Przedsiębiorcza jak Polka - Magazyn Fundacji Polskiego Godła Promocyjnego\nRelacja z debaty „Polka przedsiębiorcza. Siła kobiet w polskiej gospodarce”, która odbyła się 12 lutego 2014 r. w Centrum Przedsiębiorczości Smolna w Warszawie, zrealizowana we współpracy z Vital Voices Poland oraz Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości.\nO początkach bycia przedsiębiorczą\nMój gen przedsiębiorczości pochodzi od taty, który marzył o synach, a los obdarzył go dwiema córkami. Nie mając wpływu na płeć dzieci, postanowił córki wychować jak synów i wpoił nam zasadę, abyśmy zawsze były samodzielne, samorządne i samofinansujące się. Tak więc nauczyłam się radzić sobie w życiu tak, aby zawsze zachować wolność mentalną i nie uzależniać się od nikogo i niczego. Ważne też, aby robić to, co się lubi. Już Konfucjusz powiedział: „Wykonuj pracę, jaką lubisz, a nie przepracujesz ani jednego dnia”.\nJeżeli traktować przedsiębiorczość jako zdolność do podejmowania ryzyka, to mogę powiedzieć, że przedsiębiorcza byłam już w wieku sześciu lat, kiedy założyłam się z tatą o gumę do żucia, czy urodzi mi się brat, czy siostra, i na szczęście zakład ten wygrałam. Skłonność do podejmowania ryzyka mam od dziecka, więc nie boję się nowych wyzwań. Dlatego po doświadczeniach w pracy korporacyjnej zdecydowałam się założyć w grudniu ubiegłego roku własną firmę. Jestem na początku drogi.\nSamodzielność i niezależność wyssałam z mlekiem matki. Od najmłodszych lat, kiedy wyjeżdżaliśmy z bratem na kolonie, to ja dysponowałam naszym kieszonkowym. Dorastałam w czasach, kiedy niczego nie było w sklepach, więc ci zaradni, którzy potrafili zorganizować wtórny obieg towaru, mogli więcej zarobić. Nigdy nie brakowało mi zaskórniaków, ani w liceum, ani na studiach. Cieszę się, że gen przedsiębiorczości przekazałam mojej córce, która jeszcze studiuje, a już założyła firmę. Prywatnie i zawodowo zachęcam młode pokolenie, mężczyzn i kobiety, aby odważnie podejmowali samodzielne wyzwania i uwierzyli we własne siły. Chcieć to móc.\nPierwszej lekcji przedsiębiorczości udzieliła mi mama, gdy miałam 10 lat. Powiedziała, że w dorosłym życiu, budując związek z mężczyzną, kobieta musi przede wszystkim zachować wolność mentalną i niezależność finansową. Naukę tę wdrożyłam już następnego dnia, kiedy to razem z koleżanką postanowiłyśmy sprzedawać sąsiadom bułki, uzupełniając niejako ofertę mleczarza, roznoszącego co rano butelki z mlekiem. Drugi przełomowy moment w moim życiu nastąpił po wysłuchaniu jednej z cotygodniowych pogadanek telewizyjnych Jacka Kuronia, ministra pracy w rządzie Tadeusza Mazowieckiego. Kuroń powiedział wtedy, że żadne pokolenie Polaków dotąd i żadne w przyszłości nie będzie miało takiej szansy rozwoju, jaką ma obecna generacja młodych. Jeżeli teraz młodzi nie wykorzystają tej szansy – mogą mieć pretensje tylko do siebie. Tak się przejęłam tym stwierdzeniem, że następnego dnia założyłam działalność gospodarczą.\nWiedziałam od zawsze, że tylko ja mam wpływ na zawodową sferę życia. Wszystko, co wymyślimy, można zrealizować – potrzebny jest tylko dobry pomysł i ciężka praca. Musimy mieć przewlekłą wytrwałość, aby móc powiedzieć za Benjaminem Franklinem: „W życiu nie miałem żadnej porażki. Miałem projekty, których nie zdołałem zrealizować”. Przez 12 lat byłam „korpoludkiem”, czyli człowiekiem korporacji z krwi i kości, oddanym, lojalnym, wyposażonym w korporacyjne gadżety, jak laptop czy samochód. Nie przypuszczałam wtedy, że mogę ten świat porzucić. Byłam odpowiedzialna za wiele projektów na kilkunastu międzynarodowych rynkach. Cieszyłam się szacunkiem kontrahentów, kiedy korespondowałam z nimi mailowo lub rozmawiałam telefonicznie, ale gdy odbierali mnie z lotniska i widzieli młodą blondynkę, na ich twarzach malował się cień pobłażania i lekceważenia. Wtedy też nastąpiła u mnie przemiana duchowa, zrozumiałam, że rozwoju zawodowego nie można oddzielić od rozwoju duchowego. Poczułam siłę i moc obranej misji, aby mówić o sukcesie kobiet. W ten sposób powstała audycja radiowa „Sukces pisany szminką”. W zeszłym roku założyłam drugą firmę, Grow Up Start Up, aby wspierać młodych przedsiębiorców, szczególnie z dziedziny nowych technologii. Namawiam ich: „Think big, nie bój się marzyć, nie bój się działać”.\nWłasna przedsiębiorczość daje mi elastyczność czasu pracy, co dla mnie, matki trojga dzieci, jest bardzo ważnym aspektem działalności zawodowej. Nie mogę mieć przecież wyrzutów sumienia, że moja firma zabiera mnie moim dzieciom.\nWedług mnie przedsiębiorczość i innowacyjność to stan umysłu i sposób myślenia. Zarządzam instytucją administracji publicznej, gdzie często musimy wykazywać się większą niż standardowa przedsiębiorczością, aby zdobywać środki finansowe, tworzyć oryginalne, innowacyjne projekty. Do śmiałych, niekonwencjonalnych działań zachęcał mnie od małego mój tata, który dawał mi wsparcie i wiarę, a jednocześnie był przykładem ciężkiej pracy połączonej z pasją i umiłowaniem zawodu. Wielką siłą napędową jest dla mnie poczucie wolności mentalnej i spotkania z polskimi przedsiębiorcami, pełnymi pasji i zaangażowania. Widzę ich w PARP co dnia, podziwiam chęć ulepszania świata i przekraczania barier.\nSwój pierwszy biznes założyłam w wieku sześciu lat, kiedy postanowiłam sprzedawać wodę gazowaną ze znakomitym sokiem malinowym mojej babci. Potem było wiele nowych projektów, jednak moja przedsiębiorczość najbardziej wyraża się w stosunku do życia zawodowego. Na każdym etapie decyduję się na skalkulowane ryzyko i podejmuję czasem radykalne decyzje, jak przejście ze świata akademickiego do świata finansów, z pracy w funduszu Venture Capital do pracy na własny rachunek, zaangażowanie się w europejską politykę innowacyjności czy realizowanie mojej pasji, jaką jest wspieranie kobiet w gospodarce i społeczeństwie. Mój ostatni startup to Vital Voices Poland, polski oddział globalnej organizacji założonej przez Hillary Clinton i Madeleine Albright. Vital Voices to organizacja, która inwestuje w kobiety i poprzez system mentoringu pokazuje, że warto realizować własne projekty i podążać własną drogą, działać na własny rachunek. Fundacja ma prawie 100 stypendystek prestiżowego programu mentoringu, przeszkoliła ponad 300 kobiet z przywództwa według modelu Vital Voices, pomaga korporacjom kształtować strategie odpowiedzialnego biznesu. Moja wizja to wspieranie młodych kobiet liderek oraz dzielenie się tym, co osiągnęłyśmy jako Polki – doświadczeniem w okresie transformacji – z kobietami z Europy Wschodniej i Eurazji.\nO moim przedsiębiorstwie\nPięć lat temu zostałam prezesem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Swoją pracę musiałam zacząć od porządków organizacyjnych i stworzenia struktury, która uwzględniłaby rozwój zespołu z kilkudziesięciu osób do prawie 600. Postawiłam na dobry opis procedur, ich uproszczenie i zminimalizowanie biurokracji. Szczególną wagę przywiązuję do poziomu obsługi klienta, stąd nalegam, aby naszych wnioskodawców czy beneficjentów traktować jak klientów, a nie petentów.\nDzięki współpracownikom, w większości kobietom – kompetentnym, profesjonalnym i zorientowanym na klienta – jesteśmy postrzegani jako instytucja przyjazna i efektywna. Dużą wagę przykładamy do szkoleń pracowników i dobrej atmosfery pracy. Założyliśmy wewnętrzną akademię trenera, wyłoniliśmy z własnego grona najlepszych, o wysokich kompetencjach, i zorganizowaliśmy szereg szkoleń. W ten sposób podnosimy kwalifikacje, nie ponosząc przy tym kosztów.\nKiedy pięć lat temu powstawał „Sukces pisany szminką”, byłam pionierem na rynku, co było z jednej strony zaletą, gdyż nowość zawsze zaciekawia. Jednocześnie temat kobiecej przedsiębiorczości był na tyle nierozpoznany, że marketerzy nie potrafili oszacować siły nabywczej kobiet. Nie mogłam pozyskać partnerów finansowych zainteresowanych pakietami reklamowymi w kontekście mojej audycji. Opracowałam więc strategię promocyjną 360 stopni, a ze względu na ograniczony budżet musiałam zdać się na działania PR. Podobnie jak Maria Stewart zastosowałam technikę promocji krzyżowej i zadbałam, aby każdy mój projekt promował inny projekt. I tak w audycji radiowej „Sukces pisany szminką” mówiłam o konferencjach i konkursie Bizneswoman Roku, na portalu zaś odsyłałam czytelników do produkcji radiowych i telewizyjnych.\nObecnie żyjemy w okresie gwałtownych turbulencji, wszystko podlega ciągłym zmianom, dlatego nie warto z uporem trzymać się przyjętej raz strategii. W razie potrzeby można ją modyfikować. Młode kobiety już o tym wiedzą, znajomość nowych technologii mają w małym palcu. Ważne, aby nie przypisywać wydarzeniom konkretnych znaczeń. To, co z pozoru wydaje się być klęską, może w efekcie finalnym przynieść sukces.\nW 1989 r. założyłam działalność gospodarczą, nie wiedząc, czym będę się zajmować. Na szczęście los mną pokierował. Zlecono mi przygotowanie rekrutacji na stanowisko szefa polskiego oddziału wydawnictwa Harlequin. Nie wiedziałam, jak wydaje się książki, nie czytałam romansów, a mimo to właśnie ja otrzymałam ofertę tej pracy. Właściciele wydawnictwa obserwowali, jak prowadziłam proces rekrutacji, i na tyle wysoko ocenili moje zaangażowanie i zdolności organizacyjne, że zaoferowano mi posadę. Były to cudowne czasy pionierów polskiego biznesu, kiedy wystarczyły jedynie znajomość języka obcego, uczciwość i odrobina talentu. Łatwiej jest wyszkolić pracownika od podstaw, niż oduczać go złych nawyków. Harlequin w Polsce odniósł spektakularny sukces – w ciągu czterech lat mojej prezesury sprzedaliśmy 50 mln książek. Jednak media bardziej postrzegały mnie przez pryzmat bohaterek romansów, które wydawałam, niż wyniki mojej pracy. Aby ratować reputację zawodową, zdecydowałam się poprowadzić polski oddział międzynarodowej agencji reklamowej Young & Rubicam. Na moim przykładzie widać więc najlepiej, że wszystkiego można się nauczyć, jeżeli ma się chęć i lubi ciężko pracować. W 2000 r., po narodzinach drugiej córki, zmieniłam priorytety, nie chciałam już przesiadywać po kilkanaście godzin dziennie w agencji, przygotowując kolejną kampanię jogurtu. Postanowiłam odejść z korporacji, jeść małą łyżeczką, pracować na własny rachunek, a wszystko po to, aby móc przytulić dziecko o każdej porze dnia. Od 14 lat zajmuję się promocją Polski w około 200 mediach międzynarodowych. Wraz z ekspertami z dziedziny brandingu narodowego i marketingu terytorialnego, samorządami oraz instytucjami rządowymi organizujemy kampanie promocyjne Polski; często wykorzystujemy w nich postacie przedsiębiorczych Polek. Pokazujemy dynamiczny, nowoczesny kraj, pełen otwartych ludzi.\nMoja przygoda z rynkiem kapitałowym sięga lat 90., kiedy rozpoczęłam pracę w Komisji Papierów Wartościowych i Giełd. Choć był to urząd administracji publicznej, wszyscy czuliśmy się w nim przedsiębiorcami, byliśmy blisko rynku, otwarci na jego potrzeby. Tworzyliśmy regulacje prawne mające za zadanie zwiększenie bezpieczeństwa inwestorów. Kipieliśmy wręcz innowacyjnymi pomysłami, aby zwiększyć atrakcyjność polskiego rynku kapitałowego, mając na uwadze przyciągnięcie zagranicznych i krajowych inwestorów. Na Giełdę Papierów Wartościowych trafiłam osiem lat temu. Miałam pomysł utworzenia rynku alternatywnego dla małych i średnich przedsiębiorstw, które najbardziej potrzebują kapitału na rozwój, a ze względu na krótką historię swojego istnienia nie są w kręgu zainteresowania banków. Obecnie na rynku NewConnect mamy już 400 spółek, które pozyskały potrzebny kapitał. Wejście na giełdę jest uwarunkowane wieloma czynnikami, dotyczącymi transparentności, wysokiej kultury korporacyjnej, sprawozdawczości finansowej. Przestrzeganie tych zasad służy spółkom, które lepiej się rozwijają. Dzięki nim po dwóch latach mogą przejść na rynek główny, gdzie operują inwestorzy ze znacznie większymi portfelami.\nOd paru lat Giełda Papierów Wartościowych jest spółką notowaną na własnym parkiecie. Oznacza to, że musimy tworzyć wartość dodaną, gdyż z niej rozliczają nas nasi akcjonariusze. Poza tym chcemy wypełniać naszą misję edukowania przedsiębiorców i inwestorów, aby w ten sposób pozyskiwać nowych uczestników rynku kapitałowego. Staramy się być najlepszą giełdą w regionie i walczymy o dobrą pozycję w Europie. Dywersyfikujemy przychody, obniżamy opłaty, chcemy być konkurencyjni.\nRozwinęłam skrzydła dzięki Vital Voices Poland, dzięki moim mentorkom – Ninie Kowalewskiej-Motlik i Aleksandrze Gren – ich wiedzy, doświadczeniu, osobowości i kobiecości. To Nina wymyśliła nazwę mojej firmy – Better Leaders Academy, czyli Akademia Lepszych Liderów. Jako młody przedsiębiorca mam wiele pytań i wątpliwości. Doświadczenie mentora jest dla mnie bezcenne. Ponad dziewięć lat pracowałam w korporacji, zajmując się wieloma aspektami działania przedsiębiorstwa; koordynowałam programy korporacyjne z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu, pędziłam od projektu do projektu, nie mając czasu na refleksję nad własnymi potrzebami. Program Vital Voices rozbudził moją ciekawość i stworzył podwaliny, które sprzyjają rozwojowi firmy. Zajmuję się zintegrowanym nauczaniem dzieci i młodzieży. Uczę je, jak być lepszym człowiekiem i lepszym liderem w przyszłości, jak zrozumieć siebie i mieć wpływ na swoje życie. Chcę dać dzieciom skrzydła, tak jak Vital Voices dały je mnie.\nMoje życie naznacza przypadek. Jestem absolwentką ekonometrii Uniwersytetu Warszawskiego. Początkowo chciałam studiować matematykę, rozmiłowana w niej dzięki świetnym nauczycielom w szkole podstawowej i średniej. Idąc na egzamin wstępny, spotkałam koleżankę, która wybierała się na ekonomię. Postanowiłam ją tylko odprowadzić, a kiedy przeczytałam na drzwiach dziekanatu wywieszony plan studiów ekonometrii, czyli matematyki w ekonomii, postanowiłam ad hoc tam zdawać. Wyszłam z domu z zamiarem studiowania matematyki, a dostałam się na ekonometrię.\nPodobnie przypadek sprawił, że zostałam prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. Podczas wyborów nowego prezesa PTE zgłoszono tylko jednego kandydata. Aby spełnić wymogi pluralizmu, poproszono mnie o kandydowanie, na co wyraziłam zgodę, myśląc, że moja kandydatura będzie jedynie pro forma. Nie miałam nawet przygotowanego przemówienia programowego, więc powiedziałam szczerze, co mi w duszy grało. Niespodziewanie dla wszystkich i siebie – zostałam wybrana. Polskie Towarzystwo Ekonomiczne to instytucja pożytku publicznego, za pracę nie pobieram wynagrodzenia. Pamiętaj, aby pieniądz nie zawładnął twoją duszą – to maksyma, o której szczególnie pamiętam.\nWspominałam już o Vital Voices Poland. Od pięciu lat biorę udział w rozwoju jeszcze jednego startupu – nowej europejskiej instytucji, jaką jest Europejski Instytut Innowacji i Technologii z siedzibą w Budapeszcie. Kiedy w 2008 r. upadek banku inwestycyjnego Lehman Brothers zapoczątkował światowy kryzys, EIT właśnie rozpoczynał swoją działalność, realizując misję wykorzystania potencjału Europy poprzez łączenie nauki z biznesem. Pierwsze lata kryzysu pokazały, że gospodarka unijna gorzej radzi sobie z jego skutkami. Rynki wschodzące w Azji, Afryce i Ameryce Południowej umiały wykorzystać nieskuteczność europejskich korporacji w kapitalizacji potencjału innowacyjnego. Szczególnie widoczna pozostaje słabość Europy na styku nauki, edukacji i innowacji. Pomimo że kraje europejskie mają wysokie wskaźniki innowacyjności, nie przekłada się to na oczekiwany wzrost gospodarczy i tworzenie nowych miejsc pracy. W zeszłym roku założenie EIT uznano za sukces i budżet instytucji powiększono do 2,7 mld euro. Jestem jednym z członków rady zarządzającej tej instytucji, jedynym, który od początku pełni funkcję wykonawczą.\nO wspieraniu przedsiębiorczości kobiet\nKształtowanie postaw proprzedsiębiorczych należy zaczynać już w szkole podstawowej, a nawet przedszkolu. Potrzebna jest ogromna rewolucja w dostosowaniu programów edukacji dzieci do świata rzeczywistego. Szkoła musi nadążać za nowymi technologiami, gdyż będzie to podstawowe narzędzie komunikacji nadchodzącego pokolenia. Szkoła musi uczyć, jak przedstawić się w 60 sekund językiem korzyści, gdyż autoprezentacja to jedna z najważniejszych kompetencji w biznesie. Jeżeli mamy wspaniały pomysł, ale nie potrafimy go zaprezentować i pokazać siebie jako lidera, to nie pozyskamy żadnego inwestora.\nSwego czasu w USA robiono ciekawe badania. Zapytano chłopców i dziewczynki w wieku sześciu lat, kim chcą zostać w przyszłości. Wszyscy odpowiedzieli, że prezydentem. Jednak z chwilą, gdy dziewczynki obejrzą Top Model, zmieniają odpowiedź – chcą zostać modelkami. Chłopcy nadal pozostają przy swoim wyborze. Z powyższego wynika, że kluczowa jest praca nad budowaniem samoświadomości kobiet już w najmłodszym wieku.\nNajważniejszą rolę w wychowaniu dzieci ma dom rodzinny, a w polskich domach dominuje tradycyjny model rodziny, hołdujący stereotypom ról społecznych. Dlatego większość dziewczynek już z domu wynosi przekonanie, że nie mają zdolności do nauk ścisłych, są odpowiedzialne za sprzątanie, gotowanie i opiekę nad dziećmi. Zatem nawołuję: uskrzydlajmy nasze córki, siostry, koleżanki, a świat będzie lepiej urządzony!\nTom Peters, amerykański ekspert z zakresu innowacyjnego zarządzania, uważa, że role kobiety i mężczyzny są kształtowane od czasów prehistorycznych, kiedy to mężczyźni mieli jeden konkretny cel – upolować zwierzę, a kobiety pozostawały w jaskiniach i pilnowały domowego ogniska oraz bezpieczeństwa domowników. Upraszczając, dzisiejszy mężczyzna doskonale wypełni jedno zadanie, po czym może zająć się następnym. Tymczasem kobieta jest nastawiona na wielozadaniowość (multitasking) i dlatego radzi sobie dużo lepiej w dzisiejszym świecie, pełnym wielorakich bodźców.\nWarszawska giełda rekomenduje spółkom, aby wykorzystywały potencjał różnorodności i równowagę płci. Na rynku NewConnect, wśród małych i średnich przedsiębiorstw, udział kobiet w zarządach i radach nadzorczych firm jest znaczący. Również dlatego, że wiele firm zostało założonych przez kobiety. Natomiast w zarządach większych spółek, gdzie dominują wielkie pieniądze, pań nie ma. Dokładnie mówiąc, jest ich zaledwie 5 proc. w zarządach i 12 proc. w radach nadzorczych, podczas gdy na szczeblu dyrektorskim aż 50 proc. Jednak nie sądzę, aby winny temu był „szklany sufit”. Kobiety muszą uwierzyć, że są zdolne do wykonywania najwyższych funkcji. Z każdej okazji trzeba korzystać, nie czekać na specjalne zaproszenie, bo w dzisiejszym konkurencyjnym świecie trzeba walczyć o swoje. Wiele kobiet dyrektorów nie korzysta z szansy awansu w obawie o dom i dzieci, a nierzadko także reakcję partnera. Mężczyzna takich dylematów nie ma – cel osobisty zawsze stawia na pierwszym miejscu. Dlatego zalecam kobietom więcej wiary we własne siły, determinacji i asertywności, a wtedy the sky is the limit.\nNa podstawie własnych doświadczeń zachęcam kobiety do komunikowania się i wymiany doświadczeń. Musimy nauczyć się mówić o swoim biznesie odważnie i dumnie. Nie bójmy się prosić o pomoc, nie wstydźmy się dawać swoich wizytówek i nawiązywać znajomości. Takie kontakty bardzo pomagają w rozwiązywaniu problemów, jakie napotykamy, prowadząc własną firmę.\nGen przedsiębiorczości występuje u każdego człowieka i wymaga rozwoju. Wiele kobiet nie wie, że go posiada, wynika to z wychowania, edukacji szkolnej oraz relacji międzyludzkich. Kobiety z silnym genem przedsiębiorczości zakładają własne biznesy, przeważnie małe i średnie firmy. Ale przedsiębiorcze kobiety widać na każdym kroku – są w instytucjach kapitałowych, jak Giełda Papierów Wartościowych, w instytucjach państwowych administracji publicznej, jak Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, są wreszcie w organizacjach pozarządowych, jak Polskie Towarzystwo Ekonomiczne czy Vital Voices Poland.\nKobiety w biznesie są wielowymiarowe i wielozadaniowe. Łączą wiele ról: matki, żony, przyjaciółki, menedżera, który zarządza, ale też tworzy misję, wyznacza cele, strategicznie rozwija firmę, dba o współpracowników, myśli o klientach. Zasługują na więcej szans pokazania swych atutów i przewag. Dzisiejsze społeczeństwo oczekuje od kobiet przywództwa. Są potrzebne, nie mogą być pasywne i czekać, aż ktoś stworzy im możliwości wykorzystania swojego potencjału, awansu, rozwoju. Dzisiejsza rzeczywistość – po kryzysie globalnym – wymaga, aby każdy sam stwarzał sobie szanse. Niestety kobiety rzadko kupują „bilet do sukcesu”, często niechętnie i z obawami aplikują na stanowiska zarządcze czy rozwijają firmy na globalną skalę. A powinny być odważne, jeszcze bardziej przedsiębiorcze i wspierać się. Kluczowe jest wsparcie, mentoring, promocja ról nowoczesnych kobiet liderek, odpowiedzialnych i skutecznych zarazem. Niewątpliwie kobiety będą współrządzić w coraz większym stopniu, więc ważne, aby robiły to dobrze.\nAnkieta dotycząca przedsiębiorczości Polek\nNa podstawie wyników ankiety przeprowadzonej wśród uczestników debaty (80 proc. to kobiety) można stwierdzić, że warunki do rozwoju przedsiębiorczości kobiet w Polsce są oceniane jako: ani złe ani dobre (50 proc.) lub dobre (27 proc.). Dyskryminacja kobiet w Polsce przejawia się przede wszystkim w postaci niższych zarobków (37 proc.). Kobiety mają utrudnioną ścieżkę kariery (31 proc.) ze względu na konieczność spełnienia wielu ról społecznych, brak elastycznego czasu pracy, brak systemu opieki nad dziećmi i seniorami, brak wsparcia partnera oraz własne bariery mentalne. Kobiety oczekują przede wszystkim: wprowadzenia elastycznego czasu pracy, w tym pracy zdalnej (35 proc.), łatwo dostępnej opieki przedszkolnej i wczesnoszkolnej (28 proc.), systemu stymulowania przedsiębiorczości kobiet poprzez platformy komunikacyjne, system e-szkoleń i kursów z zakresu prowadzenia biznesu oraz uproszczony system pozyskiwania finansowania. Za najbardziej wpływową Polkę 2014 roku uznano Elżbietę Bieńkowską (36 proc.), wicepremier i minister infrastruktury i rozwoju, oraz Henrykę Bochniarz (18 proc.), prezydent Konfederacji Lewiatan.\nMarzena TatajPARPOlga KozierowskaBożena Lublińska-KasprzakPrzedsiębiorczośćDebataDaria TatajSukcesPrzedsiębiorczość KobietBiznes1/2014Elżbieta MączyńskaAnna ZawadzkaBeata JaroszNina Kowalewska-MotlikVital Voices PolandKobietySpołeczeństwo\nMarka Polska potrzebuje wsparcia i koordynacji\nRelacja z debaty „Okrągły stół promocji Polski”, która odbyła się 25 kwietnia 2013 r. na Stadionie Narodowym w Warszawie z inicjatywy Fundacji Polskiego Godła Promocyjnego „Teraz Polska” i ośrodka analitycznego THINKTANK.\nPrzygotowanie młodzieży do przedsiębiorczości, w tym również do sukcesji, dylematy etyczne biznesu i zmiana jego postrzegania – takimi zagadnieniami zajmowano się...


Praca: Lider Zespołu w Centrum Logistycznym (m/f)\nAby realizować naszą ambitną strategię rozwoju, do naszego w Centrum Logistycznym w Robakowie (k. Poznania) nieustanie poszukujemy\nWspółtworzenie kultury bezpieczeństwa pracy poprzez promowanie właściwych postaw i szkolenie pracowników.\nZarządzanie pracą zespołu. Planowanie i organizowanie pracy, ustalanie priorytetów.\nRozwijanie zespołu i jego członków, budowanie pozytywnych relacji i zaangażowania zespołu.\nRozwój i wdrażanie wysokich standardów pracy w celu zapewnienia wydajności i właściwej jakości pracy.\nRealizacja wskaźników SLA dla zespołu. Podejmowanie działań korygujących w przypadku odchylenia od planu.\nProwadzenie dokumentacji, raportowanie wyników, komunikacja z innymi działami firmy.\nMasz doświadczenie w zarządzaniu zespołem w środowisku produkcyjnych lub magazynowym.\nPotrafisz rozwijać siebie i swój zespół, budować i wdrażać standardy pracy.\nJesteś gotowy/a do pracy w trybie zmianowym (6:00-14:00, 16:00-24:00).\nPotrafisz szybko reagować i rozwiązywać problemy operacyjne.\nPotrafisz budować pozytywne relacje i motywować zespół.\nPotrafisz obsługiwać komputer (MS Office).\nMożliwość dołączenia do szybko rozwijającej się i rosnącej organizacji w atrakcyjnej branży.\nPracę w pozytywnym zespole, który jest nastawiony na sukces i rozwój.\nWspółtworzenie standardów, procesów i budowanie organizacji swojego obszaru.\nMasz doświadczenie jako Team Leader? Będziesz doskonałym kandydatem na to stanowisko! OPIS STANOWISKA Przeprowadzanie szkoleń z procesów i instrukcji (trener wewnętrzny); Sprawowanie nadzoru nad procesami magazynowymi wykonywanymi przez firmę zewnętrzną;...\nKalisz Lider Zespołu w Centrum Logistycznym (m/f) Konin PUP Poznań Kierownik Magazynu Poznań Westwing.pl Poznań


Kluski lane przepis – Zobacz na przepisy.pl\nAutor: Klaudia Wilk\nCałe surowe jajka rozbić widelcem lub zmiksować z mąką, wodą i szczyptą soli, aby nie było grudek. Ciasto powinno być lejące, ale jednocześnie gęste. Można je wlewać cienką stróżką do gorącego mleka, rosołu lub chińskiej zupy.\nTagi:Kuchnia PolskaPROSTY PRZEPISKLUSKIPrzepisy z 3 składników\nKluski lane i zupa pomidorowa to zestaw, jaki znają chyba wszyscy. Ten nadzwyczaj prosty dodatek wykorzystywany jest nie tylko do zup, ale także do pysznych mięsnych sosów. Ogromnym atutem, jaki wyróżnia przepis na kluski lane, jest prostota i krótki czas przygotowania! Jak zrobić kluski lane? Wystarczy 6 łyżek mąki, 3 jajka i sól. Nie musicie korzystać z dodatkowego garnka. Gotowe ciasto na lane kluchy wlejcie bezpośrednio do zupy czy sosu. Tym samym zaoszczędzicie sporo czasu na myciu dodatkowych naczyń.\nDla kogo? Kluski lane to przepis dla tych z was, którzy lubią proste dodatki do zup i sosów, niewymagające długotrwałego przygotowywania.\nNa jaką okazję? Kluski lane to przepisy, które sprawdzą się przede wszystkim w porze lunchu oraz kolacji. Są idealnym dodatkiem do zup. Pamiętajcie o nich także, gdy przygotowujecie na obiad aksamitny mięsny sos.\nCzy wiesz, że? Kluski lane na mleku są doskonałym zamiennikiem klasycznych zup mlecznych. Wzbogacone cukrem lub miodem od wielu już lat stanowią nieodłączny element menu śniadaniowego.\nDla urozmaicenia: Kluski lane mogą być także dodatkiem do zup podawanym osobno. Wówczas ugotujcie je w osolonej wodzie, a po odcedzeniu zaserwujcie w odrębnym naczyniu.


Mniszek 390 SL na chwasty w trawniku Substral 30ml Kup Teraz!\n» Mniszek 390 SL na chwasty w trawniku Substral 30ml\nMniszek 390 SL na chwasty w trawniku Substral\nWysoko efektywny środek do zwalczania chwastów w trawniku. Herbicyd o selektywnym działaniu układowym, stosowanym nalistnie w formie koncentratu do sporządzenia roztworu wodnego. Produkt skutecznie zwalcza chwasty wraz z korzeniami.\nMniszek 390 SL jest super wydajny - opakowanie 30 ml środka wystarczy na 150 m2 powierzchni użytkowej.\ndikamba w formie soli potasowej (związek z grupy pochodnych kwasu benzoesowego) - 40 g/l (3,3%)\nJak na chwasty działa Mniszek 390 SL?\nŚrodek pobierany jest przez liście chwastów powodując deformacje, a następnie zahamowanie wzrostu oraz zamieranie roślin. Mniszek 390 SL skutecznie zwalcza chwasty znajdujące się we wczesnych fazach rozwojowych od fazy siewki do fazy 9 liści lub 9 okółków (BBCH 11-19). Pogoda sprzyjająca rozwojowi roślin wzmaga działanie chwastobójcze środka.\nMniszek 390 SL skutecznie zwalcza:\nJak stosować Mniszek 390 SL?\nMaksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 20 ml środka w 5 litrach wody na 100 m2\nGotowy środek do zwalczania chwastów na trawnikach. Herbicyd selektywny do punktowego stosowania. Gotowy do użytku!\nNawóz trawnik 100 dni Substral 10kg\nOdpowiednio dobrany skład dostarcza trawie niezbędnych substancji odżywczych ☞ trawnik pięknie rośnie i ma wyrazisty kolor, rośliny same się zagęszczają i tworzą zdrową murawę


Kamerzyści na wesele Gdańsk - ogłoszenia Filmowanie-wesel.pl\nFilmowanie wesel Gdańsk\nŚlub to niezwykłe zdarzenie. Wszystko musi być na nie właściwie zaplanowane i wzorowo przemyślane. To jedyny w swoim rodzaju dzień, który jest początkiem nowego życia. Wyczekujecie z pewnością na niego z radością. Jednak czy o wszystkim pamiętaliście? Zatrudniliście już profesjonalnego kamerzystę na ślub? Nie? To pora go odszukać. Przedstawiamy Wam zbiór ofert filmowania wesel Gdańsk. Jest w nim wiele ogłoszeń mnóstwa kamerzystów. Dzięki nim zamówicie takiego kamerzystę na wesele Gdańsk, z którego będziecie całkowicie zadowoleni. Musi on on wykonywać swoje obowiązki z zaangażowaniem i zaoferować Wam swoje innowacyjne inwencje. Ekspert, który ma oryginalne podejście do filmowania ślubów i usiłuje jak najlepiej wykonać powierzoną mu pracę, będzie najlepszym wyborem. Wystarczy przeglądnąć propozycje na tej podstronie, by znaleźć wielu z nich. Zawsze można z nimi porozmawiać i zapytać o detale współpracy, a wtedy na pewno kamerzysta spełni Wasze oczekiwania i zrobi świetną pamiątkę z wesela.


Dekalog (serial telewizyjny): Różnice pomiędzy wersjami – Wikicytaty\nDekalog (serial telewizyjny): Różnice pomiędzy wersjami\nDekalog (serial telewizyjny) (edytuj)\nWersja z 17:50, 1 mar 2012\nWersja z 11:52, 13 lip 2011 (edytuj)\nm (→Zobacz też: drobne redakcyjne)\nWersja z 17:50, 1 mar 2012 (edytuj) (anuluj edycję)\n'''[[w:Dekalog (serial telewizyjny)|Dekalog (serial telewizyjny)]]''' – cykl dziesięciu [[film]]ów [[telewizja|telewizyjnych]] (przez niektórych traktowanych jako [[serial telewizyjny|serial]]) z lat 1988–1989 w reżyserii[[reżyser]]ii Krzysztofa Kieślowskiego. [[Scenariusz]] napisali [[Krzysztof Piesiewicz]] i [[Krzysztof Kieślowski]].\n* Niezwykle rzadko zdarza się, żeby język obcy był językiem naprawdę własnym, językiem intymnym. Możemy go znać bardzo dobrze na poziomie racjonalnym, prowadzić zawiłe dyskusje, mieć ogromny zasób słów, ale... no właśnie, jak poznać to, co jest za słowami, głoskami, literami jest bardzo głęboko ukryte, jak odkryć cały bagaż kulturowy języka? Jak sformułować związki z historią, kulturą, codziennym życiem? Jak poznać i zrozumieć to, co tworzy ducha języka, jego metasemantykę, może nawet metafizykę. Elliot powiedział, że poezja jest tym, czego nie daje się przetłumaczyć.\n** Zobacz też: [[historia]], [[język (mowa)}język]], [[język obcy]], [[kultura]], [[poezja]], [[tłumacz]]\n* (...) pozornie odróżnia tylko zero od jedynki (...).\n** Opis: o [[komputer]]ze.\n** Zobacz też: [[jeden]], [[zero]]\n* Są ludzie, którym łatwiej żyć, jeżeli tak myślą [że dusza istnieje].\n* (...) w moim życiu widziałem zbyt wielu ludzi, którzy mieli umrzeć, ale przeżyli, i takich, którzy umierali bez powodu. Nie mogę wydawać wyroków.\n** Postać: ordynator\n** Zobacz też: [[medycyna]]\n* Od trzech miesięcy jestem w ciąży... nie z moim mężem. Jeżeli ją usunę, wiem, że nie będę już miała szans, wiem to na pewno. Jeżeli mój mąż będzie żył, nie mogę urodzić tego dziecka. Mężczyzna, o którym mówię, jest mi bardzo bliski.(...) można kochać dwóch ludzi jednocześnie... Można.\n** Opis: pytając ordynatora o szanse na przeżycie ciężko chorego męża, uzależniając decyzję o [[aborcja|aborcji]] od stanu jego zdrowia.\n** Zobacz też: [[ciąża]]\n** Postać: Piotr\n** Zobacz też: [[Kain]], [[kara]], [[przestępstwo]]


Opublikowano 13 listopada 2019 [data] przez Tomasz Prusek\nSkoncentrowanie nadzoru właścicielskiego państwa w jednym resorcie to krok w dobrym kierunku i odważne przyznanie się, że likwidacja Ministerstwa Skarbu Państwa i rozparcelowanie nadzoru było poważnym błędem. Skutkowało to zmniejszeniem efektywności państwowego majątku, walkami frakcji politycznych o władzę i wpływy w spółkach, karuzelą stanowisk, a także obniżeniem standardów corporate governance, które powinny był nie tylko jednolite, ale też wysokie.\nW 2015 r. wraz z politycznym zwycięstwem PiS ustanowiona została cezura między ćwierćwieczem zmniejszania roli państwa w gospodarce poprzez prywatyzację, a powrotem etatyzmu i umocnieniem roli właścicielskiej państwa. Symbolem tego była decyzja o likwidacji Ministerstwa Skarbu Państwa, którego od początku transformacji (w różnych postaciach organizacyjnych) głównym zadaniem była sprzedaż majątku. Słowo „prywatyzacja” zostało wyklęte ze słownika politycznego, a zastąpiły je „repolonizacja”, „renacjonalizacja” pod wspólnym szyldem „patriotyzmu gospodarczego”. Warto jednak pamiętać, że w praktyce repolonizacja rozpoczęła się na umiarkowaną skalę już za rządów PO-PSL, kiedy państwowe spółki energetyczne odkupiły część branży wcześniej sprywatyzowanej, PKO BP przejął Nordea Bank Polska oraz rozpoczęto operację przejmowania Alior Banku przez PZU. Ale nadzór nad pęczniejącym majątkiem pozostawał w gestii ministra skarbu.\nLikwidacja MSP sprowadziła się do parcelacji większości spółek między wiele resortów, a kluczowe zostały oddane pod kontrolę premiera. W ten sposób pod koniec kadencji 11 resortów rządziło ponad trzystu spółkami, a premier w niespełna trzydziestu. Na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, że takie rozbicie nadzoru będzie sprzyjało spółkom, bo znajdą się z natury rzeczy pod bardziej specjalistyczną kontrolą z uwagi na swoją specyfikę branżową, status publiczny itd. Rzeczywistość okazała się jednak w wielu wypadkach nie tak różowa, i to z kilku przyczyn.\nPrzejęcie przez konkretnego ministra kontroli nad grupą spółek oznaczało w praktyce, że ma nieograniczoną władzę w obsadzaniu swoimi zaufanymi ludźmi dobrze płatnych stanowisk i prowadzenia polityki kadrowej według własnego uznania. Stąd było tylko o krok, od karuzeli stanowisk, która rozkręciła się totalnie w wielu spółkach. A różne resorty znajdowały się pod kontrolą różnych sił politycznych wchodzących w skład Zjednoczonej Prawicy, które traktowały je jako swoją sferę wpływów. Spółki skarbu państwa zawsze były przykładem częstych zmian personalnych, ale w poprzedniej kadencji zostały pod tym względem pobite wszelkie rekordy. Karuzela stanowisk nie dość, że kręciła się szybko, to jeszcze zmiany przeprowadzane były w tajemniczych okolicznościach, bez uzasadnienia, co szczególnie w spółkach giełdowych nie było zgodne z dobrymi praktykami, bo pozostali akcjonariusze poza skarbem państwa po prostu nie do końca wiedzieli co się w spółce dzieje personalnie, czy ktoś znienacka odwołany został usunięty „tylko” ze względów czysto politycznych czy też mógł potencjalnie np. działać na szkodę spółki. Poszczególne resorty stały się udzielnymi księstwami pod względem kontroli nad „swoimi” spółkami, i już nawet inwestorzy giełdowi przyzwyczajali się do myślenia w kategoriach, że w danej spółce rządzą „jedni”, a w innej „drudzy”.\nTaka parcelacja władzy powodowała także, że w szczególnie atrakcyjnych – z powodu wielkości i wpływów – spółkach dochodziło do prawdziwych wojen o władzę. Czasem kończyło się to nawet godzeniem stron poprzez odebranie kontroli resortowej i podporządkowaniem spółki premierowi, co przypominało bardziej niesnaski w piaskownicy, gdzie zawsze może zainterweniować przedszkolanka, niż profesjonalny i dobrze ułożony nadzór korporacyjny.\nProblemem było także obniżenie standardu ładu korporacyjnego, który różni ministrowie rozmieli na swój sposób. Prym w naruszaniu interesów akcjonariuszy mniejszościowych wiódł odchodzący właśnie do historii resort energii, który zaprzęgnął spółki energetyczne do realizacji polityki gospodarczej rządu zupełnie jakby był ich jedynym właścicielem.\nBardzo poważną wadą rozbicia nadzoru właścicielskiego był brak jednego ośrodka decyzyjnego mocno osadzonego politycznie. W polskiej praktyce majątek państwa jest sprawnie zarządzany, kiedy kieruje nim osoba z silnym zapleczem politycznym. Ostatnim takim „mocnym” ministrem skarbu był za rządów PO-PSL Aleksander Grad. I obecnie mamy powrót do tej zasady, bo ministrem zostanie bardzo mocno politycznie umocowany Jacek Sasin. To jak będzie się nazywać nowe ministerstwo kontrolujące majątek państwowy jest już zupełnie drugorzędne. A o tym, jaka będzie praktyka powrotu do przeszłości pod względem państwowego nadzoru właścicielskiego, wyjdzie „w praniu” przez najbliższe cztery lata.


Problemy dialogu ekumenicznego\nTemat budzi żywy oddźwięk w emocjach. Nie ma w tym nic dziwnego. Trzeba sobie jednak zdawać sprawę, że we wszelkich formach dialogu emocje są czynnikiem utrudniającym jego postęp. Warto więc przypomnieć średniowieczną zasadę głoszącą: Tantum valent opiniones, quantum valent argumenta. Trzeba się zastanowić dlaczego dojście do jedności wiary jest tak trudne i wyciągnąć z tego wnioski, będące warunkiem dalszego owocnego postępu dialogu ekumenicznego.\nMówiąc o ruchu ekumenicznym mamy na myśli chrześcijan. Można jednak ująć sprawę szerzej i uwzględnić w analizie teologicznej wszystkie te wspólnoty wierzących, które odwołują się do religii w ścisłym znaczeniu objawionej. Wyznawcy tych wspólnot religijnych przechowują z najgłębszą czcią zbiór ksiąg zwany Pismem Świętym. Słowa zawarte w tych księgach obwieszczają czyny dokonane przez Najwyższego w historii ludzkości i odsłaniają tajemnicę w nich zawartą 1. Wydaje się, że jest postępowaniem metodologicznie uprawnionym dokonanie analizy prawd, które poszczególne wspólnoty religijne przyjmują z depozytu objawienia. Chodzi o te wspólnoty, powtórzmy, których członkowie wierzą, że do sporządzenia tych ksiąg wybrał Bóg ludzi, którymi jako używającymi własnych zdolności i sił posłużył się, aby przy Jego działaniu w nich i przez nich, jako prawdziwi autorzy przekazali na piśmie to wszystko i tylko to, co On chciał 2. Ci autorzy, działający pod natchnieniem Ducha Świętego i dlatego określani mianem natchnionych, świadomi wezwania Bożego, spisali w Jego imieniu dla pożytku współwyznawców Jego pouczenia i napomnienia. Dokonanie takiej analizy jest możliwe, choć bez wątpienia nie brak będzie głosów wyrażających przekonanie, iż działania tego rodzaju są niestosowne ze stanowiska dialogu ekumenicznego. Czy jednak nie jest ważną rzeczą uświadomienie sobie istotnych trudności w postępie tego dialogu? Czy jasne postawienie problemu nie umożliwi usunięcia tych trudności?\nPominiemy w naszych rozważaniach wierzenia mormonów, bo chociaż powołują się oni na otrzymane przez inicjatora tego ruchu objawienie to w każdym razie jest to coś zupełnie różnego od tradycji Starego i Nowego Testamentu.\nSpróbujmy zatem ułożyć te wyznania w pewną drabinę, w zależności od ilości przyjmowanych za objawione prawd. W tej analizie chronologia nie odgrywa roli.\nU podstaw tej drabiny należałoby umieścić wyznawców islamu. Mahomet nawiązuje do objawienia Starego Przymierza. Przede wszystkim przyjmuje wiarę w jedynego Boga. Ponadto w Koranie zajmują poczesne miejsce również dzieje patriarchów Starego Testamentu, a znaczenie przypisywane Abrahamowi i jego synowi Izmaelowi jest wprost zasadnicze. Jednak szereg prawd objawionych w Starym i Nowym Testamencie pozostaje poza wiarą wyznawców religii Mahometa.\nNastępny stopień w naszej drabinie zajmują wyznawcy religii Mojżeszowej. Przyjmują oni objawienie Starego Testamentu, a więc Prawo, Proroków i Mędrców. Główny jednak nacisk kładą na przepisy prawa Mojżeszowego. Teologia proroków budzi, jak się zdaje, mniejsze ich zainteresowanie. Odrzucają zdecydowanie wiarę w Jezusa jako zapowiadanego przez proroków Mesjasza. Odrzucają więc wiarę we wcielenie Syna Bożego, a co za tym idzie, również wiarę w objawienie przyniesione przez Niego, czyli w objawienie Nowego Testamentu.\nZ kolei należałoby postawić wszystkie te wyznania, które przyjmują objawienie Nowego Testamentu, a więc dane nam przez wcielonego Syna Bożego — Jezusa z Nazaretu. Wszakże i tu występują znaczne różnice. Niektóre wspólnoty przyjmują w zasadzie Nowy Testament, a więc Ewangelię, ale nie przyjmują prawdy o Bogu, który jest Ojcem i Synem i Duchem Świętym. Nie przyjmują zatem prawdy o Bogu w Trójcy Świętej Jedynym. Wiąże się z tym stanowiskiem nie przyjmowanie Bóstwa ani Jezusa Chrystusa ani Ducha Świętego. Tutaj należało by wyliczyć arian, antytrynitarzy, Świadków Jehowy.\nInne wspólnoty przyjmują wprawdzie naukę o Trójcy Przenajświętszej, a więc o Bóstwie Chrystusa i Bóstwie Ducha Świętego, w mniejszym wszakże zakresie w porównaniu do wiary katolickiej. Chodzi tu przede wszystkim o to, co dotyczy nieustannej obecności trzeciej osoby Trójcy Przenajświętszej, udzielonej wierzącym w Chrystusa, i Jej działania. Do tej grupy wspólnot należy zaliczyć wszystkie wyznania tzw. ewangelickie (protestanckie). Stwierdzenie to wydać się może zaskakujące. Przeprowadzając jednak teologiczną analizę treści wiary katolickiej stwierdzić musimy, że katolicka nauka o Kościele jako widzialnym Ciele Chrystusa, o uświęcającym działaniu siedmiu Sakramentów ewangelicznych, o Urzędzie Nauczycielskim Kościoła i o roli następcy św. Piotra, biskupa Rzymu, jako głowy kolegium biskupów mających sukcesję apostolską, a wreszcie nauka o szczególnej roli Matki Odkupiciela — wiąże się nieodłącznie z nauką o nieustannej obecności i działaniu Ducha Świętego w Kościele. Toteż wszyscy wierzący w Chrystusa, którzy nie przyjmują nauki o Kościele jako widzialnym Ciele Chrystusa, którzy nie przyjmują Urzędu Nauczycielskiego Kościoła ani roli biskupa Rzymu — następcy Piotra na jego stolicy, przyjmują ograniczoną liczbę Sakramentów, i nie przyjmują wiarą roli Matki Bożej w dziele Zbawienia, w gruncie rzeczy nie przyjmują prawdy o uświęcającym (doskonalącym) i jednoczącym wierzących działaniu Ducha Świętego w taki sposób, jak ją pojmuje wspólnota katolicka. Trzeba sobie z tego zdawać sprawę, jeśli się zastanawiamy nad trudnościami w ruchu ekumenicznym.\nW następnym szeregu należało by postawić te wyznania, które przyjmują naukę Ewangeliczną w sposób bardzo zbliżony do Kościołów Wschodnich i do Kościoła Katolickiego, różnią się jednak w opiniach co do tego, w jaki sposób natura Boska jest w Jezusie Chrystusie zjednoczona z Jego naturą ludzką. Pozostawanie w oddzieleniu od wspólnoty Kościoła Powszechnego (Katolickiego) wskazuje na różnice we wierze w działanie Ducha Świętego. Do tej grupy zaliczyć by trzeba nestorian, monofizytów, monoteletów itd.\nW pobliżu szczytu drabiny znajdują się Kościoły Wschodnie, których teologia podkreśla z dużym naciskiem działanie Ducha Świętego, a jednak występuje u nich trudność w przyjęciu widocznego charakteru jedności Kościoła, to znaczy istoty i zadań apostolskiego następcy św. Piotra — biskupa Rzymu jako widzialnego znaku jedności Kościoła. Mamy więc i tutaj do czynienia z nie przyjmowaniem wiary w całą pełnię działania Ducha Świętego tak, jak ją wyznaje Kościół Katolicki.\nNa szczycie drabiny stoi Kościół Katolicki. Dlaczego na szczycie? Nie ma bowiem innej wspólnoty wierzących odwołujących się do Objawienia danego przez Boga, która by przyjmowała za objawione więcej prawd niż przyjmuje Kościół katolicki. Taka jest rzeczywistość.\nTabela 1 przedstawia graficznie ową drabinę ekumeniczną.\nJest sprawą oczywistą, że ostatecznym celem ruchu ekumenicznego jest spotkanie się wszystkich wierzących w jedności wiary. Usiłujcie zachować jedność Ducha dzięki więzi jaką jest pokój — pisze św. Paweł 3 — Jedno jest Ciało i jeden Duch, bo też zostaliście wezwani do jednej nadziei, jaką daje wasze powołanie. Jeden jest Pan, jedna wiara, jeden chrzest. Jeden jest Bóg i Ojciec wszystkich. który jest i działa ponad wszystkimi, przez wszystkich i we wszystkich. Cóż tu ukrywać: między wszystkimi wymienionymi wspólnotami wiernych zachodzi różnica właśnie w tym, co przyjmuje każda z nich za depozyt prawd objawionych. Niektórzy wyobrażają sobie, że sytuacja wszystkich wyznań pragnących dążyć do jedności we wierze jest podobna do biegaczy stojących obok siebie na linii na startu, że jedność da się osiągnąć przez pewnego rodzaju kompromis, ustalenie w trakcie dialogu w co właściwie będziemy razem wierzyli. Jest to wyobrażenie równie nie odpowiadające rzeczywistości, co naiwne.\nPrzyjmuje Stary i Nowy Testament, Bóstwo i człowieczeństwo Jezusa Chrystusa, Bóstwo Ducha Świętego i pełnię jego działania uświęcającego i jednoczącego w Kościele, tzn. posługę biskupa Rzymu — następcy św. Piotra, Urząd Nauczycielski Kościoła, pełnię Sakramentów, rolę Matki Syna Bożego w dziele Zbawienia.\nKościoły Wschodnie prawosławne, tzw. kościoły narodowe, Bractwo św. Piusa X — czyli wspólnota arcybiskupa Lefebvra\nRóżnią się od Kościoła Katolickiego nie przyjmowaniem pełni nauczającego i jednoczącego działania Ducha Świętego, które urzeczywistnia się i wyraża w posłudze biskupa Rzymu — następcy Piotra Apostoła oraz kolegium biskupów.\nKościoły Wschodnie monofizyckie, nestoriańskie itd.\nPytania dotyczące zjednoczenia\ndwóch natur: boskiej i ludzkiej w Chrystusie. Pozostawanie w oddzieleniu wskazuje na niepełne rozumienie Kościoła (problem działania Ducha Świętego).\nWspólnoty ewangelickie: Luteranie, wyznanie augsburgsko–reformowane, anglikanie, ogromna liczba różnorodnych wspólnot o charakterze ewangelicznym: baptyści, zielonoświątkowcy, itd. itd.\nPrzyjmując Objawienie Nowego Przymierza, nie przyjmują uświęcającego nauczającego i jednoczącego działania Ducha Świętego: roli Matki Zbawiciela w dziele Odkupienia i Zbawienia, widzialnego Kościoła, pełnej liczby sakramentów, Urzędu Nauczycielskiego Kościoła, roli następcy św. Piotra itd. Za istotny dla swej wiary przyjmują autorytet określonego nauczyciela.\nArianie, antytrynitarze różnych denominacji, m.in. tzw. Badacze Pisma Świętego czyli Świadkowie Jehowy itd.\nPrzyjmując Objawienie Nowego Przymierza nie wierzą w Troistość Osób Jednego Boga, a w następstwie w nic z tego, co wynika i co wiąże się z prawdami o Bóstwie Jezusa Chrystusa, o udzieleniu Ducha Świętego Kościołowi.\nWyznawcy religii Mojżeszowej\nPrzyjmując objawienie się Boga Jedynego Abrahamowi odwołują się do tradycji patriarchów Starego Przymierza. Za fundamentalny dla swej wiary przyjmują autorytet Mojżesza. Nie przyjmują objawienia Nowego Przymierza w Jezusie z Nazaretu, stale jeszcze oczekują na Zbawiciela czyli Mesjasza (Chrystusa).\nWyznawcy Mahometa (Mahometanie)\nPrzyjmując objawienie się Boga Jedynego Abrahamowi odwołują się do tradycji patriarchów Starego Przymierza. Jednak za decydującego o ich wierze, jedynego godnego wiary proroka przyjmują Mahometa.\nTabela 1: „Drabina” prawd przyjmowanych za objawione\nNieustannie mówimy o wyznawcach religii o b j a w i o n e j przez Boga. Prawdy wiary religii objawionej nie są wymysłem ludzkim 4. Są o b j a w i o n e . Człowiek jest wolny: ma możliwość p r z y j ę c i a Słowa Bożego, albo o d r z u c e n i a go. Wiąże się to z nieodłącznymi od takiego wyboru konsekwencjami. W dążeniu do jedności we wierze — a to dążenie właśnie napotyka na wielkie trudności — położenie każdej z tych denominacji jest inne. Katolik zaś znajduje się w położeniu zupełnie szczególnym, w istotny sposób różniącym się od położenia innych wyznawców religii objawionej. Różnica polega na tym, że nie ma denominacji, która by przyjmowała więcej prawd za objawione niż Kościół Katolicki. Jak w Chrystusie mieszka cała Pełnia: Bóstwo na sposób ciała 5, tak też pełnia Objawienia danego w Chrystusie, cały depozyt wiary przekazany Apostołom, trwa nienaruszony w Ciele Chrystusa, jakim jest Kościół. I gdyby ze strony historycznej analizować powstawanie różnych wspólnot odwołujących się do objawienia stwierdzić by można, że u źródeł każdej z nich stoi jakieś oświadczenie w rodzaju: Tej tezy głoszonej jako prawda Boża w Kościele ja p r z y j ą ć n i e m o g ę . Z taką postawą spotykał się nieustannie Pan Jezus. Podkreśla to w swej Ewangelii zwłaszcza św. Jan. Przypomnijmy niektóre z 10 miejsc, w których o tej postawie mówi autor:\n/Słowo/ przyszło do swojej własności,\ndało moc, aby się stali dziećmi Bożymi. 6\nZaprawdę, zaprawdę powiadam ci, że to mówimy, co wiemy, i o tym świadczymy, cośmy widzieli, a świadectwa naszego nie przyjmujecie. Jeżeli wam mówię o tym, co jest ziemskie, a nie wierzycie, to jakżesz uwierzycie temu, co wam powiem o sprawach niebieskich? 7 Przyszedłem w imieniu Ojca mego, a nie przyjęliście mnie 8.\nTak więc ogromna większość wyznawców religii Mojżeszowej nie przyjęła pełni objawienia danego im przez Syna Bożego. Jezus domaga się wiary w siebie i to wiary boskiej 9. Jego ziomkowie zdają sobie z tego sprawę i uważają Jezusa za bluźniercę. A przecież Jezus nie mówił niczego p r z e c i w Bogu. Objawienie dane przez Syna Bożego nie odpowiadało ludzkim w y o b r a ż e n i o m słuchaczy o Bogu, o Jego działaniu, o Mesjaszu. Trudna jest ta mowa — mówią — któż jej może słuchać? 10 I odchodzą od Jezusa. Potem, w ciągu wieków, odchodziło po kolei wielu teologów czy biskupów, nie mogąc przyjąć tego, co było przechowywane jako nauka Chrystusa w społeczności Kościoła. Ta prawda nie odpowiadała ich ludzkim wyobrażeniom, ludzkim poglądom. Dane nam było widzieć i przeżywać, ale również i analizować ten proces odchodzenia warunkowany jakimś osobistym przeżyciem: Nie mogę tego przyjąć! Chodzi tu o dramat arcybiskupa Lefebvra. Nie mógł on przyjąć — tak mu się wydawało — tego, co uczynił papież Jan XXIII zwołując Sobór Powszechny, nie mógł przyjąć nauki tegoż Soboru, nie mógł przyjąć nauki papieża Pawła VI i wreszcie Jana Pawła II. W jego pojęciu oni wszyscy się mylili. Kto więc się nie mylił? W jego przekonaniu nie mylił się on sam, arcybiskup Lefebvre.\nPrzeprowadzona tu analiza teologiczna zawartości depozytu prawd, uznanych za objawione w poszczególnych wspólnotach powołujących się na Objawienie Boga Jedynego, ujawnia nam istotną trudność ruchu ekumenicznego. Przy czym wydaje się, że z charakteru tej trudności chyba niewielu zdaje sobie sprawę, co pogarsza sytuację. Często przedstawia się dialog ekumeniczny jako dialog między różnymi wspólnotami wierzących, stojących jak gdyby w jednym szeregu i zmierzających do jakiegoś pojednania w Prawdzie, która jest przed nimi. Jest to wyobrażenie stawiające ruch ekumeniczny w fałszywym świetle i wobec fałszywie sformułowanych zadań. Pełnia Objawienia Bożego została nam dana w Chrystusie. Nie my ją tworzymy, nie my zostaliśmy powołani do określania jej zawartości. Zostaliśmy wezwani do jej przyjęcia. Przeprowadzona wyżej analiza pozwala nam dostrzec, że każda z wymienionych wyżej wspólnot przyjmuje za objawiony określony zespół prawd. Ten zespół w każdym wypadku jest inny. Ponieważ to właśnie różni je od siebie wzajemnie, przeto każda z nich powinna sobie postawić dwa pytania dotyczące swego stosunku do Objawienia. Pierwsze pytanie, które nazwijmy pytaniem ekumenicznym, dla wszystkich tych wspólnot — poza katolicką — przedstawia się jednakowo. Brzmi ono: Czy prawdy, które przyjęliśmy, są już c a ł ą p e ł n i ą Objawienia?\nDrugie pytanie, nie mniej istotne, ma duże znaczenie dla zrozumienia trudności występujących w dialogu ekumenicznym. Temu pytaniu zostanie poświęcona uwaga w dalszym ciągu naszych rozważań. Brzmi ono: Dlaczego t y l k o t e w ł a ś n i e prawdy przyjęliśmy za objawione?\nWspólnota katolicka też, rzecz jasna, stawia sobie pytanie. Nie dotyczy ono jednak pełni Objawienia, bowiem — jak zostało stwierdzone — nie ma wspólnoty chrześcijańskiej, która przyjmowała by za o b j a w i o n e więcej prawd niż przyjmuje Kościół Katolicki. W Kościele obecne jest przeświadczenie wiary, że te właśnie wszystkie prawdy, ten depozyt Objawienia, jaki Kościół przechowuje, są pełnią Objawienia. Katolicy zatem powinni stawiać sobie pytanie o to, czy deklarując się jako wierzący są naprawdę świadkami wyznawanej wiary? Czy ich życie jest klarownym odbiciem ich wiary? W czym należy zmienić swoje życie, aby stało się ono rzeczywistym świadectwem wiary, to znaczy świadectwem przyjęcia pełni Objawienia danej nam w Chrystusie Jezusie? W stosunku zaś do prawd objawionych wierzący katolik w dialogu ekumenicznym stawia sobie pytanie czy wolno mu porzucić (dla dojścia do jedności z innymi denominacjami) to, w co dotąd wierzył — wiarą Boską! Sytuacja katolika w dialogu ekumenicznym jest więc nieporównanie trudniejsza niż sytuacja innych chrześcijan. Jest on świadom tego, że nie wolno mu uronić niczego z depozytu wiary, a zarazem jest świadom swych win, tego mianowicie, że jego życie nie jest w dostateczny sposób ś w i a d e c t w e m , to znaczy, że potrzebuje nieustannej pokuty i nawrócenia, aby nie dawać powodu do stawiania przez niektórych Braci zarzutu: Jeśli oni tak postępują, nie mogę żyć we wspólnocie z nimi. To stanowisko nie jest rozumowo uzasadnione. Jest jednak zrozumiałe w perspektywie analizy życia emocjonalnego.\nDoświadczenie uczy, że postawienie sformułowanych wyżej pytań jest bardzo trudne. Na pierwsze z tych pytań — nawet jeśli je sobie postawią — członkowie każdej wspólnoty odpowiedzą oczywiście twierdząco i to z głębokim przekonaniem. Jakoś nie jest podejmowana refleksja, że skoro są wspólnoty, które przyjmują za objawione w i ę c e j prawd, należałoby się nad tym zastanowić. Drugiego pytania chyba się w ogóle nie stawia. Teologowie danej denominacji wskazują na źródło Objawienia, jakim jest Pismo Święte. Ale i tutaj powinny zostać postawione pytania. Jeśli jakaś wspólnota wierzących przyjmuje jako podstawę wiary zasadę: Tylko Pismo Święte, to narzuca się wprost pytanie: W imię czego taką zasadę wiary przyjmować, skoro nie ma jej w Piśmie Świętym? Jak zatem dochodzi do tak niejednoznacznego rozumienia źródeł Objawienia? To właśnie należy uczynić przedmiotem analizy, jeśli chcemy lepiej zrozumieć źródła trudności występujących w dialogu ekumenicznym.\nDlaczego trudno jest postawić sobie pytanie ekumeniczne?\nGdyby nam wszystkim chodziło rzeczywiście o dążenie do Prawdy, gdybyśmy szczerze jej szukali, gdybyśmy wszyscy mieli odwagę postawić sobie pytanie ekumeniczne, o którym mówiliśmy, i uczciwie, za wszelką cenę szukali na nie odpowiedzi, nie trwało by długo a doszlibyśmy do jedności wiary. Jest jednak inaczej. Wszyscy pielęgnują w sobie przeświadczenie, że przecież wierzą. Chrześcijanie uspokajają sami siebie, że przecież wierzą w Chrystusa, o cóż więc może chodzić? Wszyscy trwają w przekonaniu, że różnice między chrześcijanami dotyczą właściwie tylko jakichś drugorzędnych tradycji. Spotykamy się z przekonaniem, że wystarczy po prostu dobrze żyć, po cóż więc spierać się o dogmaty? Wszyscy żywią przekonanie, że to właśnie my mamy rację, że to właśnie my jesteśmy tymi prawdziwymi wyznawcami Boga.\nW ruchu ekumenicznym dąży się najczęściej do wspólnoty w modlitwie, do zjednoczenia w działaniach mających na celu czynienie najogólniej rozumianego dobra. Jest to oczywiście słuszna droga. Nie wystarcza ona jednak do osiągnięcia jedności. Prawdziwa jedność to jedność wiary, jedność w wyznawanej prawdzie. Ona to jest koniecznym warunkiem pełnej jedności w kulcie oddawanym Bogu, przede wszystkim w najwznioślejszym akcie kultu jakim jest Ofiara Eucharystyczna i uczestnictwo w niej przez Komunię Świętą. Warto zauważyć, że w nabożeństwach ekumenicznych rzadko pojawia się wyraz PRAWDA. Nie ma w tym nic dziwnego, bo właśnie prawda, a właściwie stosunek do niej, stosunek do jej przyjęcia, jest tym, co nas dzieli. Bez szczerego postawienia sobie pytania ekumenicznego działania ekumeniczne nie będą szły w głąb. Są, owszem, celowe, bo potęga modlitwy i czynienie dobra przygotowują jakoś do postawienia sobie wcześniej czy później pytania ekumenicznego. Trzeba mieć jednak jasną świadomość, że jeżeli naprawdę pragniemy dążyć do jedności, pytanie ekumeniczne powinno zostać postawione i że jest powinnością moralną szczere szukanie na nie odpowiedzi. Wspólne działania i wspólna modlitwa nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla uchylania się od postawienia pytania ekumenicznego.\nTymczasem okazuje się, że postawienie tego pytania jest tak bardzo trudne! W praktyce każdy stara się je omijać i dlatego w modlitwach ekumenicznych rzadko występuje wyraz PRAWDA. Ważną zatem będzie rzeczą przeprowadzenie analizy dlaczego jest to tak trudna sprawa?\nWydaje się, że na trzy elementy należy zwrócić uwagę. Pierwszy — to sprawa motywu wiary. Drugi element — to pytanie o to, dlaczego Kościół Katolicki w dialogu ekumenicznym stawia sam siebie niejako w innej sytuacji niż inne wspólnoty wierzących. Trzeci — to sprawa bolesnego dla katolików pytania o to, czy są naprawdę wiernymi świadkami wyznawanej wiary. Zajmijmy się zatem po kolei tymi przyczynami trudności w dążeniu do jedności.\nDlaczego wierzę? — problem motywu wiary\nCo się kryje za stwierdzeniem: wierzę?\nZa tym stwierdzeniem kryje się oczywiście cały depozyt przyjętych za objawione prawd. Ale to nie wszystko. We właściwym znaczeniu słowo: wierzę określa pewien stosunek do osoby. Mówiąc: wierzę mam przede wszystkim na myśli to, że wierzę komuś, a nie tylko w coś. Wiara w coś jest zawsze wtórna względem wiary komuś. Wierzę w coś dlatego, że przyjmuję czyjś autorytet. Dotyczy to każdego wierzenia komuś, również w porządku naturalnym.\nNa takiej naturalnej wierze zbudowana jest cała nasza wiedza. Przecież ogromną większość tego, co wiemy, przyjęliśmy od ludzi w procesie uczenia się. Nasze doświadczenie nakłada się dopiero na to, co przyjęliśmy od ludzi, jakoś im wierząc, to znaczy polegając na przypisywanym im przez nas autorytecie. Nasza społeczna natura nastawiona jest na komunikowanie się z innymi. Komunikowanie się z innymi wymaga z koniecznością, byśmy im wierzyli. Nastawieni jesteśmy na wierzenie innym. Dopiero gdy ktoś nas zawiedzie, gdy ktoś nas w błąd wprowadzi, gdy ktoś nas oszuka, tracimy do niego zaufanie, przestajemy mu wierzyć.\nJeśli idzie o wiarę nadprzyrodzoną, o wiarę Bogu, to i ona wspiera się na autorytecie. Powinien nim być autorytet objawiającego się Boga. Warto tu przypomnieć słowa Soboru Watykańskiego I:\nWiara... jest cnotą nadprzyrodzoną, przez którą za natchnieniem i pomocą łaski Bożej, wierzymy w prawdziwość rzeczy objawionych przez Boga, nie dla ich prawdziwości wewnętrznej, poznanej naturalnym światłem rozumu, lecz z powodu autorytetu samego Boga objawiającego, który się nie myli ani nikogo mylić nie może. 11\nBogu objawiającemu należy okazać posłuszeństwo wiary, przez które człowiek z wolnej woli cały powierza się Bogu, okazując pełną uległość rozumu i woli wobec Boga objawiającego i dobrowolnie uznając objawienie przez Niego dane. 12\nTak więc zostaje postawiony problem motywu wiary nadprzyrodzonej, wiary w objawiającego się Boga. Problem polega na tym, czy motywem każdego aktu wiary religijnej jest autorytet objawiającego się Boga? Czy może być wiara oparta na innym motywie niż autorytet objawiającego się Boga? Wydaje się, że formułując to pytanie dotykamy istoty trudności w postawieniu sobie pytania ekumenicznego.\nWiara Bogu czy wiara człowiekowi?\nPosłuszeństwo wiary 13, jak mówi św. Paweł, ma swoje: Dlaczego? Chcemy przez to powiedzieć, że wsparte jest na określonym motywie. Według nauki Soboru Watykańskiego I motywem tym powinien być dla nas autorytet objawiającego się Boga. Ponieważ jednak Bóg przemawia ludzkim językiem, przez ludzi 14, zatem istnieje możliwość zawierzenia bardziej autorytetowi jakiegoś człowieka niż autorytetowi Boga.\nOparcie się na autorytecie ludzkim nazwane zostało przez św.Pawła niemowlęctwem, cielesnością, postępowaniem tylko po ludzku 15. Taka niedojrzałość we wierze prowadzić musi do niezgody, zawiści i podziałów. Cztery pierwsze rozdziały 1. Listu do Koryntian rozprawiają się z takim infantylizmem tamtejszych wiernych. Trudności, jakich doświadczali Koryntianie, są również trudnościami dzisiaj żyjących ludzi i są przyczyną, dla której poszczególne grupy wierzących wzdragają się przed postawieniem sobie pytania ekumenicznego. Pierwszymi zwiastunami wiary dla dzieci są rodzice. Dziecko przejmuje wiarę od rodziców ze względu na ich autorytet rodzicielski. Motywem wiary dziecka jest więc oparcie się na ludzkim autorytecie wychowawcy czy nauczyciela. To rzecz zrozumiała. Jeśli mahometanin jest mahometaninem, bo go tak wychowano, jeśli wyznawcę religii Mojżeszowej wychowano tak a nie inaczej, podobnie wyznawcę którejś z licznych denominacji protestanckich, prawosławnego czy katolika, to ich wiara jest oparta na autorytecie ludzkim. Postawienie w tych warunkach pytania ekumenicznego wiąże się z pewnym wstrząsem uczuciowym. Dziecko jest bowiem przeświadczone, że postawienie tego pytania nie tylko podważa autorytet rodziców, ale wiąże się z ewentualną koniecznością osądzenia rodziców, stwierdzenia, że w bardzo ważnej sprawie, w której chodzi nawet o zbawienie, rodzice nie mieli racji, rodzice żyli w błędzie.\nInfantylne oparcie wiary na ludzkim autorytecie rodziców wiąże się ponadto z niebezpieczeństwem przyjęcia za wiarygodny autorytetu jakiegoś innego człowieka, wytworzenia się uprzedzeń do osób, które oparły swoje przekonania religijne na innym ludzkim autorytecie, a nawet oparcia się wyłącznie na swoim własnym sposobie myślenia. Mówiliśmy wyżej o dramacie wiary arcybiskupa Lefebvra. Zawierzył on sobie: sam dla siebie stał się autorytetem w zakresie wiary. Jego osobisty dramat wiąże się oczywiście z dramatem wszystkich, którzy zawierzyli temu człowiekowi i jego autorytetowi. Dla następnego pokolenia, dla dzieci ludzi, którzy zawierzyli arcybiskupowi Lefebvrowi, problem wiary będzie się łączył z koniecznością z postawieniem sobie pytania ekumenicznego, co będzie związane z ogromną emocjonalną trudnością.\nIdentyczny dramat dotyczy wszystkich, którzy poszli za jakimś nauczycielem wiary, teologiem czy biskupem, zawierzając jego autorytetowi. Dramat ten obejmuje oczywiście też ich dzieci i dalszych potomków. Lista tych nauczycieli, którzy pociągnęli za sobą liczne nieraz rzesze wiernych, jest w historii Kościoła długa, począwszy od różnych grup gnostyckich, poprzez Ariusza, Nestorusza, Apołinarego, Sewera, Focjusza, Michała Cerulariusza, Berengariusza i późniejszych nauczycieli: Wyckliffa, Lutra, Kalwina, Henryka VIII, Janseniusza, aż do ostatnich, w rodzaju Smitha, Russela, Knoxa, Kowalskiego czy wreszcie Lefebvra. Dramat arcybiskupa Lefebvra rozegrał się na naszych oczach. Jest on powtórzeniem dramatu wielu dawniejszych teologów czy biskupów. Zastanawiać powinien fakt, że np. wspólnoty protestanckie otwarcie mówią, że idą za tym czy innym reformatorem i określają swoje wyznanie jego imieniem.\nZ jednej więc strony trudności w dialogu ekumenicznym wynikają z różnicy w podstawie, na jakiej opiera wierzący swój akt wiary w Boga. To brzmi może dziwnie, niemniej tak można sformułować problem motywu wiary. Z drugiej strony źródłem trudności jest też różnica w tym, kto i dlaczego staje się dla wierzącego autorytetem, któremu wierzący ufa jako nauczycielowi wiary.\nWidać z tego, że w dialogu ekumenicznym między różnymi wspólnotami wyznaniowymi, problemy teologiczne są w gruncie rzeczy sprawą wtórną. Dyskusja nad nimi może być pouczająca i użyteczna, nie może dać jednak oczekiwanych wyników. Istotna bowiem trudność wiąże się z motywacją wiary i z przyjętym za wiarygodny autorytetem nauczyciela wiary. Tak było za czasów, gdy prorocy przemawiali do Izraelitów, tak było wtedy, gdy Pan Jezus chodził po ziemi palestyńskiej i nauczał Żydów. Nie inaczej było przez cały ciąg historii Kościoła. Problem dotyczy nie tyle porządku intelektualnego, czyli rozumienia prawd wiary, ile rzeczywistości tkwiącej głęboko w życiu uczuciowym. Skoro bowiem motywem każdego aktu wiary jest zawierzenie jakiemuś autorytetowi, to nie można przecenić znaczenia emocjonalnych związków danej osoby z tym, któremu przypisuje ona autorytet. Przed każdym podejmującym dialog ekumeniczny staje konieczność zastanowienia się nad najgłębszymi motywami swej wiary oraz dokonania wyboru pomiędzy autorytetem rodziców, szanowanych i miłowanych nauczycieli, emocjonalnym przywiązaniem do określonych tradycji, a autorytetem objawiającego się Boga.\nTakie postawienie zagadnienia musi budzić znaczne opory. Nie ma w tym nic dziwnego. Ich charakter jest tego rodzaju, że wszelkie próby pokonania tych oporów budzą lęk, a nawet pewnego rodzaju grozę. Potrzeba zaiste nadprzyrodzonej mocy, aby się odważyć na takie spojrzenie na swój akt wiary. Właśnie dlatego tak ważną sprawą jest modlitwa do Ducha Świętego, który tego męstwa mocen jest nam wszystkim udzielić. Modlitwa taka potrzebna jest wszystkim, wydaje się jednak, że zwłaszcza my, katolicy, powinniśmy się do niej uciekać, ponieważ w postawieniu sobie pytania ekumenicznego doświadczamy, jak się zdaje, trudności nieporównanie głębszej niż trudności innych denominacji, ze względu na moralny charakter jaki nosi pytanie ekumeniczne, które winien stawiać sobie katolik.\nPrzejdźmy zatem do następnej sprawy.\nObjawienie Boże i człowiek: Wiara rodzi się z tego, co się słyszy...\nDrugie zagadnienie, które wymaga omówienia, wiąże się ściśle z pierwszym i odnosi się do różnicy, jaka zachodzi między Kościołem Katolickim a innymi wspólnotami wierzących.\nZ tego, co zostało powiedziane, wynika, że sądzimy, iż zachodzi istotna różnica między autorytetem, jaki w nauce wiary przypisujemy Kościołowi, a autorytetem innych nauczycieli wiary. Takie stanowisko, przypuszczać należy, może być uważane za niemałą przeszkodę w dialogu ekumenicznym. Zagadnienie różnicy między autorytetem Kościoła a autorytetem różnych nauczycieli wiary trzeba poruszyć, trzeba je omówić, mimo, że może to być ogromnie bolesne. Chodzi jednak o objawiającego się Boga, żadna zatem trudność — a trudności natury emocjonalnej mają ogromne znaczenie w naszym życiu — nie powinna nas powstrzymywać od dotknięcia tego nawet, co jest stale jątrzącą raną.\nPan Bóg przystosowuje sposób, w jaki nam się objawia, do naszej natury. Objawia się zatem nam — ludziom przemawiając do nas ludzkim językiem przez ludzi, którym przekazał swoje Objawienie. Przemawia też przez czyny i znaki, obwieszczane jednak zawsze przez słowa głoszone przez ludzi. Odsłaniają one tajemnicę zawartą tych czynach i znakach 16.\nWielokrotnie i na różne sposoby przemawiał niegdyś Bóg przez proroków, a w tych ostatecznych dniach przemówił do nas przez Syna. Tymi słowami autor Listu do Hebrajczyków 17 przedstawia zwięźle Boży zamysł objawienia się człowiekowi. Chcąc dopełnić objawienia Bóg posyła swego Syna, który stał się człowiekiem: Jeden jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek, Chrystus Jezus. 18\nO tym człowieku pisze św. Jan:\ni życiem wiecznym 19.\nŚw. Paweł w Liście do Filipian rozważa uniżenie, ogołocenie Słowa Bożego przez przyjęcie człowieczeństwa:\nuniżył samego siebie... 20\nTo, że Bóg objawia się ludziom przez posługę innych ludzi, pociąga za sobą dwa doniosłe następstwa, z którymi związana jest próba dla naszej wiary. Pierwszym następstwem jest, że zachodzi możliwość brania Słowa Bożego za słowo ludzkie. Znaczy to, że dany człowiek, do którego Słowo Boże jest kierowane przez posługę innych ludzi, może z jakichś powodów nie dostrzegać Boskiego autorytetu za tymi ludźmi stojącego. I na odwrót: staje się możliwe przyjęcie słowa ludzkiego za Słowo Boże, co jest właściwie równoznaczne z przypisaniem człowiekowi autorytetu równego Bożemu autorytetowi!\nDrugim brzemiennym w skutki następstwem uniżenia Słowa Bożego jest również to, że Wiara rodzi się z tego, co się słyszy 21. Jest to naprawdę niezmiernie ważne stwierdzenie. Wiara nie rodzi się z jakiegoś indywidualnie doświadczanego przeżycia. Jest zawsze przyjęciem Słowa Bożego. Przyjęcie to wymaga specjalnej pomocy Bożej, ale jest ono przyjęciem nauki Bożej z zewnątrz, od innych ludzi, czy może raczej przez nich. Jeśli zaś Słowo Chrystusa głoszone jest przez ludzi, od których, czy przez których inni ludzie to Słowo słyszą, przeto ci, którzy je głoszą, muszą zostać jakoś posłani, winni mieć jakiś mandat do głoszenia tego Słowa. Nie mogą głosić tego słowa we własnym imieniu. Inaczej mówiąc, za tymi ludźmi powinien zawsze stać Ten, który ich posyła, Jego autorytet, i musi to być możliwe do rozpoznania: Jakże mieli uwierzyć w Tego, którego nie słyszeli? — zapytuje św. Paweł — Jakże mieli usłyszeć, gdy im nikt nie głosił? jakże mogliby im głosić, jeśliby nie zostali posłani? 22\nRozważmy po kolei te następstwa.\nAutorytet Boga — autorytet człowieka\nFaktem jest, że Jezus Chrystus, Słowo Boże, które stało się człowiekiem, przez większość swoich nie został rozpoznany jako Syn Boży. Ileż smutku jest w tym stwierdzeniu św. Jana:\na swoi Go nie przyjęli 23.\nPan Jezus niejednokrotnie wyrzuca Żydom, że nie wierzą w Niego. Trzymają się natomiast ludzkich tradycji, stąd gorzkie słowa Jezusa cytującego Proroka Izajasza:\nTen lud czci Mnie wargami\nUchyliliście przykazanie Boże, a trzymacie się ludzkiej tradycji...i znosicie słowo Boże przez waszą tradycję 24.\nZnamienne są też następujące słowa Chrystusa: Przyszedłem w imieniu Ojca mego, a nie przyjęliście mnie. Gdyby jednak przybył kto inny we własnym imieniu, to byście go przyjęli 25. Oznacza to, że autorytetowi tych ludzi, nie działających przecież z mandatu Bożego, skoro działają we własnym imieniu, zostanie przypisany w praktyce autorytet równy Bożemu. Jak to jednak się dzieje, że ktoś może mówić o wielkich tajemnicach Bożych we własnym imieniu? Po prostu ktoś taki ufa sobie samemu: swoim przeżyciom, swoim doświadczeniom, swojemu sposobowi myślenia. W pewnym sensie sam dla siebie jest autorytetem do tego stopnia, że właściwie w praktyce uważa się za nieomylnego 26. To jest właśnie problem fałszywych proroków, których działalność była tak wielkim problemem w Starym Testamencie: Biada prorokom głupim, którzy idą za własnym rozumieniem... Jahwe ich nie posłał.. 27.\nRzekł prorok Jeremiasz do proroka Chananiasza: Słuchaj, Chananiaszu: Jahwe Cię nie posłał... 28 Przed tymi fałszywymi prorokami Pan Jezus przestrzega wiele razy. O nauczycielach, którzy przychodzą we własnym imieniu, mówią obszernie Listy św. Pawła. Jakże przejmujące jest następujące zdanie: Przyjdzie bowiem chwila, kiedy zdrowej nauki nie będą znosili, ale według własnych pożądań — ponieważ uszy ich świerzbią — będą mnożyli sobie nauczycieli. Będą się odwracali od słuchania prawdy, a obrócą się ku zmyślonym opowiadaniom 29\nW swoim zamyśle zbawczym Pan Bóg pozostawia samemu człowiekowi rozeznanie tego, co jest Słowem Bożym, a co jest słowem ludzkim. Ciąży na nas odpowiedzialność za rozeznanie jaki autorytet stoi za słowem, które do nas jest skierowane. To rozeznanie dokonuje się przede wszystkim przez wiarę. Bóg nie pozostawia nas samych. By móc okazać taką wiarę — głosi Sobór Watykański II — trzeba mieć łaskę Bożą uprzedzającą i wspomagającą oraz pomoce wewnętrzne Ducha Świętego, który by poruszał serca i do Boga zwracał, otwierał oczy rozumu i udzielał wszystkim słodyczy w uznawaniu i dawaniu wiary prawdzie 30. Wiara jest łaską. Łaskę tę otrzymujemy w sakramencie Chrztu. Niemniej o jej umocnienie i wzrost trzeba Boga prosić 31. Są jednak również doniosłe argumenty przemawiające za tym, że dany nauczyciel wiary jest (czy nie jest) wiarygodny i że powinniśmy (lub nie powinniśmy) pójść za nim w naszej wierze. Uzdrowiony niewidomy od urodzenia zapytany przez Pana Jezusa, czy wierzy w Syna Człowieczego, stawia sam niezwykle doniosłe pytanie: A któż to jest Panie, abym w Niego wierzył? 32 Pan Jezus bardzo poważnie odpowiada na to pytanie odwołując się do doświadczenia cudownego uzdrowienia przez obmycie oczu na polecenie Jezusa w sadzawce o nazwie Posłany 33. Uzdrowiony pojął, że tam otrzymał wzrok po to, by zobaczyć Posłanego. To pytanie uzdrowionego powinno zostać postawione każdemu nauczycielowi wiary.\nW ten sposób dochodzimy do konieczności omówienia drugiego następstwa wcielenia Słowa Bożego. Chodzi o mandat konieczny do głoszenia Słowa i o fakty pozwalające z pewnością stwierdzić, jaki autorytet stoi za danym nauczycielem religijnym: czy jest to autorytet własny, czyli czy nauczyciel działa we własnym imieniu, czy przeciwnie jego autorytet płynie z posłania przez Boga?\nMandat do głoszenia Słowa\nczyli jak rozpoznać autorytet stojący za nauczaniem?\nWedług zamysłu Boga posługa człowieka jest bezwzględnie konieczna dla przekazywania ludziom Słowa Bożego. Istotne znaczenie ma tutaj mandat uzyskany od Boga do głoszenia tego Słowa. Sam Bóg–Człowiek, Jezus Chrystus z ogromnym naciskiem powtarza, że został posłany, że stoi za nim autorytet Ojca! Zwłaszcza Ewangelia wg św. Jana przywiązuje do tych słów Jezusa bardzo wielkie znaczenie. Wiąże się to zapewne z faktem, że to pismo natchnione powstało przy końcu I wieku, kiedy Kościół doświadczył już szerokiego działania nauczycieli nauk niezgodnych z nauczaniem apostołów. Jeszcze za życia św. Pawła, w latach sześćdziesiątych pierwszego stulecia, pisze Apostoł: ... są jacyś ludzie, którzy sieją wśród was zamęt i którzy chcieliby przekręcić Ewangelię Chrystusową. Ale gdybyśmy nawet my lub anioł z nieba głosił wam Ewangelię różną od tej, którą wam głosiliśmy — niech będzie przeklęty! 34\nSprawa zasługuje na dokładniejszą analizę ze względu na doniosłe znaczenie jakie ma ona dla zrozumienia trudności w ruchu ekumenicznym. Pan Jezus głosi o sobie, że jest posłany przez Ojca. To posłanie jest określane trzema greckimi słowami, będącymi właściwie synonimami: chodzi o wyrazy pémpein, apostéllein i exapostéllein. Dwa pierwsze, będące synonimami, oddawane są w tłumaczeniu polskim najczęściej przez czasowniki posyłać lub wysyłać. Trzeci tłumaczony jest również przez odsyłać, zsyłać. Od słowa apostéllein pochodzi rzeczownik apostolos (apóstolos) czyli apostoł, co właściwie znaczy wysłany, wysłannik. Trzecie słowo, exapostéllein, użyte 10 razy przez św. Łukasza (3 razy w Ewangelii oraz 7 razy w Dziejach Apostolskich), zastosował św. Paweł raz do Jezusa — Syna Bożego i raz do Ducha Świętego.\nW odn. do Jezusa\nTabela 2: Użycie słowa pémpein w Nowym Testamencie\nTabela 3: Użycie słowa apostéllein w Nowym Testamencie: a — ogółem; b — w odniesieniu do Jezusa\nJak z tych zestawień widać, w Ewangelii wg św. Jana słowo pémpein (posyłać), którego stosowanie wyróżnia tę księgę natchnioną spośród pozostałych pism Nowego Testamentu, w 26 wypadkach na 30 odniesione jest do Jezusa, który mówi, że jest posłany, że Ojciec Go posłał. Z kolei słowo apostéllein (wysyłać) w pismach św. Jana odnosi Chrystus do siebie albo jest ono odniesione do Niego łącznie 20 razy, a ponadto w pozostałych Ewangeliach i w Dziejach Apostolskich dalsze 9 razy. Wreszcie słowo exapostéllein zastosowane jest do Pana Jezusa raz. W sumie, w Nowym Testamencie 56 razy powtórzone jest stwierdzenie, że Chrystus został posłany czy wysłany przez Ojca. W tym 46 razy przekazuje nam tę prawdę św. Jan. Ma to więc naprawdę doniosłe znaczenie zwłaszcza, że Chrystus oczekuje wiary w tę rzeczywistość swojego posłania 35.\nW tym świetle jest rzeczą znamienną i w pełni zrozumiałą, że autor Listu do Hebrajczyków zapisuje następujące słowa:\nDlatego, bracia święci, uczestnicy powołania niebieskiego, zwróćcie uwagę na Apostoła i Arcykapłana naszego wyznania, Jezusa Chrystusa... 36\nJezus, chcąc wszystkim dać życie wieczne będące poznaniem Ojca i tego, którego On posłał 37, pragnie, by wszyscy posłyszeli Jego słowo. Powołując się na swoje posłanie czy wysłanie przez Ojca, sam z kolei posyła czy wysyła apostołów tak, jak sam został posłany czy wysłany. Sam będąc apostołem Ojca, powołuje tą wszechwładzą, która mu jest dana 38, swoich apostołów polecając im nauczanie wszelkich narodów i przekazywanie im Jego słowa.\nJak Ojciec mnie posłał, tak i Ja was posyłam 39.\nOjcze... jak Ty mnie posłałeś na świat, tak i Ja ich na świat posłałem 40.\nTo posłanie apostołów jest argumentem uwierzytelniającym ich Słowo.\nKto was przyjmuje, Mnie przyjmuje; a kto Mnie przyjmuje, przyjmuje Tego, który Mnie posłał 41.\nKto przyjmuje tego, którego Ja poślę, Mnie przyjmuje. A kto Mnie przyjmuje, przyjmuje Tego, który Mnie posłał 42.\nWysyłając siedemdziesięciu dwóch uczniów mówi do nich:\nKto was słucha, mnie słucha, a kto wami gardzi, mną gardzi; lecz kto mną gardzi, gardzi tym, który mnie posłał 43.\nPan Jezus z naciskiem stwierdza:\nNie mówiłem sam od siebie, ale ten, który mnie posłał, Ojciec, On mi nakazał, co mam powiedzieć i oznajmić. A wiem, że przykazanie Jego jest życiem wiecznym. To, co mówię, mówię tak, jak mi Ojciec powiedział 44. Moja nauka nie jest moją, lecz tego, który mnie posłał 45.\nDla Pana Jezusa to, że został posłany ma istotne znaczenie i jest rękojmią wiarogodności jego nauki. Podobnie dla Apostołów rękojmią wiarogodności ich nauki jest to, że są posłani. Św. Paweł, chociaż objawienie nauki Bożej otrzymał od samego Pana Jezusa 46, a o swoim apostolstwie mówi, że jest ono z ustanowienia Jezusa Chrystusa i Boga Ojca 47, przyjmuje przecież Chrzest 48, zostaje przedstawiony apostołom w Jerozolimie 49 a na swoje wyprawy apostolskie zostaje posłany przez starszych kościoła antiocheńskiego, którzy nakładają na niego ręce, co powoduje, że wysłany on zostaje przez Ducha Świętego 50. Potem dwukrotnie przedstawia głoszoną przez siebie naukę apostołom w Jerozolimie 51 aby nie biegł na próżno 52.\nW tym świetle zrozumiałą staje się rzeczą, co oznacza wyrażenie Kościół Apostolski. Oznacza ono, że Kościół ustanowiony przez Chrystusa uczestniczy w Jego posłaniu, jest świadom swego posłania, a zatem swej apostolskości.\nTa długa i uciążliwa analiza była konieczna, aby zrozumieć jedną z najbardziej istotnych trudności budzących w dialogu ekumenicznym zasadnicze opory nie tyle merytoryczne, ile właśnie emocjonalne. Czynione są zarzuty Kościołowi Katolickiemu, że w dialogu ekumenicznym traktuje sam siebie inaczej niż inne denominacje chrześcijańskie. Tak jest rzeczywiście. Nie jest to jednak tylko problem pełni prawd objawionych, o jakiej była mowa w analizie teologicznej zespołu prawd przyjmowanych przez różne denominacje. Chodzi o niezwykle bolesne pytanie, czy pytania, które może nie są otwarcie stawiane, aby nie ranić rozmówców. Tkwią jednak niewypowiedziane w podtekście dialogu między Kościołem a innymi wspólnotami wierzących. Mianowicie Kościół, doświadczając swej widzialności i trwania, ma pełną świadomość swego nieprzerwanego związku poprzez kolegium biskupów i apostołów z historycznym Chrystusem, a więc swego posłania, swej apostolskości, co jest określane mianem sukcesji apostolskiej.\nW świetle dokonanej wyżej analizy tekstów objawionych sformułowanie pytań o motywację wiary jest w pełni uzasadnione. Czy jednak postawienie tych pytań nie zostanie potraktowane jako wyraz zarozumialstwa i nietolerancji ze strony katolików? Czy w praktyce, wzięcie ich pod rozwagę jest w ogóle możliwe, skoro dotykają one tak drażliwej dla życia uczuciowego i uraźliwej dziedziny? Pytania te dotyczą właśnie motywu wiary: kto Was posyła? czyj autorytet stoi za Waszym głoszeniem Słowa? czyjemu autorytetowi mają zawierzyć Wasi wierni? czyli inaczej: co jest dla nich motywem wiary? Jest rzeczą aż nadto oczywistą, do jakiego stopnia zostałaby zraniona uczuciowość religijna osób, do których podobne pytania zostałyby w otwarty sposób skierowane. Niemniej, istnieje przecież rzeczywiście problem prawdziwych nauczycieli wiary, to znaczy posłanych, uczestniczących w apostolskim posłaniu Chrystusa, i nie–prawdziwych nauczycieli wiary (mimo ich najlepszej woli), to znaczy nie–posłanych, nie mających uczestnictwa w apostolskim posłaniu Chrystusa. Jest o tym mowa wielokrotnie w pismach Nowego Testamentu. Właśnie dlatego w Kościele Katolickim przestrzega się zasady tzw. misji kanonicznej, to znaczy powierzenia misji nauczania Ewangelii przez biskupa mającego sukcesję apostolską i pozostającego w jedności z kolegium biskupów i jego głową — następcą Piotra.\nIstnieje zatem problem źródeł autorytetu głosicieli Ewangelii, Istnieje również problem takiego wysiłku głoszenia prawd religijnych, który święty Paweł określa jakże trudnym do przyjęcia określeniem: na darmo. Istnieje wreszcie stale realne niebezpieczeństwo zawierzenia bardziej słowu ludzkiemu i autorytetowi ludzkiemu aniżeli autorytetowi objawiającego się Boga. Raz jeszcze należy tu wskazać dramat arcybiskupa Lefebvra, jasno ukazujący dynamikę emocjonalnych trudności wiążących się z oparciem wiary na autorytecie Boga, gdy w jego miejsce zostaje podstawiony autorytet ludzki, który staje się decydujący o tym, jaką jest nasza wiara.\nRzecz jasna, zarówno nauczyciel jak i ufający jego autorytetowi wierzący mogą działać w dobrej wierze. Nie o to tu chodzi. Chodzi o to, że w rzeczywistości wierzący, który zaufał autorytetowi nauczyciela, przyjmuje wiarę w zakresie, jaki wskazuje nauczyciel, i według jego ludzkiej interpretacji. To jest ten nad wyraz bolesny problem i przeogromna trudność w dialogu ekumenicznym zwłaszcza, że w stosunku do wiernych katolików mogą zostać sformułowane pytania równie prawdziwe, a nierównie bardziej bolesne: Cóż z tego, że macie pełnię prawdy, skoro według niej nie żyjecie? Czy wasze „wierzę” nie jest czczą deklaracją? Czy jesteście w całej prawdzie świadkami wiary? Pytania te, podobnie jak poprzednie, nie są może otwarcie formułowane w dialogu ekumenicznym. Były i są jednak nieraz kierowane do katolików i tkwią w podtekście dialogu. I nie może być inaczej. Narzucają się one z całą siłą choćby wtedy, gdy zastanawiamy się nad stosunkiem katolików do ewangelicznych wymagań etyki życia rodzinnego, małżeńskiego i seksualnego.\nMotyw wiary a świadectwo życia\nPytanie o motywację wiary dotyczy więc również katolików. Co prawda, nie ma innej denominacji, która by przyjmowała za objawione więcej prawd, niż przyjmuje Kościół. Przechowuje on zatem pełnię objawienia, jak to formułuje katolicka nauka wiary. W naszych rozważaniach chodzi jednak o zupełnie inną stronę zagadnienia. Chodzi o akt wiary i o motywację wiary. Niedojrzałość motywacji wiary prowadzi do niedojrzałości samej wiary, niedojrzałość zaś wiary wyraża się w życiu: nie będzie ono świadectwem.\nOtóż każdy, kto otrzymuje wiarę od rodziców czy od wychowawców, wspiera ją początkowo na ich ludzkim autorytecie. Nie ma w tym nic dziwnego. Ten motyw jednak, jak to zostało wskazane, jest niedojrzały i nie wystarcza, aby kształtować życie dorosłego człowieka według wymagań wiary. Toteż motyw wiary powinien się przekształcać. Ten proces jest przedmiotem zainteresowania teologii życia wewnętrznego, w której jest mowa o kolejnych nawróceniach człowieka zdążającego do zjednoczenia z Bogiem. Wychowawcy powinni prowadzić dziecko, i zresztą także dorosłych mających infantylną wiarę, do uwierzenia Bogu objawiającemu się, do ukazania Jego autorytetu, a zatem — z jednej strony — do ukazania apostolskości Kościoła: to znaczy tego, że nauka tu głoszona jest podawana z autorytetem Jezusa Chrystusa, a z drugiej strony do ukazywania konieczności nieustannego nawracania się. Ewangelia bowiem domaga się rzeczywiście zmiany życia.\nTe dwa nurty są nieustannie obecne w posłudze św. Pawła. Właśnie jako posłany, a więc apostoł, tak pisze do wiernych w Koryncie: W imieniu Chrystusa spełniamy posłannictwo jakby Boga samego, który przez nas udziela napomnień. W imię Chrystusa prosimy: pojednajcie się z Bogiem! 53 Świadomość działania w imieniu Boga, który powierzył to zadanie apostołowi, jest głęboka i żywa: ...jak przez Boga zostaliśmy uznani za godnych powierzenia nam Ewangelii, tak głosimy ją, aby się podobać nie ludziom, ale Bogu, który bada nasze serca... 54 Dlatego nieustannie dziękujemy Bogu, bo gdy przyjęliście słowo Boże od nas, przyjęliście je nie jako słowo ludzkie, ale — jak jest naprawdę — jako słowo Boga, który działa w was wierzących 55. Podobnie pisze do Galatów: Przyjęliście mnie jak anioła Bożego, jak samego Chrystusa Jezusa 56. W świetle przytoczonych wyżej wypowiedzi Pana Jezusa posyłającego swoich uczniów, jest to w pełni uzasadnione.\nPrzyjęcie wiary w oparciu o autorytet ludzki wychowawców i nauczycieli, jak to widzimy na co dzień, nie wytrzymuje próby życia. Infantylizm wiary, to znaczy niewłaściwa, cielesna (żeby użyć terminu św. Pawła) jej motywacja jest dramatem naszej wspólnoty katolickiej. Rozłam między wiarą wyznawaną a życiem codziennym — przypomina Sobór Watykański II — występujący u wielu, trzeba zaliczyć do ważniejszych błędów naszych czasów. Zgorszenie to już w Starym Testamencie gwałtownie karcili prorocy, a o wiele bardziej w Nowym Testamencie sam Jezus Chrystus groził za nie ciężkimi karami... Jakkolwiek Kościół pozostał dzięki mocy Ducha Świętego wierną oblubienicą swego Pana i nigdy nie przestał być znakiem zbawienia w świecie, wie on jednak dobrze, że wśród jego członków, czy to duchownych, czy świeckich, nie brakowało w ciągu wielu wieków takich, którzy byli niewierni Duchowi Bożemu. Także w naszych czasach nie uchodzi uwagi Kościoła, jak wielka rozbieżność zachodzi między nauką, którą głosi, a ludzką słabością tych, którym powierzona jest Ewangelia... Matka–Kościół, prowadzony przez Ducha Świętego, nieustannie synów swoich zachęca do oczyszczania się i odnawiania, żeby znamię Chrystusa jeszcze mocniej jaśniało na obliczu Kościoła 57.\nW Dekrecie o ekumenizmie czytamy: Mimo, że Kościół katolicki ubogacony został wszelką prawdą objawioną przez Boga i wszelkimi środkami łaski, to jednak jego członkowie nie żyją pełnią gorliwości w oparciu o nie, jakby to należało, tak że oblicze Kościoła za mało świeci braciom od nas odłączonym i całemu światu, a wzrost królestwa Bożego ulega opóźnieniu. Wobec tego wszyscy katolicy powinni dążyć do chrześcijańskiej doskonałości, a każdy — zależnie od swego stanu — ma dokładać starań, by Kościół nosząc w swym ciele Jezusowe uniżenie i umartwienie oczyszczał się z dnia na dzień i odnawiał, aż stanie się dla Chrystusa pełen chwały, bez skazy i bez zmarszczki.... Nie ma prawdziwego ekumenizmu bez wewnętrznej przemiany... Niech pamiętają wszyscy wyznawcy Chrystusa, że tym lepiej posuwają naprzód sprawę jedności chrześcijan, a nawet ją realizują, im bardziej nieskazitelne usiłują wieść życie w duchu Ewangelii... To nawrócenie serca i świętość życia łącznie z publicznymi i prywatnymi modlitwami o jedność chrześcijan należy uznać za duszę całego ruchu ekumenicznego... 58\nW listach do siedmiu kościołów Azji umieszczonych na początku Apokalipsy św. Jana, obok pochwał za wierność, każe Pan Jezus umieścić Apostołowi wezwania do nawrócenia, a również i taką groźną wymówkę: Ty mówisz: „jestem bogaty” i „wzbogaciłem się” i „niczego mi nie potrzeba” a nie wiesz, że to ty jesteś nieszczęsny i godzien litości, i biedny, i ślepy, i nagi. Radzę ci kupić u mnie złota w ogniu oczyszczonego, abyś się wzbogacił, i białe szaty, abyś się oblókł, a nie ujawniła się haniebna twa nagość, i balsamu do namaszczenia twych oczu, byś widział 59.\nW świetle tych tekstów ujawnia się aż nadto wyraźnie ogromna trudność, jakiej doświadczają katolicy w postawieniu sobie pytania ekumenicznego. W ich wypadku ma ono charakter moralny. Zawiera wezwanie do prawdziwego nawrócenia i do odnowy moralnej. To z kolei domaga się wyrośnięcia z oparcia wiary na ludzkim autorytecie wychowawców i zawierzenia autorytetowi Bożemu obecnemu w apostolskim Kościele i wskazywanemu przez tych wychowawców. Infantylna wiara katolików, nie prowadząca ich do ukształtowania życia według wymagań Bożych, skłoniła biskupów zebranych na Synodzie poświęconym życiu religijnemu Europy do stwierdzenia, że Europa wciąż potrzebuje ewangelizacji!\nDo szczerego postawienia sobie pytania ekumenicznego może nas prowadzić dopiero poważnie prowadzone życie wewnętrzne, zwłaszcza modlitwa i czerpanie ze środków zbawienia, ofiarowanych nam przez Chrystusa w Sakramentach. Tych ludzi, którzy dzięki życiu wewnętrznemu zostali doprowadzeni do głębokiego zjednoczenia z Bogiem czcimy jako świętych. Nawet jednak ci ludzie, tak bliscy Bogu, nie zawsze dostrzegali istotną rolę uczuć w trudnościach przeżywanych w wierze. Skłonni jesteśmy uważać, że różnice zachodzące w przyjęciu takich czy innych prawd z depozytu Objawienia mają swe źródło w porządku intelektualnym. Tak jednak nie jest. Najgłębszego źródła tych trudności trzeba szukać gdzie indziej. Można by do tej dziedziny odnieść z odpowiednią zmianą to, co Paweł VI powiedział o ateizmie: Argumenty, na których opiera się zaprzeczenie istnienia Boga uważamy oczywiście za zupełnie fałszywe i niezgodne z podstawowymi i koniecznymi wymaganiami rozumu 60. Można by z równą stanowczością stwierdzić, że przyczyny rozłamu w Kościele nie mają podstawy rozumowej, intelektualnej. Jest zatem złudzeniem, że w dialogu ekumenicznym sama dyskusja teologiczna na temat prawd wiary doprowadzi do upragnionej jedności. Będzie ona zawsze napotykała na niepokonalne niemal trudności, jeżeli jej uczestnicy nie postawią każdy sam sobie — z pełną szczerością — pytania, które nazwaliśmy pytaniem ekumenicznym i dopóki na to pytanie nie będą rzetelnie szukali odpowiedzi. Pytanie to dotyczy motywacji wiary i roli emocjonalnych związków z nauczycielami wiary.\nRozważania te skreślone zostały nie w przekonaniu, iżby one same były w mocy jakoś zmienić uczestników dialogu ekumenicznego. Nie chodziło też zupełnie o ocenę moralną takich, czy innych postaw. Chodziło o to, by w miarę możności, uczestnicy dialogu uświadomili sobie istotne przyczyny doświadczanych trudności. Są nimi: emocjonalne przywiązanie do nauczyciela wiary i przekazywanych w danej wspólnocie, a zwłaszcza w rodzinie, tradycji, infantylne oparcie motywacji wiary na ludzkim autorytecie nauczyciela, oraz będąca źródłem zgorszenia niedojrzałość wiary przejawiająca się w niezgodnych z deklarowaną wiarą poglądach i w praktyce życia odbiegającej nieraz znacznie od moralnych zasad Ewangelii. Duch Święty, który tak potężnie działa w wierzących, budząc w nich gorące pragnienie jedności, jest w mocy zwrócić nas ku PRAWDZIE, choćby nasze uczucia były źródłem wielkich trudności.\nJest to wynikiem owego uniżenia Słowa Bożego, które przyjęło ludzką naturę i wszystkie jej uwarunkowania, a pragnie przekonać o Prawdzie ludzi, którym się objawia, przez niemocną moc swej Miłości, przez bezsilną wszechmoc swego Miłosierdzia: Tak Bóg umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał, aby każdy, kto w niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne... (J 3,16) Nikt nie ma większej miłości od tej, gdy ktoś życie swoje oddaje za przyjaciół swoich (J 15,13).\nCzy jest naprawdę możliwą rzeczą, by motywacja wiary u tylu wspaniałych moralnie ludzi — jak np. Bonhoeffer — była w istotny sposób niedojrzała i oparta na autorytecie ludzkim jakiegoś nauczyciela wiary, a motywacja wiary kiepsko żyjącego katolika była dojrzała i opierała się rzeczywiście na autorytecie Boga Objawiającego się tylko dlatego, że ten katolik należy do wspólnoty Kościoła katolickiego? Co za tym idzie, że zachodzi istotna różnica w motywacji wiary katolika a członka jakiejkolwiek innej wspólnoty wierzących?\nRozłamy w Kościele miały różnorodne przyczyny. Trudno jednak zaprzeczyć, że są przede wszystkim następstwem działania teologów. Czasem byli nimi biskupi. Lud Boży zostaje wprowadzony w sytuację danego rozłamu przez teologa czy biskupa cieszącego się dużym autorytetem. Wierni ufają mu. W dobrej wierze idą za tym nauczycielem nie orientując się należycie w problematyce teologicznej. Sam inicjator tej drogi działa zapewne w przekonaniu o słuszności swego postępowania. Na naszych oczach dokonał się taki nowy rozłam. Chodzi o działalność arcybiskupa Lefebvra. Najstarsze osoby żyjące w diecezji płockiej pamiętają z lat swej młodości podobną sytuację. Poglądy teologiczne i działalność kapłana katolickiego, a później biskupa staro–katolickiego księdza Kowalskiego doprowadziła do powstania wspólnoty mariawitów.\nTrzeba sobie zdać sprawę z faktu, że wpierw istniała wspólnota wierzących, w której z pokolenia na pokolenie ludzie przekazywali ludziom to, co spodobało się Bogu w swej dobroci i mądrości... objawić dla zbawienia wszystkich narodów, a więc ujawnić i oznajmić siebie samego i odwieczne postanowienia swej woli o zbawieniu ludzi. Dopiero po setkach lat zaczęły powstawać księgi, o których mowa, a cały ich zbiór kształtował się przez ponad dziesięć wieków. Użycie określenia Żydzi byłoby nieścisłe i prowadzić by musiało do nieporozumień. Dzisiaj duża liczba osób powołujących się na pochodzenie żydowskie nie wyznaje religii Mojżeszowej. Niemało uwierzyło w wypełnienie się obietnic mesjańskich w Chrystusie, a zatem przyjęło pełnię objawienia i zostało chrześcijanami. Bardzo wielu po prostu utraciło wiarę, zachowując jednak żywą świadomość swego pochodzenia (por. List do Hebrajczyków 1,1).\nJeżeli chciałbyś podzielić się Twoimi przemyśleniami po lekturze tego artykułu, napisz do nas na adres: mateusz@mateusz.pl.\n1 Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Objawieniu Bożym Dei verbum, nr 2.\n2 Tamże, nr 11.\n3 1 List do Efezjan 4.3–6.\n4 List do Galatów 1,11.\n5 List do Kolosan 2,9.\n6 Ewangelia wg św. Jana 1,11–12.\n7 Ewangelia wg św. Jana 3,11–12.\n8 Ewangelia wg św. Jana 5,43.\n9 Patrz np. Ewangelia wg św. Jana 11,25–26; 12,44; 14,1.\n10 Ewangelia wg św. Jana 6,60.\n11 Konstytucja dogmatyczna o wierze katolickiej, rozdz, III; cyt. wg J. M. Szymusiak i St. Głowa, Breviarium fidei, Poznań 1964, s.28–29.\n12 Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Objawieniu Bożym Dei verbum, nr 5.\n13 Patrz List do Rzymian 1,5 i 16,26.\n14 Patrz Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Objawieniu Bożym Dei verbum, nr 12.\n15 1. List do Koryntian 3,1–3.\n16 Patrz Sobór Watykański II, Konstytucja o Objawieniu Bożym Dei verbum, nr 2.\n18 1 List do Tymoteusza 2,5.\n19 1 List św. Jana 5,20.\n21 List do Rzymian 10,17.\n22 List do Rzymian 10,14–15.\n23 Ewangelia wg św. Jana 1,10–11.\n24 Ewangelia wg św. Marka 7,6–8.9.13.\n25 Ewangelia wg św. Jana 5,43.\n26 Zabawną anegdotę opowiadano o teologu szwajcarskim Hansie Küngu. Po ukazaniu się jego książki pt. Unfehlbar? w której poddawał wątpieniu nieomylność Stolicy Apostolskiej w sprawach wiary i moralności, na skierowane jakoby do siebie pytanie, co by się stało, gdyby został wybrany papieżem, miał odpowiedzieć: Straciłbym swoją nieomylność.\nPor.Ewangelia wg św.Marka 9,22–24 i Ewangelia wg św.Łukasza 17,5.\n27 Księga Proroka Ezechiela 13,3.6.\n28 Księga Proroka Jeremiasza 28,15.\n29 2. List do Tymoteusza 4,3–4.\n30 Konstytucja o Objawieniu Bożym nr 5.\n31 Por. Ewangelia wg św. Marka 9,22–24 i Ewangelia wg św. Łukasza 17,5.\n32 Ewangelia wg św. Jana 9,36.\n33 Ewangelia wg św. Jana 9,7.\n34 List do Galatów 1,7–8.\n35 Patrz np. Ewangelia wg św. Jana 6,29; 11,42; 17,8; 17,21.23.\n36 List do Hebrajczyków 3,1.\n37 Ewangelia wg św. Jana 17,3. Użyta tu została forma czasownika apostéllein.\n38 Patrz Ewangelia wg św. Mateusza 28,18–20.\n39 Ewangelia wg św. Jana 20,21. Względem siebie Chrystus używa słowa apostéllein, względem apostołów słowa pémpein.\n40 Ewangelia wg św. Jana 17,18. Obydwa razy użyta forma czasownika apostéllein.\n41 Ewangelia wg św. Mateusza 10,40. Jezus używa względem siebie czasownika apostéllein.\n42 Ewangelia wg św. Jana 13,20.\n43 Ewangelia wg św. Łukasza 10,1.16. Znowu względem Jezusa zastosowane jest słowo apostéllein.\n44 Ewangelia wg św. Jana 12,49.\n45 Ewangelia wg św. Jana 7,16.\n46 List do Galatów 1,12.\n47 List do Galatów 1,1\n48 Dzieje Apostolskie 9,18.\n49 Dzieje Apostolskie 9,26–28.\n50 Dzieje Apostolskie 13,1–4\n51 List do Galatów 1,18; 2,1–10.\n52 List do Galatów 2,2.\n53 2 List do Koryntian 5,20.\n54 1 List do Tesaloniczan 2,4.\n55 1 List do Tesaloniczan 2,13\n56 List to Galatów 4,14.\n57 Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes, nr 43.\n58 Nry 4, 7 i 8.\n59 Apokalipsa św. Jana 3,17–18.\n60 Paweł VI, Encyklika Ecclesiam suam, nr 100.


Mormoni wykreślili z tzw. listy ochrzczonych, działacza żydowskiego – Szymona Wiesenthala – Bibula – pismo niezalezne\nSekta Mormonów, znana jako „Kościół Jezusa Chrystusa świętych w Dniach Ostatnich” (ang. The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints – LSD), zgodziła się na usunięcie z tzw. listy ochrzczonych, zmarłego niedawno żydowskiego działacza Szymona Wiesenthala.\nW wyniku wieloletnich starań środowisk żydowskich sekta Mormonów zgodziła się już w 1995 roku na skreślenie z prowadzonej przez siebie tzw. listy ochrzczonych tych „ofiar Holokaustu i Żydów, którzy pośmiertnie byli ochrzczeni”. Pomimo zawartej umowy, nazwisko Szymona Wiesenthala zostało niedawno odkryte na liście sekty Mormonów. „Byliśmy zdumieni, że nie wypelnili oni umowy” – powiedział dyrektor Wiesenthal Center, rabin Marvin Hier.\nRzecznik Mormonów, Bruce Olsen powiedział, że „żadna kościelna ceremonia nie odbyła się wobec Szymona Wiesenthala i jego imię zostało natychmiast usunięte z listy International Genealogical Index„\n„Wierzymy, że Szymon Wiesentha, który przeżył swoje życie wypełnione wielkimi uczynkami dla ludzkości, może dostać się do nieba bez niczyjej pomocy.” – podkreślił rabin Hier.\nKOMENTARZ BIBUŁY: Pomijając wypowiedź rabina Hiera, który widzi Szymona Wiesenthala w Niebie – a wiemy, że nie może dostąpić chwały Bożej niewierzący w Jezusa Chrystusa – warto dodać, że tzw. Kościół Mormonów, czyli sekta założona w XIX wieku przez „proroka” Smitha, często dokonuje tzw. pośmiertnego chrztu. Warto zatem przypomnieć, że zarówno „chrzest” mormoński, jak i tzw. pośmiertny chrzest, nie są chrztami chrześcijańskim i nie mając żadnej wartości są pustymi aktami.\nNa zapytanie dotyczące ważności tzw. chrztu mormońskiego, definitywnie wypowiedział się Watykan, wydając w 2001 roku komunikat:\nD. Utrum baptismus collatus apud communitatem „The Church of Jesus Christ of Latter day Saints”, vulgo dictam „Mormons”, validus sit.\nSummus Pontifex Ioannes Paulus Il, in audientia concessa infrascripto Cardinali Praefecto, praesens , decisum in Sessione Ordinaria huius Congregationis, approbavit et publici iuris fieri iussit.\nEx aedibus Congregationis pro Doctrina Fidei, die 5 iunii 2001.\n+ IOSEPHUS CARD. RATZINGER\narchiep. em. Vercellensis, a Secretis\nPowyższy tekst dodano: 2007-01-19