powiedział pan też kiedyś: wielkim szczęściem jest mieć takie dzieciństwo, chwile ocalające. To wielki posag na życie, siła do radzenia sobie z jego okropnościami. Chciałabym jednak zadać panu inne pytanie dotyczące dzieciństwa: czy pana rodzinny dom, babcia, rodzice – był środowiskiem inspirującym dla przyszłego pisarza?\nPowtórzę: nie miałem łatwego życia. A niełatwe życie bardzo sprzyja twórczości, bo zaostrza wrażliwość, pomaga widzieć rzeczy, których inni ludzie nie widzą albo nie chcą widzieć. Wyrabia także skłonność do ironii i humorystycznego dystansu wobec tego, co się nam przydarza. Tak sobie myślę. Może nawet takie życie jest w ogóle warunkiem twórczości. Pod wpływem rozmaitych dobrych i niedobrych doświadczeń, które mnie kształtowały, w pewnym momencie – było to jeszcze w dzieciństwie – doznałem dziwnego wrażenia, że jestem starszy od moich rówieśników. Pamiętam, że to było niesamowite.\nNa czym dokładnie to polegało?\nCoś mnie wyrzuciło poza ich świat, który nagle wydał mi się płaski i nieciekawy. Moją rodzinę przecinały rozmaite napięcia uczuciowe, religijne, intelektualne, światopoglądowe, regionalne, nawet językowe. Była to sytuacja wyzwalająca potrzebę napiętej obserwacji i samodzielnego myślenia, co sprzyja tworzeniu. Bardzo wcześnie zacząłem malować, rysować i pisać. Sprawiało mi to większą przyjemność niż przebywanie z chłopcami z sąsiedztwa, których życie duchowe wydawało mi się banalne i puste. Nuda do kwadratu.\nWasze ścieżki musiały się więc znacznie rozejść?\nPamiętam, jak zdumiało mnie, że oni nie potrafią czegoś narysować tak jak ja. Myślałem, że każdy to potrafi, tylko nikomu się nie chce. I nagle spostrzegłem – przerażony i zachwycony – że mam rękę inną niż oni, bo moja dłoń potrafi coś, czego oni nie zdołają zrobić nawet wtedy, gdyby stanęli na głowie. Znalazłem się we własnej strefie, do której oni właściwie nie mieli żadnego wstępu.\nPoczuł się pan wtedy samotny?\nBardzo wcześnie pojąłem, że żyjąc tak, będę musiał zapłacić za to jakąś dość nieprzyjemną cenę, bo każda Różnica, która nas wyodrębnia, wiąże się z jakimś rodzajem zagrożenia. Zbiorowość z pewnością podziwia utalentowanych ludzi, ale też ma ochotę ich znormalizować i robi to czasem dość brutalnie.\nCo sprawiało, że, jak pan mówi, nie miał pan łatwego życia?\nNie chciałbym się nad tym rozwodzić.\nA czy brak szczęścia dobrze służy sztuce?\nTu zdania są podzielone. Generalnie katolicy uważają, że cierpienie uszlachetnia i wzbogaca. Ale sporo ludzi jest innego zdania – że cierpienie dołuje, upadla i niszczy duszę. Bo przecież chodzi przede wszystkim o to, jakie to cierpienie mamy na myśli: ekstremalne, które sięga ostateczności, czy może takie, które jakoś można znieść. Ja się skłaniam raczej do opinii katolików, którzy uważają, że z cierpienia mogą wyrastać wartościowe rzeczy, chociaż czasem mam wątpliwości, kiedy widzę na własne oczy, do jakiego stopnia cierpienie może zrujnować człowieka, wyniszczyć go fizycznie i psychicznie. Sporo wielkich dzieł zrodziło się z cierpienia, ale na przykład Miłosz wierzył do końca, że najlepsza sztuka rodzi się ze szczęścia, czyli upojenia radością życia.\nPana sztuka miała początkowo rodzić się z talentu plastycznego. Chciał pan studiować na ASP, lecz za namową ojca zdecydował się pan ostatecznie na polonistykę, by zostać nauczycielem. Potem wybrał pan karierę naukową i został nauczycielem akademickim. Czy lubi pan zajęcia ze studentami?\nPodobno na pierwszych swoich zajęciach na uczelni był pan tak zestresowany, że poprosił pan jednego ze studentów o pomoc? Ten student, dziś pisarz, wspomniał o tym w jednym z wywiadów.\nNiestety, nie pamiętam tego epizodu. Nie wiem też, o jakiego pisarza chodzi.\nO Aleksandra Jurewicza.\nJednak jak to się stało, że w jakimś momencie przestała panu wystarczać rola historyka literatury i zaczął pan sam tworzyć literaturę piękną?\nByło odwrotnie. Ja pisałem już w liceum. Historykiem literatury stałem się dopiero po studiach, żeby pracować na uniwersytecie. Zresztą to nie najgorsze miejsce dla pisarza. Miłosz mówił mi, że widzi tę sprawę podobnie.\nNie we wszystkim jednak się zgadzaliście.\nSporo rzeczy nas łączyło, ale i sporo dzieliło.\nMówi pan o tym, że prowadził pan otwarty spór z Miłoszem, nie zgadzał się pan z jego obrazem człowieka. Lecz można chyba powiedzieć, że relację panów cechowała jednak pewna zażyłość?\nŁączyła nas trochę podobna wizja świata, a także zainteresowania filozoficzne i przekonanie, że literatura jest wtedy ważna, kiedy zagląda na terytorium teologii. Odrzucałem jednak antropologię Miłosza.\nJego wizja natury była przekonująca, opierała się w dużym stopniu na Darwinie. Akcentowała – jak to Miłosz przedstawiał – bezlitosną walkę o byt między wszystkimi istotami żyjącymi na Ziemi. Ja też, kiedy patrzę na świat, mam podobne wrażenie horroru rzeczy dziejących się w naturze, co psuje mi estetyczną kontemplację jej cudów. Bo rzeczywiście wszystkie istoty żywe pożerają się wzajemnie od setek tysięcy lat. Taka jest struktura świata. Miłosz w swoich wierszach pytał: czy to możliwe, żeby dobry Bozia stworzył coś tak straszliwego?\nTo dość ryzykowne pytanie, szczególnie w Polsce, choć oczywiście horror, o którym pan mówi, ma miejsce pod każdą szerokością geograficzną.\nMoże dlatego lubię pustynie środkowego zachodu Stanów Zjednoczonych, bo to są miejsca, gdzie jest bardzo mało istot żywych, które mogłyby się wzajemnie pożerać. Skaliste pustynie Ameryki zachwyciły mnie jako wspaniałe rzeźby wykonane ręką Boga, a że na dodatek nie ma tam prawie życia, więc nie muszę kontemplować tych cudów z zatruwającą duszę świadomością wiecznej walki, jaka się toczy w świecie.\nJednak surowość takich krajobrazów, mimo ich majestatycznego piękna, jest przerażająca.\nBardzo lubię okolice Wielkiego Kanionu i przyległe krainy, gdzie jakiś czas temu byłem, chociaż są to właściwie krajobrazy śmierci. Miłosz był raczej nimi przerażony, ale ja te krajobrazy śmierci oglądam z prawdziwym upodobaniem, bo tam prawie nie ma cierpienia istot żywych, które wypełnia cały świat. Jest tylko wspaniała dekoracja skał o najbardziej fantastycznych kształtach, które wspaniale grają kolorami o zmierzchu.\nJuż więc chyba rozumiem pańskie upodobanie do minerałów.\nByć może dlatego lubię być także blisko minerałów, kryształów, rud metali, kamieni, skał, bo – jak chcę wierzyć – nie ma w nich życia, czyli cierpienia. Są tylko wspaniałe formy geometryczne, jakich nie wymyśliłby nawet największy Leonardo da Vinci. Znam jednak ludzi, którzy uważają, że także sam proces krystalizacji minerałów w głębi Ziemi mógł być bardzo bolesny… Żar, ogień, wysokie ciśnienia, miażdżenie mas skalnych, zgniatanie, gwałtowne różnice temperatur, zderzanie się gorąca z lodowatym zimnem, pękanie, kruszenie się…\nWracając do Miłosza, jakie konkretnie różnice was dzieliły?\nW jednym punkcie mocno się nie zgadzaliśmy. Miłosz uważał, że człowiek współczesny jest rozdarty między nauką i religią, bo nie może pogodzić w sobie sprzeczności między tym, co mówi o świecie nauka, a tym, co mówi o świecie religia. Wedle religii świat powinien opierać się na miłości, nauka zaś mówi, że struktura wszechświata jest całkowitym zaprzeczeniem miłości, bo nie ma żadnej miłości w prawach fizyki, chemii czy biologii, jest tylko bezlitosna konieczność przyrodnicza. Miłosz uważał, że ludzie w dwudziestym wieku przeżywają tę sprzeczność boleśnie. Źródłem ich cierpień jest to, że nie potrafią uzgodnić tego, czego dowiadują się na lekcjach biologii, z tym, czego dowiadują się na lekcjach religii.\nI z tym właśnie się pan nie zgadzał?\nUważałem, że Miłosz mylił się w tym punkcie zupełnie. On upierał się, że człowiek w naturalny sposób dąży do spójności wewnętrznej i kiedy tej spójności nie może osiągnąć, to bardzo się męczy.\nAleż przeciwnie! Człowiek wcale nie jest istotą z natury ciążącą do wewnętrznej spójności. Potrafimy zupełnie spokojnie wierzyć w dwie albo nawet trzy całkowicie sprzeczne ze sobą prawdy.\nNa przykład ludzie oglądają sobie rano przy śniadaniu w telewizji film przyrodniczy, który pokazuje świat jako okropne miejsce, gdzie wszystkie istoty żywe cały czas mordują się i pożerają wzajemnie, a potem ci sami ludzie wstają od stołu i spokojnie idą sobie do kościoła na mszę świętą, gdzie ksiądz im mówi z ambony, że dobry Bóg stworzył baranka, lwa, myszkę, biedronkę, ptaszki i rybki i że to wszystko jest niezmiernie piękne oraz absolutnie dobre i cudowne. Jakaż w tym wszystkim spójność ludzkiej duszy! Ludzka dusza – jak napisałem kiedyś w Kartkach z dziennika – jest trochę podobna do komody z setką szufladek, a w każdej z tych szufladek osobna myśl i osobne uczucie, więc żadnej palącej sprzeczności między tym, co jest w jednej szufladce, i tym, co jest w drugiej, człowiek w ogóle nie odczuwa, bo raz otwiera jedną szufladkę i wyjmuje z niej, co chce, a raz drugą, zapominając zupełnie o tym, co było w pierwszej.\nCzyli widzimy rzeczy osobno?\nTuwim mocno szydził z tego w sławnym wierszu o strasznych mieszczanach, ale nie miał racji. Na zdolności do osobnego widzenia polega nasza sztuka przetrwania na Ziemi. Bez niej byśmy zginęli.\nTrochę o takich sprawach rozmawialiśmy, ale często żartobliwie, z dystansem. Miłosz bardzo się starał być zwyczajnym, wewnętrznie spójnym katolikiem, a nie było to dla niego łatwe, zważywszy na sprzeczności w jego obrazie natury i pytania teologiczne, które stawiał. Odnosiliśmy się do siebie z szacunkiem i sympatią, uznając różnice między nami za oczywiste, ale nie przesadzajmy, nie była to relacja bliska, raczej po prostu przyjacielska znajomość. Podtrzymywała ją pięknie moja żona, bo czasem ja sam jestem trochę jak ten litewski mruk, który żadnego towarzystwa nie potrzebuje. Mam to po ojcu, starym Wilniuku z dawnej, polskiej Litwy, bo ojciec urodził się pod Wilnem i spędził tam swoją młodość.\nPrzyjaźnił się pan też z Wisławą Szymborską. Jak się zaczęła ta przyjaźń?\nPo śmierci wielkich pisarzy zwykle mnożą się zastępy ich prawdziwych przyjaciół. Nasza – moja i mojej żony – znajomość z Wisławą Szymborską była miłą, przychylną znajomością.\nTym razem zastępy przyjaciół najwyraźniej pomnożyła pewna gazeta w wersji elektronicznej, gdzie można znaleźć informację o tej przyjaźni. Wracając jeszcze na chwilę do początków: dlaczego pierwsze książki opublikował pan pod pseudonimem?\nByłem młody, kruchy i niepewny siebie, dlatego wziąłem sobie skandynawskie słowo Lars, bo było ono zupełną odwrotności mnie samego. Oznaczało: strong man. Trochę to był żart, a trochę zasłona przed życiem. Poza tym to obce imię pasowało do niezwykłych książek, jakie wtedy pisałem. Nikt takich książek wtedy nie pisał.\nTak, to były rzeczywiście dziwne książki, szczególnie chyba w tamtych latach.\nNiby to były książki przygodowe, których akcja rozgrywała się na Karaibach, ale napisałem je w silnym stresie po wprowadzeniu stanu wojennego i zduszeniu buntu ludowego w Polsce w 1981 roku. Fabuła przygodowa była w nich tylko wehikułem służącym do symbolizacji stanu wewnętrznego, w jakim się wtedy znalazłem, a nie był to stan dobry. Powieściową akcję umieściłem na fantastycznym archipelagu San Juan de la Cruz, co miało swoje znaczenie, bo chodziło o św. Jana od Krzyża. I tam właśnie – na karaibską wyspę – przeniosłem moje polskie niepokoje. Pierwsza książka miała tytuł Ludzie-Skorpiony (główną sprawą była w niej sytuacja ludzi w sytuacji bez wyjścia, ocierających się o samobójstwo), druga Człowiek-Litera (główną sprawą było tu pytanie, czy warto umierać za słowa, z których ulepiona jest narodowa tożsamość).\nWystąpił pan w tych książkach pod własnym nazwiskiem jako autor ilustracji, winiet i przerywników, to znaczy, że jako grafik czuł się pan od dawna w miarę pewnie.\nRysowanie odczuwałem jako coś dużo bardziej konkretnego niż pisanie.\nJednak trzymając się tematów literackich: wiem, że swoich mistrzów nie traktował pan jako wzorów, w każdym razie nie w całości byli nimi dla pana, podobnie jak osoby stanowiące autorytet w innych dziedzinach. Który z nich miał na pana największy wpływ, był punktem odniesienia?\nNajwiększy wpływ miała na mnie Biblia i język Kościoła. Przecież w Polsce najwcześniejsze wtajemniczenia w tak zwaną literaturę wysoką daje nam niedzielne czytanie Pisma Świętego na mszy. To wtedy słyszymy po raz pierwszy w życiu język inny od tego, którym mówimy na co dzień. Przynajmniej tak było w moim pokoleniu, może teraz jest inaczej. Opowieści i sceny biblijne zapadły w moją pamięć na zawsze.\nNiektóre z nich już w dzieciństwie budziły mój sprzeciw. Przeraziła mnie na przykład opowieść o Abrahamie, do którego Bóg któregoś dnia mówi: Masz zabić własne dziecko, bo ja tak chcę. Udowodnij mi swoją wiarę, wyrażając zgodę na jego zabicie. Księgi Hioba nie umiałem słuchać spokojnie. Wszystko się we mnie burzyło.\nAle dziś, szczególnie dla młodych ludzi, Biblia rzadko stanowi punkt odniesienia, po prostu najczęściej niewiele o niej wiedzą, mało ich to zajmuje.\nTo prawda. Czuję przepaść między moją wyobraźnią a wyobraźnią części młodych ludzi, także katolików, bo Biblia jest dzisiaj chyba jedną z najmniej znanych książek w Polsce. Mało kto – poza kapłanami – przeczytał ją w całości. Sporo ludzi wypowiada się o Biblii, nie mając pojęcia o jej treści, co zupełnie im nie przeszkadza. Trafiałem nawet na księży, którzy całej Biblii nigdy nie przeczytali. Tajemnicą Biblii jest jej wysoka jakość artystyczna, która się zupełnie nie starzeje. Można się z Biblią nie zgadzać, ale trudno zaprzeczyć, że jest literackim arcydziełem. Ja mam w głowie biblijne sceny zawsze. Kain i Abel, potop, spalenie Sodomy i Gomory, Abraham i Izaak, droga do Emaus… To jest tło, na które nanoszę mój obraz świata, co wcale nie znaczy, że jestem jakimś pisarzem religijnym.\nMimo że stale odnosi się pan do Biblii…\nJeśli miałbym wybierać, wolałbym określenie: pisarz teologiczny, bo to nie jest to samo. Pisarz teologiczny to pisarz, który porusza się w przestrzeni wyobrażeń religijnych nawet wtedy, gdy nie wierzy w Boga, bo wyobrażenia te traktuje jako materiał twórczości i podstawowy układ odniesienia. Ważne odniesienia biblijne występują i w Złotym pelikanie, i w Dolinie Radości, i przede wszystkim w Pannie Ferbelin. Ale można te powieści czytać także bez takiego tła, choć ono – jak myślę – znaczeniowo te książki wzbogaca.\nChodzi jednak nie o same odniesienia. Powiedział pan kiedyś, że ważna jest tylko taka literatura, która stawia niebezpieczne pytania, teologiczne i inne. Czy mamy dziś w Polsce taką literaturę?\nNie wiem. Z pewnością są pisarze, którzy takie pytania stawiają. Od tej strony mało znana jest na przykład Olga Tokarczuk, która bardzo przejmuje się gnozą i judaizmem. Ale czy to jest dominująca tendencja, nie mam pewności. Pisarzem teologicznym jest niewątpliwie Jarosław Marek Rymkiewicz, tyle że on uprawia teologię krwi ofiarnej narodu polskiego, która jest mi zupełnie obca.\nCzytał pan też Koran, choć go pan nie skończył. Czy jest też tak wartościowym artystycznie dziełem, jak Biblia?\nBiblia jest mi bliższa jako typ wyobraźni. Koran w wielu miejscach rozwija i modyfikuje jej wątki. Są w nim te same postacie, ale znacznie słabszy jest żywioł epicki, który w Biblii dominuje. Biblia lubi opowiadać historie. Koran – nie. Duża jego część to zalecenia moralne w formie religijnych przepisów.\nPodobno ma pan stały wyrzut sumienia dotyczący książek, których pan nie przeczytał, a powinien był to zrobić. Chyba każdy z nas zna to uczucie. Ale dlaczego chciałby pan przeczytać Młot na czarownice?\nProszę pani, nikt nie przeczytał tego, co powinien przeczytać. Tak wygląda nasza sytuacja. Bo nie zdołamy zjeść tortu literatury w całości. Za duży. Więc ja sobie co jakiś czas obiecuję, że jak będę na emeryturze, to nadrobię zaległości. Oczywiście nic z tego nie będzie, ale czasami się łudzę.\nA Młot na czarownice?\nPolowania na czarownice co jakiś czas powtarzają się na świecie i będą się powtarzać. Warto, by studenci na uniwersytetach studiowali teksty, które dostarczały paliwa ideologicznego dla tego rodzaju straszliwych prześladowań. Należy czytać takie książki jak Młot na czarownice – oczywiście w naukowym opracowaniu – żeby poznać sposoby myślenia strasznych ludzi, którzy tępią, dręczą, prześladują i mordują wszelką Odmienność. To będą książki zawsze aktualne. Młot na czarownice, złowieszczy podręcznik polowań na czarownice, napisany w piętnastym wieku przez katolickich inkwizytorów, Heinricha Kramera i Jakoba Sprengera, zatwierdzony przez papieża Innocentego VIII, był źródłem nieszczęść tysięcy niewinnych kobiet i będzie, niestety, książką zawsze aktualną. Bo na jego podstawie możemy analizować strukturę wciąż powtarzających się przesądów, jakie tkwią u podstaw wielu ideologii represyjnych, a także praktyk śledczych, włącznie z wymuszaniem zeznań torturami.\nW rozmowie z panem rysuje się świat pełen okropieństw, cierpienia, gdzie ludzie nie zmieniają się – nawet w ciągu setek lat – na lepsze, gdzie nadzieja jest złudna, a nawet zgubna. Jednak z pana książek wynika, że można się trochę od tego świata i jego zawieruch odgrodzić, poprzez piękny, inteligentny, harmonijny detal, materialne oznaki dbałości – a nawet wręcz czułości – względem drugiego człowieka. Widać, jak ceni pan kulturę pieczołowitości dla szczegółu. Precyzyjne, plastyczne opisy elementów architektonicznych, mebli i innych przedmiotów, ekfrazy odnoszące się do nich jak do dzieł sztuki – czy pisząc je opiera się pan o wcześniejsze notatki, czy też potrafi przywołać je pan z pamięci?\nJa mam fotograficzną pamięć szczegółu. Dobrze się czuję w bogatej w ornamenty i detale architekturze dawnego czasu. Bardzo mnie wzmacnia duchowo obecność w pięknych miastach, szczególnie kiedy jest to obecność we dwoje. Bo zupełnie nie mówimy o tym, że właśnie bycie we dwoje osłania nas przed mrokiem życia najmocniej. Ważniejszej rzeczy nie ma. Wszystko inne – pisanie, sztuka, minerały – to są drugorzędne dodatki. I ja dużo piszę w moich książkach o tym, co to znaczy być naprawdę we dwoje. Jakie to ma znaczenie w spotkaniu ze światem, który nie lubi się z nami cackać.\nAle potrafię zobaczyć wyobraźnią w najdrobniejszych szczegółach także przedmioty, których nigdy na jawie nie widziałem. W moich pierwszych powieściach Ludzie-skorpiony czy Człowiek-litera zbudowałem świat z przedmiotów, które nigdy nie miały własnej nazwy: stroje, rośliny, broń, pojazdy, miejsca, krajobrazy, minerały…\nTak, to trochę jak w Silmarillionie Tolkiena. A minerałów mających nazwy ma pan imponującą kolekcję. Prawdę mówiąc, na pana biurku jest ich tyle, że zostawiają mało miejsca na cokolwiek innego, widać to na jednym z materiałów filmowych z Państwa mieszkania. Są też pięknie eksponowane w gablotach.\nJuż trochę mówiłem o tym, co mnie przyciągnęło do minerałów, kryształów, opali i agatów. Zbieram też muszle, skamieniałości i kule z przezroczystego szkła. Minerały interesują mnie wyłącznie jako piękno doskonałe, w którym nie ma bolesnych śladów życia. Jest tylko czysta forma, jakimś cudem utworzona w mrocznych głębinach ziemi, co zawsze mnie fascynowało. Do tych zainteresowań popchnęły mnie fantastyczne powieści Juliusza Verne’a, przede wszystkim Podróż do wnętrza ziemi, które czytałem w dzieciństwie.\nKiedyś powiedział pan nawet, że czuje się człowiekiem Ziemi.\nSą różne typy wyobraźni. Kiedyś poklasyfikował je wielki francuski myśliciel, Gaston Bachelard. Wyróżnił rodzaje wyobraźni ze względu na skłonność artysty do jakiegoś żywiołu. Są pisarze, których wyobraźnia krąży wokół Ognia, Powietrza, Metali, Wody, Ziemi…\nZawsze pobudzał moją wyobraźnię podziemny świat: jaskinie, groty, podziemne tunele, labirynty, przejścia w skałach i to, w jaki sposób w świecie podziemnego chaosu tworzą się formy tak doskonale regularne, jak kryształy górskie czy kryształy ametystu.\nWidzi pan w nich talizmany?\nNigdy nie miałem takich skłonności. Czułem jednak wiele razy – pewnie to było złudzenie – że minerały, szczególnie ametysty – dobrze na mnie działają. Jak – nie potrafię powiedzieć. Lubię mieć je zawsze w pobliżu, pod ręką. Moje oko odpoczywa, kiedy na nie patrzę. Możliwe, że właśnie nieobecność życia i bólu w ich doskonałych kształtach uwalnia mnie na moment od świata, który jest przepełniony bólem ludzi i zwierząt. Czasami zresztą skłaniam się do naiwnej wiary, że ból odczuwają nie tylko ludzie i zwierzęta, lecz także rośliny.\nMoże to wcale nie jest takie naiwne, ale na razie nauka nie ma co do tego pewności.\nPewnie nie ma, a może nawet odrzuca taki obraz natury, ale ja już w dzieciństwie miałem wrażenie, że cały świat jest przepełniony bólem. Wierzyłem nawet, że kamienie odczuwają ból i rosną w ziemi. A ścinane piłą drzewo płacze.\nTo znów mocno pesymistyczna wizja…\nWcale nie pesymistyczna, tylko empatyczna, proszę pani. Ja uważam, że właśnie zdolność do empatii czyni nas ludźmi. Kto nie ma zdolności do empatii, jest tylko ćwierćczłowiekiem. Ale wcale się nie dziwię ludziom, że takich rzeczy nie chcą słuchać, chociaż buddyzm mówi dokładnie to samo, i to najzupełniej serio, bo postawa empatyczna utrudnia życie, a wielu ludzi chce mieć łatwe życie za każdą cenę. Na przykład za cenę obojętności na cierpienie pozaludzkie. Niemało ludzi dobrze się czuje w skórze nosorożca. Za nic nie chcą dopuścić do siebie myśli, że na przykład to, co ich otacza, może być wrażliwe na ból. Bardzo to wygodne, mieć poczucie zupełnej bezbolesności roślin i rzeczy. Byli zresztą filozofowie, którzy uważali, że zwierzęta nie odczuwają żadnego bólu, bo są tylko maszynami biologicznymi, więc można je nawet kroić żywcem bez znieczulenia.\nNo tak, choćby Kartezjusz.\nNie wiem, jak Bóg chrześcijan może się wytłumaczyć z tej straszliwej ilości bólu, jaka istnieje na ziemi od początku świata do dzisiaj. I do czego ten ból – ludzi, zwierząt i roślin, a może nawet kamieni – jest Mu potrzebny, skoro jednak istnieje za Jego przyzwoleniem. Czasem przychodzi mi do głowy, że może ból odczuwają też gwiazdy i planety, że jednym wielkim bólem jest cały wszechświat. Są w tym pewnie jakieś odległe echa dawnej wiary dziecięcej, naiwnej, ale ośmielę się twierdzić, że ta wiara niepozbawiona była pewnej dozy szlachetności, której byłbym skłonny nawet bronić.\nWracając do zwyczajnych, codziennych przedmiotów – pana rodzice, jak wielu Polaków z ich pokolenia, utraciło swoje rodzinne domy. Czy ocalały z nich jednak jakieś pamiątki, które ma pan do dziś, stare przedmioty, których nie są zaprogramowane na zniszczenie, lecz których intencją jest przetrwać i służyć dzieciom i wnukom?\nTo są zupełne resztki. Parę fotografii i podartych, nadpalonych dokumentów. Poza tym nic. Mam trochę takich rzeczy po matce, po ojcu nie mam prawie niczego. Ja myślę, że moja filozofia wszechobecności bólu też jakoś rzutuje na mój stosunek do przedmiotów. Mam czułość szczególnie do tych, które przeszły przez próbę jakiegoś strasznego kataklizmu i cudem ocalały. Dawniej je zbierałem, mam całą kolekcję, teraz już nie zbieram.\nDlaczego je pan gromadził?\nPodniecała mnie tajemnica ich przetrwania. Że miliony takich przedmiotów zmieniło się w garść popiołu, a im udało się jakoś przeżyć najgorsze. Jak, dlaczego, w jakim celu, po co, z jakiej przyczyny? Nie wierzę w istnienie przedmiotów, których intencją jest przetrwanie. Wszystko, co istnieje, rozsypie się w proch. Jeśli się rozczulam nad przedmiotami, to także dlatego, że biorąc je do ręki, mam wrażenie, że za chwilę rozsypią mi się w palcach i znikną. Że nawet żelazo jest ulepione z mgły. To jest zresztą zgodne ze współczesną fizyką, która mówi, że cząstki elementarne istnieją tak, jakby ich nie było, bo nie można ich dostrzec i ustalić ich położenia. A z przekazywaniem dzieciom i wnukom mam problem. Bo jeśli ja im coś przekażę, to gdzie oni to zmieszczą w swoim mieszkaniu? Pewnie będą musiały się tego wszystkiego jakoś pozbyć. Żadnej więc ciągłości raczej nie przewiduję. Ale ja się tym nie martwię. Może znikanie bez śladu jest piękne? Mówią o tym wszystkie baśnie, a baśnie są zwykle mądre.\nW Dzienniku dla dorosłych wspomina pan o pewnym czarnym, dębowym stole. Czy wciąż jest w pana posiadaniu? To przedmiot, który zdecydowanie powinien przetrwać.\nWłaśnie w tej chwili autoryzuję nasz wywiad przy tym sławnym stole. Jest prostokątny, bez żadnych gwoździ i śrub. Samo drewno. Na jego czarnym blacie są ślady farb i nacięć. To na nim Jerzy Janiszewski i Krystyna Janiszewska zaprojektowali najsłynniejszy polski znak XX wieku: napisane czerwoną farbą słowo SOLIDARNOŚĆ z małą chorągiewką nad literą N. A ja na tym stole napisałem mojego Hanemanna.\nCzy gdy pisał pan tę powieść – lub gdy pisze pan inne książki – ma pan gotowy plan dzieła, czy też zostawia pan miejsce na pewną niewiadomą?\nNigdy nie piszę od początku do końca. Pracuję raczej fragmentami, tak jakbym z gotowej, wyobrażonej całości wyjmował po kawałku cząstki mozaiki do ułożenia. Czasem zaczynam od jednego z ostatnich rozdziałów, czasem od pierwszego – tak było na przykład w przypadku Hanemanna. Nie sporządzam też na początku spisu osób, życiorysów postaci i szkicu fabuły, tak jak to robił Andrzejewski. Najlepiej, jeśli powieść zaskakuje mnie podczas pisania.\nJako osoba poważnie traktująca swoją pracę, obowiązkowa – czy pisze pan systematycznie?\nPrzede wszystkim ja mam kilka osobowości, które sobie wzajemnie nie przeszkadzają. Jestem zrównoważonym pracownikiem i obywatelem, który płaci podatki i wywiązuje się z obowiązków zawodowych z należytym staraniem. Ale jestem też pisarzem, który działa w innych zakresach. Nigdy nie zmuszam się do pisania rzeczy literackich. Jeśli nie ma naporu wewnętrznego, to po prostu nie piszę i tyle.\nSłyszy się czasem, że pisarze skarżą się na kryzysy twórcze. Czy i pana to dotyka?\nNie przeżywam żadnych kryzysów twórczych, bo kryzysy twórcze przeżywają pisarze, którzy żarłocznie chcą pisać, dręczą się więc, jeśli im pisanie nie idzie. Kiedy nie czuję naporu wewnętrznego, zajmuję się czymś innym: studiuję, piszę poważne artykuły naukowe, przygotowuję wykłady, biorę się do spraw domowych. Powtórzę to, co już kilka razy powtarzałem. Nie należy ciągnąć Pana Boga za rękaw, domagając się łaski natchnienia. Jak łaska nie spływa, nie należy pisać i tyle. Jest to niewyobrażalne dla ludzi, którzy zasmakowali w roli pisarza. Lubią być pisarzami, dlatego stan niepisania wprawia ich w panikę. Mnie nie wprawia. Czekam sobie spokojnie na przypływ i na razie przypływy zdarzają się stosunkowo często. Nie narzekam. A kiedy przypływy ustaną zupełnie, to wezmę się intensywniej na przykład do moich prac graficznych. Ja nie uważam, że pisarz to jest zawód, profesja, stała umiejętność. To przychodzi i odchodzi, potem znowu przychodzi i znowu odchodzi.\nJak więc wygląda pana dzień?\nMój dzień wyznaczają obowiązki zawodowe i to, jak śpię. Często budzę się o trzeciej nad ranem, wtedy pracuję do szóstej, potem odsypiam do dziewiątej. Czasem pracuję cały dzień od szóstej rano do dwunastej wieczór. Nigdy nie pracowałem jak w zegarku – od ósmej do trzeciej. Czasem jakiś pomysł budzi mnie w środku nocy, wtedy zapalam światło i sięgam po ołówek. Bo ja piszę moje książki ołówkiem albo miękką stalówką pióra marki Parker. I to najlepiej zielonym atramentem. Jestem ostatnim pisarzem polskim z dziewiętnastego wieku.\nWidzę w tym względzie pewne podobieństwo pomiędzy panem i, również pochodzącym z Gdańska-Oliwy, Jackiem Dehnelem. Czarująco staroświecki styl, który nie jest stylizacją, a wyrażeniem siebie, przywiązanie do dobrych obyczajów, miłość do starych przedmiotów, a nawet antydatowanie własnych utworów. Jacek Dehnel łączy to jednak z zainteresowaniem Internetem. A jaki pan ma stosunek do publikowania w sieci tekstów literackich, ale też do kontaktów z czytelnikami i ze znajomymi poprzez Internet?\nInternet mnie zachwyca i przeraża. Zachwyca, bo daje nieskończone możliwości poznawania świata. Przeraża, bo jest kloaką naszych czasów. Oczywiście są w Internecie rzeczy dobre, na przykład poważne portale cenionych uniwersytetów, repozytoria ze świetnymi tekstami, mądre fora dyskusyjne. Ale ludzka wolność w Internecie często polega na tym, że człowiek może pokazać, jaką to jest jednak istotą ohydną. Właśnie anonimowość wyzwala w ludziach najgorsze instynkty. Jeśli ja coś publikuję, to robię to pod swoim własnym imieniem i nazwiskiem, bo należę jeszcze do cywilizacji dziewiętnastego wieku, kiedy liczyła się osoba. Oni tylko tchórzliwie opluwają z ukrycia. Coś obrzydliwego. To tchórze, którzy nie mają odwagi podpisać swoim imieniem i nazwiskiem tego, co wypisują. Ale już się uodporniłem. Chcą na mnie napadać, niech napadają. Najgorsze, że część z tych osobników to są podobno prawdziwi katolicy z medalikiem na szyi, którzy nienawidzą wszystkich ludzi myślących inaczej niż oni, dlatego chcą ich zabić obrzydliwymi słowami.\nCzy nie niepokoi pana też częste lekceważenie praw autorskich w mediach elektronicznych?\nZ Internetem mam niedobre przygody wydawnicze, bo ktoś umieszcza całe składy moich książek na stronach internetowych, nawet nie pytając mnie o zgodę. Po prostu umieszcza, i tyle. I podobno bierze jeszcze pieniądze za udostępnianie. Podoba mi się to średnio.\nA czy warto samemu udostępniać w Internecie własną twórczość? Wielu autorów tak robi, szczególnie gdy nie mogą swoich prac opublikować drukiem.\nWcześniej czy później wszyscy przejdziemy do Internetu. To tylko kwestia czasu. Będzie to miało jedną dobrą stronę: może oszczędzimy życie milionów Bogu ducha winnych sosen. Ale na razie wolę czytać na papierze niż na ekranie.\nPowiedział pan wcześniej, że pana książki powstają w tradycyjnym rękopisie. Czy przepisuje je pan potem na komputerze, czy też wydawca, a więc małżonka, otrzymuje je od pana w niezmienionej formie?\nBywa i tak, i tak.\nTrzecia w nocy to godzina wilka, tak pan ją nazywa. Czy pisanie jest sposobem na jej oswojenie?\nNo, trzecia w nocy to jest ciekawa pora. Wszystkie upiory budzą się wtedy, a najgorszym upiorem jest upiór od poprawiania życia. Straszna myśl: przecież mogłem wtedy zrobić coś innego. To jest dopiero upiór. Prawdziwy wampir, wysysający krew z dna duszy. Człowiek rozmyśla nad tym, co kiedyś zrobił, i gryzie się, że nie postąpił inaczej. Nie ma na tę bestię żadnego sposobu. Ani zasnąć, ani wstać. Człowiek leży w kleszczach. I tylko czuje ucisk pod sercem. Bo życie jest niezadowolone i żąda, by coś z nim zrobić. Życie domaga się poprawek. Ale co można zrobić?\nMoże znów naiwnie, ale zapytam: czy pisanie nie jest dobrym sposobem na oswojenie godziny wilków?\nTym sposobem jest czytanie Biblii. Kiedy się budzę o trzeciej, sięgam po Biblię, otwieram na dowolnej stronie i czytam, ale nie po to, żeby się uspokoić. Czytam i buntuję się. Jak Jakub walczący z aniołem. Bo Biblia wcale nie uspokaja. O, w żadnym wypadku. Tam są rzeczy bardzo trudne do strawienia. Czasem czytam ją i notuję na karteczkach to, co przeczytałem. Z komentarzem gorzkim albo słodkim. Biblia potrafi zmęczyć. To zmęczenie w godzinie wilków jest jakąś formą ocalenia.\nKilka pana książek powstało przy współpracy z innymi autorami, na przykład z prof. Marią Janion, ale także z pana żoną. Wtedy musi być jednak jakiś plan pisania, noc raczej nie jest w nim chyba uwzględniana. Jak pisze się książkę na cztery ręce?\nNie, ja oczywiście nie pytam o sprawy osobiste. Chodzi mi o to, czy pisanie z drugim autorem jest bardziej ograniczające czy bardziej inspirujące? Trzeba uwzględniać, zgrać, dwa rozkłady dnia, brać pod uwagę czyjeś zdanie, ale z drugiej strony z pewnością występuje zjawisko synergii.\nWspólne pisanie pełne jest niespodziewanych atrakcji psychicznych.\nProwadził pan warsztaty literackie dla adeptów twórczego pisania. Czego można nauczyć w trakcie takich warsztatów?\nNie wiem. Warsztaty mogą pomóc tylko ludziom utalentowanym. Ale myślę, że nieutalentowanym nie zaszkodzą.\nOtrzymał pan wiele prestiżowych nagród, pana książki są ważne – zarówno w sensie literackim, jak i osobistym, również poza Polską – dla bardzo wielu czytelników; jest Pan członkiem jury liczących się konkursów literackich, o panu i o pana twórczości nakręcono dwa filmy. Czy czuje się pan spełniony jako pisarz, czy też wciąż aktualna jest pana maksyma, że swoje pięć minut ma pan nadal przed sobą?\nTylko dureń może powiedzieć o sobie, że jest spełniony. A Kościół, mądra matka nasza, przypomina nam codziennie, że wszyscy jesteśmy marnymi grzesznikami, więc nasze spełnienie może kiedyś nastąpi, ale najpewniej chyba dopiero w Niebie, o ile tam trafimy.\nJakie są pana dalsze literackie plany?\nMoje plany? Przeżyć do następnej Wigilii. Poza tym planuję wydać nowy tom dziennika, który właśnie kończę, oraz nową powieść, którą niedawno skończyłem.\nMówią, że dobrze nie planować nic zbyt dalekosiężnie, ale pan wykazuje w tym zakresie po prostu dobry humor, a on podobno przedłuża życie. A mówiąc całkiem serio, czy może pan powiedzieć coś więcej o tej powieści? I jakiego okresu dotyczyć będą nowe dzienniki?\nPo pierwsze: nadmierne przedłużanie życia nie jest zbyt rozsądne, chociaż ludzie bardzo się przy tym upierają. Najstraszniejszą pieśnią, jaka wydobywa się z ludzkich ust w Polsce, jest, niestety, nadzwyczaj popularne Sto lat. Widziałem umieranie ludzi dziewięćdziesięcioparoletnich. Tylko człowiek nieodpowiedzialny, który czegoś takiego nie widział, może życzyć innym stuletniej starości. Należy umierać we względnie dobrym stanie ducha i ciała. To znaczy nie za wcześnie i nie za późno. Niestety, mało komu taki rozsądny plan wychodzi.\nPo drugie: będzie to powieść teologiczna, której niepokojąca akcja z udziałem kobiety i mężczyzny dzieje się we współczesnej Polsce.\nPo trzecie: najnowszy tom dziennika będzie obejmował ostatnie lata, z pewnymi powrotami w przeszłość. Inaczej niż tomy dziennika, które dotąd wyszły, będzie on miał charakter bardziej osobisty.\nCzy jest coś, czego można panu życzyć?\nŻebym – póki żyję – mógł na własne oczy oglądać szczęście moich bliskich.\nTego więc serdecznie życzę. Bardzo panu dziękuję za uwagę i poświęcony czas.\nZe Stefanem Chwinem rozmawiała Beata Klimowicz, 16 lutego 2016.\nStefan Chwin (urodzony w 1949 roku w Gdańsku) – prozaik, eseista, historyk i krytyk literatury. W latach 80. był członkiem zespołu redakcyjnego serii Transgresje (Tom Dzieci, wydany pod redakcją Marii Janion i Stefana Chwina, 1988). Do jego najważniejszych publikacji krytycznych i literaturoznawczych należą: Bez autorytetu (wspólnie ze Stanisławem Rośkiem, 1981), Romantyczna przestrzeń wyobraźni (1988), Literatura i zdrada (1993), Samobójstwo jako doświadczenie wyobraźni (2010), Samobójstwo i grzech istnienia (2013), Miłosz. Interpretacje i świadectwa (2012), Miłosz. Gdańsk i okolice. Relacje. Dokumenty. Głosy (2013). Przygotował też Mickiewiczowskiego Konrada Wallenroda we własnym opracowaniu historycznoliterackim w Bibliotece Narodowej (1993). Jako powieściopisarz zadebiutował pod pseudonimem Max Lars powieściami fantastycznymi Ludzie-skorpiony (1984) oraz Człowiek-Litera (1989) (obie z ilustracjami autora).\nWydał autobiograficzny esej o Gdańsku lat pięćdziesiątych Krótka historia pewnego żartu (1991), powieść Hanemann (1995), przetłumaczoną na kilkanaście języków, za którą w 1995 roku otrzymał między innymi Paszport Polityki), powieść Esther (1999), zbiór historii alternatywnych Wspólna kąpiel (2001, wspólnie z Krystyną Lars), powieści: Złoty pelikan (2002), Żona prezydenta (2005), Dolina Radości, Panna Ferbelin (2011). Opublikował również Kartki z dziennika (2004) i Dziennik dla dorosłych. W 2015 wydał w Niemczech Ein Deutsches Tagebuch.\nJest laureatem wielu nagród, zarówno za twórczość naukową (między innymi Nagroda im. Heweliusza, indywidualna Nagroda Ministra Edukacji), jak i literacką (między innymi jedno z najważniejszych niemieckich wyróżnień literackich, nagroda im. Andreasa Gryphiusa, 1999) oraz nagroda im. Ericha Brosta (1997), a także kilkunastu prestiżowych wyróżnień krajowych (Nagroda PEN Clubu, Nagroda im. Samuela Bogumiła Linde, nagroda Splendor Gedanensis).\nW latach 1997-2003 był jurorem Literackiej Nagrody Nike, jurorem Konkursu Głównego 37. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, Konkursu Dwa Teatry oraz 49 Krakowskiego Festiwalu Filmowego. Prowadził też w TVP 2 dział literacki w programie Autograf.\nJego książki, artykuły i eseje ukazywały się w Niemczech, Austrii, Anglii, Irlandii, Włoszech, Czechach, Danii, Francji, Szwecji, Słowenii, Serbii, na Ukrainie, Litwie, Węgrzech, w Rumunii, Słowacji, Słowenii, Hiszpanii, Japonii, Szwajcarii, w Rosji, Meksyku, Kanadzie i w USA. Stefan Chwin jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Gdańskiego Towarzystwa Naukowego (Societas Scientiarum Gedanensis) oraz PEN Clubu. W latach 2007-2014 był członkiem Rady Języka Polskiego przy prezydium Polskiej Akademii Nauk.\nJoanna Mueller: Czekam na kolejne piękne sensyRozmowy\nMagdalenę Bielską pytamy o „Czarną Wyspę”Rozmowy, Kilka pytań


Recenzja "PdK": Major – 29. WFF | Eastbook.eu\nRecenzja „PdK”: Major – 29. WFF\nArtykuły, Film, Kultura, Partnerstwo dla Kultury, Rosja\nJeden z mocniejszych filmów tegorocznego Warszawskiego Festiwalu Filmowego. Wstrząsająca opowieść w klimacie Smarzowskiego o brutalnej rosyjskiej milicji, która zamiast strzec prawa zajmuje się chronieniem interesów „swoich”\nTen film nikogo nie pozostawi obojętnym. Zimowa rosyjska miejscowość gdzieś na dalekiej prowincji. Do najbliższego większego miasta setki kilometrów. Miastem rządzi lokalna mafia, której trzon stanowią szefowie milicji i biznesmeni. „Stróże prawa” (cudzysłów nieprzypadkowy) zajmują się głównie przyjmowaniem łapówek, zbieraniem haraczy i kryciem swoich kolegów, którzy po pijaku złamali prawo.\nGłównego bohatera Siergieja poznajemy w drodze do szpitala, gdzie jego żona właśnie urodziła ich dziecko. Nagle na drodze pojawia się chłopiec, na śliskiej drodze skacowany milicjany nie jest w stanie zapanować nad samochodem i zabija dziecko na oczach matki. W ruch puszczona zostaje maszyny, która ma zatuszować sprawę. Rodzice są zmuszeni podpisać dokument w którym przyznają się do winy. Sytuacja wymyka się jednak spod kontroli, a Siergiej – targany wyrzutami sumienia – nie ma zamiaru dłużej uczestniczyć w zgniłym systemie.\nReżyser filmu, Jurij Bykow, w sposób niemal dokumentalny pokazuje widzom kolejne stopnie drabiny skorumpowanej struktury, gdzie biedni ludzie nie mogą liczyć na sprawiedliwość. Punktuje wszystkie patologie współczesnych rosyjskich władz tworząc mroczną, przejmującą opowieść o zdemoralizowanych, aczkolwiek wciąż ludzkich, milicjantach. Pokazuje jak system korumpuje i niszczy moralność, znieczula i nie pozostawia miejsca na myślenie o innych. Każdego interesuje tylko jego własny los, a strukturę – aby żadne przestępstwo jej członka nie wyszło na jaw.\n„Major” to emocjonalna jazda bez trzymanki, nakręcona w stylu Wojciecha Smarzowskiego. Polskiemu widzowi podczas seansu od razu przyjdzie na myśl „Drogówka”, która dotyka podobnej tematyki. Historia opowiedziana przez Bykowa jest jednak jeszcze bardziej ponura, pozbawiona efekciarstwa, znacznie bardziej realistyczna. Tłem filmu nie jest bowiem stolica państwa, a prowincja, gdzie poczucie bezkarności jest jeszcze większe.\nFilm godny polecenia i obejrzenia, bo mówiący o współczesnej Rosji więcej od dziesiątek artykułów prasowych i analiz.\n„Major”, reż. Jurij Bykow, 94 min. Rosja, 2013.\nTagi: 29. Warszawski Festiwal Filmowy, 29. WFF, Eastbook, eastbook.eu, film, Jurij Bykow, Major, Partnerstwo dla Kultury, PdK, PdK Film, Rosja, Tomasz Piechal, Warszawski Festiwal Filmowy, WFF\nWędrujący wieszak - niebanalny festiwal teatralny w Łucku