Raport z Badania Losów Absolwentów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie by Akademickie Centrum Kariery UEK - issuu\nrealizowanego w latach 2010–2013\nprof. dr hab. Aleksy Pocztowski prof. UEK dr hab. Alicja Miś dr Urban Pauli Zespół Redakcyjny:\nMaja Timler-Świech Katarzyna Wandas Adriana Szostak Joanna Pietrucha Wydawca:\nAkademickie Centrum Kariery Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie ul. Rakowicka 27, 31-510 Kraków www.kariery.uek.krakow.pl © Copyright by Akademickie Centrum Kariery Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. Kopiowanie i rozpowszechnianie tej publikacji wymaga podania źródła Skład i opracowanie graficzne:\nMJ Jarosław Szczurek tel. 600 44 34 68, mjszczurek@gmail.com Zdjęcia:\nDrukarnia Beltrani Sp. J. ul. Śliwkowa 1, 31-982 Kraków www.drukarniabeltrani.pl Nakład: 500 egzemplarzy Publikacja wydana w ramach projektu „Diagnoza i rozwój kompetencji wyznacznikiem sukcesu na rynku pracy”, współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Publikacja jest dystrybuowana bezpłatnie. Kraków 2013\nProjekt „Diagnoza i rozwój kompetencji wyznacznikiem sukcesu na rynku pracy” współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego\n5-7 1\tOkres przed podjęciem studiów\n9-18 1.1\tZainteresowania studentów przed podjęciem studiów\nPrzyczyny podjęcia studiów na UEK\n1.3\tOczekiwania wobec studiów i pracy zawodowej\n1.4\tWsparcie w określeniu kierunków rozwoju zawodowego\n2\tOkres studiów\n19-31 2.1\tCzłonkostwo w organizacjach\nFormy rozwoju kompetencji poza uczelnią\n2.3\tRodzaj i zakres wsparcia rozwoju w trakcie studiów\n2.4\tOcena kształcenia na UEK\n2.5\tOczekiwania względem pracy\nSytuacja zawodowa w trakcie studiów\n3\tOkres po ukończeniu studiów\n33-45 3.1\tObecna sytuacja zawodowa\nSatysfakcja z zajmowanego stanowiska\n3.5\tOcena kształcenia na UEK\n3.6\tAktualny pracodawca\n47-50 Spis tabel\nPORADNIK ROZWOJU ZAWODOWEGO DLA STUDENTÓW UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W KRAKOWIE\nRaport z badania los贸w absolwent贸w Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie\nrezentowany raport stanowi podsumowanie wyników badania losów absolwentów, zrealizowanego w ramach projektu „Diagnoza i rozwój kompetencji\nwyznacznikiem sukcesu na rynku pracy”, współfinansowa-\nnego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.\nRaport z badania losów absolwentów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie\nZawarte w raporcie zestawienia i analizy bazują na danych pozyskanych od absolwentów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. W badaniach wykorzystano dwa kwestionariusze. Pierwszy z nich był dystrybuowany wśród absolwentów bezpośrednio po zakończeniu studiów. Główne obszary tematyczne zawartych w nim pytań dotyczyły: hhprofilu studenta/absolwenta – obejmowały one między innymi zainteresowania w okresie szkoły średniej, typ ukończonej szkoły, a także zainteresowania konkretnymi grupami przedmiotów, hhpowodów podjęcia studiów na Uniwersytecie oraz wyboru określonego kierunku studiów, hhwyobrażeń i oczekiwań względem pierwszej pracy, hhaktywności w trakcie studiów – w szczególności przynależności do organizacji studenckich, uczestniczenia w dodatkowych kursach, szkoleniach, odbytych praktyk i staży, hhoceny kształcenia na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Drugi kwestionariusz był przekazywany absolwentom po 12–18 miesiącach od momentu ukończenia studiów. Pozwoliło to na pozyskanie informacji od osób posiadających już doświadczenie zawodowe i mogących dokonać oceny wpływu ukończenia studiów na naszej Uczelni na rozwój ich kariery zawodowej. Główne obszary pytań w drugim kwestionariuszu dotyczyły: hhinformacji na temat pierwszej pracy – momentu jej podjęcia, zgodności z oczekiwaniami, a także z ukończonym kierunkiem studiów, hhprzebiegu kariery zawodowej – częstości ewentualnych zmian pracodawców, konieczności dokształcania, hhobecnej sytuacji zawodowej – profilu firmy, w której absolwent jest zatrudniony, zgodności wykonywanych zadań z oczekiwaniami i kierunkiem ukończonych studiów, czasu poświęcanego na pracę, wysokości wynagrodzenia, a także perspektyw dalszego rozwoju zawodowego, hhoceny kształcenia na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie z uwzględnieniem posiadanego już doświadczenia zawodowego. Wypełnienie kwestionariusza miało charakter dobrowolny, absolwenci otrzymywali do niego dostęp za pomocą serwisu internetowego Akademickiego Centrum Kariery, badania były prowadzone on-line. Badania z wykorzystaniem pierwszego z kwestionariuszy rozpoczęły się w 2010 roku i były kontynuowane\ndo czerwca 2013 roku. Badania z wykorzystaniem drugiego z kwestionariuszy rozpoczęto w 2011 roku, po roku od ukończenia studiów przez pierwszą grupę badanych absolwentów. Przedstawione w raporcie wyniki bazują na informacjach pozyskanych od 646 absolwentów, którzy wypełnili kwestionariusz bezpośrednio po zakończeniu studiów, oraz na 203 ankietach, które otrzymano od absolwentów w okresie 12–18 miesięcy od momentu ukończenia przez nich studiów.\nCel i struktura raportu Głównym celem raportu jest przedstawienie efektów kształcenia na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie z perspektywy studentów. W opracowaniu tym zawarte są informacje dotyczące tego, ilu z absolwentów znajduje pracę po ukończeniu studiów, na ile jest ona zgodna z ich oczekiwaniami i przede wszystkim z kierunkiem studiów. Prezentowane informacje mogą być również analizowane z punktu widzenia ewentualnych zmian, jakie można lub należy wprowadzić, by doskonalić jakość kształcenia i zwiększyć poziom dopasowania oferty dydaktycznej do potrzeb rynku pracy. Raport ten składa się z trzech głównych części, nawiązujących do wczesnego etapu rozwoju zawodowego. Pierwsza zawiera informacje odwołujące się do okresu przed rozpoczęciem studiów. Analizie poddano w niej charakterystykę studentów oraz powody wyboru Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jako miejsca kształcenia. Część druga obejmuje okres studiów i prezentuje informacje na temat aktywności studentów, podejmowanych przez nich działań prorozwojowych, a także, co szczególnie ważne, ich odczuć względem poziomu przygotowania do podjęcia pracy. Część trzecia stanowi analizę sytuacji absolwentów po ukończeniu studiów. Przedstawione są w niej informacje na temat aktualnej sytuacji zawodowej, dalszych perspektyw zawodowych oraz oceny kształcenia na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie z uwzględnieniem pierwszych doświadczeń zawodowych. W ostatniej części raportu znajdują się główne wnioski i propozycje ewentualnych działań, które mogłyby przyczynić się do uzyskania jeszcze lepszych efektów działalności dydaktycznej naszej Uczelni.\nOkres przed podjęciem studiów\nZainteresowania studentów przed podjęciem studiów\nroblem wyboru kierunku kształcenia jest w większości przypadków kluczowy z punktu widzenia rozwoju jednostki w całym okresie aktywności za-\nwodowej. Jednak nie ma zgodności co do kryteriów tego wyboru. Literatura pokazuje wiele możliwości. Są wśród nich takie, jak: zainteresowania własne, osiągnięcia, moda, wybory przyjaciół, naciski rodziców, powinności i in. Psychologowie podkreślają jednak znaczenie zainteresowań, które kształtowały się u jednostki w okresie poprzedzającym wybór kierunku kształcenia, często ujawniając się we wczesnych latach życia. Swoistym miernikiem zainteresowań jednostki mogą być przedmioty nauki szkolnej lub całe grupy przedmiotów, które budziły zainteresowanie, przyciągały uwagę, skutkując zwiększonym wysiłkiem w ich zgłębianiu i znaczącymi osiągnięciami, mierzonymi szkolną skalą.\nPrzedmioty, które budziły w okresie nauki szkolnej największe zainteresowanie wśród badanych.\nBadania absolwentów UEK ujawniły zróżnicowanie tych zainteresowań szkolnych późniejszych studentów UEK (odpowiednie dane zawarto w tab. 1). Najliczniej reprezentowane zainteresowania dotyczyły przedmiotów z grupy społeczno-ekonomicznej – wskazało je ponad 70% badanych. Druga licznie reprezentowana grupa to przedmioty matematyczno-fizyczne (37,6%). Trzecia w kolejności wyborów to grupa przedmiotów informatycznych (17,6%) i – niewiele mniej liczne – przedmioty humanistyczne (16,8%). Mniej wskazań otrzymały przedmioty biologiczno-chemiczne i sportowe (po 10%) oraz artystyczne (3,6%).\nWidoczna jest wyraźnie polaryzacja zainteresowań badanych osób. Jest ona zasadniczo zgodna z profilem Uczelni, gdzie właśnie zainteresowania przedmiotami społeczno-ekonomicznymi stanowią dobrą podstawę studiów i rozwoju na tym etapie edukacji. Również dobrą podstawą dla podjęcia studiów na naszej Uczelni są przedmioty matematyczno-fizyczne, wybrane jako drugie z najpopularniejszych oraz informatyczne i humanistyczne – wskazane niemal tak samo często. Zainteresowania sportowe i biologiczno-chemiczne wskazywane były znacząco rzadziej, podobnie – zainteresowania artystyczne. Ujawnione w ba-\nTabela 1. Które z niżej wymienionych grup przedmiotów budziły w okresie nauki szkolnej Pana/i największe zainteresowanie? Przedmiot Przedmioty artystyczne Przedmioty humanistyczne Przedmioty informatyczne Przedmioty społeczno-ekonomiczne Przedmioty sportowe Przedmioty biologiczno-chemiczne Przedmioty matematyczno-fizyczne Żaden przedmiot Brak odpowiedzi\nLiczba 23 108 113 454 64 64 242 7 3\nProcent 3,6 % 16,8% 17,6% 70,6% 10,0% 10,0% 37,6% 1,1% 0,5%\nŹródło: dane empiryczne\ndaniach zainteresowania z okresu poprzedzającego studia były podstawą racjonalnych wyborów kierunków studiów. Tym, co poza zainteresowaniami odnoszącymi się do wiedzy profiluje szeroko rozumiane kwalifikacje jednostki, są role, jakie podejmuje poza aktywnością szkolną. Zwykle odgrywane są równolegle do roli ucznia i stanowią nie tylko skarbnicę wiedzy nieformalnej, ale przede wszystkim rozwijają cechy jednostki, poprawiają wgląd w siebie i zbliżają do precyzyjniejszego budowania koncepcji siebie (self concept). To wszystko składa się na wizerunek jednostki, poznanie jej silnych i słabych stron oraz szans i barier. Przekłada się na realistyczne cele stawiane sobie przez jednostkę, artykulację ambicji i aspiracji. Wśród aktywności podejmowanych przez jednostki poza normalnymi zajęciami szkolnymi wskazać można działalność artystyczną, sportową, pomocową, naukową, quasi-polityczną (samorząd), religijną czy w profilowanych stowarzyszeniach. Wszystkie z wymienionych znalazły się także wśród wskazań respondentów uczestniczących w relacjonowanych badaniach (stosowne dane w tab. 2). W tej gru-\npie najliczniej reprezentowana była aktywność sportowa (45,5%) oraz aktywność naukowa (przedmiotowe kółka zainteresowań) – podejmowana przez 34,2% badanych. Dość liczne okazało się grono osób niepodejmujących żadnej z wymienionych aktywności (19,3%). Kolejna co do liczebności grupa zajmowała się jakąś formą ekspresji artystycznej (15,0%) i wspierała innych w ramach wolontariatu (12,8%). Jeszcze mniej licznie reprezentowani byli działacze samorządu uczniowskiego (8,4%) oraz uczestnicy stowarzyszeń wyznaniowych (7,6). Najmniej licznie podejmowano aktywność skautową (3,7%). Wskazane, szerokie spektrum aktywności pozaszkolnych pozwala wnosić o zróżnicowanych sposobach doświadczania rzeczywistości i kształtowania indywidualnego profilu kwalifikacyjnego. Brak tu konkretnych, ukierunkowanych na dalsze kształcenie wyborów, lecz raczej na „poszukiwanie” informacji o sobie, doświadczanie siebie w różnych kontekstach i weryfikowanie własnych silnych i słabych stron. Ten rodzaj aktywności jest właściwy dla etapu życia przed wejściem w dorosłość: ma znaczenie tak psychologiczne, jak i społeczne.\nTabela 2. Jakie formy zainteresowań i aktywności pozaszkolnych dominowały u Pana/i w okresie nauki szkolnej (maks. 2 odpowiedzi)? Formy aktywności Aktywność artystyczna Aktywność sportowa Aktywność w zakresie pomocy innym (wolontariat) Aktywność w zakresie wiedzy Domy kultury – sekcje problemowe Działalność w samorządzie szkolnym Grupy i stowarzyszenia wyznaniowe/kościelne Nie uczestniczyłem/łam Inne, proszę wpisać w kolejnym pytaniu\nLiczba 97 294 83 221 12 54 49 125 33\nProcent 15,0% 45,5% 12,8% 34,2% 1,9% 8,4% 7,6% 19,3% 5,1%\nBrak odpowiedzi Typ szkoły średniej, którą absolwent UEK ukończył\nPoza wyborami związanymi z zainteresowaniami dokonywanymi świadomie przez jednostki występuje dodatkowo element zewnętrzny: typ szkoły średniej, którą ukończył absolwent UEK (zob. tab. 3). Technikum lub liceum profilowane otwierają pewne specyficzne możliwe aktywności, podczas gdy liceum ogólnokształcące udostępnia szersze spektrum. Badania pokazały, że studenci UEK w przeważającej liczbie byli absolwentami liceów ogólnokształcących (81%). Nieco mniej niż jedna dziesiąta badanych (9,6%) ukończyła technika. 8,5% studentów zdało maturę w liceach profilowanych. Te liczby pozwalają na następującą interpretację: nasi studenci, nie mając wyraziście sprecyzowanych zainteresowań, wybierają UEK jako szansę na dalsze poszukiwania swojej drogi zawodowej, otwierając sobie możliwość studiów zarówno o profilach kładących nacisk na wiedzę i zdolności matematyczno-informatyczne, jak i społeczne (szerzej – humanistyczne).\n1.2\tPrzyczyny podjęcia studiów na UEK Decyzja dotycząca wyboru kierunku studiów jest pierwszą samodzielną decyzją profilującą rozwój zawodowy jednostki, mającą znamiona decyzji racjonalnej. Wcześniej podejmowana decyzja o wyborze szkoły średniej – po etapie kształcenia podstawowego – z uwagi na ukształtowanie systemu edukacji w Polsce nie ma jeszcze silnego znaczenia specjalizującego (możliwe są podobne ścieżki rozwoju osiągane za pomocą różnej konfiguracji i czasu trwania szkół ponadgimnazjalnych). Dlatego warto przyjrzeć się możliwym przyczynom wyboru uczelni wyższej i konkretnego kierunku studiów. Przyczyny wyboru uczelni różnią się od przyczyn wyboru kierunku. Wśród tych pierwszych zmiennymi wpływającymi na podejmowane decyzje są: renoma uczelni, jej umiejscowienie, odległość od miejsca zamieszkania, wybory przyjaciół, zaszłości rodzinne i in. Badani absolwenci naszego Uniwersytetu jako najczęstszy\nTabela 3. Jaką szkołę średnią Pan/i ukończył/a? Typ ukończonej szkoły średniej Technikum Liceum ogólnokształcące Liceum profilowane Zagraniczna szkoła średnia Brak odpowiedzi\nLiczba 62 523 55 3 3\nProcent 9,6% 81,0% 8,5% 0,5% 0,5%\nmotyw wyboru UEK wskazali renomę Uczelni (58,8%) oraz Kraków jako atrakcyjne dla nich miejsce studiów wyższych (50,9%). Dla ponad 30% absolwentów przyczyną było istnienie jedynie na naszej Uczelni konkretnego, wybranego kierunku (31,6%). Ponad jedna dziesiąta absolwentów wskazała bliskość miejsca zamieszkania jako przyczynę wyboru UEK (11,2%) oraz wpływ przyjaciół (10%). Na dalszych miejscach znalazły się takie przesłanki wyboru, jak: wpływ rodziny i tradycje rodzinne (odpowiednio: 7,6% i 6,5%), możliwość studiowania w języku angielskim (5%), brak innych możliwości studiowania (1,4%) i rozsądna wysokość czesnego (0,9%) (stosowne dane zawarto w tab. 4). Struktura dokonanych wyborów wskazuje na przyczyny raczej społeczno-kulturowe niż finansowe. Renoma Uczelni (blisko 59%) jest zatem kluczowa jako podstawa decyzji o miejscu studiowania w przeciwieństwie do pobudek czysto finansowych (wysokość czesnego – 0,9%). Wśród przyczyn wyboru kierunku najbardziej racjonalną przesłanką są z kolei zainteresowania kandydata na studia i jego uzdolnienia (inspiracja wewnętrzna) oraz perspektywy otwierające się po ukończeniu studiów (inspiracja zewnętrzna). Wśród innych podstaw wyboru literatura wskazuje modę (rozumianą jako pozaracjonalną częstotliwość wyborów, podyktowaną naśladownictwem, chęcią upodobnienia się lub wpasowania w tło rówieśnicze), oczekiwania rodzinne, sugestie nauczycieli i doradców. Poddani badaniu absolwenci UEK mieli wskazać maksymalnie trzy przesłanki, które skłoniły ich do wyboru konkretnego kierunku studiów (zob. tab. 5). Najczęstsza liczba wskazań dotyczyła opcji „zainteresowanie” jako przyczyna wyboru kierunku studiów. Wybrało\nją 58,8% respondentów. Jeśli potraktować ją jako główną przyczynę, to stanowi potwierdzenie intencjonalności wyboru wynikającej z „koncepcji siebie”, co jest dobrym predyktorem przyszłego sukcesu zawodowego. Dla ponad 40% badanych u podstaw dokonanych wyborów leżały inne przyczyny: perspektywa znalezienia pracy i to dobrej pracy (odpowiednio: 36,5% i 24,3%) oraz specyfika późniejszej kariery (33,7%). Spora grupa badanych wskazała przypadek jak podstawę wyboru (15,6%). Znacznie mniejszy wpływ na wybór kierunku mieli rodzice i tradycja rodzinna (5,3%). Widoczna ingerencja rodziny na poziomie kierunku studiów zaznacza się słabiej niż w odniesieniu do wyboru uczelni (por. tab. 4). Działania Uczelni, sprowadzające się do reklamy w ramach akcji „Dzień Otwarty”, w niewielkim stopniu przyczyniły się do wyboru kierunku studiów; wskazało ją 3,9% badanych. Podobną liczbę wskazań zanotowano w kategorii „moda – wielu znajomych dokonało takiego wyboru”. Jednak ta informacja stoi w sprzeczności z wyborami dokonywanymi przez kandydatów na studia na naszej Uczelni, gdzie corocznie pewne kierunki cieszą się ogromnym zainteresowaniem, gdy inne – znacząco mniejszym. Zmiany preferencji dokonują się w kilkuletnich interwałach. Niewielki odsetek absolwentów wskazał jako podstawę wyboru kierunku studiów sugestię nauczyciela w szkole (2,9%), jeszcze mniejszy – radę konsultanta orientacji zawodowej (1,2%). Uzyskane w odpowiedzi na omawiane pytanie informacje wskazują bardzo mały udział Uczelni w kreowaniu popytu na określone kierunki studiów. Staje się to równocześnie sugestią dla Uczelni dotyczącą jej działalności informacyjnej. Stanowi ona bowiem silny\nTabela 4. Jaka była główna przyczyna wyboru przez Pana/ią Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jako miejsca studiowania? Przyczyny wyboru UEK Renoma Uczelni Chęć studiowania w Krakowie Tylko tu był kierunek mnie interesujący Był najbliższy mojego miejsca zamieszkania Wpływ przyjaciół Wpływ rodziny Tradycje rodzinne Możliwość realizacji części studiów w j. angielskim lub za granicą Inne, proszę wpisać w kolejnym pytaniu Nie było innej możliwości Korzystne czesne w stosunku do innych uczelni\nLiczba 378 327 203 72 64 49 42 32 27 9 6\nProcent 58,8% 50,9% 31,6% 11,2% 10,0% 7,6% 6,5% 5,0% 4,2% 1,4% 0,9%\nTabela 5. Co wpłynęło na wybór przez Pana/ią kierunku studiów (pierwszego, bezpośrednio po szkole) (maks. 3 odpowiedzi)? Przyczyny wyboru kierunku studiów Zainteresowanie Perspektywa znalezienia pracy Rodzaj możliwej kariery Perspektywy dobrej pracy Przypadek Oczekiwania rodziców, tradycja w rodzinie Inne, proszę wpisać w kolejnym pytaniu Reklama Uczelni, informacje uzyskane w trakcie „Drzwi otwartych” Moda, wielu znajomych dokonało takiego wyboru Sugestia nauczyciela w szkole Rada uzyskana od specjalisty – konsultanta orientacji zawodowej\nLiczba 380 236 218 157 101 34 26 25 25 19 8\nProcent 58,8% 36,5% 33,7% 24,3% 15,6% 5,3% 4,0% 3,9% 3,9% 2,9% 1,2%\ninstrument równoważenia podaży i popytu na określone kwalifikacje na rynku pracy. To, co budzi poważny niepokój, to bardzo słaby udział działań orientacyjnych w rozwoju indywidualnym, prowadzonych przez szkołę lub inne instytucje. Badania pokazały, jak niewielki wpływ miały one na wybór kierunku studiów. Jest to konsekwencją braku odpowiednio rozwiniętych i obligatoryjnych oddziaływań na dzieci i młodzież, kształtujących ich wiedzę o sobie, rozwijających ich wgląd w siebie, a przez to pozwalających na bardziej świadome wybory kierunków własnego rozwoju. Ta konstatacja jest wzmacniana przez ujawniony w badaniach udział „przypadku” w dokonywanych wyborach. Stwarzana przez naszą Uczelnię możliwość studiowania drugiego kierunku studiów znajduje dość silny odzew wśród osób studiujących (zob. tab. 6). Może to wynikać z różnych przyczyn: lepszego dopasowania zainteresowań do istniejących na Uczelni kierunków, pojawienia się nowych zainteresowań, zgromadzenia doświadczeń, rozpoznania przyszłych możliwości i in. Przeprowadzone badanie pokazało popularność tego rozwiązania. Badani absolwenci podejmowali studia na drugim kierunku, niezależnie od\nuczelni, przy której ten kierunek był akredytowany. Wśród osób badanych 37,3% aktualnie studiuje lub studiowało równolegle drugi kierunek studiów. Odpowiednio: 62,2% nie podjęło studiów na drugim kierunku. Opisana tendencja do studiowania dodatkowego kierunku jest pozytywna; absolwent rozszerza swoje kwalifikacje zwiększając employability, co zwiększa jego szanse na rynku pracy oraz dywersyfikuje ścieżki możliwego rozwoju (kariery).\n1.3\tOczekiwania wobec studiów i pracy zawodowej Podjęcie studiów na określonym kierunku zazwyczaj wynika z antycypowanych korzyści, jakie studia wyższe mogą przynieść. Wyobrażenia o przyszłych możliwościach mogą być natury ogólnej lub konkretnej. Do tych pierwszych zaliczyć można wiedzę kulturową na temat prestiżu społecznego osób z takim cenzusem wykształcenia czy niejasne przeświadczenie o możliwościach znalezienia dobrej lub dobrze płatnej pracy. Do tych drugich – realizację wizji własnego rozwoju, o bardzo konkretnych kierunkach i tempie, możliwość rozwijania zainteresowań na wyższym poziomie.\nTabela 6. Czy studiuje Pan/i aktualnie (lub studiował/a) drugi kierunek? Studia na drugim kierunku Tak, studiuję (studiowałem/łam) Nie studiuję (nie studiowałem/łam) drugiego kierunku Brak odpowiedzi\nLiczba 241 402 3\nProcent 37,3% 62,2% 0,5%\nTabela 7. Czy podejmując studia, miał/a Pan/i wyobrażenia o możliwościach, jakie daje ukończenie studiów? Wyobrażenia o konsekwencjach studiów Tak, miałem/łam Nie, nie miałem/łam Brak odpowiedzi\nLiczba 509 134 3\nLiczba 439 203 4\nProcent 68,0% 31,4% 0,6%\nTabela 8. Czy te wyobrażenia uległy zmianie w trakcie studiów? Czy wyobrażenia uległy zmianie Tak, uległy zmianie Nie, nie uległy zmianie Brak odpowiedzi Źródło: dane empiryczne\nBiorący udział w badaniu absolwenci w znacznej liczbie mieli wyobrażenia o możliwościach, jakie daje ukończenie studiów (78,8%). Jedna piąta takich wyobrażeń nie miała (20,7%). Odpowiednie dane znajdują się w tab. 7. Zebrane w trakcie studiów doświadczenia i wiedza poddały weryfikacji wyobrażenia. Stąd możliwa ich korekta – zaobserwowana w naszych badaniach (dane zawarte w tab. 8). Badania pokazały, że „korekta” ma charakter dość zasadniczej zmiany percepcji tych możliwości u znaczącej liczby respondentów. Wyobrażenia uległy zmianie u 68% badanych, nie uległy zmianie u 31,4% badanych. Porównując z informacjami zawartymi w tab. 7: u 78% badanych posiadających wyobrażenia o przyszłych możliwościach i 20,7% nieposiadających takich wyobrażeń zmiana nastąpiła u 68%. Studia w sposób istotny konfrontują wyobrażenia z rzeczywistością. Pojawia się pytanie o stopień realizmu\nw kreowanym wizerunku studiów wyższych; okazuje się on słaby, skutkujący wyborami nieprzystającymi do rzeczywistości. Stanowi to istotne wyzwanie dla systemu edukacji lub wręcz dla poszczególnych uczelni. Wyobrażenia o możliwościach związanych z ukończeniem studiów mogą dotyczyć różnych sfer życia jednostki; zarówno związanych z pracą zawodową, jak i spoza niej (rodzina, społeczność, wyznanie, aktywność sportowa i in.). Sfera, która stała się przedmiotem badań, wiązała się z pracą i konsekwencjami, jakie niesie dla niej ukończenie studiów wyższych. W pytaniu dążono do ustalenia, jakie oczekiwania związane z pracą pojawiały się u badanych i z jaką częstotliwością (tab. 9). Uzyskane wyniki kształtują się następująco: najczęściej wskazano godziwe wynagrodzenie – wybrało je 77,4% respondentów. Omalże tak samo liczne było oczekiwanie, że praca będzie umożliwiała realizację celów zawodowych i życiowych (76,8% wskazań). Na trzecim miejscu uplasowało się oczekiwanie\nTabela 9. Jakie ma Pan/i oczekiwania związane z pracą, a wynikające z ukończenia studiów (zaznaczyć wszystkie właściwe odpowiedzi) ? Oczekiwania związane z pracą Wynagrodzenie godziwe Możliwość realizacji celów życiowych i zawodowych Znalezienie pracy bez trudności Osiągnięcie wysokiego statusu społecznego lub/i władzy Uruchomienie własnej działalności Inne, proszę zaznaczyć w kolejnym pytaniu Brak odpowiedzi\nLiczba 500 496 404 152 148 13 4\nProcent 77,4% 76,8% 62,5% 23,5% 22,9% 2,0% 0,6%\nTabela 10. Jak ważne są różne aspekty życia dla Pana/i? Proszę określić wartość aspektów wymienionych poniżej (maks. 5 odpowiedzi). Aspekty i ich ranga Pewność zatrudnienia Interesująca praca Wysokie zarobki Możliwości rozwoju Dogodny czas pracy Łatwość godzenia pracy z życiem osobistym Dobre stosunki międzyludzkie Możliwości awansu Prestiż społeczny Dobre warunki pracy Samodzielność w pracy\nBardzo duże 46,4% 53,7% 28,7% 53,7% 24,5% 39,6% 47,4% 31,2% 11,8% 35,6% 20,3%\nDuże 41,3% 41,6% 49,8% 38,5% 44,3% 39,0% 38,5% 50,9% 31,0% 52,6% 43,2%\nŚrednie 9,9% 3,3% 18,3% 5,4% 25,2% 16,9% 10,5% 14,1% 42,7% 9,1% 28,9%\nMałe 0,6% 0,0% 1,2% 0,6% 3,9% 2,9% 2,0% 2,3% 9,6% 0,9% 4,3%\nBardzo małe 0,3% 0,0% 0,3% 0,3% 0,8% 0,2% 0,2% 0,0% 3,6% 0,2% 1,9%\nznalezienia pracy bez trudności (62,5%). Te trzy wymienione oczekiwania związane z pracą znacząco różniły się od pozostałych liczbą wskazań. Kolejne było oczekiwanie osiągnięcia wysokiego statusu społecznego lub/i władzy (23,5%). Ostatnie wiązało się z możliwością uruchomienia własnej działalności biznesowej (22,9%). Problem godziwego wynagrodzenia, który najczęściej podnoszony był przez respondentów jako oczekiwanie związane z pracą po ukończeniu studiów, jest dodatkowo wzmacniany etapem rozwoju absolwentów osiągniętym w indywidualnym cyklu życia. W tej fazie życia uzyskiwanie systematycznego dochodu (zaspokojenie potrzeby bezpieczeństwa ekonomicznego) jest warunkiem skutecznego realizowania innych zadań rozwojowych. Pozostałe wskazane oczekiwania mają charakter ściślej związany ze specyfiką Uniwersytetu Ekonomicznego i kierunkami studiów wiążącymi je z działalnością menedżerską i biznesową. Praca zawodowa jest jednym z kluczowych aspektów życia jednostki. W badaniu dążono do ustalenia, jakie inne aspekty życia postrzegane są przez respondentów jako ważne, które z nich są bardzo ważne, a których wartość jest relatywnie niewielka. Wzięto pod uwagę takie aspekty, jak: pewność zatrudnienia, interesującą pracę, wysokie zarobki, możliwości rozwoju, dogodny czas pracy, możliwość godzenia pracy zawodowej z życiem osobistym, satysfakcjonujące relacje interpersonalne, szanse na awans, prestiż społeczny, dobre warunki pracy (w sensie fizycznego środowiska pracy) oraz autonomię w pracy. Stosowne dane zebrano w tab. 10. Analizując dane zawarte w tabeli, stwierdzić należy, że bezsprzecznie najważniejszym aspektem okazała się interesująca praca (95,3% respondentów wskazało ją\njako bardzo ważną lub ważną). Zbliżony wynik uzyskała kategoria „możliwość rozwoju” – 92,2% odpowiedzi „bardzo ważne” i „ważne”. Następne w kolejności co do liczebności okazały się „dobre warunki pracy”, „pewność zatrudnienia” i „dobre stosunki międzyludzkie” – odpowiednio 88,2%, 87,7%, 85,9%. Na dalszych pozycjach co do liczebności wskazań jako bardzo ważne lub ważne aspekty znalazły się: możliwości awansu (82,1%), szansa na work-life balance (78,6%), wysokie zarobki (78,5%), czas pracy (68,8%) i autonomia (63,5%). Relatywnie rzadziej wybierano „prestiż” jako ważny aspekt życia (42,8). Wyraźnie średnia i niska ranga wśród omawianych wartości przypisywana jest właśnie „prestiżowi społecznemu” (średnia: 42,7% wskazań, niska i bardzo niska – 13,2%). Średnie znaczenie jako aspekt życia mają także „samodzielność w pracy” (28,9% wskazań) oraz „dogodny czas pracy” (25,2%). Aspekty o małym i bardzo małym znaczeniu to – poza wskazanym już „prestiżem społecznym” – „dogodny czas pracy” (4,7%) oraz „samodzielność w pracy (6,2%). Analiza danych zawartych w tabeli 10 pokazuje, że z wyższym wykształceniem najsilniej wiążą się takie aspekty życia, jak: „znalezienie interesującej pracy” oraz „możliwość rozwoju”. Silnie ujawniają się też: „dobre warunki pracy”, „pewność zatrudnienia” oraz „satysfakcjonujące relacje interpersonalne”. Wartość zaś takich oczekiwań jak „osiągnięcie prestiżu społecznego”, „autonomia” oraz „dogodny czas pracy” okazała się relatywnie mała. Wydaje się, że omówione wybory respondentów wiążą się raczej z faktem uzyskania wyższego wykształcenia, a w mniejszym stopniu z kierunkiem tego wykształcenia. Odzwierciedlają one skalę wartości osób z wysokim cenzusem wykształcenia.\n1.4\tWsparcie w określeniu kierunków rozwoju zawodowego Problemem o dużym znaczeniu, związanym z decyzjami życiowymi dotyczącymi pracy zawodowej, jest zdobywanie wiedzy o sobie i potwierdzanie jej, szczególnie w latach poprzedzających podjęcie aktywności zawodowej. Niezmiernie istotne jest tu uzyskanie wsparcia od podmiotów zewnętrznych: szkoły, instytucji powołanych do takiej aktywności, specjalistów. Jednak w polskim systemie edukacji nie występuje wsparcie obligatoryjne, w sensie fragmentu procesu dydaktycznego, podporządkowanemu celowi, jakim jest kierowane samopoznanie lub uzyskiwanie wglądu w siebie uczniów/studentów. Ten rodzaj aktywności jest dostępny jako intencjonalne poszukanie wsparcia przez osobę doświadczającą takiej potrzeby. W istocie – okres studiów sprzyja pogłębionemu samopoznaniu, wspartemu przez doradców czy konsultantów. Badani absolwenci do pewnego stopnia potwierdzają możliwość uzyskania takiego wsparcia (zob. dane zamieszczone w tab. 11). Blisko 1/3 takie wsparcie uzyskała, pozostali – nie (67,5%). W następstwie odpowiedzi potwierdzających otrzymanie wsparcia zadano pytanie o osoby lub instytucje, z którymi badani mieli styczność i otrzymali wsparcie w zakresie orientacji zawodowej i/lub precyzowania celów życiowych w oparciu o wgląd w siebie. Otóż największy odsetek respondentów jako źródło pomocy i rady\nw ważnych kwestiach życiowych wskazał rodziców, przyjaciół i znajomych (16,9%). 11,3% wskazało Akademickie Biuro Karier, a 7,9% respondentów pomoc uzyskiwaną w trakcie zajęć dydaktycznych. Uczelnia wskazana została jako źródło pomocy także poprzez specjalne wydarzenia np. „Dni Otwarte” lub prezentacje firm na forum Uczelni (3,6%). Inne źródła wsparcia i pomocy wskazywane mniej licznie to: poradnie psychologiczno-zawodowe (5,4%), konsultanci ds. kariery (3,6%) oraz ośrodki orientacji zawodowej (1,5%). Zebrane dane zamieszczono w tab. 12. Analiza przedstawionych danych prowadzi do wniosku, że najczęstszym źródłem wsparcia są osoby bliskie. Ma ono zatem postać oddziaływań nieformalnych i o małym stopniu profesjonalizacji. Jest potrzebne, ale nie ma charakteru kompleksowej porady, obiektywnej i opartej na profesjonalnej diagnozie. Rola Uczelni w doradztwie jest większa (w sumie 22,8%), po części profesjonalna (Akademickie Biuro Karier), po części przypadkowa (proces dydaktyczny), a po części sytuacyjna („Drzwi otwarte” i prezentacje firm), zatem nie spełnia wymogów profesjonalnej pomocy. Pozostałe źródła wsparcia są nieliczne, dotyczą niewielkiej liczby badanych. Uzyskiwane korzyści są działem niewielu osób. Problem poradnictwa i orientacji zawodowej wydaje się być kluczowy do rozwiązania nie tylko w ramach Uczelni, ale szerzej w całym procesie edukacji.\nTabela 11. Czy uzyskał/a Pan/i kiedykolwiek wsparcie instytucji lub osób w zakresie lepszego samopoznania i uświadomienia (lub sformułowania) własnych celów życiowych i/lub zawodowych? Czy uzyskał/a wsparcie Tak, uzyskałem/łam Nie, nie uzyskałem/łam Brak odpowiedzi\nLiczba 206 436 4\nProcent 31,9% 67,5% 0,6%\nTabela 12. Jeśli tak, to proszę wskazać nazwę instytucji lub osobę. Instytucja lub osoba wspierająca Rodzice, przyjaciele, znajomi Biuro karier na Uczelni W trakcie zajęć dydaktycznych na Uczelni Poradnia psychologiczno-zawodowa Inne, proszę wpisać w kolejnym pytaniu Konsultanci ds. kariery Ośrodek orientacji zawodowej Profesjonaliści zawodowi – w trakcie „Drzwi otwartych” lub prezentacji firm na Uczelni\nLiczba 109 73 51 35 10 23 10\nProcent 16,9% 11,3% 7,9% 5,4% 1,5% 3,6% 1,5%\nzłonkostwo w organizacjach studenckich w trakcie studiów stanowi bardzo ważny czynnik wspierający rozwój zawodowy. Dzięki tego typu aktyw-\nnościom studenci mają nie tylko możliwość poszerzenia swojej wiedzy, działalność ta wspiera również rozwój praktycznych umiejętności. Udział w projektach, konferencjach, sympozjach czy też spotkaniach z pracodawcami w bardzo dużym stopniu wspiera nabywanie praktycznych, biznesowych doświadczeń. Niestety zdecydowana większość respondentów (68%) deklaruje, że w trakcie studiów nie była członkiem żadnej organizacji studenckiej. Oznacza to, że ponad 2/3 studentów nie skorzystało z szansy doskonalenia swoich kompetencji.\nZdecydowanie najczęściej wybieraną przez studentów formą aktywności jest przynależność do kół naukowych. Jest to zapewne wynikiem ich wielości, a także zróżnicowania pod względem tematyki. Osoby deklarujące przynależność do tego typu organizacji jako główną korzyść, wynikającą z angażowania się w jej działalność, wskazywali poszerzenie wiedzy dzięki spotkaniom z osobami, które również interesują się tego typu zagadnieniami (25,4%). Aspekt ten jest bardzo istotny ze względu na to, że wiedza specjalistyczna dotycząca specyfiki realizowanych zadań była najniżej ocenioną kompetencją przez absolwentów (szczegóły w dalszej części raportu). Na drugim miejscu wskazane zostało poszerzenie wiedzy i umiejętności dzięki realizacji ciekawych projektów (25,1%). Korzyść ta była z kolei najczęściej wymieniana przez osoby przynależące do AIESEC (35,7% wskazań). Ma to niewątpliwie związek ze złożonością realizowanych przez tę organizację projektów, które nierzadko mają charakter ogólnopolski lub międzynarodowy. Tego typu doświadczenia, jak również rozpoznawalność AIESEC były powodem tego, że jako istotną korzyść wskazywano również zwiększenie swoich szans na rynku pracy (28,6%). Członkowie NZS jako efekt swoich aktywności najczęściej wymieniali realizowanie ciekawych projektów (27,6%) oraz rozwój umiejętności związanych ze współpracą z innymi. Doskonalenie tej grupy kompetencji (zorientowanych\nna współdziałanie) stanowiło główny efekt działalności (według 28,6%) w ramach Erasmus Student Network (ESN). Dodatkowo, jak wspominano w odniesieniu do AIESEC, międzynarodowy charakter tej organizacji oraz złożoność projektów umożliwiła zdaniem 26,8% studentów zwiększenie im szans na rynku pracy. Główną korzyścią z angażowania się w działalność AZS jak również innych organizacji było doskonalenie umiejętności współpracy z innymi osobami (odpowiednio 38,2 i 28,9% wskazań). Analiza przedstawionych danych pozwala na sformułowanie bardzo istotnego wniosku. Angażowanie się w działalność różnego typu organizacji studenckich pozwala na rozwój lub nabywanie innych grup kompetencji. Można wywnioskować, że chcąc doskonalić swoją wiedzę, wskazane jest nawiązanie współpracy np. z kołem naukowym. Angażowanie się w ciekawe projekty, a więc doskonalenie kompetencji związanych z planowaniem, organizacją pracy i pracą zadaniową, może być osiągnięte dzięki przynależności do AIESEC lub NZS. Współpraca z innymi osobami może być rozwijana dzięki działalności NZS lub ESN. Wnioski te są bardzo ważne z punktu widzenia rozwoju zawodowego studentów i zwiększenia ich szans na rynku pracy. Wydaje się jednak, że studenci nie mają świadomości korzyści, jakie mogą osiągnąć dzięki współpracy z tego typu organizacjami.\nTabela 13. Korzyści osiągnięte dzięki angażowaniu się w działalność studencką Uzyskane korzyści\nNazwa organizacji Erasmus Koło Student naukowe Network\nRealizowałem ciekawe projekty, które poszerzyły moją wiedzę i umiejętności\nPoszerzyłem swoją wiedzę dzięki wspólnym spotkaniom z osobami, które też interesują się tymi zagadnieniami\nNauczyłem/am się współpracować z innymi osobami\nZwiększyłem/am swoje szanse na rynku pracy, gdyż pracodawcy biorą taką działalność pod uwagę W moim odczuciu dzięki tej aktywności nie uzyskałem/am żadnych korzyści Źródło: dane empiryczne\n2.2\tFormy rozwoju kompetencji poza Uczelnią Studia wyższe pozwalają na pozyskanie istotnej, z punktu widzenia dalszego rozwoju zawodowego, wiedzy oraz umiejętności. Jednak ze względu na charakter tej formy kształcenia oraz specyfikę indywidualnych obszarów rozwojowych oraz predyspozycji każdego studenta nie ma możliwości, by każda osoba kończąca studia była w równym stopniu przygotowana do wejścia na rynek pracy. W tym celu tak istotne jest podejmowanie dodatkowych inicjatyw ukierunkowanych na doskonalenie posiadanych lub nabywanie nowych kompetencji. Ponad połowa respondentów (56,2%) uczestniczyła w trakcie studiów w dodatkowych kursach i szkoleniach, które umożliwiły nabycie lub rozwój kompetencji wymaganych na rynku pracy. Studenci zdecydowanie najczęściej korzystają z oferty podmiotów zewnętrznych. W większości grup rozwijanych kompetencji zajmują oni albo pierwsze miejsce pod względem wskazań, albo znajdują się w czołówce. Należy podkreślić, że pomimo wysokiej jakości nauczania języków obcych w naszej Uczelni, ponad 40% studentów doskonalących swoje umiejętności w tym obszarze\nkorzysta z usług dostawców zewnętrznych. Być może warte rozważenia jest zatem organizowanie dodatkowych kursów realizowanych przez Studium Języków Obcych naszej Uczelni. W zakresie kompetencji społecznych pierwsze miejsce pod względem wskazań zajmują organizacje studenckie. 16,5% respondentów wskazało je jako podmioty, które wspierają rozwój studentów w zakresie komunikacji interpersonalnej czy np. współpracy zespołowej. W rozwoju tych kompetencji wysokie miejsce zajmuje również Akademickie Centrum Kariery. Blisko 14% respondentów stwierdziło, że korzystało ze szkoleń przez nie oferowanych. Bardzo niski jest udział podmiotów uczelnianych w rozwoju specjalistycznych kompetencji związanych z wykonywanymi przez studentów zawodami. Niezbędne wiedza i umiejętności są rozwijane w głównej mierze przez firmy zewnętrzne poza Uczelnią lub na Uczelni, np. w ramach akademii biznesowych lub specjalnych spotkań. Sytuacja ta nie dotyczy obsługi programów komputerowych, gdyż kompetencje umożliwiające korzystanie z nich są zdaniem respondentów doskonalone głównie przez wykładowców z naszej Uczelni.\nTabela 14. Organizatorzy dodatkowych kursów i szkoleń Nazwa organizatora Akademickie Centrum Kariery\nFirmy zewnętrzne organizowały je na Uczelni\nFirmy zewnętrzne poza Uczelnią\nKompetencje społeczne (komunikacja interpersonalna, współpraca zespołowa, umiejętności dydaktyczne etc.)\nKompetencje specjalistyczne związane z pracą zawodową (np.: kurs maklera giełdowego, kurs agenta nieruchomości, audytora)\nUmiejętności informatyczne (np.: obsługa specjalistycznych programów, kursy programowania etc.) Studia podyplomowe\nNależy zwrócić uwagę na fakt bardzo niskiego poziomu korzystania z oferty studiów podyplomowych oraz kursów e-learningowych. Nasza Uczelnia dysponuje bogatą ofertą studiów podyplomowych realizowanych przez katedry, a w szczególności przez Krakowską Szkołę Biznesu. Wydaje się, że studenci wielokrotnie nie mają świadomości, że ukończenie studiów I stopnia pozwala im na kontynuowanie edukacji w formie studiów podyplomowych, dających możliwość kompleksowego rozwoju wyprofilowanych pod kątem zawodów kompetencji. Dostępna na Uczelni platforma Moodle może stanowić również podstawę do współpracy z podmiotami zewnętrznymi, na przykład pracodawcami. Na dostępnej platformie firmy zainteresowane pozyskiwaniem naszych absolwentów lub studentów mogą zamieszczać posiadane przez siebie kursy e-learningowe z zakresu określonych kompetencji. Z jednej strony pozwoli to studentom poszerzać wiedzę i rozwijać umiejętności, z drugiej zaś lepiej przygotuje ich do pracy na konkretnych stanowiskach. Jako główny powód podjęcia dokształcenia w postaci dodatkowych kursów i szkoleń uczestnicy wskazywali rozbieżności pomiędzy posiadanymi a pożądanymi przez pracodawców kompetencjami. Wymieniane najczęściej powody, takie jak: „chęć zwiększenia szans na rynku pracy poprzez poszerzenie posiadanych kompetencji”, „chęć poszerzenia kompetencji, które nie zostały wystarczająco rozwinięte w trakcie studiów” czy „chęć rozwoju pożą-\ndanych przez pracodawców kompetencji” wskazuje, że blisko 40% respondentów identyfikuje lukę pomiędzy tym, czego nauczyli się w trakcie studiów, a tym, czego może oczekiwać od nich pracodawca. Wymienianie najczęściej jako powodu podjęcia dodatkowego dokształcania (14,7%) „chęci zwiększenia swoich szans na rynku pracy” może wynikać z oczekiwań pracodawców. Studenci przejawiający większą inicjatywę w trakcie studiów są lepiej postrzegani, a „ukierunkowanie na własny rozwój” jest jedną z najczęściej pożądanych od absolwentów kompetencji. Inną formą rozwoju, pozwalającą również na nabycie doświadczenia biznesowego, jest podejmowanie współpracy z organizacjami w formie praktyk lub staży. Tego typu aktywność pozwala na wykorzystanie posiadanej już wiedzy w praktyce, ale umożliwia także na dokonanie samooceny kompetencji i określenie dalszych kierunków i sposobów doskonalenia. Ponad 60% respondentów odbyło w trakcie studiów praktyki zawodowe lub staże, zarówno krajowe, jak i zagraniczne. Najwyżej studenci cenili te praktyki i staże, które wiązały się z wyjazdem zagranicznym lub były efektem ich własnej inicjatywy. Odsetek opinii wskazujących na pozytywny wpływ tych programów na rozwój zawodowy kształtował się na poziomie odpowiednio 87% oraz 77%. Bardzo dobrze oceniony został również wpływ praktyk realizowanych w ramach programów krajowych. W tym przypadku udział odpowiedzi pozytywnych był bliski 64%.\nTabela 15. Powody udziału w dodatkowych kursach i szkoleniach Powody udziału w dodatkowych kursach i szkoleniach Chęć zwiększenia swoich szans na rynku pracy poprzez poszerzenie posiadanych kompetencji Zainteresowanie tematyką kursu i szkolenia Chęć poszerzenia wiedzy i umiejętności, których moim zdaniem nie rozwinąłem wystarczająco w trakcie studiów na UEK Chęć rozwoju kompetencji, które są wymagane przez pracodawcę, a nie są przedmiotem kształcenia na UEK Konieczność pozyskania odpowiednich certyfikatów, uprawnień, ze względu na planowaną pracę zawodową Inne, proszę wpisać w kolejnym pytaniu Pojawiła się możliwość uczestniczenia w nich na preferencyjnych warunkach finansowych (lub bezpłatnie) Brak odpowiedzi\nTabela 16. Ocena praktyk i staży Rodzaj praktyki/stażu Obowiązkowe praktyki w trakcie studiów\nPraktyki oferowane w ramach programów krajowych\nPraktyki/ staże z własnej inicjatywy\nBardzo duży, wiele się nauczyłem/am, zdobyłem/am interesujące doświadczenia\nDuży, pozyskałem/am cenną wiedzę i umiejętności, które będę mógł wykorzystać w przyszłości\nŚredni, część doświadczeń, wiedzy i umiejętności wykorzystam w przyszłości\nNiski, niewiele doświadczeń, wiedzy i umiejętności z praktyk i staży będę w stanie wykorzystać w przyszłości\nBardzo niski, myślę, że nie nauczyłem się niczego, co będę mógł wykorzystać w przyszłości\nWpływ na rozwój zawodowy\nLiczba respondentów, którzy zadeklarowali udział w poszczególnych formach praktyk, staży Źródło: dane empiryczne\nZdecydowanie gorzej ocenione zostały praktyki i staże realizowane w ramach obowiązkowych praktyk w trakcie studiów. Udział odpowiedzi wskazujących na ich pozytywny wpływ na rozwój kariery zawodowej wynosił zaledwie 28%, a blisko 40% respondentów jest zdania, że praktyki te w niewielkim stopniu przyczyniły się do nabycia praktycznych umiejętności. Sytuacja ta może być efektem nierzetelnego traktowania swoich obowiązków przez pracodawców i zlecania studentom zadań niezwiązanych z wcześniejszymi ustaleniami i rzeczywistymi zadaniami przypisanymi do tych stanowisk. Rozwiązaniem tego problemu może być zbudowanie stałej współpracy z organizacjami oferującymi praktyki i staże naszym absolwentom oraz, być może, stworzenie systemu certyfikacji godnych polecenia pracodawców.\n2.3\tRodzaj i zakres wsparcia rozwoju w trakcie studiów Jak wskazano w pierwszej części raportu, profil studentów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jest zróżnicowany ze względu na zainteresowania, rodzaj ukończonej szkoły czy też powody podjęcia studiów. Dodatkowo wyniki badań pokazują, że pomimo tego, iż większość\nz respondentów miała wyobrażenia na temat perspektyw zawodowych po ukończeniu studiów, uległy one dość istotnym zmianom. Czynniki te powodują, że wskazane jest, by studenci otrzymywali wsparcie w dookreślaniu ich perspektyw zawodowych i w planowaniu kariery. Na podstawie analizy pozyskanych informacji należy stwierdzić, że wciąż zbyt mała grupa studentów korzysta z dostępnych im form pomocy. Co czwarty student naszej Uczelni (42,3%) korzystał w trakcie studiów ze wsparcia Akademickiego Centrum Kariery. Najczęściej studenci korzystali z opracowanej bazy oferowanych praktyk i staży w Polsce oraz z organizowanych przez ACK UEK Targów Pracy. Ten typ działalności nie pozwala jednak studentom na lepsze poznanie siebie oraz zidentyfikowanie branż i stanowisk, na których mogliby się realizować i które są zgodne z ich kompetencjami. Pomimo niskiego poziomu zainteresowania wśród studentów działalnością ACK, większość z nich jest zadowolona z jakości oferowanego wsparcia. Niemal każda jego forma przez zdecydowaną większość respondentów oceniona została pozytywnie. Jedynie w przypadku „doradztwa zawodowego” udział odpowiedzi pozytywnych kształtuje się na poziomie nieznacznie poniżej 50%.\nOcena oferty praktyk i staży w Polsce.\nZdecydowanie najlepiej oceniona został oferta praktyk i staży w Polsce. Udział ocen pozytywnych kształtuje się na poziomie 71%, na drugim miejscu znajdowały się informacje na stronie in-\nternetowej ACK – 70% ocen pozytywnych. W odniesieniu do obu tych form wsparcia zdecydowanie najniższy był również odsetek ocen negatywnych – na poziomie 6%.\nTabela 17. Ocena różnych form wsparcia oferowanych przez ACK Jakość oferowanego wsparcia Forma wsparcia ACK\nBardzo wysoka, otrzymałem pełne i kompleksowe wsparcie\nŚrednia, niektóre Wysoka, elementy były otrzymałem istotne istotnym wsparciem wsparcie w rozwoju\nNiska, niewiele elementów wspierało mnie w rozwoju\nBardzo niska, oferowane wsparcie nie jest przydatne\nSzkolenia realizowane przez ACK\nDoradztwo zawodowe Oferta praktyk i staży w Polsce Oferta zagranicznych praktyk i staży Informacje na stronie internetowej www.kariery.uek.krakow.pl, www.startus.pl Spotkania z pracodawcami Targi Pracy\n17,5% 27,4% 20,5%\n30,0% 43,7% 32,5%\n27,5% 22,3% 27,7%\n11,3% 5,6% 9,6%\n13,8% 1,0% 9,6%\nWśród dodatkowych opinii i uwag respondentów dotyczących funkcjonowania ACK znalazły się między innymi następujące informacje: hhW zakresie ofert pracy – więcej ofert z polskich przedsiębiorstw, więcej ofert pracy w samorządach. hhW odniesieniu do różnych form wsparcia:  udostępnienie na stronie testu na kompetencje zawodowe, udostępnienie testu preferencji zawodowych, przygotowanie profilów pracodawców, zamieszczenie prezentacji firm – potencjalnych pracodawców – zagadnienia znajdowały się w zakresie zadań zrealizowanego przez ACK projektu „Diagnoza i rozwój kompetencji wyznacznikiem sukcesu na rynku pracy” i są obecnie dostępne dla studentów na stronie ACK lub w formie wydrukowanego poradnika,  organizowanie spotkań ze studentami pierwszego roku i uświadamianie im wyzwań i trendów na rynku pracy, prezentowanie im działalności ACK,  organizowanie spotkań byłych praktykantów z osobami, które już zakończyły praktyki, by wymienić się opiniami i wnioskami,\n opracowanie programów promocji najlepszych studentów UEK potencjalnym pracodawcom,  opracowanie poradnika i programu wsparcia dla osób chcących założyć własną działalność gospodarczą,  zorganizowanie zajęć dotyczących planowania kariery i wyboru odpowiedniego zawodu,  organizowanie spotkań z pracodawcami i specjalistami zatrudnionymi na określonych stanowiskach, na które mogą aplikować absolwenci uczelni. hhW zakresie szkoleń:  organizowanie większej ilości szkoleń z zakresu umiejętności miękkich – komunikowanie się, współpraca zespołowa, autoprezentacja,  szkolenia z zakresu umiejętności „twardych” – Excel, programy komputerowe, księgowość, kadry, VAT, SAP,  organizowanie warsztatów praktycznych i symulacji z zakresu prowadzenia własnego biznesu,  szkolenia z zakresu możliwości pozyskania różnych form dofinansowania ze środków unijnych,\nTabela 18. Osoby przekazujące informacje o możliwościach zawodowych Osoby przekazujące informacje Czego informacje dotyczyły\nStanowisk pracy, na których można znaleźć zatrudnienie Zadań, jakie mogę wykonywać w organizacjach po ukończeniu swojej specjalności Wiedzy i umiejętności, które będę mógł/mogła wykorzystywać Innych zawodów, jakie są oferowane na rynku pracy dla absolwentów UEK Wiedzy i umiejętności, jakie musi Pan/Pani rozwinąć, by aplikować na wybrane stanowisko Form i sposobów indywidualnego rozwoju, by uzyskać niezbędne kompetencje\nDoradca zawodowy (nie z UEK)\nPracownik UEK, prowadzący zajęcia\nPracodawca prezentujący się w UEK\nRodzina, koledzy, znajomi\n szkolenia z zakresu prowadzenia rozmów kwalifikacyjnych w języku angielskim. hhW zakresie praktyk:  większa liczba praktyk zagranicznych,  oferty wolontariatu,  grupowanie praktyk pod kątem specjalności/kierunków studiów,  więcej ofert praktyk z małych miast. Istotną informacją jest również to, że wśród odpowiedzi pojawiały się również te, wskazujące na niską świadomość wśród studentów istnienia Akademickiego Centrum Kariery. Respondenci podkreślali, że ważnym elementem byłoby przekazanie informacji, jakie korzyści może uzyskać student dzięki nawiązaniu współpracy z ACK. Większość absolwentów jest zdania, że w trakcie studiów nie otrzymała informacji na temat możliwości zawodowych, jakie będzie posiadać po ich zakończeniu. Jedynie 32% respondentów deklaruje, że pozyskało tego typu wiedzę. Osobami, wymienianymi najczęściej jako te, które udzielają informacji o możliwościach zawodowych, są wykładowcy. Należy jednak zwrócić uwagę, że osoby te przekazują w głównej mierze informacje na temat konkretnych zadań i kompetencji wymaganych na stanowiskach pracy, które są zbieżne bądź z realizowanym przedmiotem, bądź ze specjalnością, na której wykładają. W niewielkim zakresie osoby te przekazują wiedzę na temat innych stanowisk i zawodów. Powoduje to, że student ma wiedzę, jaką pracę może wykonywać po konkretnej specjalności, jednak często nie ma świadomości tego, czy jest ona zgodna z jego predyspozycjami i czy nie ma innych stanowisk, które w większym stopniu odpowiadają jego oczekiwaniom.\nWartości procentowe wyliczone były dla grupy respondentów, którzy deklarowali pozyskanie informacji o możliwościach zawodowych. Uwzględniono również wielokrotne odpowiedzi. Należy również zwrócić uwagę, że studenci w niewielkim stopniu uzyskują wiedzę na temat tego, w jaki sposób mogą się rozwijać, by pozyskać niezbędne do objęcia konkretnego stanowiska pracy kompetencje. Relatywnie nisko oceniona została także dostępność informacji na temat wymagań w zakresie wiedzy i umiejętności w odniesieniu do konkretnych stanowisk pracy. Obecnie, dzięki opublikowaniu poradnika rozwoju zawodowego dla studentów, będą oni mieli większe możliwości poznania oczekiwań pracodawców, a wykorzystując dostępne na stronie internetowej ACK narzędzie – zweryfikować swoje kompetencje i poznać potencjalne stanowiska pracy.\n2.4\tOcena kształcenia na UEK Działalność dydaktyczna jest jedną z kluczowych funkcji realizowanych na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Głównym jej celem jest przekazywanie studentom wiedzy oraz rozwój ich umiejętności w sposób umożliwiający pełnienie w przyszłości różnych ról zawodowych. Z tego względu istotne jest, by absolwenci naszej Uczelni wysoko oceniali jakość procesu dydaktycznego, gdyż to od niego zależy możliwość osiągnięcia sukcesu na rynku pracy. Program studiów częściowo spełnił oczekiwania absolwentów – takiego zdania jest blisko 73% badanych. Jedynie 15% uważa, że program spełnił całkowicie lub przewyższył je. Należy uznać, że udział procentowy odpowiedzi wskazujących na zgodność oczekiwań z rzeczywistością jest zbyt niski. Może to wynikać zarówno z braku świadomości studentów tego, co będzie przedmiotem studiów, ale również niepełnego dopasowania programów i treści nauczania do potrzeb i wymagań rynku pracy.\nTabela 19. Poziom spełnienia oczekiwań związanych z programem studiów Poziom spełnienia oczekiwań związanych z programem studiów Przewyższył je Spełnił je całkowicie Spełnił je częściowo Nie spełnił Brak odpowiedzi\n10 84 470 75 7\n1,5% 13,0% 72,8% 11,6% 1,1%\nTabela 20. Deklaracje co do ponownego wyboru tego samego kierunku studiów Chęć ponowienia wyboru kierunku studiów Zdecydowanie tak Raczej tak Raczej nie Zdecydowanie nie Nie wiem Brak odpowiedzi\nLiczba 106 289 148 64 33 6\nProcent 16,4% 44,7% 22,9% 9,9% 5,1% 0,9%\nWskazany poziom spełnienia oczekiwań względem programu studiów nie wpływa jednak negatywnie na ocenę słuszności podjęcia takiego kierunku kształcenia. Ponad 60% badanych twierdzi, że mogąc dokonać wyboru ponownie, „raczej” lub „zdecydowanie” podjęłoby studia na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Odmiennego zdania jest 32,8% badanych. Absolwenci naszej Uczelni wysoko oceniają posiadane kompetencje, które są kluczowe z punktu widzenia oferowanych przez pracodawców stanowisk. Najwyżej ocenione zostały umiejętności związane z obsługą pakietu Office – udział odpowiedzi „dobra” lub „bardzo dobra” wynosi 81%.\nNa drugim miejscu znajdują się te związane ze współpracą (udział pozytywnych na poziomie 74%). Najniżej oceniona została znajomość drugiego języka obcego – blisko połowa absolwentów ocenia swoje kompetencje w tym obszarze na poziomie „nisko” lub „bardzo nisko” oraz znajomość specjalistycznych programów komputerowych. Udział ocen negatywnych dotyczących tej kompetencji wynosi 31%, a pozytywnych 38%. Należy zwrócić uwagę również na fakt, że jedynie połowa respondentów (50,5%) oceniła pozytywnie swoją wiedzę specjalistyczną związaną z wykonywanym zawodem. Ten komponent kompetencji zawodowych\nTabela 21. Samoocena kompetencji bezpośrednio po zakończeniu studiów Obszar oceny Wiedza specjalistyczna związana z wykonywanym zawodem Znajomość pierwszego języka obcego Znajomość drugiego języka obcego Umiejętność obsługi komputera – pakiet MSOffice Umiejętność obsługi komputera – programy specjalistyczne Umiejętności związane z komunikowaniem się (np.: autoprezentacja, umiejętności prezentacyjne, argumentowanie i perswazja, aktywne słuchanie, przekazywanie informacji) Umiejętności związane ze współpracą (współpraca w zespole, koordynowanie zadań, radzenie sobie z konfliktami, organizacja pracy, angażowanie i motywowanie innych) Umiejętności związane z podejmowaniem decyzji (analityczne i strategiczne myślenie, umiejętność pracy pod presją czasu, myślenie kompleksowe, przejmowanie odpowiedzialności) Umiejętności związane z efektywnością działania (ukierunkowanie na cel, radzenie sobie w trudnych sytuacjach, organizacja pracy własnej, dążenie do własnego rozwoju)\n1,9% 2,6% 14,7% 1,2% 12,7%\n11,3% 5,9% 32,0% 3,9% 18,3%\n34,7% 25,2% 30,7% 12,1% 29,6%\n40,1% 36,4% 14,7% 39,9% 26,8%\n10,4% 28,2% 6,2% 41,2% 11,0%\nDodatkowe oczekiwania związane z pracą zawodową\npowinien być oceniony zdecydowanie wyżej. Umiejętności obsługi programów komputerowych czy też te związane z komunikowaniem się, współpracą zespołową można rozwijać również poza Uczelnią. Wiedza specjalistyczna wymaga jednak profesjonalizmu i może być zapewniana w głównej mierze przez instytucje, takie jak uczelnie. Wyniki badań wskazują również, że tylko 44,6% absolwentów jest zdania, że studia dobrze przygotowały ich do pracy zawodowej, podczas gdy odmiennego zdania jest aż 41% badanych. Sytuacja ta jest niekorzystna i może wynikać zarówno z faktu niedopasowania treści zajęć do zadań na stanowisku pracy lub z braku świadomości studentów co do oczekiwań pracodawców. Należy jednak uznać, że zdecydowana większość studentów w momencie kończenia studiów posiada już doświadczenia zawodowe i jest w stanie zweryfikować poziom dopasowania swoich kompetencji do wymagań pracodawców. Wniosek ten wskazuje zatem, że bardziej prawdopodobnym powodem opinii absolwentów, wskazującej na niewłaściwe przygotowanie do pracy zawodowej, jest nie w pełni adekwatny do oczekiwań rynku program i treści nauczania.\n2.5\tOczekiwania względem pracy Zdecydowana większość absolwentów jest świadoma tego, czym chce się zajmować w życiu i na jakich stanowiskach zamierza pracować. 70% badanych zadeklarowało, że w trakcie studiów doprecyzowało swoje cele zawodowe i określiło konieczne do podjęcia działania w perspektywie długookresowej – należy dodać, że cele te i oczekiwania uległy dość znacznym modyfikacjom w odniesieniu do tych, jakie mieli absolwenci w momencie rozpoczynania studiów. Głównym, dodatkowym oczekiwaniem, jakie wiążą absolwenci z pracą zawodową, jest zapewnienie rodzinie odpowiedniego statusu i stylu życia – takiej odpowiedzi udzieliło 45% badanych. Na drugim miejscu pod względem wskazań pojawił się rozwój indywidualnych zainteresowań (33% odpowiedzi). Wśród dodatkowych oczekiwań pojawiały się te, związane z samorealizacją i podejmowaniem ciągłych wyzwań. Część osób wskazała również na podejmowanie obecnie pracy zawodowej tylko i wyłącznie w celu pozyskania funduszy na rozpoczęcie własnego biznesu.\nTabela 22. Dodatkowe oczekiwania związane z pracą zawodową Dodatkowe cele związane z pracą zawodową Rozwijanie swoich zainteresowań Wyjeżdżanie za granicę – poznawanie innych kultur Zapewnienie rodzinie odpowiedniego statusu i stylu życia Inne, proszę wpisać w kolejnym pytaniu Brak odpowiedzi\nLiczba 211 114 291 14 16\nProcent 32,7% 17,6% 45,0% 2,2% 2,5%\nTabela 23. Sposoby osiągania sukcesu w miejscu pracy Sposoby Intensywny rozwój poprzez naukę, szkolenia i treningi Osiąganie wysokiej efektywności pracy Doskonalenie specyficznych umiejętności (np. podejmowania decyzji, przywództwa) Tworzenie własnego wizerunku w organizacji (by inni postrzegali nas jako osobę skuteczną) Duże zaangażowanie w pracę (w tym dłuższy czas pracy/przebywania w pracy) Posiadanie własnego zaplecza jako nauczyciel, mentor Posiadanie własnego lobby w organizacji Tworzenie własnego wizerunku w organizacji Politykowanie w organizacji (gry polityczne, koalicje i in.) Inne, proszę wpisać w kolejnym pytaniu Brak odpowiedzi\nLiczba 309 107 86 68 49 9 4 1 2 5 6\nProcent 47,8% 16,6% 13,3% 10,5% 7,6% 1,4% 0,6% 0,5% 0,3% 0,8% 0,9%\nZdaniem blisko połowy absolwentów (48%) najlepszym sposobem na osiągnięcie sukcesu w przyszłej pracy zawodowej jest podejmowanie działań ukierunkowanych na rozwój. Działania te obejmują w głównej mierze samokształcenie, szkolenia, kursy i treningi. Ważne dla respondentów jest również osiąganie wysokiej efektywności w pracy (17%) oraz doskonalenie specyficznych umiejętności (13%) Wśród dodatkowych sposobów wskazane zostały: silne ukierunkowanie na cel, przedsiębiorczość, inicjatywa, pewność siebie i konsekwencja w działaniu. Warte pod-\nkreślenia jest silne ukierunkowanie absolwentów na własny rozwój. Jest to zgodne z ideą life-long learning. Zarówno w celach pracy zawodowej, jak i sposobach osiągnięcia sukcesu podkreślano wielokrotnie konieczność ciągłego poszerzania posiadanej wiedzy i umiejętności. Branżą, która wymieniana była najczęściej przez absolwentów jako preferowana, była branża finansowa – 38,4% wskazań. Jest to niewątpliwie związane z bardzo dynamicznym jej rozwojem, który obejmuje nie tylko sektor bankowy, ale również organizacje i podmioty świadczące różnego typu usługi w tym zakresie. Stosunko-\nTabela 24. Branże preferowane przez studentów Branża Usługi finansowe i bankowe Handel Konsulting Administracja publiczna Przemysł i budownictwo Reklama, marketing PR Nauka i szkolnictwo Zasoby ludzkie (HR) IT, telekomunikacja Sport i aktywność fizyczna Kultura i sztuka Bezpieczeństwo i organizacje militarne Zdrowie i pomoc społeczna/socjalna Inne, brak odpowiedzi\nLiczba 248 74 76 71 44 17 15 15 12 12 12 6 1 42\nProcent 38,4% 11,5% 11,8% 11,0% 6,8% 2,6% 2,3% 2,3% 1,9% 1,9% 1,9% 0,9% 0,2% 6,5%\nwo często jako miejsce pracy wymieniana była również administracja publiczna. Obserwując trendy na rynku, można stwierdzić, że organizacje rządowe i samorządowe w coraz większym stopniu stają się z punktu widzenia absolwentów interesującym pracodawcą. 90% absolwentów zamierza poszukiwać pracy na rynku krajowym, przy czym połowa z nich chce znaleźć zatrudnienie na lokalnym rynku pracy. Jedynie co jedenasty absolwent zakłada poszukiwanie pracy na rynkach zagranicznych (8,7%). Wyniki tych badań mogą wskazywać na wciąż niską mobilność młodych pracowników, z drugiej jednak strony informacja o tym, że tylko 8,7% osób rozważa możliwość podjęcia pracy za granicą, wskazuje, że rynki europejskie nie są już tak atrakcyjne dla absolwentów.\n2.6\tSytuacja zawodowa w trakcie studiów Wyniki badań dotyczące sytuacji zawodowej absolwentów wskazują na to, że jest ona bardzo dobra. Ma to związek nie tylko z faktem posiadania zatrudnienia, ale także z jego specyfiką, która w bardzo dużym stopniu jest związana z kierunkiem wykształcenia. 83% studentów naszej Uczelni rozpoczęło pracę zawodową już w trakcie studiów. Zatrudnienie podejmowano równie często na ostatnim roku studiów jak na wcześniejszych latach (w obu przypadkach 33% wskazań). Blisko 15% respondentów podjęło zatrudnienie jeszcze przed rozpoczęciem studiów. Najczęstszym źródłem informacji o pracy były ogłoszenia. W ten sposób zatrudnienie znalazło 42% studentów. Drugim najczęściej wymienianym sposobem były informacje o wakatach pozyskane od kolegów i znajomych (23%). Dość istotne znaczenie odgrywają również praktyki i staże – 8,4% badanych rozpoczęło pracę po ich odbyciu. Stosunkowo niewielka grupa studentów, bo zaledwie 0,8%, założyła własną działalność gospodarczą. Biorąc również pod uwagę informacje o tym, że studentom brakuje w ofercie ACK wsparcia w zakresie prowadzenia własnego biznesu, należy rozważyć, czy ta forma aktywności zawodowej nie powinna być w większym stopniu promowana.\nTabela 25. Preferowany rynek zatrudnienia Rynek zatrudnienia Na rynku lokalnym Na rynku krajowym Za granicą Brak odpowiedzi\nLiczba 292 291 56 7\nProcent 45,2 45,0 8,7 1,1\nTabela 26. Odsetek zatrudnionych studentów w trakcie studiów Osoby posiadające zatrudnienie w trakcie studiów Tak Nie Brak odpowiedzi\n536 103 7\n83,0 16,0 1,0\nTabela 27. Sposoby znalezienia pracy Źródła informacji o pracy Była to praca z ogłoszenia Uzyskałem/łam informację i wsparcie osób znajomych Dostałem/łam pracę po praktyce/stażu/ stypendium Praca w firmie rodzinnej Założyłem/łam własną firmę Podjąłem pracę w studenckiej agendzie na Uczelni Inne Brak odpowiedzi\n19 5 3 42 101\n2,9 0,8 0,5 6,5 15,6\nOKRES PO UKOŃCZENIU STUDIÓW\n3.1\tObecna sytuacja zawodowa\nierwszy rok po ukończeniu studiów w wielu przypadkach ma bardzo duże znaczenie dla dalszego rozwoju zawodowego. Absolwenci wielokrotnie\npodejmują pierwszą pracę, która jest ściśle związana z ich planami zawodowymi i mają możliwość zweryfikowania poziomu swojego przygotowania do pełnienia określonych ról w organizacji.\nMoment podjęcia zatrudnienia\nW okresie 12–18 miesięcy po ukończeniu studiów pracę posiadało ponad 87% absolwentów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Zdecydowanie najczęściej absolwenci podejmowali pracę jeszcze w trakcie studiów (52,4%) oraz w pierwszym roku po ukończeniu studiów (23%). 6% absolwentów deklaruje, że pracę rozpoczęło jeszcze przed studiami. Sytuacja taka jest bardzo korzystna i wskazuje, że studia na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie w istotny sposób wspierają podjęcie zatrudnienia wśród młodych osób. Sytuacja, w której dziewięciu na dziesięciu absolwentów znajduje zatrudnienie do roku po ukończeniu studiów, stanowi niewątpliwie atut naszej Uczelni. Bardzo istotny jest również fakt, że blisko połowa absolwentów w okresie od 12 do 18 miesięcy od ukończenia studiów zdobywała doświadczenia zawodowe u więcej niż jednego pracodawcy. Jedynie 41% badanych\nstwierdziło, że pracuje w tym samym miejscu, w którym rozpoczęli swoją karierę zawodową. Co piąty absolwent zmienił już raz pracodawcę, 13,6% deklaruje, że zmiany dokonywali dwukrotnie, a podobna pod względem liczności grupa (13,5%) dokonywała zmiany pracodawcy więcej niż trzykrotnie. Sytuacja ta w odniesieniu do osób, które pracują u tego samego pracodawcy lub zmieniały miejsce pracy raz lub dwukrotnie może być interpretowana jako zjawisko pożądane. Może się bowiem okazać, że osoby te w sposób świadomy kształtują swoją karierę zawodową wybierając takie organizacje, które oferują im zatrudnienie na stanowiskach zgodnych z ich oczekiwaniami i kompetencjami. W odniesieniu do osób, które zmieniły już miejsce pracy trzykrotnie lub więcej, należy rozważyć, na ile poprzednie miejsca pracy były zgodne z profilem wykształcenia i posiadanymi wiedzą, umiejętnościami i predyspozycjami, a na ile stanowiły tylko etap przejściowy.\nTabela 28. Moment podjęcia zatrudnienia Kiedy rozpoczął/ęła Pan/i pracę zawodową Jeszcze przed studiami W trakcie studiów W pierwszym roku po ukończeniu studiów W późniejszym okresie po ukończeniu studiów Brak odpowiedzi\nLiczba 13 108 47 6 32\nProcent 6,3 52,4 22,8 2,9 15,5\nPozytywnie należy również interpretować informacje o tym, że ponad 57% respondentów twierdzi, iż wykonywana obecnie praca jest zgodna z kierunkiem ich wykształcenia. Oznacza to, że wykorzystują oni pozyskaną wiedzę i umiejętności na zajmowanych stanowiskach. Odmiennego zdania jest co trzeci absolwent (31%).\n3.2\tSatysfakcja z zajmowanego stanowiska\nNiemal 70% absolwentów naszej Uczelni jest zadowolonych ze stanowiska pracy, jakie zajmuje rok po ukończeniu studiów. Negatywne zdanie na temat swojej obecnej sytuacji zawodowej wyraża jedynie 8% respondentów. Sytuację taką należy uznać za bardzo korzystną i pożądaną z punktu widzenia obecnych oraz przyszłych studentów. Świadczy ona bowiem o tym, że Uczelnia nie tylko zapewnia odpowiednią jakość kształcenia, ale również wspiera studentów w dookreślaniu indywidualnych celów zawodowych, które z powodzeniem realizują po zakończeniu edukacji.\nCzas poświęcany na pracę przez większość absolwentów naszej Uczelni mieści się w przedziale adekwatnym dla zatrudnienia na pełny lub pół etatu. 35,4% deklaruje, że aktywnościom zawodowym poświęca 21–40 godzin tygodniowo, a 40% twierdzi, że praca pochłania 41–50 godzin tygodniowo. Zbliżony odsetek absolwentów na pracę zawodową poświęca mniej niż 20 godzin (6,8%) lub powyżej 50 godzin (5,3%). 18% badanych absolwentów poza wykonywaniem podstawowych obowiązków związanych z zatrudnieniem podejmuje również pracę dodatkową w postaci umów o dzieło, zlecenia, czy też kolejnego zatrudnienia. Podejmowanie dodatkowego zatrudnienia, lecz, jak się wydaje, przede wszystkim praca zgodna z indywidualnymi oczekiwaniami ma wpływ na wysokość zarobków absolwentów naszej Uczelni. Jedynie 14% otrzymuje wynagrodzenie na poziomie do wysokości ustawowego minimum. Wynagrodzenie blisko 40% respondentów mieści się w przedziale do 3000 złotych. Jest zatem zgodne z ogólnymi trendami dotyczącymi wynagrodzeń w tej grupie pracobiorców.\nTabela 29. Poziom zadowolenia z obecnego stanowiska pracy Czy jest Pan/i zadowolona z obecnie zajmowanego stanowiska pracy Zdecydowanie tak Raczej tak Ani tak, ani nie Raczej nie Zdecydowanie nie Brak odpowiedzi\n51 89 26 11 5 24\n24,8 43,2 12,6 5,3 2,4 11,7\nLiczba 14 73 83 11 25\nProcent 6,8 35,4 40,3 5,3 12,1\nTabela 30. Czas przeznaczany na obecną pracę Czas poświęcany na pracę Do 20 h tygodniowo 21–40 h 41–50 h Powyżej 50 h Brak odpowiedzi Źródło: dane empiryczne\nTabela 31. Wysokość otrzymywanego przez absolwentów wynagrodzenia Wysokość wynagrodzenia Do wysokości minimalnego ustawowego Minimalne ustawowe – 3000,00 3001,00–5000,00 5001,00–7000,00 Powyżej 7000,00 Brak odpowiedzi\nLiczba 29 80 62 7 4 24\nProcent 14,1 38,8 30,1 3,4 1,9 11,7\nWysokość otrzymywanego wynagrodzenia w dość licznej grupie, obejmującej co trzeciego absolwenta, kształtuje się na poziomie powyżej 3000 PLN, przy czym 30% badanych zarabia w przedziale 3001–5000 PLN, a pozostałe osoby zarabiają powyżej tej kwoty. Doświadczenia związane z pracą zawodową spowodowały dość istotne zmiany w znaczeniu, jakie przypisują absolwenci poszczególnym elementom związanym z pracą zawodową. Głównym wnioskiem jest to, że znaczenie każdego z nich wzrosło.\nBadania przeprowadzone bezpośrednio po ukończeniu studiów oraz po 12–18 miesiącach od ich ukończenia potwierdziły, że absolwenci najwyżej cenią sobie „interesującą pracę”. Na drugim miejscu w pierwszych badaniach znajdowały się „możliwości rozwoju”, a w drugich czynnik ten wymieniany był jako trzeci z najistotniejszych. Rok po ukończeniu studiów równie istotnym co „interesująca praca” czynnikiem była „pewność zatrudnienia”, podczas gdy bezpośrednio po studiach była ona wymieniana na czwartym miejscu.\nTabela 32. Ocena wartości związanych z pracą Wartości związane z pracą\nWyniki badania bezpośrednio po zakończeniu studiów\nWyniki badania 12–18 miesięcy po zakończeniu studiów\nŁatwość godzenia pracy z życiem osobistym\nDobre stosunki międzyludzkie\nDobre warunki (miejsce) pracy\nAnalizując udział procentowy odpowiedzi „bardzo duże” i „duże” w ogólnych odpowiedziach respondentów można stwierdzić, że największe zmiany miały miejsce w odniesieniu do wysokości zarobków. Zaraz po ukończeniu studiów udział tych odpowiedzi kształtował się na poziomie 79%, natomiast w badaniach przeprowadzonych w rok po ukończeniu studiów wzrósł do 90%. Oznacza to, że dla co dziewiątego absolwenta wysokość wynagrodzenia ma bardzo duże lub duże znaczenie w ocenie poziomu satysfakcji. Na drugim miejscu pod względem wzrostu istotności znajduje się „możliwość awansu” – zmiana o 9,9%. Bardzo duża zmiana, choć w odwrotnym do analizowanego dotychczas kierunku, miała miejsce w odniesieniu do „dobrych warunków (miejsca) pracy”. Udział tego czynnika wśród tych uznawanych za bardzo ważne lub ważne zmniejszył się o 16% i wynosi obecnie 72%. Najniżej cenioną wartością związaną z pracą, zarówno w badaniach zaraz po ukończeniu studiów, jak i po 12–18 miesiącach pozostaje „prestiż społeczny”. Jako ważny aspekt ten ocenia obecnie 46% respondentów. Przeprowadzone badania wskazują, że nie każdy aspekt pracy zawodowej, uznany przez absolwentów za kluczowy, występuje u ich aktualnego pracodawcy. W tabeli 34 przedstawiono zestawienie udziału procentowego występowania poszczególnych wartości oraz oczekiwań absolwentów.\nTabela 33. Zmiany w poziomie istotności czynników związanych z pracą Wartość związana z pracą\nTabela 34. Oczekiwania absolwentów względem wartości związanych z pracą i ich występowanie Występowanie wartości u obecnego pracodawcy Duże i bardzo duże\nBardzo duże i duże znaczenie wartości dla absolwenta\nWartości związane z pracą\nNajwiększe rozbieżności pojawiają się w odniesieniu „możliwości awansu”. 92% absolwentów przypisuje temu czynnikowi duże lub bardzo duże znaczenie, podczas gdy szansa na objęcie wyższego stanowiska występuje jedynie w połowie (52%) przypadków. Bardzo duże rozbieżności pojawiają się również w odniesieniu do takich elementów jak „wysokie zarobki” oraz „możliwości rozwoju”. Pierwszy z wymienionych czynników ma istotne znaczenie dla 90% respondentów, drugi zaś dla 92%. W obu przypadkach różnica między oczekiwaniami a stanem rzeczywistym wynosi 32%.\nMożna zatem stwierdzić, że pomimo wysokiego poziomu satysfakcji z wykonywanej obecnie pracy, znaczna część absolwentów może być rozczarowana możliwościami i warunkami zatrudnienia, jakie występują w zatrudniających ich organizacjach. Rozbieżności te pozwolą jednak na przeformułowanie obecnych celów zawodowych i bardziej świadome zarządzanie swoją karierą zawodową w przyszłości. Blisko połowa absolwentów (49%) jest zadowolona z dotychczasowego przebiegu ich kariery zawodowej. 15,5% respondentów uważa, że raczej nie odpowiada on ich oczekiwaniom z okresu studiów, a 5% jest zdania, że zdecydowanie różni się od tego, czego się spodziewali.\nTabela 35. Zgodność przebiegu kariery z oczekiwaniami Czy przebieg kariery zawodowej odpowiada oczekiwaniom z okresu studiów Zdecydowanie tak Raczej tak Ani tak, ani nie Raczej nie Zdecydowanie nie Brak odpowiedzi\n19 82 40 32 11 22\n9,2% 39,8% 19,4% 15,5% 5,3% 10,7%\nBrak odpowiedzi Powody podjęcia pierwszej pracy\n3.3\tPierwsza praca\nDla ponad połowy respondentów (60%) wybór pierwszej pracy wynikał z indywidualnego planu rozwoju. Oznacza to, że absolwenci szukając pracy, kierowali się w głównej mierze posiadanymi, nabytymi w trakcie studiów kompetencjami i własnymi zainteresowaniami. Dodatkowo 51% absolwentów wykonywało w swojej pierwszej pracy zadania, które były zgodne z kierunkiem studiów. Mieli oni zatem możliwość praktycznego zweryfikowania pozyskanej w okresie nauki wiedzy i umiejętności. Nadrzędnym powodem podjęcia pierwszej pracy była chęć zdobycia doświadczenia zawodowego. Uwzględniając również fakt, że ponad 58% studentów podjęło pracę przed studiami lub w trakcie studiów, można stwierdzić, że osoby te bardzo świadomie podchodziły do rozwoju swojej kariery zawodowej. Łączyły one bowiem okres kształcenia z aktywnością zawodową. Dodatkowo, jak wskazują wyniki badań, realizowane zadania były w wielu przypadkach\nzbieżne z kierunkiem kształcenia. Współwystępowanie tych czynników zwiększa prawdopodobieństwo znalezienia satysfakcjonującej pracy po studiach, co ma miejsce w większości przypadków. Na drugim miejscu pod względem częstości wskazań znalazła się konieczność posiadania własnych dochodów. Powód ten, choć bardzo istotny, wielokrotnie skutkuje tym, że studenci podejmują pracę, która nie jest zgodna z kierunkiem kształcenia. Pogłębione analizy pozwalają stwierdzić, że absolwenci, którzy jako główny powód podjęcia pierwszej pracy wskazali „konieczność posiadania własnych dochodów”, zdecydowanie częściej wykonywali zadania niezwiązane z kierunkiem studiów (60%). Odmienna sytuacja występuje w odniesieniu do osób, które poszukiwały pierwszej pracy w celu zdobycia doświadczenia zawodowego. Aż 74% z nich wykonywało zadania zgodne z kierunkiem studiów. Istotna jest również informacja, że wśród osób, które trakto-\nTabela 36. Powody podjęcia pierwszej pracy Powody\nKonieczność posiadania własnych dochodów\nByło to naturalną koleją rzeczy\nSprawdzenie własnych umiejętności\nMiałem/miałam dużo wolnego czasu\nTabela 37. Źródła informacji o pierwszej pracy Sposoby znalezienia pierwszej pracy Z internetu Poprzez Akademickie Centrum Kariery Dzięki własnym znajomościom Dzięki praktyce studenckiej Poprzez urząd pracy Na targach pracy/dniach kariery Z ogłoszenia prasowego Poprzez agencję doradztwa personalnego Brak odpowiedzi\nLiczba 79 30 30 19 7 6 2 1 32\nProcent 38,3 14,6 14,6 9,2 3,4 2,9 1,0 0,5 15,5\nwały podjęcie pierwszej pracy „jako naturalną kolej rzeczy”, jedynie 41% wykonywało zadania zgodne z kierunkiem studiów. Głównym źródłem, dzięki któremu absolwenci pozyskali informacje o pierwszej pracy, jest internet. Takiej odpowiedzi udzieliło 38% badanych. Ważną rolę we wspieraniu absolwentów w poszukiwaniu pracy odgrywa również Akademickie Centrum Kariery. Blisko 15% respondentów uzyskało ją dzięki ogłoszeniom zamieszczonym w serwisie ACK. Relatywnie niski jest udział targów pracy jako sposobu pozyskania pracy. Jedynie 3% absolwentów deklaruje, że znalazło zatrudnienie dzięki uczestnictwu w targach pracy. Należy jednak dodać, że obecnie wydarzenie to pełni w większym stopniu rolę promocyjną, a rekrutacja odbywa się za pośrednictwem internetu i specjalnych formularzy przygotowanych przez uczestniczące w targach firmy.\nGłównym kryterium, którym kierowali się absolwenci przy wyborze pierwszego miejsca pracy, była branża, w której działa dana firma. Odpowiedzi takiej udzieliło 45% respondentów. Na drugim miejscu znajdowała się możliwość godzenia pracy zawodowej z obowiązkami pozazawodowymi (36,4%). Biorąc pod uwagę fakt, że większość absolwentów rozpoczynała pracę jeszcze w trakcie studiów, należy przyjąć, że głównym aspektem, który był brany pod uwagę, była możliwość kontynuowania nauki na Uczelni. Studenci poszukiwali takich pracodawców, którzy oferowaliby elastyczne godziny pracy. Relatywnie niskie znaczenie jako kryterium wyboru firmy miała wysokość wynagrodzenia oraz możliwości rozwoju zawodowego. Sytuacja ta wynika zapewne z faktu, iż głównym oczekiwaniem studentów w pierwszym etapie rozwoju zawodowego jest znalezienie pracy, która byłaby zbieżna z ich zainteresowaniami i dawała możliwość zdobycia cennego doświadczenia.\nTabela 38. Powody wyboru pierwszej pracy Powody wyboru pierwszej pracy\nByła z branży, w której chciałem/chciałam pracować\nStwarzała dogodne warunki godzenia pracy z obowiązkami pozazawodowymi\nMiała dobrą markę na rynku pracy\nBrak innych możliwości\nStwarzała najlepsze warunki rozwoju zawodowego\nOferowała najlepsze wynagrodzenie\nZnana była z dobrych relacji międzyludzkich\n3.4\tPerspektywy kariery\nJako główną szansę na rozwój swojej kariery zawodowej studenci wskazali doskonalenie i nabywanie kompetencji. 64% badanych jest zdania, że ich kariera zawodowa może się rozwijać dzięki podnoszeniu posiadanych już kompetencji, a 48% uważa, że kluczowym działaniem będzie pozyskiwanie nowych umiejętności i wiedzy. Można zatem stwierdzić, że znaczna część badanych osób jest świadoma wpływu działań ukierunkowanych na własny rozwój na możliwość osiągania zakładanych celów. Podobnie jak w przypadku szans, główne zagrożenia związane z karierą zawodową wiążą się z kompetencjami. 29% absolwentów jest zdania, że nieposiadanie odpowiedniej wiedzy czy umiejętności może stanowić istotną barierę w życiu zawodowym. Na drugim miejscu pod względem częstości wskazań znalazła się „pogarszająca się sytuacja gospodarcza” (28% wskazań).\nMożna zatem stwierdzić, że występowanie zarówno pozytywnych, jak i negatywnych zmian w karierze zawodowej jest zdaniem absolwentów zależne od poziomu posiadanych przez nich kompetencji. Niemniej jednak na pogorszenie się sytuacji zawodowej znacznie większy niż na jej poprawę wpływ może mieć także sytuacja gospodarcza kraju. Co czwarty absolwent nie zamierza zmieniać pracodawcy w najbliższym czasie, a co trzeci nie wyklucza takiej możliwości w dłuższej perspektywie. 27% badanych deklaruje, że zmiany tej dokona na pewno w ciągu najbliższego roku. Poszukując nowej pracy, absolwenci nie zamierzają się ograniczać do lokalnych rynków pracy. Relatywnie duża ich część (36%) deklaruje, że byłaby w stanie zmienić miejsce zamieszkania nawet na inny kraj w sytuacji znalezienia pożądanego zatrudnienia. Kolejne 26% deklaruje, że mogłoby się przeprowadzić, ale tylko do innego miasta\nTabela 39. Źródła szans na rozwój kariery zawodowej Źródła szans na rozwój kariery zawodowej\nPodniesienie posiadanych kompetencji\nNabycie nowych kompetencji\nPoprawa sytuacji gospodarczej\nCzynniki pozazawodowe, np. rodzina, znajomi\nLiczba 60 58 28 17 10 6 27\nProcent 29,11 28,2 13,6 8,3 4,9 2,9 13,1\nTabela 40. Zagrożenia dla kariery zawodowej Zagrożenia dla kariery zawodowej Braki pewnych kompetencji Pogarszająca się sytuacja gospodarcza Redukcje zatrudnienia Czynniki pozazawodowe, np. rodzina, znajomi Konieczność podołania nowym zadaniom Problemy zdrowotne Brak odpowiedzi Źródło: dane empiryczne\nw Polsce. Co czwarty absolwent zdecydowanie odrzuca możliwość przeprowadzenia się. Sytuacja związana z deklaracją podjęcia pracy za granicą jest znacząco różna od tej, która miała miejsce bezpośrednio po studiach. Wyniki badań przeprowadzonych z wykorzystaniem pierwszego kwestionariusza wskazywały, że jedynie 8,7% badanych rozważa możliwość podjęcia pracy w innym kraju.\nOcena kształcenia na UEK\nAnaliza wyników badań wskazuje, że realizowane na naszej Uczelni studia są w ograniczonym zakresie dopasowane do oczekiwań pracodawców i wymagań rynku pracy. Pomimo tego, że tylko 12% wskazało na całkowitą zbieżność omawianych w trakcie zajęć treści z oczekiwaniami pracodawców, to ponad połowa (52%) uznała, że zakres zajęć częściowo spełnił wymagania stanowiska pracy. Należy przy tym pamiętać, że organizacje charakteryzują się swoją własną specyfiką, a omawiane w trakcie studiów treści powinny stanowić podstawę przygotowującą do aktywności zawodowych. Przedstawioną ocenę poziomu dopasowania należy porównać z tą, jakiej dokonali absolwenci bezpośrednio po\nukończeniu studiów. Wyniki pozyskane z wykorzystaniem pierwszej ankiety wskazują, że aż 87% badanych oceniło poziom dopasowania na poziomie przewyższającym, w pełni zgodnym lub częściowo zgodnym z oczekiwaniami. Udział tych odpowiedzi w wynikach badań przeprowadzonych po roku od ukończenia studiów zmniejszył się do 64%. Jednocześnie zaraz po zakończeniu studiów 11,6% absolwentów uznało, że studia nie spełniły ich oczekiwań, podczas gdy rok po zakończeniu edukacji liczba tych osób wzrosła do 22,4%. Ponad połowa absolwentów (54%) deklaruje, że ponownie dokonałoby wyboru tego samego kierunku studiów. Odmiennego zdania jest 26% badanych. Porównując te wyniki z informacjami pozyskanymi bezpośrednio po ukończeniu studiów należy stwierdzić, że znaczna część studentów chciałaby dokonać zmian w swoim wyborze. Zaraz po zakończeniu edukacji chęć ewentualnego wyboru tego samego kierunku deklarowało 61% badanych, co oznacza, że rok po studiach udział tych osób zmniejszył się o 7%. O taką samą wartość procentową zmieniła się liczba osób, które otwarcie deklarują, że dokonałyby innego wyboru.\nTabela 41. Poziom dopasowania treści studiów do oczekiwań pracodawcy W jakim stopniu program studiów spełnił oczekiwania pracodawcy i wymagania rynku pracy Przewyższył je Całkowicie spełnił Spełnił je częściowo Nie spełnił Brak odpowiedzi\n6 19 107 46 28\n2,9% 9,2% 51,9% 22,4% 13,6%\nTabela 42. Deklaracje dotyczące wyboru tego samego kierunku studiów Czy gdyby była możliwość, ponownie wybrałby/ wybrałaby Pan/i ten sam kierunek studiów Zdecydowanie tak Raczej tak Nie wiem Raczej nie Zdecydowanie nie Brak odpowiedzi\n22 90 12 31 23 28\n10,7% 43,7% 5,8% 15,0% 11,2% 13,6%\nInformacje na temat zgodności treści z oczekiwaniami oraz preferencji dotyczących ponownego wyboru kierunku studiów pozwalają stwierdzić, że w większości przypadków studia na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie w odpowiedni sposób przygotowują do pracy zawodowej i są dopasowane do oczekiwań rynku pracy. Pojawiające się rozbieżności mogą wynikać z jednej strony ze specyfiki oczekiwań pracodawców i braku świadomości studentów co do wymagań związanych z preferowanymi stanowiskami, z drugiej zaś z wciąż zbyt niskiego poziomu dopasowania treści kształcenia do zmian na rynkach. Rok po ukończeniu studiów absolwenci ocenili swoje kompetencje na poziomie wyższym niż bezpośrednio po zakończeniu kształcenia. Najwyżej ocenione zostały umiejętności związane z obsługą podstawowych programów komputerowych. Udział ocen „dobra” i „bardzo dobra” kształtował się na poziomie 94%. Na drugim miejscu oceniona została grupa kompetencji związanych ze współpracą oraz z efektywnością działania. W obu przypadkach udział odpowiedzi pozytywnych wynosił 89%. Najniżej oceniona została znajomość drugiego języka obcego (32% odpowiedzi „dobra” i „bardzo dobra”). Porównanie wyników samooceny kompetencji bezpośrednio oraz 12–18 miesięcy po zakończeniu studiów wska-\nzuje, że w każdej z analizowanych grup nastąpił wzrost. Największa zmiana pojawiła się w odniesieniu do umiejętności obsługi programów specjalistycznych, co zapewne jest efektem realizowania zadań na stanowisku pracy z wykorzystaniem specyficznych programów. Istotne jest również to, że poziom ocen „dobry” i „bardzo dobry” w odniesieniu do wiedzy specjalistycznej związanej z wykonywanymi zadaniami zwiększył się o ponad 15% w porównaniu z wynikami samooceny bezpośrednio po studiach. Tak istotne zmiany w zakresie samooceny kompetencji mogą być wynikiem podejmowania przez absolwentów naszej Uczelni działań rozwojowych ukierunkowanych na poszerzenie wiedzy i umiejętności. 72% badanych deklaruje, że w okresie pierwszego roku po zakończeniu studiów uczestniczyło w kursach, szkoleniach lub wykorzystywało inne formy doskonalenia kompetencji. Głównym powodem tej aktywności była potrzeba zapoznania się ze specyfiką wykorzystywanych na stanowisku pracy narzędzi i metod pracy i nabycia odpowiednich umiejętności (25%). Wielokrotnie (22% odpowiedzi) działania prorozwojowe były elementem realizowanych przez pracodawców programów wdrożenia na stanowisko pracy.\nTabela 43. Samoocena kompetencji 12–18 miesięcy po ukończeniu studiów Obszar oceny Wiedza specjalistyczna związana z wykonywanym zawodem Znajomość pierwszego języka obcego Znajomość drugiego języka obcego Umiejętność obsługi komputera – pakiet MSOffice Umiejętność obsługi komputera – programy specjalistyczne Umiejętności związane z komunikowaniem się (np.: autoprezentacja, umiejętności prezentacyjne, argumentowanie i perswazja, aktywne słuchanie, przekazywanie informacji) Umiejętności związane ze współpracą (współpraca w zespole, koordynowanie zadań, radzenie sobie z konfliktami, organizacja pracy, angażowanie i motywowanie innych) Umiejętności związane z podejmowaniem decyzji (analityczne i strategiczne myślenie, umiejętność pracy pod presją czasu, myślenie kompleksowe, przejmowanie odpowiedzialności) Umiejętności związane z efektywnością działania (ukierunkowanie na cel, radzenie sobie w trudnych sytuacjach, organizacja pracy własnej, dążenie do własnego rozwoju)\n2,1% 2,1% 14,9% 0,0% 6,4%\n4,3% 4,3% 17,0% 2,1% 2,1%\n27,7% 25,5% 31,9% 4,3% 19,1%\n48,9% 29,8% 17,0% 46,8% 46,8%\n17,0% 38,3% 14,9% 46,8% 25,5%\nWarto zauważyć, że jedynie co dziesiąty absolwent naszej Uczelni jako powód uczestniczenia w szkoleniach wskazał konieczność uzupełnienia posiadanej wiedzy, a 13% deklarowało braki w umiejętnościach. W opinii blisko 42% absolwentów Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie dobrze lub bardzo dobrze przygotował ich do podjęcia pracy zawodowej. Przeciwnego zdania jest 31% respondentów.\n3.6\tAktualny pracodawca Główną grupą pracodawców dla absolwentów naszej Uczelni są duże, zatrudniające powyżej 250 pracowników, organizacje. Pracę w nich znalazło 46% badanych. Udział pozostałych grup przedsiębiorstw w strukturze zatrudnienia jest zbliżony i kształtuje się na poziomie 11–14%. Sytuacja ta wynika niewątpliwie z liczby centrów biznesowych działających na krakowskim rynku pracy. Potwierdzeniem tego może być informacja, że aż 49% pracodawców działa na rynkach międzynarodowych.\nTabela 44. Powody podejmowania działań rozwojowych po ukończeniu studiów Powody podejmowania działań rozwojowych Specyfika wykorzystywanych narzędzi i metod pracy na stanowisku Był to element wdrożenia na stanowisko pracy realizowany przez firmę Braki w umiejętnościach Braki w wiedzy Brak odpowiedzi\nLiczba 52 46 27 22 59\nProcent 25,2% 22,3% 13,1% 10,7% 28,6%\nTabela 45. Ocena przygotowania absolwentów do pracy zawodowej Czy UEK dobrze przygotował Pana/ią do pracy zawodowej Zdecydowanie tak Raczej tak Nie wiem, trudno powiedzieć Raczej nie Zdecydowanie nie Brak odpowiedzi\nLiczba 6 80 22 45 19 34\nProcent 2,9 38,8 10,7 21,8 9,2 16,5\nMała 9–50 Średnia 51–250 Duża, powyżej 250 Brak odpowiedzi\n29 25 94 36\n14,1 12,1 45,6 17,5\nTabela 46. Charakterystyka pracodawców ze względu na wielkość Wielkość firmy\nnaliza wyników badań przedstawiona w poszczególnych\nstwierdzić pewne tendencje w trzech badanych\nobszarach, a mianowicie: przesłanek podejmowania studiów NA Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie, aktywności studentów podczas studiów, które przyczyniają się do rozwoju kompetencji pożądanych na rynku pracy oraz sytuacji absolwentów na rynku pracy w pierwszym okresie po ukończeniu studiów. Tym samym pozwala na porównanie ich oczekiwań w okresie przed podjęciem studiów, ich ewolucję w trakcie studiów i konfrontację tych oczekiwań z wymogami realnego rynku pracy.\nWybór kierunku kształcenia w zgodzie z zainteresowaniami jest istotny z punktu widzenia kariery zawodowej jednostki. Wyniki badań wskazują na dużą zgodność zainteresowań przyszłych studentów UEK z jego profilem. Świadczy o tym wysoki odsetek 70,6% badanych studentów UEK, którzy w szkole średniej interesowali się przedmiotami społeczno-ekonomicznymi oraz 37,6% studentów szczególnie interesujących się przedmiotami matematyczno-fizycznymi. Badani studenci UEK w przeważającej liczbie wywodzili się z liceów ogólnokształcących (81% wskazań). Wśród motywów wyboru studiów na UEK na pierwszym miejscu wymieniano renomę Uczelni (58,8%) oraz atrakcyjność Krakowa jako miejsca studiowania (50,9%). Warto zauważyć, że taki czynnik jak wysokość czesnego odgrywa marginalną rolę (0,9%). Z kolei przy wyborze kierunku studiów za najważniejsze badani studenci uznali zainteresowania (58,8% wskazań), perspektywę znalezienia pracy (36,5%). Dla 15% badanych wybór kierunku odbywa się przypadkowo. Na podstawie badań można stwierdzić mały udział szkoły średniej w informowaniu przyszłych studentów o możliwych kierunkach studiowania. Zwraca uwagę również mała aktywność UEK w kreowaniu popytu na oferowane na Uczelni kierunki studiów. Kwestia ta powinna stać się przedmiotem działań promocyjnych UEK. Warto w tym miejscu podkreślić dość duże zainteresowanie studiowaniem na drugim kierunku. Wśród badanych studentów odsetek ten wyniósł 37,3%. Jest to zjawisko korzystne z punktu widzenia podnoszenia zatrudnialności absolwentów i budowania potencjału ich kariery na rynku pracy. Prawie 80% studentów miało wyobrażenia o tym, jakie możliwości daje ukończenie studiów na UEK. Wyobrażenia te uległy zmianie podczas studiów u 68% badanych studentów. Nasuwa się tu wniosek o potrzebie doskonalenia działań informacyjnych wśród przyszłych studentów. Badania pozwoliły na uzyskanie danych na temat oczekiwań związanych z ukończeniem studiów. Do najważniejszych zaliczono: godziwe wynagrodzenie (77,45%), możliwość realizacji celów życiowych i zawodowych (76,8%) oraz znalezienie pracy bez trudności (62,5%). Poszerzeniem tego zagadnienia jest badanie najważniejszych cech pracy, do których studenci zaliczyli: interesującą pracę (95,3%) oraz możliwości rozwoju (92,2%), następnie dobre warunki pracy, pewność zatrudnienia i dobre stosunki międzyludzkie. Istotną kwestią jest wsparcie udzielane w procesie rozwoju zawodowego. Wśród badanych osób 31,9% ta-\nkie wsparcie otrzymało w porównaniu z 67,5%, którzy takiego wsparcia nie otrzymali. Źródłem owego wsparcia byli głównie rodzice, przyjaciele i znajomi (16,9% wskazań) oraz Akademickie Biuro Kariery (11,3%). Nasuwa się tu wniosek, że wsparcie ma w przeważającej mierze formę działań nieformalnych. Rola Uczelni w tym procesie jest istotna, po części profesjonalna (ACK), jak również okazjonalna i często nieustrukturyzowana (np. opinie i rady prowadzących zajęcia lub imprezy typu „dni otwarte”. Doskonalenie tego procesu wydaje się być jednym z kluczowych kierunków działań UEK w przyszłości. Okres studiów jest czasem nabywania wiedzy, doskonalenia umiejętności i kształtowania postaw. Kluczowym procesem pozostaje tu działalność dydaktyczna, realizowana na poszczególnych kierunkach studiów. Zdaniem badanych studentów program studiów częściowo spełnił ich oczekiwania jako absolwentów (73% wskazań), jedynie 13% było zadania, że program w pełni spełnił te oczekiwania. Warto w tym miejscu jednak stwierdzić, że przedstawiona powyżej ocena nie wpływa negatywnie na ocenę słuszności wyboru danego kierunku studiów. 60% badanych zrobiłoby to ponownie. Opinie na temat przygotowania w trakcie studiów do pracy zawodowej były podzielone, 44,6% uważało, że studia dobrze przygotowały ich do pracy, a 41% że nie. Ważną rolę w kształtowaniu umiejętności i postaw odgrywa działalność w organizacjach i stowarzyszeniach studenckich. Przeprowadzone badania wskazują, że studenci nie mają dostatecznej świadomości tego faktu i należałoby to zmienić poprzez odpowiednią akcję informacyjną, w którą powinny się włączyć zarówno organizacje studenckie, koła naukowe, jak i inne jednostki Uczelni, mające kontakt ze studentami, np. dziekanaty i katedry. Studenci w trakcie studiów uczestniczą również w kursach i szkoleniach organizowanych przez podmioty zewnętrzne. Przykładem mogą być kursy języków obcych. Można więc sformułować kolejny wniosek o potrzebie oferowania tego typu kursów przez Studium Języków Obcych UEK. Szkolenia rozwijające określone kompetencje oferowane są też przez jednostki i organizacje działające na UEK. Przykładem są tu kursy doskonalące kompetencje społeczne, organizowane przez organizacje studenckie i Akademickie Centrum Kariery. Kolejną formą doskonalenia kompetencji są praktyki zawodowe. Spośród badanych studentów 60% odbyło praktyki lub staże zawodowe w kraju lub za grani-\ncą. Najwyżej oceniane są praktyki i staże zagraniczne jak i te, które studenci odbywają z własnej inicjatywy. W porównaniu z nimi gorzej oceniane są obowiązkowe praktyki w trakcie studiów. Obok praktyk i staży zawodowych na UEK występują inne formy wsparcia dla studentów w zakresie rozwijania ich kompetencji, choć stopień korzystania w tych form wśród badanych nie był wysoki i wyniósł 42,3%. Ważną rolę odgrywa tu ACK, choć informacja na temat korzyści, jakie studenci mogą osiągnąć dzięki współpracy z tą jednostką, nie dociera do wszystkich. Oczekiwania wobec przyszłej pracy to kolejny wątek badań. Jak już wcześniej wspomniano, znacząca część studentów zmodyfikowała lub doprecyzowała podczas studiów te oczekiwania. Wśród czynników sukcesu zawodowego na pierwszym miejscu studenci wymienili działania służące własnemu rozwojowi (48% wskazań). Stwierdzone w badaniach silne nastawienie na rozwój dobrze wpisuje się w koncepcję uczenia się przez całe życie. (90%) badanych studentów zakłada poszukiwanie pracy na rynku krajowym i rynkach lokalnych, niecałe 9% badanych zakładało poszukiwanie pracy za granicą. Zwraca uwagę wysoki odsetek (83%) wśród badanych absolwentów, którzy podjęli pracę zawodową jeszcze podczas trwania studiów. Analizując sytuację zawodową absolwentów UEK w pierwszym okresie po ukończeniu studiów (12–18 miesięcy), należy stwierdzić, iż wśród badanych osób 87% posiadało pracę, przy czym – tak jak już wspomniano – wśród nich znaczący był udział tych osób, które podjęły pracę jeszcze w trakcie studiów. 57% badanych stwierdziło, że wykonywana praca jest zgodna z kierunkiem ich wykształcenia, odmiennego zdania było 31% badanych absolwentów. Wśród badanych absolwentów wysoki był odsetek osób zadowolonych z zajmowanego stanowiska pracy – prawie 70%. Prawie połowa z nich jest zadowolona z dotychczasowego przebiegu kariery zawodowej po ukończeniu studiów. Początkowy okres pracy zawodowej po ukończeniu studiów weryfikuje poglądy absolwentów na temat istotności poszczególnych aspektów wykonywanej pracy. Jest to nieunikniony proces zmian wynikający z nabywanego doświadczenia oraz bilansu sukcesów i porażek w sferze aktywności zawodowej. Badania potwierdziły ponadto występowanie rozbieżności między oczekiwaniami absolwentów i pracodawców co do znaczenia poszczególnych aspektów pracy zawodowej. Interesujące jest porównanie oceny posiadanych kompetencji dokonanej przez absolwentów bezpośred-\nnio po ukończeniu studiów i po roku pracy. Wskazuje ono na wyższą ocenę posiadanych kompetencji zawodowych po roku pracy. Najwyżej ocenione zostały kompetencje związane z obsługą podstawowych programów komputerowych, kompetencje dotyczące współpracy i efektywności działania. Wyższy był również odsetek absolwentów oceniających dobrze lub bardzo dobrze swoją wiedzę specjalistyczną po roku pracy. Stosunkowo nisko oceniana jest znajomość drugiego języka obcego, zarówno bezpośrednio po ukończeniu studiów, jak i po rocznym okresie pracy zawodowej. Uzyskane dane skłaniają do zastanowienia się nad treściami programów nauczania i kierunkami ich doskonalenia. Przeprowadzone badania wskazują, że wśród badanych absolwentów największy jest odsetek pracujących w firmach zatrudniających powyżej 250 osób (45,6%). Rozkład pozostałych grup przedsiębiorstw w strukturze zatrudnienia absolwentów UEK był niższy i zbliżony do siebie na poziomie 10–14%. Warto też zwrócić uwagę, że 49% pracodawców zatrudniających naszych absolwentów działa na rynkach międzynarodowych. Przedstawione powyżej uwagi dotyczące przesłanek podejmowania studiów na UEK, przebiegu tych studiów oraz sytuacji absolwentów na rynku pracy pozwalają na wskazanie następujących obszarów działań UEK mających na celu kreowanie na Uczelni środowiska sprzyjającego rozwojowi kompetencji pozwalających być konkurencyjnym na rynku pracy: działania informacyjne i promocyjne, rozwijanie doradztwa zawodowego, doskonalenie oferty studiów i poszczególnych programów nauczania, doskonalenie organizacji praktyk studenckich, dalsze umiędzynarodowienie studiów. Należy przy tym nawiązywać do istniejących na UEK dobrych praktyk w tym zakresie, jak również otwierać się na nowe inicjatywy, uwzględniając specyfikę i oczekiwania młodego pokolenia. Koordynacja wspomnianych powyżej działań na poziomie Uczelni przyczyniłaby się do zwiększenia ich efektywności, mierzonej w ostatecznym rozrachunku poziomem zatrudnialności absolwentów UEK na rynku pracy.\nTabela 1. Które z niżej wymienionych grup przedmiotów budziły w okresie nauki szkolnej Pana/i największe zainteresowanie\nTabela 2. Jakie formy zainteresowań i aktywności pozaszkolnych dominowały u Pana/i w okresie nauki szkolnej (maks. 2 odpowiedzi).\nTabela 4. Jaka była główna przyczyna wyboru przez Pana/ią Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jako miejsca studiowania\nTabela 5. Co wpłynęło na wybór przez Pana/ią kierunku studiów (pierwszego, bezpośrednio po szkole) (maks. 3 odpowiedzi)?\nTabela 6. Czy studiuje Pan/i aktualnie (lub studiował/a) drugi kierunek?\nTabela 7. Czy podejmując studia, miał/a Pan/i wyobrażenia o możliwościach, jakie daje ukończenie studiów?\nTabela 8. Czy te wyobrażenia uległy zmianie w trakcie studiów?\nTabela 9. Jakie ma Pan/i oczekiwania związane z pracą, a wynikające z ukończenia studiów? (zaznaczyć wszystkie właściwe odpowiedzi)\nTabela 10. J ak ważne są różne aspekty życia dla Pana/i? Proszę określić wartość aspektów wymienionych poniżej (maks. 5 odpowiedzi)\nTabela 11. Czy uzyskał/a Pan/i kiedykolwiek wsparcie instytucji lub osób w zakresie lepszego samopoznania i uświadomienia (lub sformułowania) własnych celów życiowych i/lub zawodowych?\nTabela 12. Jeśli tak, to proszę wskazać nazwę instytucji lub osobę\nTabela 13. Korzyści osiągnięte dzięki angażowaniu się w działalność studencką\nTabela 14. Organizatorzy dodatkowych kursów i szkoleń\nTabela 15. Powody udziału w dodatkowych kursach i szkoleniach\nTabela 16. Ocena praktyk i staży\nTabela 17. Ocena różnych form wsparcia oferowanych przez ACK\nTabela 18. Osoby przekazujące informacje o możliwościach zawodowych\nTabela 19. Poziom spełnienia oczekiwań związanych z programem studiów\nTabela 20. Deklaracje co do ponownego wyboru tego samego kierunku studiów\nTabela 21. Samoocena kompetencji bezpośrednio po zakończeniu studiów\nTabela 22. Dodatkowe oczekiwania związane z pracą zawodową\nTabela 23. Sposoby osiągania sukcesu w miejscu pracy\nTabela 24. Branże preferowane przez studentów\nTabela 25. Preferowany rynek zatrudnienia\nTabela 26. Odsetek zatrudnionych studentów w trakcie studiów\nTabela 27. Sposoby znalezienia pracy\nTabela 28. Moment podjęcia zatrudnienia\nTabela 29. Poziom zadowolenia z obecnego stanowiska pracy\nTabela 30. Czas przeznaczany na obecną pracę\nTabela 31. Wysokość otrzymywanego przez absolwentów wynagrodzenia\nTabela 32. Ocena wartości związanych z pracą\nTabela 33. Zmiany w poziomie istotności czynników związanych z pracą\nTabela 34. Oczekiwania absolwentów względem wartości związanych z pracą i ich występowanie\nTabela 35. Zgodność przebiegu kariery z oczekiwaniami\nTabela 36. Powody podjęcia pierwszej pracy\nTabela 37. Źródła informacji o pierwszej pracy\nTabela 38. Powody wyboru pierwszej pracy\nTabela 39. Źródła szans na rozwój kariery zawodowej\nTabela 40. Zagrożenia dla kariery zawodowej\nTabela 41. Poziom dopasowania treści studiów do oczekiwań pracodawcy\nTabela 42. Deklaracje dotyczące wyboru tego samego kierunku studiów\nTabela 43. Samoocena kompetencji 12–18 miesięcy po ukończeniu studiów\nTabela 44. Powody podejmowania działań rozwojowych po ukończeniu studiów\nTabela 45. Ocena przygotowania absolwentów do pracy zawodowej\nTabela 46. Charakterystyka pracodawców ze względu na wielkość\nAktywuj swoje indywidualne konto już dziś!\nr to ea k r CV\nd ba ost zy ęp of do er t\nb  adanie losów\np  oradnik rozwoju\nn do arz ko b ęd m ad zie pe an te ia nc ji\ne ia ow len od ko w sz za na two isy dz\np a z a or  id  i ndywidualny newsletter ofert pracy\nAkademickie Centrum Kariery, Bud. Księżówka, pokój K1 i K2, e-mail: kariery@uek.krakow.pl