Łódzkie chwasty - Nieproszone wpisy w konwencji miasto-masa-maszyna\nNie ulega wątpliwości, że z urbanistycznego punktu widzenia budowa nowego lotniska dla Warszawy* w odległości 30-40km na zachód od centrum stolicy jest perspektywicznie rozwiązaniem wartym dyskusji. Nie ma lepszego miejsca, w którym mógłby stanąć nowy port, który zastąpiłby w przyszłości Okęcie. Niestety hucpa pod nazwą Centralnego Portu Komunikacyjnego, jaką wykonuje przy tej okazji rząd PiS, grozi nie tylko brakiem realizacji, lecz wręcz kompromitacją całego pomysłu. Największym przegranym znów stanie się polska kolej, której rozwój stał się zakładnikiem idei CPK, a powinien trwać niezależnie od niej. Ale krytycy Centralnego Portu również nie są wolni od manipulacji i półprawd.\nFakty są następujące: sejm w ekspresowym tempie przyjął ustawę, która obliguje państwo do wybudowania w ciągu 10 lat wielkiego międzykontynentalnego lotniska w Stanisławowie w gminie Baranów. Całość ma się nazywać "Solidarność" i stać lotniskowym miasteczkiem dla prawie 100 tysięcy osób. Na dodatek, nowe miejsce na mapie ma nie być jedynie lotniskiem. Ma tam powstać "Centralny Port Komunikacyjny", czyli miejsce, gdzie będą się też krzyżować najważniejsze linie kolejowe w kraju. W ten sposób, projekt CPK odświeża wysłaną do niebytu ideę kolei dużych prędkości w Polsce. Specustawę, zakładającą budowę tak wielkiej inwestycji w ekspresowym tempie, przepchnięto przez rząd i parlament w iście PiS-owskim stylu. Bez należycie przeprowadzonych konsultacji społecznych oraz rzetelnych analiz nie licząc dwóch dokumentów przygotowanych przez współpracujące z partią rządzącą think-tanki, choć o ile ten przygotowany przez Warsaw Enterprise Institute ma wymiar głównie propagandowy i pełen jest patriotycznej frazeologii zaś jego autorem jest... brat rządowego pełnomocnika ds. budowy CPK to drugi dokument, sygnowany przez Instytut Sobieskiego, został sporządzony przez grono prawdziwych ekspertów z zakresu transportu (m.in. twórców idei polskich KDP), a zawarte w nim analizy są o wiele bardziej wyważone.\nTereny, na których może powstać CPK. Źródło: "Express Sochaczewski"\nPomysł zlokalizowania portu właśnie w gminie Baranów nie jest oczywiście nowy. Lokalizację tę jako miejsce optymalne dla budowy przyszłego docelowego lotniska dla Warszawy wskazywano już w latach 70. ubiegłego wieku. Dekadę temu, w czasach, gdy ministrem infrastruktury był Cezary Grabarczyk, idea Centralnego Portu Lotniczego wydawała się bliska realizacji. Później jednak ją odłożono, zaś UE zaczęła hojnie dofinansowywać lotniska regionalne, często - jak w przypadku Łodzi - skłaniając lokalne elity do podejmowania nietrafionych, przeskalowanych inwestycji w postaci budowy nowych terminali zdolnych obsługiwać o kilka rzędów wielkości więcej pasażerów, niż wynika z lokalnych potrzeb. Na tej fali lotniskowego optymizmu regionów powstał też w 2012 roku Mazowiecki Port Lotniczy w Modlinie zbudowany na bazie istniejącego tam od lat lotniska wojskowego, który - choć zmonopolizowany przez jednego przewoźnika, irlandzkie linie Ryanair - bardzo dobrze odegrał rolę drugiego lotniska dla Warszawy. W tzw. międzyczasie zakończono też rozbudowę Okęcia, które przystosowano do obsługi nawet kilkunastu milionów pasażerów rocznie.\nAmbitny wariant rozbudowy Okęcie. Źródło: polconsult.pl\nNie da się ukryć, że Lotnisko Chopina, które w 2017 roku obsłużyło ponad 15 milionów pasażerów istotnie zbliża się do granic swojej dotychczasowej przepustowości, choć wydaje się, że ich wyczerpanie nie nastąpi w najbliższej dekadzie. W Europie i na świecie można znaleźć przykłady lotnisk o podobnej konstrukcji (dwa przecinające się pasy startowe), które obsługują - tak jak lotnisko w Lizbonie - ponad 20 milionów pasażerów rocznie. Przeciwnicy budowy CPK wskazują na możliwości rozwoju lotniska w Modlinie jako alternatywę w przypadku osiągnięcia przez Okęcie granic jego możliwości. Nie ulega wątpliwości, że taki scenariusz rzeczywiście można sobie wyobrazić. Pozostaje jednak pytanie gdzie leżą granice możliwości takiego "duoportu"? Niezrozumiały upór Skarbu Państwa, który nie zgadza się na inwestycje w Modlinie, wskazuje, że jest to scenariusz groźny z punktu widzenia planów budowy CPK, zaś rząd nie chce dopuścić do jego realizacji.\nMożliwości rozbudowy Modlina\nPytanie zatem po co ten sam rząd forsuje trzy kuriozalne pomysły, podważające sama ideę budowy CPK, czyli:\na) wielkie inwestycje w port lotniczy w... Radomiu?\nb) założenie, że Centralny Port Lotniczy od razu przejmie cały ruch z Warszawy\nc) założenie, że po jego zbudowaniu Okęcie nadal pozostanie lotniskiem rządowym\nDoprawdy trudno orzec, który z tych pomysłów jest głupszy od poprzedniego. Inwestycje w lotnisko w Radomiu, gdzie tęgie rządowe głowy ubzdurały sobie lowcostowe lotnisko dla Warszawy w ogóle nie powinny być brane pod uwagę i to nie tylko z powodu takiego drobnego faktu, że Modlin istnieje, ale przede wszystkim z powodu planów budowy Centralnego Portu. Jeśli w promieniu 40 kilometrów od Warszawy decydujemy się na budowę do roku 2027 zupełnie nowego lotniska, które w przyszłości może przejąć ruch z Okęcia to do miana idiotyzmu urasta równoległe budowanie kolejnego dużego portu w Radomiu. Jeśli za dekadę CPK stanie w polu to oczywistym jest, że lowcostowy ruch z Okęcia powinien zostać skierowany właśnie tam, a nie 100km na południe od stolicy!\nRadom, trzeba przyznać, jest z grona największych polskich miast jedną z najbardziej poszkodowanych ofiar transformacji, ale rząd PiS mógłby pomóc temu miastu, dzieląc Mazowsze na dwa województwa lub chociaż umieszczając w Radomiu jakiś ważny urząd centralny, a przede wszystkim doposażając tamtejszą uczelnię (które ustawa Gowina niemal na pewno zdegraduje z rangi uniwersytetu), ale w żadnym przypadku nie powinien uszczęśliwiać na siłę mieszkańców stolicy, zabierając im część lotów z Okęcia na rzecz Radomia.\nKuriozalnym wydaje się też założenie, że CPL miałby za jednym zamachem przenieść cały ruch z Okęcia. Ponieważ tak się doskonale składa, że zaplanowano go w miejscu perspektywicznego przecięcia kolei dużych prędkości Y Warszawa-Łódź-Wrocław/Poznań i przedłużeniem Centralnej Magistrali Kolejowej w kierunku Płocka należy do 2027 zrealizować przynajmniej część tej inwestycji, tj, szybką (ale kompatybilną z istniejącą siecią kolejową i dostępną dla wszystkich pociągów dalekobieżnych) kolej z Warszawy do Łodzi wraz z rozwidleniem w kierunku CMK, w miejscu tegoż rozgałęzienia zbudować stację (ale nie wielki dworzec w rodzaju Łodzi Fabrycznej), na której jak w Opocznie Południowym czy Włoszczowie Północ zatrzymywałaby się część pociągów, zaś obok tej stacji kompaktowe lotnisko na miarę tego, jakie powstało za 300 milionów złotych w Lublinie. Do lotniska tego należy skierować początkowo cały ruch niskokosztowy i czarterowy z Okęcia, a zarazem wyposażyć je w rezerwy gruntów pozwalające na sukcesywną rozbudowę o kolejne terminale i drugi pas startowy. W miarę wzrostu Okęcia lotnisko to przejmowałoby zeń kolejnych przewoźników, zaś z Modlinem wygrywałoby już na starcie lepszą lokalizacją (położenie przy głównej autostradzie w kraju oraz na rozwidleniu głównych szlaków kolejowych prowadzących z Warszawy + olbrzymie rezerwy pod rozbudowę + olbrzymi zasięg osób mieszkających godzinę drogi od planowanej lokalizacji kontra położenie w dolinie Wisły na terenie dawnej bazy wojskowej, wprawdzie przy drodze ekspresowej, ale za to 3 kilometry od najbliższej stacji kolejowej + niezbyt ludne, rolnicze otoczenie północnego Mazowsza).\nChyba, że istnieje jakaś wielka międzynarodowa linia lotnicza w rodzaju Emirates, której naprawdę potrzeba hubu w tej części Europy. Ale jeśli tak jest, opinia publiczna powinna o tym wiedzieć. Zapewnienia, że chodzi tu o rozwój średniej wielkości LOT-u brzmią śmiesznie.\nDocelowo, pewnie około 2050 roku można byłoby podjąć decyzję o zamknięciu Okęcia i zagospodarowaniu jego terenów przez nowe dzielnice miejskie, co zresztą doskonale pokazuje raport Instytutu Sobieskiego. Ale w żadnym wypadku nie powinno się zostawiać stołecznego portu dla celów wojskowych i rządowych! Taka logika nie tylko uniemożliwiłaby w przyszłości odzyskanie części środków poniesionych na budowę Centralnego Portu, lecz również w ogóle podważa zaufanie co do szczerości intencji stojących za promotorami idei CPK.\nNajwiększe wątpliwości każe zresztą budzić pośpiech, z jakim miałaby zostać wybudowana "Solidarność". Każdy, kto ma pojęcie o procesie inwestycyjnym winien wiedzieć, że rok 2027 jest zupełnie nierealny w kontekście budowy lotniska na minimum 45 milionów pasażerów wraz z infrastrukturą towarzyszącą w postaci setek kilometrów dróg i linii kolejowych. Daty założone w ustawowym harmonogramie są więc z góry skazane na niepowodzenie.\nNajbardziej szkoda w tym wszystkim komponentu kolejowego. Odmrożenie projektu kolei dużych prędkości poprzez wybudowanie nowego, szybkiego wyjazdu dla pociągów dalekobieżnych ze stolicy na zachód i południe Polski jest potrzebne "na wczoraj", istniejące linie kolejowe nr 1 i 3 znajdują się bowiem u kresu przepustowości, a muszą przenieść nie tylko rosnący ruch dalekobieżny i aglomeracyjny, ale również towarowy. Powiązanie tej inwestycji z centralnym lotniskiem powoduje, że interes narodowy w postaci zapewnienia pilnych potrzeb polskiej kolei został powiązany z opartą na niepewnych założeniach i realizowaną w megalomański sposób koncepcją wielkiego lotniska pod Warszawą. Sęk w tym, że to, co nazwano komponentem kolejowym CPK broni się doskonale i bez budowy lotniska oraz przylotniskowej stacji buńczucznie nazwanej "Centralnym węzłem przesiadkowym" (w istocie pomysł, by pasażerowie z Krakowa i Gdańska chcieli przesiadać się w Stanisławowie na pociągi do Warszawy zamiast wybrać bezpośrednie połączenia jest głupi i nie ma szans na powodzenie, no chyba, że ktoś im te bezpośrednie połączenia zlikwiduje, co jest jednak nawet w Polsce mało prawdopodobne...), zaś samo lotnisko w ogóle nie broni się, jeśli nie zostałaby do niego dociągnięta szybka kolej z Warszawy. Warto przy tym pamiętać, że zorganizowanie dojazdu do Baranowa czy Stanisławowa z Warszawy Centralnej w 30 minut to żaden problem i to nawet przy wykorzystaniu głównie istniejącej infrastruktury.\nTen system połączeń należy zbudować niezależnie od tego, czy w miejscu czerwonej kropki będzie lotnisko czy pole z cebulą\nJak to w Polsce, cała sprawa jest absurdalnie upolityczniona. Kandydat PO na prezydenta stolicy Rafał Trzaskowski grzmi, że PiS chce jej odebrać lotnisko tak jakby Sztokholm czy Oslo, gdzie porty lotnicze są położone w porównywalnych odległościach od centrów miast, jak Stanisławów były ich pozbawione. Notorycznie podaje się w mediach oczywistą bzdurę, że Baranów leży 50km od Warszawy, podczas gdy odległości z centrum stolicy do planowanej lokalizacji CPK i portu w Modlinie są niemal identyczne i wynoszą około 36km. Wszystko wskazuje na to, że gdy obecny rząd straci władzę następcy anulują cały projekt tylko z uwagi na jego niewłaściwe pochodzenie polityczne, zaś Polska w 2050 stanie się państwem ze stolicą bez szybkiej kolei i z przeciążonymi portami lotniczymi, co gorsza, pozbawioną szans na poprawę tej sytuacji. Z drugiej strony nie ma co się dziwić, że rząd nie wzbudza zaufania w kwestii CPK, skoro sprzedaje ją w megalomański, niepoważny wręcz sposób, mamiąc opinię publiczną liczbami z kosmosu i wykonując dramatycznie niemądre decyzje, jak tą o inwestowaniu w Radomiu.\nPic to na wodę, fotomontaż, a nie poważna rozmowa o tym, jak ma wyglądać komunikacja w Polsce w kolejnych dekadach naszego wieku.\nJuż za kilka dni stanie się to, co się stać musiało. Po ekspertyzie stanu sieci trakcyjnej MPK Łódź ze względu na fatalny stan techniczny zawiesi kursy tramwajów z Łodzi do Zgierza i Ozorkowa. Najdłuższa w Polsce linia tramwajowa, licząca sobie 96 lat przestanie istnieć. Tak, właśnie przestanie istnieć, szans na jej uratowanie "46" praktycznie bowiem nie ma. Wprawdzie wszyscy samorządowcy leżący wzdłuż trasy deklarują, że zależy im na utrzymaniu tej linii, zaś burmistrz Ozorkowa mówi nawet, że jego miasto jest gotowe zaciągnąć kredyt, problemem pozostaje jednak systemowa niewydolność obecnego modelu zarządzania komunikacją miejską w Polsce, nakładającą na gmin obowiązek organizowania przewozów i inwestowania w infrastrukturę.\nO ile średniej wielkości miasta, jakimi są Zgierz i Ozorków są w stanie samodzielnie zadbać o istniejącą na ich terenie infrastrukturę oraz ubiegać się o środki na jej modernizację, a to, że doprowadzono do jej zapaści w granicach Zgierza i Ozorkowa jest jedynie dowodem na wieloletnie zaniechania ich włodarzy, obarczające hańbą wszystkie elity polityczne tych miast po 1990 roku (zwłaszcza, że – o czym niewielu pamięta – Zgierz otrzymał dofinansowanie na budowę tzw. Łódzkiego Tramwaju Regionalnego jednak odstąpił od niego ponieważ było ono mniejsze niż zakładano, równocześnie nie podejmując żadnych prac mających na celu remont trakcji i torowisk) to sytuacja z finansowaniem i utrzymywaniem sieci tramwajów podmiejskich przez gminy wiejskie, a taką jest Zgierz powinna być oceniona zgoła inaczej.\nBy zrozumieć czemu władze tej gminy położonej pomiędzy Zgierzem a Ozorkowem nie wykazują od lat należytego zainteresowania tramwajami podmiejskimi wystarczy spojrzeć na jej mapę. Gmina ta zajmuje tereny rolnicze ciągnące się wiele kilometrów na północ od miasta, zaś droga krajowa nr 91, wzdłuż której przebiega tramwaj znajduje się w jej zachodniej części i oddziela część rolniczą od sporego kompleksu leśnego, w obrębie którego położone jest znane podłódzkie siedlisko Grotniki. Gmina Zgierz ulega wprawdzie silnej suburbanizacji na obszarze bezpośrednio przylegającym do Łodzi (Łagiewniki Nowe, Smardzew, Glinnik, Czaplinek, Szczawin) oraz na obszarze leżącym na północ od Zgierza (Rosanów, Dąbrówka, Emilia, Słowik), nie wpływa to jednak na jej wybitnie rolniczy charakter.\nProsta analiza pokazuje, że Gmina Zgierz nie ma żywotnego interesu w utrzymywaniu tramwaju wzdłuż DK91, nie pełni on bowiem istotnej funkcji w obsłudze komunikacyjnej tej jednostki administracyjnej, a jedynie jej niewielkiej części. Z tego punktu widzenia relatywnie największa niechęć władz tej gminy do partycypacji w modernizacji tramwaju (o czym świadczy chociażby bezskuteczna wieloletnia korespondencja między urzędem a Stowarzyszeniem na rzecz Oborny Podmiejskiej Komunikacji Tramwajowej w Regionie Łódzkim) jest racjonalna.\nDobrym przykładem pokazującym ten paradoks jest Rosanów, spora wieś letniskowa położona na północ od Zgierza. Choć teoretycznie leży ona w pobliżu linii tramwajowej i jest przezeń obsługiwana za pomocą przystanku przy rondzie w Emilii to całe centrum tej miejscowości położone jest w sporej odległości od linii tramwajowej i wymaga niezależnych od tramwaju środków komunikacji łączących ze Zgierzem. Mimo to oferta busów komunikacji gminnej łączących Rosanów z Dąbrówką Wielką i Zgierzem jest bardzo skromna, zwłaszcza w porównaniu do innych linii uruchamianych przez gminę – do położonych w sercu jej centralnej, rolniczej części Szczawina i Gieczna.\nW obecnym, przedstawicielskim systemie politycznym głos mieszkańców bezpośrednio zainteresowanych dalszym funkcjonowaniem komunikacji tramwajowej odgrywa siłą rzeczy niewielką rolę w skali tak rozległego i zróżnicowanego podmiotu, jakim pozostaje gmina Zgierz. By to unaocznić warto zauważyć, że w 15-osobowej radzie gminy Emilia i Rosanów posiadają zaledwie dwoje radnych, zaś Słowik ani jednego. W radzie zasiadają wprawdzie osoby mieszkające w zachodniej, letniskowo-leśnej części gminy, tj. w Jedliczach, Grotnikach i Ustroniach, nie są one jednak klientami linii tramwajowej do Ozorkowa. Ba, niewykluczone, że – podobnie jak radni z rolniczej, wschodniej części gminy nawet nigdy w życiu nim nie jechały, bo z uwagi na miejsce zamieszkania zwyczajnie nie miały po co.\nW tej sytuacji trudno nie sformułować wniosku, że za wieloletnią obojętność Gminy Zgierz w stosunku do tramwaju odpowiada jej wadliwa konstrukcja terytorialna.\nNajlepszym rozwiązaniem gwarantującym odpowiednie dbanie o tramwaje podmiejskie ze strony samorządów powinno być takie zreformowanie podziału administracyjnego tej części województwa, w wyniku którego linia tramwajowa znalazłaby się w zarządzie ciała, w którego żywotnym interesie byłoby jej dalsze utrzymywanie.\nNajlepszym z dostępnych wydaje się oczywiście utworzenie związku metropolitalnego, który przejąłby od miast i gmin aglomeracji łódzkiej kompetencje w zakresie transportu publicznego i polityki przestrzennej, a jednocześnie otrzymywałby z budżetu państwa – 5% udziału w podatku dochodowym od osób zamieszkujących na jego terenie. Konieczność powstania metropolii łódzkiej jest oczywistością sama w sobie i nie wymaga tu szczegółowego omawiania. Warto jednak podkreślić, że nie przypadkiem udało się w Polsce powołać dotąd tylko jeden taki związek, tj. Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolię. Konurbację górnośląską różni bowiem od Łodzi to, że miasta położone na jej terenie są do siebie bardzo zbliżone tak pod względem liczby mieszkańców, jak i zamożności, zaś Katowice są liderem regionu z przyczyn funkcjonalnych, a nie z powodu własnej dominacji. W aglomeracji łódzkiej, mającej charakter koncentryczny, powołanie związku metropolitalnego byłoby natomiast bardzo trudne z uwagi na rażącą dysproporcję pomiędzy wielkością i znaczeniem jej centrum a miast satelickich. O ile dyktatura Łodzi nad Pabianicami, Zgierzem czy Aleksandrowem byłaby ze wszech miar wskazana z uwagi na skrajnie odmienne polityki przestrzenne tych miast (w obliczu depopulacji całej aglomeracji polityka uwalniania terenów pod zabudowę jednorodzinną prowadzona przez satelity Łodzi przyczynia się do powiększenia kłopotów demograficznych Łodzi, a przede wszystkim wzrostu problemów komunikacyjnych całego obszaru funkcjonalnego, koncentrujących się jednak w jego centrum, które stanowi główny cel podróży i ponosi olbrzymie straty z powodu codziennego najazdu samochodów z rejestracjami ELW, EZG i EPA. Te zaś mają charakter środowiskowy oraz społeczny – zakorkowanie centrum Łodzi sprzyja decyzjom o wyprowadzeniu się na przedmieścia, co domyka błędne koło, mogące doprowadzić finalnie do całkowitej zapaści całej aglomeracji), to jest praktycznie niemożliwa do wprowadzenia ze względów politycznych.\nSkoro więc szansę na metropolię łódzką są nikłe pomimo jej oczywistej racjonalności co można byłoby zrobić aby rozwiązać problemu niechcianego tramwaju pomiędzy Zgierzem a Łodzią. W grę wchodzą dwa rozwiązania:\nWłączenie części Gminy Zgierz do miast Zgierz i Ozorków\nPodział tej gminy\nW scenariuszu pierwszym nastąpiłoby włączenie miejscowości Lućmierz, Emilia i Rosanów wprost do miasta Zgierz, zaś miejscowości Słowik i Wiktorów do miasta Ozorków. Położone w zachodnich kompleksach leśnych miejscowości Grotniki, Ustronie oraz Jedlicze A i B zostałyby natomiast włączone do gminy Aleksandrów Łódzki. Ponadto miejscowość Aleksandria położona pomiędzy miastem Ozorków a gruntami Gminy Zgierz zostałaby wyłączona z Gminy Ozorków i włączona bezpośrednio do miasta Ozorków. Rozwiązanie takie w najlepszy możliwy sposób porządkowałoby chaos przestrzenny na obszarze pomiędzy Zgierzem a Ozorkowem. Dzięki jego zastosowaniu linia tramwajowa znalazłaby się w całości na terenie miast Zgierz i Ozorków, co wyeliminowałoby jej przebieg przez obszar jednostki samorządu terytorialnego niezainteresowany jej dalszym funkcjonowaniem. Bardzo ułatwiłoby to wspólne zabiegi o fundusze na modernizację zniszczonej infrastruktury tramwajowej. Ale zalety takiego rozwiązania wykraczają poza kwestię związane z tramwajami. Na przykład włączenie Aleksandrii do Ozorkowa byłoby jedynie usankcjonowaniem stanu faktycznego miejscowość ta całkowicie przylega bowiem do miasta stanowiąc de facto jego przedmieście. Z kolei włączenie Grotnik, miejscowości Ustronie i Jedlicz do Gminy Aleksandrów Łódzki byłoby znacznie wygodniejsze dla ich mieszkańców, droga z tych miejscowości do urzędu gminy w Zgierzu wiedzie bowiem przez… gminę Aleksandrów Łódzki. Z punktu widzenia miasta Zgierz bardzo ważną korzyścią byłoby ulokowanie na jego obszarze węzła autostradowego Emilia, w którym droga ekspresowa S-14 będzie się odgałęziać od A2, a także węzła Lućmierz, w pobliżu którego znajdują się atrakcyjne tereny inwestycyjne. Budowa sporego zakładu przemysłowego w miejscu, w którym droga łącząca ów węzeł z północną częścią Zgierza będzie odchodzić od DK91 już zresztą trwa.\nJeśli jednak inkorporacja do Zgierza i Ozorkowa budziłaby niechęć mieszkańców Lućmierza, Emilii, Słowika i Aleksandrii można wyobrazić sobie jeszcze inne rozwiązanie, tj. podział Gminy Zgierz na gminy Zgierz-Zachód i Zgierz-Wschód. Gmina Zgierz Północ obejmowałaby miejscowości Aleksandria, Wiktorów, Słowik, Emilia, Rosanów, Lućmierz, Grotniki, Ustronie oraz Jedlicze A i B.\nRóżnica w stosunku do wariantu inkorporacyjnego polegałaby na włączeniu miejscowości Rosanów do nowo kreowanej gminy. Efektem powołania tej jednostki byłoby z jednej strony skonsolidowanie całej zachodniej części Gminy Zgierz w obrębie jednej jednostki samorządu terytorialnego, znacznie lepiej odpowiadającej potrzebom lokalnych społeczności aniżeli obecna duża i niejednorodna gmina. Przełożyłoby się to chociażby na wzmocnienie znaczenia mieszkańców tych terenów w lokalnej radzie gminy. Z drugiej strony, gmina taka sama z siebie rozumiałaby potrzebę funkcjonowania transportu publicznego wzdłuż DK91 o wiele lepiej niż obecna, droga ta stałaby się bowiem jej podstawowym ciągiem komunikacyjnym.\nO tym, że Gmina Zgierz-Zachód byłaby znacznie lepszym partnerem do rozmów o uratowaniu tramwaju najlepiej świadczy przykład Ksawerowa. Ta mała gmina, obejmująca raptem jedną miejscowość jest położona pomiędzy Łodzią a Pabianicami. Mimo to zaangażowała się w wspólny z Pabianicami projekt modernizacji sieci tramwajów podmiejskich, mimo, że stanowiło to dla niej olbrzymie obciążenie finansowe i organizacyjne. Gmina Zgierz tłumaczy, że nie stać jej na partycypację we wspólnym projekcie modernizacyjnym i jest to prawda. Przykład Ksawerowa, gminy mniejszej i uboższej od Zgierza pokazuje jednak, że upór i determinacja zależy od okoliczności. Tramwaj do Pabianic zostanie uratowany dlatego, że jego dalsze funkcjonowanie było żywotnym interesem zarówno Pabianic, jak i Ksawerowa i nie mogło być marginalizowane w lokalnych dyskusjach politycznych.\nTrudno dziś powiedzieć, czy po zawieszeniu w najbliższą sobotę tramwaje do Ozorkowa kiedykolwiek jeszcze wrócą. Jakakolwiek by jednak nie miała być komunikacja na tej trasie, obecny podział administracyjny będzie zawsze problemem utrudniającym sensowną współpracę pomiędzy poszczególnymi podmiotami. Apeluję w tym miejscu mieszkańców zainteresowanych przetrwaniem tramwaju. Jeśli mieszkacie w Słowiku czy Lućmierzu walczcie o włączenie waszych miejscowości do Zgierza i Ozorkowa. Albo lobbujcie za powołaniem własnej, małej gminy. Inaczej Wasze potrzeby komunikacyjne zawsze będą mniej ważne.\nPS Wykorzystano mapę Gminy Zgierz ze strony http://archiwalna.gmina.zgierz.pl/cms2/files/Image/SIP2015/mapa_sip_2015.jpg\n"W bunkrze Hitlera", "Polowanie na Hitlera", "Dzienniki Hitlera", "Naziści", "Projekt "Nazizm"". To lektury Mateusza S. ps. Sitas? Nie, to tylko tytuły filmów, które zostaną tylko w ciągu tego tygodnia wyemitowane w różnych paradokumentalnych kanałach telewizyjnych w Polsce. Nie, ich wymowa nie jest na ogół przesadnie krytyczna. A opakowanie więcej niż zachęcające do spożycia. By była jasność, nie zarzucam tym produkcjom pronaziolskości, w sposobie w jaki są zatytułowane i reklamowane widzę jednak coś w rodzaju fascynacji złem. Tak jakby H. nie był zwykłym człowiekiem a jakimś magiem, demonem zła. To jest w najlepszym razie trywializowanie historii, w najgorszym cynizm polegający na poszukiwaniu łatwego widza, który zamiast bać się Adolfa i chcieć się czegoś z jego historii nauczyć poszukuje taniej sensacji lub bardzo uproszczonej narracji. Media, również TVN należąca do potentata w dziedzinie owych emisji "okołohitlerowych", czyli Discovery Channel, wznoszą larum twierdząc, że źle się w Polsce uczy historii. Nie będę reytanowsko bronił polskiej szkoły, ale nie, to nie jest wina szkoły. To media i Internet są głównym winnym tego, że nazizm i III Rzesza stała się jednym z toposów współczesnej popkultury. To media nakręcają zainteresowanie brunatną zarazą, również dopuszczając skrajną prawicę do głosu w dyskursie publicznym i błędnie wierząc, że prawda leży pośrodku. To brak społecznej odpowiedzialności twórców serwisów internetowych i administratorów forów internetowych sprawia, że skrajna prawica nie znajduje odpowiedniej kontry bezkarnie szerząc poglądy o wymowie jawnie faszystowskiej, choć nie zawsze jawnie się tym afiszujące. Aresztowanie kilku żałosnych Herr Flicków z lasu nic nie zmieni, jeśli nie zmienimy się sami. Przyzwolenie jest bowiem w nas, inaczej nikt by filmów pt. "Dzienniki Hitlera" albo "Naziści" nie emitował dzień dzień w prime time, wiedząc, że zyska w ten sposób odpowiednią oglądalność.


Knights and Merchants TSK i TPR | knights.sztab.com - Jak grać w "Knights and Merchants"?\nJak grać w "Knights and Merchants"?\nZ poniższego poradnika, autorstwa Khelbena, dowiesz się jak wybudować i sprawnie zarządzać swoją osadą oraz wojskami w grze "Knights and Merchants". Jest to poradnik raczej dla początkujących graczy, choć niewykluczone, że również ci, którzy całkiem dobrze znają grę, znajdą tu coś interesującego dla siebie.\nW celu szybkiego dostania się do najbardziej intersujących Cię kwestii, skorzystaj z poniższego spisu treści.\nWłączam grę... i co dalej?\nJak rozpocząć budowę osady?\nCzas zatroszczyć się o budulec\nCo tu przekąsić i przede wszystkim skąd to wziąć\nJeszcze zanim stworzymy armię...\nPrzemysł ciężki. Węgiel, żelazo, złoto\nPora w kamasze - zaczynamy tworzyć armię\nO machinach wojennych słów kilka\nPo zapoznaniu się z introdukcją, możemy przystąpić do naszej pierwszej rozgrywki. W tym celu w menu głównym klikamy na Wprowadzenie, by nauczyć się podstaw budowania miasta oraz zarządzania gospodarką. Gdy pojawi nam się już obraz, naszą uwagę powinno przykuć menu po lewej stronie w postaci czterech kwadratów z symbolami: młotka, wagi, liczydła i pióra. Są to opcje przedstawiające kolejno: budowanie, podział towarów, statystyki oraz opcje gry. Klikając na owy młotek, rozwinie nam się lista wszystkich budynków. Na samym początku dane nam będzie wznieść szkołę, ponieważ reszta budynków przeważnie na samym początku rozgrywki nie jest dostępna. Nie musimy się martwić o budulec, gdyż mamy go w naszym magazynie pod dostatkiem. Klikając nań, pojawi się lista surowców dostępnych w grze, jak i liczba przedstawiająca ilość danych dóbr. W budownictwie najważniejsze są deski i kamienie, toteż to na nie powinniśmy wówczas zwracać szczególną uwagę. Gdy któregoś z tych dwóch surowców zabraknie, nasi budowniczy nie będą w stanie wznieść budynku.\n[ do góry strony]\nZatem, gdy wyszukamy już miejsce do usytuowania szkoły, nasi poddani ruszą natychmiast do roboty. Budowniczy pójdą budować zleconą drogę wiodącą do budynku, a pomocnicy pośpieszą im z kamieniami. Jak w menu budowania zobaczyć można, jeden fragment ulicy kosztuje jeden kamień. Gdy poddani skończą stukać młotkami w tworzoną drogę, a jeden z budowniczych wyrówna już cały teren na placu budowy, pomocnicy dostarczą im niezbędne materiały do budowy. Pracownicy rozpoczną utwór, polegający na stukaniu młotkami w powietrze, a deski same zaczną trafiać na miejsce, układając szkielet budynku. Następnie szkielet ten będzie przyozdabiany licznymi kamieniami, dachówkami i tak dalej - aż czerwona flaga zatrzepocze na szczycie. Pomocnicy szybko przyniosą ze spichrza odpowiednią ilość skrzyń złota, by gracz mógł za nie najmować nowych mieszkańców miasta.\nJeżeli mamy za mało budowniczych bądź pomocników, najlepiej jest przyuczyć kilku ludzi do tych zawodów. Wtedy budowanie i transport towarów będzie przebiegać o wiele sprawniej. Teraz powinniśmy zadbać o to, by poddani mieli gdzie się pożywić. W menu budowania dostępny stanie się pierwszy budynek, którym to okazuje się być gospoda. Tam co pewien czas mieszkańcy będą objadali się kiełbachami, chlebem i opijali winem. Jak dobry Bóg da, to i ryby będą w rzekach brać, a wtedy i one staną się przysmakiem łakomej ludności.\nGospoda jest jednym z najważniejszych budynków w grze, tak więc zaleca się postawienie jej gdzieś w centrum. Może ktoś zapyta: jakże znaleźć w mieście centrum, skoro postawione są zaledwie dwa budynki? Ano trzeba pogłówkować i postawić gospodę przy uprzednio zbudowanych na placu, zaś później naokoło wznosić inne budynki. Centrum to dopiero powstanie. Gospodę odwiedzać będą poddani w celu posilenia się. Na półkach powinno być pod dostatkiem chleba, a na hakach gęsto od smaczniutkich kiełbasek. Nieco dalej, w kącie powinno stać z sześć beczek pełnych wina. Czasem zdarzy się, że nad blatem stołu będą wisiały wiaderka z rybami. Zdecydowanie - ludziska zrobią tu niejedną ucztę. Gdy pomocnicy gęsiego będą nosić dechy i kamienie na budowę, by nie marnować cennego czasu, można zacząć przygotowywać ziemię pod późniejszą uprawę. Proces ten nie kosztuje gracza nic, tak więc bez problemu w menu budowania można wybrać polecenie tworzenia pól uprawnych i wytyczyć miejsce na kopanie. Za pewien czas będziemy obok stawiać gospodarstwa, które przyniosą nam wiele korzyści... ale o tym zaraz.\nPo wybudowaniu gospody, trzeba zatroszczyć się o budulec, dzięki którym te piękne struktury są wznoszone. Ależ oczywiście, że chodzi o kamienie i o deski! Aby zwiększyć liczbę kamieni w naszym magazynie w uczciwy sposób, powinno się poszukać wpierwiej dużych, szarych gór. U ich podnóży postawi się kamieniołom, w którym jak można się domyślić, będzie pracował kamieniarz. Budujemy chudą uliczkę i łączymy nowy plac budowy z placykiem przy spichrzu. Teraz tylko w spokoju czekać, aż przyjdą budowniczy do roboty. W szkole zlecamy szkolenie pierwszego pracującego w budynku mieszkańca wioski. Ten przemiły człowieczek będzie podróżował w stronę tych gór, stukał w nie i wydobywał z nich wielki nieociosany kamulec, który dźwigać będzie musiał aż do swojego kamieniołomu. W kilkanaście sekund kamieniarz powinien ułożyć obok swego posłanka trzy kamienie, którymi zajmą się pomocnicy. Gdy kamienie będziemy mieć już z głowy, przyjdzie czas na deski. Jednak pozyskanie desek to nie takie hop-siup! Wcześniej powinno zbudować się leśniczówkę i wyszkolić drwala, który zająłby się dostarczaniem naszemu powiększającemu się powoli państwu pni drzew. W tym celu szukamy jakichś ich skupisk i nieopodal stawiamy wspomnianą leśniczówkę. Wiemy już mniej więcej jak wygląda proces budowania i jak brzmi młotkowa symfonia Grupy Budowniczych, tak więc ponowny opis tego sobie daruję. Mamy już gotową drewnianą chatkę pokrytą mchem i na pewno drwal jest już w szkole przyuczany do zawodu. Za chwilę te piękne drzewka, które tak sobie niewinnie rosną, zostaną ścięte i dotargane do drwalowego składzika. Tam będą czekać, aż pomocnicy zaniosą je do spichrza, lub... no właśnie - miejsca przeznaczenia, gdzie to pnie drzew w postaci desek posłużą nam wkrótce do budowy. Takim miejscem jest tartak. Ale cóż to będzie, gdy drzewka wokół leśniczówki się skończą? Przyjdzie nam burzyć ten drewniany domek i stawiać gdzie indziej? Nic z tych rzeczy! Jak na pewno udało nam się przeczytać, klikając na maszerującego drwala - on sam zalesia puste tereny nowymi roślinkami, które z biegiem czasu zamienią się w drzewa sięgające chmur. Tak, tak.\nZatem tartak stawiamy przy leśniczówce, aby towary z niej jak najkrótszą drogą trafiały do cieśli - opiekuna tartaku. Ten przerobi je na deski, które noszone będą do spichrza, albo różnorakich warsztatów, gdzie wytwarzany będzie wojenny ekwipunek. Teraz znowu, aby nie czekać długo na noszone materiały do budowy, ciągniemy kamienną dróżkę w kierunku wykopanego przez nas pola. Gospodarstwo będzie gdzieś tutaj stało, tak więc nie ma co marnować czasu. Jeżeli mamy dostateczną liczbę budowniczych - jedni zajmą się zleconą przed chwilą robotą, pozostali zaczną już stukanie w budujący się tartak. Jak w spichrzu na pierwszej pozycji znajdą się pnie drzew, część z nich zostanie w trymiga przetransportowana do nowego tartaku, a cieśla będzie już do swojego domostwa powolnym krokiem zdążał. Tartak był ostatnim z grupy pierwszych budynków. Teraz w menu budowania, po lewej stronie, powinny nam się zrobić dostępne ikony przedstawiające winnicę, gospodarstwo, warownię, warsztat płatnerski, spichrz, chatkę rybaka oraz wieżę obronną. Nie spieszmy się tak ze stawianiem nowych placów budowy. Na wszystko przyjdzie pora. Tymczasem zajmijmy się budynkami do tworzenia pożywienia naszym poddanym, gdyż to, co jest w spichrzu, nie starczy na długo. Zacząć więc można od chleba, jako od standardowego rodzaju pożywienia. Co ja mówię? Chcę wam już o chlebie, a tu jeszcze ziarna nie mamy! No cóż... na pewno wiemy, że tworzone pola uprawne i droga obok nich na coś się nam przydadzą. A to, że jedzenia na długo nie starczy, tylko was zmobilizuje do szybkiego działania. Nie owijając zatem w bawełnę, powinniśmy błyskawicznie ustawić gdzieś przy tych polach gospodarstwo. Możemy zawczasu wyszkolić chłopa, co dzielnie będzie pracować na swoich terenach. Człek ów zajmie się oraniem pól i gdy przyjdzie czas żniw, zacznie ścinać ziarno z nich i zanosić do swojego schowka. Ziarno ludziom na pewno nie będzie użyteczne. Co najwyżej koniom i świniom posłużą za paszę. Z ziarna w niedalekiej przyszłości stworzy się mąkę.\nKiedy zasobów będziemy mieć wystarczająco dużo, by móc planować wznoszenie nowych budowli, a jedzenia na tyle pokaźną ilość, by mieszkańcy nie czatowali ciągle przy gospodzie, zaleca się postawienie kilku belek jako szkielet młyna. W nim to zowiący się młynarzem człowieczek zmiele niepotrzebne ludziom ziarno na mąkę. Nie dość, że zmieli, to jeszcze zapakuje w worek. A co! Z workiem tym pomocnik pójdzie do piekarni, jeżeli postawi się ją na tyle szybko, że nie będzie musiał tego taszczyć do magazynu. Ach, ja tu nawijam, nawijam, a z pewnością sam proces budowania jednego młyna przebiega dłużej. Mówi się trudno. Chociaż... można ten czas wykorzystać robiąc w różne strony alejki, które połączy się później z - na przykład - taką rzeźnią czy garbarnią. Ale to za chwilkę. Mamy piekarnię.\nNie musimy już działać w panice ze świadomością, że poddani pomrą z głodu. Jak mamy piekarnię, gospodarstwo oraz młyn, to nie grozi nam to w najbliższym czasie. Oczywiście młynarza, chłopa i piekarza też wypadałoby mieć. To w końcu oni przyczyniają się do rozwoju naszego miasta. Niestety, na samym początku długo trzeba czekać, aż jeden chłop zajmie się swoim polem i zaorze wszystkie wolne kwadraciki. Jeżeli otrzyma pomoc w postaci drugiego gospodarstwa, drugiego chłopa i drugiego pola uprawnego, z całą pewnością ziarno będzie do nas przybywać szybciej. A co z tego wynika? Więcej chleba! Dobra, nie cieszmy się tak, bo jak dojdą jeszcze dwa budynki wymagające od nas ziarna, to z tym chlebem będzie kiepsko. Budujemy obok gospodarstwo drugie, podobnie wyglądające, oraz przygotowujemy ziemię pod uprawę, kopiąc około szesnastu kwadracików. Przypominam, że jeżeli mamy wystarczającą ilość budowniczych, akcje polegające na przykład na kopaniu pól będą przebiegać znacznie szybciej. To samo tyczy się i pomocników. Miasto się powoli, powoli rozrasta, ale liczba tych chłopców na posyłki też powinna się stosunkowo zwiększać. Gdy machniemy tak kilka gospodarstw, możemy postawić winnicę, bo czemu nie? Oczywiście do tego czasu w menu budowania pokaże nam się możliwość postawienia chlewu oraz stajni. Jednak my zajmiemy się najpierw niezbędną do przeżycia żywnością. Przecież poddani nie mogą jeść bezustannie samego chleba. Znaczy... im nie zbrzydnie. To nam zbrzydnie gapienie się, jak tylko same bochny żrą bez przerwy. A my zainwestujemy teraz w wino. Gdzieś na uboczu powstałej wiochy postawimy również około szesnastu pól, ale tym razem z winnymi krzewami. Szybko patrzymy na cennik w menu budowania - jedna deska. Jeżeli w spichrzu mamy ich pod dostatkiem, nie wahamy się ni chwili, tylko zlecamy budowniczym kolejną robotę.\nW winnicy także pracuje chłop. A i winne krzewy muszą dojrzeć, by winogrona nadawały się do ugniatania. Wino jest najprawdopodobniej jedyną rzeczą, która zwiększa linię sytości u zwykłych poddanych w najmniej zadowalający sposób. Produkcja takiej beczki pełnej płynu fioletowego koloru przebiega dosyć szybko. Chłop wyłazi na pole, zbiera co się da z jednego krzaczka, po czym wraca do swojego domku i ugniata w bali swymi brudnymi stopami winogrona do spożycia. Cóż, musimy jednak tą winnicę zbudować, aby móc cieszyć oczy tym wesołym widokiem. Rzecz jasna trochę czasu upłynie do tej chwili, a my tyle nie mamy. W menu budowania wybieramy bez gadania chlew i stawiamy gdzie wolne miejsce. Podprowadzamy kamienną dróżkę i szkolimy hodowcę. Jak wyczytać można gdzieś powyżej, ziarno trafia między innymi do świnek. A gdzie znajdą się świnki? Na pewno nie w Świnoujściu. Te spasione zwierzaki zamieszkają w chlewie, gdy to pierwszy pomocnik przyniesie hodowcy ziarno. Ten wówczas zakupuje z własnych oszczędności prosię i jak sama nazwa wskazuje - hoduje. Proces ten trwa dosyć długo, gdyż by jedna świnka podrosła, przyjdzie nam na nią zużyć kilka takich ziaren. A jak nie trudno się domyślić, służy ono także dla koni i do produkcji jakże istotnego chleba. Trzeba mieć dosyć dużą liczbę gospodarstw, żeby się z tym wszystkim wyrobić. I tu nam właśnie pomoże druga zakładka, tuż obok menu budowania - jest to podział towarów. Znajdziemy tam cztery surowce: ziarno, węgiel, żelazo i deski. Skupimy się jednak bardziej na ziarnie. W razie problemów z gospodarką, przyjdzie nam kiedyś ten pierwszy raz podzielić dostarczanie towarów do różnych budynków. Gdy będziemy w posiadaniu stajni, oraz dużej ilości chlewów, możemy nie zapanować nad malejącą ilością chleba. A to już byłby problem... chyba, że inwestujemy w same kiełbachy. Ale na pewno nie w moim samouczku! Tu wszystko gra dużą rolę. Zatem bierzemy suwak i wyznaczamy ilość ziarna dostarczanego do młyna, chlewu i stajni, jeżeli takową zdecydujemy się kiedyś wybudować. Jeżeli nie chcemy się bawić w jakieś podziały, możemy po prostu zwiększyć liczbę młynów. Towary wówczas w postaci ziarna będą trafiały w dużych ilościach tam, z czego wyjdzie nam wystarczająca ilość worków z mąką do zrobienia prawdziwie chlebowej biesiady i do nadrobienia straconych bochenków.\nDobra. Żeby nie było za nudno, zlecimy teraz budowę rzeźni i garbarni. "A na cóż one są?" - ktoś zapyta znowu. Się składa, że nie tworzyliśmy z cennych desek i kamieni chlewu po to, by hodować tam sobie świnki. Po to one tam są, by je po pewnym czasie ubijać i wysyłać co większe okazy do rzeźnika. Tam robimy z takiego prosięcia kiełbachy. Nie dość, że w ten sposób trzeci rodzaj pożywienia sobie zapewnimy, to jeszcze dobry hodowca ofiaruje miastu płat skóry z biednego zwierzaczka. W garbarni z takiego płatu zrobi się rulon skóry, który trafi jeszcze w wiele ciekawych miejsc. Ale, aby nie gmatwać nikomu jeszcze bardziej, niż to pogmatwałem, pozwolę sobie sprostować, że klikamy na menu budowania i wybieramy rzeźnię i garbarnię, stawiając plany na budowę w jakieś wolne miejsce, nieopodal chlewu. W szkole nie musimy w pocie czoła szukać i rzeźnika i garbarza, ponieważ i tym i tym zajmuje się tak samo wyglądający łysy tłuścioszek w białym fartuchu. Dbamy w między czasie o liczbę pomocników, by z każdym nowym budynkiem się zwiększała. W ten sposób unikniemy głodówek, czy innych plag, jakie mogą spaść na nasze miasto. Plagą rzecz jasna możemy też nazwać wizytę oponentów, jednakże we wprowadzeniu nic nam takiego nie grozi. Tym bardziej, że nie będziemy bawić się tutaj z armią.\nPo pewnym czasie biała, kamienna rzeźnia z uroczym balkonikiem powinna cieszyć się powiewającymi czerwonymi chorągiewkami. Garbarnia też z pewnością rad jest z opiekuna zdążającego chudymi uliczkami do swojego progu. Tak. Jak już mów... jak już pisałem - dzięki rządnemu ziarna chlewowi dostajemy w rzeźni kiełbachy i w garbarni sobole. Jeżeli nie trafią one do magazynu (a na pewno trafią), to powinny zostać zaniesione do gospody (jeśli chodzi o rzeźnię), lub do... spichrza, ponieważ nie zleciliśmy jeszcze budowy warsztatu pancerzy. A wybudujemy go po warsztacie płatnerskim, a ten jednak zaczeka, aż ukończymy prace nad warownią, za którą się zaraz weźmiemy. Weźmiemy się, ale "zaraz". Została jeszcze chatka rybaka, która zakończy cykl budynków przynoszących naszemu miasteczku żarła. Należałoby się rozejrzeć za jakimś zbiornikiem wodnym. Choćby bajorkiem, jeżeli takowego większego zbiornika nie ma na mapie. Tak na uboczu postawimy sobie chatkę rybaka, dla której w szkole przyuczymy odpowiednią jednostkę. Będziemy dzięki niej dostawać po dwa wiadra ryb przy każdym wypadzie rybaka na ryby. Jest to dosyć tani budynek, więc nie powinniśmy tak rozpaczać po zmarnowanych deskach i kamieniach, jak to zrobimy budując warownię, czy zlecając tworzenie bojowego ekwipunku.\nW menu budowania szukamy ikonki dwóch stykających się mieczy. Tak, tak, to warownia jest. Do niej będzie trafiać wszelakiego rodzaju oręż oraz szkoleni w szkole rekruci. W warowni będziemy niejednokrotnie tworzyć niepokonane armie, które pokażą najeźdźcom gdzie raki zimują. Sama warownia pełni rolę takiego magazynu. Nie można w niej wstrzymać dostarczania towarów. Z kolei od tej chwili żaden element rynsztunku nie trafi już do spichrza, w którym to by się tylko kurzył. Warownia to w pewnym sensie zamek, jeżeli się tak z zewnątrz mu przyjrzeć. Majestatycznie wyglądająca twierdza na wzgórzu niejednokrotnie wprawi w zachwyt przeciwnika, o ile ten nie będzie komputerem. W środku jednak nie jest to nic innego, jak zwykła zbrojownia. Dobra, pogadałem se, pogadałem, a ona się z pewnością już u was wybudowała. Świetny to sposób na wykorzystanie jakoś czasu, nieprawdaż? Gdy już mamy magazyn przeznaczony tylko i wyłącznie na broń, pancerze, rekrutów i konie, najlepszym pomysłem jest wybudowanie jakiegoś warsztatu. Weźmy na dobry początek płatnerski, w którym to cieśla za cenę desek wyrobi nam kilka łuków, toporów, czy też lanc. Oczywiście nie wybieramy się z nikim na wojnę. Ale wypada nawet w najmniej wojowniczym państwie potrzymać ekwipunek na czarną godzinę. Jeżeli nie przyjdzie nam walczyć z żołnierzami, to chociaż pogonimy za wilkami.\nNa warownię przyjdzie nam wydać z sześć desek i kamieni, a to w mało rozwiniętym państwie prawieże fortuna. Może tylko winne krzewy i wielkie place mogą przebić warownię ceną. Gdy już orszak pomocników zawita z dechami i kamieniami przed placem, rozpocznie się znowu stukot młotków. W czasie tym możemy cieszyć się łażącymi po mieście ludziskami, żarłokami w gospodach i pracownikami w swoich domach. Widok tego spokoju i zarazem tętniącego życiem miasteczka powinien trochę czasu nam zabrać. Kamulce same będą się układać w mur obronny, a my zaraz skupimy swoją uwagę na pierwszych warsztatach, które przyniosą nam o wiele więcej korzyści niż byśmy chcieli. Warownia sama w sobie nie ma gospodarza. Rekruci, którzy zostaną przez nas wyszkoleni pójdą automatycznie na przechadzkę po ulicach miasta, oczywiście w stronę tego wielkiego zamczyska, lub też wież obronnych, o ile wejdziemy w ich posiadanie.\nBierzemy pierwszy z dostępnych warsztatów, stawiamy go jak najbliżej warowni i w miarę możliwości jak najbliżej tartaku i łączymy dróżką. W szkole werbujemy jakiegoś cieślę, co nie będzie się mógł doczekać swojego nowego domku. Jeżeli klikniemy jeszcze raz na zakładkę podziału towarów, będziemy mogli przy deskach przesunąć suwak dostaw do warsztatu płatnerskiego na z trzech na maksa. Będzie to miało również efekt w trakcie rozgrywki - zamiast trzech desek na zapas, cieśla dostanie ich w swoim warsztacie pięć. Z dwóch będzie wytwarzać broń, a przed ten czas dzielni pomocnicy doniosę mu kolejne materiały. Obok warsztatu płatnerskiego walnie się takowy zajmujący się pancerzami. Tradycyjnie ustawiony pomiędzy warownią, a garbarnią. Kolejnego cieślę szkolimy, by i ten miał pasjonujące zajęcie tłukąc młotkiem dechy i zawzięcie je piłując. Wytworzy nam dzięki temu tarcze, jakie dzierżyć w ręce będą topornicy, oraz pancerze, które przyodzieją za pewien czas łucznicy, topornicy i pikinierzy. W taki oto prosty sposób będziemy mieć za sobą oddziały lekkozbrojne, co wspomogą nas w pierwszych misjach w najgorętszych chwilach. Co zrobić zatem, aby stworzyć pierwszego woja? To proste! Kiedy nasi drodzy pomocnicy przyniosą te deski do warsztatu płatnerskiego, a inni dechy i rulony skóry do warsztatu pancerzy, trzeba przygotować... a na pewno przećwiczyć sobie masową produkcję, jaką nieraz przyjdzie nam zaczynać w zagrażających naszemu dobru chwilach. Kliknijmy zatem na pierwszy z warsztatów. Najlepiej niech to będzie płatnerski. Cieśla pomacha nam jako, że jest chętny do pracy, a my rzucimy okiem na towary do wyrobienia w tymże miejscu. Zwiększymy ilość wymaganego rodzaju ekwipunku - na przykład toporów, klikając na plusy. Liczba zamówień powinna powiększać się stopniowo, a anulować decyzję możemy klikając minusy. Cieśla bezzwłocznie powinien przystąpić do działania. Mniej więcej tak samo będzie to wyglądać w warsztacie płatnerskim. Jeżeli naraz zaznaczymy kilka rodzajów produkowanego oręża, człowieczek będzie wykonywać je w mieszanej kolejności. Jeszcze większa frajda jest, produkując w tym samym czasie ciężki oręż w postaci mieczy, kusz i halabard. Jednak koszt tutaj jest o wiele, wiele większy. Właściwie włócznie, łuki i topory możemy produkować w nieskończoność, ponieważ drzew nie zabraknie nam na mapie nigdy. A tam wchodzi już w ruch niezwykle cenny węgiel i żelazo. Może zamiast tak opowiadać przejdziemy już do kopalni?\nPrzemysł ciężki. Węgiel, żelazo, złoto.\nO właśnie. Są trzy kopalnie do wybudowania: węgla, żelaza i złota. Z surowcami z ostatnich dwóch kopalni nic nie zrobimy bez kopalni węgla. Więc możemy uznać ją za najważniejszą z nich. Trzeba jednak naszukać się specjalnych terenów do zbudowania domku górnika, ponieważ on sprawować będzie pieczę nad tą lokacją. Aby można było spokojnie wydobywać węgiel, trzeba go na mapie poszukać. Takie miejsce charakteryzuje się zakropkowaną na czarno glebą. Jeżeli ziemia wręcz jest czarna od węgla, możemy być pewni, że te pokłady nie wyczerpią się za prędko. A jeśli taka ziemia jest jednak oddalona trochę od naszego miasteczka, musimy niestety zbudować dłuższą drogę w jej kierunku lub w miarę rozbudowywać miasto w tę stronę. A jak wygląda właściwa ikona w menu budowania? Szukamy prędziutko wzrokiem dwóch szarawych kilofów i szykujemy na czarnoziemie plac budowy. Budowniczy powinni rzucić się do roboty, a my w tym czasie zrobimy numer i poszukamy sobie kopalni złota. Kopalnia ta, jak i kopalnia żelaza powinny być wbudowane w jakąś górę. Dlatego też poszukamy odpowiednich złóż kierując się ich kolorem. Charakterystycznie błyszczące złotą barwą w świetle słonecznym, mieniące się refleksami góry najlepiej się na to powinny nadać, dlatego to w ich kierunku poprowadzimy z naszego małego, choć wciąż rozwijającego się miasteczka drogę. W tym samym czasie zajmiemy się wznoszeniem dwóch budowli naraz, co nie spowolni nam przez to pracy, a i wykorzystamy ten jakże żmudny czas oczekiwania na budulec. Kopalnia złota i żelaza także jest obsługiwana przez górnika, więc możemy już w szkole przyuczać kolejnych dwóch jegomości. Kiedy ukończona zostanie kopalnia węgla, górnik sam uda się w jej stronę i gdy tylko znajdzie się w swoim domku, windą spuści się pod ziemię, by wydobywać dla nas cenny węgiel, jaki służyć nam, będzie w najbliższej przyszłości do tworzenia... różnych fajowskich rzeczy. Ale cierpliwości moi drodzy. Żeby cokolwiek na dobry początek mogło z niego powstać, trzeba go wpierw wydobyć i z czymś połączyć. Tym czymś będzie złoto, kiedy to kopalnia do tego surowca przeznaczona wstanie na nogi. Górnik do niej wejdzie, obwącha wszystkie kąty i wejdzie w głąb góry, by za pewien czas dostarczyć nam rudę złota. Ruda złota nic nam niestety nie da. Nie da - dopóki nie wzniesiemy mennicy. A tutaj właśnie przyda się także węgiel, który w połączeniu z rudą złota dam nam w efekcie górę monet ułożonych ładnie w drewnianej skrzyni.\nA gdzież jest ta złotodajna mennica, o której przed chwilą była mowa? Powinna się pojawić po zawieszeniu czerwonych chorągiewek na dachu kopalni złota. Jeżeli wybudujemy tą mennicę pomiędzy kopalniami złota i węgla, możemy szkolić jako gospodarza hutnika. Jego koszt, jak i koszt wszystkich innych poddanych to jedna skrzynia złota. Jedna cenna skrzynia, którą odzyskamy, kiedy to do mennicy będą taszczone odpowiednie surowce. Dwie skrzynie złota za jeden wór węgla i jedna podwójna beczułka z rudą złota to całkiem niezły interes. Opłaca się jak nic. Załóżmy, że już bez mojego ględzenia wpadliście na pomysł postawienia gdzieś tam mennicy. Pomocnicy sami zaczną nosić doń co trzeba - nie musimy się tym martwić. Do czegóż jeszcze się przyda węgiel? Pomyślmy... do wytapiania żelaza! Ale przecież z węgla żelazo nie powstanie. Czegoś tu brak... Brak kopalni żelaza, o właśnie! Prędziutko szukamy kolejnych gór o charakterystycznym wyglądzie. Powinny być brązowe. Tylko przy takich da się wybudować ten budynek. Ale żeby mieć pewność, że taka góra ma w sobie jakieś pokłady żelaza, powinna być na jej wierzchu niebieskawej poświaty żelazo rzecz jasna. Prowadzimy w tym kierunku trzecią drogę, która może nas nieraz dużo kosztować kamyków. Sama ruda żelaza, jaką zaczniemy niebawem wydobywać z tych oto gór, podobnie jak złota - nie przyda nam się. Trzeba ją jakoś przerobić. Może z wykorzystaniem węgla w czyste żelazo? Tak, to byłby całkiem dobry pomysł. A z żelaza będziemy broń wytwarzać. Gdy tylko ukończy się budowa kopalni żelaza, dostaniemy w menu budowania dostęp do dymarki, w które przetapiać będziemy te dwa surowce. Zwerbuje się jakiegoś hutnika, a ten znając wystarczająco dobrze drogę, skieruje się w kierunku stworzonej dymary. Worki węgla i beczułki z rudą żelaza będą transportowane w najbliższym czasie do dymarki, a tam hutnik przerobi je na jedną sztabę żelaza. Niestety mniej się to opłaca, niż w przypadku mennicy, ale w końcu żelazo ma o wiele więcej zastosowań. Według obliczeń, powinno trafiać aż do czterech budynków. A takie złoto tylko do dwóch.\nKiedy nacieszymy się widokiem, jak budowniczy stukają w powietrze, a dechy same układają się na kształt kolejnego budynku, będziemy szykowali wolny teren na dwie kuźnie, które podobnie jak warsztaty wytworzą nam ekwipunek. Zaleca się skorzystanie z wolnych ziem przy warowni, jeżeli takowe jeszcze są. Mam nadzieję, że nadążacie. Gdy możemy już spokojnie wydobywać węgiel, rudy złota i żelaza, wytapiać skrzynie złota oraz żelazo, nie zostaje nam nic innego, jak dokończyć wznoszenie budowli opierających się na metalowej gospodarce. Kuźnię płatnerską i kuźnię zbroi najlepiej postawić koło siebie, koło warowni i niedaleko od dymarki. Wymagania te nie muszą zostać spełnione, a częstokroć to nie wychodzi, jednakże jest to raczej najkorzystniejsze ustawienie. A dlaczego? Szybsza ciężka gospodarka, i takie tam... no i do warowni jest zawsze blisko. Mam nadzieję, że nikt nie zapomniał o tworzeniu coraz to nowych pomocników. Na takie średnie miasteczko powinno być ich co najmniej czterdziestu. Jeśli wielu pomocników stoi bezczynnie, jest to bardzo dobry znak, ponieważ nie ma na pewno za mało ludzi do noszenia towarów, a jest i świadomość, że towary będą transportowane gdzie trzeba od razu po ich wyprodukowaniu. Jeżeli już nacieszyliśmy się zrobionymi porządnie przez cieślę toporami (a kto wie, może też łukami i lancami), czemu by nie zrobić czegoś podobnego w kuźni płatnerskiej? Proces tworzenia mniej więcej wygląda tak samo, tyle że potrzeba na to worka węgla i sztabu żelaza. Bez paniki! Jeśli nie mamy tych dóbr dużo, z całą pewnością z taką gospodarą szybko ich przybędzie. A nie przeszkadza to już w wykorzystywaniu ich. Tak więc klikamy na kuźnię płatnerską i zlecamy wytwarzanie mieczy, halabard i kusz. Podobnie i w kuźni zbroi - tarcze i zbroje.\nTym ciężkim ekwipunkiem oraz lekkim z warsztatów będziemy mogli stworzyć zaraz pierwszych wojów. Kilka akapitów powyżej oznajmiłem, że o wojakowaniu to nie w tej części samouczka będzie... ale się rozmyśliłem. W tym celu rzecz jasna trzeba w szkole nabyć najlepiej z kilkunastu rekrutów. Powędrują oni od razu do warowni, bez najmniejszego sprzeciwu, a pomocnicy będą biegali na zmianę do kuźni, warsztatów i właśnie warowni, zaopatrując ją w międzyczasie w potrzebne przedmioty. Dobra, znowu ględzenia jest tyle, a tu sznur rekrutów z pewnością drepcze w kierunku naszego zamczyska. Klikamy na warownię i co widzimy? Układ podobny to spichrza i szkoły. Mamy przedmioty i możliwych ludzi uzbrojonych po zęby do wydania na świat. Są tu żołdacy, topornicy, miecznicy, strzelcy, piechota, jak i konnica. Z wszystkim przyjdzie nam się wkrótce zmierzyć.\nAby wydać jakiegoś żołnierza, musi być dostępny (podświetlony) przycisk pomiędzy strzałkami. Dodatkowo w gromadzonych przedmiotach możemy zobaczyć niektóre podświetlone rzeczy. Są to ceny, jakie przyjdzie nam wydać za takiego i takiego żołnierza. Dla prostego przykładu, aby wypuścić pierwszą jednostkę na świat w postaci żołdaka zobaczymy, że podświetlony jest wizerunek rekruta i topora. Jeżeli to i to jest już warowni, to i podświetlony zostanie przycisk wypuszczenia z warowni już uzbrojonego żołnierza - w tym wypadku żołdaka. Jeżeli jakiegoś elementu brakuje, nie będziemy mogli wydać miastu jednostki do czasu uzupełnienia brakującej części uzbrojenia. Przesuwając portrety wojowników, z pewnością zauważymy, iż ceny wciąż wzrastają. Na początku mamy żołdaka z rekrutem i toporem, nieco dalej topornika z rekrutem, toporem i drewnianą tarczą, a jeszcze dalej miecznika z rekrutem, metalową tarczą i mieczem. Dzięki temu mamy w miarę uporządkowane typy jednostek od najsłabszej w danej grupie, po najsilniejszą. To co? Wyszkolimy kogoś? No pewnie, że tak. Weźmy sobie na przykład czterech żołdaków, jeżeli nie brakuje już niczego w naszej warowni. Gdy ci wyjdą z budynku, kliknijmy na dowolnego z nich. Nie zwracajmy uwagi, że drepczą sobie oni we wszystkie strony, by jakoś stanąć w szyku; tylko wybierzmy z wojskowego menu jakąś z opcji. Na przykład wysyłanie oddziału w jakieś miejsce. Kursor powinien zmienić nieco kształt, a my wybierzemy wtedy miejsce wysłania naszego żołdactwa.\nKiedy czwórka żołnierzy oddali się po rozkazie od warowni, stanie w jednym rzędzie, jeden za drugim. Możemy zmienić łatwo ich szyk, na przykład ustawiając ich w jednym szeregu po czterech żołnierzy. Wtedy szukamy odpowiedniej opcji w menu oddziału, klikamy, a żołnierzyki ustawią się odpowiednio wedle rozkazu. Super! To teraz obróćmy ich w jakąś stronę za pomocą obrazków ze strzałkami we wspomnianym menu. Można oddział obrócić w dziewięć stron, w zależności od potrzeb, więc nie będziemy musieli się obawiać, że grupa żołnierzy będzie stała tyłem, gdy nieprzyjaciel będzie do nas zdążał. Co my tu jeszcze mamy? Dzielenie oddziałów. Akurat mamy czterech jednakowych żołdaków, by oddzielić od nich dwóch, wystarczy kliknąć odpowiednią komendę. Na potwierdzenie rozkazu, powinniśmy usłyszeć z ust wojowników coś w stylu "rozkaz!". No. Możemy ich ponownie połączyć, a teraz zrobimy coś takiego... kliknijmy na warownię i stwórzmy jednego topornika. Gdy zbliży się do naszych żołdaków, wydajmy temu jednemu uzbrojonemu w tarczę i pancerz ludkowi rozkaz przyłączenia się do pobratymców. Powinny pokazać się dwie złączone ręce miast zwykłego kursora. Jest to dobry znak - połączenie wojaków jest możliwe. To teraz stwórzmy łucznika, a kiedy ten wyjdzie z warowni spróbujmy go połączyć z wyszkolonymi już żołnierzami. Prawda, że nie jest to już wykonalne? Pojawiają się te same złączone łapki po najechaniu na oddział, tyle że... przekreślone jakieś. To już znak jest zły, ponieważ łączyć można tylko pokrewne ze sobą jednostki. Łuczników z kusznikami, toporników, piechurów z mieczem (w skrócie: mieczników) z żołdakami, lekką jazdę z ciężką, a pikinierów z piechurami z lancą.\nDobra, co tam jeszcze mamy? Karmienie oddziałów, o właśnie! Jest sobie taki czas, w którym to wojownicy mogą zgłodnieć. Niestety tak łatwo nie jest, i nie pójdą sobie oni do gospody. Trzeba im już żarło przynieść. Przyniosą im je rzecz jasna pomocnicy, ale to dopiero po wydaniu odpowiedniego rozkazu w menu oddziału. W przeciwieństwie do mieszkańców miasta, żołnierze niezależnie co spożyją - chleb, kiełbachy, ryby, czy wino - zawsze będą mieli po posiłku linię sytości zapełnioną do samego końca. Najlepiej na czas karmienia zawsze przyprowadzać taki oddział w okolice spichrza. Wówczas służba uwinie się znacznie prędzej z tym zadaniem, nie będzie musiała połowy mapy przedreptywać z żywnością pod pachą. Gdy już wiemy jak nakarmić wojów, możemy trochę powojować. Nasi żołdacy i topornik mogą przeprowadzić szturm w jakimś kierunku. Wystarczy zrobić im trochę miejsca i wydać komendę w menu oddziału. Oni sami pobiegną machając toporami nad głową. Najbardziej przydaje się to podczas ataku na jakieś wrogie oddziały, albo do ucieczki przed nimi, jeżeli mają przewagę liczebną. Jak nie trudno zauważyć, podczas takowego szturmu nasi woje biegną, są dzięki temu silniejsi i w tym momencie mają prędkość przez krótki czas równą kawalerii. A co potrafi wyszkolony łucznik? Niestety z pewnością nie walczyć wręcz. Należy pamiętać, by zawsze osłaniać jakoś łuczników, ponieważ ci walczą tylko na odległość. A potężni są tylko w zwartych grupach.\nKolejną ciekawą jednostką jest kawaleria, którą zaraz stworzymy. Bez krępacji klikajcie na warownię i szukajcie jeźdźców. Zaraz się nimi trochę pobawimy. Zaraz, zaraz... nie ma koni. No, to powinniśmy wreszcie się nimi zająć. W menu budowania znajdziemy stajnię pod ikoną podkowy. Gdzieś przy gospodarstwach postawimy jedną taką i poczekamy, aż nasi poddani zaczną ją budować. Stajnia potrzebuje niestety dosyć dużo ziaren, by zakupiony z własnej kieszeni hodowcy koń mógł nadawać się do ujeżdżania. Dlatego to właśnie ilość gospodarstw gra dużą rolę. Podobnie jak węgiel, który z jednej kopalni zanoszony jest do dwóch kuźni, mennicy i dymarki. Gospodarstwa, kopalnie węgla i młyny powinny być dosyć często budowane, najlepiej jeden budynek obok drugiego, by w mieście nie robił się bałagan.\nJeżeli posiadamy dostatecznie dużo młynów, możemy w menu z podziałem towarów zwiększyć dostawę siana do stajni nawet do czterech. W ten sposób, jeżeli nie chcemy budować nowej stajni, będziemy mogli dostać dorodne konie o wiele szybciej. Kiedy dostaniemy koniki, to i lekką i ciężką jazdę się wtedy stworzy. A to już jest fajna sprawa. A nim hodowca zwierzaka nam dostarczy, my zajmiemy się piechurami z bronią drzewcową. Możemy wypuścić na wolność z tego ciasnego budynku zwanego warownią kilku gości i wykonać nimi na przypomnienie kilka prostych operacji, jakie robiliśmy czterema żołdakami. Gdyby nasi pikinierzy, bądź halabardnicy mieli się zmierzyć z kawalerią, dosyć prawdopodobne, że by wygrali. O ile oczywiście tamci nie mieliby jakieś przesadnej przewagi liczebnej. Dobra, mniej więcej podstawy sterowania oddziałami znamy, resztę omówimy, gdy skończymy budowanie pozostałych rzeczy. Co my jeszcze mamy...\nW menu budowania jest jeszcze coś takiego, jak warsztat wojenny. Ale na ten budynek mogą pozwolić sobie tylko bogacze, ponieważ tworzone w nim machiny wojenne kosztują prawieże fortunę. A na pewno trzeba mieć u siebie dużo zapasów żelaza. Nie jest to jakiś bardzo ważny budynek wojenny, ale z pewnością przydatny, szczególnie gdy wróg ma olbrzymią przewagę. Jeżeli nie mamy żadnej głodówki i nic tego typu, możemy skupić się na budynkach mniej istotnych. Gdzieś na uboczu miasta wznosimy kuźnię wojny i szkolimy dla niej cieślę. Pomocnicy znowu będą dreptać tu i tam, by dotargać materiały budowlane na miejsce, a my w tym czasie zajrzymy do spichrza, by sprawdzić, czy aby na pewno mamy wystarczającą ilość żelaza. Jeżeli jednak nie, to zaleca się postawienie większej ilości kopalni węgla. Wtedy zapełnionych nim worków będzie pod dostatkiem i znacznie większa ich ilość zacznie trafiać do dymarki, oraz obu kuźni, w których pracuje kowal. Gdy warsztat wojenny będzie już gotowy, korowód niesionych desek i sztabek żelaza zacznie zmierzać do nowo powstałego budynku. Na szarym końcu zaś cieśla, spragniony robót ręcznych. Nie jest to jakaś dziwna budowla, ale na pewno dziwnością jest to, że wytwarzane w niej machiny wojenne - katapulty i balisty - same potrafią się poruszać. Na szczęście wychodzi to na naszą korzyść, ponieważ nie potrzebują one jedzenia. Jednak nie bądźmy aż tacy zadowoleni z tych machin, ponieważ poruszają się one bardzo wolno, oraz ich wytrzymałość jest potwornie niska. Trzeba je ochraniać nawet bardziej niż strzelców, jakich możemy wyszkolić za śmiesznie niską cenę w porównaniu do tych machin. Produkcja takiej jednej broni zagłady trwa mniej więcej tyle ile wytwarzanie dwóch toporów.\nOK. Kiedy budynek stanie na nogi, a towary już doń trafią, możemy w menu budynku zaznaczyć ile życzymy sobie w naszych szeregach machin; cieśla zajmie się ich konstruowaniem. Gdy wytoczą się te wielkie machiny, zlecimy im pojechanie gdzieś na pobocze. Trzeba przećwiczyć sterowanie nimi. Nie udamy się przecie na bój, nie majac pojęcia o balistach, czy katapultach. Na pewno nie powinniśmy wciskać katapult gdzie popadnie, gdyż wyrzucają automatycznie w stronę przeciwnika trzy wielkie kamienie, które mogą trafić tak w oponentów, jak i w naszych żołnierzy. Często możemy stracić więcej wojów, aniżeli przeciwnik. Trzeba się tymi machinami ustawić tuż za swoimi oddziałami. Będę wówczas ciskać kamienie w stronę zmierzających w naszą stronę adwersarzy, nie robiąc żadnych strat w naszych uzbrojonych grupach, które będą stać dostatecznie blisko katapult. Jeżeli zaś chodzi o balisty, to bez krępacji możemy postawić je gdziekolwiek, będą one trafiać zawsze w cel. A z pewnością będą się starać, bo nie zawsze im to wyjdzie. Jest to tak jak z łucznikami, którzy strzelają w budynek, a równocześnie budowla jest niszczona przez naszą piechotę. Strzelcy próbują trafić w budynek, co niejednokrotnie się im udaje, ale jeżeli trafią w któregoś z żołnierzy... istnieje prawdopodobieństwo, iż ten polegnie w akcji niszczenia budynku. Niby zatem walki z wykorzystaniem tych samo-jeżdżących broni zagłady są niebezpiecznie, to z całą pewnością o wiele lepiej spisują się podczas niszczenia wrogich zabudowań. Machiny te mają ponad dwa razy więcej punktów do strzału, niż łucznicy i jedna taka maszyna robi większe zniszczenia, niż jeden łucznik, czy też kusznik. Co jednak zrobić, gdy idziemy na bój z balistami i katapultami, gdy wrogów wokół jest mnóstwo? Jak najlepiej strzec te machiny! Z nimi damy radę nawet wygrać z przewagą liczebną wroga; bez nich zaś nawet jeżeli przeciwników jest tyle ilu nas, możemy mieć znacznie mniejsze szanse na zwycięstwo. Nasze ciężkie sprzęty w grupie stawiamy na uboczu i idziemy na żywioł. Oczywiście na chwilę obecną nic nam nie grozi. Przecież to dopiero wprowadzenie jest.\nAle skoro zaczęliśmy już omawianie wojaków, to wzniesiemy jeszcze jeden budynek do szkolenia nowych jednostek. Mianowicie - postawimy gdzieś ratusz. W ratuszu (który został dodany w kampanii TPR), w zamian za złoto, można szkolić jeszcze inne jednostki niż w warowni. Są to: rebeliant, pachołek, włóczęga oraz barbarzyńca/wojownik.


LITERACKI ŚWIAT CYRYSI: marca 2022\nZAPOWIEDŹ: Święty zdrajca - Marcin Kaczmarczyk\n25 kwietnia br. odbędzie się premiera ''Świętego Zdrajcy'' Marcina Kaczmarczyka ✌ To niezwykła książka, którą czyta się z rosnącym napięciem, a przede wszystkim – z mieszanką różnorodnych uczuć. Serdecznie zachęcam do lektury.\n''Święty zdrajca''to pełna sensacji opowieść o ludzkich słabościach i wątpliwościach, o tęsknocie i pustce, o miłości, sile i bezwzględności, o pragnieniu władzy absolutnej, o tym, jak destruktywny wpływ na człowieka ma... człowiek.\nMam nadzieję, że skusicie się na tę wyjątkową powieść.\nAutor: Cyrysia o 3/31/2022 15 komentarzy:\nNOWA POWIEŚĆ AGNIESZKI JANISZEWSKIEJ "OWOCE ZATRUTEGO DRZEWA"\n27 kwietnia br. odbędzie się premiera niezwykłej sagi "Owoce zatrutego drzewa" Agnieszki Janiszewskiej. Mieszczańska Warszawa, artystyczny Kraków oraz Paryż przełomu XIX i XX wieku - czego chcieć więcej? Nic, tylko czytać!\nAgnieszka Janiszewska – ukończyła historię na Uniwersytecie Warszawskim, pracuje jako nauczyciel historii w liceum ogólnokształcącym. Od urodzenia związana jest z Warszawą chociaż obecnie mieszka w jednej z po warszawskich miejscowości. Znana jest z porywających sag rodzinnych oraz doskonale zarysowanego tła historycznego w powieściach obyczajowo-historycznych.\nAGNIESZKA JANISZEWSKA OWOCE ZATRUTEGO DRZEWA TOM I\nAGNIESZKA JANISZEWSKA OWOCE ZATRUTEGO DRZEWA TOM II\nAGNIESZKA JANISZEWSKA OWOCE ZATRUTEGO DRZEWA TOM III\nPrawdziwa miłość nie boi się iść pod prąd\n– Cudzy? – Nie ulegało wątpliwości, że tym razem to on poczuł się dotknięty. Kinga jednak nie ustąpiła.\nCo sądzicie o tej sadze? Skusicie się?\nJeśli chcecie zakupić poszczególne tomy, wystarczy kliknąć w okładkę książki, gdzie znajduje się link do księgarni internetowej.\nAutor: Cyrysia o 3/30/2022 19 komentarzy:\nWywiad z Malwiną A. Tylewicz\nCo było bodźcem, który sprawił że zdecydowała się Pani na wydanie książki?\nOd dawna marzyłam o wydaniu książki. Głównym motywem było podzielenie się z innymi historiami, które we mnie siedzą, a strony i grupy amatorskich pisarzy mi nie wystarczały, chciałam więcej. W końcu przygotowałam tekst, który uznałam za wystarczająco dobry do pokazania i postanowiłam, że nie będę czekała na "Świętego Grala" w postaci Wielkiego Wydawnictwa, zdecydowałam, że to czytelnicy uznają, czy warto sięgnąć po moje powieści 😊\nMogąc wcielić się w wybraną literacką bohaterkę lub bohatera kogo i dlaczego by Pani wybrała?\nChyba nie ma jednej takiej, w którą chciałabym się wcielić. Pewnie gdybym to zrobiła, straciłaby ona urok z książki. Wołałabym już "wpaść" w jej świat i ją poznać :) Z przyjemnością poznałabym Elizabeth Benet, Lucynę Ćwierczakierwiczową, Dorę Wilk, Lisbeth Salander i pewnie parę innych.\nDaria723 - NAGRODA\nKto jest twoim autorytetem i dlaczego akurat ta osoba?\nCenię wiele osób za ich postawy, działanie, siłę. W literaturze cenię Marię Czubaszek, za jej bezpardonowe podejście do świata, dystans i wrażliwość dla człowieka a zwłaszcza dla zwierząt.\nCzy miała Pani chwile zwątpienia, strachu bądź pustki w głowie? Jak sobie Pani z tym radziła?\nMiałam i wciąż je mam, w pisaniu nigdy nie jest tak, że wszystko idzie gładko. Czasem nie da się przez jakąś scenę przebrnąć i wtedy trzeba ją obejść, poczekać, zostawić aż sama gdzieś z tyłu głowy dojrzeje i się pojawi, albo przebudować wątek tak, aby potoczył się zupełnie inaczej.\nA w życiu? Czasem ogarnia mnie zwątpienie czy dobrze robię, wciąż uczę się ufać swojej intuicji.\nDla mnie czytanie pełni funkcję terapeutyczną. Czy dla Pani taką funkcję pełni pisanie?\nMyślę, że tak. Pozwala mi odpocząć od problemów codzienności. Pisanie kosztuje mnie wiele emocji dlatego po dłuższym maratonie pisania czuję się z nich wyprana. Czasem to dobrze, bo oczyszcza umysł z ich nadmiaru i pozwala spokojniej spojrzeć na świat. Myślę, że właśnie z tego powodu nie potrafiłabym, jak niektórzy (podziwiam ich za to), pisać po osiem godzin dziennie pięć dni w tygodniu i traktować tego jak pracę na etacie. Z drugiej strony pisanie sprawia mi radość, potrzebuję tego dla równowagi i nie mogłabym z tego zrezygnować.\nJakie cechy charakteru i osobowości są Pani najbardziej potrzebne w byciu pisarzem?\nWytrwałość i sumienność. Trochę mi tego brakuje ;) Chciałabym pisać bardziej regularnie, co dawałoby mi więcej tekstów. Pomysłów mam dość, tylko jakoś czasu wciąż brakuje w tym zabieganym świecie.\n"Myśl trzeźwo, mierz na 170%, to te 100% zawsze wyjdzie i do przodu" - Jedna książka, to dopiero początek drogi i mam świadomość, że ta droga nie jest usłana różami i gałązkami oliwnymi. Po wydaniu pierwszej trzeba mieć plan na następne jeśli chce się rzeczywiście zaistnieć. Ja mam pomysł na trzy kolejne, więc cierpię na klęskę urodzaju ;D Poza tym udało mi się podpisać już umowę z innym wydawnictwem na następną książkę, więc można powiedzieć, że zbliżam się do 100% ze 170%. Staram się brnąć do przodu, bo stanie w miejscu tylko oddala od celu.\nCzy już wiesz, jak zabić, aby to była zbrodnia doskonała?\nTak: w głowie (😉) tam zawsze wszystko się udaje.\nSłowa są dla mnie bardzo ważne. To sposób na wyrażenie własnych emocji, opisania świata, który mnie otacza, ale też możliwość skomunikowania się z nim. Uwielbiam słowa za ich wieloznaczeniowość, za to, że użyte w różnych sytuacjach mogą wyrażać coś zupełnie innego.\nJaką rolę odgrywa w Pani życiu jezioro?\nUwielbiam wodę, a jeziora zawsze wydawały mi się piękne i tajemnicze. To one zwykle są tłem dla legend i mitów. Dlatego cenię je o wiele bardziej niż morze, które w wypadku naszego polskiego, jest strasznie wietrzne ;) )\nCzy czerpie Pani inspirację z prawdziwych historii morderstw?\nCzytam wiele o prawdziwych zbrodniach i zapewne podświadomie czerpię z nich przy pisaniu własnych historii, ale nie stworzyłam jeszcze żadnego tekstu na podstawie prawdziwego morderstwa.\nJest wielu dobrych polskich pisarzy, którzy podtrzymują wieloletnią już tradycję dobrego rodzimego kryminału. Jaki jest Twój pomysł na wyróżnienie się z "tłumu"?\nKtoś kiedyś powiedział, że wszystko już było. Mam jednak nadzieję, że czytelnicy będą mnie wybierać z dość prostych powodów: bo dobrze spędzają czas, gdy czytają moje powieści.\nKtóra postać była dla Pani najtrudniejsza do napisania, która na najwięcej Pani cech?\nMyślę, że każda z postaci ma trochę moich cech Weronika stawia na samodzielność, Paweł lubi piec, Rafał ma często cięty język. Chyba najtrudniejszy był Paweł i jego stosunek do Weroniki.\nZapewne ma już Pani zamysł na kolejna powieść - co jest motywem Pani tekstów, inspiracją do pisania?\nWszystko potrafi być inspiracją. To pojedyncze obrazy, które pojawiają mi się w głowie, do których buduję sytuację, czasem to są przedmioty, które widzę lub ciekawe zwroty i zdania, które usłyszę. One po prostu zaskakują niczym zapalniki, a historia sama się tworzy. Bywa, że nie starczy tego na całą powieść, ale niekiedy powstają aż trzy części.\nMoja następna powieść ma się ukazać pod koniec roku, będzie z trochę innego gatunku, bo to urban fantasy z wątkiem kryminału, a inspiracją był tytuł obrazu "Straż nocna" Rembrandta i insomnia, na którą sama cierpiałam. Co wyszło z tej mieszanki mam nadzieję, niebawem poznacie.\nCzy przystępując do pisania książki miała Pani już stricte określoną fabułę; czy bohaterowie, ich losy, zwroty akcji powstawały dopiero z chwilą tworzenia powieści?\nZwykle, gdy przystępuję do pisania wiem mniej więcej, co się stanie, ale nigdy nie piszę planów i rozpisek. Poznaję historię w czasie pisania wtedy wydaje mi się bardziej naturalna.\nJakie uczucia towarzyszyły Pani, gdy dowiedziała się Pani, że książka "Śmierć nad jeziorem" zostanie wydana?\nRadość i strach. To pierwsze, bo wreszcie spełniało się moje marzenie, to drugie, bo miało się okazać, jak czytelnicy przyjmą tekst. Czy im się spodoba? Czy polubią bohaterów?\nTo był naprawdę wstrząsający koktajl uczuć ;)\nJestem ogromnie ciekawa dlaczego kobieta kochająca literaturę i sama mająca literackie zdolności, wybrała techniczną uczelnię? - brak rozeznania w powołaniu, wybór pod wpływem chwili czy może czysto praktyczne podejście do tematu? A może jeszcze coś innego?\nJest taka opinia, że architektura to najbardziej artystyczny z technicznych kierunków, zresztą wystarczy spojrzeć na Lesia z powieści Chmielewskiej, on wcale nie jest tak bardzo przerysowany ;) Poza tym nie szukając daleko: Joanna Chmielewska była architektką, podobnie Marek Stelar, oboje są teraz znanymi pisarzami ;)\nJa architektką chciałam zostać od ósmego roku życia, pisarką od dziesiątego, czyli pierwsza była architektura, ale w rzeczywistości wybór był bardziej pragmatyczny. Pisać mogę bez studiów kierunkowych, natomiast niestety projektować mogę tylko po skończeniu uczelni.\nCzy pracuje Pani w wyuczonym zawodzie? Jeśli tak, czy radość z zaprojektowanego domu jest porównywalna z wydaniem własnej książki?\nTak, pracuję w zawodzie. Sprawia mi radość, gdy wreszcie widzę gotowy budynek, choć jeszcze bardziej lubię patrzeć na reakcje ludzi, którzy będą go użytkowali, zwłaszcza jeśli im się podoba. Ja wtedy mam jeszcze w pamięci wszystkie walki z budowlańcami o każde rozwiązanie (zrozumieją mnie ci, co kiedyś remontowali mieszkanie albo budowali dom ;) )\nWydanie książki to tylko pierwszy etap, oczywiście cieszę się z niego, ale prawdziwą radość daje mi dopiero reakcja czytelników, jeśli mówią, że powieść im się spodobała. Tego uczucia nie da się porównać.\nCo było siłą sprawczą do "pierwszego wyjścia z mroku" szuflady i podzielenia się ze światem swoją prozą? Zapewne w tak literackim gronie wielu z nas czeka na swoją szansę i odrobinę odwagi, więc Pani historia naprawdę może pomóc. :)\nGdy będąc jeszcze w liceum, a później na studiach, publikowałam na portalu dla amatorów i pojawiały się pod moimi tekstami komentarze w stylu "dobrze się bawiłam czytając to" miałam bardzo miłe uczucie radości z dobrze napisanej historii. Chciałam, by to uczucie znów się pojawiło. Marzyłam o wydaniu książki z całą magią wydania w znanym wydawnictwie, natychmiastowego sukcesu z tysiącami książek w setkach księgarni, mnóstwem spotkań i autografów w pierwszym tygodniu sprzedaży, ale pewnego dnia spojrzałam na to wszystko bardziej trzeźwo: Grisham zapłacił za wydanie i sprzedawał pierwszą książkę z bagażnika swojego samochodu, King wysyłał setki opowiadań i dostawał odmowy (jeśli w ogóle), Rowling wydała w małym wydawnictwie, bo w innych jej nie chcieli, a z naszych rodzimych: widzieliście pierwsze wydanie heksalogii Dory Wilk? Marta Kisiel nie mogła doprosić się o dodruk Dożywocia, a książka Pilipiuka skończyła w wydawnictwie, jako podpórka pod regał. Zmieniłam więc sposób myślenia i przestałam czekać na "Wielkie Wydawnictwo", a postawiłam na to, żeby to czytelnicy mogli zdecydować, czy im się podoba moja praca. Jeśli powiedzieliby, że to do niczego, to wróciłabym do pisania do szuflady, na szczęście na razie odzew jest pozytywny ;)\nPo tytule wnioskuję, że pisze Pani kryminały. Czy musi Pani po pisaniu książki jakoś odreagować? Jeśli tak, to jakie są Pani ulubione/najbardziej skuteczne sposoby?\nPiszę kryminały, ale nie tylko. "Śmierć nad jeziorem" jest w dużej mierze obyczajówką. Druga moja powieść, która jak wspomniałam, ma się ukazać pod koniec roku jest z gatunku fantasy, osadzona w Poznaniu. Pisanie samo w sobie jest dla mnie formą odreagowania, ale gdy czuję, że i tego mam dość, to wychodzę do ogrodu, idę na spacer z psem, robię na drutach, albo czytam, wybierając coś zabawnego i lekkiego.\nCzy są jakieś cechy charakteru, które w zawodzie pisarza szczególnie się przydają?\nMyślę, że umiejętność patrzenia i empatii, bo to pomaga "wejść w buty" bohatera i go uwiarygodnić. Pisarz musi też mieć wytrwałość w dążeniu do celu, bo pomimo ilości wydawanych u nas książek, nadal trzeba trafić na redaktora, który powie OK, a to nie jest takie oczywiste.\nW imieniu swoim oraz wszystkich Czytelników mojego bloga dziękuję Malwinie A. Tylewicz za niezwykle interesujący wywiad.\nAutor: Cyrysia o 3/28/2022 13 komentarzy:\nW kolejnej odsłonie cyklu: Muzyczna Sobota - Dobre, bo polskie, proponuję piosenkę ''Dobro Zło'' w wykonaniu Agaty Nizińskiej.\nAgata Nizińska urodziła się 24 sierpnia 1985 roku w Warszawie. Ma korzenie włoskie, ormiańskie i tatarskie. Jest wnuczką legendarnego aktora, Wojciecha Pokory. Posiada wykształcenie aktorskie. Ma na swoim koncie również występy w wielu kabaretach. Jest także utalentowana muzycznie. W 2013 roku nagrała wraz z zespołem Bloom utwór "I Won’t Cry", który był jej studyjnym debiutem. Założyła ponadto zespół Madame Pik, którego została wokalistką. W 2017 roku z solowym utworem "Reason" zakwalifikowała się do krajowych eliminacji do 62. Konkursu Piosenki Eurowizji, zajmując ostatecznie 5. miejsce w finale.\nTyle krętych dróg przygotował Bóg\nWciąż zmieniamy front czy to wielki błąd\nMoje dobro zło\nTwoje dobro zło\nNasze dobro zło\nWasze dobro zło\nI tak nienasyceni ciągle czegoś nam brak\nMoże kiedyś ktoś zmieni ten nasz świat\nTyle gorzkich strat z diabłem za pan brat\nChciałbym cofnąć czas lecz czas nie może biec wstecz\nMoje dobre zło\nAutor: Cyrysia o 3/26/2022 13 komentarzy:\nWielkimi krokami zbliża się czas ''Świętego Zdrajcy'' Marcina Kaczmarczyka ✌ To niezwykła książka, którą czyta się z rosnącym napięciem, a przede wszystkim – z mieszanką różnorodnych uczuć. Niebawem przedstawię Wam okładkę i datę premiery, a tymczasem przeczytajcie oficjalny blurb wydawcy.\nPowiem w skrócie, że ta książka wywarła na mnie ogromne wrażenie, a historia w niej zawarta cały czas siedzi w mojej głowie. Mam nadzieję, że się na nią skusicie.\nAutor: Cyrysia o 3/24/2022 16 komentarzy:\nKontynuacja „Teija. Krótko i nieszczęśliwie” Alexandra Claire - strona autorska już 17 maja!\nKto nie może się doczekać drugiego tomu? Dla przypomnienia moja recenzja pierwszej części tej serii: Teija. Czarna róża\nObydwoje muszą pokonać długą, pełną przeszkód drogę, by w końcu zyskać swoje „długo i szczęśliwie”. Nieprzewidywalna Teija udowadnia im jednak, że takie zakończenie nie jest im pisane. Zaczyna się walka z czasem, a jej stawka to życie lub śmierć.\nAutor: Cyrysia o 3/21/2022 14 komentarzy:\nW kolejnej odsłonie cyklu: Muzyczna Sobota - Dobre, bo polskie, proponuję piosenkę ,,Łap te chwile'' w wykonaniu zespołu TABU.\nŁap te chwile które coś dla Ciebie znaczą\nCo się dzieje? Afera za aferą\nPrzyjechali chłopcy ze swoją kapelą\nWielka radość szczęscie pot i łzy\nTaki piękny wieczór mamy dziś\nMusimy dobrze ją musimy dobrze ją wykorzystać\nWszyscy tu tańczą wszyscy tu są\nPrzy Nas nie może Ci się nic stać\nStibiri łap stać tak tu nie możesz tu na minimum\nZrobię to ja zrobisz to sam albo Cię porwie tłum\nWięc tańcz stać śmiej się baw lej w siebie rum\nNie mamy tutaj czasu żadne na minimum\nOd podpierania ścian dostaniesz hemoroidów ziom\nZa podpieranie ścian możesz tutaj beknąć bo\nTo jest szkoła tańca jedyna w swym rodzaju\nTu dostaniesz dyplom ukończenia raju\nAutor: Cyrysia o 3/19/2022 16 komentarzy:\nKONKURS - poznaj mnie lepiej: MALWINA ARLETA TYLEWICZ\nMALWINA ARLETA TYLEWICZ - Absolwentka Politechniki Poznańskiej, architektka. Jest niepoprawną romantyczką i marzycielką, która niezmiennie wierzy, że każdemu przysługuje pula szczęścia. Literatura to jej pasja, a pisanie jest w tej dziedzinie na pierwszym miejscu. Miłośniczka nowatorskich przepisów na dania bez mleka. W zimowe wieczory porzuca ukochaną kawę na rzecz kubka miętowej herbaty i robiąc zapamiętale na drutach, niczym Agatha Christie przy zmywaniu, obmyśla kolejne zawiłe fabuły z morderstwami w tle. Po latach tworzenia „do szuflady” postanowiła podzielić się swoimi historiami z czytelnikami.\nDziś macie okazję poznać bliżej Malwinę Arletę Tylewicz. Przez najbliższe kilka dni można zadawać autorce swoje pytania (1 - maksymalnie 2). Na wszystkie pytania autorka odpowie w formie wywiadu w osobnym poście.\nJedna osoba, która zdaniem autorki zada najciekawsze pytanie otrzyma nagrodę w postaci książki ,,Śmierć nad jeziorem''.\n2. Sponsorem nagrody jest MALWINA ARLETA TYLEWICZ.\n3. Warunkiem uczestnictwa w konkursie jest zadanie pytań (1 - maks. 2) Malwinie Arlecie Tylewicz na temat jej twórczości, zainteresowań itp.\n4. Konkurs trwa od 16 marca 2020 roku do 21 marca 2020 roku do godz. 23.59\n5. Wywiad oraz ogłoszenie zwycięzcy nastąpi 27 marca 2020 roku.\n6. Nagrodą jest egzemplarz powieści ,,Śmierć nad jeziorem'' Malwiny Arlety Tylewicz.\nAutor: Cyrysia o 3/16/2022 22 komentarze:\nCykl: Ukarani (tom 1)\nPasjonujący początek dylogii Uwikłani przenosi czytelnika w świat zemsty, niechcianych emocji oraz prawdy, którą trzeba odkryć, żeby spać spokojnie...\nAlicja Bezdziel – debiutowała powieścią „Dom szkieletów i kłamstw”. Już jako nastolatka pisywała opowiadania, marząc o opublikowaniu swoich powieści. Jej drugą pasją jest czytanie – kocha książki nieszablonowe i oryginale, sama stara się właśnie takie tworzyć. W głowie oraz w notatniku ma masę pomysłów na nowe historie, którymi chce podzielić się z czytelnikami. Mieszka w Elblągu z mężem i dwójką dzieci.\nOstatnio rzadko decyduję się na opiniowanie proponowanych mi powieści, gdyż mam bardzo mało wolnego czasu. Tym razem jednak postanowiłam zrobić wyjątek, ponieważ trafiłam (moim zdaniem) na prawdziwą perełkę wśród literatury kobiecej. ''Ukarani'' - bo o nich mowa - to niesamowita, pełna bólu, tęsknoty i walki o sprawiedliwość historia, dotykająca najgłębszych zakamarków ludzkiej duszy. Wyzwala całe morze emocji, począwszy od frustracji, żalu i złości, poprzez pożądanie, radość i ekscytację, a skończywszy na zazdrości i wewnętrznym rozdarciu. Czego chcieć więcej? Nic, tylko czytać!\nFabuła na pierwszy rzut oka wydaje się dość banalna i nieskomplikowana, lecz im dalej w las, tym więcej niespodzianek. Poznajemy Klaudię Kasprzyk, która postanawia pomścić śmierć ukochanej siostry Leny. Głównego winowajcę upatruje w Emilu Kaliszewskim – szkolnym playboyu, draniu bez skrupułów zarzucającym swe sieci na niewinne potencjalne ofiary. Aby zrealizować swój przebiegły plan dziewczyna dołącza do grona uczniów na Wydziale Politologii i Studiów Międzynarodowych uniwersytetu, gdzie zamierza dokonać zemsty.\n>> – należała mu się (...) potworna kara. A Klaudia miała być katem. Plan był prosty: uwiedzie Kaliszewskiego, omota, doprowadzi do szaleństwa. A kiedy wreszcie odda jej się bez reszty, poda jak na tacy swoje serce i okaże zaufanie – ona to wykorzysta.<<\nTylko czy znajdzie w sobie tyle odwagi i siły, żeby ukarać wroga? A może jej misja zakończy się fiaskiem?\nNiesamowita powieść! Porywająca, oryginalnie skonstruowana, pełna uniwersalnych prawd i wartości. Nie można się od niej oderwać. Z każdym kolejnym rozdziałem zniewala różnorodnością i bogactwem obserwacji psychologicznych. Niewiadome mnożą się jak grzyby po deszczu, a wiedza, którą otrzymujemy, jest trudna do przetrawienia dla ''serca i umysłu''. Mimo to apetyt rośnie w miarę jedzenia i niemal błyskawicznie spełniają nasze oczekiwania z nawiązką.\nNiewątpliwą zaletą książki jest nieoczywisty motyw zemsty otulony płaszczem dwoistości natury człowieka. Klaudia, bazując na fragmencie z pamiętnika siostry jest przekonana, że to Emil odpowiada za jej odejście z tego świata. Wprawdzie Lena nie podała imienia oprawcy, acz wiele innych elementów zdaje się pasować do tej układanki. Niestety, nic nie idzie po jej myśli tak, jak powinno. Zamiast czuć do chłopaka pogardę i obrzydzenie, na jego widok jej organizm fiksuje i zachowuje się zupełnie odwrotnie.\n>>Klaudię przeniknął gorący, słodki dreszcz. Ten chłopak był cudowny. Byłoby prościej, gdyby był brzydkim grubasem z cuchnącym oddechem lub troglodytą pokroju Artura. Wpadła. Zaczęła rozumieć, że porwała się z motyką na słońce i czuła się tym faktem przerażona oraz zdołowana.<<\nCzy Kaliszewski faktycznie jest winny zarzucanego mu czynu? I tu zapewne w Waszej głowie kreuje się scenariusz oparty na ekscytującym romansie, w którym wszelkie przewinienia odchodzą w zapomnienie. Mogę tylko podpowiedzieć, że nic nie jest takie oczywiste, jak może się początkowo wydawać. Będzie ''wielkie bum'', ponieważ okaże się, że prawda ma tylko jedną twarz, ale wiele masek. Przygotujcie się na liczne intrygi, konflikty, komplikacje i szokujące odkrycia.\nAutorka porusza wiele istotnych tematów społecznych i rodzinnych. Bez zbędnego zadęcia czy moralizatorstwa pisze o trudnym wchodzeniu w dorosłe życie, braku wzajemnego zrozumienia w swoim środowisku, samotności w tłumie, niemożności pogodzenia się ze śmiercią, depresji, alkoholizmie, zdradzie małżeńskiej, sekretach rodzinnych, uleganiu mocy słów, niełatwym procesie podnoszenia się upadku, naprawianiu własnych błędów i stawianiu czoła nowym wyzwaniom. Zwraca uwagę na te wartości, które powinny stanowić fundament naszej egzystencji: rodzina, miłość, przyjaźń, zaufanie, przebaczenie. Wszystko to sprawia, że mamy do czynienia z czymś znacznie więcej niż tylko zwykłą rozrywką.\nBardzo podoba mi się styl pisania autorki. Z lekkością, połączoną z nieprzesadzoną dosadnością posługuje się barwnym, potoczystym językiem, umiejętnie tworzy sugestywne opisy oraz odpowiednio dba o dynamiczne dialogi i nastrój niejednoznaczności. Na pochwalę zasługuje również wiarygodna kreacja bohaterów. Każdy z nich wyróżnia się czymś na tle pozostałych, dzięki czemu zdecydowanie łatwiej jest ich sobie wyobrazić, utożsamić się z niektórymi ich problemami i zrozumieć mechanizmy ich działania. Z kolei zakończenie pozostawia czytelnika w oszołomieniu, niedosycie i z pytaniem: co dalej? Czekam z utęsknieniem na drugi tom. Oby został wydany jak najszybciej.\nPodsumowując: To nieszablonowa, niepokojąca i nieprzewidywalna powieść, która wstrząsa, porusza i skłania do przemyśleń, ale przede wszystkim mądrze uświadamia, że na pewne sprawy zwyczajnie nie ma się wpływu. Czasu nie da się cofnąć. Trzeba nauczyć się żyć z konsekwencjami własnych decyzji, czynów i wyborów. Bo prędzej, czy później wszyscy w jakiś sposób poniesiemy karę za swoje przewinienia i błędy. Grunt to pogodzić się z przewrotnym losem, wrócić na właściwe tory i odnaleźć upragnioną drogę do szczęścia. Tylko tyle i aż tyle. Krótko mówiąc – satysfakcja gwarantowana.\nAutor: Cyrysia o 3/13/2022 16 komentarzy:\nEtykiety: Ukarani | Alicja Bezdziel | wydawnictwo Szósty Zmysł | New Adult\npolecam dzisiaj piosenkę ,,Między nami'' w wykonaniu Justyny Steczkowskiej w duecie z Beatą Kozidrak.\nCzasem nie wiem w którą stronę Zaprowadzą nas te dni Chociaż w tym jesteśmy obie Szukam siły żeby żyć Wczoraj chciałam ci powiedzieć Ale pewnie już to wiesz... Ile szczęścia w jednym słowie Tyle niepotrzebnych kłamstw Ile uczuć mamy w sobie Tyle samo w sercu ran Ryzykuję, żyję mocniej Daję ludziom to co chcą Wciąż gotowa na odpowiedź Gdzie postawię nowy dom Wczoraj chciałam ci powiedzieć Ale pewnie już to wiesz... Ile szczęścia w jednym słowie Tyle niepotrzebnych kłamstw Ile uczuć mamy w sobie Tyle samo w sercu ran Ile szczęścia w jednym słowie Tyle niepotrzebnych kłamstw Ile uczuć mamy w sobie Tyle samo w sercu ran Ile szczęścia w jednym słowie Tyle niepotrzebnych kłamstw Ile uczuć mamy w sobie Tyle samo w sercu ran Ile szczęścia w jednym słowie Tyle niepotrzebnych kłamstw Ile uczuć mamy w sobie Tyle samo w sercu ran\nAutor: Cyrysia o 3/12/2022 12 komentarzy:\nZAPOWIEDŹ: ŚMIERĆ NAD JEZIOREM - MALWINA ARLETA TYLEWICZ\n8 marca 2022 odbyła się premiera powieści ,,Śmierć nad jeziorem'' Malwiny Arlety Tylewicz. Serdecznie zachęcam do zapoznania się z tym tytułem.\nMam nadzieję, że się skusicie i będzie Wam się podobało 😊\nAutor: Cyrysia o 3/10/2022 20 komentarzy:\nZAPOWIEDŹ: Pragnienie - Katarzyna Grabowska\nWywiad z Iwoną Feldmann\nZAPOWIEDŹ: ŚMIERĆ NAD JEZIOREM - MALWINA ARLETA TY...\nZAPOWIEDŹ: "Teija. Krótko i nieszczęśliwie" Alexan...\nNOWA POWIEŚĆ AGNIESZKI JANISZEWSKIEJ "OWOCE ZATRUT...


Dekoracje ślubne za darmo dla pierwszych 5 par! - Katowice - Ślubny Portal Ogłoszeniowy - dodaj bezpłatne ogłoszenie\nDekoracje ślubne za darmo dla pierwszych 5 par!\nPolska Śląskie Katowice ul. Katowice\nZgłoś się do nas – zrobimy ją na terenie Śląska. Jesteśmy początkującą firmą, której pasją jest dekorowanie i tematyka ślubna i chcemy zdobyć doświadczenie w branży. Potrzebujemy zdjęcia własnych dekoracji do materiałów reklamowych. Szukamy par, które mają swój ślub w najbliższym czasie, najlepiej do końca sierpnia 2016 - dla takich pierwszych 5 par dekoracja za darmo!\nAGNIESZKA - 519 824 558, NATALIA – 509 233 056\nFormularz kontaktowy Numer ogłoszenia: 4600\nE-mail - dekoracjezklasa@onet.pl


PONS Niderlandzki w 1 miesiąc. Kurs językowy z nagraniami dla początkujących - PRACA ZBIOROWA - Książka | Gandalf.com.pl\nPONS Niderlandzki w 1 miesiąc. Kurs językowy z nagraniami dla początkujących\nPONS Niderlandzki w 1 miesiąc. Kurs językowy z nagraniami dla początkujących - opis produktu:\nKsiążka PONS Niderlandzki w 1 miesiąc. Kurs językowy z nagraniami dla początkujących pochodzi z wydawnictwa LektorKlett. Publikacja jest pracą zbiorową . Książka PONS Niderlandzki w 1 miesiąc. Kurs językowy z nagraniami dla początkujących liczy 224 stron. Jej wymiary to 120x160.\nPONS Niderlandzki w 1 miesiąc. Kurs językowy z nagraniami dla początkujących książka\nPrzy zakupie 4 egz. Cena hurtowa: 27,87 zł


Ile kosztuje sklep na Magento? | Smartbees\nMagento to platforma ecommerce, która niewątpliwie zadowoli wymagających użytkowników. Oprogramowanie z wyższej półki, bardzo funkcjonalne z ogromną liczbą możliwości rozbudowy. Pozwala na prowadzenie kilku sklepów naraz, przy użyciu jednego panelu. Posiada szereg funkcjonalności – rozbudowany system analiz, raportowania, systemy płatności czy wersję mobilną. Jest idealny dla średnich i dużych sklepów.\nMyślisz o rozwoju swojego e-commerce? Zastanawia Cię, ile kosztuje sklep na Magento? Przeczytaj artykuł.\nZdecyduj: agencja czy freelancer?\nSamodzielne postawienie sklepu\nIle kosztuje sklep Magento przygotowywany przez agencję?\nFreelancer a cena Magento\nJaki wpływ na koszt Magento ma projekt graficzny?\nCena Magento 2 a wersja platformy\nMagento – koszty integracji\nHosting – koszt Magento, od którego nie uciekniesz\nDodatkowe funkcjonalności i ich cena\nMagento Multistore - czy generuje dodatkowe koszty?\nIle kosztuje sklep Magento? Podsumowanie\nDowiedz się, ile kosztuje sklep na Magento\nWiele dużych firm stawia na Magento. Strona Coca-coli, Nike czy Forda to właśnie Magento. W Polsce korzystają z niego takie znane marki jak Castorama, Super-Pharm, Reserved czy 4F. Sklep Magento to przede wszystkim rozbudowana funkcjonalność. I to bardzo szeroko rozbudowana. Dobrym przykładem jest możliwość ustawienia tak karty danego produktu, by klient widział go w różnych wersjach w zależności od pory dnia. Bogata oferta podpowiedzi kolejnych produktów dla klienta, integracja nawet z systemami ratalnymi czy choćby automatyczne skalowanie wgrywanych zdjęć.\nFunkcjonalności związane są z administracją sklepu jak Multistore, z zarządzaniem produktami i kategoriami, zamówieniami, dostawą, płatnościami, raportowaniem i marketingiem. Magento posiada bardzo duże możliwości, jeśli chodzi o optymalizację SEO. Planujesz osiągnąć pierwsze miejsce w Google – z Magento może to się udać! Sklep właściwie pozycjonuje się sam, dzięki dobrej budowie adresów URL, czy mechanizmom automatyzującym tworzenie metadanych. Ponadto Magento pozwala na zbudowanie zaawansowanego serwisu dzięki konkurencyjnej architekturze, która w zasadzie nie ogranicza działań programisty. Zaletą platformy jest również społeczność, która zapewnia szybkie i profesjonalne wsparcie techniczne przy obsłudze sklepu. Tak ważne w przypadku e-sklepów, które nie mogą sobie pozwolić na długie przerwy w działaniu.\nWięc ile kosztuje sklep na Magento? Wszystko zależy od wybranych opcji, zastosowanych funkcjonalności, potrzebnych rozszerzeń. Od tego, co charakteryzuje dany biznes i jak ma wyglądać konkretny sklep online. Cena Magento jest uzależniona od wielu czynników, które opisaliśmy poniżej.\nTo, ile kosztuje sklep Magento, na pewno zależy od wyboru wykonawcy. Są firmy, które mogą sobie pozwolić na samodzielne projektowanie e-sklepu dzięki własnemu wyspecjalizowanemu zespołowi IT – są takie, które muszą skorzystać z podwykonawcy jak agencja czy freelancer. Co wybrać?\nJeśli Twoi pracownicy znają się na Magento, możesz znacznie zaoszczędzić na kosztach wdrożenia. Pamiętaj jednak, że to zaawansowane narzędzie, które wymaga solidnej porcji wiedzy programistycznej oraz dogłębnego zrozumienia specyfiki platformy. Postawienie oprogramowania, dopasowanie go do potrzeb danego sklepu, przeprowadzenie szeregu integracji z systemami i usługami innych firm przerasta wielu śmiałków. Może się okazać, że dany zespół IT potrzebuje sporo czasu na wdrożenie, a konfiguracja ostatecznie nie będzie zadowalająca. Jeśli firma nie posiada programistów specjalizujących się w Magento, warto pomyśleć o zatrudnieniu ekspertów.\nWynajęcie profesjonalnej agencji do stworzenia sklepu na Magento jest sposobem na szybkie i pomyślne wdrożenie platformy. Cena jednak jest najczęściej wyższa niż koszty zatrudnienia freelancera. Nawet instalacja podstawowej bezpłatnej wersji, jeśli robi to agencja, wymaga uwzględnienia kosztów nie tylko samej instalacji, ale i stworzenia oraz utrzymania środowisk testowych czy monitoringu sklepu. Koszty wynajęcia agencji najczęściej się zwracają – dobrze wybrana agencja to dostęp do szeregu ekspertów specjalizujących się w Magento, będących na czasie z najnowszymi funkcjonalnościami, którzy potrafią zaproponować dopasowane do danego biznesu rozwiązania, które sprawdzają się w konkurencyjnych sklepach.\nDla kogo dobrym rozwiązaniem są freelancerzy? Na pewno takie rozwiązanie oznacza niższy koszt niż zatrudnienie agencji. Dobrze wybrany freelancer może być znakomitym specjalistą, zaangażowanym w projekt. Z reguły zależy mu na realizacji, stara się szybko ją sfinalizować. Polega na poleceniach i opinii klientów, co powoduje, że dba o swoje projekty oraz kontakt i zadowolenie kontrahentów. Z pomocy freelancera warto korzystać przy rozbudowie już istniejących sklepów albo tworzeniu mniejszych i średnich projektów. Freelancer niestety oznacza również ryzyko. To w końcu jedna osoba odpowiedzialna za budowę całego sklepu. Choroba wykonawcy czy wypadek losowy może wstrzymać prace nad sklepem nawet na miesiące.\nCena Magento zależy m.in. od tego, na jakiej grafice chcesz się oprzeć, jak rozbudowany jest sklep. Zawsze można zastosować gotowy szablon, który zdecydowanie zmniejszy koszty wdrożenia. Przygotowanie dedykowanego projektu graficznego jest drogie, w dodatku przy dużej ilości widoków do wdrożenia to generowanie bardzo wysokich kosztów.\nKońcowa cena projektów graficznych zależy nie tylko od ilości materiałów, ale i ich poziomu skomplikowania. Niestandardowe rozwiązania, animacje, konfiguratory czy rozbudowane podstrony są pracochłonne. Nie warto rezygnować z nich w całości – w końcu to one wpływają na pozytywne wrażenia użytkowników, ułatwiają korzystanie ze sklepu, zachęcają do sfinalizowania transakcji. Ale trzeba mieć świadomość, co kosztuje najwięcej przy wdrożeniu sklepu internetowego.\nZatem czy istnieje kompromis między jakościową, a stosunkowo niedrogą grafiką sklepu Magento?\nOczywiście. W takich przypadkach nasi eksperci rekomendują wykupienie gotowego szablonu i stworzenie dedykowanej grafiki dla głównych widoków sklepu. Takie rozwiązanie zdecydowanie obniża koszty, a jednocześnie zapewnia unikalność projektu.\nNa koszt Magento duży wpływ ma również wersja platformy, na którą się zdecydujesz. Do wyboru masz trzy opcje – Open Source, Commerce i Commerce Cloud.\nMagento Open Source - dawne Community Edition to jak sama nazwa wskazuje bezpłatna wersja platformy. Zaspokaja ona potrzeby więkoszści sklepów internetowych średniej i dużej wielkości i jest najczęstszym wyborem firm, które zaczynają przygodę z Magento. Wybór wersji Open Source znacząco obniża koszty, ale należy pamiętać, że jego wdrożenie wymaga równie dużych umiejętności programistycznych i doświadczenia, co wdrożenia płatnych wersji.\nMagento Commerce - czyli dawne Magento Enterpise Edition – płatna wersja platformy. Jej cena zależy od obrotów danego sklepu. Zaczyna się od około 7 000 zł miesięcznie i rośnie wraz z obrotami. Magento Commerce jest w pełni wspierane przez twórców platformy. Pozwala na rozwój sklepu bez żadnych limitów, zapewnia obsługę bardzo zaawansowanych rozwiązań.\nMagento Cloud - ta edycja dostępna jest od 2016 roku. Poza funkcjami identycznymi z Magento Commerce po stronie dostawcy usługi znajduje się również hosting oraz wszelkie uaktualnienia platformy i jej zabezpieczenia.\nPrzeczytaj także: Różnice między Magento Open Source a Magento Commerce\nKażda z wersji Magento oferuje bogaty wybór dodatkowych funkcjonalności. To właśnie rozszerzenia pomagają zwiększyć użyteczność sklepu i dostosować go do unikalnych potrzeb danej firmy. Na rynku dostępne są tysiące gotowych rozszerzeń, wiele z nich jest bezpłatnych. Płatne moduły zaczynają się od około 200 zł. Należy pamiętać również, że istnieje możliwość stworzenia dedykowanych rozszerzeń przez zespół programistów.\nCena wdrożenia Magento rośnie wraz z integracjami z systemami zewnętrznymi. Zwykle firmy korzystają z wielu narzędzi, które usprawniają codzienne funkcjonowanie. Aby zautomatyzować sklep, zniwelować tak zwany “czynnik ludzki” należy zintegrować z Magento CRM, narzędzia marketingowe, dostawy, magazyn czy metody płatności. Cena zależy nie tylko od ilości integracji, ale poziomu ich skomplikowania. Najtrudniej jest z systemami, które nie posiadają dokumentacji albo takimi, które nie udostępniają możliwości integracji i trzeba to robić poprzez dedykowane rowiązania. Taka integracja jest czasochłonna i wymagająca, co znacząco zwiększa koszty Magento.\nZałożenie sklepu wymaga wykupienia hostingu. To kolejna składowa ceny, którą ponosi klient za wdrożenie Magento. W tym przypadku wskazany jest wydajny serwer wirtualny a najlepiej dedykowany. Wersja Magento Commerce Cloud koszt hostingu ma zawarty w licencji – jest hostowana w chmurze. Ale to wyjątek. Sklep na Magento bezwzględnie potrzebuje dobrego serwera, aby móc korzystać ze wszystkich dobrodziejstw, które oferuje platforma.\nNa cenę Magento składają się również dodatkowe funkcjonalności, które zwykle służą rozwojowi sklepu pod kątem wygody użytkowania czy możliwości prowadzenia działań marketingowych. Nawet najlepiej przygotowany sklep online potrzebuje działań marketingowych, które bezpośrednio przekładają się na wzrost sprzedaży, ale i budują pozytywny wizerunek marki w oczach klienta. Nie warto rezygnować z takich funkcjonalności, których dodatkowy koszt najczęściej się zwraca. Można też rozłożyć ich wdrożenie w czasie.\nJakie dodatkowe funkcjonalności wpływają na to, ile kosztuje sklep Magento? Blog, który może przyjmować różnorodne formy, pozytywnie wpływa na pozycjonowanie sklepu oraz pozwala na stworzenie więzi z klientami. Ale i dodatkowe podstrony takie jak bestsellery czy lookbook, dedykowane formularze i inne personalizowane wymagania czy oryginalne pomysły właścicieli e-sklepów.\nFunkcja Magento Multistore to idealne rozwiązanie dla osób zarządzających kilkoma sklepami Magento na raz. W Magento z jednego panelu administracyjnego możliwe jest kontrolowanie wielu sklepów internetowych funkcjonujących pod różnymi url-ami. Monitorować można wszystkie funkcje e-sklepu. To bardzo rozbudowany panel, który nie ogranicza działań związanych z zarządzaniem poszczególnymi sklepami, ale z drugiej strony nie wymaga osobnego logowania i przełączania się. Co najlepsze, Magento Multistore jest bezpłatny.\nOd czego zależy cena Magento? W dużej mierze od samego klienta. Od tego, w jaki sposób planuje skonfigurować sklep, na jakich rozwiązaniach mu zależy. Od ilości rozszerzeń, poziomu skomplikowania sklepu, od szeregu zastosowanych funkcjonalności. Koszty Magento zależą również od specjalisty, który je wdraża. Stąd często opłaca się zainwestować w software house'y. Eksperci potrafią zaproponować rozwiązania, które często zmniejszają końcową cenę. Mają świadomość, z jakich funkcjonalności użytkownicy nie korzystają, co sprawdziło się w przypadku innych e-sklepów, w co warto zainwestować, z czego zrezygnować. Ich doświadczenie bezpośrednio przekłada się na koszt sklepu postawionego na Magento.\nWyceń swój pomysł na sklep Magento\nPorozmawiaj z ekspertami Smartbees\nOcena: 4.5 Liczba głosów: 24\nJak stworzyć bloga w sklepie internetowym Magento?