Niespokojny człowiek [Henning Mankell] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00054 004907 19012369 na godz. na dobę w sumie\nISBN: 978-83-7747-248-4 Data wydania: 2010-11-24\nNowa bestsellerowa powieść z komisarzem Wallanderem i jego ostatnie śledztwo! W latach 80. XX wieku w Szwecji miały miejsce incydenty z nieznanymi obiektami pływającymi, pojawiającymi się na Bałtyku. Niespokojny człowiek to kryminał polityczno-szpiegowski oparty na wydarzeniach z czasów schyłku zimnej wojny. Zarazem jest to poruszająca opowieść o starości człowieka, z którym my, czytelnicy, wcale nie chcemy się rozstać. Narrator Mankella tak zamyka Niespokojnego człowieka: „Cień się pogłębił. Kurt Wallander powoli znikał w mroku, by po kilku latach definitywnie pogrążyć się w pustym wszechświecie zwanym chorobą Alzheimera. I to już wszystko. Historia Kurta Wallandera nieodwołalnie dobiega końca. Zostało mu dziesięć lat życia, może dwanaście. Ale one należą wyłącznie do niego, do Lindy i Klary, nikogo więcej'. Kurt Wallander kończy 55 lat, przenosi się pod Ystad i sprawia sobie psa, o czym zawsze marzył. Lata płyną, komisarz starzeje się, cierpi na samotność i skłonny jest podsumowywać swoje życie. Pewnego dnia dowiaduje się od córki, że będzie dziadkiem. Ojcem dziecka i przyszłym mężem Lindy jest Hans, syn Håkana von Enkego, emerytowanego kapitana szwedzkiej marynarki wojennej. Na przyjęciu z okazji 75. urodzin Håkana Wallander poznaje historię z 1980 roku, kiedy na szwedzkie wody terytorialne wtargnęła obca łódź podwodna. Okrętu nie udało się wtedy zidentyfikować. Dwa lata później, kiedy sytuacja się powtórzyła i szwedzkie dowództwo podjęło decyzję o ataku, von Enke niespodziewanie otrzymał rozkaz, by pozwolić nieznanej jednostce odpłynąć. Przez resztę życia kapitan usiłował się dowiedzieć, do jakiego państwa należał okręt i co znajdowało się na jego pokładzie. Jest już bliski rozwiązania zagadki, gdy pewnego dnia znika. Kurt Wallander rozpoczyna prywatne śledztwo i stopniowo odkrywa, że ma do czynienia z poważną aferą szpiegowską...\nTytuł oryginału: Den orolige mannen Copyright © 2009 by Henning Mankell Published by agreement with Leopard Förlag AB, Stockholmand Leonhardt & Høier Literary Agency A/S, Copenhagen Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo W.A.B., 2010 Copyright © for the Polish translation by Wydawnictwo W.A.B., 2010 Wydanie I Warszawa 2010Skład wersji elektronicznej:Virtualo Sp. z o.o.\nSpis treściBiogram autoraMottoPrologCZĘŚĆ I Wkroczenie na bagnaCZĘŚĆ II Pod powierzchnią faktówCZĘŚĆ III Sen śpiącej królewnyCZĘŚĆ IV Obraz pozornyEpilogPosłowiePodziękowaniaPrzypisyWszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.\nHenning Mankell (ur. 1948) – jeden z najpopularniejszych pisarzy szwedzkich, dziennikarz i człowiek teatru; stał się sławny dzięki kryminałom, których bohaterem jest komisarz Kurt Wallander. Cykl miał wiele ekranizacji, w tym 26-odcinkowy szwedzki serial telewizyjny oraz nowy serial produkcji brytyjskiej z udziałem Kennetha Branagha. Książki Mankella publikowane są w trzydziestu dziewięciu krajach i rozeszły się w milionach egzemplarzy. Nakładem W.A.B. ukazało się dotychczas dziesięć jego powieści dla dorosłych, w tym tytuły spoza serii o Wallanderze – Comédia infantil (2008) oraz Chińczyk (2009). W przygotowaniu sq kolejne książki kryminalne autora, a wśród nich Powrót nauczyciela tańca. Pisarz zdobył wiele wyróżnień literackich, między innymi Europejską Nagrodę Literatury Kryminalnej „Ripper Award” (2008) oraz Erich-Maria-Remarque Friedenspreis za szczególne zasługi w obronie praw człowieka (2009). Mankell odnosi też sukcesy jako twórca literatury dziecięcej i młodzieżowej, za którą został uhonorowany Nagrodą Astrid Lindgren (1996). Wydawnictwo W.A.B. opublikowało jego cykl książek o nastoletnim Joelu. Powieści z Kurtem Wallanderem: Morderca bez twarzy 1991 (W.A.B. 2004) Psy z Rygi 1992 (W.A.B. 2006) Biała lwica 1993 (W.A.B. 2005) Mężczyzna, który się uśmiechał 1994 (W.A.B. 2007) Fałszywy trop 1995 (W.A.B. 2002) Piąta kobieta 1996 (W.A.B. 2004) O krok 1997 (W.A.B. 2006) Zapora 1998 (W.A.B. 2008) Niespokojny człowiek 2009 (WA.B. 2010) oraz zbiór opowiadań Piramida 2000 (wydanie polskie w przygotowaniu)\nCzłowiek zawsze zostawia ślady. Żaden człowiek nie jest też bez cienia… Zapominamy to, co chcemy pamiętać, a pamiętamy to, co najchętniej byśmy zapomnieli… (napisy sprayem na ścianach domów w Nowym Jorku)\nPrologHistoria zaczyna się nagłym wybuchem wściekłości. Tuż przedtem w szwedzkiej Kancelarii Rządu, gdzie to się wydarzyło, panował poranny spokój. Powodem tych emocji był raport, który złożono poprzedniego wieczoru i z którym – siedząc przy ciemnym biurku – zapoznawał się teraz premier. Był wczesnowiosenny dzień w Sztokholmie 1983 roku, nad miastem wisiała bezkształtna, wilgotna mgiełka, a drzewa jeszcze nie zaczęły wypuszczać liści. W Kancelarii Premiera rozmawiano oczywiście o pogodzie równie dużo, co w innych miejscach pracy. W sprawach aury wszyscy zwracali się do Åkego Leandera, dozorcy najświętszych rejonów Kancelarii Rządu. Uważano powszechnie, że właśnie on ma zawsze najpewniejsze informacje. Kilka lat wcześniej Leander otrzymał tytuł brzmiący bardziej nobliwie niż po prostu „dozorca”. Być może przemianowano go na „przewodniczącego sekretariatu” albo jakoś podobnie. On sam jednak uważał się nadal za dozorcę i nawet przez myśl mu nie przeszło, że potrzebne jest nowe określenie na pełnioną przez niego funkcję. Åke Leander był tam zawsze; nieustannie w pobliżu premierów i ministrów, którzy przychodzili i odchodzili. Obowiązkowy i dyskretny, stanowił niejako część wyposażenia. Ktoś kiedyś zaproponował żartobliwie, żeby pośmiertnie uczynić go patronem Kancelarii Rządu, takim życzliwym duchem czuwającym nad ich staraniami, by jak najlepiej rządzić krajem zwanym Szwecją. Swoją rozległą wiedzę na temat pogody Leander zawdzięczał hobby, któremu poświęcał się po pracy. Nigdy nie był żonaty, zajmował niewielkie mieszkanie na Kungsholmen i właśnie tam otaczał się przyjaciółmi z całego świata, z którymi skwapliwie nawiązywał kontakty za pomocą komunikatów stacji krótkofalowych. Już dawno temu nauczył się na pamięć większości kodów obowiązujących w żargonie krótkofalarskim. Wiedział więc nie tylko, że QRT znaczy „przerwij nadawanie”, a AURORA tłumaczy zakłócenia w łączności radiowej intensywną zorzą polarną. Prawie każdego wieczoru siedział ze słuchawkami na uszach i wysyłał QRZ: „woła was…”, a zaraz potem swoje imię. Jak głosi legenda, kiedyś dawno, dawno temu, ówczesny premier z jakiegoś bliżej nieznanego powodu chciał się dowiedzieć, jaka pogoda panuje w październiku i listopadzie na Pitcairn, odległej wyspie na Oceanie Spokojnym, gdzie marynarze, którzy zbuntowali się przeciwko kapitanowi Blighowi dowodzącemu „Bounty”, spalili opanowany przez siebie okręt i zostali tam już na zawsze. Dzień później Åke Leander przekazał premierowi żądane informacje, naturalnie o nic nie pytając. Jak już wspomniano, był bardzo dyskretny. Åke Leander to człowiek, z którym nawet ludzie z MSZ-etu nie mogą się mierzyć pod względem liczby międzynarodowych kontaktów, mówiono o nim odrobinę złośliwie, gdy powolnym krokiem przemierzał korytarze. Ale nawet on nie potrafił przewidzieć tego wybuchu wściekłości, który tak niespodziewanie zakłócił panujący spokój. Przeczytawszy ostatnią stronę, premier podniósł się i podszedł do okna. Za szybą krążyły mewy. Chodziło o okręty podwodne. Te przeklęte okręty podwodne, które – jak się przyjmuje – jesienią 1982 roku przekroczyły granice Szwecji i znalazły się na jej wodach terytorialnych. W całym tym zamieszaniu Szwedzi poszli do wyborów i Olof Palme otrzymał od przewodniczącego riksdagu misję utworzenia rządu, gdy prawica, utraciwszy pokaźną część mandatów, znalazła się w parlamentarnej mniejszości. Przejmując władzę, nowy rząd bezzwłocznie powołał komisję i powierzył jej wyjaśnienie sprawy okrętów podwodnych, których nigdy nie udało się zmusić do wypłynięcia na powierzchnię. Przewodniczącym komisji został Sven Andersson i właśnie teraz przedłożono rezultat jej wysiłków. Olof Palme przeczytał raport. I nic nie pojmował. Wnioski raportu były kompletnie niezrozumiałe. Ogarnęła go wściekłość. Należy odnotować, że Olof Palme nie pierwszy raz rozzłościł się na Svena Anderssona. Tak naprawdę jego niechęć miała swój początek pewnego czerwcowego dnia 1963 roku, na krótko przed świętem przesilenia letniego, kiedy na Riks-bron w centrum Sztokholmu zatrzymano siwowłosego, elegancko ubranego pięćdziesięciosiedmioletniego mężczyznę. Zrobiono to tak dyskretnie, że żadna z przypadkowo znajdujących się w pobliżu osób niczego nie zauważyła. Zatrzymany mężczyzna nazywał się Wennerström, był pułkownikiem lotnictwa i – od tamtego momentu na moście – również zdemaskowanym szpiegiem na rzecz Związku Radzieckiego. W tym samym czasie ówczesny premier Szwecji, Tage Erlander, wracał z krótkiego urlopu spędzonego w Riva del Sole, w ośrodku wypoczynkowym należącym do RESOR AB1. Gdy Erlander po wyjściu z samolotu został zaatakowany przez dziennikarzy, był nie tylko zupełnie nieprzygotowany – on po prostu o całej tej sprawie nie miał pojęcia. Nie wiedział nic ani o zatrzymaniu, ani o jakimś podejrzanym pułkowniku Wennerströmie. Możliwe, że zarówno to nazwisko, jak i podejrzenia zawirowały kiedyś w powietrzu niczym stary kurz, gdy minister obrony narodowej osobiście przedstawiał mu jeden ze swych nieregularnie opracowywanych raportów. Ale nie było to nic poważnego, nic godnego uwagi. Z mętnej wody zimnej wojny zawsze dawało się wyłowić jakieś podejrzenia wobec radzieckich szpiegów. Dlatego odpowiedzi Erlandera były takie, a nie inne. Mężczyzna, który nieprzerwanie sprawował urząd premiera od lat, a dokładnie licząc: od lat siedemnastu, stał teraz jak idiota i nie wiedział, jak się zachować, ponieważ ani minister obrony narodowej Andersson, ani nikt inny wtajemniczony w sprawę nie poinformował go, na co się zanosi. Podczas ostatniego etapu podróży, niespełna godzinnego lotu z Kopenhagi do Sztokholmu, mieli dość czasu, by zapoznać go z tą szokującą wiadomością, tak aby zdążył się przygotować do spotkania z rozgorączkowanymi dziennikarzami. Nikt jednak nie czekał na niego na duńskim lotnisku Kastrup i nikt nie towarzyszył mu w drodze do domu. Nawet jeżeli nigdy nie przedostało się to do wiadomości publicznej, w ciągu kilku następnych dni Erlander był bliski rezygnacji ze stanowiska premiera i przewodniczącego partii socjaldemokratycznej. Nigdy wcześniej nie zawiódł się tak bardzo na swoich współpracownikach. A Olof Palme,którego już wtedy zaczęto uważać za kandydata Erlandera na swojego następcę, oczywiście lojalnie podzielał gniew z powodu nonszalancji, która doprowadziła do upokorzenia premiera. Palme czuwał przy swoim mistrzu jak wierny pies – tak mówiono w kołach zbliżonych do rządu. Nikt nie miał w zwyczaju mu się sprzeciwiać. Olof Palme nigdy nie potrafił wybaczyć Svenowi Anderssonowi tego, na co naraził Erlandera. Wielu zastanawiało się później, dlaczego Palme przyjął jednak Anderssona do swojego rządu. Właściwie nietrudno to zrozumieć. Gdyby Palme mógł, oczywiście by tego nie zrobił. Ale to po prostu nie było możliwe. Sven Andersson dysponował ogromną władzą i ogromnymi wpływami w kręgach partyjnych. Był synem robotnika, w przeciwieństwie do Olofa Palmego, który nie dość, że skoligacony ze starą bałtycką arystokracją, to jeszcze miał w swoim rodzie oficerów i przede wszystkim pochodził z wyższej warstwy szwedzkiego społeczeństwa; sam zresztą był oficerem rezerwy. Nie miał natomiast absolutnie żadnych związków z aktywem partii. Olof Palme uchodził za renegata, który wprawdzie bardzo poważnie traktował swoje partyjno-polityczne przekonania, ale który mimo wszystko pozostał tylko politycznie obcym pielgrzymem przybyłym z dozgonną wizytą. Åke Leander, który właśnie przechodził obok gabinetu premiera z ostro sformułowanym okólnikiem w ręku, informującym o tym, że urzędnicy kancelarii zaniedbują wieczornego zamykania drzwi, usłyszał wybuch wściekłości. Zatrzymał się na chwilę, ale zaraz ruszył dalej, jak gdyby nic się nie stało. Olof Palme nie potrafił dłużej powstrzymać gniewu. Odwrócił się do Svena Anderssona, który siedział skulony na szarej sofie w gabinecie premiera. Poczerwieniał na twarzy, a jego ramionami wstrząsały osobliwe drgawki, charakterystyczne dla niego w chwilach wzburzenia. – Przecież tu nie ma żadnych dowodów! – ryknął. – Tylko hipotezy, insynuacje, aluzje nielojalnych oficerów marynarki. Ten raport niczego nie wyjaśnia. Wręcz przeciwnie – on prowadzi nas prosto w polityczne bagno. Dwa lata wcześniej, nocą z 27 na 28 października 1981 roku, radziecki okręt podwodny osiadł na mieliźnie w zatoce Gåsefjärden w pobliżu Karlskrony. Znalazł się nie tylko na szwedzkich wodach terytorialnych, ale również w strefie bazy wojskowej. Dowódca łodzi oznaczonej symbolem U-137, kapitan Anatolij Michajłowicz Guszczin, twierdził, że zboczył z kursu wskutek nieznanej awarii żyrokompasu. Szwedzcy oficerowie marynarki i zwykli rybacy byli święcie przekonani, że tylko bardzo pijany oficer mógł wpłynąć tak daleko w archipelag, nie wchodząc wcześniej na mieliznę. Odholowany 6 listopada na wody międzynarodowe okręt U-137 zniknął tego samego dnia. Nie ulegało wątpliwości, że na szwedzkich wodach znajdowała się radziecka jednostka. Nie udało się jednak ustalić, czy chodziło o świadome naruszenie granic, czy o żeglugę w stanie nietrzeźwym. Ponieważ Rosjanie upierali się przy wadliwym kompasie, ich wersję uznano powszechnie za potwierdzenie faktu, że kapitan rzeczywiście był pijany. Oczywiście, żadna szanująca się flota nie przyzna się nigdy do tego, że któryś z jej oficerów pełnił służbę w stanie nietrzeźwym. Wtedy istniały dowody. Ale gdzie podziały się teraz? Nikt nie wie, co były minister obrony narodowej miał na obronę swoją i raportu. On sam nie prowadził żadnych notatek, a Olof Palme, zamordowany kilka lat później, też nie pozostawił po sobie świadectwa. Również Åke Leander nigdy nie skomentował – ani ustnie, ani pisemnie – wybuchu wściekłości w biurze premiera. Na początku 1989 roku przeszedł na emeryturę i wycofał się do swojego mieszkania i przyjaciół w eterze. Ówczesny premier złożył mu serdeczne podziękowania za wieloletnią służbę i nikt nie odniósł wrażenia, że były dozorca powrócił później jako duch kancelarii, gdy jesienią 1998 roku odszedł w pokoju na zawsze. Tak więc od tego wybuchu gniewu wszystko się zaczęło. Historia o uwarunkowaniach polityki, wyprawa na bagna, gdzie prawda i fałsz zamieniały się miejscami i gdzie w końcu żadna sprawa nie została wyjaśniona.\nCZĘŚĆ IWkroczenie na bagnaW tym samym roku, w którym Kurt Wallander skończył pięćdziesiąt pięć lat, urzeczywistnił w końcu, ku własnemu zdziwieniu, noszone w sobie od dawna marzenie. Już od rozwodu z Moną, czyli od prawie piętnastu lat, myślał o tym, żeby opuścić Mariagatan, gdzie w ścianach mieszkało mnóstwo ciężkich wspomnień, i przeprowadzić się na wieś. Za każdym razem, gdy po mniej lub bardziej beznadziejnym dniu pracy wracał do domu, uświadamiał sobie, że kiedyś żył tu z rodziną. Teraz meble wpatrywały się w niego z niemym oskarżeniem. Nigdy nie potrafił pogodzić się z myślą, że będzie tutaj mieszkał tak długo, aż zamieni się w bezradnego starca. Chociaż nie skończył jeszcze sześćdziesięciu lat, coraz częściej wspominał samotną starość ojca i wiedział, że nie chce jej powtórzyć. Wystarczyło, że widząc swoją twarz w lustrze każdego ranka przy goleniu, uświadamiał sobie, jak bardzo upodabnia się do niego. W młodości przypominał raczej matkę, ale teraz miał wrażenie, że coraz bardziej dościga go ojciec, niczym długodystansowiec, który początkowo daleko w tyle, z wolna dobiega do niego, im bliżej on sam jest niewidzialnej mety. Jego widzenie świata było stosunkowo proste. Wallander nie chciał zostać zgorzkniałym, samotnie starzejącym się odludkiem, którego odwiedza tylko córka i może czasami któryś z byłych kolegów, bo nagle przypomniał sobie, że Kurt jeszcze żyje. Nie pokładał nadziei w religijnych, budujących przekonaniach, że czeka go coś na drugim brzegu mrocznej rzeki. Tam jest tylko ta sama ciemność, z której kiedyś wyszedł. Aż do pięćdziesiątych urodzin nosił w sobie niejasny lęk przed śmiercią, czyniąc z niego swoją osobistą mantrę i powtarzając, że „tak długo będzie martwy”. W ciągu tych wszystkich lat widział zbyt wielu nieżywych ludzi. W ich niemych twarzach nic nie wskazywało na to, że niebo przyjęło ich dusze. Podobnie jak wielu innych policjantów miał do czynienia z niezliczonymi wariantami śmierci. Przy jakiejś okazji, zaraz po jego pięćdziesiątych urodzinach, które uczczono w komendzie tortem i pełną frazesów mową wygłoszoną przez ówczesnego szefa, Lizę Holgersson, Wallander zaczął w świeżo zakupionym notesie zapisywać wspomnienia o wszystkich zmarłych, których spotkał na swej drodze. Było to dość makabryczne zajęcie i nigdy tak naprawdę nie pojął, co go w nim pociągało. Gdy dotarł do dziesiątego samobójcy, czterdziestoletniego mężczyzny, nałogowca z wszelkimi problemami, jakie tylko można sobie wyobrazić, poddał się. Mężczyzna zmarł na strychu, w domu przeznaczonym do rozbiórki, który dawał mu tymczasowe schronienie. Nazywał się Welin i powiesił się w taki sposób, żeby złamać kark, nie ryzykując uduszenia. Obducent powiedział później Wallanderowi, że samobójca dopiął swego. Był dla siebie naprawdę dobrym katem. Przy tym mężczyźnie Wallander dał sobie spokój z przypadkami samobójstw i – chyba niezbyt mądrze – poświęcił kilka godzin na wyłuskiwanie z pamięci martwych dzieci i nastolatków. Wydało mu się to jednak zbyt odrażające i też szybko tego zaniechał. Potem, ogarnięty wstydem, spalił notatnik, jakby zajmował się czymś niemal perwersyjnym i zabronionym. Tak naprawdę był pogodnym człowiekiem. Chodziło tylko o to, że chciał w sobie potwierdzić właśnie tę cechę. Śmierć zawsze była jego towarzyszką. W czasie służby sam pozbawił życia parę osób, choć nigdy, po zakończeniu obowiązkowych dochodzeń, nie został oskarżony o bezprawne użycie przemocy. Świadomość zabicia dwojga ludzi była jego osobistym krzyżem. Jeżeli nie śmiał się zbyt często, wynikało to z tego, że cały czas miał zmagać się z tym ciężarem. Aż pewnego dnia podjął ostateczną decyzję. Znajdował się właśnie w pobliżu Löderup, niedaleko domu, w którym kiedyś mieszkał jego ojciec, i rozmawiał z rolnikiem, ofiarą okrutnego napadu. W drodze powrotnej do Ystad, przy jednej z wąskich żwirowych dróg, zobaczył szyld agencji nieruchomości. Decyzja pojawiła się znikąd. Zatrzymał się, zawrócił i odszukał dom wystawiony na sprzedaż. Jeszcze zanim wysiadł z samochodu, stwierdził, że nie obejdzie się bez remontu. Dom z muru pruskiego miał wcześniej kształt litery U. Teraz brakowało jednego z ramion – może spłonęło. Wallander obszedł posiadłość. Była wczesna jesień. Pamiętał z tego dnia stado odlatujących na południe ptaków, regularną, prostą linię nad swoją głową. Zajrzawszy przez okna do środka, doszedł jednak do wniosku, że tylko dach wymaga generalnego przeglądu. Widok był zachwycający, w oddali majaczyło morze, a na nim może nawet któryś z promów płynących z Ystad do Polski. Tego wrześniowego popołudnia 2003 roku zapałał gwałtowną miłością do samotnego domu. Pojechał prosto do agencji nieruchomości w Ystad. Cena okazała się na tyle przystępna, że stać go było na pożyczkę. Już następnego dnia wrócił tam z agentem, młodym mężczyzną, który mówił w wymuszony sposób i myślami krążył chyba zupełnie gdzie indziej. Ostatnimi właścicielami domu było dwoje młodych ludzi, którzy przeprowadzili się tu ze Sztokholmu i prawie natychmiast, jeszcze zanim zdążyli wstawić meble, postanowili się rozwieść. W ścianach tego pustego budynku nie kryło się jednak nic, co napawałoby go strachem. I co najważniejsze: mógł od razu w nim zamieszkać. Dach miał ponoć wytrzymać jeszcze parę lat. Jedyne, co trzeba było zrobić, to pomalować kilka pokoi, może wymienić wannę i ewentualnie kupić nową kuchenkę. Ale kocioł grzewczy nie miał nawet piętnastu lat, podobnie jak instalacja elektryczna i rury kanalizacyjne. Zanim stamtąd odjechali, Wallander zapytał, czy jest jeszcze jakiś inny kupiec. Owszem, odpowiedział agent z zasmuconą miną, jak gdyby zależało mu na tym, żeby to właśnie on kupił ten dom, dając mu jednocześnie do zrozumienia, że musi się zdecydować od razu. Ale Wallander nie zamierzał kupować kota w worku. Porozmawiał z kolegą, którego brat zajmował się inspekcjami technicznymi, i już dzień później miał zrobiony fachowy przegląd nieruchomości. Inspektor nie znalazł żadnych innych usterek poza tymi, o których już wiedział. Tego samego dnia Wallander dowiedział się w banku, że uznano go za wypłacalnego i że otrzyma wystarczająco dużą pożyczkę, żeby móc zapłacić za dom. Podczas tych wszystkich lat w Ystad Wallander oszczędzał z roztargnieniem, ale systematycznie. Oszczędności wystarczyłyby teraz na zaliczkę. Wieczorem usiadł przy stole w kuchni i zrobił dokładną kalkulację. W jakiś sposób odczuwał podniosłość chwili. O północy podjął decyzję: postanowił kupić tę posiadłość o mrocznej nazwie Svarthöjden2. Mimo późnej pory zadzwonił do córki, która mieszkała w nowo wybudowanym osiedlu przy drodze wylotowej do Malmö. Jeszcze nie spała. – Przyjdź do mnie. Mam ci coś do powiedzenia. – W środku nocy? – Wiem, że jutro nie pracujesz. To była prawdziwa niespodzianka, gdy kilka lat temu, podczas spaceru po Mossby Strand, Linda obwieściła mu, że zamierza wstąpić w jego ślady. Już po kilku minutach zdał sobie sprawę, że jej postanowienie sprawiło mu radość. Jak gdyby właśnie tą decyzją nadała nowy sens wszystkim jego latom spędzonym w policji. Po ukończeniu szkoły policyjnej zaczęła pracować w Ystad. Przez pierwsze miesiące mieszkała u niego na Mariagatan. To był mniej udany pomysł, ponieważ Wallander, jak stary pies, lubił siedzieć tam, gdzie miał ochotę, poza tym z trudem przychodziło mu traktowanie córki jako dorosłej osoby. Ich relację uratował w ostatniej chwili gong oznajmiający, że Linda znalazła własne mieszkanie. Tego wieczoru opowiedział jej o swoich planach. Na drugi dzień pojechała z nim do Svarthöjden i od razu uznała, że to jest dom, który powinien kupić. Żadnego innego, tylko ten, na końcu drogi, na lekkim wzniesieniu, z widokiem na morze. – Będzie cię tu nawiedzał dziadek – dodała – ale nie musisz się bać, on zostanie twoim aniołem stróżem. To była wielka i szczęśliwa chwila w jego życiu, gdy podpisawszy umowę, nagle stał z pokaźnym pękiem kluczy w ręku. Wprowadził się 1 listopada. Wcześniej odmalował dwa pokoje, ale zrezygnował z kupna nowej kuchenki. Opuścił Mariagatan, nie wątpiąc ani przez moment w słuszność swojej decyzji. Tego dnia wiał bardzo porywisty południowo-wschodni wiatr. Już pierwszego wieczoru, z powodu sztormu, Wallander został pozbawiony elektryczności. Zupełnie na to nieprzygotowany siedział w swoim nowym domu w ciemności. Belki nośne stropu trzeszczały i skrzypiały, okazało się, że w jednym miejscu przecieka dach. Ale on niczego nie żałował. To właśnie tutaj miał mieszkać. Na podwórku stała psia buda. Wallander od małego marzył o psie. Kiedy skończył trzynaście lat i już stracił nadzieję, rodzice podarowali mu czworonoga. Kochał go bardziej niż cokolwiek innego. Później uświadomił sobie, że to właśnie Saga, jego psina, nauczyła go, czym naprawdę może być miłość. Kiedy miała trzy lata, zginęła pod kołami ciężarówki. Wallander nigdy wcześniej nie doświadczył w życiu czegoś gorszego niż przeżywany wtedy smutek i szok. Bez trudu przypominał sobie teraz te wszystkie chaotyczne uczucia, mimo że od tamtego wydarzenia upłynęło ponad czterdzieści lat. Śmierć rozdaje ciosy, myślał. Potężną i bezlitosną pięścią. Dwa tygodnie później sprawił sobie szczeniaka, czarnego labradora. Nie był do końca rasowy, ale właściciel określił go jako psa najwyższej klasy. Wallander już wcześniej postanowił, że pies będzie się wabił Jussi – na cześć szwedzkiego tenora, jednego z największych jego bohaterów. Na początku grudnia Wallander zaprosił kolegów z pracy na parapetówkę. Również tego wieczoru zgasło światło, ale tym razem gospodarz był przygotowany. Wyciągnął świeczki i dwie stare, odziedziczone po ojcu lampy naftowe. Po niespełna godzinie prąd włączono. To był wieczór, który Wallander postanowił zapamiętać. Jeszcze nie zestarzał się na tyle, żeby nie mieć odwagi do zmian. Jeszcze miał przyjaciół, nie tylko kolegów z pracy, którzy przyjęli zaproszenie z jakiegoś wątpliwego poczucia obowiązku. Późną nocą, kiedy pojechali już ostatni goście, wyszedł na spacer z Jussim. Wziął ze sobą latarkę, żeby nie potknąć się w ciemności. Nie był całkiem trzeźwy, a w okolicy nie brakowało ukrytych rowów wokół pól, które latem miały się zażółcić rzepakiem. Spuścił ze smyczy Jussiego. Niebo było zimne i bezchmurne, wiatr ucichł. Daleko na horyzoncie majaczyły światła jakiegoś statku. Tutaj doszedłem, pomyślał. Odważyłem się na wielką zmianę, na dodatek sprawiłem sobie psa. Pozostaje tylko pytanie: dokąd z tego miejsca dotrę? Jussi wyłonił się z mroku jak bezgłośny cień. On też nie miał w pysku odpowiedzi na pytanie, które Wallander skierował prosto w ciemność. Prawie cztery lata później, na początku 2007 roku, Wallander śnił właśnie o tej chwili, o nocy po przyjęciu w swoim nowym domu. To pytanie dalej jest aktualne, pomyślał, otworzywszy oczy. Minęły cztery lata, a ja ciągle nie wiem, dokąd zmierzam. Było to po święcie Trzech Króli, we wtorek. W nocy nad Skanią przeciągnęła krótkotrwała śnieżyca i zniknęła szybko nad Bałtykiem. Pokaźna zaspa zatarasowała wjazd do domu. Już kilka minut po szóstej rano Wallander zaczął odgarniać śnieg, podczas gdy Jussi węszył tropy zająca wzdłuż pobielonej miedzy. Wallander miał zacząć dzień od wizyty u lekarza, który kontrolował jego poziom cukru. Minęło ponad dziesięć lat, odkąd zdiagnozowano u niego cukrzycę. Początkowo udawało mu się utrzymywać cukier na właściwym poziomie za pomocą diety, ruchu i tabletek. Ale od kilku lat brał też codziennie zastrzyki insuliny. Po wizycie w przychodni Wallander planował dalszą pracę nad śledztwem, które od początku grudnia wypełniało mu całe dni. Sędziwy handlarz bronią i jego żona zostali dotkliwie pobici przez bandytów, którzy przywłaszczyli sobie sporą ilość broni. Mężczyzna wciąż leżał w śpiączce, jego stan był krytyczny. Kobieta odzyskała przytomność, ale przestała widzieć na jedno oko i doznała urazu kręgosłupa. Kiedy Wallander jako jeden z pierwszych przybył na miejsce przestępstwa, do pięknego domu z dużym ogrodem, ponad dziesięć kilometrów na północ od Ystad, nie mógł opanować wzburzenia z powodu tej wściekłej agresji, której ofiarą padli staruszkowie. Pobito ich do nieprzytomności, związano sznurem i zostawiono na pastwę losu. Mężczyzna, Olof Hansson, prowadził sklep z bronią we własnym domu. Przejął go po ojcu. Razem z żoną Hanną specjalizował się w rewolwerach i pistoletach, często miał unikatowe egzemplarze kolekcjonerskie. Złodzieje dobrze się przygotowali. Wallander i prokurator Erik Petrén razem z innymi śledczymi przejrzeli zdjęcia z kamer monitorujących. Doliczyli się pięciu sprawców, wszyscy byli zamaskowani. Jedna z kamer zarejestrowała moment, w którym Olof Hansson został uderzony w potylicę drewnianym kijem. W pomieszczeniu dał się słyszeć stłumiony jęk. Wallander powrócił pamięcią do innej pary staruszków, którą prawie dwadzieścia lat wcześniej zamordowano w Lenarp. W jego prywatnym kalendarium właśnie to śledztwo było jednym z najbardziej intensywnych, jakimi zajmował się podczas tych wszystkich lat pracy w Ystad. Dwóch ubiegających się o azyl uchodźców dokonało napadu, gdy zobaczyli wiekowego rolnika podejmującego w banku sporą sumę pieniędzy. A teraz Wallander zobaczył to jeszcze raz, jak powracający koszmar. Wydarzenia sprzed lat mieszały się z teraźniejszością. Ta sama bestialska przemoc, ta sama brutalność przerażająca go równie mocno dzisiaj, jak wtedy. Już od ponad miesiąca pracowali nad tym, żeby złapać sprawców. Przez pierwsze tygodnie nie mieli ani namacalnych śladów, ani konkretnych pomysłów. Ale według Wallandera sam fakt, że wszystko zostało szczegółowo zaplanowane, stanowił już pewien trop. Z dużym prawdopodobieństwem powinni znaleźć sprawców wśród osób z kryminalną przeszłością. Przy jakiejś okazji Wallander pojechał do Hässleholmu, by porozmawiać z mężczyzną, który nazywał się Rune Berglund. Spotkali się wieczorem przy stadionie. Berglund był kiedyś złodziejem, dwukrotnie został nawet skazany za brutalne pobicie. Potem zupełnie nieoczekiwanie nawrócił się i ku zdumieniu wszystkich naprawdę zszedł z drogi występku. Mimo że nie parał się już działalnością przestępczą, ciągle miał rozległe kontakty. Kiedyś Wallander wypożyczył go sobie jako informatora od policjanta z wydziału kryminalnego w Malmö. A później wracał do niego od czasu do czasu, gdy potrzebował odpowiednich informacji. Cena była zawsze taka sama: dwa banknoty stukoronowe na tacę. Berglund pracował od siódmej do szesnastej w zakładzie oponiarskim, a cały czas wolny spędzał w kościele niezależnym, gdzie znalazł Jezusa. Albo może na odwrót: to Jezus go odnalazł? Wallander nigdy nie wątpił, że jego datki trafiają tam, gdzie powinny. Berglund nie okazał zdziwienia, usłyszawszy, w jakiej sprawie przybywa Wallander, ponieważ kradzież broni pod Ystad odbiła się szerokim echem w mediach. On też uważał, że może chodzić o pracę na zlecenie zagranicznych klientów. Liczne zabezpieczenia w domu Hanssona to naprawdę nic w porównaniu z tym, co widzi się na kontynencie. Tak więc dla szczwanych złodziei złupienie firmy Hanssona było o wiele łatwiejsze niż jakiegoś innego obiektu za granicą. Obiecał, że odezwie się, jeżeli będzie wiedział coś więcej. I faktycznie się odezwał, zadzwonił do Wallandera dzień przed Wigilią, typując gang złożony ze Szwedów i wynajętych Polaków. W Wigilię zmarł Olof Hansson. Tym samym sprawa dotyczyła już nie tylko brutalnego napadu rabunkowego i pobicia, lecz również morderstwa. Zajmowały się nią głównie dwie policjantki, Ann-Louise Edenman z Lund oraz Kristina Magnusson, która podobnie jak Wallander przeprowadziła się z Malmö do Ystad. Bez uzgadniania z kimkolwiek prowadzącym śledztwo został Wallander. Od czasu do czasu wracał myślą do tego okresu, kiedy jego bezpośrednim przełożonym był doświadczony inspektor Rydberg. To było na początku pracy w Ystad. Później Rydberg zachorował na raka i umarł. Przez wszystkie te lata Wallander bardzo odczuwał jego brak, bywało, że myślał o nim prawie codziennie. Ciągle jeszcze zdarzało mu się przychodzić na jego grób z kwiatami, gdy prowadził jakieś szczególnie oporne śledztwo. Kiedy tak stał przed leżącym u jego stóp prostym kamieniem, pytał sam siebie, co zrobiłby Rydberg. I czasami zastanawiał się, czy Edenman albo Magnusson kiedyś w przyszłości zadadzą sobie pytanie, co on zrobiłby w tej sytuacji, w której one się znajdują. Nie wiedział. I chyba tak naprawdę nie chciał wiedzieć. Dwunastego stycznia nieoczekiwanie zmieniło się całe życie Wallandera. Najpierw nastąpił przełom w dochodzeniu. Kristina Magnusson wtargnęła jak wicher do pokoju, gdzie przeglądał właśnie kilka raportów o kradzieży broni, przesłanych mu przez Centralne Biuro Kryminalne. Widział po jej minie, że coś się stało. Dobrze to znał. Jemu też ciągle jeszcze zdarzało się, że otrzymawszy jakąś ważną informację, wpadał jak bomba do swoich kolegów. – Hanna Hansson zaczęła mówić – oznajmiła. – Odzyskuje pamięć. – I co powiedziała? – Że rozpoznała co najmniej dwóch mężczyzn. – Przecież byli zamaskowani. – Mówi, że rozpoznała ich po głosie. Ci mężczyźni byli wcześniej w sklepie. – Bez masek? Kristina skinęła głową. Wallander natychmiast zrozumiał, co to oznacza. – A więc są na starych nagraniach kamer monitorujących? – Niewykluczone. Wallander oceniał otrzymaną właśnie informację. – Jesteś pewna, że ta kobieta się nie myli? – Myślę, że nie ma nic z głową. No i jest bardzo zdecydowana. – Czy wie, że jej mąż nie żyje? – Nie. Obie córki są u niej w szpitalu, ale lekarze prosili, żeby na razie przemilczały śmierć ojca. Wallander pokręcił głową, nieprzekonany. – Jeżeli, jak twierdzisz, ta kobieta nie ma nic z głową, to na pewno już o tym wie. Widzi to w oczach córek. – A więc uważasz, że równie dobrze możemy jej o tym powiedzieć? Wallander podniósł się z krzesła. – Chodzi mi tylko o to, że nie powinniśmy sobie pozwolić na oszukiwanie samych siebie. Ta kobieta z pewnością zdaje sobie sprawę, że jej mąż nie żyje. Jak długo byli małżeństwem? Czterdzieści siedem lat? Zbierzmy wszystkich i zacznijmy przegląd nagrań z tych kamer. Kiedy Wallander wyszedł na korytarz kilka kroków za Kristiną Magnusson, którą chętnie obserwował ukradkiem od tyłu, w jego pokoju zadzwonił telefon. Zawahał się, niezdecydowany, czy odebrać, ale w końcu zawrócił. To była Linda. Miała kilka dni urlopu po wyjątkowo pracowitym sylwestrze w Ystad, gdzie musiała się zmierzyć z wieloma rodzinnymi awanturami i burdami. – Masz czas? – W zasadzie nie. Pojawiła się szansa na zidentyfikowanie paru złodziei broni. – Musimy się spotkać. Wallander słyszał, że jest spięta. Zaniepokoił się, jak zawsze, gdy podejrzewał, że coś jej się stało. – Czy to coś poważnego? – Absolutnie nie. – O pierwszej? – Na Mossby Strand? Wallander myślał, że córka żartuje. – Mam wziąć kąpielówki? – Mówię poważnie. Spotkamy się na plaży Mossby Strand, ale nie po to, żeby się kąpać. – A co będziemy robić na tym chłodzie i wietrze? – Będę tam o pierwszej. I ty też bądź. Odłożyła słuchawkę, zanim zdążył zadać kolejne pytanie. O co jej chodzi? Stał nadal w miejscu, bezskutecznie szukając odpowiedzi. Później poszedł do sali konferencyjnej, w której mieli najlepszy telewizor i gdzie przez dwie godziny oglądali filmy z kamer monitorujących sklep Hanssona. O wpół do pierwszej, gdy została im mniej więcej połowa materiału, wstał i powiedział, że resztę obejrzą po drugiej. Martinsson, najstarszy stażem współpracownik Wallandera, spojrzał na niego ze zdziwieniem. – Mamy przerwać właśnie teraz? W połowie? Raczej nigdy nie miałeś stałej pory lunchu? – Nie idę na lunch. Mam inne spotkanie. Wychodząc z pokoju, Wallander pomyślał, że niepotrzebnie użył tak ostrego tonu. Martinsson był nie tylko kolegą z pracy, ale również przyjacielem. Podczas parapetówki w Svarthöjden nikt inny tylko on wygłosił mowę na cześć jego, psa i domu. Jesteśmy jak sędziwa i trochę uciążliwa para, pomyślał, opuszczając komendę. Para staruszków, którzy sprzeczają się, ale głównie po to, żeby nie wyjść z wprawy. Wsiadł do swojego peugeota, którym jeździł od czterech lat, i ruszył spod komendy. Ile razy przejeżdżałem tą drogą? Ile razy jeszcze nią przejadę? Czekając na czerwonym świetle, przypomniał sobie opowieść ojca o kuzynie, którego on sam nigdy nie spotkał. Kuzyn prowadził prom między kilkoma wyspami w Archipelagu Sztokholmskim, trasa była krótka, nie trwała dłużej niż pięć minut, tam i z powrotem, pływał tak przez okrągły rok. Pewnego dnia coś w nim pękło. Prom był pełen samochodów, późne październikowe popołudnie. Mężczyzna za sterem nagle zmienił kurs i ruszył na otwarte morze. Później przyznał, że w bakach miał wystarczająco dużo ropy, żeby dopłynąć do któregoś z krajów nadbałtyckich. Ale to w zasadzie wszystko, co powiedział, kiedy w końcu został obezwładniony przez wzburzonych pasażerów, a zaalarmowana straż przybrzeżna skierowała prom na właściwy kurs. Nigdy nie potrafił wyjaśnić, dlaczego zrobił to, co zrobił. Wallander pomyślał, że w pewnym sensie go rozumie. Jechał wzdłuż wybrzeża na zachód. Samotne obłoki płynęły po niebie. Przez boczną szybę widział na horyzoncie ciemne kłębowiska chmur. Rano słyszał w radiu, że wieczorem znów może spaść śnieg. Tuż przed skrzyżowaniem z szosą do Marsvinsholmu wyprzedził go motocykl. Motocyklista pomachał mu ręką i Wallander uzmysłowił sobie, że tego obawia się najbardziej: że pewnego dnia Linda ulegnie jakiemuś wypadkowi. Kiedy kilka lat temu zajechała przed jego dom nowo zakupioną maszyną, błyszczącym chromem harleyem davidsonem, zupełnie go zaskoczyła. Gdy tylko ściągnęła kask, zapytał, czy straciła rozum. – Nie znasz wszystkich moich marzeń – odpowiedziała z szerokim uśmiechem, szczęśliwa. – Ja pewnie też nie wiem do końca, o czym ty marzysz. – W każdym razie nie o motocyklu. – Szkoda. Bo wtedy moglibyśmy jeździć razem. Posunął się nawet do tego, że obiecał jej kupić samochód i płacić za benzynę, pod warunkiem że pozbędzie się jednośladu. Zdecydowanie odmówiła, a Wallander od razu wiedział, że bitwa jest przegrana. Linda odziedziczyła po nim ten upór; czymkolwiek by ją kusił, nie miał szans na odebranie jej motocykla. Kiedy skręcił na opustoszały, wietrzny parking przy Mossby Strand, zdążyła już zdjąć kask i z rozwianymi włosami stała na jednej z wydm. Wallander wyłączył silnik i siedząc w samochodzie, patrzył na kobietę w ciemnym skórzanym kombinezonie i drogich butach z wysoką cholewką, które zamówiła sobie na miarę w pewnej kalifornijskiej firmie i na które wydała prawie całą miesięczną pensję. Kiedyś była małą dziewczynką, siedziała na moich kolanach, a ja byłem jej największym bohaterem, pomyślał Wallander. Teraz skończyła trzydzieści sześć lat, podobnie jak ja pracuje w policji, ma bystry umysł i szeroki uśmiech. Czegóż więcej mogę wymagać? Wyszedł na wiatr i przedarłszy się przez miękki piach, stanął u jej boku. Uśmiechnęła się do niego. – Coś w tym miejscu się zdarzyło – powiedziała. – Pamiętasz co? – Wyznałaś mi, że zostaniesz policjantką. Właśnie tutaj. – Mam na myśli coś innego. Wallander nagle zrozumiał, o co jej chodzi. – Do brzegu przybił tu ponton z dwoma nieboszczykami – odparł. – Tak dawno temu, że nawet nie pamiętam dokładnie kiedy. Można by powiedzieć, że to wszystko rozgrywało się w innym świecie. – Opowiedz o tym świecie. – No chyba nie po to miałem tu przyjechać? – Ale opowiedz, proszę. Wallander wyciągnął rękę ku morzu. – Nie wiedzieliśmy dużo o krajach po drugiej stronie. Czasami nawet chyba udawaliśmy, że nie istnieją. Byliśmy odcięci od naszych najbliższych sąsiadów. A oni od nas. Pewnego dnia przydryfował tu ponton i wszczęte później śledztwo zaprowadziło mnie na Łotwę, do Rygi. Odwiedziłem kraj po drugiej stronie nieistniejącej już dzisiaj żelaznej kurtyny. Wtedy świat był inny. Ani gorszy, ani lepszy, po prostu inny. – Będę miała dziecko – powiedziała. – Jestem w ciąży. Wallander wstrzymał oddech, jak gdyby nie zrozumiał jej słów. Po chwili wbił wzrok w jej brzuch ukryty pod czarną skórą. Wybuchnęła śmiechem. – Jeszcze nic nie widać. Jestem dopiero w drugim miesiącu. Wallander pamiętał później każdy szczegół tego spotkania. Zeszli na plażę i stali przy brzegu, kuląc się przed zimnymi podmuchami wiatru. Opowiedziała mu to, co chciał wiedzieć. Kiedy wrócił do komendy, spóźniony o całą godzinę, nieomal zapomniał o dochodzeniu, za które odpowiadał. Parę minut przed piątą, zanim znów zaczął padać śnieg, udało im się znaleźć zdjęcia dwóch mężczyzn, którzy najprawdopodobniej byli zamieszani w kradzież broni i brutalne morderstwo. Wallander podsumował to, co czuli wszyscy: właśnie zrobili ogromny krok w kierunku wyjaśnienia sprawy. Narada dobiegła końca i gdy wszyscy zbierali swoje teczki i papiery, Wallander poczuł nieodpartą chęć, by podzielić się rozsadzającą go radością. Ale naturalnie nic nie powiedział. To po prostu nie leżało w jego naturze. Aż tak blisko nie dopuszczał do siebie swoich kolegów, nigdy. 2 Trzydziestego sierpnia 2007 roku, w szpitalu w Ystad, parę minut po drugiej po południu, Linda urodziła córkę, pierwszą wnuczkę Kurta Wallandera. Poród przebiegł prawidłowo o czasie, czyli w dniu wyznaczonym przez położną. Wallander wziął przezornie urlop i spędził dzień na próbach wymieszania cementu, którego chciał użyć do załatania szczelin w murze pod dachem werandy, zaraz przy drzwiach wejściowych. Nie szło mu najlepiej, ale przynajmniej miał zajęcie. Kiedy zadzwonił telefon i Wallander dowiedział się, że od tej pory może tytułować się dziadkiem, zaczął płakać. Zaskoczyła go siła własnej reakcji, przez moment czuł się zupełnie bezbronny. Nowinę usłyszał nie od Lindy, tylko od ojca dziecka, finansisty Hansa von Enkego. Ponieważ Wallander nie chciał okazać przed nim wzruszenia, podziękował szybko za wiadomość, przekazał pozdrowienia dla Lindy i zakończył rozmowę. Później poszedł na długi spacer z Jussim. Nad Skanią utrzymywało się ciepło późnego lata; po nocnej burzy i deszczu powietrze było rześkie i łagodne. Wallander nareszcie mógł przyznać się do zdziwienia, jakie wielokrotnie budził w nim fakt, że Linda nigdy wcześniej nie wyrażała chęci, by zostać matką. Teraz skończyła trzydzieści siedem lat, co – w jego mniemaniu – dla kobiety wydawało się zbyt późnym wiekiem na rodzenie dzieci. Mona była o wiele młodsza, gdy przyszła na świat Linda. Z dyskretnej odległości śledził kolejne związki córki, kilku jej mężczyzn lubił bardziej niż innych. Kiedyś nabrał już prawie pewności, że w końcu znalazła tego właściwego, ale narzeczeni nagle się rozstali i Linda nigdy nie wyjaśniła mu dlaczego. Chociaż jako ojciec i córka byli ze sobą dość blisko, nigdy nie poruszali pewnych tematów, nawet w najbardziej poufnych rozmowach. Do spraw objętych niewidzialnym tabu należała między innymi kwestia dzieci. Tamtego dnia na wietrznej plaży Mossby opowiedziała mu o mężczyźnie, z którym oczekiwała dziecka. Jego istnienie stanowiło dla Wallandera niespodziankę. Był przekonany, że Linda chwilowo nie jest w żadnym stałym związku. Ale mylił się i opowieść córki bardzo go zaskoczyła. Linda spotkała Hansa von Enkego u wspólnych przyjaciół, na ich przyjęciu zaręczynowym w Kopenhadze. Hans pochodził ze Sztokholmu, ale przez ostatnie dwa lata mieszkał w stolicy Danii, gdzie pracował w pewnej firmie finansowej, która zajmowała się głównie tworzeniem funduszy hedgingowych. Drażnił ją swoją pyszałkowatością. Oznajmiła mu, dość bezceremonialnie, że jest zwykłą, kiepsko uposażoną policjantką i nie ma pojęcia, czym są fundusze hedgingowe. Czy w ogóle prawidłowo wymawia tę nazwę? Skończyło się tym, że poszli na długi nocny spacer po mieście i postanowili spotkać się ponownie. Hans von Enke był dwa lata młodszy od Lindy i podobnie jak ona bezdzietny. Choć o tym nie mówili, od samego początku znajomości wiedzieli, że będą się starać o dziecko. Wieczorem, dwa dni po ujawnieniu wielkiej nowiny, Linda odwiedziła ojca razem z mężczyzną, z którym zdecydowała się związać swoje życie. Hans von Enke był wysoki i chudy, miał rzadkie włosy i przenikliwe, błękitne oczy. W jego towarzystwie Wallander momentalnie stracił pewność siebie, jego sposób wysławiania się był mu obcy. Nie mógł zrozumieć, co sprawiło, że Linda wybrała akurat tego człowieka. A gdy dowiedział się, że Hans von Enke zarabia trzy razy więcej niż on sam i że oprócz tego co roku przysługuje mu premia dochodząca nawet do miliona koron, pomyślał ponuro, że zwabiły ją pieniądze. Tak niesłychanie go to wzburzyło, że przy kolejnym spotkaniu z córką zapytał o to bez ogródek. Siedzieli w kawiarni w centrum Ystad. Linda zezłościła się tak bardzo, że rzuciła w niego cynamonową drożdżówką i wyszła. Wybiegł za nią na ulicę i przeprosił ją. Nie, nie chodzi o pieniądze, powiedziała. To wielka i prawdziwa miłość, jakiej nigdy wcześniej nie doświadczyła. Wallander postanowił, że spróbuje spojrzeć na przyszłego zięcia łagodniejszym okiem. Za pośrednictwem internetu i pracownika banku, który czuwał nad jego lichymi interesami w Ystad, dowiedział się trochę o miejscu pracy Hansa. Nauczył się, czym są fundusze hedgingowe, przyswoił sobie też kilka innych pojęć, które podobno stanowią podstawę działalności nowoczesnych firm finansowych. Przyjął zaproszenie do Kopenhagi i z Hansem w roli przewodnika obejrzał bogato wyposażone lokale biurowe przy Rundetårn, gdzie mieściła się siedziba spółki. Później Hans zaprosił go na lunch i kiedy Wallander wracał do Ystad, nie miał już problemu z poczuciem niższości, które dotknęło go tak bardzo przy pierwszym spotkaniu. W samochodzie zadzwonił do Lindy i oznajmił, że zaczyna doceniać wybranego przez nią mężczyznę. – Ma tylko jeden mankament. Za mało włosów. Ale poza tym jest w porządku – odpowiedziała. – Nie mogę się doczekać dnia, w którym pokażę mu nasze biuro. – Już to zrobiłam. Był u nas z wizytą w zeszłym tygodniu. Nikt ci nie powiedział? Oczywiście, że nikt mu nic nie powiedział. Wieczorem siedział przy stole w kuchni i z ołówkiem w ręku wyliczał roczne zarobki Hansa von Enkego. Zdumiał się, zobaczywszy końcową sumę. Jeszcze raz ogarnęło go niejasne nieprzyjemne uczucie. On sam, po tych wszystkich latach, zarabiał niespełna czterdzieści tysięcy miesięcznie i uważał to za wysoką pensję. Ale to przecież nie on miał wychodzić za mąż, tylko Linda. Pieniądze miały stać się – albo i nie – jej szczęściem, to nie jego sprawa. W marcu Linda i Hans zamieszkali razem w kupionej przez młodego finansistę dużej willi pod Rydsgård. Hans dojeżdżał codziennie do Kopenhagi, a Linda pracowała jak do tej pory. Kiedy już się urządzili, córka zapytała Kurta, czy nie zechciałby przyjechać do nich w sobotę na obiad. Tego samego dnia mieli ich odwiedzić rodzice Hansa i na pewno chętnie poznaliby ojca Lindy. – Rozmawiałam z mamą. – Przyjdzie? – Nie. – Dlaczego? Linda wzruszyła ramionami. – Myślę, że jest chora. – Z jakiego powodu? Długo na niego patrzyła, zanim odpowiedziała. – Z powodu alkoholu. Myślę, że teraz pije więcej niż kiedykolwiek. – Nie wiedziałem. – O wielu rzeczach nie wiesz. Wallander przyjął oczywiście zaproszenie na obiad, podczas którego miał poznać rodziców Hansa. Håkan von Enke, emerytowany komandor porucznik, dowodził kiedyś jednostkami pod – i nawodnymi, które specjalizowały się w wykrywaniu łodzi podwodnych. Linda podejrzewała również, choć nie miała co do tego zupełnej pewności, że przez jakiś czas należał do sztabu operacyjnego, który podejmował decyzje o otwarciu ognia przez wyznaczone jednostki sił zbrojnych. Louise, matka Hansa, była nauczycielką języków obcych. Hans nie miał rodzeństwa. – Nie jestem przyzwyczajony do przebywania w towarzystwie arystokracji – powiedział posępnie Wallander, gdy Linda umilkła. – Oni są jak wszyscy inni ludzie. Myślę, że będziecie mieli o czym rozmawiać. – Na przykład? – To się okaże. Nie bądź tak negatywnie nastawiony. – Nie jestem, tylko pytam. – Obiad będzie o szóstej. Przyjdź na czas. I nie zabieraj ze sobą Jussiego, bo jeszcze narozrabia. – Jussi jest bardzo posłusznym psem. W jakim wieku są rodzice Hansa? – Håkan von Enke skończy niedługo siedemdziesiąt pięć lat. Louise jest kilka lat młodsza. A Jussi naprawdę nigdy nie słucha. Kto jak kto, ale ty powinieneś to wiedzieć. Nie udało ci się go wychować. Całe szczęście, że ze mną poszło ci trochę lepiej. Wyszła z pokoju, zanim zdążył otworzyć usta. Przez moment miał ochotę unieść się gniewem, bo ostatnie słowo zawsze należało do niej. Ale nie udało mu się i znów pochylił się nad swoimi papierami. Gdy Wallander wyjeżdżał w sobotę z Ystad na spotkanie z rodzicami Hansa, nad Skanią padała wyjątkowo łagodna – jak na tę porę roku – mżawka. Siedział w swoim biurze od samego rana i jeszcze raz, Bóg raczy wiedzieć który z kolei, przeglądał najważniejsze fragmenty materiału dochodzeniowego w sprawie śmierci handlarza bronią i wszystkich skradzionych rewolwerów. Wprawdzie wydawało im się, że zidentyfikowali rabusiów, ale nie mieli jeszcze żadnych dowodów. Szukam konkretnego klucza, pomyślał, a na razie słyszę tylko odległy brzęk grubego pęku kluczy. Zdążył właśnie przejrzeć połowę obszernego materiału, gdy wybiła trzecia. Postanowił pojechać do domu, uciąć sobie kilkugodzinną drzemkę i przebrać się później do obiadu. Linda powiedziała mu, że rodzice Hansa są – jak na jej gust – odrobinę zbyt oficjalni i właśnie dlatego zaproponowała, żeby założył swój najlepszy garnitur. – Mam tylko ten, w którym chodzę na pogrzeby – odpowiedział. – Ale może nie muszę wkładać białego krawata? – Wcale nie musisz przychodzić, jeżeli myślisz, że będzie aż tak źle. – Próbowałem tylko zażartować. – Słabo ci wyszło. Masz co najmniej trzy niebieskie krawaty. Wybierz któryś z nich. Wracając o północy taksówką do domu, Wallander doszedł do wniosku, że spędził wieczór o wiele przyjemniej, niż się spodziewał. Dobrze mu się rozmawiało zarówno z sędziwym komandorem, jak i jego żoną. Zazwyczaj miał się na baczności przed obcymi ludźmi, zawsze wydawało mu się, że mniej lub bardziej nieudolnie skrywają pogardę żywioną dla niego jako policjanta. U żadnego z rodziców Hansa nie zauważył jednak niczego takiego. Wręcz przeciwnie, odniósł wrażenie, że okazywali autentyczne zainteresowanie jego pracą. Håkan von Enke miał sprecyzowane poglądy na temat organizacji szwedzkiej policji i różnych niedociągnięć w kilku znanych sprawach kryminalnych. Wallander był skłonny przyznać mu rację. Z kolei on zadawał pytania dotyczące łodzi podwodnych, marynarki wojennej i wyraźnego demontażu szwedzkich sił zbrojnych, a odpowiedzi, które otrzymywał, świadczyły zarówno o wiedzy rozmówcy, jak i o jego poczuciu humoru. Louise von Enke nie mówiła dużo. Uśmiechając się przyjaźnie, śledziła toczącą się przy stole konwersację. Zadzwonili po taksówkę, po czym Linda wyszła z ojcem przed dom i odprowadziła go do furtki. Trzymając go pod rękę, oparła głowę na jego ramieniu. Zawsze tak robiła, gdy była z niego zadowolona. – Czyli dobrze się spisałem? – spytał. – Byłeś lepszy niż kiedykolwiek. Jak chcesz, to potrafisz. – Potrafię co? – Zachować się. A nawet zadawać inteligentne pytania o rzeczy niezwiązane z policją. – Polubiłem ich. Ale o niej nie dowiedziałem się zbyt dużo. – O Louise? Ona już taka jest. Mówi mało, za to słucha lepiej niż my wszyscy razem. – A mnie się wydała dość tajemnicza. Schronili się pod drzewem, bo ciągle mżyło. – Nie znam nikogo, kto byłby bardziej tajemniczy niż ty – powiedziała Linda. – Przez wiele lat myślałam, że chcesz coś ukryć. Nauczyłam się jednak, że tylko niektórzy z tych tajemniczych naprawdę coś ukrywają. – I ja do nich nie należę? – Myślę, że nie. Mam rację? – Tak sądzę. Ale może czasami człowiek nosi w sobie tajemnice, o których nawet nie wie? Światła taksówki przecięły ciemność. Zbliżał się jeden z tych większych pojazdów, coraz popularniejszych w firmach przewozowych. – Nie cierpię takich mikrobusów – zrzędził Wallander. – Nie denerwuj się. Jutro przyprowadzę ci twój samochód. – Po dziesiątej będę w komendzie. A teraz wracaj do domu i dowiedz się, co o mnie myślą. Jutro zdasz mi raport. Linda przyjechała jego autem następnego dnia przed jedenastą. – W porządku – powiedziała, wchodząc do jego pokoju jak zwykle bez pukania. – Co w porządku? – Spodobałeś się im. Håkan tak zabawnie się wyraził. Powiedział: „Twój ojciec jest niezwykłą intratą dla rodziny” – Nawet nie wiem, co to znaczy. Położyła kluczyki na biurku. Spieszyła się, ponieważ na dziś zaplanowali wycieczkę z jej przyszłymi teściami. Wallander wyjrzał przez okno. Niebo zaczynało się przejaśniać. – Zamierzacie wziąć ślub? – zapytał, zanim zniknęła za drzwiami. – Im bardzo na tym zależy – odpowiedziała. – Byłabym wdzięczna, gdybyś ty jednak nie nalegał. Zobaczymy, czy do siebie pasujemy. – Przecież będziecie mieli dziecko! – Do tego się nadajemy. Ale życie ze sobą aż do śmierci to już zupełnie inna sprawa. I poszła. Wallander przysłuchiwał się jej szybkim krokom. Obcasy kozaków stukały o podłogę. Nie znam własnej córki, pomyślał. Kiedyś sądziłem, że ją znam. Teraz jednak widzę, że jest mi coraz bardziej obca. Stanął przy oknie i patrzył na starą wieżę ciśnień, gołębie, drzewa, błękitne niebo wyłaniające się spod coraz rzadszych chmur. Ogarnął go głęboki niepokój; wokół niego rozpostarła się pustka. A może tak naprawdę miał tę pustkę w sobie? Jak gdyby cały niepostrzeżenie zamienił się w klepsydrę, z której bezgłośnie wysypuje się piasek. Patrzył na gołębie i drzewa tak długo, aż poczuł, że niepokój go opuszcza. Usiadł przy biurku i uparcie zaczął przeglądać stosy leżących na nim raportów. W połowie października, siedem miesięcy później, Wallander i jego koledzy zrobili takie postępy w śledztwie, że mogli zwrócić się do prokuratora z żądaniem aresztowania czterech podejrzanych. Dwóch z nich było obywatelami polskimi, zidentyfikowano ich na podstawie nagrań kamer monitorujących sklep Hanssona. Oprócz tego policja zabezpieczyła wystarczająco dużo dowodów, żeby zatrzymać w Göteborgu dwóch mężczyzn, którzy mieli powiązania ze zorganizowaną siatką przestępczą kierowaną przez emigrantów z byłej Jugosławii. Wallander znowu pomyślał o tym brutalnym napadzie sprzed dwudziestu lat. Kiedy wyszło na jaw, że sprawcami morderstwa w Lenarp byli obcokrajowcy, doszło do licznych rasistowskich incydentów. Kilka razy zaatakowano obozy uchodźców, zamordowano zupełnie niewinną osobę. To były okropne czasy. W czasie długiej i często żmudnej pracy dochodzeniowej Wallander przekonał się o wyjątkowych zdolnościach swoich dwóch najbliższych współpracownic. Miał dla nich coraz więcej uznania i może dzięki nim poczuł w sobie przypływ energii, której mu ostatnimi laty brakowało. Imponowała mu szczególnie Kristina Magnusson, przede wszystkim swoją intuicją i uporem. Lubił zerkać na nią ukradkiem na korytarzach komendy. Latem wypisano ze szpitala Hannę Hansson. Na skutek urazu oślepła na jedno oko i doznała nieodwracalnego uszkodzenia kręgosłupa. Przy jakiejś okazji Wallander rozmawiał z jej córką, która prowadziła stadninę koni pod Hörby. – Oka nikt jej nie zwróci – powiedziała. – Lekarze nie są też w stanie złagodzić bólu pleców. Ale nie to jest najgorsze. Wie pan, co jest najgorsze? – Śmierć jej męża. – To tak oczywiste, że nie trzeba o tym mówić. Chodzi mi o coś bardziej nieuchwytnego. Wallander nie potrafił znaleźć odpowiedzi, na którą czekała. – Strach – rzekła w końcu. – Mama zaczęła się bać ludzi. Boi się wychodzić, boi się spać, boi się być sama. Jak to wyleczyć? I jak kogoś za to skazać? – Dobry oskarżyciel potrafi przekonać sąd, że zbrodni dokonano ze szczególnym okrucieństwem – odparł Wallander. Kobieta pokręciła głową. Wątpiła w to, zresztą on w głębi ducha też w to nie wierzył. Szwedzkie sądy zaskakiwały go często swoją powściągliwością, gdy chodziło o odpowiednio surową kwalifikację czynów. – Złapcie ich – powiedziała, zanim wyszła z jego pokoju. – Nie pozwólcie im tak po prostu uwolnić się od tego, co zrobili. Wallander osobiście przeprowadził przesłuchania wstępne dwóch zatrzymanych Polaków. Obaj byli młodzi, nie mieli więcej niż po dwadzieścia lat. Patrząc na niego szyderczo, wyjaśnili przez swoich tłumaczy, że nie mają nic wspólnego z kradzieżą broni, że wtedy nawet w ogóle nie przebywali w Szwecji i że nie zamierzają odpowiadać na kolejne pytania. Wallander zachowywał zimną krew, tłumiąc czasami ochotę, by trzasnąć ich na odlew. Po jakimś czasie udało mu się złamać jednego z nich. Pewnego dnia w listopadzie chłopak nagle zaczął się przyznawać. A potem poszło jak z płatka. W trakcie nalotu na mieszkanie w Staffanstorp znaleziono połowę skradzionej broni, a podczas rewizji w innym, na przedmieściach Sztokholmu – kolejne cztery sztuki. W dniu rozpoczęcia rozprawy sądowej, w grudniu, brakowało zaledwie trzech sztuk zrabowanej broni. Tego samego ranka Wallander zebrał swoich ludzi w salce konferencyjnej komendy, gdzie czekały na nich kawa i ciasto. Zamierzał w kilku słowach wyrazić im uznanie, ale stracił wątek i ostatecznie zaczęli rozmawiać o trwających właśnie negocjacjach płacowych oraz o niezadowoleniu wszystkich z Głównego Zarządu Policji, który nieustannie wprowadzał nowe porządki i zmieniał priorytety. Wallander spędził Boże Narodzenie z rodziną Lindy. Obserwował swoją wnuczkę, ciągle jeszcze bezimienną, ze zdziwieniem i cichą radością. Linda twierdziła, że dziewczynka jest podobna do niego, szczególnie jeżeli chodzi o oczy, ale Wallander nie widział żadnego podobieństwa, choć bardzo się starał je dostrzec. – Powinna mieć jakieś imię – przypomniał w Wigilię, gdy siedzieli wieczorem przy lampce wina. – Spokojnie, mamy czas – odpowiedziała Linda. – Wychodzimy z założenia, że pewnego dnia imię pojawi się samo – dodał Hans. – Dlaczego nazywam się Linda? – zapytała znienacka. – Skąd wzięliście to imię? – To był mój pomysł – powiedział Wallander. – Mona chciała, żebyś nazywała się inaczej, już nawet nie pamiętam jak. Ale dla mnie od początku byłaś Lindą. Twój dziadek natomiast upierał się przy Wenus. – Wenus? – Jak wiesz, on nie zawsze był rozsądny. Nie podoba ci się twoje imię? – Jest niezłe – odpowiedziała. – I nie bój się. Jeżeli weźmiemy ślub, zachowam swoje nazwisko. Nigdy nie zostanę Lindą von Enke. – Może ja powinienem przyjąć nazwisko Wallander – odezwał się Hans. – Ale moi rodzice chyba nie byliby zachwyceni. Między świętami a sylwestrem Wallander porządkował papiery, które nazbierały się w ciągu całego roku. Od kilku lat miał taki zwyczaj: przed końcem starego roku torował drogę temu, co miało nastąpić w nowym. Na początku stycznia powinien zapaść wyrok w sprawie o kradzież broni. Wallander rozmawiał z oskarżycielem, który domagał się najsurowszej kary, i miał nadzieję, że gdy następnym razem spotka córkę Hanny Hansson, będzie mógł spojrzeć jej w oczy. Stało się tak, jak myślał. Sędziowie okazali się surowi. Oskarżeni o pobicie i morderstwo Polacy dostali po osiem lat więzienia. Wallander był przekonany, że odwołanie się od wyroku do sądu apelacyjnego nie przyniesie złagodzenia kary. Wieczorem tego dnia, w którym sąd rejonowy ogłosił wyrok, Wallander postanowił obejrzeć jakiś film. Wykosztował się na antenę satelitarną i dzięki temu zyskał dostęp do niezliczonych kanałów. Wziął ze sobą do domu służbową broń, żeby ją wyczyścić. Miał zaległości w strzelaniu, wiedział, że musi zacząć ćwiczyć najpóźniej z początkiem lutego. Jego biurko nie było puste, chwilowo nie odpowiadał jednak za żadne pilne dochodzenie. Trzeba korzystać z okazji, pomyślał. Teraz mogę sobie obejrzeć film, jutro może być za późno. Lecz kiedy wrócił do domu i przeszedł się na spacer z Jussim, nie umiał sobie znaleźć miejsca. Od czasu do czasu doskwierała mu w tym dalekim domu samotność, czuł się opuszczony i porzucony wśród pustych pól. Jak jakiś wrak, myślał czasami. Osiadłem na tej brunatnej glinie jak na mieliźnie. Zazwyczaj owo poczucie zagubienia mijało dość szybko. Ale właśnie tego wieczoru nie dawało za wygraną. Wallander usiadł przy kuchennym stole, rozłożył starą gazetę i wyczyścił swoją broń. Dochodziła ósma. Nie miał pojęcia, skąd pojawiła się ta myśl. Podjął decyzję w ciągu sekundy, przebrał się i pojechał z powrotem do Ystad. W zimowe wieczory miasto świeciło pustkami, zwłaszcza w tygodniu. Były otwarte najwyżej dwa, trzy lokale. Wallander zaparkował samochód i ruszył w kierunku restauracji znajdującej się przy rynku. W środku siedzieli nieliczni goście. Zajął miejsce przy narożnym stoliku, zamówił przystawkę i butelkę wina. Czekając na jedzenie i wino, wlał w siebie kilka drinków. Tak właśnie to zapamiętał: wlewał w siebie alkohol, żeby zagłuszyć dręczący go niepokój. Kiedy kelner przyszedł z zamówioną potrawą i napełnił kieliszek winem, Wallander nie był już trzeźwy. – Strasznie tu pusto. Gdzie się podziali wszyscy goście? Kelner wzruszył ramionami. – W każdym razie tutaj ich nie ma – odpowiedział. – Mam nadzieję, że będzie panu smakowało. Wallander rozgrzebał jedzenie na talerzu, ale opróżnienie butelki nie zajęło mu więcej niż pół godziny. Przeszukawszy kieszenie, wyciągnął komórkę i zaczął przeglądać numery zapisane w pamięci. Miał ochotę z kimś porozmawiać. Tylko z kim? Odłożył telefon, nie chciał, by ktoś usłyszał, że jest pijany. Butelka była pusta, a on wypił już więcej niż dużo. Mimo to zamówił do kawy koniak. Wkrótce kelner pojawił się z informacją, że zaraz zamykają. Zmęczonym wzrokiem obserwował wstającego niepewnie od stołu gościa. – Taxi – wyrzucił z siebie Wallander. Kelner zadzwonił z telefonu ściennego przy barze. Odłożywszy słuchawkę, skinął głową. Wallander uświadomił sobie, że się zatacza. Wiatr na zewnątrz był przejmująco zimny. Wallander usiadł w taksówce na tylnym siedzeniu i ocknął się dopiero wtedy, gdy taksówkarz wjechał na jego podwórze. W domu zrzucił z siebie ubranie, zostawił wszystko na podłodze i zasnął, ledwie przyłożył głowę do poduszki. Pół godziny później do komendy wszedł wzburzony mężczyzna i zażądał widzenia z dyżurnym policjantem. Tej nocy był nim Martinsson. Mężczyzna wyjaśnił, że pracuje jako kelner, po czym położył przed policjantem plastikową torbę. Tkwił w niej pistolet, dokładnie taki sam jak Martinssona. Kelner wiedział, kim był klient restauracji, ponieważ Wallander z czasem stał się znaną osobą w mieście. Martinsson przyjął doniesienie o przestępstwie, a potem długo przyglądał się broni służbowej Wallandera. Jak to możliwe, że jej zapomniał? I dlaczego zabrał ją ze sobą do restauracji? Martinsson spojrzał na zegarek. Właśnie minęła północ. W zasadzie powinien zadzwonić do Wallandera, zrezygnował jednak z tego pomysłu. Poczeka z tym do jutra. Na myśl o najbliższym dniu ogarnęło go nieprzyjemne uczucie. 3 Kiedy rano Wallander wszedł do komendy, w recepcji czekała na niego wiadomość od Martinssona. Zaklął pod nosem. Dręczył go kac i nudności. Jeżeli Martinsson chciał widzieć się z nim bezzwłocznie, to znaczy, że wydarzyło się coś, co wymagało jego natychmiastowej obecności. Czy nie mógłby poczekać kilka dni, pomyślał. Albo przynajmniej kilka godzin. On teraz marzył wyłącznie o tym, żeby zamknąć drzwi do swojego pokoju, wyłączyć telefon i pospać jeszcze parę godzin z nogami na biurku. Zdjął kurtkę, opróżnił stojącą na stole butelkę wody mineralnej i poszedł prosto do Martinssona, który zajmował jego poprzedni gabinet. Zapukał i wszedł do środka. Gdy tylko spojrzał na kolegę, zrozumiał, że stało się coś poważnego. Wallander zawsze umiał odczytywać z jego twarzy, jaki ma humor, co było dość istotne, ponieważ nastroje Martinssona nieustannie wahały się od euforii do przygnębienia. Zajął miejsce po drugiej stronie biurka. – Co się stało? Nie zostawiasz mi takich wiadomości, jeśli nie dzieje się nic ważnego. Martinsson przyglądał mu się ze zdziwieniem. – W ogóle nie domyślasz się, o czym chcę z tobą rozmawiać? – Nie. A powinienem? Martinsson nie odpowiedział. Cały czas nie spuszczał wzroku z Wallandera, który czuł się jeszcze gorzej niż wcześniej. – Nie mam zamiaru tu siedzieć i\nPrzekład: Beata Walczak-Larsson Redaktor serii: Filip Modrzejewski Redakcja: Elżbieta Ptaszyńska-Sadowska Korekta: Małgorzata Kuśnierz, Małgorzata Denys, Anna Modrzejewska Redakcja techniczna: Izabela Gołaszewska Projekt I strony okładki: Justyna Król Projekt IV strony okładki i stron tytułowych: Szymon Wójciak Koncepcja graficzna i projekt logo serii: Marek Goebel Fotografia autora na IV stronie okładki: © Bernard Osser Wydawnictwo W.A.B. 02-386 Warszawa, ul. Usypiskowa 5 tel./fax (22) 646 01 74, 646 01 75, 646 05 10, 646 05 11 wab@wab.com.pl www.wab.com.pl Skład i łamanie: Tekst – Małgorzata Krzywicka Piaseczno, Żółkiewskiego 7A ISBN 978-83-7747-248-4\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Niespokojny_czlowiek-ebookRO/p02040529i020" target="_blank" title="Niespokojny człowiek [Henning Mankell] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Niespokojny człowiek [Henning Mankell] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Steely Dan | Złoczyńcy Wiki | Fandom\nZmuszanie swoich zakładników do popełniania drobnych przestępstw.\nZabicie Gwiezdnych Krzyżowców (nie powiodło się).\nMusisz pamiętać: na tym świecie możesz wygrać tylko wtedy, gdy naprawdę rozumiesz siebie! W bajce Ezopa żółw pokonał zająca, ponieważ rozumiał swoją psychikę i zdolności lepiej niż ktokolwiek inny. To samo dotyczy mnie! Wiem, że nie mam mocy ani szybkości, by śmiertelnie zranić któregokolwiek z was. Wszystko zaczyna się, gdy przyznasz się do własnych słabości!\nSteely Dan jest pomniejszym antagonistą w mandze i anime JoJo's Bizarre Adventure: Stardust Crusaders. Jest jednym z zabójców Dio. Włada on Standem zwanym Kochankowie.\nW japońskiej wersji językowej głosu użyczył mu Mitsuaki Madono w JoJo's Bizarre Adventure: Heritage for the Future i Daisuke Kishio w anime. W angielskiej wersji językowej głosu użyczył mu Grant George.\nSteely Dan ma na sobie koszulę z otwartą klatką piersiową, schodzącą niżej przez pasek z przedłużoną przepaską na biodrach. Koszula ma długie rękawy w ciemniejszym kolorze niż reszta, pasujące do jego spodni. Ma ciemne, sięgające ramion włosy, które po bokach są postrzępione. Ma wiele tęczówek z pomarszczonym wzorem na oczach. Jego brwi są podzielone na segmenty, przybierając kształt przerywanych linii.\nSteely Dan przejawia szczególnie okrutną, małostkową i tchórzliwą osobowość.\nKiedy pokazuje się przed Grupą Joestara, Steely Dan jest szczególnie zadowolony z siebie i okazuje wielkie zaufanie do swojego Standu. Okrutnie zabija Enyę, mówiąc jej prosto w twarz, że DIO nakazał jej egzekucję, co wstrząsnęło staruszką. Steely Dan następnie bierze Josepha jako zakładnika i ogłasza zamiar zniszczenia każdego z mózgów bohaterów jeden po drugim, wykazując wielką pewność co do mikroskopijnych rozmiarów jego Standu, a tym samym jego zdolności do uniknięcia ataku.\nSteely Dan jest bardzo bezduszny, bijąc dziecko za lekkie uderzenie go kijem, o który prosił. Kiedy zmusza Jotaro do wykonania swojej licytacji, Steely Dan czerpie przyjemność z ciągłego poniżania ucznia, bezinteresownie go uderzając, używając go jako przynęty do pobicia, podczas gdy on kradnie biżuterię, a także cieszy się ze zdalnego dręczenia Josepha swoją mocą.\nChociaż ma zaufanie do Kochanków, w chwili, gdy Steely Dan znajduje się w niekorzystnej sytuacji, próbuje uciec, a później otwarcie błagać o litość. Aby zyskać trochę czasu, schodzi nawet tak nisko, jak lizanie buta Jotaro. W tym samym czasie podejmuje dwie podstępne taktyki, aby zaatakować Jotaro, a następnie wziąć dziecko jako zakładnika, wciąż błagając, gdy jego taktyka zostaje udaremniona.\nSteely Dan również oszukuje Josepha, sprzedając jego kebaby.\nOgólna złośliwość Steely'ego Dana zapewnia mu zasłużone pobicie od Gwiezdnej Platyny.\nSteely Dan doświadcza na własnej skórze najdłuższe pobicie przez Gwiezdną Platynę w całej serii, które trwa trzy strony w mandze (około 20 sekund w anime). Ten rekord ustępuje tylko pobiciu Cioccolaty przez Złote Doświadczenie w JoJo's Bizarre Adventure: Golden Wind, który trwa przez siedem całych stron (30 sekund w anime).


Autorzy : Dominika Nowakowska Karol Mzyk - ppt pobierz\nAutorzy : Dominika Nowakowska Karol Mzyk\nOpublikowałBenedykt Szubiński Został zmieniony 5 lat temu\nPrezentacja na temat: "Autorzy : Dominika Nowakowska Karol Mzyk"— Zapis prezentacji:\n1 Autorzy : Dominika Nowakowska Karol Mzyk\nJak oszczędzać energię elektryczną??? Autorzy : Dominika Nowakowska Karol Mzyk\n2 Energia elektryczna jest medium, bez którego nikt nie potrafi sobie wyobrazić dzisiaj życia. Jest to wygodny i bezpieczny nośnik, pod warunkiem, że użytkownicy mądrze i bezpiecznie z niego korzystają. Zatem kilka rad, które ułatwią mądre korzystanie z energii elektrycznej.\n3 Lodówka Lodówka pobiera najwięcej energii elektrycznej!\nOszczędzanie energii warto zacząć od siebie. Zmniejszenie zużycia prądu w gospodarstwie domowym ma pozytywny wpływ na środowisko, jak również na zasobność portfela każdego z nas! Lodówka Lodówka pobiera najwięcej energii elektrycznej! Aby zaoszczędzić staraj się nie otwierać na okrągło zamrażalnika lub lodówki!\n5 Kuchenka elektryczna Aby zmniejszyć pobór prądu przy korzystaniu z kuchenek elektrycznych należy przede wszystkim gotować w małej ilości wody i w zamkniętych naczyniach.\n7 Pralka Wykorzystuj pranie wstępne tylko wtedy, kiedy pranie jest naprawdę mocno zabrudzone. Staraj się wypełnić cały bęben pralki, gdyż przy mniejszej ilości prania pobierana jest taka sama ilość wody. Staraj się prać w niższych temperaturach, korzystając z odpowiednich detergentów.\n9 Oświetlenie Obecnie w użyciu są dwa główne rodzaje żarówek: tradycyjne oraz świetlówki energooszczędne. Nie wszędzie jednak żarówki energooszczędne lepiej się sprawdzą.\n11 KONIEC WSZYSTKIE MATERIAŁY I ZDJĘCIA ZOSTAŁY ZNALEZIONE W INTERNECIE\nPobierz ppt "Autorzy : Dominika Nowakowska Karol Mzyk"\nPomóż naszej planecie – oszczędzaj Energię...


Prairie o koncesji Bogdanki: Złoże K6-7 to integralna część kopalni Jan Karski - Surowce i paliwa - parkiet.com\nPublikacja: 31.12.2019 09:37\nOdnosząc się do wczorajszego komunikatu Lubelskiego Węgla Bogdanka dotyczącego uzyskania koncesji na złoże K6-7, Prairie Mining Limited wskazuje, że złoże to stanowi "integralną część" kopalni Jan Karski na terenie lubelskiej koncesji spółki, zaś udzielenie koncesji Bogdance to kolejny dowód na dyskryminację Prairie jako inwestora zagranicznego w Polsce, podało Prairie.\nBogdanka poinformowała wczoraj, że otrzymała koncesję na wydobywanie węgla kamiennego ze złoża "Lubelskie Zagłębie Węglowe - obszar K-6 i K-7" w obszarze górniczym "Cyców".\n"Prairie nie może przedstawić dalszego komentarza dotyczącego ogłoszenia Bogdanki do czasu otrzymania przez spółkę formalnego powiadomienia od polskich władz oraz oceny stanowiska prawnego. Prairie będzie nadal wypełniać obowiązki informacyjne, jednakże udzielenie koncesji Bogdance to kolejny dowód na dyskryminujące traktowanie, z jakim ma do czynienia Prairie jako inwestor zagraniczny w Polsce" - czytamy w komunikacie.\nSpółka przypomniała, że w lutym 2019 r. formalnie poinformowała polski rząd o zaistnieniu sporu w związku z podjęciem przez polskie władze działań naruszających Traktat Karty Energetycznej oraz dwustronne umowy o ochronie inwestycji podpisane przez Polskę z Wielką Brytanią i Australią, podała spółka. Prairie liczyło na polubowne rozwiązanie sporu, lecz bierze pod uwagę arbitraż - obecnie podkreśliło, że "jak dotąd, nie pojawiło się polubowne rozwiązanie sporu, ponieważ polski rząd odmówił uczestnictwa w zasadniczych rozmowach na temat sporu".\n"Prairie pracuje obecnie ze swoimi doradcami prawnymi (w tym ekspertami ds. arbitrażu międzynarodowego), aby przygotować wnioski i sfinalizować warunki finansowania dotyczące żądania lub żądań wobec arbitrażu międzynarodowego. Prairie może potwierdzić, że podejmuje wszelkie niezbędne działania, aby korzystać ze swoich praw dotyczących inwestycji w Polsce" - czytamy dalej.\nUmowa o współpracy dobiegła końca


Święcenia kapłańskie o. Raffaele w obrządku grekokatolickim - Komisariat Ziemi Świętej w Poznaniu\nŚwięcenia kapłańskie o. Raffaele w obrządku grekokatolickim\nPost category:Kustodia Ziemi Świętej / Nazaret\nW środę 22. października w Bazylice Zwiastowania w Nazarecie niewielka grupa franciszkanów i wiernych wzięła udział w Uroczystości święceń kapłańskich o. Raffaele Tayem, izraelskiego Araba, której przewodniczył greckokatolicki arcybiskup Youssef Matta, zgodnie z greckokatolicką liturgią melkicką.\nO. Raffele z Ibillin (wioska w północnej części Galilei) wstąpił do klasztoru w wieku 18 lat i po studiach filozoficznych poczuł potrzebę dalszego doświadczenia i przeżywania życia franciszkańskiego w kontekście innym niż studia. Pełnił różne posługi w Judei i Galilei, w Kanie, Betlejem i Jerozolimie, wspierając pracę Kustodii z młodymi lokalnymi katolikami. „Odbyłem 22 marsze franciszkańskie” – mówi nam o. Raffaele – „zawdzięczam swoje powołanie do kapłaństwa pracy, którą wykonywałem z młodzieżą i jestem przekonany, że to co po wielu latach wydawało mi się niejako osiągnięciem pewnego szczytu mojego życia, stało się punktem wyjścia.” Po służbie odbytej w wielu miejscach, skorzystał z okazji, aby powrócić na drogę prowadzącą do kapłaństwa, powracając na studia teologiczne na Wydziale Teologicznym w Asyżu, gdzie mieszkał jeszcze kilka miesięcy temu.\nWychowany w środowisku katolickim, pierwsze spotkanie z wiarą miał w kościele greckokatolickim Melkitów, do którego należy jego rodzina. Kościół Melkitów jest kościołem katolickim obrządku bizantyjskiego, uważanym za spadkobiercę syryjskiego chrześcijaństwa i bardzo powszechnym w wioskach w północnej części Galilei. Składnia językowa pozwala tej chrześcijańskiej gałęzi wyróżnić się na tle innych chrześcijan Bliskiego Wschodu: obok greki, oficjalnym językiem celebracji liturgicznych jest arabski.\n„Zaczynasz swoją służbę w nowej rzeczywistości, napiętym i pełnym wyzwań. Ale także pełnym nadziei dla całego pokolenia” – jak mówił podczas swojej homilii J.E. Abp. Youssef Matta. „Wykonuj swoją pracę, poświęcając siebie na modlitwie, bo tylko w Chrystusie znajdziesz siłę i stanowczość; i jesteś powołany, aby się stań jak On. Obyś każdego dnia był prostym jak Chrystus i podążał za Nim spójnie, aby nie popaść w błąd.”\nPo homilii rozpoczął się najważniejszy moment, czyli liturgia pontyfikalna oraz wyświęcenie diakona na kapłana. W tej części Uroczystości, bogatej w symbole i pieśni, dało się odczuć wzruszenie wszystkich obecnych. Jest to uroczysty obrzęd, który kończy się nałożeniem szat w trzech etapach, z których każdy poprzedzony jest słowem „Axios!” („On jest godzien”) powtarzane przez lud Boży.\nW końcowym etapie ceremonii święceń kapłańskich, przyjęto nowego prezbitera do grona koncelebransów przy ołtarzu, recytując Psalm 50. Dalsza część liturgii przebiegała normalnie.\nKolejny szczególny moment miał miejsce przed konsekracją chleba, kiedy to świeżo wyświęcony kapłan po raz pierwszy osobiście podał chleb głównemu celebransowi.\n„To, że w tym miejscu, z którego wyszło na świat orędzie, odbywają się święcenia kapłańskie, ekumeniczna liturgia bizantyjska, w tym Sanktuarium, przy waszej obecności, jest naprawdę wydarzeniem pełnym znaczenia” – skomentował w swoim ostatnim pozdrowieniu Wikariusz Generalny Melchicko-Greckiego Kościoła Katolickiego w Akko. „Z tego Kościoła wysyłamy przesłanie do świata: Kościół żyje pomimo wirusa, który zaatakował świat i zagraża ludzkości. Jesteśmy silniejsi z Jezusem, który pokonał śmierć.”\nNastępnie zabrał głos Kustosz Ziemi Świętej, o. Francesco Patton, aby podziękować Arcybiskupowi melchickiemu za udzielenie Sakramentu święceń oraz wszystkim obecnym. „Jest to piękne oblicze Kościoła, które pokazaliśmy tutaj dzisiejszego wieczoru podczas tej celebracji” – powiedział o. Patton. „Mam nadzieję, Raffaelle, że staniesz się pasterzem, który będzie miał „zapach owiec”. Żeby ten dzień był jak znamię wyciśnięte w tobie, a te nasiona aby pociągały cię do kształtowania swojego życie na Chrystusie i dawania życia z Chrystusem, aby przez ciebie Chrystus opiekował się swoimi wiernymi i swoją trzodą.”\nTags: Franciszkanie w Ziemi Świętej, Nazaret, Ziemia Święta\nCopyright 2021 - Komisariat Ziemi Świętej w Poznaniu


dodano: 2021.10.26 ważne do: 2022.01.24 wyświetleń: 39\nOferujemy wywóz gruzu, śmieci oraz ziemi i odpadów zielonych, budowlanych i gabarytowych. Działamy w Poznaniu i okolicach. Kontenery dowozimy bezpośrednio na posesję klienta lub na wskazane miejsce - nawet do 100 km od Poznania. Sprzedajemy gruz ceglano-betonowy, odsiewkę oraz piasek płukany. Obsługujemy przedsiębiorstwa oraz klientów indywidualnych.


Wyjątkowa sukienka z transparentną górą Delfina Sukienki\n» Wyjątkowa sukienka z transparentną górą\nWyjątkowa sukienka z transparentną górą\nElegancka sukienka o prostym kroju z transparentną górą i opadającymi, krótkimi rękawami.\nProsty, lekko taliowany fason.\nGóra transparentna, ozdobna.\nFantazyjnie wycięte, ładnie opadające rękawki.\nWymiary sukienki podane zostały w centymetrach. Sukienka dostępna w rozmiarach od 38 do 44.\nIdealna na wiele okazji: na wesele, na przyjęcie rodzinne, na randkę, na imprezę.\nElegancka, lekko taliowana sukienka midi to kwintesencja kobiecej elegancji, a fantazyjna góra zadaje szyku. Delikatnie taliowany fason podkreśla kobiece kształty, dodając Ci pewności siebie i atrakcyjności, a luźniejszy dół zapewni swobodę ruchów.\nJej krój sprawdzi się na weselu, na randce i podczas spotkania z przyjaciółką. Minimalistyczny fason sprawia, że możesz do woli zmieniać jej charakter za pomocą dodatków. Taka kreacja doda Ci klasy, ale też subtelnie podkreśli kobiecość.\nTa sukienka to absolutny MUST HAVE w Twojej szafie!


Słownik nowomowy netowej - O języku - Forum dyskusyjne | Gazeta.pl\nSłownik nowomowy netowej\nkicior99 29.09.17, 13:24\nProponuję śledzić na bieżąco, bo to się zmienia. Kiedyś szokowało lajkowanie czy hejt, teraz te słowa weszły do polszczyzny nawet nie potocznej a ogólnej. Zacznę do:\n* gówniaki (nie cierpię, ale co począć?)\nRe: Słownik nowomowy netowej\nbimota 29.09.17, 20:54\nALE JAK SLOWNIK, TO CHYBA POWINNO BYC TLUMACZENIE...\narana 29.09.17, 21:00\n> * madki\nHe, he, niezłe! Nie ma jeszcze madki Polki? Aż trudno uwierzyć.\narana 29.09.17, 21:06\n> Nie ma jeszcze madki Polki? Aż trudno uwierzyć.\nSłusznie, bo jest.\nkalllka 29.09.17, 22:20\nNihil novi sub... solo mio\narana 30.09.17, 07:54\n> Nihil novi sub...\nJak to nic nowego? Przecież to nowa pisownia dla nowych znaczeń: np. celowe użycie błędu ortograficznego do charakterystyki osoby: tfórca, chómanista, być fit itd. Znalezienie nowego wyrazu na określenie kogoś lub czegoś to wielka rzecz; to albo skrót myśli, na którą kiedyś trzeba bylo wielu zdań, albo dostrzeżenie nowego zjawiska.\nRe: Nowa pisownia, nowe znaczenie\nkalllka 30.09.17, 12:42\nNo nic nowego,arano,\nZawsze ludkowie określali zmieniająca się rzeczywistość. Kiedys lokalne gadki tworzyły dialekty /silnie wiazace ludzi z miejscem ich urodzenia/\nA dzisiaj (!) nawet londyński cockney przestal funkcjonowac jako okreslnik /pewnej/ grupy społecznej; Ogolno dostępny urban language, dealuje (!) „mowa trawa”, via internet, zupełnie legalnie...\n... prohu, ponownie się nie wymyśli...ale łatwo go spszedac pod inna- chandlowa, nazwą.\nal.1 02.01.18, 11:38\nW "Konopielce" dupa jest pisana jako "dópa". Zastanawiał mnie powód. Czy tak pisana część ciała ma wiekszą ekspresję? Jednym słowem, d. może być otwarta i zamknięta. Redliński ją zamknął. Skoro ją zamknął, to jej użyteczność dla potrzeb fizjologicznych została tym samym zablokowana. Nyśt war?\nJa dla ekspresji wyrażenia zacząłem (dawno już temu) pisać "gópoty", "gópi" w miejsce "głupoty", "głupi" bo wydawało mi się to bardziej przystające do tych określeń i je wzmacniające.\nh_hornblower 03.10.17, 08:41\nCześć kicior po latach\nGówniaki? Pierwszosłyszę. Niewiele to słowo wnosi, wszak jest "gówniarz". Chyba że chodzi o to, by gimbaza mniej błędów ortograficznych mogła zrobić.\nJest za to taki szczyt w masywie Babiej, Gówniak się nazywa.\nkeekees 04.10.17, 18:18\n> Jest za to taki szczyt w masywie Babiej, Gówniak się nazywa.\nMoże to był pierwotnie "Główniak"?\nstefan4 04.10.17, 21:45\n> Może to był pierwotnie "Główniak"?\nRaczej na odwrót, patrz tutaj.\nJa go zawsze znałem pod nazwą ,,Wołowe Skałki''.\nkeekees 04.10.17, 23:12\n> > Może to był pierwotnie "Główniak"?\n> Raczej na odwrót, [url=https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C3%B3wniak]patrz tutaj[/\n> Ja go zawsze znałem pod nazwą ,,Wołowe Skałki''.\nRzeczywiście I jak przekonująco wyjaśnione pochodzenie nazwy:\n"Nazwa Wołowe Skałki pochodzi od tego, że dawniej wypasano tutaj woły, nazwa Gówniak od ich odchodów."\nrandybvain 09.10.17, 21:54\nMoja koleżanka stała się madką. Nie da się wytrzymać jej gadki...\narana 10.10.17, 06:11\n> Moja koleżanka stała się madką. Nie da się wytrzymać jej gadki..\nPrzez horom curkę?\nrandybvain 10.10.17, 14:26\nMniej więcej. Curka nie jest hora, ale madka jest wyznawczynią Zięby, antyszczepionkowczynią i wroginią służby zdrowia i medycyny. Jej wiedza opiera się na filmikach na YouTube.\nbimota 10.10.17, 14:43\nI CO W TYM ZLEGO ?\nthe-great-inuk 10.10.17, 15:43\n> I CO W TYM ZLEGO ?\nPopieram to pytanie.\nSzczepienia mogą być dobre lub złe.\nZ punku widzenia państwa zawsze dobre, bo ileś tam mil. osób nie zachoruje nagle na grypę hiszpańską i nie położy ekonomiki na łopatki...\nZ punktu widzenie indywiduum może być czasami korzystnie nie brać udziału w wstrzykiwaniu sobie rtęci w ciało. I tym samym nieco opóźnić zachorowanie na Alzheimera/Parkinsona.\nOd kilku lat nie biorę w tym udziału i ciągle jeszcze pamiętam mój adres...\nKilku znajomych wierzących w wstrzykiwanie jest w gorszej sytuacji...\nW związku z amokiem rządu polskiego, rząd niemiecki wypłaca natychmiastowe premie\ndla Rodaków którzy natychmiast spakują walizki.[Dotyczy także Braci Turków]\nIm szybciej spakowane walizki, tym większa premia!\narana 10.10.17, 17:13\n> Od kilku lat nie biorę w tym udziału i ciągle jeszcze pamiętam mój adres...\nA ja biorę i też pamiętam.\nthe-great-inuk 10.10.17, 17:31\n> A ja biorę i też pamiętam.\nthe-great-inuk 08.01.18, 09:21\n> > Od kilku lat nie biorę w tym udziału i ciągle jeszcze pamiętam mój adres.\nthe-great-inuk 15.02.18, 10:22\nZmarł małżonek Pani Królowej Duńskiej. Był mniej więcej w moim wieku.\nLudzie powiadają, że szczepił się przeciw grypie... (Szczepionka była skuteczna, zmarł na całkowicie inną chorobę)\nbimota 10.10.17, 17:18\nZ punku widzenia państwa zawsze dobre, bo ileś tam mil. osób nie zachoruje nagle na grypę hiszpańską\nSLYSZALEM, ZE JEST ODWROTNIE...\nALE MI BARDZIEJ CHODZILO O ZWIAZEK Z TYM MADKOWANIEM CZY HOROWANIEM...\nrandybvain 10.10.17, 19:43\nAbstrahując od szczepień, cechami charakterystycznymi madki są roszczeniowość i głupota. Polskie madki za granicą rozpoznaje się bardzo łatwo, bo lezą tyralierą po chodnikach i tratują wózkami wszystko na swej drodze (Angielki ustąpią albo przeproszą). Polska madka zajmuje w autobusie pięć miejsc: ona, dziecko, siatka z zakupami, torebka i wózek.\nrandybvain 10.10.17, 19:36\nTo jest złe, że jakbyś nagrał sobie filmik na YouTube, w którym mówisz, że najlepsze lekarstwo na raka to mydliny z octem, to moja koleżanka już by była na zakupach (a raka nie ma).\nbimota 02.01.18, 12:36\nTO I TAK LEPIEJ NIZ GDYBY MIALA PRZYJAC CHEMIOTERAPIE...\narana 10.10.17, 17:18\nCur(k)a nie jest hora...\nJasne, troska to nie godzina!\narana 14.12.17, 08:10\n> Proponuję śledzić na bieżąco, bo to się zmienia.\nWybrano młodzieżowe słowo roku, ale napiszę o zwycięzcy w kategorii najciekawsza metafora.\nTo czasownik odjaniepawlić/odjaniepawlać (się) w znaczeniu zdarzyć się niespodziewanie. Najbardziej typowe użycie to pytanie Co tu się odjaniepawla?. Ten czasownik jest używany powszechnie nie jako bluźnierstwo czy wyraz antykościelnej fobii, lecz raczej naturalna reakcja na wszechobecny w przestrzeni publicznej zewnętrzny kult. Młodzież i slang młodzieżowy reagują buntem na różne narzucane publicznie narracje: prawicowe i lewicowe, religijne i liberalne – czytamy na stronie internetowej.\nBardzo mi się podoba ten czasownik, jego przystawanie do rzeczywistości. Tkwił w moim wnętrzu jeszcze przed swoimi narodzinami. Tajemnicze? Już wyjaśniam. Otóż dziecięciem będąc, przeglądałam rocznik Przeglądu Katolickiego z końca XIX wieku. Część opowieści tam zawartych bardzo mnie zainteresowała (historie innych ludów), a część wzbudziła żywiołową niechęć. Z odrazą reagowałam na kolejne świątobliwe żywoty, szczególnie św. Stanisława Kostki opatrzone przesłodzonymi rycinami. Nie znałam wtedy jeszcze pojęcia kiczu, ale i treść, i obrazki porażały mnie fałszem.\nGdy przeczytałam po raz pierwszy czasownik odjaniepawlić odbyłam prawdziwą podróż w czasie, bo przypomniałam sobie swoją dziecięcą reakcje na stanisławokostkowe słodkości, później Wielkiego Językoznawcę, kolejnych Kimów), natrętów od JP2 itp. Wszystkim przydałby się snickers ze znanej reklamy.\nRe: Co tu się odjaniepawla?\nbimota 14.12.17, 11:06\nTO WYJASNIENIE JEST JAK DLA MNIE MOCNO NACIAGANE... NIE DOSC, ZE ZNACZENIE BLEDNE, TO JAK NAJBARDZIEJ BLUZNIERSTWO.\narana 15.12.17, 08:48\nMoja babcia zabraniała mi używać słowa "kiepski" jako wyjątkowo wulgarnego. Do tej pory na to uważam, ale słowo weszło do tak powszechnego użycia, że chyba tylko starsi ludzie, a i to nie wszyscy, zdają sobie sprawę z jego wulgarnego pochodzenia. I odwrotnie, neutralne niegdyś słowo "kutas" stało się wulgarne w ciągu ostatnich 150 lat.\nJak kogoś razi - może nie używć słów, które uważa za wulgarne. Według mnie jedynym dostępnym sposobem zwalczania nielubianych słów jest nieużywanie ich. Procesów językowych się nie zatrzyma, ale na miarę swoich możliwości można je spowalniać.\nRe: Kamykowa rada\nbimota 15.12.17, 16:40\narana 29.12.17, 06:41\nCzęsto próbujemy ustalić źrodło jakiegoś nowego słowa czy wyrażenia. Rzadko zdarza się, aby można było wskazać osobę, która je stworzyła. Warto więc odnotować takie zjawisko, skoro zaistniało: artystka Jana Shostak mówi:\n„Nowacy” to mój projekt dyplomowy, polegający na wprowadzeniu do polszczyzny nowego słowa, opisującego ludzi mieszkających w Polsce, imigrantów, których od niedawna ciągle nazywa się uchodźcami. Zwróciłam uwagę na etymologię polskiego „uchodźcy”, rosyjskiego „bieżeńca” i angielskiego „refugee”. Jeden uchodzi, ucieka, drugi biegnie, trzeci szuka schronienia – to są wszystko trudne sytuacje, które obijają się w języku. Rozmawiając z mieszkającymi w Polsce imigrantami z Czeczenii, Ukrainy, Syrii, Konga, Nigerii, słyszałam, że są zmęczeni i zniechęceni powracającym ciągle „uchodźcą”, a poza tym to słowo bardzo trudno wymówić... Ja też mam z tym problem, a ponieważ nie jestem z Polski, ale nie chcę być uchodźcą, jestem nowaczką. To coś, co opisuje i moją, i ich sytuację w kraju.(...)\n– To słowo jest odpowiedzią na problem szerokiej grupy ludzi. Razem ze mną stworzyło go kilku nowaków, językoznawcy, esperantyści, poeci, artyści, wolontariusze. Spotkaliśmy się w trzynaście osób u mnie w domu i zastanawialiśmy się nad czymś odpowiednim – łatwym do wymówienia, przyjaznym. Efekt jest wspólnym dziełem, a zadaniem, które sobie wyznaczyłam, jest próba wprowadzenia nowaka do potocznej polszczyzny.\nMamy więc kompletny opis źródłowy i - jak to mówią w medycynie - " pacjenta 0", którym w tym wypadku jest trzynaście osób. W sieci są oczywiście różne reakcje, często bardzo nieprzychylne: www.google.pl/search?=nowacy&ei=yM1FWqHYGoTJ6AT42JSYAQ&start=10&sa=N&biw=1920&bih=919 Mnie jednak od razu przyszła na myśl liczna grupa nowaków jakże zasłużonych dla języka polskiego: szesnastowieczni drukarze, Samuel Linde, rod Estreicherów... i pewien student z Sudanu, który znał więcej polskich przyśpiewek, niż ja.\nA jak Wam podoba się to słowo?\nzbyfauch 29.12.17, 07:33\n> A jak Wam podoba się to słowo?\nPomysłowe, i takie "endemiczne". Nowakiem może być przecież tylko przybywszy nad Wisłę.\nAczkolwiek w dzisiejszej atmosferze wyklęci obrońcy macierzy szybko przechrzciliby Nowaków na Nowotwory.\narana 29.12.17, 07:57\n> Pomysłowe, i takie "endemiczne". Nowakiem może być przecież tylko przybywszy nad Wisłę.\n> Aczkolwiek w dzisiejszej atmosferze wyklęci obrońcy macierzy szybko przechrzciliby Nowaków na Nowotwory.\nNeubürger po niemiecku\nthe-great-inuk 29.12.17, 08:14\nNiemce już mają...\nAle w zastosowaniu raczej do świata roślin i zwierząt i niestety z bardzo negatywnym odcieniem emocjonalnym.\nJako przykład patrz\nTą przepiękną roślinkę ozdobną (Wzbogacenie dla miejscowej flory...)\nJa proponuję zadomowić piranie w Wiśle...\n(Wzbogacenie dla miejscowej fauny...)\nRe: Neubürger po niemiecku\nthe-great-inuk 29.12.17, 08:44\nNowak w Australii\nthe-great-inuk 29.12.17, 09:37\nTu na moim podwórku jest masa rzeczy, które można by ulepszyć.\nAle co tam moje podwórko, na świecie jest tyle przeróżnych miejsc, które nie są idealne dla nowaków. Ci ludzie z pewnością czekają na mnie, aby ich oświetlić moimi pomysłami.\nTa panienka nowakówna mi zaimponowała, przyjechała do Polski i wzięła się z kopyta za ulepszanie Polski.\nDo Niemiec się nie wybrała, bo tu konkurencja pomiędzy ulepszańcami jest za wysoka.\nWiększość nowaków uważa, że tu w Niemczech : "ist alles Scheisse!" "ist alles Scheisse!" "ist alles Scheisse!"\nthe-great-inuk 29.12.17, 07:44\nOdnowiłem poszukiwanie Googlea\nthe-great-inuk 29.12.17, 10:51\nW sieci są oczywiście różne reakcje, często bardzo nieprzychylne:\nTakie nowe wyrażenia wchodzą do słownika/użycia w ramach młodzieżowych reakcji na przekór establishmentowi, na przekór political correctness, a nie w ramach ewangelickiego nawoływania do miłości bliskiego...\nJa na ten przykład używam od dzisiaj: "Dzisiaj, 29.12.2017, zakończył się komunizm w Polsce oraz na Polskich Forach Patrotycznych"\nbimota 29.12.17, 10:55\nA CO TO "DOMOROSLY" ? ROSL W DOMU ?\nthe-great-inuk 29.12.17, 11:07\n> A CO TO "DOMOROSLY" ? ROSL W DOMU ?\nRaczej przyjęło się w języku polskim...\nNie widzę powodów, aby nie używać...\ndar61 08.01.18, 13:28\nA nuż >>>się przyda<<<\n20.09.18, 13:02 PROSTY BŁĄD (8) bimota\n20.09.18, 10:04 LICZBA (36) bimota\n19.09.18, 21:40 Pitca (45) keekees\n19.09.18, 19:21 Język numerologiczny (33) al.1\nWysoka porażka Unibaksu\nEKSKLUzywne wakacje za grosze !!!!!!!!!!!!!!!!!!!.\nRzeź w Maspero\npodręczniki- zarządzanie ,marketing,słowniki.\nNowomowa PiSu - słownik\n"Nowomowa i ciągi dalsze"\nSłownik papierowy EN/PL, PL/EN, dla uczennicy


13 lis 2017 1 min\nOdcinek 9 sezonu 11, którego premiera została zapowiedziana na 30 listopada 2017 roku, będzie zatytułowany „The Bitcoin Entanglement”. Analitycy oczekują, że dzięki serialowi Bitcoin wejdzie do mainstreamu. Teoria wielkiego podrywu jest oglądana najczęściej przez osoby w wieku 19-35 lat. Ta grupa wiekowa to potencjalni użytkownicy kryptowaluty.\nWarto zauważyć, że to nie pierwszy raz kiedy najpopularniejsza kryptowaluta "występuje" w serialu.\nBitcoin pojawił się m.in. w:


65-lecie KŁ "Szarak" w Tczewie | Brać Łowiecka\nListopad 21 14:44 2012 Wydrukuj\nKŁ „Szarak” w Tczewie należy do najstarszych w swoim regionie – powstało w 1947 r., a w czerwcu br. uroczyście obchodziło 65-lecie istnienia. Punktem kulminacyjnym była impreza zorganizowana 23 czerwca w Bukowcu, gdzie myśliwi „Szaraka” mają stanicę. Z okazji swojego święta postawili tam kapliczkę patrona myśliwych św. Huberta, która od razu została poświęcona. U jej podstawy wmurowano akt erekcyjny podpisany przez władze koła i zaproszonych duchownych. Najdonioślejszą chwilą podczas jubileuszowych uroczystości była msza hubertowska, otwierająca obchody. Celebrował ją ks. prałat Andrzej Koss, kapelan myśliwych i leśników z diecezji pelplińskiej. Wszyscy na moment pogrążyli się w zadumie, gdy wspomniano kolegów, którzy przenieśli się do krainy wiecznych łowów.\nPo mszy członkowie koła, ich rodziny oraz zaproszeni goście zgromadzili się wokół stanicy. Wręczano medale „Zasłużony dla Łowiectwa Ziemi Gdańskiej” (udekorowano nimi Krzysztofa Górskiego, Stanisława Mazurowskiego, Lucjana Sokołowskiego oraz Józefa Ziółkowskiego, który, co prawda, nie poluje, ale jest przyjacielem „Szaraka” i popularyzatorem łowiectwa), puchary za zwycięstwo w zawodach strzeleckich i inne okolicznościowe odznaczenia.\nKoło otrzymało listy i dyplomy gratulacyjne. Nie zabrakło też ciepłych słów, wygłoszonych przez reprezentantów okręgowych władz PZŁ oraz lokalnej społeczności. Wskazywano na ważną rolę odgrywaną przez myśliwych i podkreślano szczególny dorobek członków „Szaraka”. Oprawę muzyczną zapewniał Zespół Sygnalistów Myśliwskich Centrum Myśliwskiego Zamek w Gniewie.\nObchodom towarzyszyło wiele innych ciekawych wydarzeń. Piotr Radomski prowadził prezentację psów myśliwskich. Przygotowano też konkursy nalewek myśliwskich i potraw przyrządzanych wyłącznie z darów lasu. Był też mały quiz wiedzy o łowiectwie, adresowany głównie do rodzin myśliwych. Warto dodać, że członkowie KŁ „Szarak” wraz z Nadleśnictwem Starogard Gdański zorganizowali w tczewskiej Fabryce Sztuk interesującą wystawę pt. „Przyroda Kociewia”.\nObchody 65-lecia „Szaraka” zwieńczyła tradycyjna biesiada. Jej uczestnicy mieli okazję spróbować przepysznych dań, z pieczonym dzikiem na czele. Przy stole wszyscy dzielili się opowieściami o przygodach z polowań i planami związanymi z dalszą działalnością koła.


Informacje dla rodziców | Jednostka Strzelecka 3053\nJednostka Strzelecka 3053 Nysa, jest oddziałem terenowym ogólnopolskiej organizacji pozarządowej: Związek Strzelecki “Strzelec” Organizacja Społeczno – Wychowawcza, ściśle współpracującej z Ministerstwem Obrony Narodowej i Ministerstwem Edukacji Narodowej.\nNaszym głównym celem jest kształtowanie postawy patriotycznej oraz proponowanie młodemu człowiekowi wartościowych form spędzania wolnego czasu – rajdy terenowe, obozy szkoleniowe letnie i zimowe, udział w uroczystościach i pokazach na terenie powiatu nyskiego, szkolenia ogólnowojskowe i specjalistyczne. W naszych szeregach uczymy zdyscyplinowania, wytrwałości, zaufania i współpracy w grupie ludzi.\nKadra naszej jednostki składa się z osób pełnoletnich, pracowników naukowych PWSZ, żołnierzy w służbie czynnej oraz rezerwy, absolwentów uczelni wyższych, po przeszkoleniu wojskowym i kursach pierwszej pomocy. Posiadamy doświadczenie w pracy z młodzieżą, oraz korzystamy z pomocy osób zawodowo związanych z ratownictwem medycznym, policją i wojskiem. Nasze działania wspierane są przez władze centralne Związku Strzeleckiego, składające się w dużej części z czynnych lub emerytowanych wojskowych.\nSkładka miesięczna: 10 złotych – część przekazywana do III Śląsko – Małopolskiego Okręgu Strzeleckiego, reszta jest przeznaczana na organizację zajęć i zakup wyposażenia.\nZa własne pieniądze należy zakupić tylko buty i mundur z obszyciami (czas zakupu nie jest określony – zależy od możliwości finansowych Strzelca).\nZbiórki odbywają się co 2 tygodnie w sobotę; zajęcia realizowane są na terenie Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej oraz na poligonie w Nysie.\nŻaden instruktor nie pobiera wynagrodzenia za prowadzone zajęcia.


NIEWAŻNA STODOŁA – Forum Żydów Polskich\nZbliża się 10 lipca i jak zwykle pojawiają się notatki i artykuły o Jedwabnem. Niby wszystko przez tego polakożercę Grossa, który napisał książkę o tym, jak polscy sąsiedzi spalili swoich żydowskich sąsiadów. To właśnie po jego książce IPN przeprowadził śledztwo w tej sprawie. Końcowy protokół nie potwierdził wspomnianej w książce Grossa liczby 1600 żydowskich ofiar, zatrzymując się na liczbie około 340 spalonych ofiar. Ale potwierdził udział co najmniej 40 mieszkańców Jedwabnego w tym mordzie. Można było pomyśleć, że sprawa jest wyjaśniona i nie ma o czym dyskutować.\nOtóż w trakcie śledztwa wstrzymano się od ekshumacji zwłok w wyżej wspomnianej stodole. I zrobiono to na prośbę samych Żydów. I zaczęło się. Już po wydaniu książki napadnięto na Grossa, że kłamie jak najęty. Że fizyczne rozmiary stodoły nie dawały możliwości upchania w niej tylu Żydów. Że Gross wybrał z zeznań procesowych tylko to, co mu pasowało. Że niektórzy żydowscy świadkowie w ogóle nie byli w Jedwabnem w czasie kiedy to się odbywało. Że to nieprawda, że Niemcy tylko fotografowali, bo była ich w tym dniu w Jedwabnem ogromna kupa.\nPo zakończeniu śledztwa IPN wyciągnięto również argument wstrzymania ekshumacji. Że niby Żydzi bali się, że ekshumacja wykaże, że czaszki w stodole mają dziury po strzałach z karabinu, bo znaleziono przecież w czasie śledztwa kupę łusek karabinowych. IPNowska interpretacja obecności łusek nie przekonała obrońców dobrego imienia mieszkańców Jedwabnego. Znaleziono również osobę, która w tym czasie była małym dzieckiem, ale doskonale pamiętała tych Niemców, którzy tego dnia znajdowali się w Jedwabnem. Dyskusja na ten temat toczyła się również na naszym Forum, gdzie ostatnio potomek jednego ze Sprawiedliwych zrobił reklamę publikacji, która całkowicie neguje udział Polaków w jedwabieńskim mordzie.\nMożna powiedzieć, że ta jedwabieńska stodoła stała się słynna w całym świecie i okolicy.\nA przecie ona nie była ani jedyna, ani pierwsza. W samej książce Grossa można przeczytać o 500 Żydach spalonych przez swoich polskich sąsiadów w stodole Sitkowskiego w Radziłowie, gdzie w tym dniu nie było ani jednego Niemca. Ten mord odbył się trzy dni przed Jedwabnem. 7 Lipca 1941 roku. Wygląda na to, że liczba spalonych Żydów w Radziłowie była większa niż w Jedwabnem. Rola polskich sąsiadów w tym mordzie jest niepodważalna. A jednak śledztwo IPN w tej sprawie zostało umorzone i pies z kulawą nogą się tym nie zajmuje. Nikomu się nie chciało mierzyć stodoły Sitkowskiego, czy szukać łusek karabinowych. Tak jakby Żydzi z Jedwabnego mieli patent na męczeństwo i uwagę zarówno tych, którzy to morderstwo potępiają, jak również tych, którzy to morderstwo próbują negować.\nA prochom ofiar pogromu w Radziłowie jest pewnie dokładnie wszystko jedno.\n9 lipca 2021 adminJan Gross, Jedwabne, Radziłów\n3 myśli na temat “NIEWAŻNA STODOŁA”\n9 lipca 2021 o 12:46\t Odpowiedz\nNoż alę przecież IPN potwierdził i liczbę i udział Polaków. Nie za bardzo rozumiem po co zawracanie koniem Wisły, że tak się wyrażę.\nMoże cośby o Pogromie Wielkanocnym. Babu mi opowiadała, jak to Niektórym się POWODZIŁO za okupancji.. Orkiestry grały, kawiarnie pootwierane. Żyć nie umierać.\nAlbo o tym kto namaścił Hitlera na „Mesjasza”.\n9 lipca 2021 o 18:36\t Odpowiedz\nOczywiście, ciekawe za co tak ochotniczo Polacy Was mordowali??? W każdym Narodzie są Ludzie i kanalie,w Waszym pewnie więcej jest tych drugich….w mojej Rodzinie tak Mamy jak i Taty nikt Żydów nie mordował, ale narracja jest: Polacy mordowali Żydów…Wy Państwo mordujecie Palestyńczyków,setkami…\n10 lipca 2021 o 23:41\t Odpowiedz\nObawiam się, że szerszej dyskusji i ponownego, uczciwego, otwartego „przetrawienia” historii wojennych oraz powojennych pogromów już nie będzie. Czynników, jakie o tym decydują jest tak wiele, że aż trudno je jednym tchem wymienić. Najważniejszy jest moim zdaniem jeden z nich. Taki mianowicie, że ilekroć w Polsce odbywała się publiczna debata na ten temat, natychmiast pobudzane były nastroje antypolskie i nakręcało się obwinianie Polaków o wszelkie możliwe okupacyjne zbrodnie, włącznie z rzekomą „zgodą” Polaków na budowę obozów śmierci na terenie okupowanej przez Niemców Polski itp. itd. I tak, zamiast wsparcia w odkrywaniu trudnej prawdy publika w Polsce dostawała w łeb obuchem, jakim to Polacy są zbrodniczym narodem, w zasadzie o wiele gorszym od hitlerowskich Niemców. Doświadczenia tego typu natychmiast zamykają usta wszystkim, którzy chcieliby jeszcze powiedzieć prawdę bez nacjonalistycznego zacietrzewienia i bez martyrologicznej mitologii. Moim zdaniem szerokiej dyskusji już nie będzie. Będą jedynie jakieś odpryski dawnych sporów i to niezwykle dalekie od merytorycznej powagi na jaką zasługuje ta tematyka. W tym wszystkim jak zwykle zniknie refleksja nad losem ofiar. I z takim wstydem przyjdzie nam się długo borykać.\nPoprzedni wpis PROSIĆ O PRZEBACZENIE? ABSOLUTNIE NIE!\nNastępny wpis Degermanizacja Holokaustu