ANNA LUTOSŁAWSKA – WSPÓŁCZESNA MODRZEJEWSKA (część II) | AICT Polska\n26 stycznia 2021 13 kwietnia 2021 szefyorick\nANNA LUTOSŁAWSKA – WSPÓŁCZESNA MODRZEJEWSKA, część II\nROZDZIAŁ II – KRAKÓW PO WYZWOLENIU (1945-1947)\nKraków został wyzwolony spod okupacji niemieckiej w czwartek 18 stycznia 1945 roku przez wojska I Frontu Ukraińskiego.\nTadeusz Kudliński w książce wspomnieniowej Stare i nowe przypadki „teatrała” napisał: „17 stycznia Kraków został ewakuowany przez okupanta, a 18 wyzwolony spod przemocy hitlerowskiej. Uniknął zamierzonego przez wroga zniszczenia, a to dzięki udanemu, oskrzydlającemu manewrowi wojsk radzieckich, który zaskoczył załogę Krakowa i zmusił ją do panicznego odwrotu. Przebyłem tę operację wojenną pod Krakowem, a następnego dnia wracałem do miasta. Szedłem szosą zakopiańską, mijając liczne ślady niedawnego pogromu. Widok był oczywiście posępny, jak na pobojowisku, musiałem co chwila zasłaniać oczy córce, by ustrzec ją od widoku trupów ludzkich i końskich. Mieszkaliśmy wtedy jeszcze na Podgórzu, skąd utartym już szlakiem snuł się ciąg ludzkich mrówek po deskach rzuconych przez pół zamarznięty nurt Wisły na jej lewy brzeg” (Rozdział III, Wielka szansa (1945-1948), Kraków 1975, s. 170).\nNiechęć do bolszewików i rezerwa wobec sojuszu z ZSRR nie była w stanie przysłonić ulgi, radości i nadziei. Żołnierzy Armii Polskiej i Armii Czerwonej witano jak prawdziwych wyzwolicieli. Spontanicznie przystępowano do odbudowy życia – urządzeń komunalnych, instytucji kulturalnych, gospodarki. „Były to dni niepowtarzalne – wspominał Tadeusz Kwiatkowski. Jeszcze chyba nigdy w naszych dziejach nie nastąpiła taka symbioza koleżeństwa, nie ujawniła się taka solidarność, taka potrzeba wzajemnego kontaktu. Przestały cokolwiek znaczyć przedwojenne różnice zapatrywań” (Tadeusz Kwiatkowski, Niedyskretny urok pamięci, Kraków 1982, s. 49; por. także H. Świda-Ziemba, Kraków 2003).\nMłodzi myśleli o przyszłości. Rozpoczynali swobodne życie. Podejmując naukę czy pracę nie uważali siebie za kolaborantów czy zdrajców, a tych, którzy nie złożyli broni wobec „nowego okupanta” – za bohaterów.\nDopiero z czasem poznawali tragiczne dzieje Polaków na terenach zajętych przez władze sowieckie po 17 września 1939 (aresztowania, rozstrzeliwania, wywózki do obozów, przesiedlenia na Syberię), dowiadywali się o bezwzględnych sposobach likwidacji polskiego Podziemia na wschodnich terenach Polski (Wileńszczyzna, Lwowskie, Wołyń, Podole) i na ziemiach Polski centralnej, z których zwycięskie armie wyparły Niemców (rozbrojenia i aresztowania, mordy, obławy, śledztwa, wywózki, zasadzki) oraz o represjach rozpoczynających się w Krakowie, a dotykających także środowisko teatralne – dziś opisywanych pracowicie przez Janinę Herę na łamach „Pamiętnika Teatralnego”, (Niepokorni – pokorni. Losy aktorów polskich. 1945-1955, „Pamiętnik Teatralny” 2008 z. 3-4, s. 7-102), a wcześniej tylko sygnalizowanych we wspomnieniach. Jak Augusta Grodzickiego, dziennikarza i krytyka teatralnego: „Oczywiście obraz tamtych czasów można by pokazać w innych wymiarach, w wizji dramatycznej. Walki bratobójcze, zabójstwa, plugawy plakat o AK – zaplutym karle reakcji, represje, aresztowania… To wszystko, na razie w zarodku, wkrótce miało przeżreć całe życie kraju. Z drugiej strony – aferzyści i spekulanci przylepiający się także do władz. Rozszalałe szabrownictwo, demoralizacja społeczeństwa, hańba potwornych ekscesów antyżydowskich prowokowanych wśród kołtunów i szumowin (…). Pookupacyjna demoralizacja to był ciężki problem. (…) Odbudowa moralna to zagadnienie równie ważne, jeżeli nie ważniejsze, niż odbudowy w każdej innej dziedzinie. (…) Otrzymaliśmy po okupancie nie tylko zrujnowane domy, ale i zrujnowane sumienia ludzkie. (…) Zjawisko znane po każdej wojnie, po tej ostatniej wystąpiło tym jaskrawiej, im bardziej ponure były warunki egzystencji w okresie okupacji” (rozdział pt. W „Dzienniku Zachodnim”, w książce W teatrze życia, Warszawa 1984, s. 174).\nTuż za frontem i wojskiem posuwali się wysłannicy Rządu Tymczasowego Rzeczypospolitej Polskiej, utworzonego w Lublinie 31 grudnia 1944 roku (w miejsce Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego – PKWN, proklamowanego 22 lipca 1944 roku w Chełmie Lubelskim). Toteż już w trzy dni po wyzwoleniu Krakowa od Niemców, 21 stycznia 1945 roku, rozpoczęli w Krakowie urzędowanie urzędnicy Ministerstwa Kultury i Sztuki (Ministerstwo Kultury i Sztuki Rządu Tymczasowego kontynuowało działalność Resortu Kultury i Sztuki, działającego w ramach Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego), a wśród nich major Jan Karol Wende, pełnomocnik ministra Kultury i Sztuki i równocześnie wiceminister tego resortu (ministrem był znany w okresie Dwudziestolecia Międzywojennego publicysta Wincenty Rzymowski) oraz major Wojska Polskiego poeta Adam Ważyk, zajmujący się sprawami teatru i widowisk.\nPospiesznie organizowali oni władze miasta i życie ludności. Po mianowaniu prezydenta miasta Krakowa, już 24 stycznia 1945 roku odbyło się pierwsze posiedzenie Miejskiej Rady Narodowej Krakowa, organu nowej władzy. Wprawdzie na zebraniu tym uchwalono grzecznościowe (czy wiernopoddańcze) depesze nie tylko do Bolesława Bieruta, ale także do Wissarionowicza Stalina, ale równocześnie zapewniano o jak najszybszym uruchomieniu urządzeń i instytucji użyteczności publicznej, aby ulżyć ludności zmordowanej okupacją, wojną, wciąż obowiązującym zaciemnieniem i godziną policyjną, grabieżami i rozbojami oraz powojennymi brakami dosłownie wszystkiego: chleba, gazu, komunikacji, mięsa, opału, światła, żywności.\nOdtąd niemal codziennie donoszono o kolejnych zdarzeniach – gospodarczych i organizacyjnych, patriotycznych, artystycznych, kulturalnych.\nJeszcze w styczniu zorganizowano pierwsze manifestacje patriotyczne – 25 stycznia 1945 roku złożono publiczny hołd w rocznicę Powstania Styczniowego, 27 stycznia ulicami Krakowa przeszedł pochód do miejsc, gdzie znajdowały się pamiątki narodowe zniszczone przez Niemców.\nUrządzono pierwsze zebrania artystów różnych branż – dziennikarzy, filmowców, muzyków, pisarzy, plastyków i pierwsze imprezy artystyczne – dyskusje, koncerty, poranki literackie, przedstawienia, wieczory autorskie, wystawy (zob. Piotr Grzegorczyk Diariusz kultury polskiej 1945, „Twórczość” 1946 nr 2).\nJako pierwsze 21 stycznia 1945 roku odbyło się informacyjne spotkanie pisarzy i dnia 24 stycznia rozpoczął działalność krakowski Oddział Związku Zawodowego Literatów Polskich (97 członków), a na pierwszym walnym zebraniu 29 stycznia wybrano przewodniczącym Kazimierza Czachowskiego (potem był Kazimierz Wyka, od 6 X 1945 – Jerzy Andrzejewski). Było to możliwe, bo wraz z przedstawicielami Rządu Tymczasowego i Ministerstwa Kultury i Sztuki przyjechał do Krakowa Julian Przyboś, prezes utworzonego w Lublinie Związku Literatów Polskich. Przywieziono także pierwsze numery czasopisma „Odrodzenie”, wydawanego w Lublinie. A tam, obok prozy Jerzego Borejszy (Łagodna Rewolucja), wypowiedzi Stefana Jaracza, Juliana Kleinera, Jerzego Putramenta, Stefana Żółkiewskiego, wydrukowano wiele świetnych wierszy Władysława Broniewskiego, Teodora Bujnickiego, Mieczysława Jastruna, Leona Pasternaka, Lucjana Szenwalda, Adama Ważyka i innych.\nDnia 25 stycznia odbyło się w Domu Plastyków wielkie zebranie artystów grafików, malarzy, scenografów. Na zebraniu tym wybrano prezesa Zarządu Związku Czesława Rzepińskiego i rozpoczęto żywą działalność, m.in. przygotowanie wystawy prac artystów zamordowanych przez Niemców oraz zabitych i zmarłych podczas wojny (otwarta 15 kwietnia 1945), wystawy malarstwa, rzeźby i grafiki w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych, wystawy prac Grupy Krakowskiej – młodych malarzy skupionych wokół Tadeusza Kantora (otwarta w grudniu 1945).\nOd tegoż dnia 25 stycznia zaczął ukazywać się dziennik pod nazwą „Gazeta Krakowska” (od 4 lutego przemianowana na „Dziennik Krakowski”, potem na „Dziennik Polski”) z wezwaniem na pierwszej stronie: „Chłopcy krakowiacy – do fabryk – do pracy”. Początkowo gazeta była dwustronicowa (tzw. „dwójka”), od trzeciego dnia była już „ czwórką”, a w święta „szóstką”. „Gazecie Krakowskiej” zaczęły towarzyszyć inne pisma, m.in. „Odrodzenie” pod redakcją Karola Kuryluka (od 25 stycznia 1945 – nr 13), katolickie pismo „Tygodnik Powszechny” (od końca marca), tygodnik „Przekrój” (od kwietnia), „Front Teatralny”, pismo Teatru i Studia Teatralnego „Stary Teatr” pod redakcją Jerzego Ronarda Bujańskiego (od kwietnia 1945, od października 1945 jego kontynuacją był „Afisz Starego Teatru”, a następnie „Listy z Teatru”), „Twórczość” pod redakcją Kazimierza Wyki (od sierpnia).\nDnia 27 stycznia w sali Starego Teatru spotkał się z ludnością minister oświaty Stanisław Skrzeszewski. Mówił o organizacji szkolnictwa – między 20 a 26 stycznia zostały otwarte niektóre szkoły powszechne; do 1 lutego 1945 nastąpiło otwarcie wszystkich szkół w okręgu krakowskim.\nTegoż dnia 27 stycznia cztery odrodzone drużyny piłkarskie (Cracovia, Juvenia, Wisła, Zwierzyniecki) stoczyły pierwsze powojenne zawody! Juvenia-Zwierzyniecki (2: 2), Wisła-Cracovia (2 : 0).\nDnia 29 stycznia ruszyła praca Poczty Polskiej i można było kupić za 50 groszy pierwszy powojenny znaczek z widokiem Pomnika Grunwaldu.\nDwa dni później (31 stycznia) otwarto w Krakowie pierwsze kina: „Apollo” – komedią amerykańską z udziałem Deanny Durbin Pensjonarka, „Wanda” – dramatem(gr. drama), rodzaj literacki (obok epiki i liryki), obejmuj... More filmowym produkcji radzieckiej Sekretarz Rejkomu oraz kino „Scala”.\nDnia 1 lutego odezwała się radiostacja Polskiego Radia – Polskie Radio Kraków.\nDnia 3 lutego zorganizowano pierwszy koncert. Prace nad rekonstrukcją Filharmonii Krakowskiej posuwały się bardzo szybko. Na jej czele stanął jako dyrektor Zygmunt Latoszewski, który niebawem skompletował 117-osobowy zespół złożony z wybitnych muzyków z całej Polski i już we wrześniu 1945 urządził w Krakowie Festiwal Polskiej Muzyki Współczesnej, zaś w październiku 1945 – I Zjazd Kompozytorów Polskich.\nW połowie lutego zaczęło się ukazywać w różnych dzielnicach miasta światło elektryczne i zapowiadano, że przed końcem miesiąca będzie świeciło w całym Krakowie, a niebawem ruszą także tramwaje.\nMimo, a może wbrew niedostatkom życia, przemożna była potrzeba uczestniczenia w publicznych imprezach, chęć swobodnego przebywania z innymi rodakami, manifestacja radości z odzyskania prawa do wolności zgromadzeń. Opis uczestnictwa w pierwszym powojennym poranku literackim, który zorganizowali 31 stycznia 1945 roku pisarze ze Związku Literatów w salach Starego Teatru (w dwanaście dni po wyzwoleniu Krakowa!) świadczy tyleż o zainteresowaniu literaturą i sztuką, co o tęsknocie – po pięciu latach niewoli – za uczestnictwem wraz z innymi rodakami w publicznych imprezach i zgromadzeniach. Udział w poranku wzięli pisarze i poeci: Stanisław Witold Balicki, Tadeusz Breza, Kazimierz Czachowski, Stanisław Dygat, Jan Huszcza, Mieczysław Jastrun, Julian Kydryński, Jerzy Lau, Stanisław Jerzy Lec, Stanisław Lem, Czesław Miłosz, Stanisław Piętak, Julian Przyboś, Jerzy Putrament, Stefan Szuman, Adam Ważyk, Jan Wiktor, Witold Zechenter, Wojciech Żukrowski i inni.\n„(…) chłód przenikał do kości, oddechy słuchaczy i wykonawców parowały w powietrzu białymi kłębami, ale zbity i gęsty tłum wypełniał widownię teatru. Z biegiem czasu temperatura stopniowo się podnosiła, ludzie siedzący w płaszczach, futrach i kożuchach przestali chuchać w dłonie” (Tadeusz Kwiatkowski, Niedyskretny urok pamięci, Kraków 1982, s. 106). „Wszystkie miejsca siedzące w dużej sali Starego Teatru i wszystkie przejścia między krzesłami – zatłoczone co do jednego milimetra kwadratowego. To samo w drzwiach, foyer i na schodach – to samo w westybulu i na parterze. Niektórzy stali jeszcze na ulicy (na mrozie) – nie wiadomo, czy dotarło do nich choć jedno słowo. Ale – stali” (Adam Włodek, Nasz łup wojenny. Pamiętnikarski aneks do dziejów literackiego startu wojennego pokolenia pisarzy krakowskich, Kraków 1970, s. 128).\nMimo że czasy były trudne, bo brakowało dosłownie wszystkiego – żywności i ubrania, ogrzewania i oświetlenia, materiałów do pisania, koksu, nafty, świec, węgła, tłuszczu i chleba…\nRównie szybko i spontanicznie, jak rozmaite dziedziny życia społecznego i sztuki – literatury, malarstwa, muzyki, odradzało się życie teatralne.\nJuż 25 stycznia 1945 roku pełniącym obowiązki dyrektora departamentu Teatru w Ministerstwie Kultury i Sztuki Rządu Tymczasowego został Arnold Szyfman (potem zastąpili go – najpierw Bronisław Wieczorkiewicz, a następnie Michał Rusinek). Tegoż dnia 25 stycznia 1945 roku mianowano też kierowników dwóch głównych teatrów krakowskich: Teatru im. Juliusza Słowackiego (Karol Frycz jako dyrektor tego teatru sprzed wojny; Eugeniusz Bujański – dyrektor administracyjny) i Starego Teatru w dawnym gmachu u zbiegu ul. Jagiellońskiej i Placu Szczepańskiego (Jerzy Ronard Bujański – dyrektor naczelny, Andrzej Pronaszko – dyrektor artystyczny, Antoni Bartnicki – dyrektor administracyjny). Trzy dni potem (28 stycznia) miało miejsce pierwsze powojenne zebranie aktorstwa polskiego (z udziałem wiceministra Kultury i Sztuki Jana Karola Wendego).\nZgoła niecodzienne okoliczności swoich nominacji teatralnych opisali Arnold Szyfman w książce wspomnieniowej Moja tułaczka wojenna oraz Jerzy Ronard Bujański we wspomnieniu Pierwsze dni wolności w Starym Teatrze.\nArnold Szyfman, zasłużony dla polskiego teatru twórca Teatru Polskiego w Warszawie (1913) i główny animator odbudowy warszawskiego Teatru Wielkiego (1965), ukrywający się podczas wojny przed Niemcami pod nazwiskiem Adam Sławiński w Pławowicach niedaleko Krakowa (we dworze Ludwika Hieronima Morstina), dzień po dniu opisywał swoje obserwacje okupacyjne. W styczniu i lutym 1945 roku zanotował: „Piątek, 19 stycznia 1945 r.\nDziś od rana wiadomość od telefonistów, że Kraków wzięty. (…)\nNiedziela, 21 stycznia 1945 r.\nPotwierdzenie wiadomości o zajęciu Krakowa, bez zniszczeń, nadchodzi z wielu stron. Jesteśmy szczęśliwi z tego powodu. Łąki położone między Pławowicami a Bobinem zasiane są gilzami, drutami, hełmami, granatami, odłamkami szrapneli, kociołkami żołnierskimi i kartkami z niemieckich notatników żołnierskich. Gdzieniegdzie leżą jeszcze nie pochowane trupy żołnierzy i koni (…).\nWtorek, 23 stycznia 1945 r.\nDla mnie wojna na razie skończona. Mogę ujawnić się i po czterech latach bezimienności wrócić nareszcie do mego nazwiska. Teraz mogę już swobodnie stąd iść – tylko gdzie? Warszawy nie ma, domu mego nie ma, żona nie żyje. (…) Gorzka jest dla mnie radość wyzwolenia. Życie moje zostało uratowane, lecz czuję się osamotniony, a właściwie wyrzucony za burtę. Zostawać dłużej na wsi nie ma po co. Pojadę chyba do Krakowa. (…) Już dwie osoby od nas wybrały się dziś piechotą do Krakowa. Zdecydowany jestem wyruszyć jutro. Oczywiście o koniach mowy nie ma, więc tak jak wszyscy piechotą (…). Przyłącza się do mnie p. Maria Górska, która mieszka stale w Krakowie i która zaproponowała mi mieszkanie w ich domu.\nPożegnanie z dworem więcej niż serdeczne. (…) Dzień piękny, słoneczny, lecz mroźny. Do Nowego Brzeska znaną nam tak dobrze drogą przyszliśmy w godzinach przedpołudniowych. Potem zaczęło się polowanie z półlitrówką wódki w ręku na ciężarówkę, która by nas zabrała. Szereg wozów przejechało bez reakcji na nasze prośby i propozycje. Wreszcie jedna ciężarówka z przyczepą, na której stało uszkodzone auto osobowe, zabrała nas.\nJedziemy. Mróz siarczysty, droga śliska, przyczepką naszą rzuca od jednego brzegu szosy do drugiego. (…) Wóz staje co kilka kilometrów i coś tam naprawiają, nalewają benzynę lub rozprawiają ze swymi władzami. Wreszcie minęliśmy Czyżyny i tu, parę kilometrów przed Krakowem, mówią nam, że dalej nie pojadą, bo okrążają Kraków. Nie ma innej rady, trzeba w dalszą drogę iść piechotą.\nPrzed zmrokiem jesteśmy w domu, tj. u pp. Górskich. Jeszcze tego samego wieczoru wyleciałem na miasto, które jest dziwnie puste, ciemne i ponure, mimo że wojna je ominęła.\nKraków, czwartek 25 stycznia 1945 r.\n(…) Idąc ulicą Basztową, zauważyłem, że jakiś oficer zatrzymał swój samochód i biegnie na moje przywitanie. Był to aktor(łac. actor), osoba grająca jakąś rolę w teatrze lub fi... More Władysław Krasnowiecki, obecnie major WP i dyrektor Teatrudawniej (por.) anterprener, organizator pracy artystycznej z... More Wojska Polskiego w Lublinie. Spotkanie i powitanie po wielu latach niewidzenia bardzo serdeczne. Powiedział mi, że już od dwóch dni szukają mego adresu, bo wiedzieli, że jestem gdzieś w pobliżu Krakowa, i zamierzali jechać po mnie. Więc zawrócił mnie z drogi i zawiózł do budynku Izby Handlowo-Przemysłowej na rogu Długiej, gdzie obecnie urzędują pełnomocnicy Rządu. Tam zaprowadził mnie do gabinetu, gdzie za biurkiem siedział w mundurze wojskowym poeta Adam Ważyk, który z kolei zaprowadził mnie do gabinetu wiceministra kultury i sztuki J[ana]. K[arola] Wendego, jednego z trzech pełnomocników Rządu. Powitano mnie serdecznie i gdy wyraziłem chęć współpracy w dziedzinie teatru, przyjęto to życzliwie. Minister Wende wydał mi w ciągu kwadransa odpowiednią legitymację, bo żadnej prócz kennekarty z fałszywym nazwiskiem nie posiadałem, i oddał mnie w ręce kapitana Ważyka, który miał mnie wprowadzić w urzędowanie. Za chwilę już urzędowałem z Ważykiem, który przygotowywał właśnie nominacje dla [Jerzego Ronarda] Bujańskiego i A[ndrzeja] Pronaszki, mających objąć dyrekcję Starego Teatru w Krakowie (…).\nTego samego dnia spotkałem się z szeregiem aktorów teatru krakowskiego oraz kilkoma „moimi” przybyłymi tu po powstaniu. Rozmawiałem m.in. z Janem Kreczmarem (…).\nWieczorem miałem długą konferencję w Hotelu Francuskim z ministrem Wendem, który powierzył mi tymczasowo stanowisko dyrektora Departamentu Teatru, zastrzegając sobie, że wymaga to zatwierdzenia ministra [Wincentego] Rzymowskiego (…).\nKraków, 29 stycznia 1945 r.\nJestem już w pełni urzędowania. Trwa ono prawie bez przerwy cały dzień. W nie opalanym budynku, bez poczekalni i bez sił pomocniczych. Papier, atrament i pióra kupuje się na razie za własne pieniądze. Przez moje biuro przewija się prawie cała teatralna Polska. Rozdajemy wiele zasiłków, lecz są to drobne sumy, bo takie mamy instrukcje i takie tylko możliwości. Powstającym teatrom wypłacamy za to sumy dość znaczne, czasami po kilkadziesiąt tysięcy złotych. Robota posuwa się naprzód szybko i sprawnie, mimo wielkich trudności wszelkiego rodzaju. Dyrektorzy teatrów wykazują dużo dobrej woli i talentu organizacyjnego. (…)\nŻycie kulturalne zaczyna się organizować szybciej niż życie gospodarcze, zahamowane na razie wymianą pieniędzy (…).” (s. 349-352).\nDrugi nominowany, Jerzy Ronard Bujański, w szkicu Pierwsze dni wolności w Starym Teatrze zamieszczonym w książce Sto lat Starego Teatru w Krakowie (praca zbiorowa dla uczczenia setnej rocznicy objęcia dyrekcji przez Adama Skorupkę i Stanisława Koźmiana, Kraków 1965), napisał: „pewien stosunkowo jeszcze chyba młody człowiek wyszedł z gabinetu pełnomocnika rządu z nominacją na dyrektora teatru…\nWypada dodać tu pewne uściślające realia: a więc – po pierwsze: działo się to w Krakowie, z końcem stycznia 1945 roku – po drugie: pełnomocnikiem rządu był Jan Karol Wende, po trzecie owa nominacja (potrójna) opiewała na – a. Dyrektora Starego Teatru w Krakowie, b. na dyrektora Studio Teatralnego przy Starym Teatrze, c. na komisarza gmachu Starego Teatru z przyległościami. Acha, no i oczywiście, że nominację tę potrójną otrzymał – niżej podpisany.\nNie muszę chyba dodawać, że ten tak potrójnie nominowany wyglądał wcale mizernie, nie po „dyrektorsku”, jako że niezbyt znowu tak dawno dobrnął z Warszawy, wyrwawszy się z powstaniowego piekła – poprzez obóz – do Krakowa, gdzie szczęśliwie doczekał się pierwszego dnia wolności…\nStało się więc. A jak się stało, opowiem pokrótce.\nLedwie umilkły odgłosy wojenne w podwawelskim grodzie – wraz z pierwszą linią zwycięskiej ofensywy dotarła do Krakowa reprezentacja naszej władzy ludowej z pełnomocnikiem rządu i czołówką pisarzy oraz działaczy kulturalnych.\nJednym z pierwszych, których spotkałem w oswobodzonym Krakowie, był m.in. znakomity poeta i mój dobry znajomy z czasów warszawskich – Adam Ważyk.\nTo on z punktu zmobilizował mnie do działania pytaniem: Jakie plany? Co mam zamiar robić?\nPlany… Oczywiście plany teatralne. Trzeba bowiem z pewną dumą wyznać, że pomimo groźnej okupacyjnej nocy – nie było chyba takiego artysty w Polsce, który by nie snuł marzeń, nie opracowywał dalekosiężnych koncepcji pracy w wolnej już Polsce. Chyba nie przesadzę, jeśli powiem, że te często zespołowo opracowywane programy powojennego działania – były wspaniałą odtrutką na ciężkie, okrutne czasy (…).\nTak było i ze mną. Zdając sobie sprawę z konieczności odbudowy zniszczonego doszczętnie zaplecza kadrowego teatru polskiego, opracowywałem sobie w wolnych chwilach program nowego studia teatralnego, które miało być – według moich konkretnych zamierzeń – warsztatem młodych ludzi, aktorów nowego teatru… Oczywiście – to wszystko w osnowie wielu innych jeszcze zamysłów, na których opisywanie nie ma tu miejsca, przedstawiłem Ważykowi. Podobało mu się. Ale jako że czasy owego stycznia 1945 roku były epoką „czynów” a nie dyskusji i narad – co miało – zresztą z nawiązką – przyjść później – już następnego dnia zostałem wezwany na rozmowę z jakże zapracowanym, ale serdecznie zatroskanym rozwojem kultury pełnomocnikiem rządu.\nTu – dla pełnego obrazu – trzeba, jednym choćby naświetleniem migawkowym – wyjaśnić, że Jan Karol Wende miał w kilku dniach załatwić tysiące spraw, wydać tysiące decyzji; że na przyjęcie czekało moc ludzi, korytarze Hotelu Francuskiego były zapchane, słowem – że cała nasza rozmowa mogła trwać co najwyżej dziesięć, a może piętnaście minut. Uprzedzono mnie o tym. Zatem dialog(gr. dialogos = rozmowa), 1. podstawowa forma wypowiedzi w d... More nasz był lakoniczny, ale chyba wystarczająco treściwy, jeśli po piętnastu minutach wyszedłem już z ową wspomnianą na wstępie potrójną nominacją” (s. 31-33).\nJerzy Ronard Bujański i jego pierwsi współpracownicy natychmiast ogłosili powstanie Studia Teatralnego przy Starym Teatrze (Studio Stary Teatr) i nabór studentów zainteresowanych nauką aktorstwa (rejestracja kandydatów od 4 lutego 1945 roku).\nAnna Lutosławska, wraz ze sporą grupą młodzieży, natychmiast zgłosiła się na naukę sztuki aktorskiej do Studia Starego Teatru – na zebranie informacyjne (17 lutego), na egzamin (od 22 do 26 lutego) i na pierwsze spotkanie wykładowców i słuchaczy przyjętych na I kurs (12 marca 1945). Miała już wtedy – poza obserwacjami dnia codziennego – pewną wiedzę na temat odradzającego się życia kulturalnego Krakowa i ludzi sztuki (aktorów, filmowców, literatów, plastyków). A podczas nauki w Studiu (od 13 marca 1945 oraz w sezonie 1945/1946) i przez pierwsze lata praktyki teatralnej w Starym Teatrze (1945, 1945/1946), w Teatrze dla Dzieci „Wesoła Gromadka” (1945, 1945/1946), Teatrze Kameralnym TUR (1945/1946) i Teatrze Objazdowym TUR (1946/1947) mogła obserwować bogate przejawy życia kulturalnego Krakowa i Polski.\nO tym okresie w teatrach krakowskich Emil Orzechowski, historyk teatru a zarazem autor znakomitej książki o Studiu „Stary Teatr i Studio”, napisał: „o teatrach krakowskich w 1945 i 1946 r., można chyba śmiało powiedzieć, że takiego natłoku imprez teatralnych oraz wszelkiego rodzaju inicjatyw zmierzających do tworzenia nowych teatrów nigdy już potem nie było pod Wawelem” (Emil Orzechowski Stary Teatr i Studio, Kraków 1974, s. 22).\nPrzede wszystkim mogła zobaczyć pierwsze powojenne przedstawienie Wesela Stanisława Wyspiańskiego, zagrane przez Teatr Wojska Polskiego na scenie Teatru im. Juliusza Słowackiego (6-12 lutego 1945). Przyjechał on 1 lutego 1945 roku z Lublina do Krakowa na występy gościnne. Już dnia 6 lutego odbyło się w Teatrze im. Juliusza Słowackiego na Placu Św. Ducha jego pierwsze przedstawienie – właśnie Wesela Stanisława Wyspiańskiego.\nPostarano się, aby podczas tego przedstawienia, w teatrze zabłysło światło elektryczne – pierwszy raz od ucieczki Niemców z Krakowa.\nPrzedstawienie przyjmowano owacyjnie. Oklaskami witano nawet kurtynę Siemiradzkiego. Obok znanych aktorów, jak Władysław Krasnowiecki, Jan Kreczmar i Jacek Woszczerowicz, grało wielu młodych i jeszcze nieznanych. „Przedstawienie staranne, nie pozbawione oryginalności świeżości. (…) Obok znanych aktorów, jak Krasnowiecki, Kreczmar, Woszczerowicz, wielu młodych, interesujących aktorów i aktorek” – ocenił nazajutrz Arnold Szyfman na kartach swoich wspomnień. Dodając: „Po pięciu latach i pięciu miesiącach byłem po raz pierwszy na przedstawieniu w prawdziwym teatrze” (Kraków, 7 lutego 1945 r., Moja tułaczka wojenna,Warszawa 1960 s. 355).\nMogła także oglądać inauguracyjne przedstawienia otwieranych po wojnie teatrów krakowskich.\nDnia 19 lutego 1945 w Teatrze im. Juliusza Słowackiego dano premierę Uciekła mi, przepióreczka Stefana Żeromskiego w reżyserii Juliusza Osterwy i z jego udziałem w roli Przełęckiego. „Osterwa jest nie mniej czarujący niż przed wojną, tylko bardziej smutny. Przedstawienie bardzo dobre” – odnotował Arnold Szyfman 24 lutego 1945 roku (tamże, s. 358). Prócz Osterwy w przedstawieniu brali udział świetni aktorzy, m.in. Jadwiga Zaklicka, Tadeusz Białkowski, Józef Karbowski, Władysław Macherski, Zdzisław Mrożewski, Kazimierz Opaliński, Władysław Woźnik.\nDnia 12 marca, w trzy tygodnie po premierze Przepióreczki w Teatrze im. Juliusza Słowackiego, rozpoczął pracę także Stary Teatr, organizując poranek literacki, którego tematem była tragedia Powstania Warszawskiego, a tytuł brzmiał Warszawo! Chusto Weroniki…\nProgram składał się z dwóch części powiązanych słowem napisanym przez Zygmunta Leśnodorskiego. W pierwszej części były fragmenty Dziadów Adama Mickiewicza, Kordiana Juliusza Słowackiego, Nocy Listopadowej Stanisława Wyspiańskiego i wiersze Cypriana Kamila Norwida. W drugiej – deklamowano wiersze współczesnych poetów: Władysława Broniewskiego, Juliana Przybosia, Jerzego Putramenta, Wiktora Woroszylskiego w wykonaniu m.in. Marii Biliżanki, Marii Dulęby, Zofii Małynicz, Aleksandra Gąssowskiego i Janusza Warneckiego. Sala była nabita do ostatniego miejsca (poranek powtórzono jeszcze trzy razy oraz nadano 22 marca 1945 roku w programie ogólnopolskim Polskiego Radia).\nPrzedstawienie odbyło się tego samego dnia, co zebranie organizacyjne osób przyjętych do Studia. Byli na nim obecni, prócz dyrekcji Teatru i Rady Artystycznej Studia, przedstawiciele krakowskiego środowiska kulturalnego – literatury, nauki, prasy, teatru. Przedstawiono słuchaczom szczegółowy plan pracy opracowany przez Wiesława Goreckiego, kierownika organizacyjnego. O pracy nad przygotowaniem do zawodu i misji społecznej teatru mówili Maria Dulęba, Jerzy Ronard-Bujański i Jerzy Zawieyski (sprawozdanie Zygmunta Leśnodorskiego w czasopiśmie „Front Teatralny”, wydawanym przez Stary Teatr, 1945, kwiecień, s. 10).\nW dwa tygodnie później (31 marca) w Starym Teatrze pokazano otwartą próbę generalną Męża doskonałego Jerzego Zawieyskiego w reżyserii Jerzego Ronarda Bujańskiego, w scenografii Andrzeja Pronaszki, z Zofią Małynicz i Januszem Warneckim w rolach głównych. Sala była wypełniona szczelnie przez zaproszonych gości. Właściwa premiera odbyła się dnia następnego – 1 kwietnia.\nDramat(gr. drama), rodzaj literacki (obok epiki i liryki), obejmuj... More „stanowił transpozycję tragedii Powstania Warszawskiego w sferę legendy o Hiobie”. Inscenizację oparto „na swoistym kontrapunkcie: surowy patos dekoracji i kostiumów monumentalizował temat sztuki, zaś jej biblijny ton został uczłowieczony i przybliżony przejmującym liryzmem interpretacji aktorskiej” (Stanisław Marczak Oborski, Życie teatralne w latach 1944-1965. Kierunki rozwojowe, Warszawa 1968, Rozdział I. Lata 1944-1948, s. 22).\nW kwietniu rozpoczęły pracę także inne, liczne teatry.\nDnia 22 kwietnia 1945 „ujawnił się” Teatr Rapsodyczny Mieczysława Kotlarczyka, działający podczas okupacji niemieckiej konspiracyjnie. W sali kina „Wolność” dał montaż poezji Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego w reżyserii Mieczysława Kotlarczyka pt. Grunwald.\nDnia 23 maja powstał w Krakowie Polski Teatr Objazdowy im. Wojciecha Bogusławskiego(1757-1829), aktor, reżyser, dramatopisarz, trzykrotny dyre... More pod dyrekcją Rudolfa Ratschki.\nDnia 9 czerwca odbyła się inauguracja Teatru Lalki i Aktora „Groteska” prowadzonego przez Władysława Jaremę przy ul. Skarbowej 2.\nDnia 10 sierpnia w gmachu Teatru im. Juliusza Słowackiego dano pierwsze przedstawienie operowe zorganizowane przez Towarzystwo Przyjaciół Opery i jego komitet organizacyjny pod kierownictwem Teofila Trzcińskiego.\nDnia 28 sierpnia otwarto Teatr Kameralny TUR, kierowany przez Marię Dulębę Emila Chaberskiego i Jana Ciecierskiego w Sali przy ul. Świętego Jana nr 6, należącej do Polskiego Towarzystwa Handlowego S.A.\nDnia 26 października Karol Adwentowicz otworzył w Domu Żołnierza na ulicy Lubicz 43 Teatr Powszechny im. Żołnierza Polskiego.\nAnna Lutosławska, obok przedstawień tych teatrów, mogła podziwiać na scenie wielu wybitnych aktorów i artystów teatru polskiego z okresu Dwudziestolecia, spotykać w teatrze i na ulicach Krakowa czy choćby słyszeć lub czytać o ich krakowskich występach gościnnych. One zresztą często odbywały się na scenie właśnie Teatru im. Juliusza Słowackiego lub Starego Teatru.\nDziałała wówczas w Krakowie „kadra aktorska napływowa i miejscowa” co najmniej trzech pokoleń – od luminarzy polskiego teatru okresu Dwudziestolecia po debiutantów czasu wojny.\nPrzez Kraków przewinęli się wybitni ludzie polskiego teatru, jak Mieczysława Ćwiklińska, Zofia Rysiówna, Danuta Szaflarska, Karol Adwentowicz, Antoni Fertner, Jan Kurnakowicz, Jerzy Leszczyński, Kazimierz Rudzki, Ludwik Solski, Igor Śmiałowski, Janusz Warnecki, Jacek Woszczerowicz, Aleksander Zelwerowicz. Działała Maria Dulęba i Juliusz Osterwa. Występowała Wanda Siemaszkowa (z jej Teatrem Objazdowym Związku Zachodniego – Jeńcy Lucjana Rydla), Elżbieta Barszczewska i Wojciech Brydziński (Lekkomyślna siostra Włodzimierza Perzyńskiego), Lidia Zamkow i Jan Świderski (Freuda teoria snów Antoniego Cwojdzińskiego).\nA obok nich luminarze polskiego teatru innych specjalności – scenografowie i reżyserzy: Karol Frycz, Roman Niewiarowicz, Andrzej Pronaszko, Teofil Trzciński, Wilam Horzyca.\nOd połowy kwietnia do zespołów krakowskich teatrów dołączyła ona sama wśród „nowych pracowników” – uczniów Studia przy Starym Teatrze.\nOd dnia 13 kwietnia 1945 roku była w zespole skupionym wokół Marii Biliżanki, który dał przedstawienie dla dzieci pt. Beksa (przedstawienie zyskało wielkie powodzenie – było grane na scenie Starego Teatru 21 razy, a 17 czerwca 1945 zostało nadane w ogólnopolskim programie Polskiego Radia). Ten zespół 8 grudnia 1945 roku z inicjatywy Marii Biliżanki, kontynuując prace szkolnego zespołu Studia, ukonstytuował się jako samodzielne przedsiębiorstwo, finansowane przez Robotnicze Towarzystwo Przyjaciół Dzieci – RTPD, stały Teatr dla Dzieci „Wesoła Gromadka”. Działał pod kierownictwem artystycznym Marii Biliżanki (kierownikiem administracyjnym była Zofia Mysłakowska, kierownikiem literackim Anna Świrszczyńska, kierownikiem muzycznym Anda Kitschman) w sali przy ul. Karmelickiej nr 4.\nDnia 28 sierpnia 1945 roku otwarto scenę, z którą Anna Lutosławska współpracowała wraz z innymi studentami Studia przy Starym Teatrze – Teatr Kameralny TUR (29 czerwca 1947 przemianowany na Teatr Powszechny TUR), kierowany przez Marię Dulębę, Emila Chaberskiego i Jana Ciecierskiego. Początkowo działał w sali przy ul. Świętego Jana nr 6, należącej do Polskiego Towarzystwa Handlowego S.A., później w sali dawnego kina „Scala” przy ul. Karmelickiej nr 4 (od 30 maja 1947 roku do końca sezonu 1947/1948 użytkował tę salę razem z Teatrem „Wesoła Gromadka”).\nKraków był wówczas kulturalnym centrum Polski. Emil Orzechowski zarysował jego ówczesne atuty, jak się potem okazało nie w pełni wykorzystane i niebawem stracone na rzecz Warszawy, Łodzi, Katowic i Gdańska: „Ocalałe budynki teatralne, sprzęt filmowy przejęty po niemieckim urzędzie propagandy, mieszkania, w których znaleźli schronienie uchodźcy z Warszawy i przybysze ze Wschodu, sprawne maszyny drukarskie itd., wszystko to dawało miastu atuty, jakich inne nie posiadały w tym czasie. Miał Kraków jeszcze jeden walor, którego w żaden sposób nie można było lekceważyć – zachowane duże środowisko kulturalne, tak twórców, jak i publiczności. (…)\nKraków był jedynym miastem, gdzie jeszcze przed zakończeniem działań wojennych mogły się zadomowić niektóre instytucje, a artyści mieli warunki, aby natychmiast przystąpić do pracy. (…)\nJednym z głównych i, co ważniejsze, bardziej stałych składników tej „kompozycji” było własne, krakowskie środowisko twórcze, które mimo poniesionych w czasie okupacji ciężkich strat szybko przystąpiło do odbudowy życia artystycznego. Drugim, także ważnym elementem, były nowe, utworzone w czasie wojny, w konspiracyjnych warunkach, grupy młodych twórców, by przypomnieć tu choćby tylko zespoły Kotlarczyka, Kantora czy amatorski teatr Mularczyka liczący blisko sto osób.\nDopełnieniem lokalnego środowiska twórczego byli artyści spoza Krakowa, ci, których losy wojenne zawiodły pod Wawel, głównie warszawiacy. Często był to zresztą dla nich przymusowy powrót do miasta, w którym już kiedyś działali, którego atmosfera i publiczność były im dobrze znane. (…)\nRamy organizacyjne działalności tego liczebnego skupiska ludzi pióra, teatru, muzyków, plastyków, nawet filmowców, miało określić Ministerstwo Kultury i Sztuki (…). Krakowska administracja w pionie kultury organizowała się powoli, zresztą przez pierwszy rok nie miała większego wpływu na działalność środowiska twórczego. Jej możliwości określone były przez decyzje ministerstwa (…). W sumie znaczenie władz lokalnych [władze wojewódzkie i miejskie: Oddział Teatru Urzędu Wojewódzkiego; Wydział Kultury i Sztuki Miejskiej Rady Narodowej, Wydział Informacji i Propagandy Zarządu Miejskiego] widoczne było w sprawach artystycznych dopiero w 1946 r., wcześniej decydowało ministerstwo, a dużą rolę odgrywały także związki zawodowe twórców” (Emil Orzechowski Stary Teatr i „Studio”, Kraków 1974, s. 10, 11, 12).\nInny historyk teatru – Stanisław Marczak-Oborski podsumował wyjątkowy nastrój ówczesny i sytuację teatralną Krakowa tuż po wyzwoleniu obszernie i bardzo plastycznie: „Kapitalne skądinąd bodźce, postawa artystów, pęd publiczności, wkład władz państwowych – niewiele jeszcze mówią o samej istocie teatru (…).\nW miesiącach powojennych sytuację w tym względzie musi się oceniać wedle praw wyjątkowych (…) Oto w miejscach jako tako przysposobionych, w salach kin czy stowarzyszeń, w odremontowanych pospiesznie gmachach, zbierała się uroczyście nastrojona publiczność, aby chłonąć grę równie przejętych aktorów. Sednem sprawy była wówczas sama radość istnienia, odrodzenie sceny. W tej atmosferze nawet rzeczy znane i ograne nabierały uroku i siły oddziaływania; w tym sensie pierwsze spektakle godnie spełniły swe zadania. (…)\nSceny krakowskie miały w zrujnowanej Polsce wybitną pozycję: Imponowały znakomitym poziomem wykonawstwa, działały (…) w zasobnym w talenty środowisku literatów, plastyków i muzyków. Teatry – Słowackiego i Stary pozostawały pod dyrekcją Karola Frycza i Andrzeja Pronaszki, potem Juliusza Osterwy i Władysława Woźnika, wreszcze pod łącznym kierownictwem Bronisława Dąbrowskiego. Urodzaj artystyczny przyniósł niebywałą przedtem tutaj ilość scen, bo jeszcze Karol Adwentowicz prowadził Teatr Domu Żołnierza, Emil Chaberski – Teatr Kameralny TUR. Teatr Rapsodyczny Mieczysława Kotlarczyka chlubił się paroletnią działalnością konspiracyjną i próbował inscenizacji niescenicznych tekstów poetyckich. „Groteska” Władysława Jaremy dawała interesujące spektakle lalkowe dla dorosłych. „Wesoła Gromadka” Marii Bilinżanki szukała współczesnej formuły przedstawień dla dzieci i młodzieży” (Stanisław Marczak-Oborski Życie teatralne w latach 1944-1964, Warszawa 1968, s. 20, 21, 24).\nTakie były wydarzenia i atmosfera życia artystycznego, kulturalnego i teatralnego Krakowa tuż po wyzwoleniu w 1945 roku i w roku 1946, z którymi zetknęła się młodziutka Anna Lutosławska. Takich twórców widywała na ulicach Krakowa i w teatrach tego miasta. Takie przedstawienia oglądała na scenie, czytała o nich w prasie lub współtworzyła je jako studentka Studia przy Starym Teatrze.\nTło miasta, twórcy i ich dzieła pozwalały jej blisko i na żywo obcować z tradycją polskiego teatru sprzed II wojny światowej, poznawać dzieje artystów i scen, wydarzenia teatralne z okresu wojny i okupacji zarówno w Krakowie jak w innych ośrodkach działania polskiego teatru – w konspiracji, na emigracji, w Wojsku Polskim na Wschodzie i na Zachodzie.\nTaki bagaż doświadczeń i taka poglądowa edukacja nieczęsto staje się udziałem młodych aspirantów do teatralnej sławy. A ma wielki wpływ na przyszłą pracę w teatrze i postawę wobec wybranego zawodu – trudnego, ale społecznie bardzo ważnego, co dziś staje się coraz mniej zrozumiałe, nawet w środowiskach teatralnych…\nPóźniejsze nazwy Teatru dla Dzieci „Wesoła Gromadka”: Teatr Młodego Widza (od 23 VII 1948), Teatr Rozmaitości (od 1 I 1958; od 1965 miał też Małą Scenę, na której działał Teatr Faktu – od sezonu 1967/1968 i Proscenium, scena absolwentów PWST im. Ludwika Solskiego w Krakowie, od sezonu 1969/1970).\nSala ta w przeszłości należała do teatru „Bagatela”. Potem została zmieniona na kino „Scala” (wg projektu Janusza Zarzeckiego, 1917-1918). Po pożarze (1928) została odbudowana (wg projektu Stanisława Filipkiewicza i Tadeusza Tombińskiego). Ponownie była przebudowywania w roku 1938 i 1940. Po II wojnie światowej została przerobiona na teatr.


Bayer Design - Producent wózków dla lalek - Lalki-Berenguer.pl\n> Bayer Design\nLista produktów producenta: Bayer Design\nFotelik dla lalek do samochodu - bordowy z...\nFotelik samochodowy dla lalek - Bordo - Easy Go Nowoczesny fotelik samochodowy dla lalki. Piękny design i kolory. Fotelik ma wysuwany daszek aby chronić lalkę przed słońcem. Dla bezpieczeństwa lalki w foteliku znajdują się pasy bezpieczeństwa. Rączka jest składana. Dla lalek do 55 cm. Od lat 3 Producent: niemiecka firma Bayer Design\nFotelik dla lalki baby born do auta -...\nFotelik do samochodu dla lalki - różowy z kokardką Piękny, nowoczesny fotelik samochodowy dla lalki baby born w kolorze różowym ze złotą kokardką zamontowaną na daszku. Daszek chroni lalkę przed słońcem. Fotelik pomieści lalkę bądź misia w rozmiarze do 46 cm. Od lat 3 Producent: niemiecka firma Bayer Design\nSkładany wózek dla lalek, Trendy -...\nWózek dla lalki - Trendy (Leopard) Piękny różowy wózek dla lalek. Jest to głęboki wózek z regulowaną wysokością rączki. Pod wózkiem znajduje się koszyk na potrzebne rzeczy. W zestawie także torba na ramię. Wózek dla lalek w rozmiarze do 46 cm. Wyprodukowano przez Bayer Design Dla dziewczynek od lat 3\nNowoczesny wózek dla lalek - City Star - Szaro różowy z Wróżką Piękny, nowoczesny design. Wózek dla lalek do 46 cm. Łatwo składany. Atrakcyjny kolor i wzór. Regulowana wysokość rączki, w zakresie 35 - 65 cm, dzięki czemu szybko dobierzesz idealną wysokość do wzrostu dziecka. Polecamy dla dzieci od lat 3 Wyprodukowano przez Bayer Design\nWózek dla lalek 2w1 - Vario różowo szary Stylowy i funkcjonalny wózek dla lalek, posiada dwie funkcje: głębokiej gondolki oraz wózka spacerowego. W zestawie również torebka dla małej mamy. Polecamy dla dzieci od lat 3. Wyprodukowano przez Bayer Design\n297,90 zł Oczekiwanie na dostawę\nWózek dla lalek bliźniaków - Jogging Rosa\nWózek dla dwóch lalek - bliźniaków - Jogging Rosa Wózek jest bardzo funkcjonalny, pomieści dwie lalki do 46 cm długości. Wysokość rączki można łatwo regulować. Pod wózkiem znajduje się koszyk na akcesoria dla bliźniąt. Wyprodukowano przez Bayer Design Dla dziewczynek od lat 2\nWózek spacerówka dla lalek - nowoczesny...\nWózek spacerówka dla lalek - niebieski Jogger Sport Poręczny wózek spacerówka o nowoczesnym wyglądzie, w niebieskim kolorze. Wózek Jogger Sport jest trójkołowy, przednie koło jest obrotowe. Pomieści lalkę do 50 cm wysokości. Kolor: niebieski z szarymi elementami. Wysokość uchwytów: 71 cm Polecany dla dzieci od lat 3 do 6 Producent: Bayern Design\nWózek trójkołowy dla laki - Jogger Sport,...\nWózek trójkołowy dla laki - Jogger Sport, chocolate pink Poręczny wózek spacerówka o nowoczesnym wyglądzie w kolorze różowym: Jogger Sport jest trójkołowy, przednie koło jest obrotowe. Pomieści lalkę do 50 cm wysokości. Kolor: róż w kwiatuszki i serduszka oraz elementy czekoladowe Wysokość uchwytów: 71cm Polecany dla dzieci od lat 3 do 6 Producent:...


Struktura polskiego rynku ubezpieczeń cz. II - Biuro rachunkowe Kraków\nOd sierpnia 1990 r., czyli od czasu demonopolizacji ubezpieczeń gospodarczych zaszło na tym rynku bardzo dużo zmian. Jednym z przejawów dokonujących się przekształceń jest rosnąca liczba zakładów ubezpieczeń, działających na naszym rynku zarówno w dziale I (na życie), jak i II (ubezpieczenia majątkowe i pozostałe osobowe). Świadczą o tym dane zawarte w tabeli 7.6.\nW ostatnim Okresie daje się zauważyć nieznaczne wyhamowanie tempa wzrostu liczby ubezpieczycieli, co wcale ni6 oznBCZ3 spadku zainteresowa nia naszym rynkiem. Zmienia się natomiast strategia działania poszczególnych inwestorów. W wielu przypadkach zamiast tworzyć nowe firmy, odkupują oni znaczne pakiety akcji od dotychczasowych akcjonariuszy bądź w dużym stopniu partycypują w obejmowaniu nowych emisji akcji w dobrze prosperujących zakładach ubezpieczeniowych. Takie postępowanie jest podyktowane poniekąd omijaniem barier wejścia na ten rynek, z których jedną stanowi obowiązek uzyskania pozwolenia przez nowych ubezpieczycieli od Ministra Finansów. Okres oczekiwania na rozpatrzenie wniosku i wydanie zezwolenia przedłuża się czasami do sześciu miesięcy7. Niezależnie jednak od charakteru tych działań, od 1990 r. kiedy prawie 100% kapitału zainwestowanego w działalność ubezpieczeniową należało do Skarbu Państwa, widać obecnie olbrzymie zmiany w strukturze własnościowej na rynku. Pokazano to na rys. 15. Kierunek i dynamika tych zmian potwierdzają fakt, że sektor ten znajduje się w fazie bardzo intensywnego wzrostu.\nWedług danych Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń w ciągu ostatnich dwóch lat nastąpiły istotne zmiany w zakresie inwestycji zagranicznych w polskim sektorze ubezpieczeń (rys. 16). Ich wartość według najnowszych danych na koniec 1999 r. osiągnęła wartość 1 217,30 min zł (tj. 293,44 min USD). Dla porównania pół roku wcześniej były one równe 838,46 min zł, a na koniec 1998 r. – 537,46 min zł. W stosunku do stanu na koniec 1998 r. kwota kapitałów zainwestowanych przez podmioty zagraniczne w polskich zakładach ubezpieczeń wzrosła o 126,49% i w ciągu ostatnich dwóch lat powiększyła się ponad 4,5 razy. Udział kapitałów zagranicznych w sumie kapitałów podstawowych zakładów ubezpieczeń wyniósł 50,12% (na koniec 1998 r. 32,69%, a na 31.12.1997 r. – 25,25%).


Gniazdowanie: Jak muzycznie wprowadzić do domu magię świąt?\nJak muzycznie wprowadzić do domu magię świąt?\nNajlepszy sposób na magię świąt? U nas jest to muzyka.\nLubicie kolędować? My bardzo. Tylko, że tradycja nakazuje śpiewać kolędy po raz pierwszy podczas Wigilii. Na szczęście muzyka towarzyszy nam cały czas, bez niej ciężko byłoby nam funkcjonować.\nNa każdą okazję mamy stworzone własne listy przebojów. Na święta również, szczególnie odkąd mamy dzieci. To przeboje,które wprowadzają nas w świąteczny nastrój na kilka dni przed świętami. To oczywiście piosenki, które kojarzą nam się z dzieciństwem i magią świąt jaką czuje się tylko jako dziecko. To rodzice tworzą magię poprzez rytuały rodzinne. Teraz to my jesteśmy rodzicami, więc tworzenie magii świąt należy do nas. Zaczynamy oczywiście od Mikołajek i mleka z ciasteczkami na parapecie :)\nA potem w domu rozbrzmiewają dzwonki i zaczyna się śpiewanie :) Poniżej nasza lista. Idealna podczas pieczenia pierników i robienia domowej czekolady. Nawet porządkowanie szybciej mi idzie przy takiej muzyce. Chłopcy już mają swoje ulubione szlagiery. Między innymi, z tego powodu, piosenka z reklamy Coli pojawia się dwa razy. Piszcie co jeszcze możemy dopisać do tej listy. Bo zdajemy sobie sprawę, że o wielu piosenkach zapomnieliśmy.\n1. Ania Szarmach - Christmas Song\n2. Frank Sinatra - Jingle Bells\n3. Band Aid - Do the know it's Christmas\n4. Edyta Górniak i Krzysztof Antkowiak - Pada śnieg\n5. Celine Dion -So this is Christmas\n6. De Su - Kto wie\n10. Dean Martin - Let it Snow\n11. Czerwone Gitary - Jest taki dzień\n13. Frank Sinatra - White Christmas\n14. Wham - Last Christmas\n16. Melanie Thornton - Wonderful Dream\nI nieśmiertelne w naszym domu i rodzinie, specjalnie dla moich Sióstr odnalezione na YT?\n17. Fasolki - Święta, święta :)\nMiłego nastrajania :)\nMaria P Cleo 17 grudnia 2015 13:04\nJa najczęściej korzystam ze składanek kolęd i świątecznych kawałków na youtube :) Szybko i prosto :)\nKasia Ju 17 grudnia 2015 13:38\nTak właśnie zaczynaliśmy i dalej jesteśmy wierni yt :) Faktycznie jest szybko i prosto :) Miłego dnia :)\nMartyna Siwik 17 grudnia 2015 23:17\nOoo jak świetnie... Mnie też mobilizuje świąteczną muzyką. Ostatnio przyczepila się do mnie piosenka Perfectu "Bóg narodzi się" Wasza rodzinna lista świątecznych przebojów pokrywa się z moją. Pozdrowienia dla wszystkich Twoich chłopaków.\nKasia Ju 18 grudnia 2015 09:28\nO właśnie,jeszcze Perfect :) Dzięki za podpowiedź. Dziękujemy za pozdrowienia i również pozdrawiamy :)\nMartyna Siwik 17 grudnia 2015 23:18\nAgata Murawska 20 grudnia 2015 07:58\nU mnie odpowiednia oprawa muzyczna obowiązkowa !!! uwielbiam :) Bez muzyki, zapachu, świec i nastroju nie byłoby tego czegoś:)\nKasia Ju 4 stycznia 2016 14:33\nMuzyka to podstawa jeśli chodzi o nastrój świąteczny :) Pozdrowienia:)\nLatte House 26 grudnia 2015 21:36\nRadosnego Świętowania Kasiu!!\nMy też uwielbiamy muzykę.\nDziękujemy i przesyłamy uściski :)\nŚwięta na bogato czyli weekendowy rabat w Eurofira...\nZadaniowy kalendarz adwentowy dla całej rodziny


Trzy formy czasownik�w\nArtykuły: Trzy for...\nTrzy formy czasownik�w\nZNACZENIE PRESSENS IMPERFEKT PERFEKT CZASOWNIK\nrozpoczynać beginnen\tbegann\tbegonnen\thaben\nzaofiarować bieten bot\tgeboten\thaben\nwiązać\tbinden\tband\tgebunden\thaben\nprosić\tbitten bat\tgebeten\thaben\nzostać\tbleiben\tblieb\tgeblieben\tsein\nłamać\tbrechen\tbrach\tgebrochen\thaben\nprzynosić\tbringen\tbrachte\tgebracht\thaben\nmyśleć\tdenken\tdachte\tgedacht\thaben\npolecić\tempfehlen\tempfahl\tempfohlen\thaben\nzdecydować entscheiden\tentschied\tentschieden\thaben\njeść\tessen\ta\tgegessen\thaben\njechać\tfahren\tfuhr\tgefahren\tsein\nupaść\tfallen fiel\tgefallen\tsein\nłapać\tfangen\tfing\tgefangen\thaben\nznajdować\tfinden\tfand\tgefunden\thaben\nlatać\tfliegen\tflog\tgeflogen\tsein\nmarznąć\tfrieren\tfror\tgefroren\thaben\ndawać\tgeben gab\tgegeben\thaben\niść\tgehen ging\tgegangen\tsein\nlać\tgieen\tgoss\tgegossen\thaben\nudać się\tgelingen\tgelang\tgelungen\tsein\nwydarzyć sie geschehen\tgeschah\tgeschehen\tsein\nwygrywać\tgewinnen\tgewann\tgewonnen\thaben\nchwytać\tgreifen\tgriff\tgegriffen\thaben\nzatrzymać\thalten hielt\tgehalten\thaben\nwisieć\thngen\thing\tgehangen\thaben\npodnosić\theben\thob\tgehoben\thaben\nnazywać\theien\thie\tgeheien\thaben\npomagać\thelfen half\tgeholfen\thaben\ndźwięczeć\tklingen\tklang\tgeklungen\thaben\nznać\tkennen\tkannte\tgekannt\thaben\nprzychodzić kommen\tkam\tgekommen\tsein\nładować\tladen lud\tgeladen\thaben\nkazać\tlassen\tlie\tgelassen\thaben\nbiegać\tlaufen lief\tgelaufen\tsein\npożyczać\tleihen\tlieh\tgeliehen\thaben\npisać\tlesen lies\tgelesen\thaben\nLeżeć\tliegen lag\tgelegen\thaben\nkłamać\tlugen log\tgelogen\thaben\nbrać, wziąć nehmen\tnahm\tgenommen\thaben\nnazywać\tnennen\tnannte\tgenannt\thaben\nradzić\traten riet\tgeraten\thaben\njeździć konno reiten ritt\tgeritten\thaben\nbiec, pędzić rennen\trannte\tgerannt\tsein\nwołać\trufen rief\tgerufen\thaben\nstworzyć\tschaffen\tschuf\tgeschaffen\thaben\nstrzelać\tschieen\tschoss\tgeschossen\thaben\nspać\tschlafen\tschlief\tgeschlafen\thaben\nbić\tschlagen\tschlug\tgeschlagen\thaben\nzamknąć\tschlieen\tschloss\tgeschlossen\thaben\nkroić\tschneiden\tschnitt\tgeschnitten\thaben\npisać\tschreiben\tschrieb\tgeschrieben\thaben\nkrzyczeć\tschreien\tschrie\tgeschrieen\thaben\nposyłać\tsenden\tsandte\tgesandt\thaben\nkł�cić się\tstreiten\tstritt\tgestritten\thaben\npływać\tschwimmen\tschwamm\tgeschwommen\tsein\nwidzieć\tsehen sah\tgesehen\thaben\nbyć\tsein war\tgewesen\tsein\nśpiewać\tsingen\tsang\tgesungen\thaben\nsiedzieć\tsitzen sa\tgesessen\thaben\nm�wić\tsprechen\tsprach\tgesprochen\thaben\nskakać\tspringen\tsprang\tgesprungen\tsein\nstać\tstehen\tstand\tgestanden\thaben\nwspinać się steigen\tstieg\tgestiegen\tsein\nnosić\ttragen\ttrug\tgetragen\thaben\nspotykać się treffen\ttraf\tgetroffen\thaben\nPić\ttrinken\ttrank\tgetrunken\thaben\nczynić\ttun tat\tgetan\thaben\nzapominać\tvergessen\tverga\tvergessen\thaben\nzgubić\tverlieren\tverlor\tverloren\thaben\nznikać\tverschwinden\tverschwand verschwunden\tsein\nwybaczyć\tverzeihen\tverzieh\tverziehen\thaben\nrosnąć\twachsen\twuchs\tgewachsen\tsein\nprać\twaschen\twusch\tgewaschen\thaben\nzwracać\twenden\twandte\tgewandt\thaben\nstać się\twerden\twurde\tgeworden\tsein\nrzucać werfen\twarf\tgeworfen\thaben\nwiedzieć\twissen\twusste\tgewusst haben\nciągnąć\tziehen\tzog gezogen\thaben\nOpis przeżyć wewnętrznych, przed burzą schowałem się w g�rskiej grocie\nOpis przeżyć wewnętrznych, przed burzą schowałem się w g�rskiej grocie Rodzice postanowili wyjechać w g�ry, aby odpocząć. Gdy dojechaliśmy, postanowiłem wybrać się na mały spacerek, by zwiedzić okolicę. Zaczęło się ściemniać,...\nDulszczyzna - Czy aktualna do dziś? Utw�r Moralność Pani Dulskiej przedstawiony przez Gabrielę Zapolską daje nam dużo do myślenia. Po przeczytaniu książki zaczynamy zastanawiać się nad swoim i innych zachowaniem, nad naszym postępowaniem nad rzeczami, kt�re często ...\nLiterackość zakwestionowana czyli o gatunkach literackich w okresie powojennym Rodzaj literacki to og�ł utwor�w wyodrębnionych na podstawie wsp�lnych cech językowo stylistycznych. Rodzaje literackie to liryka, epika oraz dramat. Te z kolei zostały poddane jeszcze bardziej szczeg�łowemu ...\nI żyli długo i szczęśliwie... - zanalizuj obrzędy związane z narzeczeństwem i ożenkiem w r�żnych grupach etnicznych.\nI żyli długo i szczęśliwie... - zanalizuj obrzędy związane z narzeczeństwem i ożenkiem w r�żnych grupach etnicznych. Małżeństwo w Indiach- tradycyjny ślub Hindus�w 90 procent małżeństw zawieranych w Indiach jest aranżowana, co oznacza, .e r...\nAnaliza ekonomiczna. Budowa Biznes planu\nAnaliza ekonomiczna. Budowa Biznes planu Budowa Business planu ELEMENTY PLANU 1.\tStreszczenie 2. Charakterystyka firmy -\tstatus prawny -\twielkość -\tmajątek -\tprofil produkcji -\twyroby -\tkondycja finansowa -\tdotychczasowe osiągnięcia 3.\tOpis produktu -\ttechnologia -\tkoszty produkcji...\nŚwiatynia Ramzesa II Wielka świątynia z Abu Simbel jest najpiękniejszą i najpotężniejszą budowlą zbudowaną przez Ramzesa II w Nubii. Została wycięta w skale około roku 1260 p.n.e. Fasady świątyni strzegą cztery potężne posągi samego fa...\nAnaliza wiersza "Gr�b Agamemnona"\nAnaliza wiersza "Gr�b Agamemnona" ?Gr�b Agamemnona? podzielony jest na strofy, z kt�rych każda składa się z sześciu wers�w. Pierwsze cztery wersy każdej części posiadają układ rym�w typu abab, natomiast dwa ostatnie wiersze zwrotki rymują się sąsiadująco. Utw�r ma...\nAnaliza por�wnawcza wierszy Cypriana Kamila Norwida, "Bema pamięci żałobny rapsod" i "Fortepian Szopena".\nAnaliza por�wnawcza wierszy Cypriana Kamila Norwida, "Bema pamięci żałobny rapsod" i "Fortepian Szopena". Wiersze, o kt�rych wspomniałem w temacie, zasługują moim zdaniem na szersze om�wienie i por�wnanie. W pracy tej postaram się uwidocznić r�żnice i podobieństwa w tych utworach...


Podniebna podróż (2 Blu Ray) - jedynie 139,67 zł w matras.pl\nPodniebna podróż (2 Blu Ray)\nZapierająca dech w piersiach filmowa wędrówka przez kontynenty, pokazana oczami skrzydlatych władców przestworzy! Niespotykany na tak wielką skalę, nowatorski sposób filmowania natury. Najnowocześniejsze techniki, w tym kamery przymocowane na samych ptakach, sprawiają, że zobaczysz świat z innej, niedostępnej do tej pory dla człowieka perspektywy. Stada bizonów tropionych przez wilki, obserwowane przez stada gęsi śnieżnych w Ameryce Północnej. Górskie łańcuchy Andów z perspektywy kondora ... Las deszczowy widziany oczami papugi Ary. Skrzydlaci przewodnicy pokażą Ci najpiękniejsze miejsca na Ziemi w fascynujący sposób. Największe migracje zwierząt, dramatyczne pojedynki na śmierć i życie rozgrywające się na lądzie i w wodzie na tle zmieniających się pór roku, sceny polowań i tańców godowych  zobacz to wszystko i poczuj się królem przestworzy! Niezapomniane doznanie w najwyższej jakości HD. Czas trwania: 300 min Dźwięk: Dolby Digital True HD 5.1 Format obrazu: 16:9 Napisy: polskie Język: angielski, polski (lektor) Czytaj dalej >> << Zwiń


Poprzednia 1 3261 3761 4161 4211 4251 4256 4257 4258 4259 4260 4261 4262 4263 4264 4265 4266 4271 4311 4325 template Następny\nBabisz stwierdził że nie wycofają wniosku. Ktoś tu kłamie, chyba że Czesi dalej negocjują.\nFoxx, a dlaczego Morawiecki nie pogadał z Czechami 20 maja lub wcześniej, nie miał czasu czy może ktoś go wpuścił na tę minę, przeoczył konsekwencje?\nNie sądzę, by coś przeoczył. W UE, jak widzimy, pogłębia się pewna tendencja, ale akurat ta sytuacja to niezły "rympał":\nWołczyk: Kim jest hiszpańska wiceprezes TSUE? (dorzeczy.pl)\nCzesi potraktowali wniosek do TSUE jako używany krok negocjacyjny. Skończyło się jednak inaczej.\nPremier Czech Andrej Babisz podczas spotkania z dziennikarzami w Pradze przekazał, że Czechy nie mają w planach wycofania z TSUE wniosku w sprawie kopalni w Turowie do czasu osiągnięcia pełnego porozumienia z Polską.\nPremier Czech Andrej Babisz: Nie wycofamy wniosku do TSUE ws. kopalni Turów - wydarzenia.interia.pl\nPrezes PiS o wyborach kopertowych: pomysł był mój\nNiestety, nasze trudne położenie geopolityczne między Czechami a Białorusią znowu daje o sobie znać.\nJeszcze stanowisko NSZZ Solidarność:\nZarządu Regionu Jeleniogórskiego NSZZ Solidarność\nz dnia 21 maja 2021 r.,\nw sprawie decyzji TSUE o wstrzymaniu wydobycia w KWB Turów\nTrybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dnia 21 maja 2021 roku, na wniosek Czech, wydał decyzję o natychmiastowym wstrzymaniu wydobycia w Kopalni Węgla Brunatnego Turów.\nPodjęta przez TSUE decyzja jednoznacznie skierowana jest przeciwko Polsce i Polakom.\nZamiar zniszczenia polskiej gospodarki energetycznej i zamiar pozbawienia tysięcy ludzi, setek rodzin, podstawowego źródła dochodu z pracy w kopalni i elektrowni i na rzecz tych wielkich przedsiębiorstw, świadczy o wrogim nastawieniu do naszego Kraju i naszych obywateli.\nWzywamy Rząd Polski, Parlament RP, do podjęcia zdecydowanych działań w stosunku do autorów tego oburzającego wyroku. Oczekujemy jednoznacznych decyzji i jednoznacznej oceny antypolskich, bandyckich wymysłów unijnych biurokratów.\nNie wiem czy nie dało się lepiej rozegrać sprawy z Czechami, nie mam wyrobionego zdania. Faktem jest, że teraz jesteśmy w dość trudnej sytuacji. Właściwie musimy zapłacić co sobie Czechy zażyczą, chcę wierzyć, że po prostu przelicytowaliśmy i przegraliśmy negocjację. Zdarza się. Chcę również wierzyć, że mądre głowy siedzą i zastanawiają się jak wzmocnić nasze karty, nawet w tak patowej sytuacji. Może mamy dzwignię którą możemy jeszcze wykorzystać, a nie tylko zaakceptować co nam w obecnym momencie Czechy podyktują. Z drugiej strony nawet te "kilka milionów", które będziemy musieli wyłożyć to nie jest wielka tragedia.... Odroczyliśmy ile się dało, to co nieuchronne, mieliśmy więc darmowy kredyt przez kilka lat, to też się liczy. Gorzej jeżeli teraz Czechy naprawdę mocno chcą podbić stawkę i ugrać coś jeszcze, a na razie to tak wygląda, skoro nie chcą odpuścić:/\nA propos Białorusi. Jak tam idzie naszemu imperium w sprawie zatrzymanych Polaków na Białorusi? "Andrzej trzymaj się! Nie zostawimy Was". Jakieś sukcesy?\nCo byś zrobił na jego miejscu ?\nwjechał tam czołgami czy z powietrza ?\nJa bym wjechał na forum kibiców Dynama Minsk tak że poszło by im w pięty.\nA oni co zrobili? Ten cytat powyżej, to wypowiedź Dworczyka.\nCiekawa opinia, chociaż Woś twierdzi to od dawna:\nPowiedzmy sobie szczerze. Opowieść polityczna, zgodnie z którą PiS oraz Lewica to jakieś fundamentalne przeciwieństwa skazane na życie w śmiertelnym zwarciu, jest potwornie przestarzała. Może kiedyś, w czasach Leszka Millera i Zyty Gilowskiej miało to jakąś racje bytu. Ale przecież dziś już nie ma.\nOczywiście zarówno na prawicy jak i na lewicy znajdzie się masa takich, co nie potrafią albo nie chcą tego przyznać. Oni będą mnożyli katalogi wydumanych różnic. Pompować kwestie światopoglądowe przekonując Polki i Polaków, że żyją w warunkach jakiejś permanentnej wojny kulturowej, w której albo ty zabijesz przeciwnika albo on zabije ciebie. Tę opowieść będą oczywiście podgrzewały liberalne środki masowego przekazu. Zawsze to przecież robiły. Dla nich napuszczanie nas siebie prawicy i lewicy jest starą strategią utrzymywania hegemonii wedle zasady „dziel i rządź”. Niech się spalają w świętej wojnie o aborcję i gender. Liberałów mało to obchodzi. Dla nich najważniejsze jest (i zawsze było) by prawica i lewica nie wystąpiły wspólnie o zmianę społecznego status quo. Żeby nie skumały się w sprawie bardziej sprawiedliwego podziału bogactwa narodowego, progresywnych podatków i więcej państwa w gospodarce.\nZaczynają się zwąchiwać\nAle wiecie co? To się właśnie zaczęło dziać! Prawica (a przynajmniej jej kaczystowski rdzeń) i lewica (a przynajmniej ta jej część, która rozumie, że walka o wolność musi się zaczynać od wolności od wyzysku ekonomicznego) zaczynają się zwąchiwać. Idzie to powoli, ale jednak idzie. I coraz trudniej nie dostrzegać coraz dłuższej listy punktów wspólnych między Kaczystami a lewicowcami-socjalistami. Zasadzają się one (z grubsza) na dwóch fundamentalnych filarach. Pierwszym jest stosunek do III RP. Tej naszej „zimnej trzydziestoletniej”, która przez lata chciała się uśmiechać tylko do silnych i uprzywilejowanych. A słabym i ubogim w różnego typu kapitały pokazywała swoje zdecydowanie mniej miłe oblicze.\n- Moim zdaniem ględzenie, że jesteśmy "montownią pralek", jest już dawno nieaktualne. Od dziesięciu lat słyszę o tej "montowni pralek", o "pułapce średniego rozwoju" i "panu Zenku", który bazuje na taniej pracy i nie jest innowacyjny. Te koncepcje się totalnie nie sprawdzają - z ekonomistą Ignacym Morawskim rozmawia Grzegorz Sroczyński.\nGrzegorz Sroczyński: "Takiej sytuacji w Polsce nie było wcześniej, takiej hossy po prostu nie było" - napisałeś na Twitterze. Mocne. Ty zwykle jako analityk jesteś ostrożniejszy.\nIgnacy Morawski: To był cytat. Ja to usłyszałem.\nOd właściciela firmy produkującej komponenty metalowe. Ale to dotyczy wielu branż. Pracują na sto procent mocy produkcyjnych. "To najlepszy moment w historii" - mówią.\nTeraz? W środku kryzysu?\nNo tak. Jak patrzę na niektóre dane, to mnie wbija w fotel.\nPraktycznie cokolwiek weźmiesz, to jest lepiej, niż się można było spodziewać. Nasz eksport zasuwa jak nigdy. Już w lecie zeszłego roku uważałem, że odbicie po lockdownie będzie mocne ze względu na skalę wsparcia publicznego w krajach rozwiniętych. Natomiast siła tego odbicia w zimie w warunkach ogromnej fali epidemii była zaskakująca. Wiele firm nie bardzo rozumiało, co się właściwie dzieje, potraktowały to jako chwilową anomalię końca roku: "Może na Zachodzie odbudowują zapasy i dlatego tyle u nas zamawiają". Ale na początku tego roku okazało się, że popyt nie spada i teraz nasze firmy zaczęły to traktować jako trwałe zjawisko. Skala odbicia w przemyśle jest nieprawdopodobna, za chwilę to się zacznie też dziać w usługach.\nCo cię najbardziej wbiło w fotel? Które dane?\nNa przykład wyniki firm średnich i dużych w pierwszym kwartale - chodzi o firmy spoza sektora finansowego, zatrudniające co najmniej 50 osób. Ich przychody wzrosły o ponad 10 procent rok do roku. No to gdzie jest ta recesja? Przychody spółek giełdowych w pierwszym kwartale były na poziomie przedkryzysowego trendu. Kiedy piszę o tym z perspektywy makroekonomisty, dostaję maile: co za bzdury, moja firma upadła, nie mamy pieniędzy. Odpisuję: tak, jakaś część firm jest na skraju upadku, ale dla wielu trwa eldorado. Mijający kryzys gospodarczy miał takie cechy jak choroba, która go wywoływała – uderzał punktowo, nierówno, niektórym bardzo szkodził, ale większości nie dotknął.\nSkąd to eldorado?\nW całej Europie politycy wyciągnęli wnioski z kryzysu finansowego 2008 roku i błędów, które później popełniono. Tym razem działali według założenia, że nie można dopuścić do istotnego wzrostu bezrobocia, bo to będzie zbyt niebezpieczne. Nie tylko gospodarczo, lecz także politycznie.\nBo zaleją nas populiści?\nTak. Uruchomiono tarcze antykryzysowe praktycznie we wszystkich krajach rozwiniętych. I pomagano nie bankom, ale firmom i pracownikom. Główne niebezpieczeństwo polegało na tym, że kryzys wywoła wyższy popyt na tak zwaną płynność, czyli że firmy będą gromadzić gotówkę, zwiększać oszczędności. I ludzie tak samo. Okazało się, że ten efekt był mniejszy, bo społeczeństwa, dzięki pomocy publicznej, czuły się mimo wszystko bezpieczne finansowo. Duża skala stymulacji fiskalnej sprawiła, że to ożywienie moim zdaniem będzie trwałe.\nW Polsce - jak mówiłem - mamy niebywały skok eksportu. I nie chodzi o żaden efekt niskiej bazy, że był dołek, więc teraz nadrabiamy, to jest prawdziwy skok w wielu branżach. Dotyczy przede wszystkim firm, które produkują trwałe dobra konsumpcyjne: sprzęt AGD, komponenty do różnych urządzeń, meble, elektronikę.\nW czasie trwania restrykcji pandemicznych na całym Zachodzie nastąpiło przesunięcie popytu konsumpcyjnego z usług na towary. To dla naszej gospodarki sytuacja jak marzenie.\nChodzi o to, że całość popytu konsumpcyjnego w krajach rozwiniętych nie zmniejszyła się mimo lockdownów i spadków PKB. Na przykład dane o sprzedaży w USA pokazują wyniki nawet powyżej trendu sprzed kryzysu, mówię teraz o sprzedaży detalicznej, czyli w uproszczeniu chodzi o towary plus restauracje. No a jako że, że restauracje i usługi zamknięto, to wyniki nakręciła sprzedaż towarów, która była wyższa niż przed kryzysem. Konsumenci przesunęli wydatki z usług na towary, co sprawiło, że znacząco wzrosła sprzedaż elektroniki, AGD, mebli i takich rzeczy.\nNie mogę iść do knajpy ani do kina, mam przez to trochę zaoszczędzonych pieniędzy, więc kupuję telewizor?\nNie chodzi tylko o wizyty w knajpach, ale na przykład o ferie. Przecież w Europie nie było ferii, nie było nart. Jeżeli odpadnie ci tego typu wydatek, to jesteś w stanie kupić smartfona i jeszcze nową kanapę. W wielu branżach ledwo wyrabiają się z zamówieniami, co się oczywiście przekłada na ceny.\nAle dlaczego Polska? Dlaczego w kółko słyszę, że jesteśmy montownią pralek, że tkwimy w "pułapce średniego rozwoju", nic własnego nie wymyślamy, że pan Zenek czy jakiś inny Waldex produkują mydło i powidło. A potem przychodzi kolejny kryzys i polska gospodarka znów świetnie sobie radzi. Tusk z Rostowskim w 2009 roku chwalili się "zieloną wyspą", Kaczyński z Morawieckim też zaraz będą się mogli chwalić. Co to jest? Fart jakiś? Bo przecież nie jakość rządzenia.\nJesteśmy hubem przemysłowym dla całej Europy, tak samo jak Chiny są hubem przemysłowym dla świata. I jeśli na całym Zachodzie dzięki rządowym tarczom ludzie czują się w miarę bezpiecznie i nie ograniczają wydatków, jeśli w dodatku przesuwają popyt z usług na sprzęt AGD czy meble, no to tak się składa, że my te rzeczy produkujmy. W Polsce zatrudnienie w przemyśle w ostatniej dekadzie wzrosło, niedużo, ale jednak, w większości krajów rozwiniętych udział przemysłu w zatrudnieniu spada. Dużą część produkcji przeniesiono z Europy Zachodniej do krajów Europy Środkowej. A co produkujemy? Na przykład połowę pralek w Unii, co ciągnie za sobą cały segment komponentów, przecież do pralki potrzebne są elementy metalowe, plastikowe, jesteśmy na przykład wielkim producentem węży.\nNo ale co w tym śmiesznego? To są różne węże - z tworzyw sztucznych, z metalu. Kolejny duży segment to elektronika, nie produkujemy co prawda smartfonów, ale telewizory - owszem. I wszelkie komponenty do sprzętu RTV. Kolejny segment to meble, jesteśmy jednym z największych eksporterów mebli na świecie. Oczywiście odbywa się to w takim modelu, że duże firmy zachodnie zamawiają kanapy w Polsce i sprzedają pod swoją marką. Inny segment to motoryzacja i tutaj następuje ciekawa zmiana, przesunięcie naszych firm w kierunku komponentów do samochodów elektrycznych. Mamy ogromne fabryki baterii, w zeszłym roku sprzedaliśmy ich więcej niż papierosów. Nie jest to ostateczny produkt, one później składane są w pakiety i robią to już producenci samochodów, bo to zaawansowana technologia. Do Niemiec wysyłamy więcej baterii niż Chiny i Korea razem wzięte. Oczywiście to jest towar pod chińską lub koreańską marką, bo te fabryki w Polsce należą do nich.\nAle taki model rozwoju również prowadzi do rozwinięcia u nas całych łańcuchów dostaw. Wokół dużych zagranicznych producentów tworzą się sieci mniejszych polskich firm, które na tym korzystają i zajmują w systemie coraz mocniejszą pozycję, bo potrafią wyprodukować coraz bardziej zaawansowane towary i sprzedawać je na rynkach międzynarodowych.\nWszystkie te produkty powstają pod obcą marką. Sam mówiłeś, że ogniwa do samochodów elektrycznych nie są u nas nawet składane w całość, bo to wyższa technologia. Nie brzmi to jakoś dobrze. Nasze czysto polskie są co najwyżej te węże.\nTeż nie są. One jadą do Europy pod marką Elektroluksa.\nJasne, że opieramy się na kapitale zagranicznym i jest to cecha całego regionu Europy Środkowo-Wschodniej. To wyjątkowy model rozwojowy.\nNie wiem, czy gdziekolwiek na świecie był zastosowany na taką skalę. Poza naszym regionem Europy nie znam innych, które by odniosły sukces w tak dużym stopniu zbudowany na kapitale zagranicznym.\nPrzecież ten model jest od lat krytykowany. Głównie przez was, ekonomistów. A potem przychodzi kryzys wywołany przez pandemię i po raz kolejny okazuje się, że model jednak działa, tak?\nIstnieje powszechne wyobrażenie, że produkujemy te węże i śrubki, a powinniśmy komputery i systemy elektroniczne. Tyle że taki wąż też może być zaawansowany technologicznie, jeśli ma być wykorzystywany tam, gdzie potrzeba wysokiego stopnia bezpieczeństwa czy odporności na jakieś substancje chemiczne. Albo produkcja blach: mogą to być proste elementy do obudowy pralki, ale mogą też to być blachy do wnętrza pieca czy silnika samochodowego. Postęp technologiczny w Polsce trwa, tylko nie jest spektakularny. Na obecnym modelu rozwoju można naprawdę daleko zajechać. Tajwan czy Korea też są dużymi producentami komponentów. Znamy wszyscy firmy koreańskie - Samsung, Hyundai, KIA - ale czy kojarzysz jakieś marki tajwańskie? Oni produkują po prostu dużo komponentów, a jednocześnie są bardzo zaawansowani technologicznie.\nAle co chcesz powiedzieć? Że nasz model rozwojowy - "montownia pralek" - jest ok?\nMoim zdaniem ględzenie, że jesteśmy "montownią pralek", jest już dawno nieaktualne. Od dziesięciu lat słyszę o tej "montowni pralek", o "pułapce średniego rozwoju" i "panu Zenku", który bazuje na taniej pracy i nie jest innowacyjny. Te koncepcje może były ciekawe, ale 12 lat temu, kiedy powstawały. Teraz już się nie sprawdzają. Szklany sufit nad naszą gospodarką pewnie gdzieś wisi, ale bardzo wysoko.\nTa słynna "pułapka średniego rozwoju" miała polegać na tym, że bez własnego kapitału i technologii nie wychylimy główki za wysoko, bo nam ją będą cały czas ucinać. Możemy montować to i owo dla Zachodu, ale niewiele więcej. I częściowo się zgadzam: bez własnych kompetencji i bez kapitału nie dojedziemy na gospodarczy szczyt, czyli nigdy nie osiągniemy poziomu Niemiec. Tylko pytanie, czy czasem nie jest tak, że obecny model rozwoju pozwala to wszystko stopniowo zdobyć.\nNajpierw firma pana Zenka produkuje węże do pralek, potem ten zachodni odbiorca myśli, że skoro pan Zenek tanio i dobrze produkuje plastikowe węże, to może jest w stanie wyprodukować węże dla przemysłu chemicznego, które muszą mieć ogromną odporność na jakieś żrące substancje, pan Zenek zatrudnia inżyniera, tworzy mały zespół badawczy, część technologii podkradnie z Zachodu, a potem zaczyna jeszcze robić węże do silników samolotowych. Tak?\nI to nas może doprowadzić do poziomu Niemiec?\nNikt tego nie wie. Na pewno obecny model może nas doprowadzić dużo wyżej, niż jesteśmy. Moim zdaniem nie ma czegoś takiego jak pułapka średniego rozwoju. Dekadę temu sam promowałem tę koncepcję i sądziłem, że może być trafnym opisem sytuacji Polski, ale dziś uważam, że tak nie jest. Pokażę ci to jeszcze lepiej na przykładzie branży usługowej. W Polsce dużo inwestycji zagranicznych lokowanych jest w usługach biznesowych. 20 lat temu to były głównie call center. Pamiętam, jak kiedyś byłem w USA, zadzwoniłem na infolinię hotelu, bo internet przestał mi w pokoju działać, rozmawiam z facetem, a on pyta, czy jestem z Rosji, bo mam wschodni akcent. Mówię, że z Polski, na co on po polsku: "A ja właśnie siedzę w call center w Warszawie". Kolejna wielka fala inwestycji to były centra rozliczania faktur, gdzie siedzieli księgowi. Cały czas jest tego dużo. Potem zaczęły napływać inwestycje w branżę IT. A teraz zachodnie koncerny otwierają u nas centra technologiczne, które zajmują się tworzeniem całych systemów informatycznych, na przykład związanych z cyberbezpieczeństwem. Powstają też centra usługowe, które tworzą na zamówienie całe strategie inwestycyjne i modele oceny ryzyka dla sektora finansowego na świecie.\nAle co chcesz mi powiedzieć?\nTo już nie polega na tym, że siedzą znudzeni studenci i coś wklepują w tabelki w excelu, tylko siedzą biolodzy, chemicy i informatycy, którzy na zamówienie jakiejś zachodniej firmy przeprowadzają analizę komputerową fragmentów DNA. Nie jestem nawet w stanie dokładnie opisać, na czym to polega. Patrzyłem ostatnio na wyniki firmy Selvita z Krakowa, usługi bioinformatyczne rosną im rok do roku w tempie 80 procent. Takich firm jest coraz więcej. I to też jest nasz model rozwoju.\nKiedy będziemy Niemcami?\nKiedy z tych analizowanych cząstek DNA będziemy w stanie stworzyć nowy lek. Na razie tego nie potrafimy. Owszem, możemy w tych nowoczesnych centrach usługowych znajdować coś i badać, ale później to jest sprzedawane do Big Pharma, gdzie wiedzą, co z tym zrobić, bo mają kapitał na badania kliniczne. Nie jesteśmy na tym etapie, ale za ileś dekad być może będziemy.\nZobacz wideoJak koronawirus wpłynie na gospodarkę Polski? Marcin Petrykowski z S&P o perspektywach w dobie pandemii i nie tylko\nCzyli nasz model rozwoju - tak strasznie krytykowany - może prowadzić do szczęśliwego zakończenia i będziemy kiedyś mieli własne firmy Big Pharma?\nUważam, że tak. I że jesteśmy na dobrej ścieżce, chociaż to zajmie bardzo dużo czasu.\nTe wszystkie modne teorie zakładają, że jakimś radykalnym ruchem trzeba coś w naszym modelu rozwoju zmienić. Nie wiem, czy tak się da. Może to tylko inteligencka skłonność do tworzenia efektownych skończonych koncepcji. Bo powolne ruchy robaczkowe, które pchają naszą gospodarkę coraz wyżej, są po prostu mniej sexy.\nPułapka średniego rozwoju stała się popularna, bo zawiera proste wyjaśnienie, dlaczego pewne kraje nie przebiją szklanego sufitu. W skrócie: do jakiegoś momentu rozwój może polegać na relokacji zasobów z mniej produktywnych branż do bardziej produktywnych, z rolnictwa do przemysłu, potem z przemysłu do bardziej produktywnych usług, ale później na relokacji siły roboczej daleko się nie zajedzie, bo trzeba mieć więcej własnych innowacji i kapitału.\nPrawda. Tyle że szklany sufit może być zawieszony w bardzo różnych miejscach: na średnim poziomie rozwoju, na półwysokim poziomie, a nawet na wysokim. Włochy zatrzymały się na poziomie 90 procent amerykańskiego PKB per capita, a później zaczęły tracić. I jak to nazwać? To też jakaś pułapka, ale jaka? Istnieją kraje, które zatrzymały się na poziomie 60 procent, potem miały przerwę i znów się zaczęły szybko rozwijać. Liczba konfiguracji jest tak duża, że mówienie o pułapce średniego rozwoju nie ma już sensu. Życie intelektualne powinno polegać na tym, że wymyślamy pewne schematy, patrzymy, czy rzeczywistość do nich pasuje, jak pasuje, to je rozwijamy, jak nie - rezygnujemy. U nas nadal pokutuje opinia: "Jesteśmy montownią pralek i już zawsze będziemy". No nie.\nSytuacja wygląda więc tak: inteligencja na uniwersytetach lamentuje, że polski przemysł jest nieinnowacyjny, że firmy się nie rozwijają, bo panu Zenkowi brakuje zaufania i kapitału, a potem nadchodzi światowy kryzys, dane są świetne, a gospodarka radzi sobie najlepiej w Unii?\nNo, wiesz, jeśli być precyzyjnym, to liczba kryzysów, na których żeśmy ostatnio skorzystali, wynosi już cztery. Najpierw był światowy kryzys finansowy 2008 roku, który doprowadził do relokacji części aktywności dużych banków do Europy Środkowej, bo poszukiwały oszczędności. One się wtedy zorientowały, że wiele rzeczy da się u nas robić lepiej niż w Indiach, w dodatku to ta sama strefa czasowa, szybciej dolecisz samolotem, a ludzie mają większe kompetencje. Później nastąpił kryzys strefy euro w 2012 roku i wtedy wiele zachodnich firm produkcyjnych było zadłużonych po uszy, musiały ratować marże, optymalizować koszty, więc zaczęły szukać nowych dostawców w Europie Środkowej. Kolejny kryzys, na którym skorzystaliśmy, to wojna rosyjsko-ukraińska w Donbasie w 2014 roku: nie byłoby tak szybkiego rozwoju polskiej gospodarki, gdyby nie milion Ukraińców, którzy tu przyjechali.\nA czwarty kryzys?\nBiałoruś teraz. Przecież my zaczynamy przyciągać stamtąd najlepszych ludzi.\nPo raz pierwszy w historii sprzyja nam geografia, czyli to, że jesteśmy blisko Niemiec w takiej, a nie innej konfiguracji geopolitycznej. Mieliśmy sporo pecha przez wieki, a teraz mamy sporo szczęścia. Ostatnia dekada była naprawdę wyjątkowa, bo korzystamy na wszystkich kryzysach. Chwilo, trwaj!\nCzyli fart. I tyle?\nPlus dobrze wykształcona siła robocza. Denerwuje mnie uporczywe trzymanie się takich koncepcji jak "pułapka średniego rozwoju", ale jeszcze bardziej powszechne narzekanie na polską edukację. Wiadomo, wszyscy byśmy chcieli, żeby dzieci w szkołach uczyły się współpracy, a nie wkuwały i rywalizowały o stopnie, ale prawda jest taka, że polski schemat edukacji wypuścił świetnie przygotowanych pracowników, których zachodnie firmy bardzo cenią. Polak jest przygotowany do pracy tak samo dobrze jak Niemiec czy Francuz.\nEkonomiści często dyskutują, co jest największym zagrożeniem dla naszej gospodarki: polityka, podatki, daniny takie, śmakie, nieprzejrzyste prawo itd. A ja uważam, że jedyne zagrożenie, nad którym mamy jako społeczeństwo kontrolę, to ewentualne wyjście z Unii Europejskiej. To byłoby absolutnie destrukcyjne. Nad całą resztą zagrożeń kontroli nie mamy, bo zależymy od światowych trendów i kierunków globalizacji. Najbardziej się boję, że za szybko spotka nas to, co spotkało Włochy i Hiszpanię. Nadrabiali, szli do przodu, byli tuż-tuż, aż nagle pojawili się nowi gracze, czyli konkurencja z innych regionów świata, i zaczęli tracić. U nas też pojawił się taki groźny moment, że część centrów usługowych - z branży IT, outsourcingu, back office - miała przejść na Ukrainę. To było mniej więcej 10 lat temu. No ale Ukraina wpadła w kryzys i to się nie wydarzyło. Więc jeżeli czegokolwiek się boję, to że ktoś z nami zrobi to, co myśmy zrobili z Włochami.\nNo tak. Część przemysłu przeszła tutaj. Włosi produkowali AGD, teraz nie produkują.\nA są kandydaci, żeby nam to zrobić?\nJuż mówiłem: najmocniejsi to Białoruś i Ukraina. Nie teraz, ale kiedyś. To na pewno nastąpi. To są kraje z ogromnym potencjałem, solidną siłą roboczą, bazą przemysłową, dobrze położone.\nI chodzi o to, żeby nastąpiło dopiero wtedy, kiedy pan Zenek będzie już produkował te węże kosmiczne, a biolodzy analizowali DNA dla polskiej Big Pharma?\nCzyli najazd Rosji na Ukrainę i ekscesy reżimu Łukaszenki chronią naszą gospodarkę przed dalszym marszem kapitału?\nŹle to brzmi, bo wolność i prosperity tych krajów leżą nam bardzo na sercu i są w naszym najlepszym interesie, ale niezamierzoną konsekwencją ich problemów mogła być większa koncentracja inwestycji zagranicznych w Polsce. W końcu nas ten proces globalizacji dotknie, więcej produkcji będzie z Polski uciekać, niż przybywać. Oby do tego czasu nasza gospodarka weszła na taki poziom, żeby sobie z tym poradzić. Istnieje wiele danych, które sugerują, że jesteśmy bardziej odporni na wstrząsy globalizacyjne niż Włochy czy Hiszpania, mamy prężny i elastyczny sektor przedsiębiorstw krajowych. Siłą Włoch były lokalne rodzinne przedsiębiorstwa, ale okazały się też blokadą, bo każde chciało działać samodzielnie i nie łączyły się w większe efektywne firmy. Ich system był bardziej oparty na relacjach rodzinnych niż rynkowych.\nBrzmi jak opis naszych małych firm.\nWłaśnie nie. Nasz sektor przedsiębiorstw jest młodszy. Firmy nie mają tak głęboko zapuszczonych korzeni, trudno przesadzić drzewo, które rosło przez dwieście lat, łatwiej to, które ma lat trzydzieści. Jesteśmy gospodarką bardziej elastyczną niż włoska czy hiszpańska, więc łatwiej będzie uniknąć ich scenariusza. Uważam, że nasze firmy zaczną się konsolidować. Na razie wciąż nie muszą, bo korzystamy na tym, że mamy dość tanią siłę roboczą. Teraz to się zaczyna zmieniać. Bardzo niskie wynagrodzenia będą w Polsce stopniowo znikać. I to dobrze, bo według mnie są one nieakceptowalne. Ale dla wielu firm to będzie wyzwanie, wymagające zmiany modelu biznesowego. I te lepsze sobie poradzą.\nTu już widać. Po pierwsze przez ostatnie lata bardzo mocno podnoszono płacę minimalną i na razie nic nie wskazuje, żeby to źle wpływało na konkurencyjność polskiej gospodarki. Podwyżki trwają od 10 lat, zaczęły się za Platformy, PiS to kontynuował. I za każdym razem mówiono, że nam to zaszkodzi. Nie zaszkodziło. To dowodzi, że niskie koszty pracy wcale nie są podstawowym warunkiem rozwoju gospodarczego Polski. Po drugie - już o tym mówiłem - jesteśmy dość elastyczni i będziemy umieć dostosować się poprzez przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw. Firmy, które lepiej sobie radzą z rosnącymi kosztami pracy, przejmą te biznesy, która wpadną z tego powodu w kłopoty.\nRosnące płace wymuszą proces konsolidacji naszych firm?\nMyślę, że tak. Mniej więcej przez dwie dekady od 1995 do 2015 roku - czyli od kiedy wyszliśmy z posttransformacyjnej recesji aż do pierwszych lat po światowym kryzysie finansowym - płace w Polsce rosły wolniej niż produktywność. Upraszczając: firmy rozwijały się szybko, unowocześniały i zwiększały zyski, a płace za tym nie nadążały. Ale później sytuacja się odwróciła i prawdopodobnie ten nowy trend potrwa długo.\nNasza gospodarka to mydło, powidło, pralki, grzałki, meble, elektronika. Od Sasa do Lasa. Tak?\nI nagle się okazuje, że ten bałagan to nasza największa siła, bo nie ma kryzysu, który by nas przewrócił?\nOwszem. Mamy zróżnicowaną gospodarkę, więc jak kryzys uderza w jedną branżę, to korzysta druga, a jak nie, to trzecia ma się dobrze i tak dalej.\nSamo się tak zrobiło, wszystko bez planu. I jest dobrze?\nZróżnicowanie rzeczywiście pomaga nam wytrzymywać kolejne wstrząsy. Czy się samo zrobiło? No nie było jakiejś przesadnej polityki gospodarczej w stylu azjatyckim, że rząd wybiera strategiczne branże i konsekwentnie w nie inwestuje. Więc faktycznie mamy raczej spontan.\nGdyby robiono według planu, wyszłoby lepiej czy gorzej?\nNie wiem. Ważne, żeby rząd potrafił przynajmniej identyfikować nasze przewagi konkurencyjne. Temat elektromobilności został moim zdaniem ciekawie rozegrany i nie rozumiem, dlaczego tyle jest śmiechu wokół tego. Polski samochód elektryczny, ha, ha, ha. A nie o to chodzi. To raczej był chwyt, żeby maksimum wysiłku polityki publicznej skierować na ściągnięcie do Polski dużych międzynarodowych inwestycji z tej branży, które potem zbudują łańcuchy dostaw. W Polsce świetnie się rozwijają fabryki akumulatorów i innych komponentów do samochodów elektrycznych.\nI to się bierze z gadania Morawieckiego o milionie samochodów elektrycznych na polskich drogach w 2025 roku?\nTeż. Bo cała administracja wtedy wie, że dla rządu to ważny obszar, więc trzeba ściągać inwestycje z tej branży.\nTo prawda, że wiele rzeczy w polityce gospodarczej chodzi u nas samopas. W Korei Południowej cały proces był bardziej skoordynowany, do pewnego momentu zarządzany politycznie w ramach systemu autorytarnego - teraz stawiamy na taką branżę, a teraz na taką i macie słuchać. Bardzo dobrze opisał to Adam Leszczyński w książce "Skok w nowoczesność". W latach 50. w Korei postawili na stocznie, chociaż Bank Światowy im to absolutnie odradzał, później wszystkie siły skierowali na przemysł motoryzacyjny, wreszcie - elektroniczny. To były decyzje płynące z góry na dół, a u nas raczej jest odwrotnie. Kiełkuje jakaś branża spontanicznie, potem się wzmacnia, w końcu sobie wyszarpuje wsparcie od państwa. Rządy ustalały kolejne strategie, a firmy rodziły się w zupełnie innych miejscach.\nCo będzie dalej z gospodarką światową?\nMa przed sobą perspektywę szybkiego wyjścia z kryzysu, ale też sporo zagrożeń. Największe ryzyko jest takie, że inflacja na świecie wzrośnie, może nawet bardzo, i choć będzie to przejściowy efekt realizacji odłożonego popytu i rozgrzania gospodarki, to banki centralne spanikują, za szybko podniosą stopy procentowe i zduszą wzrost. Najbliższe lata to będzie chodzenie po linie.\nBo przez ostatnie dekady tego rodzaju dylematy w ogóle nie istniały. Bankami rządzi pokolenie ekonomistów, które pierwszy raz staje przed takim inflacyjnym wyzwaniem. Co oni mają zrobić, kiedy inflacja mocno skacze, bo pakiety antykryzysowe rozgrzały gospodarkę, popyt rośnie szybciej niż zdolności produkcyjne i nikt nie wie, czy to tylko chwilowe, czy groźne? Zaryzykować, że inflacja wymknie się spod kontroli, czy chronić szybki wzrost PKB? Gdyby w USA doszło do skoku inflacji do sześciu procent, Fed zareagował wyraźnymi podwyżkami stóp, to na giełdzie byłby krach, potem wybuch niepewności i kolejna recesja. Nie uważam, że to prawdopodobny scenariusz, ale się go boję. Świat może stanąć w najbliższych latach przed trudnym dylematem i każdy wybór będzie miał złe konsekwencje.\nAlbo niska inflacja, albo wzrost gospodarczy?\nPiekielnie trudna decyzja. Podwyższona inflacja - trochę wyższa niż w minionej dekadzie - będzie potrzebna światowej gospodarce tak czy siak. Tyle że bardzo trudno zarządzić, że mieliśmy średnią inflację dwa procent, to teraz chcemy mieć trzy. To proces bardzo zmienny, łatwo wymyka się spod kontroli. Inflację można porównać do stada dzikich koni.\nIgnacy Morawski jest ekonomistą (kończył Uniwersytet Bocconi w Mediolanie), analitykiem rynków i założycielem serwisu SpotData. Przez wiele lat pracował w sektorze bankowym (WestLB, Polski Bank Przedsiębiorczości), gdzie pełnił funkcję głównego ekonomisty. W 2019 roku wyróżniony przez ThinkTank jako jeden z 10 ekonomistów najbardziej słuchanych przez polski biznes.\nCiekawy tekst, o dziwo z gazety.\nLubię ciszę w wątku politycznym gdy pali się dupa w obozie rządzącym


Cyfrowy Polsat podpisał z Irdeto umowę o współpracy przy wprowadzaniu usług tv mobilnej - WP Finanse\n(pl)polkomtelcyfrowy polsat samediagiełdaspółka\nCyfrowy Polsat podpisał z Irdeto umowę o współpracy przy wprowadzaniu usług tv mobilnej\n13.12. Warszawa (PAP) - Cyfrowy Polsat, z myślą o wdrożeniu usług telewizji mobilnej, podpisał umowę o współpracy z holenderską spółką Irdeto, firmą zajmującą się zabezpieczaniem...\n13.12. Warszawa (PAP) - Cyfrowy Polsat, z myślą o wdrożeniu usług telewizji mobilnej, podpisał umowę o współpracy z holenderską spółką Irdeto, firmą zajmującą się zabezpieczaniem treści cyfrowych. W ramach umowy CP planuje rozwijać rynek urządzeń mobilnych, takich jak m.in. smartfony czy tablety - poinformował Cyfrowy Polsat w komunikacie prasowym.\nW ramach tej umowy Irdeto dostarczy system dostępu warunkowego wraz ze wsparciem technologicznym, pozwalające Cyfrowemu Polsatowi zbudować infrastrukturę techniczną na potrzeby uruchomienia usług płatnej, mobilnej cyfrowej telewizji naziemnej.\n"Trwają rozmowy zmierzające do wyłonienia pierwszych dostawców i producentów urządzeń przenośnych. Otrzymaliśmy już bardzo interesujące oferty, ale jesteśmy otwarci na dalsze propozycje współpracy w celu poszerzenia potfolio dostępnych na rynku polskim urządzeń odbierających mobilną cyfrową telewizją naziemną" - powiedział cytowany w komunikacie Dariusz Działkowski, członek zarządu ds. technicznych Cyfrowego Polsatu.\nWcześniej Cyfrowy Polsat sygnalizował, że usługi telewizji mobilnej chce wprowadzić w II kw. 2012 roku, po tym jak w październiku tego roku podpisał warunkową umowę kupna spółki INFO TV FM, w oparciu o aktywa której planuje rozszerzyć działalność o usługi na urządzenia mobilne.\nIrdeto to spółka zajmująca się zabezpieczaniem treści cyfrowych dystrybuowanych za pomocą różnych mediów - telewizji cyfrowej, IPTV oraz rozwiązań mobilnych.(PAP)


PISF - „Noc Walpurgi” w kinach\n› Aktualności › „Noc Walpurgi” w kinach\n– Szukając inspiracji do filmu przypomniałem sobie o monodramie „Diva” Magdy Gauer. Zapytałem się jej, czy zgodziłaby się na to, żebyśmy zrobili film na motywach jej monodramu, ale pod warunkiem, że wstawię tam drugą osobę. Tak rozpoczęła się nasza przygoda z pisaniem scenariusza – opowiadał na spotkaniu z publicznością na festiwalu „Dwa Brzegi” Marcin Bortkiewicz.\n„Noc Walpurgi” na festiwalach\nW czerwcu debiut Marcina Bortkiewicza był pokazywany na festiwalu „Młodzi i Film” w Koszalinie, gdzie zdobył aż 5 nagród: za najlepszy scenariusz i najlepszą główną rolę żeńską, Nagrodę Dziennikarzy dla najlepszego filmu pełnometrażowego, Nagrodę Publiczności oraz Nagrodę Jury Młodzieżowego.\n– Chciałem zrobić mocny film. Taki, który widz zapamięta, z którym wyjdzie później z kina, o którym będzie chciał dyskutować, o który, być może, chciałby się pokłócić. Przecież o to chodzi, żebyśmy potem o tych filmach rozmawiali – mówił o swoim obrazie reżyser w Koszalinie.\nW międzyczasie „Noc Walpurgi” była pokazywana na festiwalu „Dwa Brzegi” w Kazimierzu Dolnym. Ostatnio film brał udział w Konkursie Głównym 40. Festiwalu Filmowego w Gdyni. Podczas Młodej Gali otrzymał on nagrody: Złotego Klakiera – wyróżnienie przyznawane twórcy filmu, który dostał najdłuższy aplauz publiczności – oraz nagrodę Jury Młodych dla najlepszego filmu w Konkursie Głównym, którą przyznało jury w składzie: Jakub Chrobot, Karolina Graczyk i Kacper Poradzisz. Młodzi jurorzy wyłonieni w konkursie Skrytykuj.pl docenili film za „wyborne studium postaci, estetykę i spójność artystyczną, świetny duet aktorski oraz mozaikę skrajnych emocji”.\nFilm nakręcony w 16 dni\nDebiut fabularny Marcina Bortkiewicza\nReżyserem „Nocy Walpurgi” jest Marcin Bortkiewicz, którego krótki metraż „Portret z pamięci”, zrealizowany w Studio Munka, był pokazywany w sekcji Quinzaine des Réalisateurs na Festiwalu Filmowym w Cannes w 2012 r. „Noc Walpurgi” jest debiutem fabularnym reżysera, do którego scenariusz napisał wspólnie z Magdaleną Gauer. Za zdjęcia do filmu odpowiada Andrzej Wojciechowski, scenografię przygotowali Katarzyna Sobańska i Marcel Sławiński, kostiumy zaprojektowała Emilia Czartoryska, a Małgorzata Majkut i Eliza Bergchauzen zadbały o charakteryzację. Muzykę skomponował Marek Czerniewicz, za dźwięk odpowiada Agata Chodyra, a za montaż Piotr Mendelowski. W głównym rolach występują Małgorzata Zajączkowska i Philippe Tłokiński. Produkcja powstała pod kierownictwem Ewy Turczańskiej i Sebastiana Petryka. Producentem „Nocy Walpurgi” jest Sebastian Petryk z PS FILM. Film powstał przy wsparciu finansowym Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej. Dystrybutorem filmu jest firma Aurora Films.\nWięcej informacji o filmie dostępnych jest na stronie: www.facebook.com/NocWalpurgi/.\nW informacji wykorzystano materiały dostępne na stronie dystrybutora filmu.


Roślinki bąbelkują od dwóch dni. - Lubelskie Forum Akwarystyczno-Terrarystyczne\nRoślinki bąbelkują od dwóch dni.\nWysłany: Sob 14:56, 17 Paź 2015 Temat postu: Roślinki bąbelkują od dwóch dni.\nWitam wszystkich! Parę tygodni temu założyłam małe akwarium na biurku. Do tej pory roślinki bąbelkowały tylko po generalnych pracach porządkowych (przycinka i podmiana wody). Z kolei dwa dni temu rozpoczęłam nawożenie akwarium i od tamtej pory roślinki wydzielają małe pęcherzyki powietrza non stop.\nChciałabym tylko wiedzieć, czy to dobrze, czy raczej źle?\nAkwarium ma wymiary 27x27x30 (dł x szer x wys) - 23,3l\nOświetlenie to Aquael Leddy Smart - 6W, natomiast jest to lampka LED, więc inaczej się to przelicza. W każdym razie oświetlenie jest raczej mocne (lampka dedykowana do zbiorników 10-50l).\nNie nawożę akwarium CO2. Dwa dni temu wlałam do akwarium jedną dawkę nawozu z makro i mikro elementami.\nWysłany: Sob 15:20, 17 Paź 2015 Temat postu:\nJezeli babelkuj i nie ma glonow to jest normalne zjawisko bo wydzielaja tlen pod woda i to widac. Wiec jest to normalne zjawisko wystepujace w akwarium.\nWysłany: Sob 21:17, 17 Paź 2015 Temat postu:\nTo normalna oznaka wzmożonej wymiany gazowej, natomiast napisz więcej nt co to za rośliny i ile ich jest oraz jak długo świecisz. Polecam podawanie przynajmniej "carbo" w płynie, w Lublinie możesz kupić aldehyd glutarowy 100 ml = 9 zł z którego zrobisz 1l "carbo". a to do tego twojego zbiornika wystarczy na 3-4 lata:P\nWysłany: Nie 21:51, 18 Paź 2015 Temat postu:\n, w Lublinie możesz kupić aldehyd glutarowy 100 ml = 9 zł z którego zrobisz 1l "carbo".\nWysłany: Pon 17:20, 19 Paź 2015 Temat postu:\nnie wiem czy nie naruszę tutaj jakiegoś regulaminu ale zaryzykuje:P\naldehyd glutarowy jest stosowany do odkażania wiec służba medyczna ma do niego dostęp ... Ps. radzę jednak zachować ostrożność i nie przedawkowywać go (mimo że wiele osób pisze że to dobre na glony) bo skoro ubija zarazki to całą florę bakteryjną w akwa nam też może ubić.\nOstatnio zmieniony przez pendzel_3 dnia Pon 17:24, 19 Paź 2015, w całości zmieniany 1 raz