Miłość babuni - Wikiźródła, wolna biblioteka\nMiłość babuni • Józefa Sawicka\nOpowiadanie z 1903 roku wydrukowane w Dzienniku Berlińskim, w formie dodatku - książeczki razem z opowiadaniem Elizy Orzeszkowej "Cień"\nMąż mój nieboszczyk był straszny raptus pasyonat, gwałtownik. Ze słowami się nie rachował, z kijem mniej jeszcze. Bóg jeden wie, ilu ten człowiek w życiu swem ubił; a ilu chciał ubić, to i sam Pan Bóg nie przeliczy. Od gwałtownego słowa nie wstrzymałaby go kara śmierci — taką miał dziwną naturę, z ognia i prochu złożoną. Drżałam dawniej na sam dźwięk jego głosu, modliłam się do wszelkich świętych o spokój i opamiętanie, chociaż wiedziałam, że ze złą kobietą dyabeł poradzi, ze złym mężem ani piekło, ani niebo rady nią da. Zresztą złym nie był, sprzeciwiania się tylko, hardości znieść nie mógł, na punkcie wielkości rodu swego był pomieszany, a w sąsiedztwie miał siebie za najważniejszą figurę. Wprawdzie na dziesięć mil dokoła żadnego dworu nie było: błota, jeziora, lasy, wiadomo, jak w Pińszczyźnie za dawnych czasów, ptactwa, zwierząt różnych podostakiem, reszta właśni chłopi; panował wśród tego otoczenia niby król jaki. Kiedy krzyknął: na ganku, ryby w jeziorach truchlały ptaki przestawały śpiewać, kto wie, może niedźwiedź drżał w swoim barłogu. Tak mi się przynajmniej zdawało, w pierwszych latach szczególnie; później oswoiłam się, jakbym się oswoiła z piorunami, gdyby mi po kilka codziennie koło uszu trzaskało. W pierwszych latach jednak byłam prawdziwem trusiątkiem. Wobec służby, rezydentek i rezydentów głowę nosiłam wysoko, wobec męża nawet nie spuszczałam z tonu: miał też dla mnie estymę należną; ożenił się z prawdziwego afektu, więc i życia zatruwać nie chciał; w złości hamował się czasami, sapał tylko i mruczał, niby zwierz w klatce, z ukosa na mnie zerkając. A gdy go złość strasznie już za gardło ścisnęła, wybiegał na ganek, na dwór, pod stajnie, i tani już chwalił Boga po swojemu. To też strwożyłam się strasznie, prawie zdrętwiałam w ów dzień pamiętny, kiedy siedząc za krosienkami w swojej sypialni, usłyszałam, jak biegł przez cały szereg pokojów, drzwiami za sobą trzaskając, stukał buciskami i klął kogoś od stu par dyabłów, tysiącami batogów szalował. — No, koniec świata, albo może białonóżka zdechła! — pomyślałam wystraszona; igła wypadła mi z ręki.\nChociaż serce trzepotało się w piersiach, a nogi drżały, wstałam z krzesła wyprostowana, niby spokojna, brwi nawet ściągnęłam gniewnie, widząc, jak szarpnął za klamkę i drzwi z trzaskiem otworzył, niby w stajni. Język mi skołowaciał, ale dumą rodowa zaczęła chodzić po kościach: cło żadnej Kandybianki nikt jeszcze z takim hałasem nie wpadał! On tez, spostrzegłszy się, ochłonął nieco, przy drzwiach stanął, czerwony, sapiący, drżał i oczami krwią zabiegłemi mierzył mię od stóp do głowy. Nigdy pięknym nie był, w tej chwili jednak, Boże odpuść, wyglądał jak potępieniec! Kosmyki włosów sterczały na skroniach, z łysmy pot spływał na nos, na policzki, z pod rozpiętej koszuli widniała czerwoną szyja i nagie, gwałtownie falujące piersi; z wielkiego gniewu do. słowa przyjść nie mógł, połykał ślinę i zaciskał potężne pięści.\nJegomość — szepnęłam niby z delikatności, w istocie zaś głosu mi brakło, - jegomość strasznie wzburzony!\n— Panie mój! — ryknął, tłumiąc gniew - tu pies wściekły oszalałby z gniewu, cóż dopiero zwykły człowiek! Słuchaj jejmość!\nPrzysiadł na krzesełku u drzwi i znowu powstał.\n— Słuchaj jejmość, dziś wyjeżdżam, wrócę jutro wieczorem, rozumiesz?.. Żeby mi do tego czasu malarza w domu nie było! Zabije go, zmiażdżę, na kawałki posiekam i srokom oddam, jeśli ten psubrat jeszcze mi w drogę wlezie choć na minutę! Włóczęga, Barabasz, hajdamaka jakiś! lu... dzi... mnie... buntuje!... Czart go strzegł... byłbym go w tej chwili do piekła odprawił, żebym przy robocie znalazł! Nauczyłbym kanalię! Jejmość sama się z nim rozmów; kaplicy nie skończył, ale dyabeł go bierz, sprowadzę innego! dziś jeszcze każ go psami wyszczuć. Urwisz! Słyszane rzeczy! Onegdaj Jaśko stajenny powiada do ekonoma, że jest taki dobry jak i każdy inny we dworze, bo malarz mówił, że tu wszyscy biedni i ciemni! Dziś w smolarni robotnicy podobne banialuki gadają, chleba krzyczą, kartofli, o głodzie pracować nie chcą, leżą w lesie jak barany, żaden do roboty iść nie chce. dopóki ciepłej strawy nie dostaną! A wszystkiego ten Barabasz narobił: snuje się między nimi o świcie, o zmroku, w każdej porze, przemawia, zapytuje, kiwa głową jak nad umarłymi! Sam widziałem! Ha! że ja go żywcem wypuścić muszę!\nMówił coś jeszcze o chłopach, o porządku, krzyczał, harmiderował wypluwając co chwila imię malarza z największą nienawiścią. Rzucał się przytem po pokoju jak postrzelony niedźwiedź. Dopiero gdy wybiegł, ocknęłam się ze zdziwienia,. żal i strach mię ogarnął. Wyprawię go jakkolwiek, powiem całą prawdę... Pójdzie w świat, zkąd przyszedł... W romanse nie wierzyłam, wiary małżeńskiej dochowywałam święcie, a jednak jakieś głupie łzy stanęły mi w oczach, gdy o całej tej sprawie rozmyślałam w cichości. Pracował u nas od trzech miesięcy, oswoił się już trochę, utył i poweselał: myślałam, że do jesieni odkarmię go jeszcze lepiej, że wyjeżdżając, zabierze zapas zdrowia sił i trochę nowej bielizny, którą przygotowywać zaczęłam.\nŁadny to był chłopak, ale nie o tem chciałam mówie; wielu ładniejszych widziałam żywych i na obrazach, a żaden tak. bardzo w oko mi nie wpadł, chociaż w pierwszej chwili pewną byłam, że jest waryatem! Pamiętam, tego dnia, kiedy przyjechał, stałam na ganku, na tym samym ganku, prawie na tem samem miejscu, gdzie dziś siedzę; wówczas wyglądałam trochę lepiej: mówią, że za młodu nawet dyabeł jest ładny, cóż dopiero dyablice raczej kobiety, — prawie wszystkie bywają nieszpetne. Było to na początku wiosny; śnieg spłynął już zupełnie, za stodołą, za stajniami i oborą widniało czarne polo, gdzieniegdzie tylko między zagonami szarzały pasy brudnego lodu. Na dziedzińcu zieleniała trawa wokoło klombu i przy budynkach pomimo to wiosną nie pachniało. Ranek był mglisty, szary: na całym świecie ranki takie bywają tylko w późnej jesieni, na pińskich błotach zdarzają się w każdej porze roku. Dziś jest trochę inaczej — błota osuszono, ludziska w braku czegoś lepszego chociaż słońce oglądać mogą.\nDawniej mgła biaława wisiała w powietrzu od świtu do nocy, a gdy słonko przekradło się przypadkiem, albo wiatr ciepły rozwiał mglisto chmury, wówczas, jak okiem zajrzeć, widniała woda, poprzerywana tatarakiem, rąbkami czarnej ziemi, albo łąką kępiastą, porosłą olszniakiem; zieloność przytem martwa, żółtawa, kawałka porządnej trawy nie widać. Słowem, smutno patrzeć. Kiedym tu przyjechała z mężem po ślubie, myślałam, że zamrę z tęsknoty. Z ganku, z okien widać tylko błotnistą równinę: za dworem - kempy, porosłe ostrą trawą, las gęsty nieprzebyty, w którym też wśród spróchniałych dębów, powywracanych brzóz i olsz drzemały błotniste jeziorka. O mało nie wyłam z żalu i tęsknoty. Wkrótce przywykłam: mgła, wilgoć, pochmurno niebo i ten spokój, przerywany krzykiem czajki, albo słabym, ginącym w przestrzeni głosem ludzkim, tworzyły razem dziwnie harmonijne otoczenie, w którem, jeśli się człek nic powiesi odrazu, żyje potem, drętwiejąc z dnia na dzień.\nNieraz tylko dziwiłam się w duchu, jakim cudom na tych trzęsawiskach stoi nasz dom murowany z facyatą od frontu, murowane budynki, olbrzymi lamus z cegły i kamieni ? Przychodziło mi na myśl, że z czasem to wszystko się. usunie i zniknie pod wodą, jak owo domy i kościoły w bajkach! a że zwykle na takich tajemniczych jeziorach pływa jakiś przedmiot po dawnych mieszkańcach, pewną byłam, że będzie nim peruka mego rnęża, którą nosił w. wielkie uroczystości. Otóż w ów ranek pamiętny, szary, mglisty i chłodny, ze dwustu chłopów stało przed gankiem, oczekując na mego męża, który miał tego ranka wrócić z miasteczka. Wszyscy prawie bosi, niektórzy tylko w łapciach dziurawych, od których sznury okręcały nogi do kolan, w koszulach rozpiętych na piersiach, kożuchy obrócono - sierścią na wierzch zarzucili na ramiona, wszyscy bez czapek: kołtunowate włosy zwieszały się na czole, spadały nad uszami, nadając głowie formę kudłatej czapki. Głowy pochylone, ręce obwisłe, stali tak już od godziny jeden koło drugiego, ściśnięci w półkole, nieruchomi, milczący, akurat jak te krzaki olszyny wyrosłe na błotach. W lasach urządzano smolarnię, zwołano ich tedy całą gromadę, żeby wybrać młodszych i silniejszych. Nigdy jeszcze nie widziałam ich. tak dużo naraz: przyglądałam się przez okno i żal mi się zrobiło nóg bosych, krzepnących w błocie. Mąż może wcale nie wróci, a w jego nieobecności ja jedna miałam prawo zmienić wydany rozkaz; wyszłam tedy na ganek. Zdaleka już zasłyszałam pluskanie na błotnistej grobli, rżenie koni i turkot kół, ciągnących się zwolna; wkrótce w bramie ukazały się łby końskie, furman i dwie pańskie figury; wracał tedy z gościem. W Jak straszną bezdroż chyba tylko urzędnik w interesie przyjechać może. Pomimo ciekawością w mgnieniu oka przebiegłam myślą zadysponowany obiad. Wszystko w porządku; w razie potrzeby każę zabić indyka. Zaledwo jednak bryczka stanęła przed gankiem, zmiarkowałam, że gość nie był z tego rodzaju, dla których się ptactwo zabija: miał na sobie wyszarzały kubraczek, obszyty popielatym barankiem, takąż czapczynę, ręce wsunął w rękawy, żeby nie zziębły; gdy wyskoczył z bryczki, spostrzegłam, że był wysoki, zgrabny a pomimo bladej, zmizerowanej twarzy, mógłby się nazwać pięknym chłopakiem, gdyby nie oczy, waryackie jakieś, wystraszone jak u zadławionego: wpatrzył się w chłopców zdumiony, jakby pierwszy raz w życiu naród boży widział. Podczas gdy mąż mój, suwając nogami, poszedł w głąb sieni, ja obrzuciłam raz jeszcze wzrokiem malarza; właśnie odwrócił głowę od chłopów, spojrzeliśmy na siebie. Straszne miał oczy — dzikie, przerażone, jakby w tej chwili śmierć własną spostrzegł.\nPrzelękniona, cofnęłam się do sieni, jakieś grobowe "oh!" doleciało mi do uszu, nie był to jednak wykrzyknik zmęczonego podróżnego, który prostuj u nogi i krzyże po długiej, męczącej podróży było to raczej głuche westchnienie stu przyduszonych piersi. Pierwsze wrażenie niezbyt miłe; prawie pewną byłam, że na dopełnienie mego domowego spokoju przybył mi jeszcze waryat na kilka miesięcy. Kazałam go pomieścić w pokoju na facyatce i tam mu obiad podać, pod pozorem, że może zechce wypocząć po drodze. Siedząc w jadalni słyszałam, jak chodził szybko w swoim pokoju, a chociaż zanoszono mu każdą potrawę, nie jadł zapewne, bo chodzenie nie ustawało ani na chwilę. Parę razy mimowoli spojrzałam na sufit, a jednocześnie dwie razydentki, siedzące naprzeciw mnie u stołu, szturgnęły się łokciami. Obie miały czyste kołnierzyki i skonfuudowane miny; podżyłe pannice czyhały widocznie na nową znajomość: zapewne do obiadu położyły już parę pasjansów, każda na swoją dolę, mówiąc przytem koronkę do Przemienienia n. a intencyę swego stanu.\nObie gorliwie pragnęły wyjść za mąż, a każdy nieżonaty mechanik, pisarz, dzierżawca lub rządca figurował w postaci króla karowego, kierowego, treflowego przez cały dzień na stole w panieńskim pokoju. Jeśli przypadkiem, zajrzawszy do panien znajdowałam na stole rozłożone karty z królem na środku, zgarniały je natychmiast, albo, skonfundowane, oznajmiały, że to na intencyą proboszcza kabałę kładą, czy dobrodziej prędko z choroby się podniesie i czy prędko ze mszą św. do naszej kaplicy przyjedzie. Wiedziałam, o jakiego proboszcza tu chodzi, kościołem zaś było puste staropanieńskie serce, w którem żadne bóstwo mieszkać nie chciało. Cha, cha! oj miałam ja dość kłopotu z temi rezydentkami przez całe życie. Rzadko którą za mąż wydać zdołałam; najczęściej musiałam zjadać zcukrowane konfitury, wypijać spleśniałe soki, które mi te dobrodziejki, gniewne na świat cały, psuły, smażąc niedbale W dodatku ogadywały mię, jak mogły; według nich, byłam harda, sztywna i skąpa, cały dwór w garści trzymałam i — zażywałam tabakę, chociaż ostatniej przywary nauczyłam się dopiero w podeszłym wieku, gdy mąż mój został prezesem izby kryminalnej w Mińsku.\nWszystkie te dalekie kuzynki, sieroty z porządnych rodzin, chrześniaczki, bratanki. którym dawałam schronienie i opiekę na czas jakiś, miały jakoby osładzać moją samotność, dopomagać w gospodarstwie; w istocie ja jedna o wszystkich myśleć musiałam, znosić kaprysy, fantazye i za to wszystko uchodzić za Heroda, sknerę pierwszorzędną; niektóre opowiadały, że do mleka, wydawanego dla czeladzi, kazałam wody dolewać.\nTak to mię czerniły te ptaszynki-sierotki i kuzyneczki. O cnotę moją dbały częstokroć więcej, niż o swoją własną, a jeślibym przez płochość czy przez nierozwagę chciała wpaść np. w czyjeś ramiona, każda z nich uprzedziłaby mię chętnie, byletylko mój honor ocalić. Miały więc i dobrą stronę te moje rezydentki. To też nazajutrz, gdy przy rannej kawie mąż oznajmił, że malarz najprzód mój portret wymaluje, a potem dopiero weźmie się do obrazów w kaplicy, obie rezydentki spojrzały na siebie znacząco. W ich myślach zapewne byłam już, zgubioną - — sam na sam z malarzem codzień przez parę godzin! Żadna z nich nie wytrzymałaby tak ciężkiej próby bez pomocy bożej, chociaż obie o lat dziesięć były starsze odemnie. Zaraz zaczęły mi doradzać, jak się mam ubrać, jak uczesać, żeby i pięknie i poważnie wyglądać jak przystało na zamożną obywatelkę, mającą dwór murowany i kilkaset sztuk bydła w oborze. Miałam tedy objuczyć się wszelkiemi klejnotami, przywdziać suknię jedwabną, kwiecistą jak ornat, a figurę przykryć szalem tureckim, który na owe czasy kosztował sześćdziesiąt dukatów, akurat tyle, co dziesięć wykarmionych wieprzów, obliczając na gospodarską monetę. W bawialni miałam już kilka kobiecych portretów, udekorowanych we wszelkie rodzinne kosztowności: była to matka, babka i ciotki mego męża; wśród nich matka moja, ładna wytworna dania, w wysokiej upudrowanej fryzurze, wygorsowana należycie % perłami we włosach i różą w malutkiej rączce, wyglądała jak kwiatek egzotyczny obok bujnego warzywa w ekonomskim ogródku. Do szanownych, suto przybranych sędzin i podsędkowyeh z pińskich błot należeć nie chciałam, między mną i moją matką leżała fortuna, zrujnowana na zbytki i bale; pozostałe szczątki nie pozwoliły mi się wykierować na tak wykwintnie elegancką dam;;. Byłam sobie tem, czem byłam — jedną z pięciu córek niegdyś zamożnego domu. Mąż mój pokochał mię za to, żem wprawnie robiła pończochę; zostawszy panią licznego dworu, musiałam z obowiązku i potrzeby rozwinąć w sobie zamiłowania gospodarskie. Doglądałam tedy przędziwa w garderobie, a chociaż od brudnych kożuchów i grubych spódnic prządek było tam i brudno i cuchnąco, przesiadywałam nieraz całemi godzinami, gdyż bez dozoru połowy roboty nie zrobiłyby: gderałam też nieraz, bo za pańszczyźnianych czasów głodem tylko i rygorem stał porządek; głodu u nas nie było, ale rygor utrzymywać musiałam. W apteczce, w spiżarniach rezydentki i ochmistrzynie tylko nieład robiły, okradałyby może, gdyby nie regestra, które sama akuratnie prowadziłam. Od rana tedy do nocy byłam gospodynią i jaką jeszcze! Od sędzin jednak i podsędkowych wyróżniałam się powierzchownością, odziedziczoną po matce; każda stara myśli, że była ładną za młodu, otóż i ja tak myślę, a przynajmniej pewną byłam wtenczas, ubierając się do malowania.\nRezydentki odprawiłam wraz z bogatemi strojami: do gładko uczesanych włosów wpięłam bukiecik świeżych fijołków, takiż bukiecik przypięłam na piersiach do popielatego stanika, a przez cały czas myślałam o tem tylko, jak się wydam malarzowi: czy odrazu pozna we mnie kobietę, co wybornie urządza wędlinę i przez jeden wieczór może zrobić parę wełnianych skarpetek, czy też przyjmie mie za wielką panią, której pokojówka nakłada pończochy, a garderobiana zawiązuje spódniczki Bardzo byłam ciekawa, jakie też na nim zrobię wrażenie. Wiedziałam od męża, że chociaż wygląda nieosobliwie, jednak jest człekiem bywałym, uczył się za granicą... nie ważna tam wprawdzie nauka, gdyż poszedł po nią pieszo, z tłómoczkiem na plecach, ale zawsze bywał między ludźmi: wyprawili go ztamtąd jakoby, bo się rozpił; inni mówią, że spiskował we Włoszech przeciw cesarzowi chińskiemu! Słowem, był trochę awanturnikiem, bywalcom, młodym i jakby smutnym: wszystko to, razem wzięte, wśród pińskich błot mogło zawrócić głowę... rezydentkom: ja miałam męża, który mię co wieczór całował w czoło na dobranoc, a w rękę dziękując za obiad; wobec tej czułości niewdzięczną byłabym, poświęcając innemu chociaż odrobinę próżnych myśli. Jako gospodyni, musiałam jednak myśleć o gościu, a szatan obrał właśnie tę drogę, żeby trafić do mego serca.\nMalowanie miało się odbywać w narożnym pokoju o czterech oknach, najjaśniejszym z całego mieszkania. Dnia tego słońce zajrzało do wszystkich okien naraz, na dworze wietrzyk wiosenny poruszał obnażonemi gałęziami; kazałam tedy rozwiesić wszystką wędlinę dla przewietrzenia, a sama poszłam do sali, gdzie na mnie czekał już malarz. Na moje uprzejme powitanie skłonił się w milczeniu i, nie patrząc na mnie wcale, kazał usiąść na przygotowanem krześle. W tejże chwili usłyszałam cichutkie stąpanie za drzwiami, klamka poruszyła się zlekka — obie rezydentki były tedy przy dziurce od klucza, biedaczki dusiły się zapewnie, żeby nie sapnąć głośniej. A malarz, obrócony do mnie plecami, wciąż ustawiał stalugi, maczał kredkę w ustach, próbował kredkę w ustach, próbował na płótnie i znowu do ust podnosił. Zęby na moję powitanie odpowiedział" choć jednem słowem, choć wejrzeniem przynajmniej. zaraz zaczęłabym rozmowę: wobec milczenia czułam się onieśmieloną, nadrabiałam wprawdzie rezonem i wciąż głowę to w prawo, to w lewo zwracałam, w pierwszej chwili jednak nie mogłam odzyskać zwykłej swobody. Może nocleg miał zły może mu do kawy śmietanki nie dali? przemknęło po głowie, odtąd postanowiłam więcej o niego się troszczyć; blade zapadłe policzki chłopaka mogłyby wzbudzić litość nawet w starszem sercu niż moje.\nJuż miałam go zapytać, jak noc przepędził, kiedy urządziwszy należycie przybory, wrócił się do mnie. Odstąpił kilka kroków, brwi ściągnął i mierzył mię badawczo od stóp do głowy; wrażenia ani śladu, z taką samą miną patrzyłby zapewne na łysą głowę mego męża. Poskoczył, schwyciwszy naprzód pochylił, znowu się cofnął i patrzył: nakoniec za brodę mię ujął, obrócił głowę profilem, pod jął do góry zaglądał, z boku, wprost, mruczał cóś przytem wywijając kredką, trzymaną w ręku. Zapewne były To manewry czysto malarskie, nie podobały mi się jednak. Dla mnie nawet proboszcz w kościele zachowywał pewne względy, a kropiąc lud wodą święconą, zwykle mój świeży kapelusz omijał: ten zaś malarczyk traktował mię jak najzwyczajniejszą modelkę ! w potrzebie możeby nawet za ucho pociągnął! Pewną byłam, że dotąd malował tylko starych księży i łysych prezesów; 'nawet dziwnem mi się wydawała, jak mogłam myśleć o jakiemś wrażeniu. Widocznie był nizkiego pochodzenia, świadczyły o tem duże ręce, nogi, maniery dziwne, które ładnej kobiety od brzydkiej odróżnić nie dozwalały. Być może nawet, że się upijał; kto wie, może i teraz nawet nie był zupełnie trzeźwym? Mój mąż, wioząc tę osobliwość aż z miasta,. mógł też wybrać coś lepszego; przez cały miesiąc przesiadywać po parę godzin z bandytą, z gburem, który, chwytając za brodę, nie raczy nawet przeprosić, a te głupie rezydentki wciąż przy drzwiach stoją — w ciszy wyraźnie słyszałam ich stłumiony oddech.\nDopiero gdy mnie dostatecznie wymusztrował, raczył zwrócić uwagę na ubranie, na twarz może... złagodniał, uśmiechnął się... wyprzystojniał w jednej chwili. — nic tak nie szpeci mężczyzny, jak obojętność, z jaką na nas patrzy. Jego oczy i zęby były wcale ładne — nie mogłam dostrzedz tych wdzięków, gdy miał najeżoną minę.\n— Fijołki w popielatych włosach... wybornie!\nObrzucił okiem dziedziniec, błotniste pola, widniejące przez okna, i znowu na mnie spojrzał. Teraz pewną byłam dobrego wrażenia; jakkolwiek z niskiego rodu, jako artysta musiał mieć gust i znać się na pięknie; zresztą, kto wie, może i ród nie był niski — mój mąż marszałkowicz, a ręce i nogi miał większe niż jogo.\n— Bukiet w staniku można przypiąć niżej — rzekł. — zresztą wszystko dobrze... doskonale.\nPatrzył na mnie coraz więcej zdziwiony.\n— Niech się pani uśmiechnie, spojrzy na mnie... długo, żeby wzrok nabrał spokoju i pewności... ot tak !\nMusiałam patrzeć uśmiechnięta, jak zalotnica! Żebyż przynajmniej maż mój nie wszedł na tę chwilę!\n— Z uśmiechem źle, spróbujmy powagi... zresztą trudno o piękniejszą całość; sądzę, że portret wyjdzie dobrze.\nTą dobrocią rozbroił mię ostatecznie. Teraz, zabierając się do kreślenia pierwszych szkiców, poruszał się z wdziękiem, zręcznie, swobodnie, a chociaż milczał, twarz wyrażała uprzejme ożywienie, musiał przypadkiem może obracać się w porządnem towarzystwie. Zresztą, co mi tam do jego przeszłości; teraz jest naszym gościem, winnam mu względy i uprzejmość. To też gdy posiedzenie miało się ku końcowi, przemówiłam do niego z dobrocią.\n— Waćpan zapewne się nudzi sam jeden w pokoju? Wczoraj, po drodze, nie chciałam Waćpana turbować, więc teraz proszę uprzejmie w wolnych chwilach po pracy do nas zaglądać. Po obiedzie grywamy w karty, czasami moje panny śpiewają przy klawicymbale; nieosobliwa to wesołość, ale zawsze lepiej, niż w samotności siedzieć.\nCzułam, że się rumienię, że słowa wychodzą nieskładnie; radabym przemówić serdeczniej i zbyt uprzejmą być nie chcę.\n— Dziękuję — odrzekł, nie znam okolicy, chcę skorzystać z czasu; zapoznać się z ludom, z krajobrazem, dziękuję pani.\nAkurat takim stylem zapisywałam gospodarskie rachunki.\n— Chodzie teraz trudno, mamy tylko jednę drogę przez groblę; błoto straszne, konie z trudnością je przebywają.\n— Jednak ludzie chodzą: wczoraj do dwustu ludzi widziałem tu przed gankiem.\n— A przepraszam! Od wczoraj jestem na wsi, nic umiem jeszcze przedmiotów nazywać właściwem imieniem.\nZpochmurniałam: udałam, że nie rozumiem przymówki; widocznie żałował chłopów, nic w tem złego nie widziałam.\n— Jeśli waćpan koniecznie chcesz spacerować, każ sobie osiodłać konia: pieszo mi nie chodź, obuwia szkoda, a na zdrowie niedobrze nogi zbytecznie zamaczać. Przedewszystkiem bądź u nas jak w domu, bez ceremonii; a jeśli zatęsknisz do ludzi, przechadzki, i chłopi dokuczą, przychodź do nas, zawsze ci radzi będziemy. Kart może nie lubisz? mamy szachy, domino, do partyi zawsze się ktoś znajdzie. Nie chciałabym, żebyś się u nas znudził, n cały dzień przecież malować trudno.\nPodałam mu rękę; trzymał przez chwilę, jakby nie wiedział, co z nią zrobić, w końcu podniósł zwolna do ust i pocałował; ja też pocałowałam go w czoło. Odtąd byliśmy dobrymi przyjaciółmi. Zdarzało się, że do malowania przychodził nieraz chmurny, przygnębiony, w zabłoconych butach, do roboty zabierał się zwolna i długiemi chwilami spoglądał przez okno w pole, gdzie pod lasem czerniało kilkanaście chat nizkich, niby kupki czarnoziemu. Odwróciwszy oczy od okna, spoglądał na mnie ponuro, jakby z żalem.\n— Czy pani tu nie duszno? — zapytywał — dobrze, swobodnie żyjesz pani, jak ptaszę, trzepocząc się między spiżarnią, salonem i sypialnią?\n— Ależ gdzie tam! do salonu nieraz przez cały tydzień nie zaglądam, do sypialni w dzień prawie nie wchodzę. Teraz, na wiosnę, roboty dużo w ogrodach, w polu; bielenie płótna i nici, z ptactwem kłopotu mam dużo.\nI tak z kolei wyliczyłam mu wszystko, co się robi w tej porze w dobrze zagospodarowanym domu. Słuchał niby, to jest patrzał mi w oczy ołowianym wzrokiem.\n— Bierzmy się do pracy — odpowiadał zwykle spokojnym, zupełnie innym głosem, i już do końca posiedzenia nie mówił do mnie ani słowa.\n— Nudzi się! — powtarzałam zdziwiona. — Wiosna na dworze, ptaki wszystkie wróciły, co godzinę słychać nowy głos starego znajomego: rośnie wszystko, rozwija się, zielenieje; nawet bydło i owce, wracając z pola, podskakują jak opętane,. a on się nudzi!\nGdy myślałam o tem, w pamięci, w sercu, które do śmierci bywa głupie u kobiety, rodziły się dawniejsze wspomnienia; i ja nudziłam się tu kiedyś, dawniej, dopóki w głowie majaczyły panieńskie zachcianki. Wspomnienia uczyniły mnie pobłażliwszą dla malarza, spoglądałam na niego z coraz większem współczuciem. Podczas malowania w pokoju panowała cisza: muchy tylko, ogrzane słońcem, odżyły gromadnie, obsiadły okna, sufit, pełzały po podłodze: słońce ogrzewało mi zwykle plecy i szyję: rozkoszne ciepło orzeźwiało z początku, w końcu ogarniało mię dziwno lenistwo, potrzebowałam przeciągać się jak kotka, zdrzemnąć trochę. Teraz dopiero zrozumiałam, dlaczego kobiety, pieląc, albo żnąc w polu, zasypiają między zagonami jak nieżywe — to słońce tak je do snu kołysze. Ziewałam ukradkiem, ile razy malarz obrócił się do mnie plecami. Żebym mogła wówczas robić pończochę, uchroniłoby mię to od wielu pokus. Bezczynna, musiałam się przyglądać malarzowi z profilu: nos miał cienki, czoło wysokie, oczy głęboko osadzone: w oczach też najwięcej było widać znudzenia czy tęsknoty. Czasami zdawało mi się, że znałam kogoś podobnego; w myślach przeglądałam wszystkich swoich krewnych i znajomych — chwała Bogu, każdy z nich wyglądał zdrowo, rumiano; byli między nimi zatłuści i zaczerwieni — bladych i chudych ani na nasienie; widziałam go chyba we śnie, albo w głupiem panieńskiem marzeniu. W młodości marzyłam nieraz\nO awanturach miłosnych, w których sama byłam bohaterką. Ileż to razy, idąc do lasu po grzyby, po jagody, pewną byłam, że spotka mię królewicz, albo pan znakomity, pokocha od razu i za żonę pojmie! Lada szelest w krzakach, wiewiórka poskoczy, zając przebiegnie: to on! — myślę strwożona, drżę zlekka jak głupia trusia, oczy mam spuszczono i czekam tylko, kiedy z za dębu usłyszę głos męzki; a dokąd śpieszysz, nadobna dziewico?" Pewną, byłam, że w te słowa powinien do mnie przemówić. Gdy szelest ucichnie, oglądani się dokoła drzewa stoją, jak stały, a tylko w pośród gęstych liści jagody kaliny śmieją się z mojej głupoty. Nie dziś, to jutro" — pocieszałam siebie, wracając markotna do domu. Czasami, dla odmiany, roiłam, że jakiś wędrowiec ubogi, ale piękny, wysmukły, długowłosy, zakocha się we mnie śmiertelnie. Nieznany, bez koligacyi, bez majątku, o rękę pretendować nie śmie więc schnie z miłości, a ja go leczę ziołami różnemi na poty i na wzmocnienie, plączemy razem nieszczęśliwi kochankowie, rozdzieleni okrutnem prawem losu.\nMarząc tak, spłakałam się nieraz jak na pogrzebie: szlochałam, o mało mi serce nie pękło z żalu: uciekałam wówczas gdzieś na koniec ogrodu, a jeśli przypadkiem która z sióstr, spostrzegłszy zapuchłe oczy i nos czerwony, wypytywała troskliwie o powód smutku, kłamałam naprędce jakąś chorobę, ból żołądka najczęściej. Kładli mię do łóżka, poili ziółkami a ja, przymknąwszy oczy, marzyłam dalej, że z miłości umieram i że mój chudy długowłosy umarł dziś rano. Łkałam przytem, jakby mię naprawdę choleryczne kurcze porywały. Mąż mój niebożczyk do królewicza podobnym nie był, do romantycznego wędrowca mniej jeszcze; to też jak kamień grobowy przypieczętował wszystkie moje marzenia.\nW pierwszym roku po ślubie roiłam czasami, spoglądając na olbrzymie jastrzębie, unoszące się w ciemnych chmurach: ot, głupia, myślałam ni z tego, ni z owego, że to myśli moję smutne w postaci tych czarnych ptaków uleciały gdzieś pod niebo. "Więc ani rycerz, ani wędrowiec... nikt już! — powtarzałam nieraz — chociaż ta okolica, samotna, lesista, jakby umyślnie stworzona jest dla tajemniczych wędrowców". Spluwałam na marne myśli i coraz częściej odmawiałam modlitwę do świętej Zenobii, patronki wiernych małżonek.\nZ początku, przez machinalną jakąś ostrożność, otrząsałam się ze śmiesznych, dawno zapomnianych myśli, pomimo, że malarz coraz więcej przypominał mi "wędrowca"; siedząc przed stalugami, umyślnie obliczałam, ile owiec dziś ostrzyżono, ile kurcząt wyszło, czy wystarczy mąki na chleb, zanim świeżą z młyna przywiozą. Nawet nogą stukałam niecierpliwie, ile razy wątek pożytecznych myśli zerwał się nagle. Wówczas malarz zapytywał mię, nie przestając szkicować:\n— Nudzi się pani? Jeszcze dni kilka, potem sam już poradzę; zapewne w gospodarstwie robota pilna, pani żałuje czasu ?\n— Maluj waćpan bez pośpiechu, mam się kim wyręczać. A nogą poruszam z przyzwyczajenia; dawniej często na kołowrotku przędłam.\n— Nigdy jeszcze nie widziałem tak szczerej kobiety, jak pani — powiada, ani się domyślając, że w tej właśnie chwili skłamałam z pewną miną.\nKilka dni już tylko !... Wcale mnie to nie pocieszyło. Malowanie było dość zabawne, chociaż malarz milczał, a ja też niewiele gadałam. Każdego dnia czekałam, że mi coś powie niezwykłego... że przypomni się dawnej znajomości; serce drgało jak przestraszone. "Święty Boże, co się ze mną dzieje! — powtarzałam w duchu — słabość dziwna jakaś... trzeba zacząć pić krwawnik z centuryą". Pobladłam trochę. Chociaż to był fałsz wierutny: nigdy zdrowszą, szczęśliwszą me byłam. Ogród, łąki, błota nawet wyglądały jaśniej, weselej tego roku; każdego dnia raniutko, kiedy otwierałam okno, a świeże, wonne powietrze oblało mię całą, łzy miałam w oczach ze szczęścia, jakbym dopiero dziś na świat przyszła. Pięknie tu, rozkosznie, wesoło, a dawniej patrzeć nie umiałam. Wszystkie dary boże mają swą piękną stronę. A gdy wśród myśli dziękczynnych mąż mój mi się przypomniał, spluwałam niechcący, chociaż i on był darem bożym. Nie widywałam go zresztą po całych dniach; w lesie pędzono smołę, karczowano pasiekę, kilkuset ludzi pracowało od świtu do nocy; sterczał więc w tem mrowisku, często nawet, obiad zaniedbując; a gdy wracał wieczorem, gderał na mnie, że do lasu nie zajrzę, fabryką się nie cieszę, że wogóle jestem obojętną na dobro i dobytek. Malarza mi przytem za przykład stawiał:\n— Obcym jest — powiada — a codzień o świcie albo o zmroku do lasu zagląda: wypytuje się, na robotę zważa. Kat go tam wie, po co nos wścibia w cudze sprawy; widocznie człek ciekawy jest, może i pilny nawet. Żebym wiedział, że me złodziej i niefolgujący, dozorcą bym go nad robotami uczynił; płacę dałbym uczciwą i ordynaryę ekonomską, a więcej by zarobił, niż na tem malowaniu ślamazarnem. Jejmość tam z nim pogadaj, ale wprzód wymacaj należycie, jakiego usposobienia, jakich myśli jest; jeśli hajdamaka jaki, to już go wolę zdaleka trzymać; cudzego człeka do chłopów dopuszczać nie warto; czart sam nieraz takiego piwa nawarzyć nie potrafi, jak włóczęga niegodny. Wybadaj go jejmość chytrze, po babsku: przy dobrej woli wy umiecie z dyabłem w zawody chodzić.\nGłaskał mię przytem pod brodę ręką. cuchnącą smołą. Zamiast modlitwy, to moje umartwienie ofiarowalam świętej Zenobii. Z malarzem zaś od jutra postanowiłam zacząć dłuższą rozmowę, a że twarz miewał coraz smutniejszą, o tęsknotę go serdeczną podejrzewać zaczęłam.\n— Waćpan markotnie wygląda — rzekłam raz, kiedy zmęczony położył kredkę na chwilę i zacierał ręce. Masz waćpan matkę, rodzeństwo ? Prawie cały miesiąc widuję Waćpana, a dotąd jeszcze nie wiem nic o nim. To mi się pierwszy raz przytrafiło. Zwykle człek, wchodzący do mego domu, już dla mnie obcym być przestaje; chcę go znać, nie przez ciekawość, bo chociaż kobietą jestem, wady tej nic posiadam, ale przez ludzkość; z dobrym znajomym żyć łatwiej, w strapieniu łatwiej mu do duszy serdecznem słowem trafić. Otóż i waćpan powiedz szczerze, możeś dawno wiadomości od swoich nie miał, może listów czekasz? Teraz, chociaż czas pilny, konie i ludzie w robocie, chłopaka stajennego na pocztę poszlę po wiadomość, albo z waszym listem. Powiedz, proszę, a miny takiej nie trzymaj, bo mnie często aż w sercu kole, gdy na Waćpana patrzę.\nSłuchał, patrzył na mnie dobrem, łagodnem okiem; pokręcił głową zwolna.\n— Nie mam rodziny - odrzekł — nikogo nawet z dalszych krewnych nie mam.\nAkurat jak mój chudy, długowłosy wędrowiec. Mimowoli poprawiłam narcyz we włosach. Sierota biedny, niech mu przynajmniej świat hoży milej się wydaje.\n— Więc tak sam jeden, ani żywego ducha z rodziny, krewnych? To być nie może.\n— Biedak ma więcej braci, niżby sam chciał — mówił jakby do siebie; każdy nędzarz, idący przez życie o suchym chlebie, to mu brat, więcej nawet, towarzysz, współpracownik na jednem polu mozolnej pracy; każdy, co myśli, czuje i cierpi, próbuje walczyć według sił i możności, to też mu brat, towarzysz, któremu pierwej czy później rękę podać trzeba przy wspólnej robocie.\n— To po chrześciańsku — rzekłam. Widocznie, miałeś waćpan pobożną matkę.\nSkrzywił się ironicznie, jakby nietylko w Boga. ale i w dyabła nie wierzył. Nie zdziwiłam się wcale. Młody był; chodząc po świecie, nałapał myśli różnych, więc i o wierze swoje przekonanie. Proboszcza rzecz nawracać; ja chciałam rozweselić go trochę, pocieszyć w razie zmartwienia.\nWidząc, że coraz chętniej z nim rozmawiam opowiadał o swoich przechadzkach do wioski, o chatach ciemnych i brudnych, słabych dzieciach, o chłopach wycieńczonych pracą; zapalał się przytem oburzony, jakby raptem z nieba na ziemię spadł i najzwyczajniejsze sprawy po raz pierwszy oglądał.\nMy, kobiety, zawsze lepiej znamy życie, niż mężczyźni, chociaż ich królewskie moście zagarnęli sobie najwyższą instancję we wszelkich sprawach, a spoglądając z góry na wszystko, widzą albo wierzchołki tylko, albo bardzo wybitne, grube rysy. Dla świętego spokoju z mężem nigdy o chłopach nie rozmawiałam, rozumiałam jednak, że nie wszystko. co jest, być powinno. Wydając z apteki lekarstwa, wiedziałam, ile ludzi marnie ginie na kołtun, żółtaczkę, na osłabienie i zbyteczną robotę przedewszystkiem; dzieci szczególnie, chude, na krzywych nogach, z dużemi brzuchami, wyglądały nędznie, jakby z połową duszy na świat przyszły. Jeśliby u nas takie cielęta rodzić się zaczęły, przez parę lat zmarniałaby cała obora. To też przy każdej gospodarskiej robocie pamiętałam o nich, i czy wieprzowinę na zimę urządzałam, czy mąkę i krupy z młyna do spichrzów przyjmowałam, zawsze część pewną" chociaż niewielką, "dla drobiazgu" odkładać zwykłam; taki już był zwyczaj u śp. babki mojej. Przed malarzem nie miałam potrzeby o tem wspominać; on zaś, widząc, że słucham w milczeniu rzeczy, które umiem na pamięć, pewno myślał, że serce mam niegodne i biedzie ludzkiej nie współczuję.\nWiedziałam teraz, zkąd przychodzi z rana spocony, w zabłoconych butach; z wieczora też, ledwo słońce zajdzie, chłopi do chat wrócą, zdaleka widzę już, jak sadzi przez płoty, przez łąkę, przeskakując z kępy na kępę, ku wiosce pod lasem, albo do drugiej za groblę. Bodajby gdzie na trzęsawisko nie natrafił, zginie marnie —. myślałam nieraz; w roku zeszłym para wołów zginęła tym sposobem. Wracał pieszo, wśród szarej nocy letniej poznawałam go z ganku po dużym słomianym kapeluszu, a gdy wchodził na dziedziniec, usuwałam się do pokoju. Nie dobrowolnie, Bóg widział, nieraz z żalem nawet, ale tak należało.\nRezydentki zdarłyby sobie języki nazajutrz, opowiadając wszystkim pod sekretem o mojej hańbie; w garderobie dziewczęta szeptałyby, wykrzywiając się złośliwie za memi plecami. W nocy na ganku chyba ze starym proboszczem można byłoby posiedzieć bezkarnie, ale któżby tam siedział z proboszczem !\nRezydentki i bez tego coraz żałośniej wspominały o markotnej twarzy malarza, domyślając się, że pewnie zakochanym być musi.\n— Waćpannom zawsze kochanie w głowie. Panny po trzydziestu latach tylko swego świętego patrona kochać winny i tylko o miłości Boga rozprawiać — moralizowałam, jak należało pani domu i wiernej małżonce. — Markotny! Człek, który świętych pańskich malować zamierza, dom boży przystraja, musi przecież poważniej wyglądać, niż lada frant, co się do dziewcząt w garderobie zaleca. Przymilać się do niego nie radzę, bo to i czas i praca stracone: mówił, że dla staropanieństwa pożałowanie i respekt ma wielki, ale nic więcej; małżonki dla siebie w innej sferze szukać zamyśla, to jest wśród młodych i ładnych.\nCzy uwierzyły — nie wiem: odtąd jakoś mniej, na niego zwracały uwagi, zostawiając nam przeto więcej swobody, gdyśmy się spotkali przypadkiem w ogrodzie lub na ganku.\nPortret był już prawic skończony; malarz przez cały dzień pracował w kaplicy, widywaliśmy się tedy coraz rzadziej, gdyż nawet na obiad do nas nie przychodził, spostrzegłszy, że mąż mój parę razy widoczną mu niechęć okazał. Widział go nieraz, jak w niedzielę nad jeziorem wśród gromady chłopskiej dziatwy siedział, książki im jakieś i obrazki pokazując: widział przytem, jak w lesie albo za parkanem dworskim z najemnikami rozmawiał, a ci, jak tylko spostrzegli go na drodze, kłaniali się jak dobrzy znajomi; szturgając się łokciami, szeptali o czemś między sobą. Chłopi lgnęli do niego: nawet służba dworska, dość harda zwykle ustępowała mu z drogi, witała uprzejmie. Niebożczyk, z natury podejrzliwy, przytem głuchy na jedno ucho, cichej rozmowy znieść nie mógł, w szeptach domyślał się knowań i spisków, a z samotnych spacerów malarza najgorsze wnioski robił.\n— Człek nieraz, nie szukając, biedę znajdzie — pomrukiwał do mnie, niby grzmot przed burzą; - wioząc go, sądziłem, że wiozę biedę z pokorą, tymczasem...\n— Omyliłeś się jegomość tylko przez połowę.\n— Żebym się nie zaangażował względem kaplicy, świętych obrazów... kto wie!\n— Świętym należy dotrzymywać słowa, chociaż nie wszyscy ze szlachty pochodzą.\n— Jejmości zawsze żarty się trzymają. A ja powiadam, że chłopomanów więcej jeszcze niż chłopów się lękam.\n— Jegomość nikogo się nie obawia; po co czmucić ludzi zajęczym skromem. którego w jegomości ani za grosza niema?\n— Masz jejmość słuszność. Czasami i kobietom zdarzy się prawdę głęboką wyrzeknąć.\n— Kandybianki mają prawdę w herbie.\n— A jak taki herb wygląda ?\n— Ma pięć wieków i dotąd szczury go nie zjadły.\nOdchodził udobruchany; lubił, gdy chwalono jego nieustraszony hazard, a ród Kandybów w mojej osobie szanował coraz więcej. Moją herbową tarczą osłaniałam trochę malarza; usiłując oddalić burzę, stawałam zwykle po stronie tego biedaka; nie chciałam, żeby go wyprawiono przed czasem. Należało go ostrzedz, żeby się mężowi nie narażał bez potrzeby, z chłopami się nie bratał, a przynajmniej, żeby to robił ostrożniej jakoś.\nHardy jest, więc z uwagami trzeba przystępować ostrożnie; delikatnie i misternie zarazem miałam przemówić do niego; zawczasu układając przemowę, stawałam na ganku o zachodzie słońca, kiedy zwykł przez dziedziniec na spacer wychodzić. Rezydentki podlewały w tej porze kwiatki na klombach, dziewczęta przynosiły im wodę cebrami, ruch koło domu rozmowie naszej odejmował wszelką tajemniczość. Chcąc wykazać, że wcale nie czekam na malarza, odwracałam się plecami do bramy, a tak manewrowałam, żeby fałdy białego szlafroczka było widać zdaleka. Słuch miałam doskonały — nieraz przez dwa pokoje słyszałam, jak szczury biegały w spiżami — otóż i kroki malarza rozróżniałam wybornie; nie patrząc, wiedziałam, czy idzie pod stajnię, za bramę, albo ku gankowi — biały szlafroczek prawie zawsze był magnetycznym sztandarem. Przychodził zmęczony, siadał na stopniach ganku, o parę kroków od moich nóg; zdjąwszy kapelusz, odgarniał ręką włosy z czoła. Wówczas to chciałam mu szepnąć:\n— Waćpan biedy sobie napytasz; jeśli gwałtem wałęsać się chcesz, ruszaj z fuzyą na polowanie niby. Chłop, jak grzyb, wszędzie go spotkasz, po co do fabryki albo po chatach łazić. Z mężem moim żartów nie ma; on w kij swój więcej wierzy, niż we wszelkie prawo boskie i ludzkie.\nMądre to były słowa, serdeczne, należało je wymówić w porę; nie miałam odwagi. W łagodnej napozór twarzy malarza było tyle hajdamackiej dumy, że po wysłuchaniu najpewniej wziąłby kij, tlómok i za godzinę byłby już może na granicy naszych posiadłości. A kaplica? a święte obrazy? a... ja?\nBóg łaskaw wybaczy jeśli wówczas myślałam więcej o sobie, niż o jego chwale. Milczeliśmy wtedy oboje, spoglądając na uwijające się wokoło klombów kobiety. Dopiero gdy zciemniało, ruch ustał, a dokoła rozpoczynała się gwarna cisza wieczorna, pytałam od niechcenia:\n— Słyszysz waćpan, jak bąk krzyczy? — szeptałam, niby lękając się spłoszyć ptaka, który gdzieś tam o pół wiorsty dokazywał po swojemu.\nWsłuchiwaliśmy się przez chwilę w koncert żab, błotnych ptaków, którym wtórowała wilga w lesie i puszczyk w starych lipach w ogrodzie. Malarz odurzony mrużył oczy.\n— To życie! — szeptał — wspaniałe, swobodne życie natury!\nI znowu milczał: widocznie żaby i ptaki mówiły mu o czemś, czego ja zrozumieć nie mogłam. Ziół tylko i obyczajów ptaków nie znał; czytał o tem, ale z książek nikt jeszcze natury nie zrozumiał; to też mu wiele ciekawych rzeczy naopowiadałam.\nDziewczęciem będąc młodem, co ranka niemal, z siostrami, ze sługą do lasu po grzyby, po jagody biegałam — było więc dość czasu podpatrzeć każdego ptaka w gęstych liściach. Znałam cały ten świat od sikory do jastrzębia. Głosy ich odróżniałam stokroć lepiej, niż nuty na klawicymbale, a nieraz sama, przyczaiwszy się w krzaku leszczyny, nawoływałam sójki, makolągwy, pliszki, wilgi tak doskonale, że głupie leciały na mój głos gromadnie; usiadłszy na gałązce przy mojej głowie, kręciły się szczebiocąc, oglądając się na wszystkie strony. Ja spoglądałam na nie z pośród liści, a napatrzywszy się dowoli, wyskakiwałam z ukrycia, śmiejąc się jak opętana. Były to jedyne istoty, które zwodziłam za młodu; w naszej okolicy kawalerów brakowało, to też mając łat osiemnaście; wyszłam za czterdziestoletniego dziada!\nZioła wszelkie znałam lepiej, niż aptekarz: wśród trawników, na łące, w ogrodzie uczyłam się chodzić, a jeśli nos miałam zgrabny przez całe. życie, zawdzięczam temu, że zawsze na miękką trawę padałam; wówczas to już zaczynałam odróżniać praktycznie smak, zapach i kształt przeróżnych roślin, a nazwy tak mi jakoś do mózgu przyrosły, jakbym je znała przed urodzeniem.\nOpowiadałam więc malarzowi o zaczarowanem państwie naszych lasów, które znałam jak własny kwiatowy ogródek. Słuchał; nie spostrzegłam nawet, kiedy stanął obok mnie przy słupie, ramieniem prawie mego ramienia dotykając. Przed oczami miałam dwie sosny z jednego pnia wyrosłe, orliki, macierzankę, cząbry i ślazy przeróżne — cały świat roślin, tulących się ku sobie, i może dzięki temu to ramię obok ramienia przypominało mi tylko niezłomne prawo natury... wraz z również niezłomną siłą zniszczenia... w osobie mego męża, który punkt o dziewiątej siedział w jadalni przy stole, plecami odwrócony do drzwi otwartych na ganek i zajadał zsiadłe mleko, soląc każdą łyżkę zosobna. Było to hasło do odwrotu; malarz zbiegł ze stopni i znikł w ciemności, ja zaś... do kolacyi nie miałam apetytu a idąc spać, wypijałam filiżankę gorzkich ziółek na sen i... uspokojenie.\nPrzez czas swego pobytu malarz należał do osobliwości w naszym dworze. Jeśli się zdarzyli ważni goście — jak marszałek, prałat i tym podobne figury, po zwiedzeniu stajni, gdzie stały wówczas dwie Sanguszkówny, Ogniska i dwie A rąbki czystej krwi, zwiedzano cielętniki, a potem zaglądano do malarza. Przez drogę gość, zasapany już trochę, gryzł cygaro i pytał półgębkiem;\n— Więc maluje ? Czy zdolny ? Młody ? Gdzie się uczył"? Kosztowny?\nO nazwisko nie pytano: mąż mój zapewne sam o niem zapomniał, mnie zaś ono wcale nic było potrzebnem; przy ludziach nazywałam malarza "waćpanem, " w myślach — po imieniu. Gość, chociaż znakomity, niewiele pojmował w malarstwie, ale, stanąwszy w kaplicy przed sztalugami, uwag nie szczędził: dla jednych tło obrazu było za ciemne, święty za jasny, dla drugich na odwrót. Prałat zgorszył się czarnemi oczami Matki Boskiej, gdyż gustował w niebieskich — upodobanie to znanem było w całej okolicy.\nMalarz uwag nie słuchał, podczas wizyt usuwał się na stronę i stawał zdala w otwartem oknie. Goście mierzyli go wzrokiem od stóp do głowy i widocznie niebardzo im się podobał; wracając z kaplicy, pytali:\n— Zarozumialec ? Łajdemuś ? Pędziwiatr? Mój niebożczyk tylko ręką machnął, gryzł się w język, żeby nie wybuchnąć; wolał już mówić o ogierach i cielętach.\nKaplica tymczasem stawała się coraz piękniejszą. Dawniej była to lodownia, postawiona na wzgórzu, ocieniona dokoła staremi lipami: w końcu, gdy i tu woda na wiosnę podpływać zaczęła, zasypano piwnicę, a murowany budynek niebożczyk na kaplicę przerobić zamyślił. Otynkowano na nowo, zrobiono w dwóch ścianach cztery długie, wązkie okna, nad ołtarzem okienko z kolorowych szybek Przywykłam widzieć w tym budynku szereg hładyszów, ponakrywanych deseczkami, pieczenie cielęce i inne mięsiwo, ułożone na słomianych matach, więc jakoś od razu ani szacunku, ani poczucia świętości dla przybytku tego nabrać nie mogłam, pomimo że na świeżo pokrytym dachu widniał już krzyż żelazny rzeźbiony. Raz tylko, w dzień upalny w południe, wracając z folwarku do domu przez ogród, znużona, mimowoli prawie skierowałam się w stronę dawniejszej lodowni. Wśród zielonych gałęzi kapliczka wyglądała jak nowa, przez otwarte drzwi widniała podłoga, ułożona równiutko z czerwonej cegły, ściany i sufit bialutki, przez otwarte okna ze szmerem gęstych liści dolatywał zapach lip kwitnących. Malarza nie było. Wśród chłodnej, wonnej ciszy kilkanaście pszczół brzęczało pod sufitem przelatując z jednego okna na drugie. Na sztalugach, odsuniętych na środek kaplicy, stał wykończony obraz Matki Bożej — wkoło niego sześcioro dziatwy z folwarku. Chłopcy i dziewczęta boso. w grubych koszulach, rozpiętych na piersiach, obrócone do drzwi plecami, nie słyszeli gdy weszłam; z wyciągniętemi główkami ku obrazowi szeptali coś między sobą tajemniczo. Pewną byłam, że palcami świeżych farb dotykają; już miałam spłoszyć łaskawych znawców i jak niepysznych na dwór wyprosić, gdy spostrzegłam, że ręce trzymali za plecami, a ciekawość ich i uwaga pilna wcale nie na obraz były zwrócone. Zbliżyłam się tedy cichutko. Na sztalugach u stóp obrazu spostrzegłam długą, równą deseczkę, na niej czarną farbą namalowane dużo drukowane litery: "Matka Boża, opiekunka dzieci." Malcy pochyleni wymawiali literę za literą z cicha, zdławionym głosem, jakby się pszczół i szelestu liści lękali: stałam tak za gromadką, na jasne główki i chude rączęta spoglądając; jakieś miłe uczucie obudziło się w duszy. A kiedy po długiej chwili spostrzegłam malarza we drzwiach, ścisnęłam mu rękę serdecznie.\n— Jesteś waćpan uczciwym człowiekiem — rzekłam.\nZanim się obejrzałam, dziatwy już nie było — frunęły przez okna kanalie.\nOdtąd malarz poweselał jakoś; przy spotkaniu pierwszy do mnie rękę wyciągał i ściskał dłoń moją, jak dłoń dobrego przyjaciela. Rada byłam tej poufałości, całowałam go w czoło, a rezydentkom przykazałam, żeby miały pilne baczenie na jego bieliznę i skarpetki; wówczas to przyszło mi na myśl, żeby mu uszyć trochę nowej bielizny z najpiękniejszego domowego płótna. Tymczasem zaś, chcąc mu zrobić satysfakcyę, pozwoliłam wybrać ze skrzyni na strychu kilkanaście starych książek z pieśniami świętemi; resztę zamknęłam, sądząc, że się przyda może, gdy dziatwę podczas zimy każę czytać uczyć. Nie mówiłam o tem z malarzem, żeby nie sądził, że myśli jego zbytecznie do serca biorę, ale tylko do którejś rezydentki rzekłam, że na zimę staremu klucznikowi łaskawy chleb dać trzeba będzie, gdyż głuchy jest i nogami ledwo włóczy; żeby lenistwem Boga nie obrażał, z rana będzie wydawał owies dla cieląt, w południe zaś dziatwę folwarczną trochę czytać pouczy; będą przytem pierze darły, zawsze z parę poduszek przybędzie do wiosny.\nW godzinę potem malarz już wiedział o wszystkiem. Kiedy te sikory miały czas latać do niego — nie wiem, dość, że plotki wszelkie roznosiły w mgnieniu oka — taki już miały talent w językach.\nWieczorem przemówił do mnie na ganku:\n— Dobry pani powzięła zamiar, trzeba było dawno to zrobić.\nZaczerwieniłam się, upokorzona pobłażliwą pochwałą. Chciałam odpowiedzieć hardo, język się splątał.\n— Waćpanu tę myśl zawdzięczam — rzekłam cicho, jak na spowiedzi, a w duszy rogata duma oburzała się na tę pokorę; kraśniałam ze wstydu przed sobą.\n— Rad jestem, że mój przykład podziałał na panią.\nGłupi, roi mu się, że bez niego nie potrafiłabym. Podniosłam głowę hardo; usta tymczasem gadały zupełnie co innego.\n— Dziatwa kiedyś za Waćpana modlić się będzie.\n— Niechaj wprzód dla siebie lepszą dolę wymodli.\nOdszedł i dobrze zrobił; w dłuższej gawędzie niechybnie zwyciężyłaby mię ta ślamazarna słabość, którą czułam zwykle, patrząc na ciemne kędziory i smutne oczy malarza.\nA jednak, wbrew zwyczajowi, nie wyłajałam żadnej rezydentki za zrobioną plotkę; owszem, gdy przed nocą weszła do mego pokoju ta, którą posądzałam — drugą wówczas bolały zęby — podarowałam jej nowiutką szalową chusteczkę, przypominając, że dziś jakoby przypadały jej urodziny. Pannisko dnia urodzin lękało się więcej, niż grzechu; rada z chusteczki, gotowa była ją zwrócić, byłe oddalić nawet przypomnienie złowrogiej chwili.\n— Za miesięc zaledwie kończę lat dwadzieścia osiem — odrzekła.\nDziesięć lat już ten sam rok kończyła.\n— Nic nie szkodzi, zatrzymaj waćpanna chusteczkę: za miesiąc mogę zapomnieć.\nPrzez cała. noc zapewne suszyła mózg, rozmyślając, za co właściwie dostała podarek. Oh, bo to były dyplomatki nielada! Najmniejsza zmiana w codziennem życiu dawała im dużo do myślenia. Nieraz przez cały tydzień sprzeczały się, dlaczego mój mąż zawiązał chustkę na szyję, gdy zwykle bez niej się obchodził. Spoglądały przytem na siebie dwuznacznie, z złośliwym uśmiechem. Chociaż tego człowieka wróg nawet o złe myśli posądzić nie mógł. Elegantem nigdy nie był, nawet za kawalerskich czasów: po ożenieniu się tak skapcaniał, że go gwałtem prawie zmuszałam do włożenia czystej koszuli raz na tydzień; na rezydentki spoglądał wówczas chyba gdy się która zakrztusiła przy obiedzie; w spokojną porę nic widział ich wcale.\nZły duch czy wprawa dopomogły rozwiązać zagadkę: odtąd kręciła się jak fryga między dworem i kaplicą, donosząc, ile razy malarz kichnął: zapewno i jemu o mnie również ciekawe wieści komunikowała. Dowiedzialam się tedy, że gwiżdże jak, "aniół" śpiewa jak "archanioł", wogóle jest zadowolony, wesoły, a chociaż do rozmowy niechętny, przyznał, że pierwszy raz w życiu czuje się tak szczerze zadowolonym ze swojego pobytu i otoczenia.\nMoże ta sroka paplała, byle paplać — słuchając jednak, stłumiłam oddech, a gdy odeszła, zaśmiałam się, twarz rękami zakrywszy, jakby się tych ścian wstydząc, co moją radość widziały. Nikt we dworze nie dbał o niego, dla wszystkich był on zwykłym, trochę lepiej od innych ubranym rzemieślnikiem, dla którego jadło i płaca miały być dostatecznem wynagrodzeniem: ja jedna zrozumiałam, że dusze miał wielką, której w jednem ciele zaciasno, dzieli się wiec nią z najbiedniejszemu Że... że trochę raptus może, troche zapaleniec, ale uczciwy przytem, o sobie nie myśli, spokój własny, dolę swoją poświęcić gotów — gołąbek len mój jedyny. A gdy rozmyślałam, stare łzy, te... panieńskie, z dawniejszych czasów, do oczu się cisnęły, tylko już nie żaden "wędrowiec", ale zupełnie inny, prawdziwy bohater w myślach stawał.\nWszystko, co niezwykłe, lgnęło mi do duszy: żebym była mężczyzną, kto wie, zostałabym może awanturnikiem. Skazana na pilnowanie domu, kluczy z rąk nie wypuszczałam, ale całej myśli w spiżarce zaniknąć nie mogłam. Rozum jego jako toż wcale piękne malowanie odrazu wzbudziły we mnie ten rodzaj szacunku, co to zmusza do bardzo uprzejmego uśmiechu i chętnej rozmowy.\nCnotliwy jest — myślałam nieraz — uszanowanie dla kobiet, zna, w rękę całuje mię spokojnie, jak ciotkę albo babunie — tak być powinno. Kobieta może widzieć w mężczyźnie tylko przyjaciela, mężczyzna w przyjaciółce nawet widzi tylko kobietę — taką już Bóg im dał naturę dziwną, Grzecznością. spokojem rozbrajał mię ostatecznie; przeciw śmielszemu spojrzeniu miałabym kodeks zwyczajów i moralności, przedewszystkiem zaś najwyższe zdziwienie, połączone z ciekawością, którą ludzie niesłusznie, dumą kobiecą przezwali: wobec skromnego, uczciwego młodziana czułam się tak bezpieczną, jak święci pańscy wśród płomieni: dziwiłam się tylko, że na nudy, na samotność tylko pomiędzy chłopami, pomiędzy ich dziatwą rozrywki szuka, zamiast w przyzwoitem kółku wesoło na rozmowie czas przepędzie.\nCieszyłam się przytem, że, uczciwą małżonką będąc, na obojętność malarza uwagi zwracać nie potrzebuję, boć wierność i cnotę w tak wielkim szacunku mam, że mie żadna pokusa z prawej drogi sprowadzić nie zdoła. Pycha straszna zaczęła napełniać mą duszę: żebym się wówczas spowiadać musiała, same cnoty, przymioty znakomite tylko wyznaćbym mogła, grzechu żadnego w całej osobie dopatrzeć nie mogłam.\nDopiero gdy te sikory jedna za drugą od malarza do mnie przybiegać zaczęły z opowieściami, bałamutnemi nad wyraz, wciąż o tem prawiąc, jak o mnie znienacka zapytuje, portret mój niby dla wykończenia wciąż przy sobie na sztalugach trzyma, każdego mego kroku jest świadomy, jakby umie wciąż w myślach i przed oczyma miał, a gdy niespodzianie głos mój posłyszy, rumieni się jak piwonia i od najpilniejszej roboty głowę odwraca, strzelając na wszystkie strony oczyma niby zwierz osaczony — dopiero wówczas pomyślałam: człowiekiem jest przecież, zatwardziałym w cnocie pozostać nie mógł. Nie wiem, czy mu Bóg przebaczy, ale ja przebaczam z całej duszy, chociażby naprawdę sentyment do mnie powziął. W suchej wierzbie albo w rezydentem zakochać się przecież nie mógł !\nI coraz większą baczność zwracałam na jego kroki — bez celu, ot tak, żeby się przekonać, czy w istocie duszę ciężkim grzechom obciąża, cudzej własności pożądając. A rezydontkom raz na zawsze przykazałam, żeby mi o żadnych bredniach pisnąć nie śmiały, przyrzekając solennie za pierwsze marne słowo obiedwie wraz z kuferkami do klasztoru panien Bernardynek odesłać, ażeby tam w milczeniu i umartwieniu za grzechy swoich języków odpokutowały; zamilkły też od razu, wiedząc, że ze mną żartów niema; dopiero mogłam bez przeszkody zwracać baczność na czynności malarza, z silnem postanowieniem, że jeśli co złego zauważę, to... eh dziś już nic pamiętam, co postanowiłam !\nDostrzegłam zaraz pierwszego dnia parę niepotrzebnych manewrów: gwoździk, który z ręki upuściłam, złapał ukradkiem i cały dzień w kieszonce od kamizelki nosił: wieczorem zaś, gdy siedział na stopniach ganku przy kolumnie, o którą się oparłam, nieznacznie fałdy mego szlafroczka koło ust czy koło nosa przesuwał — w ciemności wieczornej dobrze rozejrzeć nie mogłam.\n— Źle jest! — pomyślałam, nie mogąc się zdobyć ani na gniew, ani na oburzenie — czekajmy dalej !\nTymczasem w duszy mojej rodziła się dziwna skrucha, upokorzenie przed tym młodzianem, który, będąc istotnym afektem przejęty, dość mocy nad sobą ma, żeby i spokój i godność zachować, nigdy spojrzeniem jednem nie obrazić mojej kobiecej godności, podczas gdy ja stokrotnie kusiłam go kwiatami we włosach, koronkowym kołnierzykiem, nogą nawet, tak, nogą, obutą w niebieski dymkowy bucik i ażurową pończochę: nogę tę wysuwałam zwykło z pod sukni, chociaż do malowania wcale potrzebną nie była.\nWidział to zapewne, może nawet domyślał się więcej, niż było w istocie, pomimo to stał niezachwiany w cnocie, ukradkiem tylko upuszczane kwiatki zbierając. Słabą, niewiastę miał przed sobą, w której próżność i duma miejsce cnoty zajęły; rozumiał to, więc i za siebie i za nią w cnotę się, uzbroił, ten.. wagabundus, którego w pierwszej chwili do domu waryatów odprawić chciałam.\n— Basta! — rzekłam. Jako ślub święty odegnał wszelkie marzenia o wędrowcach i królewiczach, tak dziś upokorzenie i skrucha niech złe myśli w dobre przemienia: fortele zalotne na bok odłożę, gawęd niepotrzebnych zaniecham.\nAżeby święte obowiązki wciąż przed oczyma mieć, tegoż dnia rozpoczęłam włóczkową czapeczkę dla męża, zamierzając skończyć ją przed sierpniom, kiedy to muchy najwięcej jego łysinę turbowały. Ale kobieta strzela, dyabeł kule nosi!\nWłaśnie, tak cnotliwie rozmyślając, do jadalni wchodziłam dla rozdzielenia podwieczorku, kiedy w drugich drzwiach ukazał się malarz, prosząc, żebym do kaplicy szła obraz, który wykończał, obejrzeć.\nPrzemawiał spokojnie, jak zwykle, bledszy trochę, więcej zmęczony, czoło ręką pocierał, spoglądał mi w oczy uważnie. Od wzroku tego krew mi uderzyła do głowy, nogi zadrżały; może umyślnie prosić przyszedł, żeby ze mną sam na sam chwilę przepędzie, schylić się razem nad malowaniem, popatrzeć, jak wesoło śmieję się i rozmawiam?\nMyśl ta błysnęła mi w mózgu odrazu; pokręciłam głową na znak, że nie pójdę; stałam oparta o drzwi, bezwładna, jak ołowiana. Tylko we śnie bywa czasami tak ciężko, jeśli człek śpi nawznak, albo zbyt sutą spożyje kolacyę; a chociaż czułam, że patrzy na mnie, ani oczu, ani gilowy podnieść nie mogłam.\nOdszedł w milczeniu, a gdy znikł za drzwiami. ocknęłam się niby ze snu ciężkiego.\n— Masz dyable tabaki! — pomyślałam. Nigdy jeszcze tak głupio nie przedstawiłam się nikomu. Jeśli jest domyślny.. Na szczęście, mężczyźni rzadko domyślni bywają. W każdym razie dobrze, że nie poszłam.\nPóźniej nieraz wracałam myślą do tej chwili i uśmiechałam się złośliwie nad swoją ślamazarnością: wówczas jednak zdawało mi się, że Bóg mię od ciężkiej choroby zachował, że teraz, kiedy poznałam swoją słabość, roztropniejszą i ostrożniejszą będę.\nAż tu w parę dni potem musiałam go z domu wyprawić.\nW pierwszej chwili po odjeździe męża siedziałam jak odurzona, potem, chociaż otrzeźwiałam, myśli zebrać nie mogłam.\n— Co mu powiem ? Kiedy? natychmiast, czy jutro ?\nWykrętów, fortelów żadnych używać nie chciałam, prawdę powiedzieć należało; a jeśli przytem wymknie się słowo współczucia — wzrok, to już koniec; dotąd przecież byłam wstrzemieźliwszą od niejednej świętej.\nOchłonęłam, uspokoiłam się, a przyszedłszy do jadalni, kazałam prosić do siebie malarza. Przez okno widziałam, jak szedł spiesznie, palcami czuprynę na tył odrzucał, a drugą ręką kołnierz wkoło szyi poprawiał; gryząc usta, uśmiechał się nieznacznie. Kto wie, może i on marzył o zaczarowanej księżniczce ? Bieda, pracy, serce tkliwe potrzebowało osłody: może pierwszy raz spotkał kobietę, co go dobrem słowem za serce ujęła. Rozkochać biedaka najłatwiej, trochę serdecznego ciepła, a wnet w duszy szczęście rostki poczuwać zaczyna. Żałowałam go szczerze. Napróżno zaciskałam pięście, chcąc całą siłę naprężyć; drżało coś w piersiach — bałam się, że pewności, spokoju w głosie mieć nie będę.\n— Mąż mój na Waćpana strasznie zawzięty — — rzekłam, gdy stanął przedemną zarumieniony, z błyszczącemi oczyma.\nW mgnieniu oka twarz mu zbladła, ściągnął brwi.\n— Za tych chłopów, za robotników wszystko. Waćpan dobrem swem sercem wiele sobie szkody przynosisz.\n— A więc wymawia mi robotę i życzy, żebym poszedł na cztery, wiatry? Za parę dni skończę i odejdę.\n— Niech to Waćpana nie obraża... każdy swego interesu pilnować musi; robotnik dotąd dobry, dokąd mu głowy nikt nie zawraca: pracuje w spokoju a jeśli niezbyt szczęśliwy, o lepszej doli przynajmniej pojęcia nie ma, krnąbrności się nie uczy.\n— Pani cudze słowa powtarza — rzekł, jakby mi w duszy czytał. Pociechę tę mam, żem czasu, nie zmarnował.\n— Urazy do nas nie chowaj, za wytłumaczonych miej, jeśli w czem dogodzić nie zdołaliśmy. Mąż mój raptus, ze wszech stron cenił waćpana, rad był z jogo roboty nad wyraz, a tylko uniósł się w krewkości; przebacz mu, jeśli możesz, boję się, żeby część urazy do męża na mnie nie spadła, chociaż Bóg świadkiem, że dobra wam życzę.\nMilczał, ślinę połykał, parę razy poruszył ustami ale się wstrzymał.\n— Więc dziś już odejść mam? — rzekł jakby nie swoim głosem.\nWolałabym wszystkie swoje kury czubato skazać na śmierć męczeńską, aniżeli wygłosić termin wyjazdu. Milczałam tedy, skubiąc koronki przy rękawach; krew uderzała w skronie, dłonie pałały; przy daleko mniejszej gorączce chorym zwykle synopizma stawiać każę. Spojrzałam na delikwenta..\n— Mąż mój wraca jutro wieczorem — rzekłam, nie spiesz waćpan; tymczasem wszystko do drogi przygotować każę.\nMiałam silną pokusę podać mu rękę drżącą, rozpaloną, z której i bez doktora temperaturę krwi zmierzyć można było; wyratowała mię nietyle powaga kobiety, ile owe ziółka gorzkie, które pijałam codziennie bez cukru.\n— Do jutra robotę skończę rzeki. Skończę, ! zaśmiał się szydersko i wybiegł.\nPewną byłam, że spłata jakąś farsę. Myśl ta jak gwóźdź utkwiła w mózgu; widząc, że od roboty nie odchodzi, chciałam zajrzeć do kaplicy zaniechałam jednak przez wzgląd na słabość niewieścią.\nNazajutrz o świcie, był już przy sztalugach i przez cały dzień nie wyjrzał na boży świat. Przyszykowałam mu wiktuałów przeróżnych sporo, od szynki, kurcząt, wódki, aż do konfitur i śliwek suszonych na rożenkach. Człek skromny parę miesięcy mógłby żyć tem, nie zaznawszy głodu. O zmierzchu znowu mię napadła trwożliwa gorączka. Bryka zaprzężona stała pod stajnią, a malarz się nie pokazywał; przypomnieć nie miałam odwagi, a mąż w każdej chwili mógł nadjechać. Chodziłam po domu jak nieprzytomna, wyglądając różnemi oknami na drogę i do ogrodu. Gdy tak strwożona przysiadłam na sofie, polecając całą sprawę w ręce boże, wbiegł malarz z kluczem w ręku.\n— Skończyłem — rzekł, klucz pani wręczam — schwycił mię za rękę. — Byłem szczęśliwy — szepnął, dziękuję, wspomnij czasami o szaleńca !\nMoże tam mówił coś jeszcze, nie pamiętam, jak też nie pamiętam, czy mu odpowiadałam. Centurya i krwawnik zbawienne zioła, ale używałam ich od niedawna, serce zaś tkliwe miałam od urodzenia. Zapewne musiałam mu coś powiedzieć czulszego, niżby wypadało, bo gdy odszedł, na rękach — tak, zdaje mi się, że tylko na rękach — czułam ślady gorących pocałunków.\nPrzed gankiem rozległ się turkort — mąż przyjechał. Malarz nie chciał koni, wiktuałów, nic, pieszo wywędrować zamierzył; spotkają się może? Nie czułam ani żalu, ani trwogi, spokojna siła owładnęła umysł, ściskałam klucz w ręku, nasłuchując. Mąż chodził po sąsiednim pokoju stękający, zasapany, spytał o coś lokaja i zamilkł. Nad sufitem słyszałam, też kroki powolne, to przyśpieszone; zapewne tłómoczek układał. Śledziłam ruchy obydwóch: kiedy tamten na górze podchodził ku oknu, ten tu ku drzwiom sio zbliżał, to znów jak zmówieni oddalali się w przeciwne strony. W takt ich ruchów uderzało mi serce: chwilami zdawało się, że kroki na górze cichną, wówczas i serce bić przestawało; tłumiłam oddech - dom, świat cały znikł z przed oczów. Szmer jakiś, stuk na górze... otwierałam oczy, bojąc się odetchnąć... Ucichło nareszcie. Napróżno wytężałam słuch, wpatrzona w sufit — cisza. Sen skończony — należało wrócić do rozsądnego życia.\nNazajutrz raniutko byłam już w kaplicy. Słońce zaglądało wesoło do bialutkiej świątyni, na czysto umiecionej podłodze kilka wiązek tataraku rzucone tu i owdzie. Naprzeciw drzwi stał obraz wykończony: Chrystus, rozdzielający chleli zgłodniałej rzeszy. Spoglądałam zdumiona: chude, wynędzniałe twarze, wklęsłe piersi, sterczące ramiona — to żywcem schwycone z natury, to akuratne portrety robotników ze smołami, każda twarz znajoma, ubiór trochę inny, jeśli w ubiorze nędzarzy wielka rozmaitość być może. A Chrystus, Boże odpuść, ale z oczu smutnie łagodnych, z wyniosłego czoła, pociągłych, bladawych policzków bardzo mi malarza przypominał.\n— Jeśli to podobieństwo spostrzeże mąż, — pomyślałam, jak piorunem rażona, - obraz zniszczy, gotów zburzyć całą świątynię w gniewnej przypadłości.\nNie dostrzegł jednak; kazał tylko wymyć i wykadzić pokój, w którym mieszkał "włóczęga", imienia jego nigdy nie wspomniał, a jeśli czasami zasłyszał je ze strony, mruczał gniewnie i brwi ściągał.\nNatomiast chłopstwo dziwnie sio garnęło do tego obrazu. Z początku może tylko nowe malowanie ciekawość i zachwyt wzbudzało, przyglądali mu sin podczas nabożeństwa z uwaga wielką, po chłopsku, t. j. oczy i usta otwierając szeroko, i tak sobie, w nim upodobali, że wianków, kwiatów, ziół różnych znosili mnóstwo w każdą niedzielę i święto: cuda mu nawet przypisywać zaczęli, zapewne dlatego, że widząc na obrazie osób rozmaitych dużo, za świętych je mieli i w gromadną protekcyę więcej niż pojedyńczych i wierzyli.\nO malarzu, gdy znikł bez wieści, też baśnie po wioskach krążyć zaczęły. Nazywano go aniołem bożym, świętym Antonim, co często w ludzkiej osobie na pociechę biednych po świecie chodzi; starzy tylko śmieli się z tych baśni, mówiąc, że był sobie pan dobry i tyle.\nDopiero gdy woda podmyła kaplicę, ściany runęły niespodzianie, niszcząc wszystko z kretesem, — o obrazie, o malarzu zapomniano powoli; teraz chyba staruszka jakaś bajkę o "łaskawym panie" opowiada czasami, jak ja wam dziś o śnie złotym mojej młodości opowiedziałam.\nTę stronę ostatnio edytowano 10 gru 2019, 20:53.


Taxus - Sprzęt\nNoteStar HR 5700\nUltra mobilny tablet wielkości dużego palmtopa\nNoteStar TB 990\nTablet z Windows 7 Professional i dużym dotykowym ekranem\nTablet z Windows 7 Professional do pracy w terenie\nTESLA jest urządzeniem łączącym możliwości komputera PC z terenową odpornością i mobilnością pracy. Tablet wyposażony w wysoko-kontrastowy ekran o przekątnej 5,7” umożliwia wygodną pracę z mapami i projektami mLas Inżyniera.Tablet TESLA wyposażony jest w wewnętrzny moduł GPS oraz może być idealnym narzędziem do pracy GIS.\nTrimble Pathfinder Pro 6T i 6H\nNowa seria odbiorników Pathfinder Pro (6T i 6H) została tak zaprojektowana i zoptymalizowana, aby wytrzymać długie godziny pracy w trudnych warunkach atmosferycznych i jednocześnie zapewnia wysoką dokładność gromadzonych danych.\nZintegrowany odbiornik GPS z Bluetooth wyznaczający pozycje z submetrową dokładnością\nTrimble Pathfinder Geo Explorer 3000\nProfesjonalny GPS dla mobilnych pracowników\nZestaw Total GIS\nTotal GIS to specjalnie konfigurowany zestaw pomiarowy, którego poszczególne elementy pozwalają dokonywać pomiary w każdych warunkach.\nLekki, mały dalmierz pomocny przy pomiarach\nJuno 3B jest to następcą bardzo popularnego modelu SB - wyposażony został w dodatkową pamięć RAM oraz mocniejszy procesor.\nUrządzenie Motorola ES400 to sprzęt idealnie łączący funkcje telefonu oraz palmtopa. Jego wymiary fizyczne, zaawansowane rozwiązania techniczne oraz wielkość ekranu doskonale pasuje jako "telefon do pracy w lesie". Moc pozwalająca na uruchomienie najbardziej wymagających aplikacji dla przedsiębiorstw: mocny procesor 600 MHz ARM 11, wyjątkowo duża ilość pamięci (256MB RAM/1GB Flash) i łatwo dostępne gniazdo kart pamięci microSD obsługujące do 32 GB dodatkowej pamięci.\nMotorola MC65 jest najmniejszym komputerem mobilnym klasy EDA firmy Motorola, wyposażonym w 3.5-calowy wyświetlacz oraz pełną klawiaturę,która gwarantuje wygodną obsługę. Model posiada specjalną, zgłoszoną do opatentowania obudowę skorupową – wystarczająco mocną, aby chroniła urządzenie przed niebezpieczeństwami codziennego użytkowania w trudnych warunkach, szczególnie w lesie.


Legia.Net - Legia Warszawa - Rugby: Profico PowerPro Cup\nRugby: Profico PowerPro Cup\n13-04-2018 / 14:06\nW sobotę o godzinie 13 na boisku warszawskiej Skry Legioniści rozegrają pierwszy ligowy mecz u siebie w sezonie 2018. O puchar Profico PowerPro, które jest sponsorem tego spotkania, powalczą piętnastki Legii oraz Watahy Zielona Góra. Jest to pierwsze spotkanie tych zespołów w I lidze rugby XV, ale obie ekipy dobrze się znają z rywalizacji na drugoligowych boiskach.\nLegia przystępuje do tego meczu po porażce 22-40 w Rumii, zaś Wataha zwyciężyła wysoko 50-10 w wyjazdowym spotkaniu w Rudzie Śląskiej. Rozmiary zwycięstwa sobotniego rywala warszawian budzą respekt, ale - jak podkreślają zawodnicy Legii - są powody do optymizmu. W przerwie zimowej Legia uzupełniła skład i trenowała cały czas - głównie na boisku bocznym, dzięki uprzejmości władz Legii. Również porażka z faworytem rozgrywek - Arką Rumia - nie wyglądała źle. Legioniści zdobyli trzy przyłożenia, a powinni zdobyć jeszcze dwa - rywale wypchnęli ich spod linii pola punktowego. Arka oceniana jest na dużo bardziej doświadczony i silniejszy fizycznie zespół niż gospodarze sobotniego spotkania, więc wygrane wrzuty do młyna (nawet te, które wrzucała Arka) utwierdziły młyn Legii w przekonaniu, że są w stanie rywalizować o wyjście do play offów i grę nawet o awans do Ekstraligi.\nTo ostatnie, to głównie wyzwanie organizacyjne - jednak również tutaj legioniści dokonali wzmocnień. Od niecałego miesiąca głównym sponsorem jest sponsor tytularny tego meczu - producent napojów energetyzujących oraz suplementów diety PowerPro, wraz z głównym dystrybutorem na Polskę - firmą Profico IT. Chwilę przedtem Legię wsparła firma All Promote Przenośne Nośniki Reklamowe Silverboard, która oprócz wsparcia finansowego pomaga Legionistom również w kwestiach marketingowych. Na początku roku, dzięki Warsaw Sports Group, do grona partnerów Legii dołączyła zaś firma forBet.\nOprócz zmagań rugbystów, na Wawelskiej 5 będzie można również spróbować kraftowego piwa które legioniści uwarzyli razem z Browarem Karuzela, spróbować sił na tarczach i z jajowatą piłką, dobrze zjeść i spróbować swoich sił w treningu ogólnorozwojowym będącym podstawą dla treningu rugby. Dla najmłodszych zaś - zabawy w berka z rugby tag. Można będzie też spróbować napojów energetyzujących PowerPro, które zostaną też wręczone zawodnikom obu drużyn. Zapraszamy - Wawelska 5, godz. 13.00


Niezwykła uroczystość w tynieckim opactwie - kardynał pobłogosławi nową sukienkę dla obrazu Maryi | Niezależna\nKULTURA / WIADOMOŚĆ / 22.06.2018, godz. 14:23\nNiezwykła uroczystość w tynieckim opactwie - kardynał pobłogosławi nową sukienkę dla obrazu Maryi\n/ fot. opactwotynieckie.pl\nW najbliższą niedzielę 24 czerwca w tynieckim Opactwie odbędzie się odpust związany z uroczystością św. Apostołów Piotra i Pawła. Przy okazji odpustu odbędzie się wyjątkowa uroczystość - ks. Kardynał Stanisław Ryłko pobłogosławi nową sukienkę dla odnalezionego XVII-wiecznego obrazu Matki Bożej Śnieżnej.\nEucharystia odpustowa odbędzie się 24 czerwca o godzinie 10:30 w kościele Piotra i Pawła w Tyńcu. Właśnie podczas tej Mszy świętej kardynał Stanisław Ryłko poświęci nową sukienkę dla odnalezionego XVII-wiecznego obrazu Matki Bożej Śnieżnej. Obraz odnaleziono i poddano restauracji w zeszłym roku. W listopadzie 2017 r. odbyło się uroczyste poświęcenie obrazu, a w niedzielę kardynał Ryłko poświęci nową "sukienkę" dla Matki Bożej Śnieżnej.\nPo Eucharystii odbędzie się spotkanie z p. Tadeuszem Galantem, który opowie o swojej pracy nad przygotowaniem nowej sukienki, wykonanej ze srebrzonej i złoconej blachy mosiężnej. Spotkanie będzie miało miejsce na I piętrze Domu Gości kwadrans po zakończeniu Mszy świętej.\nCZYTAJ TEŻ: W tym obrazie Matki Bożej zakochał się papież Franciszek\nHistoria oryginalnego obrazu Matki Bożej Wybawicielki Ludu Rzymskiego owiana jest tajemnicą - nie wiadomo, kto go namalował, a historycy sztuki upatrują jego powstania w czasach starożytnych. Ikona zrobiła ogromne wrażenie na Jorge Bergoglio, jak tylko ten przybył do Watykanu. Do dziś Franciszek często modli się przed tym obrazem i składa pod nim bukiet róż po każdej zagranicznej podróży. Zdaniem niektórych, obraz przypomina wizerunek Matki Bożej Częstochowskiej. W Polsce rzymski wizerunek Maryi nazywany jest Matką Boską Śnieżną.\nUroczystość poświęcenia nowej sukienki Matki Bożej Śnieżnej w Tyńcu będzie można śledzić online - na stronie internetowej Tyniec.tv i w telewizji NTL - Radomsko.\nMatka Boża ŚnieżnatyniecRzymobrazsukienkaopactwo


Imigranci z Afryki? 'Kilka tysięcy osób może trafić do Europy'\nKarolina Opolska 01.03.2011 11:25\n- Należy się spodziewać, że kilka tysięcy osób trafi do Europy, ale to nie będą liczby, w stosunku do których bylibyśmy bezradni - mówił w Poranku Radia TOK FM o imigrantach z Bliskiego Wschodu Roman Kuźniar, doradca prezydenta w sprawach międzynarodowych.\nUnia Europejska obawia się napływu imigrantów z państw, gdzie miały miejsce albo wciąż trwają antyrządowe wystąpienia. Czy powinniśmy bać się fali imigrantów z Afryki? - Gdyby te ucieczki przybrały bardzo masowy charakter, zwłaszcza w sezonie cieplejszym będzie łatwiej takich migracji dokonywać w kierunku Europy, to jako cała Unia Europejska będziemy musieli się tym zająć - mówił Roman Kuźniar w TOK FM. - Ja już parokrotnie, w swoim aktywnym życiu międzynarodowym, słyszałem o wielkich falach imigrantów, które nas zaleją czy ze Wschodu czy z Azji czy Afryki - dodał doradca prezydenta. I uspakajał: - Rzeczywiście należy spodziewać się, że kilka tysięcy osób w końcu trafi do Europy, ale to nie będą takie liczby, w stosunku do których bylibyśmy bezradni.\nImigracja to problem naszej prezydencji?\n- To może być problem, który będzie zaprzątał uwagę polskiej prezydencji, natomiast jest tak, że są wyspecjalizowane instytucje, który się tym zajmują. W związku z tym cała prezydencja w niewielkim stopniu w tym uczestniczy - wyjaśniał poranny gość TOK FM. - Libia zresztą to nie jest zbyt duży kraj, to jest zaledwie kilka milionów ludzi. W momencie kiedy tam dojdzie do ustabilizowania sytuacji, to zasoby ropy pozwolą także na stworzenie materialnych warunków przetrwania dla tej ludności na miejscu - zapewniał Roman Kuźniar.\n- W jaki sposób to co się dzieje w Afryce odbije się na polskiej prezydencji? - pytała swojego gościa Janina Paradowska. - W tej chwili toczą się w Pałacu Prezydenckim rozmowy z ekspertami. Jeszcze przed nami parę miesięcy, ja myślę, że nie możemy być chaotyczni w naszym podejściu do polityki UE - odpowiadał prof. Kuźniar.\nI podkreślał: - Nie możemy zmieniać priorytetów co dwa, trzy tygodnie, są pewne rzeczy trwałe dla polskiego interesu jak właśnie Europa Wschodnia. Prezydencja trafia się raz na jakiś czas i jeśli uważamy, że coś możemy zrobić np. w stosunku do Ukrainy, skończyć negocjacje nad którymś z ważnych porozumieć, czy przyjąć sensowną strategię w stosunku do Białorusi, to nikt nas z tego nie wyręczy, tylko Polska będzie mogła to przeprowadzić - przekonywał doradca prezydenta.\n- Podobnie sprawa budżetu czy sprawa wspólnej polityki zagranicznej, bezpieczeństwa i obrony, to są te duże rzeczy, których my nie możemy przeoczyć tylko dlatego, że gdzieś coś się wydarzy - mówił Roman Kuźniar w Poranku TOK FM.\nTak, tak w takim razie ja proszę o deportowanie wszystkich polaków z UK- też pierwsi do pracowania na czarno-nie płacenia podatków, wyciągania łap po zasiłki, urządzania bujek- tylko patrzeć jak z bombami zaczną kombinować.\nJaka ty dziecko pusta jesteś, aż mi cię szkoda.\nTakich jak ty to powinni abortować- bo szkoda amunicji żeby strzelać.\nano właśnie - i dzieci mają się dobrze uczyć :-)\nnie powtórzmy błędów Niemców i Francuzów..\nUchodźca w Polsce? Na stałe? TAK, ale po zdaniu egzaminu z języka polskiego i zapisaniu dzieci do szkoły w jez. polskim\nI bez dzielnic muzułmańskich\nNiech się integrują albo papa\nTak, tak- Polacy sami uciekają z tego porąbanego kraju- już to widzę jak nas fala uchodźców zaleje.... Nie wiem po co by tu mieli przyjeżdżać.\nCiekawe, czy w starożytnym Rzymie też się tak pocieszali. A jak skończyło imperium rzymskie?\nBruksela po uzgodnieniu z wielkim bratem zza oceanu wydala dyrektywy motywowane celami humanitarnymi w ramach ktorych Polska jest zobowiazana ugoscic bezterminowo (!) na swoim terenie 80 % repatriantow z Libii, Egiptu, Tunezji oraz niewielka ilosc uciekinierow z krajow Afryki srodkowej bedacych w stanie okreslanym przez niektore zrodla jako bliskim wojen domowych. Ponadto kontyngent zolnierzy polskich w ramach struktur NATO popierajacy naszych sojusznikow amerykanskich w walce z terrorystami afganskimi i ich poplecznikami z Alkaidy zostal zwiekszony z dwoch tysiecy zolnierzy do czterech tysiecy - na poczatek i ... od zaraz!\nPodoba sie calosc? Nie? A moze tak byc. Przynaleznosc zobowiazuje a gora dyktuje. Po co Niemiec ma sie krwawic jak moze Polak? Po co Arab czy murzynek Bambo we Francji jak moze byc w Polsce?\nzalosne rozmowy Zydow, kiedy sie to skonczy?\nGonić ile się da, kontrolować napływ i wyrzucać po roku, ponieważ za kilkanaście lat będziemy mieli sytuacje podobną do tej w USA, które nie mogą sobie poradzić z nielegalnym napływem Latynosów. Natomiast Francja, zalana Afrykanami z dawnych kolonii, przede wszystkim wyznawcami proroka - ma poważny problem, choćby z ruchem drogowym w niektórych dzielnicach francuskich miast. Przed tygodniem staliśmy ponad godzinę w korku spowodowanym modlącymi się Muzułmanami, którzy bez ceregieli rozkładają w porze modłów kocyki tam, gdzie im wygodnie, blokując ulicę na odcinku 200 metrów. W korku staliśmy, nie ruszając się nawet na metr ponad godzinę, aż wyznawcy Allacha pomodlili się, zwinęli ze spokojem kocyki i rozeszli się nieśpiesznie, bo gdzie ma im się spieszyć skoro żyją z socjalu, nie mają innych zajęć, jak tylko spuścić rano łomot kobiecie, żeby jej się w głowie nie poprzewracało od nadmiaru wolności...Berlin, Londyn, Hamburg...\nNie popełniajmy błędów, które popełnili inni!


Piłkarze Cracovii – kibicom Wisły | sportkrakowski.pl\nadmin ♦ 27 kwietnia, 2012 ♦ Skomentuj jako pierwszy\nLosy zespołu „Pasów” rozstrzygną się w ciągu najwyżej siedmiu dni: 30 kwietnia – 6 maja. Pierwszego z nich czekają ich derby, co w jakiś sposób jest korzystne – nie muszą myśleć o fatalnej sytuacji w tabeli i widmie degradacji, gdyż wszystko przesłania prestiżowa konfrontacja. – Derby wyzwalają niezwykłe emocje i są dodatkową motywacją – przytakuje trener ekipy z ul. Kałuży, Tomasz Kafarski.\nPrzygotowania jego drużyny przebiegają dosyć nietypowo; ich częścią było wczorajsze… wolne. – Ćwiczyliśmy mocno przez trzy dni, po tym przeprowadziliśmy regenerację, dzisiaj zaczęliśmy drugi etap – wyjaśnia Kafarski. – Poza tym jednak cykl jest normalny; na koniec, w niedzielę, mamy zajęcia w godzinie poniedziałkowego meczu, potem wyjeżdżamy na zgrupowanie.\nJutro mają wrócić do normalnych treningów Koen van der Biezen i Saidi Ntibazonkiza, którzy lecząc urazy ćwiczyli indywidualnie. Na drugim biegunie jest z kolei Marcin Budziński, który ma tak dużo werwy, że dzisiaj jeszcze przez kilkadziesiąt minut po zejściu kolegów z murawy uderzał z dystansu na bramkę.\nEnergia będzie potrzebna wszystkim, gdyż trzy spotkania – z Wisłą, Ruchem Chorzów i GKS Bełchatów – muszą rozegrać w ciągu zaledwie sześciu dni. – Szkoda, że tak krótko, bo nie daje to praktycznie czasu na reakcję szkoleniową – żałuje Kafarski. – Zostają w tym celu tylko roszady personalne; zresztą można się ich spodziewać już teraz, bo ostatni mecz nam nie wyszedł.\n– Mecz derbowy jest inny, szczególny, więc liczę, że każdemu będzie w nim dopisywać forma – mówi Wojciech Kaczmarek. – To już ostatni dzwonek – dorzuca Łukasz Nawotczyński, drugi, po Kaczmarku, zawodnik z obecnego składu Cracovii mający za sobą występy w Wiśle. Obaj zaliczyli przeciwko niej dobre, wygrane 1:0, spotkanie w pierwszej rundzie, ale deklarują też, że starają się spokojnie podchodzić do rywalizacji z dawnym klubem. – Chociaż tak się składa, że ostatnio zawsze jest to także mecz „o coś”, jakąś stawkę w lidze – zauważa „Biały”.\nKafarski zastrzega, że atmosfery 185. „Świętej Wojny”, tradycyjnego piłkarskiego wydarzenia pod Wawelem, jeszcze nie czuje. – Myślałem, że będę miał problem z przeciśnięciem się na swoje miejsce i nie znajdę wolnego krzesła, a tu luz, więc chyba jeszcze nikt nie czuje w pełni tej atmosfery – ripostował żartobliwie na dzisiejszej konferencji, wskazując skromną reprezentację mediów.\nChętnie nawiązywał do niedawnych, elektryzujących półfinałów Ligi Mistrzów, w których odpadły wyżej notowane Real Madryt i Barcelona. – To są przykłady, że faworyt nie musi wygrać, nawet będąc w przewadze liczebnej; my też będziemy szukali sposobu na zdobycie na stadionie przy Reymonta trzech punktów. Ponoć jest szansa na rekord frekwencji, co pokazuje, że także kibice Wisły chcą derbów. Zrobimy więc wszystko, aby one w przyszłym sezonie również się odbyły… – mówił nieco przewrotnie szkoleniowiec „Pasów”. – Przede wszystkim jednak pragniemy zwycięstwem sprawić radość naszym fanom.\nOpublikowane w: Piłka nożna ♦ Cracovia ♦ derby Krakowa ♦ FC Barcelona ♦ Koen van der Biezen ♦ Łukasz Nawotczyński ♦ Marcin Budziński ♦ Real Madryt ♦ Saidi Ntibazonkiza ♦ T-Mobile Ekstraklasa ♦ Tomasz Kafarski ♦ Wisła Kraków ♦ Wojciech Kaczmarek


Pracownicy przy zbiorach truskawek poszukiwani w powiecie kartuskim\nPowiat kartuski, tak jak i całe Pomorskie, dotyka coraz większy problem braków kadrowych w wielu branżach. Tę tendencję bardzo dobrze odzwierciedla badanie Barometr Zawodów.\nOd pierwszej edycji badania prognozującego zapotrzebowanie na zawody duży spadek zawodów deficytowych miał miejsce tylko raz i wystąpił w 2017 roku, natomiast od tego roku widoczne są stopniowe wzrosty (o 4 pkt. proc. w każdym roku). Prognozowane zapotrzebowanie na zawody na terenie powiatu kartuskiego w 2019 roku zmieni się w stosunku do roku poprzedniego. Zdaniem ekspertów, udział zawodów deficytowych wzrośnie o 4 pkt. proc., a spadnie udział zawodów zrównoważonych o 2 pkt. proc. i nadwyżkowych o 2 pkt. proc.\nWykres 1. Udział kategorii zawodów w poszczególnych edycjach badania dla powiatu kartuskiego\nPobierz transkrypcję danych do wykresu 1. Udział kategorii zawodów w poszczególnych edycjach badania dla powiatu kartuskiego (PDF; 553 KB)\nW prognozie zapotrzebowania na zawody pomiędzy województwem pomorskim a powiatem kartuskim zarysowuje się pewna dysproporcja. W skali województwa większość zawodów określono jako zrównoważone (65%), zaś w powiecie kartuskim nieco ponad połowa wszystkich zawodów (56%) pozostaje w równowadze. W Pomorskiem 1/3 zawodów przypisano do deficytów, natomiast w powiecie kartuskim 43%. Nadwyżki w skali regionu wystąpią dla 2% zawodów, a w powiecie kartuskim dla 1%.\nSezon na kaszubskie truskawki\nPowiat kartuski na tle innych regionów charakteryzuje się wzrostem zapotrzebowania na pracowników sezonowych w okresie letnim. Niedobory pracowników występują w rolnictwie, szczególnie w okresie uprawy i zbioru słynnej kaszubskiej truskawki. To owoce, którym Kaszuby zawdzięczają swe bogactwo i są cenione w całej Polsce, ponieważ jej walory odbiegają od truskawek uprawianych w innych rejonach.\nPokazując specyfikę regionu, warto wspomnieć również o dużym zapotrzebowaniu na pracowników w sektorze budowlanym, szczególnie przy realizowanych inwestycjach budowy i rozbudowy dróg, a także w przetwórstwie przemysłowym czy stolarskim.\nW 2018 roku, w stosunku do roku poprzedniego, na terenie powiatu kartuskiego, mimo ciągle dużego zainteresowania pracodawców zatrudnianiem cudzoziemców, wystąpił spadek liczby zarejestrowanych oświadczeń o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Był on spowodowany zaostrzeniem przepisów związanych z pozyskaniem pracowników do pracy na podstawie ww. oświadczeń.\nNajczęściej z możliwości zatrudniania cudzoziemców korzystają pracodawcy w branży budowlanej oraz przetwórstwa przemysłowego. Ponadto, w sezonie letnim wzmożonym zapotrzebowaniem na pracowników, i są to bardzo często cudzoziemcy, odznacza się rolnictwo. Braki kadrowe przejawiają się również w przemyśle stolarskim i tapicerskim, gdzie pracodawcy wręcz bazują na pracownikach innych narodowości.\nCoraz bardziej widoczny deficyt w zakresie usług opiekuńczych, fryzjerskich i kosmetycznych\nAnalizując prognozę zapotrzebowania rynku pracy na zawody w 2019 roku w powiecie kartuskim, w szczególności przewiduje się braki kadrowe w zawodzie opiekun osoby starszej lub niepełnosprawnej. Eksperci z Powiatowego Urzędu Pracy w Kartuzach podkreślają, że brak chętnych do pracy w tym zawodzie wynika ze specyfiki pracy, gdyż jest to praca ciężka, niskopłatna i wymagany jest dobry stan zdrowia. Natomiast osoby pracujące w zawodzie bardzo często podejmują decyzję o wyjeździe do pracy za granicę, gdzie otrzymają wyższe wynagrodzenie za pracę na tym stanowisku.\nNa terenie powiatu kartuskiego braki kadry prognozowane są również dla zawodów kosmetyczka i fryzjer. Niedobór kadry spowodowany jest tym, iż praca jest niskopłatna, kandydatom brakuje przygotowania zawodowego, natomiast osoby pracujące w zawodzie zazwyczaj podejmują decyzję o założeniu i prowadzeniu własnej działalności gospodarczej (w badaniu Barometr zawodów bierze się pod uwagę tylko etaty).Braki kadry w tych zawodach widoczne są praktycznie na terenie całego województwa.\nPracownicy administracyjni i biurowi – nadwyżka w powiecie kartuskim\nW nadwyżce znalazły się tylko dwa zawody. Jednym z nich są ekonomiści niezmiennie od czterech lat wskazywani w większości powiatów jako zawód nadwyżkowy. Przyczyną nadwyżki jest zbyt duża liczba absolwentów lokalnej szkoły w stosunku do potrzeb rynku. Ponadto, pracodawcy oczekują od kandydatów doświadczenia, którego nie posiadają absolwenci szkół.\nDo nadwyżki, oprócz ekonomistów, zaklasyfikowani zostali również pracownicy administracyjni i biurowi. Z punktu widzenia potencjalnych pracowników zawód ten cieszy się niezwykle dużą popularnością, gdyż pracodawcy oferują atrakcyjne warunki pracy i nie stawiają wymogów w kwestii posiadanego wykształcenia. Dodatkowym czynnikiem generującym zainteresowanie tą grupą zawodów są szkoły wypuszczające na rynek pracy dużą liczbę absolwentów, gdyż jest to stosunkowo popularny profil kształcenia, często wybierany przez młodzież. Od początku realizacji badania Barometr Zawodów pracownicy administracyjni i biurowi na terenie powiatu kartuskiego przypisywani są do grupy zawodów nadwyżkowych.\nPełen raport Barometr zawodów 2019 (PDF; 2,2 MB) podsumowujący badanie w województwie pomorskim.\nZobacz również inne artykuły nt. wyników badania Barometr zawodów z powiatu bytowskiego, człuchowskiego, chojnickiego, nowodworskiego, w podziale na poszczególne podregiony województwa oraz ogólne wyniki badania Barometr zawodów dla województwa pomorskiego.


Uchwała Nr 27/04 - zmieniająca uchwałę w sprawie regulaminu Krajowej Komisji Rewizyjnej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa,
z dnia 19 czerwca 2004 r.\nPolska Izba Inżynierów Budownictwa > Uchwały III Krajowego Zjazdu PIIB > Uchwała Nr 27/04 - zmieniająca uchwałę w sprawie regulaminu Krajowej Komisji Rewizyjnej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa,
z dnia 19 czerwca 2004 r.\nUchwała Nr 27/04\nW regulaminie Krajowej Komisji Rewizyjnej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa uchwalonym w dniu 27 września 2002 r. przez I Krajowy Zjazd Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa zmienionym uchwałą Nr 12/03 z dnia 14 czerwca 2003 r. wprowadza się zmiany określone w załączniku do uchwały.\ndo Regulaminu Krajowej Komisji Rewizyjnej\n20) §8 ust.1 otrzymuje brzmienie:\n1. Krajowa Komisja Rewizyjna, za wiedzą Prezesa Krajowej Rady, przeprowadza kontrolę w składzie co najmniej trzech członków, w tym przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego.\n21) §9 ust.4 otrzymuje brzmienie:\n4. Uchwały Krajowej Komisji Rewizyjnej są przekazywane – w ciągu 14 dni od ich podjęcia – Prezydium Krajowej Rady Izby.\n1. Regulamin niniejszy określa organizację, zasady i tryb działania Krajowej Komisji Rewizyjnej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa.\n2. Krajowa Komisja Rewizyjna jest organem Krajowej Izby Inżynierów Budownictwa określonym w art. 28 ust. 1 pkt 3 i art. 35 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42, Dz. U. z 2002 r. Nr 23, poz. 221).\n3. Kadencja Krajowej Komisji Rewizyjnej trwa 4 lata.\n- ustawie - należy przez to rozumieć ustawę z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów,\n- Radzie - należy przez to rozumieć Krajową Radę Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa,\n- Komisji - należy przez to rozumieć Krajową Komisję Rewizyjną Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa.\n1. Krajowa Komisja Rewizyjna wykonuje obowiązki wynikające z ustawy, statutu i uchwał Krajowych Zjazdów, a w szczególności:\n1) kontroluje działalność statutową, finansową i gospodarczą Krajowej Rady Izby,\n2) przedstawia sprawozdania z działalności kontrolnej Krajowemu Zjazdowi Izby,\n4) występuje z wnioskiem o udzielenie absolutorium Krajowej Radzie Izby,\n2. Do spraw nie unormowanych ustawą i wydanymi na jej podstawie rozporządzeniami wykonawczymi, z wyłączeniem postępowania dyscyplinarnego, zastosowanie w działalności Krajowej Komisji Rewizyjnej mają odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.\n1. Krajową Komisję Rewizyjną tworzą: przewodniczący i 4%F78 członków wybranych przez Krajowy Zjazd w liczbie każdorazowo ustalonej przez ten Zjazd.\n2. Pierwsze posiedzenie nowo wybranej Krajowej Komisji Rewizyjnej zwołuje jej przewodniczący nie później niż w ciągu 1 miesiąca od dnia wyboru. Dla ważności obrad niezbędna jest obecność co najmniej 2/3 członków Krajowej Komisji Rewizyjnej.\n3. Krajowa Komisja Rewizyjna wybiera spośród swoich członków wiceprzewodniczącego oraz sekretarza. Wybrani zostają kandydaci, którzy otrzymali największą liczbę głosów, więcej jednak niż połowę oddanych ważnych głosów. W razie nieskuteczności wyborów przeprowadza się je ponownie.\n4. Funkcje w Krajowej Komisji Rewizyjnej jej członkowie sprawują zgodnie z art. 44 ustawy. Przysługuje im zwrot kosztów poniesionych w związku z wykonywaną funkcją.\n5. Jeżeli ktokolwiek ze składu Krajowej Komisji Rewizyjnej nie wywiązuje się ze swoich obowiązków, przewodniczącemu Komisji przysługuje prawo złożenia wniosku o jego odwołanie na najbliższym Krajowym Zjeździe Izby.\n1. Krajowa Komisja Rewizyjna odbywa swoje posiedzenia w miarę potrzeby, jednakże nie rzadziej niż raz w kwartale.\n2. Posiedzenia Krajowej Komisji Rewizyjnej zwołuje jej przewodniczący z własnej inicjatywy lub na wniosek przynajmniej jednego członka Krajowej Komisji Rewizyjnej albo na wniosek Krajowej Rady Izby.\n3. Propozycje porządku obrad przedstawia przewodniczący Komisji lub obrad.\n4. Krajowa Komisja Rewizyjna podejmuje uchwały zwykłą większością głosów w obecności więcej niż połowy członków, w tym przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego. W razie równości głosów rozstrzyga głos przewodniczącego posiedzenia.\n6. Udział członków w posiedzeniach Komisji jest obowiązkowy (nieobecność wymaga usprawiedliwienia).\n1. Krajowa Komisja Rewizyjna swoje zadania w zakresie dotyczącym działalności Krajowej Rady Izby wykonuje głównie przez planowaną kontrolę, polegającą w szczególności na:\n1) badaniu wykonania uchwał finansowych Krajowego Zjazdu,\n2) ustosunkowaniu się do sprawozdań finansowych Krajowej Rady Izby,\n4) analizie spraw finansowych i gospodarczych prowadzonych przez Krajową Radę Izby,\n2. W zakresie dotyczącym działalności okręgowych komisji rewizyjnych Krajowa Komisja Rewizyjna swoje uprawnienia nadzorcze wykonuje głównie poprzez udział swoich członków w posiedzeniach okręgowych komisji rewizyjnych oraz kontrolę protokołów i uchwał przez nie podejmowanych.\n3. Na wniosek Prezydium Krajowej Rady Izby, Krajowa Komisja Rewizyjna opiniuje zamierzenia finansowe oraz gospodarcze Prezydium.\n1. Pracami Krajowej Komisji Rewizyjnej kieruje jej przewodniczący.\n2. Do zakresu czynności przewodniczącego Krajowej Komisji Rewizyjnej należy:\n1) reprezentowanie Komisji wobec Krajowej Rady Izby,\n6) przedstawianie w imieniu Komisji informacji lub sprawozdań na posiedzeniach plenarnych Krajowej Rady Izby oraz na Krajowym Zjeździe.\n3. Krajowa Komisja Rewizyjna może powoływać biegłych i ekspertów.\n1. Z każdej kontroli przeprowadzonej przez Krajową Komisję Rewizyjną sporządza się protokół, który powinien zawierać ustalenia i wnioski, jak również postanowienia lub uchwały obejmujące wnioski i zalecenia.\n2. Protokół z kontroli wraz z postanowieniami lub uchwałami Krajowej Komisji Rewizyjnej przewodniczący Komisji przekazuje Prezesowi Krajowej Rady Izby.\n3. Wnioski i zalecenia Komisji Rewizyjnej powinny być przedmiotem obrad najbliższego posiedzenia Krajowej Rady Izby.\n4. Uchwały Krajowej Komisji Rewizyjnej przekazywane są - w ciągu 14 dni od ich podjęcia - Prezydium Krajowej Rady Izby.\n1. Przewodniczący Krajowej Komisji Rewizyjnej ma prawo uczestniczyć z głosem doradczym w posiedzeniach Krajowej Rady Izby i jej Prezydium.\n2. Członkowie Krajowej Komisji Rewizyjnej, na zaproszenie Prezesa Krajowej Rady Izby, mogą uczestniczyć w posiedzeniach Rady i jej Prezydium z głosem doradczym, podczas omawiania spraw finansowych i gospodarczych.\nCzłonkowie Prezydium Krajowej Rady oraz pracownicy Biura Krajowej Izby obowiązani są udzielać na żądanie Krajowej Komisji Rewizyjnej ustnych oraz pisemnych wyjaśnień.\n1. Pełną obsługę Krajowej Komisji Rewizyjnej zapewnia Biuro Krajowej Izby.\n2. Wydatki Krajowej Komisji Rewizyjnej pokrywane są z budżetu Krajowej Izby.\nW razie wygaśnięcia mandatu lub trwałej niemożności pełnienia funkcji przez przewodniczącego Krajowej Komisji Rewizyjnej, czynności jego sprawuje wiceprzewodniczący do czasu wyboru nowego przewodniczącego przez Krajowy Zjazd.\nW sprawach nieuregulowanych w niniejszym regulaminie zastosowanie mają uregulowania zawarte w ustawie o samorządach zawodowych lub w statucie\nPoprawiony: niedziela, 24 października 2004


Jak za bardzo nie przytyć w ciąży? - Mama to wie!\nPrzyrost wagi w ciąży jest faktem. Choć może przerażać cię wizja utraty smukłej sylwetki, ciąża ma swoje prawa. Jeśli dotychczas byłaś fanką diet odchudzających, musisz zapomnieć o nich na dość długi czas.\nCiąża to nie najlepszy moment na odchudzanie. Nie oznacza to, że możesz bez umiaru jeść wszystko w każdej ilości. Masz jeść dla dwojga, nie za dwoje. Oznacza to, że nawet jeśli twój organizm domaga się w nocy czekolady, lodów, kiełbasy, czy golonki, nie folguj sobie usprawiedliwiając się ciążowymi zachciankami. Gdy dopadnie cię wilczy głód – a apetyt w ciąży możesz mieć naprawdę spory- miej w pogotowiu warzywa, gotowane jajko, sycącą zupę warzywną, kanapkę z chudym mięsem, jogurt z owocami.Jak najwięcej się ruszaj. Jeśli nie ma przeciwwskazań lekarskich możesz chodzić na spacery, pływać, ćwiczyć jogę, uprawiać nordic-walking. Staraj się też być aktywna, spotykaj się ze znajomymi, czytaj, zadbaj o urodę. Leżenie i wsłuchiwanie się w siebie sprawia, że zaczniesz się szybko nudzić a stąd już tylko krok do sięgania po przekąski do lodówki. Jeśli masz chęć na słodycze, nie kupuj na zapas cukierków, ciastek, czekolady. Jeśli nie będzie ich w domu, łatwiej ci się będzie opanować. Planuj posiłki, nie wychodź głodna z domu, bo w najbliższej pizzerii pochłoniesz pizzę lub dwie. Jedz regularnie. 6-8 małych porcji dziennie zapobiegnie napadom głodu i objadaniu się. Optymalny przyrost wagi w ciąży wynosi ok.14-15 kg. Może się to wydawać dużo, bo samo dziecko będzie ważyło ok. 3,5 kg. Na łączną wagę składa się jednak również np.: łożysko ważące ok. 0,7 kg, waga powiększonych piersi 1 kg, a nawet wzrost objętości twojej krwi 2 kg. Do tego dochodzą wody płodowe, powiększona macica, tkanka tłuszczowa.\nOczywiście, to ile przytyjesz nie zależy tylko od diety. Ma na to wpływ także metabolizm, uwarunkowania genetyczne, czy aktywność fizyczna. Przyrost masy ciała w ciąży jest uzależniony również od twojej wagi wyjściowej. Jeśli miałaś nadwagę przed ciążą, lekarz zaleci nieco mniejszy przyrost wagi. Jeśli byłaś bardzo szczupła, zapewne przytyjesz więcej.\nPrzyrost wagi różnie będzie wyglądał w poszczególnych trymestrach. W pierwszym trymestrze tyje się 1 -2 kg, choć sporo kobiet w ogóle nie notuje przyrostu wagi. W drugim trymestrze przytyjesz 4-5 kg, po około 0,5-0,8 kg na tydzień. W trzecim trymestrze przytyjesz łącznie ok. 3,6-4,5 kg. Czasami w dziewiątym miesiącu przyrost wagi zatrzymuje się. Ważne, byś regularnie kontrolowała przyrost wagi. Powodem do niepokoju jest zupełny brak przyrostu wagi w drugim trymestrze oraz tycie powyżej 1,5 kg na tydzień w drugim trymestrze lub 1 kg na tydzień w trzecim.\n← „Jak radzić sobie ze zmęczeniem w ciąży?”\t„Roztargnienie w ciąży” →