Orria 38 by San Fermin Ikastola Idazkaritza - issuu\nzenbakia - 2014 ekaina sanferminikastola.com\nIkastolaren eguna Homenaje a los jubilados y despedida de Bachiller\nâ€œLo mĂĄs dificil es hacer frente a los prejuiciosâ€?\nNerea Uribe-Etxebarria joan zaigu\nBigarren Hezkuntzako espazio berriak inauguratu dira\nLos fondos de la Ikastola ya pueden consultarse en internet\nGailur proiektu berria abian\naurkibidea Nerea gogoan ............................................. 3 Nerea Uribe-Etxebarria joan zitzaigun\nKirolak ......................................................... 4 El equipo de Hockey Patines en el Campeonato de España\nIkasle ohiak ................................................. 6 Elkarrizketa Aitor Merino aktorearekin\nRincón literario ............................................. 8 Dos alumnos premiados en el concurso de microrrelatos\nIkastolaren handitzea .................................. 10 Bigarren Hezkuntzako instalazio berriak inauguratu dira\nLibros ......................................................... 12 Llega la biblioteca online\nPedagogia ................................................. 14 Lehen Hezkuntzako irakaslegoa BLOK proiektuan\nIkastolaren eguna ..................................... 16 Homenaje a los jubilados y despedida de Bachiller\nNafarroa Oinez ......................................... 19 Gailur proiektua abian jarri dute\nLaburrak ................................................... 20\nSan Fermin Ikastola Iruñeko errepidea, 7 31190 Zizur Txikia (Nafarroa) Tel.: 948 18 39 03 Fax: 948 18 39 02 sfermin@ikastola.net sanferminikastola.com\nFolklorea ................................................... 21 Kantu topaketak antolatu dira lehen aldiz Ikastolan\nSalidas y actividades ................................ 22 Bertiz, Hondarribia, Tribasket, Astiz, Eugi\nDiseinua, maketazioa eta publizitatea Xabier Iriarte eta Rbk diseinu Página15 orria - Foto/Argazkia: Valdoria\nImprimaketa Gráficas Alzate\nIlusioaren hargin elkarlanaren arotza ahalbidetu zenuen proiektuaren jaiotza. Pozean eta nekean eskuzabala, zorrotzaâ€Ś batera igaro dugun bide luze bezain motza. Otsailean inoiz baino itsaskorrago izotza baimenik gabe hurbildu zen zugana heriotza. Nahiz bulegoko aulki bat gelditu den hutsa, hotzaâ€Ś segiko duzu izaten ikastolako bihotza.\nHockey taldea Espainiako Txapelketan\nLehia Alacanteko San Vicente de Raspeig herrian izan zen\nIkastolako taldeak Espainiako Patin Gaineko Hockey Txapelketa jokatu zuen, jubenil mailan, joan zen maiatzean. Txapelketa Alacanteko San Vicente de Raspeig herrian jokatu zen maiatzaren 16tik 18ra bitartean. San Fermin taldea zortzigarrena gelditu zen azkenean. Espainiako Txapelketa nagusira iristeko lehenago Burgosen jokatutako Iparreko Sektorea gainditu behar izan zuten, eta modu ezin hobean egin zuten, txapeldunak izan ziren-eta. Jokalari eta entrenatzailearekin bartera, guraso talde bat ere hurbildu zen\nAlacantera eta oso giro ona izan zuten lehian zehar. Espainiako Txapelketan parte hartze horrekin taldeak amaiera bikaina ematen dio ziklo bati, izan ere, azken urtea baita Ikastolan jokatzen duena. San Fermin Ikastolaz aparte, ondoko talde hauek aritu ziren Espainiako Txapelketan: Club Patín Alcobendas (Madril), Patín Aldodiam Salesiano (Alacant), Club Compañía de María (A Coruña), Club Patí Manlleu (Bartzelona), Real Club Jolaseta (Bizkaia), Hockey Club Liceo (A Coruña) eta Club Hoquei Caldes (Bartzelona).\nEl equipo de Hockey en el Campeonato de España La competición se celebró en San Vicente de Raspeig, Alicante\nEl equipo de la Ikastola disputó el pasado mes de mayo el Campeonato de España Juvenil de Hockey Patines. La cita fue en San Vicente de Raspeig, Alicante, entre los días 16 y 18 y el equipo de San Fermin Ikastola quedo clasificado en octava posición. Para llegar al Campeonato de España, el equipo tuvo que disputar primero la fase regional Sector Norte, celebrada en Burgos, donde resultó vencedor. Junto con jugadores y entrenador, un grupo de padres y madres también se desplazó a Alicante a animar al equipo y pudieron disfrutar\ndel buen ambiente del campeonato. Con esta participación en el Campeonato de España, el equipo cierra de forma brillante un ciclo, ya que es el último año que juega en la Ikastola. Además de San Fermin Ikastola, en el Campeonato de España de Alicante participaron los siguientes equipos: Club Patín Alcobendas (Madrid), Patín Aldodiam Salesiano (Alicante), Club Compañía de María (A Coruña), Club Patí Manlleu (Barcelona), Real Club Jolaseta (Bizkaia), Hockey Club Liceo (A Coruña) y Club Hoquei Caldes (Barcelona).\nIKASLE OHIAK / EXALUMNOS\n“Zailena da aurreiritziei aurre egitea” aktorea eta zinema zuzendaria\nAitor Merino es donostiarra de nacimiento. Y de adopción navarro, primero, y luego, madrileño. Con siete años llegó a Iruña y entró en San Fermin Ikastola. A los quince fue a estudiar teatro a Madrid y allí se quedó para abrirse camino en el difícil mundo del cine y la interpretación. Se le recuerda por su temprano trabajo en Historias del Kronen (1995), pero Aitor cuenta ya con una larga trayectoria -empezó muy joven- que discurre por una treintena de películas y más de media docena de series televisivas. De su paso por lkastola se llevó grandes recuerdos y amistades, algunas tan intensas como la que le empujó a dirigir, junto con su hermana Amaia, el documental Asier ETA Biok (2013), un trabajo sincero, valiente y arriesgado, en el que cuenta su relación con otro alumno de Ikastola, Asier Aranguren, que cumplió condena por su militancia en ETA y que, en plena promoción de la película, fue nuevamente detenido bajo la acusación de pertenecer al grupo de mediadores externos de los presos de ETA. En el documental, Aitor trata de responder a la siguiente pregunta: ¿Cómo hacerles comprender a mis amigos de Madrid mi amistad con un militante de ETA?\n“Asier eta biok”, pelikula ausarta, pertsonala, intimoa eta... polemikoa. Zer da zailagoa barneko lotsa astintzea ala aurreiritzi politikoak gainditzea? Lotsarena ez da problema niretako, azken finean, publikoaren aurrean jartzea dut ogibide, eta neurri batean ohituta nago... nahiz eta kasu honetan pertsonaiarik ez egon, haren atzean izkutatzeko, eta horrek dena aldatzen du. Zailena da aurreiritziei aurre egitea, eta ez bakarrik aurreiritzi piolitikoei, baizik eta batez ere aurreiritzi pertsonalei. Ideologiak tartean daudelarik, badago joera gainerakoak juzgatzeko ordezkatzen dutenagatik, eta ez pertsona gisa balio dutenagatik. Orokorrean nahiko kritika onak jaso ditu dokumentalak. Hala espero zenuten? Ez, ezta pentsatu ere! Harrituta gaude, batez ere oso jatorri eta sentsibilitate desberdinetako jendeak pelikula ongi hartu duelako. Madrilen, esaterako, zinema areto bakarra izan da pelikula proiketatu nahi izan\nduena, baino jada bada- gehienak -ez guztiek, jakina- esker ramazki lau hilabete baino ona agertu zuen eta behin eta begehiago kartelean, eta hori rriz animoak eman zizkiguten aurrera benetan ez da normala jarraitzeko, eta ez bakarrik pelikulari dokumental luze baizik eta euskalbaterako. Ez gara “Bortizkeria, dunoi ere, gure saiatzen inor ezertaz bide propioa aurki adiskidetasuna konbenzitzen, hortxe dago dezagun. Horregakoa: adiskidetasun bat, eta estimua gai lako erreakziorik ez bizipen pertsonalak baino unibertsalak dira” nuen sekulan imajiez ditugu erakusten eta natu. geure zalatzak ikuslearekin konpartitzen ditugu. Aurrez aurre tra- Non ari da hobe funtzionatzen tatzen dugu ikuslea, konplizitate eta Estatu barrenean? begirunez. Ideiak eztabaidagarriak Euskal Herrian, zalantzarik gabe. Eta dira. Bizipen pertsonalak agian ez Katalunian. Estatuko gainerako hedituzu gustoko izanen, baina direnak rrialdeetan, Madrilgo zinema areto dira. Bortizkeria, adiskidetasuna eta batean kenduta, zine-exhibidoreek estimua gai unibertsalak dira. kostata jartzen dute euren aretoetan. Baina piskanaka lortzen ari gara. Pelikula ikusi ondoko erreakzioetan, sorpresarik izan Eta kanpoan? duzue? Hala izatekotan, aipagaIpar Euskal Herrian arrakasta handia rriena zein izan da? edukitzen ari da. Ikusle gutxirekin Enetzat harrigarriarena izan da Al- bada ere, erakutsi izan dugu Mameria eta Badajoz bezalako tokietan llorcako Palman, Tenerifen, Almerian izan duen harrera ona. Aurkezpenera eta Badajozen, eta aurki hiri gehiabakarrik joan nintzen, Amaia Ekua- gotara iritsiko da. Baina kuriosoa da dorren zegoelako, eta bildur nintzen Madrilen, erakusteko izan ditugun publikoa ez ote zen errekzionatuko arazoekin, orain hainbat okupen pelikularen kontra edo nire aurka. etxetatik eta hiritar elkartetatik deitzen Baino alderantziz gertatu zen. Jende ari zaigu pelikula ikusteko eta ikus-\nleekin solsaldietan parte hartzeko. bo gutxi esan daitezke horren inguZirkuitu alternatibo batzuetan badira ruan, baina bat gutxienez badago: pertsonak gatazka beste ikuspegi leku guztietan, Madril eta Espainiako batetik ezagutzeko gogoak dituz- beste hiri batzuk barne, ikusleekin tenak, hedabide handiek erakusten solasaldietan gaudela, eta zergatik dagoen preso dutenaz desberdin. Hau azaltzen dugunean itxaropentsua da, oso. “Hegoamerikan eta gainerako preBestalde, hilabete bakar baldintzak batean, Buenos Aires, ikusmina nabaritzen soen aipatzen dituguNantes eta Munichera dugu gaiaren nean, jendeak joan gara eta orain Amaia eta biok Ekuadorren gau- inguruan” haren elkartasuna erakusten du eta de eta zinema areto batzuetan proiektatu behar dugu modu haren desioa ere egoera hau amaiekomertzialean. Toki guztietan harrera ra irits dadin. Elkartasun hori duela ona daukagu baina Hegoamerikan urte batzuk ez zen posible. Argi dago ikusmina nabaritzen dugu gaiaren in- pertsona normalak aurretik doaz, guruan. Batez erea Argentinan. Han erabat, gure gobernatzaileekin aldeiragan errepresibo gogorra konpar- ratuta. titzen dute, ongi ulertzen dute zertaz mintzatzen garen, eta gainera euskal Euskal gaien inguruko hainbat komunitatea os handia eta oso parte pelikula egin eta egiten ari dira. hartzailea da. Haietako asko euskaBatzuk “boom”-az mintzatu dira. raz mintzatzen dira euren arbasoen Nola ikusten duzu fenomenoa? lurra sekulan zapaldu izan gabe! Iritsi al da momentua halako kaBuenos Aireseko Euskalzaleek gontarsi bat egiteko? bidatu ziguten Euskal Etxean afaltzera eta eztabaida hagitz interesgarria Nire ustez, urte gehiegi pasa dira zeinetan ahoa itzalita eduki izan gaiizan genuen. Ahaztezina izan zen. tuzten. Gatazkaz bakarrik mintzatzen ahal zen ikuspegi gaitzesle batetik, Zer sentitu zenuen Asier berriz planoa, ñabardurarik gabekoa. Baiatxilotu zutenean? na geure Herriari buruz badira istoLehenik, harridura. Eta gero tristezia rio anitz oraindik kontatu ez direnak. handia. Eta amorrua. Gauza positi- Orain gainezka egin duen presa ba-\nten uhateak zabalduko balira bezala ematen du. Bai, orain da momentua. Mota guztietako pelikulak egiten jarraitzea espero dut, kolorea ezein izanda ere. Errealitatea mosaiko koloreaniztuna da “Asier eta biok” eta gero zer... zeintzuk dira zure proiektuak? Amaia, taldeko gainerako jendea eta ni buru belarri gabiltza orain pelikula munduko zinema-jaialdietara zabaltzen. Hilabeteak daramazkit maleta batekin harat-honat eta ez dut denborarik beste proiektu baterako. Behintzat, oraingoz. Hilabete batzuen buruan... auskalo! Bukatzeko, zein dira Ikastolako oroitzapenik onenak? Hainbat dira ezen hamar dokumental autobiografikotan ez bailirateke sartuko. Baina gelditzen naiz ezagutu nituen lagunekin. Eta txarrenak? Beno, egia esan, oroitzapen txarrak ere baditut, hainbat kapitulutako telesaioa betetzeko adina. Ikasle txartxarra nintzen, klasean euli batekin despistatzen nintzen. Oroitzapenik txarrenak? Notak ematen zizkiguten eguna.\nLITERATUR TXOKOA / RINCÓN LITERARIO\nlehiaketan sarituak Euskara Kultur Elkargoak eta Pamielak urtero antolatzen duten mikro-ipuin lehiaketan aurten bi sari jaso du San Fermin Ikastolak, bi ohorezko aipamen DBH3. Mailako ikasleei, Migueltxo Ariztimuño eta Leire Bergerari, hain zuzen. “Zergatik ni?” eta “1940 Candeleda” dira saritu dituzten bi lanen izenak. Lehiaketa hau Nafarroa osoko ikastetxeetan euskaraz ikasten duten ikasleei zuzendurik dago. Literatur txokoan bi mikoripuinak eskaintzen ditugu.\nPremiados en el concurso de\nmicrorrelatos San Fermin Ikastola ha obtenido este año dos premios en el concurso de microrrelatos en euskera que organiza la asociación Euskara Kultur Elkargoa y la editoriak Pamiela. Concretamente, ha recibido dos menciones de honor en la categoría de estudiantes de 3º de la ESO, gracias a los trabajos de Migueltxo Ariztimuño (“Zergatik ni?”) y Leire Bergera (“1940 Candeleda”). El concurso está dirigido a todos los alumnos del modelo D de toda Navarra. En esta edición del rincón literario ofrecemos los dos trabajos premiados.\nLITERATUR TXOKOA / RINCĂ“N LITERARIO\nMigeltxo AriztimuĂąo Ez dut nire jabea gustuko. Gehienetan kobazulo ilun eta itxi batean nago, espetxe batean atxilotua egongo banintz bezala. Nahi duenean, nire ezkutalekutik ateratzen nau, nire ahoa lurrazalean zapaltzen du eta mugitzen nauen bitartean, odola gutxinaka galtzen noa. Gorputza, nire jabearen hozkadaz beterik dut. Niretzat haren hortzak, ezpatarik zorrotzenak dira eta min handia eragiten didate. Zer egin dut bizitza hau merezi izateko? Nire bukaera gero eta hurbilago dago eta nik mundua ezagutu nahi dut. Kanpoan nagoenean, umeen algarak entzuten ditut, haien jolasak. Zergatik jaioko nintzen boligrafo? Zergatik ni?\n1940 Candeleda Leire Bergera\nGuda garaia zen. Kamioiak herrira iritsi ziren haurrak beste leku batera eramateko asmoz. Dani gurasoekin zegoen herriko plazan. Kamioira igotzeko unea iritsi zen, amak estu besarkatu zuen mutil txikia masailetik behera negar malko bat zeriola, aitak berriz kopetan musu bat eman zion eta haurra lasaitzen saiatu zen. Denbora gutxi barru gurekin egongo zara, zin egiten dizut. Kamioirantz abiatu zen mutil ile-kizkurra bere motxila zaharra sorbaldan zuela. Beldurra zuen, bakarrik zegoen. Halako batean, tiroak entzuten hasi ziren, atzera begiratu eta gurasoak lurrean ikusi zituen. Kamioitik salto egin eta korrika alde egin zuen handik, atzera begiratu gabe.\nBigarren Hezkuntzako instalazio berriak Ikasgelak, laborategiak, gune multimediak eta tutoretzakoak, ikasleendako guneakâ€Ś\nSan Fermin Ikastolak Bigarren Hezkuntzako instalazio berriak inauguratu ditu. Hori baitzen Nafarroa Oinez 2012koa antolatu zuenean bilatzen zuen helburuetako bat, eta espero ziren emaitza ekonomikoak lortu ez baziren ere, obrak partzialki finantzatzeko balio izan du. Handitze proiektu honen helburua da Batxilerrean laugarren lerroa ezartzeak eskatzen zuen gela beharra asetzea. Horretaz gain, Batxilerra eta DBH hartzen dituen eraikinaren zati baten egoera ikusirik, zati hori bota egin da (1980 eta 1992ko eraikinena eta hasieratik zegoenaren parte bat) espazio berriak sortzeko: 2 ikasgela, bikoizte gela bat, tutoretza gela bat, 3 laborategi, eskulanetako gela bat, gela multimedia bat, bi komuna-gune, biltegiak, garbiketa gelak, eta bi gune ikasleak egon daitezen. Inaugurazio ekitaldia joan zen urtarrilaren 24an egin zen eta berrehun lagun inguru hurbildu ziren, haien artean Ikastolako historiako lehendakari gehienak. Ekitaldian txalapartaren pieza pare bat eskaini ziren eta dantza taldea eta Fermin Iriartek zuzentzen duen abesbatza ere aritu ziren. Pilar Vicente Ikastolako zuzendariak azaldu zuenez, instalazio berriak diseinatu dira irakaskuntzako profesionalen\niritziak kontutan izanda eta Nafarroatik kanpoko hainbat esperientzia bisitatu dira non espazioak XXI. mendeko irakaskuntzaren harreman eta pedagogia irizpidetara egokituak baitaude.\nMalgutasuna eta ekodiseinua Instalazio berrietan irakaskuntza proiektuak malgutasuna bilatzen du erabilera anitzerako, eta espazioaren demokratizazioa parte-hartzearen bidez. Hori guztia konpontzen da ikasgela eta pasilloen arteko zatiketa gardenekin eta ikasgelen arteko trenkadamultzo mugikorrekin. Halaber, dauden ikasgelen parte bat eraberrituko da euren erabilera handitze proiektuan planteatzen den erabilerara hurbiltzeko xedez. Erredakzio taldeak ekodiseinua aplikatu dio proiektuari. Ekodiseinua lan metodologia berria da, ingurune gaineko balizko eraginak kontutan hartzen dituena, erabakiak hartzeko tenorean, prezio, epea edo kalitatearen maila berean. Horrek esan nahi du ikerketa klimatologikoa eta eguzkitze analisia egin direla aurreko faseetan. Helburua da %25a aurreztea energiaren kontsumoan eta %10 uraren kontsumoan.\nInauguradas las nuevas instalaciones de Secundaria Nuevas aulas, laboratorios, espacios multimendia y de tutoría, zonas para estancia del alumnado...\nSan Fermin Ikastola ha inaugurado las nuevas instalaciones de Educación Secundaria, uno de los objetivos que se propuso con la organización del Nafarroa Oinez 2012, que a pesar de que no ofreció los resultados económicos esperados ha servido para financiar parcialmente las obras. El objetivo de la ampliación es satisfacer la demanda de aulas para la implantación de una cuarta línea de bachiller. Además, ante la situación de parte de la edificación que conforma el ámbito de Secundaria y Bachiller, se ha procedido al derribo de parte de la edificación existente (tanto los edificios de 1980 y 1992 como parte de la edificación existente desde el origen) para realizar un total de 2 aulas, 1 aula de desdoble, 1 tutoría, 3 laboratorios, 1 aula de manualidades, un aula de multimedia, dos grupos de aseos, almacenes, cuartos de limpieza y 2 zonas de estancia para alumnos. Al acto de inauguración, celebrado el pasado 24 de enero, acudieron cerca de doscientas personas, entre ellas la mayoría de los presidentes de toda la historia de la Ikastola. El acto estuvo amenizado por el sonido de la txalaparta, los bailes del grupo de danzas y las canciones del coro que dirige Fermín Iriarte. La directora del centro, Pilar Vicente, explicó que las nuevas instalaciones se han diseñado teniendo en cuenta las opiniones\nde los profesionales de la docencia y observando distintas experiencias de fuera de Navarra donde los espacios están adecuados a los criterios pedagógicos y de relación que exige la educación del siglo XXI.\nFlexibilidad y ecodiseño Las nuevas instalaciones se han desarrollado siguiendo criterios de flexibilidad para el uso múltiple, y de transparencia para la democratización del espacio a través de la participación. Todo ello se resuelve con divisiones transparentes entre las aulas y pasillos y con tabiquería móvil entre las aulas. La actuación también ha planteado la reforma de parte de las aulas existentes para aproximar su uso al previsto en el proyecto de ampliación. El equipo redactor ha aplicado ecodiseño a este proyecto, una metodología de trabajo nueva caracterizada por considerar potenciales impactos en el medio ambiente como un criterio más en al toma de decisiones, al mismo nivel que el precio, el plazo o la calidad. Esto implica que en las fases iniciales se ha hecho un estudio climatológico y análisis de soleamiento. El objetivo es conseguir una reducción de un 25% en el consumo de energía y de un 10% en el consumo de agua.\nOnline liburutegia zabalik Ikastolako liburu depositoak internet bidez kontsultatzen ahal dira jada\nSan Fermin Ikastolako Irujo Aranzadi Liburutegiko funtsak kontsultagarri dira jada interneten bidez AbiesWeb plataformaren bitartez. Kontsultak egiteko aski da abies.educacion.navarra.es helbidean sartu eta haren bilatzailean San Fermin Ikastola tekleatzea. AbiesWeb aplikazioa Estatu mailan ezarria dago eta Autonomia Erkidegoetako eskoletako dokumentu funtsak kudeatzeatzeko helburuz sortu zen. Irakasle eta ikasleendako tresna da, erabiltzeko erraza, eta katalogoak antolatzeko, kontsultak egiteko eta maileguak kideatzeko balio du. Katalogoak sailkatuta agertzen dira formatoen arabera, eta horrez gain nabarmentzen dira liburu berrien zerrenda eta maileguan gehien ematen direnak. San Fermin Ikastolako liburutegiaren kasuan, aplikazio honen bidez, kontsultatzen ahal dira 5.000tik gora liburu eta hainbat bideo, audio eta baliabide elektroniko.\nOtsoa de Olza familiaren donazioa Bestalde, San Fermin Ikastolako Liburutegiak Otsoa de Olza familiari eskerrak eman nahi dizkio “Auspoa Liburutegia” bildumako hainbat zenbaki opari izanagatik. “Auspoa Liburutegia” Antonio Zavala (1928-2009) euskaltzain osoak sortu eta gidatutako liburu-bilduma da. Euskal hitzkuntza eta literatura ditu ardatz bilduma honek eta Otsoa de Olza familiak emandako zenbakiak bildumaren lehen garaietakoak dira, euskara batua oraindik finkatu gabe zegoen garai haietakoak, hain zuzen ere.\nJakintzaren txokoa Azkenik, liburutegitik atera gabe, azpimarratu behar da Jakintzaren txokoa ekimena. Gune hau 8 eta 12 urte bitarteko haurrentzat pentsatua dago eta bertan ezaguerari buruzko liburuak eta aldizkariak biltzen dira. Esperientzia arrakastatsua izaten ari da. Liburuak eta aldizkariak apalategietan eta mahai baten gainean daude eta ikasleek asko erabiltzen dute kontsultak egiteko. Beti mahai hori ikasleek inguratuta dago.\nLlega la biblioteca online Ya se pueden consultar en internet los fondos bibliográficos de la Ikastola Los fondos bibliográficos de la Biblioteca Irujo Aranzadi de San Fermin Ikastola pueden consultarse ya a través de internet mediante la plataforma AbiesWeb. Realizar las consultas es sencillo. Basta con acceder a la dirección abies.educacion.navarra.es y teclear en el buscador “San Fermin Ikastola”. La plataforma AbieWebs está implantada en todo el Estado y nació con el objetivo de gestionar los fondos documentales escolares de las Comunidades Autónomas. Se trata de una herramienta para profesorado y alumnado, de fácil uso, que permite organizar catálogos, consultar fondos y gestionar préstamos. Los catálogos figuran clasificados en función de los distintos formatos de las publicaciones y además se destacan las novedades y los libros más prestados. En el caso de San Fermin Ikastola, la aplicación da la posibilidad de consultar más de 5.000 libros y un montón de vídeos, audios y recursos electrónicos.\nDonación de la familia Otsoa de Olza Por otro lado, la Biblioteca de la Ikastola quiere agradecer a la familia Otsoa de Olza la donación de varios números de la colección “Auspoa Liburutegia”. Se trata de una colección creada y dirigida por el académico de la lengua vasca Antonio Zavala (1928-2009) y cuyo contenido se centra en la lengua y la literatura. Los ejemplares donados por la familia Otsoa de Olza pertenecen a la primera época de la colección (años 60), cuando todavía el euskera batua no estaba implantado.\nEl rincón del conocimiento Finalmente, hay que subrayar la iniciativa Jakintzaren txokoa (rincón del conocimiento), dirigida a niños y niñas de entre 8 y 12 años. En este rincón se reúnen libros y revistas relacionadas con el conocimiento y está siendo una experiencia exitosa. Los libros y revistas están dispuestos en estanterías y también sobre la mesa para que los puedan consultar y curiosear los alumnos y alumnas, siempre con algún irakasle de apoyo. Según nos informa la responsable de la Biblioteca, los chicos y chicas utilizan mucho este txoko del conocimiento.\nPEDAGOGIA / PEDAGOGĂ?A\nBLOK proiektua Lehen Hezkuntzako irakasleak oinarrizko konpetentziak lantzeko egitasmo batean aritu dira Ikastolako Lehen Hezkuntzako irakaslego osoa egitasmo pedagogiko berri batean sartuta aritu izan da ikasturte honetan zehar: BLOK proiektuan, hain zuzen ere. BLOK (Batera-tze Lanak Oinarrizko Konpetentzietan) egitasmo pedagogiko bat da derrigorrezko eskolaldiaren curriculuma eguneratzeko oinarrizko konpetentziak txertatuz. Egitasmo honen zuzendaritza, sustapena eta ardura Nafarroako Ikastolen Elkarteak (NIEk) hartzen ditu bere gain. Euskal Herriko Unibertsitatearen (EHU/UPV) Cudea ikerketa taldeak parte hartzen du aholkularitza lanetan.\nKonpetentziak Egitasmoan lantzen diren konpetentziak honako hauek dira: hizkuntza komunikaziorako gaitasuna; matematikarako gaitasuna; zientzia, teknologia eta ingurumenaren zaintzarako gaitasuna; informazioaren tratamendua eta gaitasun digitala; gaitasun soziala, eta aisiarako, kontsumo arduratsurako eta osasunaren zaintzarako gaitasuna; gaitasun kultural eta artistikoa; ikasten ikasteko gaitasuna; autonomia, ekimen pertsonala eta garapen emozionala. Halaber, badira beste konpetentzia orokorrak kontutan hartzen direnak, hala nola ikasten eta pentsatzen ikastea,\nkomunikatzen ikastea, elkarrekin bizitzen ikastea, norbera ikasten ikastea, egiten eta egiten ikastea.\nHelburuak BLOK proiektuaren helbura da, beraz, oinarrizko konpetentzia horiek guztiak ohiko curriculumean sartzea eta metodologia hau ebaluatzeko estrategiak garatzea. Horretarako Ikastolako irakasleek prestakuntza saioak jaso dituzte EHUko prestatzaile baten eskutik, eta gero garapen jarduerak definitu behar izan dituzte konpetentziak lantzeko, euren ebaluazio tresnekin. Jarduera guztiak portfolioetan sartu eta sites-ko webgune batean jaso izan dira eta, azkenik, maiatzean zehar ikasleek BLOK proiektua aurrera eraman dute.\nJarduerak Metodologia hobeki ulertzeko har dezagun, adibide gisa, ikastolan landu den gai bat: Odol-emailea izan nahi dut. LHko 6. mailan landu zen eta ikasleek ikasi behar izan zuten zer egin behar den odol-emailea izateko, arrazoiak horrelako erabaki bat hartzeko, nora jo behar den, bete-beharreko baldintzak eta abar. Pilatutako informazio guztia idazki batean islatu behar zuten gero odol-emailea izan nahi duen inori azaltzeko. Antzeko metodologia erabili izan da definitu ziren gainerako jardueretan: Ekainean piraguismo egitera (irteera bat antolatzea); Bazkari osasuntsua (bazkarien antolakuntza); Berriro esango duzue, mesedez (entzumen urritasuna); Gu ere asmatzaileak gara (materialen berrerabilpena); Gure lehenengo salmenta (produktu bat ekoiztu eta saldu eta irabaziak elkartasun proiektu bati ematea).\nTodo el profesorado de Educación Primaria de la Ikastola ha participado durante el presente curso en un nuevo proyecto pedagógico que se denomina BLOK y El profesorado de toma sus siglas de la Primaria participa en un expresión Bateratze proyecto para integrar Lanak Oinarrizko Konpetentzietan (Trabajos las competencias de integración en combásicas petencias básicas). Se trata de iniciativa pedagógica para la actualización del curriculum de la escolarización obligatoria integrando en el mismo competencias básicas que debe interiorizar el alumnado. El proyecto está dirigido y promovido por la Federación de Ikastolas de Navarra – Nafarroako Ikastolen Elkartea (NIE) y cuenta con el soporte técnico y teórico del grupo de investigación Cudea, de Euskal Herriko Unibertsitatea - Universidad del País Vasco (EHU/UPV).\nCompetencias Las competencias que se trabajan en el proyecto son las siguientes: comunicación; competencia matemática; capacidad para la ciencia, la tecnología y el cuidado del medio ambiente; tratamiento de la información y competencia digital; competencia social y competencia para el ocio, el consumo responsable y el cuidado de la salud; competencia cultural y artística; aprender a aprender; autonomía, iniciativa personal y desarrollo emocional. Del mismo modo se trabajan otras competencias más generales como aprender a pensar, a comunicar, a convivir, a conocerse a sí mismo y aprender a hacer.\nObjetivos Por tanto, el proyecto BLOK pretende integrar todas estas competencias en el curriculum y establecer y desarrollar estrategias para evaluar esta metodología. Para\nello, los profesores de la Ikastola han recibido la correspondiente formación por parte de formadores de la UPV y han tenido que definir actividades con el objeto de trabajar las competencias básicas y con sus respectivas herramientas de evaluación. Todas las actividades definidas se han reflejado en porfolios y el material se ha publicado en una página web a través de sites. Por último, en mayo, los alumnos y alumnas han llevado a la práctica el proyecto BLOK.\nActividades Para comprender mejor la metodología, cojamos a modo de ejemplo una de las actividades que se han desarrollado en la Ikastola: Quiero ser donante de sangre. La actividad se llevó a cabo en 6º de Primaria y los alumnos y alumnas debieron aprender los pasos que hay que dar para ser donante de sangre, las razones que se dan en una decisión de tal naturaleza, a dónde hay que acudir para hacer el trámite, que condiciones deben cumplirse, etcétera. Luego tuvieron que recoger toda la información en un texto para explicar el proceso a cualquier persona que quiere ser donante. Una metodología similar se utilizó en el resto de actividades definidas: En junio, a hacer piragüismo (organizar una salida); Comida saludable (organización de la comida); Podéis repetírmelo, por favor (deficiencia auditiva), Nosotros también somos inventores (reutilización de materiales), Nuestra primera venta (producir un producto, venderlo y dedicar las ganancias a un proyecto solidario).\nIKASTURTE BUKAERA / FIN DE CURSO\nIkastolaren eguna Omenaldi berezia Pello Kordoba eta Trini Egillor-i eta Nerea zena denon gogoan Pertsona bat izan da askoren gogoan aurten Ikastolaren Egunean, izan ere joan zen otsailean Nerea Uribe-Etxebarria joan zitzaigun Bulegoetan hainbat urte lanean eman eta gero. Areto Nagusian egin zen ekitaldi instituzionalean omenalditxo xume eta berezia egin zitzaion\neta Fermin Iriartek zuzentzen duen Abesbatzak abesti bat eskaini zion. Omenaldiak ere jaso zituzten bi irakaslek, Trini Egillor eta Pello Kordobak, baina beste zio batengatik, aurten jubilatzen baitira. Bestela, Ikastolaren Eguna beti bezala burutu zen, giro onean, eta oraingo honetan eguraldia lagun. Eguna freskoa baina eguzkitsua atera baitzen. Progaman ekitaldi anitz: musika, dantzak, pilota partidak, puzgarriak, eskulanak, LHko 6. mailakoen emanaldia eta dantzaldia. Eguerdian agurraren ekitaldia burutu zen eta amaitutakoan, herri bazkaria polikiroldegian. Ohi bezala, antolakuntza LHko 6. mailako gurasoen ardura izan zen eta dena primeran antolatua zegoen: aparkalekuak, txosna (dekorazio ikusgarria barne), bukaerako bilketa eta garbiketa. Berriz ere, eskerrik asko!!!\nDía de la Ikastola Homenaje a Pello Kordoba y Trini Eguillor, y Nerea en nuestro recuerdo\nEste año, el Día de la Ikastola tuvo a una persona presente en el recuerdo de muchos y muchas, pues el pasado mes de febrero fallecía Nerea Uribe-Etxebarria después de largos años trabajando en las Oficinas del centro. Se le recordó también en el acto institucional celebrado en el Areto Nagusia, donde se le brindó un sencillo homenaje y la coral que dirige Fermín Iriarte le dedicó una canción. También recibieron su homenaje, pero por distintas causas, los irakasles Pello Kordoba y Trini Egillor, que se jubilan este año. Por lo demás, el Día de la Ikastola se celebró, como es habitual, con buen ambiente, y en esta ocasión con buen tiempo, una jornada fresca pero soleada que animaba a la fiesta y a disfrutar de las muchas actividades del programa: música, dantza, partidos de pelota, hinchables, trabajos manuales, el montaje de los alumnos y alumnas de 6º de Primaria, los bailables... A mediodía tuvo lugar en el Areto Nagusia el acto de despedida de los alumnos y alumnas de Bachiller y, a continuación, la comida popular en el polideportivo. Como es ya tradición, la organización del evento corrió a cargo de los padres y madres de 6º de Primaria y hay que decir que todo estuvo muy bien organizado: aparcamientos, txosna (con una vistosa decoración), y la recogida y limpieza final. Nuevamente, eskerrik asko!!!\nIKASTOLAREN EGUNA / DÍA DE LA IKASTOLA\nEKIMEN BERRIAK / NUEVAS INICIATIVAS\nOinez Gailurra Mendizaletasuna eta euskara uztarzten duen proiektua\nZangozako Ikastola organiza por primera vez el proyecto OINEZ GAILURRA. Una iniciativa que está enmarcada dentro de las actividades que desde Zangozako Ikastola se están organizando con motivo del Nafarroa Oinez 2014. Oinez Gailurra nace en Zangozako Ikastola y cuenta con el apoyo y colaboración de la Federación Navarra de Deportes de Montaña y Escalada, Gutarra y Diario de Noticias. El objetivo principal del proyecto es unir el montañismo, práctica deportiva muy ligada a nuestra cultura, y nuestra lengua, el euskera. Oinez Gailurra consiste en la realización de ascensiones o vías de escalada en montes de Navarra, o cualquier otra cumbre que se desee, y apadrinarlas simbólicamente através de página web www.oinezgailurra.com. El apadrinamiento es muy sencillo: se elige el monte o vía de escalada, el día para realizar la ascensión y la cantidad con la que se quiere colaborar. Una vez realizado el apadrinamiento todos los participantes reciben en su domicilio una banderola que les acompañará el día que realicen la ascensión. Una vez en la cima, los participantes deberán hacerse una foto que después enviarán a argazkiak@oinezgailurra.com para que los organizadores del evento puedan recopilar toda la información gráfica de todas las ascensiones y realizar montajes audiovisuales que publicarán a través de la página web y de las redes sociales. La posibilidad de apadrinar y subir al monte permanecerá activa hasta la finalización del Nafarroa Oinez 2014, a finales de octubre. ¡¡Ayúdanos a llevar el euskera y la afición a la montaña a lo más alto!! ¡¡Ánimate a participar!!\nUn proyecto que une montañismo y euskara\nZangozako Ikastolak, OINEZ GAILURRA proiektua lehen aldiz antolatzen du. Nafarroa Oinez 2014 dela eta, Ikastolak antolatzen dituen ekintzen barnean kokatzen den ekimena da. OINEZ GAILURRA Zangozako Ikastolan jaiotzen da eta Mendi eta Eskalada kirolen Napar Federakundea, Gutarra eta Diario de Noticias-en laguntza eta babesa dauzka. Mendizaletasuna, gure kulturan erroturik dagoen ohitura gure hizkuntzarekin, euskararekin, uztartzea da helburu nagusia. Ekimenak, Nafarroako hainbat mendi igo edo eskalada bide ezberdinak egitean datza eta tontor hauek era sinbolikoan babesean hartzea. Horretarako, www.oinezgailurra.com webgunea sortu da. Mendia edo eskalada bidea babestu ondoren, diru kopuru sinboliko baten truke, eta igoera eguna aukeratu ostean, partaideak ikurrina edo banderatxo bat jasoko du etxean, igoeran berarekin eraman dezan. Gailurrera iritsita parte- hartzaileek argazki bat atera beharko dute gero antolatzaileei bidali, argazkiak@ oinezgailurra.com helbidera eta hauek argazki guztiekin ikus-entzunezko muntaia prestatuko dute webgunean eta sare sozialetan argitaratzeko. OINEZ GAILURRA egitasmoa, ekainean jarriko da abian, eta mendiak babesean hartu eta igotzeko aukera zabalik izango da Nafarroa Oinez 2014 amaitu arte, urriaren amaieran. Euskera eta mendizaletasuna gorenera eramaten lagun gaitzazu!! Parte-hartzera animatu!!\nAbesti saioak, antzerkia eta hitzaldiak Aurten, kultura astearen baitan, saio berezia egin zuten DBHko 3.go ikasleek. Ebaluaketan zehar euskarako eskoletan landutako ahozko euskal literatura aitzakia baliatuz, kantu eta musika emanaldi bat eskaini zen areto nagusian.\nSemana cultural Conciertos, teatro y conferencias\nEste año, dentro de la Semana Kultural, los alumnos de 3º de DBH realizaron una sesión especial. Aprovechando como excusa los conocimientos trabajados en las clases de euskera en torno a la literatura oral vasca, se organizó un espectáculo de canto y música en el salón principal.\nSaioa Oskoz Cob-ek, Ikastolako Ikasle ohia eta Ultzama Bailarako Arraitz-Orkin-eko bizilagunak, Eastern Kentucky University-ko emaitzarik gorenena lortu du Kimika Zientzien ikasketetan.\nSaioa Oskoz Cob, natural de ArraitzOrkin (Valle de la Ultzama) ha logrado la máxima distinción en sus estudios de Ciencias Químicas en la Eastern Kentucky University.\nSumma Cum Laude onarpena lortu du Kimika Lizentziaturan Biokimika Espezilitatean. Halaber, 2010ean Kimikako ikasle onenaren saria lortu zuen eta 2012 eta 2013an Biokimikako Espezialitatearena. Sari hauetaz gainera, EKU tenis taldeko partaide eta buru bezala sariak lortu ditu.\nAntigua alumna de la Ikastola, Oskoz recibió el reconocimiento Summa CumLaude en la licenciatura de Químicas, especialidad en Bioquímica. Asimismo, esta joven obtuvo en 2010 el premio a la mejor estudiante de Química y en 2012 y 2013, de Bioquímica. A estos galardones se le suman los premios deportivos como integrante y capitana del equipo de tenis EKU.\nTradiziozko kantutegiari helduz, bai eta kanta garaikideak kontuan hartuz ere, taldekako emankizuna prestatu zuten haien gaineko azalpen txukun batzuk emanez; kantuen esanahiaz haratago, egileak, garaiak eta testuinguruak azaltzeaz gain, hitzaren beraren garrantzia azpimarratu zen saiakera honetan.\n“Txoria Txori”, “Jaurrietako kanta” eta “Agur Jaunak”, “Lau Teilatu” eta “Egun da Santi Mamiña”. Borobiltzeko “Kutsidazu bidea Ixabel” antzerkiaren zatitxo bat taularatu zuten, eta ondotik, publikoa kantuan jarri zen azken abesti batekin.\nHona hemen abestu ziren kantuak: “Xalbadorren heriotzean” eta okinen esku-joku zahar bat, “Aitormena” eta\nLos estudiantes prepararon un repertorio que mezclaba temas del cantoral tradicional con otros contemporáneos y no se liminaron a cantarlos, ya que la actividad consistió también en analizar a los autores, las épocas y sus contextos y la importancia de las letras. Dentro del repertorio se incluyeron las siguientes canciones: “Xalbadorren heriotzean” y un juego de manos tra-dicional de panaderos, “Aitor\nAste berean Batxilergoan ere hitzaldiak izan zituzten Antxon Arzaren eskutik.\nmena” y “Txoria Txori”, “Jaurrietako kanta” y “Agur Jaunak”, “Lau Teilatu” y “Egun da Santi Mamiña”. Para redondear la actuación, se interpretó un fragmenteo de la obra “Kutsidazu bidea Ixabel”, y a continuación todo el público cantó la última canción. La misma semana, los alumnos de Bachiller tuvieron la oportunidad de asistir a sendas conferencias de Antxon Arza.\nFOLKLOREA / FOLCLORE\nIkastolan kantuz Lehen aldiz hainbat topaketa egin dira Ikastolan euskal kantuen inguruan\nIkasturte honetan ikastolan lehenengo aldiz, 3 eta 12 urte bitarteko ikasleak, bitan, aretoan elkartu dira kantu topaketa berri hauek ospatzeko. Topaketak abenduan eta apirilean izan dira, abenduan Nafarroaren Egunaren inguruan hain zuzen ere. Aretoa, bai abenduan bai apirilean, lau aldiz bete izan zen, aldiro Haur Hezkuntza eta Lehen Hezkuntzako “letra” bera zuten ikasleekin, hau da, HH1A, HH2 A… egun batean, “B”guztiak beste egun batean, eta abar. Modu honetan, elkartu gara adin guztietako ikasleak. Maila bakoitzeko ikasleek abesti bat prestatu behar izan dute topaketa bakoitzerako eta beste ikasleen aurrean abestu. Abesti hauek karaoke moduan prestatuta zeuden eta, horrela, ikusleek ere abesteko aukera izan dute. Helburu edo xedeari dagokionez, euskal kantuen ezagutza handitzen joateaz gain, adin ezberdinetako ikasleak elkarrekin aritzea da. Balorapena baikorra izanda.\nEncuentros de canción tradicional La actividad persigue aumentar el conocimiento del folclore vasco Por primera vez, la Ikastola ha organizado a lo largo de este curso dos encuentros en torno a la canción vasca tradicional dirigidos a alumnos de entre 3 y 12 años. Los encuentros se celebraron en diciembre y abril, en el caso de diciembre en torno al Día de Navarra / Euskararen eguna. En ambas convocatorias el salón de actos se llenó, en cuatro ocasiones, y en cada una de ellas cantaban los chicos y chicas de la misma letra de cada curso, HH1A, HH2 A… uno de los días, todos los “B” en otro día y así sucesivamente. De este modo se pretendía reunir a chicos y chicas de diferentes edades. Los alumnos de cada nivel debían preparar una canción para cada encuentro y cantarla ante el resto de compañeros. Las canciones se preparaban con el formato de karaoke, de forma que los espectadores también tuvieran la oportunidad de cantar. Con esta actividad, que ha recibido una valoración positiva, se pretende incrementar el conocimiento de los alumnos y alumnas en torno a la canción tradicional vasca, y también interrelacionar a distintas edades.\nDBHko 3.go ikasleak Bertizeko abentura parkera joan ziren. Hiru eguneko egonaldia izan zen, Aste Berdearen barrenean.\nHaur Hezkuntzako 3.go txikiak Astizen\nLHko 5. mailakoak apirila bukaeran Urbasara joan ziren. Han mapak interpretatzen eta Iparrorratza erabiltzen trebatu ziren.\nLHko 6.goak Hondarribiara joan ziren hiru egun pasa. Zoragarri!\nLHko 4go mailakoek txango bat egin zuten Urdazubira.\nLehen Hezkuntzako 4.goak Eugiko urtegian.\nAurten Tribasket txapelketan 87 taldeek parte hartu dute 6 kategoria ezberdinetan banatuta. Kategoria bakoitzeko lehenengo biek Saskibaloiko Nafar Federazioak antolatzen duen eskolen arteko txapelketan parte hartuko dute ikastolaren izenean, ekainaren 21an.


Neferusobek - Wikipedia, entziklopedia askea.\nNeferusobeken soingaina. Louvre Irudi gehiago\nK.a. 1798 - K.a. 1793ko urtarrilaren 29a\n← Amenemhat IV.a\nK.a. 1793 ( urte)\nestatu-politikaria eta erregina\nSebekkara Neferusobek edo soilik Neferusobek "Sobeken edertasuna", erregina-faraoi bat izan zen, Egiptoko XII. dinastiako eta Egiptoko Inperio Ertaina deritzon garaiko azken gobernaria.\nSebekkara bezala aipatzen da Saqqarako Errege Zerrendan, Abidoseko Errege Zerrendan agertzen ez den arren. Turineko Errege Kanonaren arabera, Neferusobekek, 3 urte, 10 hilabete eta 24 eguneko erregealdia izan zuen. Manetonek Skemiofris deitu zuen, Sexto Julio Afrikanoren arabera, eta lau urteko erregealdia ematen dio.\nAmenemhat IV.a, ziur aski, gizonezko oinordekorik barik hil zen. Ondorioz, bere alabak, Neferusobekek hartu zuen tronua, adituren batzuk, Amenemhat III.aren alaba zela uste duten arren. Manetonek, Amenemhat IV.aren arreba zela dio.\nEgiptoko bigarren emakumezko gobernaria izan zen, Egiptoko VI. dinastiako Nitokrisen ondoren. Bere erregealdiaren amaierarekin, Egiptoko XII. dinastia eta Egiptoko Inperio Ertaina amaitzen dira.\nBere balizko hilobia izan daitekeen Mazghunako iparraldeko piramidearen lurrazpiko pasabideen marrazkia\nNeferusobekek, dirudienez, Amenemhat III.aren hil multzoan eraikinen batzuk eraikitzea agindu zuen, Hawaran (Herodotok labirintoa deitua). Bere eraikuntzak, Amenemhat III.arenekin lotzen dira, Amenemhat IV.arenekin baino, lehenaren alaba zenaren teorian oinarrituz.\nBere hilobia ez da identifikatu, baina litekeena da Mazghunako piramidearen multzoan lurperatua izatea, non, adituren batzuk, bi piramideetako bat ematen dioten, Amenemhat IV.aren piramidetik iparraldera dagoena.\nEstatuak eta idazkunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nNeferusobeki buruz, estatuaren batzuk ezagutzen dira, horietako zenbaitetan, soilik gorputz enborra baino mantendu ez den arren, bururik gabe.\nQantirren aurkitutako estatuak (Habachi) Hawaran aurkitutako erliebe zatia (Petrie)\nKummako Nubiar gotorlekuko nilometroko idazkun batek, Niloren uholde mailaren 1,83 metroko altuera erregistratzen du, bere erregealdiko hirugarren urtean.\nAmenemhat IV.a Egiptoko faraoia\nOrriaren azken aldaketa: 8 abendua 2019, 15:29.


Oiartzunek Udaberri Kulturala antolatu du - Diario de Noticias de Navarra\nOiartzunek Udaberri Kulturala antolatu du\nMaiatzean herriko taldeen ekitaldi ugari egongo dira, horien artean Euskal Jaia eta Sagardo Eguna\nOiartzun - Udaberri Kultura antolatu du Oiartzunek ekitaldiz betetako hilabete batekin. Maiatzean zehar musika, antzerkia, Sagardo Eguna eta Euskal Jaia izango dira, besteak beste.\nEgitaraua gaur bertan hasiko da Elkartasun egunarekin. Azoka, lasterketa solidarioa eta bazkari solidarioa egongo dira Madalensoro pilotalekuan. Bihar bi oiartzuarrek, Begoña Bergaretxe eta Manuel Cendoyak, organo kontzertua eskainiko dute San Esteban elizan 12.45ean hasita.\nHurrengo astebururako Soinueneak bi ekitaldi antolatu ditu. Honela, maiatzaren 11n udaletxeko areto nagusian Udaberriko Kon-tzertua izango da eta igandean 12.00etan Herri Musikaren Eskolako ikasleekin kalebuelta burutuko dute.\nMaiatzaren 17, 27, 29 eta 31n, aldiz, Oiartzungo ikastetxeetako gazteen antzerki taldeen emanaldiak egongo dira udaletxeko areto nagusian.\nMaiatzaren 23 eta 24ean Ibargain musika eskolak bere ikasleekin bi emanaldi antolatu ditu udaletxeko areto nagusian. 23an 15.15etik gaztetxoen emanaldiak izango dira eta 24ean 19.30ean bakarlarien eta instrumentu taldeen kontzertua en-tzuteko aukera egongo da.\nMaiatzaren 25a egun handia izango da egun osoz Euskal Jaia ospatuko delako eta 18.00etan Sagardo Eguna hasiko baita Doneztebe plazan. Gainera, Ibargain ikastolak ikasturte bukaerako festa ospatuko du Elorsoron 19.00etatik aurrera.\nSoinuenearen ikasturte amaierako festa 26an izango da 12.00etan plazan, eta Abaraxkakoa, aldiz, 31n 17.00etan kontzejupean. - A.M.


TValdegoviako haranak bertara hurbilotzen den orori ingurune pribilegiatu honetaz gozatzeko aukera eskeintzen dio, ondare historiko-artistikoan aberatsa; non herrietako basa, nekazaritza eta betiko abeltzantza, ohiandar eta animali aberastasuna, sinpletasuna, eta bertakoen ohiturak, natura bere egoera hutsenean aurkitzeko, guzti honek marko oso egoki bat sortzen du.\nValdegobian, Arabako txoko ezezagun eta hederá, egoera geografiko multzo batzu ematen dira, hauek paisai berezi bat mugatzen dute, interes handiko guneekin, Valderejoko Parke naturala eta bere inguruak, Angostoko Monastegia Villanañen, San Martín de Valparaíso Villanuevan eta abar hauen artean.\nHerri desberdinak batzen dituzten dide eta zidorrretatik pasiatzea eta pinuz, pagoz eta hariztez beteriko basoetan zehar galtzea, geroz eta murriztuago dagoen ingurune natural batean barneratzea da.\nSenderismoa praktikatzeko biadtza anitz dago, ez hori bakarrik;paisaiaz gozatuz eremua bizikletaz inguratzeko aukera izango dugu, zaldiz pasioak ematea, mikologiako praktika burutzea eta abar burutu ditzakegu.\nNaturarekiko emozio gogorragoekin kontaktuan egoteko asmoa badugu, eskalada, rappel, tirola eta beste aktibitate batzu praktikatu daitezkee, haaraneko zerra maldatsuetan, parapentea edo ala delta praktikatzeko aukera eskeintzen dute baita.\nBertako ibaiei buruz aipatzeko, arrantza ugaria dela seinalatzea. Piraguismoaren zale direnentzat tarte egokituak badira eta Angosto, Espejo eta Villanuevan bainurako guneak daude, udaran goza dezakegu hauetazl.


Free chat Sengés. Ausazko arrotz doan txateatu berehala Sengés tik.\nFree chat Sengés\nOngi etorri Chatroulette SengésEdozein lekutan, munduko pertsona aleatory bat konektatzeko. Chatroulette Sengés dezakezu honako aukeren artean aukeratu:- Guztiak pertsona mota Sengés doan Txata. Zehaztu behar du, eta 'Ezarpenak' joan.- The 'bideo' moduan webcam Txateatu.- The 'mikro' moduan mikrofono Txateatu.- Txata ez mikro eta 'testua' moduan bideo gabe anonimoki.- Spy beste anonimoki onartzen bada hizketaldiak.- Ez baduzu nahi spied beharreko aldatu 'ezarpenak' atalean.Sakatu 'F2' hasteko, edo egin klik 'start'.\nSengés hirien zerrenda:


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Beatriz Artolazabal: “Euskadiko Enpleguaren Etorkizunari buruzko lantalde batek, etorkizuneko lanetan oinarritzen denak, lana bilatzen ari diren pertsonei eta enpresei lagunduko die”\nBeatriz Artolazabal: “Euskadiko Enpleguaren…\n\n\nBeatriz Artolazabal: “Euskadiko Enpleguaren Etorkizunari buruzko lantalde batek, etorkizuneko lanetan oinarritzen denak, lana bilatzen ari diren pertsonei eta enpresei lagunduko die” Iturria: Irekia\n\n“Testuinguru ekonomiko, sozial, demografiko eta produktibo berriek errezeta berriak behar dituzte; horregatik sortu da Future Lan”\n‘Un modelo de anticipación de futuro del empleo para Euskadi’ hitzaldia, udako ikastaroaren barruan.\nFuture Lan Euskadiko enpleguaren eta lanerako joeren prospektibaren Behatokia da; tresna horren bidez, euskal enpresetako langileen eskariari buruzko eta lan-merkatuko langile kualifikatuen gainean etorkizunean izan daitekeen orekarik ezari buruzko informazio goiztiarra eskuratu daiteke.\n“Horren bidez, erabaki eraginkorragoak hartu ahalko dira, enplegu- eta prestakuntza-politiken inguruan”.\nBeatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburuaren iritziz, “Euskadiko Enpleguaren Etorkizunari buruzko lantalde bat sortzeak, etorkizuneko lanetan oinarritzen denak, lana bilatzen ari diren pertsonei eta enpresei lagunduko die”. Artolazabalek, gaur, Euskadin “Future Lan” Enpleguaren Etorkizunerako Lantaldea etorkizuneko hausnarketa-tresna gisa sortzeko aukeraren gainean hausnartu du, Bilbon EHU-UPVk antolatu duen ‘Sistemas de anticipación social e influencia en el futuro’ udako ikastaroan.\nArtolazabalek esan du nahiz eta “etorkizuna aurreikustea zaila den, aldaketak izango ditugula baitakigu, gizarte garen aldetik galdera bat egin behar diogula geure buruari: prestatu beharko al ginateke aldaketa horietarako edo utzi beharko genuke merkatuko indarrek erabakitzea? Prestatu egin behar garela uste dut, jakinik etorkizuna ez dela zientzia zehatza”.\n“Gobernu garen aldetik, gure helburu eta zeregin nagusia herritarren arazoak konpontzea da eta beren egungo eta etorkizuneko beharrei erantzutea”, esan du Artolazabalek, ‘Un modelo de anticipación de futuro para Euskadi’ hitzaldian.\nArtolazabal sailburuaren hitzetan, “prospektibak politika publikoak planifikatzen laguntzen digu, enpresek nola egiten duten aurrean hainbat egoera posible izateko, bai eta dakartzan arazoak ere. Horrela, aurreratu egiten gara”.\nArtolazabalek esan du “plangintza estrategikoa gobernuak gobernatzeko moduan eragiten duela eta, hori horrela, Enplegu eta Gizarte Politiketako Saila, Lanbide - Euskal Enplegu Zerbitzuaren bidez, ari dela prospektibaren estrategian lanean eta zenbait datu-iturri dituela erabakiak hartu ahal izateko aurreratzen den eta iritsi daitekeen errealitatean oinarrituta”.\nEusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Saileko titularrak esan du “euskal ekonomia eta gizartea aldatzen ari direla eta bertan izan behar dugula euskal gizarteak, bertako enpresek, erakundeek eta instituzioek gai antzemateko eta aurreikusteko zer behar dugun eta zer behar izango dugun; izan ere, ziur gaude testuinguru ekonomiko, sozial, demografiko eta produktibo berriek errezeta berriak behar dituztela”.\n“Eusko Jaurlaritzaren ekintzak, bereziki, enplegua, suspertze ekonomikoa eta iraunkortasuna eta giza garapena, gizarte-integrazioa, berdintasuna eta kalitateko zerbitzu publikoak ditu oinarri”, esan du Beatriz Artolazabalek. “Testuinguru horretan, helburuak ezarri ditugu, epe laburrerako eta ertainerako, langabezia-tasa % 10etik behera murrizteko, eta pobrezia-tasa, % 20an. Bi horiek hemendik eta 2020ra ditugun helburu nagusiak dira".\nArtolazabal sailburuak itxi du UPV-EHUren “Sistemas de anticipación social e influencia en el futuro” udako ikastaroa bere hitzaldiarekin; ikastaroa Lanbide - Euskal Enplegu Zerbitzuak eta Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailak programatu dute.\nIkastaroak hiru egun iraun du eta, bertan, hainbat lekutako eta hainbat ikuspegitako hizlariak izan dira: Stelina Chatzichristou, CEDEFOPekoa, Lanbide Heziketaren Garapenerako Europako Zentrokoa; Julián Pérez García, Madrilgo Unibertsitate Autonomokoa eta CEPREDE Iragarpen Ekonomikoko zentroko zuzendariondokoa; Sari Kristina Söderlund, Finlandiako Etorkizunaren Ikerketa Zentroko aholkularia; Ricardo Borges De Castro, Europako Batzordeko Prospektiba Estrategikoko aholkularia; Ibon Zugasti, Prospektiker-eko zuzendaria; Antonio Bañares, ABBVIE farmazia-enpresako gobernu-gaietako zuzendaria; Pedro Martínez Cid, Iberdrolako Berrikuntza Zuzendaritzako ondokoa; eta Javier Ramos, Lanbideko Kabinete Teknikoko arduraduna eta ikastaroko zuzendaria.\n“Egunotan, udako unibertsitate-campus honetan egiaztatu dugu nolako garrantzia duen etorkizunaren gainean hausnartzeak, etorkizunari aurrea hartzeak, dakartzan zailtasunak kontuan hartuta”, esan du Artolazabalek, amaitzeko.\nIkastaroaren helburua da euskal gizartea, etorkizuneko estrategiak planifikatzeko orduan, epe luzeko ikuspegiak izateko beharraren gainean sentsibilizatzea eta, horretarako, ikuskaritza eta adimen estrategikoaren sistematikaren garrantzian eragina izatea eta nazioarteko erakundeen ekimenak ezagutzea politika ekonomikoarekin eta sozialarekin lotutako prospektibaren eremuan. Hori guztia, lanaren eta ekonomiaren etorkizunerako aukera edo mehatxu estrategikoak ekar ditzaketen epe luzeko joerak identifikatu ahal izateko.\nArtolazabal interviene en Cursos de verano @upvehu 'Un modelo de anticipación de futuro del empleo para Euskadi’ ➡ https://t.co/b0etnx4GOx\nARTOLAZABAL_CURSO_VERANO_CA... behera kargatu (900 KB)\n05_07_17_cursos_verano_ehuu... 3 MB (JPG)\ncursos_verano_01.jpg 3 MB (jpg)\ncursos_verano_02.jpg 3 MB (jpg)


Hormona - Wikipedia, entziklopedia askea.\nHormonak zelula batek edo zelula multzo batek odolera jariatu ondoren beste zelula batzuetan eragin fisiologikoa duten substantziak dira.\nEragina jariatutako lekutik hurbil ematen duten hormonak autokrinoak dira; eragina urruti ematen dutenak aldiz, parakrinoak.\nHormonak guruin endokrinoek jariatzen dituzte. Jariatu ondoren zirkulazio sistemaren bidez organismoko ehun guztietara heltzen dira, ehun bakoitzean eragin espezifiko bat burutuz.\n2 Guruin endokrinoak\n2.1 Aurrehipofisia edo adenohipofisia\n2.2 Atzehipofisia edo neurohipofisia\n2.3 Giltzurrungaineko guruina\n2.5 Areko Langerhansen irlak\n3 Hormonen sailkapena\n3.1 Hormona esteroideoak\n3.2 Hormona peptidiko eta proteikoak\n4 Hormonen jariaketa, garraioa eta suntsipena\n5 Hormonen ekintza mekanismoa\n5.1 Bigarren mailako mezularien eredua\n5.2 Gen transkripzioaren erregulazio eredua\nHormonek erregulatzen dituzten funtzioak lau ataletan banatu daitezke:\nElikagaien liseriketa, erabilera eta metaketa\nHazkuntza eta garapena\nMetabolismoa eta ur oreka\nGuruin endokrinoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nOrganismoan guruin endokrino desberdinak daude eta hauek hormona desbedinak jariatzen dituzte\nAurrehipofisia edo adenohipofisia[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nHazkuntza hormona (GH): organismo osoko zelulen eta ehunen hazkuntza eragiten du.\nAdrenokortikotropina (ACTH): giltzurrungaineko guruinean eragiten du eta hormona adrenokortikalen jariaketa eragiten du.\nTirotropina (TSH): bere eraginez tiroideak tiroxina eta triiodotironina jariatzen ditu.\nHormona folikulu estimulatzailea (FSH): emakumeetan obulazioa gertatu aurretik obulutegien hazkuntza eragiten du, gizonetan barrabiletan espermaren ekoizpena.\nHormona luteinizatzailea (LH):obulazioa gertatzeko ezinbestekoa da. Obulutegietan hormona sexual emeen eta barrabiletan hormona sexual arren sintesia eta jariaketa eragiten du.\nProlaktina: bularrak hazten dira eta esnea ekoizten dute bere eraginez.\nAtzehipofisia edo neurohipofisia[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nHormona antidiuretikoa (ADH): giltzurrunetan uraren birxurgapena handitzen du. Kontzentrazio handian aurkitzen bada, odol hodiak uzkurrarazi eta presio arterialaren igoera dakar.\nOxitozina: erditzean miometrioaren uzkurketa eragiten du, hau da, kontrakzioak bultzatzen ditu.\nGiltzurrungaineko guruina[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nGiltzurrungaineko guruinean bi atal bereizi behar dira:\nKortisola: karbohidrato, lipido eta proteinen erregulazioaz arduratzen da.\nAldosterona: giltzurrunek sodio gehiago birxurgatu eta potasio gutxiago iraiztea eragiten du.\nKatekolaminak: adrenalina, noradrenalina eta dopamina. Hauek hormonak izateaz gain neurotransmisoreak ere badira. Hormona eta neurotransmisoreen arteko desberdintasun klasikoa hormonak odolera isurtzen direla da eta neurotransmisoreak sinapsi gunera, baina substantzia batzuk bien ezaugarriak dituzte.\nTiroidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nTiroxina eta triiodotironina: organismoko metabolismoa igotzen dute.\nKaltzitonina: hezurretan kaltzioaren metaketa bultzatzen du.\nAreko Langerhansen irlak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nIntsulina: karbohidratoen metabolismoa kontrolatzen du. Glukosa maila odolean jaisten du\nGlukagoia: Intsulinaren antagonista da: glukosa maila odolean igotzen du.\nObulutegiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nEstrogenoak: emakumeen organo sexualen hazkuntza eta ezaugarri sexualen garapena eragiten dute.\nProgesterona: umetokiko fluxuaren jariaketa eta bularreko jario aparatuaren eta endometrioaren garapena bultzatzen du.\nBarrabilak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nTestosterona: gizonen organo sexualen hazkuntza eta ezaugarri sexualen garapena eragiten du.\nParatiroidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nParatohormona: zelulaz kanpoko likidoan dagoen kaltzio kontzentrazioa erregulatzen du. Heste mehean kaltzio xurgapena areagotzen du, giltzurrunetako kaltzio iraizketa eta hezurretako irteera ere erregulatzen ditu.\nGiza gonadotrofina korionikoa (GGK): haurdunaldiaren hasieraren berri ematen digun hormona da. Estrogeno eta progesterona jariaketa bultzatzen ditu.\nEstrogenoak eta progesterona\nGiza somatotropina korionikoa (HCS): fetuaren ehunen hazkuntza eragiten du.\nHormonen sailkapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nEgitura kimikoaren arabera bi talde handitan sailkatzen dira hormonak:\nHormona esteroideoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nLipidoetan disolbagarriak dira eta beraien aitzindaria kolesterola da. Behar direnean sintetizatu eta jariatzen dira, ez dira metatzen. Sei talde desberdin daude:\nHormona peptidiko eta proteikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nKonplexutasun eta tamaina aldakorrekoak izan daitezke. Preprohormona moduan sintetizatzen dira erretikulu endoplasmatikoan, ondoren apurtu egiten dira prohormonak eratuz eta golgi aparatura garraiatzen dira. Bertan berriro apurtu eta benetako hormonak eratzen dira besikuletan metatu eta exozitosi bidez jariatuak izango direnak.\nHormonen jariaketa, garraioa eta suntsipena[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nHormona jariatzeko behar den denbora eta jariatu ondoren eragina egin arte pasatzen den denbora hormona talde bakoitzaren ezaugarria da. Adrenalinak esaterako askatu bezain laister burutzen du bere eragina eta hiru minututara suntsitu egiten da. Hormona esteroideoak askatzeko aldiz, hilabeteak behar izaten dira batzuetan eta orduak eragina sortzeko, baina efektuaren iraupena 4-6 astekoa da.\nEkoiztu diren lekutik zelula dianetaraino odolean garraiatzen dira. Hormona peptidiko eta proteikoak plasman disolbatuta eta esteroideoak disolbatu ezin direnez, plasma proteinei lotuta. Garraio proteinei lotuta dauden bitartean ez dira aktiboak hormonak, ezin baitira hartzaileari lotu.\nHormonen ekintza mekanismoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nHormonei esker gorputzeko zonalde desberdinetako zelulen arteko komunikazioa lortzen da. Mekanismoaren lehenengo urratsa hormona eta hartzaile espezifikoaren arteko lotura da.\nHormona-hartzaile lotura bi faktoreren menpe dago. Alde batetik, hartzaile kantitatea eta bestetik, hormonarekiko hartzaileak duen afinitatea.\nHormonaren kontzentrazio eta bere ekintzaren arteko erlazioa sigmoideoa da, hau da, hormona kontzentrazio batetik gora erantzuna ez da aldatzen.\nBi ekintza mekanismo mota daude:\nBigarren mailako mezularien eredua[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nHormona peptidiko eta katekolaminen ekintza mekanismoa da. Hormona hauek ez dira lipidoetan disolbagarriak eta beraz, ezin dute mintza zeharkatu. Ekintza burutu ahal izateko mintz plasmatikoan dauden hartzaileetara lotzen dira.\nHormona hartzailera lotzean, azken hau aktibatu egiten da. Hartzaile aktiboak mintzean dagoen proteina efektorearen aktibitatea aldarazten du eta proteina efektore aktiboak bigarren mailako mezularia sintetizatuko du. Hartzailea eta proteina mintzeko G proteina batek lotzen ditu, G proteina hori da hain zuzen proteina efektorearen aktibatzailea.\nBeraz, hormona hartzaileari lotu eta hartzaileak G preoteinaren bitartez proteina efektorea aktibatzen edo inhibitzen du. Azkenik, proteina efektore aktiboak bigarren mezularia sintetizatzen du. Bigarren mezulari horiek fosforilazio prozesuen bidez eragin fisiologikoaren erantzule diren barne proteinak erregulatzen dituzte, proteina kinasak eta proteina fosfatasak hain zuzen ere.\nGen transkripzioaren erregulazio eredua[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nHormona tiroideo eta esteroideoek mintza proteina garraiatzailearen bidez zeharkatzen dute. Zitoplasman barne hartzaileari lotzen zaizkie. Gero, zitoplasmako hartzailetik askatu eta nukleo barnera sartzen dira, bertako hartzaileetara lotuz. Hormona-hartzaile konplexuak tamaina eta konformazio aldaketak jasaten ditu eta kromatina lotzeko gaitasuna hartzen du. Konplexua DNA -ren leku espezifikoetara lotzen da eta gen espezifikoen transkripzioa aktibatu edo inhibitzen du. Era honetan RNA mezulariaren sintesia erregulatzen da eta horrekin batera proteina kopuruaren ekoizpena.\nBNF: 11932041j (data)\nOrriaren azken aldaketa: 26 azaroa 2021, 19:26.


“Faxistek eta eskuin muturrekoek ez dute liburu hau gogoko izango” - Laudio - Aiaraldea.eus\n“Faxistek eta eskuin muturrekoek ez dute liburu hau gogoko izango”\nAitor Aspuru Saez 2021-10-22 06:00\nGaur aurkeztuko du liburua Amado Gomezek, Laudioko udal erabilera anitzeko aretoan, Txani Rodriguezekin batera. / Aiaraldea.eus\nAMADO GOMEZ UGARTE (Laudio, 1965) idazleak El agente extranjero liburua aurkeztuko du gaur -urriak 22- Laudioko erabilera anitzeko udal aretoan 19:00etan. Egileak eleberriaren nondik norakoak azaldu ditu, amorruan baitauka sorburua.\nEmaten zuen idazteari utziko zeniola, baina El agente extranjero idatzi duzu.\nBai, bost urte igaro dira nire azken liburutik. Nik uste nuen aro bat beteta nuela, nahikoa idatzi eta argitaratu nuen eta ez nuen motibaziorik. Baina orain bultzada eman dit amorruak. Haserre nago gizartearekin. Onartzen ari gara gizartea politikoki eskuinera joatea eta nekez lortutako eskubideak kentzen ari dira. Hedabide handiak saiakera egiten ari dira gu konbentzitzeko eskuin muturra edozein aukera demokratiko bezain zilegia dela. Eta hori ez da egia. Eskuin muturrak demokrazia dinamitatu nahi du, bere irizpideak inposatzeko. Gizartea hori baimentzen ari da, espazioa jaten ari da eskuin muturra eta sare sozialetan sumatu dut. Zentsura gero eta handiagoa da, algoritmoa deitzen dutena. Euren asmoa da guk geuk gure buruak zentsuratzea.\nNik zentsura pairatu nuen Facebooken. Haserretu nintzen eta zenbait hilabetez utzi nuen, kontua itxita. Horren ostean, erabaki nuen pertsonaia bat sortzea; kazetaria da eta eskuinerako joera horren aurka matxinatzen da. Gainera, konturatzen da lan egiten duen egunkaria eskuin muturrak finantzatzen duela eta horren kontra protestatzean kaleratzen dute. Orduan erabakitzen du mendeku bitxi batekin hastea eta horrela hasten da eleberria.\nBerez, mendekuaren jomuga dira gizartea itzalpetik manipulatzen dutenak, baina konplikatzen da. Izan ere, bere buruzagi ohien kontra egiten duena hedabideek arazo politiko bilakatzen dute. Horren ondorioz, gatazka politikoa sortzen da, nahiko handia.\nHorren guztiaren atzean, ordea, ironia eta umorea dago. Berez, nire helburua izan da status quoaren kontrako mezu hau zerbait entretenigarria eta atsegina izatea.\nHain zuzen, horregatik hautatu dut eleberri beltza. Horrek ahalbidetzen du abentura eta akzioa egotea, baina baita kritika sozial eta politikoa ere. Genero hori oso egokia da horretarako. Egia esanda, liburua niretzat idatzi dut, ez dut irakurlearengan pentsatu.\nHala ere, argitaletxea topatu duzu.\nBai, baina hasierako asmoa ez zen argiratatzea. Hori bai, azkenean, zenbait arrazoi direla medio, iritzia aldatu nuen; urriaren 22an aurkeztuko dut liburua eta han azalduko ditut, zerbait gera dadin aurkezpenean kontatzeko.\nAzkenik, erabaki nuen publikoari aukera ematea erabakitzeko eleberriaren inguruan. Horregatik bidali nuen testua hainbat argitaletxera eta honek, Editorial Amarante, nahiko azkar erantzun zidan. Ikusi nuen eleberri beltzari buruzko bilduma oso interesgarria zutela eta hori hautatu nuen. Nahiko azkarra izan da dena.\n"Ez naiz diskurtso handien aldekoa, nahiago ditut istorio txikia"\nTerapia moduan hasi zen liburu hau?\nBai, egile batek idazten duenean elkarrizketa izaten du bizitzaren inguruan bere buruarekin, pertsonaiak bitartekari moduan baliatuta. Edonola ere, ni ez naiz diskurtso handien aldekoa, nahiago ditut istorio txikiak. Gainera, nik nire burua jotzen dut ipuin egiletzat, eleberri sorta argitaratu arren. Horregatik, nire istorioek protagonista ugari dituzte. Pertsonaia nagusiak egonda ere, saiatzen naiz pertsonaia gehiago egon daitezen, ekarpena egiteko kontakizunean eta interesgarriagoa egiteko.\nHorrez gain, eskualdeko herritarrak sartu dituzu liburuan, ezta?\nEleberria niretzat egin nuenez, zenbait kapritxo gauzatu dut. Adibidez, miresten ditudan lagunak aipatu ditut. Esaterako, Txani Rodriguez edo Luis Vil.\nEleberri hau ez zen argitaratu behar, zert espero duzu orain irakurtzeko aukera egonda?\nSoilik espero dut testu atsegina eta interesgarria izatea irakurle gehienentzat. Momentuz, horrela da. Jendeak ia jarraian irakurri du. Ez da luzea, baina jende orok nahi du jakin zer gertatuko den protagonistarekin eta horregatik ez dute atsedenik hartzen irakurtzeko. Hori gogoko dut gehien idazle gisa.\nIdazle moduan hasi zinenean pentsatu zenuen horrelako liburua idatziko zenuela, ez politikoa, baina bai kutsu politikoarekin?\nEz. Hasi nintzen literatura gogoko nuelako. Denborak aurrera egin ahala zenbait gauza ulertu dut. Horrela, zure barruan dagoen asko eransten diozu idatzitakoari. Atzera begira jartzen banaiz, ikusten dut aldatu dela istorioak ikusteko modua. Modernizatu da, ez hain da klasikoa, garaikideagoa da orain.\nNork uste duzu ez duela gogoko izango El agente extranjero?\nFaxistek eta eskuin muturrekoek ez dute batere gogoko izango eleberria, baina hori ona da. Faxistek eta eskuin muturrekoek gogoko ez dutena ona da munduarentzat.


1915-05-07: Alemankeriak eta alimalekeriak\nDenek dakite norainokoa den gure etsaiaren jite okaztagarria. Kronikariaren aburuz alemanaren urguiluaren adierazle dugu segidako errepika. “Ni,… Oro ni,… Biba ni,… Nor naiz ni?... Bethi ni, …Bakarrik ni”. Alemanen alemankeriak salatzen ditu Eskualduna-k, konparaziora bizirik buruz behera ehortzi zituztenen kasuarena. Alta, mendirik handienak azkenean ordokitzen dira, pazientziaren artea da guzia. Hona hainbat adibide, seiehun mila austriar Siberiara bidean jarri omen dituzte errusiarrek, azken hauek Hungariako bidean dira, hori hunkiturik Austriaren bihotza eskura dute. Italiarrak limurtzen saiatu da Eskualduna, negua igaro eta gerlan sartuko… Dirudienez, espainiarrak ez dira surat joanen baina Frantziaren alde jarri omen dira. Gallipoli ageri da kazetan, baina kronikan ez da triskantzaren arrastorik. Danimarkan emakumeek botoa emateko eskubidea bermatzeko lege abian da, kazetak ez dio lege honi kontrarik egiten.. Zuberoatik barna ibili da Ibarnegaray. Joseba Foccrouille gudara doala eta Kirikiñok txapela eranzten du horretarako gauza denaren aurrean. Gainera euskara apur bat (txirriporro) ikasi du belgikarrak.\nBadakigu Frantzian, gure gostuz, eta aspalditik hunat, alemankeriaren berri. Izen bertsu eta izaite areagoko: alemankeria eta alimalekeria.\nNoiztenka hemen aiphatzen baititugu etsai hastial tzar den bezalakoaren abrekeria izigarri batzu, hala nola haur eta emazte, neskato gazte dohakabe batzuen hiltze; bizirik Jainkoak dakiela nola erabili ondoan... hek eta halako egitate itsusiak deitzen ahal ginituzke, hitz bakar huntaz guziak oro: alemankeriak.\nNor non da ezen, bertze jendakiarik, non izan da ere holakorik egundaino, salbai hutsen denboran eta tokietan ere, Alemanian baizik?\nEta Alemanian berean ere noiz, herrialde hori giristinotu aitzinean, orai diren baino abreago, alimaleago, alemanago alemanak, noiz dire izan? Egundaino ez.\nErran zaharra baita gure frantses mintzaian, batek bertzeari, zuzenik gabe, eta hots, estakururik, lokiarik den gutiena gabe, gataska bat, gerlapide bat bilhatzen dionean, hura deitzea «querelle d'allemand» oraino ez ginakienek badakigu hemendik harat, zer nahasiak, zer gezurti kalapitari, bihurri higuingarriak diren alemanak!\nGuk bezala dakite gure lagunek: angles, beljikano, ruso, italiano eta orok; aldizka jastatua dute bakotxak bere gain, edo guziek batean, alemankeria; edo sendi usaina, zertsu den eta zer ondorio dakharken.\nJastatua ez dutenek ere gutizia guti, jastatzeko; baitakite, bertzetarik entzuna, edo ikusia beren begiz bazterretik, norainokoa den gure etsaiaren jite okaztagarria.\nOrai arte ere bazakiketen ja, hein bat bederen orok, edo gehienek, aphur bat argituak zirenek, zertsu diren alemanak. Orobat da erraitea garbiki, egia den bezala: jakin nahi zutenek bazakitela.\nBaitire ordean holakoetan, batzu bertzeak baino gor-itsuagoak, ikusten dutenari begiak hetsiko baitiozkate; entzuten dukenari beharriak tapatuko.\nZonbat itsu, zonbat gor, sineskor, beren nahizko buru ahul edo zozo? Zonbat Frantzian berean, Angleterran ere omen, eta ez gutienik Beljikan, iduri baitzitzeien alemana, 1870eko gerlatik hunat, azkartzearekin, aberastearekin, argitzearekin, onthua zela, gizondua, jendetua, berak ahoa bethez dion bezala, zibilizatua (!) norapeit, gure aspaldiko etsai alemana!\nZenbatek etzuten hori hola uste, gerla hunen hastapeneraino, hala nola negoziantek?!\nSal-erospen ala edo zoin lan, esku lan ala buru lan, jakitatearekin gizontasun puska bat galdatzen duten zer guzietan, alemanak etzuela nehori zorrik?\nLan ona eta ederra bethi, eta maiz merkea; khondua xuxen bethi.\nOrai dire denboraren buruan, ohartzen hasiak zonbeit (hasiak baizik ez oraino) alemankeriarik gutiena erakusten zuten egintzetan ginituela behinik behin guk frantsesek, alemanak alemanenik, maltzurrenik, zikanorenik, gu bezalakoaren zakuan sartzalenik.\nBalitake hemen hanitz erraiteko. Hitz batez doazila oro: alemankeriari darraizko, behin ezagutuz geroz, onaz bertzeak oro: maltzurkeria bat, norainokoa!... Bereziki beljikano dohakabek sekula santan amestuko etzutena.\nGero, gainera, orotan oroz berak nausi beharra, eta ororen jabe. Ezti, zuhur, oro baino hobe itxura batekin, barne egosi ustel bat; bihotz mikorik, berentzat eta beren heientzat baizik.\nHori horrela, hoberenek. Eta bertzek?!... Aleman gazteriaren altxaratzalek zer ez diote, mende erdi huntan bereziki, erran nahi azken gerlatik hunat, buruetan, hezurretan, odolean sar-arazi beren irakaspenez, etsenpluez eta orotaz, orai soldado diren aleman guzieri!\nBeren Alemaniaz eta aleman izaiteaz urgulu bat, eta araberan aldekoen herra bat, nehork ezin jasanezkoa!\nAleman bakotxak dio: «Ni... Oro ni... Biba ni... Nor naiz ni?... Bethi ni... Bakarrik ni».\nBertzeak oro deus ez; edo hartaratu artean, bakerik ez. Ez othe bakerik? Ageriko.\nBereaz baizik axolarik ez; bertzen zuzena, bertzen ona, bertzen bizia deus ez; urdekeriarik izigarrienek barnea ez kilikatzen den gutiena. Horra hor, norat alha zuen gogoa: zer diren alemanak; eta zer, alemankeria.\nAstezken, apirilaren 28an\n«Léon-Gambetta» deithu itsas-untzi bat jauz-arazi daukute Italiako aldean otrixianoek; badirela oraino hek ere.\nZer nahi egin, azken uztarrak dituzte, bederen heiek.\nAlemanek Beljikan esku-gain puska bat hartua ukhanik, galtzen ari dute, pozika, pozika, berriz.\nFrantses anglesak alde batetik, bertzetik rusoak, tinkatuz deramate turkoa, laguntzerat jinak zituelako aleman lagunekin.\nRusoak azkartuz doazi beren mendietan; hanitz hil eta presuner gehiago dute kasik egun oroz egiten.\nAngleterre-ko itsas hegiz-hegi nahiz hiri zonbeit andeatu, dabiltza omen Zeppelin deithu airezko tresna hetarik bat edo bertze.\nReims hiriari ez diote oraino bakerik Ypres-eko eskualdean erreka bat osoaz jabetu gira.\nDardanelles arteka hertsi hartan ez gira izan orai bezen azkar. Alta bada behin han nausituz geroz, gaina dugu edo hartarako bide segura.\nLarunbat, maiatzaren 1ean\nBerriagorik nehon deus guti; hamar bat obuz aurdiki dituztela etsaiek atzo arratsaldean Dunkerque hiriaren gainerat; hil zonbeit badela, soldado ez direnetarik; holakoeri da bethi aiherrenik alemana.\nGauaz Bagatelle-ko aldean jazarri zauzku bi aldiz, alferretan.\n«Bois le Prêtre» delakoan 130 gizon preso hartu daizkotegu, eta mitrailleuse bat.\nBeljikan etsaiak ez ditzazke nehorat zilha gure lerroak. Presoner zonbeit, 80 bat hurbil, gure eskuetan utzirik, behar izan dire gibelerat joan ondarrak.\nObus usaindu pozoindatu hetarik ere ari zauzku artetan botatzen, min guti eginez oraino. Ikusi behar, beharrez, araberan ihardesteko.\nThann hiriari tiroka etsaiak hiru haur ttipi hil dauzku. Zer bitoria!\nAngles untzi bat urak iretsi du bi aleman untzi jauz-arazirik; bainan hek ere biak itho dire.\nBertze bi untzi etsai ere jauz-arazi dituzte anglesek, berek ile ondo bat galdu gabe.\nGainaren hartzen hasiz geroz behin itsasoan anglesak, hanitz azkarrago baitire eta untziz aberatsago, debruak ereman ditu alemanen torpillur, kontratorpillur eta errementeria guziak.\nSei ehun mila otrixiano badire oraikotz preso rusoek eremanak Siberia delako elhur toki lazgarrirat. Sei ehun mila!\nEta aleman, zenbat othe?\nKenduz, kenduz, bethi khenduz, mendirik handienak azkenean ordokitzen dire Pazientziaren hartzea da guzia; ukho egin gabe aitzina jarraikitzea lanari.\nHalaker da higatuko, alde orotarik orok ausikiz, hertuz, iretsiz, ttipituz bethi.\nJa zer ez du galdurik!...\nSaint-Julien-en Beljikan anglesek alemanekin ukan dute partida bat gaitza; gizon hanixko galdu anglesek, bainan alemanek hanitz gehiago; xehakaturik gelditzerainokoan hanxe, kasik oro.\nKolpatuak berak azkenean ar-arazten daitzute tiroka, xutik daudeno.\nAnglesek bi jeneral on galdu dituzte; baitute beharrik ordaina frango.\nBeljikan egun hautan ezkontzen diren neskato gazteak —bethi baita zonbeit—, beltx aphaintzen dire, beren bihotzminaren erakusteko.\nAlemaneri ez ahal baitzaiote eder!\nOstende Beljikako hiri alemanek daukatenari gainerat aurdiki diozkategu anglesek eta frantsesek bonba andana bat. Zer kalte diogun etsaiari egin, jakinen bihar, edo geroxago.\nOtrixanoak, haragi eskasez, arrainari lotzekotan dire.\nSuède eta Norvège eta orotako untziak suntsitu gogo othe dituzte alemanek? Bakotxari bat jauz-arazi diote aste huntan.\nHobe guretzat, orok begietan har dezaten ororen etsaia.\nPresuner Alemanian diren frantsesendako aiphu da, ogi berezi baten egitea, goseak ez hiltzeko bederen doi ukhan dezaten.\nOrdu ginuke holako zerbeit egin.\nFrantziako gazteria katolikaren buruzagi lehenetarik bat, Victor Bucaille izan baita egun hautan Aita Sainduaren mintzatzen, erran omen dio Aita Sainduak, handizki atxikia dela gure herriaren ethorkizun onari. Baginakien ja.\nHiri dohakabe hori Frantzian Reims hiria da. Beira bada: badu zortzi ilabethe Alamanen kanoien menean dela, eta etsai izigarri hoik errabia berezi batekin jazartzen zaizko. Ez dute beren eskuan, bainan urrundik beren kanoiekin unki dezakete, eta irakusten diote ez dutela ahanzten.\nDesmasia gaitzak dire hiri hortan egun gehienez eginak. Hastapenak, goraxago erran bezala, baditu zortzi ilabethe, eta ez dakigu noiz arte iraun dezaken oraino.\nHorko jendea oihuz hasia da Jainkoaren gaztigua dutela hor, eta huna zertako.\nOrai duela zenbeit mende, beren elizanausia erreberritu xutenean —badakizue Frantziako elizarik ederrena zutela egin— hiri hortako jendeek harri lauza hainitz hartu zuten, hiriaren etsaietarik beiratzeko zen harrasi handitik. Nola galdatzen baitzioten zerk bada, harrasi hori barraiatzearekin, gerizatuko zuen hiria, ihardetsi zuten: Jainkoak geriza gaitzala. Eta hitz hoiek izkribatuak izan ziren hiriko zigiluan. Geroztik egiazki Jainkoak beiratu izan du hiria ongi orai arte.\nBi urthe ditu doidoia, hiriko kontseilukoek hits-arazi dituztela zigilutik goraxago aipatu hitzak, hiriak ez omen zuelakotz gehiago Jainkoaren geriza beharrik.\nEta horra zer gertatu zaion laster. Jendea kexatua da; ikusten du zertaratua den, Jainkoaren gerizarik gabe; eta galdatzen diote kontseilukoeri, zigiluan berriz ezar-araz detzaten hits-arazi dituzten hitzak.\nGure lerroen hedadura guzian egin ditugu bizpalau urharts aintzinago.\nAnglesek, Belgikan irabazi dute lur puska bat. Bethi bezala, galdu lurra beretu nahiz, indar handia egin dute Alamanek hor gaindi. Azkenean, bertzerik ezin eginez, beren kanoiekin aurdiki dituzte «obus» berri batzu, leher egiteko usain bat hedatzen dutenak. Petrola sutan ixurtzea etzaiote aski; moda berrien ondotik dabiltza bethi, abrekerian bethi barnago jautsiz.\nOraidanik, oro haizu izanen dire guretzat ere. Ikusiko duzue oro gure gain emanen baitituzte.\nBeheraxago Arras hiriaren gaineko aldean mendixka baten muthurrean aintzinaturik, toki azkarrean kokatu gira. Han ere, etsaiak zazpi ahalak egin ditu, berriz ohiko lekuaz jabetzeko. Debaldetan oro.\nAisne-ko ur handiaren hegietan, ez da izan nehun holako zalapartarik. Bethi bezala, deskantsua. Bizkitartean kanoiak elgarri buruz ari dire bethi. Soissons hiritik hurbil, harrobi zilho batzuetan atzeman dugu kanoi ukaldiz bolborazko tresna eta gizon andana bat. Lurra zilhaturik, gure «obus» izigarri hetarik sarthu zaizkote beren atherbean, eta harrabots handitan harrobi guziak zapart egin du.\nMendekioz, Reims-eko hiriaren gainerat aurdiki dituzte berrogoi-ta hamar «bonba», su emaitekoak. Etxe lerro ederrik suntsitu da.\nGaineratiko zer handirik ez da gerthatu, eskualde hortan. Alamanek arras guti tiro egiten dute. Gure kanoiek ez diote uzten bakerik. Gauaz ere badute musika bizkarraren gainerat.\nOsasunez ere ontsa gohazi. Hirugarren aldikotz hasi zauzkigu xertatzen, sukharraren kontra. Xerto hori hartu dutenetarik arras guti eritu dire, eta direnak ere atheratu bizirik.\nGure gibelean tropa berriak jin dire. Ba omen da oraino Afrikano beltz hetarik andana bat jin beharra Frantzia beheretik.\nEskuinago, Champagna gainean, entsegu bat edo bertze egin dute Alamanek, bainan arras ahulki. Xehakatu dituzte gure mitrailusek.\nUrrunago, Argonne-ko oihanetan, lurpeko gerla. Verdun-eko hiriaren inguruetan gaina hartua dugu bazter guzietan, berrikitan irabazi lurrak gerizaturik, eta urrunago hedaturik. Alamanen oldar guziak hausten ditugu, lan handirik gabe.\nAlsace-ko mendietan, Colmar hirirat buruz jausten den bidean aintzinatu gira, ur laster baten bazterrean, egun guziez ordokiari hurbilduz. Mulhouse-ko bidean bagaude azkar.\n«Haro handia» derabilate bazterretan Italiaz. Soldadoak bereziki, gerlaren hastapenetik beha daude, noiz othe den lothuko gerla hunen lanari, gure aldean... Orai dire solasak hedatuenik, kazeta guziak hortan alha direlakotz, egia edo gezur.\nItaliaren gerlan sartzeak etzuen itxura handirik orai artio, ez baitzen prest, bereziki neguari buruz abiatzeko. Bertzalde tira-bira handiak zituzten elgarren artean, batzu alde, bertzeak kontra, bertze batzu, bien artean: egun eskuin, bihar ezker.\nOdol beroko gizonak direlarik Italianoak, kasko gaina ez dute berehala galtzen; karkula gaitza derabilate bethi, beren ona nun atzemanen duten, lan gutiz, hirriskurik gabe. Bertzek egin frikoan zathi baten biltzea, horra heien ametsa.\nEz-baiean egoiteko lehenak dire, zango bat airean, bertze lurrean, esku batez phereka, mihiaz balaka, bertze eskuaz zure moltsa bil, ezti eztia.\nEz aipha Italianoari lan dorphea, bereziki hirrisku handikoa. Berek diotena beren erran zahar batean: «geldirik egoiteak ez du enganatzerik».\nBizkitartean, geldirik egonez oraiko huntan, gero ta hobeki ikusten dute: bi eskuak hutsik geldituko direla. Beren errengura guzia Otrixiarekin dute.\nEgundainotik etsai, axalez ez bada, barnez, agertu dire Italianoak Otrixianoekin: lehengo denboretan Otrixiak bere azpiko zauzkan Italia gaineko eskualde zabal ederrak. Nausi ohiari aiher gelditu dire.\nGehiago dena, oraiko denboretan ere Italiano hanitz Otrixia-ko lurrean daude. Probintzia osoak, hiri osoak Italiano dire mintzaiaz, odolez eta bihotzez: hek nahi lituzkete Italiari josi, Italiano direnaz geroz.\nAzekenekotz, eta hau naski errengura handiena, lehen auzo dire; bien arteko itsaso luzean intres berak dituzte, bizipide berak, Europa barneko komerzioak sar jali handia baitu han gaindi.\nErrengura hoik ikustearekin, Alamana sarthu zaiote bien artean, bakearen beiratzeko, hautsi-mautsi baten egiteko.\nBertzalde, aspaldian sarthua zen Italian Alamana, orotan bezala, edo gehiago. Gure lurrean ez ginakien zer erroak eginak zituen; are gutiago ginakien bertzeen berri.\nItaliako lurrean Alamanen eskuetan ziren lantegi hanitz, banketxe, kazeta, eta bertze zer asko: horra zerk gibelatu dituen bereziki gerla huntan sartzetik: Alamanen gezurrak, Alamanen sosak, Alamanen beldurrak.\nUste ginuen gure amodioz lothuko zirela jauzian: nehor gutik gitu maite guk uste dugun kharrarekin. Nazioneak bereziki bakotxa bere ari dire. Adixkide hanitz budugu Italian, jeloskor hanitz ere ba; egiaren erraiteko den bezala, bertze hanitz, hoberen hoberenetan ere, Frantzia-tik urrunduak zauden azken urthe hautan, elgarren artean gerla ginuelakotz; gure lehengo fama ona kraskatuz zoalakotz gero-ta gehiago.\nHoik oro hola, aise da ikustea zertako luzatu duten hoinbertze denbora. Behar baino arrazoin gehiago bazuten geldirik egoiteko.\nBainan orai negua iragan da; armadak altxatu eta moldatu dituzte deskantsuan, zer gertha ere; Alamanaren balakuek eta mehatxuek ez dute gehiago halako indarrik; Otrixia beheiti ari delarik, ez da halere deusen uztekotan, urririk: gerlarik gabe, deus ez duke beraz Italiak.\nJendea gure alde jartzen ari da gerota gehiago, ezagun baita nork duen gerla egiten gizonki. Hiri handietan gerlaren alde oihuz egiten dire bilkhurak. Berek diote gerla hobe dela, hola egoitea baino, geroari beha, gisa hortako lazduran.\nTropak prest dire: bi miliun gizon. Zer soldado diren, geroak erakutsiko; orai artio ez dire agertu gerlari handi. Bainan orai den bezalako hinka huntan, sendi lezakete sahetsean Alamanek eta Otrixianoek, dutenaren gainerat. Etsaiaren azken uztarrak ikusi gintuzke denbora laburrik barne.\nRusoen lan handiaz ez da errex egun guziez garbitasun zerbeiten ukhaitea.\nNoiztenka behako bat emanez, ezagun da hobeki zer ari diren, eta norat itzuliko diren laster hango gerlaren goiti beheitiak.\nPremysl hiria hartuz geroz Galiziako eskualde guzia bere zuten Rusoek. Bertzalde armada berri bat gehiago bazuten eskuetan, oldar berri baten egiteko. Bere aintzinean mendi lerro bat gaitza, elhurrez estalia. Mendien haindiko aldean, Hongria-ko lur aberatsak.\nZer egin? Mendi hoitako lephoak negu minean behar ziren eskuratu, elhurra oraino idor zeno. Geroxago, elhurren urtzeak bide guziak funditzen ditu. Lan handi horri buruz ari dire azkarki. Jada bizpahiru lepho beren eskuetan dituzte Rusoek. Laugarren baten inguruan gudu gaitzak dituzte zonbeit egun huntan.\nMendiz alde huntarat jausten hasiak dire beraz bizpahiru tokitan. Ez dut erran nahi laster iraganen direla hor gaindi. Hatsaren hartzea merezi dute, mendiak aldean bertze iragan dituztenean. Bertzalde, Otrixianoek eta Alamanek beren indar guziez hetsiko dute bidea, Hongriako ordokien zaintzeko.\nRusoek badakite zer ari diren, horrat abiatu direnean. Eskualde hori da Otrixiako aberatsena. Mugarik ez du ordoki harren zabalak, eta hango jendeak dio bere kantuetan: «Gure lurrean ez dagonak, ez daki zorionaren berri!». Urthe txar lerro bat iranagatik urthe on bat aski dute berriz aberasteko, hain dire uzta nasaiak, ogi eta artoz bereziki.\nJatekoaren esperantza hor dute bereziki gure etsaiek heldu den udaz harat gerlak irauten balu. Arte huntan galtzen badute eskualde hori, gosetea dukete etsai minena.\nBihia bezala, Hongriak fornitzen ditu zaldiak. Frantzia guziak bezenbat zaldi, edo gehiago, hazten du Hongria-ko eskualdeak. Hek ere gerla luze huntan baitezpada berritu behar.\nBertzalde, soldado hoberenak eskualde hortarik atheratzen omen dira: gizon lerden, iraunkor eta gogorrak, egundainotik Rusoen etsai izanak. Hek garhaituz, Otrixiaren bihotza dute Rusoek hunkitzen. Sail ona dute hasia. Beude bururatzerat, behar den denborarekin.\nEgun zortzi Ahurtitik Baionara arte hortan solas egin dut burdin-bidetako berotzale gizon puska on batekin.\nAlde hautakoa da, eta 24 oren lan arte zuelakotz, etxerainoko bat egin behar zuela heldu zen, joan-jin.\nElhe oneko gizona zela iduriturik, hasten nitzaio gerlaz. Berehala, hitz bereko ginen: alemana bezalako etsai tzarrik ez dela. Baginuen batek bertzeari zer erran!\nGoizean irakurtua omen zuen, bere kazetan: bi frantses alemanek preso harturik, zer nahi sofri-arazi ziotela; eta azkenekotz biak bizirik ehortzi zituzlela buruz behera; bi zangoez dilindan goiti atxik, buruz beheiti zilorat; ziloaren zola kaskoaz hunkitu arte; lurrez ase ziloa eta tinka, zapatuz; bakarrik zangoak ageri.\nZer nahuzue abrekeria itsusiagorik?\nBizirik ehortzi bi gizonen hiltzea erran dautanak bere kazetan irakurtua zuen holetan.\nHuna bertze bat izigarriagoa; Frantziako izkiriant argitu, gizontasunez eta orotaz lehenetarik direnak dira mintzo Revue-des-deux-Mondes delakoan.\nKazetarik handienak baino buruzago egina da, lan eta artha gehiagoz, iraupeneko liburuak bezala.\nRevue-des-deux-Mondes horrek igorri du bere berri biltzaletarik bat, Beljikako aldean itzuli baten egitera, orotan ez bada, bederen hel ditaken tokietan.\nHarrigarri da zer izigarrikeriak ikusirik eta entzunik den ethorri gibelerat. Ezin slnetsizkoak direla dio alemanek han egin abrekeriak, eta bizkitartean egiak.\nOrotarik bat hemen aiphatzeko huna hitz gutiz.\nBidez bide zoalarik, ahal zituen xehetasunak izkirioz biltzen zituela, hirixka batean sartzerakoan, gizon bat jin zaio etxe baten aitzinean.\n«Agur, jauna; arrotza zitugu zu hemen. —Ba, arrotza, bainan ez etsaia. —Banuen uste; hartakotz dautzut galdatu. Ez duzu etsaiaren itxura; gure gostuz ezaguturik gaude, nolakoak diren gure etsaiak. Zuk, frantses eitea duzu. —Hala niz ere, hola eta hola ibilki, hemen gaindi berri bilha. Baduzue zerbeit ikusirik, ez dea hala? —Ba, jauna, sar zaite, eta jar. —Gogotik, adixkidea. Mintza zazkit, beldurrik gabe. —Ah! jauna! Nola mintza erraiteko nintuzkenez?».\nHainbertzenarekin, hipaka hasten zaio beljikano gaizoa, mutu, nigarrez.\nAhal duena erraiten dio frantsesak bihotzaren altxatzeko. Azkenean bere baitharaturik «huna zer dion erraiten».\n«Jauna, beldur niz ez nezazun sinets. —Zertako ez? Ja badut asko entzunik. Zuen lurrak eta etxeak ikustea ez dea aski, sinesteko, zer animaleak diren iraganak hemen gaindi. —Animaleak?... Poxi bat ba, jauna, animaleak. Ez dakizu ongi!\n»Banuen koinat bat, ditaken gizonik eztiena, uli bati minik eginen etziona; herabe hutsa; onaren onez, orok maite zuten. Berekin zuen bizi aneia gazteago bat. Zertako dituzte biak preso hartu alemanak?... Sekulan ez dut jakinen, zertako dire urde tzar batzu?\n»Orhoitzeak ikara jauz-arazten daut.\n»Ene koinat gaizoa preso altxaturik buluz-gorri ezartzen dute gerriraino; lephotik emaiten diote soka-laster bat —eta gogoratzea gehiago den debrukeria!— soka hura eskuz har-arazten diote haren aneia gazteagoari; atxik dezan tinki, eta tira, tira bi eskuz, manatzen diotenean.\n»Erran gabe doa, manamendua joka, ostikoka ziotela artetan erreberritzen aneia gazte dohakabeari.\n»Orduan urhats zalhutuz, behar zuen ene koinatak gora gora erran: 'Je suis un sale Belge; je suis un cochon'.\n»Pentsa hitz hoik gogotik zituenez erraiten, gizagaizoak! Bainan aneia gazteak othoizka erran arazten ziozkan; 'egin zezala sakrifizio hori; heiek manatua eginez, ardietsiko zuela menturaz, bizia bederen utz zezoten'.\n»Horrela joka, ostikoka, harma gider ukaldika, lehertuak, izerdi eta odola zariotela erabilirik biak, hiriaren karrikaz karrika, igan-arazten dute azkenean ene koinata ongarri meta baten gainera, dagola han xutik.\n»Soldado aleman, inguruan baionnette au canon zirenak, parrean lerro-lerro ezarririk, aitzindaria hurbiltzen zaio ene koinatari; bere ezpata puntaz bi bulharren erdiz erdi, esku batez sar, bertzeaz gain behera jo eta jo, urratzen du sabelaren zolaraino».\nHiltzea, bat da; hola hiltzea gizonak gizona,... zer zautzue?\nHan gaindi, iphar alde hartan, duela hiru, lau ilhabethe, gehienik eskualduna den erreximendu batek izigarriko lana egin zuen angeles tropa batzu alemanen atzaparretarik atheratzeko. Berrikitan gure herritar fierrek ukan dituzte Angleterra-tik berrogoi-ta hamar mila zigarreta paket... 30 mila liberaren taakoa. Elgar lagunduz hola, eginen dute oraino, lan ederrik. Biba gureak eta biba Angelesak!\nBazterretan lurrak alfer: orotan berdin; gizonik ez alabainan lurren erabiltzeko; alemanari buruz ari guziak. Akoztar familia gehienak nahigabe dorpean zirela ikusirik, gizon eskasez, Espainian barna gan zauku gure jaun erretorra, langile bilha. Izan bide du lan, herriz herri ezinez, nahi zuken laboraririk atzeman, nonbeitik halere bildu ditu berrogoi-ta bortz eskualdun azkar, oro lur langileak.\nEgundaino izatu dugun merkaturik hitsena ginduen joan den merkatua; abererik ez, urde bakar batzuek, eta denak araberan. Lau bat pare idi gizen eta lanekorik batere.\nSoldado kolpatuen burhaso eta haurride ikustera doazkoteneri egiten baitiote, urrikariz, burdin bidetako nausiek, joan-jin hortako pagamenduaz hautsi-mautsi poxi bat, soldadoeri bereri bertzenaz bezala, huna non errextasun hori hedatu duten soldado kolpatuen osaba eta tuteur-etaraino, ahaide hurbilagorik ez duten soldado kolpatuen ikustera joaiteko.\nBakarrik behar dute errextasun hortaz baliatu nahi direnek agertu herriko meraren zertifitata, soldado kolpatu heiek ez dutela bertze jabe hurbilagorik, eta heien ikustera erdi urririk joan nahi den tuteur edo osaba harek altxatuak dituela edo bere gain hartuak.\nNor edo nor baditake gutartean ere huntaz balia ditakenik. Holakoak jakitea on da.\nEgungo Eskualdun-ean sartzeko, batzu berantegiz, bertzeak toki eskasez, uzten ditugu egun zortzi arte, berri batzu; hetarik bizpahiru, soldado saristatu batzuen izenak, doazkoten ladoriorekin. Othoi barkha luzamena.\nGerla hunek oro ahantz-arazten ez balitu, den baino gehiago litake aiphu egun hautan Danemark-eko lege-egile gizonak legetzekotan direna: emazteak gizonak bezala izanen direla boz-emaile; ba eta, bozez, berak ere herriko kontseilari, deputatu eta zenator izendatu ahalko direla.\nBatzuri ontsa zeie, bertzeri, ez. Orotan hein bat aspaldiko solasa da: gizonen esku berak emaitea emazteri; bertzetan bezala, hemen Frantzian ere.\nJa baditugu abokatsa eta medikusa emazteak. Angleterran ere badire guti edo aski herrialde batzuetan sarthuak orai arte gizonen egiteko ziren asko zeretan.\nOrhoit ahal zirezte bertzalde, zer kalapita daukaten atxikirik han suffragellle deithu emazte eli batek, Xuberon erraiten dutena, baitezpada bozaren jabe nahiz orotan oro izan angles emazteak.\nOro hautsi behar zituztela mintzo baitziren, ez bazuten ardiesten galdatua.\nGerla hau jin eta gizonki utzirik berehala beren zalapartak, eskaini baitzuten soldado joanen zirela, herriaren alde, gizonekin emazte boz gose zirelako hetarik armada baten geia.\nErran bezala egin; eztakigu zonbat xuxen, bainan badire nolazpeit Angleterra hortan gerla lanean barne sarthu emazteak, bertzetan ez bezala.\nNork daki, gerla hunen ondotik, dukegun gizon eskasiarekin bertze asko zer berritzeen direlarik, ez denetz orotaratuko emazteak boz-emailetze hori?\nTokitan segurik ez giniokete, guk gure partetik, beltzuri; mundu huntan ditaken zerik ondorio on edo txar gehienekoa, boza, orai arte gizonek baino hobekixago emaitekotan emaztek.\nAnhartean, Danemarke hortan orori aitzintzera doazi. Lege berria osoki egina ez bada, eginxea da. Deputatu gizonen baia badu. Zer eskas?\nDardanelles itsas arteka luze hura gure untziek angles untzien laguntzarekin berritan egunetik biharrera ustez hartzera gineramalakoa, behin aro gaixtoak gibelatu, gero berriz lothurik ari omen baitugu egun hautan guretzen, han gerthatu da bitxikeria bat.\nErran den ur-artekari alde batetarik dagon leihor ezkina Gallipoli deithuaz jabetzeko zer duzue uste zeiela gogoratu gure itsas gizon biphil batzuri?\nOro jukutria tzar baitire aleman eta turko etsai debruz egin hoik oro, behar zituztela behin bederen ederki zakuan sarthu.\nUntzietarik gure gizonak lurrerat atherako zirela itxura gehienik zuen ur hegi baterat jali daitzute mila asto, nonbeitik hortako biduak —astotsu baitira ere toki hek— asto bakotxak bizkarrari estekaturik zeramala zer nahi puska eta gerlako tresneria: zahagi arno edo ur, zaku irin, sukre eta jaki keza, mukurru betheak oro... gezurrez.\nKanoi hazkurri mitrailleuses eta errementeria, bizkarretik tripa zolari estekatua etzeramatenik ez omen zen han.\nArte laburrez astalde bat ederra hanxe athera dute uretik lurrerat, alegia etzena bazela.\nEtsaia ohartu, eta zalhu ernatu; beren kanoi, ttipi eta handi guziak oro, karraskan, burrunban harat hustu dituzte alemanek eta turkoek.\nObuz eta bonba, bolbora, bala, ez omen da xehatu ez duten zerik; oro alferretan.\nFrantses eta anglesek oro alegiazkoak zituzten astoeri estekatuak mitrailleuses batzu guziz, bainan begikoak! — Oro kartoin eta paper hutsez eginak, haztaren doi salbez edo zerbeitez betherik.\nAstoak oro hil dituela etsaiak, erran gabe doa: bainan gure itsas gizonak urrunxagoko toki batetarik athera dire ordu berean untzietarik leihorrerat beren tresna guziekin.\nBiba hek; eztezagutela egin gure gerlariek hori baino astekeria handiagorik.\nHau ere gero-ta gehiago alde dugu; bana bertze. Berritan gure ez ginituenak berak ari dire itzultzen, gauzak entzunez, ikusiz, beren ona ere, oraiko eta geroko, non duten ohartuz geroago eta hobeki.\nEspainiako gizon handienetarik bat mintzatu da goraki, iragan astean, eta orok onhartu dute haren errana: surat ez direla jinen españolak, bainan ez dutela gordeko beren atxikimendua gure alde, zuzenaren alde.\nBeharrak asko emaiten du gogora; horrela zeie gogoratu Alemaniako buruzagi zonbeiti, behar dutela, ogi irina ja bolta huntan azkarki ari zeielakotz eskasten, eta gero-ta gehiago,... behar dutela beraz andere handiek eta heieri ezin jarraikiz dabiltzen aphalagoek ere orok utzi begitartearen irinkiz perekatzea, xuritzeko; gorritzeko naski haizu oraino tindatzea; bainan xuritzea ez, hartako emaiten duten zer hura, bertze zerbeitekin, loth dadin, nahastikatuz, ogi irinetik omen baita egiten.\nEz jakin, gizonen gogo bereko izanen othe diren alemanen emazte begitarte aphaintzaleak.\nAnhartean batzu ez bertzeak hanbat gora ez direlako seinale da irinaren hoin xuhurki erabiltzeko solas hori.\nNahiago günüke jakin hor hiruzpalaü gizonen südürrak zunbatez lüzatü diren egün hoietan.\nEz dügü erran beharrik zuin diren gizun hurak: Atharratzen has eta bortü huntarano herrokatürik dira bidian.\nGizon kontzentzia hunekuak.\nEgiaren ithotzeko egin dütien indarren gatik, horra nun haiek bazterriabat ezariak ükhen dian züzenez jiten zeron alokazionia, ez xoilki hebentik aitzina hunkitzekua, bena gerlaren hastetik denbora igaranarena ere oro.\nErranen dizia orano gizontto horiek —Gük ez badügü nahi, ihurk ez dü Gobernütik deüsere ardietsiren.\nZer gizon entzünak behar eta!\nAzken aste ortan, egün batez, ikhusi dügü, Atharratzen Ibarnegaray, gure depütatü jaüna. Ofizier arropan zen.\nBethiko gizon begitharte hun eta abagera da —Ez dü ahasten bere arrondisamentia, eta bethi prest da zerbütxü baten egitera—.\nGerlaren hastetik süian da bürü bürian; eta nahiz izan den eri, bai eta amiñi bat kolpatürik; nahiz bere depütatüguako kargiak libratzen lükian zerbitxütik, nahi dü bethi oso osuan bere soldado eginbidia; ez da hura gibel egoiletarik; haren gerlako gora beherez mintzatzen entzütiak emaiten dü bihotz eta phitz erazten dü odola.\nElhe gozua aldiz bethi ahuan dü mündü ororen.\nJaün hori laborari eta langiliaren egiazko adiskidia da.\nGaur goizean urtengo da Bilbaotik Parantzerantz geure adiskide maite Foccrouille'tar Joseba belgikarra.\nMutil gazte au etorri zan ona igazko udan, oraingo guda ikaragarria asi baiño lentxuago. Gudea asi ta laster, joan gura izan eban bere Aberriaren aldez, gudamutil izateko urteak bete baiño len. Baiña emengo bere adiskide batzuk onua (kontzejua) emon eutsoen ez joateko, ta itxaroteko, ta bere aldia etorrenean ondiño gudarik bazan, orduantxe bai.\nEldu jako bere aldia, bere Aberriak deitu dautso, ta seme zintzoa dan lez, bape zalantza barik, ara doa.\nMutil gazte au oso argia ta olgetaria da, ta emen bizi izan dan aldi guztian beti ibilli da abertzale gazteekin. Gure Aberriari maitasun andia artu dautso. Euskeraz be, txirriporro, gauza asko esaten ikasi dau, illai be barre-eragingo leuskioela. Agaitik emengo abertzaleok danok ezagutzen dogu belgikar mutil begiko au, ta danok maite dogu.\nAtzo agur egin euskun. Esan eban, guda amaieran bizirik badago, bereala etorriko dala, ementxe geugaz aste bat edo bi igaroteko. Etxakola iñoz aztuko Euzkadi, bere biotzean Belgikaren urrengo dagoana. Bere Aberritik lenengo urteierea onaxe izan dauala, ta emen anaia-artean lez aurkitu dala.\nBeioa ondo, ta bere izeneko Joseba Deunak jagongo al dau guda ikaragarri orretan.\nLengo baten, neuk esan neban lagun artean mutil belgikar au gudara doala deitu dautsoelako baiña deitu baiño lenago be joan gura izan ebala Aberriari dautson maitasunak eraginda.\nEta entzuten egoan batek esan eban: Lelo galanta! Nik erantzun neutson: Ez, ez da leloa! Aberriaren aldez urteteko biotza daukona ta prakak ondo estututa daukozana, ez da leloa, zindoa baiño.\nGizon berekoiak, bere burua baiño besterik ezagutzen ez dauan gizonak ezin ulertu dau ezetara be nekerik artu leikenik iñoren aldez urteteagaitik. Aberriaren aldez dirurik emotea edo lanik egitea edo, bear izan ezkero, burruka edo guda-egitea, ezin sartu jako buruan, ezeren maitetasunik ez daukolako.\nOrreetarikoentzat beti da leloa maitekorra dana, ta leloak eurak dira barriz, maitetasunik ez daukona ez da bizi ta. Bizi bai, abereen antzera. Baiña ez gizonaren antzera. Maitetasunak gizonari dakartsozan nekeak bakarrik ikusten dabez, pozak ez dabez ikusten. Urdailletik gorako pozik ez dakie orreek. Esan leike gorputz utsa dirala, gogorik bape baga.\nOrreetariko gizon berekoi batek beste bein, gure belgikar au neugaz itz egiten ikusita, itandu eustan nor zan eta jakitun ipiñi nebanean, irribarre burleti bategaz esan eustan: «Ori be abertzalea izango da?». Baietz, bazala ba, ta orduan destaiñaz: «Zelan ez dago ba bere Aberria aldeztuten, emen egon barik?». Esan neutson ba, gaztea zala ondiño, ez egokiola joaterik bere aldia eldu arte ta eldu ekionean joango zala zintzo bere lekua betetzera. «Bai zera» burlez esan eustan, eta kitu, ezin aregaz atondu.\nBeraz, gizon berekoi orreekaz ezin atorau leike.\nAberri-seme zintzoa gudara badoa, leloa dala.\nEz badoa be, zeresana.\nErea edo ordua izan arte isillik egotea dagokigu, ezin esan geinke zer egingo geunken bizia jokatu bear bagendu aberriaren aldez. Bearbada, orduan adore barik aurkituko gintzakez, ta iñor baiño koldarrago; orregaitik ez dogu esan gura emen gu geiago garala, gaur Egunekoa idazten gomutan euki dodazan gizon berekoi orreek baiño. Ez dogu ori esango.\nBaiña, bai esango dogu, geu gauza izan ez arren bizia jokatzeko orretan, txapela eranzten dogula orretarako gauza danaren aurrean.