Wicher wojny. Nowa historia drugiej wojny światowej [Andrew Roberts] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00104 008457 21079330 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Andrew Roberts Liczba stron: 590\nISBN: 978-83-63986-40-7 Data wydania: 2012-11-30\nKsiążka przedstawiająca z nowej perspektywy wydarzenia rozgrywające się na frontach drugiej wojny światowej. Andrew Roberts, który wykorzystał wiele ważnych, niepublikowanych dotychczas dokumentów, stara się odpowiedzieć na najważniejsze pytanie: dlaczego Trzecia Rzesza przegrała wojnę? Czy niemieccy generałowie, którzy po wojnie oskarżali Hitlera o wszystkie klęski, mieli rację, czy też zrzucali winę za swoje błędy na człowieka, który nie mógł się już bronić? Książka zawiera dużo intrygujących informacji o głównych aktorach wydarzeń, a także opowieści o odwadze i ofiarności zwykłych żołnierzy. Zbierając materiały, autor zwiedził wiele pól bitewnych i miejsc, gdzie rozgrywały się przełomowe wydarzenia drugiej wojny. Wicher wojny został uznany przez armię brytyjską za najlepszą książkę militarną 2010 roku, zdobywając tytuł British Army Military Book of the Year 2010.\nANDREW ROBERTS WICHER WOJNY NOWA HISTORIA DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ P R Z E K £ A D Grzegorz WoŸniak W³adys³aw Je¿ewski Tytuł oryginału THE STORM OF WAR A New History of the Second World War Przekład Grzegorz Woźniak Władysław Jeżewski Konsultacja militarna Andrzej Kiński Artur Kowalski Zdjęcia na okładce © Bettmann/Corbis/FotoChannels © Hulton-Deutsch Collection/Corbis/FotoChannels Mapy i zdjęcia w książce pochodzą z wydania ALLEN LANE an imprint of PENGUIN BOOKS Copyright © Andrew Roberts, 2009 The moral right of the author has been asserted All rights reserved Copyright © 2010 for the Polish edition by Wydawnictwo Magnum Ltd. Copyright © 2010 for the Polish translation by Wydawnictwo Magnum Ltd. Wszystkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej publikacji nie może być reprodukowana, zapisywana czy przekazywana w sposób mechaniczny, elektroniczny, fotograficzny lub w jakiejkolwiek innej formie bez uprzedniej zgody właściciela praw. Wydawnictwo MAGNUM sp. z o.o. 02-536 Warszawa, ul. Narbutta 25a tel./fax (022) 848-55-05, tel. (022) 646-00-85 e-mail: magnum@it.com.pl Księgarnia internetowa MAGNUM www.wydawnictwo-magnum.com.pl (EPUB) 978-83-63986-38-4 (MOBI) 978-83-63986-39-1 (PDF) 978-83-63986-40-7 Pamięci Franka Johnsona (1943–2006) Osobiście jestem głęboko przekonany, że jeśli wszyscy wypełnią swój obowiązek, jeśli niczego nie zaniedbamy, jeśli przygotujemy się naj- lepiej jak można, co zresztą już robimy, udowodnimy sobie jeszcze raz, że potrafimy obronić Wyspę, obronić nasz dom, odeprzeć wicher wojny i groźbę tyranii. Jeśli trzeba, będziemy walczyć całe lata, i jeśli trzeba, to sami. Winston Churchill, Izba Gmin, 4 czerwca 1940 roku Spis treści Przedmowa Preludium: Pakt CZĘŚĆ I Napaść 1 Cztery najazdy: wrzesień 1939–kwiecień 1940 2 Führer Imperator: maj–czerwiec 1940 3 Wyspa ostatniej nadziei: czerwiec 1940–czerwiec 1941 4 Walki o przymorze: wrzesień 1939–czerwiec 1942 5 Rozbijanie drzwi: czerwiec–grudzień 1941 6 Tokijski tajfun: grudzień 1941–maj 1942 CZĘŚĆ II Przesilenie 7 Wieczna hańba ludzkości: 1939–1945 8 Pięć minut pod Midway: czerwiec 1942–październik 1944 9 Północ w Ogrodach Szatana: lipiec 1942–maj 1943 10 Rodina zwycięża Vaterland: styczeń 1942–luty 1943 11 Fale na morzu i w powietrzu: 1939–1945 12 Na półwyspie wąskim jak gardziel: lipiec 1943–maj 1945 CZĘŚĆ III Klęska 13 Bitwa na łuku kurskim: marzec–sierpień 1943 14 Okrutna rzeczywistość: 1939–1945 15 Podbój Normandii: czerwiec–sierpień 1944 16 Z zachodu do Berlina: sierpień 1944–marzec 1945 17 Od wschodu do Berlina: sierpień 1943–maj 1945 18 Kraj zachodzącego słońca: październik 1944–wrzesień 1945 Epilog: Dlaczego państwa Osi przegrały drugą wojnę światową? Przypisy Bibliografia Przedmowa A.J.P. Taylor powiadał, że opisywanie historii przypomina żonglerkę: wydaje się łatwe, dopóki samemu się nie spróbuje. Co do mnie, to entuzjastyczne wsparcie przyjaciół oraz kolegów historyków znacznie ułatwiło mi pracę nad niniejszą książką. Ian Sayer, historyk i właściciel największego w Wielkiej Brytanii archiwum niepublikowanych do tej pory materiałów o drugiej wojnie światowej, poświęcił mi mnóstwo czasu, służył radą i rozległą wiedzą o opisywanym okresie. Miałem przyjemność poznać go w toku pracy nad tą książką, która powstawała równole- gle z Masters and Commanders. Mogłem sobie na to pozwolić, bo wiele dokumen- tów i postaci występuje w obu książkach. Wielkie znaczenie miało zwiedzanie miejsc i okolic, gdzie rozgrywały się prze- łomowe wydarzenia minionej wojny. Chcę więc podziękować wszystkim tym, dzięki którym mogłem dotrzeć do takich miejsc, jak: siedziba OKH w Zossen- -Wünsdorf, Linia Maginota, byłe ministerstwa – Lotnictwa Göringa i Propagan- dy Goebbelsa w Berlinie, baza RAF Uxbridge, były majątek Guderiana w Polsce, który otrzymał on od Hitlera, sale posiedzeń Gabinetu Wojennego, okręt podwod- ny U-534 w Birkenhead, bombowiec Lancaster Just Jane w East Kirkby w Lincoln- shire, miejsce, w którym stała hitlerowska Kancelaria Rzeszy przy Wilhelmstrasse w Berlinie, Sewastopol i baza okrętów podwodnych na Krymie, zakłady Siemensa w Berlinie, baza RAF Coltishall, Colombey-les-Deux-Eglises, stary budynek Ad- miralicji na Whitehall, Maison Blairon w Charleville-Mézières, dawne niemieckie schrony przeciwlotnicze na wyspie Guernsey, archiwum Bundeswehry w Lichter- felde pod Berlinem, Obersalzberg Documentation Centre w Berchtesgaden, Wilczy Szaniec pod Kętrzynem (dawnym Rastenburgiem), pałac Liwadia w Jałcie, dacza Stalina w Soczi na Krymie. 8 Chciałbym szczególnie podziękować Olegowi Hermanowiczowi Aleksandro- wowi z biura podróży Three Whales Tours (www.threewhales.ru) za oprowadze- nie po Muzeum Obrony Moskwy, Centralnym Muzeum Sił Zbrojnych, Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej i po Kremlu, a Swietłanie Miszatkinie za pokaza- nie mojej żonie i mnie Wołgogradu (dawnego Stalingradu), w tym zwłaszcza Ele- watora Zbożowego, Kurhanu Mamaja, zakładów metalurgicznych „Krasnyj Oktiabr”, fabryki maszyn „Barrikady” oraz Fabryki Traktorów im. Dzierżyńskiego, miejsca przeprawy 62 Armii, kwatery feldmarszałka Paulusa, rosyjsko-niemiec- kiego cmentarza w Russoszkach i panoramy Stalingradu. Chcę także podzięko- wać podpułkownikowi Aleksandrowi Anatoljewiczowi Kulikowowi za pokazanie mi Muzeum Broni Pancernej w Kubince, a pułkownikowi Wiaczesławowi Nikołaje- wiczowi Budionnemu za pokazanie muzeum w Klubie Oficerskim w Kursku oraz pól bitewnych pod Jakowlewem i Prochorowką. Dziękuję niestrudzonemu pułkownikowi Patrickowi Mercerowi, posłowi do parlamentu, któremu zawdzięczam fascynującą wyprawę na pola bitew rozegranych w 1944 roku na południe od Rzymu, w tym zwłaszcza w Góry Albańskie, i który zawiózł mnie do Muzeum Lądowania Aliantów w Nettuno, do dawnej „Fabryki” (Aprilia), do Campoleone, na cmentarz wojsk Brytyjskiej Wspólnoty Narodów w Anzio, do miejsca forsowania rzeki Moletta, gdzie wicehrabia De L’Isle zdobył Krzyż Wiktorii, do „Buta” niedaleko via Anziate, do Monte Lungo, San Pietro Infine, do miejsca forsowania rzeki Gari, Sant’Angelo in Theodice, na cmentarze – polski, Brytyjskiej Wspólnoty Narodów i niemiecki – pod Monte Cassino, nad rzekę Rapido, do muzeum klasztoru na Monte Cassino i do Muzeum Historycz- nego Monte Cassino. Chcę także podziękować Ernesto Rosiemu z zarządu ame- rykańskiego cmentarza wojennego w Nettuno za pokazanie mi grobu porucznika Allena Tuppera Browna, pasierba generała George’a C. Marshalla. Raz jeszcze pragnę podziękować Paulowi Woodadge’owi z biura podróży Battlebus Tours (www.battlebus.fr) za oprowadzenie mnie po miejscach i polach bitew na plaży Omaha, w Beuzeville-au-Plain, La Fière, na plaży Utah, w Sainte-Ma- rie-du-Mont, Bréville, Angloville-au-Plain, Merville, wokół punktu umocnionego Hillman, na plaży Sword, przy moście Pegasus, na plaży Juno, w Sainte-Mère- -Église, Lion-sur-Merl, na plaży „Gold” i w Crépon, a także pokazanie mi cmen- tarza wojennego Brytyjskiej Wspólnoty Narodów w Bazenville i amerykańskiego cmentarza wojennego w Colleville-sur-Mer w Normandii. Specjalista Trent Cryer z Fortu Myer w Wirginii uprzejmie oprowadził mnie po Pentagonie; szczególne jestem mu wdzięczny za odszukanie pióra, którym Douglas MacArthur, admirał Nimitz oraz delegacja japońska złożyli podpisy pod aktem kapitulacji na pokładzie USS Missouri 2 września 1945 roku. Chcę także 9 podziękować Magdalenie Rząsie-Michalec za wielce fachowe oprowadzenie Su- san i mnie po byłym hitlerowskim obozie Auschwitz-Birkenau. Davidowi i Gail Websterom dziękuję za pokazanie nam wiejskiej rezydencji generała de Gaulle’a z czasów wojny, Rodinghead w Ashridge Park. Bardzo pomógł mi także Richard Zeitlin z Muzeum Weteranów w Madison w stanie Wisconsin. Historyk Paddy Griffith był uprzejmy zorganizować pouczającą grę wojenną „Barbarossa”. Trwała ona niemal tak długo jak prawdziwa operacja i pomogła mi sformułować poglądy wyłożone w rozdziałach 5 i 10. Za poświęcony mi czas chcę podziękować Nedowi Zuparko (który wcielił się w rolę Brauchitscha), Maxowi Michaelowi (Hitler), Simonowi Bracegirdle’owi (Stalin), Timowi Cockittowi (Timoszenko). Dziękuję również Martinowi Jamesowi, generałowi Johnowi Dre- wienkiewiczowi oraz pułkownikowi Johnowi Hughes-Wilsonowi za przedstawie- nie swoich poglądów i przemyśleń dotyczących tej właśnie sprawy. Mam dług wdzięczności wobec śp. Joan Bright Astley, wobec Alana Mallisona, Elisabeth Ward, Bernarda Besserglika, Iona Trewina, śp. profesora R.V. Jonesa, St. Johna Browna, Johna Hughes-Wilsona z Royal United Services Institute (RUSI), Guild of Battlefield Guides (Cechu Przewodników po Polach Bitew), Huberta Picarda, pułkownika Carlo D’Este, profesora Donalda Camerona Wal- lata, majora Jima Turnera, Rory’ego Macleoda, Miriam Owen, marszałka lotnic- twa sir Jocka Stirrupa oraz wobec Davida Keough z amerykańskiego Military History Institute w Carlisle w stanie Pensylwania. Wielu moich przyjaciół czytało na moją prośbę poszczególne rozdziały tej książki, a kilkoro całość. Są to między innymi Johnnie Ogden, Conrad Black, mój ojciec Simon Roberts, Oleg Aleksandrow, John Curtis, Antony Selwyn, Ian Sayer, Hugh Lunghi, Eric Petersen, Paul Courtenay oraz David Denman. Błędy, które mimo to mogły pozostać, obarczają mnie i tylko mnie. Chciałbym wymienionym wyżej gorąco podziękować. Dziękuję też genialnym adiustatorom z wydawnictwa Penguin, Stephenowi Ryanowi i Michaelowi Page’owi. Ta książka nie powstałaby bez profesjonalnej, a przy tym jakże serdecznej po- mocy mojego wydawcy Stuarta Proffitta, agentki Georginy Capel oraz redaktora całości Petera Jamesa. Dziękuję także żonie Susan za towarzyszenie mi w licznych podróżach do wielu miejsc opisanych w niniejszej książce, w tym między innymi do miejsca egzekucji Mussoliniego w pobliżu wioski Giulino di Mezzegra (byliśmy tam dzień po naszych zaręczynach), do byłego hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Bir- kenau, do obozu śmierci Kachanaburi nad rzeką Kwai, na pola bitew pod Kur- skiem i Stalingradem i w jeszcze inne miejsca związane z wojną (w Budapeszcie, Wiedniu, Kairze, w Libii i Maroku). 10 Książkę tę dedykuję Frankowi Johnsonowi w podzięce za nasze długie dysku- sje o problemach, jakie zrodziła wojna, i za wspólną wizytę w Wilczym Szańcu. Żałuję, że już nie udało nam się wybrać razem na grób generała Charles’a de Gaulle’a w Colombey-les-Deux-Églises. Wszystkim, którzy go znali i kochali, bardzo Franka brakuje. Na koniec uwaga edytorska. Tam, gdzie cytuję stenogramy z posiedzeń Gabi- netu Wojennego, sporządzone przez asystenta sekretarza Gabinetu Lawrence’a Burgisa, rozwijam oryginalne skróty dla większej jasności i wygody czytelników. Andrew Roberts Kwiecień 2009 www.andrew-roberts.net 5 Rozbijanie drzwi czerwiec–grudzień 1941 Wie pan, całe życie byłem wrogiem śniegu, zawsze go nienawidziłem. Teraz wiem dlaczego! To było przeczucie. Hitler do Martina Bormanna, 19 lutego 19421 Dziewiętnastego maja 1940 roku, kiedy zwycięstwo w Belgii i Holandii było prak- tycznie pewne, Hitler otrzymał w prezencie dziewięćdziesięciodwustronicowe studium życia i myśli generała Alfreda hrabiego von Schlieffena pióra Hugo Rochsa z 1921 roku. Ofiarodawcą był Arthur „Willy” Kannenberg, jowialny totum- facki Führera, jego majordomus i nadworny błazen w Kancelarii Rzeszy2. Gdyby Hitler był zdolny do czegoś tak sprzecznego ze swoim charakterem jak uczucie oso- bistej przyjaźni, to Kannenberg z pewnością zaliczałby się do jego przyjaciół. A co do prezentu, to trudno sobie wyobrazić coś bardziej trafnego i bardziej na czasie. Przecież to Schlieffen, szef sztabu generalnego w latach 1891–1906, był autorem planu teoretycznie zwycięskiej dla Niemiec wojny na dwa fronty, zaś istota owego planu polegała na błyskawicznej ofensywie przez Belgię i wyprowadzeniu uderze- nia na Paryż mocnym prawym skrzydłem. Schlieffen umarł w roku 1913, na rok przed realizacją swojego planu. Ponoć ostatnie jego słowa brzmiały: „Pamiętajcie, prawe skrzydło musi być mocne!”. Jego następca, Helmuth von Moltke (młodszy), nie zastosował się do tego przykazania, osłabił prawe skrzydło, czego efektem była czteroletnia wojna pozycyjna na Zachodzie, w której Hitler brał udział, i przegrana dla Niemiec wojna na dwa fronty. Hugo Rochs chciał, aby jego praca była jednocześnie studium strategii i „studium narodowego charakteru Niemców”. Uważał, że pruska arystokracja ucieleśnia etos ciężkiej pracy, cnotę skromności i przyzwoitości. Dla przykładu, w czasie wojny francusko-pruskiej Schlieffen nie zgadzał się na ostrzeliwanie artyleryjskie ludności cywilnej. Kannenberg wszelako liczył, że Hitler wyciągnie inne wnioski z lektury prezentu wręczonego mu z okazji zwycięstwa3. Uwagi na marginesach 12 świadczą, że obdarowany uważnie przeczytał dzieło i zastanawiał się, czego Schlie- ffen i historia Niemiec mogą nauczyć współczesnych. Trzydzieści dwie uwagi na- niesione ołówkiem zdobią rozdział 4 pracy Rochsa zatytułowany „Schlieffena plan walki na dwa fronty”, w którym wielki strateg ostrzegał przed niebezpieczeń- stwem prowadzenia wojny jednocześnie na wschodzie i na zachodzie. Ale Kan- nenberg z talentem zawodowego pochlebcy podkreślił taki oto fragment: Tylko znów: dopóki Schlieffen stał na czele sztabu generalnego, sprawa obrony Rze- szy pozostawała w dobrych rękach. Schlieffen uważał, że on i armia tworzą razem siłę równą dowolnej koalicji. I miał absolutną rację!... Schlieffen posiadał ów rzadki dar wiary w zwycięstwo, który płynie z miażdżącej, niezwyciężonej siły, jaka powstaje pod ręką prawdziwego przywódcy – Führera – który jak żywioł miażdży wszelki opór4. Przytoczony fragment jest jednak pełen sprzeczności. Jak pogodzić słowa: „I miał absolutną rację!” z faktem, że Niemcy przegrały, wdając się w wojnę na dwa fronty, a skoro przegrały, to Schlieffen i armia nie stanowiły siły równej „do- wolnej koalicji”. Jeśli jednak przyjmiemy, że Hitler wziął sobie do serca to właśnie ultranacjonalistyczne przesłanie, łącznie ze wzmianką o osobie „prawdzi- wego przywódcy”, „Führera”, łatwiej będzie pojąć, dlaczego popełnił dokładnie ten sam błąd, co kajzer i Hindenburg, wdając się w wojnę na dwa fronty, i, jak król Szwecji Karol XII oraz Napoleon, najeżdżając Rosję. Jak na człowieka, który był dumny ze swojej znajomości historii, Hitler niewiele wyciągnął z niej nauk. W rozdziale 4 studium Rochsa Hitler podkreślił następujący fragment: „Kie- dy już sytuacja we Francji zostanie opanowana, kiedy połączone siły anglo-fran- cuskie zostaną pokonane i zwycięskie Niemcy staną nad Sekwaną, wszystko inne według Schlieffena ułoży się samo”. Rochs ze swej strony zauważał, że Schlieffen wiedział, iż musi traktować rosyjską armię jako jeszcze jednego przeciwnika i liczyć się z „z rosyjskim potopem”5. Ponieważ Hitler nanosił swoje uwagi na marginesy studium Rochsa zapewne jeszcze przed 29 lipca 1940 roku, kiedy kazał Keitlowi przygotować plan ataku na Rosję, to zdaniem historyka i znawcy księgozbioru Hitlera uwagi te stanowią „najwcześniejszy dowód planu napaści na Związek Sowiecki”, a przynajmniej są pierwszym takim sygnałem, licząc od Mein Kampf, czyli od 16 lat. Tak więc wydaje się, że zamysł ataku na ZSRS zrodził się w umyśle Hitlera w roku 1940, kiedy natchnęła go idea „Führera”, który powodowany wolą zwycięstwa, „jak żywioł miażdży wszelki opór” i wraz ze swoją armią reprezen- tuje siłę „równą dowolnej koalicji”. Może brzmi to nieprawdopodobnie, ale tak właśnie było. Atak na Związek Sowiecki bez wcześniejszego pokonania Wielkiej Brytanii był kolejnym kardynalnym błędem Adolfa Hitlera. Nie docenił wytrzymałości 13 zwykłego mieszkańca Rosji, jego zdolności do przyjęcia ciosów i znoszenia cierpień, ale też jednym z motywów jego postępowania była świadomość kruchości własne- go istnienia. „Wiem, że nie będzie mi dane dożyć słusznego wieku jak zwykłemu obywatelowi” – zwierzył się kiedyś ludziom ze swego otoczenia, wyjaśniając dla- czego „nie marnuje danych sobie lat na palenie i picie”6. Wieczorem 17 paździer- nika 1941 roku w rozmowie z ministrem Rzeszy Fritzem Todtem i gauleiterem Fritzem Sauckelem, mówiąc o europeizacji stepów, powiedział: „Ja już tego nie dożyję, ale za dwadzieścia lat na Ukrainie mieszkać będzie dwadzieścia milionów ludzi poza tubylcami”7. Hitler był głęboko przekonany, że nikt poza nim nie bę- dzie w stanie zapewnić Niemcom koniecznej „przestrzeni życiowej” i mając świa- domość własnego przemijania, uznał, że im prędzej się za to zabierze, tym lepiej. Na początku 1942 roku powiedział swoim współpracownikom: Szczęście, że wszedłem w życie polityczne, mając lat trzydzieści, w wieku 43 lat zosta- łem kanclerzem Rzeszy, a teraz mam dopiero 52 lata!... Wiek osłabia optymizm, na- pięcie opada. Kiedy w 1923 roku padłem, miałem tylko jedną myśl: znów powstać. Dziś fizycznie nie byłbym w stanie przemawiać co wieczór. Świadomość, że już bym tego nie potrafił, przygnębia8. Po części przynajmniej świadomość, że z wolna zaczyna tracić energię, popchnęła go do rozpętania wojny światowej zaraz po 50 urodzinach, które przypadały w kwiet- niu 1939 roku. Podobny motyw krył się za najazdem na Rosję. Do ataku tego skłoniły go także trzy główne składowe jego politycznego credo. Jak zauważa Ian Kershaw, Hitler miał bardzo „niewielką liczbę fundamentalnych, niezmiennych idei, którymi się kierował”9. Jego Weltanschauung, światopogląd, opie- rał się na imperatywie, że Niemcy muszą mieć dominującą pozycję w Europie, muszą zdobyć „przestrzeń życiową” i rozprawić się z Żydami. Te idee Hitlera po- zostały niezmienne i stanowią jądro jego filozofii, począwszy od lat dwudziestych aż do jego śmierci 20 lat później. Wszystkie trzy cele można było zrealizować po- przez najazd na Rosję, a bez najazdu nie dałoby się osiągnąć żadnego z nich. Ale to nie wszystko, były jeszcze inne powody marszu na Wschód. 1 lutego 1941 roku feldmarszałek Fedor von Bock – jeden z beneficjentów zbiorowego awansu z 19 lipca 1940 roku – został wezwany do Hitlera. „Führer przyjął mnie nader ser- decznie” – notował Bock w swoim obszernym dzienniku. „Brytyjscy dżentelmeni nie są głupi, tylko tak się zachowują – powiedział Hitler – ale w końcu uświadomią sobie, że dalsze prowadzenie wojny nie ma sensu w sytuacji, gdy również Rosja zo- stanie pobita i upokorzona”. Bock postawił wtedy pytanie, czy „Rosję uda się zmusić do zawarcia pokoju?”. „No cóż – odparł Hitler – jeśli okupacja Ukrainy, upa- dek Moskwy i Leningradu nie wystarczą, to pójdziemy dalej, do Jekaterynburga, 14 a przynajmniej wyślemy tam jednostki zmotoryzowane”10. Jeśli pamiętać, że Je- katerynburg (ówcześnie Swierdłowsk) leży na Uralu, mniej więcej 1500 kilome- trów na wschód od Moskwy, to widać, że Hitler żywił niezłomną wprost wiarę w totalne zwycięstwo. „Jestem pewien – dodał z dziwnym uśmiechem – że spad- niemy na nich jak grad”. No cóż, w pewnym sensie miał rację. Grad bywa przykry, ale zwykle nie trwa długo, a po wszystkim wsiąka po prostu w ziemię. Hitler uważał, że olbrzymiemu deficytowi rąk do pracy – w okresie 1939–1944 zatrudnienie w niemieckim przemyśle spadło z 25,4 miliona do 13,5 – będzie moż- na zaradzić w dwojaki sposób, po pierwsze pracą niewolniczą (we wrześniu 1944 roku 7,5 miliona robotników przymusowych z podbitych krajów pracowało na te- renie Rzeszy), a po wtóre szeregi pracujących zasilą żołnierze po planowanej po zwycięstwie nad Rosją demobilizacji11. Opanowanie kaspijskich pól naftowych zaspokoi nienasycony apetyt Niemiec na paliwa do napędu czołgów, samolotów i okrętów, a ukraińskie rolnictwo wyżywi głodną Rzeszę. W 1942 roku ZSRS miał więcej żołnierzy i czołgów niż reszta świata, a samolo- tów mniej więcej tyle samo, co wszystkie inne armie razem wzięte. Hitler oczywiś- cie doskonale o tym wiedział. Kiedy Halder wspomniał kiedyś o 10 000 rosyjskich czołgów, „Hitler wygłosił piętnastominutowy monolog, cytując z pamięci dane o rosyjskiej produkcji w ciągu ostatnich dwudziestu lat”12. Immanentną częścią hitlerowskiej filozofii aryjskiej rasy panów było przekonanie, że Germanie górują nad Słowianami pod każdym względem, a liczby, choćby czołgów, nie mają naj- mniejszego znaczenia. Na tej podstawie wyjaśnić można również, dlaczego w kwiet- niu 1941 roku, kiedy do Berlina przybył japoński minister spraw zagranicznych Yosuke Matsuoka, Hitler odrzucił znakomitą okazję wzięcia ZSRS w dwa ognie. Führer mógł przecież ujawnić Japończykom swój plan napaści na Rosję, mógł wejść z nimi w porozumienie, obiecać wszystkie terytoria, które sobie życzyliby na Dalekim Wschodzie, w zamian za zobowiązanie do zaatakowania ZSRS równo- cześnie z Niemcami. Tego jednak nie uczynił, nie próbował nawet zwerbować Ja- pończyków do największej operacji w swoim życiu, choć wiedział, że gra toczyć się będzie na taką właśnie skalę. Każda dywizja, którą Rosjanie musieliby wycofać spod Leningradu, Moskwy i Stalingradu, aby bronić Syberii i Dalekiego Wscho- du, byłaby dla Niemców na wagę złota w latach 1942 i 1943. Japonia należała do państw Osi, była sprzymierzeńcem Berlina i w interesie tego właśnie sprzymie- rzeńca Hitler nie zawahał się osiem miesięcy później przystąpić do wojny ze Sta- nami Zjednoczonymi. „Fakt, że Hitler nie zapewnił sobie współdziałania Japonii przeciwko Związkowi Sowieckiemu, trzeba uznać za jeden z jego największych błędów”13 – pisał biograf Roosevelta Conrad Black. 15 Błędem także było rozpoczęcie kampanii rosyjskiej 22 czerwca, a więc stosun- kowo późno, kiedy dni zaczynają się już skracać. Czynnik czasu odgrywał w tej operacji ważną rolę, trzeba było bowiem pokonać rozległą przestrzeń, nim jesienne deszcze i zimowe śniegi uniemożliwią jakikolwiek ruch. Atak planowano pierwot- nie na 15 maja, choć nie był to termin ostateczny. Hitler wyznaczył datę 22 czerwca wtedy, kiedy Halder zapewnił go, że nie będzie kłopotów z transportem. Wcześ- niejszą datę wykluczała wyjątkowo mokra wiosna tamtego roku. Atak na Grecję od początku planowano w powiązaniu z kampanią rosyjską, więc działania na połu- dniu w żaden sposób nie opóźniły operacji „Barbarossa”. Ale czołgi, które wzięły udział w akcji na Bałkanach, wymagały remontu, bo jeździły zbyt szybko po złych drogach i tu zarysowuje się pewien związek czasowy między operacją w Grecji a kampanią rosyjską. Hitlera obwiniano o przesunięcie daty ataku na Rosję z 15 ma- ja na 22 czerwca, podkreślając, że gdyby zaczął wcześniej, zapewne wygrałby przed nadejściem zimy, jednak jego biograf Ian Kershaw słusznie odrzuca taki pogląd jako „skrajne uproszczenie”14. Wcześniej nie można było rozpocząć kampanii, bo było za mokro, więc czołgi i ciężarówki utknęłyby na gruntowych drogach. Pogo- da w 1941 roku w ogóle zresztą Hitlerowi nie sprzyjała. Często pojawia się teza, że Hitler nie powinien był wdawać się w operacje na Bałkanach, w Grecji i na Krecie w kwietniu i maju, ponieważ to one doprowadziły do opóźnienia kampanii rosyjskiej. Prawda jest zupełnie inna: ponieważ Hitler nie mógł rozpocząć ataku na Rosję przed czerwcem, wdał się w operacje na południu Europy i w basenie Morza Śródziemnego. Hitlera nie można oskarżać o to, że tylko on „dążył do wyrównania rachunku z bolszewikami”. Na ostatniej wielkiej naradzie wojskowej przed operacją „Bar- barossa”, zwołanej w Kancelarii Rzeszy 14 czerwca 1941 roku (generałowie przy- bywali w pojedynkę i o różnym czasie, aby nie wywoływać podejrzeń), żaden z jej uczestników nie wyraził obawy, że oto zaczyna się zgubna wojna na dwa fronty, choć wszyscy bez wyjątku ćwierć wieku wcześniej wzięli udział w takiej właśnie przegranej wojnie. Być może uważali, że jest już za późno, by wpłynąć na zmianę decyzji Führera; może powodował nimi strach, że jeśli okażą zbyt mało entuzja- zmu, to złamią sobie karierę; a może obawiali się, że wskazanie takich czy innych pułapek źle wpłynie na morale pozostałych; faktem jest, że nikt nie wyraził wątpli- wości, nikt nie wystąpił z krytyką planu, a dowódcy wojsk lądowych Brauchitsch i Halder w ogóle nie zabrali głosu15. „Wszyscy oficerowie z OKW i OKH, z który- mi rozmawiałem – wspomina Heinz Guderian – wyrażali niezłomny optymizm, niczego nie kwestionowali, nie wyrażali żadnych wątpliwości”16. On sam twierdzi, że zwłaszcza po naradzie 14 czerwca uważał, iż powstała groźba katastrofalnej wojny na dwa fronty i że „hitlerowskie Niemcy były jeszcze mniej zdolne do prowadzenia 16 takiej wojny niż Niemcy z roku 1914”17. Generał Günther Blumentritt w niepubli- kowanym dotąd liście z 1965 roku pisał, że „z wojskowego i politycznego punktu widzenia Niemcy przegrały wojnę z chwilą, kiedy Hitler zaatakował Rosję, nie za- wierając uprzednio pokoju z Zachodem”18. Tylko że nawet jeśli Blumentritt myślał w ten sposób, nie wyraził tego w żadnej formie wtedy, kiedy była pora. „Próbowałem odwieść Hitlera od pomysłu wojny na dwa fronty – twierdził w Norymberdze odpowiedzialny za uzbrojenie Luftwaffe Erhard Milch. – Wierzę, że Göring też próbował. Ale mi się nie udało”19. Prawda jest chyba inna. Göring mówił swojemu psychiatrze w maju 1946 roku: „Führer był geniuszem. To on opracował plany kampanii w Polsce i we Francji. Owocem jego geniuszu był także plan kampanii rosyjskiej. Zawiodła jednak realizacja tego planu. Kampania ro- syjska powinna była się zakończyć w 1941 roku, oczywiście zwycięstwem”20. Kiedy do Göringa dotarło, że Rundstedt ocenił plan najazdu na Rosję jako „głupi”, machnął tylko ręką i powiedział: „Generałowie raptem okazują się mądrzejsi od Hitlera, ale kiedy on sprawował władzę, słuchali go na baczność, ciesząc się z jego rad”21. W tym akurat Göring miał rację. Jeszcze inną osobą, która powinna była uświadomić Hitlerowi niebezpieczeń- stwo związane z planem napaści na największy kraj świata – mający wtedy 193 mi- liony ludności, wobec 79 milionów Niemców – był szef OKW Wilhelm Keitel, ale nigdy tego nie zrobił. Kiedy pytano go w Norymberdze, dlaczego godził się z pla- nem napaści na ZSRS, wyjaśniał, że Führer obawiał się, iż Rosja może doprowa- dzić do przerwania dostaw ropy z Rumunii, a Niemcy czerpali stamtąd 150 000 ton ropy miesięcznie, a więc blisko połowę swojego miesięcznego zapotrzebowania, wynoszącego ówcześnie 350 000 ton, z czego 100 000 szło na potrzeby Luftwaffe. „Atak na Rosję był aktem nierozważnym” – oceniał Keitel z perspektywy czasu, ale, dodawał, „wierzyłem Hitlerowi, a sam miałem za mało danych. Nie jestem taktykiem, nie miałem też pojęcia o rosyjskim potencjale wojskowym i gospodar- czym, bo niby skąd miałbym to wiedzieć”22. Można by zauważyć, że podstawowym obowiązkiem Keitla jako szefa OKW było właśnie to: wiedzieć, jaki jest rosyjski potencjał militarny i gospodarczy. Za sprawą swojego stanowiska był jednym z trzech najważniejszych strategów Trzeciej Rzeszy. Według Keitla wielokrotnie przypominał on Hitlerowi, że powinien zaangażować na funkcję szefa OKW lep- szego taktyka niż on, Keitel, na co Hitler miał odpowiadać, że „obsada tego sta- nowiska należy do niego jako naczelnego wodza”23. Hitlerowi zupełnie nie przeszkadzało, że szefem OKW jest człowiek, który ma tak złe zdanie o swoich umiejętnościach strategicznych. Stawiało go to po przeciwnej stronie niż Roosevelt, który na szefa sztabu armii wyznaczył George’a Marshalla, i Churchill, który szefem Imperialnego Sztabu Generalnego mianował Alana 17 Brooke’a. Hitler nie życzył sobie doradcy, który wiedziałby więcej o zagadnie- niach wielkiej strategii od niego, bo ktoś taki mógłby mu się sprzeciwiać. „Zawsze chciałem zarządzać majątkiem ziemskim albo zostać leśnikiem – zwierzał się Keitel po wojnie – a tymczasem dostałem się w całe to bagno, bo byłem słaby i pozwoliłem sobą kierować. Nie urodziłem się na feldmarszałka”. Skarżył się także, że kiedy zaproponowano mu objęcie funkcji sprawowanej do tej pory przez Blomberga, to nie był na to w ogóle przygotowany. „Wezwano mnie nagle, nie dano czasu, żebym się zastanowił, a później wszystko działo się w oszałamiającym tempie. Tak to się właśnie odbywało”24. Najpierw „bagno”, potem stryczek. Na szubienicę zasłużył w całej pełni za sprawą brutalnych rozkazów, które podpisał przed najazdem na Rosję. Będąc małym człowieczkiem, Keitel służył Hitlerowi wiernie jak pies. „Pracowałem w rozmaitych sztabach jako młodszy oficer, zawsze podlegałem za- wodowym oficerom, wykształconym jak ja. Więc wszystko, co Hitler kazał mi robić, z mojego punktu widzenia brzmiało jak rozkaz oficera wyższego rangą... Tylko że teraz ów wyższy oficer był politykiem, a nie zawodowym wojskowym – człowie- kiem, który miał zupełnie inne spojrzenie na sprawy niż ja”25. To powinno raczej zachęcać Keitla do wyrażania własnego zdania albo prezentowania zdania armii. Było jednak inaczej. Trzydzieści sześć lat służby w korpusie oficerskim nauczyło feldmarszałka przede wszystkim posłuszeństwa, to zaś po sukcesach Hitlera w spra- wie Nadrenii, Austrii, Sudetów, Czechosłowacji, po zwycięstwie w Polsce i Francji przekształciło się w nabożne, wręcz niewolnicze uwielbienie. Przykład Keitla jest ważny, bo pokazuje, jak Hitler zdołał zdominować niemiecki korpus oficerski, który mimo klęski poniesionej w 1918 roku nadal czerpał dumę ze swej tradycji i wyjątkowego miejsca w niemieckim społeczeństwie. Na jeszcze inne możliwe wyjaśnienie, dlaczego nikt z oficerów nie skrytykował operacji „Barbarossa”, wska- zuje Liddell Hart, który po wojnie przeprowadził wywiady z wieloma niemieckimi generałami. „Jak wielu innych specjalistów, generałowie mieli znikomą wiedzę o sprawach nie wchodzących w zakres ich specjalności i Hitlerowi łatwo było ich przekonać do ataku na Rosję. Führer odwoływał się do informacji «politycz- nych», dobranych oczywiście tak, aby wskazywały na konieczność operacji «Bar- barossa». Przekonywał, że wewnętrzna słabość sowieckiego państwa rzutuje na rosyjskie siły zbrojne”26. Hitler był mistrzem dezinformacji i tym razem swój ta- lent wykorzystał przeciwko własnym generałom. Hitlerowi potrzebny był ktoś, i to w najbliższym otoczeniu, kto ostrzegałby go przed niebezpieczeństwami związanymi z wojną przeciwko Rosji. Führer powie- dział kiedyś Rundstedtowi, że w Rosji „wystarczy rozbić drzwi, a cały gmach legnie w gruzach”. Pycha miała swój materialny wyraz. Do dziś w Centralnym Muzeum Sił Zbrojnych w Moskwie można obejrzeć zapas dwóch ton Żelaznych Krzyży, 18 które kazano wybić, by mieć czym nagradzać zdobywców stolicy ZSRS. Hitler głęboko wierzył, że Związek Sowiecki upadnie. Wiarę tę ugruntowywały stalino- wskie czystki w Armii Czerwonej w latach trzydziestych, właściwa systemowi ko- munistycznemu niewydolność i okrucieństwa, a także początkowe porażki Armii Czerwonej w Finlandii. Führer nie wziął jednak pod uwagę odporności rosyjskiego żołnierza, prostego frontowika. A ten właśnie żołnierz, choć „fatalnie wyszkolony, jeszcze gorzej dowodzony i wyekwipowany, zmienił bieg historii dzięki swojej od- wadze i uporowi w pierwszym roku walk”27. Prosty czerwonoarmista wiedział, że Matka Rosja wymaga poświęceń, a komisarze polityczni przydzieleni do każdej jednostki wykorzystywali tę poddańczą mentalność, stanowiącą charakterystycz- ną cechę życia w Rosji. Przodkowie czerwonoarmistów z drugiej wojny światowej cierpieli w przeszłości za Romanowów, teraz znosić będą jeszcze większe męki za następców carów – bolszewików. „Stalinizm to w istocie carat tylko z proletariac- kim szyldem”28. Ale nawet gdyby Hitler miał w swoim otoczeniu samych zdecydowanych prze- ciwników wojny z Rosją, to i tak ataku nie dałoby się powstrzymać, gdyż wojna ta wpisana była wręcz w nazistowskie DNA. Hitler najechał ZSRS, bo wierzył, iż taki jest sens jego istnienia, że po to przyszedł na świat. Pisał w Mein Kampf: „My narodowi socjaliści musimy pozostać wierni temu, co jest celem naszej polityki zagranicznej, a jest nim zapewnienie naszemu narodowi przestrzeni i ziemi, która nam się należy”29. Było absolutnie oczywiste, gdzie leży owa ziemia. Kilka stron dalej Hitler pisał o „polityce wschodniej w sensie pozyskania koniecznej ziemi dla niemieckiego narodu”. Nie miał na myśli wyłącznie Polski. W innym miejscu Mein Kampf twierdził, że Niemcy „opływać będą w dostatki”, jeśli tylko wejdą w posiada- nie ukraińskiego zboża, uralskich surowców i syberyjskiego drewna. Czternaście państw, które Niemcy zajęli lub podporządkowali sobie do połowy 1941 roku, to za mało, bo jak pisał Hitler w swoim politycznym manifeście: „Większość z nas uznaje dziś konieczność wyrównania rachunków z Francją... to jednak będzie miało zna- czenie tylko wtedy, gdy pozwoli nam zabezpieczyć tyły dla dalszego powiększania naszej przestrzeni życiowej w Europie”30. Mając po zajęciu Francji zabezpieczone tyły, Hitler uważał, że Rosję da się po- konać – „rozbić” – bez większego trudu. 22 sierpnia 1939 roku na naradzie w Berg- hofie zapowiedział „zmiażdżenie Związku Sowieckiego”. 29 lipca 1940 roku Jodl informował OKW w Bad Reichenhall, że Führer „wyraźnie życzy sobie”, aby niezwłocznie przystąpić do opracowywania planów ataku na ZSRS. Dyrektywa Führera nr 18, wydana 12 listopada 1940 roku, nie pozostawiała wątpliwości, że trwające wówczas w Berlinie rozmowy z Mołotowem to tylko zasłona dymna. „Niezależnie od rezultatów tych rozmów, wszystkie przygotowania do operacji na 19 Wschodzie będą kontynuowane”. Cele sformułowano w dyrektywie nr 21 z 18 grud- nia. Jej pierwsze zdanie brzmiało: „Niemieckie siły zbrojne muszą się przygotować, by jeszcze przed zakończeniem wojny z Anglią rozgromić Rosję Sowiecką w toku jednej błyskawicznej kampanii (operacja «Barbarossa»)”31. Jedno tylko wydarzenie mogło odwieść Hitlera od ataku na Rosję, a mianowi- cie dziwny lot jego zastępcy Rudolfa Hessa do Wielkiej Brytanii. Hess wystartował o 6 wieczorem, w sobotę, 10 maja 1941 roku. Hitler mógł się obawiać, że ujawni on plan „Barbarossa”. W latach dwudziestych i trzydziestych Hess był najbardziej zaufanym i najbliższym współpracownikiem Hitlera, potem jednak, zwłaszcza po wybuchu wojny, zaczął tracić uprzywilejowaną pozycję na rzecz rywali. Przekona- ny, głęboko ideowy nazista, uważał, że Niemcy i Wielka Brytania nie powinny ze sobą walczyć i w tajemnicy przed Führerem obmyślił śmiały – jeśli nie szalony – plan doprowadzenia do pokoju między narodami należącymi do tej samej anglosa- skiej rodziny. Pięciogodzinny lot myśliwcem Bf-110 z dodatkowymi zbiornikami paliwa był sam w sobie majstersztykiem pilotażu i nawigacji. Kiedy jednak Hess wylądował na spadochronie we wsi Eaglesham w Renfrewshire w Szkocji, jego plan zaczął się chwiać. Pierwszym problemem było znalezienie kogoś o odpo- wiedniej pozycji, z kim mógłby rozpocząć rozmowy o pokoju. Wybrał Szkocję jako miejsce lądowania w błędnym przekonaniu, że książę Hamilton, którego jak mniemał – też zresztą mylnie – poznał w czasie olimpiady w Berlinie w 1936 roku, ma z racji tytułu duże wpływy w brytyjskiej polityce. Przy lądowaniu Hess złamał sobie nogę w kostce i został oczywiście schwytany. Przesłuchiwali go między inny- mi lord Beaverbrook i lord kanclerz Simon. Szybko zrozumiał, że rządu Chur- chilla nie interesują żadne propozycje pokojowe. Z tą chwilą zaczął cierpieć na prawdziwą bądź udawaną amnezję. Zdradzał zresztą objawy wielu schorzeń psychicznych, z paranoją włącznie; w większym bądź mniejszym nasileniu będą mu one towarzyszyć do końca życia. Hitler zareagował na „zdradę” swego zastępcy wybuchem wściekłości, choć ten bynajmniej nie zdra- dził tajemnicy planu „Barbarossa”. W oficjalnej propagandzie zbywano incydent, argumentując, że Hess jest chory psychicznie. Tymczasem Hessa internowano w Tower w Londynie, a po wojnie posadzono na ławie oskarżonych w Norymber- dze za spiskowanie przeciwko pokojowi. Dzięki temu, że wybrał się do Szkocji, uniknął oskarżenia o zbrodnie wojenne, a tym samym wyroku śmierci. Został skazany na dożywocie i – za sprawą uporu Rosjan, którzy w 1945 roku chcieli go powiesić – resztę życia spędził w więzieniu Spandau w Berlinie, gdzie w 1987 roku, w wieku 92 lat, popełnił samobójstwo. Barbarossą (Rudobrodym) zwano okrutnego, śmiałego i niebywale ambitne- go dwunastowiecznego cesarza Fryderyka I z dynastii Hohenstaufów. Uchodził 20 za największego ze średniowiecznych władców Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Hitler wszelako nie dostrzegł pewnego paradoksu kryjącego się w doborze kryp- tonimu operacji. Otóż po klęsce w bitwie z Ligą Lombardzką pod Legnano w roku 1176 Fryderyk radykalnie zmienił swoją polityką na wyraźnie koncyliacyjną. To prawda, że w 1189 roku zorganizował III krucjatę, aby pokonać Saladyna i islam, podobnie jak Hitler zamierzał pokonać Stalina i bolszewizm, nie doczekał jednak końca wyprawy, utopił się w rzece Salef w Antiochii – ponoć pomogli mu w tym jego ludzie. Na wyborze kryptonimu kampanii rosyjskiej mogła też zaważyć... geogra- fia, a ściślej położenie alpejskiej rezydencji Hitlera, Berghofu, w Obersalzbergu niedaleko Berchtesgaden. Wedle legendy cesarz Barbarossa ma spoczywać ska- mieniały wraz ze swoimi rycerzami w jaskini pod Untersbergiem, najwyższym szczytem w okolicach Berchtesgaden, i tylko czeka na wezwanie, by znów ocalić Niemcy. Hitler był bardzo dumny ze swoich związków z tym regionem, a przybył tam po raz pierwszy incognito jako „Herr Wolf” jeszcze przed puczem monachijskim na spotkanie z Dietrichem Eckartem, wybitnym działaczem NSDAP. W następ- nych latach przebywał w Obersalzbergu wielokrotnie, zatrzymując się w okolicznych gospodach. W 1933 roku kupił tam willę, którą rozbudował i nazwał Berghofem. Niedaleko zbudowali sobie domy Martin Bormann, Hermann Göring i Albert Speer – każdy zabiegał o jak najbliższy dostęp do Führera. Podczas wojny wyeks- mitowano ze wsi wszystkich jej 400 mieszkańców, a w zboczu góry zbudowano system betonowych schronów przeciwlotniczych dla nazistowskich hierarchów. „O tak, wiele mnie łączy z Obersalzbergiem – zwierzał się Hitler swemu oto- czeniu w styczniu 1942 roku. – Zrodziło się tu tak wiele pomysłów i tak wiele wydało owoce. Spędziłem tu najlepsze chwile mojego życia. Stąd biorą początek wszystkie moje wielkie przedsięwzięcia. Tu się zrodziły i tu dojrzewały. I tu wresz- cie wypoczywałem w otoczeniu czarujących przyjaciół!”. Berghof wszelako nie był perełką architektury, za jaką miał go Hitler. Zdaniem historyka Normana Stone’a budynek „nadawałby się na siedzibę któregoś z czarnych charakterów z powieści Iana Fleminga. Wszędzie pełno czerwonego marmuru, na ścianach kradzione obrazy, grube dywany na podłodze, wielki kominek i równie wielkie fotele rozsta- wione tak szeroko, że siedzący w nich rozmówcy musieli zapewne krzyczeć do sie- bie, gdy o zmierzchu skry sypały się z płonących na kominku bierwion”32. Z Berghofu roztaczał się widok na umiłowany przez Hitlera Salzburg i całą oko- licę. Z okazji pięćdziesiątych urodzin Führera, w kwietniu 1939 roku, partia ofia- rowała mu cudeńko budownictwa lądowego, budynek zwany Adlerhorst (Orle Gniazdo), wzniesiony na liczącym 2000 metrów szczycie góry Kehlstein. Wjeżdżało się tam windą, której szyb wykuto we wnętrzu góry. 21 Ale wspaniały widok na dostojne góry za panoramicznymi oknami Berghofu nie wpłynął na uspokojenie jego duszy, bo właśnie tam zaplanował swoje najbar- dziej śmiałe posunięcia, łącznie z rozbiorem Czechosłowacji. Joseph Goebbels, częsty gość w Berghofie, notował w dzienniku z wyraźnym żalem, że Führer spę- dza tam zbyt wiele czasu. Ale z zadowoleniem podkreślał jednocześnie, że pobyt w „górskiej samotni” pobudza Hitlera do radykalnych działań. Pod koniec marca 1933 roku właśnie tam Hitler skonkretyzował pomysł narodowego bojkotu żydo- wskiego handlu, usług, żydowskich prawników i lekarzy w Trzeciej Rzeszy. Wspa- niały górski krajobraz wpływał na Hitlera odmiennie niż na innych ludzi – nie łagodził go, nie przydawał mu ludzkich cech, przeciwnie, serce przemieniał w ka- mień i przepełniał go żądzą władzy. ... Przypisy SKRÓTY ALAB BRGS Spuścizna marszałka Alanbrooke’a przechowywana w Liddell Hart Centre for Military Archives, King’s College, Londyn Spuścizna Lawrence’a Burgisa w Churchill Archives Centre, Churchill College, Cambridge Spuścizna admirała Cunninghama przechowywana w British Library Cunningham Ian Sayer Archive Zbiory prywatne Iana Sayera KENN Spuścizna generała majora Johna Kennedy’ego przechowywana w Liddell Hart Centre for Military Archives, King’s College, Londyn Spuścizna Basila Liddella Harta przechowywana w Liddell Hart Centre for Military Archives, King’s College, Londyn Spuścizna George’a C. Marshalla przechowywana w George C. Marshall Foundation, Lexington, Wirginia US Army Military History Institute, Carlisle, Pensylwania British National Archives w Kew (CAB oznacza akta rządu, FO akta Ministerstwa Spraw Zagranicznych, a PREM akta premiera) Spuścizna Charlesa Portala przechowywana w Christ Church, Oksford „Times Literary Supplement” Spuścizna Bruce’a Wylliego znajdująca się w rękach prywatnych LH MARS MHI NA Portal TLS Wyllie Archive 23 5: ROZBIJANIE DRZWI 1 Trevor-Roper (ed.), Hitler’s Table Talk, s. 319 2 Kershaw, Hitler: Nemesis, s. 31 3 Ryback, Hitler’s Private Library, ss. 164–165 4 Ibid., s. 180 5 Ibid., ss. 183–184 6 Trevor-Roper (ed.), Hitler’s Table Talk, s. 681 7 Adolf Hitler, Rozmowy przy stole 1941–1944, Warszawa 1996, s. 88 8 Ibid., s. 175 9 Kershaw, Hitler, the Germans, s. 90 10 Gerbet (ed.), Von Bock War Diary, ss. 197–198 11 Wright (ed.), World at Arms, s. 174 12 Ryback, Hitler’s Private Library, s. 179 13 Black, Roosevelt, s. 645 14 Kershaw, Hitler: Hubris, s. 368 15 Kershaw, Hitler: Nemesis, s. 384 16 Clark, Barbarossa, s. 48 17 Young (ed.), Atlas, s. 82 18 Ian Sayer Archive 19 Goldensohn, Nuremberg Interviews, s. 360 20 Ibid., s. 111 21 Ibid. 22 Ibid., s. 160 23 Ibid., s. 159 24 Ibid., s. 164 25 Ibid., s. 165 26 Liddell Hart, Other Side, s. 15 27 Clark, Barbarossa, s. 20 28 Antony Beevor, „Literary Review”, sierpień 1998, s. 7 29 Cameron Watt (ed.), Mein Kampf, s. 596 30 Ibid., s. 597 31 Guderian, Wspomnienia żołnierza, Załącznik 22, s. 394 32 Stone, Hitler, ss. 86–87\nWicher wojny. Nowa historia drugiej wojny światowej\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Wicher_wojny__Nowa_historia_drugiej_wojny_swiatowej-ebookRO/p0203627i020" target="_blank" title="Wicher wojny. Nowa historia drugiej wojny światowej [Andrew Roberts] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Wicher wojny. Nowa historia drugiej wojny światowej [Andrew Roberts] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Nowe zasady urlopów. Jakie zmiany nas czekają? Dzień wolny z powodu „siły wyższej”. 5-dniowy urlop opiekuńczy zamiast 2 dni na opiekę? | Piotrków Trybunalski Nasze Miasto\nRadni PiS nie chcą udzielenia absolutorium prezydentowi. Powodem opłaty za śmieci


Wzmocnienie bezpieczeństwa na obozach harcerskich\n19 czerwca 2019 roku w Komendzie Głównej PSP podpisano aktualizację „Protokołu uzgodnień w zakresie wzmocnienia bezpieczeństwa na obozach harcerskich pod namiotami”.\nSygnatariuszami podpisanego dokumentu są:\n– komendant główny Państwowej Straży Pożarnej,\n– komendant główny Policji,\n– dyrektor generalny Lasów Państwowych,\n– przedstawiciele organizacji harcerskich i skautowych.\nPodpisany dokument jest efektem pracy przedstawicieli służb oraz organizacji harcerskich i skautowych, którego celem było wypracowanie rozwiązań, służących bezpieczeństwu dzieci i młodzieży wypoczywających na obozach.\nW dokumencie uzgodnione zostały zasady i procedury postępowania, które będą stosowane zgodnie z obowiązującymi przepisami państwowymi i regulacjami wewnętrznymi poszczególnych sygnatariuszy protokołu. Obejmują one etap przygotowania do obozowej akcji letniej, czas trwania obozu, a także sytuacje zagrożenia życia i zdrowia. Nakładają konkretne obowiązki na komendę obozu harcerskiego, Państwową Straż Pożarną i Policję.\nAktualizacja dokumentu obejmuje przede wszystkim dopracowanie wytycznych w zakresie organizacji wędrownych obozów harcerskich, a w szczególności informowanie służb przez kierownictwo obozu o miejscu wyruszenia, trasie obozu oraz przedziałach czasowych wyznaczonej do przebycia trasy. Ma to na celu zwiększenie świadomości o miejscu przebywania dzieci i młodzieży jak również skrócenie czasu dotarcia służb do obozu w razie wystąpienia zagrożenia.\nUczestnicy spotkania wyrazili wdzięczność dla państwa polskiego za troskę i wprowadzone rozwiązania na rzecz bezpieczeństwa dzieci i młodzieży.


DARY NATURY KORZEŃ MYDLNICY - źródło saponin, mycie no-poo\nStrona Główna / Zielarnia Loczka / DARY NATURY KORZEŃ MYDLNICY – źródło naturalnych saponin, do mycia no-poo\nNo-poo Wyprzedaż Zielarnia Loczka\nDary Natury – korzeń mydlnicy\nMydlnica jest zdecydowanie najbardziej znaną rośliną, wykorzystywaną do mycia i oczyszczania od wieków. Niezwykle popularna, niegdyś stosowana w ludowych recepturach. Z uwagi na wyjątkowe właściwości, także zdrowotne, została doceniona także w medycynie.\nEkologiczny susz ziołowy 100%, pochodzący z certyfikowanych upraw rolniczych.\nPrzydatna przede wszystkim w metodzie NO-POO, czyli mycia bez szamponu.\nPolecana dla wyjątkowo wrażliwej skóry głowy, która trudno znosi tradycyjne mycie z użyciem detergentów oraz dla entuzjastów stylu życia według zasad LESS-WASTE.\nźródło SAPONIN – naturalnych substancji spieniających, ułatwiających mycie,\nodkaża, oczyszcza i odświeża skórę,\nma właściwości przeciwobrzękowe, przeciwzapalne i antybakteryjne,\nogranicza nadmierne przetłuszczanie,\ngoi rany i łagodzi podrażnienia skóry.\nBe the first to review “DARY NATURY KORZEŃ MYDLNICY – źródło naturalnych saponin, do mycia no-poo” Anuluj pisanie odpowiedzi\nDARY NATURY LIŚĆ POKRZYWY – susz ziołowy 100%, wzmocnienie włosów i redukcja przetłuszczania


BIOAROMA olejek eteryczny z BERGAMOTKI w 100% naturalny 5ml - najlepszy kosmetyk naturalny dostępny na www.eternel.pl w kategorii BioAroma olejki eteryczne. Polecamy!\nKod produktu: BA029561\nWszystkie olejki eteryczne BioAroma wykonane są w 100% z naturalnych składników. Chronić przed dziećmi. Nie stosować bezpośrednio na skórę w postaci nierozcieńczonej. Olejek nie jest toksyczny i nie podrażnia skóry, jeśli jest odpowiednio rozcieńczony. Chronić oczy przed kontaktem z olejkiem i nie stosować na skórę wrażliwą.


66-letnia mieszkanka Nowej Dęby usłyszała zarzuty oszustwa | Nowiny\n66-letnia mieszkanka Nowej Dęby usłyszała zarzuty oszustwa\nPolicjanci przedstawili dwa zarzuty oszustwa 66-letniej mieszkance gminy Nowa Dęba.\nJak ustalili funkcjonariusze, końcem marca br. kobieta przyjechała do mieleckiego marketu, gdzie kupiła zasłony okienne za 140 zł. Kobieta udała się do samochodu i tam do opakowania z zasłon włożyła inne - tańsze, po czym wróciła do sklepu i próbowała oddać towar przy kasie w oryginalnym opakowaniu. Ekspedientka zorientowała się, że klientka usiłowała ją oszukać. Kobieta stwierdziła, że doszło do nieporozumienia i wyszła ze sklepu. Całe zdarzenie zarejestrował sklepowy monitoring.\nW połowie kwietnia mieszkanka gminy Nowa Dęba wróciła do marketu i znów próbowała oszukać ekspedientkę w ten sam sposób. Kobieta kupiła zasłony, na parkingu wymieniła towar wkładając inne zasłony do oryginalnego, nowego opakowania i zwróciła do sklepu. Jednak została rozpoznana. Na miejsce obsługa sklepu wezwała policję.\nMateriał oryginalny: 66-letnia mieszkanka Nowej Dęby usłyszała zarzuty oszustwa - Nowiny


Tysiące osób przed sklepami CCC! Sieć organizuje wyjątkowe spotkania dla fanów K-POP - ELLE.pl\nW zaledwie jeden dzień CCC w Szczecinie odwiedziło 3 000 osób, w Katowicach i Wrocławiu - po 2 500, tyle samo w Warszawie i Poznaniu. To wszystko za sprawą CCC K-POP Tour - kolorowych, muzycznych spotkań, które organizuje sieć. Kolejne wydarzenie, tym razem w łódzkiej Manufakturze odbędzie się już w sobotę!\nSzczegóły znajdziecie tutaj: https://ccc.eu/pl/k-pop-tour-aw21?clickId=23459 oraz https://www.facebook.com/events/353357909617505/\nZegarek, do którego wzdychamy: The Longines Master Collection z księżycową tarczą\nJesienna garderoba - tylko z E-Garderobe!\nWspólnie świętowanie 15 urodzin NEONAIL! Zobacz efekty sesji zdjęciowej zwyciężczyń konkursu "MAKE A WISH " i poznaj limitowaną kolekcję lakierów


MBT Srebro Kiburi - Sandały Damskie 67PY46S | swiatoholiczka.pl\nStr. główna :: Damskie :: Sandały :: MBT Srebro Kiburi - Sandały Damskie 67PY46S\nMBT Srebro Kiburi - Sandały Damskie 67PY46S\n821.95Zł 662.98Zł- 19%\nCodzienne użytkowanie. Sandały model Kiburi, idealne do noszenia na co dzień.\nDla osób, które mają prawdziwe problemy zdrowotne, takie jak zapalenie powięzi podeszwy, ostrogi, haluksy, odcinek lędźwiowy i które wymagają specjalnego obuwia do codziennego użytku. Czy masz zlokalizowany ból pleców? Czy po spacerze bolą Cię stawy? Czy trudno jest utrzymać postawę i czy to boli? Jeśli twoja odpowiedź na te pytania jest twierdząca, jesteś IDEALNYM użytkownikiem do korzystania z tego modelu MBT. Twoje stopy będą Ci wdzięczne za noszenie trampek, które zmuszają Cię do prawidłowego chodzenia i uczą Twój organizm prawidłowego ruchu, aby chodzić w zdrowiu, reaktywować krążenie i przynosić znaczną poprawę w dolegliwościach.\nZarówno jeśli jesteś regularnym klientem MBT, jak i jeśli używasz ich po raz pierwszy, ten model został zaprojektowany, aby pomóc ludziom prawidłowo chodzić, wykorzystując całą podeszwę stopy do aktywacji przepływu krwi i poprawy postawy podczas chodzenia. Dokonaj właściwego zakupu dzięki butom MBT i daj stopom buty, których naprawdę potrzebują. Upewnij się, że buty nie stanowią problemu dla twojego zdrowia, a buty są rozwiązaniem.\nOpakowanie: 1 x Sandały\nMBT Niebieski Colorado 17 - Buty Do Biegania Damskie 17XV64D\n802.56Zł 624.21Zł- 22%\nMBT Czarny Gadi Lace Up - Buty Do Biegania Damskie 85UD86H\n612.58Zł 457.50Zł- 25%\nMBT Ciemnoniebieski Simba At - Buty Do Biegania Damskie 73LF69E\n794.81Zł 655.23Zł- 18%\nMBT Czerwony Haifa Sandały - Buty Casual Damskie 11OW36D\n814.19Zł 662.98Zł- 19%\nMBT Czarny Sirima 6S Flat Buty - Buty Wyjściowe Damskie 77HZ86Z\n798.68Zł 628.09Zł- 21%


Jakie są zalety czytnika biometrycznego? - Zamki Biometryczne do Drzwi\nStrona główna » Blog » Jakie są zalety czytnika biometrycznego?\nJakie są zalety czytnika biometrycznego?\nJednym z coraz bardziej popularnych zabezpieczeń stał się czytnik biometryczny. Czytnik biometryczny jest to klucz, który mogą odtworzyć tylko wskazane osoby. Aby otworzyć pomieszczenie, które jest zabezpieczone za pomocą czytnika biometrycznego, to należy przysnąć palec swojej dłoni do ekranu. Jeżeli linie papilarne się zgadzają, to pomieszczenie zostaje otworzone. Tak więc zamki biometryczne są otwierane za pomocą odcisków palców. Jest to niewątpliwie bardzo dobre rozwiązanie. Jak wiadomo każdy z nas posiada inny układ linii papilarnych i tym samym inne odciski palców. Nie zdarza się tak, aby dwie osoby miały identyczne odciski palców. Dlatego też nikt oprócz właściciela nie będzie w stanie otworzyć żadnego pomieszczenia, albo kryjówki. W ten sposób jest to jedno z lepszych zabezpieczeń.\nCzytnik biometryczny może być wykorzystany w telefonie komórkowym\nCzytniki biometryczne posiadają bardzo wiele zalet. Przede wszystkim ogromną zaletą jest to, że nikt nie będzie w stanie odgadnąć naszego hasła, jak w przypadku zamków na hasło, albo nie będzie miał możliwości aby ukraść, albo dorobić klucz do skrytki, w której trzymamy ważne rzeczy. Tak więc bez naszego palca, nikt nie będzie w stanie otworzyć skrytki. Dlatego też jest to najlepsze możliwe zabezpieczenie przed złodziejami. Jak wiadomo często zdarza się tak, że zgubimy klucz od domu, albo od naszego sejfu, czy skrytki. W tym momencie jak już zgubimy taki klucz, to musimy wymienić wszystkie zamki, ponieważ zawsze istnieje taka możliwość, że ktoś znajdzie taki klucz i będzie miał dostęp do naszego domu. W przypadku zamków biometrycznych nie ma takiej możliwości. Tak naprawdę klucz mamy zawsze przy sobie i nie ma możliwości abyśmy go zgubili. Nikt bez naszej pomocy nie będzie w stanie włamać się do naszego domu.\nPodobnie jest z hasłami. Często aby zapamiętać hasło zapisujemy je gdzieś i dobrze ukrywamy. W momencie jednak kiedy hasło zginie z naszej skrytki, to musimy je nagle zmienić, ponieważ zawsze istnieje możliwość, że ktoś je poznał. Często również zdarza się tak, że sami zapominamy nasze hasło. W tym momencie mamy bardzo dużo problemów z jego odzyskiwaniem.\nZ zamkami biometrycznymi nie musimy się tak naprawdę o nic martwić. O tym jak działają takie zamki biometryczne pisaliśmy już w jednym z wcześniejszych artykułów, w dużym skrócie wystarczy przyłożyć swój palec do ekranu i nagle wszystkie zamki zostają otworzone. W ten sposób osoba niepożądana z pewnością nie dostanie się do naszego mieszkania. Oczywiście zamki takie są bardzo drogie. Jeżeli jednak mamy bardzo dużo cennych rzeczy, to warto zapłacić i zabezpieczyć je jak najlepiej. Dzięki takiemu rozwiązaniu z pewnością rzeczy takie będą bezpieczne. Dlatego też, jeżeli tylko mamy jakieś cenne rzeczy, które muszą być dobrze ukryte, to warto założyć skrytkę z zamkiem biometrycznym. Wtedy będziemy mieli pewność, że nikt nie będzie miał dostępu do naszych rzeczy.\nTak samo, jeżeli chcemy się czuć bezpiecznie w naszym mieszkaniu, to warto również założyć sobie zamek biometryczny. Wtedy bez naszej pomocy, nikt nie będzie w stanie dostać się do naszego mieszkania. Ważne jest to, że każdy z nas posiada rożne linie papilarne dłoni i są one tak naprawdę niemożliwie do odtworzenia. Jeżeli ktoś chciałby podrobić nasze linie papilarne, to musiałby to zrobić z ogromną precyzją. Każda kreska, która byłaby za długo, albo za krótka, skutkowałaby tym, że zamek biometryczny by się nie otworzył. Dlatego też otworzenie takiego zamka bez właściciela jest praktycznie niemożliwe. Ważne jest również to, że nie ma na świecie takich osób, które miałyby takie same odciski palców. Dlatego też zakładając taki zamek, mamy pewność, że nikt inny z pewnością nie dostanie się do naszego pomieszczenia.\nJak widać więc opłaca się zamontować zamki biometryczne, szczególnie w momencie kiedy mamy do schowania wiele ważnych rzeczy. Jest to najwyższej jakości zabezpieczenie, którego nie da się oszukać. Jeżeli więc tylko mamy odpowiednio dużo pieniędzy na zamontowanie takich zamków, to z pewnością powinniśmy to zrobić. Będziemy czuć się o wiele bardziej bezpieczni wiedząc, że nikt nie będzie miał dostępu do konkretnego pomieszczenia. Jest to bardzo ważne.\nZamek biometryczny Adel Diy 3398\nBiometryczne Metody Identyfikacji – Technologie XXI Wieku\nJak działają zamki biometryczne?\nNajnowsze modele zamków\nZamek biometryczny Adel Trinity 788 Gold\nZamek biometryczny Adel Trinity 788 Chrom\nZamek biometryczny Adel Diy 788


Knoty do lampy naftowej Metrox 5 szt. - Lampiony i latarnie - Castorama\nKnoty do lampy naftowej Metrox 5 szt.\nKod: 623066 Porównaj Do porównania\nKnoty do lampy naftowej to elementy, które umożliwiają jej działanie. Wyposażone w nie lampy zapewniają jasne światło. Możesz jej wykorzystać do oświetlania ogrodu lub obejścia domu, gdzie wniosą przyjemną atmosferę. Knoty nasączone naftą świetlną palą się równomiernie i długo. W opakowaniu znajduje się zapas 5 knotów.\nDługość opakowania 0.03 cm\nWymiary produktu szer. 1 x dł. 11,5 cm\nObszary zastosowania lampy naftowe\nKnoty to elementy uzupełniające do lampy naftowej, która stanowi stylowe oświetlenie Twojego ogrodu. Knoty umieszcza się w lampie w specjalnym paliwie – nasączone naftą palą się długo i jednostajnie, dostarczając jasne światło. Uzupełnione w nie lampy możesz użyć do rozświetlenia ogrodu podczas imprez na świeżym powietrzu – wprowadzą przyjemną atmosferę i zapewnią większą efektywność niż świece. Możesz je też wykorzystać do oświetlania wejścia do domu. W opakowaniu znajduje się 5 sztuk, które będą stanowiły zapas przez długi czas. Ich wymiana jest łatwa i nie wymaga stosowania specjalistycznych narzędzi. W naszej ofercie znajdziesz również lampy naftowe w różnych kolorach oraz naftę świetlną przeznaczoną specjalnie do ich zasilania.\nelżunia 2015-09-16 20:07:51\nfajnie, pochodnie, knoty i paliwo i sam sobie składasz oświetlenie :P całe lato na tym przejechałam i klimat był fantastyczny. jeden knot starcza na bardzo długo!\nDamstep 2017-02-22 10:03:59\nJaka jest szerokość knotów? Brakuje tej podstawowej informacji.


Magda La Perle : VIP ;)\nDzisiaj dość rozległa opinia na temat kosmetyków firmy Vipera,pierwszy raz spotkałam się z tymi kosmetykami przez przypadek, a mianowicie tata kupił mi na urodziny kilka lakierów do paznokci , ale nie specjalnie zainteresowałam się tymi produktami ,lakiery były ogólnie średnie, od tego momentu mineło sporo czasu i zauważyłam że dziewczyny na you tube zaczeły zachwalać ich produkty , mam wrażenie że marka stała się bardziej popularna.\nNa pierwszy ogień poszedł puder prasowany - transparentny z serii "Fashion Powder", pojemność 13 g ,\nPuder nie pozostawia żadnego koloru,slabo matowi cerę, ja bym powiedziała że matuje na bardzo krótko, potem nosek należy przypudrować jeszcze raz.\nNie utrwala makijażu, nadaje się do każdego rodzaju cery. Dodatkowy plus to ,to że nie podkreśla zmarszczek ani porów,natomiast nie sprawia że nagle będą mniej widoczne.\nMój puder to nr 503 , wiem że jest też wersja rozświetlająca nr 504 ale jej nie miałam więc nic nie powiem.\nCo do opakowania hmmm.... szczerze nie podoba mi się definitywnie,zwykłe przeźroczyste ,ale to raczej kwestia gustu. Co do wydajności -wg w normie.\nChciałabym zaznaczyć ,że Vipera posiada w swojej ofercie puder mineralizowany , prasowany z lusterkiem w ładnym czarnym opakowaniu o nr 703 także jest to alternatywa dla produktu przedstawionego powyżej.\nProducent zapewnia że pudry zawierają witaminę E oraz filtry UV (natomiast nie wiem czy chodzi o filtry UVA czy UVB. )\nOstatni aspekt to zapach wg mnie mocno perfumowany , nie podoba mi się lecz słyszałam opinię że puder ma charakterystyczny przyjemny zapach-i znowu kwestia gustu.\ntak wygląda na skórze\nCena : 12,99 zł - cena bardzo dobra.\nKolejny produkt ,który dość mocno pozytywnie mnie zaskoczył to błyszczyk dwustronny do ust z serii "Hello girl" mam wrażenie że jest to seria dla nastolatek ale nie jestem pewna .\nNie zmienia to faktu że bardzo go lubię i często używam ,kolor który posiadam to nr 57 z jednej strony brąz czekoladowy , niby ma drobinki ale wogóle ich nie widać ,ma wykończenie takie " budyniowe" .\nJest gęsty bardzo dobrze się nakłada, nie zbiera się w kącikach ,spokojnie przez 2 godziny utrzymuje się na ustach ,jest to błyszczyk nawilżający ;) i właśnie od tej strony ma duży wygodny aplikator .\nZ drugiej strony mamy błyszczyk z drobinkami który średnio mi się podoba ,aczkolwiek czasami również używam w połączeniu z tym odcieniem czekoladowym co daje efekt pełnowymiarowego rozświetlenia,i po tej stronie mamy pędzelek z miękkim włosiem.\nPokaże wam jeszcze jak wyglądają kolorki na ręce :\nCena około 15 zł ( u mnie w osiedlowej drogerii - tak znalazłam sklep w której mają produkty Vipery niestety tylko błyszczyki i lakiery )\nPojemność : 2x 4 ml\nNapewno się spytacie czy skleja usta - moja odpowiedź brzmi : jak każdy inny tzn nie bardzo mocno ale skleja .\nKolejny produkt to cień sypki z serii " Galaxy"\nJest mocno napigmentowany ,pięknie się mieni, jest wydajny ,bez zapachu ,średniozmielony.\nKolorek to 114 - morski odcień.\nTroszeczkę się osypuje.\nŚwietnie wygląda na powiece ,można stosować na mokro bądź na sucho idealny do makijażu sylwestrowego lub na karnawałowe szaleństwo.\nMamy do wyboru 15 kolorów.(nie za dużo )\nOczywiście opakowanie jest porządne.\nPojemność : niestety nie wiem.\nNa sam koniec pokaże Wam tusz do rzęs.\nBardzo tani : 10,99 złotych\nSeria " Art & Science volumi lash"\nNa temat tej maskary powiem konkretnie i krótko. Szczoteczka jest sylikonowa z krótkimi ząbkami .\nBeczułkowata szczoteczka niestety nie ułatwia aplikacji .\nPogrubia rzęsy ale w stopniu średnim,nie skleja ich,daje dość naturalny efekt napewno nie tzw"sztucznych rzęs" Odrobinę wydłuża ale nie podkręca.\nZaskoczył mnie termin ważności od 18 do 24 miesięcy - dużo.\nNie pozostawia grudek i nie kruszy się ,ma dobrą konsystencje i głęboki hebanowy kolor.\nMam nadzieje że moja opinia troszeczkę Wam pomogła i zaciekawiła .\nEtykiety: błyszczyk, cienie, puder, tusz do rzęs, Vipera\naberracja 26 grudnia 2010 18:05\nJako, że nie znałam bliżej tej firmy jakoś nigdy nie zdecydowałam się na zakup produktów Vipery. Po Twoim poście chętnie się zaznajomię bliżej z pudrem. Muszę sobie kupić nowy, marzy mi się z lusterkiem. Coś mi się wydaje, ze odwiedzę stoisko Vipery u siebie w mieście :)\nMadeleine 26 grudnia 2010 21:10\nniestety ja nie mogę znaleźć w moim mieście kosmetyków z vipery :(\nCookie 27 grudnia 2010 20:06\nMnie też zainteresował puder :) A tak nawiasem: napisałaś do przedstawicieli i oni wysłali Ci jakieś próbki?\nSaturday-Night 28 grudnia 2010 11:57\nzapraszam do mnie ;-) saturdaynight-saturday-night.blogspot.com\nMadziamakeup 28 grudnia 2010 12:08\naberracja , cookie - mnie kusi ten w czarnym opakowaniu puderek ;)\nmadeleine - a w jakim mieście mieszkasz spytam sie gdzie czy mają tam jakąs drogerie ?\nIwetto 29 grudnia 2010 17:31\nBłyszczyk mnie zaintrygował-wygląda ciekawie :D\nShopaholic dream 1 stycznia 2011 22:24\ncien piekny:D! heh u mnie tez ciezko znalezc ta marke;) albo ja rowniez slabo szukam;)\nkropeczka33 2 stycznia 2011 13:50\nnie wiem czy myslimy o tym samym pudrze w czarnym opakowaniu, ale miałam kiedyś taki transparenty, matujący, prasowany w czarnym opakowaniu z lustereczkiem i byłam z niego zadowolona:)) takze jesli to ten to polecam :*\nSara 22 lutego 2011 22:52\nGdzie można dostać te kosmetyki? jeszcze nigdzie się na nie nie natknęłam ...\nZIAJA - MASŁO KOKOSOWE


scharakteryzuj wybraną partię polityczną, napisz j... - Zadane.pl\nScharakteryzuj wybraną partię polityczną, napisz jej program wyborczy, a następnie oceń czy jest on możliwy do wykonania . baardzo proszę ; ))\nprzez aguska95 19.12.2009\nPlatforma obywatelska program wyborczy PO opowiada się oficjalnie za zwiększeniem roli Parlamentu Europejskiego w strukturach UE.\nWedług PO fundamentem cywilizacji Zachodu jest biblijny Dekalog, zaś państwo nie może pozwalać, by łamano zawarte w nim zasady, co według partii jest pozbawianiem godności i praw innych osób. Według programu partii zadaniem Państwa jest roztropne wspieranie rodziny i tradycyjnych norm obyczajowych, służących jej trwałości i rozwojowi.\nSztandarowym hasłem partii dotyczącym gospodarki jest wprowadzenie podatku liniowego. Platforma chce utrzymać obowiązkową składkę ubezpieczeniową. Partia postuluje przekształcenie publicznych placówek ochrony zdrowia w spółki prawa handlowego i wprowadzenie mechanizmów konkurencyjności do szkolnictwa.\nPlatforma popiera wprowadzenie zasady wyborów większościowych z jednomandatowymi okręgami wyborczymi do Sejmu, zmniejszenie liczby posłów w Sejmie, likwidację Senatu lub przekształcenie go w izbę korporacyjną składającą się z przedstawicieli samorządu, świata nauki, gospodarki i Kościoła a także daleko idące ograniczenie immunitetu parlamentarnego.\nPartia sprzeciwia się wprowadzaniu w prawie rejestrowanych związków partnerskich lub legalizacji małżeństw osób tej samej płci.\nPonadto PO przeciwna jest legalizacji eutanazji, zmianom w prawie dotyczącym przerywania ciąży i legalizacji tzw. "miękkich narkotyków", a także planom przywrócenia kary śmierci.\nPO najczęściej postuluje: likwidację bądź łączenie jednostek organizacyjnych w administracji w celu ograniczenia kosztów (tzw. tanie państwo), współpracę z UE, uproszczenie i zmniejszenie niektórych podatków, w zakresie na jaki pozwala prawo unijne, dalszą prywatyzację przedsiębiorstw państwowych, zniesienie poboru do wojska, walkę z bezrobociem i wprowadzenie armii zawodowej, wprowadzenie częściowej odpłatności za studia państwowe (z pozostawieniem państwowego finansowania systemu stypendialnego) oraz upublicznienie wszystkich teczek peerelowskich służb specjalnych.\nPlatforma Obywatelska jest przeciwna także tzw. dwuczłonowej władzy wykonawczej dlatego popiera wprowadzenie systemu kanclerskiego lub prezydenckiego.


Paleta plastikowa ażurowa 1200x800x150 mm - bez rantów | Rotomshop.pl\nPaleta plastikowa ażurowa 1200x800x150 mm - bez rantów\nPaleta plastikowa ażurowa 1200x800x150 mm - bez rantówWiecej informacji\nPaleta plastikowa o wymiarach 1200 x 800 x 150 mm. Paleta jest ażurowa, bez krawędzi. Waga wynosi 11 kilogramów. Nośność statyczna wynosi 4000 kilogramów, a nośność dynamiczna 1000 kilogramów....Wiecej informacji\nCena za sztukę295,03 złNetto(362,89 zł Brutto)\n16 3%286,18 zł 132 5%280,28 zł 264 8%271,43 zł 528 12%259,63 zł\nPaleta plastikowa 1200x800x150mm - Recyklat PE\nPaleta plastikowa o wymiarach 1200 x 800 x 150 mm. Paleta ma otwarty pokład, bez krawędzi. Jej waga własna wynosi 11 kilogramów. Nośność statyczna wynosi 4000 kilogramów, a dynamiczna 1000 kilogramów. Czarna paleta składa się w całości z recyclingowanego HDPE. Nośność w regale wynosi maksymalnie 500 kilogramów. Paleta ta w pełni podlega recyklingowi, a dzięki otwartej konstrukcji można ją łatwo wyczyścić. Jest to paleta monoblokowa.\nStandaryzacja palety plastikowej 1200x800\nOpakowania i palety oparte na standardowym formacie Euro (1200 x 800 mm) zapewniają optymalne wykorzystanie przestrzeni, gdy są używane razem do transportu i przechowywania.\nWskazówka: połącz tę paletę z naszą plastikową nadstawką plastikową ( SKU 60800 ), aby stworzyć pojemnik z dodatkowym miejscem do przechowywania.\nNumer SKU: 21130\nSpecyfikacja materiału: HDPE z recyklingu\nKonstrukcja: 3 płozy / Brak rantów


Raport Strażaka 27.07-31.07.2016 r.\nSie 1, 2016 0\n27.07.2016 roku o godzinie 12.50 przy ul. Dzierzgowskiej w Mławie miał miejsce pożar kombajnu zbożowego marki BIZON i zboża na pniu na powierzchni około 40 ar. …\nUderzyła w przejeżdżającego przez przejście dla pieszych rowerzystę…\nWrz 18, 2015 1\nMławska policja ustala przebieg i przyczyny zdarzenia drogowego do którego doszło wczoraj o godz. 18.15 na ul. Grzebskiego w Mławie. …\nZmarł Stanisław Ślesicki…\nZ głębokim żalem zawiadamiamy, że 16 września 2015 roku w wieku 102 lat zmarł ppłk Stanisław Ślesicki, jeden z ostatnich bohaterów Bitwy pod Mławą. Uroczystość pogrzebowa odbędzie się 24 września 2015 r. o godzinie 12.30 na cmentarzu bródnowskim w Warszawie.\nCiekawa koncepcja Mławskiej Kolei Dojazdowej…\nPiszę odnośnie zapomnianego, ale ciągle powracającego tematu MKD. W tym roku MKD obchodzi 100-lecie. Może warto byłoby zamieścić krótki artykuł dotyczący MKD, wraz z nowym pomysłem dotyczącym upamiętnienia istnienia w Mławie kolejki wąskotorowej.\nMKS Mławianka Mława – Bzura Chodaków 3:0 (1:0)\nWrz 16, 2015 0\nW meczu na szczycie czwartej ligi Mławianka nie dała żadnych szans Bzurze Chodaków. Podopieczni Piotra Zajączkowskiego wygrali 3:0, a gdyby wykorzystali wszystkie okazje, rozmiary wygranej mogły być znacznie okazalsze. …\nTragiczny wypadek w Gminie Janowiec Kościelny!\nJedna osoba nie żyje, druga w stanie ciężkim została przetransportowana śmigłowcem Lotniczego Pogotowia Ratowniczego do szpitala w Olsztynie, to bilans wypadku do którego doszło na drodze powiatowej w miejscowości Leśniki gmina Janowiec Kościelny. Jak się okazało, 45-letni kierowca w ogóle nie posiada uprawnienia do kierowania.\nMieszkaniec Iłowa chciał ukraść zasilanie sygnalizatora…\nPage 1 of 651:12345...651»


To jest moje NOWE konto -- poprzednie to -- jamorm - gdzie nazbieraem spor ilo bo kilkaset pozytywnych komentarzy. wiadcz. Otwarcie oraz prowadzenie konta, wydanie karty patniczej (Visa, Visa Dobro procentuje lub MasterCard PayPass), wypaty z bankomatw PKO i BZ WBK, standardowe przelewy internetowe, Sexplaneta - Pornzone - Filmy porno i sex galerie za darmo! do ZUS i US, wpata gotwki w placwce banku, zlecenia stae, polecenie zapaty. Takie rozwizanie warto wzi pod uwag, jeli posiadanie trzech rachunkw nie generuje zbyt duych kosztw ich utrzymania.\nZalet jest tutaj zachowanie elastycznoci finansowej kadego z partnerw i jednoczesne odkadanieoszczdzanie na wsplnym koncie. Zapata gotwk przy odbiorze osobistym jest oczywicie moliwa, ale w. Wpatomaty BZ WBK 0 z. Zwyke przelewy przez internet rwnie nie kosztuj nic.\nPolecenie zapaty, wycigi z konta w formie papierowej oraz elektronicznej s bezpatne. Autoryzacyjne kody SMS 0 z. assistance domowy zapewnia wizyty specjalistw w razie awarii urzdze RTV, AGD, PC assistane medyczny zapewnia wizyty lekarza, pielgniarki, transport medyczny, dowz lekw.\nOtwarcie i prowadzenie, wypaty z Sexplaneta - Pornzone - Filmy porno i sex galerie za darmo! w Polsce, wydanie i uytkowanie karty patniczej Visa (patnoci zblieniowe, internetowe), zlecenia stae, polecenie zapaty, standardowe przelewy przez internet, przelewy europejskie SEPA, wpatomaty Euronet. Miesiczna opata za uytkowanie karty 4 z (prowizji mona unikn, wykonujc patnoci plastikiem na min. 100 z miesicznie)wypata z pozostaych bankomatw 5 z, wypata z bankomatw za granic 3, Seks w pociągu Popularne filmy europejski SEPA 8 z, przelewy inne ni europejskie 50 z, cashback 1 z, wycig papierowy 10 z 5 z za przesyk, wypata rodkw w terminalach POS znajdujcych si w oddziaach banku lub Poczty Polskiej.\nPatne: przelew europejski SEPA 5 z, przelew w placwce banku 7,99 z, przelew zagraniczny (inny ni SEPA) 0,5, przelew natychmiastowy 5 z. czciowym remoncie, nowe okna, gadzie, nowa instalacja elektryczna, hydraulika po Otwieramy konto osobiste na tej stronie banku a nastpnie dodajemy wspwaciciela lub penomocnika. W tym celu naley zamwi kuriera lub uda si do placwki banku aby podpisa umow. Jeeli zdecydujecie si na drug kart do rachunkukoszt jej wydania i rocznego utrzymania, bdzie wynosi 25 z.\nDrug opcj jest otwarcie dwch rachunkw indywidualnych oraz dodanie siebie nawzajem jako penomocnikw. Co nam daje takie rozwizanie. Mamy dwa bezpatne konta, dwie karty za darmo oraz szans na skorzystanie z innych produktw banku (np lokaty).\n Dyskusyjne jest, czy publiczna wypowied papiea dotyczca islamu moe by zakwalifikowana nawet jako nauczanie zwyczajne, jednak niemniej, tzw. Ojciec wity cieszy si ogromnym powaaniem wrd Sexplanega, ktrzy zachowuj z nim czno. Co warto zobaczy w centrum Santo Domingo. poniej cig dalszy listy ciekawych obiektw w stolicy Dominikany. Papie wspomnia, e w Seexplaneta religii wystpuj odamy fundamentalistyczne, postrzegajc tzw.\nPastwo Islamskie jako przykad maej, radykalnej grupy, ktra nie ma prawa definiowa islamu poprzez swoje akty przemocy i zamachy terrorystyczne. Skontrastowa j ze rodowiskiem egipskiego uniwersytetu Al Azhar, ktre dy do pokoju i spotkaniawskazujc tym samym na rnorodno opinii w onie islamu.\nPoza wyej wymienionymi, konkretnymi obiektami jest jeszcze wiele innych ciekawych ulic, zaukw i placw wartych spaceru czy Porznone si na chwil. Zwalczajcie tych, ktrzy nie wierz Sexplandta Boga i w Dzie Sexplaneta - Pornzone - Filmy porno i sex galerie za darmo!, ktry nie zakazuj tego, co zakaza Bg i Jego Posaniec, i nie poddaj si religii prawdy - spord tych, ktrym zostaa dana Ksiga - dopki oni nie zapac daniny wasn rk i nie zostan upokorzeni.\n(tum. Sexplaneta - Pornzone - Filmy porno i sex galerie za darmo! 9:29 wedug J. Bielawskiego) Islam i etyka podwjnych standardw  to inny obowizkowy materia, ktry Dojrzałe - Darmowe Sex Fotki Erotyczne etyczne to, ktre stoi za wezwaniami do ofensywnego dihadu. W innym artykule  zajmuj si takimi sprawami jak: faszywy podzia na Porzone i mniejszy dihad, ograniczenie zbrojnego dihadu wycznie do defensywy, rzekomy brak akceptacji dla zabjstwa w islamie, rzekome miosierdzie i dobro Allaha wzgldem niewiernych oraz status Ludzi Ksigi w islamie.\nPrzydatny moe by rwnie okolicznociowy tekst, w ktrym moemy przeczyta o Mahomecie nakazujcym uywanie przemocy wobec krytykw: Co byo przyczyn zamachu w Paryu. . Sdz, e dodatkowe uzasadnianie moich twierdze nie jest Filmy porno na telefon, dupcenie, sex filmiki konieczne. W ramach czystej formalnoci przytocz kilka wersetw Koranu: W kociele odnaleziono szcztki zaoyciela Santo Sexplaneat a prywatnie brata Krzysztofa Kolumba Bartolomeo Kolumba (Bartolomeo Colon).\nOferuje sporo hoteli, miejsc noclegowych, restauracji i kafejek. Ma te metro, ktre powstao wczeniej ni nasze w Warszawie (!). Pornzonr metra mona skorzysta jeli mamy hotel poza centrum, nie stoi si w korkach jak w przypadku autobusw czy takswek. Wiele restauracji, barw i klubw nocnych mona znale przy Plaza de Espaa i w okolicy tego placu.


Chutney z czerwonej cebuli – Co na obiad?\nKrystyna Gerc 4 kwietnia 2013 8 kwietnia 2013 Dodatki\nJak niektórzy z Was już wiedzą prowadzę fanpejdża bloga, ostatnio nawet dość często jestem tam aktywna. Chciałam podziękować Pani Kamili Plaszczak za smakowitą inspirację którą otrzymałam na profilu wraz ze zdjęciem i przepisem. Długo nie czekałam by spróbować, uwielbiam takie wynalazki!:) W efekcie wyszedł przepyszny chutney który używa się w dość śladowej ilości. Smak głęboki, pracy mało, koszty niewielki z założeniem że masz w domu kilka octów i wino od gości na święta:)\nna 1 słoik 180ml:\n– 500g czerwonej cebuli\n– 2 łyżki octu białego cytrynowego\n– 100 ml czerwonego wina wytrawnego\n– 1,5 łyżki drobnego cukru\nCebulę pokroiłam na cienkie półplastry, dodałam olej odrobinę soli i pieprzu. Dusiłam pod przykryciem do 30 minut. Ważne by mieszać częściej już w połowie czasu duszenia bo cebula się karmelizuje i zaczyna przypiekać, łatwo ją przypalić i stracić;)\nDodałam octy, wino i zagotowałam. Dodałam cukier i wymieszałam. Następnie na wolnym ogniu zredukowałam płyny co trwało u mnie 25 minut. Przełożyłam do wysokiego pojemniczka i zmiksowałam ręcznym blenderem. Gotowe. Bardzo intensywne w smaku. Idealne do mięs i serów żółtych.\ncebula czerwona, cukier, czerwone wino, ocet balsamiczny, ocet biały, olej rzepakowy\nDalej Soundtrack Blogerów (Skrzypek na dachu)\nChutney…. Może pojęcie „chutney” ma głębsze uzasadnienie, ale mam wrażenie, że nasza kuchenna polszczyzna zaczyna być jak włoszczyzna. To nie zarzut pod Twoim adresem, ale taka sobie refleksja językowa.\nKiedyś – przed laty – były nawet rządowe plany walki o czystość języka. Skończyło się na chęciach. Tu dygresja. McDonalda odwiedzam tylko będąc w podróży, zazwyczaj po tankowaniu. Przede mną pani „w średnim wieku” poddała się – nie wiedziała co i jak zamówić. Tłumaczem z nowopolskiego na polski okazał się jej wnuczek (chyba wnuczek). Dla mnie czisburgera – zarządził. Czując na plecach „oddech kolejki” ugodowo poprosiła o dwa czisburgery choć chyba w ogóle nie wiedziała co zamawia i czy ma na to ochotę.\n4 kwietnia 2013 o 21:27\nSzanuję Twoje zdanie, wiesz o tym. Ale za chole… nie mogłam napisać dżem czy marmolada z czerwonej cebuli bo te czatneje są na occie. To zupełnie coś innego. Masz rację, jednak wiesz doskonale że staram się … a mimo to wszystkim nie dogodzę:) Z poważaniem Krystyna.\nPodpisuję się pod zdaniem Krysi.\nNie można przecież nagle ” spolszczyć” nazwy potrawy, która jest typową dla kuchni zagranicznej!\nTo nazwa własna, czy się to nam podoba, czy nie. Może z czasem, jeśli chutney zadomowi się w naszej kuchni, będzie mieć swą polską nazwę.\nJa naprawdę nie upiększam naszego słownika nowymi słówkami, ale jeśli moim zdaniem nie ma odpowiedniego zamiennika to biorę oryginał.\nToż przecież napisałem, że nie czepiam się tego konkretnego przypadku tylko mam kuchenne rozterki językowe ogólnej natury.\nToż ja zrozumiałam:)\n22 kwietnia 2013 o 10:34\nChutney to nazwa własna anglojęzyczna i nie da jej się zastąpić inną nazwą.\nTo tak jakby zmienić nazwę z pizzy na placek drożdżowy, czy sushi na ryżowe zawijasy.\nJa jestem za zachowaniem nazw własnych potraw kuchennych.\n22 kwietnia 2013 o 16:06\nRyżowe zawijasy – całkiem fajnie ;))))


Krwawnik pospolity, tysiąclist (podlaskie), złocień krwawnik (lubelskie), żeniszek krwawnik (świętokrzyskie) (Achillea millefolium L.) – gatunek byliny lub krzewinki z rodziny astrowatych. Pospolity w Eurazji (na wschód sięga po Mongolię i północno-zachodnie Indie) oraz w Ameryce Północnej (na południu po Gwatemalę). W Polsce pospolity na całym obszarze.\nPłaskie kwiatostany, utworzone z koszyczków zebranych w baldachogrono, o 5 żeńskich kwiatach brzeżnych nibyjęzyczkowych i środkowych rurkowych, obupłciowych. Pojedyncze koszyczki o średnicy ok. 5 mm. Kolor naturalny kwiatów to biały lub różowy z żółtawym środkiem. Kwitnie od lipca do października (czasem, gdy utrzymują się temperatury dodatnie - także dłużej). Kwiaty przedprątne, zapylane przez muchówki.\nWystępuje na pastwiskach, łąkach i nieużytkach od niżu po tereny górskie. Na polach uprawnych obecny jako chwast. Rośnie przeważnie na obszarach o klimacie suboceanicznym i umiarkowanie kontynentalnym. Łatwo dostosowuje się do różnych warunków, ale preferuje gleby średnio próchniczne. Umiarkowanie światłolubny. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O. Arrhenatheretalia.\nSurowiec zielarski: kwiaty (Millefolii Flos), ziele (Millefolii herba).\nZiele ma przyjemny, aromatyczny zapach i gorzki smak. Olejek eteryczny (Millefolii oleum) zawiera związki azulenowe, ponadto roślina zawiera cholinę, flawonoidy, garbniki, kwasy: mrówkowy, octowy, izowalerianowy, gorzki glikozyd achilleinę oraz sole mineralne (zwłaszcza sole cynku i magnezu).\nWyciąg z krwawnika dodawany jest do łagodzących i regenerujących maseczek, kremów i płynów do twarzy. Bywa także składnikiem szamponów i past do zębów, a także jako jeden z wielu składników do służy przygotowania kąpieli relaksacyjnych.\nŁacińska nazwa Achillea pochodzi podobno od imienia Achillesa, który jakoby używał tego ziela do leczenia ran.\nwłaściwości przeciwskurczowe relaksują napięciowe skurcze, wzdęcia, kolki oraz niestrawność na tle nerwowym.\nBrany w postaci gorącej herbatki ziołowej, krwawnik jest wspaniałym środkiem w walce z gorączką oraz infekcjami takimi, jak przeziębienia, grypy, kaszel, ból gardła. Krwawnik oczyszcza organizm z toksyn poprzez powodowanie pocenia się. Jako środek odżywczy dla układu krążenia, zioło to pomaga w poprawieniu stanu żylaków, hemoroidów, zapalenia żył i zakrzepicy, oraz redukuje ciśnienie krwi.Właściwości moczopędne krwawnika pomagają w eliminacji płynów oraz toksyn z organizmu poprzez mocz. Krwawnik pomaga w łagodzeniu zapalenia pęcherza, pęcherza neurotycznego z częstym oddawaniem moczu bez pełnego opróżnienia pęcherza, kamieni oraz piasku nerkowego.\nINHALACJA – na problemy z gorączką sienną lub umiarkowaną astmę, używać świeżego krwawnika w gotowanej wodzie.\nOLEJEK DO MASAŻU KLATKI PIERSIOWEJ – stosować na przeziębienia i grypy.\nW tym celu zmieszać olejek z krwawnika z olejkiem eukaliptusowym, olejkiem z mięty pieprzowej, olejkiem z hyzopu lekarskiego lub z olejkiem tymiankowym, rozpuszczając razem 20 kropli olejku w 25ml olejku migdałowego lub słonecznikowego.\n2 szklanki (120g) kwiatów krwawnika pospolitego 6 szklanek (1 1 l) wytrawnego, białego wina\nWszystkie dni 7085419


12-14-2021, 07:12 (Ten post był ostatnio modyfikowany: 12-14-2021, 07:13 przez sindbad.)\nSzkoda, że parę osób od nas wiedziało o śmierci Marylki i nie dało znać na naszym forum.\nDarku, info były wszędzie: na poznańskim forum, na beżowym. Po co je było powielać w nieskończoność\nMasz rację Paweł, po co tłuc w nieskończoność. A mam jeszcze jedno pytanie. Był ktoś z Beaverów na pogrzebie ?\nCoś mi się zdaje, że mam z sindbadem po drodze. Może ktoś, gdzieś o śmierci Marylki wspomniał, ale tutaj...cisza. A, chyba każde środowisko strzeleckie może (powinno) się pochylić nad odejściem swpółzawodnika z którym strzelało, bo tylko on ma osobiste wspomnienia, relację, pamięć (choćby fotograficzną).\nZa mojej pamięci wspominam...Michała Chalubczoka, "Jaro" Jarka Sobocińskiego, Marylkę, Janusza Chojnickiego. Poznałem osobiście. Cześć ich pamięci i strzelam paczkę śrutu by ręce czymś zająć, a łzy niech płyną.\nMarcin zbyt późno dotarła do mnie informacja o śmierci Marylki bo pojechał bym na pogrzeb .........\nAktualny czas: 05-27-2022, 11:11 Polskie tłumaczenie © 2007-2022 Polski Support MyBB


Gawędy wędrowca przy kufelku obraz na płótnie - Gruisen Top Art Galeria Sztuki\n» Gawędy wędrowca przy kufelku obraz na płótnie - Gruisen\nCena: 1 900,00 zł 2 200,00 zł 1900.00\nIdentyfikator produktu: 1591\nMalarz umieścił na tym obrazie swój autentyczny podpis w prawym dolnym narożniku Gruisen. Płótno oprawione w gustowną, oryginalną ramę. Dzieła artysty cieszą się dużym powodzeniem. Znajdują się w niejednej prywatnej kolekcji, i są jej ozdobą.\nWYMIARY: całości z ramą 58 cm x 68 cm, obraz 50 cm x 60 cm.\nPOCHODZENIE: czas powstania obrazu datujemy na lata 60.XX wieku.\nO ARTYŚCIE: Niemiecki artysta malarz Gruisen. Malarz scen rodzajowych. Życiorys nieznany.\nWymiary obrazu Wymiary zewnętrzne ramy: wysokość 58 cm x szerokość 68 cm


Poseł Kukiz’15 o „Tęczowym piątku”: Szkoła nie powinna być w ten sposób indoktrynowana - tvp.info\nfa 28.10.2018, 09:49 |aktualizacja: 12:19\n– Uważam, że takie zajęcia powinny się odbywać zdecydowanie poza szkołą. Szkoła nie była i nie powinna być w ten sposób indoktrynowana – powiedział w TVP Info Tomasz Jaskóła z Kukiz’15. Dodał, że o takich zajęciach powinni zdecydować rodzice dzieci lub sami uczniowie, jeżeli są odpowiednie dojrzali. W programie „Woronicza 17” politycy dyskutowali o akcji przeciwko homofobii w szkołach – „Tęczowy piątek”.\nMEN ws. „Tęczowego Piątku”: o udziale dzieci w akcji decydują rodzice\nRodzice mają prawo do decydowania o tym, jakie organizacje i z jakimi inicjatywami będą obecne w szkole. Przypomina o tym Ministerstwo Edukacji...\nW piątek w ponad 200 szkołach w Polsce przeprowadzona została kampania przeciw homofobii pod nazwą „Tęczowy piątek”. W tych placówkach odbyły się lekcje, których głównym tematem były „akceptacja i otwartość na uczniów i uczennice LGBTQI”. Szkoły, które podjęły tę inicjatywę otrzymały zestaw materiałów edukacyjnych, plakaty i „tęczowe gadżety”.\nW programie „Woronicza 17” na antenie TVP Info politycy dyskutowali o przeprowadzonej akcji oraz o tym, jaki może mieć ona wpływ na rzeczywistość w Polsce.\n– Ja nie puściłbym dzieci do szkoły, gdybym wiedział, że taka lekcja będzie. Ja je uczę tolerancji samodzielnie i to wystarczy – powiedział poseł Kukiz’15 Tomasz Jaskóła.\nZdaniem posła Adama Andruszkiewicza z Wolnych i Solidarnych sprawy seksualności powinny pozostać w domach. – Myślę, że jestem, tak jak większość Polaków, reprezentantem poglądów, że sprawy seksualne, sprawy intymne powinny pozostać w domu, tzn. mnie nie interesuje kto z kim spędza wieczór i kogo kocha. To sprawa czysto prywatna każdego Polaka. Sprawy seksualne nie powinny być absolutnie przenoszone do szkół, a tym bardziej nie powinny być imputowane dzieciom – powiedział Andruszkiewicz.\nJak zaznaczył, nie interesuje go, kto co robi w domu. – Ale z dala od dzieci – ostrzegł Andruszkiewicz.\nZalewska: Zorganizowanie „Tęczowego piątku” z pominięciem procedur będzie złamaniem prawa\n– Jeżeli jakiś dyrektor szkoły podjął decyzję o zorganizowaniu tzw. „Tęczowego piątku” z pominięciem procedur, to znaczy, że złamał prawo oświatowe...\n– Sposób przeżywania własnej seksualności jest czymś intymnym i nie powinien być przedmiotem żadnych manifestacji ulicznych, ani przedmiotem wykładów szkolnych i przedmiotem jakiś innych publicznych przedsięwzięć – oznajmił senator Jan Filip Libicki z PSL, odnosząc się do piątkowej akcji.\nSenator z PSL uważa, że w Polsce jesteśmy na początku drogi, by poprzez akcje podobne do tej z ubiegłego piątku zmierzać do tego, żeby zalegalizować małżeństwa homoseksualne i adopcję dzieci przez te małżeństwa. – Na to nie można się zgodzić, ze względu na dobro dziecka – powiedział Libicki.\nTakże Paweł Sałek z kancelarii prezydenta uważa, że szkoła nie jest miejsce na tego typu wydarzenia. – To promowanie pewnej ideologii – stwierdził.\nZdaniem europosła PiS Ryszarda Czarneckiego takie akcje nie były przewidziane w żadnych podstawach programowych, ani żadna tego typu akcja nie została formalnie zgłoszona. Czarnecki ocenił też skuteczność piątkowej akcji.\n– Klęska. Bardzo niewielka ilość szkół wzięła w niej udział – wskazał. Jego zdaniem powodowane to było „bardzo zdrową reakcją opinii publicznej w Polsce wśród dziennikarzy i rodziców. Czarnecki uważa jednak, że mimo niepowodzenia „Tęczowego piątku”, kolejne próby organizacji podobnych akcji będą miały miejsce w przyszłości.\n– Jesteśmy Polską wolnych Polaków. Wolność i tolerancja to nasze cechy od wieków. Kiedy w innych państwach były stosy, to w Polsce stosów nie było. Jeśli patrzeć na kwestię przemocy w tym obszarze, to kraje europy zachodniej biją nas na głowę. Nie można ze szkoły robić terenów wojny ideologicznej. Szkoła powinna być z tego absolutnie wykluczona. Kreowanie podziałów wśród dzieci względem tego jest absolutnie nie do przyjęcia – powiedział Czarnecki.\nDo akcji „Tęczowy piątek” odniosła się również Anna Maria Żukowska z SLD. – Akcja miała marginalny charakter, bo być może pojawiła się jakaś fala zastraszenia, ale pamiętajmy, że często to była prośba samych uczniów, żeby taką akcję w szkołach zorganizować – stwierdziła.\nJak wskazała, nie powinno się robić z uczniów „debili”. – Nie róbmy z uczniów debili, oni się orientują w rzeczywistości – powiedziała Żukowska w odpowiedzi na stwierdzenie redaktora Michała Rachonia, że inicjatywa zorganizowana akcji wychodziła ze strony organizacji pozarządowych.\n– Rodzice nie mają wpływu na treść podręczników w szkołach; tylko kościół katolicki ma na to wpływ – oznajmiła polityk z SLD.\n#woronicza 17 #tęczowy piątek #lgbt #politycy #szkoła #akcja\nZ danych sanepidu wynika, że blisko 60 proc. zainfekowanych wyzdrowiało. zobacz więcej


Zagrożenie biedą w dużych miastach Europy. Wskaźnik dla Polski wśród najniższych w UE - (komentarze, ) - - Forsal.pl – Biznes, Gospodarka, Świat\nforsal.plZagrożenie biedą w dużych miastach Europy. Wskaźnik dla Polski wśród najniższych w UE\n14 lutego 2018, 06:45\nRóżnice życia w mieście i na wsiźródło: Inne\nmm(2018-02-20 19:50) Zgłoś naruszenie 20\nCud mniemany czyli statystyczny: w ultrabogatym Luxemburgu zagrozonych ubostwem jest 20% mieszkancow duzego miasta (jedynego, bo CALY Luxemburg ma mniej mieszkancow niz... Wroclaw), a w biednej Polsce, gdzie najczestszy dochod netto na glowe wynosi ok. 2500 zl , gdzie wiekszosc z wielomilionowej armii rolnikow gospodaruje na kilkunastu ha ziemi, ubostwem zagroznonych jest tylko 16% osob. Cud statystyczny. Bogacze znad Wisly, ktorych nie stac na leki, nie stac na ubrania, a wiekszosc kobiet ubiera sie jak w Afryce - w znoszone ubrania wrzucone do kontenerow dla biedoty przez Niemcow, Francuzow czy Holendrow, gdzie przecietny wiek samochodu wynosi 16 lat i jest najstarszym w calej Unii - tak sie od zamoznosci tym Polakom poprzewracalo w d..... Moze niech milosciwie panujacy rzad na ochotnika zrezygnuje z pomocy Unijnej i zacznie wplacac kase OD niezagroznonych bieda Polakow na rzecz biednych w Luxemburgu, Holandii i Francji. W koncu jest ich tam wiecej niz w Polsce.\nwicio(2018-02-22 18:30) Zgłoś naruszenie 00\nBo my nadrabiamy bogactwem wewnętznym , my som bogaci duchem , taki paw duchwy Europy my som , po prostu !\nTerminator(2018-02-19 03:20) Zgłoś naruszenie 10\nJest jeszcze sporo roboty w tym zakresie do zrobienia na Polskiej wsi!!!Polska wieś jest zaniedbana od kilku set lat!!!Często brak alternatyw dla rolnictwa (industria, nowoczesne usługi....)!!!\nona(2018-02-17 21:07) Zgłoś naruszenie 01\ntrzeba czytać statystyk z rozwagai : dania leży dość nisko choc kazdy wiez ze jest krajem bogatszym od Polski. Czytajac to powinno se domyslec ze Polska byla na "dnie" i wykluczonych biednych bylo b. duzo. I jakoby Polsce lepiej sie odbic od dna. W danii (kryzys ekonomiczny) doprowadzil ze duzo ludzi stracilo prace siedzi na zasilkach. Choc dania kwitla jakies 10 lat temu.\nCUD(2018-02-14 12:45) Zgłoś naruszenie 170\nW Polsce w ostatniej dekadzie dokonal sie CUD. Odsetek populacji zagrozony ubostwem i wykluczeniem spolecznym zmniejszyl sie z 30,5% do 23,42% w 2015 r. i 21,9% w 2016 r. czyli prawie o 1/3. Podobnego cudu doznali Rumuni. To jest wprost do nieuwierzenia, tym bardziej, ze prawie we wszystkich krajach Zachodu lacznie z Estonia wskaznik ten ulegl podwyzszeniu.\nAntycud(2018-02-14 12:58) Zgłoś naruszenie 33\nAle liczony wskaznik ubostwa i wykluczenia spolecznego po uwzglednieniu socjalnych transferow wzrosl z 16,9% /2008 r./ do 17,3% w 2016 roku. - Nierownosci dochodowe w Polsce wciaz rosna i nie ulegaja oslabieniu.\naaa(2018-02-14 07:28) Zgłoś naruszenie 1817\ncoś nie chce mi się wierzyć, że tak cudownie jest w naszym kraju, a ludzie pakują walizki i wyjeżdżają na potęgę do krajów bardziej zagrożonych ubóstwem. Ciągnie ich do biedy\nBob(2018-02-14 12:29) Zgłoś naruszenie 50\nSid choćby Neapol milionowa miasto a 5 milionowa aglomeracja trzecia pod względem wielkości w Italii na ulicach walają się śmieci z tego już słynie ale dalej spore bezrobocie rozpadające się budynki w centrum przestępczość itd. Jedno z czym na pewno się nie zgodzę z tetnews to jakoś powietrza tutaj Polska jest na samym końcu w całej europie i to wstyd i problem z którym pora się w końcu zmierzyć a nie udawać że go nie ma\ntestewst(2018-02-14 11:01) Zgłoś naruszenie 103\n@SID rusz 4 litery z domu i jedź sobie do Palermo na Sycylii - ja byłem i syf jest totalny, auta poklejone srebrną taśmą w centrum miasta koksowniki na ulicach jak u nas w PRL, korki straszne a powietrze gorsze niż w Katowicach.Pełno śmieci oraz starych wersalek , oraz gruzu w centrum miasta. Jak to taki zachód to ja dziękuję , postoję\ntestewst(2018-02-14 11:01) Zgłoś naruszenie 52\nsid(2018-02-14 10:43) Zgłoś naruszenie 27\ndo testews,,,,,,gdzie jest ten syf,i jakie kraje to dla ciebie zachod,co rozumiesz pod znaczeniem słowa syf,3razy większe zarobki,świeższe powietrze,lepsza infrastrukture,a możne słonce i plaże polud-zach europy\ntestewst(2018-02-14 08:00) Zgłoś naruszenie 97\njuż tak nie wyjeżdżają na "zachodzie" jest gorszy syf niż u nas


Tesla opublikowała wykres zasięgu Modelu S w funkcji prędkości – SamochodyElektryczne.org\nTesla opublikowała wykres zasięgu Modelu S w funkcji prędkości\nDwie najważniejsze osoby w firmie Tesla Motors - CEO Elon Musk i CTO JB Straubel - opublikowały wczoraj niezwykle interesujący wpis na temat zasięgu i zużycia energii samochodu elektrycznego Tesla Model S\nDwie najważniejsze osoby w firmie Tesla Motors - CEO Elon Musk i CTO JB Straubel - opublikowały wczoraj niezwykle interesujący wpis na temat zasięgu i zużycia energii samochodu elektrycznego Tesla Model S. Auto z największym pakietem akumulatorów litowo-jonowych, gromadzącym 85 kWh energii, według nowych testów amerykańskiej agencji Environmental Protection Agency (EPA) będzie mogło na jednym ładowaniu przejechać około 426 km (lub nawet około 515 km według starych testów). Jest to wynik lepszy od zakładanego (około 480 km według starych testów) oraz najlepszy spośród wszystkich produkowanych aut elektrycznych na świecie.\nPrzy założeniu warunków:\npłaska droga, bezwietrzne warunki,\nmasa pasażera i bagażu 136 kg,\nzamknięte okna i dach,\nzalecane ciśnienie w oponach,\nnowy pakiet akumulatorów (poniżej 1 roku i 40 tys. km),\nModel S możne z jednostajną prędkością przejechać od około 725 km (40 km/h) do 320 km (130 km/h). Przy prędkości około 90 km/h zasięg wynosi około 480 km. Poniżej załączona została charakterystyka zasięgu w funkcji jednostajnej prędkości Modelu S i Roadstera.\nPorównanie zasięgu Tesla Model S i Tesla Roadster w funkcji jednostajnej prędkości\nPrzy prędkości około 90 km/h spadek zasięgu wynikający z włączenia ogrzewania lub klimatyzacji może wynieść około 10-15%.\nMimo, że Model S jest znacznie większy i cięższy od Roadstera, jego zużycie energii nie jest dużo wyższe - na szosie różnica wynosi około 10%. W dużej mierze wynika to z opływowej sylwetki auta, którego współczynnik oporu powierza wynosi zaledwie 0,24. Zużycie energii przy stałej prędkości około 90 km/h wynosi około 15,5-16 kWh/100 km, a przy około 130 km/h wzrasta do 25 kWh/100 km.\nPorównanie zużycia energii Tesla Model S i Tesla Roadster w funkcji jednostajnej prędkości\nW końcu bardzo rzeczowe przedstawienie możliwości zasięgu samochodu elektrycznego w zależności od rozwijanej prędkości. Oczywiście te wykresy są obciążone pewnym niedostatkiem. Utrzymywanie stałej jednostajnej prędkości jest chyba tylko możliwe w warunkach amerykańskiej autostrady prowadzącej przez prerię ale dają jednak pogląd. Inny wniosek jaki wprost wynika to konieczność instalowania baterii akumulatorów o możliwie dużej pojemności bo to tylko daje zasięg przy rozwijaniu akceptowalnych prędkości. Stosowanie relatywnie niedużych baterii o pojemnościach 16-25 kWh to jednak tylko dla samochodów jeżdązcych po mieście


Jacek Gil, prezes Wodociągów Dębickich oraz Agnieszka Jamróz, dyrektor ds. ekonomicznych, byli gośćmi styczniowego Poranka z Tatą. Sympatyczne powitanie kubeczkiem "Dębickiej Kraniczanki" było zachętą do kontynuowania niedzielnego spotkania. Nasi goście przy pomocy multimedialnej prezentacji przedstawili kilka sposobów racjonalnego korzystania z wody oraz wyjaśnili wszystkim skąd ona bierze się w naszych kranach.\nPrezes Jacek Gil przeczytał dzieciom wodociągową bajeczkę pt. "Kropla Wody", do której ilustracje pokolorowały dzieci z Przedszkola nr 10 w Dębicy. Nie zabrakło nagród niespodzianek ufundowanych przez FFiL Śnieżka S.A. oraz Bogdana Dobrzańskiego, a dla wszystkich przygotowano wodociągową słodką krówkę oraz projekcję filmu pt. "Książka Lili".\n17 lutego zapraszamy na kolejny Poranek z Tatą i spotkanie z nowym gościem.


Międzynarodowe spotkanie w ramach projektu RiConnect | Fleet.com.pl\nTutaj jesteś: Strona główna / Aktualności / Międzynarodowe spotkanie w ramach projektu RiConnect /\n22-23 października br. odbyło się dwudniowe międzynarodowe spotkanie online w ramach projektu RiConnect, którego gospodarzem była Metropolia Krakowska. Tematem przewodnim spotkania była zmiana sposobu przemieszczania się – Reorganizing how we move. W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele wszystkich miast partnerskich, członkowie Lokalnej Grupy URBACT oraz eksperci z innych sieci funkcjonujących w ramach URBACT.\nPodczas spotkania przedstawione zostały przykłady dobrych praktyk wdrożonych w Helsinkach, w tym strategia przewidująca zmianę charakteru infrastruktury dróg w kierunku ulic. Przedstawiciel Amsterdamu pokazał efekty rewitalizacji głównej stacji kolejowej w Amsterdamie, a przedstawiciele Stowarzyszenia Metropolia Krakowska inwestycje dot. parkingów P+R oraz nowe rozwiązania dot. mobilności związane z uruchomieniem Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej, a także projektowane zmiany w przestrzeni publicznej. Dodatkowo każdy z partnerów projektu przedstawił informację o Lokalnej Grupie URBACT, wnioski z przeprowadzonej wśród interesariuszy projektu ankiety i analizy obszaru oraz zaprezentował główne zagadnienia planowane do objęcia Zintegrowanym Planem Działań.\nPo przedstawieniu głównych założeń projektu odbyła się dyskusja, w której wzięli udział przedstawiciele Skawiny, m.in. Pan Tomasz Ożóg – Zastępca Burmistrza Miasta i Gminy Skawina oraz przedstawiciele Metropolii Krakowskiej.\nKońcówka roku także jest pracowita - trwają prace nad stworzeniem mapy drogowej dla planu działań. Wytyczy to działania na rok 2021, który będzie bogaty w wyjazdy i webinaria. Czeka nas także przeprowadzenie projektu pilotażowego oraz przygotowanie wstępnej wersji Zintegrowanego Planu Działań.


Wywiad z Rafałem Fronią po powrocie z K2\nDodano: 15 lutego 2018, 07:31 0\nPod koniec ubiegłego tygodnia Fronia wraz z Piotrem Tomalą wspinał się z bazy pod K2 do obozu pierwszego. Wtedy też kamień uderzył go w rękę. W mediach szybko pojawiła się informacja o możliwym złamaniu kończyny. Po powrocie do kraju okazało się, że jest pęknięta i wymaga rehabilitacji. – Ten kamień nadleciał. Wcześniej odbił się i przyleciał z kosmosu. Uderzył we mnie, bo szedłem pierwszy. Oderwało nas od lin poręczowych, zawiśliśmy. To był dramat – opowiada Fronia.\n„Góra mnie nie chciała”\nDalsze wspinanie się do obozu z kontuzjowaną ręką nie miało sensu. Himalaiści postanowili więc wrócić do bazy. Podczas schodzenia uderzyła w nich lawina. Fronia podkreśla, że przymusowe zejście spowodowane urazem ręki uratowało im życie. – Rąbnął w nas serak. Jakby przejechało 10 Pałaców Kultury śniegu i lodu. To ręka uratowała mi życie i partnerowi. Góra ewidentnie mnie nie chciała w tym roku – relacjonuje himalaista.\nFronia opowiada, że największym mankamentem wyprawy były mocne wahania temperatur i różne anomalie pogodowe. – W dzień było tak gorąco, że mimo iż wszystkie wywietrzniki w kombinezonach były otwarte, pociliśmy się jak w saunie. W słońcu mogło być nawet +10 stopni, podczas, gdy w nocy temperatura spadała nawet do -50 stopni – opowiada Fronia. – I to stanowiło wielkie zagrożenie. Lód i śnieg zaczynały wariować, robiło się niebezpiecznie. Dwa razy byłem zabierany przez lawinę w zimie, na drodze na której nie powinny schodzić lawiny – dodaje.\nHimalaista twierdzi, że pozostali członkowie wyprawy na K2 mają szansę na zdobycie góry. Podkreśla, że mocno przeżył fakt, iż musiał wrócić do kraju. – Łzy kręciły się, jak wyjeżdżałem, bo czuję się trochę jak dezerter. Złamałem rękę i uciekłem spod góry, a oni tam zostają. Muszą walczyć dalej – opowiada.