Ezertarako gogorik, ilusiorik, umorerik eta kemenik gabe, hurrengo egunetan ez zen etxetik irten ere egin Xepe. Bere gelan eman zituen ordurik gehienak, musika entzun eta komikiak irakurtzen. Egongelan telebistari begira gainerakoak. Asteazkenean zuen Aurrezki Kutxa Munizipalaren spot publizitarioa egin behar zutenek jarritako hitzordua, baina orduan ere ez zen etxetik irten.\nGoizeko zazpietan deitu zion amak, ohetik altxatu, jantzi, prestatu, gosaldu eta Donostiarako autobusa har zezan. Amari ezer esan gabe ohean bira egin eta bertan geratu zen ordea Xepe.\n— Tira, Martin, almortzua preparatuta daukazu —ohartarazi zion amak berriro pixka bat geroxeago, semeak ohean jarraitzen zuela ikusirik—. Ez zaitez hain nagia izan, lo egiteko nahikoa denbora izan duzu eta. Autobusa galduko duzu segituan jaikitzen ez bazara.\n— Ez naiz joango, ama —erantzun zion Xepek, begiak zabaldu ere egin gabe—. Hementxe geratuko naiz.\n— Zer esaten ari zara ordea? Zu ez zaude burutik sano! Joango zinela esan zenien eta zure zain egongo dira. Ezin zara ohean geratu. Joan egin behar duzu.\n— Konponduko dira, ama. Ez naiz joango. Ez dut jende nazkagarri horrekin txoripitoarena egiteko batere gogorik.\n— Baina, baina, Jainko maitea! —asaldatu zen izeba Claudia—. Oraindik horrelakorik! Esaten dut ba nik, bai, infernuko etsaia daukazula barru-barruan sartuta. Hara, jo eta txiki-txiki egingo zintuzket oraintxe bertan!\nXeperen oheko maindire-burusiak alxatzen hasi zen baina Xepek gogor eutsi zien estalkiei.\n— Tira, jaiki behingoz ohe horretatik, aditu? Zuk zer uste duzu? Beti nahi duzuna egitea daukazula? Nik erakutsiko dizut zuri...\nAmore eman behar izan zuen amak semearen egoskortasunaren aurrean. Atzera jo zuen, haserre bizian. Besoak antxumaturik zituela eta goitik behera zorrotz begira bota zion azken mehatxua.\n— Ikusiko duzu, bai, aitari esaten diodanean. Hark konponduko zaitu, premia ederra badaukazu eta. Guri disgustuak ematen besterik ez dakizu. Hau zigorra Jainkoak zurekin eman diguna!\nAita bazkalorduan etxeratu zenean ohean zegoen artean ere Xepe, gainera zetorkion trumoi latzaren jakinaren gainean. Ama eta aitaren arteko solasaldia entzun zuen ohetik. Xepek Donostiara ez joatea erabaki zuela esan zion amak aitari.\n— Eta non dago orain alfer zikin hori?\n— Ohean oraindik. Ez dakit zer egin, Pedro!\nAbisurik gabe, garrasi batean sartu zen aita bat-batean Xeperen gelan.\n— Hau duk hau koadroa! Oraindik ere ohean! Mekaguen La India! Behin izango duk zeozer egiteko aukera eta eguerdira arte ohean, alajainkoa! Alfer zikina! Nik erakutsiko diat hiri lotsa zer den!\nAmak goizean baino indar handiagoz egin zuen tira aitak maindire-burusietatik eta Xeperen gorputz argala galtzontziloak eta barruko elastikoa beste janzkirik gabe geratu zen agerian estalkirik gabeko ohean. Ezer esan gabe, aztoratuta, zer egin eta nola jokatu ez zekiela, ohetik jaiki zen.\n— Ez ezazu jo, Pedro, mesedez —entzun zuen amaren ahotsa gelako ate ondoan—. Jo ez ezazu egin behintzat.\nJo ez zuen egin, baina Xepe besoetatik heldu eta korridorera atera zuen aitak, zakar eta gogor. Sarrerako atea zabaldu eta etxetik kanpora, eskaileretara egotzi zuen gero bultzaka, ohetik irten bezala, galtzontzilotan. Semea ate ondoan utzirik etxe barrura sartu eta atea itxi zuen osaba Pedrok.\n— Orain geratu hadi hortxe —egin zion oihu aitak Xeperi ateaz bestaldetik—. Geratu hadi hortxe lotsa zer den ikasi arte, txotxolo mengel odolik gabekoa!\nAmaren ahotsa ere entzun zuen, askoz baxuago heldu bazitzaion ere.\n— Tira, tira, Jainkoaren izenean, Pedro, ireki iezaiozu atea. Zer esan behar dute aldamenekoek gure semea eskaileretan galtzontzilotan ikusten badute?\n— Galtzontzilotan ez, larrrugorritan atera eta atzera sartzen ez laga sekula, hori da kalamidade horrekin egin beharko nukeena, besterik ez du merezi-eta esker txarreko mamorro alu horrek.\nAte ondoan guztiz abandonatua geratu zen Xepe, hotzez, besoekin soina ahal bezala babesten saiatuz.\nBost minutu baino ez zituen egin egoera xelebre, erridikulu eta deseroso hartan, baina salbazioa ez zitzaion gustuko bidetik etorri: igogailua parean gelditzen zela aditu eta Anjel Mari ikusi zuen handik irteten.\n— Baina zer da hau? —galdetu zion, harri eta zur hasieran eta irribarrez gero, anaiak—. Zertan ari haiz hemen?\n— Zaharrak kanpora bota naik.\n— Horrela? —gero eta nabarmenago irria ezpainetan—. Galtzontzilotan?\n— Zabaldu ezak behingoz. Hotzak nagok!\n— Esan beharko didak ba zergatik bota hauen. Egingo huen zeozer orain ere.\n— Badakik, ez gaituk ondo konpontzen. Zabaldu ezak atea behingoz!\n— Ba hemen biziko bahaiz —ume bati ari balitzaio bezala leundu zuen doinua, burlaizean— aitarekin hobeto konpontzen ikasi beharko duk. Ez al zaik iruditzen, Martintxo?\nXepek ez zion erantzun. Sarrailari tinko begira geratu zen, zain, geldi eta mutu. Azkenean ere halako batean Anjel Mariren giltzak atea nola zabaltzen zuen ikusi zuen. Anaiari aurre hartu eta, inori kasurik egin gabe, korridorea ziztu bizian zeharkatu eta zuzen-zuzenean sartu zen gelan, bere «refujio atomikoan». Ohean sartu zen berehala, besoekin burua estaliz, mundutik aparte eta isolaturik geratu nahian bezala.\nAma etorri zitzaion gelara pixka bat geroxeago, ea ez al zuen ezer jan behar galdezka, baina Xepek ezetz erantzun zion, ez zuela goserik eta bakean uzteko.\n— Hutsik sentitzen ninduan —azaldu zidan behin Xepek, etxetik irten gabe pasatutako egun hits haiek gogoan—. Hutsik baina ez benetan gaizki ere. Ez zitzaidaan ezer ere inporta. Munduan ez banengo bezala zuan, ezerekin zerikusirik ez banu bezala. Ezta sekula izateko batere asmorik ere.\nLetargo etxetiar ganoragabe hark luze iraun zezakeen beharbada, ostiral eguerdian jasotako ezusteko gutun batek bat-batean eten ez balu. Azkoitiko Udalak egindako salaketa baten ondorioz, beste hamabi gazterekin batera —Antijos, Xingular, Urrategi, Esther, Leon, Txus, Kantxa eta Presto horien artean—, ekainean epaitu egingo zutela iragartzen zion Bake Epaitegitik heldutako gutun hark Xeperi, eta, horrenbestez, hurrengo astean bertan Bake Epaitegira joan beharra zuela lehen deklarazioa egitera. Azkoitiko Udalaren salaketak aipatzen zituen karguen artean udal batzarra «bahitzea» eta inoren etxean —gaztetxe okupatuan— legez kanpo sartzea zeuden.\nArazo haren aurrean nola jokatu jakiteko, iluntzean etxetik irtetea erabaki zuen Xepek. Gaztetxeko areto nagusian sartu zenean asanbladan bilduta geunden eta Xingular ari zen hizketan. Jende asko ginen egun hartan bilduak, ohiko asanbladetan baino gehiago, inkulpatutako guztiak eta gaztetxearen inguruan ibiltzen ginen ia-ia guztiok. Txakurrak ere —lau hankakoak diot— bileraren garrantziaz oharturik ziren nonbait, Beltza eta Trasez gain beste bi baitzeuden egun hartan aretoan.\n— Itxi ateak! —komentatu zuen txantxetan Periskopiok, Xingularren jarduna etenez, Xepe sartzen ikusi zuenean—. Juizioa hasteko moduan gaudek. Oraintxe ez duk inor falta, inkulpatutako guztiak zauzkaagu hemen.\n— Eta hi zein haiz ba? —jarraitu zion txantxari Xepek, urduri, jende guztia, Itsaso ere tartean, berari begira sentituz—. Jueza ala?\n— Ez, motel, ni abokatu defenditzailea.\n— Urkamendira goazak zuzen-zuzenean hortaz —sartu zen orduan tartean Xingular.\nTxantxa giro haren ondoriozko algara eta komentario arinen ondoren, Xingularrek lehengo hariari heltzeko ahalegina egin zuen.\n— Ederra egin diagu... Zuen txorakeriekin ahaztu egin zaidak zer esaten ari nintzen.\n— Porro gehiegi erretzen duk, Xingu —bota zion Leonek bere betiko doinu afektatuarekin—. Neuronarik gabe geratzen ari haiz.\n— Zer esaten ari haiz, Leon? —harrituarena egin zuen Urrategik txantxa giroari eutsiz—. Hik ba al dakik ba neuronak zer diren?\n— Txikitako oroitzapenak izango ditun —errematatu zuen txistea Periskopiok. Ondoan eserita zuen Txusek pasatu berri zion porroa ezpainetaratu eta mesprezuzko keinua egin zuen Leonek, esanez bezala eztabaida hark berarentzat batere interesik ez zuela.\n— Orain akordatu nauk —serioago hitz egiteko ahalegina egin zuen Xingularrek—. Zera esan behar nian, juizioaren kontua baino gogorragoa iruditzen zaidala gaztetxe berriaren proiektuarena. Guri ezer esan gabe, hiru kiloko presupuestoarekin gaztetxe berria egiten ari omen duk Aiuntamentua, herriko plaza nagusian bertan, Jubilatuen Elkartearen azpiko lokalean. Eta hori dena guri ezer esan gabe pentsatu dutenez, konponbiderik ez duen akats grabea izango dik lokal horrek hasieratik: kontzertuetarako txikiegia izango dela. Oso argiak eta oso azkarrak dituk benetan gure agintariak!\n— Betiko kontua duk —komentatu zuen Urrategik—. Behetik sortutako mugimenduak kontrolatzea besterik ez ditek nahi. Mugimendurik ez dagoen artean dena ondo zagok, bake-bakean. Inor mugitzen hasten bada orduan haren ideiak berentzat hartu nahi izaten ditiztek, baina kontrolpean jarrita beti ere. Progre itxurak egin eta gero atzetik ostikoa eman, horixe duk horien azpijoko nazkagarria. Guk gaztetxea okupatu dugunez, eta gaztetxeen aurka daudela esaterik ez dutenez (nola ba, Gazteriaren Nazioarteko Urtean gainera?), ba orain gaztetxe berria sortu nahi ditek, gurea pikutara bidaltzeko aitzakia izan eta dena kontrolpean izateko. Hori ikusita zagok.\n— Ba, dena den, niri berez gaztetxe berriarena ez zaidan gaizki iruditzen —esan zuen Pipik—. Edifizio hau zaharra dun eta ez dun betiko izango. Gaztetxe berria beharrezkoa dela ere iruditzen zaidan. Eta egiten eta prestatzen ari badira...\n— Hi lasai, Pipi, guri ez zigutek emango eta —moztu zizkion hegoak Antijosek—. Hori seguru. Gaztetxe hori beraien erara zabaldu nahiko ditek, hor zagok koska: estatutuak, presidentea, sekretarioa, batzordea, reglamentua... Garbi zagok ez dutela modu asanblearioan antolatutako gaztetxe autogestionarioa onartuko. Hori duk benetan beldurtzen dituena.\nPeriskopiok ez zuen umoreari heltzeko aukera hura alferrik galdu.\n— Neu jarriko nauk presidente eta dena konponduta.\n— Okerrena duk hori ere aldez aurretik prestatzen ariko direla kabroi horiek —argudiatu zuen Urrategik, seriotasunez erantzunez Periskopiok txantxa gisa egindako proposamen sinpleegiari—. Seguru ezertan hasi baino lehen hori dena EGIko jendearekin lotu nahian dabiltzala. Betiko kontua: botazioa, manipulazioa eta gu txakurraren salara!\n— Argi ibili beharko dinagu hortaz —esan zuen bere ondorioak ateraz Mirarik—. Nik garbi ikusten dinat zein den gure borroka. Gaztetxe berria geurea izan artean ez zienagu hau botatzen laga behar.\n— Horrek kaña sartzea eskatuko din —esan zuen serio Xingularrek—. Azken bolada honetan nahiko apalankatuta egon gaitun baina hemendik aurrera buila atera beharra izango dugula uste dinat. Eta hasteko, juizioen aurkako mobilizazioek izan behar diten lehen pausoa.\nMobilizazio horien guztien aurretik beste endredu batzuk izan zituen hala ere Xepek ostiral hartan bertan. Asanblada amaitu zenean, Periskopio, Mirari, Txus eta Kantxarekin elkartu zen.\n— Zer moduz etxean? —galdetu zion Mirarik.\n— Ba ez ondo, ez gaizki eta ez ezer.\n— Eta lanarena?\n— Gezur hutsa.\n— Huskeria nazkagarri bat zunan eta ez zinan merezi.\n— Ba al hator gurekin Arrasatera, Xepe? —eten zuen solasaldia Txusek—. Eskorbuto eta RIPek jotzen ditek.\n— Eskorbuto eta RIP?\n— Kostoa nahi adina —animatu zuen Periskopiok—. Niri tokatu zaidak sorteoan.\n— Bola bat?\n— Pelota borobila —txamarraren poltsikotik plastikoan bildutako haxix bolatxoa atera eta erakutsi zion—. Badakik: «Hamar gramo palili».\n— Eta hauts pixka bat ere bazaukaagu —gaineratu zion Txusek Periskopioren proposamen tentagarriari.\nBarre egin zuen Xepek, urduri. Letargoa amaitutzat jo eta arazoak tarte batez badarik ere ahazteko abagune egokia zen. Ilusioa berreskuratu zuen aspaldiko partez: betiko lagunak, Eskorbuto, RIP, haxixa nahi adina, speed pixka bat ere bai, eta gau osoa aurretik...\nPeriskopioren aitak erosi berri zuen autoa zuten egun hartan Arrasaterainoko bidea egiteko.\n— Karro guapoa erosi dik zuen zaharrak, e, Kopio? —esan zuen autoa ikustean harrituta Xepek.\n— Bai, baina kamioneta zaharrarekin jarraitzen diat oraindik lanean. Eta nik dakidan batekin Galiziako Tourra egin zuenetik jubilazio eske ari zaidak egunero katxarro zaharra.\nAutoan sartu ziren bostak. Txus Periskopioren ondoan, eta Kantxa, Mirari eta Xepe atzeko eserlekuan. Zabala zen autoa barrutik eta eroso sentitzen ziren eserleku abegikor haietan. Eskorbutoren zinta jarri zuen martxan Periskopiok kasetean.\n— De la hostia aditzen duk musika hemen —esan zuen Txusek, eta, auto berriarekin liluratuta, haren barruko bazter guztiak jakinminez miatzen hasi zen.\n— Alferrik duk jardutea —jarraitu zuen Periskopiok bere arrangurekin, Txusen lilurari kasurik egin gabe—. Zaharrak karro honetan gastatu dik dena eta orain kamioneta berria erosteko xemeikorik ere ez.\n— Kamioneta zaharra jubilatzen duzuenean Xepek pena hartuko dik —esan zion Mirarik Periskopiori.\n— Jakina! Elkarrekin halako erromantzea izan eta gero!\n— Oroitzapen gozoa zaukaat, bai —aitortu zuen Xepek irribarrez.\n— Ez huke hainbeste maiteko kamioneta harekin nik adina ibili behar bahu —erantzun zion Periskopiok.\n— Ba ni buga honekin ari nauk enamoratzen, Kopio —esan zuen Txusek—. Egun batean lapurtu egin beharko diat.\n— Bueno, hi, esplikazio lehorrak laga eta atera ezak hautsa —eten zion liluraldia Periskopiok Txusi—, amorratzen nagok eta. —Txus txamarraren patrikatik ateratzen ari zen papelinei begiratu zien. Xeperengana jiratu zen gero—. Ba al dakik zer den hauts hori, Xepe?\n— Ez al da ba speed-a?\n— Ez, motel, gaur zeozer berria probatu behar diagu —esan zuen Txusek—: heroina, Xepe. Jakoa! Zaldia!\n— Hostia! Eta zainetatik sartu behar al duzue?\nTxamarraren beste patrika batetik xiringa atera eta goian eutsi zion eskuarekin Txusek, Xepek ikus zezan.\n— Horrekin sartu behar al duk? Ba al dakik zertan ari haizen? Zaldia kontuz ibiltzeko materiala duk gero!\n— Lasai, motel, dena kontrolatuta zagok. Bazakiat honekin zer egin behar den. Leonek ezagutzen dik honekin asko ibilitako jendea eta bazakiat zertan ari naizen.\n— Leonek? Eta Leonekin fiatzen al haiz?\n— Kontu hauetarako bai.\n— Ez zakiat ba. Nik, egia esanda, nahiago diat beste baterako laga.\n— Guk ez diagu zainetatik sartuko, Xepe —lasaitu zuen Mirarik—. Sudurretik sartuta ez ziguk kalte handirik egingo.\n— Baina behin zaldia eduki esku artean eta sudurretik sartzea ere...\n— Bueno, gaur aproba egingo diagu eta hurrengo batean ikusiko diagu —esan zion Periskopiok.\n— Eta hik, Kantxa, zer egin behar duk? Sudurretik hik ere?\nEzer esan gabe, besoa agerian utzi eta pikoa sartzeko keinua egin zuen Kantxak irribarrez.\nPeriskopio hiru arraia prestatzen hasi zen karnetaren gainean. Txusek ere, ume baten pozez eta ilusioz, bere lanari ekin zion. Xiringa ezezik, gainerako guztia ere prest zuen txamarraren poltsiko ugarietan: botilatxo bat ur, koilaratxoa, limoia, besondoa estutzeko goma... Hautsa goilaratxo barruan ur eta limoiarekin nahastu eta pizkailuarekin berotzen hasi zen. Nork bere dosia nork bere moduan harturik, Arrasaterako bideari ekin zioten azkenik, Eskorbutoren zinta bolumen altuan zutela bide osoan: «Mucha policía, poca diversión! ¡Un error! ¡Un error!...»; «¿Quién tiene el dinero, quién? ¿Quién tiene el poder? ¿Quién tiene el futuro? ¿Quién lleva la ley?...»\nHiruzpalau geldialdi labur egin behar izan zituzten bidean goragalea izan zutelako. Oso arin eta aise egiten zuten, dena den, botaka, garbi-garbi. Autotik irten, bota beharrekoa bota eta berehala sartzen ziren autora, ezer gertatu ez balitz bezala. Ez ziren harritu. Bazekiten horixe zela heroinak aurreneko aldietan izaten zuen eraginetako bat.\nSekulako giroa zegoen Arrasaten kontzertuaren aurretik. Bereganaturik zuen herria punki oldeak. Era guztietako punkiak ikusi zituzten han-hemenka, txukun eta dotoreak batzuk, narrats eta zakarrak besteak, kaleko edozein koskaren gainean taldeka eserita, edozein bazterretan pixa egiten. Garagardoa uholdeka, haxix usaina non-nahi, eta, noski, ezkutuagoan, speed-a, perika, zaldia eta tripi bat edo beste.\nEuforia gozo bat jabetu zen Xeperen arimaz, porroen, garagardoen eta giroaren baina, ororen gainetik, heroinaren ondorioz. Speed-ak sortu ohi zion ezinegon errearen aldean askoz ere atseginagoa zen betetasun sentsazio aratz hura.\nKontzertua bikaina izan zen. Barruan zuten dena utzi zuten musikariek eszenategi gainean, bi kantariek bereziki, Josuk eta Mahomak. Aretoa —Arrasateko kiroldegia— zabala izan arren, estutasuna, kabitu ezina eta kaosa ikaratzekoak ziren, Cirrosis, Optalidón, Basura eta Odiok Azkoitiko gaztetxean jo zutenean baino handiagoa. Xepe eta bere lagunek ahal bezain aurrean kokatu eta gozatu ederra hartu zuten itsaso zakar hartan kulunkan.\nKulunka horietako batean Ute ikusi zuen bat-batean Xepek, bera baino pixka bat aurreraxeago, inguruko guztiei bultza eta bultza etengabe, Azkoitiko gaztetxeko kontzertuan bezalaxe.\nKontzertua amaitu zenean Uterengana hurreratu eta besarkada estu batean bildu zuen. Lagunak ahazturik, Ute eta Donostiako bere baskarekin galdu zen Xepe Arrasateko tabernetan. Konturatu gabe joan zitzaion denbora, amets batean bizi balitz bezala, Uteren etengabeko txantxa eta ateraldiekin entreteniturik. Goizaldean, baska osoa Amnistiaren Aldeko Batzordearen txosnan zegoela, Xepe besarkatzen eta musukatzen hasi zen Ute, goxo-goxo, inoiz geldirik egoten ez zekien neska bizi hura ere nekatuta baitzegoen gaupasa luzearen ondoren. Donostiako adiskideek etxera joateko asmoa zuten, ordea, eta Utek adio esan behar izan zion Azkoitiko bere maitale samurrari.\nBakarrik geratu zenean lagunekin elkartu eta etxera itzultzea erabaki zuen Xepek. Ez zituen, ordea, lagunak inon aurkitu eta ezin zuen gogoratu Periskopiok autoa non aparkatu zuen bezperan. Lagunak Azkoitira itzulita egongo zirelakoan etsita, taberna atari bateko koskan eseri zen Xepe, festa punkiaren azken hondarrei begira: gaupasaren ondoren neka-neka egindako baska punkiak, kale erdian elkar musukatzeko lotsarik ez zuten bikoteak, kale garbitzaileak hautsitako botila eta edalontzien beira zatiz eta pixa errekaz zipriztindutako zoru zikin eta likinari lehengo itxura itzultzeko ahaleginetan, gaua ohean igaro ondoren goiz esnatutako lehen herritar zintzoak lanerako bidean edota paseoan...\nKoska hartan eserita tarte luze samarra eman ondoren, ezertarako presarik gabe, Zumarragarako autobusak noiz ziren galdetu eta haietako bat hartu zuen. Bere atzean eseritako bi emakumeren arteko solasa entzutea egokitu zitzaion bidaian zehar.\n— Aditu al duzu zer esan duten, Valentina? Felix karnizeroaren eskaparatea apurtu omen dute goizaldean gazte batzuek, badakizu, punk edo dena delako mamorro beltz horietakoek.\n— Jesus, Maria eta Jose! Ez da giro oraintxe! Jakina, gauean musika izan dute-eta... Nahi dutena egiten uzten diete eta gero zera... Kalea ere txukuna utzi dute ba, dena hautsitako botilaz eta basoz beteta.\n— Nik ez dakit nondik atera duten gaurko gazte hauek dena apurtu behar hori. Badirudi ezer apurtu barik ezin dutela ondo pasatu.\n— Hala da, bai. Dena apurtu egin behar, dena txikitu... Ezin dut entenditu zer irabazten duten horrekin. Ezin izango dut sekula entenditu.\nOndo sentitu zen Xepe berriketaldi hura entzuten, buruan La Polla Recordsen Venganza jira-biraka zuela: «Somos los últimos, los peores. Somos pequeñas bombas de odio. ¡No hay esperanza! ¡Venganza!...».\nGero Urolako trenean egin zuen Zumarragatik Azkoitirainoko bidea. Zurezko aulkiak eta trenaren tranbalak horretarako egokienak ez ziren arren, lo egin zuen azken bidaia horren zati handi batean.\n— Oso lasai nengoan. Dena armonian zegoela iruditzen zitzaidaan, gauza bakoitza bere lekuan, eta ni, aingeru bat bezala, munduan galduta. Ez zagok horrelako drogarik!\nInoiz baino okerrago zeuden Xepe eta bere etxekoen arteko harremanak. Hilabete batzuk lehenago pentsaezinezkoak izango ziren puntuetaraino ziren iritsiak liskarrak azkeneko boladan. Baina hala ere ez zen gehiegi larritu ostiral iluntzean irten ondoren, aldez aurretik etxean ezeren abisurik eman gabe, larunbat eguerdian etxeratu zenean. Zorte handia izan zuen gainera. Gizonezkoak txikiteoan ziren eta ama bakarrik etxean. Bakarrik eta larri, etxeko lanak egiteko ganorarik gabe, Xeperen edo Xeperi buruzko berrien zain.\n— Baina, baina, jakin al daiteke non demontre sartu zaren? —oihu egin zion amak Xeperi, semea etxera heldu bezain laster—. Hara, amorratzen nengoen, non egongo ote zinen pentsatzen. Telefonoak jo eta berri txarren bat jasotzeko ikaratan.\n— Arrasaten izan ginen kontzertu batean eta...\n— Arrasaten? Eta ez al dago telefonorik Arrasaten? Ai ene, jainko maitea! Hau da hau kalbarioa daukaguna zurekin! Amari disgustuak ematen besterik ez dakizu. Baina, baina —gora begira—, Jainko maitea, zer egin dut nik baina, zer?\n— Baina, ama, nik ez nekien noiz etorriko nintzen. Noiz hots egin behar nizun? Goizeko bostetan ala? Gozoak jarriko zineten ba!\n— Zure ama aspaldidanik dago ohetik jaikita —gero eta haserreago—, aditzen al duzu, Martin, aditzen? Ohetik jaikita eta zuregatik penatzen ohean ez zeundela ikusi dudanez geroztik, ideiarik beltzenak buruan bueltaka.\n— Ama, gaur egun horrela ibiltzen gara gazteok, eta normala da. Ohitu egin beharko duzu.\n— Ohitu? Ez dizu aditzen zure aitak, Martin! Ez dizu aditzen! Jainkoari eskerrak emateko moduan zaude. Pare-parean ailegatu zara etxera. Oraintxe puntuan aitaren bila irten eta guardia zibiletara jotzekotan nintzen.\n— Guardia zibiletara? Bueno, bueno, ama... Gaupasa egin dut, horixe da dena. Makina bat gazte zegoen gaur Arrasaten gaupasa eginda, goizeko hamarrak inguruan. Eta zer? Horrelakoxeak dira gauzak gaur egun.\n— Makina bat gazte? Zu bezalakoak horratik! Alproja, narrats eta alferrenak, horixe! Inon diren porrero eta drogazale guztiak! Goiko Andoni ez zen han izango, ez. Haren fintasunaren eta ganoraren laurdena izango bazenu...!\n— Andoni, Andoni, zorioneko Andoni... Andonik bere bizimodua du eta nik neurea, ama... Zergatik konparatu behar nauzu beti Andonirekin?\n— Bai, horixe, ez dakit nola konparatzen zaituztedan. Gezurra dirudi zuek biok edade berekoak izatea. Andoni gizon bat egina dago eta zu gero eta umeago. Horixe! Gero eta umeago! Zure ama hemen zuregatik direnak eta ez direnak sufritzen eta zu hor taberna zulorik zikinenetan sartuta, auskalo zer jendilaje motarekin, auskalo zer narraskeriatan. Hara, ez dut pentsatu ere egin nahi! Hori da kristauaren burubidea! Lotsa eman behar lizuke.\nNegarrez hasi zen Xeperen ama. Ordura arte gordetako tentsioa deskargatzeko premia bide zuten haren nerbio sufrituek. Xepek ohera jo zuen zuzenean eta hantxe geratu zen igande eguerdira arte.\nEpaiketari buruz hitz egitean, deklaratzeko deialdiari jaramonik ez egitea erabaki zen asanbladan, hau da, deitutako inor ere ez joatea Bake Epaitegira deklaratzera. Horretaz gain, Udalaren gazte-politika eta gazteen aurkako epaiketak salatzeko protestaldia zegoen deitua igande eguerdirako. Ez genuen manifestazio edo enkartelada arrunta egin nahi izan. Zerbait koloretsuagoa egitea genuen pentsatua. Egun hartan ere, turuta joz Udal Musika Banda isilarazi zutenean bezala, nik ez nuen parte hartzerik izan, tabernan lana nuelako, baina, beti bezala, berehala heldu zen gertatutakoaren berri Atraskura.\nEguerdiko ordu bata inguruan irten ziren gaztetxetik hogeita hamar edo berrogei gazte inguru. Oihal berdez eta makilaz egindako herensuge mozorro erraldoiaren azpian sartuta egin zuten enparantzarainoko bidea batzuek; beste batzuek, Xepe horien artean, altzairuzko errodamendu txiki batzuen gainean ezarritako zurezko etxola moduko bati bultzaka: «Fatxari tiro. Tiro al facha» zioen etxolak oihalez estalita zuen aurrealdeko hormaren goiko parteko letreroak, eta atzealdean, berriz, pankarta handia zuen erantsia, «Epaiketarik ez!» zioena; Xingular eta Prestok lastoz egindako panpina bat zeramaten, soinean Azkoitiko alkatearen izena idatzia zuena; gainerakoek turuta jo eta buila egin zuten bidean. Kale Nagusian eta enparantzan harri eta zur geratu ziren igande eguerdiko paseatzaile dotoreak gazteei begira.\nHerensugea plazan batera eta bestera mugitzen zen bitartean, oihala kendu eta «Fatxari tiro» egiteko barraka prestatu zuten beste batzuek: zurezko hiru panpina ageri ziren barruan, buruan alkatearen eta zinegotzi biren argazkiak kolatuak zituztenak; pirataz mozorrotutako gazte batek pilotak banatzen zizkien etxola barruko fatxa haiei tiro egiteko aukera izan nahi zutenei. Xingular eta Prestok, buru-estalkiak jantzita, enparantzako etxe bateko konponketa lanetarako ezarrita zegoen 15 metrotik gorako garabi garaiaren besoraino igo eta, epaiketaren aurkako komunikatuaren kopia ugari jaurti eta zabaldu ondoren, alkatearen izena soinean idatzia zuen lastozko panpina urkatu baten gisa eskegi zuten bertatik, behetik begira zeuden gazteen txaloak jasoz eta herritar zintzoen sumindura errea eraginez. Umoretsu eta koloretsua izateaz gain, eraginkorra ere izan zen protestaldia. Makina bat arratsaldeonen komentario eskandalizatuak aditzea egokitu zitzaidan niri egun hartan Atraskuko barran!\nGauean, ordea, telebistan Espainiako futbol ligako partiduei buruzko erreportaiak amaitu eta azken arratsaldeonek aldegin zutenean, bestelako hizketa gaiak izan genituen Xepe, Xingular, Mirari eta laurok, ondo animatu eta girotuta, garagardo batzuk edan eta porro batzuk erretzen, Atraskuko barraren barruan ni eta barraz bestaldean beste hirurak.\n— Ba niri ez zaidak iruditzen horrela hartu behar dugunik —esan zuen Xepek, eztabaidagai genuen gaiaren inguruan Xingularrek agertu berri zuen iritziari aurre eginez—. Zein naiz ni edo zein haiz hi junkie bati ezer esateko? Berak ikusi behar dik. Bakoitzak bere aukera egitea zaukak.\n— Bai, Xepe, tipo batek horrela bizi nahi badik, nahiz eta niri gustatu ez, hori bere erabakia duk —erantzun zion Xingularrek—. Oso ondo. Konforme horretan. Baina gaztetxea historia horretan sartu gabe. Peligro handia zagok: gaztetxea junkieen ghetto bihurtzearena.\n— Zerk kezkatzen hau? Gaztetxearen irudiak? Jarraitxoek bezala hasi behar al dugu?\n— Ez, ez duk hori. Baina ni kezkatu egiten naik zaldiak, Xepe, eta iruditzen zaidak aurre egin behar diogula, bestela denok jango gaituelako. Kaka hori gaztetxetik atera beharra zaukaagu. Hori Poliziak sartu dik Euskal Herrian, hemengo gazte jendea apalankatzeko. Pasibidadea zabaldu eta mobida politikoak geldiarazteko. Eta lortzen ari dituk gainera, hori duk okerrena.\n— Horiek jarraitxoen parabolak iruditzen zaizkidak niri —sartu zen eztabaidan Mirari—, eta nahiko txotxoloak gainera. Nik beti uste izan diat Poliziak inondik inora ere nahi ez duena guk ongi pasatzea dela.\n— Ba nik oso garbi zaukanat. Oso-oso garbi gainera. Horretarako ekarri diten zaldia hona, dudarik gabe. Ez dun horrelakorik letuko El Diario Vasco-n, ez diten hori esango telebistan, baina mundua horrela zaukaten montatua.\n— Baina hala balitz ere, lehenago esan diadana esaten diat berriro —tematu zen Xepe—. Zein naiz ni edo zein gara gu inori ezer esateko? Eta zergatik gaztetxean alkohola, kostoa eta speed-a nahi adina eta zaldia debekatua? Nola entenditzen da hori? Askatasunaren alde gaude ala gu ere jarraitxoen pare geratzen gara, droga onak eta txarrak bereizten?\n— Kontua ez duk lege batez debekatzea, junkieei lekuz kanpo daudela sentiaraztea baizik. Ezagutzen duk esaldia, ezta?: «Heure burua hil nahi baduk, aurrera, baina ingurukoak zipriztindu gabe». Lehenengo eta behin modu onean eskatu eta kasurik egiten ez badute aurpegi txarrez begiratu gutxienez, erakutsi nazkatuta gauzkatela... Ez zakiat...\n— Eta hala ere kasurik egiten ez badute, zer? Hostiatu? Horretara ere iritsi beharko al dugu? Errepresiora?\n— Ez diat uste, Xepe, ez diat uste. Baina gure eskuetan dagoena egin beharra zaukaagu. Zaldia zer den eta zer arrisku dituen, informazioa zabaldu, geuk ez hartu eta hartzen dutenei ez hartzeko esan. Mugitzen ez bagara, laster gaituk denok txuta besotik zintzilik dugula, ikuiluko behiak baino apalankatuago.\n— Ez zakiat ba, ez zakiat. Nik herenegun sudurretik sartu nian eta primerako puskerra izan zuan, batere problemarik gabekoa.\n— Bai, behin eta sudurretik sartu huelako. Baina horrekin segitzen baduk, laster gramo erdi bategatik hire ama saltzeko prest egongo haiz.\n— Zertarako diat ba nik ama?\n— Berdin zaiok. Beste zeozer hortaz...\n— La Polla Recordsen zinta? —bururatu zitzaion bat-batean Mirariri, Xeperen gustuak ederki ezagutzen baitzituen.\n— Hori —baietsi zuen Xingularrek—. La Polla Recordsen zinta.\n— Harrituko nindukek! —esan zuen irribarrez Mirarik—. Honek La Polla Recordsen zinta infernura eramango dik hil eta gero ere.\n— Martxa pixka bat beharko diten behealde horretan ere, ezta? —esan zuen Xepek, adia pixka bat galduta, burua beste nonbait balu bezala.\n— Ez zagok kuidadorik, motel —txantxa giroan sartu zen Xingular ere—. Inon egotekotan han egongo duk martxa, ez zeruan. Ez nikek nik behintzat zerura joan nahi. A zer muermoa izango duten han goian!\nSolasaldiaz deskonektatuta, pentsakor geratu zen une batez Xepe. Ezer esan gabe, mostradore ingurutik urrundu eta zurezko mahai karratuetako batera hurbildu zen. Tripako min jasanezin batek eraso balio bezala, eskuak sabeleratu eta gorputza bihurritu eta barnebildu zuen, belaunak apurka-apurka tolestuz, belauniko jarri arte. Eskuak sabel ingurutik atera eta aurrerantz eramanik, ahuspez etzan zen artean erratzez pasatu eta fregatu gabe nuen zoru narratsean, mahaiaren ondoan.\n— Zer duk, Xepe? —galdetu nion harrituta—. Zertan ari haiz baina?\nEz genekien zer egin, nola erreakzionatu. Donostiako casting-ean egin zuena etorri zitzaidan niri gogora, baina inoiz halakorik begi aurrean ikusi gabea nintzen artean. Mirari, Xingular eta Periskopio ere ni bezain harrituta zeuden.\n— Tipo hau kolgatuta zagok! —komentatu zuen Periskopiok irribarrez.\nMahaiaren hankari helduta zutitzen hasi zen Xepe, mantso-mantso, ralenti-an, kamera mantsoan ikusten diren irudien antzera, baina sekulako ahalegina egiten ari zelako plantak eginez. Nola edo hala mahai gainera heldurik, ahuspez narrazean pasatu zen mahaiaren bestaldera, eta gero handik beherantz egin zuen; eskuak zoruraino luzatuz poliki-poliki eta kolpe bortitzik gabe amildu zuen Xepek bere gorputz argala beheraino. Zoru narratsaren gainean arrastaka jarraitu zuen harik eta eskuarekin hurrengo mahaiaren hanka ukitzera heldu arte. Bigarren mahaira lehenengora bezala igo zen, ralenti-an eta ahalegin handia antzeztuz, eta lehendabiziko mahaiko mugimenduak errepikatu zituen haren gainean ere...\nMutututa eta paralizatuta geunden guztiok Xeperi begira, ahoa bete hortz, hipnotizatuen moduan, hark bere mugimendu makal eta sufrituekin mahairik mahai jarraitzen zuen bitartean. Azkeneko mahaitik erori ondoren zoruan arrastaka jarraitu zuen ate ondoraino. Atearen eskutokiari heldu eta atea zabaltzeraino zutitu ahal izan zen, kostata, ezinean, azken-azkeneko indar hondarrak ahitzear balitu bezala. Atea zabaldurik, zoruratu berriro eta narrazean irten zen kalera.\nAntzezpen arraro hura amaitutzat emanik Xepe aurki berriro gure artera etorriko zela uste izan genuen, baina ez zen tabernara itzuli. Kanpoan ote zegoen begiratzera irten ginenean ez zen inor ageri kalean.\n— Jendea harrituta uztea gustatzen zaidak. Lerdokeriaren bat egin eta denak flipatuta geratzen dituk.


«Eeko adinduei tratu txar fisiko eta ekonomikoak prebenitzeko eta hautemateko prozedura»ren aurkezpena - Berdintasuna, Justizia eta Gizarte Politiketako Saila - Eusko Jaurlaritza - Euskadi.eus\nEusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburu Ángel Toñak adinekoenganako tratu txar fisiko eta ekonomikoak hautemateko eta prebenitzeko metodo bat aurkeztu du Donostian. Tresna hori 65 urtetik gorako pertsonentzat landu da, bereziki, 80 urtetik gorako emakumeentzat; izan ere, ikerlan guztiek talde hori jotzen dute zaurgarrientzat.\nProzedurarekin bi helburu lortu nahi dira: bata, tratu txar posibleez ohartzea; bestea, tratu txarrak egiaztatzen direnerako esku hartzeko proposamena.\nHorretarako, Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailak garatutako lanaren lehen fase batean, tratu txar arriskuak hautemateko ahalbidetuko duen dokumentu bat prestatu zen. Dokumentuak galdetegi zabala hartzen du barruan, eta, ardatz gisa, kalteak eragin dezaketen egite nahiz ez-egiteen azterketa: hala kalte fisikoak (indar fisikoa zein indarkeria erabiltzea beste norbaiten oinarrizko beharrak zaindu eta artatzean, edota ez zaindu eta artatzea), nola ekonomikoak (adinekoaren baliabide ekonomiko nahiz materialen erabilera desegokia, bidegabeko jabetzea edota esplotazioa).\nBigarren fasea, prebentzio-mekanismoaren esperientzia pilotuak ezartzeari dagokiona, Deustuko Unibertsitateko adituen kargu utzi zen, eta haiek hainbat esparrutako profesionalekin elkarlanean bete zuten zeregin hori: gizarte-esparruko profesionalekin (Bizkaiko Foru Aldundiko balorazio-unitateak), osasunaren alorrekoekin (Gurutzeta Ospitaleko Larrialdi Zerbitzua), alor judizial eta finantzariokoekin (Kutxa Bank) eta Bilboko, Hondarribiko eta Zuiako oinarrizko gizarte-zerbitzuetako profesionalekin.\nEuskadiko hiru udalerri horietan garatu zen esperientzia pilotua, 2014ko irailaren eta abenduaren artean, eta 65 urtetik gorako 649 pertsonak hartu zuen parte. Parte-hartzaileak beren udalerrietako gizarte-zerbitzuen ohiko erabiltzaileak ziren. Pilotaje-prozesua amaitu zenean, hasieran aztertutako 649 kasuetatik, 27tan ziren hautemanak alerta larriak – hots, gizarte- eta osasun-arloan urgentziaz esku-hartzeko kasuak–.\nAlerta-portzentaje hori laginaren % 4,5i dagokio, baina jo zenez, beste % 16,18 epe ertainera tratu txar egoera bat jasateko arriskuan zegoen. Tratu txarren fenomenoak azken urteotan izandako gorakada berresten dute ikerketaren ondorioek, batez ere, 2010 urtean egindako beste azterketa batekin alderaturik, zeren eta tratu txarren susmoa % 0,9 eta % 1,5 artean kokatu baitzen orduan.\nÁngel Toña sailburuaren aburuz, «adinekoenganako tratu txar gehienak ez dira, oinarrian, berariaz egiten. Inguruabar horrek ez ditu justifikatzen, baina adinekoaren eta haren ingurunearen gaineko esku-hartzea baldintzatzen du.\nDeustuko Unibertsitatearen azterketa pilotuak, lehenik eta behin, aztertu zuen ea tratu txarren arrisku-faktorerik zegoen. Aztertutako 649 pertsonetatik, faktore frogagarria zen 596 kasutan: 390 Bilbon (% 64), 103 Hondarribian eta beste hainbeste Zuian. Horietatik, % 57,2 osasun-etxe batean artatu zituzten, % 14,1 udaleko gizarte-zerbitzuetan, % 20 etxeko arreta-zerbitzuetan, % 7 mendekotasuna baloratzeko taldeetan, % 1,2 Basurtoko Larrialdietan, eta % 0,5 KutxaBankeko bulegoetan.\nEspezialistek ebaluazioa egin ostean, 96 pertsonako talde bat hautatu zen. Gutxienez bi arrisku faktore agertzen zituzten (zaintzailearekiko mendekotasun psikiko eta emozionalaren zantzuak, jokabidearen nahasmenduarekin lotutako narriadura kognitiboa, isolamendua, bakardade larria eta gizarte-sare ahula, edota bere burua zaintzeko muga pertsonalak). Horiek guztioriek zeuden epe ertainera tratu txarrak jasateko arrisku-egoeran.\nIkerketaren bigarren fasean 138 pertsona hartu ziren ardatz gisa (85 lehen fasekoak ziren, eta beste 53 osasun- nahiz gizarte-urgentzietakoak), eta haien kasuan tratu txarren adierazlerik zegoen ikertu zen (tratu txar orokorrak, fisikoak, ekonomikoak nahiz sozialak).\nAzkenean, 27 kasutan hauteman zen tratu-txarren alertako adierazleren bat. Alerten artean, hauek nabarmentzen dira: sendagilearen jarraibideen edota jarraibide farmakologikoen jarraipen kaskarra, etxebizitzaren biziegokitasun-baldintza eskasak (segurtasuna, zikintasuna, oztopoak, ...), gehiegizko nahiz gutxiegizko medikazioa agindutako jarraibideen jarraipen kaskarra zela eta, zaintzaileen aurrean kexa adierazteko beldurra, edota oinarrizko premiei erantzunik ez ematea.\n«Bereziki esanguratsua da zer portzentaje handiri hauteman zaizkion tratu txarren adierazleak larrialdiko osasun- eta gizarte-zerbitzuetan, aintzat harturik zenbati aplikatu zaion tresna hori; horrek agerian jartzen du zein sentikorrak diren lantalde horiek lesio eta egoera susmagarriak hautemateko garaian» gaineratu du sailburuak hedabideen aurreko mintzaldian.\n«Pilotajeak mekanismoa baliozkotzeko balio izan du, bai eta frogatzeko ere, baliagarria dela adinekoenganako tratu txar kasu posibleak hautemateko eta prebenitzeko. Beraz, hemendik aurrera, askotariko profesionalak prestatzen hasiko gara. Lehen fasean koordinazio-talde bat sortuko da; jarraian, gizarte eta osasun esparruko profesionalak prestatuko ditugu, eskualdeka, datorren urtean jada zeregin horretan hasi ahal izateko» amaitu du Toñak.


Uzelayk Bermeoko Batzokirako margotu zuen muralari buruz – Bolintxi\nUzelayk Bermeoko Batzokirako margotu zuen muralari buruz\n1 ekaina, 2015 14 martxoa, 2017\nAzken Liburuaren Egunean Agurtzari buruz oparitutako liburuxkan Uzelayk Bermeoko Batzokirako margotu zuen muraleko baporeen euskarazko izenen aipamena egiten genuen eta izen hauek frankistekezabatu zituztela azaltzen genuen. Batek baino gehiagok galdera bera egin diguzue aipamen horri buruz. Hemen irudi bat daukazue eta bertan brotxakadak eta ziur aski tiroek eragindako zuloak ikus daitezke.\nLehenengo lerroan eta ezkerretik eskumara hurrengo ontziak daude: Alkartasuna (B1660), Sabin Echea (B1545) eta Ludiko Atsegiña (B1655). Haien atzean ondoko hauek: Aratzazuko Ama (B1537), Arguiñena (B1584) eta Almikako Ama (B1546).\nPosted in: SASKI-NASKI,ZURETZAT INTERESGARRIA IZAN DAITEKE | Tagged: MARGOLAN, UZELAY\nKirmen Uribe, Darío de Regoyos eta “Salida de las lanchas boniteras” margolana.


Katuentzako arriskutsua da catnip-a? | Consumer\nKatuentzako arriskutsua da catnip-a?\nKatilua edo katera-belarra felidoak kitzikatzen dituen narkotikoa da, eta, beraz, jostailu askotan erabiltzen da animalia horien jokoa bultzatzeko.\nIrudia: ver traut\nAlakatilo-belarra arriskutsua da felinoentzat? Zergatik kitzikatzen zaituzte? Nola eragiten du katu batek bere eraginpean? Eta zer gertatzen da gertatzen zaizkizunean? Felido guztiei gustatzen zaie? Artikulu honetan, katnipari buruzko galdera interesgarri hauei eta beste batzuei zientzialarien erantzunak ematen zaizkie, munduan hiru mininoetatik bi lotzen dituen kate-belarrari.\nKatilo-belarra arriskutsua da felinoentzat?\nFelinoekin bizi den eta etxean katnip edo katera-belar bat duen pertsonarentzat, hurrengo eszenak ez du zerikusirik. Txikia katera-belarrira hurbiltzen da eta… bat-batean aldatuko da! Landarearen kontra igurtzi, lamatu, mastika egin eta araldian kata bateko ohiko soinuak egiten ditu.\nKatnipak edo katera-belarrak eragin narkotiko eta kitzikagarriak ditu felinoentzat. Horregatik dago katuentzako jostailu ugaritan. Baina arriskutsua izan daiteke? “Katera-belarrak ez du zertan arriskutsua izan felinoarentzat, baldin eta ez badugu hura gehiegi erabiltzen eta burua erabiltzen badugu” , Pilar Ramón albaitaria eta Albaitaria etxeko blogaren egilea omen da. Hala ere, medikuak gomendatzen du kateterra neurriz erabiltzea.\nKatipak zergatik aipatzen ditu katuak?\nKatipak, katu-belar edo katuen mendak izen zientifikoa du: Nepeta kataria. 40 zentimetroko altuera eta hosto zerratuak dituen landare bat da, mendaren edo mendafinaren oso antzekoa. Horiek bezala, usain mental bizia jariatzen du, animalia horien gozagarri.\nKateroko belarrak feloetan egiten duen efektu narkotikoaren arduraduna molekula txiki bat da, nepetalaktona. Katipip horrek milaka partikula indartsu askatzen ditu airera, eta katuen sudur-hobietan sartzen dira. Hori gertatzen denean, nepetalaktona neurona sentsitiboak estimulatzen dituzten zelulekin lotzen da. Zelula horiek denak kolpetik esnatuko balira bezala da erreakzioa.\nNola eragiten du katu batek katipiaren eraginpean?\nKatipak erreakzio deigarria hasten du felidoetan. “Atsegin duten katuei izugarri gustatzen zaie, eragin narkotikoa baitu; izan ere, zoro gisa egiten dute korrika, leku batetik bestera salto egiten dute, eta inoiz harraskatu ez dituzten lekuak ditu”, azaldu du Ramónek.\nBelarrak felido guztiak gogoko ditu?\nFelido guztiak, ordea, katera-belarraren xarmei amore ematen ez badiete ere, gehienak dira nagusi. Katuen %70ek eta %80k katniparen efektu indartsuak sentitzen dituzte.\nAdituak, ordea, ez dira ados jartzen, zergatik nahi duten felido batzuek katera-belar deiarekiko pasioa sentitu; beste batzuk, berriz, ez dira oso erakargarriak. “Katu guztiek ez diote erantzuten landare honi, eta arrazoiak ez daude argi, ez baitira determinanteak, ez arraza, ez sexua, ez ilajearen kolorea”. Hala onartzen du Jeff Grognet-ek ‘Felinoetan katera-belarraren erabilerak eta ondorioak’, The Canadian Albaitinary Journal zientzia-aldizkarian.\nNoiz gertatzen dira catip-aren ondorioak?\nKatuak katniparen aurrean duen erantzunak sexu-sedukzioaren zeremonia asko du: felidoa landarearekin igurtzi eta gogo handiz inguratzen du. Kasurik muturrekoenetan, lagun iletsuak alde batetik bestera salto egin dezake edo modu deskontrolatuan korrika egin etxean edo lorategian.\nBelarri-belarraren efektu estimulatzaile horrek 10 minutu irauten du. Esposizioaren ondoren, felidoak bere xarma galduko du 30 minutuz.\nKatuen jostailuek zergatik daramate katipip?\nKatipak katuaren gainean duen efektu bizia animalia horientzako jostailu eta osagarrietan erabiltzen da, jolasa bultzatzeko eta ariketa fisikoa egitera animatzeko. Hala, katuen menda aliatu bihurtzen da obesitatea prebenitzeko, eta jolasari esker, buruko adimena estimulatzen du.\nPeluxezko saguak, oihalezko pilotak, litxarreriak edo katuentzako aperitiboak dira landare hau. Hala, katera-belarrak, jarduera fisikoa ez oso jostalaria edo mesfidatia den felido bat, bere jostailuarekin elkarreragiteko joera handiagoa izatea lor dezake.\nZer zainketa izan behar dut katera-belarrarekin?\nBelarrerako belarraren erabilerak moderazioaren printzipioari jarraitzen dio. Horregatik, neurri batzuk hartu behar dira lau hankaren artean landarearen eragina handiegia denean. Izan ere, nepotarraren eraginagatik kontrolik gabe dagoen katu bat arriskuan dago, batez ere kalera leihoak ez badaude zainduta edo estalita, eta etxean terraza bat dagoenean. Gainera, belarrerako belarraren eraginak oso kitzikagarriak izan daitezke animaliarentzat, eta, ohikoa ez bada ere, felido batzuk gehiegi ahoka daitezke edo portaera erasokor ez oso gomendagarriak erakutsi.\nNeurri horiek, gainera, bikoiztu egin behar dira, etxean, gainera, katuarekin bizi diren haur txikiak edo haurrak badaude, istripuak saihesteko. Moderazioa, beraz, funtsezkoa da lagun ilegalari hainbeste gustatzen zaion belarri-belarra arriskuan jartzeko.\nIrakurri gehiago katuei buruz. Jarraitu Eva San Martini Twitter-en .\nanimaliak gatos ciencia-eu gatos-eu hierba gatera-eu katnip maskotak misterios gatos-eu


vacuums Osagai Elektronikoak eta Piezen Bilaketa | Blueschip-store .com\nHasiera > Produktuak > tresnak > vacuums\n497AJL SCS ELECTRONICS VACUUM 120VAC W/ACC $311.27/pcs Kontsulta\n35844 Desco ELEC VAC PORTABLE 220VAC W/ACC $442.35/pcs Kontsulta\nSV-497AJM-R SCS ELECTRONICS VACUUM 120VAC W/ACC Kontsulta\n35843 EasyBraid Co. ELEC VAC PORTABLE 230VAC W/ACC $489.58/pcs Kontsulta\n497AJX SCS ELECTRONICS VACUUM 120VAC W/ACC $269.15/pcs Kontsulta\n497AJH SCS VACUUM HEPA 120VAC ESD SAFE $252.913/pcs Kontsulta\n35852 EasyBraid Co. ELECT VAC PORTABLE 110VAC W/ACC $272.74/pcs Kontsulta\n35841 EasyBraid Co. ELECT VAC PORTABLE 120VAC W/ACC $572.43/pcs Kontsulta\n497ABF SCS ELECT VAC PORTABLE 220VAC W/ACC $308.71/pcs Kontsulta\n497AJM SCS ELECT VAC PORTABLE 120VAC W/ACC $281.49/pcs Kontsulta\n35848 Desco ELECT VAC PORTABLE 220VAC W/ACC $485.59/pcs Kontsulta\n35840 EasyBraid Co. ELECT VAC PORTABLE 120VAC W/ACC $441.19/pcs Kontsulta\n35842 Desco ELEC VAC PORTABLE 230VAC W/ACC $523.01/pcs Kontsulta\n497AJN SCS ELECTRONICS VACUUM 120VAC W/ACC $281.49/pcs Kontsulta\n497ABG-NO SCS ELECTRONICS VACUUM 220VAC W/ACC $310.99/pcs Kontsulta\n35846 EasyBraid Co. ELECT VAC PORTABLE 120VAC W/ACC Kontsulta\n35851 Desco ELECT VAC PORTABLE 110VAC W/ACC Kontsulta\n497ABG SCS ELECTRONICS VACUUM 220VAC W/ACC $308.71/pcs Kontsulta\n35857 EasyBraid Co. ELECT VAC PORTABLE 110VAC W/ACC $424.18/pcs Kontsulta\n35867 EasyBraid Co. VACUUM, ESD SERVICE, 120VAC, US $297.85/pcs Kontsulta\n35868 EasyBraid Co. VACUUM, ESD SERVICE, 220VAC NO P $326.66/pcs Kontsulta\n35849 Desco ELECT VAC PORTABLE 110VAC W/ACC $346.06/pcs Kontsulta


Eusko Jaurlaritzak adinekoentzako 180 etxebizitza eraikiko ditu Morlansen eta Loiolako Erriberan : Irutxuloko Hitza\nDonostiako Udalak eta Eusko Jaurlaritzak hitzarmen bat sinatu dute, Morlansen eta Loiolako Erriberan adineko pertsonentzako etxebizitzak eraikitzeko. Morlans Aieterekin lotzen duen igogailuaren ondoko 1.352 metro karratuko lursail batean 80 etxebizitza eraikiko dituzte, eta Loiolako Erriberan beste 100 etxebizitza eraikiko dituzte, 1.456 metro karratuko lursail batean. Bi lursailak doan eman dizkio udalak Eusko Jaurlaritzari.\nEtxebizitza sailak garatuko ditu etxebizitza horiek egiteko proiektuak (lau promoziotan egingo dituzte), eraikuntza prozesuaz –momentuz, datarik gabe– eta adjudikazioaz arduratzearekin batera. Era berean, bi erakundeek sinatutako hitzarmenean zehaztu dute etxebizitza berriak eskatzaile donostiarrentzat izango direla soilik. Udalaren hirigintza proiekturen batean herritarrei ostatua emateko beharra baldin badago etxebizitza horiek ere erabili ahalko dituzte.\n180 etxebizitza horiek Donostiako adineko pertsonei eskainiko dizkiete, Bizigune programaren bidez. Izan ere, kasu askotan, adinekoak etxe zaharretan bizi dira, eta ez daude euren egoerara eta izan dezaketen mugikortasun faltara egokituta. Horrela, etxebizitza horiek Bizigune programari emango dizkiete, Morlansko eta Loiolako Erriberako etxebizitza egokitu berrietan alokairuan bizitzeko. Era berean, Bizigunek Donostiako pertsona eta familia gazteei eskainiko dizkie adinekoek utzitako etxebizitzak.


Orientazio Zerbitzua eta Tutoretza plana « BAM Begoñako Andra Mari Irakasleen Unibertsitate Eskola\nZerbitzu honen helburua hauxe da: ikasleak laguntzea beren prestakuntzan eta unibertsitatera moldatzeko prozesuan eta graduko ikasketetan zehar garapen pertsonala ahalbidetu dezaketen arloetan ere orientatzea.\nHonako hauek dira Orientabide Zerbitzuaren zereginak:\nTutoretza Plana koordinatzea.\nIkasleen ikasketa prozesua hobetzeko baliabideak eskaintzea.\nAzken mailako ikasketak jarraitzeko orientazio akademikoa eta lan-orientazioa ematea\nIkasketa arazoak zein arazo pertsonal, sozial edota familiakoak dituzten ikasleei aholkua ematea. Kontsultak konfidentzialtasun osoz kudeatuko dira.\nTutoretza planak ikasle berriek unibertsitaterako moldaketa prozesua erraztea bilatzen du, orientazioaren bidez ikasketa prozesua hobetzeko.\nIkasle bakoitzari tutore bat esleituko zaio bere graduko prestakuntzan zehar. Tutore horrekin hainbat gai landuko ditu taldeka zein bakarka antolatutako saioetan. Taldekako saioetan unibertsitateari dagozkion gai orokorrak landuko dira: besteak beste, kudeaketa akademikoko araudia, lanaren planifikazioa edo ikaslearen intereseko beste arlo batzuk.\nBakarkako saioetan ikaslearen ikasketa prozesua ebaluatzeko erabiliko dira, edota ikasleak beharrezkoa ikusten duenean.\nTutoretza Planak laugarren mailako ikasleentzako laneratze-orientabidea ere aurreikusten du horretarako berariaz diseinatutako prestakuntza jardueren bidez.\nZure tutorea zein den jakiteko idatzi Orientazio Zerbitzura


Henry Robertson Bowers - Wikipedia, entziklopedia askea.\nGreenock, 1883ko uztailaren 29a\nRoss izotz hesia, 1912ko martxoaren 29a (28 urte)\nHenry Robertson (Birdie) Bowers tenientea (Greenock, Eskozia, 1883ko uztailaren 29a - Ross izotz hesia, Antartika, 1912ko martxoaren 29a) Robert Falcon Scott-en laguntzailetako bat izan zen zoritxarreko Terra Nova espedizioan, ospetsua Hego Polora iritsi ondoren kide guztiak hiltzeagatik.\nEskoziar jatorrikoa, bere aita hiru urte zituela hil zen eta bere amarekin hazi zen. Itsasoarekin lehen harremana merkantzia-ontziterian izan zen, 1905ean Errege Indiako Itsas Zerbitzura sartu zenean. Scott-en espedizioan izena eman zuen Discovery-ko bere lehen espedizioari buruz eta Ernest Shackleton-en Nimrod espedizioari buruz irakurri ondoren. Ez zuen inolako aurretiko esperientzia polarrik.\nBowers apala zen gorputzez, eta moko itxurako sudurra zuen, eta horrek berehala eman zion "Birdie" (txori txiki) ezizena espedizioko kideen artean. Gizon gogorra, fidagarria eta beti alaia izateagatik ezaguna zen.\nScott-ek hasieran ez zuen Bowers polora iritsi behar zen taldean kontsideratu. Bowers Edward Evans tenientea, Scott-en bigarrena, buru zuen lera taldera esleituta zegoen, Scott eta bere taldea hegoalderanzko bidean lagunduko zuen azken languntza taldea litzatekena. Baina 1912ko urtarrilaren 4an Evans-ek Scott-en taldeari agur esan zionean, Bowers polora iritsiko litzatekeen taldera esleitu zuten. Antza denez, Scott-en erabaki oldartsua izan zen. Egun batzuk lehenago, Scotte-ek agindu zien Evans-en gizonei euren eskiak uzteko, beraz Bowers poloraino oinez joan behar izan zuen besteak eskiatzen joan ziren bitartean. Gainera, taldeari beste kide bat gehitzeak, laurentzako egindako kanpadenda batean pertsona bat gehiago elkarren kontra estutu behar izatea, eta lau gizonentzako paketatutako janari anoak banatzea ekarri zuen. Scott-en motibazio nagusia Bower taldean sartzeko beste esperientziadun nabigatzaile bat bere posizioa poloan berresteko beharra zen eta horrela Iparburuko Frederick Cook-en eta Robert Peary-en erreklamazioek sortutako eztabaida saihestea.\n1912ko urtarrilaren 16an, taldea Hegoburutik gertu zegoela, Bowers lehena izan zen hilabete bat lehenago Roald Amundsen-ek han utzitako bandera ikusten. Bere bueltako bidaia oso penagarria izan zen, Edgar Evans lehen hil zen eta, ondoren, Lawrence Oates, eskorbutoak eta izozketak jota hil zen. Scott, Bowers eta Edward Adrian Wilson doktoreak jarraitu zuten, baina euren kanpadendan hil ziren kanpamentu basetik 200 km baino gutxiagora. Haien gorpuak hurrengo udaberriko bilaketa-talde batek aurkitu zituen eta elurpean ehortzi zituzten etzanda ziren lekuan.


Hiria GUZTIAK __ALICANTE__ AGRES ALCOCER DE PLANES ALCOY - ALCOI BENIARRES BENIFALLIM BENILLOBA CASTALLA COCENTAINA GORGA IBI L'ALQUERIA D'ASNAR LORCHA - ORXA MILLENA MURO DE ALCOY ONIL PENAGUILA PLANES QUATRETONDETA __VALENCIA__ ALBAIDA BOCAIRENT\nIndustria-pabiloia Alcoy - Alcoi\nGUZTIAK __ALICANTE__ AGRES ALCOCER DE PLANES ALCOY - ALCOI BENIARRES BENIFALLIM BENILLOBA CASTALLA COCENTAINA GORGA IBI L'ALQUERIA D'ASNAR LORCHA - ORXA MILLENA MURO DE ALCOY ONIL PENAGUILA PLANES QUATRETONDETA __VALENCIA__ ALBAIDA BOCAIRENT\nIndustria-pabiloia - Alcoy - Alcoi (VIADUCTO)\nHabitacion - Alcoy - Alcoi (Centro)\npisu - Alcoy - Alcoi (Centro)\nPAG 1/29 - TOTAL 339 Jabetzak\ngarajea - Alcoy - Alcoi (Zona norte) .\ngarajea - Alcoy - Alcoi (ENSANCHE) , Igogailua.\n7.500 € - 50 €/hilabetea\ngarajea - Alcoy - Alcoi (Santa rosa) .\nMerkataritza-lokala - Alcoy - Alcoi (Zona norte) .\npisu - Alcoy - Alcoi (Centro) , 3 Gelak, 1 bainugelak.\npisu - Alcoy - Alcoi (Santa rosa) , 2 Gelak, 1 bainugelak.\npisu - Alcoy - Alcoi (Centro) , 3m2, 3 Gelak, 1 bainugelak.\npisu - Alcoy - Alcoi (Centro) , Eraikitako azalera 76m2, 3 Gelak, 1 bainugelak.


Alarma egoera bertan behera gelditu arren, orain arteko neurriak mantenduko ditu Udal Gobernuak ekipamendu eta ekimenetan — Zumaia\nAlarma egoera bertan behera gelditu arren, orain arteko neurriak mantenduko ditu Udal Gobernuak ekipamendu eta ekimenetan\nKultur ekitaldien eta kiroldegiaren ordutegietan aldaketak izango dira, baina aforoaren irizpideak eta bestelako segurtasun neurriak bere horretan mantenduko dira.\nAurreko astean Espainiako gobernuak alarma egoera bukatutzat eman, eta ondorioz, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako zenbait babes-neurri bertan behera utzi ondoren, Zumaiako Udal Gobernuak azpimarratu nahi du orain arteko neurri berdinak mantenduko dituela bai udal ekipamenduetan, baita Udalak antolatutako ekitaldi guztietan ere.\nAurretik ere legeak zehaztutako babes-neurriak baino zorrotzagoak aplikatzen ziren, eta oraindik ere, egoera hobetu ezean, berdin mantenduko dira. Hori horrela, segurtasun berme guztiak betetzen jarraitzearen aldeko apostua egingo du Udal Gobernuak, jada legeak hori agintzeari utzita ere.\nHala, zenbait aldaketa txiki izango dira ordutegiei dagokionean: kiroldegian ohiko ordutegia jarri da martxan, eta kultur ekitaldien ordutegian ere aldaketak izango dira. Edonola ere, aforo irizpideei eta bestelako segurtasun neurriei dagokionez ez da inolako aldaketarik egingo.\nBukatzeko, herritarrei eta erakunde guztiei berriz ere bakoitzak bere esku dagoena egin eta egoera hobetzeko beharrezko jarrerarekin jarraitzeko deia egiten die Udalak.


Archivo de Herramientas TIC |Etwinning |\nArchivo de Herramientas TIC\nHome » Ideiak » IKT tresnak » Archivo de Herramientas TIC\n29 apirila, 2020\tIKT tresnak Gomendioak Uncategorized\n¿Estás en las últimas fases de tu proyecto eTwinning? ¿Estás diseñando un nuevo proyecto? ¿Te encuentras inmerso en uno de ellos? Recuerda que la evaluación es una parte muy importante de cualquier proyecto y por lo tanto es necesario tenerlo en cuenta desde le momento en el que empezamos a diseñarlo hasta su finalización. Evaluar también significa reflexionar sobre lo realizado y llevará establecer mejoras en futuros proyectos. Uno de los errores más comunes de los proyectos eTwinning suele ser la ausencia o la pobreza del proceso de evaluación del proyecto. Por ello, te proponemos este artículo que puede ser útil a la hora de planear una evaluación completa, detallada y continua. (more…)\n2020 apirila 29, asteazkena 2020 apirila 30, osteguna\n13 iraila, 2017\tEnbaxadoreak IKT tresnak Gomendioak\nIrakasleaz gain eTwinningeko enbaxadorea den Francis Alések era digitalean maketatzeko tresnen alderaketa aurkezten digu. Aipatzen dituen tresna guztiak bai ikasle bai irakasleentzat erabiltzeko errazak dira eta oso baliagarriak eTwinning proiektuen emaitzak era digitalean argitaratzeko.\nIrakasle eta ikasle guztiok proiektuen emaitzak aldizkari digital moduan argitaratzeko beharra izan dugu noizbait. Aldizkari formatua oso erakargarria izan daiteke beharrezkoak diren tresnak eta haiek kudeatzeko nahikoa ezagutza izatekotan. Era horretako tresnak erabiltzera ausartzen diren horiek normalean ideia handi bat izan ohi dute gogoan, prozesu osoan zehar gauzatuz joaten dena, eta maiz, ongi aukeratuz gero gogoberotzea eragiten du, edo gaizki aukeratzekotan gure argitalpenean jarria genuen ilusioa galtzea dakar. Artikulu honek helburu bikoitza du; batetik, ikasle eta irakasleei aplikazio hauei buruzko orientabideak ematea, eta bestetik, online maketatzeko tresnak eta software tradizionala alderatzea.\nMaketazio digitala online\nAzken urteotan online maketatzeko tresnak zabaldu egin dira, hodeian zuten tokia berretsiz, beste edozein 2.0 tresnaren moduan. Arrakasta horren zati handi bat online erabiltzeko eskaintzen dituzten erraztasunei zor zaie, izan ere, maketazioari buruzko ezagutza gutxi izan arren emaitza bikainak lortzen baitira; funtsean, konputazioaren alorrean WYSIWYG (“What you see is what you get” edo “ikusten duzuna jasotzen duzuna da”) moduan ezagutzen den sistema erabiliz lortu da arrakasta hori. Haiei esker dokumentu bat idazten dugun bitartean behin betiko emaitza ikus dezakegu. Eskaintzen dituen beste abantailetako batzuk aldizkaria esportatzea eta PDF bezalako euskarri hedatuetan deskargatzea eta enbebitutako HTML kodea gure webgune edo blogerako kopiatu ahal izatea, eta horrela orrialdea aurrera eta atzera pasatzeko flash efektu deigarriak baliatzea.\nInterneten gai honi buruzko bilaketak egiterakoan emaitza mordoa agertzen da. Agertzen diren tresna gehienek ordaintzera behartzen gaituzte eskaintzen duten potentzial guztia erabili nahi badugu, baina badaude guztiz doakoak diren baina funtzio mugatu batzuk dituzten tresnak ere. Hezkuntzari dagokionez, proiektuak aurkezteko ez da beharrezkoa maketazio ezaugarri aurreratuak erabiltzea ez ñabardura txikiak edizio grafikorako iragazki konplexuekin editatzea; baina bai fitxategiak esportatzeko ezaugarriak izatea, lan berriak hodeian gordetzea eta txantiloi pertsonalizatuak eskura izatea, besteak beste.\nGaur egungo online tresnen ezaugarri komunak dira, esaterako, Google edo Facebook kontuekin saioa era errazean hastea, hortaz, jada erregistratu nahi ez badugu ez dugu zertan egin. Diseinu grafiko intuitiboaren bidez sormena bultzatzen da, normalean irudien datu-base handi batekin lotuta, haietako asko doakoak dira eta iragazki, forma eta tipografia ugari eskaintzen dituzte. Diseinuak berritzaileak dira eta A4, aurkezpenak, sare sozialak, posta elektronikoen goiburuak, posterrak, jatetxeetako menuak, etab. hartzen dituzte. Ikaskideen arteko kolaborazioa ahalbidetzen du irakurri eta idazterakoan, baina agian nabarmenena da hezkuntzarako erabiltzaile profilak eskaintzen dituztela da, baita bestelako abantaila ugari ere: materialak eta unitate didaktikoak, dokumentazioa, erkidego bakoitzean hezkuntzako adituek egindako proposamenak, etab.\nHona hemen online maketatzeko tresna ezagunenetako batzuk:\nCanva erabiltzeko erraza da eta guztiz online da, eta abiarazi zenetik hiru urte eta erdi besterik igaro ez badira ere, dagoeneko 10 milioi erabiltzaile ditu. Produktuak gero eta funtzio gehiago dituzten hiru bertsio ditu; Canva (doakoa), Canva for work (ordainpekoa) eta Canva Enterprise (ordainpekoa). Doako bertsioa nahikoa da klaseko lanak egiteko, eta gainerakoak maketazioa era profesionalagoan erabiltzeko dira. Hutsetik abiatuta diseinu osoa online egin nahi bada zerrendako aproposena da. (My favourite book proiektuan tresna hau erabili da poster bat sortzeko).\nMadmagz frantsesa eta webgunea soilik frantsesez eta ingelesez dago. Bertako lanek benetan aldizkari itxura dute eta produktuek ikuspuntu desberdina dute, txantiloietan oinarritutakoa. Alde batetik, txantiloi bakar bat aukeratu dezakegu dohainik edo txantiloi ezberdinak eros ditzakegu. Bestetik, jorratzeko beste 6 aukera daude. Doakoa, Web magazine izena duena, eta nahi adina aldizkari baimentzen dituena, baina PDF eta ur-markarekin deskargatzen duena; edo Premium, Printing, PDF, High Definition PDF eta Self-Hosted Web ordainpeko aukerak. Bezeroak dituen beharren arabera 6 aukera horiek konbina ditzake. (Tresna hau erabiltzen duen eTwinning proiektu baten adibidea: Madmagz: A magazine for young people!!).\nLucidpress aukera deigarri bat da, baina doako bertsioak muga handiak ditu aurreko tresnen ondoan. Adibidez, 3 dokumentutako hostinga du, dokumentu bakoitzeko 3 orrialdekoa, 25 MB, PDF kalitaterik ez, ez enbebitutako koderik. Hortaz, Free deitzen den doako bertsioak froga bertsio antza du. Beste aukerak Basic, Pro eta Team dira, hirurak hileroko kota baten bidez ordaintzekoak, eta Free aukeraren gabeziak betetzeaz gain bestelako funtzio gehigarri batzuk ere badituzte, taldean lan egitearena adibidez. Halaber, hezkuntzako profila eguneratzea ahalbidetzen du, doako aukera nabarmen hobetuz.\nIssuu digitalizatutako materiala hodeira igo eta ondoren pertsonalizatzea ahalbidetzen du, esaterako PDFn dauden dokumentuak, liburuak, egunkariak edo aldizkariak. Partekatzeko era ugari ditu, txertakuntza barne, eta gaur egun aldizkari digitaletan gehien erabiltzen den tresna da. Planak Basic, Starter, Premium eta Optimum dira. Basic doakoa da eta gehienez ere 500 orrialde edo 100 MB argitaratzea baimentzen du. Gainerako ustiapen planak ordainpekoak dira eta ezaugarri gehiago dituzte, esaterako, pantaila osoan irakurtzea, iragarkiak ezabatzea, estatistikak kontrolatzea eta talde ezberdinen arteko kolaborazioa. (Tresna hau erabiliz egindako eTwinning proiektu baten adibidea: ICT World-Imaging, Coding, Transforming and Simulating the World).\nYoublisher sinplea da eta Yumpu eta Issuuren oso antzekoa. Azpimarratzekoa da erabiltzen oso erraza dela, izan ere, PDFa igo –fitxategia bera edo URL bidez– eta aldizkariaren Flasha eskuratzen da orrialdeak pasatzeko tresna barne, ondoren zabaltzeko. Kontua guztiz doakoa da eta nahi beste argitalpen sor daitezke.\nMaketatzeko software tradizionala\nHodeia erabili nahi ez denean, aukera nagusia software tradizionala da oraindik ere; hori bai, lehenago zegoen online aukerak eskaintzen ez zituen hobekuntza eta aukera askoz gehiagorekin, batez ere haren ikusmoldea dela-eta. Orain helburua sakontasunez lan egitea eta bururatzen zaigun diseinuaren edozein alderdira iristea, nahiz eta zaila iruditu. Horretarako, argi dago aldez aurretiko prestakuntza behar dela aplikazio horiek erabili nahi baditugu, eta ez duela zertan ikaskuntza prozesu luze eta zaila egin behar emaitza onak lortzeko.\nEgia da diseinu eta maketaziorako software mota horren barruan garrantzitsuenetako bi, aspalditik ezagunak eta erabiliak direnak, Adobe InDesign eta QuarkXpress direla. Alabaina, programa horiek profesionalak diren arren, komertzialak dira, eta airea hartu berri duen aldizkari batentzat garestiegia izan daiteke, batez ere edizio txikiez ari bagara; are gehiago hezkuntzako ikasgelako lanetarako. Hortaz, ideia on bat software librea erabiltzea izan daiteke, batez ere aurrekoek eskaintzen dituzten diseinu eta maketazio funtzio berdinak eskaintzen badizkigu. Ildo horretan, Scribus programa on bat da, kode irekikoa (software librea) izateagatik eta argitalpenen diseinuan eta maketazioan errendimendu handia eskaintzeagatik nabarmentzen dena. Gainera, Windows, Mac OS X, Unix eta GNU/Linux-entzat eskuragarri dago. Beste abantaila bat 24 hizkuntzatan, gaztelania barne, eskuragarri dagoela da.\nAzter ditzagun hiru aukera ezagun hauek eta haien ezaugarri interesgarrietako batzuk deskriba ditzagun:\nAdobe InDesign funtsezkoa da aldizkari, liburu edo egunkarien diseinua menderatu nahi badugu; gaur egun bannerrak, txartelak eta sare sozialak bezalako edozein ikuspuntu digitalera egokituta dago. Diseinu editorialerako programen artean ahalmen handiena duenetako bat da, eta ia inprimatu nahi den proiektu oro gauzatzea ahalbidetzen digu, nahiko baliabide solidoak ditu eta erabiltzeko erraza da. Alde txarra kostua da, ez baita doakoa, baina erosketa aukera ezberdinak daude eta Adoberen beste produktu batzuekin batera eros daitezke. Orain dela gutxi “Creative Cloud” zerbitzuarekin erosteko aukera eskaintzen hasi ziren. Zerbitzu hau hodeiaren bidez Adobe aplikazio guztietara sartzeko eta mugikorretako eta idazmahaiko gailu guztietan erabiltzeko abonu bat da; halaber, % 65eko beherapenak eskaintzen ditu ikasle eta irakasleentzat. Hileko ordainketen bidez egiten diren urteko planen prezioak aldatu egiten dira segun eta soilik InDesign aukeratzen den, partikular batentzat “Creative Cloud” esperientzian dauden aplikazio guztiak hartzen diren edo aukera horretako hezkuntzako bertsioa aukeratzen den. Software hau ongi probesteko prestakuntza izatea garrantzitsua da, baina aldi berean, guztietan ezagunena denez gero interneten erabiltzen ikasteko doako tutorial ugari daude.\nQuarkXpress maketazioaren arloan agertu zen lehenengoetako bat da. Hasiera batean diseinu editorialera eta egunkariak, aldizkariak, liburuak, etab. argitaratzera bideratuta zegoen. Baina, denborak aurrera egin ahala garatu egin da eta diseinuari buruzko ikuspuntu mordoan lan egiten du. 2016ko bertsioaren prezioa aurreko aukera baino altuagoa da, baina aplikazioaren deskarga osoa barne hartzen du, eta hortaz 2017ko bertsioa doan jaso daiteke. Ikasleentzako bertsioa merkeagoa da eta aplikazioan zenbait muga dituen arren, bere webgunean 24 orduko laguntza zerbitzua eskaintzen du eta datu-basean dokumentazio eta euskarri mordoa dago, eta horrek online formakuntzan ikaragarri laguntzen du.\nScribus aldizkariak doan eta era eraginkorrean diseinatzeko aukera bat da. Maketazio programa honen ezaugarri nagusia kode irekia (software librea) duela da. Argitalpenak diseinatzerakoan errendimendu handia eskaintzen du, PDF euskarrian esportatzea ahalbidetzen du eta hainbat aukera eskaintzen ditu. Nabarmendu beharreko beste puntu bat plataforma ugaritan deskargatu daitekeela da. InDesign eta QuadXPress ordainpeko aukerak soilik Windows eta mac OS Xentzat eskuragarri daudela kontuan hartuta, Scribusek abantaila handiak eskaintzen ditu horiez gain, Linux, FreeBSD, PC-BSD, NetBSD, OpenBSD, Solaris, Open Indiana, Debian GNU/Hurd, OS/2 Warp 4, eComStation eta Haiku ahalbidetzen dituelako. Halaber, gordailuen iturri ofizialak eskaintzen ditu Ubuntu, Fedora, CentOS, RedHat, Suse, Debian eta beste zenbaitentzat. Scribusen sortzaileek argi utzi nahi dute erabiltzaileak software librea erabiliz bere datuen gaineko kontrola duela, eta edozein motatako argitalpenak egin ditzakeela, esaterako, aldizkariak, liburuak edo “Manufacturing Artwork”, alegia, instalazio giden edo erabiltzaileentzako giden diseinua. Erabiltzen hasi baino lehen gidaren bat erabiltzea komeni da, adibidez, bere wiki webgune ofizialak eskaintzen dituen gidaliburuak, foroak, blogak, “howto” eta “faq” direlakoak, baina interneten ere aplikazio hau erabiltzen ikasteko gidaliburu eta tutorial ugari.\nDiseinu grafikoko softwarea maketazio softwareari laguntzeko\nDiseinu grafikoko softwarea maketazio softwareari laguntzeko erabiltzea ohikoa da. Lehenago aipatu ditugunekin bateragarriak diren eta eskuragarri dauden aukera erabilienak azter ditzagun.\nAdobe illustrator garrantzitsuenetako bat izateaz gain, Adobe Photoshopen osagarri bereizezina da. Haiekin batez ere bektore, irudi eta testuekin lan egin ahal izango dugu. Adobe illustrator diseinu grafikoko oinarrizko zereginetarako erabil dezakegu, baina diseinu editorialeko proiektuak garatzeko ere erabil dezakegu, Adobe InDesign edo besteren bat erabiltzen ez jakitekotan. Zertxobait zaila eman dezakeen arren, diseinu grafikoko software hau erabiltzen ikastea eta menderatzea erraza da. Gainerako Adobe “Creative Cloud” produktuen moduan, ez da doakoa baina hezkuntzarako beherapenak ditu.\nCorel Draw diseinu grafikoko beste programa bat da Adobe illustratorren antzeko bektoreekin lan egiteko erabiltzen da eta funtzio interesgarriak dituzten programa alternatiboak ditu. Adibidez, Corel Photo Paint Adobe Photoshop bezain profesionala ez den bertsio bat da, baina berdinerako balio du. Corel Drawren abantaila ikasteko eta erabiltzeko errazena den diseinu grafikoko programetako bat dela da. Software hau ez da doakoa, baina Adobe baino zertxobait merkeagoa da eta CorelDraw Home & Student Suite X8 deitzen den ikasleentzako bertsioak beherapenak ditu.\nGimp bikaina da diseinu grafikorako eta irudien tratamendurako, eta bere webgunearekin Scribusekin eta beste programa batzuekin batera haiek “Desktop Publishing Workflow” deritzotena osatzen dute, hau da, argitalpen digitalerako software libreko suite bat. Gimp Adobe Photoshopen estiloko aplikazio bat da, diseinatzaileek argazki digitalak eta eskaneatutako irudiak tratatzeko erabiltzen dutena. Gimp ere, Scribus bezala, software librea eta plataforma anitzekoa da. Lehenago aipatu ditugun ordainpeko aukerak –Corel Draw eta Adobe illustrator kasu- Windows eta Mac OS Xen deskarga daitezkeen bitartean, Gimp Linuxen ere eskuragarri dago. Bere webgunetik dokumentazio eta tutorial bikainetara sar gaitezke. Hizkuntza ugaritan daude hein batean software librea den aldetik eta garatzaile zein erabiltzaileen laguntzari esker. Laburbilduz, Scribusentzako osagarri paregabea da eta harrigarria da zein erraz erabiltzen den. Halaber, potentzia handiko tresna da, funtzionaltasun handikoa eta diseinu grafiko profesionalerako bikaina.\nOnline dauden aukeretako bat hautatu behar bada, hezkuntzarako bikaina den bat, Canvas aukeratuko nuke. Irakasle zein ikasleek erabil dezakete bai ikasgelan bai ikastetxeko proiektuetan, eta alderdi ekonomikoari eta funtzionalitateari erreparatuta egokiena da. Canvas, Madmagz eta Lucidpress maketazio lanetik abiatuta, hutsetik, PDF dokumentuak sortzeko gai diren tresnak dira. Aipatutako gainerako aukerak, hau da, Issuu, Yumpu eta Youblisher, aldizkari digitala soilik erabiltzaileak igotako PDF batetik abiatuta sor dezakete eta, beraz, funtzio zehatzagoa dute, eta prozesu sortzailera mugatzen dira maketazioaz ari bagara. Hortaz, Canvas garaile ateratzen da doako bertsioa hezkuntzako erabileretarako egokia baita, horretarako oso egokiak diren ezaugarri eta funtzioekin eta, beraz, gainerako aukerak baino abantaila gehiago ditu.\nSoftware tradizionaleko aukeren artean, argi eta garbi Scribus hautatzen dut maketatzeko eta diseinu grafikorako bere osgarria, Gimp. Arrazoiak online aukeretakoak dira, alegia, doakoak dira eta hezkuntzaren esparrurako funtzionalak. Horri software librearen altruismoa gehitzen badiogu, bere abantaila eta alderdi on guztiekin, ez soilik partikularrentzat baizik eta baita erakunde eta ikastetxeentzat ere, orduan apustua argia da, Scribus eta Gimp.\nAmaitzeko, online softwarearen eta software tradizionalaren artean aukeratu behar bada, kasuan kasuko baldintzen araberakoa izango da. Internetera konektatzeko arazoak dituzten ikastetxeek edo banda-zabalera txikia dutenek software tradizionalaren alde egin beharko lukete, nire ustez, Scribus edo Gimp aukeratu beharko lituzkete hainbat arrazoirengatik. Lehenik eta behin, plataforma anitzeko aplikazioak dira, eta jakin badakigu ikastetxeetan sistema eragile ezberdinak dituzten ordenagailu asko daudela. Jarraitzeko, alderdi etikoaz gain, software librea doakoa da eta ikastetxeetako diru-kutxentzat onuragarria da. Azkenik, bai Scribus bai Gimp ordainpeko aukerak bezain profesionalak dira haien funtzionalitate eta emaitzei dagokienez zein euskarri eta dokumentazioari dagokienez. Argi dago esparru profesionalagoetan zenbait ezaugarri eta funtzionalitateren falta hauteman daitekeela, Adobe illustrator eta bestelako tresna propietarioek garatuta dituztenak edo aukera aurreratuagoak eskaintzen dituztenak. Alabaina, hezkuntzaren esparruan, Scribus eta Gimp aukera bikainak dira eta kasu gehienetan ez da haien potentzial guztia baliatuko.\nInterneteko konexioarekin arazorik ez izatekotan, online tresnak oso egokiak dira egitekoak ikasgelan garatzeko jarduerak eta oso konplexuak ez diren proiektuak badira, eta hala izaten da kasu gehienetan. Lehenago esan dudan moduan, Canva oso egokia da prezioaren zein eraginkortasunaren aldetik. Doako bertsioak ere abantailak eskaintzen ditu eta nahikoak dira ikasleekin zein irakasleekin ikasturte osoan zehar lan egiteko eta ikastetxeko argitalpenak egiteko.\nErrealista izanik, praktikoena online tresnak eta tresna tradizionalak konbinatzea da, kasuan kasuko ikastetxearen egoeraren eta testuinguruaren arabera, esaterako, ikasleen etapa edukatiboa, ekipamendu informatikoa, sareak eta komunikazioak kontuan hartuta. Irakasle garen aldetik gure helburua era honetako praktiken bidez ikasleen sormena garatzea bada edo besterik Gabe ikastetxeko proiektuetan emaitza onak eskuratu nahi baditugu, sortzaileak izatea ezinbestekoa da. Maketatzea asmatzea da, gora Canvas + Scribus + Gimp.\nFrancis Alés, Leopoldo Queipo BHI (Melilla).\nGoiburuko irudiaren iturria: Gerd Altman (https://pixabay.com/photo-2007353/)\n2017 iraila 13, asteazkena 2017 abendua 14, osteguna\nInformazioa antolatzeko mapa mentalak erabiltzen\n12 urtarrila, 2016\tIKT tresnak\nMapa mentala diagrama bat da hitz gako edo ideia ardatz baten inguruan era erradialean lotu eta antolatutako hitz, ideia, ataza eta marrazkiak edo beste kontzeptu batzuk irudikatzeko erabiltzen dena. Mapa mentalak oso metodo eraginkorra dira informazioa atera eta memorizatzeko, eta oharrak jaso eta ideiak adierazteko era logiko eta sortzailea dira, hitzez hitz gai baten inguruko gogoetak kartografiatzean datzana. (iturria: Wikipedia).\n2016 urtarrila 12, asteartea 2017 iraila 18, astelehena\nEmaiozu buelta zeure klaseari eTwinning-en bidez\n18 abendua, 2015\tIKT tresnak\nOrain dela aste batzuk egin zen Madrilen Gaztelaniazko Irakasleen V eTwinning Topaketa: Proiekta ezazu eTwinning. Eman eta egin ziren ponentzia eta tailer guztien artean izan zen bat, metodologia hori hartzen ari den garrantziagatik eta duen hazkundeagatik, bereziki nabarmendu nahi duguna. Inmaculada Contreras irakasleak eman zuen tailerra da, “Flipped Classroom. Aprender dando la vuelta a la clase”\n2015 abendua 18, ostirala 2017 maiatza 4, osteguna\nIkasgelan eTwinning-en bidez programatzea\n23 azaroa, 2015\tIKT tresnak\nMugikorretako aplikazioak erabiltzea oso ohiko gauza da guretzat, eguneroko kontua. Ezin pentsatu dugu gure egunerokoan berehalako mezularitza bidez komunikatu gabe ibiltzea, etxetik irten aurretik nolako eguraldia egingo duen ez begiratzea edo trafikoaren egoera zein den, gure jarduera fisikoa monitorizatu gabe, edota horrenbesteko gogoa eta irrika sortzen digun jolasarekin entretenitu gabe.\n2015 azaroa 23, astelehena 2017 maiatza 4, osteguna\nInterneteko baliabideen erabilera ardurazkoa\nGuk geuk ere gogoeta egin beharreko eta gure ikasleak prestatu beharreko aspektuetako bat Interneten dauden baliabideak era egokian erabili beharra dugu, egileei eta argitaratuta daude lizentzia moduari zor zaien errespetuaren gaia. (more…)\n2015 azaroa 23, astelehena 2017 maiatza 25, osteguna\nIkaskuntza-komunitateetan antolatzea ez da gure garaiko kontu bat soilik. Konpartitzea beti izan da giza izaeraren parte. Pertsona pertsona denez geroztik beti antolatu izan da komunitateetan, bizirauteko, elkar hartu eta lanean jarduteko, ikasteko…\n2015 azaroa 23, astelehena 2017 iraila 18, astelehena\neTwinning buru-argitasuna eta adimena: Cacoo, eTwinning proiektuan diagramak txertatzeko\n25 abuztua, 2015\tIKT tresnak\nClaire Chevalier eta Ángel Luis Gallegok,eTwinning-en enbaxadoreak Frantzian eta Espainian eta latin irakasleak, Aurayko (Frantzia) Lycée Benjamin Franklin ikastetxean bata, eta Vegas Bajas de Montijoko BHIn (Badajoz) bestea, Cacoo tresna erabiltzen irakatsiko digute.\n2015 abuztua 25, asteartea 2016 otsaila 4, osteguna\nAsmamena eta talentua eTwinning-en: Emaze-n bidez egindako aurkezpenak\n6 abuztua, 2015\tIKT tresnak\nEmaze, aplikazio xumea aurkezpen txundigarriak egiteko\nÁngel Luis Gallegok, Extremadurako eTwinning-en enbaxadore eta IES Vegas Bajas de Montijo (Badajoz) ikastetxean Latin irakasle denak Emaze erakusten digu, lineako aurkezpenak egiteko tresna interesarria.\n2015 abuztua 6, osteguna 2016 otsaila 4, osteguna\neTwinning-eko proiektu bat Google Docs-en bidez planifikatu\n17 apirila, 2015\tIKT tresnak\neTwinning proiektu baten plangintza da proiektukidearekiko laneko lehen etapetan oinarrizko aspektuetako bat, eta hein handi batean mugatu eta baldintzatuko du proiektuaren koordinazioan eta emaitzetan arrakasta izango den ala ez. Juan F. Peñas Viso, CPEIP (HLHIP) San Babil (Nafarroa) ikastetxeko eTwinning Enbaxadore eta Lehen Hezkuntzako irakasle denak azaltzen digu nola heldu proiektuaren fase honi Google docs baliatuz.\n2015 apirila 17, ostirala 2017 maiatza 25, osteguna


Hizkuntza txikien bidez hezkuntza handi egiten | erritarrak | GAUR8\nHizkuntza txikien bidez hezkuntza handi egiten\nWikipedia edukiz betetzen aritzen diren mundu osoko hezkuntza arloko pertsonen topagune izan zen iragan asteburuan Donostia, elkartrukerako espazio. Molde askotako ekimenak antolatu ziren, aldebiko helburudun hausnarketari bide emanez: Wikipedia hezkuntzan txertatzea eta hezkuntzak Wikipedia aberastea.\nPasa den asteko ostiralean Donostiako udaletxearen atarian izandako jatorri ezberdineko pertsonen joan-etorriak zur eta lur utziko zuen seguruenik bertan gertatzen ari zenaren berri ez zuen oro. Sarrera-atea gurutzatzen zutenek, aterkiak plegatu eta harrera-mahaira jotzen zuten, ekitaldian izena eman zutela egiaztatzera. Bitartean, udaletxeko atondoan harrabots berezi bat sortu zen, ahots eta hizkuntza desberdinen joskerak eragindako ahozko nahaspila bat, asteburu osoan Donostiako eguratsean sumatu ahal izan zena. Euskal Wikilarien Kultur Elkarteak (EWKE) antolatutako “Wikimedia+Education 2019” konferentziaren irekiera ekitaldiaren zain zeuden 50 herrialde desberdinetatik etorritako 130 gonbidatuak. Irekiera ekitaldia ondorengo bi egunetan gertatuko zenaren gosegarri izan zen, konferentziako parte hartzaileek hitzaldiz, tailerrez eta elkartrukerako espazioz betetako asteburu frenetikoa baitzuten aurretik.\nWikipedia informazioa libreki trukatzeko plataforma izaki, konferentziak ere horixe bera zuen itu: Euskal Herritik kanpoko esperientziak bertara ekarri eta bertakoak mundura zabaltzea. Hezkuntza izan zuen ardatz ekitaldiak, eta, hain zuzen ere, hezkuntzan Wikipedia nola txertatu premisatik abiatuta ondu zituzten hausnarketak eta konpartitu esperientziak, askotariko gaien inguruko hizketaldiak izan baziren ere.\nIrekiera ekitaldiaren aurretik, konferentziaren antolatzaileak gora eta behera aritu ziren, lan eskerga eginez, eta asteburua igarota Tabakaleran GAUR8rekin elkartzean zuten neke-aurpegiek argi iragartzen zuten peto-urdinak gelditu gabe ibili zirela konferentziaren hasieratik amaierara. Hala ere, esfortzuak merezi izan zuela baietsi zuten Aiora Mujika eta Galder Gonzalez EWKEko kide eta konferentziaren antolatzaileek. «Gure helburua zen konferentzia baliatzea bi urteko prozesu honetan egindakoaren balantzea egiteko, ikasteko kanpoko esperientzia batzuetatik eta guk ere aurrera begira gure proiektua indartzeko», azaldu zuen Gonzalezek.\nOrain bi urte abiatu zuten proiektuak, izan ere, hezkuntza eta Wikipedia uztartzen ditu. Lakuaren finantziazioarekin jarri zuten martxan, eta egun Euskarazko Wikipediak duen proiektu garrantzitsuena da. Programaren izena luzea da (“Kalitatezko mila artikulu 12-16 urte bitarteko ikasleentzat”), baina bere funtsa egoki laburbildu du Aiora Mujikak: «2017an egin genuen hitzarmena Eusko Jaurlaritzarekin, eta ordutik bi gauza lotu ditugu. Batetik, begiratu genuen Heziberri curriculumaren arabera, zer eduki barneratu behar dituzten derrigorrezko hezkuntza amaitzen duten ikasleek, bukatzean zer jakintza izan behar dituzten jakiteko. Bestetik, Euskarazko Wikipediak zituen hutsuneak identifikatu genituen».\nHala, unibertsitateko ikasleekin aldebiko proiektua martxan jarri zuten. Alde batetik, ikasleak Wikipedia editatzeko trebatu zituzten, eta, bestetik, ikasleei unibertsitateko eduki akademikoak barneratzeko molde desberdin bat eskaini zieten, Euskarazko Wikipedia eduki berriekin jantziz. Hezkuntza proiektuak emandako emaitzak nabariak dira. «Bi urteotan 2.000 ikasle inguruk hartu dute parte egitasmoan eta bi milioi hitz baino gehiago idatzi dituzte, Euskarazko Wikipediaren edukien %5», zehaztu du Gonzalezek.\nBadago uste zabaldu bat, hala ere, esaten duena Wikipedia ez dela hezkuntzarekin bateragarria, fidagarria ez izanagatik. Horregatik, irakasle askok Wikipedia erabiltzea debekatzen diete ikasleei. Alabaina, badago egitate bat, Gonzalezek mahai gainean jarri duena: «Kataluniako Unibertsitate Irekian egindako ikerketa batek demostratzen zuen ez bakarrik ikasleek, irakasleek ere erabiltzen dutela, eta esaten zuten Wikipedia unibertsitatearen pornoa dela, inork ez dizu esango kontsumitzen duela, baina denek erabiltzen dute».\nKonferentziara profil oso ezberdineko jendea agertu zen; batez ere, hezkuntza munduan eta hizkuntza gutxituen arloan dihardutenak. Guztiek izan zuten EWKE egiten ari denaren berri, are, askok miresmenez begiratzen diote Euskal Herriko Wikimediari. Euskara hizkuntza txikia izanagatik ere, euskarazko edukiek badute tokia nazioarteko plataforma horretan. Artikulu kopuruan 40. hizkuntza dela euskara azaldu zuen Galder Gonzalezek. «Hizkuntza aktibismoagatik da. Izan ere, begiratzen badugu Wikipediako editore kopurua mila hiztunekiko, galesa, euskara edo asturiera bezalako hizkuntzak dira lehenak, hizkuntza gutxituak guztiak ere».\nHala, ekitaldiaren «plus» bat izan zen, Mujikaren arabera, euskara izatea erabilitako hizkuntzetako bat, Wikimediaren inguruan egin diren gainontzeko nazioarteko ekitaldietan ingelesa izan baita hizkuntza bakarra. Konferentziari amaiera emateko, Korrikarekin bat egitera irten ziren kalera.\nArgentinako diktadura, komunitatean idatzita\nLuisina Ferrantek Wikimedia Argentinako Hezkuntza eta Giza Eskubideak atala koordinatzen du. Eskoletarako eta unibertsitateetarako eduki akademikoa sortzen du talde horrek, «bereziki giza eskubideen urraketak eta Argentinako azken diktadura militarrari buruzkoak», azaldu du. Bestalde, Argentinako irakasleei kurtsoak ematen dizkiete, Wikipedian editatzen ikas dezaten eta jakintza hori ikasgeletara eraman dezaten. «2014an ekimena martxan jarri genuenetik, 700 ikasle baino gehiagok egin dute kurtsoa eta 1.000 artikulu baino gehiago hobetu dituzte dagoeneko gaztelerazko Wikipedian», esplikatu du Ferrantek.\nEskoletan zein unibertsitateetan Wikipedia editatzen irakasteaz gain, «Wikipedia irakurtzen» ere irakasten dute Argentinan. Era berean, proiektuaren helburua da «esparru akademikoan Wikipedia ez dadila ikusi etsai modura, baizik eduki librea sortzeko baliabide gisa».\n«Wikipedia bizirik dagoen organismo bat da. Beharrezko baliabide bat, eta une oro duzu berau hobetzeko askatasuna. Gainera, atzetik dagoena komunitate bat da, ez ordaintzen dizun nagusi bat. Uste dut hori dela garrantzitsuena», esan du Ferrantek.\nHemeretzi bide, Taiwaneko aniztasuna bultzatzeko\nTaiwan «kultura anitzeko» herrialdea da, hala diote Huang Chi-ping eta Lim Siu-theh irakasleek. Cheng-chi Unibertsitateko Azterketa Aborigenen Zentroan lan egiten dute, Taiwaneko hizkuntza gutxituei bultzada emateko helburuarekin. Wikipedia ere horretarako baliatzen ari dira.\nWikipediak hemeretzi hizkuntza gutxitu –txikienak 500 hiztun ditu, handienak 200.000– onar ditzan lanean ari dira, frogatu behar baita egiaz hizkuntza horiek gaur egun ere erabiltzen direla. Bada, horietatik hiru hizkuntzak «ia-ia» lortu dute dagoeneko informazio libreko sarean Wikimedia orria izatea. «Taiwanen, populazioaren %2 soilik da aborigena, eta, komunitate horren barruan, 16 tribu daude», azaldu du Lim Siu-theh irakasleak.\nZailtasunak zailtasun, pozik daude Cheng-chi Unibertsitateko Azterketa Aborigenen Zentroko bi irakasleak, herrialdeko «politika asko aldatu» baita azkenengo 30 urteetan eta «ikerketarako diru gehiago jartzen ari baita Gobernua». «Orain, ikasleek hezkuntza elebiduna jaso behar dute derrigorrez», azaldu du Huangek.\nHala ere, ohartarazi dute aldaketak «oso geldoak» direla eta Wikipedian aktiboki parte hartzen ari direla, «hizkuntzok poliki-poliki gara daitezen eta indarra har dezaten».\nGalesez historia idatziz, Galesko identitatea eraiki\nMundua kolorez josita dago eta Gales kolore horietako bat da», nabarmendu du Robin Orwain Wikimedia Wales-en arduradunak. Kolore hori zaintzeko lanean dabil Wikipedian, uste duelako garrantzitsua dela «Galesen historia guk geuk idaztea, ez beste inork».\n«Elkarbanatzea» maite du berak, eta badaki arriskutsua dela munduko hizkuntza txikiak «sistemaren» esku uztea. «Beraz, bila badezakegu beste moduren bat gure identitatea sendotzeko, egin dezagun. Wikipedia horretarako tresna da niretzat», dio irribarrez.\nGalesera zabaltzeko grina dauka Orwainek, eta horretarako ere baliagarria zaio informazio libreko plataforma. «Ikasle gazteak Wikipedian informazioa bilatzen ari dira, eta behar dute informazio hori galeseraz izan», aldarrikatu du.\nGainera, nabarmendu du «mundua oso azkar mugitzen dela», eta liburu batean argitaratutakoak aise «fosilizatzen» direla. Wikipedian ez da hori gertatzen, ordea: «dinamikoa da».\nEuskarazko Wikimediak egiten duen lana «inbidiaz» begiratzen du galestarrak. «Hiztun kopuru antzekoa daukagu, baina euskaraz galesez baino hiru aldiz artikulu gehiago daude, wikilari gehiago daude-eta Euskal Herrian. Beraz, etorri naiz zuengandik ikastera».


(«Suezko kanal» orritik birbideratua)\nSuezko kanala satelite irudian\nSuezko kanala (arabieraz ق ناةالسويس Qanāt al-Sūwais) Afrika eta Asia banatzen eta Mediterraneoa eta Itsaso Gorria batzen dituen ubide artifiziala da. Egipton dago eta, Mediterraneoko Port Said eta Itsaso Gorriko Suez lotzen dituen 163km luze da, Europatik Asiara doazen itsasontzientzako laguntza handia da, ez baitute Hegoafrikatik pasa beharrik.\n1881eko marrazki bat\nEraikuntza 1859ko apirilaren 25ean hasi zen, Ferdinand de Lesseps arkitektoaren agindupean eta 1863ko abenduaren 29an inauguratu zuten; Giuseppe Verdik Aida opera prestatu zuen egun hartarako. Garaiko agintari egiptoarren oniritzia izan zuen eta Egiptok akzioen %40a zuen, geratzen zena 21.000 frantses artean banatzen zelarik.\n1956ko uztailaren 26an Gamal Abdel Naser Egiptoko presidenteak nazionalizatu egin zuen, Asuango urtegia egiteko dirua behar baitzuen. Frantzia eta Erresuma Batuak akzionista handienak ziren eta onura handiak ateratzen zituzten petrolio ustiapenetik. Horregatik, suminduta, eskualdea inbaditzen saiatu ziren Israel inguruan, porrot handia jasanez. Egiptoren zigorrak ez zuen itxaron eta 40 ontzi hondoratu zizkien, kanalean blokeoa ezarriz.\n1957an NBEk Israel eta potentzia europarrak atzera egitera lortu zuen eta kanala berriro ireki zuten. Orduz gero, Naserrek administratu zuen Egipto eta Israelen arteko 1967ko Sei Eguneko Gerrara arte. 1956an itxi zen eran blokeatu zen oraingoan ere, ontziak hondoratuz.\n↑ Euskaltzaindia, Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia, http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0164.pdf Ikus, gainera [aldatu]\n"http://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Suezko_kanala&oldid=3815389"(e)tik eskuratuta\tKategoriak: UbideakEgiptoko geografia\tNabigazio menua\nOrrialdearen azken aldaketa: 10:00, 3 maiatza 2013.


Arropa zuritzea - Almadías de Navarra\nLatsatu ondoren, etxean bokata edo gobada egiten zen, hau da, errautsaz eta ur beroaz arropa zuritzea. Horretarako, lehenik, xukadera baten gainean zumezko saski bat paratzen zen (lehenago zurezkoa eta geroago zinkezkoa izan zena); gero, arropaz bete, trapu batez estali eta gainean errautsa jartzen zen; eta azkenik, ura isurtzen zen.\nErrautsa mendeetan erabili da arropa zuritzeko. Horrek badu bere zergatia. Ur beroa errauts gainera isurtzean sodio eta potasio karbonatoak disolbatu eta erauzi egiten ditu, ondoren horiek traputik iragazi eta arropara zabaltzen dira.\nOraindik ez da asmatu gure amonen teknika hark adina zuritzen duen lixiba edo produkturik.


Inkestak - Community Polls\nCommunity Polls Joomla-ko galdeketak sortzea eta galdeketetan botoa ematea erabiltzaileei baimentzen dieten osagaia da. Beste galdeketa batzuetako osagaiak ez bezala, Komunitatearen zundaketak baimenduko du erabiltzaileei bere aurreko partearengako galdeketak berez sortzea. Eta berezia egiten du hirugarrenekiko beste osagaiekin guztiz txertatua dagoelako eta sare sozialak haiek guztiak kutxaren eskuinetara.\nKomunitatearen Galdeketa ezaugarriak hemen daude:\n✔ Joomla 1.7\n✔ Edonon galdeketak: Galdeketak YouTube ® bideoak bezala partekatzea baimentzen du erabiltzaileei.\n✔ Ajax Bozketa: galdeketan botoa ematea orrialdea eguneratu gabe.\n✔ Emaitzen Bistaratzea murriztea: Joomlako erabiltzaileetako taldeetako aukeraketa baten bistaratze emaitzak murriztu daitezke.\n✔ Hainbat galdeketa tipo: aukeraketa botoiak bakarrik, aukeraketa anizkuneko kontrol laukiak, erradioa aukeraketa anizkuneko sarearen zundaketak.\n✔ Jardueren gainean neurrira egindako baimena: aukeratzea galdeketa nori egin nahi duen, galdeketetan edo kudeaketa-zundaketetan botoa ematea. Gonbidatuak, erregistratutako erabiltzaileak edo beste edozein akzio desberdin egiteko erabiltzaileetako edozein talde baimentzea.\n✔ Grafiko anizkunak: barra-grafikoak edo Pie-cum-grafiko barra edo Google elkareragile teknologia grafikoetan Pie-cum-grafiko barra aurreratu artean aukeratzea.\n✔ Kategoriak: Bere galdeketak antola itzazu hainbat kategoriatan.\n✔ Komunitatearen laguntza: JomSocial eta Ukimen boteretsuan txertatutako osagaia.\n✔ Sare sozialak: Tweet jarduera Twitter-erako galdeketa.\n✔ Erabiltzailearentzako euste-puntuak: Zure erabiltzaileak saritzen ditu sortzea eta galdeketetan userpoints-a laguntzarekin botoa ematean. Alfa erabiltzaile-puntuak eta JomSocial erabiltzailea Puntuak bateragarriak dira.\n✔ Avatar laguntza: JomSocial ukitua, Poderoso, Community Builder, Kunena, Alfa erabiltzaile puntuak daude hemendik aurrera jasanda.\n✔ Iruzkinetarako laguntza: Bilaketa-tresnak orrialdeak egunero gaurkotzea. Iruzkinen laguntzarekiko galdeketetako bere bilaketa-tresna adiskidetsua egitea. JComments eta JomComment (Joomla 1.5 soilik) dira bateragarriak.\n✔ Txantiloi anizkunak: bere lekuaren irudiarekin bat etor daitezen laguntza txantiloiak orrialdeak neurrira egiteko. Bi txantiloi eder elkar aurkitzen dira elkartuta.\n✔ Galdeketa nabariak: Bere aukera gogokoenak marka itzazu aurkezten den moduan.\n✔ Galdeketa Iradokizunak: Bere gustukoena eta nabigazio errazeko erlaitzetako galdeketarik erabilgarrienak erakustea. Azken galdeketak, Autorearen zundaketak, galdeketa erlazionatuak, uneko galdeketak, lehen galdeketa bozkatuenak prest daude hemendik aurrera.\n✔ Moderatzaile galdeketak: Galdeketa moderatzaileak erabiltzaileek bidalita. Ikuskatzea eta hautestontziak onartzea zure administratzaile taula barruan.\n✔ IP jarraipenak: Backend-eko IP helbideen jarraipena.\n✔ Boto anizkuneko murrizketa: Boto anizkuna cookieengatik, IP helbideengatik edo biengatik murriztea.\n✔ SEF URLs laguntza: Adiskidetasun orrialdeetako bilaketa tresna egin ezazu adiskidetasun url-ekin. Joomla SEF núcleo, Ace SEF, sh404sef JoomSEF, bateragarriak dira.\n✔ Ausazko Galdeketa Modulua: galdeketak erakusteko erabilgarria den osagarria (ausazko galdeketak hautestontzietan edo erabiltzaileak aukeratuta) zure webguneko edozein lekutan.\n✔ Azken galdeketa bozkatuenen modulua: azken galdeketetako zerrenda erakusteko den beste osagarri bat eta boto gehiengoa jaso duena.\n✔ Denboran mugatutako galdeketak: botoa soilik baimentzea posible da denbora jakin batean.\n✔ Erabiltzaile mugaturiko galdeketak: Erabiltzaile batek sortutako galdeketetako kopurua mugatzea. Erabilgarria izango litzateke galdeketen kalitate txikiena saihesteko.\n✔ Posizio-Moduluan eraikita: Osagaian osatutako moduluen posizio kopurua jasaten du. Iragarkiakerakusteko tresna edo beste edozein modulu.\n✔ Bozken aurre ikuspegia: Aukera konfiguragarriak, aurreko bista hauteskunde-bozketa baino lehen lortzea baimentzen du.\n✔ Estatistika orokorrak: Osagaiaren jarduera analizatzeko plataforma oso ona. Estatistika erabilgarri asko ematen ditu taulekin eta grafikoekin.\n✔ Pisu arina: Akatsik gabe lan errendimendurako optimizatuta, edozein motatako web ostatatze kontuentzako zerbitzari gama baxuetarako ere perfektua.\nEta askoz gehiago kutxaren ezaugarrietan. Distantzia klik batzuetara dago soilik. Orain izena eman ezazu Joomla-ren galdeketetarako osagairik esanguratsuenak lortzeko.\n✔ Módulos Addon / Plugins.\n✔ Ausazko galdeketa-modulua.\n✔ Bozkatuenak azken galdeketetan, galdeketa-modulua.\n✔ Bilaketako Joomla Plugina.\n✔ Alfako erabiltzaile Plugin puntuak.\n✔ Profiletako JomSocial galdeketa Pluginak.\n✔ JComments pluginak.\n✔ JomSocial plugin puntuak (osagai nagusian sartuta).\n✔ sh404sef plug-in.\n✔ JoomSEF plug-in.\n✔ AceSEF plug-in.\nLocated in: Inkestak


1851.urteko Apirilaren 13an jaioa (“Txalkorkoa” etxean, “Txalorra” geitzizena hartu zuelarik) eta 1.934. urtean Madrilen hil zen. “Self made man”-aren exenplu izan zen (hombre hecho a sí mismo) Madrileko aldizkari batek titulatu zuen bezala bere heriotzean. Mendarorekiko zuen amodioagatik gidatuta, bere ondarea inbertitu zuen eta bere izpiritu filantropikoa herriaren alde aplikatu zuen.\nJatorriz apala, bere aitaren bigarren ezkontzaren semea, Salvatierra (Agurain) eta Sasiolan frantziskotar fraileeekin “morroi” izan zen, erderaz hitzegiten ikasi zuelarik. 2. Gerratean karlistar taldera deitu zuten, eta utzi zituen Madrilera joateko, bitxidenda bateko langile sartu zelarik. Mugitua eta azkarra, ogibide hori ikasi zuen, aurreztutako diruarekin bere negozioa zabaldu zuen arte bertan.\nEz zuen inoiz bere “txoko”-a ahaztu, guztiz kontrakoa. Mugitua, esaten dugun bezala, bere negozioaren onurak Mendaron inbertitu zituen: XX mende haseran Gabiola burdinola erosi zuen, bere makinaria elektrifikatzen du, Mendaroko lehen zentral hidroelektrikoa eraikiz, Irabanetako kobazulotik doan lur-azpiko erreka argituz, eta 1.100 metroko kanala eginez. Fabrika hau (“Fabrica Vieja”) txikia geratzen da, 1.924an irin-fabrika berria eraikitzen du estazio ondoan, garaiko makineriarik berrienarekin, Suizatik ekarria (“Daverio”). Hortarako gaitasun gehiagoko zentral hidroelektrikoa eraiki behar du, Altzolan eraiki zuelarik, Deba ibaiaren ondoan. Zenbait baserrietarako bidea uholdeen ondorioz kaltetzean, zubi bat eraikitzen die, hormigoiz eginiko lehen zubia zelarik Gipuzkoan (autopistako obra egin zenean puskatu zena). Baina etorkizunerako zuen grin hori ez da hor bukatzen, irin fabrika honentzat estatuko lehen kamioi diesela erosten bait, Mercedes bat, Alemaniatik ekarri zelarik errepidez.\nIrin aktibitate honekin batera, zerealak, babak eta olioen salmenta handizkakoa ere garatzen du. Garai hartan, eta herrian banketxerik gabe, irin fabrika batzutan herriko banketxe gisa erabili zen, herritarrek uzten zizkieten diruak gordez.\nNekazal munduarekiko zuen erakarpenagatik ere, Mendaron ipini zituen zenbait nekazaritza eta abeltzaintzako ustiakuntza, Alderdi-Ederreko bere finkan, eredu gisa hartu nahi zituelarik hauek. Garai hartarako behitegi berri bat sortuz, behin arraza mota onenekin eta zezenekin.\nMendarorentzat zuen amodioa dela eta, eta kultura eta biztanleen bizitza hobetzeko bere lan filantropikoan adierazten da, kapitalak utziz eta energia elektrikoa emanez zenbait industriari, bere ganadutegi herriko arraza hobetzeko erabili zuelarik, nekazal azoketan bertako baserritarrei lagunduz etab. Baina batez ere bere interesagatik gogoratzen zaio eta Mendaroko ikastoletan izandako eskuzabaltasunagatik: Azpilgoetako eskola eraikitzen lagundu zuen (1.915) eta Garagartzako eskola egin eta eman zuen dohainik (1.933), ereduzko eraikuntza, erreztasun guztiak ipiniz, urrutiko baserrietatik etortzen ziren ikasleentzako ere sukaldea ipiniz. Baina guzti honekin gustora ez, eta eskola emateko baldintza batzuk ezarri zituen, bere izpiritu ireki eta laikoa antzematen zirelarik, gure garaietako aitzindari. Mendarori eskeinitako kale bat dauka, bere azken irin-fabrika egon zena, orain gutxi bota dena.


Aurrekoa Abuztuak 14 Ostirala Hurrengoa\nAbuztuak 14 • 10:00 • Euskaraz\nAbuztuak 14 • 11:00 • Katalunia plaza (Gros-Ulia) Festak\nJolas eta kirol-tailerrak, rugby eta saskibaloia (kontaktu fisikorik gabe) 8 eta 12 urte bitarteko haurrentzat Katalunia plazan.\nAbuztuak 14 • 17:00 • Trinitate plaza (Parte Zaharra) Festak\nTxirri, Mirri eta Txiribitonek azkeneko "Dantzan" eta "Erromirria" ikuskizunen arrakasta ona ikusita, bide beretik Zoro Gaitezen obra sortu dute. Antzerkia, komedia, palazotza eta dantza, baina batez ere martxa uztartzen dituena. Taldearen betiko kantak abestuko dituzte, "Paristik Natorren", "Txirri, Mirri eta Txiribiton", "Altza Pelipe", etab. Bihurrikeriak ere ez dira faltako!\nAbuztuak 14 • 12:30 • Kursaaleko Zurriola terraza. (Erdialdea) Festak\nParte-hartzaileak: Andoni Egaña, Julio Soto, Nerea Elustondo eta Izarne Zelaia. Gai-jartzailea: Unai Elizasu.


Labuan, Malaysia merkatari kontua | Merkatarien kontuen zerbitzuak\nEtxea Enpresa eratzea Jurisdikzioak Labuan, Malaysia Merkatari kontua linean\nLabuan Merkatari Kontuaren zerbitzu kuotak\nLabuan-en eskakizun eta baldintzekin, PayCEC Merkatari Kontua Jurisdikzio honetarako gomendatzen da, ondorengoak Paypal, Firstdata dira.\nLabuan konpainiek abantaila dute beste banku batzuetako merkataritza kontua Bankuekin aplikatuz, hala nola Private Pacific Bank (Vanuatu), MauBank eta BankOne (Mauritius), Heritage Bank eta Caye Bank (Belize)\nEnpresa sortu Labuan\n"Labuan" oinarritutako enpresek Merkatari Kontua erregistratzeko aukera ugari dituzte. Eragiketa, mantentze eta kontrol erraza, konfidentzialtasun eta anonimotasun maximoa ditu. Merkatari kontuaren erregistro prozesua ahaztu gabe, azkarra, erraza eta kostu eraginkorra da\nPayCEC-ek ordainketa-soluzioen bazkideen sare zabala ez ezik jurisdikzio horretakoa da, baina baita Labuan negozioak nazioarteko erakundeetako merkatari-kontuak nazioarteko ekonomian sartzeko zerbitzuak eman eta ahalmena eskaintzeko ere. Jurisdikzio honetarako PayCEC merkantzia-kontua gomendatzen da, Paypal, Firstdata\nBezero bat hautagarria bada - Labuan konpainiek abantaila dute beste banku batzuetako merkataritza kontua Bankuekin (Private Pacific Bank (Vanuatu)), MauBank eta BankOne (Mauricio), Heritage Bank eta Caye Bank (Belize) bezalako bankuekin.\nLabuan Merkatari Kontuaren ezaugarriak\nOrdainketa-fluxu leunak Labuan enpresetarako\nNazioarteko txartel prozesadoreak (VISA, MASTER, AMEX, JCB, UNION) moneta ugari dituztenak (GBP, AUD, SGD, USD, EURO, HKD ..) erabilgarri.\nOrdainketa anitzeko metodoak (Lineako pasabidea, MOTO ordainketa, mPOS, etab ...)\nGaratzaileentzako PayCEC-Expansion Toolkit eguneratua\nCheckout azkarra, atariko interfaze pertsonalizagarria.\nBultzatu zure negozioa gure merkatari kontuen zerbitzuekin\nIndustriaren erritmo bizkorrarekin bat egiteko, negozio erabakiak azkarragoak izatea segurtasun modu bat bermatzea ezinbestekoa da. PayCEC-ek aukera ematen du:\nTresna analitikoen bidez denbora errealeko datuetatik aipatutako estatistikak\nLuzapen eguneratua munduko joerari erantzuteko.\nKarga guztiak leku bakarrean bistaratzen dira (ordainketa mota / arrisku maila / herrialde / ordutegi eta moneta desberdinetan)\nEnpresen kudeaketarako tresnak, taulak eta grafikoa dituen arbela\nHartu salmenta bolumen hobea terminal birtualarekin\nMugaz haratago doazen askotariko negozio plataformak\nEz da izapiderik, ezkutuko kuotarik eta PCI betetze prozedura nahasketarik\nOrdainketak segundo batean onartzen dituzten plataformak.\nTasa lehiakorra, saltzailearen deskontu tasa argiarekin\nPertsonalizagarria den Checkout Gateway\nSegurtasuna maila altuan mantentzen da. Datu tokenizazioarekin babestuta\nArriskuen kudeaketa denbora errealean arriskuak kudeatzeko tresnak eta iruzurraren aurkako jarraibideak ahalbidetzen ditu\nLortu Labuan kontua 5 minutu eskasera.\nLaguntza teknikoa beti dago eskuragarri, PayCEC merkatari kontua da zure aukera.\nBidali ZUZENEKO kontuaren eskaera inprimaki aktiboa linean betez.\nPayCEC-ek zuri laguntzeko informazioan oinarrituko da.\nArbelaren urrats sinpleen bidez, ordainketa zure bankuko kontura egun gutxiren buruan egingo da.


abuztua | 2008 | Nafar periferiatik\n2008(e)ko abuztuaren 31a\nOporrak beti apur\nOporrak, lan-pilak kargatzeko, omen. Baina azken opor-egunean, pilatu lanaren errutina-errotak apurtuko ez ote zaituen beldur zaude.\n2008(e)ko abuztuaren 14a\nEpel zarelako, eta ez bero ez hotz, epela etzunen duzu ene ahotik.\n2008(e)ko abuztuaren 13a\n% 100ean bentzutu zuten. Konbentzitu, hirurogeita hamar negu ondoren, % 40 baizik ez.\n2008(e)ko abuztuaren 12a\nGalileoren bigarren aurkikuntza handia: ez zuela berak zertan usteldu kartzelan, lurrak bere ardatzaren eta eguzkiaren inguruan mugitzen jarrai zezan.\n2008(e)ko abuztuaren 10a\nBere antzeko, bere irudiko…\nBere neurriko Jainkoa sortu ondoren, bere Jainkoaren neurrikoak moldatu nahi ditu gizaki guztiak.\n2008(e)ko abuztuaren 9a\nHizkuntza hura berandu heltzen zen gaurkotzeko behar historiko guztietara. Horretan al zetzan, beharbada, haren azken itxaropena: berandu ere heltzean hizkuntza guztien holokaustoaren egunera?\n2008(e)ko abuztuaren 8a\nGalderak, beti, erantzunak baino garrantzitsuagoak. Alta, armek errepresioari, zuzenbide estatuak terrorismoari, biek elkarri erantzun. Hasiko balira elkarri galdezka?\n2008(e)ko abuztuaren 7a\nFedea jakin minaren ondorio bat izaten hasi zen. Laster bihurtu zuten ezagutzaren aurreko babesgarri, eta ezpata, eta su.\n2008(e)ko abuztuaren 6a\nJakinduria handiarekin jokatu zuten ezagutzaren kontra.