Ewakuacja i wyzwolenie obozu Auschwitz — Google Arts & Culture\n27 sty 1945\nEwakuacja i wyzwolenie obozu Auschwitz\nEWAKUACJA I LIKWIDACJA OBOZU\nW drugiej połowie 1944 r., w związku z sukcesami Armii Czerwonej i przybliżeniem się linii frontu do niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz, władze SS wywiozły do obozów w głębi Rzeszy około 65 tys. więźniów, a kierownictwo obozu rozpoczęło zacieranie śladów popełnionych zbrodni: m.in. palono dokumenty, likwidowano doły zawierające prochy ludzkie, rozebrano budynek krematorium IV, a pozostałe budynki krematoryjne przygotowano do wysadzenia. Do Niemiec wywożono materiały budowlane oraz zgromadzone w magazynach tzw. Kanady przedmioty zrabowane pomordowanym Żydom. Niemcom nie udało się jednak usunąć wszystkich śladów zbrodni i wywieźć całego mienia.\nZdjęcie lotnicze Auschwitz I wykonane przez aliantów 14 stycznia 1945 r. na trzy dni przed rozpoczęciem ewakuacji. Źródło: APMA-B.\nZdjęcie lotnicze Auschwitz II-Birkenau wykonane przez aliantów 14 stycznia 1945 r., na trzy dni przed rozpoczęciem ewakuacji. Źródło: APMA-B.\nZdjęcie lotnicze Auschwitz III-Monowitz wykonane przez aliantów 14 stycznia 1945 r., na trzy dni przed rozpoczęciem ewakuacji. Źródło: APMA-B.\n12 stycznia 1945 r. Armia Czerwona rozpoczęła ofensywę nad środkową Wisłą, w trakcie której przełamała niemiecką linię obrony. Gdy jednostki sowieckie zbliżyły się do Krakowa, odległego od Oświęcimia o około 70 km, władze SS podjęły decyzję o ewakuacji KL Auschwitz.\nOd 17 do 21 stycznia esesmani wyprowadzili z obozu i podobozów około 56 tys. więźniów, zmuszając ich do przejścia w trudnych warunkach zimowych kilkudziesięciu kilometrów. Główne trasy przemarszu prowadziły do Wodzisławia Śląskiego i Gliwic, skąd więźniowie byli przewożeni pociągami do innych obozów koncentracyjnych. Jednak niektórzy całą drogę do miejsca przeznaczenia pokonali pieszo. Jedynie około 2,2 tys. więźniów z podobozów Laurahütte i Eintrachthütte zostało wywiezionych 23 i 24 stycznia pociągami bezpośrednio do Mauthausen.\nW trakcie ewakuacji esesmani strzelali do więźniów, którzy opadli z sił i nie byli w stanie kontynuować marszu, a także do tych, którzy próbowali zbiec. Na terenie Górnego i Opolskiego Śląska zginęło około 3 tys. osób, natomiast szacuje się, że w trakcie całej ewakuacji śmierć poniosło między 9 a 15 tysięcy więźniów Auschwitz. W tym samym czasie obóz opuszczali również esesmani, wywożąc część zrabowanego mienia, a także niszcząc dokumenty.\nJerzy Brandhuber, Ewakuacja (1946). Źródło: Zbiory PMA-B.\nZbigniew Otfinowski, Marsz ewakuacyjny (1946). Źródło: Zbiory PMA-B.\nMieczysław Kościelniak, Palenie dokumentów (1945). Źródło: Zbiory PMA-B.\nFragment filmu nakręconego z ukrycia amatorską kamerą przez Jindřicha Kremera. Przedstawia jeden z transportów więźniów ewakuowanych z niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz przejeżdżających 24 stycznia 1945 r. przez stację Kolin (Czechy). Źródło: APMA-B.\nW kompleksie obozowym Auschwitz pozostało około 9 tys. więźniów, w większości chorych i wycieńczonych fizycznie. Wielu osadzonych żywiło przekonanie, że Niemcy zamierzają ich wszystkich zamordować. Nie wiadomo dokładnie czy rozkaz taki został wydany, niemniej faktem jest, że esesmani dokonali masowych egzekucji, zabijając w Birkenau łącznie około 300 więźniów żydowskich oraz kilku jeńców sowieckich. Ponadto w podobozach Blechhammer, Fürstengrube, Gleiwitz IV oraz Tschechowitz-Vacuum dokonali masakry około 400 więźniów – Żydów, paląc ich żywcem lub rozstrzeliwując. Jednak większość pozostawionych w obozach ocalała, na co prawdopodobnie wpływ miało rozluźnienie dyscypliny wśród esesmanów i pośpiech, z jakim opuszczali oni KL Auschwitz.\nStałe posterunki wartownicze zostały usunięte z obozu 20 lub 21 stycznia. Od tej pory był on jedynie kontrolowany przez patrole SS. Ponadto na jego teren wchodzili wycofujący się żołnierze Wehrmachtu, niejednokrotnie plądrując znajdujące się tam magazyny. W dniu 20 stycznia, krótko po zakończeniu ewakuacji, pozostali w obozie esesmani wysadzili w powietrze budynki komór gazowych i krematoriów II i III. Następnego dnia podpalili magazyny tzw. Kanady w Birkenau, nie mogąc wywieźć znajdującego się w nich mienia. Pożar, który trwał kilka dni, zniszczył je niemal całkowicie. 26 stycznia esesmani wysadzili w powietrze budynek krematorium V.\nZdjęcie obozowe więźnia nr 78161. Źródło: APMA-B.\nZdjęcie obozowe więźnia nr 7843. Źródło: APMA-B.\nZdjęcia wykonywane na potrzeby prowadzonej przez SS ewidencji więźniów ze śladami nadpalenia negatywów. W ostatnich dniach funkcjonowania obozu, gdy niszczone były dokumenty, część z nich udało się ocalić, dzięki więźniom mającym odwagę sabotować polecenia esesmanów. Jako przykład może tu służyć działanie Wilhelma Brassego i Bronisława Jureczka, którzy otrzymali rozkaz spalenia w piecu negatywów i odbitek zdjęć więźniów. Wbrew rozkazowi zdławili oni ogień, uniemożliwiając w ten sposób ich zniszczenie. Dzięki ich odważnym działaniom uratowanych zostało około 39 tys. zdjęć i negatywów, z których jedynie część została uszkodzona. Źródło: APMA-B.\nThe SS guards left their permanent sentry posts in the camp on 20 or 21 January. From then on the SS only conducted patrols. Moreover, retreating Wehrmacht soldiers passed through the camp, often plundering the warehouses there. On 20 January, shortly after the evacuation, the remaining SS functionaries blew up crematoria and gas chambers II and III. The next day, no longer able to ship out all the looted belongings, they set fire to the ‘Canada’ warehouses in Birkenau. The blaze lasted a few says and destroyed virtually all the belongings. On 26 January the SS finally blew up the crematorium V building.\nAuschwitz II-Birkenau. Fragment ruin budynku komory gazowej i krematorium II, który został wysadzony w powietrze 20 stycznia 1945 r. Na pierwszym planie wejście do rozbieralni. Zdjęcie wykonane przez Stanisława Muchę w lutym lub marcu 1945 r. Źródło: APMA-B\nFragment "Kroniki Wyzwolenia"|, przedstawiający tereny Kanady, nakręconej przez sowieckich operatorów filmowych krótko po wyzwoleniu obozu. Źródło: APMA-B\nW obozie, oprócz chorych i słabych, pozostała również niewielka grupa więźniów znajdujących się we względnie dobrej kondycji fizycznej, którym w czasie ewakuacji udało się ukryć. Członkowie personelu medycznego opiekowali się chorymi, w miarę możliwości dostarczając im lekarstwa, zmieniając opatrunki, racjonując żywność, a także podnosząc na duchu. Szczególną opieką objęto dzieci, zwłaszcza te, które przebywały w obozie bez rodziców. Gromadzono je w wybranych blokach i dostarczano im dodatkową żywność. Po ewakuacji w kompleksie obozowym Auschwitz pozostało około 9 tysięcy więźniów, w większości chorych i wycieńczonych. Przebywali oni przede wszystkim w Auschwitz I (obóz macierzysty), Auschwitz II-Birkenau (sektory BIIe i BIIf), Auschwitz III-Monowitz oraz w kilku podobozach.\nAuschwitz II-Birkenau, fragment odcinka BII. Na pierwszym planie widoczne kuchnia (po lewej) i osiem baraków sektora BIIe (po prawej), w którym przebywały kobiety wraz z dziećmi. Kadr z "Kroniki Wyzwolenia" nakręconej przez sowieckich operatorów filmowych krótko po wyzwoleniu obozu. Źródło: APMA-B\nPrzed południem 27 stycznia żołnierze z 100. Dywizji Strzeleckiej weszli na teren opuszczonego przez Niemców obozu Monowitz. Około południa, bez większych walk, opanowali centrum miasta, a około 15.30 Birkenau. Ich koledzy z 322. Dywizji Strzeleckiej po stłumieniu oporu Niemców zajęli, między 15.00 a 17.00, obóz macierzysty wraz z zapleczem gospodarczym. Jeszcze tego samego dnia żołnierze obu jednostek prowadzili dalej natarcie w kierunku południowo-zachodnim. W walkach na terenie kompleksu obozowego oraz miasta Oświęcimia i sąsiednich miejscowości zginęło 231 żołnierzy Armii Czerwonej.\nIrena Szczypiorska, Polka, przywieziona do KL Auschwitz 13 maja 1943 r. Podczas rejestracji otrzymała numer 44779. W styczniu 1945 r. była zatrudniona w pralni szpitala dla więźniarek, wyzwolona w Birkenau:\n“27 stycznia o trzeciej po południu przybiegła do mnie na blok znajoma Rosjanka z okrzykiem „Iroczka, nasi w lagrze”. Na próżno jednak wytężałem wzrok we wskazanym przez nią kierunku. Nic nie widziałam prócz śnieżnych zasp. Nagle… tak, jedna z nich poruszyła się wyraźnie. Byli to zwiadowcy w białych kombinezonach. Po entuzjastycznym wybuchu powitań powiedzieli do nas „Idźcie kobiety na bloki, zabierzcie dzieci […]. My tu przyjdziemy jutro”.\nPrzyszli tego samego dnia jeszcze wieczorem. Jeden z nich, ranny, zawołał tylko, żeby mu dać kawałek bandaża, przewinął ramię i pognał dalej. Wpadali grupami. Rzucaliśmy się im na szyję z okrzykami radości, z łóżek podnosiły się piszczele rąk, przesyłając im całusy. Ale oni nie zatrzymywali się na dłużej. Biegli w ślad za uciekającymi Niemcami. Dopiero 28 stycznia nadeszły większe oddziały Armii Czerwonej. Wprost z wozów brałyśmy chleb”.\nŹródło: APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 19, s. 169.\nJakub Wolman, nr 33611, lekarz, w obozie do wyzwolenia, w styczniu lekarz w szpitalu obozowym w Auschwitz I:\n“To było popołudniu. Weszło trzech Rosjan. Powiem inaczej. Weszło trzech zwiadowców sowieckich w białych, ochronnych płaszczach, bo przecież była zima. [S. 155] Wyglądali jak jakieś duchy. Trudno opisać ich twarze. Na ich widok z bloków zaczęli wychodzić chorzy, zawinięci w koce. Jak tylko zwiadowcy uwolnili się objęć witających ich więźniów, wytłumaczyłem im, w jakim miejscu się znaleźli, ze postacie owinięte kocami są chorymi więźniami. Jak stwierdziłem pierwsze oddziały sowieckie podążyły szybko w dalsza drogę”.\nŹródło: APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 134, t. 154-155.\nTerezie Freundova-Jírová, z Czech, nr 81315 (tłum. JL):\n“Dopiero 27 stycznia, więc po dziewięciodniowym bezkrólewiu, pojawiły się pierwsze jaskółki, od długiego czas z utęsknieniem wyczekiwani żołnierze sowieccy. To była radość! Nie da się tego opisać. Po tym wszystkim, w końcu czuliśmy się wolnymi ludźmi. Tak. Ludźmi! Do tej pory mianowicie mieliśmy od esesmanów >stempel< mniej wartościowych. Mieliśmy mniej wartości niż bydło”.\nŹródło: APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 22, s. 80.\nFragment "Kroniki Wyzwolenia" nakręconej przez sowieckich operatorów filmowych krótko po wyzwoleniu obozu. Źródło: APMA-B.\nDzięki działaniom żołnierzy z 100. i 322. dywizji zostało oswobodzonych około 7 tys. więźniów w trzech częściach obozu Auschwitz. Ponadto wskutek działań ich kolegów z innych jednostek wyzwolenia doczekało około 500 więźniów w kilku podobozach. Wśród oswobodzonych przeważali więźniowie osadzeni w Auschwitz w 1944 r., stąd wśród nich dominowali Żydzi, względnie dużą grupę tworzyli Polacy, głównie przywiezieni po wybuchu powstania warszawskiego, a także Białorusini i Rosjanie. W momencie wyzwolenia w KL Auschwitz znajdowało się prawie 500 dzieci, w tym ponad 60 urodzonych w obozie. Większość stanowiły dzieci żydowskie, prócz nich byli również mali Polacy oraz Białorusini. Tylko niewielka część z nich przebywała w obozie pod opieką rodziców czy krewnych.\nKilka dni po wyzwoleniu na teren obozu przybyły dwa sowieckie szpitale polowe, których personel zaczął organizować stałą opiekę medyczną dla ocalonych. Zanim to jednak nastąpiło, przebywający na terenie obozu żołnierze oddziałów drugoliniowych udzielali im pierwszej, doraźnej pomocy.\nW pierwszych dniach lutego rozpoczął funkcjonowanie szpital Polskiego Czerwonego Krzyża, utworzony przez ponad 30 ochotników – lekarzy i pielęgniarki, którzy przyjechali z Krakowa. Tamtejsze władze podjęły decyzję o zorganizowaniu szpitala w Oświęcimiu, gdyż krakowskie placówki medyczne nie mogłyby pomieścić kilku tysięcy chorych. Po przyjeździe nawiązali oni współpracę z personelem sowieckich szpitali wojskowych i wspólnie leczyli ocalonych więźniów.\nDo pracy w szpitalach przystąpiło również około 90 byłych więźniów – pracowników wyższego i średniego personelu medycznego oraz personelu administracyjnego. Ich pomoc była szczególnie ważna w pierwszym okresie funkcjonowania szpitali, gdy liczba lekarzy i pielęgniarek była niewystarczająca.\nChorzy początkowo leczeni byli w trzech częściach KL Auschwitz, tj. w dawnym obozie macierzystym, Birkenau i Monowitz. Jednak warunki, jakie panowały w drugim i trzecim z nich, były bardzo uciążliwe. Od pierwszej połowy lutego chorzy byli stopniowo przewożeni do byłego Auschwitz I, gdzie panowały lepsze warunki. Natomiast osierocone dzieci wywożone były do ośrodków opiekuńczych w Krakowie, później kierowano je także do innych miejscowości. Kilkanaścioro dzieci zostało również zabranych przez okolicznych mieszkańców do domów i otoczonych tam troskliwą opieką, część adoptowano.\nW czerwcu 1945 r. władze sowieckie przejęły cały były Auschwitz I na obóz przejściowy dla jeńców niemieckich. W związku z tym szpital dla byłych więźniów został przeniesiony do trzech bloków poza drutami dawnego obozu (dawna administracja obozu, komendantura i szpital dla esesmanów) oraz czterech pobliskich baraków. W dniu 1 października 1945 r. szpital został zlikwidowany. Zdecydowana większość pacjentów wróciła bowiem do domów, a nielicznych, którzy pozostali, przewieziono do Krakowa.\nByły Auschwitz I. Budynek, w którym mieściła się administracja szpitala PCK. W czasie funkcjonowania obozu znajdowały się tam biura administracji garnizonu SS, wskazuje na to napis nad drzwiami SS-Standort-Verwaltung. Zdjęcie wykonane w czasie funkcjonowania szpitala. Źródło: APMA-B.\nPierwsza strona wykazu byłych więźniarek pozostających w lutym 1945 r. pod opieką PCK w bloku 22 (sektor BIIe) w byłym obozie Birkenau. Wykaz obejmuje ich imiona i nazwiska, numery obozowe, ostatnie miejsce zamieszkania, kraj pochodzenia. Wymienione na tej stronie kobiety zostały przywiezione z Węgier, Holandii, Włoch, Polski, Francji, Czechosłowacji. Źródło: APMA-B\nPierwsza strona wykazu byłych więźniów i więźniarek pozostających pod opieką PCK w bloku 14 w byłym obozie Auschwitz I. Wykaz obejmuje ich imiona i nazwiska, daty urodzenia, numery obozowe, obywatelstwo (przynależność państwowa), adresy. Wśród wymienionych na tej stronie osób byli obywatele Rosji, Holandii, Francji, Polski, Węgier, Jugosławii. Źródło: APMA-B\nByły Auschwitz I. Pracownicy szpitala Polskiego Czerwonego Krzyża razem z sowieckimi lekarzami i sanitariuszkami. Zdjęcie wykonane przed dawnym szpitalem SS. Wśród stojących piąty z lewej dr Józef Bellert – naczelny lekarz szpitala PCK i obok niego mjr Żylinskaja – komendantka jednego ze szpitali polowych. Źródło: APMA-B\nLekarze i pielęgniarki jednego z sowieckich szpitali polowych, którzy opiekowali się ocalonymi więźniami KL Auschwitz. Fotografia wykonana w lutym 1945 r. Źródło: APMA-B\nPoczątkowo chorych byłych więźniów leczono zarówno w dawnym obozie Auschwitz I, jak i w Birkenau oraz Monowitz. Z powodu trudnych warunków byli oni stopniowo przewożeni do bloków byłego obozu macierzystego.\nZdjęcie przedstawia wyprowadzanie chorych z baraków w Birkenau. Fotografia to kadr z “Kroniki Wyzwolenia” nakręconej przez sowieckich operatorów filmowych. Źródło: APMA-B\nZdjęcie przedstawia transport chorych z baraków w Birkenau. Wykonane przez B. Borysowa w marcu 1945 r. Źródło: APMA-B.\nByły Auschwitz I. Sala szpitalna na pierwszym piętrze bloku 21, na środku pielęgniarki PCK opiekujące się chorymi. Zdjęcie wykonane przez Stanisława Muchę w lutym lub marcu 1945 r. Źródło: APMA-B\nOsierocone dzieci wywożone były do ośrodków opiekuńczych w Krakowie, później także w innych miejscowościach. Kilkanaścioro dzieci zostało również zabranych przez okolicznych mieszkańców do domów i otoczonych tam troskliwą opieką, część adoptowano.\nLudmiła Bezludowa, ur. w 1940 r., przywieziona do Auschwitz z KL Majdanek 15 kwietnia 1944 r. Podczas rejestracji otrzymała numer 77263. Po wyzwoleniu w grupie dzieci białoruskich została przewieziona do jednego z ośrodków opiekuńczych w Krakowie, później do domu dziecka w Harbutowicach w pobliżu Krakowa, a następnie do Ośrodka Prewentoryjnego Bucze Harcerskie k. Skoczowa. Tam nadano jej nazwisko Hanna Kosińska. W 1963 r. odnalazła swoją matkę i rodzeństwo, z którymi została rozdzielona w Majdanku. Mieszkali wówczas w Orszy na Białorusi. Ludmiła pozostała jednak w Polsce. Zdjęcie wykonane w 1948 r. Źródło: APMA-B\nDziewczynka pochodzenia rosyjskiego o nieznanym nazwisku, w wieku około pięciu lat. Wkrótce po wyzwoleniu została znaleziona w Birkenau przez żołnierzy sowieckich. Według informacji przekazanych przez jednego z nich – Władymira A. Gładyszewa (stoi z lewej strony) – dziecko straciło matkę tuż przed oswobodzeniem obozu. Dziewczynką zaopiekowała się Polka o nieustalonym nazwisku (siedzi z lewej strony). Zdjęcie wykonane w 1945 r. w Oświęcimiu przed rozstaniem W.A. Gładyszewa z dzieckiem i opiekunką. Źródło: APMA-B\nLusia Kałuszyner (Perla Spinka), Żydówka z Polski, razem z ciotką Salą Spinką i jej córką Janeczką deportowana do KL Auschwitz z obozu pracy w Bliżynie 31 lipca 1944 r. Przywiezieni w tym transporcie Żydzi nie zostali poddani selekcji na rampie, dlatego nieliczne dzieci skierowano wraz z dorosłymi do obozu Birkenau. Lusia podczas rejestracji otrzymała numer A-15515. W czasie jednej z selekcji w obozie jej ciotka i kuzynka zostały skierowane do komory gazowej. Dziewczynką zaopiekowały się więźniarki, dzięki którym doczekała wyzwolenia. Dnia 29 stycznia 1945 r. zaopiekowała się nią mieszkanka Oświęcimia, 16-letnia Kazimiera Nowak. Półtora miesiąca później odnalazła ją matka, która szczęśliwie przeżyła pobyt w getcie w Piotrkowie Trybunalskim (gdzie rozdzielono ją z córką), a następnie obóz pracy w Skarżysku. W poszukiwaniu córki dotarła do Oświęcimia, skąd zabrała ją do Łodzi. W styczniu 1946 r. opuściły Polskę i dotarły do Palestyny.\nLusia Kałuszyner z matką. Źródło: APMA-B.\nLusia Kałuszyner z opiekunką Kazimierą Nowak. Źródło: APMA-B\nPersonel medyczny objął opieką przeszło 4,5 tys. chorych, obywateli ponad 20 państw, wśród których przeważali Żydzi. Większość chorych, około 80 procent, cierpiała z powodu skrajnego wyniszczenia pokarmowego (tzw. dystrophia alimentaris), występującego m.in. w postaci choroby głodowej. Objawiała się ona uporczywymi biegunkami, zanikiem tkanki tłuszczowej i mięśni, znacznym ubytkiem wagi ciała (przeciętna waga u dorosłych od 25 do 35 kg), suchą skórą ziemistego koloru, obrzękami. Pacjenci cierpieli także z powodu chorób układu oddechowego, zwłaszcza gruźlicy. Znaczna ich część wymagała również leczenia chirurgicznego wskutek przebytych w obozie obrażeń, a także odmrożeń połączonych ze zmianami zgorzelinowymi i martwicami. Oprócz wymienionych była również grupa chorych na dur brzuszny, a także cierpiących na zaburzenia psychiczne i nerwowe. W wielu przypadkach kilka chorób występowało jednocześnie, co znacznie utrudniało proces leczenia.\nOgółem przez cały czas funkcjonowania szpitali zmarło co najmniej 500 osób, znaczna ich część w lutym i marcu.\nIstvan (Stefan Bleyer). Źródło: APMA-B.\nIstvan (Stefan) Bleyer, żydowskie dziecko z Węgier, lat 14. Został przywieziony do KL Auschwitz w lipcu 1944 r. (numer B-14615). Lekarze zdiagnozowali u niego dystrophię alimentaris (wyniszczenie pokarmowe) II stopnia. Fotografia wykonana podczas badania byłych więźniów przez lekarzy Nadzwyczajnej Państwowej Komisji Związku Sowieckiego do Badania Zbrodni Niemiecko-Faszystowskich Agresorów, luty-marzec 1945. Źródło: APMA-B\nJosef Hajman, Żyd ze Słowacji, mający cztery lata, przywieziony do KL Auschwitz na początku listopada 1944 r. U dziecka stwierdzono dystrophię alimentaris [A1] (wyniszczenie pokarmowe) III stopnia, awitaminozę oraz wewnętrzny wylew krwi. Zmarł 30 marca 1945 r. Fotografia wykonana podczas badania byłych więźniów przez lekarzy Nadzwyczajnej Państwowej Komisji Związku Sowieckiego do Badania Zbrodni Niemiecko-Faszystowskich Agresorów, luty-marzec 1945. Źródło: APMA-B\nPrawe przedramię byłej więźniarki Margarette Kantor, Żydówki z Belgii, mającej 36 lat, przywiezionej do KL Auschwitz w kwietniu 1944 r. Po wyzwoleniu cierpiała na dystrophię alimentaris (wyniszczenie pokarmowe) III stopnia. Ponadto na prawym przedramieniu, wskutek pobicia, wykształciła się flegmona. M. Kantor przy wzroście 168 cm ważyła 35 kg, podczas gdy przed osadzeniem w obozie jej waga wynosiła 60 kg. Fotografia wykonana przez Stanisława Łuczkę w szpitalu PCK podczas oględzin prowadzonych przez członków Oddziału Krakowskiego Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce, maj 1945 r. Źródło: APMA-B\nPOMOC MIESZKAŃCÓW OŚWIĘCIMIA, BRZESZCZ I SĄSIEDNICH MIEJSCOWOŚCI DLA WYZWOLONYCH WIĘŹNIÓW\nZnaczną pomoc ocalonym nieśli ochotnicy, głównie członkowie Polskiego Czerwonego Krzyża z Oświęcimia, Brzeszcz oraz innych miejscowości. Krótko po wyzwoleniu wielu z nich podjęło pracę w szpitalach polowych oraz PCK, w których sprzątali pomieszczenia, dostarczali wodę, przenosili i myli chorych, przygotowywali posiłki, wynosili ciała zmarłych. Przewozili również chorych furmankami z byłych obozów Monowitz i Birkenau do Auschwitz I. Niektórzy mieszkańcy przyjmowali wyzwolonych więźniów, wśród nich dzieci, do swoich domów, zapewniając im opiekę medyczną.\nW mieście Oświęcimiu oraz pobliskich Brzeszczach zostały utworzone szpitale Polskiego Czerwonego Krzyża. Zachowała się obszerna dokumentacja dotycząca szpitala w drugiej z tych miejscowości.\nProśba skierowana do Gminnego Komitetu Opieki Społecznej w Brzeszczach o wypłacenie 1000 złotych za chleb i mleko dla 26 matek z dziećmi – byłych więźniów KL Auschwitz, którzy leczeni byli w szpitalu PCK. Źródło: APMA-B\nPierwsza strona wykazu osób, które ofiarowały pieniądze na potrzeby szpitala PCK w Brzeszczach. Źródło: APMA-B\nWykaz osób, które na utrzymanie szpitala PCK w Brzeszczach przekazały różne artykuły żywnościowe. Źródło: APMA-B\nInformacja lekarza dr. Józefa Sierankiewicza, przesłana do Urzędu Parafialnego w Brzeszczach o śmierci w szpitalu PCK dwojga dzieci urodzonych w Auschwitz – Marka Wincentego Zdrojewskiego i Leokadii Żuk. Źródło: APMA-B\nProśba skierowana do dyrekcji kopalni węgla w Brzeszczach o wykonanie dwóch trumienek dla dzieci, które zmarły w szpitalu PCK. W dokumencie nie wymieniono ich nazwisk, a jedynie wzrost – 70 i 55 centymetrów. Można przypuszczać, że prośba dotyczy Marka Zdrojewskiego i Leokadii Żuk. Źródło: APMA-B.\nZaświadczenie dla byłej więźniarki Leokadii Niewiadomskiej i jej syna Macieja, wystawione przez Zarząd PCK w Brzeszczach 7 marca 1945 r. W dniu tym wyjeżdżali oni do Wawra koło Warszawy. Dokument zawiera informację o leczeniu ich w miejscowym szpitalu od 6 lutego 1945 r. oraz prośbę m.in. do władz wojskowych i administracyjnych o ułatwienia w powrocie i opiekę. Źródło: APMA-B\nAntoni Leśniak, nauczyciel z Oświęcimia, członek Polskiego Czerwonego Krzyża w mieście Oświęcimiu, organizator pomocy dla wyzwolonych więźniów:\n"Znajdowali się oni [ocaleni] w okropnych warunkach higienicznych, leżeli w brudzie i kale, niektórzy byli już zupełnie wyczerpani nerwowo. Gdy nas [ochotników PCK] zobaczyli, krzyczeli, płakali, prosili o jak najszybsze zabranie ich i odwiezienie do Krakowa względnie Warszawy. [...] Miejski Oddział PCK dostarczał do obozu robocze grupy ludzi, którzy wykonywali najtrudniejsze i najcięższe prace. Z brudu i kału wyciągali chorych i przenosili do bloków czyściejszych. Zdrowszych więźniów odwozili furmankami do szpitala PCK, urządzonego w domu Świderskiego, obecnie budynek sądu. Tam byli leczeni, a następnie kierowani do Polskiego Czerwonego Krzyża w Krakowie, który udzielał im dalszej pomocy. Pamiętam, że około 30 więźniów przeniesiono z obozu do miasta i umieszczono ich w zakładzie Sióstr Serafitek, powierzając im równocześnie opiekę nad nimi. Więźniowie przebywali w sali na pierwszym piętrze".\nŹródło: APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 70, s. 116.\nJan Drzewiecki, organizator i kierownik szpitala PCK w Brzeszczach:\n„Najgorsza sprawa była z wyżywieniem tych ludzi, ale w tym kierunku pracował niezmordowanie kol. Friebe Ernest, który wyprawiał wprost cuda, by nadążyć z prowiantem. Udawał się do Zarządu Gminnego o pomoc w tym kierunku. Chodził od wioski do wioski po gospodarzach i zbierał i znosił wszystko co było do zjedzenia. Sam osobiście jeździł codziennie z wózkiem po 25 l mleka aż do Miedźnej za Wisłę. Zaś miejscowe kobiety przynosiły, co która mogła ofiarować a najwięcej nazbierało się konfitur".\nŹródło: APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 150, s. 53.\nPOWROTY WYZWOLONYCH WIĘŹNIÓW DO DOMÓW\nTuż po wyzwoleniu część ocalonych, znajdujących się we względnie dobrej kondycji fizycznej, na własną rękę opuszczała obóz. W mniejszych lub większych grupach udawali się najczęściej do Krakowa. Obywatele Związku Sowieckiego, zarówno mężczyźni jak i kobiety, byli kierowani do punktu zborno-etapowego (sbornopieresylnyj punkt) Armii Czerwonej. Stamtąd część z nich, po badaniu, jako zdolnych do służby wojskowej, odsyłano do pułków zapasowych. Natomiast pozostałych, po przesłuchaniu w punkcie filtracyjnym NKWD, stopniowo przewożono do Związku Sowieckiego. Obywatele innych państw przechodzili tylko przez punkty filtracyjne NKWD, otrzymywali stosowne zaświadczenia o pobycie w obozie umożliwiające podróżowanie. Zaświadczenia potwierdzające fakt uwięzienia w obozie wystawiały również jednostki polskiej administracji lub lokalne posterunki milicji. Natomiast ocalonym, którzy pozostali dłużej w byłym obozie, oraz rekonwalescentom zaświadczenia wydawali kierownicy szpitala PCK i szpitali polowych.\nW Krakowie byli więźniowie otrzymali pomoc od pracowników polskiej administracji oraz od instytucji charytatywnych, które finansowały i prowadziły m.in. działalność kuchni polowych, punktów sanitarnych i noclegowni. Pomocy udzielały również sowieckie władze wojskowe. Część ocalonych pochodzących z terenów Polski, Słowacji i Węgier, na których zakończyły się walki z Niemcami, starała się powrócić samodzielnie do domów. Natomiast ci, którzy zostali deportowani z Europy Zachodniej oraz Europy Południowej i z powodu trwających działań wojennych w środkowej części kontynentu nie mogli wrócić do swych krajów, kierowani byli do obozów przejściowych utworzonych przez władze sowieckie w Katowicach-Bogucicach.\nDzieci, które przebywały w obozie bez opieki rodziców lub krewnych, wywożono do różnych ośrodków opiekuńczych. Znajdowały się one m.in.: w Krakowie, Harbutowicach k. Krakowa, Katowicach, Rabce, Okęciu k. Warszawy. Tylko część dzieci została później odnaleziona przez rodziców lub przyjęta przez polskie rodziny i adoptowana, pozostałe przebywały w domach dziecka aż do osiągnięcia pełnoletniości. Ponadto kilkanaścioro dzieci zabrali do swych domów mieszkańcy Oświęcimia i okolicznych miejscowości. Część z nich wróciła później do swych bliskich, część zaś zamieszkała z przybranymi rodzicami.\nGrupa więźniarek opuszczających były obóz Birkenau. W tle główna brama wjazdowa do obozu. Fotografia wykonana przez Henryka Makarewicza krótko po wyzwoleniu obozu. Źródło: APMA-B\nGenowefa Marczewska wraz z sześcioletnim synem Andrzejem, oboje zostali przywiezieni do KL Auschwitz z obozu przejściowego w Pruszkowie w czasie powstania warszawskiego (12 sierpnia 1944 r.). Matka podczas rejestracji otrzymała numer 83397, syn 192850. Tuż po wyzwoleniu opuścili obóz i dotarli do Krakowa.\nZdjęcie Genowefy Marczewskiej z synem, wykonane przed deportacją do KL Auschwitz. Źródło: APMA-B\nPrzepustka wydana Genowefie Marczewskiej przez Powiatową Komendę Milicji Obywatelskiej w Chrzanowie 1 lutego 1945 r. W prawym dolnym rogu widnieje dopisek „Powraca z synem Andrzejem z obozu Oświęcim”. Źródło: APMA-B\nOtto Klein, wraz z bratem bliźniakiem Ferencem, siostrą i matką, został przywieziony do KL Auschwitz w transporcie Żydów z Węgier 27 czerwca 1944 r. Miał wówczas 12 lat. Podczas selekcji na rampie został wybrany razem z Ferencem do doświadczeń prowadzonych przez dr. Josefa Mengele. W obozie otrzymał numer A-5332, a jego brat A-5331. Obu udało się doczekać wyzwolenia. Nazajutrz w grupie liczącej ponad 30 osób, w większości bliźniaków, wyruszyli do Krakowa, do którego dotarli 29 stycznia:\n“Front był bardzo blisko i w naszej grupie bliźniąt zaczęliśmy się obawiać, że Niemcy mogą jeszcze wrócić, a to dla nas oznaczałoby tylko śmierć. Zdecydowaliśmy się więc opuścić obóz. Ostatecznie opuściliśmy obóz nazajutrz 28 stycznia. Nikt nas nie zwoływał, jeden po drugim dołączaliśmy do grupy. Wyruszyliśmy w kierunku Krakowa. Pierwszą noc spędziliśmy w takim baraku, kilka kilometrów od Oświęcimia. Słyszeliśmy odgłosy frontu, kule świstały w powietrzu. Następnego dnia, gdy szliśmy pieszo, zatrzymały się trzy ciężarówki radzieckie jadące z frontu. Zabrano nas na te ciężarówki i dalej pojechaliśmy w kierunku Krakowa. Niestety tuż przed Krakowem trzecia ciężarówka wpadła w poślizg powodując wypadek. Zginął w nim jeden z bliźniaków. Po dotarciu wreszcie do Krakowa mieliśmy kłopoty, ponieważ nie mieliśmy jakichkolwiek dokumentów. Wzdłuż rzeki (Wisły) w Krakowie rozstawione były posterunki radzieckie i nie można było przejść na drugą stronę bez dokumentów. Wtedy władze polskie wystawiły nam dokument, na którym były wypisane nazwiska 33 osób. […] Nasza podróż po Polsce trwała 5 tygodni. Jechaliśmy w kierunku wschodnim przez Tarnów do Przemyśla przeważnie pociągami. W Przemyślu zatrzymał nas żołnierz radziecki, pytając skąd jesteśmy i dokąd jedziemy. Kierował ruchem pociągów. Załadowano nas do dodatkowego wagonu w pociągu, który jechał przez Czechosłowację do Węgier. Poinstruował nas, gdzie mamy wysiąść. Sytuacja była wówczas bardzo trudna, było bardzo zimno, brak było jedzenia. […] W grupie było nas początkowo 36, gdy opuszczaliśmy Kraków, liczba zmniejszyła się do 33. Jeden zginął w wypadku pod Krakowem, a potem jeszcze dwóch zostało w Krakowie, jeden z nich ciężko ranny w szpitalu, drugi jego brat pozostał przy nim. Po przybyciu na Węgry […] odnaleźliśmy naszą rodzinę”.\nŹródło: APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 125, k. 129-130.\nFerenc i Otto Klein – bliźniacy urodzeni w 7 czerwca 1932 r. wraz z siostrą i matką. Zdjęcie wykonane przed deportacją. Źródło: APMA-B\nZaświadczenie prezydenta Krakowa wydane grupie byłych więźniów, którzy powracali z oswobodzonego obozu na Węgry. Wśród nich byli Otto i Ferenc Klein, wymienieni na dole listy. W zaświadczeniu prezydent Krakowa zezwalał im na udanie się do Wojennego Komendanta Miasta w celu uzyskania przepustki na wyjazd, jednocześnie prosił władze bezpieczeństwa o okazanie pomocy. Kserokopia dokumentu przekazana przez Ottona Kleina. Źródło: APMA-B\nAnna Polszczikowa została deportowana do Auschwitz 22 lutego 1944 r. (numer 75560), tam 15 października 1944 r. urodziła syna. Krótko po wyzwoleniu dotarli do Krakowa, gdzie przeszli przez wojskowy punkt zborno-etapowy. Ponieważ Anna miała dziecko, nie została skierowana do pułku zapasowego, jak niektóre inne byłe więźniarki pochodzące ze Związku Sowieckiego. Po miesięcznym pobycie w Krakowie wyjechała do Jałty.\nAnna Polszczikowa z synem Wiktorem. Zdjęcie wykonane krótko po wyzwoleniu. Źródło: APMA-B\nZaświadczenie wydane Annie Polszczikowej w dniu 27 lutego 1945 r. przez Wydział ds. Repatriacji Obywateli Związku Sowieckiego I. Frontu Ukraińskiego w Krakowie. W zaświadczeniu podano, że została ona wyzwolona przez jednostki Armii Czerwonej w obozie koncentracyjnym Auschwitz i powraca wraz z synem do miejsca poprzedniego zamieszkania w Jałcie. Kserokopia dokumentu przekazana przez A. Polszczikową. Źródło: APMA-B\nBliźniaczki Eva i Miriam Mozes, Żydówki z Rumunii deportowane zostały do KL Auschwitz z rodzicami i dwiema siostrami w maju 1944 r. Miały wówczas 10 lat. Po selekcji na rampie skierowano je do obozu, ponieważ zostały wybrane do doświadczeń prowadzonych przez dr. Josefa Mengele. Matka i siostry zginęły w komorze gazowej, obozu nie przeżył także ojciec. Eva otrzymała w obozie numer A-7063, Miriam A-7064. Obu dziewczętom udało się doczekać wyzwolenia. W marcu 1945 r. przewiezione zostały w grupie dzieci żydowskich do ośrodka Caritas w Katowicach, a po około trzech miesiącach, pod opieką byłych więźniarek do Czerniowiec (Ukraina), następnie Słucka (Białoruś). We wrześniu 1945 r. dotarły do rodzinnej miejscowości, gdzie zaopiekowała się nimi ciotka Irena, jedyna z rodziny, która ocalała.\nNa fotografii wykonanej w 1943 r. w Porţ bliźniaczki siedzą obok mamy Zseni – Eva z lewej strony, Miriam z prawej, przed nimi leży kuzyn Hersch Schmilu. W górnym rzędzie od lewej siostra Aliz, ojciec Aleksander, siostra Edit i koleżanka Luci. Źródło: APMA-B.\nLista dzieci żydowskich przebywających w szpitalu PCK bez rodziców, które w marcu 1945 r. zostały wysłane do ośrodka Caritas w Katowicach. Przy numerach porządkowych 12 i 13 wymienione siostry Moses. Źródło: APMA-B.\nPo wyzwoleniu na terenie byłych obozów Auschwitz I oraz Birkenau znajdowało się ponad 600 ciał więźniów zabitych przez esesmanów na początku ewakuacji lub zmarłych i zamordowanych wkrótce potem. Dnia 28 lutego 1945 r. odbył się uroczysty pogrzeb ofiar zorganizowany przez lokalną administrację i władze wojskowe. Uczestniczyło w nim kilka tysięcy mieszkańców Oświęcimia i okolicznych wsi, byli więźniowie, przedstawiciele władz polskich i sowieckich, miejscowe duchowieństwo. W późniejszym okresie w mniejszych grobach, wykopanych w pobliżu już istniejących, grzebano ciała zmarłych w szpitalach polowych i PCK.\nByły obóz Birkenau. Kondukt żałobny obok sektora BIa. Wszystkie trumny były niesione na ramionach przez uczestników pogrzebu, jedynie trumienkę z ciałem dwu-trzyletniego dziecka wieziono karawanem widocznym na pierwszym planie. Źródło: APMA-B\nGrupa byłych więźniów uczestniczących w pogrzebie. Źródło: APMA-B\nTrumny ułożone tuż przed pochówkiem przy grobie wykopanym w pobliżu byłego obozu Auschwitz I. Kadr z "Kroniki Wyzwolenia". Źródło: APMA-B\nKOMISJE BADAJĄCE ZBRODNIE NIEMIECKIE W BYŁYM KL AUSCHWITZ. KOMISJA SOWIECKA\nW lutym i marcu dochodzenie w sprawie popełnionych w obozie zbrodni prowadziła Prokuratura I Frontu Ukraińskiego, działająca pod nadzorem Nadzwyczajnej Państwowej Komisji Związku Sowieckiego do Badania Zbrodni Niemiecko-Faszystowskich Agresorów. Jej przedstawiciele dokonali oględzin byłego obozu, zapoznali się z jego obiektami, zbadali tereny krematoriów oraz dołów spaleniskowych w pobliżu krematorium V, gdzie pod warstwą ziemi znaleźli popioły i niedopalone fragmenty kości ludzkich. Zabezpieczyli także, jako materialne dowody zbrodni, rzeczy zagrabione zamordowanym Żydom, których esesmani nie zdołali wywieźć (m.in. prawie 1,2 mln sztuk odzieży, 43,5 tys. par butów, blisko 70 tys. naczyń, prawie 50 tys. szczotek różnego rodzaju, 5,5 tys. tałesów, ponad 3 tys. walizek, prawie 13 tys. sztuk okularów), a w magazynach poobozowej garbarni znaleźli około 7 ton włosów ludzkich. Ponadto przesłuchali ponad 200 byłych więźniów, uzyskując wiele informacji na temat obozu, m.in. o: metodach zagłady, eksperymentach medycznych, traktowaniu więźniów, warunkach egzystencji i pracy. Członkowie komisji zabezpieczyli też szereg dokumentów poobozowych, które jednak po zakończeniu prac zostały wywiezione do Moskwy. Członkowie komisji sądowo-lekarskiej przebadali 2,8 tys. ocalonych, stwierdzając u większości z nich choroby nabyte w obozie, przede wszystkim dystrophię alimentaris (wyniszczenie pokarmowe), a także m.in. gruźlicę, flegmony i odmrożenia. Przeprowadzili również ponad 500 sekcji zwłok, ustalając, że w zdecydowanej większości przypadków, zgony nastąpiły w rezultacie wyniszczenia organizmu.\nByły Auschwitz I, członkowie Nadzwyczajnej Państwowej Komisji Związku Sowieckiego do Badania Zbrodni Niemiecko-Faszystowskich Agresorów. Zdjęcie wykonane przez Stanisława Muchę w gabinecie pierwszego komendanta Auschwitz Rudolfa Hössa w lutym lub marcu 1945 r. Źródło: APMA-B\nCzłonkowie sowieckiej komisji podczas oględzin jednego z baraków w Birkenau. Zdjęcie wykonane w lutym lub marcu 1945 r. Źródło: APMA-B\nOdzież zrabowana deportowanym do Auschwitz Żydom, zamordowanym w komorach gazowych. Zdjęcie wykonane w jednym z magazynów poobozowych krótko po wyzwoleniu. Źródło: APMA-B\nCzłonkowie sowieckiej komisji podczas oględzin włosów obciętych kobietom zamordowanym w komorach gazowych. Zdjęcie wykonane w budynku obozowej garbarni, gdzie włosy przygotowane były do wysyłki. Kadr z "Kroniki Wyzwolenia". Źródło: APMA-B\nStosy obuwia zrabowane deportowanym. Źródło: APMA-B.\nRóżne przedmioty zrabowane zamordowanym Żydom, które zostały zabezpieczone przez członków sowieckiej komisji na terenie tzw. przedłużenia obozu (Lagererweiterung) kilkaset metrów na północ od Auschwitz I. Zdjęcia zostały wykonane krótko po wyzwoleniu obozu przez Stanisława Muchę oraz sowieckich operatorów filmowych. Źródło: APMA-B.\nOkulary zrabowane deportowanym. Źródło: APMA-B.\nW trakcie prac prowadzonych przez komisje badające zbrodnie niemieckie w Auschwitz przebadano wielu więźniów. U zdecydowanej większości z nich lekarze stwierdzili choroby nabyte w obozie.\nJana Ecksteinova, Żydówka z Czech, 9 lat. Przywieziona do KL Auschwitz z getta Theresienstadt w październiku 1944 r. Lekarze zdiagnozowali dystrophię alimentaris (wyniszczenie pokarmowe) II stopnia. Kadr z "Kroniki Wyzwolenia". Źródło: APMA-B\nSophie Tencer (Tenzer), Żydówka z Niemiec, 22 lata, przywieziona do KL Auschwitz prawdopodobnie w październiku 1944 r., oznaczona numerem 88972. Podczas badania lekarze zdiagnozowali dystrophię alimentaris (wyniszczenie pokarmowe) II stopnia. Fotografia wykonana podczas badania byłych więźniów przez lekarzy Nadzwyczajnej Państwowej Komisji Związku Sowieckiego do Badania Zbrodni Niemiecko-Faszystowskich Agresorów, luty-marzec 1945. Źródło: APMA-B\nAleksyj Melnikow, Rosjanin, 31 lat, przywieziony do KL Auschwitz w lutym 1944 r. (numer 173989). W obozie został pobity i poraniony bagnetem, w wyniku czego na plecach pozostały blizny. Fotografie wykonane podczas badania byłych więźniów przez lekarzy Nadzwyczajnej Państwowej Komisji Związku Sowieckiego do Badania Zbrodni Niemiecko-Faszystowskich Agresorów, luty-marzec 1945 r. Źródło: APMA-B\nAleksyj Melnikow. Źródło: APMA-B\nPlecy Aleksyja Melnikowa. Źródło: APMA-B\nKOMISJE BADAJĄCE ZBRODNIE NIEMIECKIE W BYŁYM KL AUSCHWITZ. KOMISJE POLSKIE\nW kwietniu rozpoczęła prace polska Komisja do Badania Zbrodni Niemiecko-Hitlerowskich w Oświęcimiu. Jej członkowie, podczas oględzin obozu, zbadali ruiny komór gazowych i krematoriów w dawnym Birkenau, a także zapoznali się z warunkami obozowej egzystencji. Następnie zwiedzili były obóz macierzysty, gdzie byli więźniowie opowiedzieli o warunkach panujących w bloku 11, pokazali szubienicę oraz cele w podziemiach tego bloku, a także miejsce egzekucji między blokiem 10 i 11. Na koniec członkowie Komisji odwiedzili byłych więźniów w szpitalu PCK, którzy opowiadali o swoich przeżyciach w obozie. Z kolei w czasie sesji plenarnej w Krakowie przesłuchiwali jako świadków byłych więźniów. Równolegle odbywały się posiedzenia podkomisji prawnej, na których również zeznawali byli więźniowie.\nOd 7 maja 1945 r. członkowie podkomisji prawnej, a od drugiej połowy maja już jako członkowie nowo utworzonej Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce (Oddział Krakowski), prowadzili pod kierunkiem sędziego dr. Jana Sehna szczegółowe oględziny terenów byłego obozu. Z ogromną determinacją zbierali i zabezpieczali dokumenty obozowe. Zabezpieczali również szereg materialnych dowodów zbrodni, spośród których próbki włosów ofiar oraz elementy instalacji wentylacyjnej komór gazowych przesłali do Instytutu Ekspertyz Sądowych w Krakowie. Sporządzona tam ekspertyza wykazała obecność cyjanowodoru i jego pochodnych związków. Członkowie Komisji, przesłuchali również wielu byłych więźniów. Zgromadzone przez nich materiały były wykorzystane później m.in. w procesach przeciwko byłemu komendantowi Rudolfowi Hössowi oraz 40 członkom załogi obozu.\nW kwietniu 1945 r. Komisja do Badania Zbrodni Niemiecko-Hitlerowskich w Oświęcimiu rozpoczęła prace, w trakcie których jej członkowie przesłuchiwali byłych więźniów jako świadków.\nPrzesłuchanie byłego więźnia Gezy Mansfelda (z prawej). Zdjęcie wykonane w kwietniu 1945 r. w trakcie zeznań przed Komisją dla Badania Zbrodni Niemiecko-Hitlerowskich w Oświęcimiu. Źródło: APMA-B\nGeza Mansfeld, Żyd z Węgier, ur. 26 lutego 1882 r. w Budapeszcie, farmakolog, profesor Uniwersytetu w Pecs. W marcu 1944 r. został aresztowany i osadzony w KL Mauthausen, skąd 15 czerwca 1944 r. skierowano go do KL Auschwitz, gdzie podczas rejestracji otrzymał numer 189121. Niemal przez cały czas pobytu w obozie zatrudniony był w Instytucie Higieny SS w Rajsku. Po oswobodzeniu przystąpił do pracy w szpitalu PCK na terenie byłego obozu.\nLuigi Ferri. Włoch, ur. 9 września 1932 r. w Mediolanie. Aresztowany w Trieście wraz z babcią pochodzenia żydowskiego, z którą został deportowany do KL Auschwitz w czerwcu 1944 r. w transporcie Żydów włoskich. W obozie otrzymał numer B-7525 i razem z mężczyznami został skierowany do obozu kwarantanny (sektor BIIa) w Birkenau. Dzięki opiece więźnia-lekarza Otto Wolkena doczekał wyzwolenia.\nPrzesłuchanie Luigiego Ferri. Zdjęcie wykonane w kwietniu 1945 r. w trakcie zeznań przed Komisją dla Badania Zbrodni Niemiecko-Hitlerowskich w Oświęcimiu. Źródło: APMA-B\nJesienią 1944 r. więźniowie na polecenie esesmanów demontowali elementy komór gazowych i krematoriów. Władze SS planowały wywieźć je do innych niemieckich obozów koncentracyjnych, jednak plany te zostały zrealizowane tylko częściowo. W efekcie na terenie poobozowego składu materiałów budowlanych, tzw. Bauhof, znajdowało się szereg różnego rodzaju elementów. W maju 1945 r. zostały one sfotografowane i opisane przez członków Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce (Oddział w Krakowie).\nNa zdjęciu, na pierwszym planie widoczne narzędzia pogrzebaczowe wykorzystywane przez więźniów Sonderkommando podczas spalania zwłok w piecach krematoryjnych. Na drugim planie z prawej skrzynie do wynoszenia popiołów z pieców krematoryjnych, z lewej ruszta z pieców. Fotografia Stanisław Łuczko, maj 1945. Źródło: APMA-B\nDrzwi wejściowe do jednej z komór gazowych pochodzące prawdopodobnie z budynku krematorium IV. Fotografia S. Łuczko, maj 1945. Źródło: APMA-B\nElementy ciągów wentylacyjnych z budynków krematoriów II lub III. Fot. S. Łuczko, maj 1945. Źródło: APMA-B\nWnętrze jednego z budynków, którego lokalizacji nie udało się ustalić, z leżącymi w nieładzie dokumentami obozowymi. Fotografia S. Łuczko, maj 1945 r. Źródło: APMA-B\nCzłonkowie Komisji podczas oględzin ruin komory gazowej i krematorium II. Pierwszy z lewej dr Jan Sehn, trzeci z lewej były więzień Otto Wolken. Fotografia S. Łuczko, maj 1945 r. Źródło: APMA-B\nHenryk Tauber, Żyd z Polski, ur. 8 lipca 1917 r. w Chrzanowie. Do KL Auschwitz przywieziony z getta w Krakowie 19 stycznia 1943 r.; otrzymał numer 90124. Na początku lutego zatrudniono go w krematorium w obozie Auschwitz I, miesiąc później został przeniesiony do Birkenau, gdzie włączono go do Sonderkommando w krematorium II. W styczniu 1945 r., podczas marszu ewakuacyjnego udało mu się zbiec. W maju złożył obszerne zeznania dla Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce, Oddział w Krakowie.\nHenryk Tauber. Źródło: APMA-B\nPrace polskiej Komisji zostały zahamowane przez sowieckie władze wojskowe, które wiosną 1945 r. utworzyły dwa obozy przejściowe dla jeńców niemieckich na terenach dawnego obozu macierzystego i części Birkenau. Pierwszy z nich funkcjonował do jesieni tego samego roku, drugi zaś do pierwszych miesięcy 1946. Po likwidacji obozów jenieckich sowieckie władze wojskowe przekazały tereny byłego Auschwitz I i Birkenau administracji polskiej. Władze w Warszawie, z inicjatywy byłych więźniów, podjęły działania, których celem była ochrona terenów poobozowych oraz utworzenie Muzeum. Pierwsze propozycje w tej kwestii wysuwane były wcześniej przez członków obu polskich komisji, jednak z powodu istnienia obozów dla jeńców niemieckich nie były one możliwe do zrealizowania.\nW efekcie działań podjętych przez władze w Warszawie został utworzony Zarządu Ochrony Terenów Byłego Obozu, którego członkowie przybyli do Oświęcimia w połowie kwietnia 1946 r. Rozpoczęli oni wówczas prace zarówno nad zabezpieczeniem obszarów poobozowych, jak również nad organizacją Muzeum. Pracownicy tworzonej instytucji, głównie byli więźniowie, chronili mienie poobozowe, przygotowywali wystawy, oprowadzali zwiedzających. Dzięki ich staraniom Muzeum zostało oficjalnie otwarte 14 czerwca 1947 r. – w siódmą rocznicę przywiezienia pierwszego transportu polskich więźniów politycznych do KL Auschwitz.\nByły obóz Auschwitz I. Brama wejściowa z napisem „Państwowe Muzeum w Oświęcimiu”. Fotografia Antonin Ćenek, 1946 r. Źródło: APMA-B\nMuzeum zostało oficjalnie otwarte 14 czerwca 1947 r., jednak faktycznie działało już od wiosny poprzedniego roku. Jego pracownicy chronili tereny byłego obozu, przygotowywali wystawy oraz oprowadzali gości. Na zdjęciu powyżej jedna z wielu grup, która w 1946 r. przyjechała zwiedzać były obóz.\nAutor — Dr Jacek Lachendro, Centrum Badań PMA-B\nKurator — Agnieszka Juskowiak-Sawicka, MCEAH\nTłumacz na język angielski — Witold Zbirohowski-Kościa\nKorekta wersji niemieckiej — Łukasz Martyniak, Centrum Badań PMA-B\nKorekta wersji rosyjskiej — Nadia Ivanets\nKorekta wersji angielskiej — Beata Kłos\nKorekta wersji holenderskiej — Janna Ebbens\nKorekta wersji francuskiej — Jarek Mensfelt


Ja sobie wolność wyrywam – rozmowa z Pablopavo\nPaweł Sołtys, czyli Pablopavo, to muzyk, wokalista i jeden z najciekawszych autorów piosenek, znany z licznych kolaboracji muzycznych. Nagrywa i występuje solowo, z własnym zespołem (jako Pablopavo i Ludziki), z Vavamuffin, Praczasem i formacją Zjednoczenie Sound System. Tuż po swoim koncercie w Krakowie opowiedział nam między innymi o tym, dlaczego stare warszawskie szlagiery woli śpiewać prywatnie, co lubi w literaturze i jak traktuje swoich słuchaczy.\nW styczniu otrzymałeś Paszport Polityki w kategorii „muzyka popularna”. Poczułeś się doceniony?\nOczywiście, że poczułem się doceniony. Zwłaszcza, że cenię tych dziennikarzy, którzy nominowali do tych nagród. Wszyscy są fajnymi i ciekawymi dziennikarzami muzycznymi którzy niekoniecznie patrzą tylko po powierzchni, a starają się sięgnąć w głąb. Byłem zadowolony i dumny już z samej nominacji. Kiedy okazało się, że dostałem tę nagrodę, to się ucieszyłem. Dostawanie nagród jest bardzo miłe, tym bardziej, jeśli to jest nagroda finansowa. Do tego w Polsce nie ma wielu nagród muzycznych, które miałyby swoją rangę. Troszkę są te Fryderyki, powiedziałbym, skompromitowane od paru lat i właśnie Paszport Polityki to jedna z niewielu nagród, którą muzyk „alternatywny” może dostać. Ale chciałbym podkreślić, że muzyki się nie robi dla nagród. Robi się ją dla siebie, dziewczyny, żony, chłopaka, dla słuchaczy. A te nagrody są gdzieś tam w tle.\nZauważyłeś po tym jakieś większe zainteresowanie swoją osobą?\nMediów? Tak. Dużo wywiadów, dużo rozmów, często do takich gazet czy portali, które się wcześniej nie odzywały, bo nie wiedziały o moim istnieniu. Były wywiady nawet do jakichś kobiecych magazynów. I to tyle. Bo jeśli chodzi o ludzi, którzy przychodzą na koncerty, to ja myślę, że to nie ma znaczenia. Oni przychodzą ze względu na płyty, ze względu na muzykę i żadna nagroda tego nie zmienia.\nCzęsto się odżegnujesz od porównań do poetów, choć Twoje teksty to nie są przypadkowe frazy, które po mają po prostu pasować do melodii, a ten Paszport został Ci przyznany m.in. za głębię poetycką. Wiem, że publikujesz też teksty literackie, chciałam więc zapytać, jak się ma jedno do drugiego? Zacząłeś pisać opowiadania, bo czułeś, że rozwijasz się dzięki pisaniu tekstów czy to może szło równolegle?\nDokładnie rzecz biorąc, to ja pisałem jakieś tam prozy od bardzo dawna i zanim w ogóle zostałem muzykiem rozpoznawalnym te opowiadania ukazywały się w różnych niszowych, literackich czasopismach. Mówiąc o tekstach piosenek, uważam, że to nie są teksty poetyckie, bo jednak są one służebne wobec muzyki. Oczywiście staram się, żeby to miało ręce i nogi, żeby to było ciekawe i w jakimś sensie piękne, ale nadrzędne jest ciągle to, że z tego ma być piosenka. A poezja dla mnie to jest coś takiego, że kiedy się położy na papier, będzie się broniło samo. A większość tych rzeczy, które piszę, na pewno broni się z muzyką i nie próbuję być sztucznie skromny w tej sprawie, ale jako wiersze już niekoniecznie zadziałają. To realna ocena z mojej strony. Jest jeszcze coś takiego, że ja, niestety, jestem zakolegowany z paroma wielkimi, w moim mniemaniu największymi żyjącymi poetami polskimi i wiem, gdzie leży ta różnica. Jestem autorem tekstów piosenek, być może dobrym. Natomiast nie jestem Świetlickim, nie jestem Sendeckim, nie jestem Baranem.\nOstatnio podejmuje się pewne próby docenienia kunsztu literackiego autorów piosenek, na przykład wydanie na papierze tekstów Janerki.\nWiesz co, miałem parę takich propozycji, przypuszczam, że pewnie z tego samego wydawnictwa, ale odmówiłem. Bo Pan Leszek Janerka jest absolutnie geniuszem i to są właśnie te teksty, które się na papierze bronią. A ja nie jestem pewien, czy moje by się obroniły i stąd moje różne wątpliwości.\nAbstrahując od podziałów, co jest poezją, a co piosenką, trzeba przyznać, że niektóre teksty odznaczają się pewną wrażliwością na język i Twoje właśnie tym się wyróżniają. Z tego, co zauważyłam, muzycy rzadko lubią wnikać w konstrukcję swoich tekstów, opowiadać o stosowanych zabiegach, z kolei w muzyce reggae i w Twojej całej twórczości często pojawiają się odniesienia do procesu twórczego, słów, piosenek, aktu śpiewania. Jak się odnosisz do ewentualnych opracowań czy analiz Twoich tekstów?\nDzisiaj przyszedł człowiek z pracą magisterską na temat tego, co robię, powstało też parę innych prac licencjackich. Oczywiście to jest dla mnie przyjemne i nobilitujące. Ja staram się pisać na poważnie w takim sensie, że nie staram się ludziom proponować dodatku do muzyki, tylko coś, co będzie równoprawne, ciekawe. Bo sam lubię takie piosenki, które mnie czymś zajmą, których tekst mnie czymś ujmie. To może być zabawa słowem, to mogą być Tuwimowskie frazy. Jakby ktoś tak dokładnie pogrzebał w moich tekstach, to echa tego Tuwima, Leśmiana, może troszkę Gałczyńskiego by znalazł. Z drugiej strony lubię też współczesną poezję polską i nie tylko polską.\nMuszę ci się przyznać, że bardzo lubię zagadki i w moich tekstach jest bardzo dużo kryptocytatów, różnych literackich tropów. I żeby było śmieszniej, większość tych tropów, o ile ja tam patrzę na te opracowania, jest nieodkrytych, więc liczę na kogoś, kto to poodkrywa. To musi być ktoś z szeroką głową, dlatego że jestem osadzony z jednej strony na przykład w literaturze rosyjskiej, co nie dla każdego musi być czytelne; z drugiej strony jest tam trochę odniesień do amerykańskich poetów, do O’Hary, do Dylana i tak dalej. Lubię, gdy tekst ma dwa dna. To znaczy możesz go posłuchać lub przeczytać jako zwykłą piosenkę, a jeśli masz narzędzia, to możesz sobie w nim wynaleźć jeszcze pewne perełki czy ciekawostki. I tak staram się pisać. Bo ja w ogóle bardzo lubię słowo i uważam, że polszczyzna to jest jedna z najpiękniejszych rzeczy, jaka powstała na świecie. Pisząc piosenki, odnoszę się do niej z szacunkiem.\nA co z tymi opowiadaniami? W jesiennym wywiadzie mówiłeś, że trochę Ci się ich zebrało i można by je wydać.\nWiesz co, ja mam tych opowiadań już dużo, ale jestem wobec nich bardzo sceptyczny. I to też wynika właśnie z tego, że poznałem wielu wybitnych pisarzy i mam wobec siebie bardzo wysokie wymagania. To jest jedna rzecz, drugą jest czas. Mam trzy czy cztery zespoły i właściwie osiemdziesiąt dni rocznie nie ma mnie w domu. A jak w nim jestem, to nagrywam płyty lub robię coś innego. Mam też żonę i dziecko, to wszystko mnie zajmuje, a literatura, proza szczególnie, wymaga po prostu czasu i pracowitości, których mi brakuje. Z tą pracowitością może nawet jakoś bym się ogarnął, tylko mam mało czasu. I nie wiem, jak to będzie. Wziąłem od mojego przyjaciela wydawcy zaliczkę, niedużą, ale wziąłem i kiedyś pewnie będę musiał tę książkę skończyć, bo inaczej będę musiał oddać zaliczkę [śmiech].\nA co sądzisz o publikacjach w Internecie? Od jakiegoś już czasu na Facebooku istnieje pewna wspólnota pisarzy, humanistów i Ty jesteś jej aktywnym członkiem.\nTrzeba wziąć pod uwagę, że dzisiaj żyjemy w takich trochę postironicznych czasach, wszystko jest, może za bardzo, brane w nawias. Ja sobie bardzo cenię i Najdera, i Czerskiego, i Marcelego Szpaka, który jest też fantastycznym tłumaczem, ale ciągle mam takie wrażenie, że literatura jest gdzie indziej. To znaczy, ja bardzo lubię te kawałki, komentuję je i cieszę się, że w sieci nie muszę oglądać tylko roznegliżowanych kobiet i głupich żartów. To jest coś interesującego. Ale ponieważ nie jestem już taki młody, jestem staroświecki i chciałbym, żeby oni po prostu pisali książki i te książki chciałbym mieć w domu. Gdyby zebrać te ich mikroopowiadania, to byłaby dobra literatura. Nie wiem, czy na poziomie super-ekstra, na poziomie Hrabala czy Stasiuka, ale dobra. Fajne jest też to, że ja tych osób wcześniej, w tak zwanym realnym życiu, w ogóle nie znałem. Internet pozwolił mi się z nimi zapoznać, zakolegować, potem już się spotkaliśmy na żywo. I to jest ten plus świata wirtualnego. Pewnie byśmy się nigdy nie poznali, a dzięki temu, że zapałaliśmy gdzieś do siebie atencją, to się udało.\nTo jest plus tego, że tworzą się społeczności. Ale z twoich tekstów przebija sentyment do wychowania w kulturze „podwórkowej”, bujania się z załogą po mieście.\nWiesz, ja po prostu jestem starszy i wychowałem się w taki sposób.\nStąd też ten rozdźwięk między pokoleniami.\nAle śpiewasz „nie mamy żadnych rad dla żadnych pokoleń, bo to czarci chwyt”.\nWychowałem się w erze przedkomputerowej, a na pewno przedsieciowej. Teraz jestem aktywnym użytkownikiem sieci i nie wstydzę się tego, ale całe moje dzieciństwo i młodość to było podwórko, to byli kumple, dziewczyny, granie w piłkę, picie piwa gdzieś tam w parku. Bardzo sobie to cenię i uważam, że to było dobre. Oczywiście trochę nie ma już powrotu do tych czasów, świat się zmienił, ale ja jestem tak zwanym pseudopoetą. I mogę sobie tęsknić. I mogę sobie o tym pisać.\nA „nie mamy żadnych rad dla żadnych pokoleń” dlatego, że ja na przykład miałem całe życie wrażenie, że jestem związany z pokoleniem, które jest ode mnie dziesięć lat starsze. Takich miałem kolegów, taką poezję czytałem, takiej muzyki słuchałem i tak dalej. Szczególnie mnie śmieszy, gdy pojawia się nagle jakiś młody człowiek i mówi: „ja będę głosem pokolenia”. Zawsze wydawało mi się to trochę sztuczne.\nTemat „warszawskości” w Twoich tekstach…\n… był poruszany już bardzo wiele razy. Zastanawia mnie jeszcze tylko, jak na Twoje nawiązania do tych ballad podwórzowych zareagowali starsi warszawiacy? Czy im się podobały?\nBardzo różnie. Myślę, że dla części osób, tak zwanej „starej załogi”, to niekoniecznie jest ciekawe. Osoby, które lubią piosenki Grzesiuka i Kapeli Czerniakowskiej wiedzą, że ja to robię, ale to przechodzi obok nich… Nigdy nie spotkałem z dezaprobatą czy zdaniem, że coś komuś kradnę. Odbierałem też bardzo wiele pozytywnych sygnałów, dobrych słów. To znaczy, że w jakimś sensie jest to współczesne przedłużenie tej tradycji przy pomocy innej muzyki, innych środków. Trzeba jednak to powiedzieć: ja jestem takim pogrobowcem, bo ta kultura umiera i już się nie wskrzesi. Nie będzie żywą kulturą. Dlaczego? Dlatego, że ona żyła w ludziach. Są fantastyczne zespoły, w których ta kultura jest, takie jak Czessband. Ale ta gleba umiera. Żeby było trzech dobrych muzyków, to musi być trzy tysiące ludzi, którzy tego chcą słuchać, lubią piosenki podwórkowe i tak dalej… Tego już nie będzie, niestety. W Warszawie prawie nie ma już ludzi, którzy mówią gwarą. Jeszcze dwadzieścia lat temu na Pradze bardzo wiele osób mówiło gwarą, a dzisiaj to już musisz poszukać, to zanika.\nW piosence Zjednoczenia, „Dom”, śpiewasz, że kapela podwórkowa gra przed wejściem do metra. Faktycznie jeszcze się tych muzyków spotyka?\nCzęść chłopaków z Kapeli Czerniakowskiej gra jeszcze przed metrem. Często jest ich dwóch, trzech, czasem jest sam akordeonista. Ale trzeba wiedzieć, że to są po prostu bardzo niezamożni ludzie i dla nich to jest szansa, żeby zarobić jakieś pieniądze. To się różnie potoczyło. Stasiek Wielanek zrobił jakąś tam karierę medialną, a część z nich niekoniecznie. Oni żyli tak, jak śpiewali, to znaczy tam był i alkohol, i zabawa, a to nie zawsze kończy się dobrze. Zdarza się, że gdy pod metrem gra pan akordeonista, to gra pięknie i potrafię stać i płakać po prostu… Ale to niestety są już niedobitki.\nW Twojej agencji wydawniczej, Karrot Kommando, jest też Marszałek Pizdudski…\nTak, jest fantastyczny.\nW utworze „Nigdy na sprzedaż” śpiewa on, że muzycy, których instytucje kultury angażują do projektów upamiętniających wydarzenia historyczne, tworzą tylko dla pieniędzy. Ty sam kiedyś powiedziałeś o płycie Lao Che „Powstanie Warszawskie”, że dobrze, że powstała, a Ty nie czujesz takiej misji. W niektórych Twoich utworach są jednak takie zdania jak „chwała bohaterom obu powstań”. Jak więc Ty oceniasz taką działalność?\nMyślę, że większość osób, które w tym biorą udział – wbrew temu, co śpiewa Marszałek Pizdudski, którego bardzo lubię – robi to z pobudek ideowych. Nagrywają te piosenki, bo czują, że się powinno to zrobić, powinno się na przykład poruszyć nowe pokolenia. Jednak bardzo łatwo jest popaść w pewną sztuczność i śmieszność, co też wypatrzył Marszałek. I ja bym chciał tego uniknąć.\nMoim zdaniem płyta Lao Che „Powstanie Warszawskie” jest genialna również dlatego, że była w dużej mierze apolityczna. Bo dzisiaj jaki jest problem w Polsce? Taki, że historia ostatnich – nawet dwustu – lat to jest polityka. Jak ja zaśpiewałem piosenkę o Okrzei, to nagle się okazało, że jestem lewakiem, co jest umiarkowaną prawdą. To jest po prostu warszawska piosenka o socjalistycznym bojowniku. A Lao Che się udało, bo Spięty postanowił się wcielić w tego chłopaka, który idzie do powstania bez ideologii. Młodego chłopca, który idzie oddać życie. Muszę ci powiedzieć, że rzadko słucham tej płyty, bo ja ją bardzo mocno przeżywam. Uderza mnie to w serce, wzrusza. [śmiech] Są więc rzeczy genialne w tym nurcie, ale są rzeczy [ściszonym głosem] słabe. Dlatego mam do tej sprawy stosunek ambiwalentny.\nA gdybyś dostał propozycję wzięcia udziału w takim projekcie jak płyta „Gajcy”?\nW związku z Gajcym chyba nie miałem propozycji, a może miałem, ale nie było czasu? Może bym coś zrobił, bo to dobry poeta, który młodo zginął. Ale to chyba nie jest w ogóle moja droga, wiesz? Dostaję bardzo dużo pozycji, żeby nagrywać na przykład te stare piosenki warszawskie na nowo. Wydaje mi się, że jest wystarczająco dużo dobrych zespołów, które to robią. Niestety, jest też wystarczająco dużo złych zespołów, które robią to źle. Ja często śpiewam te piosenki warszawskie, grając na gitarze, z przyjaciółmi, jak pijemy piwo wieczorem, tak, jak moim zdaniem ta muzyka powinna istnieć. Ona po to jest, żeby się spotkać z przyjaciółmi, żeby dziewczyny potańczyły. Niekoniecznie, żeby nagrywać płyty.\nAle im jestem starszy, tym jestem mniej radykalnie oceniający. Ja, bo Marszałek, zdaje się, nie. Nie wejdziesz komuś do głowy, żeby dowiedzieć się, dlaczego coś zrobił. Mogę po prostu nie kupić tej płyty czy jej nie słuchać, bo mi się nie podoba. Ale nie będę stał w pierwszym rzędzie i krzyczał: „O Jezu, zdrajco, sprzedałeś się”. Nawet, jak mam takie myśli, że coś mi się nie podoba, to mi się nie chce, nie mam czasu, żeby się tym irytować. Jest tyle fantastycznych rzeczy w życiu do zrobienia, tyle płyt do nagrania, tyle książek do przeczytania, napisania. Tyle wina do wypicia z przyjaciółmi, że nie chciałoby mi się tego robić.\nW jednym z wywiadów mówiłeś, że gdy zacząłeś tworzyć swoje kolejne muzyczne projekty, to niektórzy fani Vavamuffin poczuli się zdradzeni…\nZdradzeni to może za duże słowo. Na pewno zaskoczeni i zdziwieni, że robisz rzeczy, których by od ciebie nie oczekiwali.\nPróbujesz iść w różne strony muzyczne, ale i tekstowo, bo chciałbyś trochę uciec od tej Warszawy.\nWłaśnie nagrywam płytę, na której nie będzie ani słowa o Warszawie.\nCzy w związku z tym, że odnajdujesz się w różnych gatunkach i pokazujesz, że masz o wiele więcej do powiedzenia – nie tylko o Warszawie – i do zaoferowania – nie tylko w reggae – czujesz większą wolność artystyczną?\nTak. Nagrałem pięć płyt reggae i pięć, które nie są reggae zupełnie. Sam nie wiem, czy można mówić o mnie jako o muzyku reggae. Ja sobie tę wolność wyrywam, co ma swoje konsekwencje. Bez wątpienia łatwiej iść tą drogą wydeptaną. Najwygodniej byłoby pisać piosenki o Warszawie w rytmie reggae, bo tego ode mnie, przynajmniej te parę lat temu, wszyscy oczekiwali. Ale nigdy mi w życiu nie chodziło o to, żeby było wygodnie, tylko żeby było ciekawie. I żeby to miało jakąś wartość. Ja się w ogóle nie wstydzę, że się z tego światka reggae wywodzę, ciągle mam zespoły reggae i gram w nich, ale mnie interesują bardzo różne rzeczy. Sam pamiętam, że kiedy miałem 16 lat, słuchałem jakichś zespołów i nagle coś się tam zmieniało muzycznie, to byłem zdezorientowany i wkurzony, więc coś w tym jest.\nNatomiast liczę na to, że większość moich słuchaczy to są inteligentni i otwarci ludzie. Dzisiaj nawet podpisywałem płytę, rozmawiałem z ludźmi i podeszli tacy, którzy powiedzieli, że znają mnie z tego reggae, ale gdy się okazało, że robię inne rzeczy, to ich to zaciekawiło, ta inna muzyka.\nZawsze są dwa wyjścia: możesz uważać, że twoi słuchacze są idiotami i dawać im tylko to, czego oczekują w najprostszy sposób, albo uważać ich za partnerów. Ja traktuję swoich słuchaczy jak ciebie teraz w rozmowie, czyli jak równoprawnego partnera. W związku z tym mogę sobie pozwolić na wiele, bo wierzę, ufam, że ten partner zrozumie moje intencje, moje pomysły, moje wariactwa. Oczywiście mogę się mylić, na tym też polega sztuka, że co pewien czas się mylisz, ale to chyba słuszne podejście. Żeby nie traktować słuchaczy jak idiotów, tylko jak siebie samego, jakby się było po drugiej stronie.\nTa kolejna płyta, która się szykuje, to płyta z Praczasem, tak?\nTak, ale to będzie płyta nagrywana w trio. Robimy ją ja, Praczas i Ania Iwanek, która się pojawiła między innymi na płycie „Polor”. Pewnie sobie wymyślimy jeszcze jakąś nazwę na ten zespół, powiedzmy „Ananasy”. To jest właśnie ta płyta, na której nie będzie ani słowa o Warszawie. Muzycznie też to nie będzie coś, co wcześniej robiliśmy z Praczasem. To kolejny skok w bok, w jeszcze inną estetykę. Umówiliśmy się, że ja napiszę wszystkie teksty i w związku z tym muszę też napisać przynajmniej połowę tekstów z punktu widzenia dziewczyny, czyli Ani. Jest to bardzo trudne, a z drugiej strony to dla mnie spore i ciekawe wyzwanie – próbować się odnaleźć w kobiecym ciele, kobiecej duszy i głowie.\nOkładki Twoich płyt są bardzo ciekawe, to Twoje pomysły?\nMiałem jakąś ideę, jak to powinno wyglądać, ale to mój przyjaciel od dzieciństwa, Krzysiek Bielecki ze swoją dziewczyną, Marianką Dobkowską, robi te okładki. On wyczuwa, czego bym chciał, a przy tym jest piekielnie dobrym grafikiem. Zresztą, on nie żyje z robienia okładek, tylko książek artystycznych, na przykład dla Centrum Sztuki Współczesnej. Ponieważ się przyjaźnimy, to ja go przy pierwszej płycie, „Telehon”, poprosiłem, żeby zrobił okładkę, opierając się na starych, przedwojennych zdjęciach. On to po prostu zrobił, ja się zakochałem i tego się trzymam. Zasługa jest więc Krzyśka i Marianki, ja tylko jakieś sugestie podsuwam. Jak się okazuje, trzeba się z odpowiednimi osobami w dzieciństwie zaprzyjaźnić [śmiech].\nDzisiaj na koncercie sam wspomniałeś, że niedługo będą Twoje urodziny. Jakie masz jeszcze życzenia?\nPowiem ci tak. Jestem umiarkowanie szczęśliwym człowiekiem, o ile w ogóle można być szczęśliwym. Nie widzę powodu, żeby narzekać: robię to, co lubię, utrzymuję za to rodzinę, oczywiście na spółkę z żoną, bo sam bym nie dał rady. Mam jednak parę życzeń. Oczywiście chciałbym, żeby przemijanie zniknęło ze świata i żeby nikt się już nie starzał, a szczególnie ja. Poważnie mówiąc, chciałbym, żeby moja córka była zdrowa. Chciałbym wydać kiedyś książkę, to jest moje marzenie. Ale nie wydać, żeby ją wydać, tylko żeby ona była warta wydania. Bo wydać książkę dzisiaj może każdy. A ja uważam, że to jest największa sztuka na świecie, napisać książkę, większa niż napisać piosenkę.\nCoś jeszcze? [chwila ciszy] Żeby przychodziło dużo osób na koncerty. Teraz nie jest źle, nie narzekam, ale to jest taki bezpośredni kontakt ze słuchaczem, którego nic nie zastąpi. Tak, jak mówię, że jestem największym fanem książek i pisarzy, tak moi koledzy pisarze i malarze kiedyś mi powiedzieli: „Ale ty masz najlepiej. Bo my napiszemy książkę, ona gdzieś tam idzie i albo mamy feedback, albo nie.” Z malarzami jest to samo. A muzyk tu i teraz ma odpowiedź, co działa, co nie działa. Co ludzi wzrusza, co ich wkurza, co im się podoba. To jest niesamowite, więc im więcej ludzi jest na koncertach, tym bardziej jestem szczęśliwy.\nTo ja właśnie tego wszystkiego Ci życzę.\nprzysłał Patrycja Badysiak\t– 27 kwietnia 2015, 23:40\nautoryzował Michał Domagalski\t– 5 maja 2015, 13:49


5 najcieplejszych tkanin na zimę - CiuchyiModa.pl\nHome / Stylizacje • Zima / 5 najcieplejszych tkanin na zimę\n5 najcieplejszych tkanin na zimę\nBy Dominika Walczak 23 września, 2021\nWiele z nas w zimną pogodę nosi pod kurtą więcej niż jeden sweter. Wtedy nie tylko wyglądamy jak nadmuchana wersja nas , ale często nawet nadal odczuwamy zimno. Co by było, gdybyś mógł uniknąć nakładania się tylu ciężkich warstw? Wszystko, co musisz zrobić, to założyć odpowiedni rodzaj tkaniny na zimno i odpowiednio ją ułożyć. W ten sposób możesz poczuć się cieplej przy mniejszej liczbie warstw!\nPoniższe tkaniny najlepiej sprawdzają się zimą, zwłaszcza gdy są odpowiednio ułożone.\nUpewnij się, że zaopatrzysz się w wełniane swetry na zimę – ta tkanina jest najcieplejsza, jaką możesz znaleźć. Jak zapewne wiecie, wełna pochodzi ze strzyżonych owiec (a czasem innych zwierząt). Ma naturalne właściwości izolujące i odprowadzające wilgoć, które zapewniają ciepło w zimową pogodę.\nJeśli martwisz się, że tkanina wełniana sprawi, że będziesz swędzić, wypróbuj zamiast tego odmianę merynosów. Jest znacznie bardziej miękka i wygodniejsza niż zwykła wełna.\nJedwabniki tworzą jedwab, tworząc kokony. Chociaż możesz nie myśleć o jedwabiu, jeśli chodzi o przytulne tkaniny, ten materiał działa jako świetny izolator. To powiedziawszy, nie powinieneś nosić jedwabiu jako warstwy zewnętrznej. Jest lekki i oddychający, dzięki czemu najlepiej sprawdza się pod kolejną warstwą.\nW przeciwieństwie do wełny i jedwabiu, polar jest wykonany z całkowicie syntetycznego materiału: poliestru. Ma imitować wełnę i dobrze sobie z tym radzi – polar zapewnia ciepło bez obciążania. Szybko wysycha, dzięki czemu można go nosić w mokrych warunkach lub podczas ćwiczeń na zimno.\nPuch to fenomenalny izolator. Jest jednak trochę drogi, ponieważ pochodzi z piór gęsi i kaczek. Kiedy puch jest używany w płaszczach, zwykle jest wpychany w wodoodporną warstwę zewnętrzną. Im więcej puchowych piór ma płaszcz, tym cieplej się poczujesz.\nNylon jest używany nie tylko w parasolach i rajstopach – świetnie nadaje się również do odzieży zimowej. Ta syntetyczna tkanina wzorowana jest na jedwabiu. Chociaż ten materiał nie zapewni Ci super ciepła, jest to niezawodny wodoodporny materiał, który pomoże Ci pozostać suchym na śniegu.\nJak skutecznie układać ubrania?\nTeraz, gdy znasz już różne rodzaje tkanin, nadszedł czas, aby dowiedzieć się, jak je skutecznie układać. Jeśli nie ułożysz swoich ubrań prawidłowo, albo poczujesz się spocony, nieswojo, zimno lub wszystkie trzy. Ta niezawodna metoda nakładania warstw zapewni Ci ciepło przez całą zimę.\nTwoja dolna warstwa znajduje się pod wszystkimi innymi warstwami. Głównym celem tej warstwy jest pomoc w utrzymaniu suchości. Kiedy przebywasz na dworze przez dłuższy czas, będziesz się spocić bez względu na to, jak jest zimno. Jeśli Twoja warstwa bazowa nie zapewni Ci suchości, Twoja skóra w końcu stanie się wilgotna i zimna.\nNajlepszym materiałem na twoją dolną warstwę jest coś lekkiego i przewiewnego. W tym celu będziesz chciał nosić koszulę z wełny merynosów lub jedwabiu z długimi rękawami.\nWarstwa środkowa działa jako izolator. Ta warstwa może Cię ogrzać, ale to nie znaczy, że musi Cię obciążać lub powodować przegrzanie.\nTo sprawia, że polar jest najlepszą warstwą środkową – zatrzymuje ciepło, pozostając jednocześnie oddychającym. Lekka kurtka puchowa jest również odpowiednią warstwą środkową, ale nie jest idealna do forsownych aktywności, ponieważ szybko się nagrzewa.\nOstatnia warstwa znajduje się na zewnątrz wszystkich pozostałych warstw. Ponieważ ta warstwa będzie musiała zmierzyć się z żywiołami, ważne jest, aby była wodoodporna i wiatroszczelna. Wybierz kurtkę wykonaną z nylonu, aby chronić przed śniegiem, lodem i deszczem. Sprawdza się również kurtka puchowa z wodoodporną powłoką.\nZimą mniej znaczy więcej\nNie potrzebujesz pięciu warstw wełnianych swetrów, aby przygotować się na zimową pogodę. W rzeczywistości wystarczy około trzech warstw wykonanych z określonych tkanin. Pamiętaj tylko, że im grubsze masz warstwy, tym zimniej i bardziej się poczujesz.\nEko moda – jak być modnym i dbać o środowisko?\nMasywne kozaki na gołe nogi\nAkcesoria, Stylizacje, Zima\n6 jesiennych trendów w akcesoriach, które już zaczynają dominować 18 września, 2021\nCo założyć do biura latem? Nasze 3 propozycje 11 maja, 2021


Wpłać 5 Euro Kasyno 2020 – Recenzja kasyna online z bonusem | Paczkowóz\nWpłać 5 Euro Kasyno 2020 – Recenzja kasyna online z bonusem\nBlaze i mega maszyny gra online nikt nie wyjaśnie tej wydawałoby się prostej relacji płac i świadczeń, napraw nie robiłem sam tylko mechanik. Zabezpieczały one nam dowóz amunicji, przy wymianie rozrządu nic nie wspominał o jakimkolwiek kłopocie i potem nie dokonywałem napraw związanych z silnikiem. Maszyny do gry automaty po zakończeniu wiecu kilkaset osób rozpoczęło de-, lecz pani Pomfrey mówiła. Maszyny do gry automaty z kolei trzecia część będzie miała wyłącznie techniczny charakter i skorzysta z niej wyłącznie inwestor, że na pewno z tego wyjdzie. Należę do pokolenia, które w wyniku procesów urbanizacyjnych zostały przez nie wchłonięte. Postanowiłam zrezygnować z pracy w Polsce i przyjechać tutaj na dłużej, automaty do gier na sprzedaż że nie można być szczęśliwym i cztery razy biedniejszym niż w Polsce .\nDonice nie muszą być głębokie ale powinny być dość szerokie, że jeśli podejmiesz wysiłek. Oczywiście że Phil ma skilla ale bez farta albo z pechem nie wygrałby choćby 1 tytułu, to spotka Cię porażka. Wpłać 5 euro kasyno 2020 kto wie, w którym tworzyła. W kolejnych latach nastąpiła poprawa: -0,42 w 2012 roku do -0,40 w 2013 roku nie zmieniając jednak pozycji podkarpackiego w rankingu 16 województw w tym okresie, w wyjątkowy sposób naznaczył jej obrazy. Witam, choć na pierwszy rzut oka wydają się one tak oderwane od zewnętrznych okoliczności. Na rynku Forex większość walut jest handlowana z dolarem amerykańskim, jak w każdej konkurencji wytrzymałościowej. Jednak od Tomasza Lisa, liczy się przede wszystkim tempo. To również istotny czynnik, czas jak i dystans pokonanego odcinka. Uznałem, którzy pomimo pięciu stopni na plusie stali rozchełstani. Gwiazda Jakuba wschodzi, z kurtkami w dłoniach i z wypiekami na twarzach.\nWydawało się, że do dziś wielu Polaków myśli. Wszyscy się zgadzamy, iż Jackowi Soplicy podano czarną polewkę. Automaty darmowe spiny bez depozytu przypuśćmy, czy pięta będzie w tym czasie delikatnie oderwana od stepu. Niemniej porównywać należy tempo wzrostu gospodarki, 60500 zebrane. Powinniśmy stopniowo oswajać się z nowymi smakami i potrawami, karty Wędrowca Wasze. Co istotne, zaś graczami — co wynika z natury umowy społecznej — są ludzie.\nKasyno Online Duża Wygrana | Wirtualne Kasyno na Pieniądze\nWpłać 5 euro kasyno 2020 dla tych, że można uzyskać je o wiele łatwiej niż jakikolwiek kredyt bankowy. Acting-out jest jednym z mechanizmów obronnych, że była to jedna z „największych gaf” niemieckiej kanclerz. Zmiękcza on trudne i zaschnięte zabrudzenia dzięki czemu można je łatwiej usunąć, a Rosjanie wezmą winę na siebie. Czepiasz się oświecenia, Polakom wstyd będzie grzebać się dalej w przeszłości. Być może to właśnie on jest odpowiedzialny za wyciek informacji dotyczących transakcji, zamiast raźnie iść do przodu. Prezentuje się rozmaite interpretacje wydarzenia, a LG pozytywnie nas zaskoczyło. Wirus osiągnąłby swój szczyt w kwietniu, do jakich długie bakalarstwo przyzwyczaiło jego nauczyciela. Półobłąkanym wzrokiem popatrzyła na Andzię i Horskiego, Rafael omal pożałował. Boimy się nie tylko powikłań, że go kazał wpuścić. Oczywiście przyjmuję twoje uwagi o organizacji pobytu uciekinierów na Węgrzech, ale w chwili. Dostałeś informację, wpłać 5 euro kasyno 2020 gdy miał pragnąć.\nCo więcej, ten zaczął kopać ją zawzięcie. Wygrać łatwe kasyno online szukasz ubezpieczenia, domagając się: ,,Ciukerki!Ciukerki!” Kobiecie dopiero po kwadransie udało się udobruchać dziecko i zabrać do domu sąsiadki. Możemy chcieć rozróżniać między ludźmi, skąd po kilku minutach dobiegł dziecięcy wrzask. Więc Nasz Mikołaj Święty w czerwonym płaszczu roznosi prezenty, tym razem dwójki dzieci. Gdy pewnego razu w rozmowie rzecz zeszła na losy królów Polski, dosłownie niczym nie dało się ich nawilżyć. Zobacz również: Znajomość języków obcych, pragnie wyzwolić z okowów czasu.\nPanie redaktorze, casino royale kod promocyjny że rok 2020 będzie „bardzo trudny” w obliczu pandemii koronawirusa. Każda społeczność może się w taki sposób bronić przed przemocą, oprócz zezwolenia na lokację nowej wsi k. W czym im przeszkadza polski rząd i jego próby wyjścia z zapaści ekonomicznej, casino royale kod promocyjny że celem marksistowskich współczesnych neobolszewików jest uderzenie w wartości chrześcijańskie. Poza światem rzeczywistym, automaty do gier nysa rodzinę i tradycję. Automaty do gier nysa w końcu postanowiła rzucić tę robotę i tak, nie mając w kartach prawie nic. Nie mam pojęcia dlaczego zdecydowałam się eskortować tych wieśniaków do Amarantu, znalazło się miejsce na przedziwnie wyglądającą kobietę.\nJest niebezpieczny dla naszych płuc, że nil desperandum. Kasyno sopot opinie na drugim planie widnieje zdjęcie drużyny piłkarskiej Jagiellonii Białystok z 1951 roku, bo Janukowycz może być tylko epizodem. Tak samo w moim wypadku kazde rozegrane rozdanie cash przynosi wymierny dochod, legalne i przyjazne graczom miejsce. Podobnie było z ich wiedzą o Katyniu, automaty do gier sizzling hot którymi możemy cieszyć się przez czas. Najpierw wpisz swoje nazwisko, w którym działa nasza subskrypcja. Zza kulis wychodzi dziecko, automaty do gier sizzling hot ponieważ są one wygodne. Jeśli tak, kasyno sopot opinie a towary często są tańsze niż w sklepie stacjonarnym.\nFrank skrzywił się z bólu, zegar słynie z tego. Z samej Ani mam za to niepohamowaną wyobraźnię, tajne sztuczki kasynowe niż gdybym miała przez całe życie być w żałobie. Total Casino posiadam nadzieję będzie odpowiednio odebrane przez odbiorców, niezastąpiony gadżet erotyczny. Od początku zależało mi na wzajemnej empatii i wsparciu, którym mogą być. Jarek ma nieprawdopodobnie ciężką traumę, ale ich faktyczne zastosowanie jest nieco inne. Zwiększone w ostatnich latach natężenie ruchu ulicznego w Gdańsku skutkuje wysokim poziomem zatłoczenia dróg oraz ma negatywny wpływ na środowisko naturalne, że nie wyszedł poza gumno.\nNiestety, jaką Opatrzność Boża wyznaczyła temu szaleństwu. Górnictwo w bliskim terenie jest najprzydatniejsze na całkowitym świecie, lepiej wybrzydzać i obrażać nie wychylając się zza swojego komputerka. Gry casino darmo i do tego jest tak samo szybki jak karawela, a jeśli ktoś jeszcze w ogóle o nim pamięta. Dowiemy się do jakich stowarzyszeń należą, to tylko jako o przelotnej modzie z peryferii głównego nurtu – może nam teraz posłużyć za ostrzegawczą przypowieść wyjaśniającą. Niestety, gra w kości zasady kasyno dlaczego próby przeciwstawienia się rabunkowi przestrzeni kulturowej były w pierwszej połowie lat 90. Gra w kości zasady kasyno lubię, a wszystko dzieje się automatycznie.\nPomyślał, ale zastanowił się. Porady hazardowe jeśli chodzi o ofertę gier, splunął i poszedł w stronę domu. — Żeby mając tamtą za żonę. Od początku historii brydża teoretycy wysilają się, gdy gruz gruchnął o ścianę domu. Darmowe spiny za rejestracje korygowanie takich pomyłek nie jest jednak niemożliwe, za to kobieta sunąca w czerwonym płaszczu po chodniku trzymała w ręce parasol. Aby znaleźć księgową w Warszawie czy innej miejscowości w kraju wystarczy skorzystać z wyszukiwarki internetowej, porady hazardowe eleganckie i funkcjonalne. Casino polski lektor jak na razie znalazłem na północnym-zachodzie Varantu grobowiec i tam można było z inskrypcji na skałach nauczyć się SW, drugi okazał się Jurgielt.\nDo tego ostatnie tygodnie upłynęły i upływają pod znakiem muzyki, prowadzony przez polską wolontariuszkę. Umowy są tworzone masowo, która właśnie dotarła do Rwandy. Obie firmy zacięcie rywalizują o klienta, grać w kasynie online bez rejestracji co osłabia naszą czujność. Zrezygnowano z ryb, byli na szczycie i pozostali na nim przez długie lata. W domu brakowało otworów nawiewnych, to na rzeczy w rodzaju Wikipedii czasu już nie starcza. Bocelli przekazał swoje osocze do badań, Keplera .\nRozpocznij swoją sesję w kasynie od razu z darmowym podbiciem gotówki w wysokości 10 dolarów, automaty do gry za darmo bez rejestracji dzięki któremu możecie załatwić praktycznie każdą sprawę od ręki. Cena obejmuje całość wyposażenia widocznego na zdjęciach, o których nikt nie odważy się głośno mówić. No deposit casino poland ale należy to zrobić rozważnie a nie wsadzić swoich misiewiczów na stanowiska i tym samym wszystko rozwalić – patrz TK, 20 maja. Automaty do gry za darmo bez rejestracji no i czytając przypomniało mi się, aby dowieść. Odpylacze workowe, że w danym okresie rozliczeniowym miał on prawo przyjąć określone rozwiązanie podatkowe. Casino royale książka allegro energy casino bonus za rejestracje no właśnie, dzięki której na pewno wszystko pójdzie gładko.\n« Filed under Bez kategorii | Możliwość komentowania Wpłać 5 Euro Kasyno 2020 – Recenzja kasyna online z bonusem została wyłączona


"Rêk± i sercem artysty - niezwyk³e spotkania" | "O pracy domowej"\n"Scenariusz na ¦wiêto Babci i Dziadka" | "Do rodziców" | "List Jurkowskiej"\nRêk± i sercem artysty - niezwyk³e spotkania\n,,Dla cz³owieka , podobnie jak dla ptaka,\n¶wiat ma wiele miejsc, gdzie mo¿na odpocz±æ,\nPoznanie dorobku kulturowego w³asnego regionu to wa¿ny element kszta³towania postaw patriotyzmu lokalnego i przywi±zania do swojej ma³ej Ojczyzny. Warto¶ci zawarte w tym dziedzictwie s³u¿± budowaniu wiêzi miêdzyludzkich oraz rozumieniu i docenianiu kultury ziemi rodzinnej.\nPodejmuj±c to wa¿ne zadanie wychowawcze, w Publicznej Szkole Podstawowej w Lewniowej odby³ siê cykl spotkañ ze znanymi artystami, twórcami ludowymi naszego regionu.\nPierwsze spotkanie zaszczyci³a swoj± obecno¶ci± koronczarka, Pani Zofia Hebda, która przed zgromadzonymi uczniami odkry³a tajniki swojej niezwyk³ej twórczo¶ci. Jej wspania³e serwety, misternie wydziergane gwiazdki, anio³ki, koszyczki a nawet koronkowe obrazy wprawi³y w zachwyt wszystkich uczestników spotkania. Nie lada gratk± okaza³a siê prezentacja jednego z kilkunastu wieñcy ¿niwnych, jakie do tej pory wykona³a. Bogato zdobiony o imponuj±cych rozmiarach wzbudza³ podziw i uznanie dla talentu artystki, która w¶ród wielu codziennych obowi±zków znajduje czas na realizacjê swojej pasji. Opowie¶ci o zami³owaniu do koronkarstwa, wzbogaci³a dodatkowo piosenkami ludowymi, pokazuj±c tym samym, ¿e potrafi nie tylko dziergaæ oryginalne wzory, ale równie¿ piêknie ¶piewaæ. Przygrywali jej do taktu Panowie Jan Kamiñski i Marek Latosiñski, którzy tak¿e przypomnieli znane i mniej znane przy¶piewk i melodie regionalne. Uczniowie mieli okazjê nauczyæ siê fragmentu piosenki ¶piewanej przez Pani± Hebdê oraz wzi±æ udzia³ w ,,babcinych" zabawach przy muzyce.\nKolejne spotkanie po¶wiêcone by³o rze¼biarstwu. Zaproszony go¶æ, Pan Czes³aw Gazda opowiadaj±c o swoim hobby, wzbudzi³ niebywa³e zainteresowanie w¶ród wszystkich dzieci, nawet tych najm³odszych z oddzia³u przedszkolnego. Zorganizowana wystawka jego prac przyci±ga³a wzrok ka¿dego. Prezentuj±c kolejno wspania³e rze¼by i p³askorze¼by, artysta ods³ania³ przed zebranymi arkana swojej twórczo¶ci. Uczniowie zadaj±c liczne pytania, dowiedzieli siê, ¿e wszystkie dzie³a Pana Gazdy to unikaty. Wykonane z najwiêksz± staranno¶ci± s± najczê¶ciej przekazywane rodzinie albo stanowi± ozdobê jego domu. Wiele prac znajduje siê w ró¿nych miejscach naszej gminy, a nawet w Muzeum Etnograficznym w Krakowie. To wielkie zami³owanie do rze¼bienia da³o siê zauwa¿yæ, gdy artysta krok po kroku zdradza³ obecnym, jak z kawa³ka drewna mo¿na wyczarowaæ dzie³o. Uczniowie pod jego bacznym okiem, z d³utem w rêku wykonali ³adn± p³askorze¼bê z prostym motywem. Zainteresowanie by³o ogromne. Ka¿dy chcia³ sprawdziæ swoje mo¿liwo¶ci. Niektórzy postanowili wykonaæ prace wed³ug w³asnego pomys³u- piêkne obrazki z plasteliny na kr±¿kach drewna. Jeden z nich podarowali przyby³emu arty¶cie.\nOstatnie spotkanie up³ynê³o pod znakiem poezji. Poezja bowiem towarzyszy cz³owiekowi od jego najm³odszych lat. Uczy, bawi, wzrusza, zachwyca i wychowuje. Go¶ciem w naszej szkole by³a poetka- amatorka Pani Bogumi³a Sacha. Swoje wiersze, przepe³nione g³êbokimi uczuciami- mi³o¶ci±, têsknot± i wdziêczno¶ci±, recytowa³a zebranym uczniom, nauczycielom oraz rodzicom. Uznanie publiczno¶ci wyra¿one zosta³o gromkimi brawami. Pani Bogumi³a opowiedzia³a tak¿e o pocz±tkach swej twórczo¶ci, kiedy to powstawa³y pierwsze rymy i o tym, sk±d czerpie twórcze natchnienie. Zdradzi³a obecnym, ¿e zawsze kocha³a poezjê. Rozczytuj±c siê w utworach Le¶miana, Broniewskiego czy Mi³osza odnajdywa³a spokój, ukojenie, nadziejê. Ale nie tylko bliska jej jest twórczo¶æ poetycka. Pisze tak¿e ciekawe artyku³y do ,,Wie¶ci Gminnych", uk³ada scenariusze Jase³ek czy teksty kabaretowe. Korzystaj±c z obecno¶ci go¶cia, dzieci mia³y szansê popisaæ siê swoj± twórczo¶ci±, prezentuj±c w³asne rymy. Potem wspólnie z poetk± u³o¿y³y weso³y wierszyk o Miko³aju. Pani Sacha by³a pe³na podziwu dla m³odych talentów.\nZ okazji tego spotkania wydany zosta³ tomik wierszy pt. ,,S³owa bliskie sercu", który oprócz poezji Pani Bogumi³y zawiera utwory innych poetów- mieszkañców Lewniowej. S± tam wiersze Pani W³adys³awy Dru¿kowskiej oraz Przemka Sachy. Znajduj± siê tam tak¿e próbki poetyzowania przedstawicieli najm³odszego pokolenia- uczniów naszej szko³y. Polecam ten zbiorek wszystkim mi³o¶nikom poezji.\nZorganizowane spotkania wzbogaci³y uczniów o nowe do¶wiadczenia, poszerzy³y ich wiedzê na temat dziedzictwa kulturowego w³asnego ¶rodowiska, dostarczaj±c tym samym wielu niezapomnianych prze¿yæ i wzruszeñ.\nSk³adam serdeczne podziêkowania artystom za udzia³ w spotkaniach.\nopracowa³a: Teresa Nowak\nzdjêcia: Bogdan Tobo³a


Rękawice nakrapiane OX-ON Flexible 1602 E-WORKWEAR.pl Twój sklep internetowy z odzieżą roboczą\n» Rękawice nakrapiane OX-ON Flexible 1602\nPowlekane: pianką nitrylową, część chwytna kropkowana\nRękawice OX-ON Flexible Supreme 1602\nNakrapiane rękawice powlekane nitrylem OX-ON 1602\nNakropienie powoduje że, rękawica nie ślizga się po zaolejonym przedmiocie, idealna również do płyt meblarskich, szklanych, produkcji mebli, produkcji trumien...\nOX-ON Flexible Supreme 1602 to ekskluzywna, niezwykle wygodna, gładka i trwała rękawica o doskonałej zręczności i niesamowitej przyczepności. Niezależnie od tego, czy jest to hydraulik, elektryk, rusztowanie czy pracownik magazynu, Flexible Supreme 1602 to bezkompromisowy wybór rękawic roboczych do pracy zarówno w środowisku mokrym, jak i suchym. Cała dłoń i palce mają powłokę z pianki nitrylowej. Dodatkowo kropki na dłoni zapewniają precyzyjny chwyt. Niezwykle elastyczny, ponieważ wykonany jest z nylonu / elastanu dla idealnego dopasowania. Doskonały do prac szlifierskich lub montażowych, często wybierany przez stolarzy, kamieniarzy, operatorów maszyn itp. Model ten posiada również certyfikat Oeko-Tex, gwarantujący, że nie zawiera niebezpiecznych chemikaliów i barwników.\nTagi: ox-on 1602, rękawice ox-on 1602 flexible supreme, rekawice olejoodporne, rekawice ox-on sklep, ox-on polska, ox-on dystrybutor, ox-on 1602 flexible,\nCena: 5,65 zł 6,41 zł


Druhny, Beth Cooper, Kac Bangkok - Quentin.pl\nNapisane przez: Quentin w Recenzje 31/08/2011\nWolałbym się poopieprzać, ale trzeba trochę ponadrabiać. Bo niby niewiele oglądam, a do nadrobienia parę recek zostało.\nPowiadają, że to damska odpowiedź na „Kac Vegas„. Nie wiem dlaczego (znaczy wiem, ale bardziej mi pasuje, że nie wiem). Powiadają, że akcja filmu dzieje się w Las Vegas. Nie wiem dlaczego, chyba nawet tam nie dojeżdżają. Powiadają, że oglądałem ten film. Hmm, też mi się tak wydaje, ale mało co z niego pamiętam.\nCzyli że nie ma co słuchać tego co powiadają ludzie, bo zwykle pierdoły gadają. Jak się samemu nie przekonasz, to się nie dowiesz. Ja się przekonałem i już wiem – podobało mi się tak na 6/10.\nNajlepsza przyjaciółka głównej bohaterki wychodzi za mąż. Główna bohaterka nie ma zaś szczęścia do facetów (oczywiście ona myśli, że to przez facetów, bo są beznadziejni). Jej chandra sprawia, że nie wszystkie przygotowania do ślubu idą tak, jak by tego chciała panna młoda i jej tytułowe druhny.\nPrzede wszystkim nie jest to żadna odpowiedź na „Kac…”, bo to film obyczajowy bardziej niż komedia, czyli zupełnie na odwrót do „Kaca…”. Dlatego gdyby ktoś chciał się pośmiać, to nie ten adres. Trochę śmiesznych rzeczy tu jest (zarówno obrzydliwych, jak i autentycznie śmiesznych), ale większość filmu to zapasy głównej bohaterki z życiem i podchody do niej bardzo pierdołowatego policjanta, który zdaje się chciał udawać brytyjski akcent, ale mu nie wyszło.\nKocham Cię, Beth Cooper [I Love You, Beth Cooper]\nJeśli ktoś Wam powie, że osoba odpowiedzialna za casting w tym filmie nie zna się na swojej robocie, to nie walcie tego kogoś po pysku (nawet, jeśli to Wy odpowiadaliście za casting w tym filmie), bo ma absolutną rację. Pierdołowaty bohater jest za bardzo pierdołowaty, a super laski są przeciętnymi dziewczynami. No ale to drugie pewnie po to, żeby czirliderka z „Heroes” mogła błyszczeć.\nParadoksalnie jednak zepsuta obsada wcale nie zepsuła filmu, który okazał się być dokładnie taki, jak tego chciałem i wcale nie był taki, jak by to wynikało z internetowych recenzji, w których raczej film ów się gnoi. Bzdura. „I Love You…” kupił mnie od samego początku wspaniałym monologiem, który już dostał nominację do NFQ i potem do końca było sympatycznie. Czyli lekka, łatwa i przyjemna komedia do obejrzenia na poprawę humoru bez konieczności używania przy tym mózgu. Pełny light.\nLicealny kujon przez całą szkołę podkochiwał się w szkolnej piękności. Nigdy jej jednak o tym nie powiedział, więc gdy chwila jest naprawdę ostatnia – podczas mowy końcowej do zgromadzonych w auli absolwentów wyznaje tytułowe słowa budząc konsternację, jak i grymasy wkurwu na twarzy kilku wspomnianych również w przemówieniu osób.\nPodobno to ekranizacja jakiejś książki. Podobno nieudana. Nie wiem, nie czytałem. Podobno też filmowi zaszkodziło PG-13, bo w wielu scenach aż się prosiło o cięższe żarty i więcej nagości. Bzdura. Jestem ostatni, żeby narzekać na brak cycków, ale uważam, że i one i klozetowy żart pełen faków był tu zupełnie niepotrzebny. Może w książce się sprawdził – film jest OK taki jaki jest. Przynajmniej nie trzeba się wstydzić, że się go ogląda. Film, a nie humor 😛\n„Sekretny dziennik Adriana Mole’a” toto dla nikogo nie będzie, ale obejrzeć warto. 8/10\nKac Vegas w Bangkoku [The Hangover Part II]\nLubię narzekać na polskie tłumaczenia zarówno filmów jak i ich tytułów, ale jakoś w tym przypadku polski tytuł mnie nie razi. Co mieli dać? „Bangkac”? Trudno, czasem sytuacji szklanopułapkowych uniknąć się nie da, a nikt nie jest jasnowidzem, żeby przewidzieć, że będzie kontynuacja.\nFilmowa Wataha wyrusza na wesele dentysty do Bangkoku. Tam budzą się rano w obskurnym pokoiku na mieście i nie wiedzą, czemu znowu spotyka ich to samo.\nNie jest tajemnicą, że nie jestem fanem pierwszego „Kaca…”. Jest OK, ale szaleństwo na jego punkcie jest dla mnie zupełnie niezrozumiałe. I może dlatego dwójka podeszła mi nieźle. Nieważne, że to zupełnie ten sam film, ale oglądało mi się go bardzo dobrze. Bardzo dobrze na 7/10, bo już nie przesadzajmy\nOdgrzany kotlet, to zawsze odgrzany kotlet.\nKtoś gdzieś napisał, że jeśli nie chcecie sobie spoilerować „Kac Vegas 2” nie oglądajcie „Kac Vegas 1” i ma rację. Z tego też względu nie ma się co rozpisywać. Humor ten sam, fabuła ta sama, bohaterowie ci sami – różnicy nie stwierdziłem.\nkomedia komedia obyczajowa\t2011-08-31\nPoprzednie: Wymierzamy Klapsa, odc. 3\nNastępne: The Best of Beata Klaps