OpublikowałLubomierz Młynarski Został zmieniony 4 lata temu\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Studia wykonalności dla projektów generujących dochód na przykładzie inwestycji wodno-kanalizacyjnych Studia wykonalności dla projektów generujących dochód na przykładzie inwestycji wodno-kanalizacyjnych\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych elementów studium wykonalności, w tym w szczególności zasad przeprowadzania analizy finansowej i ekonomicznej projektów wodno-kanalizacyjnych.\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Plan prezentacji Podstawowe definicje Omówienie poszczególnych elementów studium (struktura studium wykonalności zgodnie z wymogami IZ RPO WP): przyczyny realizacji, opis projektu, analiza techniczna, analiza prawna, analiza instytucjonalna, analiza finansowa, analiza ekonomiczna, analiza oddziaływania inwestycji na środowisko, analiza wrażliwości i ryzyka, Najczęstsze błędy – doświadczenia ZPORR\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Definicje pojęć Studium wykonalności dokument stanowiący załącznik do wniosku o dofinansowanie, który ma być kompendium wiedzy na temat projektu oraz jego otoczenia. Informacje zawarte w studium poza zbadaniem finansowej, technicznej i instytucjonalnej wykonalności inwestycji powinny umożliwić także ocenę skutków inwestycji w kontekście postawionych celów. Analiza studium wykonalności powinna dać odpowiedzi na następujące pytania: Czy projekt jest wykonalny, tzn. czy nie istnieją ograniczenia natury finansowej, technicznej, organizacyjnej, prawnej, rynkowej lub innej, uniemożliwiające realizację projektu? Czy są przesłanki do uznania, że projekt będzie miał charakter trwały, tzn., czy dochody z prowadzonej działalności pozwolą na pokrycie kosztów eksploatacyjnych, a jeśli nie to skąd będą pochodzić środki na zapewnienie funkcjonowania projektu w fazie poinwestycyjnej? Czy projekt jest racjonalny finansowo i społecznie - czy poprzez realizację projektu powstanie wartość dodana dla beneficjenta, jakie korzyści społeczne dla jednostki terytorialnej, w której realizowany jest projekt powstaną na skutek podjęcia inwestycji i jaka będzie ich wartość?\n5 EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Projekt Projekt stanowi ekonomicznie niepodzielną serię prac, spełniających ściśle określoną funkcję techniczną i posiadających jasno określone cele. Projekt charakteryzuje się możliwością wyraźnego wyodrębnienia ram czasowych realizacji. Działania te mają charakter jednorazowy, zaś ich celem jest doprowadzenie do rozwiązania problemu (osiągnięcia pożądanego celu). Okres referencyjny przyjęty na potrzeby analizy rozumiany jest jako okres, za który należy sporządzić prognozę przepływów pieniężnych generowanych przez projekt, licząc od roku poniesienia pierwszych wydatków związanych z faktyczną realizacją projektu. W przypadku projektów wodno-ściekowych – 30 lat, poczynając od roku poniesienia pierwszych wydatków inwestycyjnych.\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Definicje pojęć Wartość rezydualna (resztowa) ma określić, ile projekt jest wart na koniec okresu podlegającego analizie (rozumiana jako wartość bilansowa, ale także wartość dochodów wykraczających poza okres analizy, jeśli ekonomiczna żywotność danej infrastruktury jest dłuższa, np. dla kanalizacji). Szczegółowa prognoza wolnych przepływów pieniężnych sporządzana jest bowiem na okres 30 lat. Po ich upływie zakłada się, że przedsięwzięcie nadal może generować dochody i dlatego ich wartość nie sposób pominąć. Dochód, dochód netto jest różnicą pomiędzy przychodami (w tym wartość rezydualna) a kosztami operacyjnymi, poziom dofinansowania jest obniżany wyłącznie w przypadku wystąpienia dochodu, nie przychodu, wyliczany jest dla projektu, a nie dla całego przedsięwzięcia,\n7 EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Definicje pojęć Dyskontowanie Dyskontowanie to proces obliczania obecnej wartości (bieżącej wartości) dochodów/nakładów które wystąpią w przyszłości. Jeżeli znamy przyszłą wartość korzyści (lub straty) to obecną wartość możemy obliczyć z wykorzystaniem odpowiednich wzorów matematycznych. Dyskontowanie jest odwrotnością oprocentowania. F PV = (1 + rd)n gdzie poszczególne symbole oznaczają: PV - wartość bieżącą płatności, F - wartość płatności dokonywanej w okresie, dla którego dokonuje się dyskontowania, rd - stopę dyskontową (5%), n - okres, dla którego dokonuje się dyskontowania,\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Tytuł i streszczenie Tytuł studium wykonalności powinien być tożsamy z tytułem wniosku o dofinansowanie i jednoznacznie identyfikować projekt. Streszczenie stanowi skrótowy przegląd kluczowych informacji o projekcie m. in.: przedmiotu projektu (czego dotyczy inwestycja?), Wnioskodawcy, celu, w jakim będzie realizowany, rezultatów i beneficjentów, produktów, przewidywanych nakładów inwestycyjnych, kwoty i poziomu wnioskowanej dotacji z EFRR, objętość: 1 – 1,5 strony tekstu.\n9 Przyczyny realizacji projektu\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Przyczyny realizacji projektu W rozdziale niniejszym należy przedstawić przyczyny podjęcia realizacji projektu oraz określić problemy, jakie zostaną rozwiązane w wyniku realizacji zaplanowanych działań. Opis uwarunkowań społeczno gospodarczych występujących na obszarze oddziaływania projektu (ale tylko uwarunkowań istotnych z punktu widzenia gospodarki wodno-ściekowej), w tym: określenie społeczności objętej oddziaływaniem projektu, podstawowe dane demograficzne, podstawowe dane nt. rozwoju gospodarczego, obecny stan infrastruktury wodnościekowej, informacje o występujących zagrożeniach środowiska, Należy unikać nadmiernego rozbudowywania ww. opisów oraz zamieszczania danych zbędnych z punktu widzenia lokalnej gospodarki wodno-ściekowej i celów projektu.\n10 Charakterystyka systemu wodno-ściekowego\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Charakterystyka systemu wodno-ściekowego Należy przedstawić informację na temat obecnego wyposażenia gminy w podstawową infrastrukturę (sieć wodociągową, sieć kanalizacyjną w zależności od typu projektu), według tabeli przedstawionej niżej: Zaleca się również umieszczenie informacji na temat dotychczasowych wielkości zanieczyszczeń ścieków surowych, a w przypadku projektów zaopatrzenia w wodę – charakterystykę fizykochemiczną pobieranej i dostarczanej wody.\n11 Identyfikacja problemów beneficjentów projektu\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Identyfikacja problemów beneficjentów projektu Interesariusze projektu to, poza Wnioskodawcą, przede wszystkim: beneficjenci ostateczni m.in. grupy społeczne oraz pozostałe podmioty (np. przedsiębiorstwa, instytucje publiczne), które będą objęte systemem oczyszczania ścieków/dostawy wody przewidzianym do realizacji w ramach projektu, organy administracji publicznej, organizacje społeczne (ekologiczne), Punkt ten powinien przede wszystkim zawierać opis i analizę problemów, które dotykają przyszłych beneficjentów, ale tylko w kontekście przedmiotu projektu. Należy uzasadnić dlaczego realizacja inwestycji przyczyni się do likwidacji lub złagodzenia występujących problemów. Definiowany problem musi zawsze dotyczyć określonych interesariuszy, nie może ograniczać się wyłącznie do aspektów technicznych.\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Opis projektu Analiza w tym rozdziale opiera się na określeniu uzasadnionych celów, rezultatów projektu oraz niezbędnych do ich osiągnięcia produktów. Przedmiot i produkty projektu Należy opisać co będzie przedmiotem projektu (efekty rzeczowe), przy wykorzystaniu danych liczbowych i podstawowych parametrów technicznych inwestycji. Produkt projektu oznacza bezpośredni, materialny efekt realizacji przedsięwzięcia mierzony konkretnymi wielkościami fizycznymi. W pierwszej kolejności należy podać wskaźniki kluczowe i regionalne – zgodnie z listą zamieszczoną we wniosku o dofinansowanie. Wartości wskaźników należy podawać na podstawie dokumentacji technicznej projektu. Natomiast podstawowym źródłem informacji monitoringowych dotyczących produktów będzie pochodziło z dokumentacji odbiorowej.\n13 EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Lokalizacja Należy jasno określić, gdzie przebiegać będzie projektowana sieć kanalizacyjna / wodociągowa (miejscowości, identyfikacja głównych zlewni, rurociągów przesyłowych i rozdzielczych). Jeżeli projekt dotyczy obiektów oczyszczalni ścieków lub innych istotnych obiektów infrastruktury sieciowej (np. przepompownia dużej mocy), albo np. stacji uzdatniania wody, należy podać nr działek, na których będą one zlokalizowane. Należy również zidentyfikować terytorialny zasięg oddziaływania inwestycji oraz scharakteryzować stosunki wodne występujące w najbliższej okolicy. Wymagane jest podanie informacji o RLM aglomeracji, na terenie której będzie znajdować się projektowana infrastruktura (zgodnie z aktualnym wpisem do Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych oraz rozporządzeniem wojewody w sprawie utworzenia danej aglomeracji). Opis powinien być, w miarę możliwości, uzupełniony mapką przedstawiającą przebieg głównych rurociągów i/lub obiektów.\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Rezultaty projektu charakteryzują wpływ zrealizowanego przedsięwzięcia na otoczenie społeczno – ekonomiczne uzyskany bezpośrednio po zakończeniu realizacji projektu. Wymagane jest podanie wskaźników zgodnych z listą podaną dla przedmiotowego działania RPO WP, w pierwszej kolejności należy wziąć pod uwagę tzw. wskaźniki kluczowe. Należy podać przynajmniej jeden wskaźnik rezultatu. Najważniejsze rezultaty to: liczba osób korzystających z wybudowanej infrastruktury, przepustowość wybudowanej/rozbudowanej oczyszczalni ścieków/stacji uzdatniania wody, powierzchnię terenów inwestycyjnych oraz rekreacyjnych, które wyposażone zostaną w dostęp do sieci, ilość odebranych / oczyszczonych ścieków, ilość dostarczonej / uzdatnionej wody. Źródłem informacji o planowanych rezultatach będzie dokumentacja techniczna, zaś źródłem informacji monitoringowych – dokumentacja odbiorowa, sprawozdania przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, ewidencja umów itp.\n15 Cel projektu, oddziaływania społeczno-gospodarcze\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Cel projektu, oddziaływania społeczno-gospodarcze Cel projektu to przyszły stan rzeczy, który jest planowany do osiągnięcia w następstwie podjętych działań. Wnioskodawca opisuje w tym punkcie, jakie długoterminowe korzyści zostaną osiągnięte w danym sektorze/regionie poprzez realizację projektu. Wyznaczone cele projektu podlegają ocenie zgodnie z metodologią SMART: Skonkretyzowane - należy je określać możliwie konkretnie, Mierzalne - każdy cel musi mieć swój wskaźnik, na podstawie którego będzie oceniana jego realizacja, Akceptowalne – czy jest zaakceptowany przez interesariuszy? Realne - posiadane zasoby muszą być wystarczające dla realizacji celu, Terminowe - cele powinny posiadać termin wykonania.\n16 EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Cel(e) projektu muszą być zgodne z celami działania zawartymi w RPO WP. Istotne są również informacje wskazujące na spójność projektu z innymi dokumentami o charakterze strategicznym w wymiarze lokalnym, regionalnym i krajowym, w tym zwłaszcza z celami strategii rozwoju województwa – w jaki sposób i w jakim zakresie (w kontekście wskaźników realizacji). W studium wykonalności należy również umieścić informację, jeżeli projekt jest – w sposób funkcjonalny (techniczny) lub społeczno-ekonomiczny powiązany z inną inwestycją/działaniem realizowanym przez Wnioskodawcę lub inny podmiot np. powiązanie funkcjonalne: projekt dotyczy sieci kanalizacyjnej, która będzie odprowadzać ścieki do oczyszczalni wybudowanej np. ze środków ZPORR, powiązania dotyczące sfery społeczno-gospodarczej: projekt dotyczy budowy sieci wodociągowej do terenów pod inwestycje gospodarcze, do których realizowany jest projekt modernizacji i rozbudowy drogi dojazdowej.\n17 Opis i ocena wariantów alternatywnych\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Opis i ocena wariantów alternatywnych Należy odnieść się do alternatywnych możliwych rozwiązań zakresu projektu (czyli alternatywnego projektu), wytyczenia innych tras, budowy kilku oczyszczalni, podłączenia kanalizacji do innej oczyszczalni (np. w sąsiedniej gminie), dołączenia sąsiednich gmin do oczyszczalni, zaproponowanie dla części użytkowników alternatywnych rozwiązań (przydomowe oczyszczalnie, szczelne zbiorniki). Warianty mogą dotyczyć między innymi następujących aspektów realizacji projektu: lokalizacji, zakresu przedmiotowego projektu, skali projektu (w zależności od zgłaszanych potrzeb oraz prognoz dotyczących przyszłego popytu na wodę/odbiór ścieków np., nowe inwestycje komercyjne, rozwój budownictwa mieszkaniowego), alternatywnych źródeł pozyskania środków finansowych. Należy odnieść każdy z wariantów do zidentyfikowanych potrzeb interesariuszy i opisać w jakim stopniu dany wariant przyczyni się do ich zaspokojenia. Metodę analizy opcji należy dobrać do specyfiki przedsięwzięcia np. metodę dynamicznego kosztu jednostkowego (DGC), gdzie za miarę rezultatu należy przyjąć:\n18 Analiza techniczna projektu\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Analiza techniczna projektu Informacje niezbędne w niniejszym punkcie pochodzić będą w pierwszej kolejności z posiadanej przez Wnioskodawcę dokumentacji technicznej. Należy jednak wybrać informacje najistotniejsze. Zakres danych niezbędnych do opisania w niniejszym punkcie zależeć będzie od rodzaju projektu. W przypadku sieci kanalizacyjnych to np.: charakterystyka zaprojektowanego systemu (grawitacyjny/tłoczny, lokalizacja głównych zlewni i rurociągów przesyłowych, informacja o przepustowości oczyszczalni odbierającej ścieki), długość sieci (łączna oraz w rozbiciu na sieć grawitacyjną i tłoczną), zastosowane materiały i średnice rurociągów, liczba i długość przyłączy indywidualnych, liczba osób korzystających z kanalizacji wybudowanej w wyniku realizacji projektu, liczba dostawców ścieków (w tym RLM projektu), projektowana ilość ścieków (m3/d), liczba przepompowni, ogólna charakterystyka parametrów pracy (np. moc, wydajność hydrauliczna, system monitoringu pracy przepompowni). Jeżeli przedsięwzięcie składa się z kilku etapów lub stanowi etap większego przedsięwzięcia należy scharakteryzować każdy z nich.\n19 Uwarunkowania formalnoprawne\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Uwarunkowania formalnoprawne 1. Uwarunkowania wynikające z procedur prawa budowlanego i zagospodarowania przestrzennego Należy przedstawić informację o stopniu zaawansowania prac związanych z wydaniem prawomocnego pozwolenia na budowę oraz opracowaniem pełnej dokumentacji budowlanej. 2. Prawo do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane Należy przedstawić informację czy oraz na jakiej podstawie Wnioskodawca posiada prawo do dysponowania nieruchomościami, na których realizowane będą roboty budowlane niezbędnymi dla realizacji projektu. 3. Zgodność z prawem zamówień publicznych Zlecanie realizacji robót budowlanych, dostawy i usługi realizowane w ramach projektu podlegają przepisom ustawy z r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 164 poz z późń. zm.). W niniejszym punkcie należy scharakteryzować rodzaj i przedmiot każdej z zaplanowanych procedur udzielania zamówień publicznych. 4. Specyficzne uwarunkowania prawne Czy realizacja inwestycji wymagała (lub jest uzależniona od) przeprowadzenia szczególnych postępowań związanych np. z przepisami o ocenie oddziaływania na środowisko, oddziaływaniem na obszary Natura 2000, ochroną zabytków, ochroną gruntów rolnych, prawem wodnym lub wynikających np. ze stwierdzonych przez upoważnione organy administracyjne znacznych przekroczeniach stężeń zanieczyszczeń itd. Czy inwestycja podlega regulacjom dotyczącym pomocy publicznej?\n20 Analiza potencjału instytucjonalnego Wnioskodawcy\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Analiza potencjału instytucjonalnego Wnioskodawcy Niniejszy rozdział powinien zawierać informacje służące do ustalenia i oceny czy Wnioskodawca jest gotowy do realizacji projektu oraz ma możliwości jego utrzymania w przyszłości. Istotne jest zamieszczenie informacji dotyczących kompetencji oraz zasobów sprzętowych i kadrowych jednostki bezpośrednio odpowiedzialnej za sprawy administracyjne i merytoryczne inwestycji (komórki organizacyjnej, stanowiska pracy). W przypadku, jeżeli w realizację projektu będą zaangażowani partnerzy, należy scharakteryzować zakres ich zaangażowania oraz kompetencje związane z jego realizacją: opisać strukturę i zasady współpracy, prawną podstawę współpracy (umowę, porozumienie administracyjne – czy zostały zawarte w drodze procedur partnerstwa publiczno prywatnego w rozumieniu ustawy z r. o partnerstwie publiczno prywatnym, Dz. U. nr 169 poz z 2005 r., późn. zm.), główne prawa i obowiązki partnera (-ów), kwestie własności i finansowania przedmiotu projektu po zakończeniu jego realizacji, sposób zabezpieczenia środków finansowych, zasady rozliczeń i płatności, jeżeli partner uczestniczy w finansowaniu nakładów inwestycyjnych.\n21 EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Opis podmiotu odpowiedzialnego za eksploatację przedmiotu inwestycji po jej zakończeniu Jeżeli bieżącym zarządzaniem projektu zajmować się będzie inny niż Wnioskodawca podmiot, należy wyjaśnić przyczyny, korzyści oraz formę prawną przekazania funkcji związanych z użytkowaniem danej infrastruktury. Należy określić jaki podmiot będzie zarządzał infrastrukturą powstałą w wyniku realizacji projektu, w tym : sposób wyboru podmiotu eksploatującego, jego formę prawną i strukturę własnościową, zakres nadzoru Wnioskodawcy, czy sprosta on wymaganiom związanym z bieżącym utrzymaniem infrastruktury (zasoby kadrowe, sprzętowe, organizacyjne oraz finansowe w kontekście zdolności do utrzymania rezultatów projektu zgodnie z art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Doświadczenie w realizacji projektów inwestycyjnych W punkcie tym powinna znaleźć się informacja w zakresie projektów inwestycyjnych dotychczas zrealizowanych przez Wnioskodawcę (i ew. partnerów). Należy przy tym skupić się na projektach powiązanych terytorialnie, technicznie lub w zakresie celów społeczno-gospodarczych z przedmiotem zgłaszanego wniosku.\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Analiza finansowa Cele: umożliwienia oceny rentowności i efektywności finansowej projektu, ustalenia właściwego (maksymalnego) dofinansowania z funduszy UE, ocena płynności i trwałości finansowej projektu. Analizy należy wykonywać kierując się zasadami rzetelności oraz ostrożnej wyceny.\n23 EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Metoda przyrostu Analizę sporządza się przy użyciu metody przyrostu – projekt jest oceniany na podstawie różnicy w kosztach i przychodach między opcją zakładająca realizację projektu, a alternatywną opcją bez realizacji projektu, Uzyskane wartości przyrostu są przepływami pieniężnymi projektu i stanowią podstawę do analizy wskaźników dyskontowych. System wod.-kan. z projektem System wod. kan. bez projektu Wartości przyrostu\n24 Pozostałe zasady analizy finansowej\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Pozostałe zasady analizy finansowej w analizach należy stosować ceny stałe w złotych tj. ceny z roku bazowego (po korekcie wpływu inflacji), stopa dyskontowa wynosi 5%, punktem wyjścia projekcji finansowych są dane finansowo-księgowe podmiotów eksploatujących przedsięwzięcie/system za rok poprzedni, prognoza finansowa sporządzana musi być w okresach rocznych (stan kont na 31.12) dla 30-letniego okresu referencyjnego, do podstawowych narzędzi analizy należą: rachunek przepływów pieniężnych oraz rachunek zysków i strat, pomocniczo można opracować bilans dla głównych pozycji aktywów i pasywów. Zaleca się zastosowanie formatu tabel zgodnego z przepisami o rachunkowości (grupy główne), przy czym minimalne zestawienie powinno obejmować: nakłady inwestycyjne, przychody operacyjne, koszty operacyjne, wartość rezydualną.\n25 Harmonogram, nakłady inwestycyjne\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Harmonogram, nakłady inwestycyjne W studium należy uszczegółowić i opisać informacje podawane we wniosku o dofinansowanie w zakresie: planowanych terminów realizacji, w tym procedur wyłonienia wykonawcy (zamówienia publiczne), terminów realizacji poszczególnych etapów, terminów odbiorów, planowanych rozliczeń; nakładów inwestycyjnych, w tym kwalifikowalności poszczególnych kategorii, pod kątem celów RPO oraz wymogów IZ RPO (Podręcznik kwalifikowalności); należy przy tym zwrócić uwagę na kwestie kwalifikowalności dot. dokumentacji, nadzoru inwestorskiego, kosztów jednostki realizującej projekt, kosztów obsługi zamówień publicznych, promocji, podatku od towarów i usług itd. W studium zaleca się przedstawienie terminarza realizacji w postaci harmonogramu rzeczowo-finansowego, który przedstawia nakłady ponoszone na poszczególne składniki inwestycji (lub etapy) – w formie tabelarycznej lub np. wykresu Gantta.\n26 Umorzenie, nakłady odtworzeniowe, amortyzacja\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Umorzenie, nakłady odtworzeniowe, amortyzacja Środki trwałe zużywają się w czasie czego odzwierciedleniem jest zmniejszenie ich wartości bieżącej (umorzenie wartości bilansowej) oraz amortyzacja (jako kategoria kosztu), Okres referencyjny jest dłuższy niż okresy umorzenia niektórych składników majątkowych systemu wodnokanalizacyjnego, w związku z czym analiza finansowa powinna przewidzieć wydatki na odtworzenie majątku objętego projektem – minimum, aby utrzymać jego użyteczność do końca okresu referencyjnego. Plan inwestycji odtworzeniowych stanowi także element uzasadnienia trwałości (technicznej) projektu. Należy zaznaczyć, iż nakłady odtworzeniowe powodują wzrost wartości środków trwałych, co oznacza, że podlegają amortyzacji. Nie należy ich mylić z kosztami bieżących napraw, remontów i konserwacji zaliczanych wprost do kosztów operacyjnych.\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Wartość rezydualna Metoda amortyzacyjna: Likwidacja przedmiotu inwestycji po upływie okresu referencyjnego Wartością rezydualna jest sumą wartości bieżącej środków trwałych stanowiących przedmiot inwestycji z wartością bieżącą nakładów odtworzeniowych na koniec 30-tego roku analizy. Wybór metody amortyzacji (liniowa, progresywna, degresywna) należy do Wnioskodawcy, przy czym musi być ona jednolita dla całej analizy. Metoda „renty dożywotniej”: Brak likwidacji, funkcjonowanie bezterminowe. Wartość rezydualna jest kalkulowana w oparciu o wysokość przewidywanych przychodów wygenerowanych przez analizowaną inwestycję po upływie okresu referencyjnego, zgodnie ze wzorem: W przypadku, gdy wyliczona wartość jest ujemna należy przyjąć wartość zero.\n28 EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Analiza popytu W analizie należy przedstawić dane ilościowe oraz kalkulację przyszłych cen dla użytkowników za odprowadzanie i oczyszczanie ścieków / zaopatrzenie w wodę. Analiza ilościowa obejmuje między innymi następujące grupy beneficjentów ostatecznych: Mieszkańców, Przedsiębiorstwa, Podmioty publiczne (szkoły, ZOZ, urzędy itp.) Turystów, Zużycie jednostkowe dla ww. grup należy przyjąć na podstawie udokumentowanego przepływu z ubiegłych okresów lub opierać się na kalkulacjach wykonanych w dokumentacji technicznej lub na powszechnie przyjętych normach zużycia wody (np. Dz. U. z 2002 r., nr 8 poz. 70). Przyjęte założenia należy uzasadnić. Ilość ścieków należy przyjąć zgodnie z przewidywanym zużyciem wody.\n29 EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Dla projektów gospodarki ściekowej należy przeprowadzić wyliczenie wskaźnika RLM projektu, na który składa się: Liczba Mieszkańców (osoby fizyczne) + Równoważna LM obliczona na podstawie szacunku wielkości przepływu ścieków oraz udokumentowanych parametrów fizykochemicznych ścieków surowych.\n30 EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Przychody Kalkulacja taryf: 1. punktem wyjścia są taryfy obowiązujące w danym systemie wod. – kan., 2. kalkulacja kosztowa zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”, 3. ustalenie poziomu cen akceptowalnych społecznie (łącznie do 3 % dochodu do dyspozycji gospodarstw domowych). Na podstawie przewidywanego popytu oraz ustalonego planu taryfowego należy określić poziom przyszłych przychodów projektu. W oparciu o dane z lat ubiegłych należy również uwzględnić ryzyko braku ściągalności opłat.\n31 Koszty operacyjne – zasady ogólne\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Koszty operacyjne – zasady ogólne Koszty należy przedstawiać w układzie kont rodzajowych lub bardziej szczegółowych (pomocniczych): Amortyzacja*, Wynagrodzenia, Narzuty na wynagrodzenia, Materiały i energia, Usługi obce, Podatki (np. podatek od nieruchomości) i opłaty, Pozostałe koszty; Dla każdej kategorii kosztów wymagane jest szczegółowe uzasadnienie przyjętych założeń; W przypadku realizacji tylko sieci kanalizacyjnej, należy uwzględnić nie tylko koszty odprowadzania, ale również oczyszczania ścieków (dla wodociągów odpowiednio – koszty poboru dodatkowej wody); W osobnej pozycji należy uwzględnić koszty utylizacji pozostałości poprocesowych; * Obliczając koszty operacyjne w celu ustalenia wyniku i wskaźników finansowych projektu, pomija się wszystkie pozycje, którym nie odpowiada rzeczywisty wydatek pieniężny (amortyzację i rezerwy na wydatki nadzwyczajne);\n32 Wynik finansowy projektu\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Wynik finansowy projektu Na podstawie przepływów pieniężnych (wariant przyrostu) należy wyznaczyć finansowe wskaźniki efektywności przedsięwzięcia, czyli: FRR/C projektu (finansowa stopa zwrotu z inwestycji), FNPV/C projektu (finansowa zaktualizowana wartość netto), Do obliczenia ww. wskaźników należy wziąć pod uwagę następujące przepływy środków pieniężnych (FCF) w okresie referencyjnym: jako wydatki: początkowe nakłady inwestycyjne, inwestycje odtworzeniowe, koszty działalności operacyjnej (bez amortyzacji), oraz jako wpływy: wpływy z przychodów generowanych przez projekt, wartość rezydualną projektu na koniec okresu jego użytkowania. Ocenie merytorycznej technicznej będą podlegać wyłącznie projekty, które spełnią łącznie kryteria progowe wskaźników finansowych, określone w Szczegółowym Opisie RPO WP tj. FNPV/C < 0 i FRR/C < stopa dyskonta (5%). W obliczeniach obu wskaźników pełną wartość nakładów inwestycyjnych bez względu na to, kto je ponosi.\n33 Ustalenie poziomu dofinansowania\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Ustalenie poziomu dofinansowania Kluczowym elementem studium wykonalności projektów generujących dochody jest ustalenie luki w finansowaniu projektu i poziomu maksymalnego dopuszczalnego dofinansowania. Punkt niniejszy nie będzie występował w studiach wykonalności projektów podlegających przepisom w zakresie udzielania pomocy publicznej na inwestycje ochrony środowiska. Opis metodologii zostanie przedstawiony w odrębnej prezentacji.\n34 Trwałość finansowa projektu\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Trwałość finansowa projektu Analiza finansowa inwestycji powinna wykazać finansową trwałość projektu, która oznacza, że przedsięwzięciu nie grozi wyczerpanie środków pieniężnych i utrata zdolności do bieżącego regulowania wydatków. Zapewnienie płynności wymaga harmonizacji czasowej wpływów i wydatków i jest niezbędne na etapie wdrażania i eksploatacji. Podstawowym narzędziem do analizy trwałości jest pełny rachunek przepływów pieniężnych inwestycji (część operacyjna, inwestycyjna i finansowa). Dane dotyczące ww. pozycji należy zaczerpnąć z poprzednich analiz. Trwałość występuje wtedy, gdy suma przepływów generowanych przez projekt jest dodatnia we wszystkich latach objętych analizą.\n35 EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Kolejnym wymaganym krokiem analizy trwałości jest weryfikacja zdolności Wnioskodawcy (podmiotu eksploatującego) do zapewnienia środków finansowych koniecznych do pokrycia kosztów eksploatacji. W tym celu na podstawie oszacowanego wcześniej zapotrzebowania na środki obrotowe i inwestycyjne, należy określić źródła pochodzenia kapitału niezbędnego do zapewnienia płynności na etapie realizacji i eksploatacji projektu. Dane te służą uzasadnieniu, czy wydatki nie zagrożą stabilności finansowej Wnioskodawcy/podmiotu odpowiedzialnego za eksploatację. Zmiany przepływów pieniężnych, zaczerpnięte z analizy finansowej, należy również odnieść do prognozowanej sytuacji całego systemu gospodarki wodnościekowej gminy. Co do zasady w analizie trwałości stosuje się przepływy nominalne (niezdyskontowane).\n36 EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Analiza ekonomiczna Cel: określenie korzyści i kosztów społecznych i gospodarczych wywołanych realizacją projektu. Punktem wyjścia do sporządzenia analizy są ustalenia przyjęte w analizie finansowej, które należy: skorygować o efekty związane z systemem fiskalnym, skorygować o efekty zewnętrzne, przekształcić z cen rynkowych na ceny rozrachunkowe,\n37 Korekta o efekty fiskalne\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Korekta o efekty fiskalne Korekty fiskalne polegają na odliczeniu tych wydatków, które nie mają odpowiednika w realnych zasobach, jak np. dotacje i podatki pośrednie (VAT) od nakładów i przepływów projektu. Ponadto: objęte analizą ekonomiczną nakłady i koszty powinny obejmować podatki bezpośrednie (np. od nieruchomości), należy pominąć „płatności z tytułu ubezpieczeń społecznych na rzecz osób fizycznych, We wszystkich wyżej opisanych przypadkach należy każdorazowo zweryfikować, czy nie dochodzi do podwójnego liczenia ww. składników np. podatek od dochodów osób fizycznych – dla beneficjentów ostatecznych stanowi obciążenie wynagrodzenia brutto, zaś dla gminy (w części) stanowi dodatkowy dochód.\n38 Korekta o efekty zewnętrzne\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Korekta o efekty zewnętrzne W pozycjach wydatków i wpływów należy uwzględnić także zewnętrzne koszty i korzyści, którym nie towarzyszą przepływy pieniężne, np. zwiększony ruch turystyczny, wzrost wartości nieruchomości itd. Należy przy tym szczegółowo opisać i uzasadnić przesłanki przyjętych w tym zakresie szacunków. Zazwyczaj czynniki te będą nawiązywać do określonych dla projektu wskaźników rezultatów lub oddziaływań. Konieczne jest przypisanie im określonych wartości zarówno fizycznych jak i oszacować ich wartość w pieniądzu. Do najpopularniejszych metod szacowania wartości środowiska (w tym korzyści i kosztów projektu) należą: metoda oddziaływanie skutek (zwana metodą efektów produkcyjnych), metoda odtworzeniowa, metoda prewencyjna, koszty utraconych możliwości.\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Nie istnieje jedna uniwersalna metoda szacowania kompleksowo strat gospodarczych spowodowanych zanieczyszczeniami środowiska. Dlatego też przedstawiane czynniki i ich wartości powinno cechować: pewność lub obiektywnie wysokie prawdopodobieństwo zaistnienia, racjonalna metodologia oszacowania (poparta np. normami, obowiązującymi stawkami opłat, cenami rynkowymi, przeprowadzonymi badaniami naukowymi, statystyką). Do najczęściej występujących korzyści ekonomicznych w zakresie infrastruktury wodno-ściekowej zaliczyć można np.: korzyści wynikające z dodatkowego zatrudnienia, zmniejszenie ilości i stężeń zanieczyszczeń odprowadzanych do środowiska bez oczyszczenia, oszacowanie metodami hedonicznymi (hedonic price ) zmian wartości nieruchomości oraz przeznaczenia gruntów rolnych na cele inwestycyjne, wzrost dochodów w wyniku działalności ubocznej (turystyka, rybołówstwo, działalność gospodarcza, które rozwiną się lub zostaną utrzymane), zmniejszenie ilości i stężeń zanieczyszczeń, na które narażeni są konsumenci nieoczyszczonej wody,\n40 EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Odpowiednie pozycje oszacowania należy zaprezentować w formie tabelarycznej dla okresu referencyjnego (30 lat) jako wpływy ekonomiczne projektu. Dla tych kategorii oddziaływań, dla których kwantyfikacja i oszacowanie wartości byłoby obarczone zbyt dużym ryzykiem (dla których wnioskodawca nie dysponuje wiarygodnymi i uzasadnionymi szacunkami), należy przedstawić opis uwzględniający charakterystykę i skalę pozytywnych oddziaływań (analiza wielokryterialna).\n41 Koszty społeczno gospodarcze związane z realizacją projektu\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Koszty społeczno gospodarcze związane z realizacją projektu Do przykładowych dodatkowych kosztów ekonomicznych można zaliczyć: koszty związane ze wzrostem opłat za odprowadzanie ścieków/dostawę wody, w tym w związku z przekroczeniem poziomu opłat akceptowalnych społecznie, utracone korzyści alternatywnego wykorzystania nieruchomości przeznaczonych włącznie do celów projektu, negatywne efekty zewnętrzne na etapie budowy związane z otwarciem placów budowy, zwłaszcza w przypadku sieci infrastruktury miejskiej (ujemny wpływ na funkcje mieszkaniowe, produkcyjne i usługowe, możliwości poruszania się, dziedzictwo historyczne i kulturowe, na warunki działalności rolniczej i na elementy infrastruktury itp.), niekorzystne efekty zewnętrzne w wyniku potencjalnego oddziaływania na środowisko (zużycie ziemi, pogorszenie stosunków wodnych, pogorszenie walorów krajobrazowych, wpływ na środowisko przyrodnicze) i na infrastrukturę innego rodzaju (np. zmniejszenie nośności drogi).\n42 Analiza wskaźników ekonomicznych\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Analiza wskaźników ekonomicznych Wartości korzyści i kosztów ekonomicznych należy przedstawić w formie tabelarycznej dla okresu prognozy (30 lat). Do obliczenia ww. wskaźników należy wziąć pod uwagę następujące przepływy o charakterze ekonomicznym: wydatki: nakłady inwestycyjne (bez uwzględniania dotacji), koszty ekonomiczne, wpływy: przychody i korzyści o charakterze ekonomicznym, wartość rezydualną.\n43 EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Na podstawie tych przepływów pieniężnych należy wyznaczyć ekonomiczne wskaźniki efektywności przedsięwzięcia, czyli: ERR projektu, ENPV projektu, B/C projektu. Wskaźnik B/C oznacza stosunek zdyskontowanych korzyści do sumy zdyskontowanych kosztów generowanych w okresie referencyjnym. W celu uproszczenia obliczeń zaleca się, aby dla analizy ekonomicznej stosować stopę dyskontową równą stopie przyjętej w analizie finansowej (5 % dla cen stałych), w przypadku dużych projektów wymagana społeczna stopa dyskontowa wynosi 5,5 %. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z kryteriami oceny merytorycznej określonymi w Szczegółowym Opisie RPO WP, dofinansowaniem ze środków EFRR może być objęty jedynie projekt społecznie „korzystny” tj. charakteryzujący się wskaźnikami: ENPV > 0, oraz ERR > społeczna stopa dyskonta (5%), oraz B/C > 1\n44 Analiza oddziaływania na środowisko\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Analiza oddziaływania na środowisko W rozdziale niniejszym należy opisać oddziaływania projektu na sferę środowiska oraz uzasadnić zgodność przedsięwzięcia z zasadami polityki ochrony środowiska UE: procedurę ooś przedsięwzięcia, przedstawienie analizy poszczególnych obszarów oddziaływania inwestycji na środowisko, opisać czy wystąpią oddziaływania na obszary Natura 2000 lub inne obszary chronione.\n45 Analiza ryzyka i wrażliwości\nEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Analiza ryzyka i wrażliwości Analiza ryzyka obejmuje: identyfikację istniejących i potencjalnych zagrożeń, określeniu prawdopodobieństwa ich wystąpienia, wpływu na projekt, analizę działań zapobiegawczych. Do najważniejszych grup ryzyka należą np.: ryzyka społeczne (konflikty, dysponowanie nieruchomościami), popytowe, finansowe (związane ze źródłami finansowania, przychodami i kosztami operacyjnymi), prawne, organizacyjne i związane z zasobami ludzkimi, techniczne i związane z infrastrukturą. Zaleca się również przeprowadzenie analizy wrażliwości podstawowych wskaźników finansowych lub ekonomicznych (np. NPV, IRR) w zależności od zmian kluczowych czynników składowych przepływów finansowych lub ekonomicznych (np. cen, kosztów eksploatacyjnych, wzrostu nakładów inwestycyjnych).\n46 EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Załączniki do studium wymaganym załącznikiem jest Specyfikacja wskaźników podlegających ocenie merytorycznej, zaleca się załączenie matrycy logicznej projektu, w związku z ograniczeniami technicznymi dotyczącymi prezentacji rozbudowanej analizy finansowej projektu wynikającej z zastosowania metody przyrostu – szczegółowe tabele z prognozami poszczególnych przepływów dla 30-letniego okresu referencyjnego zaleca się zamieścić jako załączniki do studium,\n47 EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO\nWOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE Potencjalne błędy błędna (lub brak) identyfikacja potrzeb i celów projektu, brak analizy wariantów, brak rzetelności przedstawianych danych i wyliczeń – w przypadku podawania danych statystycznych lub technicznych należy bezwzględnie określić ich źródło; w zakresie analizy finansowej i ekonomicznej: niespójne stosowanie założeń – w tym różnice wartościowe poszczególnych parametrów, nieuwzględnienie wartości rezydualnej, lub jej uwzględnienie w niezdyskontowanej wysokości, pominięcie niektórych kosztów operacyjnych, uwzględnienie amortyzacji w wyliczeniach wskaźników finansowych, brak analizy trwałości (należy zwrócić uwagę na inne inwestycje Wnioskodawcy), brak korekty fiskalnej w analizie ekonomicznej, brak rzetelnej metodologii i wiarygodnych danych w zakresie szacowania tzw. zewnętrznych korzyści ekonomicznych, nieuwzględnienie kosztów zewnętrznych w analizie ekonomicznej,


Akcesoria piloty (3)\nAutomatyka do bram garażowych i drzwi (3)\nAutomatyka do bram przesuwnych (3)\nAutomatyka do bram skrzydłowych (3)\nWiśniowski 2k310 , Dwukanałowy pilot samouczący 310MHz\nPilot do bramy 4-kanałowy Wiśniowski LUNAR U-Move Intro Cover\nWiśniowski PULSAR RTS , pilot 4-kanałowy 433,92 MHZ\nWiśniowski - bramy ręczne i na pilot\nWiśniowski to marka znana wszystkim osobom, które zastanawiają się nad zainwestowaniem w wysokiej klasy bramy garażowe oraz przemysłowe. Do dyspozycji klientów oddano różne modele bram. W związku z tym można je łatwo dopasować do swojej prywatnej posesji i cieszyć się nimi długimi latami. W ofercie producenta można znaleźć również napędy. Są one połączeniem nowoczesności, prostoty obsługi i niezawodności. W swojej ofercie posiadamy również piloty firmy Wiśniowski.\nWszystkie powyższe propozycje dostępne są w korzystnych cenach. Firma skupia się na najwyższej jakości swoich produktów. Producent cały czas rozbudowuje swoją ofertę. Napędy są łatwe do programowania, a poza tym bez problemów radzą sobie z wykrywaniem ewentualnych przeszkód i niebezpieczeństw. Zdecydowanie się na tak sprawdzone produkty z zakresu automatyki to absolutny strzał w dziesiątkę.\nWiśniowski to producent znany przede wszystkim z produkcji bram. W związku z tym warto rozejrzeć się za różnymi modelami, które bez problemów dopasuje się do swoich oczekiwań i aktualnych potrzeb. Mowa m.in. o bramach segmentowych, roletowych czy też uchylnych. Oferta jest również wzbogacona w bramy znajdujące zastosowanie w przemyśle. W tej sytuacji dobrym wyborem będą bramy harmonijkowe lub podwieszane.\nZarówno automatyka, jak i bramy powstają ze starannie dobranych materiałów. Pracują nad tym wybitni fachowcy, więc poszczególne rozwiązania zaskoczą użytkowników swoją funkcjonalnością i uniwersalnością. Mogą pracować w każdych warunkach atmosferycznych. Urządzenia wykazują się długoletnią sprawnością, więc po pewnym czasie nie będzie konieczności wymieniania ich na inny sprzęt. To spora oszczędność oraz duża wygoda dla potencjalnych nabywców.\nFaac 740D centrala sterująca wbudowana 740 202269\n965,55 zł772,44 zł\nFaac 390126 szyna pojedyncza z paskiem długość 3m\n412,06 zł370,85 zł\nFaac 390132 szyna pojedyncza z paskiem długość 3.6m\n479,70 zł431,73 zł


Odchudzanie wiosną | Zdrowe odchudzanie\nMarzec 9, 2012 Marzec 13, 2012 Dorota\nWiosna już puka do naszych okien. W ramówkach programów telewizyjnych przedstawiane są ciekawe stylizacje na różne okazje: od wyjścia do pracy, poprzez bankiet oraz wycieczkę poza miasto. Jest w czym wybierać. Jednak jak zwykle największe pole do popisu mają szczupłe osoby. Chociażby z tego powodu warto podnieść rękawicę i stawić czoła losowi, zaczynając odchudzanie.\nWiosenny wysiłek odchudzania\nWiosną cała przyroda budzi się i zmienia. Jest gotowa na duże wyzwanie. Dlatego też w naturalny sposób zmienia się także człowiek, otwierając się na nowe możliwości. Widząc jak przyroda radzi sobie z odrodzeniem i wracaniem do pełni życia, niejako podświadomość zaczyna nam podpowiadać, co robić, by móc osiągnąć równie sporo w temacie swojej sylwetki.\nPonadto wiosna to również taki czas, kiedy można osiągnąć więcej z prostych zalet kalendarza. Mamy za sobą Boże Narodzenie, smakołyki Nowego Roku i karnawału, a nawet Tłusty Czwartek. Pozostaje nam post oraz dwa dni Świąt Wielkanocnych, które z powodu tradycji oraz przyzwyczajeń nie muszą być tak bardzo tłuste, jak inne wielkie uroczystości przypadające w innych dniach roku.\nDzień jest dłuższy, na zewnątrz nie ma obawy przed nagłym opadem śniegu, czy śliską nawierzchnią, jest piękniej, dlatego siłą rzeczy wychodzimy na dłuższe spacery oraz więcej się poruszamy.\nOdchudzanie zimą jest trudniejsze\nPowodów jest sporo. Zimą dzień jest krótszy, co sprawia, że szybciej chce się nam spać. Nie mamy tyle możliwości i tyle mobilizacji do ćwiczeń, ile chcielibyśmy. Zimą w naturalny sposób gromadzimy dodatkowe kalorie oraz tłuszczyk, by nie dać się niesprzyjającej pogodzie. W ten sposób jesteśmy bardziej odporni na niekorzystne warunki atmosferyczne.\nGdy na dworze szaro i buro, zamiast się gimnastykować, wolimy ulubiony serial i kanapę. Natomiast już przy pierwszych bardziej zdecydowanych promieniach mamy więcej ochoty do spacerowania oraz więcej możliwości do ćwiczeń – zarówno w pomieszczeniu, jak i na zewnątrz.\nSłońce to dobry humor\nNa pewno zauważyliście, że wystarczy wyjrzeć za okno na świecące wysoko na niebie słońce, by mieć dobry humor. Dodatkowo śpiewające ptaszki oraz piękna zielona trawa podnoszą nasze korzystne odczucia. Mamy się i chcemy ją pozytywnie spożytkować.\nAż chce się żyć, wyskoczyć z domu i wybrać się na beztroski i długi spacer. Mniej nas ciągnie do słodyczy, a świeże owoce i warzywa aż wołają o to, by je skosztować. Odpowiadamy chętnie na to zawołanie i jemy zdrowiej, baczniej przyglądając się wszystkiemu, co ląduje na naszym talerzu.\nMedyczne wskazania do walki z wagą\nOdchudzanie warto rozpocząć z wielu powodów. W przypadku nieznacznie nagromadzonego tłuszczyku liczy się aspekt estetyczny i poprawa samopoczucia. W przypadku otyłości natomiast dochodzi kwestia ochrony przed licznymi chorobami. Kilka kilogramów mniej u osób otyłych to mniejsze ryzyko wystąpienia cukrzycy typu II, a wraz z nim mniejsze ryzyko śmierci na skutek powikłań chorobowych. Ponadto zmniejszeniu podlegają także problemy z chrapaniem, dusznością, zadyszką, potliwością, bólami stawów, nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami miesiączkowania, czy też nadmiernym owłosieniem występującym w nietypowych miejscach na ciele. Otyłość jest również bardzo częstym powodem problemów z płodnością. Zmniejszenie masy ciała pozwala zwiększyć szansę posiadania potomstwa.\nJak odchudzić się na trwałe?\nWiększość problemów z otyłością ma źródło psychiczne. Tylko niewielki procent powodują zaburzenia wywołane chorobami, czy też innymi nieprawidłowościami. Jemy, bo chcemy w ten sposób zmniejszyć swoje poczucie winy, zagłuszyć lęk, pozbyć się stresu. Zajadamy wszelkie niepowodzenia oraz dajemy sobie poczucie bezpieczeństwa i chwilę przyjemności, na które w ogólnej ocenie przecież zasługujemy.\nNieprawidłowe żywienie i tycie tym samym (spożywanie byle czego, byle jak i byle gdzie) jest spowodowane często zaburzeniem proporcji między pracą a życiem prywatnym. Gdy na zajęciach zawodowych spędzamy bardzo dużo czasu, nie odpoczywamy tyle, ile powinniśmy, nagle okazuje się, że tyjemy. Nasz metabolizm zwalnia, nasz organizm ma mniejsze możliwości do regeneracji. W ten sposób otrzymujemy jasny sygnał, że coś jest nie tak z naszym stylem życia i życiowymi priorytetami.\nJedzenie ma również odzwierciedlać nasze przyzwyczajenia z najmłodszych lat dzieciństwa, kiedy smaczne ciasto, czy lody były obowiązkowym repertuarem dnia. Często kultywując pewne tradycje, powtarzamy błędy, które dają nam poczucie bezpieczeństwa i przypominają o beztroskim czasie dzieciństwa, do którego z chęcią niejednokrotnie byśmy wrócili.\nZ tych wszystkich powodów często, by mówić o prawdziwie skutecznym odchudzaniu, zaleca się połączyć zrzucanie zbędnego tłuszczyku z wizytami psychologa. W ten sposób specjalista może nam pomóc uzmysłowić sobie, gdzie leży problem i jak najlepiej sobie z nim poradzić. Dodatkowo często zamiast decydować się na modną dietę, dużo rozsądniejsze wydaje się rozpocząć po prostu zdrowy styl życia i wprowadzić w codzienność zdrowe menu, przygotowane przez dietetyka. Specjalista zazwyczaj weźmie pod uwagę nasze przyzwyczajenia, potrzeby, oczekiwania, styl życia, rodzaj naszej otyłości oraz ilość tkanki tłuszczowej. Takie odchudzanie jest niezmiennie najbardziej skuteczne oraz obarczone najmniejszym ryzykiem wystąpienia efektu jojo.\nOdchudzając się, można poszukać wsparcia w specjalnych grupach, tworzonych przez osoby mające podobny problem. Podczas rozmowy i różnych form ćwiczeń można poradzić sobie z frustracją wynikającą z problemów w związku, braku szczęścia w kontaktach damsko-męskich. Można również zrozumieć praktykowane przez siebie zajadanie nudy, czy też sięganie po niezdrowe przekąski w chwili dużego wzburzenia emocjonalnego.\nTaka grupa wsparcia pozwala radzić sobie z różnego typu stereotypami, mówiącymi o tym, że po ciąży kobieta tyje i nic z tym nie da się zrobić lub że na starość trzeba być grubym. Dzięki niej można zrozumieć zagrożenia oraz korzyści, jakie niesie jedzenie. I co najważniejsze taka grupa wsparcia jako całość i jej poszczególne osoby jest z osobą odchudzającą się przez cały czas, kiedy trwa terapia.\nDodatkowy plus to również korzystanie z mobilizacji i motywacji, jaką możemy otrzymać na forach internetowych. Sposobem na odchudzanie wiosną jest założenie wątku, na którym wszystkie odchudzające się osoby mogą się motywować oraz sprawdzać swoje aktualne osiągnięcia. Gdy mamy świadomość, że w trakcie dnia przyjdzie taki moment, kiedy ktoś zapyta, co u nas i wypadałoby powiedzieć prawdę, to może nas dodatkowo zmotywować do jeszcze większego wysiłku.\nFakty o odchudzaniu i otyłości odchudzanie wiosną, skuteczne odchudzanie, sposób na odchudzanie\n← Najpopularniejsze diety – co wybrać?\nWęglowodany – jeść czy nie jeść? →


Polska armia znaczącą siłą na manewrach Siil 2018 w Estonii | Niezależna\nPolska armia znaczącą siłą na manewrach Siil…\nObronność / WIADOMOŚĆ / 06.05.2018, godz. 13:53\n/ DG RSZ / archiwum Eesti Kaitsevägi\nPonad 120 żołnierzy, 4 samoloty i 30 pojazdów z jednostek podległych Dowódcy Generalnemu Rodzajów Sił Zbrojnych bierze udział w największym ćwiczeniu Estońskich Sił Zbrojnych od 1991 roku — Siil 2018.\nĆwiczenie z wojskami Siil 2018 (pol. Jeż, ang. Hedgehog) koncentruje się w głównej mierze na prowadzeniu działań z zakresu obrony terytorialnej w sytuacji wystąpienia zagrożeń tak konwencjonalnych, jak i hybrydowych. Zaangażowanych jest w nie ponad 15 tys. żołnierzy, ochotników z organizacji proobronnych, Kobiecej Organizacji Sił Samoobrony (ang. Women's Home Defence Organization), policji i służby ratowniczej — czytamy na oficjalnym portalu DG RSZ.\nO międzynarodowym charakterze manewrów świadczy udział około 2 tysięcy żołnierzy z sił zbrojnych 19 państw Sojuszu Północnoatlantyckiego i krajów partnerskich, w tym Polski, Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Francji, Kanady, Ukrainy, Finlandii, Szwecji, Danii, Belgii, Irlandii, Litwy, Łotwy i Gruzji. Angażuje ono również Batalionowe Grupy Bojowe NATO podporządkowane stacjonującej w Elblągu Międzynarodowej Dywizji Północ-Wschód — informuje Dowództwo Generalne.\nSiły i środki z SZ RP wydzielone do udziału w ćwiczeniu dzielą się na dwa komponenty: lotniczy i lądowy. Komponent lotniczy tworzy ponad 40 żołnierzy i 4 samoloty Su-22 z 21 Bazy Lotnictwa Taktycznego, którzy przebywają w Bazie Lotniczej Ämari w estońskiej miejscowości Harjumaa od 30 kwietnia br. Natomiast komponent lądowy, który szkolić się będzie na poligonie w Voru dotarł na miejsce 3 maja. W jego skład wchodzi ponad 80 żołnierzy i sprzęt wojskowy z 8. Pułku Przeciwlotniczego, 1. Rejonowej Bazy Logistycznej, 9. Pułku Rozpoznawczego oraz Brygady Wsparcia Dowodzenia natowskiego Wielonarodowego Korpusu Północ-Wschód — podaje DG RSZ.\nSiil 2018 składa się z dwóch zasadniczych etapów. W pierwszym, który zakończył się dzisiaj, jednostki Estońskich Sił Zbrojnych wraz z organizacjami proobronnymi zrzeszonymi w Estońskiej Lidze Samooobrony osiągnęły gotowość do ćwiczenia, a następnie prowadziły szkolenie z zakresu bezpieczeństwa wewnętrznego, obejmujące m.in. takie zadania jak ewakuacja ludności z zagrożonego rejonu. W te przedsięwzięcia zaangażowane były również formacje z sektora pozamilitarnego. Etap ten objął także ćwiczenie żołnierzy rezerwy Quill z 92 Skrzydła Nadzoru Lotniczego. Drugi etap obejmujący zajęcia poligonowe odbędzie się w dniach 7-13 maja na pasach ćwiczeń w miejscowościach Voru, Polva, Valgamaa, a także na terenie północnej Łotwy. Głównym ćwiczącym będzie estońska 2. Brygada Piechoty, która podczas realizacji zadań wspierana będzie przez przybyłe pododdziały z krajów sojuszniczych i partnerskich. Rolę przeciwnika pełnić będzie 1. Brygada Piechoty i siły Batalionowych Grup Bojowych NATO.\nPolscy żołnierze przebywać będą w Estonii do 15 maja.\nEstoniamanewrypolska armiawspółpraca obronna


samorząd - Serwis Kolejowy\nPKP Polskie Linie Kolejowe S.A. po raz kolejny omówiły z samorządami zaawansowanie Programu Kolej Plus w zakresie wstępnych studiów planistyczno-prognostycznych. PLK przedstawiły zagadnienia ważne dla samorządów, a wnioskodawcy przekazali informacje o podjętych działaniach i dotychczasowym zaangażowaniu. Spółka oferuje merytoryczne wsparcie dla wnioskodawców Programu, który ma zwiększyć dostępność kolei.\nZ 76 wniosków, 65 przedsięwzięć jest na etapie przygotowań do ogłoszenia postępowania przetargowego dotyczącego wstępnego studium planistyczno-prognostycznego (opracowywany jest opis przedmiotu zamówienia przez samorządy). Na 11 projektach trwa postępowanie przetargowe. Ponadto dla 38 przedsięwzięć samorządy zabezpieczyły już w budżecie na 2021 r. finasowanie na opracowanie wstępnych studiów planistyczno-prognostycznych. Z każdym tygodniem widać wyraźny wzrost zaangażowania samorządów w działaniach na rzecz realizacji zgłoszonych projektów do Programu Kolej Plus.\n„Cykliczne wideokonferencje Polskich Linii Kolejowych z wnioskodawcami Programu Kolej Plus dostarczają informacji na temat realizacji wstępnych studiów planistyczno-prognostycznych. Spotkania są okazją do wymiany doświadczeń np. w przygotowaniu niezbędnych na tym etapie dokumentów. Planujemy także indywidulane spotkania z wnioskodawcami, by sprawnie przebiegał obecny etap Programu Kolej Plus” – mówi Ireneusz Merchel, prezes Zarządu PKP Polskich Linii Kolejowych S.A.\nProgram Kolej Plus zaplanowano do realizacji do 2028 roku. Jego realizacja wpłynie na poprawę warunków życia mieszkańców i wzrost atrakcyjności wielu regionów Polski. Będący pod egidą Ministerstwa Infrastruktury Program jest wart 6,6 mld zł, w tym 5,6 mld zł stanowią środki Budżetu Państwa i ok. 1 mld środki jednostek samorządu terytorialnego. Program przyczyni się do eliminowania wykluczenia komunikacyjnego poprzez zapewnienie lepszego dostępu do kolei. [cytaj więcej]\nAktualną listę projektów zakwalifikowanych do drugiego etapu programu Kolej Plus można znaleźć [tutaj].\nBlisko 9 mld zł w umowach z samorządami, z czego większość na 10 lat i przynajmniej 385 mln kilometrów, które pokonają pociągi przewoźnika – tak Polregio podsumowuje 2020 rok.\nPolregio, największy przewoźnik pasażerski w Polsce, kończy rok na plusie z dobrymi perspektywami na przyszłość (zaudytowane wyniki finansowe będą opublikowane po pierwszym kwartale 2021 roku). Z kontraktów wieloletnich aż 8 z 15 jest podpisanych na 10 lat, a większość pozostałych na 8 lub 6 lat. Dzięki temu spółka w perspektywie długoterminowej ma zapewnione finansowanie od samych tylko samorządów wojewódzkich na poziomie blisko 9 mld zł.\n„Mimo niesprzyjającej sytuacji związanej z pandemią nie zwalniamy tempa. Jesteśmy jednym z nielicznych przewoźników w Polsce, który w tym roku nie przeprowadził redukcji zatrudnienia, jak również nie obniżał pensji – mówi Artur Martyniuk, Prezes Zarządu POLREGIO. Dzięki podpisanym umowom i wprowadzonym w spółce zmianom, możemy pracować nad programem inwestycji zarówno we własne zaplecza techniczne, jak i modernizację oraz zakup nowego taboru” – podkreśla Prezes Polregio Artur Martyniuk.\nDo 12 grudnia 2020 r. spółka zabezpieczyła blisko 9 mld zł w umowach z samorządami wojewódzkimi na obsługę kolejowych połączeń regionalnych. Łączna praca eksploatacyjna zapewniona w kontraktach w 15 województwach, wyniesie przynajmniej 385 mln pociągokilometrów. Ta wartość może ulec zwiększeniu, wraz z otwieraniem nowych linii i jeśli samorządy zdecydują się uruchomić dodatkowe połączenia.


Czy wiesz, jak bardzo ważny jest zdrowy sen? Jak się okazuje, jakość snu w znaczący sposób wpływa na jakość naszego zdrowia – zarówno psychicznego, jak i fizycznego. Mało komfortowy sen obniża znacząco także naszą produktywność, tym samym przyczyniając się do gorszych rezultatów osiąganych w pracy, czy w szkole. Jeśli zatem od dłuższego czasu nie wysypiamy się, często budzimy w nocy, sen w ogóle nas nie relaksuje – warto pomyśleć o poprawie jego jakości. Jedną z podstawowych rzeczy, jakie możemy zrobić, jest kupno odpowiedniej pościeli.\nJak dobrze wybrać pościel z jedwabiu?\nNie każda pościel jedwabna jest taka sama. Tak samo, jak w przypadku innych rodzajów materiałów, jedwab wykorzystany do jej produkcji może być gorszej lub lepszej jakości, a co za tym idzie jakość samej pościeli również będzie się różnić. Jak zatem wybrać pościel do łóżka wysokiej klasy\nPrzede wszystkim zwracajmy uwagę na deklarowaną przez producenta bądź sprzedawcę pościeli masę Momme – im jest większa, tym trwalszy splot, a to oznacza, że pościel będzie służyła nam dłuższy czas. Oczywiście, pamiętajmy o tym, że wyższa jakość pościeli jedwabnej oznacza także, niestety, wyższą jej cenę.\nNajbardziej podstawowe rozwiązania są często najlepsze – dlatego domyślnie pościel jedwabna oferowana jest w kolorze białym. idealnie komponuje się on z większością sypialni, czy pokoi, rozjaśnia je i dodaje klimatu. Istnieją również, rzecz jasna, wersje pościeli w odmiennej kolorystyce. Zanim dokonamy zakupu powinniśmy więc dokładnie przemyśleć, czego tak naprawdę potrzebujemy.\nZalety pościeli jedwabnej – dlaczego warto w nią zainwestować?\nPościel jedwabna w ostatnich latach znacząco zyskała na popularności – zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Czym jednak pościel z jedwabiu zasłużyła sobie na takie uznanie?\nJednym z głównych czynników, który o tym zdecydował, był z pewnością fakt, że jedwab jest materiałem hipoalergicznym. Nie uczula ani nie podrażnia on skóry, dzięki czemu na komfortowy wypoczynek otuleni taką właśnie pościelą mogą sobie pozwolić również ludzie o delikatnej cerze i specjalnych wymaganiach. Poduszka naturalna zapewni również zdecydowanie lepszą jakość snu, niż syntetyczna.\nPościel z jedwabiu “oddycha” i jest przewiewna, ale jednocześnie zapewnia ciepło i komfort nawet w chłodne, zimowe wieczory. Z jednej strony jest ona leciutka i puszysta – z drugiej zapewnia komfortowy sen nawet bardziej wymagającym użytkownikom.\nCo bardzo ważne, jedwab jest materiałem niezwykle trwałym. Nawet po wielu praniach pościel z niego wykonana zachowa wszelkie swoje pozytywne właściwości – będzie również nadal prezentowała się niezwykle atrakcyjnie wizualnie. Warto także podkreślić, że jedwab jest odporny na zagnieżdżanie się w nim grzybów, roztoczy i innych drobnoustrojów. Sprawia to, że pościel z niego wykonana przez wiele lat gwarantowała nam zdrowy spoczynek.\nWady pościeli jedwabnej – czy to produkt absolutnie dla każdego?\nZdecydowanie największą wadą, jaką posiada jedwabna pościel jest jej cena. Nawet najtańszy komplet kosztował nas będzie około 1.000-1.200 złotych – przy czym, podkreślamy jeszcze raz, mowa o komplecie z najniższej półki cenowej. Za pościel jedwabną klasy premium zapłacimy więc nawet kilka razy więcej. Nie ma się jednak co dziwić takiemu stanowi rzeczy – jedwab jest materiałem bardzo ekskluzywnym i kosztownym, a jednocześnie bardzo pożądanym. Wyprodukowanie z niego wysokiej klasy pościeli nie jest wcale łatwe, a stworzenie produktu niskiej jakości jest po prostu nieopłacalne. Sprawia to, że pościel jedwabna prawdopodobnie jeszcze długi czas pozostanie towarem premium.\nA czy pościel taka jest dla każdego? Zdecydowana większość osób, która raz z niej skorzysta pozostaje przy jedwabnej pościeli już na zawsze. Głównymi czynnikami takiej decyzji jest wygoda i wszechstronność pościeli, a także jej trwałość (choć pościel jedwabna jest stosunkowo droga, jest również kilka razy trwalsza, niż syntetyczna). Niemniej jednak – od każdej zasady są wyjątki. Wiele zależy przede wszystkim od przyzwyczajeń, preferencji i oczekiwań danej osoby. Często zdarza się jednak, że nawet osoby, którym początkowo pościel taka niezbyt “podeszła” po kilku nocach przekonują się do niej i nie wyobrażają już powrotu do innego rodzaju materiałów.\nTak, jak każdy inny rodzaj pościeli, tak również kołdra jedwabna i poduszka wymagają odpowiedniego traktowania, jeśli mają służyć nam latami.\nAby bezpiecznie wyprać taką pościel, skorzystajmy z programu o niskiej temperaturze – najlepiej programu do prania tkanin delikatnych. Zalecane jest także skorzystanie ze specjalnego płynu do jedwabiu – zawiera on substancje czynne, które skutecznie wyeliminują wszelkie zabrudzenia i plamy, a jednocześnie bardzo delikatnie obejdą się z samą tkaniną.\nPranie dobrze jest wykonać w woreczkach ochronnych na pościel – a co więcej, kołdrę i poduszkę najlepiej prać osobno. Jeśli to możliwe, oddajmy pościel do specjalistycznej pralni – choć jest to z pewnością rozwiązanie odrobinę droższe, niż samodzielne jej wypranie, to jest również opcją bezpieczniejszą. Pamiętajmy też, że pościel jedwabna powinna być suszona w sposób płaski. Poprawne pranie i suszenie znacząco zwiększy trwałość pościeli.


Domowa biblioteka. Tak ją wygodnie urządzisz - WNĘTRZA\nAutor: housemarket.pl 07 maja 2019 16:03\nPrzyjazną strefę do czytania książek i prasy można urządzić nawet wtedy, gdy salon ma nieco mniejsze gabaryty. Przy właściwym rozplanowaniu stworzymy prawdziwie bibliofilską przestrzeń na każdym metrażu. W takim miejscu na pewno uda nam się oderwać od szybkiego tempa życia i zatopić w lekturze nowej powieści. W jaki sposób się do tego zabrać?\nDOMOWA BIBLITEKA RSS\nKĄCIK WYPOCZYNKOWY RSS


You are here: Home / Pozostałe / Badania laboratoryjne\nBadania laboratoryjne Reviewed by admin on 3 lipca 2020 .\nJedną z ostatecznych decyzji, jakie będziemy musieli podjąć po narodzinach naszego malucha, będzie wybór wyśmienitego doktora pediatry, który będzie się opiekował naszą pociechą przez pełne dzieciństwo. Naturalnie nie wybieramy doktora dziecięcego raz na zawsze oraz jesteśmy w stanie w dowolnym momencie zmienić poprzedniego, chociaż prawidłowiej nie eksperymentować na własnym dziecku i od razu wybrać jak […]\n3 lipca 2020 / By admin\nJedną z ostatecznych decyzji, jakie będziemy musieli podjąć po narodzinach naszego malucha, będzie wybór wyśmienitego doktora pediatry, który będzie się opiekował naszą pociechą przez pełne dzieciństwo. Naturalnie nie wybieramy doktora dziecięcego raz na zawsze oraz jesteśmy w stanie w dowolnym momencie zmienić poprzedniego, chociaż prawidłowiej nie eksperymentować na własnym dziecku i od razu wybrać jak najlepszego pediatrę. Do wyboru posiadamy doktora pediatrę i lekarza rodzinnego (internistę) – więcej na centrum medyczne lublin. Pierwszy z nich zna się przede wszystkim na schorzeniach dziecięcych oraz należałoby wybrać go, gdy nasze dziecko w szeregu przypadków cierpi na dolegliwości oraz schorzenia specyficzne dla tego właśnie okresu w życiu. Tudzież internista to lekarz, jaki może poprowadzić cała prowadzoną przez nas rodzinę, bo jest fachowcem pierwszego kontaktu niezależnie do wieku pacjenta – zdecydujmy się na tego medyka, jeżeli od lat korzystamy z jego rad oraz jesteśmy pewni jego zdolności. Prawidłowo także jest wcześniej spotkać się z lekarzem, by przekonać się, czy spełnia nasze wymagania nie tylko w zakresie wiedzy, jednakowoż też poprawnie jest przyjrzeć się jego gabinetowi i obsłudze (np. pielęgniarkom).\nJak pozbyć się kuny z poddasza 3 lipca 2020 / By admin\nMajewski-group.pl 7 lipca 2020 / By admin\nChociaż często nieco zmniejszamy znaczenie uzębienia, to fakty są takie, że taka osoba, która nie dba o swoje zęby, pewnie po niezbyt długim okresie czasu będzie tego żałowała. W końcu prawda jest taka, iż niezadbane zęby sprawiają, iż gorzej wyglądamy. Choć raczej nie można mówić, że zęby są ważne wyłącznie z powodu prezencji. Taka osoba, której przez bardzo długi czas nie zaglądał w buzię dentysta Wrocław, także często uskarża się na bóle zębów albo nawet schorzenia! W końcu kiedy zęby są w złym stanie, mogą…