Τεύχος 45 - Λεσβιακή Παροικία\n“Λεσβιακή Παροικία” Ζήνωνος 29-31, 104 37 Αθήνα,\nτηλ.: 210 523 7789, fax: 210 865 2088\ne-mail: [email protected] - site: www.lesviaki-parikia.gr\nΑγίας Ζώνης 42, 113 64 Αθήνα\nΤηλ.: 210 867 4520\nΥπεύθυνη του site: Eιρήνη Βεκρή\nASTERIAS G.D.G. ΕΠΕ\nΛεωφ. Βεΐκου 14, 11147 Γαλάτσι, Αθήνα\nτηλ.: 210 865 0236, fax: 210 865 2088\nΣυνεργασίες αποστέλλονται υπόψη\nΘ. Πλατσή, Αγίας Ζώνης 42, 11364 Αθήνα, τηλ.: 210 865 0236,\nφαξ: 210 865 2088, e-mail: [email protected]\nΈνα ξεχωριστό νησί! - Καίτη Μεσσηνέζη-Πλατσή\nΜικρές & μεγάλες ειδήσεις:\nΕπιμέλεια: Θόδωρος Πλατσής\nΛαμπρή η εκδήλωση της “Λεσβιακή Παροικίας”\nγια την επέτειο των 100 χρόνων!\nΧριστουγεννιάτικα εδέσματα και λιχουδιές από το Αϊβαλί\nτης Μικράς Ασίας στη Λέσβο - Καίτη Μεσσηνέζη-Πλατσή 12-13\nΠρόσωπα της Τέχνης:\nΚρητική Σχολή Αγιογραφίας: Ο αγιογράφος «Άγγελος» και\n«Θεοφάνης ο Κρης» - Καίτη Μεσσηνέζη-Πλατσή\nΗ ανακύκλωση των σκουπιδιών\nαπό το Δήμο Λέσβου - Νίκος Δημητριάδης\nΠοδόσφαιρο και εθνική κυριαρχία - Γιώργος Κόμης\n«Η αξία της δωρεάς» - Μάριος Κακαδέλλης\nΗ «παρέα της Τετάρτης» - Θόδωρος Πλατσής\nΗ πρώτη σελίδα του Φθινοπώρου - Ελένη Κονιαρέλλη-Σιακή 23-24\nΤο πάθημα του Παναγιώτη - Αρτέμης Γιαννίτσαρος\nTo είδωλο - Δημήτρης Κεφαλίδης - Γερμανία 27-28\nΤα δαιμόνια του δωδεκαήμερου - Στρατής Μολίνος\nΧαρίλαος Αναγνωστόπουλος - Παναγιώτης Παρασκευαΐδης 31-32\nΑπόψεις - Θέσεις:\nΟ οικοτουρισμός, η μαζική εγκατάσταση αιολικών πάρκων\nκαι ο αναπτυξιακός προσανατολισμός\nτης Λέσβου - Ευάγγελος Παυλής\nΓεύση & Παράδοση:\nΠλατζέτα: πιτάκια με καρύδι, Γκιουζλεμέδες\nΓεώργιος Βιζυηνός, Δημήτρης Καραμβάλης,\nΔημήτρης Νικορέτζος, Κική Σαραντάκου, Ιγνάτιος Αλεξίου,\nΣτρατής Γ. Γιαννίκος, Χρυσούλα Χατζηγιαννιού,\nΆρης Ταστάνης, Νότης Παναγιώτου, Γιώργος Κόμης,\nΠαναγιώτης Αλεξέλλης, Άρης Καλάργαλης (Μικρασιάτης) 38-42\nΦύση & Άνθρωπος:\nΥγροβιότοποι της Ελλάδας - Θόδωρος Πλατσής\nΧαρείτε τη συνέχεια της γλώσσας μας - Βασίλης Ζούρος 54-55\nΦίλοι που έφυγαν:\nΛάκης (Παντελής) Γιαννόπουλος\nEικόνα εξωφύλλου: «Η Γέννηση» αγιογραφία κρητικής σχολής, 15ος αι. ανωνύμου,\nπιθανολογείται ότι μπορεί να είναι του Άγγελου Ακοτάντου (Βυζαντινό Μουσείο Αθήνας)\nΈνα ξεχωριστό νησί!\nΣτη ζωή, καθημερινά, αντιμετωπίζουμε διάφορα, πότε ευχάριστα, πότε\nδυσάρεστα ή και κάποιες φορές θα έλεγα «καθημερινά».\nΈνα πρωινό, καθώς προσπαθούσα ν’ ανοίξω την πόρτα, το κλειδί διαμαρτυρήθηκε, έσπασε και με ανάγκασε να ζητήσω τη βοήθεια του ειδικού.\nΤο παλικάρι, πρόθυμα ξεκίνησε την κατασκευή ενός νέου κλειδιού και ως\nσυνήθως άρχισε η κουβέντα περιμένοντας. Του μίλησα για την πατρίδα μας\nτη Μυτιλήνη. Το πρόσωπό του φωτίστηκε. Με ενθουσιασμό άρχισε να μου\nπεριγράφει διάφορα σημεία της Λέσβου που έκαναν εντύπωση σ’ αυτόν και\nτη γυναίκα του. «Έχουμε επισκεφτεί τη Λέσβο τρεις φορές. Δεν γνωρίσαμε τόσο ωραίο νησί πουθενά. Ο Μόλυβος; Είναι μοναδικό χωριό σ’ όλη την\nΕλλάδα! Το Σίγρι με τ’ απολιθωμένα; Η Σκάλα Καλλονής; Το λιμανάκι της\nΣκαμιάς; Η Αγιάσος, ο κόλπος της Γέρας, τα μοναστήρια και οι εκκλησιές,\nτα μουσεία. Ένα νησί, που κάνει εντύπωση με τον πολιτισμό του».\nΜ’ άφησε άφωνη η γνώση του για την κάθε γωνιά του νησιού μας.\nΔεν είναι βέβαια η πρώτη φορά που ακούω κολακευτικά λόγια για τη\nγενέτειρά μας, όμως αυτό το πρωινό, ο ενθουσιασμός αυτού του νέου μου\nέκανε εντύπωση και ιδιαίτερη ευχαρίστηση γιατί είδα ότι ο τόπος μας\nσυνεχίζει να κερδίζει σε εντυπώσεις. Να κερδίζει για πάντα αυτούς που\nΑισθάνθηκα για άλλη μια φορά περήφανη για την πατρίδα μου και καθώς άπλωνα το χέρι για να πάρω το κλειδί, μισοχαμογέλασα γιατί σκέφτηκα, ότι ο τόπος μας έχει ένα κλειδί για κάθε έναν που τον επισκέπτεται. Ένα κλειδί για την καρδιά του καθενός που τον κλειδώνει και τον\nκρατά αιχμάλωτο, όπως και όλους εμάς.\nΈχουμε έναν τόπο «μοναδικό» που πρέπει να τον φροντίζουμε «όλοι»\nσαν τα μάτια μας. Έτσι θα μπορούμε να νιώθουμε υπερήφανοι για το\nνησί μας πάντα.\nΔεν είναι τυχαίο το γεγονός που η Unesko αναγνώρισε την ομορφιά και\nτην ιδιαίτερη γεωλογική κληρονομιά του νησιού και επικύρωσε την ένταξή της Λέσβου, σαν το μοναδικό νησί, στο παγκόσμιο δίκτυο Γεωπάρκων\nτης, καθώς και το δίκτυο των Ευρωπαϊκών Γεωπάρκων!\nΗ πληρωμή της συνδρομής σας\nΑγαπητά μέλη και φίλοι της «Λεσβιακής Παροικίας»\nΤο Δ.Σ. της «Λεσβιακής Παροικίας» ευχαριστεί τα μέλη της που ανταποκρίθηκαν στην πληρωμή της συνδρομής των για το έτος 2012.\nΦροντίζουμε να καταχωρούμε το ποσό αυτό στα βιβλία μας και να σας\nστέλνουμε τις αντίστοιχες αποδείξεις, τις οποίες μπορείτε να συμπεριλάβετε στη φορολογική σας δήλωση.\nΗ «Λεσβιακή Παροικία» είναι μη κερδοσκοπικός Σύλλογος και οι συνδρομές των μελών είναι το μοναδικό έσοδο για να καλυφτούν τα λειτουργικά έξοδα των γραφείων, να οργανωθούν οι διάφορες εκδηλώσεις και να\nεκδοθεί το περιοδικό του Συλλόγου «Αιολίδα».\nΤην συνδρομή σας 30€, καθώς και κάποιες άλλες προσφορές σας εκτός\nαπό την ταχυδρομική επιταγή που στέλνετε στη διεύθυνση: «Λεσβιακή\nΠαροικία» - ΕΛΤΑ Κουμουνδούρου 29 - ΤΘ 34118 - ΑΘΗΝΑ 10029,\nμπορείτε να τις καταθέσετε ονομαστικώς στην Εθνική Τράπεζα στο\nλογαριασμό της «Λεσβιακής Παροικίας» Νο 415/481058-93 και στην\nΤράπεζα Πειραιώς στον αριθμό: 5067-059786-003.\nΌσα μέλη μας οφείλουν περισσότερα από 2 έτη μπορούν να πληρώσουν\nμόνο τα 2 τελευταία έτη και μπουν σε ενημερότητα.\nΓια τους κατοίκους του εξωτερικού: η πληρωμή της ετήσιας συνδρομής γίνεται ονομαστικώς με κατάθεση 60$ ή 40€ στο λογαριασμό της Εθνικής Τράπεζας Νο 415/481058-93, IBAN GR 34 0110 4150 0000 4154 8105\n893, ΚΩΔ. SWIFT ΤΡΑΠΕΖΑΣ-BIC ETHNGRAA.\nΓνωρίζομε στα μέλη μας, ότι από την 1 Δεκεμβρίου 2012 η πληρωμή της ετήσιας συνδρομής 30€, εκτός από την Εθνική τράπεζα, μπορεί να κατατίθεται ονομαστικώς\nκαι στο νέο λογαριασμό ταμιευτηρίου της Παροικίας στην ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ\nμε αριθμό: 5067-059786-003 και ΙΒΑΝ: GR10 0172 0670 0050 6705 9786 003.\nΠρωτοχρονιάτικη γιορτή της Παροικίας\nΗ πρωτοχρονιάτικη γιορτή κοπής της βασιλόπιτας του Συλλόγου μας προγραμματίστηκε να γίνει στο ξενοδοχείο «Τιτάνια» την Παρασκευή 25 Ιανουαρίου 2013, ώρα 7.30 μ.μ. με πλούσιο μπουφέ, κρασί, αναψυκτικά και\nμουσική, για να υποδεχτούμε όλοι μαζί με υγεία το καινούργιο χρόνο. Αξία\nπρόσκλησης κατ’ άτομο 25€.\nΓια κρατήσεις-πληροφορίες: Τηλ. 210 5237 789, 210 8674 520 ή επικοινωνήστε με το τηλέφωνο όποιου μέλους του Δ.Σ. γνωρίζετε.\nΕπιμέλεια: Θ. Πλατσής\nαλλάζοντας τα ενεργειακά δεδομένα,\nόχι μόνο σε τοπικό επίπεδο, αλλά και\nσε εθνικό, αφού με τη συγκεκριμένη\nεπένδυση αυξάνεται κατά 30% η ήδη\nεγκατεστημένη ισχύς αιολικών πάρκων\nτου Β. Αιγαίου\nΜήνυμα θετικής στάσης της τοπικής\nκοινωνίας απέναντι στην επένδυση της\n«Αιγαίας Ζεύξης» στέλνει η απόφαση\nτου Περιφερειακού Συμβουλίου Βορείου Αιγαίου. Με την απόφαση αυτή,\nυπό όρους και κατά πλειοψηφία, γνωμοδότησε υπέρ της προοπτικής η Λέσβος, η Λήμνος και η Χίος να παράγουν 706 μεγαβάτ αιολικής ενέργειας\nκαι να διασυνδεθούν ενεργειακά με\nτην ηπειρωτική χώρα.\nΜε 25 «ναι», έξι «όχι» και 10 απόντες, το Περιφερειακό Συμβούλιο\nσυναίνεσε στην έγκριση της Μελέτης\nΠεριβαλλοντικών Επιπτώσεων του έργου. Η συγκεκριμένη γνωμοδότηση,\nπου έχει σημαίνουσα βαρύτητα γιατί\nαπηχεί τη θέση της τοπικής κοινωνίας,\nθα συναποτελέσει μαζί με αυτές των\nσυναρμόδιων φορέων το υπόβαθρο\nγια την απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής\nΑλλαγής σε σχέση με τη Μελέτη. Αν\nυπάρξει θετική απόφαση, δεδομένης\nκαι της προϋπάρχουσας έγκρισης της\nΡυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ) για\nτην άδεια παραγωγής, τότε μία επένδυση της τάξης του 1,8 δισ.€ θα ξεκινήσει\nνα υλοποιείται στα τρία νησιά.\nΣύμφωνα με την ενημέρωση που είχε\nγίνει στις αρχές Ιουλίου από εκπροσώπους του Ομίλου «Ρόκας» που επενδύει στην «Αιγαία Ζεύξη», ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης του\nέργου αναφέρει πως θα ολοκληρωθεί\nσε περίοδο τεσσάρων - πέντε χρόνων,\nΈργο του Θεόφιλου σε δημοπρασία του Λονδίνου\nΣτην τιμή των 264.000 €, ποσό διπλάσιο από την τιμή εκκίνησης, πωλήθηκε\nτο έργο του Θεόφιλου «Ερωτόκριτος και Αρετούσα», στη δημοπρασία\n«Greek Sale» του Οίκου Bonhams, που\nέγινε στο Λονδίνο.\nΕμπνευσμένο από το γνωστό κωμειδύλλιο Βιτσέντζου Κορνάρου, που\nγράφτηκε στην Κρήτη τον 17ο αιώνα,\nτο έργο «Ερωτόκριτος και Αρετούσα»\nτου Θεόφιλου παρουσιάζει τους ερωτευμένους νέους αγκαλιασμένους στο\nμπαλκόνι της Αρετούσας. Ο λαϊκός\nζωγράφος αγαπούσε ιδιαίτερα το θέμα\nαυτό, το οποίο φιλοτέχνησε σε διάφορες παραλλαγές, μια από τις οποίες\nήταν κι αυτή που πωλήθηκε στην δημοπρασία του Λονδίνου.\n«Ο Θεόφιλος είναι πολύ γνωστός\nστο εξωτερικό χάρη στον Τεριάντ, ο\nοποίος στα μέσα της δεκαετίας τού ‘30\nτον έκανε διάσημο στους Ευρωπαίους.\nΑυτό που μετράει, φυσικά, είναι η\nδουλειά που έχει κάθε έργο, αλλά και\nη κατάσταση στην οποία βρίσκεται, το\nαν είναι σε πανί και φυσικά αν το έργο\nΠίνακας με τον «Ερωτόκριτο και την\nΑρετούσα» μεγέθους 118 x 74 εκ.\nυπάρχει και στη συλλογή του Μουσείου\nΑγιάσου και το Καρναβαλικό Μουσείο\nΘεοφίλου της Βαρειάς, αφού ο Θεόφιλος έκανε παραλλαγές στο ίδιο θέμα.\nΜε επιτυχία η 9η Γιορτή\nΚάστανου στην Αγιάσο\nΔημιουργία τουριστικών πακέτων\nαπό την Κρήτη προς τη Λέσβο\nΜε στόχο την επιμήκυνση της\nΜεγάλη επιτυχία σημείωσε και φέτος\nη 9η Γιορτή Κάστανου.\nαποδείχτηκε περίτρανα, ότι παρά τις\nεξαιρετικά αντίξοες οικονομικές συνθήκες η Γιορτή Κάστανου γνώρισε\nτεράστια επιτυχία και βοηθούντος και\nτου καλού καιρού προσέλκυσε χιλιάδες ντόπιου και ξένου κόσμου, που\nσυνέρευσε για άλλη μια χρονιά στη\nγραφική Αγιάσο, για να γευτεί τις συγκινήσεις της Γιορτής αυτής, η οποία\nκαθιερώθηκε πλέον σαν το μεγαλύτερο φθινοπωρινό θεσμό.\nΑπό νωρίς το πρωί στις εισόδους και\nστα κεντρικά σημεία του χωριού άναψαν οι φωτιές στις παραδοσιακές φουφούδες για το ψήσιμο και στα καζάνια\nγια το βράσιμο των κάστανων, που\nπροσφέρονταν δωρεάν στον κόσμο\nμαζί με ούζο και κρασί. Στην Πλατεία\nΑγοράς τα μέλη του Συνεταιρισμού\nΓυναικών Αγιάσου πωλούσαν γλυκά\nκαι άλλα παραδοσιακά προϊόντα κάστανου. Στον ίδιο χώρο τα Σαντούρια\nτου Αναγνωστηρίου παρουσίασαν ένα\nημίωρο μουσικό πρόγραμμα με παραδοσιακούς σκοπούς της Λέσβου και\nΠολλοί ήταν οι φυσιολάτρες που\nπροτίμησαν τις περιπατητικές διαδρομές στα μονοπάτια και στις «πατωμένες» του καστανιώνα, ο οποίος αυτή\nτην εποχή ντύνεται με το υπέροχο κιτρινοφαιοπράσινο φόρεμά του.\nΑρκετός ήταν κι ο κόσμος που είχε\nτην ευκαιρία να επισκεφτεί το Λαογραφικό Μουσείο του Αναγνωστηρίου\nΥπενθυμίζεται ότι το εν λόγω μάρκετινγκ αναφέρεται στην αξιοποίηση\nτης υφιστάμενης αεροπορικής σύνδεσης Ηρακλείου-Μυτιλήνης, με τη\nδημιουργία ελκυστικών τουριστικών\n«πακέτων» προς τους Κρητικούς για\nνα επισκεφθούν τη Λέσβο, και δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της Περιφέρειας Λέσβου και της Περιφέρειας\nΒ. Αιγαίου, σε στενή συνεργασία με τη\n“MINOAN AIR”, τις 12 ξενοδοχειακές\nμονάδες του νησιού, που λειτουργούν\nσε ετήσια βάση, καθώς και τις επιχειρήσεις ενοικίασης αυτοκινήτων, οι\nοποίες προσέφεραν εξαιρετικές εκπτώσεις στις τιμές, προκειμένου να\nδημιουργηθούν τα τετραήμερα, πενταήμερα και εβδομαδιαία πακέτα.\nΤο συντονισμό της διάθεσης-διανομής των «πακέτων» σε όλα τα τουριστικά πρακτορεία της Κρήτης, τα\nοποία στη συνέχεια θα πωλούν στους\nπελάτες τους-υποψήφιους εκδρομείς\nστη Λέσβο, έχει αναλάβει η ίδια η\n“MINOAN AIR” μέσω κεντρικού της\nπρακτορείου στο Ηράκλειο.\nΗ εφαρμογή του παραπάνω καινοτόμου και απόλυτα οικονομικού «πακέτου» εκτιμάται ότι θα προκαλέσει δημιουργία άμεσης νέας ζήτησης, η οποία με\nτη σειρά της θα επιμηκύνει στο μέτρο\nτου δυνατού την τουριστική περίοδο,\nπρος όφελος τόσο των εμπλεκόμενων\nεπιχειρήσεων, όσο και της οικονομίας\nτης Λέσβου στο σύνολό της.\n«Λέσβιοι καλλιτέχνες στηρίζουν την απεξάρτηση»\nΟ Σύλλογος Οικογένειας του ΚΕΘΕΑ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ διοργανώνει εικαστική\nέκθεση για την προβολή του έργου του και την ενίσχυση της Μονάδας Συμβουλευτικής & Επανένταξης του ΚΕΘΕΑ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ.\nΔεκάδες αναγνωρισμένοι Λέσβιοι εικαστικοί καλλιτέχνες ανταποκρίθηκαν στο\nκάλεσμα του Συλλόγου και πρόσφεραν τα έργα τους δωρεάν, στηρίζοντας το\nδικαίωμα στην απεξάρτηση και την κοινωνική ένταξη.\nΗ έκθεση με τίτλο:\nθα πραγματοποιηθεί στο φουαγιέ του Δημοτικού Θεάτρου Μυτιλήνης.\nΕγκαίνια στις 14 Δεκεμβρίου, στις 8 το βράδυ.\nΘα είναι ανοιχτή από τις 14 έως τις 23 Δεκεμβρίου και θα λειτουργεί καθημερινά\nαπό τις 19:00 μέχρι τις 22:00. Η είσοδος είναι ελεύθερη.\nΓια τους σκοπούς της έκθεσης οι καλλιτέχνες έδωσαν την συγκατάθεσή τους τα\nέργα τους να διατεθούν σε χαμηλότερες τιμές, ώστε να δοθεί η δυνατότητα\nστους επισκέπτες να συμβάλουν με την αγορά των έργων στην επιτυχία της προσπάθειας για την ενίσχυση του ΚΕΘΕΑ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ.\nΟ Σύλλογος Οικογένειας του ΚΕΘΕΑ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 2012 και βασικοί στόχοι του είναι να προσφέρει εθελοντική εργασία και\nνα προβάλλει το έργο του ΚΕΘΕΑ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ, να το υποστηρίζει με την εξεύρεση πόρων, να ενημερώνει και να ευαισθητοποιεί την κοινή γνώμη γύρω από το\nπρόβλημα της εξάρτησης και να συμβάλλει στη διαμόρφωση της πολιτικής για τα\nναρκωτικά με τη δημόσια τοποθέτησή του σε σημαντικά θέματα. Στις δράσεις\nτου περιλαμβάνεται και η υποστήριξη των μελών του προγράμματος ΚΕΘΕΑ\nΜΥΤΙΛΗΝΗΣ που βρίσκονται στη φάση της κοινωνικής επανένταξης.\nΗ Μονάδα Συμβουλευτικής και Επανένταξης ΚΕΘΕΑ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ δημιουργήθηκε το Νοέμβριο του 2008 και απευθύνεται σε χρήστες ναρκωτικών\nουσιών και τις οικογένειές τους. Στους χρήστες ναρκωτικών παρέχει υπηρεσίες ενημέρωσης, συμβουλευτικής και κινητοποίησης για θεραπεία. Στη συνέχεια,\nεφόσον το επιθυμούν, μπορούν να ενταχθούν σε κάποια από τις Θεραπευτικές\nΚοινότητες διαμονής του ΚΕΘΕΑ σε όλη τη χώρα. Παράλληλα, απευθύνεται στο\nοικογενειακό και προσωπικό περιβάλλον του εξαρτημένου χρήστη ναρκωτικών,\nανεξάρτητα από το αν ο ίδιος είναι ενταγμένος σε θεραπεία, παρέχοντας ενημέρωση και ψυχολογική υποστήριξη.\nΕυχαριστούμε θερμά όλους τους καλλιτέχνες για την υποστήριξή τους. Το ΝΠΙΔ\nΠαιδείας, Πολιτισμού & Αθλητισμού του Δήμου Λέσβου για τη δωρεάν παραχώρηση του χώρου της έκθεσης. Καθώς και για την ευγενική χορηγία, τον Δημήτρη\nΑθανασέλο για το σχεδιασμό των εντύπων και τις Γραφικές Τέχνες Δούκας για\nτην εκτύπωσή τους.\nΛαμπρή η εκδήλωση της “Λεσβιακής Παροικίας”\nο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ν.\nΣμύρνης κ.κ. Συμεών, ο εκπρόσωπος\nτου Σεβασμιώτατου Μητροπολίτη Μυτιλήνης κ.κ. Ιακώβου αρχιμανδρίτης\nπατέρας Ιωακείμ Ρουμελιώτης, ο τέως\nπρόεδρος της Βουλής κ. Απόστολος\nΚακλαμάνης, ο Βουλευτής Λέσβου κ.\nΝ. Σηφουνάκης, ο Γ.Γ. Λιμένων & Λιμενικής Πολιτικής κ. Κ. Μουτζούρης,\nΑντιπροσωπεία του Πολεμικού Ναυτικού, ο επίτιμος Πρόεδρος της «Λεσβιακής Παροικίας» κ. Τ. Χατζηαναγνώστου, ο πρώην Πρόεδρος κ. Στρατής\nΜολίνος και οι Πρόεδροι Λεσβιακών\nΣυλλόγων κ.κ.: Χ. Τραγέλλης, Ι. Χατζηβασιλείου, Α. Χιωτέλλης, Γ. Ευαγγέλου\nκαι Τ. Ιορδάνης.\nΜηνύματα έστειλαν: Ο Δήμαρχος\nΛέσβου κ. Δ. Βουνάτσος, ο βουλευτής\nΛέσβου κ. Π. Βογιατζής και ο Πρόε-\nΛαμπρή και πανηγυρική, όπως της\nάξιζε, ήταν η εκδήλωση που πραγματοποίησε η «Λεσβιακή Παροικία», στο\nτης Αθήνας, την Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2012, στις 12 το μεσημέρι συμμετέχοντας στον εορτασμό της επετείου\nτων 100 χρόνων της απελευθέρωσης\nτης Λέσβου από τον Οθωμανικό ζυγό.\nΌλοι μαζί, τα μέλη της Λεσβιακής Παροικίας, και οι φίλοι της Λέσβου, μεγάλοι και μικροί, και συμπατριώτες μας\nπου έλαβαν το μήνυμα, ξεκίνησαν ακόμη και από τη ξενιτιά για να παραβρεθούν και να συνεορτάσουν τη μεγάλη\nμέρα της απελευθέρωσης του αγαπημένου μας νησιού, της Λέσβου.\nΟι καλεσμένοι γέμισαν τη μεγάλη\nαίθουσα. Πλήθος και οι επίσημοι που\nπαραβρέθηκαν, μεταξύ των οποίων:\nΟ τέως πρόεδρος της Βουλής Α. Κακλαμάνης, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ν. Σμύρνης\nκος Συμαιών, ο βουλευτής Λέσβου Ν. Σηφουνάκης, ο Γ.Γ. Λιμένων & Λιμενικής Πολιτικής\nκος Κ. Μουτζούρης και ο συμπατριώτης μας, φίλος κος Γιάννης Παγίδας.\nδρος του ΦΟΜ «Ο Θεόφιλος» κ. Π.\nΤο ευρύχωρο βήμα του αμφιθεάτρου, με την ελληνική σημαία -λάβαρο\nτης «Λεσβιακής Παροικίας»- στο δεξί\nτου άκρο, φιλοξένησε μια σειρά ομιλητών, που ο καθένας πρόσθεσε το\nδικό του λίθο για να ξαναζωντανέψουν\nγλαφυρά και με τη χρονολογική τους\nσειρά, τα γεγονότα της Ιστορίας που\nξεκίνησαν με την άλωση κι έφθασαν\nστην απελευθέρωση, μετά από 450\nχρόνια, του νησιού μας.\nΗ Πρόεδρος της Λεσβιακής Παροικίας, κυρία Καίτη Μεσσηνέζη-Πλατσή,\nκαλωσόρισε εγκάρδια το κοινό και με\nσύντομη αναφορά στη σπουδαιότητα\nτης ξεχωριστής μέρας για τη Λέσβο,\nέδωσε το στίγμα του περιεχομένου\nτης εκδήλωσης. Στη συνέχεια ο Γενικός Γραμματέας κ. Μάριος Λούπος,\nπαρουσίασε τους ομιλητές και αναφέρθηκε και ο ίδιος στην περίοδο από\nτο 1462, όταν το νησί έπεσε στα χέρια\nΟ κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης συμπατριώτης μας φιλόλογος κ.\nΠαναγιώτης Παρασκευαΐδης, ανέπτυξε με το γνωστό χειμαρρώδη του\nλόγο, από στήθους, διανθισμένο και\nμε προσωπικές θύμισες από τον πατέρα του και τη γιαγιά του, το θέμα:\n«Σαν τη διψασμένη γη (η αποδοχή και\nυποδοχή της λευτεριάς)».\nΟ ναύαρχος Δημήτρης Παπαγιαννίδης αναφέρθηκε, πολύ παραστατικά, στο ρόλο του ναυτικού μας στην\nαπελευθέρωση των νησιών μας, σκιαγραφώντας τα γεγονότα, τις προσωπικότητες των ηρώων της εποχής και τα\nμέσα, από το Ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, παράδειγμα θάρρους υπευθυνότητας, μέχρι το θρυλικό θωρηκτό\nΑβέρωφ που αγκυροβόλησε στη Μυτιλήνη μεταφέροντας τη Λευτεριά.\nΑκολούθησε προβολή ενός καλογυρισμένου, ενδιαφέροντος ντοκιμαντέρ με\nκείμενα του Στρατή Μολίνου και τίτλο\n«100 χρόνια από τότε», που συγκίνησε\nτον κόσμο και καταχειροκροτήθηκε.\nΤο πάνελ των ομιλητών: από αριστερά ο Ναύαρχος κος Δ. Παπαγιαννίδης, η Πρόεδρος της Λ.Π.,\nζωγράφος Κ. Μεσσηνέζη-Πλατσή και ο Φιλόλογος-Ιστορικός κος Π. Παρασκευαΐδης.\nΣτο τέλος, η δεξίωση στο φουαγιέ\nτου Μουσείου με μεζέδες, μυτιληνιό\nούζο και κρασί, έκανε τους Μυτιληνιούς της Αθήνας και τους φίλους της\nΛέσβου, να μαζευτούν, ως συνήθως,\nστα πηγαδάκια και να ανταλλάξουν\nδυο κουβέντες, να χαρούν έτσι το μεσημέρι μιας ηλιόλουστης επετειακής\nΜια εκδήλωση της «Λεσβιακής Παροικίας» ανάλογη της πιο μεγάλης ημέρας της Λέσβου, που απέσπασε πολλά\nκολακευτικά, εγκωμιαστικά σχόλια.\nΜε σήμαντρα σε χαιρετούν οι λόφοι των\nκαι επί σε αγάλλεταιη νήσος των ηλίων\nη πατρίς μου, η Αιολής.\nΩ συ της Αιολίδας καύχημα πανάρχαιο.\nΒάρβιτος πλεούμενη στου Αιγαίου τον\nκαθρεφτίσαν στα ύδατά σου.\nΑιώνες σκλάβοι περιπαίξαν τα όνειρά σου\nΤο αίμα των παιδιών σου αυλάκωσε τη γης\nΜε της πληγής το τρίσβαθο μετρήθηκε η\nΚαι ιδού. Τινάχτηκε σα φως της αστραπής\nΜια έκτακτη, ξεχωριστή παρουσία, εκτός\nπρογράμματος, ήταν η ποιήτριά μας κα\nΧρυσούλα Χατζηγιαννιού, που απήγγειλε\nκι εκείνη από στήθους το ποίημά της «Στη\nΛευτεριά της Λέσβου», «κλέβοντας» ίσως\nτην παράσταση της όλης γιορτής.\nΚαι ω δάφνες. Κόψτε κλώνια νιόβγαλτα.\nΣτεφάνια πλέξτε, κόρες, κρινοδάχτυλες.\nΤα όρη γονατίστε. Ο Αβέρωφ σκίζει τα ζαφείρια τα νερά.\nΆγγελοι φτερουγούν με την ρομφαία στα δεξιά.\nΚι οι κάλαμοι οι άρρενες που γράφουν\nΔεν είσαι πέλαγο να σε τρυγούν οι άνεμοι.\nΑτόφια, πλούσια, ατρύγητη κινάς και πας\nκαι πας στα μεσουράνια.\nαπό τις σπάνιες, σπάνια.\nΩ τάφοι ανθίστε.\nΣτη δοξασμένη αρμάδα. άνεμοι, γρηγορείτε.\nΑνοίξτε κάμποι, να χωρέστε τη στεριά.\nΒογγούν τα νέφη. Πυρωμένο το σπαθί\nΠορφύρα περιβάλλεται η νειώτη σου η\nη ματομένη πέτρα σου τινάζεται κι ανθεί\nαστράφτει παιανίζοντας και τρέμει ως σε\nΔάκρυα, μη σταλάξετε, στους τάφους των\nΤον έπαινο τον πρέποντα αντιλαλούν οι\nΤα μέλη και οι φίλοι μας τίμησαν την εκδήλωση και γέμισαν το μεγάλο αμφιθέατρο του Πολεμικού Μουσείου.\nΧριστουγεννιάτικα εδέσματα και λιχουδιές\nαπό το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας στη Λέσβο\nΓράφει η Καίτη Μεσσηνέζη-Πλατσή\nΠροσφυγοπούλα η Μάνα μας απ’ το\nΑϊβαλί, μέσα στ’ άλλα της χαρίσματα\nείχε και γερό μνημονικό. Διηγιόταν με\nτη γλυκιά νοσταλγική φωνή της και κατέθετε «ψυχή».\nΤις κρύες χειμωνιάτικες νύχτες μας\nμιλούσε για τα παιδικά της χρόνια, μαζί\nμε τα δυο αδέλφια της, ειδικά με τον\nμικρό, για τα τραγούδια τους στις ακρογιαλιές και στις κούνιες της γειτονιάς,\nγια τα παιχνίδια με τις φίλες της, για τις\nσοδιές, τα μαζώματα των καρπών, για\nτα γλυκά και πως τα σερβίριζαν, για τα\nφαγητά και ιδιαίτερα τα γιορτινά.\nΉταν τόσο παραστατική στην αφήγησή της, που νομίζαμε ότι τα ζούσαμε\nόλα αυτά πραγματικά. Μας μετέφερε\nπληροφορίες σημαντικές απ’ την παράδοσή μας. Όσο γνωρίζω, τα ίδια\nέθιμα κρατούμε περίπου κι εμείς ακόμα σήμερα. Όσοι βέβαια τους αρέσει\nνα κρατούν την παράδοση.\nΣτο Αϊβαλί, αλλά και στη Λέσβο, τις\nημέρες των Χριστουγέννων ολόκληρο\nτο σπίτι ντυνόταν στα γιορτινά. Ήταν\nόλα φρεσκοπλυμένα και σιδερωμένα.\nΚουρτίνες, καναπελίκια, χαλιά, καρπέτες, πετσέτες, τραπεζομάντιλα. Όλα\nάστραφταν και μοσχοβολούσαν πάστρα και νοικοκυροσύνη. Ακόμα και\nέξω απ’ το σπίτι, στο δρόμο, ασπρι-\nζόταν με ασβέστη οι σκάλες και τα\nπεζούλια. Τριβόταν και γυαλιζόταν όλα\nτα μπακίρια και τ’ ασημικά κι όλα τα\n«δαντελένια» έμπαιναν στην κόλα για\nσιδέρωμα. Οι νοικοκυρές τις γιορτινές αυτές μέρες είχανε ακόμα και τη\nφροντίδα της προετοιμασίας των γλυκών και φαγητών. Θυμάμαι στο νησί\nτα μεγαλύτερα παιδιά κουβαλούσαν\nστο φούρνο της γειτονιάς λαμαρίνες\nμε τα Χριστουγεννιάτικα γλυκά. Κουραμπιέδες και φοινίκια, τον πατροπαράδοτο μπακλαβά, κανταΐφια, στριφτά\nκαι σαραγλί με καρύδια και κανέλλα\nσιροπιαστά. Τα εδέσματα ήταν: Γουρουνοπούλα στο φούρνο ψητή, διάνος παραγεμισμένος με κουκουνάρια,\nμαύρες σταφίδες και κάστανα ψημένα.\nΆλλα φαγητά που ετοιμαζόταν στο\nσπίτι ήταν λαχανοντολμάδες, σελινάτο\nμε χοιρινό και χοιρινό πρασοσέλινο.\nΤην ημέρα των Χριστουγέννων πηγαίναμε νύχτα στην εκκλησιά. Όταν\nγυρίζαμε στο σπίτι ξημερώματα υπήρχαν στο τραπέζι: σουτζούκια, λουκάνικα, παστουρμάς με αυγά και κόκκινο\nκρασί να ευχηθούμε όλοι η οικογένεια\nμαζί για το καλό της άγιας αυτής ημέρας. Σε άλλα σπίτια συνήθιζαν να τρώνε\nγια πρωινό τον πατσά από ποδαράκια\nμοσχαρίσια και πηχτή που την έκαναν\nνα είμαστε οι δυο πάλι μαζί -Μάνα και\nκόρη- και προετοιμάζουμε και φτιάχνουμε αυτές τις ίδιες λιχουδιές και τα\n«καλούδια», παραμονές γιορτών στον\nτόπο μας, στο όμορφο νησί μας. Και\nακούω αχνά, από μακριά τις παιδικές\nφωνές να «καλαντίζουν» σε σπίτια\nκαι σε μαγαζιά, τέτοια ώρα απόγευμα,\nνα πω στ’ αρχοντικό σας …»\nβράζοντας χοιρινό κεφάλι. Αυτά τα\nέθιμα από τη Μικρά Ασία μεταφέρθηκαν στο νησί μας και συνηθίζονται και\nσήμερα σε πολλά νοικοκυριά.\nΤο γιορτινό τραπέζι την Παραμονή\nτης Πρωτοχρονιάς ήταν γεμάτο με\nφαγιάντζες, μπακίρια και ασημικά με\nσύκα, καρύδια, σταφίδες, αμύγδαλα,\nξερά φρούτα, παστέλια, λουκούμια,\nκυδωνόπαστα και εκτός απ’ τα παραδοσιακά γλυκά: μπακλαβά φοινίκια και\nκουραμπιέδες υπήρχε το καραφάκι\nμε το «τσέρι» και τα μικρά ποτηράκια γύρω του για το καλωσόρισμα του\nΆγιου Βασίλη, τη νύχτα, αλλά και των\nεπισκεπτών, συγγενών και φίλων, που\nθα ερχόταν να δώσουν τις ευχές τους\nτην επόμενη μέρα απ’ το πρωί ως το\nβράδυ, για το καλό της χρονιάς.\nΠλησιάζοντας και φέτος τα Χριστούγεννα, όλα αυτά ήρθαν στη σκέψη\nμου και μ’ έκαναν να αισθάνομαι σαν\nκαι η μητέρα να «αποσώνει» με την αηδονολαλιά της:\nΒγείτε, δείτε και μάθετε\nπου ο Χριστός γεννάται.\nΑνοίξτε τα συρτάρια σας\nκαι δώτε μας τον κόπο μας\nαπ’ το χρυσό πουγκί σας.\nΑν είσαστ’ απ’ τους πλούσιους\nφλουριά μη λυπηθείτε.\nΑν είσαστ’ από τους φτωχούς\nΚαι σας καλονυχτίζουμε πέσετε κοιμηθείτε.\nΟλίγον ύπνο πάρετε και πάλι σηκωθείτε.\nΣτη εκκλησία τρέξετε μ’ όλη την προθυμία\nκαι του Θεού ακούσετε την Θεία Λειτουργία...»\nκαι χαμογελώντας να λέει την ευχή, όπως\nτην έλεγαν στη πατρίδα της το Αϊβαλί:\n«Και εις έτη πολλά\nκαι τον «παρά» μπροστά».\nΕπιμέλεια: Καίτη Μεσσηνέζη-Πλατσή\nΜε την άλωση της Κωνσταντινούπολης, πρωτεύουσας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, από τους Τούρκους το 1453, Κωνσταντινοπολίτες ζωγράφοι μεταναστεύουν στη βενετοκρατούμενη Κρήτη μεταφέροντας και την ιερή τέχνη της\nΣτα τέλη του 15ου αιώνα οι επαφές με τη Βενετία έφεραν επιρροές της Αναγεννησιακής ιταλικής ζωγραφικής στην Κρήτη, σε επίπεδο τεχνοτροπίας και θεματογραφίας, οι οποίες ενώθηκαν με την βυζαντινή παράδοση, διαμορφώνοντας\nένα εντελώς ξεχωριστό ύφος κατά τον 16ο και 17ο μ.Χ. αιώνα, αυτό που ονομάζουμε Κρητική Σχολή Αγιογραφίας.\nΚύρια γνωρίσματά της είναι η τελειότητα των μορφών, οι οποίες αποδίδονται\nπιο γήινες και η εμμονή στην λεπτομέρεια δοσμένη με πλούσιο χρώμα. Από αυτό\nτο καλλιτεχνικό περιβάλλον προέρχεται και ο μεγάλος Ηρακλειώτης ζωγράφος\nΔομήνικος Θεοτοκόπουλος, γνωστός σε παγκόσμιο επίπεδο ως El Greco.\nΠρέπει να σημειωθεί ότι το 1600 το Ηράκλειο είχε 20.000 κατοίκους και 200\nζωγράφους, ένα νούμερο ιδιαίτερα υψηλό που δείχνει την καλλιτεχνική άνθιση\nστην Κρήτη. Η άνθιση αυτή δυστυχώς διακόπηκε βίαια με την κατάληψη του\nΗρακλείου από τους Τούρκους το 1669.\nΔύο από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της Κρητικής Σχολής είναι ο\nΆγγελος Ακοτάντος και ο Θεοφάνης ο Κρης.\nΟ αγιογράφος «Άγγελος»\nόνομα «Χειρ Αγγέλου»,συνήθεια που\nόπως παρατηρήθηκε οφείλεται στο ότι\nΣημαντική προσωπικότητα της κρητικής αγιογραφίας.\nΗ περίοδος της καλλιτεχνικής δράσης του τοποθετείται ανάμεσα στο\n1425 και το 1450, το έτος που πεθαίνει. Υπέγραφε τα έργα του με το\nήταν από τους πιο διάσημους έλληνες\nκαλλιτέχνες της εποχής. Θεωρείται ως\nο πρώτος βυζαντινός ζωγράφος που\nέκανε κάτι τέτοιο. Καθιέρωσε αυτή τη\nσυνήθεια, την οποία υιοθετούν ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, ο Μιχαήλ\nΣτις αγιογραφίες του συνυπάρχουν\nοι αναζητήσεις της βυζαντινής αγιογραφίας της Κωνσταντινούπολης, μαζί\nμε στοιχεία της βενετσιάνικης ζωγραφικής.\nΤα περισσότερα στοιχεία για τη ζωή\nτου Αγγέλου μαθαίνουμε από τη διαθήκη του, την οποία έγραψε το 1436\nπριν ξεκινήσει ένα ταξίδι του από τον\nΧάνδακα στην Κωνσταντινούπολη και\nη οποία βρίσκεται στο κρατικό αρχείο\nΉταν πλούσιος, φιλάνθρωπος, ενώ\nτο σπίτι και το εργαστήριό του βρίσκονταν πίσω από τη Βασιλική του Αγίου\nΜάρκου. Είχε μία κόρη, τη Βαρβάρα\nκαι δύο αδερφούς, τον Ιωάννη, ζωγράφο επίσης, και τον Θεόδωρο που ήταν\nσχολάρχης. Διατηρούσε σχέσεις με το\nΣιναϊτικό μετόχι της Αγίας Αικατερίνης\nστον Χάνδακα, όπως φαίνεται από δύο\nεικόνες τις οποίες κληροδότησε στο\nΜοναστήρι. Ήταν ένας ζωγράφος και\nόχι ένας τεχνίτης.\nH καθηγήτρια Βυζαντινής τέχνης\nστο Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Μαρία\nΒασιλάκη, η οποία έχει κάνει σημαντική έρευνα πάνω στη ζωή και το έργο\nτου Αγγέλου, αναφέρει: «ο ζωγράφος\nΆγγελος υπήρξε ο πιο σημαντικός ζωγράφος του πρώτου μισού του 15ου\nαιώνα, μιας εποχής κατά την οποία το\nκέντρο της καλλιτεχνικής παραγωγής\nμεταφέρεται από την πρωτεύουσα του\nΒυζαντινού κράτους Κωνσταντινούπολη στην πρωτεύουσα της βενετοκρατούμενης Κρήτης, τον Χάνδακα».\nΣτην Κρήτη, όπου πραγματοποίησε\nτην καλλιτεχνική του διαδρομή η παραγωγή του είναι γνωστή από οκτώ\nμόνο ενυπόγραφες εικόνες που σώζονται στις Μονές Οδηγήτριας, Βαλσαμονέρου και Βροντησίου, στην Αγία\nΜονή Βιάνου και στην Ιεράπετρα. Δύο\nακόμη εικόνες ενυπόγραφες βρίσκονται στη συλλογή της Αγίας Αικατερίνης στο Ηράκλειο θα μπορούσαν\nνα αποδοθούν στον Άγγελο αλλά και\nΟι δύο Απόστολοι Πέτρος και Παύλος σε\n(Εικόνα με την οποία o ζωγράφος Άγγελος ενδεχομένως τάσσεται υπέρ της ένωσης της Ανατολικής με τη Δυτική Εκκλησία)\nΙδιαίτερη θέση στο έργο του Αγγέλου Ακοτάντου κατέχουν οι εικόνες\nτου Αγίου Φανουρίου κάποιες από τις\nοποίες τον απεικονίζουν να σκοτώνει\nδράκο έχοντας μεγάλη ομοιότητα με\nαυτές του Αγίου Γεωργίου. Κατά πάσα\nπιθανότητα η συγκεκριμένη επιλογή\nτου Αγγέλου έγινε έπειτα από θαύμα\nκατά το οποίο ο Άγιος Φανούριος μεσολάβησε για την απελευθέρωση τριών Κρητικών από τους Τούρκους.\nΕκτός από την Κρήτη, έργα του\nέχουν εντοπιστεί στο Σινά, στην Πάτμο, στη Ζάκυνθο, στη Νάξο, στην\nΚέρκυρα και την Αθήνα, απ’ όπου η\nεικόνα του Προδρόμου και των Εισοδίων της Θεοτόκου του Βυζαντινού\nΜουσείου της Αθήνας.\nΠαναγία η Καρδιώτισα έργο Άγγελου στο\nΜεγάλος αγιογράφος του 16ου αιώνα\nκαι από τους κυριότερους εκπρόσωπους της Κρητικής Σχολής. Γεννήθηκε\nστην Κων/πολη. Το πότε γεννήθηκε ο\nΘεοφάνης δεν το γνωρίζουμε.\nΤην αγιογραφία ο Θεοφάνης τη διδάχτηκε στην Κρήτη. Κατά τα τέλη του\n15ου αιώνα είχε ήδη γίνει η διαμόρφωση της Κρητικής ζωγραφικής. Οι αρχές της τεχνικής αυτής βρίσκονται στο\nσυντηρητικό ρεύμα της Παλαιολογείου Αναγέννησης, που συναντάμε στο\nΜυστρά, κυρίως στην Περίβλεπτο και\nστην Κων/πολη, στο Καχριέ Τζαμί.\nΟ Θεοφάνης, κατάφερε να μορφοποιήσει όλα τα διάχυτα στοιχεία της\nεποχής του και να γίνει ο κύριος εκπρόσωπός της.\nΔεν γνωρίζουμε αν στην Κρήτη\nυπάρχουν έργα του Θεοφάνη σε τοιχογραφίες ή σε φορητές εικόνες. Τον\nσυναντούμε στα Μετέωρα, στην Ιερά\nΜονή Αγίου Νικολάου του Αναπαυσά\nτο 1527, σύμφωνα με την υπάρχουσα\nεπιγραφή στο πρώτο του αυτό έργο.\nΤο 1535 τον συναντάμε στο Άγιο\nΌρος στην Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας, όπου εγκαταστάθηκε εκεί με τους\nγιους του και φιλοτέχνησε το καθολικό\nτης μονής. Το 1543 εγκαταστάθηκε σε\nΛαυρεωτικό κελί στις Καρυές και με\nσυνεργάτη το γιο του Συμεών, τοιχογράφησε το καθολικό της Ιεράς Μονής\nΣταυρονικήτα στα 1545-46.\nΜετά από πολύχρονη αγιορείτικη\nδραστηριότητα, εγκατέλειψε το Άγιο\nΌρος και στα τέλη του 1558 επέστρεψε στην πατρίδα του τον Χάνδακα (Ηράκλειο). Εκεί, πεθαίνει την ίδια\nμέρα που κάνει τη διαθήκη του, στις 24\nΟ Θεοφάνης ο Κρητικός φαίνεται να\nτης τέχνης της εκκλησιαστικής μας ζωγραφικής.\nΣτην Κύπρο και πιο συγκεκριμένα\nστη Μονή του Αγίου Νεοφύτου του\nΕγκλείστου στην Πάφο έζησε για ένα\nδιάστημα της ζωής του ο μεγάλος αγιογράφος Θεοφάνης ο Κρης. Σημαντικά\nστοιχεία για το "πέρασμα" από την Κύπρο και τα έργα του στο νησί μας δίνει ο Κύπριος αγιογράφος- ερευνητής\nΓιώργος Πέτρου, μετά τη συντήρηση\nκαι την αφαίρεση της επιζωγράφισης\nεικόνας της Παναγίας Εγκλειστριανής,\nπου φυλάσσεται στη Μονή του Αγίου\nΝεοφύτου, αλλά και τη μελέτη αρχειακού υλικού, που βρίσκεται στη Βενετία\nκαι αφορά το πέρασμα του κορυφαίου\nαγιογράφου από τη Κύπρο.\n'ναι ο πρώτος ολοκληρωμένος συνεχιστής των παλαιών μαστόρων. Φέρει\nτο πνεύμα τους χωρίς να μιμείται την\nεποχή τους. Ζωγραφίζει -σταυροαναστάσιμα- μέσα στο πνεύμα της ορθόδοξης λατρείας.\nΣημαντικό ρόλο στη ζωή του μεγάλου Κρητικού αγιογράφου διαδραματίζει ο Οικουμενικός Πατριάρχης Ιερεμίας ο Α΄, κατά την πατριαρχία του\nοποίου κλήθηκε ο Θεοφάνης να τοιχογραφήσει τον Αναπαυσά στα Μετέωρα\nκαι τη Μεγίστη Λαύρα στο Άγιο Όρος.\nΤο ολοκληρωμένο αυτό έργο, που\nτο συναντούμε από τον Άγιο Νικόλαο Αναπαυσά στον Άγιο Νικόλαο της\nΜονής Σταυρονικήτα, στο Άγιον Όρος\nτον καθιερώνει σαν πατέρα και δάσκαλο για τους επόμενους λειτουργούς\nΤοιχογραφία του Θεοφάνη στη Μονή Σταυρονικήτα\nΗ ανακύκλωση των σκουπιδιών από το Δήμο Λέσβου\nΕπιμέλεια Νίκος Δημητριάδης\nΗ μείωση, η επαναχρησιμοποίηση\nκαι η ανακύκλωση των σκουπιδιών,\nεξοικονομούν πρώτες ύλες και ενέργεια, που χρειαζόμαστε, για να παράγουμε καινούριο χαρτί, μέταλλο, γυαλί,\nκαι άλλα αντικείμενα. Η εξοικονόμηση\nενέργειας βοηθάει στο να διορθώσουμε τις κλιματικές αλλαγές.\nΠερίπου τα 2/3 όλων των οικιακών\nσκουπιδιών μπορούν να ανακυκλωθούν. Οι περισσότεροι δήμοι έχουν\nεφαρμόσει προγράμματα ανακύκλωσης χαρτιού, γυαλιού, πλαστικού, μετάλλων. Κάποιοι άλλοι δήμοι έχουν\nπρογράμματα και για άλλα υλικά, όπως\nμπαταρίες, ηλεκτρικές συσκευές, ρούχα, παπούτσια, ξυλεία.\nθηκαν για πολύ μικρό χρονικό διάστημα, αφού σύντομα σταμάτησε η αποκομιδή των απορριμμάτων. Οι κάδοι\nαυτοί έχουν ως εξής: οι 143 είναι για\nχαρτί (μπλε) και οι 134 για αλουμίνιο\n(κίτρινοι) κι έχουν χωρητικότητα 240\nκαι 360 λίτρων αντίστοιχα ο καθένας.\nΣτο κομμάτι του προγράμματος\nπου θα αφορά στην ανακύκλωση για\nτα νοικοκυριά της Μυτιλήνης και των\nγύρω από αυτήν κοντινών περιοχών,\nπρόκειται να τοποθετηθούν στο μέλλον, αρχικά 20 κάδοι ανακύκλωσης\nστις περιοχές του Νοσοκομείου, της\nΧρυσομαλλούσας, του Συνοικισμού,\nτης Καλλιθέας, στην Αεροπόρου Γιαναρέλλη στη Λαγκάδα, αλλά και στη\nΣουράδα, το Ακλειδιού, τη Βαρειά, τη\nΝεάπολη, το Ακρωτήρι, το Κουμκό, τη\nΜόρια, την Παναγιούδα και τα Πάμφιλα. Οι κάδοι θα προορίζονται για χαρτί, πλαστικό, μέταλλο και γυαλί και τα\nυλικά που θα μαζευτούν, θα είναι ιδιοκτησίας της «Ανακύκλωση Αιγαίου Χυτήρια ΑΒΕΕ» η οποία θα αναλάβει\nΗ επιλογή των συγκεκριμένων σημείων έγινε με κριτήριο την κατά το\nδυνατόν πιο ομοιόμορφη εξάπλωση\nτης ανακύκλωσης σε όλη την πόλη της\nΜυτιλήνης κι εκτός αυτής, καθώς και\nβάσει του πληθυσμού που θα εξυπη-\nανακύκλωσης από το Δήμο Λέσβου\nΠιλοτικό πρόγραμμα ανακύκλωσης,\nξεκινά σε συνεργασία με την εταιρεία «Ανακύκλωση Αιγαίου - Χυτήρια\nΑΒΕΕ» και ο Δήμος Λέσβου.\nΤο πρόγραμμα θα αφορά στην αποκομιδή ανακυκλώσιμων απορριμμάτων\nτόσο νοικοκυριών, από 20 διαφορετικά σημεία της Μυτιλήνης, όσο και καταστημάτων της πόλης, αλλά και από\nτα σχολεία του νησιού.\nΓια το σκοπό αυτό θα αξιοποιηθούν\nοι 277 κάδοι ανακύκλωσης που είχε\nπρομηθευτεί η πρώην Νομαρχία, πριν\nδύο χρόνια και οι οποίοι χρησιμοποιή18\nπου μεταφέρονται στο ΧΥΤΑ, η μείωση των δρομολογίων των απορριμματοφόρων του Δήμου, η προώθηση και\nη ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης και ευαισθητοποίησης των πολιτών σε δράσεις ανακύκλωσης, καθώς\nκαι ο εντοπισμός τυχόν προβλημάτων\nπου θα εμφανιστούν, ώστε να μπορέσει στη συνέχεια, με την υπερπήδησή\nτους, να εξαπλωθεί το πρόγραμμα σε\nΤο σύνθημα είναι: «Ανακύκλωση σε\nόλη τη Λέσβο». Το μήνυμα αυτό πρέπει να περάσει σε όλους τους πολίτες\nτης Μυτιλήνης και να ευαισθητοποιηθούν, ώστε να συμβάλλουν κι αυτοί με\nτον τρόπο τους, αφού χωρίς αυτούς\nΜια πολύ σημαντική προσφορά στην\nπροσπάθεια αυτή γίνεται και από μέρους της ΝΕΛ, η οποία θα αναλαμβάνει\nτη δωρεάν μεταφορά μιας νταλίκας με\nανακυκλώσιμα υλικά κάθε εβδομάδα.\nΓια να μην επιβαρύνονται οι κάδοι ανακύκλωσης με άλλα απορρίμματα, Περιβαλλοντολόγοι, που προσλήφθηκαν από\nτον Δήμο, μέσω του Προγράμματος\nΚοινωφελούς Εργασίας, πρόκειται να\nοργανώσουν εκδηλώσεις πληροφόρησης κι ενημέρωσης των πολιτών για την\nαξία της ανακύκλωσης, αλλά και για τη\nσωστή αξιοποίηση των κάδων.\nΑς ευχηθούμε, με την βοήθεια\nόλων, να πετύχει η νέα προσπάθεια\nτου Δήμου Λέσβου, την οποία από\nτη μεριά μας πρέπει να την επαινέσουμε, γιατί μέσω αυτής μειώνεται\nη αποκομιδή σκουπιδιών, ενώ παράλληλα είναι χρήσιμα τα προϊόντα\nρετείται, ενώ εφόσον το πρόγραμμα\nπροχωρήσει με επιτυχία, οι κάδοι πρόκειται να αυξηθούν και να τοποθετηθούν και σε άλλα σημεία.\nΠαράλληλα, θα συνεχιστεί η δράση αποκομιδής των χάρτινων κουτιών\nσυσκευασίας που πετιούνται από τα\nκαταστήματα της Μυτιλήνης, η οποία\nέχει ξεκινήσει ήδη από τον περασμένο\nΑπρίλιο και έχει να κάνει με τη συγκέντρωσή τους από ειδικά οχήματα της\nεταιρείας ανακύκλωσης πριν περάσει\nτο απορριμματοφόρο όχημα του Δήμου, κάθε μεσημέρι μετά το κλείσιμο\nτων καταστημάτων. Με τη συνεργασία\nκαι του Εμπορικού Συλλόγου Μυτιλήνης, οι καταστηματάρχες ενημερώνονται για τα σημεία όπου μπορούν να\nβγάζουν τις κούτες, ενώ το πρόγραμμα\nπρόκειται να προχωρήσει και αλλού,\nεκτός της Ερμού και της Καβέτσου.\nΜαζί με την ανακύκλωση των νοικοκυριών και των καταστημάτων, μέσω\nτου πιλοτικού προγράμματος πρόκειται να προωθηθεί και η ανακύκλωση\nστα σχολεία της Λέσβου.\nΚύριος στόχος του Δήμου Λέσβου\nθα είναι μέσω της υλοποίησης του\nπιλοτικού προγράμματος ανακύκλωσης, η προώθηση της εναλλακτικής\nδιαχείρισης των απορριμμάτων ως ένα\nπρώτο βήμα για τη δημιουργία ενός\nολοκληρωμένου προγράμματος ανακύκλωσης.\nΕπιμέρους στόχοι είναι η ενίσχυση\nτης ανακύκλωσης με την προώθηση\nκαι περαιτέρω εξάπλωση της εναλλακτικής διαχείρισης απορριμμάτων, η\nπροστασία του περιβάλλοντος και η\nΠοδόσφαιρο και εθνική κυριαρχία\nΓράφει ο Γιώργος Κόμης\nκή. Ο λαός όμως, το πλήθος, οι ταπεινωμένοι οι καθημαγμένοι, οι άπελπεις,\nνομίζοντας ότι είδαν μια αχτίδα φωτός,\nμια χαραμάδα για να περάσουν πάλι\nεκεί που ήσαν πριν -ή που νόμιζαν ότι\nήσαν- όρμησαν ακάθεκτοι πάνω στο\n"δόλωμα" και αποδεκατίστηκαν. Τώρα\nη ζωή επανήλθε στα κανονικά της: Στα\nΜνημόνια που μας πνίγουν, στους μισούς μισθούς και συντάξεις, στην αγωνία του μεροκάματου, στο ξεπούλημα\nτης Εθνικής Κυριαρχίας και της Ελλάδας. Το δίδαγμα είναι πικρό αλλά όπως\nόλα τα διδάγματα αναγκαίο: Ποτέ,\nποτέ, καμία χώρα δεν ανέκαμψε ένεκα του θριάμβου της στο ποδόσφαιρο. Η Εθνική ομοψυχία δεν μετριέται\nμε γκολ, πηγάζει από την ενδόμυχη\nεπιθυμία μας, να αντιμετωπίσουμε τα\nκρίσιμα, τα ανυπέρβλητα προβλήματα\nπου ανέκυψαν ξαφνικά εμπρός μας,\nΑς γίνει η\nΓήπεδο ομοψυχίας όπου\nθα είναι: Να\nΟι άγγλοι λαός αποικιοκρατικός, για\nνα αποτρέψει τους υπόδουλους λαούς\nνα ασχοληθούν με τον τρόπο αποτίναξης του ζυγού τους, ανακάλυψαν\nτον ευφυέστερο ως τώρα τρόπο εκτόνωσης του πάθους για ελευθερία: Το\nποδόσφαιρο. Στη συνέχεια το ποδόσφαιρο ακολούθησε το δρόμο για τον\nοποίον ετάχθη: Έγινε το υπ' αριθμόν\nένα ομαδικό παιχνίδι, τόσο έντονα διεκδικητικό που ταυτίστηκε διεθνώς με\nτην επιτυχημένη πορεία μιας χώρας,\nΕυρωπαϊκής, Ασιατικής ή άλλης. Βασιλείς και Κυβερνήτες αφήνουν την\nΈδρα τους για να παραστούν σε Derby\nκρίσιμα για την "προβολή" της χώρας\nτους. Ζωντανό παράδειγμα η παρουσία της Angela Merkel στον αγώνα\nΕλλάδας-Γερμανίας και η χαρακτηριστική και γκροτέσκα έκφραση του\nπροσώπου της στις διάφορες φάσεις\nτου παιχνιδιού. Δέκα ημέρες περίπου\nπριν, είχαμε νικήσει την Ρωσία. Τι εθνική έξαρση τότε τι συγκίνηση τι εθνική\nομοψυχία! Η εμπλοκή μας με τα ίδια\nσυναισθήματα ήταν δεδομένη.\nΠρώτοι ήρξαντο βεβαίως οι Γερμανοί. Τα έντυπά τους όλα, ακόμα και\nτα σοβαρά προκαλούσαν με ιταμότητα και θράσος, λοιδορούντες κάθε τι\nΕλληνικό, ακόμα και τα έργα της αρχαιότητας. Εθισμένοι από τον αεί πελάζοντα Ναζισμό τους, κατάφεραν να\nμας εμπλέξουν κι’ εμάς στην παγίδα. Η\nαλήθεια είναι ότι η ομάδα μας παρέμεινε συγκροτημένη, ίσως και η Γερμανι20\n«Η αξία της δωρεάς»\nΓράφει ο Μάριος Κακαδέλλης\nκή ακεραιότητα, λησμονούντες ακόμα\nκαι την Αγία Γραφή που αναφέρει πως\n«από χώμα έγινες και χώμα θα γίνεις».\nΜε τον τρόπο αυτό γεννιέται η φοβία\nτου κοσμάκη για την δωρεά οργάνων\nκαι τούτο γιατί προβληματίζονται, καθώς έντρομοι αναλογίζονται ότι θα πάνε\nστην «άλλη ζωή» χωρίς μάτια, χωρίς νεφρούς, ήπαρ, καρδιά ή πνεύμονες. Και\nέτσι αρνούνται τη δωρεά με την οποία\nθα έσωζαν ζωές συνανθρώπων τους.\nΠρο ημερών έχασα δυστυχώς έναν\nαπό τους πιο καλούς μου φίλους. Πήρα\nστο τηλέφωνο τη σύζυγο για να την συλλυπηθώ και να ζητήσω να με συγχωρέσει\nπου λόγω του δικού μου προβλήματος,\nμου ήταν αδύνατο να παραστώ στην κηδεία. Και με έκπληξη άκουσα να μου λέει\n«Δεν θα γίνει κηδεία. Ο φίλος σου Μάριε\nάφησε ενυπόγραφη Υπεύθυνη Δήλωση\nμε το Γνήσιο της υπογραφής του από\nΚ.Ε.Π. που δώριζε το άψυχο σώμα του\nστην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου\nγια εκπαιδευτικούς και ερευνητικούς\nσκοπούς». Είπα μέσα μου «Μπράβο\nτου» και θυμήθηκα τον Αντώνη Σαμαράκη που είχε πράξει το ίδιο. Δωρεά στην\nΙατρική Σχολή! Τι το καλύτερο!!!\nΕδώ και πολλά χρόνια είμαι και εγώ\nδωρητής σώματος και οργάνων με ειδική σχετική ταυτότητα. Δεν το κρύβω\nότι αισθάνομαι ικανοποίηση και περηφάνια. Και εκείνο που επιθυμώ διακαώς είναι να γίνουμε πολλοί. Όσοι\nπερισσότεροι κι αν είναι δυνατόν ώστε\nνα περιοριστούν οι λίστες αναμονής\nγια μοσχεύματα. Κι αν όντως υπάρχει\n«άλλη ζωή» ίσως να είναι καλύτερη για\nεμάς που προτιμήσαμε την επιστήμη\nαπό τους άλλους που φοβούνται να\n«Δωρεά έδωκες, δωρεά θα λάβεις»\n«Όστις κατέχει δυο χιτώνας, έτερον δωρήσαι»\nΔεν θυμάμαι αν αυτές οι αξιόλογες\nκαι σημαντικές φράσεις είναι από Ευαγγέλιο ή από αρχαίες φιλοσοφικές\nρητορίες. Γνωρίζω όμως τη μέγιστη\nαξία τους που μας υπενθυμίζουν το\nθεάρεστο αγαθό της αλληλεγγύης.\nΔεν χρειάζεται νομίζω να είσαι ο Μπενάκης ή ο Ζάππας για να αισθάνεσαι ως\nευεργέτης. Κι εσύ ο απλός άνθρωπος\nαν έχεις τη δυνατότητα έστω και κατ’\nελάχιστο να βοηθήσεις το συνάνθρωπό σου που έχει ανάγκη, ταυτόχρονα\nγίνεσαι και εσύ ευεργέτης του εαυτού\nσου με την ικανοποίηση και μόνο που\nθα αισθανθείς για την πράξη σου.\nΔυστυχώς στις μέρες μας η αλληλεγγύη\nκατάντησε είδος σε ανεπάρκεια. Σήμερα\nδεν υπάρχουν μεγάλοι ευεργέτες. Υπάρχουν μόνο μικροί. Οι ελάχιστοι άνθρωποι\nπου διακατέχονται από ανθρωπιστική διάθεση να βοηθήσουν τον πλησίον τους.\nΕίναι λυπηρό να μαθαίνεις από τα\nΜ.Μ.Ε. πως η χώρα σου είναι πρώτη στη\nδιαφθορά και τελευταία παγκοσμίως στη\nλίστα με τα ποσοστά στη δωρεά οργάνων. Τι να φταίει άραγε; Η ημιμάθεια, η\nπροκατάληψη ή η θρησκευτική φοβία;\nΓιατί η εκκλησία μας χρόνια τώρα μας\nπροτρέπει να ετοιμαζόμαστε για την\nστιγμή που θα περάσουμε στην «άλλη\nζωή». Βέβαια οι μορφωμένοι κληρικοί\nεννοούν να είμαστε έτοιμοι ηθικά, ούτως ώστε να φύγουμε ενάρετοι, έντιμοι και αναμάρτητοι. Όμως υπάρχουν\nδυστυχώς, και άλλοι που απευθύνονται\nσε αγράμματο κατά το πλείστον κοινό,\nειδικά στις μικρές κοινωνίες της περιφέρειας που εννοούν και την σωματι21\nΗ «παρέα της Τετάρτης»\nΓράφει ο Θόδωρος Πλατσής\nΤο Α` Γυμνάσιο Μυτιλήνης ήταν το σχολείο στο οποίο είχα την καλή τύχη κάποτε,\nτην περίοδο 1951-1957, να φοιτήσω.\nΈνα μοναδικό Γυμνάσιο, με σπουδαίους\nκαθηγητές και εξαίρετους συμμαθητές.\nΤι κι αν πέρασαν τα χρόνια. Όσο κι\nαν αλλάξανε οι καιροί, κι αν άλλαξε η\nΜυτιλήνη. Όσο κι αν η δική μας γενιά,\nαντιμετώπισε και αντιμετωπίζει χίλια\nδυο προβλήματα, στο πείσμα των καιρών υπάρχει η παρέα μας, η δική μας\nπαρέα. Η παρέα των τελειόφοιτων του\n1957, που επιμένει εδώ και λίγα χρόνια,\nστη συνάντηση της Τετάρτης.\nΈχει υπόσταση, έχει παρελθόν και παρόν και γι’ αυτό -ελπίζουμε- και μέλλον.\nΔημιουργήθηκε, μια «τυχερή» μέρα,\nμετά από πρόταση του συμμαθητή μας\nκαι φίλου Μιχάλη Κοσμά, που τύχη\nκακή δεν βρίσκεται πια κοντά μας, να\nσυναντιόμαστε κάθε Τετάρτη για καφέ\nκαι κουβεντούλα. Απώτερος σκοπός η\nανανέωση της σχέσης μας, της φιλίας\nμας, που με τα χρόνια, με τις τόσες\nυποχρεώσεις και τα προβλήματα του\nκαθ’ ενός είχε ατονήσει.\nΟ καλός μας φίλος έφυγε, η «παρέα\nτης Τετάρτης» μεγαλώνει όμως, και συνεχίζει να υπάρχει.\nΘα έχει πολλά ακόμα να πει και να\nκουβεντιάσει, για τα χρόνια που πέρασαν, για τα χρόνια που θα έρθουν, για\nκαθημερινά προβλήματα και ερωτήματα που μας βασανίζουν.\nΚι αν πραγματοποιηθεί η ευχή μας, να\nζήσει πολλά χρόνια και να συντροφέψει\nγενιές ευτυχέστερες από τη δική μας.\nΗ «παρέα» σε καφενείο της Απάνω Σκάλας. Από αριστερά: Δημήτρης Δήμου, Μιχάλης Τσαγκλέλλης, Θόδωρος Πλατσής, Τάκης Νανόπουλος, Βασίλης Ζούρος, Δημήτρης Ζούρος, Γιώργος\nΚικερίδης, Δημήτρης Αργεντέλλης, Στρατής Τσέγκος, Βαγγέλης Αψόκαρδος, Βασίλης Πετριανός.\nΗ πρώτη σελίδα του Φθινοπώρου\nΓράφει ο Ελένη Κονιαρέλλη - Σιακή\nΠου βρέθηκαν τόσα γκρίζα και μαύρα σύννεφα έτσι ξαφνικά;\nΠοιος τα έφερε; Πριν λίγες ώρες είχε\nκοιμίσει τη φύση μια παράξενη ησυχία.\nΝόμιζες ότι όλα ζούσαν σε πρωτόγονη\nραστώνη. Δεν ακουγόταν τίποτα.\nΟι κορμοί των δέντρων, πολύπαθα αγάλματα της φύσης, φαίνονταν\nνα περιμένουν καρτερικά κάτι που το\nγνώριζαν αλλά δεν το μαρτυρούσαν.\nΜάταια κουνούσαν τις άκρες τους τα\nμικρότερα κλαδιά, σα να ρωτούσαν.\nΜάταια τα καφέ και τα κίτρινα φύλλα\nπροσπαθούσαν να συγκρατήσουν για\nλίγες μέρες ακόμα τον κουρασμένο\nμίσχο τους στη θέση που τα γέννησε\nκαι τα μεγάλωσε, έτσι ώστε να καμαρώνουν τα πλουμίδια και τα στολίδια\nτους στο διάβα του σύντομου χρόνου της ζωής που τους παραχώρησε\nο νόμος της φύσης, και να σκιρτούν\nερωτικά στα χαϊδέματα που έφερνε το\nΟ χρυσός δίσκος του ήλιου που καθημερινά κυλούσε στο στερέωμα του\nουρανού, δε φαινόταν πουθενά αυτή\nτην ώρα. Λες και η δύναμη άξιου δισκοβόλου, τον είχε ρίξει με επιτυχία\nσε άλλον πλανήτη. Κι έμεινε εκεί, χωρίς ίχνος επιθυμίας να επιστρέψει και\nνα συνεχίσει την ίδια διαδρομή που\nέκανε αιώνες. Ίσως και να τον είχε\nκουράσει, όπως κουράζει την ανθρώπινη ψυχή η επανάληψη, κάθε μέρα τα\nίδια και τα ίδια… Και παρ’ όλα αυτά\nπαραμένει η ψυχή, και υπομένει -πολ-\nλές φορές- τα ίδια, σφιγμένη στο ζωνάρι της συνήθειας, και λουσμένη στο\nφόβο μήπως παραπέρα βρει και χειρότερα.\nΑυτή η φλύαρη σιωπή, εδώ και αρκετές ώρες, φαίνεται να επικοινωνεί με\nέναν παράξενο τρόπο, με όλους και\nμε όλα. Είναι σίγουρο ότι τώρα όλοι\nγνωρίζουν τι συμβαίνει. Όλοι προαισθάνονται ποιο μυστήριο της φύσης\nθα ολοκληρωθεί τις επόμενες ώρες και\nτο περιμένουν με λαχτάρα, με νοσταλγία, αλλά και με απορία λες και θα το\nνιώσουν στο σώμα και στην καρδιά για\nπρώτη φορά κι ας το γνωρίζουν αιώνες.\nΤα γκρίζα σύννεφα έγιναν τώρα ένα\nμεγάλο ασύμμετρο μαύρο καπέλο που\nσκέπασε το γαλάζιο του ουρανού,\nαφήνοντας κρεμασμένα στις άκρες\nτου ελάχιστα μολυβένια ξέφτια. Το\nγλυκό εκείνο γαλάζιο που μας συντρόφευε τους μήνες του καλοκαιριού,\nστέλνοντας αισιόδοξα μηνύματα ελπίδας, χάθηκε.\nΌμως και τα πουλιά χάθηκαν. Αργά\nκαι που ακούγεται η συνομιλία τους\nμέσα στις φυλλωσιές των δέντρων.\nΆλλα με φουσκωμένο το φτέρωμά\nτους, έγιναν σαν μπάλες, και έχουν\nκουρνιάσει σε προστατευμένα μέρη,\nτο ένα δίπλα στο άλλο, πιστεύοντας\nότι η συντροφικότητα και η προσέγγιση της στιγμής, θα διώξει μακριά έναν\nκίνδυνο που πλησιάζει απρόσκλητος\nκαι κυρίως απρόβλεπτος.\nρίζουμε τι γράφει στα πολλά χοντρά\nΤώρα φαίνεται ότι όλα είναι έτοιμα\nγια τη μεγάλη στιγμή.\nΗ φύση ολοκλήρωσε την καινούργια\nποιητική της εικόνα, χωρίς θορύβους\nκαι φωνές, χωρίς αντιλογίες και αντιπαλότητες.\nΣεμνά, στοχαστικά, χωρίς κινήσεις\nπομπώδεις, με μια γλυκύτητα που\nδυναμώνει και ταυτόχρονα πληγώνει,\nάρχισε με τη μαγική της γραφίδα να\nζωγραφίζει αργά-αργά, στέλνοντας\nδροσερές σταγόνες βροχής από τον\nουρανό μέχρι το χώμα και συνθέτοντας το δικό της έργο.\nΤούτη την ώρα η φύση μας διδάσκει,\nευχαριστώντας το Θεό με τη δική της\nσιγανή και γαλήνια προσευχή.\nΕίναι η πρώτη βροχή του φετεινού\nφθινοπώρου και η αρχή μιας νέας προσωπικής πορείας για όλους.\nΕίναι η πρώτη σελίδα ενός βιβλίου\nπου μόλις το είδαμε, χωρίς να γνω-\nΣκοτώθηκε το καλοκαίρι…\nΜουσκέψανε τα λόγια που είχαν γεννήσει\nΈτσι έγραψε ο ποιητής μας Οδ.\nΕλύτης. Με την πρώτη σταγόνα της\nβροχής, και μετά από την αρχική μας\nρομαντική συγκίνηση για τη θλίψη που\nφέρνει στο άρμα του το φθινόπωρο,\nας πιστέψουμε ότι τίποτα δεν είναι\nαξεπέραστο και οι αντιξοότητες της\nζωής «που μούσκεψαν τα λόγια που\nείχαν γεννήσει αστροφεγγιές…», ενδυναμώνουν το αόρατο μεγαλείο που\nκρύβουμε όλοι στο αθέατο βάθος της\nκαρδιάς, νικώντας τις ακρότητες και\nτης πιο σκληρής απόγνωσης.\nΤο πάθημα του Παναγιώτη\nΓράφει ο Αρτέμης Γιαννίτσαρος\nΟ Παναγιώτης ήταν ένας άνθρωπος\nμέσης ηλικίας, μάλλον κοντός, με μαλλιά\nγκριζωπά κοντοκουρεμένα. Καταγόταν\nαπό το Πλωμάρι και έκανε τον πραματευτή γυρνώντας στα χωριά μ’ ένα πανέρι\nγεμάτο μικροπράγματα για πούλημα: Κλωστές, κουβαρίστρες, κορδέλες, κουμπιά,\nχτένες, χτενάκια, τσιμπιδάκια, παραμάνες,\nπαραμανάκια, βελόνες, δαχτυλήθρες, σούστες, κόπιτσες, λάστιχο για τα εσώρουχα\nκι ό,τι άλλο χρειαζούμενο στις νοικοκυρές\nεκείνη την εποχή, λίγο μετά τον πόλεμο\nκαι την κατοχή. Το πανέρι ήταν με γερό\nχερούλι και το 'χε περασμένο κάτω απ’ το\nαριστερό του χέρι, ενώ στο δεξί κρατούσε ένα μεγάλο καλάθι. Σ’ αυτό έβαζε τα\nαβγά που τις πιο πολλές φορές του δίνανε\nαντί για χρήματα οι γυναίκες για τις αγορές\nτους. Αν τύχαινε μπορεί να έπαιρνε και καμιά κότα ή πετεινό.\nΣτον Μεσότοπο, το χωριό μου, ερχόταν συχνά όπου είχε αρκετή πελατεία.\nΤον ξέρανε όλοι οι μεσοτοπίτες και οι\nγυναίκες περίμεναν πότε θα φανεί για\nνα ψωνίσουν τα χρειαζούμενα. Χρήματα\nσχεδόν δεν υπήρχαν ποτέ και τον πλήρωναν σε είδος. Πολλές φορές έκανε κι ο\nίδιος αγορές πληρώνοντας. Έτσι υπήρχε\nμια καλή σχέση συναλλαγής μεταξύ τους.\nΉταν ένας βιοπαλαιστής που προσπαθούσε να βγάζει τίμια το ψωμί του.\nΕρχόταν από το Πλωμάρι με γκαζολίνα που τον πήγαινε στο Ταβάρι κι από\nκει, με τα πόδια συνήθως, ανέβαινε στο\nχωριό, τέσσερα χιλιόμετρα δρόμο. Η\nγκαζολίνα τον περίμενε, μπορεί να κάθιζε και δυο-τρεις μέρες ή όταν είχε δουλειά έφευγε και γύριζε να τον πάρει.\nΒέβαια δεν ήταν μόνο αυτός, ήταν και\nδυο-τρεις άλλοι πραματευτάδες που\nέρχονταν εκείνα τα χρόνια στο χωριό.\nΈνας απ’αυτούς ήταν ο Σαράντος, που\nεμείς τα παιδιά τον λέγαμε μπάρμπα-Σαράντο, κι αυτός από το Πλωμάρι. Γυρνούσε στο χωριό και φώναζε: «Ο πραματευτής! Κότες, κοτόπουλα, πετεινούς,\nπετεινάρια, αβγά αγοράζω!». Οι πραματευτάδες αυτοί έρχονταν με βάρκες ή\nκαι με ζώα, άλογα, μουλάρια ή γαϊδούρια, από στεριά, πάνω στα οποία φόρτωναν την πραμάτεια τους. Αυτοί οι τελευταίοι πουλούσαν συνήθως υφάσματα.\nΕκείνη περίπου την εποχή, λίγο μετά,\nεμφανίστηκε κι ένας ντόπιος πραματευτής, μεσοτοπίτης, ο μπάρμπα-Γιάννης ο\nΣκαρβέλης. Εδώ όμως μας ενδιαφέρει ο\nΠαναγιώτης κι ένα περιστατικό που τον\nέκανε να μείνει αλησμόνητος σ’ όλους\nτους χωριανούς εκείνης της εποχής.\nΉταν Σεπτέμβρης μήνας κι είχαν αρχίσει οι πρώτες φθινοπωρινές ψύχρες. Ο\nΠαναγιώτης είχε έρθει στο χωριό με τις\nπραμάτειες του. Είχε και κοντύλια, μολύβια, σβυστήρια και πένες. Εκείνες τις μέρες\nθα άνοιγε το σχολείο και όσο νάναι κάτι\nθα χρειάζονταν οι νοικοκυρές και για τα\nπαιδιά τους. Έμεινε δυο-τρεις μέρες, έκανε τις συναλλαγές του κι η γκαζολίνα ήταν\nπρωί στο Ταβάρι για να τον πάρει πίσω.\nΚατέβαινε ο Παναγιώτης τον κατηφορικό δρόμο φορτωμένος με το πανέρι\nκαι το καλάθι με τα αβγά. Αυτή τη φορά\nόμως είχε κι ένα ακόμα μπελά. Έσερνε\nμαζί του και μια κατσίκα που την είχε αγοράσει σε καλή τιμή. Ο δρόμος τότε ήταν\nκακός, μόλις ένα μονοπάτι κατηφορικό\nμε στροφές. Ο Παναγιώτης περπατούσε δύσκολα και με πολύ προσοχή. Στο\nτέλος της κατηφόρας είναι το εκκλησάκι\nτου Άι-Γιάννη του Προδρόμου. Από κει ο\nδρόμος φάρδαινε αρκετά και ήταν ίσιος\nμέχρι την παραλία, όπως είναι τώρα. Όλη\nσχέδιο σύλληψης του ορτυκιού σε δράση.\nΈβγαλε το σακάκι του και ξεκίνησε σιγάσιγά αλλά αποφασιστικά για να κουκουλώσει μ’ αυτό τον πολυπόθητο μεζέ. Αλλά\nδυστυχώς δεν υπολόγισε σωστά. Με την\nαπότομη κίνηση που έκανε για να ρίξει το\nσακάκι, το ορτύκι πέταξε μακριά. Κι αυτό\nδεν ήταν τίποτα! Η κατσίκα τρόμαξε και\nπήρε δρόμο παίρνοντας σβάρνα πανέρι\nκαι καλάθι. Τα πράγματα σκόρπισαν, τα\nαβγά έγιναν μια μεγάλη ομελέτα που σκέπασε πέτρες, χώματα κι αστοιβές.\nΜαύρη απελπισία έπιασε τον καημένο τον Παναγιώτη. Προσπάθησε να μαζέψει τα ασυμμάζευτα και να πιάσει την\nκατσίκα. Κι όταν μετά από πολλή ώρα τα\nκατάφερε, μονολογούσε απαρηγόρητος:\n«Αμ κι τούθιλις μπε Παναγιώκ’ τ’αρτύτσ’;\nΔεν έτρουγις πιο καλά ένα αρμυρόiv». Κι\nαυτό το παραμίλημα δεν το σταμάτησε\nμέχρι που έφτασε στην παραλία, όπου\nτον περίμεναν να τον πάρουν. Γρήγορα\nμαθεύτηκε το πάθημά του στο χωριό. Κι\nοι μεσοτοπίτες -μεγάλα πειραχτήρια- από\nτότε τον έλεγαν «ι Παναγιώκ’ς τ’αρτύτσ’».\nΈτσι τον ήξεραν πια όλοι και δεν τον ξέχασαν ποτέ όσοι τον γνώρισαν.\nη περιοχή του κατήφορου γυμνή, γεμάτη\nπέτρες κι αστοιβές. Ξεραΐλα!\nΚατέβαινε λοιπόν ο Παναγιώτης σιγάσιγά κι εκεί λίγο πριν φτάσει στον ΆιΓιάννη βλέπει από μακριά ανάμεσα σε\nδυο αστοιβές λουφαγμένο ένα ορτύκι.\nΕίναι δύσκολο να το ξεχωρίσεις, αλλά το\nμάτι του έκοβε. Είχε ψυχράνει, όπως είπαμε, ο καιρός κι είχαν πέσει τη νύχτα\nορτύκια στην περιοχή. Μόλις είδε το\nπουλί ζαρωμένο ο Παναγιώτης κοντοστάθηκε. Σκέφτηκε ότι θα μπορούσε να\nτο πιάσει και να κάνει ένα καλό μεζέ. Ναι,\nαλλά πως; Είχε τόσα πράγματα που κουβαλούσε, είχε και την κατσίκα. Σκέφτηκε\nπάλι και νόμισε ότι βρήκε τον τρόπο.\nΑκούμπησε προσεχτικά το πανέρι και\nτο καλάθι χάμω. Έψαξε να βρει να δέσει\nκάπου την κατσίκα, τίποτα. Μόνο πέτρες\nκι αστοιβές. Κάποιοι λένε -οι κακές γλώσσες- ότι μην έχοντας άλλο τρόπο, έδεσε\nτο σχοινί στο χερούλι του πανεριού κι\nάλλοι του καλαθιού με τα αβγά! Δεν το πιστεύω. Υπερβολή! Νομίζω ότι θα βρήκε\nκαμιά μεγάλη πέτρα κι εκεί θα μπέρδεψε\nτο σχοινί της κατσίκας.\nΑφού τα τακτοποίησε όλα, έβαλε το\nΓράφει ο Δημήτρης Κεφαλίδης (Γερμανία)\nΤον γνώριζα τον Κύριο από πολλά\nχρόνια. Ναι μπορώ να πω από μωρόπαιδί. Στέκουνταν πάντα ευθυτενής κι\nακίνητος σαν τους τσολιάδες, τη τιμητική φρουρά στον Άγνωστο Στρατιώτη.\nΓια το άτομο του είχα σχηματίσει τις\nκαλύτερες ιδέες. Γιατί να το κρύψω; Με\nτα χρόνια και μ’ όλη τη διαφορά ηλικίας,\nείχαμε φιλιωθεί σε τέτοιο βαθμό, που\nμου ήταν σχεδόν αδύνατο κάθε πρωί να\nμην τον συναντούσα. Έτσι και δεν ανταμώναμε, για την απαραίτητη πρωινή μας\nκαλημέρα, ήμουνα πάντα της γνώμης,\nπως η μέρα κείνη θα μου έβγαινε γουσούζικη.\nΜα και κείνος τα ίδια. Πάντα μ΄ αντιμετώπιζε με το ύφος που τον έβλεπα\nκι΄ εγώ. Σαν ήμουνα γελαστός και χαρούμενος, ίδιο κι αυτός χαρούμενος και\nγελαστός. Ωιμέ όμως σαν τον αντάμωνα\nάκεφος και κατσούφης, ίδιο κι εκείνος\nμουντός, συννεφιασμένος. Λες και διάβαζε από μακριά τη κάθε μου γκριμάτσα. Με το καιρό και μ’ όλη τη διαφορά\nηλικίας, είχαμε γίνει φίλοι αχώριστοι.\nΔεν είχα άλλωστε κανένα παράπονο\nμαζί του. Η συμπεριφορά του ήταν άψογη. Ήταν αυτό που λέμε ΄΄τάφος'' στη\nκυριολεξία. Γι΄ αυτό μεγαλώνοντας του\nεμπιστευόμουνα όλα τα μυστικά μου.\nΚαι δεν άκουσα ποτέ να βγάλει καμιά\nαπ΄ τις εκμυστηρεύσεις μου στη φόρα.\nΑπεναντίας με συμβούλευε κιόλας στις\nκοπελοδουλιές της ηλικίας μου.\nΚάνε σωστά τη χωρίστρα σου. Ρίξε\nπαραπάνω μπριγιαντίνη για να γυαλίζουν\nτα μαλλιά σου. Αυτές οι δουλείες θέλουνε τόλμη και να μη κάνεις πίσω. Μάθε να\nπερπατάς με το στήθος έξω. Να κάνεις\nτα γλυκά τα μάτια. Να...να.... Όλο και με\nσυμβούλευε, όλο και με παρότρυνε για\nτο.... καλό μου. Ήθελε να γίνω τέλειος\nόπως μου ‘δίνε να καταλάβω. Θυμάμαι\nσαν ανταμώσαμε, ύστερα απ΄ το πρώτο\nμου ραντεβού, πόσο κόμπαζε και καμάρωνε κι εκείνος μαζί μου. Ολοφάνερη\nη ικανοποίηση στη φάτσα του. Βλέπεις\nπως τα κατάφερες; Δεν σου ‘λεγα εγώ\nπως θα την κόψεις, κι εσύ δεν πίστευες στα λόγια μου; Και περίμενες να τ΄\nακούσεις απ΄ το στόμα της για να πειστείς; Άπιστε Θωμά! Τα βλέπεις λοιπόν\nπως είσαι... καπάτσος, πως είσαι... Δον\nΖουάν και δεν έπαυε να με παινεύει και\n‘γω το πήρα απάνω μου. Κι΄ από κείνη\nτη μέρα, άνοιξε η σταδιοδρομία μου.\nΣαν έβγαινα έξω δεν άφηνα ούτε γάτα\nαπείραχτη και για τους κόπους μου πότε\nεισέπραττα αγκαλιές και φιλιά κι άλλοτες αποδεχόμουνα χαστούκια και καμιά\nτσάντα. Κι έλεγα πως η δουλειά μας τα\n‘χει κάτι τέτοια, όπως λέει κι΄ εκείνο το\nδέκα φορές είν' αδειανό και μια φορά γεμάτο.\nΚαι για να λέμε την αλήθεια το δικό\nμου, σπάνια ήταν αδειανό. Σχεδόν πάντα\nκάτι θ΄ ανέβαζε η πετονιά μου. Τσιμπούσαν βέβαια λαβράκια και τσιπούρες. Ποτέ δεν έλειπε ο φρέσκος ο μεζές! Μεταξύ μας τώρα, λουκούμι κι' η\nμαριδούλα φτάνει να ‘ναι στην ώρα της.\nΣτο ψάρεμα βέβαια παίζει ρόλο μεγάλο\nκαι το πως και πότε θα ρίξεις τα δίχτυα\nσου ή το δόλωμα που διαλέξεις για τις\nπετονιές. Όλες τούτες τις τεχνικές τις\nχρώσταγα στο δάσκαλο μου και πήγαιναν οι δουλειές κορδόνι, ώσπου....\nσα σκιάχτρο πετσοκακαλιάρη ερημίτη,\nαπ΄ το όρος Σινά. Έμοιαζε εξαγριωμένος,\nέσχιζε με το δεξί χέρι τον αέρα με θυμό\nκαι με βαρύγδουπο τόνο φωνής άρχισε\nτο "κατηγορώ" του.\nΣ΄ όλες τις βρομοδουλειές που γίνουνται στο πλανήτη, υπαίτιος και ηθικός\nαυτουργός ήταν ανέκαθεν και παραμένει τούτος ο Κύριος. Δηλαδή ο έμπιστος\nσυμβουλάτοράς σου, ο ατβοκάτορας του\nδιαβόλου όπως τον αποκάλεσε. Στο αντίκρισμα του κομπάζει ο νέος, το δεσποινάριον γίνεται γυνή, η γηραιά δεσποσύνη\nευελπιστεί παλαιάν αίγλην κι ο πάλαι μαθουσάλας, σφρίγος νεανικόν. Τάδε έφη\nστ΄ όνειρο μου, ο άνθρωπος τούτος του\nΘεού, που μ΄ άνοιξε επιτέλους τα μάτια,\nνα δω σε ποιο γκρεμνό κατρακυλούσα\nκαι να κρίνω το ποιόν του Κυρίου που\nμαζί του χρόνια τώρα είχα νταραβέρια.\nΞετίναξα μονομιάς τον ύπνο από πάνω\nμου, ανακάθισα αγριεμένος και βλοσυρός στο κρεβάτι μου. Τώρα πια ήταν η\nαπόφαση μου τελεσίδικη. Ήθελα να λογαριαστώ με το υποκείμενο, που ΄χα αλισβερίσι δεκαετίας μαζί του. Έψαξα να\nπιάσω τη μαγκούρα, που ΄χα για βοήθεια\nπλάι στο προσκεφάλι μου. Με σφιγμένα\nδόντια, πάτησα όσο πιο σίγουρα μπόρεσα στα ποδιά μου. Άνοιξα τη πόρτα\nκαι βγήκα στο διάδρομο. Ποιος είδε το\nΘεό και δεν φοβήθηκε. Η καταδικαστική απόφαση ήταν κιόλας βγαλμένη. Σαν\nμε αντίκρισε έτσι απειλητικό και μανιασμένο κατάλαβε πως έφταξε η ώρα του.\nΣτέκουνταν άφωνος, κατακίτρινος σαν\nφλουρί κωσταντινάτο. Τρέμαν τα φυλλοκάρδια του. Δίχως να χάσω δευτερόλεπτο σήκωσα τη μαγκούρα μου και μ΄\nόλο μου το άχτι, βάραγα απανωτά με το\nρόζο της χειρολαβής, στα μούτρα του\nώσπου τον έκανα θρύψαλα γυαλιστερά\nκαι στο τοίχο έχασκε τώρα πια, σκέτη η\nΏσπου μια γλυκεία πρωία, μάλλον\nθα ‘ταν κατά το μεσημέρι, ξυπνώντας\nένοιωσα αδύναμος σαν μαραμένος βλαστός κι΄ απ΄ τη κομμάρα που με κατείχε, να μη μπορώ να σύρω τα πόδια μου.\nΓουρσούζα η μέρα τούτη, αποφράδα\nσκέφτηκα ευθύς, αφού δεν καλημέρισες τον Κύριο. Ο κουράντες ο γιατρός\nέκανε σωστά τη δουλειά του. Μέτρησε σφυγμούς και πίεση, εξήτασε μάτια\nγλώσσα κι αυτιά, πήρε μπροστόπλατα\nακροαστικά, δούλεψε και το σφυράκι\nγια τ΄ αντανακλαστικά μου, όλα τα ‘ψαχνε\nστην εντέλεια. Μόνο το άτιμο θερμόμετρο δεν έβρισκε στις τσέπες του. Όλες\nήταν άδειες. Να σκάσει ο άνθρωπος.\nΈβγαλε το σακάκι και βάλθηκε να το\nψαχουλεύει. Ξάφνου άστραψαν τα μάτια\nτου. Νάτο ψιθύρισε, προσπαθώντας να\nτο ξαναφέρει στην επιφάνεια, δια μέσω\nτουλάχιστον μιας οπής της τσέπης. Σαν\nαποτελείωσε και τούτη τη προσπάθεια,\nέβγαλε ρεζουμέ: τη καταδίκη μου! Μίλησε για νευροφυτικές διαταραχές και\nπαντελή εξάντληση αγνώστου αιτιολογίας. Αφού δε με ρώτησε, μόνος μου θα\nτ΄ ομολογούσα; Η θεραπευτική αγωγή\nπου διέταξε ήταν απόλυτη ησυχία για τις\nερχόμενες τρεις-τέσσερες βδομάδες,\nδυνατή τροφή και κάτι ενέσεις που θα\nμου ΄βαζε παραμέρα και... βλέπουμε,\nΧρειάστηκαν βδομάδες για να συνέλθω, να βάλω λίγο χρώμα ξανά και να πατήσω λιγάκι στα πόδια μου. Είχε σκεβρώσει η ραχοκοκαλιά μου. Δεν είχα κέφι για\nτίποτα, τις περσότερες ώρες βρισκόμουν\nσ΄ ένα είδος χειμερίας νάρκης απ΄ τη κατάπτωση. Θα ΄πρεπε να ΄ταν στο τέλος\nτης τέταρτης βδομάδας που με καταπήρε\nμια ακατανίκητη υπνηλία μέρα μεσημέρι.\nΞαφνικά τρόμαξα, μες τον ύπνο μου ορθώνεται μπροστά μου κάτι σα σκοτεινή\nθωριά βυζαντινής εικόνας, περσότερο\nΤα δαιμόνια του δωδεκαήμερου\nΓράφει ο Στρατής Μολίνος\nτελούν κομμάτι της εορταστικής μας\nζωής, μικροί-μεγάλοι τους μνημονεύουμε ο καθένας μας με τον τρόπο\nτου κατά τις δώδεκα μέρες των μεγάλων εορτών. Έχουν γίνει μια συμπαθητική συνήθεια.\nΑυτά τα έχω ξαναπεί, τα έχω ξαναγράψει και κινδυνεύω να γίνω βαρετός. Δεν θα επιμείνω. Όμως, όπως\nκαι πιο πάνω αναφέρθηκε, τα ξωτικά\nτούτα απασχόλησαν πολλούς και σοβαρούς λογοτέχνες μας κι έναν απ’\nαυτούς το δικό μας Στράτη Μυριβήλη ο οποίος στο ξεχωριστό βιβλίο\nτου «Τα Παγανά», ουσιαστικά μονογραφία για τους καλλικάντζαρους,\nδίνει σκηνές ανεπανάληπτες όταν οι\nγιορτές είναι στο φόρτε τους κι οι\nάνθρωποι δήθεν με την αιτιολογία\nτων καλλικαντζάρων, ξεφεύγουν από\nτην χρηστή ροή της ηθικής.\nΙδού ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα … για το καλό των ημερών!\n«Μιας και λάχαινε όμως στα χέρια\nτους -των καλλικαντζάρων- απροστάτευτη καμιά κοπέλα, μπορούσε\nνα πάθει και τα χειρότερα. Έτσι ένα\nβράδυ με τη Ραλλού, την πρωτοξαδέρφη του Παρασκευά. Γύρισε σπίτι\nξετραχηλισμένη κι αλλοσούσουμη,\nμε τα κουμπιά μπροστά στο μπουστάκι ξεπαρδαλωμένα.\nΔεν είπε σε κανέναν τίποτα, μόνο\nΟμολογώ ανερυθρίαστα την έντονη\nσυμπάθειά μου προς τα ξωτικά ή αλλιώς τις «επίγειες θεότητες» όπως τις\nχαρακτηρίζει ο λαογράφος Ν. Πολίτης, πιο απλά τους καλλικάντζαρους.\nΘα αναρωτιόταν κανείς, και με το\nδίκιο του, είναι σοβαρά πράγματα να\nασχολούμαστε με ανύπαρκτα δήθεν\nβρωμερά και πρόστυχα πνεύματα,\nπου στη διάρκεια του Δωδεκαήμερου, απ’ τα Χριστούγεννα μέχρι τα\nΦώτα, έρχονται από τα κατάβαθα της\nγης επάνω για να τυραννούν τις νοικοκυρές, να μαγαρίζουν τα εδέσματα\nκαι τα γλυκά, να φοβερίζουν τα μικρά\nκαι να κάνουν μ’ άλλα λόγια τα σπίτια\nάνω-κάτω, έτσι για το καλό και για την\nεορταστική ευτυχία του σπιτικού;\nΘα έλεγα απερίφραστα ναι! Πρώτα-πρώτα γιατί τόσοι μεγάλοι της\nλαογραφίας μας ξόδεψαν οκάδες μελάνι για να μελετήσουν αυτά τα κατασκευάσματα της δοξασίας και να\nβρουν το νόημα της ανάμιξής τους\nστην καθημερινή μας ύπαρξή, γιατί\nαρκετοί λογοτέχνες μας τους χρησιμοποίησαν σαν μέσο για να κάνουν\nτις διηγήσεις τους παραστατικότερες, πιο σπαρταριστές, πιο ελκυστικές ή και πιο τραγικές ίσως. Αλλά και\nτο κυριότερο: θέλουμε δεν θέλουμε,\nοι καλλικάντζαροι έχουν πλέον μπει\nγια τα καλά στο μεδούλι μας, απο29\nντζάροι. Αστόχησα κι απόμεινα ξώρας\nη άμοιρη, μ’ έπιασαν εκειδά στο ρέμα\nοι καταραμένοι, εκειδά μου τόκαμαν, οι\nΟι Παγανοί της τόκαμαν της κακότυχης της Ραλλούς, όμως ο Βάσο\nΓκίκας τη στεφανώθηκε.\n-Δεν πειράζει, θειά, είπε της μάνας\nτου Παρασκευά, και σιμογέλασε\nκάτω από τα μαύρα μουστάκια του.\nΤην παίρνω ‘γω τη Ραλλού κι έτσι πούναι!\nΗ θειά κούνησε το κεφάλι, όμως\nτου τόδεσε κόμπο.\nΤην Πρωτοχρονιά, πούχε τη γιορτή του ο γαμπρός, έδωσε στο μικρό\nΠαρασκευά μια βασιλόπιτα κι ένα\n-Αϊντε να τα πας του Βασίλη, είπε, και\nνα του πείς «η μάνα μου τα στέλνει\nστον ξορκισμένο Παγανό».\nΈτσι περνούσε και διάβαινε το Δωδεκάμερο, λέει ο Μυριβήλης, με την\nωραία πένα του… κι έτσι εύχομαι και\nγω να το περνάμε και μεις, όσο μπορούμε κι όσο έχουμε κέφι!\nαπό κείνη τη μέρα, μόλις κ΄ έκανε να\nσουρουπώσει, καθόταν στο παραθύρι πίσ’ από το τζάμι κι έβλεπε έξω.\nΧουχούλιζε το παχνισμένο γυαλί, το\nπάστρεβε αργά-αργά με την απαλάμη\nκαι κοίταζε έξω κατά την λαγκαδιά,\nμε τα ζαρκαδίσια μάτια της χαμένα\nστο βύθος. Σα να ‘βλεπε ξύπνια κάποιο όνειρο, σα να περίμενε κάτι που\nήταν για νάρθει από κει κάτω, από το\nσκοτεινό σύλλογγο, ετσιδά κοίταζε η\n-Τι έχεις ορή, και κουρνιάζεις σαν την\nτσιφνιασμένη κότα; Τη ρώταγε η μάνα\nτης. Κι αυτή σήκωνε τους ώμους κι\nαναστέναζε, στόμα είχε και μιλιά δεν\nείχε. Όπου μια μέρα ακούστηκε ένα\nτραγούδι νάρχεται απ’ έξω. Αποτραβήχτηκε, δαγκάστηκε, αναψοκοκκίνησε.\nΤι με θωρείς και κρύβεσαι σαν την\nοχιά στο βάτο\nΕγώ είμουνα που σούκανα τον κόρφο\nΤο λοιπόν μια νύχτα, του Δωδεκάμερου νύχτα, ήρθε κι έπεσε μ’ αναφιλητό στα πόδια της μακαρίτισσας της\nμάνας του Παρασκευά. Πρέπει νάταν\nπολύ μικρός κείνη τη χρονιά, ωστόσο θυμόταν το χάλι που την είδε,\nσαν νάγινε χτες-προχτές ετούτη η\nιστορία. Τα ρούχα της κρέμουνταν\nξεσκισμένα, τα μαλλιά μπερδεμένα\nμε αγκάθια και ξερόχορτα με φύλλα,\nτα μάτια της γεμάτα τρέλα.\n-Γλύτωσέ με, θειά, έκλαιγε και παρακαλούσε η καημένη η Ραλλού, κι\nέσφιγγε τα χέρια της απελπισμένη.\nΔεν είναι πλιά να μεταγυρίσω σπίτι. Θα\nμε σφάξει στο κατώφλι ο πατέρας να\n-Ποιος σου τόκανε, ορή;\n-Οι καλλικαντζάροι, θεία, οι καλλικα30\nΓράφει ο Παναγιώτης Παρασκευαΐδης\nΤρία-τέσσερα χρόνια πριν από τον θάνατο του Γιώργου Αναγνωστόπουλου,\nπου αναφέρθηκε στις νεκρολογίες του\nπροηγούμενου τεύχους της «Αιολίδας», είχε πεθάνει ο δίδυμος αδερφός\nτου Χαρίλαος. Και οι δυο τους ήταν\nαξιόλογοι και αξιαγάπητοι άνθρωποι και\nσαν γείτονες στην περιοχή του Αγίου\nΕυδοκίμου και συμμαθητές στο Γυμνάσιο ήμασταν καλοί φίλοι παιδιόθεν.\nΟ Χαρίλαος παραδεχόταν και ανεγνώριζε τον Γιώργο σαν «μεγαλύτερο», γιατί φαίνεται πως ήταν πρωτότοκος, αν και ανακύπτει ισχυρή\nδιαφωνία για το ποιος είναι «πρώτος» στα δίδυμα. Είναι το πρώτον\nσυλληφθείς στη μήτρα της μητέρας\nτους και τοποθετηθείς στο βάθος\nτης και ακολουθεί η δεύτερη σύλληψη στην έξοδο της μήτρας. Βέβαια\nτα έμβρυα κάνουν τούμπες μέσα στο\nμητρικό σάκκο και είναι δύσκολο να\nπροσδιοριστεί ποιο απ’ τα δύο είναι\n«πρώτο» και ποιο δεύτερο. Να, ένα\nβιολογικό και ίσως και νομικό πρόβλημα για το ποιο απ’ τα δύο νεογνά\nείναι «αρχαιότερο», μεγαλύτερο.\nΠάντως ο Χαρίλαος εκτός από τη γνωστή αγάπη και αφοσίωση των διδύμων\nμεταξύ τους, έδειχνε και πρόσθετο\nσεβασμό και ιδιαίτερη εκτίμηση προς\nτον αδερφό του Γιώργο, που τον παίνευε σαν εξαίρετο δημοσιογράφο και\nστιχοποιό. Γνωστότερο τραγούδι του\nμελοποιημένο απ’ τον Κώστα Κλάβα\nΟ Χαρίλαος Αναγνωστόπουλος μαθητής\nήταν το «Λουλούδι μου». Σαν δείγμα της ποίησης του σας αντιγράφω\nαπ’ τον «Κυδωνιατικόν Αστέρα» του\n1989 ένα ποίημά του:\nΣτην Πάνω Σκάλα, στο Συνοικισμό\nμιλούν για Σμύρνη κι Αϊβαλί,\nγια τον Τσεσμέ, το Τσανταρλί.\nΚι όπως το φέρνει και το ούζο\nτις μνήμες κάνουν κολαούζο\nπαν ως την Κόκκινη Μηλιά.\nφορτούνα έχουν στην καρδιά\nτ’ Αγιού Νικόλα τα παιδιά\nκι αντάμα γράφουν μ’ αγιοκέρι\nΑνταμώναμε όταν πήγαινα στην Αθήνα και πριν παντρευτούν το σπίτι τους\nστην οδό Μπουμπουλίνας ήταν τόπος\nσυνάντησης όλων των Μυτιληνιών φίλων, τόσο που να μη βρίσκουν ησυχία.\nΜετά συχνάζαμε σ’ ένα καφενεδάκι\nστην οδό Χρήστου Λαδά, εκεί που\nσήμερα είναι το μεγάλο κτίριο των\n«Νέων» και του «Βήματος».\nΣ’ αυτό ερχόταν κι ο αξέχαστος Στρατής Αναστασέλλης και δόστου παλιές,\nαλλά και καινούργιες ιστορίες κι αστεία\nκαι κάνα τραγουδάκι πότε-πότε. Μια\nφορά πιάσαμε να τραγουδάμε: «Πάνω\nστην όμορφη Λέσβο δεν είναι πια Γερμανοί»,\n«Εμπρός ΕΛΑΣ για την Ελλάδα, το δίκιο και\nτη λευτεριά». Όταν οι 5-6 θαμώνες του\nκαφενείου πήραν είδηση για το τι άκουγαν, άρχισαν ένας-ένας να το στρίβουν,\nμη βρουν κανένα μπελά. Δικτατορία\nήταν κι απαγορευόταν απ’ τους γελοίους\nσφετεριστές της εξουσίας ως και του\nΘεοδωράκη τα τραγούδια.\nσε κείνο το παλιό τεφτέρι:\nΆλλονε πια ποτέ ξεριζωμό\nστην Πάνω Σκάλα, στο Συνοικισμό.\nΟ ίδιος ο Χαρίλαος, χαρούμενος και\nεύθυμος άνθρωπος, ήταν πολύ καλός\nγελοιογράφος και σκιτσογράφος. Συνεργασίες του έδινε στα περιοδικά\n«Ρομάντσο», «Πάνθεον» και σε άλλα\nαυτού του είδους, όπου δούλευε ως\nσυντάκτης κι ο Γιώργος. Συνεργαζόταν\nκαι με αθλητικές εφημερίδες.\nΤην έμπνευσή του ο Χαρίλαος τροφοδοτούσε ξεφυλλίζοντας τόμους ελαφρών περιοδικών στην Εθνική Βιβλιοθήκη, ιδίως σατιρικών σαν το «Τραστ του\nΓέλιου», όπου έβλεπε τις γελοιογραφίες και τα διάφορα σκίτσα των παλιών\nιδίως γελοιογράφων σαν τον Αρχέλαο,\nΠολενάκη, Χριστόδουλο κ.α.\nΑς πούμε το δημοσιευόμενο σκίτσο για\nτο νόθο δημοψήφισμα της Χούντας το\n1973 για την τάχα Δημοκρατία, είναι μια\nάλλη εκδοχή γελοιογραφίας, του Χριστόδουλου στη «Βραδυνή», όπου ένας\nΚρητικός λυράρης λέει τη μαντινάδα:\n«Τι συμβαίνει εδώ πέρα\nάλλο να ψηφίζεις νύχτα\nκι άλλο να βγαίνει την ημέρα».\nΔεν αποδίδω ακριβώς τους στίχους,\nαλλά αυτό ήταν το νόημά τους).\nΤη Δικτατορία σατίρισε και με άλλες\nεπιτυχημένες γελοιογραφίες, που βέβαια δεν τόλμησε να δημοσιεύσει.\nΕκτός απ’ αυτή την καλλιτεχνική δουλειά, που ως συνήθως δεν μπορούσε\nνα διαθρέψει την τετραμελή οικογένειά του, σχεδίαζε, τύπωνε και κατασκεύαζε γεωγραφικούς χάρτες τοίχου,\nτους οποίους πουλούσε σε σχολεία\nκαι ιδιώτες. Μικρόσωμος και λεπτούλης σαν τον αδερφό του φορτωνόταν\nδεκάδων κιλών χάρτες και γύριζε στα\nχωριά για να τους διαθέσει.\nΓέλια εμείς. Νέοι ήμασταν τότε κι ο\nΑναστασέλλης ακόμα πιο νιος κι ανέμελος. Έτσι έμειναν κι αυτός κι ο Χαρίλαος ως τα γεράματά τους.\nΣκίτσο του Χαρίλαου Αναγνωστόπουλου (1973).\nκαι ο αναπτυξιακός προσανατολισμός της Λέσβου*\nΔιδάκτωρ - Ερευνητής\nεγκατάσταση ανεμογεννητριών τότε\nαναπόφευκτα η ζημία που θα προκληθεί στο φυσικό τοπίο της Λέσβου,\nστην άγρια ζωή και στην τοπική οικονομία θα είναι μη αναστρέψιμη».\n«Οι παρατηρητές πουλιών είναι μια\nδυναμική ομάδα. Αποτελούν σημαντικό έσοδο για την τοπική οικονομία της\nΛέσβου. Για πολλά θέρετρα και ιδίως\nγια το σημαντικό θέρετρο παρατήρησης πουλιών στη Σκάλα Καλλονής,\nαποτελούν ένα ζωτικό κομμάτι της τοπικής οικονομίας με μέσο εβδομαδιαίο τοπικό όφελος περίπου 1000 ευρώ\nανά παρατηρητή πουλιών (σ.σ. για την\nακρίβεια, η επίσκεψή τους στο νησί διαρκεί 7-14 μέρες). Με περίπου 3.000\nπαρατηρητές πουλιών που επισκέπτονται το νησί κάθε χρόνο, σημαίνει ότι\nτο συνολικό ετήσιο όφελος από τη διεθνή κοινότητα παρατηρητών πουλιών\nανέρχεται στα 3.000.000 ευρώ. Το\nποσό αυτό αυξάνεται αν συνυπολογίσουμε και εκείνους που ενδιαφέρονται\nγια την ευρύτερη άγρια ζωή. Αυτό είναι\nσημαντικό, ειδικά αν σκεφτούμε ότι η\nδαπάνη αυτή αφορά μόνο μία ή δύο\nπεριοχές του νησιού. Τα ετήσια έσοδα από τον οικοτουρισμό (από όλες\nτις ομάδες επισκεπτών που αναζητούν\nτην άγρια ζωή) είναι πιθανώς περισσότερα από την αποζημίωση που προσφέρει η εταιρεία εκμετάλλευσης του\nΗ Λέσβος είναι ένας από τους σημαντικότερους προορισμούς παρατήρησης πουλιών στην Ευρώπη, λόγω της\nποικιλίας ενδημικών και μεταναστευτικών πτηνών και οικοσυστημάτων. Ο\nφυσικός αυτός πόρος αποτελεί κεφάλαιο, αλλά και κληρονομιά του τόπου,\nκαι, μέχρι στιγμής, η αξιοποίησή του\nγίνεται μόνο μέσω ορισμένων ιδιωτικών πρωτοβουλιών, ενώ η Πολιτεία\nκοιτάζει από μακριά.\nΣήμερα, με αφορμή την επένδυση\nτου ΡΟΚΑ και τη μαζική εγκατάσταση\nαιολικών πάρκων στις Δημοτικές Ενότητες Καλλονής και Ερεσού-Αντίσσης\n(περιοχές NATURA και περιοχές μικρών προστατευόμενων υγροτόπων\nβάσει ελληνικού νόμου), οι παρατηρητές πουλιών, μέσω του Steve Dudley,\nεξέφρασαν με τα παρακάτω λόγια την\nάποψη και τη θέση τους:\n«Μπορούν οι τοπικοί άρχοντες και\nη ελληνική κυβέρνηση να διακινδυνεύσουν σοβαρά μια σημαντική μείωση\nτου οικοτουρισμού κατά τη διάρκεια\nτης τρέχουσας οικονομικής κρίσης; Είναι πρόθυμοι να αυξήσουν περαιτέρω\nτην οικονομική εξαθλίωση των πολιτών τους από την επέκταση των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης σε\nπεριοχές όπως η Λέσβος, που έχει τη\nδυνατότητα να ξεπεράσει τη σημερινή\nκρίση; Αν προχωρήσει η πρόταση για\nδεση με την ηπειρωτική Ελλάδα μέσω\nτων λογαριασμών τους (ΔΕΗ), της\nοποίας το κόστος είναι αρκετά μεγάλο. Επίσης, η φυσική διακύμανση της\nέντασης του ανέμου, οι διακυμάνσεις\nτης μηχανολογικής κατάστασης, η φυσική φθορά, τα ατυχήματα, οι βλάβες,\nοι διακοπές στην παροχή ενέργειας,\nκ.α., αφού οι ανεμογεννήτριες δεν είναι\nδυνατόν να δουλεύουν πάντα με πλήρη απόδοση, θα κάνει τα οφέλη πολύ\nλιγότερα από 3.700.000 ευρώ ετησίως.\nΝα συνεκτιμηθεί ότι μεγάλο μέρος\nτων οφελών που προσφέρονται από\nτην εταιρεία θα πηγαίνει έμμεσα στο\nδημότη, αφού θα αποδίδεται μέσω του\nΔήμου και του Κράτους (Πράσινου\nΤαμείου), σε αντίθεση με τα έσοδα\nαπό τον οικοτουρισμό που πηγαίνουν\nαπευθείας στο δημότη. Ως προς το\nθέμα του εργοστασίου της ΔΕΗ, πρακτικά δεν είναι ακόμα δυνατή η πλήρης\nαπεξάρτηση από την παραγωγή της\nηλεκτρικής ενέργειας με τη βοήθεια\nτης αιολικής ενέργειας, καθώς η λειτουργία των ανεμογεννητριών προϋποθέτει λειτουργία θερμοηλεκτρικών\nσταθμών. Συνεπώς, το εργοστάσιο της\nΔΕΗ, αν και θα αποφορτωθεί, θα συνεχίσει να λειτουργεί.\nΒάσει των παραπάνω, υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο τα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη που προσφέρονται από\nτην εταιρεία ΡΟΚΑΣ να είναι λιγότερα\nαπό τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά οφέλη του οικοτουρισμού (παρατήρηση πουλιών, τουρισμός φύσης\n& άγριας ζωής). Ο οικοτουρισμός φαίνεται ότι μπορεί να πληγεί σημαντικά\nαπό την επένδυση, λόγω των ενδεχομένων επιπτώσεων των αιολικών πάρκων στην πλούσια πανίδα και χλωρίδα\nτου νησιού. Αν, στα παραπάνω, προσμετρηθούν πιθανές αρνητικές επι-\nέργου (νομίζω ότι αυτό είναι περίπου\n3.700.000ευρώ)» (πηγή: http://www.\nΗ ομάδα των παρατηρητών πουλιών\nεμφανίζει μια ισχυρή συνοχή και αν\nχρειαστεί, κάνει πράξη τα λόγια της.\nΕνδεικτικά, αξίζει να αναφερθεί ότι\nσήμερα η συντριπτική πλειοψηφία των\nΕυρωπαίων παρατηρητών πουλιών αρνείται να επισκεφτεί το νησί της Μάλτας λόγω του βάρβαρου κυνηγιού των\nάγριων πτηνών, για το οποίο τόσο η\nτοπική αυτοδιοίκηση, όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν καταπολεμάν.\nΌσον αφορά την επένδυση ΡΟΚΑ,\nτα οφέλη -που δεν είναι ορθό να παρουσιάζονται με απόλυτους αριθμούς,\nαλλά μόνο με ποσοστά- ΔΕΝ είναι\nπραγματικά ανταποδοτικά/ αντισταθμιστικά για τον τοπικό πληθυσμό. Είναι\nτα όσα προβλέπονται βάσει του ισχύοντος νόμου και των κατασκευαστικών\nαναγκών της επένδυσης, ενώ αφορούν\nΜΟΝΟ τους κατοίκους ΕρεσούΑντίσσης και Καλλονής και όχι όλους\nτους κατοίκους της Λέσβου.\nΤα βασικά αυτά οφέλη είναι 30 μόνιμες και αρκετές περιστασιακές θέσεις\nεργασίας (για 3 χρόνια, από το 2017\nκαι μετά) που προβλέπονται από τη\nμελέτη της εταιρείας (η ελληνική εμπειρία έχει δείξει ότι τα νούμερα των μελετών των εταιρειών είναι πολύ μικρότερα κατά τη διάρκεια του έργου), η\nπρόσκαιρη (3χρονη) τόνωση του κατασκευαστικού/ οικοδομικού κλάδου\nκαι το μηνιαίο όφελος των 20 ευρώ\n(που σαφώς θα είναι λιγότερο ίσως και\nκατά 30-40% λόγω των αναμενόμενων\nδιακυμάνσεων στην απόδοση) σε κάθε\nΠαράλληλα, θα πρέπει να συνυπολογιστεί ότι οι δημότες είναι εκείνοι που\nθα κληθούν να πληρώσουν τη διασύν34\nαιολικής ενέργειας με ανεμογεννήτριες, αλλά ως προς την τεράστια κλίμακα/ μέγεθος της συγκεκριμένης επένδυσης, η οποία δεν συνάδει με την\nκλίμακα του πολυδιάστατου και πολυλειτουργικού ελληνικού νησιωτικού τοπίου, ούτε με την αναπτυξιακή κατεύθυνση του τόπου. Ενστάσεις επίσης\nυπάρχουν ως προς τα αντισταθμιστικά\nοφέλη, τα οποία θα πρέπει να απευθύνονται στο σύνολο του πληθυσμού,\nνα είναι ικανοποιητικώς ανταποδοτικά,\nαειφόρα και μακροπρόθεσμα. Τέλος,\nείναι αυτονόητο ότι η δημόσια διαβούλευση του έργου και η συμμετοχή του\nκοινού, προϋποθέτει πολύπλευρη και\nεπαρκή ενημέρωση των πολιτών από\nΘα ήταν, λοιπόν, χρήσιμο, σωστό και\nπρέπον για τους αρμόδιους φορείς και\nτα κέντρα λήψης αποφάσεων σε τοπικό\nκαι εθνικό επίπεδο, εφόσον διακυβεύεται το δημόσιο συμφέρον, να διερευνήσουν προσεκτικά τα παραπάνω και να\nλάβουν επαρκώς υπόψη τις μελέτες και\nτα άρθρα των εξειδικευμένων επιστημόνων του Πανεπιστημίου Αιγαίου (κυρίως) που έχουν εκπονηθεί για το έργο\n«Αιγαία Ζεύξη», τα οποία συγκλίνουν\nσε αρκετά τους συμπεράσματα.\nδράσεις της επένδυσης ΡΟΚΑ σε άλλες ειδικές μορφές τουρισμού, όπως\nο αγροτοτουρισμός, γεωτουρισμός,\nπεριπατητικός τουρισμός, εκπαιδευτικός τουρισμός, κ.λπ. (κίνδυνοι σε αρχαιολογικές θέσεις και σε διάσπαρτα\nαπολιθώματα, πολλαπλασιασμός φαινομένων διάβρωσης, επίδραση στην\nποιότητα των χαρακτηριστικών του\nτοπίου, επίδραση σε μονοπάτια, κ.λπ.),\nόπως έχουν τονίσει αρκετοί επιστήμονες σχετικών αντικειμένων, τότε το\nέχοντας επιπτώσεις στον τομέα της\nαπασχόλησης, στην τοπική οικονομία\nκαι στα δημόσια έσοδα. Οι απώλειες\nαυτές δεν θα είναι μόνο σε αριθμούς\nτουριστών, αλλά θα σημάνουν αδυναμία σχεδιασμού της μελλοντικής\nτουριστικής ανάπτυξης σε διαφόρους\nτομείς, όπως και (μερική) αδυναμία\nπροώθησης/ αξιοποίησης της πρωτογενούς μας παραγωγής μέσω του\nτουρισμού. Γενικότερα, ο τουρισμός\nωφελεί περισσότερους οικονομικούς\nκλάδους, απ' ότι η αιολική βιομηχανία,\nενώ, σήμερα, υπάρχει ανάγκη προώθησης της τοπικής παραγωγής. Επιπλέον,\nη αναπτυξιακή κατεύθυνση/ προσανατολισμός του νησιού προς τις ειδικές/\nεναλλακτικές μορφές τουρισμού και\nγενικότερα προς τις δραστηριότητες\nήπιας μορφής, δεν αφήνει περιθώρια\nγια τέτοιου μεγέθους παρεμβάσεις\nστον πολιτισμικό και φυσικό του κεφάλαιο/ πόρο/ κληρονομιά. Ποιοι είναι\nεκείνοι, άραγε, που θα πάρουν την ΕΥΘΥΝΗ να αλλάξουν/ ακυρώσουν (είτε\nμε οριστική απόφαση, είτε με γνωμοδοτική) την αναπτυξιακή κατεύθυνση/\nπροσανατολισμό του νησιού, με ποια\nκριτήρια και με ποιο σχεδιασμό;\nΕν κατακλείδι, οι βασικές ενστάσεις\nδεν είναι ως προς την αξιοποίηση της\n*Το περιοδικό μας, από αυτό το τεύχος, θα\nδημοσιεύει κατά καιρούς «απόψεις-θέσεις»\nπάνω σε θέματα που αφορούν τον Πολιτισμό, το Περιβάλλον και γενικά την Ποιότητα Ζωής στο αγαπημένο μας νησί.\nΘα είχε ίσως μεγάλο ενδιαφέρον και ένας\nδιάλογος με τους αναγνώστες μας πάνω\nστα συγκεκριμένα θέματα.\nΤο σημερινό μας ενδιαφέρον άρθρο του\nκαθηγητού κ. Ευαγ. Παυλή δημοσιεύτηκε\nστην εφημερίδα «Δημοκράτης» στο φύλλο\nτης 21ης Σεπτεμβρίου 2012.\nΜε τρεις παραδοσιακές συνταγές, εύχομαι σε όλες τις αναγνώστριές μας καλές\nκαι χαρούμενες γιορτές.\nΥλικά για μία γαλόπουλα (4-5 κιλά)\nμορφα με ένα πινέλο εσωτερικά και\nεξωτερικά, την τοποθετούμε σε ένα\nταψί και την αφήνουμε για 3-4 ώρες.\nΣε ένα μεγάλο τηγάνι ζεσταίνουμε το\nελαιόλαδο και σοτάρουμε το κρεμμύδι μέχρι να ροδίσει. Ρίχνουμε μέσα\nτον κιμά και τον καβουρδίζουμε καλά.\nΣβήνουμε με το λευκό κρασί. Προσθέτουμε τη σταφίδα, το κουκουνάρι και\nτα κάστανα. Ανακατεύουμε, προσθέτουμε 1 ποτήρι κρασιού νερό και αφήνουμε να πάρει βράση. Αποσύρουμε\nτη γέμιση από τη φωτιά και προσθέτουμε το μπαχάρι, το αλάτι και το πιπέρι. Με τη βοήθεια ενός κουταλιού\nγεμίζουμε τη γαλοπούλα πιέζοντας τη\nγέμιση για να χωρέσει όση περισσότερη γίνεται. Ράβουμε το άνοιγμα με\nκλωστή, ή τοποθετούμε στην τρύπα\nένα ξινόμηλο. Βάζουμε το ταψί στο\nφούρνο, περιχύνοντας τη γαλοπούλα\nμε όση μαρινάδα έχει μείνει, τη σκεπάζουμε με ένα λαδόχαρτο πρώτα και\nμε ένα αλουμινόχαρτο κλείνουμε καλά\nτο ταψί. Την ψήνουμε στους 180°C για\nπερίπου 3,5 ώρες. Την τελευταία μισή\nώρα αφαιρούμε το αλουμινόχαρτο και\nτο λαδόχαρτο και την αφήνουμε να\nΗ γεμιστή γαλοπούλα είναι έτοιμη για\nτο Χριστουγεννιάτικο τραπέζι σας.\nΠροετοιμάζουμε τη γαλοπούλα, καθαρίζοντάς τη σχολαστικά και πλένοντάς\nτη με άφθονο κρύο νερό. Σ’ ένα μπλέντερ ρίχνουμε τα υλικά της μαρινάδας\nκαι τα δουλεύουμε όσο να γίνουν πολτός. Αλείφουμε τη γαλοπούλα ομοιό36\nΠλατζέτα: πιτάκια με καρύδι\nΕτοιμάζουμε τη ζύμη αναμειγνύοντας το λάδι, το νερό, το αλεύρι και\nτο μπέικιν. Στη συνέχεια κόβουμε τη\nζύμη σε μικρά κομμάτια (σε μέγεθος\nμανταρινιού) και τα ανοίγουμε σε λεπτό φύλλο. Ραντίζουμε κάθε φύλλο με\nλάδι, βάζουμε δύο κουταλιές καρυδόψιχα, το τυλίγουμε και στρίβοντάς το\nφτιάχνουμε μακριές, λεπτές λουρίδες.\nΤοποθετούμε κάθε λουρίδα σε στρογγυλό ταψί, ξεκινώντας από το κέντρο\nσε σχήμα κοχλία. Όταν το ταψί γεμίσει, περιχύνουμε την πλατζέτα με λίγο\nζεματιστό λάδι και ψήνουμε στους 150\nβαθμούς μέχρι να ροδίσει το φύλλο.\nΕτοιμάζουμε το σιρόπι στη φωτιά,\nφροντίζοντας να λιώσει καλά η ζάχαρη, και περιχύνουμε την έτοιμη κρύα\nπλατζέτα. Πασπαλίζουμε με κανέλα.\n1 κουταλάκι γλυκού κοφτό μπέικιν ή σόδα\nΑνακατεύουμε τα υλικά για το φύλλο και μόλις είναι έτοιμη η ζύμη την\nαφήνουμε για μία ώρα να ξεκουραστεί.\nΚατόπιν τη χωρίζουμε σε 4 μέρη και\nανοίγουμε ψιλό φύλλο. Έχουμε ήδη\nανακατέψει σε μία λεκάνη τα υλικά της\nγέμισης την οποία χωρίζουμε εξίσου\nσε 4 μέρη. Παίρνουμε κάθε μέρος γέμισης και το τοποθετούμε στο κέντρο\nτου κάθε φύλλου. Το διπλώνουμε σε\nσχήμα παραλληλόγραμμου και πατάμε\nτις άκρες με πιρούνι για να κολλήσουν\nκαλά μεταξύ τους. Τηγανίζουμε σε\nΑν θέλουμε στο σερβίρισμα πασπαλίζουμε τα «μαντιλάκια» μας με τυρί.\nΤιμή στους μεγάλους Ποιητές μας\nΕψές είδα στον ύπνο μου ένα βαθύ ποτάμι,\n-Θεός να μην το κάμη να γείν’ αληθινό!\nΣτην όχθη του στεκότανε γνωστό μου παλληκάρι\nχλωμό σαν το φεγγάρι, σαν νύχτα σιγανό.\nΑγέρας το παράσπρωχνε με δύναμη μεγάλη,\nσαν νάθε να το βγάλη απ’ της ζωής τη μέση.\nΚαι το νερό, π’ αχόρταγα τα πόδια του φιλούσε,\nθαρρείς το προσκαλούσε στ’ αγκάλια του να πέση.\n-Δεν ειν’ αγέρας, σκέφθηκα, και σένα που σε δέρνει.\nΗ απελπισιά σε παίρνει κ’ η απονιά του κόσμου!\nΚ’ εχύθηκ’ απ’ τον θάνατο τον δύστυχο ν’ αρπάξω…\nΩϊμέ! Πριν ή προφθάξω, εχάθηκ’ απ’ εμπρός μου!\nΣτα ρέμματα παράσκυψα, να τον ευρώ γυρεύω.\nΣτα ρέμματ’ αγναντεύω, το λείψανό μ’ αχνό!...\n-Θεός να μη το κάμη να γείν’ αληθινό!\nΔεν ξέρω από πια μεριά\nΜου χαμογέλασε ο Θεός\nΕκείνο που μόνο γνωρίζω\nΕίναι πως τη νύχτα που σ’ αντάμωσα\nΤο φεγγάρι των χαμένων μου ονείρων\nΞαναβγήκε πάλι μέσα στο χαμόγελό σου\nΚαι στα χέρια σου που φίλησα\nΦεύγαν κι ερχόντουσαν ξανά τ’\nΧελιδόνιζαν στο σπαθάτο σου κορμί.\nΤα χρόνια που έχασα πριν σε γνωρίσω\nΜέσα σε θρύψαλα παλιών καιρών\nΔε σταματούσα να ιστορώ τη μορφή που\nως τη στιγμή που θα’ ρχόσουν κοντά μου\nΝτυμένη στ’ άσπρα και στα πράσινα\nΠοιος ξέρει από ποια καρτέρια και\nΚαι ποια πεδία βολής ψυχών και\nΤότε που περνούσες πλάι μου\nΚαι δεν το πίστευα\nκι έμενα στο φόβο και δεν σου μιλούσα\nΚι έμενα πάλι στο μεταίχμιο\nΖωής και θανάτου,\nελπίδας και απελπισίας ανάμεσα\nΆνοιξης και φθινοπώρου γυρτό μικρό\nΕίναι πως στο δάσος με τα πεύκα\nΠου τώρα βαδίζουμε αγκαλιασμένοι\nΈχουμε αρκετές φορές ο ένας βγει\nΤην ώρα που απ’ την απέναντι πλευρά\nΈμπαινε ο άλλος…\nΕκείνο που μόνο δεν γνωρίζω\nΕίναι πόσους κύκλους ζωής διανύσαμε\nΜέχρι να διασταυρωθούν για πάντα\nΤα κουρασμένα βήματά μας…\nΑχ να μπορούσα ένα σκοπό στη λύρα να τονίσω\nπου κανενός η μουσική να μην τον έχει πει\nπρωτάκουστο κι αμόλευτο να σου τον\nΚαι να ‘ναι κάτι απ’ τ’ όνειρο και κάτι απ’\nΑχ να μπορούσα ό,τι βολεί στον κόσμο να\nκαι στ’ απαλό σου μέτωπο διαμάντι ένα φιλί\nκι έτσι νεράιδα να γελάς και να σε\nστο πάλλευκο σου φόρεμα με φως\nΝα ‘μουν καράβι της χαράς να σ’ έπαιρνα\nΝα ‘σαι στο κύμα λευκαφρός του πόντου\nκαι κάπου ν’ αγναντεύαμε της λήθης το παλάτι\nνα μας προσμένει ολόφωτο με κήπο εξωτικό!\nΜε της αυγής χαμόγελα στεφάνι να σου φτιάξω\nνα σου κεντήσω νούφαρα μ’ ολόχρυσα κλωνιά\nτης καλομοίρας τ’ ΄άμετρα τα δώρα να\nπου τόσα χρόνια πρόσμενες στη\nΣαν άυλο δάκρυ, τ’ ουρανού τον κάμπο να\nκαι φως από το χρώμα σου να σπείρω χαρωπά\nτο ψίθυρο της ρεματιάς να φέρω από το δάσο\nκαι μια καμπάνα στ’ άγναντο τον όρθρο\nμιας Απολλώνιας άνοιξης τραγούδι ν’ αντηχεί\nΠρωτόφαντο κι ατίμητο για να σου το χαρίσω\nλουλούδι ακριβοθώρητο στην άγια σου ψυχή.\nΘέλει καθαρότητα, πείρα\nδούλεψη πολύ, κουράγιο\nδύναμη και θάρρος\nγια να ελπίζεις τ’ όραμα.\nΔροσιστικό το πέρασμα\nστα περιβόλια με τους ροδαλούς\nτους κλώνους που μας φέρνουν ένα\nαπό αίμα με όραμα.\nΕκεί στο ατέλειωτο η αρμονία του\nσυμπυκνώθη στη ρόγα του σταφυλιού,\nστο χρώμα των φιστικιών,\nμ όλες τις αποχρώσεις του κόκκινου.\nΚαι στα μάτια σου!\nΤώρα, που καταλάγιασε το πλάνταγμα\nείναι σαν τις θάλασσες του Σεπτέμβρη,\nΣτρατής Γ. Γιαννίκος\nΤη μνήμη άφησε\nΜπήκε σε κήπους\nΗ μνήμη πέλαγος\nαρμύρισε η ψυχή.\nΦυλακίζω τον ήλιο στις γυάλες με το\nστο βαρέλι την αψάδα του μούστου.\nΠιάνομαι στα χέρια σου ν' απαγκιάσω.\nΕίναι βαρύς ο χειμώνας που έρχεται.\nΑκούμπησε το βράχο\nΝα βλέπει κύμα\nΤο σκίρτημα να νιώθει\nτου κάμπου την ανάσα.\nΜύρισ’ ανθό χλωρό.\nΤης λυγαριάς το φύλλο\nΕκεί στο ατέλειωτο\nΚι όταν ακόμη σύννεφα και μπόρες\nεμείς το τραγούδι θα έχουμε παρέα\nστην αγκαλιά μας παιδί θα τόχουμε.\nΈτσι στην ώρα του πνεύματος\nθέλω να γράφω την παιδική μου αλήθεια\nκαι την ανδρική μου πείρα.\nΤων μοιρασμένων τα όνειρα\nδεν είναι πια καθώς εδόθηκαν.\nΤων φωτεινών τα σύμβολα\nδεν έχουν την ουσία\nτο μόνο πράγμα και το μεγαλύτερο\nτο δικό τους όραμα.\nΌταν λαμπύζουν οι ελιές\nίσως γίνει κάτι.\nΠνευμόνια ανοίξτε διάπλατα.\nΌσον αγέρα που χωρά\nΟι μέρες μας είναι άπειρες.\nΗ μέρα είναι μία.\nΜνήμη μου θάλασσα.\nΜνήμη μου θάλασσα\nΤης ζωής μας το μηδέν και το άπειρο.\nΚι όλα θα είναι πάλι στο γιατί.\nΌρκοι που έσβησαν στο περίμενε.\nΝα δένεις τα λάθη με του Μάρτη την\nΤης ψυχής μας το αμήν και το πήγαινε.\nΝυχτώνει ξανά στις ανώνυμες συνοικίες.\nΟ νόστος της θάλασσας στις αντένες\nΧριστόψωμα ο Ελπήνορας στους\nΜε τα ρέστα που ξέχασαν οι Τρίτωνες\nΝάναι τόσο χρονώ το σπήλαιο και η\nκι’ όμως το φέγγος της να μένει ακόμα\nΣτα πετρόσκαλα και στην αυλή μας\nότι, η έπαρση\nμας πήρε τα κλειδιά\nκαι μας εκλείδωσε έξω απ’ την ψυχή\nΚι όμως οι Μάγοι αιώνια θάρχονται\nπλούσια δώρα φέροντες\nαπ’ την Περσίδα γη\nνα ξαναφέρουν στο βαθύ μας μεσονύχτι\nτου Ήλιου την Ανατολή.\nΤώρα το φθινόπωρο μέσα μου έχει\nΤώρα πια κι ο πόθος μου δε θα\nΊσκιος μες στους ίσκιους θα γυρίζω\nστη βαθειά σιγή.\nΛαχταράς καρδιά μου τ’ ουρανού τη\nκαι την αστραπή.\nΝυχτώνει ξανά στις σκουριασμένες\nΤο μάτι του κυκλώνα στο πέλαγος\nΚι η Μαντόνα στη λεωφόρο\nΚάτω από το νέο malboro με τον\nΉταν από χιόνι της γενιάς μας το σόι.\nΤ’ ουρανού τη μπόρα και τ’ αστροπελέκι\nΤα όνειρά σου σκόρπισε το βαρύ πελέκι\nκι είσαι μοναχή.\nΝάτο το φθινόπωρο που ‘χες λαχταρήσει\nΤο θέρος είναι θύμηση, στέρεψε κι η\nπου ήπιαμε μαζί.\nΚι όπου νάναι θα έρθει η βροχή.\nΚαθώς θα κλείνεις το παράθυρο.\nΣτο τζάμι πάνω διάφανη γραφή.\nπότε πάλι ήταν εύκολη η ανασαμιά,\nανάλαφρος ο ύπνος.\nΠότε άνοιγαν φόβος και ντροπή βαθύ\nβάραθρο -για το τίποτα- κάτω απ’ τα\nπότε πάλι ερχόταν -κι αυτός αχνόςκάποιου θρίαμβου αχός.\nΤα χέρια χαλαρά και το χαρτί μπροστά μου\nσαν Στέπα χιονισμένη ή Έρημος καυτή.\nΤα μάτια στυλωμένα εκεί που δεν\nκαι ειν’ αυτό η έσχατη απειλή.\nΠότε ξεχώριζε μακριά η καρμανιόλα\nκαι σέρνονταν για κει βήματα ένοχα,\nπότε πάλι αθώου θυμός σήκωνε μαύρη\nΠιέζω την πένα στο χαρτί ωσάν μαχαίρι\nχαράζω τη σάρκα του να βγει,\nστίχος η αίμα ή κραυγή μα αυτό\nΑντέχει, μαζί όλα τούτα,\nκι άλλα ακόμα …\nχωρεί μαζί Άδη, Ουρανό …\nκι ακόμα ζει;\nΩ Θέ μου,ναν’ τούτο η αρχή του τέλους\nη όψη του χαμού;\nή ναν σωτήριο σάλπισμα πολέμου στην\nάκρη του γκρεμού;\nΆρης Καλάργαλης (Μικρασιάτης)\nΟ χρόνος φύσηξε συντρίμια\nτ’ αγκονάρια των σπιτιών\nπεύκα πλατάνια καστανιές\nΜπροστά μυρσίνες δάφνες\nΤο κιρκινέζι παρακολουθεί\nτα χνάρια των γενειοφόρων\nΤόσους χρόνους πολεμάνε\nχρόνια σκοτεινά ολούθε\nστον καμμένο Πλάτανο\nπορεία του μέλλοντος\nΠως βρέθηκε πηγή ξερή και γη\nστεγνή, φρυγμένη, δίπλα σε δροσερά νερά,\nάνθια και φουντωμένους λόφους;\nΠως μπόρεσε άνθρωπος μονάχος στο\n- ψάρι που μάταια το στόμα ανοιγοκλείνει στη ζωή να μείνει, να ξαναδεί την αυγή;\nΠότε ταυροκεφαλές ξεπρόβαλλαν\nαπ’ το στενοπαράθυρο του πύργου,\nπότε πάλι φαινόταν της Εδέμ φωλιά.\nΠότε ξεσπούσε άγνωστη αντάρα μέσ’ στα\nστράγγιζε τον αέρα, σούρωνε την καρδιά,\nποιήματα του Ελύτη ή του Ρίτσου.\nΤα καφενεία που φωτογράφησε στην\nπατρίδα της Μυτιλήνη η Τζέλη Χατζηδημητρίου μοιάζουν με άνθη στο χείλος\nτου γκρεμού της ζωής ή του θανάτου\nτων ανθρώπων της νήσου. Της υφηλίου. Μου θυμίζουν μια πόλη που χάνεται.\nΤην τέχνη της ηρεμίας, της απουσίας\nτων καρδιακών παθήσεων ή της υπέρτασης. Γι' αυτό μοιάζουν με εκκλησίες\nάγνωστων θεοτήτων. Χαμένων παραδείσων. Γεννούν δάκρυα για την ομορφιά\nτους. Δάκρυα καθαρής ψυχής.»\nΚεντρική διάθεση του λευκώματος\nαπό τις εκδόσεις «Αιολίδα» στη Μυτιλήνη, Αλκαίου 4.\nΛεύκωμα που απαθανάτισε την αυθεντικότητα των χώρων αυτών που αργοπεθαίνουν.\nAλέκου Φασιανού, Γιώργου Xρονά, Γιώργου\nNικολακάκη, Eυθύμιου Παπαταξιάρχη, Θανάση Παρασκευαΐδη και Φωτεινής Φραγκούλη\nΕπανακυκλοφορεί στα ελληνικά και\nΤα καφενεία που φωτογράφησε, στη Μυτιλήνη, η Τζέλη Χατζηδημητρίου είναι σαν τις\nπαλιές πορσελάνες στο\nντουλάπι με το τζάμι και\nτους καθρέφτες. Λαμπερά και φωτεινά. Η αρχιτεκτονική τους\nκαι το φίνο γούστο τους -που βγαίνει πηγαία- τα κάνουν όψεις ενός πολιτισμού\nπου θα χαθεί. Μοιάζουν σαν να υπήρχαν\nπάντα. Σαν να μην έχουν ηλικία. Είναι και\nτης αρχαιότητος και της χθεσινής μέρας.\nΆπλετο φως τα λούζει. Το φως της\nΜυτιλήνης. Τα χρώματά τους, όπως των\nλουλουδιών στους αγρούς. Οι όψεις των\nθαμώνων τους λουσμένες σ' ένα φως\nαγιότητος. Μια ηρεμία διακατέχει τον\nχώρο. Είναι η ώρα πριν την άφιξη του\nαγγελιοφόρου. Πριν από την αντιπαροχή τους, ή την κατεδάφιση. Πριν από τον\nμαρασμό των άγνωστων αναχωρήσεων θανάτων, ξενιτιάς, αρρώστιας.\nΝερό, γλυκά του κουταλιού, άφθονοι\nκαφέδες τα όπλα τους. Οι καρέκλες\nόπως στα έργα του Θεόφιλου ή του\nΤσαρούχη. Τα τραπέζια τους όπως στα\n«Άγρια θηλαστικά της Λέσβου»\nΕκδότης: Συλλογή Φυσικής Ιστορίας\nΒρίσας Λέσβου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών\nΤα «Άγρια θηλαστικά\nτης Λέσβου» είναι το\nδεύτερο βιβλίο της σειράς «Φυσική ιστορία της\nΛέσβου» που εκδίδεται\nαπό τη Συλλογή Φυσικής\nΙστορίας Βρίσας Λέσβου\nτου Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Το πρώτο βιβλίο\nτης σειράς αφορούσε τα «ΑΜΦΙΒΙΑ &\nΕΡΠΕΤΑ» της Λέσβου και είχε εκδοθεί στην Ελληνική και Αγγλική Γλώσσα.\nΤο παρόν βιβλίο έχει σαν σκοπό να κάνει γνωστά στο ευρύ κοινό την αναμφισβήτητα πλούσια πανίδα των θηλαστικών\nτης Λέσβου, αλλά και να δώσει πληροφορίες για τη ζωή των πλέον συγγενικών συγκατοίκων μας πάνω στον πλανήτη.\nΟι συγγραφείς του βιβλίου προέρχονται από το Πανεπιστήμιο Αθηνών\n(Στρατής Βαλάκος, Παναγιώτης Παφίλης,\nΧρυσή Σίμου), το Πανεπιστήμιο Αιγαίου\n(Γιώργος Παπαμιχαήλ) και το Πανεπιστήμιο Κρήτης (Παναγιώτης Γεωργιακάκης,\nΠέτρος Λυμπεράκης). Τη συγγραφική\nομάδα πλαισιώνει και ο Κώστας Ταξείδης,\nπου η συμβολή του στην έκδοση της σειράς είναι ανεκτίμητη. Το βιβλίο δεν είναι\nένα απλό λεύκωμα όπου παρουσιάζονται\nτα είδη ενός νησιού, με φωτογραφίες και\nκάποια κείμενα αλλά αποτελεί έναν πλήρη\nοδηγό για τα θηλαστικά. Αυτό γιατί στο\nπρώτο μέρος του βιβλίου δίνονται όλες\nοι πληροφορίες που αφορούν τη ζωή των\nΘηλαστικών. Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου παρουσιάζονται τα θηλαστικά της\nΛέσβου. Από τα 115 είδη θηλαστικών\nτης Ελλάδας τα 38 είδη εξαπλώνονται\nστη Λέσβο. Τα είδη κατανέμονται σε 26\nγένη, 14 οικογένειες και επτά τάξεις. Αν\nεξαιρεθούν τα Κητώδη και η φώκια, η Λέσβος έχει μια πλούσια πανίδα χερσαίων\nθηλαστικών συγκρινόμενη με άλλα μεγαλύτερα νησιά της Ανατολικής Μεσογείου,\nόπως είναι η Κρήτη (34 είδη) και η Κύπρος (26 είδη).\nΣτην ξεχωριστή περιγραφή του κάθε\nείδους αναφέρονται: Η ονομασία του\n(επιστημονική, κοινή, και τοπική αν υπάρχει), τα γνωρίσματα του, οι βιότοποί του,\nτα χαρακτηριστικά της αναπαραγωγής\nτου, η κατανομή του, οι κίνδυνοι και το\nκαθεστώς προστασίας. Το βιβλίο φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα εργαλείο για αυτόν\nπου αγαπά και ενδιαφέρεται για το φυσικό περιβάλλον, ιδίως για περιβάλλοντα\nπου είναι μοναδικά αλλά και ευαίσθητα\nόπως είναι τα νησιωτικά, που οποιαδήποτε διαταραχή έχει απρόβλεπτες καταστροφικές συνέπειες. Δεν πρέπει να\nξεχνάμε ότι το φυσικό περιβάλλον ενός\nτόπου αποτελεί αναπόσπαστη τμήμα της\nΤο ενδιαφέρον αυτό βιβλίο μπορεί να\nτο προμηθευτεί κανείς στη Μυτιλήνη από\nτο κεντρικό βιβλιοπωλείο των εκδόσεων\n«Αιολίδα» Αλκαίου 4 και στην Αθήνα από\nτις εκδόσεις «Πρωτεύς» Μεγ. Αλεξάνδρου 19, Ζωγράφου, Τηλ. 210 7792 166.\nΣυμβολή στη λεσβιακή γραμματεία\nΕκδόσεις «Εντελέχεια», σελ. 176\nΟ πάντα δημιουργικός,\nχαμηλών τόνων Αριστείδης Καλάργαλης, μας\nεξέπληξε ευχάριστα και\nμας ικανοποίησε με την\nέκδοση του τελευταίου\nτου βιβλίου, που είναι καρπός έρευνας και συλλογής εξαίρετων κειμένων\nΙστορίας και λογοτεχνίας της Λέσβου\nτων 100 χρόνων.\nΜέσα από το βιβλίο του Καλάργαλη\n«Ελευθέρια Λέσβου 1912-2012», με\nτο δημοσιογραφικό άρθρο, την ανταπόκριση, το ποίημα, το χρονογράφημα, το χρονικό, όπως αποτύπωσαν οι\nλόγιοι της Λεσβιακής Άνοιξης, στις\nεφημερίδες, την Απελευθέρωση της\nΛέσβου το 1912, ζούμε, όσο είναι δυνατό, τη Μυτιλήνη πριν εκατό χρόνια,\nΈκδοση «Δ. Δούκας & Σια»\nτις πρώτες ώρες τις απελευθέρωσης,\nτα στρατιωτικά, πολιτικά και κοινωνικά\nγεγονότα. Παρατηρούμε τους Μυτιληνιούς, Οθωμανούς υπηκόους, να μετατρέπονται μέσα σε λίγες ώρες, στο ξημέρωμα μιας νύχτας, από υπόδουλους\nσε ελεύθερους πολίτες.\nΟι ποιητές και οι χρονογράφοι της\nΛέσβου εκφράζουν με στίχους και\nχρονογραφήματα τη χαρά, τον ενθουσιασμό, το συναίσθημα του ελεύθερου\nανθρώπου. Απλά στιγμιότυπα, καθημερινές ασχολίες, επακόλουθα του αποδιωγμού του κατακτητή καταγράφονται παράλληλα με την ευγνωμοσύνη\nκαι υμνητικούς στίχους.\nΛόγιοι της εποχής, όπως οι Ασημάκης\nΒεϊνόγλου, Αργύρης Εφταλιώτης, Μίλτος Κουντουράς, Χρύσανθος Μολίνος,\nΣτράτης Μυριβήλης, Στρατής Παπανικόλας, Αντώνης Πρωτοπάτσης, Άγγελος και Γιώργος Σημηριώτης, Κώστας\nΤζελέπης και πολλοί άλλοι με τα κείμενά τους, που περιέχονται στο βιβλίο\nαυτό, πρόσθεσαν σημαντικά τεκμήρια\nγραπτού λόγου και τοπικής Ιστορίας\nστη γραμματεία της Λέσβου.\nΟ Αριστείδης Καλάργαλης, μετά από\nτα δύο τελευταία αξιόλογα βιβλία του:\n«Ανθολόγιο Χρονογραφημάτων, Δημοκράτης (1928-1932)» και «Η Επάνω\nΣκάλα των Χρονογράφων», προσθέτει\nστη Λεσβιακή Γραμματεία ακόμα ένα\nσημαντικό, συλλεκτικό βιβλίο: «Ελευθέρια Λέσβου 1912-2012».\nΣαν έκδοση είναι αρκετά προσεγμένη\nστη σελιδοποίηση και την εκτύπωση,\nθεωρώ όμως ότι μειονεκτεί στη βιβλιοδεσία στο κόλλημα του εξωφύλλου στο\nσώμα του βιβλίου. Είναι ένα σημείο που\nθα πρέπει να προσέξουν οι εκδόσεις\n«Εντελέχεια» γιατί το έχω παρατηρήσει\nκαι σε άλλες εκδόσεις της.\nΛίγες συνοπτικές σκέψεις για το πολύτιμο βιβλίο-φωτογραφικό λεύκωμα, των Χάρη Γιακουμή\nκαι Νικολάου Χόρμπου με\nτίτλο «Φωκαϊκά Βλέμματα» του Felix Sartiaux, που\nπαρουσιάστηκε την 22-9-2012 στο Επιμελητήριο Λέσβου, στη Μυτιλήνη, από τον\nΣύλλογο Μικρασιατών Σκάλας Λουτρών\nΛέσβου «ΤΟ ΔΕΛΦΙΝΙ».\nΕίναι γνωστό ότι κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821, και καθ όλη την διάρκεια\nτου 19ου αιώνος αναπτύσσεται στην Ευρώπη και ιδιαιτέρως στην Γαλλία, ένα ισχυρό\nπνεύμα Φιλελληνισμού. Αυτό συμβαίνει διότι οι Νέο-Έλληνες, ύστερα από 400 χρόνια\nπολιτισμικής σιωπής και βίαιης υπαρξιακής\nκαθηλώσεως από την Οθωμανική σκλαβιά,\nτολμούν με υπέρτατες θυσίες και ηρωισμό,\nνα διεκδικήσουν την ελευθερία τους και την\nπολιτιστική συνέχεια των αρχαίων Ελλήνων.\nΑυτό όμως ισοδυναμεί με αναγέννηση του\nαισθήματος ότι ο Ευρωπαϊκός και γενικά ο\nΔυτικός πολιτισμός, έχει τις ρίζες του στον\nαρχαίο Ελληνικό πολιτισμό.\nΙδιαιτέρως οι Γάλλοι, αισθάνονται ότι\nέχουν άμεση συνέχεια με αυτόν τον πολιτισμό, καθ' ότι «περί το έτος 600 π.χ.,\nΈλληνες ναυτικοί από την πόλη Φώκαια\nτης Μικράς Ασίας, ίδρυσαν την Μασσαλία\nως αποικία απ' όπου έλαμψε στη Δύση\nο Πολιτισμός» όπως αποτυπώθηκε στην\nαναμνηστική πλάκα του παλαιού λιμανιού\nτης Μασσαλίας (σελ. 31 του βιβλίου). Παράλληλα η Γαλλία, ήδη από τον 19ο αιώνα\nείχε πετύχει να θέσει υπό την προστασία\nτης τις χριστιανικές μειονότητες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η πολιτιστική\nΟι αρχαιολογικές έρευνες του Σεπτεμβρίου και Οκτωβρίου 1913, είχαν τόσο\nθετικά αποτελέσματα ώστε να του ανατεθεί, με κυβερνητικό διάταγμα καινούργια\nαρχαιολογική αποστολή, τον Μάρτιο του\n1914, που δέχθηκε με μεγάλο ενθουσιασμό (σελ. 34). Η αποστολή διεκόπη διότι\nτον Ιούνιο του 1914, εξερράγη ο πρώτος\nδιωγμός των Ελλήνων της Φώκαιας και η\nαπαρχή του Α΄ παγκοσμίου πολέμου.\nΟ Felix Sartiaux αποτέλεσε τον βασικότερο μάρτυρα των γεγονότων του διωγμού\nτων Ελλήνων της Παλαιάς και της Νέας Φώκαιας του Ιουνίου του 1914. Επρόκειτο για\nτον μόνο ξένο μάρτυρα του διωγμού που\nδιέθετε αντίστοιχο φωτογραφικό αρχείο.\nΤα πολλαπλά γραπτά κείμενα προς τον\nΓαλλικό τύπο, από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο του 1914 που παρατίθενται στο βιβλίο,\nμαρτυρούν έναν ιδιαίτερα συναισθηματικά\nπλούσιο άνθρωπο με μεγάλη μόρφωση,\nηθική υπόσταση και φιλανθρωπική διάθεση.\nΗ επιβράβευση από το Υπουργείο\nΕξωτερικών της Γαλλίας το 1915, για τον\nενεργό και πρωτεύοντα ρόλο του στην\nσωτηρία των Φωκιανών προσφύγων\nκατά τον διωγμό του Ιουνίου 1914 αναγνωρίζει το έργο του (σελ.6).\nΗ κορυφαία επιβεβαίωση των ανωτέρω,\nείναι η ιδιόχειρη αφιέρωση του Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσοστόμου «τω λαμπρώ\nφίλω και φιλέλληνι και φιλανθρώπω… αγάπης και ευγνωμοσύνης δείγμα δι όσα υπέρ\nτων ψυχών Φωκαέων έπραξεν» (σελ.7).\nΘεωρώ ότι το κείμενο που παρατίθεται στη σελ. 122 είναι εξαιρετικό και έχει\nμεγάλη σημασία για την έννοια του Ελληνισμού και των φορέων του, διαχρονικά.\n«Οι πληθυσμοί που μόλις εκδιώχθηκαν από την\nΑνατολία δεν είναι τυχαίοι πληθυσμοί, που η ταραγμένη πολιτική κατάσταση στην Ανατολή τους\nμεταφέρει από τη μια περιοχή στην άλλη. Είναι\nοι άμεσοι κληρονόμοι των λαμπρών και ανδρείων Ελλήνων, οι οποίοι μας κληροδότησαν τον\nπαρουσία της Γαλλίας στο χώρο της Ανατολής εκδηλώθηκε με τη λειτουργία ενός\nολόκληρου δικτύου σχολείων, και φιλανθρωπικών ιδρυμάτων που τα διατηρούσαν\nτα καθολικά μοναχικά τάγματα.\nΗ Γαλλία, πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο\nΠόλεμο του 1914, αποτελούσε τον μεγαλύτερο δανειστή της Τουρκίας και είχε\nυπό τον έλεγχό της, το 60% του Οθωμανικού δημοσίου χρέους. Σε όλο το έδαφος της Τουρκίας, ιδιωτικές και κρατικές\nεπιχειρήσεις αναλάμβαναν την κατασκευή\nκαι εκμετάλλευση μεγάλων δημοσίων έργων, ανέπτυσσαν δε επενδυτικές και αρχαιολογικές δραστηριότητες.\nΟι συνεχιζόμενες απελευθερωτικές\nεπιτυχίες των Ελλήνων κατά τους Βαλκανικούς πολέμους και έως τη νίκη του\n1912, εντείνουν στη Γαλλία το Φιλελληνικό συναίσθημα και την ανάγκη της περαιτέρω αναζήτησης των πολιτισμικών ριζών\nτους, μέσω αρχαιολογικών ανασκαφών\nκαι μελετών. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον κατέχει\nη Φώκαια της Μικράς Ασίας, ως ένδοξος\nΜητρόπολη της Αποικίας των Φωκιανών\nτης Μασσαλίας (σελ. 9). Μέσα σ' αυτό το\nπλαίσιο, κατόπιν υποδείξεως μιας ειδικής\nπολιτιστικής επιτροπής, διορίζεται από τον\nυπεύθυνο υπουργό, ο Felix Sartiaux, για διερευνητική αρχαιολογική επιχείρηση, στην\nΦώκαια τον Σεπτέμβριο του 1913.\nΠαρά τις ατυχείς χρονικές ιστορικές συγκυρίες που παρ ολίγον να σβήσουν την μνήμη της σημαντικότατης αυτής προσπάθειας\nκαι χάρη στην επιμονή της ιστορικής αναζήτησης του κ. Χάρη Γιακουμή και των συνεργατών του, το παρόν βιβλίο, αποδεικνύει την\nεξέχουσα προσωπικότητα του Felix Sartiaux.\nΟ Felix Sartiaux, (1876-1944), Γάλλος αρχαιολόγος και μηχανικός, ήταν αξιόλογος\nΕλληνιστής ήδη στα 33 του χρόνια όπως αποδεικνύεται από την απονομή τιμητικού μεταλλείου, από την εταιρεία προώθησης Ελληνικών\nσπουδών, στο Παρίσι το 1909 (σελ. 6).\nπολιτισμό μας, έθεσαν τις βάσεις του δικαίου και\nτης ηθικής, ανακάλυψαν τις πρώτες αρχές της\nεπιστήμης και έκαναν τη γοητεία και την τελειότητα του κάλλους να θεριέψει στον κόσμο. Εδώ\nκαι τρεις χιλιάδες χρόνια, οι ακτές της Μικράς\nΑσίας είναι Ελληνικές. Οι Έλληνες δημιούργησαν τη ζωή, τη διέσωσαν και την ανέπτυξαν σε\nαυτή την ευφρόσυνη χώρα. Κράτησαν εδώ συνεχώς ζωντανή τη γλώσσα, τις παραδόσεις, τη\nλατρεία των προγόνων τους. Τομή και απότομη\nρήξη υπέστη τώρα η μακριά αυτή αλυσιδωτή\nδιαδοχή, που οι Πέρσες, οι Ρωμαίοι, οι Βυζαντινοί και οι Λατίνοι, οι Οθωμανοί του 15ου αιώνα\nείχαν σεβαστεί τη συνέχειά της. Στη Φώκαια\nσυγκεκριμένα, τη λαμπρή αυτή πόλη της Ιωνίας,\nπου με τέτοια τόλμη μετέφερε στις ακτές της\nδικής μας Προβηγκίας τα καλά του Ελληνισμού,\nόσοι επιζούσαν μετά από τόσες ανατροπές και\nκαταστροφές κατάφερναν πάντα να υπερασπίζουν την αρχαία κληρονομιά, ενάντια στην\nπίεση που άσκησαν τόσες και τόσες φορές κατακτητικές και βάρβαρες ορδές. Κατάφεραν να\nμεταδώσουν από γενιά σε γενιά τις παραδόσεις\nκαι τις μνήμες τους. Καμιά επίθεση από όσες\nυπέστησαν κατά τη διάρκεια της λαμπρής και\nθυελλώδους ιστορίας τους δεν διέρρηξε τον\nδεσμό που τους συνέδεε με τις ρίζες τους και\nκαμιά δεν είχε, όπως η τωρινή, τον χαρακτήρα\nάνανδρης επίθεσης, τον οποίο μόλις προσέδωσε\nη Νέα Τουρκία στον διωγμό τους».\nΗ έννοια της Ευρωπαϊκής πολιτιστικής\nταυτότητας είναι μια συνεχής διαδικασία\nπου βασίζεται στις αμοιβαίες ηθικές αξίες,\nπαραδοσιακές αρχές και κοινωνική δικαιοσύνη του αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού.\nΣτην σημερινή, μεγάλη, ηθική και οικονομική κρίση στην Ελλάδα, επιβάλλεται αυστηρή αυτοκριτική, αμοιβαία ανθρώπινες\nσχέσεις καλής γειτονίας, χωρίς υποτέλεια,\nμε ζωντανή πάντοτε την Ιστορική Μνήμη.\nΑλέξανδρος Αθανασίου Χατζηδήμος\nΕπιμέλεια Θόδωρος Πλατσής\n-Τα υδρόβια πουλιά μεταναστεύουν\nεποχιακά και πρέπει να προστατεύονται.\n-Τα οικοσυστήματα πρέπει να προστατευτούν για την αειφόρο (βιώσιμη)\nανάπτυξη και διατήρηση, εφόσον ο άνθρωπος εξαρτάται από το περιβάλλον.\n-Να μη γίνει μετατροπή των υγροβιότοπων σε άλλη μορφή.\n-Έχουν μεγάλη περιβαλλοντική αξία\nλόγω της ποικιλότητας των οικοσυστημάτων και της βιοκοινότητας τους.\n-Οι υγρότοποι αποτελούν συνδυασμό φυσικών βιοτόπων. Είναι σύνθετα\nοικοσυστήματα και παρέχουν οφέλη\nως προς την αλιεία, την κτηνοτροφία,\nτη δασική ξυλεία, την αναψυχή και την\nΈνας υγροβιότοπος χαρακτηρίζεται\nως Διεθνούς Σημασίας όταν:\nα) φιλοξενεί το 1% του μεταναστευτικού πληθυσμού ενός υδρόβιου είδους\nσε αριθμό τουλάχιστον 100 ατόμων.\nβ) αν σταματούν εκεί τουλάχιστον\n10.000 μεταναστευτικά πουλιά.\nΣύμφωνα με τη Σύμβαση Ραμσάρ*,\nως υγροβιότοποι ή υγρότοποι εννοούνται έλη, τέλματα, περιοχές τύρφης και\nυδάτων φυσικής ή τεχνητής προέλευσης (λίμνες), μόνιμων ή πρόσκαιρων,\nόπου το νερό γλυκό ή υφάλμυρο ή\nαλμυρό, ρέει ή είναι στατικό, συμπεριλαμβανομένων και εκτάσεων που καλύπτονται από θαλάσσιο νερό (αλυκές),\nβάθους όχι μεγαλύτερο των έξι (6) μέτρων στην άμπωτη. Στους υγροτόπους\nμπορεί να περιλαμβάνονται το δέλτα\nποταμών, παρόχθιες και παράκτιες ζώνες, παρακείμενες των υγροτόπων και\nνησιά ή θαλάσσιες εκτάσεις βαθύτερες\nτων έξι (6) μέτρων στην άμπωτη, που\nβρίσκονται στα όρια του υγροτόπου.\n-Οι υγροβιότοποι είναι φυσικοί πόροι με μεγάλη αξία (για αναψυχή, οικονομία, επιστήμη).\n-Οι υγροβιότοποι αποτελούν ενδιαιτήματα σπάνιων ειδών χλωρίδας και\nπανίδας και κυρίως ορνιθοπανίδας.\nFlamingos στις Αλυκές\nζουν σ’ αυτά τα οικοσυστήματα.\nΗ Ελλάδα έχει σήμερα περισσότερους από 415 μικρούς και μεγάλους\nυγροτόπους συνολικού εμβαδού πάνω\nαπό 2 εκατομμύρια στρέμματα.\nΑυτή τη στιγμή στη σύμβαση Ραμσάρ έχουν ενταχτεί 11 μεγάλοι υγρότοποι της Ελλάδας:\n1) Η Λιμνοθάλασσα του Κοτυχίου,\n2) Η Λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου\n3) Ο Αμβρακικός Κόλπος,\n4) Η λίμνη Μικρή Πρέσπα,\n5) Το Δέλτα Αξιού-Λουδία-Αλιάκμονα με την Αλυκή Κίτρους,\n6) Οι λίμνες Βόλβη και Κορώνεια,\n7)Η τεχνιτή λίμνη Κερκίνη,\n8) Η Λίμνη Βιστωνίδα και η Λιμνοθάλασσα του Πόρτο Λάγος,\n9) Το Δέλτα του Νέστου,\n10) Η Λίμνη Ισμαρίδα\n11) Το Δέλτα του Έβρου.\nΟι περιοχές αυτές αποτελούν σήμερα Εθνικά Πάρκα και προστατεύονται\nμε ειδικές διατάξεις.\nΠριν από δύο γενεές η χώρα μας\nείχε τριπλάσια έκταση υγροτόπων.\nΟι ελληνικοί υγρότοποι, έχουν μειωθεί σημαντικά εξαιτίας της μετατροπής\nτους σε άλλες χρήσεις γης (δόμηση,\nαποξηράνσεις για γεωργική χρήση),\nκαθώς και της μη ορθολογικής χρήσης\nτων υδατικών πόρων (υπεράντληση\nγια άρδευση και ύδρευση). Επιπλέον, η καταστροφή πλήθους δασικών\nεκτάσεων, η ρύπανση των νερών από\nτη χημική γεωργία και τα αστικά και\nβιομηχανικά λύματα, καθώς και η υπεραλίευση, οδήγησε σε περαιτέρω υποβάθμιση και μείωση των υγροτοπικών\nοικοσυστημάτων. Όσον αφορά στους\nμεγάλους υγροτόπους της χώρας και\nκυρίως αυτούς που έχουν χαρακτηριστεί ως υγρότοποι διεθνούς σημασίας,\nβάσει της συνθήκης Ραμσαρ, έχει γίνει\nΟι υγρότοποι έχουν πολλαπλές αξίες\nγια τον άνθρωπο, διότι: η μεγάλη τους βιολογική ποικιλότητα είναι απαραίτητη για\nτη βελτίωση καλλιεργούμενων φυτών,\nαγροτικών ζώων και μικροοργανισμών,\nγια ένα μέρος της επιστημονικής προόδου, ιδιαίτερα στην ιατρική, δίνουν νερό\nγια ύδρευση και άρδευση, εμπλουτίζουν\nτους υπόγειους υδροφορείς, προστατεύουν από πλημμύρες, ενεργούν ως\nφίλτρα καθαρισμού ρύπων, μειώνουν τις\nζημίες από παγετούς και καύσωνες, παράγουν αλιεύματα, συντηρούν θηράματα, δίνουν πλούσια τροφή σε αγροτικά\nζώα, παρέχουν ευκαιρίες για αναψυχή,\nάθληση, οικολογικό τουρισμό, εκπαίδευση και έρευνα, είναι συνδεδεμένοι\nμε την ιστορία, τη μυθολογία και την πολιτιστική παράδοση.\nΤα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται\nστην ελληνική κοινωνία η τάση για αναγνώριση της τεράστιας σημασίας των\nυγροτοπικών πόρων της χώρας. Ωστόσο, η τάση αυτή δεν είναι ακόμη αρκετά\nισχυρή ώστε να ανακόψει την υποβάθμιση που προκαλούν οι ασύνετες πρακτικές που ασκούνται στους υγροτόπους\nκαι τις λεκάνες απορροής τους. Η πορεία\nπρος την αειφορική (βιώσιμη) διαχείριση\nτων υγροτοπικών και χερσαίων οικοσυστημάτων θα είναι συνεπώς μακρά και\nδύσκολη. Δικαιούμαστε όμως να αισιοδοξούμε, εφόσον καταβάλλονται συντονισμένες προσπάθειες διατήρησης από\nτους Δήμους και τους κατοίκους, γύρω\nαπό τις φυσικές περιοχές στη διατήρηση\nκαι διαχείρισή τους.\nΟι ελληνικοί υγρότοποι αποτελούν\nαναπόσπαστο μέρος του φυσικού τοπίου της χώρας μας, ενώ ταυτόχρονα\nπλήθος πουλιών και άλλων ειδών τρέφονται, αναπαράγονται ή ξεχειμωνιά49\nκτεινόμενη αστικοποίηση των νησιών\nκαι τις ανθρώπινες επεμβάσεις.\nΤα νησιά του Αιγαίου φιλοξενούν\nλίγους και μικρούς υγροτόπους, οι\nοποίοι όμως έχουν ιδιαίτερα αξιόλογη\nΒάσει της Σύμβασης Ραμσάρ, τα Συμβαλλόμενα Μέρη (συμπεριλαμβάνεται\nκαι η χώρα μας), έχουν την υποχρέωση\nνα διαμορφώσουν και εφαρμόσουν το\nσχεδιασμό τους για την προώθηση της\nδιατήρησης των υγροτόπων διεθνούς\nσημασίας, αλλά και την βιώσημη χρήση\nόλων των υγροτόπων που υπάρχουν\nστην επικράτειά τους.\nΩς «μικροί υγρότοποι» χαρακτηρίζονται οι υγρότοποι που η έκτασή τους\nδεν υπερβαίνει τα 80 στρεμμάτων.\nΕιδικά στη λεκάνη της Μεσογείου για\nτη διατήρηση της Βιοποικιλότητας είναι\nαπαραίτητη η προστασία των μικρών\nνησιωτικών υγροτόπων, ως κοιτίδων\nΒιοποικιλότητας διεθνούς σημασίας\nκαι ως σταθμών ξεκούρασης και διατροφής για τα μεταναστευτικά πουλιά.\nη καταγραφή των ορίων τους και έχουν\nκαθοριστεί μέτρα για την διαχείριση\nκαι διατήρησή τους, τα οποία, βέβαια,\nθα πρέπει να εφαρμόζονται αποτελεσματικά και να επανεξετάζονται, ώστε\nνα καλύπτονται πλήρως οι ανάγκες για\nτη «συνετή χρήση» των υγροτόπων.\nΔυστυχώς δεν ισχύει μέχρι σήμερα\nτο ίδιο και για τους μικρούς υγροτόπους της χώρας, οι οποίοι είναι πολλοί\nκαι διάσπαρτοι σε όλη την επικράτεια\nκαι παρά το γεγονός ότι αποτελούν\nπολύ σημαντικά οικοσυστήματα για\nτους λόγους που προαναφέρθηκαν.\nΜετά από 41 χρόνια έγινε φανερό,\nότι δεν είναι σημαντικοί μόνο οι υγρότοποι μεγάλου μεγέθους, αλλά και τα\nμικρότερα υγροτοπικά οικοσυστήματα, ειδικά στις νησιωτικές χώρες, όπως\nη Ελλάδα, όπου τα νησιά αποτελούν\nσταθμούς μετανάστευσης αποδημητικών πουλιών. Αυτές οι περιοχές έχουν\nμικρή έκταση και συνήθως δεν εντάσσονται στο δίκτυο Natura, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν από την επε-\nΙκαρία, 3 στη Σάμο, 11 στη Χίο, 3 στις\nΟινούσσες και 1 στη νήσο Πασά).\nΠολύ σημαντικό είναι και το γεγονός,\nότι οι υγρότοποι αυτοί λειτουργούν ως\nασπίδες προστασίας των νησιωτικών\nεδαφών από την κλιματική αλλαγή και\nΥγροβιότοποι στη Λέσβο\nΜε το συγκεκριμένο Προεδρικό διάταγμα μπαίνουν σε καθεστώς προστασίας 63 περιοχές στο Νομό Λέσβου,\nαπό ένα στρέμμα ο μικρότερος έως 76\nστρέμματα ο μεγαλύτερος.\nΜερικοί από τους κυριότερους υγροβιότοπους της Λέσβου είναι: Ο κόλπος\nΓέρας, Έλος Ντίπι, Όρος Όλυμπος.\nΗ περιοχή βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα του νησιού και περιλαμβάνεται στις προστατευόμενες περιοχές του Δικτύου Φύση (Natura) 2000.\nΟ Όλυμπος (υψόμετρο 968μ.) καλύπτεται από δάση καστανιάς και Πεύκης\nεκτός από την κορυφή που είναι γυμνή\nκαι βραχώδης. Παρουσιάζει ιδιαίτερο\nβοτανικό ενδιαφέρον, λόγω της παρουσίας του ενδημικού είδους «άλυσσο το\nλεσβιακό» και άλλων σπάνιων για την\nΕλλάδα και την Ευρώπη φυτικών ειδών.\nΠλούσια είναι η χλωρίδα των γαιοφύτων και ειδικά των σπάνιων ορχε-\nΗ υπογραφή, από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ενός διατάγματος για την προστασία 380 μικρών υγροτόπων (έκτασης\nμέχρι 80 στρ.) στα ελληνικά νησιά αποτελεί\nσημαντική εξέλιξη στον αγώνα προστασίας\nτων μικρών νησιωτικών οικοσυστημάτων.\nΜε βάση το διάταγμα αυτό, το οποίο\nπεριέχει αναλυτικό κατάλογο των υγροτόπων με τα όρια της προστατευόμενης\nπεριοχής, από εδώ και στο εξής οι υγρότοποι αυτοί θα προστατεύονται αυστηρά και οποιαδήποτε ενέργεια υποβάθμισής τους είναι πλέον ποινικό αδίκημα.\nΜεταξύ των προστατευόμενων μικρών\nνησιωτικών υγροτόπων περιλαμβάνονται\nκαι 90 μικροί υγρότοποι των νησιών του\nβορείου Αιγαίου (4 στον Αγ. Ευστράτιο,\n16 στη Λήμνο, 43 στη Λέσβο, 4 στην\nΕρωδιοί στον υγρότοπο της λίμνης Κερκίνης.\nΕυεργέτουλα, δημιουργεί έναν υγρότοπο σημαντικής οικολογικής αξίας.\nοειδών (υπάρχουν 12 είδη ορχιδέας,\nευαίσθητα, προστατευόμενα από τη\nσυνθήκη CITES, που θεωρούνται σπάνια στην Ελλάδα και στην Ευρώπη).\nΣπάνια ή πολύ σπάνια σ’ όλη την Ελλάδα είναι ορισμένα είδη και υποείδη\nπου φύονται στην περιοχή του Ολύμπου σε σχετικά υγρές περιοχές και\nχωρίς να είναι αυστηρώς υγρόφιλα. Σ’\nαυτά περιλαμβάνονται είδη του γένους\nΤulipa και άλλα. Τα περισσότερα απ’\nαυτά έχουν και διακοσμητική αξία. Φύονται συνήθως σε θέσεις μακριά από\nτη θάλασσα στο εσωτερικό του νησιού, σε σκιερές, δασώδεις περιοχές\nή μερικές φορές κοντά σε τρεχούμενα\nνερά, τα οποία όμως δεν έχουν μόνιμη\nροή. Τα παραπάνω είναι μερικά μόνο\nαπό τα σπάνια και ενδιαφέροντα φυτά\nτου δασικού όγκου Ολύμπου.\nΟ κόλπος της Γέρας είναι ένας εσωτερικός κόλπος ο οποίος επικοινωνεί με\nτο Αιγαίο μέσω ενός στενού καναλιού.\nΚατά μήκος των ακτών του κόλπου\nέχουν σχηματιστεί υφάλμυρα έλη, όπως\nστη Λάρσο, στη Χαραμίδα και κυρίως\nστο Ντίπι, το οποίο, μαζί με τον ποταμό\nΥγρότοπος του Κόλπου Καλλονής\nΟ Κόλπος της Καλλονής βρίσκεται στο\nνοτιοδυτικό τμήμα του νησιού και είναι\nο μεγαλύτερος με έκταση 110 τ.χλμ. Ως\nυγρότοπος του κόλπου της Καλλονής\nνοείται η ευρύτερη περιοχή, που, εκτός\nτου θαλάσσιου τμήματος, περιλαμβάνει\nκαι έναν αρκετά μεγάλο αριθμό χερσαίων υγροτόπων, με γνωστότερους τις\nαλυκές Καλλονής και Πολιχνίτου, τους\nχείμαρρους Τσικνιάς, Βούβαρης, Αλμυροπόταμος, τη λιμνοθάλασσα των Μέσσων και τα έλη της Σκάλας Καλλονής,\nτων Παρακοίλων και της Νυφίδας.\nΗ περιοχή, πέρα από την αξία του\nφυσικού περιβάλλοντος με τη μεγάλη\nποικιλία και την ιδιαίτερη βιολογική ποικιλότητα που εμφανίζει (προστατευόμενη περιοχή του Δικτύου Φύση (Natura)\n2000), αποτελεί και ένα από τα σημαντικότερα αλιευτικά κέντρα της Ελλάδας.\nΣτο νησί υπάρχουν ακόμη και αρκετοί άλλοι μικρότεροι χαρακτηρισμένοι\nυγροβιότοποι, όπως έλη, εκβολές ποταμών, και μικρές λίμνες με πιο σημα-\nΟ Ανεμόμυλος του Περάματος στη Γέρα\nγια την προστασία των μικρών νησιωτικών υγροβιότοπων, θα υπάρξει αλλαγή σε πολλές περιοχές του Νομού\nσ’ ό,τι αφορά στη χρήση γης, καθώς η\nαπαγόρευση δόμησης και κάθε άλλης\nντική την τεχνητή λίμνη Ερεσού στο\nΗ Λέσβος που είναι παγκοσμίως το\nμοναδικό νησί που συμπεριλαμβάνεται\nολόκληρο στο Δίκτυο Γεωπάρκων της\nUnesko, έχει έναν ακόμη σημαντικό\nλόγο για να φροντίσει και να προστατεύσει τα οικοσυστήματά της ως κόρη\nοφθαλμού, ώστε να μπορέσει να διατηρήσει τη σημαντική αυτή διάκριση.\nΑξίζει να σημειωθεί, ότι με την εφαρμογή του Προεδρικού Διατάγματος\n* Η σύμβαση για τους Υγροβιότοπους Διεθνούς\nΣημασίας υπογράφηκε στις 2 Φεβρουαρίου 1971\nστην περσική πόλη Ραμσάρ και άρχισε να ισχύει στις\n21 Δεκεμβρίου του 1975.\n«Η Λέσβος στα Παγκόσμια Γεωπάρκα της ΟΥΝΕΣΚΟ»\nθέλοντας να αναδείξει στην Αθήνα το μεγάλο επίτευγμα του Δήμου Λέσβου,\nτην ένταξη της Λέσβου σαν το μοναδικό νησί από όλο τον κόσμο,\nστα Παγκόσμια Γεωπάρκα της ΟΥΝΕΣΚΟ\nκαι το δίκτυο των Ευρωπαϊκών Γεωπάρκων,\nπρογραμμάτισε εκδήλωση για το τέλος Μαρτίου 2013\nστην οποία ομιλητής θα είναι ο κύριος συντελεστής του εν λόγω επιτεύγματος\nΚαθηγητής Γεωλόγος, Διευθυντής του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Σιγρίου,\n(Η ακριβής ημερομηνία, ο τόπος, και το πρόγραμμα της εκδήλωσης\nθα ανακοινωθούν στα μέλη και τους φίλους μας, έγκαιρα, με προσκλήσεις).\nΦοινικόπτερα στην Αλυκή Πολυχνίτου (παλαιά φωτογραφία, πριν τις αποξηράνσεις).\nΟ συμπατριώτης μας, Βασίλης Ζούρος, μας έστειλε από την Γερμανία, για την\nΑιολίδα, το πιο κάτω μήνυμα:\n«Καλησπέρα σας, ας αφήσουμε για λίγο το κουραστικό και απογοητευτικό μας παρόν\nκαι ας ρίξουμε μια μάτια προς τα πίσω. Ακόμη και σήμερα, μόνο από το παρελθόν\nμπορεί ο σημερινός Έλληνας να αντλήσει λίγη αισιοδοξία για το μέλλον. Σήμερα έλαβα\nαπό κάποιον φίλο, το ακόλουθο πολύ ενδιαφέρον κείμενο, το οποίο και σας το στέλνω».\nΓια τους νεώτερους που δεν πρόλαβαν να διδαχτούν και να γνωρίζουν...\nΠοια Ελληνική λέξη είναι αρχαία και\nποια νέα; Γιατί μια Ομηρική λέξη μας\nφαίνεται δύσκολη και ακαταλαβίστικη;\nΟι Έλληνες σήμερα ασχέτως μορφώσεως\nμιλάμε ομηρικά, αλλά δεν το ξέρουμε επειδή αγνοούμε την έννοια των λέξεων που\nχρησιμοποιούμε. Για του λόγου το αληθές\nθα αναφέρομε μερικά παραδείγματα για\nνα δούμε ότι η Ομηρική γλώσσα όχι μόνο\nδεν είναι νεκρή, αλλά είναι ολοζώντανη.\n(Γιατί οι γιατροί γράφουν «ορθοπαιδικος»;;;)\nΤο κρεβάτι λέγεται λέχος, εμείς αποκαλούμε λεχώνα τη γυναίκα που μόλις\nγέννησε και μένει στο κρεβάτι.\nΠόρο έλεγαν τη διάβαση, το πέρασμα, σήμερα χρησιμοποιούμε τη λέξη\nπορεία. Επίσης αποκαλούμε εύπορο\nκάποιον που έχει χρήματα, γιατί έχει\nεύκολες διαβάσεις, μπορεί δηλαδή να\nπεράσει όπου θέλει, και άπορο αυτόν\nπου δεν έχει πόρους, το φτωχό.\nΑλέξω στην εποχή του Ομήρου σημαίνει\nεμποδίζω, αποτρέπω. Τώρα χρησιμοποιούμε τις λέξεις αλεξίπτωτο, αλεξίσφαιρο,\nαλεξικέραυνο αλεξήλιο Αλέξανδρος (αυτός που αποκρούει τους άνδρες) κ.τ.λ.\nΦρην είναι η λογική. Από αυτή τη λέξη\nπροέρχονται το φρενοκομείο, ο φρενοβλαβής, ο εξωφρενικός, ο άφρων κ.τ.λ.\nΜε το επίρρημα τήλε στον Όμηρο εννοούσαν μακριά, εμείς χρησιμοποιούμε\nτις λέξεις τηλέφωνο, τηλεόραση, τηλεπικοινωνία, τηλεβόλο, τηλεπάθεια κ.τ.λ.\nΔόρπος, λεγόταν το δείπνο, σήμερα η\nλέξη είναι επιδόρπιο.\nΛώπος είναι στον Όμηρο το ένδυμα.\nΤώρα αυτόν που μας έκλεψε (μας έγδυσε το σπίτι) το λέμε λωποδύτη.\nΛάας ή λας έλεγαν την πέτρα. Εμείς\nλέμε λατομείο, λαξεύω.\nΎλη ονόμαζαν ένα τόπο με δένδρα,\nνεισφέρουμε φαγητό, αλλά χρήματα.\nΥπάρχουν λέξεις, από τα χρόνια του\nΟμήρου, που ενώ η πρώτη τους μορφή\nμεταβλήθηκε - η χειρ έγινε χέρι, το ύδωρ\nνερό, η ναυς έγινε πλοίο, στη σύνθεση\nδιατηρήθηκε η πρώτη μορφή της λέξεως.\nΑπό τη λέξη αυτή πήρε το όνομα της\nη χολή, με την έννοια της πίκρας. Λέμε\nεπίσης αυτός είναι χολωμένος.\nΑπό τη λέξη χειρ έχουμε: χειρουργός,\nχειριστής, χειροτονία, χειραφέτηση,\nχειρονομία, χειροδικώ κ.τ.λ.\nΝόστος σημαίνει επιστροφή στην\nπατρίδα. Η λέξη παρέμεινε ως παλινόστηση, ή νοσταλγία.\nΑπό τη λέξη ναυς έχουμε: ναυπηγός,\nναύαρχος, ναυμαχία, ναυτικός, ναυαγός, ναυτιλία, ναύσταθμος, ναυτοδικείο, ναυαγοσώστης, ναυτία, κ.τ.λ.\nΑπό τη λέξη αιδώς (ντροπή) προήλθε\nΠέδη, σημαίνει δέσιμο και τώρα λέμε\nπέδιλο. Επίσης χρησιμοποιούμε τη\nΑπό την εποχή του Ομήρου μέχρι\nσήμερα προστέθηκαν στην Ελληνική\nγλώσσα μόνο ελάχιστες λέξεις.\nΗ γνώση των εννοιών των λέξεων θα\nμας βοηθήσει να καταλάβουμε ότι μιλάμε τη γλώσσα της ομηρικής ποίησης, μια γλώσσα που δεν ανακάλυψε\nο Όμηρος αλλά προϋπήρχε πολλές\nχιλιετηρίδες πριν από αυτόν.\nΦίλοι μου, προσθέστε και εσείς τις δικές\nσας γνώσεις που να σχετίζονται με το θέμα.\nΣκοπός μας είναι να ανακαλύψουμε τις\nέννοιες των λέξεων για να μπορέσουμε να επικοινωνήσουμε καλύτερα.\nΑπό το φάος, το φως προέρχεται η\nφράση φαεινές ιδέες.\nΆγχω, σημαίνει σφίγγω το λαιμό, σήμερα λέμε αγχόνη. Επίσης άγχος είναι η\nαγωνία από κάποιο σφίξιμο, ή από πίεση.\nΒρύχια στον Όμηρο είναι τα βαθιά\nνερά, εξ ου και τo υποβρύχιο.\nΦερνή έλεγαν την προίκα. Από εκεί\nεπικράτησε την καλά προικισμένη να\nτη λέμε «πολύφερνη νύφη».\nΤο γεύμα στο οποίο ο κάθε παρευρισκόμενος έφερνε μαζί του το φαγητό\nτου λεγόταν έρανος. Η λέξη παρέμεινε, με τη διαφορά ότι σήμερα δεν συ-\nΠηγές: Απολλώνιου Σοφιστού Λεξικόν κατά\nστοιχείον Ιλιάδος και Οδύσσειας Εκδόσεις Ηλιοδρόμιο.\nOI ΦΙΛΟΙ ΠΟΥ ΕΦΥΓΑΝ\nΨηλός, ωραίος νέος ξεχώριζε για την\nκαλοσύνη του. Αγαπητός στη Μυτιλήνη και\nανάμεσα στους φίλους του, αγάπησε ιδιαίτερα την ορειβασία με την οποία ασχολήθηκε κατά το 1960. Ήταν επίσης και από τα\nτακτικά μέλη της «Περιηγητικής Λέσχης».\nΕπαγγελματικά διατηρούσε μαζί με τ’\nαδέρφια του κατάστημα με υφάσματα.\nΑργότερα, παντρεύτηκε τη Μαρία κόρη\nτου γνωστού ζαχαροπλάστη Δημήτρη\nΓιαρλού. Μετανάστευσε όπως και πολλοί άλλοι Μυτιληνιοί στη Νότια Αφρική\nγια καλύτερες συνθήκες δουλειάς, όπου\nπαρέμεινε δώδεκα χρόνια περίπου.\nΌταν ξεσηκώθηκαν οι Αφρικανοί αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στην Ελλάδα.\nΕγκαταστάθηκε στο Φάληρο μαζί με\nτη σύζυγό του Μαρία και τις δυο κόρες\nτου τη Βίκυ και τη Νάσια, όπου άνοιξε\nένα φούρνο στην οδό Αγίου Αλεξάνδρου. Εξυπηρετούσε τους πελάτες του\nπάντα με το χαμόγελο και για όλους\nείχε ένα καλό λόγο ή κάποιο αστείο.\nΈγινε μέλος της «Λεσβιακής Παροικίας» και ήταν πάντα παρών στις περισσότερες εκδηλώσεις και τις εκδρομές αν\nκαι είχε το πρόβλημα με την καρδιά του.\nΗ καρδιά άντεξε, όσο αδύναμη κι αν\nήταν, μα με τα χρόνια γονάτισε και το\nμυαλό! Η γυναίκα του Μαρία, και οι κόρες του τον στήριξαν μ’ όλη τη δύναμη\nΌμως το νήμα της ζωής του αγαπητού\nσε όλους Λάκη κόπηκε ξαφνικά στα 82\nτου χρόνια. Ένας καλός άνθρωπος, ένας\nυπέροχος οικογενειάρχης, ένας καλός\nφίλος ξεκίνησε το στερνό του ταξίδι.\nκαι ας έχει υγιείς τους δικούς του ανθρώπους για να τον θυμούνται πάντα!\nΤην Δευτέρα 2 Ιουλίου 2012 κηδεύτηκε στην Αθήνα από την αγαπημένη\nτου σύζυγο Μαρία, τις δύο κόρες του,\nτους αδελφούς, τους γαμπρούς και τα\nεγγόνια του ό πολύ αγαπητός σε όλους,\nο φίλος Λάκης Γιαννόπουλος.\nΣύσσωμη η Λεσβιακή Παροικία,\nεκατοντάδες φίλοι και συμπατριώτες\nαποχαιρέτησαν τον Λάκη Γιαννόπουλο\nΓεννήθηκε από μικρασιάτες (Σμυρνιούς) γονείς στη Μυτιλήνη στις 17 Νοεμβρίου 1931. Οι γονείς του τον ανάθρεψαν, μαζί με τα αδέρφια του, με τις\nπιο σωστές κοινωνικά αρχές της παραδοσιακής ελληνικής οικογένειας.\nΟ Λάκης Γιαννόπουλος.\nΕδώ - Literature.gr\nΤεύχος 47 - Λεσβιακή Παροικία\nΤεύχος 44 - Λεσβιακή Παροικία\nΤεύχος 36 - Λεσβιακή Παροικία\nΤεύχος 33 Δεκέμβριος 2012\nΜεγάλα αιολικά πάρκα…στα μικρά νησιά του Βορείου Αιγαίου\nΓυναίκα - Λεσβιακή Παροικία\nΤεύχος 40 - Λεσβιακή Παροικία\nΝικόλαος Κ. Ζούρος