PRZEMIANY W EUROPIE WSCHODNIEJ I ICH WPŁYW NA ZSRR | Jerzy Targalski (1952-2021)\n[Opracowanie Instytutu Bogomołowa]\nSpołeczeństwa krajów Europy Wschodniej zaczynają zmieniać swoje oblicze. Podejmowane w tym regionie próby budowy socjalizmu stalinowskimi i neostalinowskimi metodami, odbywające się nie bez czynnego udziału strony radzieckiej, zakończyły się ślepym zaułkiem. Obecną sytuację charakteryzuje zaostrzenie sprzeczności i narastanie zjawisk kryzysowych. Intensywność konfliktów jest bardzo zróżnicowana od mniej lub bardziej widocznego napięcia społeczno-politycznego, grożącego nagłymi wybuchami, po chroniczny kryzys bez widocznych dróg ku poprawie, sygnalizujący początek rozpadu systemu społeczno-politycznego, a nawet nie wykluczający kataklizmów. Procesy tego typu są nieodwracalne - stanowią wynik długotrwałej ewolucji ustroju i w większości krajów towarzyszą przejściu do nowego modelu socjalizmu Jednak mogą także prowadzić do upadku idei socjalizmu. W ciągu minionych 12-18 miesięcy rozwój wydarzeń w Europie Wschodniej uległ gwałtownemu przyspieszeniu i pojawiły się w nim elementy nieprzewidywalności.\nOgólna charakterystyka procesów społeczno-politycznych zachodzących w Europie Wschodniej\nObjawy kryzysu daje się zaobserwować we wszystkich sferach życia społecznego, zarówno wewnątrz poszczególnych krajów, jak i w stosunkach między nimi.\nW gospodarce narodowej intensywność owych symptomów wyraża się różnie: od spadku tempa wzrostu, narastającego zapóźnienia wobec Zachodu pod względem kultury technicznej i warunków socjalnych, stopniowego powiększania się deficytu rynku wewnętrznego i wzrostu zadłużenia zagranicznego (NRD, Czechosłowacja, Bułgaria), do realnego zagrożenia zapaścią gospodarki (Jugosławia, Polska). Poważnym niebezpieczeństwem wydaje się ukryta i jawna inflacja, która staje się zjawiskiem powszechnym, różniąc się w poszczególnych krajach tylko tempem: występuje zarówno pełzająca, jak i galopująca, ale możliwy jest także jej wzrost aż do hiperinflacji (Polska, Jugosławia) Wszędzie rośnie w siłę "szara strefa" i szerzy się korupcja, ujawniająca się co pewien czas w postaci afer i skandali, mających nieraz posmak polityczny.\nW sferze politycznej kryzys przejawia się przede wszystkim poważnym osłabieniem pozycji rządzących partii komunistycznych, w niektórych przypadkach tak poważnym, że można mówić o kryzysie zaufania do nich. Niektóre z tych partii przeżywają kryzys wewnętrzny: maleje ich liczebność, bo szeregowi członkowie nie chcą ponosić odpowiedzialności za decyzje, na których podjęcie nie mieli swego czasu żadnego wpływu. Rozpływa się dawna baza społeczna partii. Tarcia w kierownictwie grożą rozłamem (najwyraźniej - w Jugosławii, ale symptomy tego zagrożenia widać na Węgrzech, mniej wyraźnie - w Polsce i Czechosłowacji). Naciskane przez mnożące się i coraz silniejsze alternatywne struktury polityczne (zarodki nowych partii, klubów i ruchów) WSPR i PZPR okazały się tak bardzo osłabione, że musiały wyrazić zgodę na podział władzy i przyjęcie koalicyjnej formy rządów, pogodzić się z przejściem do rzeczywistej wielopartyjności i z legalizacją sił opozycyjnych wyrosłych z odmiennego myślenia. Inne formy przybiera ten proces w ZKJ Siły alternatywne internacjonalizują się. Konserwatyści nawiązują kontakty międzynarodowe (np. NRD-CSRS-SRR).\nMocno dotknięta kryzysem jest sfera ideologii. Dawne jej formy blokują odnowę ustroju społecznego lub dostarczają uzasadnienia przeciwdziałaniu reformom (NRD, Rumunia, Czechosłowacja). Silnie zdogmatyzowana socjologia okazała się niezdolna do wypracowania przekonującego uzasadnienia nadciągających przeobrażeń. W nastrojach społecznych - zwłaszcza wśród młodzieży - dominuje apatia, poczucie beznadziejności, nostalgia za czasami sprzed rewolucji (to znaczy - przedwojennymi i dawniejszymi), niewiara w możliwości socjalizmu. Skrajnym przejawem takich nastrojów jest nasilająca się emigracja (Polska, Jugosławia, Węgry, NRD, Czechosłowacja, Rumunia). Poglądy i postawy poszczególnych grup społecznych niebezpiecznie się radykalizują, pojawia się skłonność do anarchii i przemocy (Polska, Węgry, NRD, Czechosłowacja, Jugosławia). Upowszechnianie się sprzętu video, anten satelitarnych i komputerów osobistych z drukarkami, sprzyja gwałtownemu rozwojowi niezależnej kultury (Polska, Węgry, Czechosłowacja).\nOsłabienie wzajemnych powiązań również przybiera różne formy. Wyraźnie maleje zainteresowanie aktualnymi formami integracji, a także nadzieja na znaczące podwyższenie jej efektywności poprzez kontakty bezpośrednie i współdziałanie w dziedzinie techniki. W następstwie poważnych ułomności strukturalnych i niedoskonałości mechanizmu międzynarodowej współpracy gospodarczej zmniejsza się dwustronny obrót towarowy z ZSRR, co prowadzi do skrajnie niekorzystnych następstw dla gospodarki narodowej naszych partnerów i tworzy dodatkowe przeszkody na drodze reform ekonomicznych (rozrastanie się w większości państw niewykorzystanego potencjału gospodarczego, clearingowa inflacja). W wielu przypadkach pogorszyły się stosunki sąsiedzkie między narodami: otwartą formę przybrał konflikt węgiersko-rumuński, nasiliła się wzajemna antypatia Niemców i Polaków, Polaków i Czechów, Czechów, Słowaków i Węgrów.\nPrzyjmując jako kryterium gwałtowność tendencji kryzysowych, można wyodrębnić dwie grupy państw:\nW Polsce, na Węgrzech i w Jugosławii, procesy kryzysowe przebiegają jawnie z dużą intensywnością: raz ujrzawszy światło dzienne, nabierają pewnej inercji. W tych trzech krajach sytuację społeczno-polityczną zaostrzają przede wszystkim masowe protesty robotników. Rodzi się "nowy ruch robotniczy", który ma taki rozmach, że nie można już mówić o strajkach, jako o pojedynczych ekscesach, czy - jak się to działo w Polsce - składać je na karb sił antysocjalistycznych, krajowych czy zagranicznych. Strajki wyraźnie przeradzają się w permanentny konflikt robotników z partyjną i państwową technokracją Szeregowi komuniści nierzadko stają po stronie strajkujących Ruch związkowy szybko się upolitycznia (objawy tego procesu narastają również w Bułgarii i Czechosłowacji). Oficjalne związki zawodowe podejmują się roli legalnej opozycji; powstają niezależne związki zawodowe, utrwala się pluralizm związkowy.\nW wymienionych wyżej krajach poziom życia znacznej części ludności spada, dochody sięgają minimum socjalnego, a nawet spadają poniżej granicy ubóstwa. Jednocześnie w coraz szybszym tempie wzrasta rozwarstwianie majątkowe, kształtuje się czarny rynek.\nW społecznej świadomości rodzi się zrozumienie skrywanych przed nią wcześniej podskórnych procesów, w szczególności fakt długotrwałego wyzysku pracownika najemnego Niektórzy przywódcy ZKJ publicznie przyznali, iż toczy się walka o redystrybucję wartości dodatkowej wytworzonej przez robotników i potwierdzili fakt ich wyzysku (najczęściej poprzez inflację). O specyficznych formach wyzysku mówi się w Polsce.\nSpołeczna świadomość klasy robotniczej i innych ludzi pracy w coraz większym stopniu kształtuje się poza rządzącą partią komunistyczną. Nacisk "z dołu" pełni dwojaką rolę:\npopycha kierownictwo ku reformom, jednocześnie zaś utrudnia, a czasem nawet blokuje próby uzdrawiania gospodarki, modernizowania struktury wytwórczości społecznej kosztem ograniczenia wzrostu dochodów i spadku poziomu życia. Kiedy przewlekły kryzys zaostrza się ("kryzys w kryzysie"), powstają trudne do rozwikłania, często patowe sytuacje, bez szans na pokojowe, konstruktywne rozwiązanie. Wzrasta prawdopodobieństwo wybuchu społecznego.\nNasuwa się pytanie o społeczno-klasową naturę rządzących partii, dokonujących zwrotu ku radykalnym reformom, bowiem możliwość oparcia się przez nie na klasie robotniczej, a szczególnie na najznaczniejszych jej częściach - robotnikach zatrudnionych w przemyśle węglowym, metalurgii, przemyśle okrętowym i innych tradycyjnych gałęziach przemysłu, które na całym świecie przeżywają kryzys - jest bardzo problematyczna. Jak wiadomo, partie marksistowsko-leninowskie tradycyjnie widziały swoją historyczną misję przede wszystkim w artykułowaniu interesów robotników, jako najbardziej postępowej klasy, której interesy są obiektywnie zbieżne z interesami ludzi pracy W dzisiejszych warunkach takie rozumowanie w coraz większym stopniu utrudnia praktyczne działania, które mają na celu uzdrowienie i modernizację gospodarki, ponieważ bieżące materialne interesy klasy robotniczej (a w każdym razie jej znacznej części - robotników fizycznych) wchodzą w konflikt z długoterminowymi interesami całości społeczeństwa: zmiana struktury społecznej wytwórczości wymaga swego rodzaju "wtórnej akumulacji" czerpiącej ze źródeł wewnętrznych, tzn. odbywającej się kosztem ograniczenia konsumpcji. Kierownictwa Polski i Węgier próbują przyspieszyć zmianę struktury społecznej wytwórczości prowadząc politykę "socjalistycznego thatcheryzmu". Ponieważ jednak godzi ona w interesy znacznej części klasy robotniczej, a poza tym nie ma przekonującego uzasadnienia ideologicznego, ludzie pracy, w tym szeregowi członkowie partii, odwołują się do starych formuł ideologicznych.\nReakcja poszczególnych partii na bieg procesów społeczno-politycznych jest niemal zawsze mocno spóźniona. Żadnej z nich nie udało się przechwycić inicjatywy. Dzieje się tak zapewne dlatego, że nie ma dostatecznej jasności jakie są perspektywy przeobrażeń, brakuje obrazu współczesnego socjalizmu Dotąd sytuację ułatwiał brak konstruktywnych programów alternatywnych Obecnie jednak opozycja coraz wyraźniej grupuje wokół siebie intelektualny potencjał krajów (Polska, Węgry) i intensywnie wypracowuje sobie własną ideologię i politykę\nRozwój sytuacji w Jugosławii, Polsce i na Węgrzech w różnym stopniu dotyczy geopolitycznych i geostrategicznych interesów Związku Radzieckiego. Jakkolwiek zakończy się kryzys w Jugosławii, dla naszego społeczeństwa nie będzie to miało wielkiego znaczenia, nie wywoła bezpośrednich, poważnych skutków ideologicznych Za to bieg wydarzeń na Węgrzech, a zwłaszcza w Polsce odbije się na naszym społeczeństwie bezpośrednio i bardzo boleśnie. Wzmocni pozycję konserwatystów i powiększy wątpliwości co do żywotności pierestrojki\nW Czechosłowacji. NRD. Bułgarii i Rumunii (mimo różnic w sytuacji gospodarczej) analogiczne konflikty społeczno-polityczne, choć zarysowały się już całkiem wyraźnie, wciąż jeszcze mają ukryty (utajony) charakter Występuje w nich widoczna tendencja do narastania, na co wskazują objawy służące (politologom) do wczesnego diagnozowania napięć\nniewykonywanie nadmiernie optymistycznych planów i programów (zwłaszcza w sferze konsumpcji), nieprzewidziany wzrost inflacji, spadek wskaźników poziomu życia, nasilenie się utajonych, niekontrolowanych procesów w gospodarce;\nwzrost niezadowolenia z dystrybucji dóbr materialnych i braku równości szans życiowych, zwiększenie wrażliwości na problem sprawiedliwości społecznej;\nzaostrzenie się dyskusji na forum partyjnym, częstsze "odstawki" działaczy politycznych, roszady kadrowe;\nwrzenie w środowisku inteligencji, zwłaszcza twórczej;\nzaostrzenie się konfliktu pokoleń;\nkryzys moralności, narastanie zjawisk patologii społecznej (narkomanii, prostytucji itp.);\nwystępowanie w dużych grupach społecznych poczucia krzywdy (deprywacji), wyrażającego się poprzez poszukiwanie "kozła ofiarnego", mogącego przybierać też formę konfliktów etnicznych, nastrojów antyrobotniczych lub antyinteligenckich.\nPowyższe objawy występują w różnych kombinacjach i z różną siłą. Utajona forma konfliktów społeczno-politycznych jest konsekwencją surowej kontroli życia społecznego przez organy ścigania i dużych ograniczeń w działalności środków masowego przekazu. Jednakże w niektórych przypadkach i to nie wystarcza, aby zapobiec akcjom protestacyjnym (np. Czechosłowacja, NRD, a nawet Rumunia) Dalsze zaostrzenie kontroli oraz prześladowania mogą wywołać niekontrolowaną reakcję łańcuchową, prowadzącą aż do wybuchu (co jest w pełni możliwe w Czechosłowacji), albo spowodować negatywną reakcję światowej opinii publicznej, łącznie z bardzo dotkliwymi sankcjami ekonomicznymi i politycznymi Na przykład represyjno-totalitarny reżim rumuński popada coraz bardziej w izolację międzynarodową, a przyjazne kontakty z N. Ceausescu, nie gwarantujące obecnie, ani tym bardziej w przyszłości żadnych przywilejów w stosunkach z SRR, mogą jedynie skompromitować polityka w oczach światowej opinii społecznej.\nChoć w krajach pierwszej grupy kryzys przybrał bardzo spektakularne formy, a główne siły uczestniczące w konfliktach w pełni się określiły, perspektywy dalszego rozwoju wydarzeń nie są Jednoznaczne, istnieje kilka alternatywnych wariantów rozwoju sytuacji. Spośród nich nie rozważa się tutaj takich, które zakładałyby zachowanie przez partie rządzące tradycyjnych form kierowania społeczeństwem i pełnej nad nim kontroli. Niezależnie od wszelkich słownych zapewnień, realne szansę utrzymania biegu wypadków w łożysku odnowy socjalizmu - szybko maleją Istniejący model socjalizmu słabo poddaje się reformowaniu, przeobrażaniu w bardziej efektywną i nowocześniejszą strukturę społeczną Na wyjście z kryzysowej sytuacji, z możliwie najmniejszymi szkodami, nie pozwala zbyt wiele przeszkód Co więcej, coraz wyraźniej rysują się prowadzące do impasu albo katastroficzne warianty rozwoju wypadków.\nl. Najpomyślniejszy wariant. Zawarcie podczas rozmów "okrągłego stołu" tak zwanego paktu antykryzysowego, oznaczającego osiągnięcie chwiejnego kompromisu między PZPR (z partiami sojuszniczymi) "Solidarnością" (z grupującymi się wokół niej siłami opozycyjnej inteligencji) i OPZZ. Stopniowe budowanie gospodarki mieszanej, rozdrobnienie i prywatyzacja "okrętów flagowych powojennej industrializacji", z udziałem kapitału akcyjnego. Przejście do któregoś z wariantów gospodarki rynkowej Przesunięcie w kierunku rzeczywistego partyjno-politycznego pluralizmu (wolne wybory, ponowny podział miejsc w parlamencie, wciągnięcie przedstawicieli obecne) opozycji do władz, dopuszczenie jej do środków masowego przekazu) zwiększy poparcie społeczeństwa i Zachodu. Ta ostatnia okoliczność ułatwi obsługę zagranicznego długu i otworzy możliwość uzyskania nowych kredytów, co pozwoli nieco rozładować sytuację w obrębie rynku wewnętrznego Jednakże i w tym wypadku nie da się całkowicie zagłuszyć protestów ludzi pracy, toteż przez dłuższy czas utrzymywać się będzie niestabilna sytuacja polityczna, periodycznie przeradzająca się w mini kryzysy, co będzie utrudniało zdecydowane i energiczne przeprowadzanie reform. W następstwie kryzysu ideologicznego i tarć wewnątrzpartyjnych następować będzie stopniowe osłabienie PZPR. Proces ten będzie jednak postępował powoli, bez chaosu, co pozwoli na uniknięcie wybuchu Stosunki z ZSRR ulegną odideologizowaniu, ale członkostwo w Układzie Warszawskim zostanie zachowane.\nWarunki realizacji: zachowanie i umacnianie autorytetu obecnego kierownictwa partyjnego i państwowego (W. Jaruzelskiego), uda się utrzymać w ryzach nacisk "z dołu", unikając przy tym radykalizacji przywódców związkowych\nII. Wariant pesymistyczny. Zerwanie paktu antykryzysowego w następstwie zderzenia się konserwatywnych sił w PZPR, zradykalizowanego OPZZ, ekstremy "Solidarności", ale zachowanie, choćby na minimalnym poziomie, kontaktów politycznych między kierownictwem partyjno-państwowym a opozycją. Przewlekła sytuacja "patowa". Powolne i mało efektywne przeobrażenia w gospodarce, faktyczny pluralizm w społeczeństwie, bez skutecznego mechanizmu podejmowania i wykonywania decyzji. Nasilenie działalności niejawnej, anarchia. Przeistoczenie się Polski w chronicznie "chorego człowieka Europy".\nIII. Wariant impasowy. Zerwanie paktu antykryzysowego z jednoznacznym zaostrzeniem stosunków z opozycją. Szybka eskalacja konfliktu, aż do wybuchu (w takim wypadku prawdopodobny jest termin - wiosna 1989 r.) Ponowne wprowadzenie stanu wojennego, albo sytuacja bliska wojnie domowej "Afganistan w centrum Europy".\nIV. Niedawno pojawiły się pierwsze słabe symptomy świadczące o możliwości wystąpienia jeszcze jednego wariantu rozwoju sytuacji, bliskiego pierwszemu, tyle że związanego z powstaniem Chrześcijańsko-Demokratycznej Partii Pracy, która korzystając z poparcia "Solidarności" (jako katolickiego centrum związkowego) i opozycyjnej inteligencji katolickiej ma hipotetyczne szansę aby wyrosnąć na poważną siłę polityczną PZPR najszybciej zaaprobowałaby taki wariant, jako że pozwalałby jej liczyć na pośrednictwo Kościoła, starającego się nie dopuścić do wybuchu Jednakże skąpość informacji nie pozwala na razie osądzić, czy rzeczywiście Kościół, jak dotąd najchętniej występujący w roli sędziego polubownego, zmienił swoje stanowisko.\nW ostatnim miesiącu zarysowała się realna możliwość, że rozwój sytuacji będzie zgodny z wariantem pierwszym. Całkowitej jednak pewności, że właśnie ten wariant będzie realizowany nie ma, gdyż nie ma gwarancji, że siły tradycjonalistyczne me spróbują na najbliższej konferencji partyjnej zakwestionować kursu X plenum KC PZPR, "Solidarność" zaś będzie mogła i chciała powstrzymywać narastający protest mas, zdoła też dotrzymać warunków dwuletniego rozejmu. Specyficzny dla Polski jest fakt, że pierwszy, a zwłaszcza drugi wariant nie wyklucza osunięcia się w wariant impasowy. Prawdopodobieństwo wybuchu jest w Polsce większe, niż w innych krajach Wschodniej Europy\nW odległej perspektywie nawet najbardziej korzystne warianty nie gwarantują przetrwania socjalizmu. Bardzo prawdopodobna jest ewolucja w kierunku klasycznego społeczeństwa burżuazyjnego typu Włoch czy Grecji.\nI Najkorzystniejszy wariant Radykalna reforma sektora państwowego gospodarki narodowej, częściowa reprywatyzacja przemysłu i rolnictwa, gospodarka mieszana, funkcjonująca na bazie stosunków rynkowych Dalsze wzmocnienie więzi organizacyjnych z EWG, a może i EFTA, rozszerzenie współpracy z Austrią. Stopniowa przebudowa systemu parlamentarnego na zasadach pluralizmu partyjnego. Przy nieuchronnym osłabieniu współpracy z RWPG i formalnym zachowaniu uczestnictwa w Układzie Warszawskim, coraz silniej zaznaczać się będą tendencje do neutralności i, być może ruch na rzecz Federacji Dunajskiej, jeśli idea ta przybierze realne kształty i znajdzie poparcie sąsiadów Węgier.\nWarunki realizacji: w rezultacie znacznego wzmocnienia pozycji reformatorskiego' skrzydła w kierownictwie WSPR i w całej partii, WSPR przejmuje inicjatywę w zakresie przeobrażeń ustroju społeczno-ekonomicznego i politycznego, stopniowe tworzenie koalicji z socjaldemokratami (przy czym nie wykluczone jest przejście znaczącej części członków WSPR w szeregi ruchu socjaldemokratycznego lub pokojowy jej rozpad na dwie partie). Także w przypadku znaczącego wzrostu wpływów innych partii, w najbliższym czasie sytuacja rozwijać się będzie zgodnie z tym wariantem (z ewentualnymi modyfikacjami), ponieważ Jeśli chodzi o siłę i wpływy żaden inny nurt nie może rywalizować z reformatorskimi kręgami WSPR i ruchem socjaldemokratycznym\nII Wariant pesymistyczny. Ustępstwa wobec konserwatywnego skrzydła partii, umacniającemu swoją pozycję na średnim i niższym szczeblu. Próby minimalizowania odstępstw od tradycyjnych schematów. Niekonsekwencja i kompromisy przy wdrażaniu reform. Wzrost napięcia politycznego i chaosu gospodarczego. Dalszy spadek poziomu życia, aktywizacja ruchu strajkowego, upolitycznienie związków zawodowych. Możliwe zgłoszenie niewypłacalności wobec zagranicznych wierzycieli, co skomplikuje stosunki z kredytodawcami, w tym z międzynarodowymi instytucjami pieniężno-finansowymi. Stawianie przeszkód w legalizacji samodzielnych opozycyjnych partii i ruchów. Odroczenie wyborów parlamentarnych. Dalszy spadek autorytetu skrzydła reformatorskiego w aktualnym kierownictwie WSPR i popierających je sił w aparacie partyjnym i państwowym. Osłabienie pozycji WSPR w rezultacie wyborów (aż do paraliżu) Przejęcie inicjatywy przez alternatywne siły polityczne. W sumie - powrót do zrozumienia konieczności radykalnych reform, ale już w nowych, jeszcze mniej korzystnych warunkach polityczno-gospodarczych\nIII Wariant impasowy. Zderzenie skrajnych sil: konserwatywno-dogmatycznych i lumpenproletariackich, ciążących ku opozycji. Anarchia, terror. Ustanowienie surowego prawa. Wprowadzenie stanu wyjątkowego.\nPierwszy wariant zapewniłby Węgrom gospodarczo-finansową pomoc Zachodu w wysokości wystarczającej do wyjścia z kryzysu bez społecznych kataklizmów. Później sytuacja rozwinęłaby się ku ewolucji ustroju społecznego w kierunku socjalistycznego ideału, takiego, jakim go widzą socjaldemokraci (zwłaszcza austriaccy).\nMożliwość potoczenia się wypadków zgodnie z pierwszym wariantem nadal istnieje, ale jest bardziej prawdopodobne, że droga rozwoju Węgier pobiegnie gdzieś między pierwszym a drugim wariantem Nieunikniona w tym przypadku komplikacja sytuacji wewnętrznej, może równie dobrze skierować bieg wydarzeń w nurt pierwszego, jak i drugiego wariantu.\nTrzeci wariant wydaje się najmniej prawdopodobny, ale całkowicie wykluczać go nie należy. Bieg wydarzeń biegnący ku katastrofie może być spowodowany, na przykład przez ingerencję sił ochrony porządku publicznego w jakikolwiek konflikt, nawet mato znaczący, marginesowy Ten wariant może stać się rzeczywistością nie tyle wskutek zamierzonej konfrontacji sił korzystających z ustanowienia politycznego pluralizmu, ile w następstwie wyrwania się spod kontroli biegu wydarzeń niejawnych.\nI. Najkorzystniejszy wariant. Realizacja nowej polityki gospodarczej ZKJ: budowanie Otwartej gospodarki rynkowej, stworzenie w ramach federacji jako całości "rynku integracyjnego", obejmującego towary, usługi, kapitał, siłę roboczą i pozwalającego zlikwidować wewnętrzne bariery na drodze swobodnego przepływu zasadniczych czynników wytwórczości. Podtrzymywanie kontaktów organizacyjnych ze Wspólnym Rynkiem\nWarunki realizacji: otrzymanie kredytów na Zachodzie, społeczne poparcie dla reform, polityczna jedność społeczeństwa. Pójście tą drogą umożliwi wyjście z kryzysu, ale w przypadku Jugosławii trudno orzec dokąd ta droga doprowadzi. Może to być:\nunikatowe postkapitalistyczne społeczeństwo z zachowanym systemem samorządowym;\npowrót do kapitalizmu: z gospodarką mieszaną, obecnością kapitału zagranicznego i logicznym rynkiem W tym przypadku społeczeństwo może z czasem osiągnąć stosunkowo wysoki poziom życia i częściową osłonę socjalną - w takiej mierze, w jakiej jest to udziałem członków wysokorozwiniętych społeczeństw kapitalistycznych\nII. Wariant pesymistyczny. Reforma dotrze do określonej granicy i wówczas zacznie się ruch wstecz Jeśli w ciągu najbliższych dwóch-trzech lat nie uda się przezwyciężyć oporu ze strony sił konserwatywno-dogmatycznych i dojdzie do kompromisu, zachowana zostanie możliwość wyboru między pierwszym a trzecim wariantem, ale szansę pierwszego zmniejszą się, a trzeciego – wzrosną.\nIII. Wariant impasowy. Zwolennicy zachowania status quo za wszelką cenę, popierani przez armię i organy bezpieczeństwa spróbują ustanowić "titoistowski stalinizm", tzn. rządy "silnej ręki", dyktaturę.\nOsłabienie pozycji ZKJ wydaje się w tym wariancie nieuniknione (najmniejsze byłoby 'w wariancie pierwszym). Nie jest dotąd jasne, czy pluralizm przyjmie skończone, partyjno-polityczne formy.\nObecnie pierwszy wariant wydaje się mało realny z powodu braku politycznej jedności społeczeństwa, poważnych sprzeczności ideologicznych i narodowościowych. Nie otrzyma poparcia ze strony elity politycznej i nie wiadomo, czy przyciągnie większość ludzi pracy. Pokapitalistyczne społeczeństwo z elementami jugosłowiańskiej samorządności najwyraźniej pozostanie iluzją, jak i sam ten system.\nWszystko jak na razie - wskazuje na to, że najbardziej prawdopodobny jest wariant drugi, ponieważ przeobrażeń dokonywać będzie warstwa zawodowej kadr.' kierowniczej, znajdująca się u władzy już od 40 lat i dysponująca sprawdzonym mechanizmem autoreprodukcji. Tym samym zachowana zostaje możliwość zaistnienia i wariantu pierwszego i trzeciego.\nOstatnio coraz liczniej dają się zauważyć przesłanki wariantu trzeciego: na scenie politycznej pojawił się potencjalny dyktator, coraz częściej daje znać o sobie armia.\nW krajach drugiej grupy zjawiska kryzysowe z czasem nieuchronnie przybiorą jawną formę Najwcześniej oczekiwać należy tego w Czechosłowacji. W Bułgarii, NRD i Rumunii sytuacja najszybciej zmieni się wraz ze zmianą liderów. Charakter i tempo dalszego rozwoju wydarzeń w znacznej mierze zależeć będą od tego, w jaki stopniu nowe pokolenie przywódców, chcąc zmniejszyć nagromadzone napięcie i zyskać prawdziwy prestiż, zechce osłabić kontrolę aparatu represji nad społeczeństwem, w znacznej mierze zależy Dostępne dane faktograficzne nie zawsze dają podstawę do sformułowania rozwiniętej prognozy alternatywnej\nZ dużą dozą prawdopodobieństwa można założyć gwałtowny wzrost napięcia w kraju już podczas wiosny lub jesieni. Przyczyny: połączenie silnego niezadowolenia społecznego niepotrzebnie brutalnym rozpędzeniem ostatnich demonstracji oraz z pierwszymi niepopularnymi rezultatami reform gospodarczych (brakiem premii dla pracowników wielu deficytowych przedsiębiorstw i in.)\nTakiemu biegowi rzeczy zapobiec mogłoby poprowadzenie z inicjatywy M. Jakesza zmiany znacznej części wyższego kierownictwa partyjno-państwowego. usunięcie zeń wszystkich skompromitowanych w oczach narodu i wspólnie z L Adamcem podjęcie praktycznych działań w kierunku socjalistycznej odnowy i szerokiej demokratyzacji. Jednakże, uwzględniając fakt, że: po pierwsze - sekretarz generalny KC KPCz już dwukrotnie nie skorzystał z okazji, aby wyjść naprzeciw oczekiwaniom społeczeństwa i przedstawić się jako zwolennik nowego kursu, po drugie - czasu do przygotowania takiego posunięcia zostało już niewiele, prawdopodobieństwo najkorzystniejszego wariantu dalszego rozwoju wydarzeń jest minimalne Można przyjąć, że aktualna sytuacja zapowiada kryzys, podczas którego porządek będzie przywracany siłą i wszystkie problemy znów pozostaną nierozwiązane\nW trakcie dalszego rozwoju wydarzeń najbardziej prawdopodobne jest umocnienie na politycznej scenie kraju pozycji nowej politycznej siły - Klubu socjalistycznej przebudowy ze znanymi działaczami Praskiej Wiosny Cisarzem i Czernikiem, którzy trwają na pozycjach socjalistycznych. Grupa ta dysponuje solidnym konstruktywnym programem i może liczyć na bardzo dużą liczbę stronników - orientacyjnie do 500-700 tyś. ludzi. W walce z takim po\nlitycznym przeciwnikiem szansę aktualnego kierownictwa KPCz są minimalne, niemniej zwalczanie polityków i idei 1968 roku będzie coraz brutalniejsze i przyśpieszy nadejście kryzysu oraz zaostrzy jego przebieg\nI. Wariant korzystny. Dochodzi do zmian w najwyższych władzach kraju i w rezultacie na miejsce N. Ceausescu przychodzą zdrowo myślący politycy, zdolni zrozumieć i wcielić w czyn idee radykalnych reform i odnowy socjalizmu. W Rumunii istnieją korzystne warunki dla wprowadzenia stosunków rynkowych, które mogą nadać pierestrojce i modernizacji gospodarki narodowej dynamikę, pod warunkiem rzeczywistego uwolnienia inicjatywy chłopskiej i stworzenia wielosektorowej gospodarki opartej na konkurencji.\nII. Wariant pośredni/impasowy. Brak zmian we władzach kraju, a w każdym razie w ich polityce Jeśli środki, uwalniane w miarę spłaty długu zagranicznego, będą wykorzystywane do łagodzenia napięć społecznych, to mimo iż wszystkie problemy kraju zachowają aktualność i wzrośnie Jego zacofanie w sferze nauki i techniki, w zasadzie można się spodziewać dowolnie długiego okresu politycznej stabilności. Jeśli natomiast władze zdecydują się uwolnione środki zużyć na realizację kolejnego ambicjonalnego projektu, a nie na polepszenie warunków życia społeczeństwa, nie da się wykluczyć możliwości społecznego wybuchu. Gdyby do tego czasu procesy odnowy dokonujące się w innych krajach socjalistycznych nie dowiodły żywotności polityki reform, pojawi się niebezpieczeństwo zwrotu na Zachód (łącznie z wystąpieniem z Układu Warszawskiego). Finansowa i materialna pomoc Zachodu, całkiem prawdopodobna pod warunkiem realnych przemian, może się okazać bardzo skutecznym wsparciem dla kraju, dysponującego niemałymi zasobami naturalnymi i gospodarczymi.\nNajbardziej prawdopodobny wydaje się wariant drugi. Przemawia za tym niski stopień samowiedzy narodowej Rumunów i brak zorganizowanej opozycji. Jednakże ewidentny irracjonalizm polityki aktualnego kierownictwa budzi coraz większe niezadowolenie nie tylko dołów społecznych, ale i niektórych członków ekipy rządzącej. Dlatego możliwości zmian na szczytach władzy (w jakiejkolwiek formie) wykluczyć nie można\nKonserwatyzm kierownictwa partyjnego, sekciarsko-dogmatyczny charakter jego stanowiska w kwestiach ideologicznych, autorytaryzm i surowa kontrola aparatu represji nad społeczeństwem osłabiają autorytet partii, wzmagają napięcia i negatywne nastroje ludności. Niemniej jednak, jeszcze przez jakiś czas po zmianie kierownictwa, dotychczasowa linia może się utrzymać\nW NRD brak formalnego ośrodka opozycji, choć istnieją nonkonformistyczne ruchy, posiadające mniej lub bardziej dopracowane programy Na razie raczej nie tworzą one siły, zdolnej do wywierania nacisku "z dołu" czy destabilizowania systemu Z dużą dozą prawdopodobieństwa można natomiast sądzić, że w obecnym aparacie władzy istnieją siły zdolne nie tylko do trzeźwej oceny sytuacji i krytycznej analizy osiągnięć, ale i do wypracowania konstruktywnego programu zmian. Nastroje reformatorskie nie znajdują ujścia w działaniu głównie dlatego, że potencjalni przedstawiciele nowego kursu nie uzyskali jeszcze wystarczających dowodów nieodwracalności procesu odnowy w ZSRR Poza tym wiedzą, że głębokie reformy w NRD nie pozostaną sprawą czysto wewnętrzną i mogą spowodować zmianę status quo w Europie\nW związku z tym należy mieć na uwadze fakt, że pierestrojka w NRD, jeśli do niej dojdzie, będzie wymagała od ZSRR i innych" państw socjalistycznych powtórnego przemyślenia wielu, dziś już zastarzałych, sytuacji i, jeśli to możliwe, ponownego zdefiniowania swoich interesów w centrum Europy. W warunkach demokratyzacji i jawności bardzo szybko na pierwszy plan wysunie się kwestia narodowa i od jej rozwiązania zależeć będzie ocena zdecydowania kierownictwa i problemu reform W perspektywie można sobie wyobrazić ustalenie takich celów, jak stworzenie na konfederacyjnych zasadach jednego neutralnego państwa niemieckiego Można też rzucić na okres przejściowy takie oto hasła: .Jedno państwo - dwa systemy" [...]\nOcena skutków sytuacji dla ZSRR\nMożliwość osłabienia pozycji partii rządzących, aż do ich odsunięcia i przejścia władzy w ręce innych sil politycznych, osłabienia radzieckiego wpływu na kraje Europy Wschodniej, wciągnięcia ich w orbitę gospodarczych i politycznych interesów Zachodu, wymagają opracowania najbardziej racjonalnej i celowej reakcji Związku Radzieckiego Stoimy przed wyborem: oprotestować prawa ewolucji czy, traktując ją ze spokojem, wypracować linię wychodzącą z prawdopodobieństwa i nawet nieuchronności takiego procesu,\nPróby przeciwdziałania narosłym tendencjom byłyby równoznaczne walce z wiatrakami, z obiektywnym biegiem historii Dążenie do zachowania status quo w Polsce, na Węgrzech i w Jugosławii pozbawione byłoby obiektywnego sensu. Podobnie, podtrzymywanie konserwatywnych sił w NRD, Czechosłowacji Rumunii i Bułgarii, ległoby niepomiernym brzemieniem na naszej gospodarce, gdyż cena podtrzymywania istniejących stosunków będzie wciąż wzrastać Zastosowanie przez nas nacisku siłowego spowoduje wzmocnienie konserwatywnego skrzydła u szczytów władzy, przerwie reformy tam, gdzie się zaczęły, i pogłębi kryzys. W społeczeństwie narastać będą społeczno-polityczne napięcia, nasilać się antyradzieckie nastroje, co doprowadzić może do ostrego społeczno-politycznego konfliktu o nieprzewidywalnym przebiegu Bezpośrednia militarna interwencja ZSRR, opowiadająca się po stronie oderwanych od narodu sił konserwatywnych, będzie w sposób oczywisty oznaczała koniec pierestrojki i utratę przez nas zaufania światowej społeczności. Nie powstrzyma ona rozpadu istniejących w tych krajach systemów społeczno-ekonomicznych i społeczno-politycznych, ani też masowych protestów mogących prowadzić nawet do starć zbrojnych Można przy tym oczekiwać me tylko wydarzeń zamkniętych w granicach poszczególnych państw, ale i wzajemnie na siebie oddziaływujących, "detonujących" wybuchów.\nW ramach możliwości, jakie stworzyło nowe myślenie i współpraca między ZSRR i USA, między Wschodem a Zachodem, zarysowuje się zmiana priorytetów "konstruktorów" amerykańskiej polityki zagranicznej Najlepszym dla nich wyjściem staje się sprzyjanie pierestrojce w ZSRR, tworzenie korzystnej dla niej międzynarodowej atmosfery Poważni politycy Zachodu przestrzegają przed graniem na trudnościach wspólnoty socjalistycznej, na jej rozpadzie, który może ich zdaniem mieć nieprzewidywalne skutki dla zachodniego świata. Jego odpowiedzialne kręgi dochodzą do wniosku, że współpracując z reformatorskimi siłami można zyskać więcej, niż \_\_'yrywąjąc poszczególne państwa socjalistyczne ze sfery wpływów ZSRR.\nOpracowując przyszłą strategię Zachodu wobec Europy Wschodniej, burżuazyjni politolodzy i poszczególne ośrodki badawcze rozpatrują wariant możliwej "finlandyzacji" szeregu krajów regionu.\nJakie mogą być następstwa tego wariantu dla ZSRR? Rozpatrzymy następujące aspekty problemu: militarny, dotyczący polityki międzynarodowej, polityki wewnętrznej, gospodarczy i ideologiczny.\nI. Polska stanowczo nie zdecyduje się na wyjście z Układu Warszawskiego, byłoby to sprzeczne z jej narodowym, geopolitycznym interesem Węgry chyba również nie podniosą tej kwestii w najbliższej przyszłości. Bliskie już wyprowadzenie części radzieckich wojsk, stacjonujących na terytorium tych krajów, w znacznym stopniu pozbawi problem politycznej ostrości. Nie wystąpi z Układu Warszawskiego także NRD, której partyjno-państwowe kadry upatrują w tej organizacji jedną ze swych podpór. Tylko w odległej przyszłości, o ile rozładowanie międzynarodowego napięcia i budowa "wspólnego europejskiego domu" zajdą dostatecznie daleko, może zostać postawiona kwestia stworzenia jednego konfederacyjnego państwa niemieckiego. Będzie to najpewniej oznaczać neutralizację obu części Niemiec albo ustanowienie specjalnych stosunków RFN z NATO i NRD z Układem Warszawskim. Pozycja Bułgarii i Czechosłowacji zależy od wielu trudnych do określenia czynników, ale i te państwa raczej nie wyjdą z Układu Warszawskiego w najbliższym czasie. W przypadku pogorszenia stosunków z nami na wyjście może się zdecydować kierownictwo rumuńskie, ale przy umiejętnym ideologicznym rozegraniu tej sytuacji, niczego w zasadzie nie stracimy, ponieważ geopolityczne położenie i tak wymusi na samo izolującej się Rumunii konieczność liczenia się z naszymi interesami. W związku z Jugosławią problemu Układu Warszawskiego, jak wiadomo, nie ma.\nMożna więc uznać, że Układ Warszawski niekoniecznie musi - w każdym razie w najbliższej przyszłości - ponieść jakiekolwiek istotne straty, a kraje Europy Wschodnie). które obecnie przechodzą poważną transformację, nadal pozostaną z nami w jednym bloku.\nII. W miarę tworzenia się w krajach Europy Wschodniej, z którymi USA i Zachód wiązali szczególne nadzieje, nowych tendencji w zakresie polityki zagranicznej, ZSRR może świadomie przechwycić inicjatywę tak na Zachodzie, jak i w kręgu opozycyjnych, reformatorskich sił wewnątrz tych państw (Polska, Węgry), świadomie dążąc do swego rodzaju ich "finlandyzacji". Taka polityka świadczy o powadze naszych globalnych celów w zakresie wejścia do światowej wspólnoty gospodarczej, politycznej i kulturalnej. Odrzucenie dyktatu w stosunkach między socjalistycznymi państwami Europy Wschodniej stworzy korzystniejszy obraz ZSRR w społeczeństwach tych państw i w całym świecie, zmobilizuje USA do głębszej korekty swojej polityki zagranicznej wobec Europy Wschodniej.\nJuż sama możliwość zajęcia przez europejskie państwa socjalistyczne centralnego miejsca na kontynencie, znacznie wzmoże zainteresowanie Europy Zachodniej zarówno podtrzymywaniem gospodarczej i politycznej stabilności Europy Wschodniej, jak i stymulowaniem procesu rozbrojenia i rozładowania napięcia na kontynencie i w całym świecie. Nieuniknionym tego następstwem będzie zwiększenie samodzielności i wagi czynnika europejskiego w polityce i gospodarce światowej, co ułatwi Związkowi Radzieckiemu przeciwdziałanie antyradzieckiej konsolidacji zachodniego świata i rozbudowę "wspólnego europejskiego domu". Możliwe stanie się zmniejszenie gospodarczego obciążenia ZSRR. Skurczy się grunt dla antyradzieckich i nacjonalistycznych nastrojów, wzrośnie zaś autorytet Związku Radzieckiego i jego ideowo-polityczny wpływ na szerokie warstwy ludności - oczywiście, jeśli przesunięcia w polityce będą rezultatem naszego świadomego działania, a nie nacisku wrogich sił. Będzie to w polityce zagranicznej "rewolucja z góry", która pozwoli zapobiec "rewolucji z dołu".\nIII. Niewykluczone, że w niektórych krajach Europy Wschodniej kryzys zaszedł tak daleko i reformy tak bardzo się opóźniły, że rządzące tam partie me zdołają utrzymać władzy, lub zachowają ją tylko w koalicji z innymi siłami politycznymi. Fakt przejścia władzy w ręce sił alternatywnych nie oznacza jeszcze wojskowego lub dotyczącego polityki zagranicznej zagrożenia dla naszego kraju. Przeciwnie, historia zna przykłady niekomunistycznych rządów państw zachodnioeuropejskich, które miały zupełnie niezłe stosunki ze Związkiem Radzieckim. Normalna działalność polityczna kompartii (jako jednej z kilku partii politycznych) nie powinna wywoływać w niekomumstycznym rządzie poczucia zagrożenia, że pod pozorem międzynarodowej pomocy zostanie naruszona suwerenność narodu.\nNie chodzi, oczywiście, o odżegnywanie się od partii komunistycznych i robotniczych, jednakże koniecznym warunkiem ich wspierania powinno być dobrowolne uznanie ich kierownictwa przez zainteresowane narody, ich legitymizacja Za utratę zaufania powinni zapłacić, jak każda inna partia w normalnym demokratycznym społeczeństwie. Ta sama logika dyktuje nam konieczność podtrzymywania rzeczowych, cywilizowanych kontaktów nie tylko z tymi politycznymi siłami w krajach Europy Wschodniej, które aktualnie znajdują się u władzy, ale i z wewnątrzpartyjną opozycją, konstruktywną opozycją w społeczeństwie- dokładnie tak, jak to robimy w stosunkach z państwami niesocjalistycznymi [...]\nMożliwe praktyczne posunięcia w ZSRR\nW świetle powyższego celowe wydaje się podjęcie następujących działań:\nOpracowanie strategicznego programu rozwoju naszych stosunków ze wschodnioeuro-pejskimi krajami socjalistycznymi w ramach nowego modelu socjalizmu i stopniowe uwzględnianie tego programu w oficjalnych dokumentach i wystąpieniach.\nPrzedłożenie projektu reformy Układu Warszawskiego, przewidującej zwiększenie udziału bratnich krajów w dowództwie Układu, stworzenie dowództw regionalnych (za przykładem NATO) podległych przedstawicielom uczestniczących stron. "Powiąże" ich to z Układem, który jak dotąd, widziany jest wyłącznie jako radzieckie przedsięwzięcie.\nDalsze stopniowe zmniejszanie naszej wojskowej obecności w Europie Wschodniej, dokonujące się z naszej inicjatywy i w porozumieniu z krajami, w których przebywają nasze wojska, opracowanie stosownego harmonogramu ich wyprowadzenia i tym samym stworzenie korzystnych warunków dla demilitaryzacji Europy Środkowej (i ewentualnej jej neutralizacji), zmniejszenia amerykańskiej obecności na kontynencie europejskim.\nOkreślenie - w drodze dwustronnych konsultacji akceptowanych przez obie strony -\n- środków pozwalających złagodzić skutki strukturalnej przebudowy w krajach Europy Wschodniej, zwłaszcza tam. gdzie poziom napięcia grozi wybuchem Wprowadzenie praktyki konsultowania problemów dotyczących polityki zagranicznej zamiast informowania naszych sojuszników o już podjętych decyzjach.\nPrzeprowadzenie gruntownej analizy pracy radzieckich poselstw we wschodnioeuro-pejskich krajach socjalistycznych, w wielu przypadkach wymiana ambasadorów i kierowniczego personelu placówek, działających wbrew interesom naszej polityki zagranicznej na nowym etapie. Szczególną uwagę należy zwrócić na kadry ambasad znajdujących się w krajach gdzie istnieje możliwość wzrostu napięcia lub wybuchu. Do tych krajów kierować pracowników, których nominacja odebrana zostanie jako dowód uwagi, znaczenia jakie dla ZSRR mają stosunki z danym państwem.\nPodczas wizyt na wyższym szczeblu celowo stosować zasady protokołu używane w stosunkach z czołowymi krajami kapitalistycznymi.\nBezwzględnie opracować całościowy program postępowania w kwestii "białych plam" w stosunkach z każdym wschodnioeuropejskim krajem (przy czym nie wolno zapominać o już istniejących negatywnych skutkach zwlekania z rozwiązywaniem podobnych problemów na przykład w stosunku do Polski i Węgier).\nNadzwyczaj ważne jest dokonanie generalnej zmiany naszej polityki informacyjnej dotyczącej wydarzeń w socjalistycznych krajach Wschodniej Europy, należy obiektywnie oświetlać i wyjaśniać zachodzące tam procesy.\nKomentując wydarzenia w bratnich krajach, powołując się na wystąpienia ich przywódców należałoby jasno wyrażać poparcie dla tych wypowiedzi, które świadczą o akceptacji idei reform (zwłaszcza w stosunku do przywódców NRD, Czechosłowacji, Bułgarii i Rumunii), dając tym samym do zrozumienia, z jakimi siłami i tendencjami w tych krajach sympatyzuje Związek Radziecki\nNa poparcie zasługują wszystkie inicjatywy, związane z popularyzacją radzieckich publikacji. Jawnie szkodzi naszym interesom rezygnacja z aktywności na tym polu, jak to się dzieje w niektórych ambasadach [...]\n W Jugosławii w ostatnich latach walka strajkowa nasilała się lawinowo: w 1982 r.-174 strajki, 11 tyś uczestników, w 1988 r - 2 tyś strajków, 360 tyś. uczestników. Strajki stają się coraz dłuższe - z czysto ekonomicznego protestu robotników przekształcają się w protest polityczny Pod koniec ubiegłego roku ludność szeregu republik i okręgów autonomicznych masowo wychodziła na ulicę Ostatnio rozważano możliwość przeprowadzenia strajku powszechnego przez robotników przemysłu lekkiego i tekstylnego.\nPolska w 1988 r przeżyła dwa "szczyty strajków, przy czym liczba uczestników rosła Odrodziła się "Solidarność", grupując wokół siebie siły opozycyjne. Mocno zradykalizowały się oficjalne związki zawodowe (OPZZ). Wywalczyły dymisję premiera Z. Mesnera, a teraz odmówiły bezwarunkowego poparcia M. Rakowskiemu, twierdząc, że związek zawodowy z zasady nie może być pro rządowy W początkach bieżącego roku, mimo rozpoczęcia rozmów "okrągłego stołu", znów rozpoczęły się strajki o charakterze ekonomicznym. Na Węgrzech, po wieloletniej przerwie, zarejestrowano przypadki przerw w pracy Związki zawodowe żądają formalnego prawa do strajków i uproszczenia procedury ich proklamowania. Projekt odpowiedniego przepisu prawnego przedstawiono Zgromadzeniu Narodowemu.\n W Jugosławii średnia realna płaca spadła do poziomu przełomu lat 50 i 60. W Polsce poziom życia opadł do poziomu 1973 r W ubiegłym roku po raz pierwszy spadła konsumpcja na Węgrzech.\n W odróżnieniu od "szarej strefy" w krajach kapitalistycznych, wytwarzającej materialne dobra albo usługi, czarny rynek nosi czysto pasożytniczy charakter.\n Jak na razie mówi się o tym problemie w emocjonalnym, publicystycznym tonie. Nie wypracowano jeszcze metodologii podejścia do niego ani metodyki rozrachunków (wyliczeń). Można jednak sądzić, że - na przykład - w Rumunii pracę najemną wykorzystuje się nie mniej, niż w Jugosławii, Polsce czy na Węgrzech, a może i bardziej. Jednakże jeśli któryś z Rumunów nawet to sobie intuicyjnie uświadamia, nie może się jawnie wypowiadać. Zdjęcie tabu z jakiegoś problemu, umożliwienie zbadania go i osądzenia - to krok ku pełniejszej realizacji, socjalistycznego ideału.\n Analogiczny efekt może czasem dać swego rodzaju milcząca zgoda ze społeczeństwem, jeśli władza jest w stanie zagwarantować mu dostatecznie wysoki poziom konsumpcji (Węgry po 1956 r., Czechosłowacja po 1968).\n Prognoza oparta na oficjalnym oświadczeniu kierownictwa PZPR o uznaniu politycznego i związkowego pluralizmu.\n Prognoza oparta na decyzji KC WSPR dotyczącej przejścia do wielopartyjności i na fakcie, że ponowne ustanowienie monopolistycznego przywództwa partii jest praktycznie wykluczone.\n W rocznicę wydarzeń lutowych i śmierci T Masaryka znów najprawdopodobniej dojdzie do rozpędzania demonstracji.\n W chwili otrzymania stanowiska sekretarza generalnego i odejścia W. Biłyka.\n Ponieważ wewnętrzne impulsy dla takiego zwrotu przy aktualnym składzie kierownictwa KPCz są nadzwyczaj słabe, prawdopodobnie byłby on wykonalny tylko jako rezultat naszego zręcznego i ostrożnego wpływu.\n W terminologii politycznej pod tym terminem zwykło się rozumieć powrót sąsiadujących z nami państw na drogę kapitalistycznego rozwoju przy zachowaniu specjalnych, przyjacielskich stosunków ze Związkiem Radzieckim, które gwarantowałyby bezpieczeństwo jego granic. Takie rozumienie pojęcia "finlandyzacji" pomija dwa aspekty stosunków między ZSRR a Finlandią: po pierwsze - neutralność naszego północnego sąsiada, nie należącego do żadnego z sojuszy wojskowych, po drugie - fińska kompania z góry zakłada, że nie może liczyć na zdobycie władz i przewrót rewolucyjny, co gwarantuje stabilność ustroju społeczno-politycznego. Ponieważ kraje Europy Wschodniej w najbliższej przyszłości raczej nie zdecydują się na wyjście z Układu Warszawskiego, a partie rządzące nawet przy poważnym osłabieniu ich pozycji nadal zachowają określoną bazę socjalną, terminem "finlandyzacja" można się posługiwać tylko z bardzo istotnymi zastrzeżeniami.


Czy są już tu jakieś Majóweczki 2010? | Forum o ciąży - strona 650 - ARCHIWUM - URODZIŁAM W MIESIĄCU... - Brzuszek.Net\nnawet nie nadrabiam zaległości,mam chwilę to zaglądam i piszę.... 🤪\nU nas długi weekend (z przerwą na pracę w poniedziałek 02.05.) mija leniwie,grillowanie,praca w ogrodzie,leniuchowanie...nadrabianie zaległości z mężem... 🤪 🤪 kiedyś trzeba...... 🤪\nOliwia coś dziś marudna,gorączkę ma lekką,zwymiotowała mi godzinę temu,rano katar miała,ale może zęby jej idą,na razie ma ich 8-em.Cztery na górze i cztery na dole.Dałam jej teraz Nurofen i na razie jest ok.Żabka miała od jakiś 2 tyg. zastój w chodzeniu,momentalnie jej sie odwidziało i wróciła do raczkowania,ale teraz od kilku dni znów nadrabia i na nowo sama chodzi.\nZ mamą lepiej,jakoś dochodzi do siebie,ale łatwo nie jest,ciocia,która mieszka z moimi rodzicami i pomaga przy Oliwce też choruje,i czasem slyszę od niej głupie komentarze jak zostawiam Olwię,bo wiem,że mama nie może jej dźwigać i się męczyć a ciotka też choruje i to wygląda czasem tak,że Oliwia jest im tam nie na rękę i najlepiej gdybym jej już nie przyprowadzała,ale gdzie mam ją dać pod opiekę teraz???\nA Marcin zmienia pracę na tą w budżetówce - pisałam Wam kiedyś jak się zastanawialiśmy czy zostać u prywatnego czy iść do państwowej pracy,no i Marcin wybrał państwową,idzie tam jutro.\nUciekam do moich skarbów,pozdrawiam Was wszystkie,do miłego. 😘\nA,i coś mi przemknęło,że chyba coś było wysyłane na gg?? Ja też niczego nie dostałam,chyba,że nie miałam........ 🤨 ☺\n100 latek dla Emilki i Kacperka 🙂 oraz trochę po czasie ale bardzo cieplutki życzenia dla Mateuszka 🙂\nCisza tu, więc pewnie majowe Mamusie gdzieś się przeprowadziły 🙂\nDziękujemy bardzo za życzenia dla 11-o miesięcznego łobuzka i za miłe słowa 🙂\nMy już po wizycie w Polsce - teraz czas na odpoczynek - właściwie to nie ma na to czasu.\nMam nadzieję, że u Was wszystko ok. Pozdrawiamy serdecznie. Miłego dnia 🙂\nRzeczywiscie juz zadna tu nie zaglada. No ale z drugiej strony to juz chyba nie ma takiej potrzeby 😜\nja weszłam z ciekawosci 🙂\nale tu pustki 😁 ale za to gdzie indziej nasz dyskusja wrze 😁\nto macie po oklasku haha 😁 😁 😁 😁


łużko nowoczesne hossa - Tapicerowane łóżka do sypialni - Nowoczesna sypialnia\nDzisiaj: 55Wszystkich: 653989\nŁóżko sypialniane Hossa\nŁóżko nowoczesne Hossa.\nTapicerowane łóżko Hossa wyróżnia się szczególnie pod względem designu. Jeżeli szukasz nietypowego wzornictwa, to łózko jest dla Ciebie. Tapicerowane obicie oraz zastosowanie miękkiej pianki w konstrukcji łóżka pozwala na komfortowy sen bez obaw o stłuczenia czy obicia. Łóżko posiada stabilne masywne metalowe nóżki oraz miękkie oparcie ułatwiające czytanie książek czy oglądanie telewizji. Dużo klasy dodają temu łóżku wygięte boki zdobione ozdobnymi przeszyciami w odznaczającym się innym kolorze. Nowoczesne łóżko tapicerowane w całości (100%) miękką skórą ekologiczną. Masywne łóżko wykonane z drewna, płyty meblowej oraz pokryte warstwą miękkiej pianki tapicerskiej. Oparcie wykonane z miękkiej pianki tapicerskiej. Łóżko posiada solidne stalowe chromowane nogi.\nŁóżko sypialniane Hossa - Cechy\nŁóżko ładniejsze w realu niż na zdjęciu. Polecam\nProdukt warty polecenia. Piękny design.


Lastolite LL LR3096 - blenda okrągła Lastolite Bottletops 5w1 75cm dcfoto.pl\nStrona główna » Wyposażenie studia » Modyfikatory światła » Blendy, dyfuzory » Lastolite LL LR3096 - blenda okrągła Lastolite Bottletops 5w1 75cm\nLastolite LL LR3096 - blenda okrągła Lastolite Bottletops 5w1 75cm\nNr katalogowy: 2284\nKod producenta: LL LR3096\nKod EAN: 5055135900652\nKształt blendy: okrągła\nWymiary blendy: średnica 75cm\nProfesjonalna okrągła blenda fotograficzna 5w1 Lastolite LL LR3096 o średnicy 750 cm produkowana przez renomowaną angielską firmę Lastolite. Blenda jest wyposażona w nakładki Bottletops, które idealnie nadają się do zmiany koloru blendy. Pokrywy są bardzo elastyczne, dzięki czemu ich założenie nie sprawia najmniejszych kłopotów, a równocześnie rama blendy zapewnia na tyle dużą stabilność i spręzystość, aby można było wygodnie operować blendą.\nNiezależnie od tego czy pracuje się w studio, czy w plenerze Lastolite Bottletops to innowacyjny sposób na posiadanie ze sobą wszystkich czterech popularnych powierzchni refleksyjnych w dowolnym momencie. Reflektory Bottletops są kompaktowe, lekkie i bardzo łatwe do ustawienia i złożenia. Wystarczy założyć elastyczną pokrywę złoto-białą lub słoneczno-srebrną na reflektor lub dyfuzor, aby uzyskać natychmiastową zmianę koloru. W przeciwieństwie do systemów wielofunkcyjnych blend z zamkami błyskawicznymi pokrywy Bottletops po prostu szybko i łatwo nasuwa się na ramę reflektora lub dyfuzora, zapewniając odpowiednie naciągnięcie powierzchni blendy.\nBlenda okrągła Lastolite Bottletops 5w1 stanowi idealne akcesorium do zmiękczania strumienia światła lub zmodyfikowania go poprzez dodanie odrobiny koloru lub ciepła. W komplecie znajduje się dyfuzor, nakładka słoneczno-srebrna oraz złoto-biała, jak również pokrowiec na cały zestaw.\nDyfuzor rozprasza przepuszczaną przez niego wiązkę światła i osłabia ją czterokrotnie (2 f-stop). Powierzchnie odbijające światło pozwalają uzyskać następujące efekty (przy świetle źródłowym 5600 K):\nPowierzchnia złota - znaczne ocieplenie kadru, temperatura światła na poziomie 3800 K\nPowierzchnia biała - światło neutralne, temperatura barwowa światła odbitego od powierzchni nie ulega zmianie - po odbiciu uzyskiwane jest rozproszone i zmiękczone światło\nPowierzchnia sunfire - ocieplenie kadru, kadr delikatnie zmierza ku kolorowi pomarańczowemu, temperatura światła na poziomie 4750 K\nPowierzchnia srebrna - światło neutralne, temperatura barwowa światła odbitego od powierzchni nie ulega zmianie - uuzyskiwane po odbiciu światło jest bardziej kontrastowe niż w przypadku powierzchni białej\nLastolite LL LA1100 - uchwyt teleskopowy do blend Lastolite Universal Bracket\nLastolite LL LA1107 - uchwyt teleskopowy do blend Lastolite Universal Bracket\nLastolite LL LR3006 - blenda okrągła słoneczno-biała 75cm\nLastolite LL LR3007 - dyfuzor 2f-stop 75cm\nLastolite LL LR3028 - blenda okrągła sunlite-srebrna miękka 75cm\nLastolite LL LR3031 - blenda okrągła srebrno-biała 75cm\nLastolite LL LR3034 - blenda okrągła srebrno-złota 75cm\nLastolite LL LR3036 - blenda okrągła słoneczno-srebrna 75cm\nLastolite LL LR3041 - blenda okrągła złoto-biała 75cm\nUchwyt do blend Manfrotto D700B - WYSYŁKA W 24H\nUchwyt do blend Manfrotto D705B - WYSYŁKA W 24H\nKlienci, którzy kupili produkt Lastolite LL LR3096 - blenda okrągła Lastolite Bottletops 5w1 75cm kupili również:


OFICJALNIE: Summerville w Leeds United | Transfery.info\nOFICJALNIE: Summerville w Leeds United\n2020-09-16 15:46:38, Aktualizacja: 1 tydzień temu\nLeeds United potwierdziło transfer Crysencio Summerville'a z Feyenoordu Rotterdam.\nSummerville podpisał umowę do 30 czerwca 2023 roku. Przygodę z klubem Premier League rozpocznie od drużyny do lat 23. Jeśli potwierdziły się wcześniejsze informacje między innymi Gianluki Di Marzio, kwota transakcji to około milion euro.\n18-letni skrzydłowy jest wychowankiem Feyenoordu, w którego pierwszym zespole jednak nie zdążył zadebiutować. Seniorskie doświadczenie zbierał najpierw w drugiej lidze holenderskiej w barwach FC Dordrecht, a w poprzednim sezonie już w Eredivisie w ADO Den Haag. W holenderskiej ekstraklasie wystąpił w 21 meczach, strzelając dwie bramki i zaliczając trzy asysty.\nSummerville reprezentuje Holandię na poziomie U-19, a w 2018 roku jescze w kategorii U-17 sięgnął z kadrą po mistrzostwo Europy.\nWięcej na temat: Oficjalnie Crysencio Summerville Leeds United A.F.C. Anglia Holandia Feyenoord Rotterdam\nZwrot środków za pierwszy przegrany kupon w Betclic nawet do 500 złotych Reklama FC Barcelona: Messi z wiadomością do kibiców 11 godzin temu Kapitan reprezentacji Armenii odwołał transfer do Grecji. Będzie żołnierzem podczas wojny z Azerbejdżanem 12 godzin temu OFICJALNIE: Stade Rennes pozyskało następcę Édouarda Mendy’ego. Trzeci największy transfer w historii klubu 13 godzin temu Historyczny transfer w Azji. OFICJALNIE: Reprezentant Izraela w Zjednoczonych Emiratach Arabskich 17 godzin temu Arsenal naciska na transfer Aouara, ale… ma konkurenta 17 godzin temu Manchester United może sprowadzić Cavaniego lub Jovicia 17 godzin temu Lucas Paquetá odchodzi z Milanu. Wszystko ustalone 20 godzin temu


sierpień 2018 - Epimed\nRoman Lokarski 28 sierpnia, 2018 BudownictwoComments are off for this post\nInwestycja w budowę nieruchomości wymaga wysokich nakładów pracy i kapitału. Plan takiego przedsięwzięcia musi jasno określać cele i harmonogram wszystkich zadań. Dzięki temu możemy mieć większą kontrolę nad pojedynczymi procesami, które prowadzą do ostatecznego efektu jaki zakładamy. Tylko w ten sposób możemy przeprowadzić inwestycję w sposób świadomy i konsekwentny, a całość prac pozwoli osiągnąć planowany […]\nPewna i sprawdzona modyfikacja map ECU\nJarek Hamicki 28 sierpnia, 2018 MotoryzacjaComments are off for this post\nObecnie producenci samochodów i motocykli prześcigają się w optymalizacji parametrów silników pod kątem zmniejszenia wielkości spalania paliwa i emisji spalin. Są to wymogi coraz bardziej restrykcyjnych norm ekologicznych. Powoduje to jednak, że komputery sterujące naszymi samochodami są tak programowane aby spełnić normy w określonych warunkach jazdy nie zaś w całym, codziennym zakresie użytkowania pojazdu. Z […]\nZalety profesjonalnej fotografii\nFranciszek Kawka 27 sierpnia, 2018 Fotografia i filmComments are off for this post\nPoszukiwania pracy są specyficznym przeżyciem przez które przechodzi każdy człowie chcący ubiegać się o daną posadę. Niestety bardzo często zdarza się, że nasza aplikacja z którą przychodzimy nie przekonała potencjalnego pracodawcy i nie zostaliśmy zaproszeni na rozmowę kwalifikacyjną. Aby zwiększyć swoje ewentualne szanse warto dokonać wszelkich starań aby CV, które dajemy wyróżniało się z […]\nJaki wybrać bagażnik przedni na rower?\nKarolina 27 sierpnia, 2018 Sklepy i zakupyComments are off for this post\nWycieczki rowerowe są wspaniałym sposobem na spędzanie wolnego czasu w aktywy sposób. Ma to bardzo dobry wpływ nie tylko na kondycję oraz zdrowie, ale również na samopoczucie. Dzięki spędzaniu czasu aktywnie na świeżym powietrzu można dać odpocząć swojemu umysłowi. Ponadto rower jest również świetnym środkiem transportu, na którym można np. dojeżdżać do pracy czy szkoły. […]\nWybór odpowiedniej suszarki\nDominika Szaberka 25 sierpnia, 2018 UrodaComments are off for this post\nUtrzymanie zdrowej struktury włosa wcale nie jest łatwym zadaniem, tym bardziej, że włosy są stale narażone na uszkodzenie. Noszenie czapek, przebywanie na słońcu, stosowanie zbyt wielu obciążających kosmetyków powoduje, że stają się one coraz słabsze. Właściwe suszenie włosów Wszyscy żyjemy obecnie w szybkim tempie, mając na głowie pracę, rodzinę czy różne zajęcia. Niezależnie od ilości […]\nJaką dietę ułożyć dla grupy krwi 0?\naniam 24 sierpnia, 2018 UrodaComments are off for this post\nLudzie zaczynają mieć coraz większą świadomość dotyczącą wartości diet. Dzięki nim możemy dostarczać naszym organizmom wszystkich potrzebnych składników odżywczych. Jednak naprawdę istotne jest żeby wiedzieć których składników nasze ciała potrzebują w szczególności, jedną z metod które to określają może być dopasowanie diety pod naszą grupę krwi. Najważniejsze produkty potrzebne przy grupie krwi 0 Sporo osób […]\nSkuteczna firma ddd\nlucynas 22 sierpnia, 2018 UsługiComments are off for this post\nKiedy harmonia naszego domu zostanie zachwiana przez panoszące się insekty, szczury lub po prostu chcemy zdezynfekować mieszkanie – najważniejszym jest wezwanie firmy, która zajmuje się usługami kompleksowo. Nie trzeba daleko szukać, filie firmy DDD są wszędzie. Jakie usługi są świadczone przez firmę DDD? Zapewne wielu z nas miało do czynienia ze szczurami lub innymi […]\nRower Romet prosto ze sklepu\nrabartosz 21 sierpnia, 2018 SportComments are off for this post\nNie ma to jak przejażdżka wiosennym wieczorem po ścieżkach rowerem. Są to niezapomniane przeżycia, w szczególności, jeżeli wybierzemy się poza granice miasta. Piękno przyrody, budząca się do życia fauna i flora, to tylko niektóre plusy takich wypraw. Decydując się na takie aktywne spędzanie czasu, warto zakupić dobrej jakości sprzęt i podróżować bezpiecznie. Wszystko co najważniejsze […]\nNa co ma wpływ zamontowanie projektora?\nDominika Szaberka 21 sierpnia, 2018 UsługiComments are off for this post\nJeśli chcemy aby w naszej firmie została profesjonalnie urządzona sala konferencyjna to warto zastanowić się nad tym aby znalazł się w niej odpowiedni sprzęt. Powinien on być jak najwyższej jakości co zapewni nam, że będziemy mogli cieszyć się bardzo dobrymi warunkami odbioru przekazywanych treści. Odpowiedni projektor, czyli zadbanie o montaż Decydując się na stworzenie […]


Źródło prawdy w przerysowanej rzeczywistości - http://kreskowka.com.pl/\nDodane: 05:24 26. 06. 2022\nebooki wegańskie W ostatnich latach coraz więcej osóbWeganizm rośnie nie tylko z powodów etycznych, ale także ekonomicznych. Wiele osób zdaje sobie sprawę, że przejście na dietę weget\nDodane: 02:39 21. 06. 2022\nserwis klimatyzacji wołomin Oprócz domowej klimatyzacji i instalacji oferujemyW kategorii lokale mieszkalne aktualnie oferujemy do sprzedaży klimatyzację domową wraz z instalacją klimatyz\nDodane: 02:27 21. 06. 2022\nklimatyzacja warszawa Nasz zespół został w pełni przeszkolonyKlimatyzacja to niezbędny element współczesnego domu. Instalacja klimatyzacji mieszkaniowej może przynieść wiele korzyści, a t\nDodane: 04:13 20. 06. 2022\nklimatyzacja ursus Pierwsza opcja to tuning w domuTak, jest więcej niż jeden sposób na utrzymanie klimatyzatora w dobrym stanie. Oferujemy dwie usługi, gdy nasi klienci chcą dostroić swoje s\nDodane: 02:38 19. 06. 2022\nnaprawa klimatyzacji pruszków Zapewniamy również serwis klimatyzacji oraz regularnąW kategorii lokale mieszkalne aktualnie oferujemy do sprzedaży klimatyzację domową wraz z instalacją klimatyzacyjną. Za\nDodane: 03:01 16. 06. 2022\nklimatyzacja bielany Oferujemy na sprzedaż klimatyzację domową zChętnie pomożemy Ci we wszystkich Twoich potrzebach związanych z klimatyzacją. Przyglądamy się obecnym i przyszłym trendom w b\nDodane: 00:51 14. 06. 2022\npsychoterapia-gestalt.pl Dzięki temu możliwe jest uzyskanie lepszychKwalifikacji na terapię grupową dokonuje psycholog. Warto jednak mieć świadomość, w jakich sytuacjach zalecane jest skorzystanie z tej f\nDodane: 02:24 12. 06. 2022\nelektryk rybnik Osoba taka dopilnuje aby cała instalacjaElektryk zajmuje się projektowaniem instalacji elektrycznych. Instalacje elektryczne muszą być zamontowane zgodnie z dokumentacją techniczną, która\nwegańskie ebooki Rozprzestrzenianie się weganizmu doprowadziło do tegoFantastyczne jedzenie oferuje pełen zestaw treści, które nakarmią wszystkie zmysły, dostarczając aromatyczne wegań\nDodane: 01:37 08. 06. 2022\nklimatyzacja pruszków Jak wiecie wszystkie nasze usługi poparteMy w AC Fixers wykonujemy instalację klimatyzacji objętą gwarancją serwisową. Jak wiecie, wszystkie nasze\nDodane: 03:37 04. 06. 2022\nkorony ceramiczne żory StomatologiaStomatologia to dziedzina wiedzy, która zajmuje się zębami. Usługi stomatologiczne wykonuje lekarz dentysta. Gdy doskwiera\nDodane: 04:39 02. 06. 2022\nklimatyzacja ursus Jednak w przypadku każdej zakupionej usługiW kategorii lokale mieszkalne aktualnie oferujemy do sprzedaży klimatyzację domową wraz z instalacją klimatyzacyjną. Zapewni\nDodane: 01:15 02. 06. 2022\ngabu.pl Dzięki nim możemy poznać ten produktKażdy napój, jaki znajdujemy w sklepach ma swoje etykiety, czyli naklejki reklamowe. Dzięki nim możemy poznać ten produkt na sklepowej półce i dok\nDodane: 00:02 28. 05. 2022\ntanie pozycjonowanie Każdy kto prowadzi stronę internetową dlaKażdy kto prowadzi stronę internetową dla własnego biznesu wie jak trudno jest się przebić z ofertą.\nDodane: 03:41 27. 05. 2022\ninstalacje elektryczne rybnik Usługi elektryczneElektryk zajmuje się szeroko pojętymi usługami elektrycznymi. Zawód ten związany jest głównie z pracami związanymi z montażem instalacji elektrycznych, ale równ\nOd prawa rodzinnego po cywilne...Czy wiesz jak bhp żeby później tego nie żałować?Kwestia diety, suplementacji i treninguSposoby na ogrzewanie problematycznych przestrzeniCzemu warto korzystać z usług domów opieki?Szukam 7 Osób, Którym Przekażę Rozwiązanie Jak naprawiać sklepy prestashopDobre inwestycje w promocje w sieciTanie pozycjonowanieCzy w 2021 jeszcze warto znaleźć dobrego dentyste w Zabrzu?Mieć albo nie mieć prawnika! Oto jest pytanieKurs bhp onlineIt isn't worth it - don't save your money on car service Can you buy us auto parts at your own home? Domy opieki w centrum uwagiRok 2020 - dobry czas by drukować w JastrzębiuCzy korzystać z porad prawnika w Gliwicach można tanio?Pewne podstawy warto znać - o pompach i mechaniceJak zorganizować... pogrzeb?About oil issue - smokeStomatolog zabrzeLuksusowe meble na imprezyFakty o prawnikachJak czyścić dywan?Folie grzewcze - w teorii i praktyceImplanty ChorzówZmiany napięcia prądu - krótki artykuł o elektryceMetoda na reklamę? Druk!Czy warto postawić na klimatyzację?Kwestia zespołu Devica. Co to za choroba?Artykuł o wirtualnym biurze


Temat “Militaria” z Niezależnego Forum Przedborza - Przedborski Słownik Biograficzny\nTemat “Militaria” z Niezależnego Forum Przedborza\nNiezależne Forum Przedborza przeżyło już swe piękne dni i zniknęło gdzieś w przestrzeni. Przypadek sprawił, że natrafiłem na jeden z działów NFP – MILITARIA. To tylko jeden z tematów tego działu. Prócz popularnych tekstów piosenek wojskowych, znalazły się odniesienia do tragicznej katastrofy lotniczej pod Mirosławcem, ale też kilka wątków przedborskich. To wszystko sprawia, że cały temat uznałem za wartościowy i godny “powrotu” do PSB.\n“Stój, poczekaj moja duszko,\n“Jam z tej chatki, rwałam kwiatki\n“Nie pomogą twe wymówki,\n“Ach ja biedna, sama jedna,\n“Stąd wrogowie o pół mili\n“Jam nieboga, nigdy wroga\n“Jeśli kryjesz wrogów tłuszcze,\n“Jam nie taka, dam buziaka,\n“Z konia zsiędę, prawo złamię,\n“Gdyś tak prędki do tej chętki\nBo chcę pokazać te mniej znane, gdyż “O rozmarynie” znają wszyscy\nja w szkole na muzyce uczyłęm się kilku pieśni żołnierskim. na koniec roku na zaliczenie musieliśmy coś zapiewać i zaśpiewałem moją ulubioną “Legiony”:\njeszcze lubię, tylko nie wiem czy to żołnierska, “Czerwone maki na Monte Cassino”. pamiętam jak jechałem na wycieczkę do Włoch, pierwszym punktem był klasztor i cmentarz żółnierzy polskich na Monte Cassino. po drodze przewodnik każdemu dał tekst tej pieśni i śpiewaliśmy podczas wjazdu na wzgórze Cassino.\nMoje wykształcenie i umiejętności w zakresie szeroko pojętej muzyki są nikłe w przeciwieństwie do oceny jaką uzyskałem na koniec SP. Jednak czasem bywam w “Operze”, nie tylko ze względu na Żonę, a szwagrowi odpowiedziałem zgodnie z prawdą, że się tam nie nudzę. Natomiast z pieśnią wojskową spotkałem się nie tylko w Kołobrzegu. Kiedyś nauczono mnie “Bogurodzicy” (nieźle wyszło) i 2 piosenek marszowych. Na tym skończyłem edukację. Następnie przyszedł czas, kiedy urodziły się moje dzieci. Żona im śpiewała piękne kołysanki , a ja tego nie potrafiłem. Wtedy przypomniałem sobie, że około roku 1980 kupiłem “bibułę”, tj. “Pieśni żołnierskie bądź patriotyczne”- muszę odnalęźć. Najpierw zacząłem im czytać,póżniej nucić, a z czasem o tym opowiadać. Kołysanki ich rozczulały, natomiast te pieśni nucone odnosiły skutek oczekiwany – sen. Teraz zastanawiam się, czy to nie spowodowało tego, że starszy syn jako student Politechniki Warszawskiej odbył z zadowoleniem/satysfakcją służbę wojskową i jest kpr. pchor. rezerwy… Czekam co zrobi w przyszłości\nMój ulubiony wiersz z jednej z nich: “Babcia umierała i jeszcze się pytała , czy na tamtym świecie ułani też żyjecie”\nBędąc nie tak dawno w Baranowiczach na Białorusi (Baranowice II RP), spotkałem (poufnie mi pokazano) w okolicach miasta czynną bimbrownię na łonie natury (chłodzenie w strumieniu). Gdy skrzywiłem się na wielkość kieliszka ze świeżym trunkiem, to pewna leciwa Pani powiedziała: “Wasi ułani takie tylko pili z konia nie zsiadając, a odjeżdżając nucili wspomnianą wyżej pieśń tj. Babcia ……\nNajpopularniejsza “pieśn” wojskowa to chyba ta zaczynająca się od słów ” Godzina piąta minut trzydzieści, kiedy pobudka zagrała, grupa Rezerwy szła do cywila, niejedna panna płakała”\nmimo że nie byłem w wojsku to tą pieśń lubię ulubioną pieśnią Marszałka Piłsudskiego była pieśń “Pierwsza brygada”. pieśń Hymn Pierwszej Brygady, powstała w 1917 roku. Melodię zapożyczono z rosyjskiego marsza Przejście przez Morze Czerwone kompozycji M.D. Tomnikowskiego, granego w czasie zaborów przez rosyjskie orkiestry wojskowe i polskie orkiestry strażackie. Autorami tekstu byli dwaj legioniści: Tomasz Biernacki (napisał trzy pierwsze zwrotki) i literat ppłk Andrzej Hałaciński, późniejszy więzień obozu w Kozielsku, zamordowany w 1940 roku w Katyniu. Jej popularność i to, że była ulubioną pieśnią Józefa Piłsudskiego sprawiły, że kandydowała w 1926 roku do rangi hymnu narodowego. Hymn Pierwszej Brygady to najdumniejsza pieśń, jaką kiedykolwiek Polska stworzyła – powiedział Marszałek.\n“Ułanie, ułanie twoja to przyczyna\n“Ja jej nie zhańbiłem, zhańbiła się sama\nBoże, cóż to był za “rytm wybijany obcasami” pod 100% niecenzuralną pieśń tę lubiliśmy nadzwyczajnie – całe Zdrowie (łódzka dzielnica z poligonem) ją znała… i lubiła!\na ma ktoś tekst naszej regionalnej pieśni partyzanckiej pt: “Jędrusiowa dola”?\nAutorami (słowa: Czesław Kałkusiński ps. „Czechura”; muzyka: Henryk Fajt) są radomszczanie, partyzanci z oddziałów AK, w których walczyli także przedborzanie. Piosenka powstała w 1942 r. Rok później stała się sławną i szeroko znaną w całym kraju, piosenką polskiej partyzantki. “Czechura” gościł w Przedborzu przeważnie na imprezach kombatanckich. Bodaj pod tym samym tytułem ukazał się przed kilku laty zbiór wierszy i piosenek “Czechury” .\nRogalito-dzięki W tym oddziale co autorzy pieśni był chyba też “Satyr” czyli Tadeusz Różewicz. A nagrania “Jędrusiowej doli” chyba nikt nie ma?\nWarto dodać, że ten batalion, a właściwie piotrkowski pułk AK: utworzyły go głównie oddziały partyzanckie o kryptonimach: “WICHER”, “BURZA”, “GROM” i “BŁYSKAWICA” (tak jak słynne polskie kontrtorpedowce!) stoczył wielką i ciężką bitwę z Niemcami pod Diablą Górą latem 1944 r. Ciekawe, że dca pułku mjr “Leśniak” (Rudolf Majewski- zamordowany po wojnie w więzieniu we Wronkach – spoczywa na cm. w Piotrkowie)) swoje SD (stanowisko dowodzenia) rozwinął nad stawem w Papierni, czyli dobre kilka km od placu boju.\nOlewam: “Stróżu” i “Aniele”\nno ale jak ktoś z nas zginie w wypadku samochodowym, albo poślizgnie się na mydle w łazience, to doczeka co najwyżej wzmianki w lokalnej gazecie. Owszem – wypadek lotniczy jaki się teraz wydarzył to sprawa niecodzienna, to że zginęło tylu wybitnych pilotów również. Ale uważam, że “instytucja” żałoby narodowej jest ostatnio (za rządów Kaczyńskiego) nadużywana, przez co się dewaluuje w oczach społeczeństwa.\nPostać mało znana, rzec można zapomniana. Tym większe więc zaskoczenie, że nagle dostałem od Mariana Ponomarczuka – serdeczne dzięki – podarowaną Mu kiedyś przez śp. Panią Profesor Władysławę Lipkowską (siostrę Generała) zszywkę “Poezji” Generała w maszynopisie.\nBardzo specyficznym a i frywolnym rodzajem pieśni żołnierskiej były w 20-leciu międzywojennym tzw. żurawiejki. Krótkie i pieprzne te piosneczki związane były z konkretnymi pułkami ułanów. Odzwierciedlały one przy tym opinię jaką dana jednostka miała w ułańskiej braci. Często o takiej opinii decydowała jedna, barwna, soczysta postać z danego pułku. Żurawiejki rodziły się spontanicznie, często anonimowo, często przy… kielichu, stąd ich charakterystyczny, nie zawsze cenzuralny język. Dobrze, że żurawiejki przeżyły do dzisiejszych czasów, przynajmniej w literaturze, choć ich naturalni nosiciele- ułani odeszli już niestety (oprócz szwadronu reprezentacyjnego) do lamusa historii. A oto kilka przykładów tej “wojskowej” poezji sprzed kilkudziesięciu lat.\nto z “piętnastki” pederasta.\n“Dziewiętnasty” Pułk batiarów.\nto jest Pułk “Dwudziesty czwarty”.\nTo jest “Piąty” spod Tarnowa.\nKonnych Strzelców Pułk to “Czwarty”.\nNa tym zakończę, żeby nie zanudzać. Żurawiejek tych było “bez liku”. Ot, taka ciekawostka, ku pamięci dawno minionej chwały polskiej jazdy…\nGrafie dzięki za przypomnienie tej osobliwości, zbiorek fajny. Oczywiście była to studnia nie wyczerpanych dowcipów, zabawnych powiedzonek i skojarzeń. Żurawiejki niestety nie są polskim “wynalazkiem”, a “desantem” od “prawosławnych” – czyli przynieśli je do Wojska Polskiego oficerowie Polacy wywodzący się z byłej armii carskiej (rosyjskiej). Natomiast refren jest zdecydowanie “dowodem naszego triumfu” w wojnie 1920 r. Można długo o tym pisać, lecz to zajęcie jest zdecydowanie nudniejsze


Pyunkang Yul Intensive Repair Cream - Krem Intensywnie Nawilżający 50 ml | Skin Street\n» Pyunkang Yul Intensive Repair Cream - Krem Intensywnie Nawilżający 50 ml\nKod produktu: P0773\nKod kreskowy: 8809486680773\nIntensywnie nawilżający krem naprawczy o silnym działaniu antyoksydacyjnym dla wszystkich rodzajów cery, nawet tych o wrażliwej, skłonnej do trądziku lub tłustej skórze, którym brakuje właściwego nawilżenia, do codziennego stosowania.\nFormuła kremu dzięki zawartości peptydów, ceramidów i naturalnych ekstraktów roślinnych doskonale radzi sobie z wygładzeniem szorstkiej i napiętej skóry, likwiduje zaczerwienienia, wygładza drobne zmarszczki i zmniejsza widoczność porów.\nMożna używać na noc jako maskę, dla wzmocnienia efektu nawilżenia, po nałożeniu grubszej warstwy kremu.\nKluczowe składniki: NMF - naturalny składnik nawilżający, pozwala na wiązanie wody w naskórku dzięki czemu zapobiega wysuszaniu skóry; doskonale łagodzi stany zapalne, jednocześnie wykazując działanie antybakteryjne.\nCeramidy - podobnie jak naturalne lipidy, pomagają skórze wyglądać gładko i zwiększają jej jędrność.\nMasło shea - jest bogatym źródłem witamin A i E, które opóźniają procesy starzenia i zapewniają ochronę przed wolnymi rodnikami.\nSkutecznie zabezpiecza skórę przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi, posiada właściwości łagodzące.\nOlej z nasion orzechów macadamia - tworzy na ich powierzchni warstwę okluzyjną (film), która zapobiega nadmiernemu odparowywaniu wody z powierzchni przez co kondycjonuje skórę i ją wygładza.\nPo oczyszczeniu i tonizacji skóry, rozprowadź równomiernie na twarzy, a następnie wklep delikatnie.


Esomeprazole Arrow 20 Mg - Ulotka\nEsomeprazole Arrow, 20 mg, tabletki dojelitowe Esomeprazole Arrow, 40 mg, tabletki dojelitowe\n1. Co to jest lek Esomeprazole Arrow i w jakim celu się go stosuje\n2. Informacje ważne przed zastosowaniem leku Esomeprazole Arrow\n3. Jak stosować lek Esomeprazole Arrow\n5. Jak przechowywać lek Esomeprazole Arrow\nEsomeprazole Arrow zawiera substancję czynna ezomeprazol, ,który należy do grupy leków zwanych „inhibitorami pompy protonowej". Ich działanie polega na zmniejszeniu ilości kwasu wytwarzanego w żołądku.\nEsomeprazole Arrow jest stosowany w leczeniu następujących chorób:\nEsomeprazole Arrow można też przyjmować, aby zapobiec powstaniu wrzodów żołądka u osób, które przyjmują niesteroidowe leki przeciwzapalne.\nKiedy nie przyjmować leku Esomeprazole Arrow\n- Jeśli pacjent ma uczulenie na ezomeprazol lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku (wymienione w punkcie 6).\n- Jeśli pacjent ma uczulenie na inny inhibitor pompy protonowej.\nNie przyjmować leku Esomeprazole Arrow w przypadku wystąpienia którejkolwiek z powyższych sytuacji. W razie wątpliwości należy skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą zanim zastosuje się lek Esomeprazole Arrow.\nPrzed zastosowaniem leku Esomeprazole Specifar pacjent powinien lekarzowi lub farmaceucie:\nEsomeprazole Arrow może maskować objawy innych chorób. Dlatego należy niezwłocznie powiedzieć lekarzowi, jeśli przed zastosowaniem lub podczas stosowania leku Esomeprazole Arrow wystąpi:\nJeśli Esomeprazole Arrow został przepisany do leczenia doraźnego („w razie potrzeby”), pacjent powinien skontaktować się z lekarzem, jeśli objawy nie ustępują lub gdy ich charakter ulegnie zmianie.\nPrzyjmowanie leków z grupy inhibitorów pompy protonowej jak Esomeprazole Arrow, szczególnie przez okres dłuższy niż 1 rok, może nieznacznie zwiększyć ryzyko złamań kości udowej, nadgarstka lub kręgosłupa. Jeśli pacjent ma osteoporozę lub jeśli przyjmuje kortykosteroidy (co może zwiększać ryzyko osteoporozy), należy powiedzieć o tym lekarzowi.\nInne leki i Esomeprazole Arrow\nNależy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich przyjmowanych aktualnie lub ostatnio , a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować.. Esomeprazole Arrow może wpływać na działanie innych leków, a niektóre leki mogą wpływać na jego działanie.\nNie należy zażywać leku Esomeprazole Arrow w przypadku stosowania leków zawierających nelfinawir (stosowany w leczeniu zakażenia HIV).\n- Fenytoiny (stosowanej w leczeniu padaczki). Konieczne jest monitorowanie pacjentów przyjmujących fenytoinę podczas rozpoczynania lub kończenia leczenia lekiem Esomeprazole Arrow.\nLeków rozrzedzających krew, np. warfaryny. Konieczne może być monitorowanie pacjenta podczas rozpoczynania lub kończenia stosowania leku Esomeprazole Arrow.\nCyzaprydu (stosowanego w leczeniu niestrawności lub zgagi).\nDigoksyna (lek stosowany w leczeniu niewydolności serca).\nBardzo ważne jest poinformowanie lekarza o innych przyjmowanych lekach, jeśli lekarz przepisał antybiotyki amoksycylinę i klarytromycynę do stosowania jednocześnie z lekiem Esomeprazole Arrow, w celu leczenia wrzodów spowodowanych przez bakterie Helicobacter pylori.\nJeżeli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub planuje zajście w ciążę, przed zastosowaniem tego leku powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty. Lekarz zdecyduje, czy można przyjmować Esomeprazole Arrow w tym czasie. Nie wiadomo, czy Esomeprazole Arrow przenika do mleka. Dlatego pacjentki karmiące piersią nie powinny stosować leku Esomeprazole Arrow.\nEsomeprazole Arrow z jedzeniem i piciem\nEsomeprazole Arrow można przyjmować razem z posiłkiem lub niezależnie od posiłku.\nJest mało prawdopodobne, by Esomeprazole Arrow wpływał na zdolność prowadzenia pojazdów, obsługiwania maszyn czy posługiwania się narzędziami.\n- Esomeprazole Arrow nie jest zalecany do stosowania u dzieci w wieku poniżej 12 lat.\n- W przypadku długotrwałego stosowania leku Esomeprazole Specifar, lekarz powinien regularnie kontrolować stan pacjenta (szczególnie, gdy lek jest przyjmowany przez ponad rok).\n- Jeśli lekarz zalecił stosowanie leku Esomeprazole Arrow doraźnie, tzn. wtedy gdy pacjent tego potrzebuje, a objawy zmienią się, należy poinformować lekarza o zmianie objawów.\n• Lekarz określi ile tabletek i jak długo należy je zażywać. Będzie to zależało od rodzaju choroby, wieku pacjenta i stanu wątroby.\n• Zalecane dawki są podane poniżej.\nW leczeniu zgagi spowodowanej przez chorobę refluksową przełyku Dorośli i dzieci w wieku od 12 lat:\n- Jeśli lekarz stwierdził nieznaczne uszkodzenie przełyku, zazwyczaj stosowaną dawką jest jedna tabletka dojelitowa leku Esomeprazole Arrow, 40 mg, raz na dobę, przez 4 tygodnie. Lekarz może zlecić przyjmowanie tej samej dawki przez kolejne 4 tygodnie, jeśli przełyk nie zagoił się.\n- Zazwyczaj stosowaną dawką po zagojeniu przełyku jest jedna tabletka dojelitowa leku Esomeprazole Arrow, 20 mg, raz na dobę.\n- Jeśli przełyk nie jest uszkodzony, to zwykle stosowaną dawką leku Esomeprazole Arrow jest jedna tabletka dojelitowa 20 mg, raz na dobę. Po ustąpieniu objawów lekarz może zalecić przyjmowanie leku doraźnie w razie potrzeby, w dawce nie większej niż jedna tabletka leku Esomeprazole Arrow, 20 mg na dobę.\n- Młodzież w wieku od 12 lat: zwykle stosowana dawka to jedna tabletka dojelitowa leku Esomeprazole Arrow, 20 mg, dwa razy na dobę przez tydzień.\n- Dorośli w wieku od 18 lat: zwykle stosowana dawka to j edna tabletka doj elitowa leku Esomeprazole Arrow, 20 mg, raz na dobę przez 4 do 8 tygodni.\n- Dorośli w wieku od 18 lat: zwykle stosowana dawka to j edna tabletka doj elitowa leku Esomeprazole Arrow, 20 mg, raz na dobę.\n- Dorośli w wieku od 18 lat: zwykle stosowana dawka to j edna tabletka doj elitowa leku Esomeprazole Arrow, 40 mg, dwa razy na dobę.\n- Zwykle stosowana dawka to jedna tabletka dojelitowa leku Esomeprazole Arrow, 40 mg, raz na dobę przez 4 tygodnie.\nPrzyjęcie większej niż zalecana dawki leku Esomeprazole Arrow\nPominięcie przyjęcia leku Esomeprazole Arrow\nJeśli wystąpi którekolwiek z wymienionych niżej ciężkich działań niepożądanych należy\nprzerwać stosowanie leku Esomeprazole Arrow i natychmiast skontaktować się z lekarzem:\n- Złamania kości udowej, nadgarstka lub kręgosłupa.\n- Nieprawidłowości krwi, takie jak zmniej szona liczby białych krwinek lub płytek krwi. Mogą one powodować osłabienie, powstawanie siniaków lub większą podatność na zakażenia.\n• Ciężkie choroby wątroby, prowadzące do jej niewydolności i rozległe zaburzenia czynności mózgu.\nJeżeli pacjent przyjmuje lek Esomeprazole Arrow dłużej niż przez 3 miesiące, może wystąpić spadek stężenia magnezu we krwi. Może się to objawiać zmęczeniem, mimowolnymi skurczami mięśni, dezorientacją, drgawkami, zawrotami głowy, szybszym biciem serca. Jeżeli pacjent zaobserwuje którykolwiek z tych objawów, należy niezwłocznie powiadomić o tym lekarza. Małe stężenie magnezu może również prowadzić do zmniejszenia stężenia potasu i wapnia we krwi. Lekarz może zlecić badania krwi w celu monitorowania stężenia magnezu.\nNie należy się niepokoić tą listą możliwych działań niepożądanych. Możliwe, iż nie wystąpi żadne z nich. Jeśli którykolwiek z objawów niepożądanych wystąpi lub wystąpią objawy niepożądane niewymienione w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie.\nNie należy wyrzucać jakichkolwiek leków do kanalizacji ani domowych pojemników na odpadki. Należy zapytać farmaceutę co zrobić z lekami, których się już nie używa. Takie postępowanie pomoże chronić środowisko.\n6. Zawartość opakowania i inne informacje Co zawiera lek Esomeprazole Arrow\nKażda tabletka dojelitowa Esomeprazole Arrow, 20 mg zawiera 20 mg ezomeprazolu (w postaci ezomeprazolu magnezowego dwuwodnego).\nKażda tabletka dojelitowa Esomeprazole Arrow, 40 mg zawiera 40 mg ezomeprazolu (w postaci ezomeprazolu magnezowego dwuwodnego).\nCeluloza mikrokrystaliczna Sodu laurylosiarczan Hydroksypropyloceluloza Talk (E553b)\nJak wygląda lek Esomeprazole Arrow i co zawiera opakowanie\nEsomeprazole Arrow, 20 mg, tabletki dojelitowe: jasnoróżowe, podłużne, obustronnie wypukłe tabletki powlekane z wytłoczonym napisem „20” po jednej stronie, o wymiarach około 14,9 x 7,6 mm.\nEsomeprazole Arrow, 40 mg, tabletki dojelitowe: różowe, podłużne, obustronnie wypukłe tabletki powlekane z wytłoczonym napisem „40” po jednej stronie, o wymiarach około 17,2 x 8,7 mm.\nEsomeprazol Arrow comprimidos gastrorresistentes\nEsomepratsoli Arrow 20mg & 40mg enterotabletti


Kryształowa karafka do whisky 0,44L w nowoczesnej formie - AlmiDecor\nKarafka do whisky 0,44L\nRozmiar: 28.7 cm\nWysokość (cm) 28.7\nKryształowa karafka do whisky z kolekcji “Genie” marki Vista Alegre. Jest to designerska karafka z przezroczystego kryształu o oryginalnej i nowoczesnej formie. Dzięki temu, doskonale prezentuje się jako stylowa ozdoba wnętrza o nowatorskim wystroju. Ten ekskluzywny dodatek to również dobry pomysł na prezent dla miłośnika whisky. Nowoczesna karafka do whisky została wykonana ręcznie z kryształu, a jej efektowne wzornictwo łączy się z wysoką jakością i trwałością. Pojemność karafki wynosi 440 ml. W ofercie dostępne są również inne nowoczesne karafki do whisky z kolekcji “Genie”.