Sarong Diosnon na Pagmansay sa Buhay | Itinotokdo kan Biblia\nIni daw an Katuyohan nin Dios?\nKAPITULO 1 Ano an Katotoohan Manongod sa Dios?\nKAPITULO 2 An Biblia—Sarong Libro na Gikan sa Dios\nKAPITULO 3 Ano an Katuyohan nin Dios Para sa Daga?\nKAPITULO 4 Siisay si Jesu-Cristo?\nKAPITULO 5 An Pantubos—Regalo nin Dios na Nakakalabi sa Gabos\nKAPITULO 6 Haen an mga Gadan?\nKAPITULO 7 An Tunay na Paglaom Para sa Saindong Nagadan na mga Namomotan\nKAPITULO 8 Ano an Kahadean nin Dios?\nKAPITULO 9 Nabubuhay Na daw Kita sa “Huring mga Aldaw”?\nKAPITULO 10 An Espiritung mga Linalang—Kun Paano Sinda Nakakaapektar Sato\nKAPITULO 11 Taano ta Tinotogotan nin Dios an Pagdusa?\nKAPITULO 12 Pamumuhay sa Paagi na Nakakapaogma sa Dios\nKAPITULO 13 Sarong Diosnon na Pagmansay sa Buhay\nKAPITULO 14 Kun Paano Gigibohon na Maogma an Saindong Buhay Pampamilya\nKAPITULO 15 Pagsamba na Aprobado nin Dios\nKAPITULO 16 Manindogan Kamo Para sa Tunay na Pagsamba\nKAPITULO 17 Rumani sa Dios Paagi sa Pamibi\nKAPITULO 18 An Bautismo Asin an Saindong Relasyon sa Dios\nKAPITULO 19 Magdanay sa Pagkamoot nin Dios\nAPENDISE An Ngaran nin Dios—An Paggamit Asin Kahulogan Kaiyan\nAPENDISE Kun Paano Isinabi kan Hula ni Daniel an Pagdatong kan Mesiyas\nAPENDISE Si Jesu-Cristo—An Ipinanugang Mesiyas\nAPENDISE An Katotoohan Manongod sa Ama, sa Aki, Asin sa Banal na Espiritu\nAPENDISE Kun Taano ta Dai Naggagamit kan Krus sa Pagsamba an Tunay na mga Kristiano\nAPENDISE An Pamanggihan kan Kagurangnan—Sarong Selebrasyon na Nagtataong Onra sa Dios\nAPENDISE “Kalag” Asin “Espiritu”—Ano Man Nanggad an Kahulogan kan mga Terminong Ini?\nAPENDISE Ano an Sheol Asin Hades?\nAPENDISE Aldaw nin Paghokom—Ano Iyan?\nAPENDISE 1914—Sarong Makahulogan na Taon sa Hula kan Biblia\nAPENDISE Siisay si Miguel na Arkanghel?\nAPENDISE Pag-aram Kun Siisay an “Dakulang Babilonya”\nAPENDISE Namundag daw si Jesus sa Bulan nin Disyembre?\nAPENDISE Maninigo daw Niatong Selebraron an mga Kapiestahan?\nBASAHON SA Acholi Afrikaans Albanian Aleman Amharic Arabic Armenian Assamese Ateso Australian Sign Language Aymara Bambara Baoule Basque Bengali Bicol Bislama Bissau Guinean Creole Boulou British Sign Language Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuukese Chuvash Cibemba Costa Rican Sign Language Croatian Czech Dangme Danish Drehu Dutch Ecuadorian Sign Language Efik Español Estonian Ewe Faroese Fijian Filipino Sign Language Finnish Finnish Sign Language French Sign Language Ga Galician Garifuna Georgian German Sign Language Greenlandic Griego Guarani Gujarati Gun Guna Haitian Creole Hapon Hausa Hebreo Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Hungarian Sign Language Iban Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Ingles Isoko Italiano Japanese Sign Language Jula Kabyle Kalenjin Kannada Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kongo Konkani (Roman) Korean Sign Language Koreano Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lamba Laotian Latvian Lhukonzo Lingala Lithuanian Low German Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mapudungun Marathi Marshallese Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mende Mexican Sign Language Mingrelian Miskito Mixe Mixtec (Guerrero) Mizo Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Ngangela Niuean Norwegian Nuer Nyaneka Nyungwe Nzema Oromo Ossetian Otetela Otomi (Mezquital Valley) Palauan Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Ponapean Portuguese Portuguese (Portugal) Pranses Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Chimborazo) Rarotongan Romanian Rotuman Runyankore Ruso Russian Sign Language Rutoro Samoan Sango Saramaccan Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tajiki Tamil Tandroy Tankarana Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Tuvinian Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Arabic) Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Venezuelan Sign Language Vezo Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wolaita Wolof Xhosa Yapese Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri) Zimbabwe Sign Language Zulu\nSarong Diosnon na Pagmansay sa Buhay\nAno an pagmansay nin Dios sa buhay?\nAno an pagmansay nin Dios sa aborsion?\nPaano niato ipinapaheling an paggalang sa buhay?\n1. Siisay an naglalang kan gabos na buhay na bagay?\n“SI Jehova sa katotoohan iyo an Dios,” an sabi ni propeta Jeremias. “Sia iyo an nabubuhay na Dios.” (Jeremias 10:10) Dugang pa, si Jehova Dios an Kaglalang kan gabos na buhay na bagay. Sinabi saiya kan langitnon na mga linalang: “Linalang mo an gabos na bagay, asin huli sa saimong kabotan an mga iyan naglataw asin nalalang.” (Kapahayagan 4:11) Sa sarong awit nin pag-omaw sa Dios, si Hadeng David nagsabi: “Yaon sa saimo an burabod nin buhay.” (Salmo 36:9) Kun siring, an buhay sarong regalo na gikan sa Dios.\n2. Ano an ginigibo nin Dios tanganing susteniran an satong buhay?\n2 Sinususteniran man ni Jehova an satong buhay. (Gibo 17:28) Sia an nagtatao kan kakanon na kinakakan ta, kan tubig na iniinom ta, kan aire na hinahangos ta, asin kan daga na iniistaran ta. (Gibo 14:15-17) Ginibo ini ni Jehova sa paaging nagpapagayagaya sa buhay. Alagad tanganing lubos na maogma sa buhay, kaipuhan niatong manodan an mga ley nin Dios asin kuyogon iyan.—Isaias 48:17, 18.\nPAGPAHELING NIN PAGGALANG SA BUHAY\n3. Paano minansay nin Dios an paggadan ki Abel?\n3 Gusto nin Dios na magkaigwa kita nin paggalang sa buhay—niato sagkod kan iba. Halimbawa, kaidtong kaaldawan ni Adan asin Eva, an saindang aking si Cain naanggot na marhay sa saiyang nguhod na tugang na si Abel. Pinatanidan ni Jehova si Cain na an saiyang kaanggotan puedeng sumagkod sa paggibo nia nin magabat na kasalan. Dai inintindi ni Cain an patanid na iyan. ‘Sinalakay nia si Abel na saiyang tugang asin ginadan sia.’ (Genesis 4:3-8) Pinadusahan ni Jehova si Cain huli sa paggadan nia sa saiyang tugang.—Genesis 4:9-11.\n4. Sa Ley ni Moises, paano idinoon nin Dios an tamang pagmansay sa buhay?\n4 Pakalihis nin rinibong taon, si Jehova nagtao nin mga ley sa banwaan nin Israel tanganing tabangan sindang paglingkodan sia sa maaakong paagi. Huling an mga ley na ini itinao paagi sa propetang si Moises, iyan kun beses inaapod na Ley ni Moises. An sarong kabtang kan Ley ni Moises nagsabi: “Dai ka mangadan.” (Deuteronomio 5:17) Ipinapaheling kaini sa mga Israelita na pinapahalagahan nin Dios an buhay nin tawo asin na dapat na pahalagahan nin mga tawo an buhay nin iba.\n5. Ano an maninigong pagmansay niato sa aborsion?\n5 Kumusta man an buhay nin aki na nasa matris pa? Bueno, segun sa Ley ni Moises, sala an pagpangyaring magadan an omboy na nasa matris kan saiyang ina. Iyo, dawa an siring kaiyan na buhay mahalagang marhay para ki Jehova. (Exodo 21:22, 23; Salmo 127:3) Nangangahulogan ini na sala an aborsion.\n6. Taano ta dai kita maninigong maongis sa satong kapwa tawo?\n6 Kaiba sa pagkaigwa nin paggalang sa buhay an pagkaigwa nin tamang pagmansay sa satong mga kapwa tawo. An Biblia nagsasabi: “An lambang naoongis sa saiyang tugang paragadan, asin kamo nakakaaram na mayo nin paragadan na igwa pa dian sa saiya nin buhay na daing katapusan.” (1 Juan 3:15) Kun gusto niato nin buhay na daing katapusan, kaipuhan na biyo niatong haleon sa satong puso an ano man na pagkaongis sa satong kapwa tawo, huli ta an pagkaongis iyo an ginigikanan kan kadaklan na kadahasan. (1 Juan 3:11, 12) Mahalagang marhay na kita makanood na magkaminorootmootan.\n7. Ano an nagkapirang kaugalean na nagpapaheling nin dai paggalang sa buhay?\n7 Kumusta man an pagpaheling niato nin paggalang sa sato mismong buhay? Sa normal na kamugtakan habo nin mga tawo na magadan, alagad an nagkapira isinasapeligro an saindang buhay huli sa kasingawan. Halimbawa, dakol an naggagamit nin tabako, nagmamama, o nagdodroga huli sa pag-aling-aling. An siring na mga bagay nakakadanyar sa hawak asin sa parate minagadan sa mga naggagamit kaiyan. An indibiduwal na nagin ugale na an paggamit kan mga bagay na ini dai ibinibilang na sagrado an buhay. An mga kaugalean na ini maati sa pagheling nin Dios. (Roma 6:19; 12:1; 2 Corinto 7:1) Tanganing mapaglingkodan an Dios sa maaakong paagi, kaipuhan niatong pumondo sa siring na kaugalean. Minsan ngani tibaad depisil na marhay an paggibo kaiyan, puedeng itao sato ni Jehova an kinakaipuhan na tabang. Asin pinapahalagahan nia an satong mga paghihingoa na trataron an satong buhay bilang mahalagang marhay na regalo na gikan sa saiya.\n8. Taano ta maninigo na pirme niatong isaisip an pangangaipo na magin mapagrisa sa pagigin harayo sa peligro?\n8 Kun may paggalang kita sa buhay, pirme niatong isasaisip an pangangaipo na magin mapagrisa sa pagigin harayo sa peligro. Dai kita magigin daing ingat asin dai niato ibubugtak an satong sadiri sa peligro huli sana sa kasingawan o gana nin boot. Lilikayan niato an garapal na pagmamaneho asin madahas o peligrosong mga isport. (Salmo 11:5) An ley nin Dios para sa suanoy na Israel nagsabi: “Kun magpatogdok ka nin bagong harong [na may patag na bubongan], kaipuhan man na gumibo ka nin barandilya para sa saimong bubongan, tanganing dai mo mabugtakan nin pagkakasala sa dugo an saimong harong huli ta tibaad may mahulog dian.” (Deuteronomio 22:8) Kaoyon kan prinsipyo na sinabi sa ley na iyan, papagdanayon na nasa marahay na kamugtakan an mga bagay na siring kan hagyanan sa saindong harong tanganing mayong masingkog, mahulog, asin biyong makolgan. Kun kamo may sasakyan, seguradohon na iyan ligtas na imaneho. Dai pagpabayaan na an saindong harong o an saindong sasakyan magtao nin peligro sa saindo o sa iba.\n9. Kun kita may paggalang sa buhay, paano niato tatrataron an mga hayop?\n9 Kumusta man an buhay nin sarong hayop? Iyan sagrado man para sa Kaglalang. Itinotogot nin Dios an paggadan nin mga hayop tanganing magkaigwa nin kakanon asin gubing o tanganing protehiran an mga tawo sa peligro. (Genesis 3:21; 9:3; Exodo 21:28) Minsan siring, an pagigin maringis sa mga hayop o paggadan sa sainda bilang aling-alingan sana sala asin nagpapaheling nin sayod na dai paggalang sa pagigin sagrado nin buhay.—Talinhaga 12:10.\nPAGPAHELING NIN PAGGALANG SA DUGO\n10. Paano ipinaheling nin Dios na igwa nin koneksion an buhay asin an dugo?\n10 Pakagadana ni Cain kan saiyang tugang na si Abel, sinabihan ni Jehova si Cain: “An dugo kan saimong tugang nagkukurahaw sa sako hale sa daga.” (Genesis 4:10) Kan masambitan nin Dios an dugo ni Abel, nagtataram sia dapit sa buhay ni Abel. Hinalean ni Cain nin buhay si Abel, asin ngonyan kaipuhan na padusahan si Cain. Garo man sana an dugo, o buhay, ni Abel nagkukurahaw ki Jehova sa paghagad nin hustisya. An koneksion kan buhay asin kan dugo ipinaheling giraray pakatapos kan Baha kan kaaldawan ni Noe. Bago an Baha, mga prutas, gulay, grano, asin nuwes sana an kinakakan nin mga tawo. Pakatapos kan Baha, sinabihan ni Jehova si Noe asin an saiyang mga aki: “An lambang naghihirong hayop na buhay puedeng magin kakanon nindo. Arog kan berdeng mga pananom, iyan gabos itinatao ko sa saindo.” Minsan siring, an Dios nagtao kan restriksion na ini: “Solamente an laman na igwa kan kalag [o, buhay] kaiyan—an dugo kaiyan—dai nindo pagkakanon.” (Genesis 1:29; 9:3, 4) Malinaw nanggad, para ki Jehova may haranihon na koneksion an buhay saka an dugo nin sarong linalang.\n11. Anong paggamit nin dugo an ipinangalad nin Dios poon kan kaaldawan ni Noe?\n11 Ipinapaheling niato an paggalang sa dugo paagi sa dai pagkakan kaiyan. Sa Ley na itinao ni Jehova sa mga Israelita, sia nagboot: “Kun manongod sa siisay man na tawo . . . na sa pangangayam makadakop nin mabangis na hayop o sarong gamgam na makakakan, sa siring dapat niang paboloson an dugo kaiyan asin tambonan iyan nin daga. . . . Sinabi ko sa mga aki ni Israel: ‘Dai kamo magkakan kan dugo nin ano man na klase nin laman.’” (Levitico 17:13, 14) An pagboot nin Dios na dai kumakan nin dugo nin hayop, na enot na itinao ki Noe mga 800 na taon bago kaidto, balido pa giraray. Malinaw an pagmansay ni Jehova: An saiyang mga lingkod puedeng kumakan nin karne nin hayop alagad dai kabale an dugo. Kaipuhan na ibubo ninda an dugo sa daga—na garo man sana ibinabalik an buhay kan hayop sa Dios.\n12. Anong pagboot mapadapit sa dugo an itinao kan banal na espiritu kan enot na siglo asin aplikado pa sagkod ngonyan?\n12 Sarong kaagid na pagboot an itinao sa mga Kristiano. An mga apostol asin iba pang mga lalaki na nangengenot sa mga parasunod ni Jesus kan enot na siglo nagtiripon tanganing desisyonan kun anong mga pagboot an kaipuhan na kuyogon kan gabos na kabilang sa Kristianong kongregasyon. Nakaabot sinda sa konklusyon na ini: “Pinagmarahay kan banal na espiritu asin niamo mismo na dai na kamo dugangan nin pasan, puera sana sa kinakaipuhan na mga bagay na ini, na padagos na lumikay sa mga bagay na iinatang sa mga idolo asin sa dugo asin sa mga bagay na tinook [na an dugo nawalat sa laman] patin sa pakikisaro.” (Gibo 15:28, 29; 21:25) Kaya dapat kitang ‘padagos na lumikay sa dugo.’ Sa pagheling nin Dios, an paggibo niato kaiyan siring kaimportante kan paglikay niato sa idolatriya asin seksuwal na inmoralidad.\nKun sinabihan kamo kan saindong doktor na lumikay sa inomon na de alkohol, ipapaineksion daw nindo iyan sa saindong mga ugat?\n13. Iilustrar kun taano ta kaiba sa pagboot na lumikay sa dugo an pag-ineksion nin dugo.\n13 Kaiba daw sa pagboot na lumikay sa dugo an pag-ineksion nin dugo? Iyo. Sa pag-ilustrar: Ipamugtak ta baga na sinabihan kamo nin doktor na lumikay sa mga inomon na de alkohol. Iyan daw nangangahulogan sana na dai kamo maninigong uminom nin inomon na de alkohol alagad puede nindo iyan na iineksion sa saindong mga ugat? Siempre dai! Kaagid kaiyan, an paglikay sa dugo nangangahulogan nin dai paglaog kaiyan sa satong hawak sa ano man na paagi. Kaya an pagboot na lumikay sa dugo nangangahulogan na dai niato totogotan an siisay man na ineksionan kita nin dugo sa satong mga ugat.\n14, 15. Kun sabihon nin mga doktor na an sarong Kristiano kaipuhan na magpaineksion nin dugo, ano an magigin reaksion nia, asin taano?\n14 Kumusta kun an sarong Kristiano biyong naerido o kaipuhan na umagi nin magabat na operasyon? Ipamugtak ta baga na an mga doktor nagsasabi na dapat siang ineksionan nin dugo ta kun dai sia magagadan. Siempre, dai gugustohon nin sarong Kristiano na magadan. Sa paghihingoang preserbaron an mahalagang marhay na regalo nin Dios na buhay, aakoon nia an ibang klase nin pagbolong na daing kalabot na salang paggamit nin dugo. Huli kaini, mahanap sia nin siring na pagbolong kun igwa asin aakoon nia an manlaenlaen na alternatiba sa dugo.\n15 Lalapason daw nin sarong Kristiano an ley nin Dios tangani sanang magdanay na buhay nin dikit pang panahon sa sistemang ini nin mga bagay? Si Jesus nagsabi: “An siisay man na boot na magligtas kan saiyang kalag [o, buhay] mawawaran kaiyan; alagad an siisay man na mawaran kan saiyang kalag dahel sa sako makakakua kaiyan.” (Mateo 16:25) Habo niatong magadan. Alagad kun probaran niatong iligtas an satong presenteng buhay paagi sa pagbalga kan ley nin Dios, kita mamemeligrong mawaran nin buhay na daing katapusan. Kun siring, madonong kita kun magtitiwala kita sa pagigin tama kan ley nin Dios, na may lubos na kompiansa na kun magadan kita sa ano man na dahelan, gigirumdomon kita kan satong Paratao nin Buhay sa pagkabuhay liwat asin ibabalik sa sato an mahalagang marhay na regalong buhay.—Juan 5:28, 29; Hebreo 11:6.\n16. Ano an marigon na desisyon kan mga lingkod nin Dios mapadapit sa dugo?\n16 Ngonyan, an maimbod na mga lingkod nin Dios marigon na nagdedesisyon na sunodon an saiyang instruksion mapadapit sa dugo. Dai ninda iyan kakakanon sa ano man na porma. Ni aakoon ninda an dugo huli sa medikal na mga dahelan. * Segurado ninda na aram kan Kaglalang kan dugo kun ano an pinakamarahay para sa sainda. Naniniwala daw kamo dian?\nAN SOLAMENTENG TAMANG PAGGAMIT SA DUGO\n17. Sa suanoy na Israel, ano an solamenteng paggamit sa dugo na inaako ni Jehova Dios?\n17 Idinoon kan Ley ni Moises an sasarong tamang paggamit sa dugo. Mapadapit sa pagsamba na kahagadan sa suanoy na mga Israelita, si Jehova nagboot: “An kalag [o, buhay] kan laman yaon sa dugo, asin ako mismo nagbugtak kaiyan sa ibabaw kan altar tanganing kamo makabayad sa kasalan para sa saindong kalag, huli ta an dugo iyo an bayad sa kasalan.” (Levitico 17:11) Kun an mga Israelita magkasala, puede nindang kamtan an kapatawadan paagi sa pagdolot nin hayop asin pagpabugtak kan parte kan dugo kaiyan sa altar sa tabernakulo o kan huri sa templo nin Dios. An solamenteng tamang paggamit sa dugo iyo an sa siring na mga atang.\n18. Anong mga pakinabang asin bendisyon an puede niatong kamtan huli sa pagpabolos kan dugo ni Jesus?\n18 An tunay na mga Kristiano dai sakop kan Ley ni Moises asin kun siring dai nag-aatang nin mga hayop asin nagbubugtak kan dugo nin mga hayop sa altar. (Hebreo 10:1) Minsan siring, ipinapanganino kan paggamit nin dugo sa altar kaidtong kaaldawan kan suanoy na Israel an mahalagang marhay na atang kan Aki nin Dios, si Jesu-Cristo. Siring kan nanodan niato sa Kapitulo 5 kan librong ini, itinao ni Jesus para sa sato an saiyang buhay bilang tawo paagi sa pagtogot na an saiyang dugo paboloson bilang atang. Dangan sia nagsakat sa langit asin idinolot sa Dios nin sararoan sana an halaga kan saiyang pinabolos na dugo. (Hebreo 9:11, 12) Iyan an nagin basehan kan kapatawadan kan satong mga kasalan asin nagbukas kan dalan tanganing kita magkamit nin buhay na daing katapusan. (Mateo 20:28; Juan 3:16) Nagin biyong mahalaga nanggad an paggamit na iyan sa dugo! (1 Pedro 1:18, 19) Solamente paagi sa pagtubod sa merito kan pinabolos na dugo ni Jesus na kita puedeng magkamit nin kaligtasan.\nPaano nindo ikakapaheling an pagpahalaga sa buhay asin dugo?\n19. Ano an dapat niatong gibohon tanganing magin ‘malinig sa dugo kan gabos na tawo’?\n19 Makakapagpasalamat nanggad kita ki Jehova Dios huli sa mamomoton na probisyon na buhay! Asin bako daw na iyan maninigong magmotibar sa sato na sabihon sa iba an manongod sa oportunidad na kamtan an buhay na daing katapusan na basado sa pagtubod sa atang ni Jesus? An diosnon na pagmakolog sa buhay kan satong mga kapwa tawo mapahiro sa sato na gibohon ini na may dakulang interes asin kaigotan. (Ezequiel 3:17-21) Kun maigot niatong ootobon an paninimbagan na ini, masasabi niato, siring kan sinabi ni apostol Pablo: “Malinig ako sa dugo kan gabos na tawo, huli ta dai ako nagpogol sa pagsabi sa saindo kan gabos na hatol nin Dios.” (Gibo 20:26, 27) An pagsabi sa mga tawo kan manongod sa Dios asin sa saiyang mga katuyohan sarong marahayon na paagi tanganing ipaheling na lubos niatong pinapahalagahan an buhay asin dugo.\nIPINAPAHELING NIATO AN PAGGALANG SA BUHAY\npaagi sa dai paggadan nin aki na nasa matris pa\npaagi sa pagpondo kan maating mga ugale\npaagi sa biyong paghale sa satong puso kan ano man na pagkaongis sa satong kapwa tawo\n^ par. 16 Para sa impormasyon manongod sa mga alternatiba sa pag-ineksion nin dugo, helingon an kapitulo na may titulong “De-kalidad na mga Panghalili sa Pagsasalin” sa brosyur na Papaano Maililigtas ng Dugo ang Inyong Buhay? na ipinublikar kan Mga Saksi ni Jehova.\nKUN ANO AN ITINOTOKDO KAN BIBLIA\nAn buhay sarong regalo na gikan sa Dios.—Salmo 36:9; Kapahayagan 4:11.\nAn aborsion sala, huling an buhay kan aki na nasa matris pa mahalagang marhay sa pagheling nin Dios.—Exodo 21:22, 23; Salmo 127:3.\nIpinapaheling niato an paggalang sa buhay paagi sa dai pagsapeligro kaiyan asin paagi sa dai pagkakan nin dugo.—Deuteronomio 5:17; Gibo 15:28, 29.


Si Dom Vasco da ama sarong kontes kan Vidigueira (IPA: ['vaʃku dɐ 'gɐmɐ]) (Sines o Vidigueira, Alentejo, Portugal, magsalang 1460 o 1469 – 24 Des.1524; namundag sa Kochi, India). Siya Portuges na explorador asin siya iyo an kumander sa mga enot na mga bapor na naglayag haleng Europa na nakadangtol nanggad sa India.\nMonumento ki Vasco de Gama sa Sines, Portugal\nPaghumale ni da Gama sa Portugal\nSinasabing pwedeng namundag si Vasco da Gama magsala kan taon na 1460 o taon na 1469 duman sa Sines, sa may parteng sur-solnopan na kosa kan Portugal na seguro daa sa sarong harong harani sa simbahan nin Nossa Senhora das Salas. An Sines saro sa magkapirang doongan sa kosa kan Alentejo na ineerokan nin mga kadakulan mga parasira.\nAn saiyang ama iyo si Estêvão da Gama. An ama niyang ini sarong kabalyero sa pagharongon kan Duque nin Viseu, si Dom Fernando. Si Dom Fernando pignombrahan siyang (an ama'niya) Alcaide-Mór (Gobernador Sibil) kan Sines na nagpangyari saiya makaresibe nin dikit na ingreso sa buhis binabayad sa paggibo nin sabon duman sa Estremoz.\nAn ama niya napangagom si Dona Isabel Sodre, na aki ni João Sodré (inaapod man, João de Resende). Si Sodré, na nataon Ingles an ginikanan, may relasyon man sa pagharongon ni Prinsipe Diogo, Duque kan Viseu, na aki man kan si Hadeng Eduardo I kan Portugal, asin mismo iyo an gobernador kan Orden Militar ni Kristo.\nDiit sana an pagkaaram kan kalakawan kan buhay ni Vasco da Gama. Pigsasambit kan Portuges na historyador na si Teixeira de Aragão na si da Gama daa nag-adal sa banwaan nin Évora na posible duman siya nakanood nin matematiks asin nabigasyon. Malinaw na may kabatiran man si da Gama kan astronomiya asin posible uminadal pa siya kaini sa pangangataman kan si astronomong si Abraham Zacuto.\nKan taon 1492 si Hadeng Juan II kan Portugal sinubol si da Gama sa pantalan kan Setúbal, habagatan kan Lisboa asin duman sa Algarve ngane sikopon an mga Pranses na bapor na nagpapanratak sa mga paglalayag kan mga bapor Portuges, bagay na nagibo niya nin mayong liwag.\nMga Enot na Paglayag NiyaLiwaton\nRuta ni da Gama pagpasiring India\nEnot na Paglayag An ruta sinunod sa enot na paglayag ni Vasco da Gama (1497 - 1499)\nKan 8 Hulyo 1497, an flota, binibilog nin apat na bapor na may pahinanteng 170 lalake, naglayag haleng Lisboa. An mga bapor iyo an:\nAn São Gabriel, pamayo si Vasco da Gama; sarong galyon may 178 tonelada, laba 27 m, lakbang 8.5 m, rarom nin paglubog kun may kargamento 2.3 m, mga layag 372 m²;\nAn São Rafael, pamayo si Paulo da Gama, tugang ni Vasco; nakaagid man sa dimensyon kan São Gabriel\nAn caravel na Berrio ,sadit-sadit sa enot na duwa,(pigngaranan nang São Miguel), pinamayuhan ni Nicolau Coelho;\nSarong sarayan na bapor nin kagamitan na dai aram an pangaran, pinamayuhan ni Gonçalo Nunes, na nawara mansana pakahaloy-haloy duman sa Sola' nin São Brás, nanghahanggilid sa kosa kan Aprika.\nMga Prominenteng Tawo- http://www.prominentpeople.co.za/da-gama-vasco.aspx\nMga Byahe ni da Gama sa India- http://www.fordham.edu/halsall/mod/1497degama.html\nKalakawan kan byahe ni da Gama. May animadong mapa-http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/eurvoya/vasco.html\nHayokong na Pagladawan kan byahe ni Vasco da Gama- http://sify.com/itihaas/fullstory.php?id=13233617\nPinaghugot gikan sa "https://bcl.wikipedia.org/w/index.php?title=Vasco_da_Gama&oldid=167376"\nLast edited on 17 Pebrero 2018, at 09:30\nHuring pigliwat an pahinang ini kan 17 Pebrero 2018, alas 09:30.


Igalang an Pag-agoman Bilang Balaog Hale sa Dios\nAn Torrengbantayan—Pag-aadalan na Edisyon | Enero 2011\nBASAHON SA Albanian Aleman American Sign Language Amharic Arabic Armenian (West) Bicol Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Colombian Sign Language Czech Danish Dutch English Español Estonian Finnish Ga Georgian Greenlandic Griego Guarani Haitian Creole Hapon Hiligaynon Hungarian Igbo Indonesian Italiano Koreano Latvian Lithuanian Luo Malagasy Malayalam Mizo Moore Myanmar Ndebele Norwegian Nzema Ossetian Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Pranses Quechua (Bolivia) Rarotongan Romanian Ruso Russian Sign Language Samoan Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Sranantongo Swahili Tajiki Tatar Tetun Dili Thai Tsonga Turkish Ukrainian Urdu Vietnamese\n“Iyan an dahelan na babayaan nin lalaki an saiyang ama asin an saiyang ina asin sia dapat na magdanay sa saiyang agom asin sinda dapat na magin sarong laman.”—GEN. 2:24.\n1. Taano ta maninigo niatong igalang si Jehova?\nSI Jehova Dios, an Kagtugdas nin pag-agoman, maninigo nanggad na igalang niato. Bilang satong Kaglalang, Soberano, asin langitnon na Ama, angay an pagkaladawan sa saiya bilang an Paratao nin “lambang marahay na balaog asin lambang sangkap na regalo.” (Sant. 1:17; Kap. 4:11) Iyan sarong kapahayagan kan saiyang dakulang pagkamoot. (1 Juan 4:8) An gabos niang itinotokdo, hinahagad, asin itinatao sa sato para nanggad sa ikakarahay asin kapakinabangan niato.—Isa. 48:17.\n2. Anong mga instruksion an itinao ni Jehova sa enot na mag-agom?\n2 Ipinapaheling kan Biblia na an pag-agoman saro sa “marahay” na mga balaog na ini hale sa Dios. (Rut 1:9; 2:12) Kan gibohon nia an enot na kasal, tinawan ni Jehova si Adan asin Eva nin espesipikong mga instruksion kun paano magigin mapanggana. (Basahon an Mateo 19:4-6.) Kun sinunod ninda an instruksion nin Dios, naeksperyensiahan kutana ninda an nagdadanay na kaogmahan. Minsan siring, may kamangmangan nindang binaliwala an pagboot nin Dios asin nagresulta iyan sa grabeng mga problema ninda.—Gen. 3:6-13, 16-19, 23.\n3, 4. (a) Paano an dakol ngonyan dai iginagalang an pag-agoman patin si Jehova Dios? (b) Anong mga halimbawa an pag-oolayan niato sa artikulong ini?\n3 Arog kan enot na mag-agom na iyan, dakol ngonyan an naggigibo nin mga desisyon dapit sa pag-agoman na daing gayo iniintindi o binabaliwala pa ngani an instruksion ni Jehova. An nagkapira habo talagang magpakasal, mantang an iba binabago an konsepto kan pag-agoman tanganing ioyon sa sadiri nindang mga kamawotan. (Roma 1:24-32; 2 Tim. 3:1-5) Binabaliwala ninda an katunayan na an pag-agoman balaog hale sa Dios, asin paagi sa dai paggalang sa balaog na iyan, dai man ninda iginagalang an Kagtao, si Jehova Dios.\n4 Kun beses, dawa an nagkapira sa mga lingkod nin Dios binabaliwala an pagmansay ni Jehova sa pag-agoman. An nagkapirang mag-agom na Kristiano nagdedesisyon na magsuwayan, o nagdidiborsio sinda na mayo nin sono sa Kasuratan na basehan. Paano ini malilikayan? Paano an instruksion nin Dios sa Genesis 2:24 makakatabang sa mga Kristianong may agom na pakosogon an saindang pag-agoman? Asin paano an mga nagpaplanong mag-agom makakapag-andam para dian? Helingon niato an tolong mapangganang pag-agoman kan mga panahon kan Biblia na nagpapaheling kun taano ta an paggalang ki Jehova mahalagang marhay na liabe sa nagdadanay na pag-agoman.\nPataluboon an Kaimbodan\n5, 6. Anong situwasyon an tibaad nagin pagbalo ki Zacarias asin Elizabet, asin paano sinda tinawan nin balos huli sa kaimbodan ninda?\n5 Ginibo ni Zacarias asin Elizabet an gabos na tama. Pareho sinda nagpili nin agom na espirituwal an kaisipan. Maimbod na ginibo ni Zacarias an saiyang mga paninimbagan bilang saserdote, asin pareho nindang inotob an Ley nin Dios sa pinakamakakaya ninda. Siertong dakolon sindang ikakapagpasalamat. Pero, kun nakaduman kamo sa harong ninda sa Juda, madali nindong maririsa na may kulang. Mayo sindang aki. Baog si Elizabet, asin pareho sindang gurang na.—Luc. 1:5-7.\n6 Sa suanoy na Israel, pinapahalagahan na marhay an pagkaigwa nin aki, asin an mga pamilya parateng dakula. (1 Sam. 1:2, 6, 10; Sal. 128:3, 4) Kaidto, tibaad may katraydoran na idiborsio nin sarong lalaking Israelita an agom nia kun dai ini magkaaki. Pero, dai sinuwayan ni Zacarias si Elizabet. Dai sia naghanap nin paagi na makatalingkas sa saindang pag-agoman, ni an agom nia. Minsan ngani nagmondo sinda huling mayong aki, magkaibanan sindang maimbod na nagpadagos sa paglilingkod ki Jehova. Pag-abot nin panahon, milagrosong tinawan nanggad sinda ni Jehova nin balos paagi sa pagkaigwa nin aking lalaki dawa gurang na sinda.—Luc. 1:8-14.\n7. Sa ano pang paagi pinatunayan ni Elizabet na maimbod sia sa agom nia?\n7 Nagpaheling si Elizabet nin kaomaw-omaw na kaimbodan sa saro pang paagi. Kan mamundag an aki niang si Juan, napula si Zacarias huli sa pagduda nia sa sinabi kan anghel nin Dios. Pero, siertong ikinapaabot ni Zacarias sa saiyang agom an sinabi sa saiya kan anghel ni Jehova na “Juan” an ingaran sa aki. Gusto kan mga kataed asin paryente ninda na an ingaran sa omboy iyo an ngaran kan ama. Alagad maimbod na sinunod ni Elizabet an sinabi kan agom nia. Sinabi nia: “Dai nanggad! kundi aapodon siang Juan.”—Luc. 1:59-63.\n8, 9. (a) Paano an kaimbodan nagpapakosog sa pag-agoman? (b) Ano an nagkapirang espesipikong paagi na makakapaheling nin kaimbodan an mag-agom?\n8 Arog ni Zacarias asin Elizabet, an mga mag-agom ngonyan napapaatubang sa pagkadesganar asin iba pang kadepisilan. An pag-agoman na mayong kaimbodan dai magigin mapanggana. An pakikigitilan, pornograpiya, pagsambay, asin iba pang peligro sa marahay na pag-ibanan nin mag-agom puedeng makaraot nin biyo sa tiwala nin saro sa saiyang agom. Asin kun mayo na an tiwala sa laog nin pag-agoman, nagpopoon nang lumuya an pagkamoot. Sa nagkapirang paagi, an kaimbodan siring sa kudal sa palibot kan harong, na huli kaiyan dai basta-basta malalaog an harong kaya napoprotehiran an mga yaon dian. Sa siring, kun an mag-agom maimbod sa lambang saro, magkaibanan sindang makakapamuhay na ligtas asin ikakapahayag ninda sa lambang saro an nasa boot ninda, kaya nagtatalubo an saindang pagkamoot. Iyo, mahalagang marhay an kaimbodan.\n9 Sinabi ni Jehova ki Adan: “Babayaan nin lalaki an saiyang ama asin an saiyang ina asin sia dapat na magdanay sa saiyang agom.” (Gen. 2:24) Ano an boot sabihon kaiyan? Kaipuhan na liwaton an pakikiiba sa mga amigo asin pamilya. Kun dapit sa panahon asin atension, dapat na enoton nin mag-agom an lambang saro. Dai na puedeng magin prioridad an mga amigo o pamilya mantang isinasakripisyo an agom; ni maninigo man na togotan kan mag-agom na makiaram an mga magurang sa mga desisyon o dai pagkakaoyon ninda. An mag-agom dapat nang magdanay sa lambang saro. Iyan an instruksion nin Dios.\n10. Ano an makakatabang sa mga may agom na pataluboon an kaimbodan?\n10 Dawa sa pamilyang bakong gabos Saksi, igwa nin balos an kaimbodan. An sarong tugang na babae na bakong kapagtubod an agom nagsabi: “Nagpapasalamat akong marhay ki Jehova sa pagtokdo sa sako kun paano magpasakop sa sakong agom asin magkaigwa nin hararom na paggalang sa saiya. An pagdadanay na maimbod nagresulta sa 47 taon na pagkamoot asin paggalang.” (1 Cor. 7:10, 11; 1 Ped. 3:1, 2) Kaya pagmaigotan na magin pamugtak an boot kan saimong agom. Paagi sa saimong mga tataramon asin gibo, humanap nin mga paagi na aseguraron giraray an agom mo na para sa saimo, sia an pinakamahalagang tawo sa daga. Sagkod sa mapupuede, dai mo pagtogotan an siisay man o an ano man na bagay na makaraot sa relasyon nindo. (Basahon an Talinhaga 5:15-20.) Si Ron asin Jeannette, na 35 taon nang maogmang nag-iibanan bilang mag-agom, nagsabi, “Huling maimbod ming ginigibo kun ano an hinahagad nin Dios sa samo, maogma asin mapanggana an samong pag-agoman.”\nAn Pagkakaoyon Nagpapakosog sa Pag-agoman\n11, 12. Paano si Aquila asin Priscila nagtinabangan sa (a) harong, (b) sekular nindang trabaho, asin (c) Kristianong ministeryo?\n11 Kan sambiton ni apostol Pablo an dayupot niang mga katood na si Aquila asin Priscila, sinambit nia nin magkaibanan an duwang ini. An magkaoyon na mag-agom na ini marahay na halimbawa kan boot sabihon nin Dios kan sabihon nia na an mag-agom maninigong magin “sarong laman.” (Gen. 2:24) Pirme sindang magkatabang sa saindang harong, sekular na trabaho, asin Kristianong ministeryo. Halimbawa, kan si Pablo enot na mag-abot sa Corinto, maboot siang inimbitaran ni Aquila asin Priscila na magdagos sa saindang harong, na minalataw na nagin dagosan nia para sa saiyang gibohon. Paghaloyhaloy, kan nasa Efeso, ginamit ninda an saindang harong para sa pagtiripon kan kongregasyon asin magkaibanan sinda sa pagtabang sa mga bagohan, arog ni Apolos, na tumalubo sa espirituwal. (Gibo 18:2, 18-26) Dangan, an maigot na mag-agom na ini nagpa-Roma asin pinagamit giraray ninda an saindang harong para sa mga pagtiripon kan kongregasyon. Paghaloyhaloy, nagbalik sinda sa Efeso asin pinakosog an mga tugang.—Roma 16:3-5.\n12 May panahon man na si Aquila asin Priscila nakaibanan ni Pablo sa parehong hanap-buhay ninda na paggibo nin tolda. Sa giraray, magkaibanan an mag-agom na ini, na nagtatabangan na mayong kompetisyon o iwal. (Gibo 18:3) Pero, siertong an mga panahon na magkaibanan sinda sa Kristianong mga aktibidad an nakatabang na magdanay na marigon an saindang pag-agoman. Baga man sa Corinto, Efeso, o Roma, namidbid nanggad sinda bilang ‘mga kapwa trabahador ki Cristo Jesus.’ (Roma 16:3) Magkatabang sinda sa pagpaoswag kan paghuhulit kan Kahadean saen man sinda maglingkod.\n13, 14. (a) Anong mga kamugtakan an puedeng makaolang sa pagkakaoyon sa pag-agoman? (b) Ano an nagkapirang magigibo nin mga mag-agom tanganing mapakosog an saindang relasyon bilang “sarong laman”?\n13 Iyo, an pagkakaoyon sa mga pasohan asin aktibidad nagpapakosog sa pag-agoman. (Ecl. 4:9, 10) Makamomondo, an dakol na mag-agom ngonyan dikit sana an panahon na magkaibanan. Dakol na oras an ginagamit ninda sa magkasuway na trabaho. An iba pirmeng nagbibiahe huli sa sekular na trabaho o naghahanap-buhay sa ibang nasyon tanganing makapadara nin kuarta sa pamilya. Dawa nasa harong, an nagkapirang mag-agom garo man sana harayo sa kada saro huli sa panahon na ginagamit ninda sa telebisyon, aling-alingan, isport, video games, o Internet. Totoo daw iyan sa saindong pamilya? Kun iyo, maliliwat daw nindo an saindong mga kamugtakan tanganing magin mas dakol an panahon na magkaibanan? Puede daw nindong gibohon nin magkaibanan an aroaldaw na mga aktibidad arog nin pagluto, paghugas, o paghardin? Puede daw kamong magtinabangan sa pag-asikaso sa saindong mga aki o naggugurang nang mga magurang?\n14 An pinakamahalaga, regular na mag-ibanan sa mga aktibidad na konektado sa pagsamba ki Jehova. An pag-orolay dapit sa pang-aroaldaw na teksto asin pagsagibo nin pampamilyang pagsamba nagtatao nin marahayon na mga oportunidad na danay na magkasararo an kaisipan asin pasohan kan saindong pamilya. Iriba man na makikabtang sa ministeryo. Kun posible, iribang magpayunir, dawa kun sarong bulan o sarong taon sana nindong magigibo iyan huli sa saindong mga kamugtakan. (Basahon an 1 Corinto 15:58.) An sarong tugang na babae na nagpayunir kaiba kan agom nia nagsabi: “An ministeryo saro sa mga paagi na nakakapag-ibanan asin nakakapag-olay nanggad kami. Huling pareho an samong pasohan na tabangan sa espirituwal an iba, an pagmate ko saro talaga kaming team. Orog akong naparani sa saiya bako sanang bilang agom ko kundi bilang marahay na amigo man.” Mantang nagkakaibanan kamo sa kapakipakinabang na mga gibohon, an saindong mga pinagkakainteresan, prioridad, asin ugale luway-luway na magigin siring kan sa agom nindo sagkod na kamo magin “sarong laman” sa pag-iisip, saboot, asin paggawe, arog ni Aquila asin Priscila.\nEnoton an Dios sa Saindong Pag-agoman\n15. Ano an pinakaliabe sa mapangganang pag-agoman? Ipaliwanag.\n15 Aram ni Jesus na mahalaga na enoton an Dios sa pag-agoman. Naheling niang ginibo ni Jehova an enot na kasal. Namasdan nia kun gurano kaidto kaogma si Adan asin Eva kan nagsusunod pa sinda sa instruksion ni Jehova, asin naheling nia mismo an nagin problema kan binaliwala ninda iyan. Kaya kan si Jesus nagtotokdo sa iba, inotro nia an instruksion kan saiyang Ama na yaon sa Genesis 2:24. Idinagdag man nia ini: “An pinagsaro nin Dios dai pagsuwayon nin siisay man.” (Mat. 19:6) Kun siring, an hararom na paggalang ki Jehova iyo pa man giraray an pinakaliabe sa maogma asin mapangganang pag-agoman. Mapadapit digdi, an mga magurang ni Jesus digdi sa daga, si Jose asin Maria, nagin marahayon na halimbawa.\n16. Paano ipinaheling ni Jose asin Maria na inenot ninda an Dios sa saindang buhay pampamilya?\n16 Si Jose maboot asin magalang ki Maria. Kan enot niang maaraman na bados ini, gusto niang trataron ini nin may pagkaherak, dawa kan dai pa ipinapaliwanag sa saiya kan anghel nin Dios kun ano an nangyari ki Maria. (Mat. 1:18-20) Bilang mag-agom, sinunod ninda an pagboot ni Cesar asin maingat man na inotob an Ley ni Moises. (Luc. 2:1-5, 21, 22) Asin minsan ngani mga lalaki sana an obligadong umatender sa pangenot na relihiosong mga kapiestahan sa Jerusalem, taon-taon na nag-aatender si Jose asin Maria kaiba an saindang pamilya. (Deut. 16:16; Luc. 2:41) Sa mga ini asin sa iba pang mga paagi, an diosnon na mag-agom na ini naghingoang paogmahon si Jehova asin nagpaheling nin hararom na paggalang sa espirituwal na mga bagay. Bakong makangangalas na pinili sinda ni Jehova na mag-ataman sa Aki nia sa enot na kabtang kan buhay ni Jesus digdi sa daga.\n17, 18. (a) Sa anong mga paagi magigibo nin mag-agom na enoton an Dios sa saindang pamilya? (b) Paano sinda makikinabang huli kaini?\n17 Pangenot man daw an Dios sa saindong buhay pampamilya? Halimbawa, kun naggigibo kamo nin mahahalagang desisyon, kamo daw nagsisiyasat nguna sa mga prinsipyo sa Biblia, namimibi nguna manongod dian, dangan naghahagad nin sadol sa maygurang na mga Kristiano? O may tendensia daw kamong resolberan an mga problema paagi sa pagsunod sa namamatean nindo o kan saindong pamilya asin mga katood? Pinagmamaigotan daw nindong iaplikar an dakol na praktikal na suhestion na ipinublikar kan maimbod na oripon dapit sa pag-agoman asin buhay pampamilya? O sinusunod na sana daw nindo an lokal na mga kostumbre o popular na sekular na sadol? Regular daw kamong namimibi asin nag-aadal nin iriba, naggigibo nin espirituwal na mga pasohan, asin nag-oorolay manongod sa mga prioridad kan saindong pamilya?\n18 Mapadapit sa 50 taon nin maogmang pag-agoman ninda, si Ray nagsabi, “Dai kami noarin man nagkaproblema na dai mi kaya, huling pinagdanay mi si Jehova bilang kabtang kan samong ‘lubid na tinolotolo.’” (Basahon an Eclesiastes 4:12.) Oyon dian si Danny asin Trina. “Mientras na magkaibanan kaming naglilingkod sa Dios,” an sabi ninda, “mas nagkokosog an samong pag-agoman.” Sinda labi nang 34 taon na maogmang nag-iibanan. Kun pirme nindong ineenot si Jehova sa saindong pag-agoman, tatabangan nia kamong magin mapanggana asin abunda nia kamong bebendisyonan.—Sal. 127:1.\nPadagos na Igalang an Balaog nin Dios\n19. Taano ta itinao nin Dios an balaog na pag-agoman?\n19 Para sa dakol ngonyan, an mahalaga sana iyo an saindang personal na kaogmahan. Alagad bakong arog kaiyan an pagmansay nin sarong lingkod ni Jehova. Aram nia na itinao nin Dios an pag-agoman bilang balaog tanganing maotob an Saiyang katuyohan. (Gen. 1:26-28) Kun iginalang ni Adan asin Eva an balaog na iyan, an bilog na daga nagin paraiso kutana na pano nin maogma asin matanos na mga lingkod nin Dios.\n20, 21. (a) Taano ta maninigo niatong ibilang na sagrado an pag-agoman? (b) Anong balaog an pag-aadalan niato sa sunod na semana?\n20 Orog sa gabos, an pag-agoman ibinibilang nin mga lingkod nin Dios na oportunidad tanganing pamurawayon si Jehova. (Basahon an 1 Corinto 10:31.) Arog kan naheling niato, kun an mag-agom maimbod, nagkakaoyon, asin ineenot an Dios sa saindang buhay, nagigin marigon an saindang pag-agoman. Kaya baga man kita nag-aandam na mag-agom, nagpapakosog kan satong pag-agoman, o naghihingoang isalbar iyan, dapat ngunang magkaigwa kita kan tamang pagmansay kun ano iyan: sarong sagradong areglo nin Dios. Kun pirme tang isasaisip an katotoohan na iyan, mapapahiro kita na gibohon an satong pinakamakakaya na ibasar sa Tataramon nin Dios an ginigibo tang mga desisyon dapit sa pag-agoman. Sa paaging ini, nagpapaheling kita nin paggalang bako sanang sa balaog na pag-agoman kundi pati sa Kagtao kaiyan, si Jehova Dios.\n21 Siempre, an pag-agoman bako an solamenteng balaog na itinao sa sato ni Jehova; ni iyan man an solamenteng paagi tanganing magin maogma sa buhay. Sa satong sunod na artikulo, pag-oolayan niato an saro pang mahalagang marhay na balaog hale sa Dios—an balaog na pagigin daing agom.\n• Paano an kaimbodan maninigong makaimpluwensia sa mga Kristianong may agom?\n• Taano an pagtitinabangan na may pagkakaoyon ta nagpapakosog sa pag-agoman?\n• Ano an nagkapirang paagi na puedeng enoton nin mga mag-agom an Dios?\n• Paano niato ikakapaheling an paggalang ki Jehova, an Kagtugdas nin pag-agoman?\nAn pag-iibanan sa mga gibohon nakakatabang sa mga mag-agom na magdanay na nagkakaoyon\nI-share I-share Igalang an Pag-agoman Bilang Balaog Hale sa Dios\n‘Magpaili sa Ngaran ni Jehova’\nHelinga an Ngaran sa Kababan\nNagpapasalamat sa Paglilingkod ki Jehova, sa Ibong nin mga Pagbalo\nAprobetsaran an Saimong Pagigin Daing Agom\nPinapakosog na Malabanan an Sugot Asin Makaya an Pangluluya nin Boot\nPinapakosog na Mapangganahan an Ano Man na Pagbalo\nMagkonsentrar sa mga Ginibo ni Jehova Para sa Saindo\nText Mga opsiyon sa pag-download AN TORRENGBANTAYAN—PAG-AADALAN NA EDISYON Enero 2011\nI-share I-share AN TORRENGBANTAYAN—PAG-AADALAN NA EDISYON Enero 2011\nAN TORRENGBANTAYAN—PAG-AADALAN NA EDISYON Enero 2011


An Balatan sarong ikalimang klaseng banwaan sa probinsya kan Camarines Sur, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo 4436.\nSusog sa sensus kan 1 Mayo 2020, igwa ining 30,669 katawong nag-eerok digdi sa 5,801 kaharongan. Igwa ining sukol na 93.09 kilometro kwadrado.\nTinugdas ini ni Gregorio O. Balatan, Sr., an inot na mayor asin kagtugdas kan enot na eskwelahan sa banwaan, an Balatan Institute Memorial High School (dating Balatan Institute). An presente asin ika-6 na alkalde iyo si Ernesto "Bares" Arillas Bagasbas.\nAn saodan kan Balatan\nAn istatuwa ni Don. Gregorio O. Balatan\nSalog kan Balatan\nKinua sa "https://bcl.wikipedia.org/w/index.php?title=Balatan&oldid=231808"\nHuring binago an pahinang ini kaitong 18 Hunyo 2022, alas 16:55.


“Kamo nakakaaram kan kapanahonan, na oras na para sa saindo na magmata sa pagkatorog.”—ROMA 13:11, NW.\nTaano ta mahalagang marhay na magdanay na puka sa espirituwal an mga Kristiano?\nTaano ta maninigong maghinanyog asin magin mapagmasid an listong mga ministro?\nAno an papel kan kabootan sa satong ministeryo?\n1, 2. Sa anong paagi kaipuhan na magmata an dakol na tawo?\nKADA taon, rinibo an nagagadan huli ta natutungka o napapatorog pa ngani sinda mantang nagmamaneho. An iba nasisisante sa trabaho huling dai sinda nagmamata nin amay tanganing lumaog sa trabaho o huling nagtotorog sinda mantang nasa trabaho. Alagad mas peligroso nanggad an espirituwal na pagtorog. Mapadapit sa importanteng puntong ini, an Biblia nagsasabi: ‘Mapalad an nagpupuka.’—Kap. 16:14-16.\n2 Mantang nagdadangadang an dakulang aldaw ni Jehova, an katawohan sa pangkagabsan torog sa espirituwal na paagi. Inapod pa ngani nin nagkapira sa mga lider nin Kakristianohan an saindang mga miembro na ‘torog na mga higante.’ Ano an espirituwal na pagtorog? Taano ta mahalagang marhay na magdanay na puka an tunay na mga Kristiano? Paano niato matatabangan an iba na magmata sa siring na pagkatorog?\nANO AN ESPIRITUWAL NA PAGTOROG?\n3. Paano nindo ilaladawan an tawo na bakong puka sa espirituwal?\n3 Sa pangkagabsan, an mga tawong torog inaktibo. Sa kabaliktaran, an mga torog sa espirituwal tibaad sibot-sibot—alagad bako sa espirituwal na mga bagay. Sinda tibaad okupadong marhay sa aroaldaw na mga kahaditan sa buhay, paghanap nin kaalingan, o pagmamaigot na magin bantog o mayaman. Huli kan gabos na pinagkakasibotan na iyan, daing gayo sinda interesado sa espirituwal na mga bagay. Pero, an mga tawong puka sa espirituwal nakakasabot na nabubuhay na kita sa ‘huring mga aldaw,’ kaya aktibo sindang marhay sagkod sa mapupuede sa paggibo kan kabotan nin Dios.—2 Ped. 3:3, 4; Luc. 21:34-36.\n4. Ano an kahulogan kan konseho na, ‘Dai kita magtorog siring kan ginigibo kan iba’?\n4 Basahon an 1 Tesalonica 5:4-8. Sinasadol digdi ni apostol Pablo an mga kapagtubod na dai ‘magtorog siring kan ginigibo kan iba.’ Ano an boot niang sabihon? An sarong paagi na kita puedeng ‘makatorog’ iyo an pagbaliwala niato sa moral na mga pamantayan ni Jehova. An saro pa iyo an pagbaliwala sa katunayan na nagdadangadang na an itinalaan na panahon ni Jehova tanganing laglagon an mga bakong diosnon. Dapat na seguradohon niato na an siring na bakong diosnon na mga indibiduwal dai makaimpluwensia sa sato na arogon an saindang ugale asin saboot.\n5. Anong mga saboot an ipinapaheling kan mga torog sa espirituwal?\n5 Iniimahinar nin nagkapira na mayo nin Dios na mapanimbag sa sainda. (Sal. 53:1) An iba nag-iimahinar na an Dios dai interesado sa satong mga tawo, kaya mayo nin dahelan na magin interesado kita sa saiya. An iba pa nag-iisip na kun kabilang sinda sa sarong relihion, magigin katood sinda nin Dios. Sinda gabos torog sa espirituwal. Kaipuhan nindang magmata. Paano niato sinda matatabangan?\nKAIPUHAN KITANG DANAY NA MAGPUKA\n6. Taano ta dapat na magmaigot an mga Kristiano na magdanay na puka sa espirituwal?\n6 Tanganing matabangan niato an iba na magpuka, maninigo na kita mismo puka. Ano an kalabot dian? Ikinokonektar kan Tataramon nin Dios an piguratibong pagtorog sa ‘mga gibo nin kadikloman’—mariribok na pag-ogma, pagburat, bawal na pagdodorog, malaswang gawe, iriwal, asin pag-imon. (Basahon an Roma 13:11-14.) An paglikay sa siring na mga paggawe puedeng magin depisil. Mahalagang marhay an pagigin alerto. An sarong drayber na binabaliwala an peligro na makatorog mantang nagmamaneho tibaad magsapeligro kan saiyang buhay. Mahalaga nanggad para sa sarong Kristiano na girumdomon na nakakagadan an pagtorog sa espirituwal!\n7. Ano puedeng magin epekto sa sato nin salang pagmansay sa mga tawo?\n7 Halimbawa, tibaad imahinaron nin sarong Kristiano na an gabos na yaon sa saiyang teritoryo talagang habo sa maogmang bareta. (Tal. 6:10, 11) Tibaad magrason sia, ‘Kun mayo man sanang mahimate, taano ta kaipuhan pang magin mahigoson sa pagkaolay o pagtabang sa mga tawo?’ Totoo, dakol ngonyan an tibaad torog sa espirituwal, alagad an saindang kamugtakan asin saboot puedeng magbago. An iba talagang nagmata asin naghimate. Asin matatabangan niato sinda kun kita mismo nagdadanay na puka, arog baga kun pinoprobaran niato an bagong mga paagi tanganing ikapresentar an mensahe kan Kahadean sa paaging nakakaakit. Kabtang kan satong pagdanay na puka an pagsaisip niato kun taano ta mahalagang marhay an satong ministeryo.\nTAANO TA MAHALAGANG MARHAY AN SATONG MINISTERYO?\n8. Taano ta mahalagang marhay an satong Kristianong ministeryo?\n8 Girumdomon na ano man an reaksion ngonyan nin mga tawo, an satong paghuhulit nagtataong onra ki Jehova asin nakakakontribwir sa kaotoban kan katuyohan nia. Dai na mahahaloy, an mga dai nagkukuyog sa maogmang bareta maagi sa hudisyal na padusa. An reaksion nin mga tawo sa satong paghuhulit magigin basehan kan paghokom. (2 Tes. 1:8, 9) Dugang pa, salang isipon nin sarong Kristiano na dai na kaipuhan an maigot na paghuhulit huli ta ‘magkakaigwa nin pagkabuhay liwat an mga matanos asin bakong matanos.’ (Gui. 24:15) Nasabotan niato sa Tataramon nin Dios na idtong mga hinokoman bilang “kanding” mapapaduman sa ‘daing katapusan na pagkatunaw’ o pagkapara. An satong paghuhulit kapahayagan kan pagkaherak nin Dios huling nagtatao iyan nin pagkakataon sa mga tawo na magbago asin magkamit kan “buhay na dai nin katapusan.” (Mat. 25:32, 41, 46; Roma 10:13-15) Kun dai kita maghuhulit, paano magkakaoportunidad an mga tawo na madangog an mensahe na puedeng mangahulogan nin buhay?\n9. Paano an pakikikabtang sa paghuhulit kan maogmang bareta kapakipakinabang sa saimo asin sa iba?\n9 An paghuhulit kan maogmang bareta nagtatao man sa sato nin pakinabang. (Basahon an 1 Timoteo 4:16.) Maoyon ka daw na an pakikipag-olay dapit ki Jehova asin sa paglaom sa Kahadean nagpapakosog kan saimong pagtubod asin pagkamoot sa Dios? Bako daw na natatabangan ka kaiyan na pataluboon an Kristianong mga kualidad? Bako daw na an pagpapahayag kan saimong debosyon sa Dios paagi sa pakikikabtang sa ministeryo nakakapaogma sa saimo? An dakol na nagkapribilehiong itokdo sa iba an katotoohan naogmang maheling kun paano tinabangan kan espiritu nin Dios an siring na mga tawo na magrahay an paagi nin pamumuhay.\n10, 11. (a) Paano ipinaheling ni Jesus asin Pablo an pagigin listo asin mapagmasid? (b) Iilustrar kun paano an pagigin listo asin mapagmasid puedeng magpaoswag kan satong ministeryo.\n10 An interes kan mga indibiduwal sa maogmang bareta tibaad mapukaw sa laen-laen na paagi. Kaya, an Kristianong mga ministro dapat na magin mapagmasid. Si Jesus an halimbawa niato. Huling perpekto, naaraman nia an kaanggotan nin sarong Fariseo dawa dai ini naggigirong, an sinserong pagsolsol nin sarong makasalan na babae, asin an mapagsakripisyong espiritu nin sarong balo. (Luc. 7:37-50; 21:1-4) Naghimate si Jesus sa espirituwal na pangangaipo kan lambang saro. Minsan siring, dai man kaipuhan nin sarong lingkod nin Dios na magin perpekto tanganing magin mapagmasid. Si apostol Pablo sarong halimbawa sa bagay na ini. Ibinagay nia an saiyang presentasyon tanganing magustohan nin laen-laen na grupo asin nin mga tawong nagkakalaenlaen an saboot.—Gui. 17:22, 23, 34; 1 Cor. 9:19-23.\n11 Paagi sa pagmamaigot na magin listo asin mapagmasid arog ni Jesus asin Pablo, naaaraman niato an pinakamarahay na paagi na mapukaw an interes kan mga nakakaolay niato. Halimbawa, kun may kakaolayon kang mga indibiduwal, maghanap nin mga magpaparisa kan saindang kultura, pinagkakainteresan, o situwasyon nin pamilya. Tibaad marisa mo an ginigibo ninda sa presente asin puede kang magalang na magkomento dapit dian mantang pinoponan mo an pakikipag-olay.\n12. Mantang nakikikabtang sa ministeryo, taano ta maninigo kitang magin maingat dapit sa satong pakikipag-olay sa mga tugang?\n12 An listong nagmamasid naglilikay sa mga pandisturbo. Mantang nasa ministeryo, an pakikipag-olay sa satong kapartner puedeng makapakosog. Sa ibong kaiyan, boot niatong girumdomon na an katuyohan niato sa pakikikabtang sa ministeryo sa langtad iyo na maghulit sa iba. (Par. 3:1, 7) Kaya, maninigo na mag-ingat kita na an pakikipag-olay niato sa mga tugang durante kan ministeryo dai makaolang sa pakikipag-olay niato sa mga kagharong. An pag-oolay dapit sa mga ideya na gusto niatong sabihon sa mga interesado sarong marahay na paagi na mapagdanay niatong nakakonsentrar an satong isip sa satong katuyohan. Siring man, minsan ngani an cell phone puedeng makatabang sa sato kun minsan sa satong ministeryo, maninigo niatong seguradohon na kun may mag-apod, dai kaiyan madisturbo an pakikipag-olay niato sa kagharong.\nMAGPAHELING NIN PERSONAL NA INTERES\n13, 14. (a) Paano niato maaaraman kun sa ano interesado an sarong tawo? (b) Ano an puedeng makapukaw sa interes nin mga tawo dapit sa espirituwal na mga bagay?\n13 An mga ministrong puka asin listo maingat na naghihinanyog sa mga nakakaolay ninda. Ano an mga puede nindong ihapot tanganing an kaolay nindo sa saindong teritoryo makapagpahayag kan saiyang saboot? Ikinakapurisaw daw nia an pagkaigwa nin kadakol na relihion, an kadahasan sa saindang lugar, o an pagigin bakong mapanggana nin mga gobyerno? Mapupukaw daw nindo an saiyang interes sa espirituwal na mga bagay paagi sa pagsambit sa makangangalas na pagkadisenyo sa mga bagay na may buhay o paagi sa pagsabi kun gurano kapraktikal an sadol kan Biblia? An pamibi sarong temang nakakapukaw sa interes nin mga tawo sa haros gabos na kultura o dawa nin nagkapirang ateista. Dakol an nag-iisip-isip kun baga may nagdadangog sa mga pamibi. An iba tibaad interesado sa mga hapot na arog kaini: Dinadangog daw nin Dios an gabos na pamibi? Kun dai, ano an maninigo niatong gibohon tanganing dangogon kita nin Dios?\n14 Posibleng marhay na kun oobserbaran niato an eksperyensiadong mga parahayag, dakol kitang manonodan dapit sa abilidad na makapoon nin pag-oolay. Obserbaran kun paano sinda nakikipag-olay na dai man nagtatao nin impresyon na garo nag-iimbestigar o nakikiaram. Paano ipinaparisa kan saindang tono nin boses asin ekspresyon nin lalawgon na interesado sinda na masabotan an opinyon kan kagharong?—Tal. 15:13.\nKABOOTAN ASIN ABILIDAD\n15. Taano ta maninigo kitang magin maboot kun naghuhulit?\n15 Magugusto ka daw na pukawon sa nanok na pagtorog? Bakong marahay an reaksion nin dakol kun pinupukaw nin bigla. Sa parate, mas gusto nindang pukawon nin luway-luway. Totoo man iyan kun dapit sa espirituwal na pagpukaw. Halimbawa, kun may maanggot sa pagbisita nindo, ano sa parate an pinakamarahay na reaksion? Igalang an saiyang saboot, pasalamatan an pagigin prangka nia, asin kalmadong maghale. (Tal. 15:1; 17:14; 2 Tim. 2:24) An saindong kabootan puedeng magpahiro sa siring na tawo na magin positibo an reaksion kun may magdalaw giraray na Saksi.\n16, 17. Paano niato ikakapaheling an pagigin mapagrisa sa satong ministeryo?\n16 Sa ibang mga kamugtakan, puede mong mapangganahan an negatibong reaksion. Tibaad sabihon nin saro na, “Dai, salamat na lang. May relihion na ako” o, “Dai ako interesado” huli sana ta iyan an pinakamadaling paagi na taposon an orolay. Pero, paagi sa abilidad asin maboot na pagporsegir, makakapalataw ka nin hapot na mapukaw sa interes kan kagharong dapit sa espirituwal na mga bagay.—Basahon an Colosas 4:6.\n17 Kun beses, kun may nanonompongan kitang mga tawo na nagsasabing sibot-sibot sinda kaya mayo sindang panahon na magdangog, pinakamarahay na intindihon an situwasyon dangan maghale. Pero, may beses man na tibaad marisa mong puede kang magsambit nin halipot asin makahulogan na mga tataramon. Sa laog nin mayo pang sarong minuto, nagibo nin nagkapirang tugang na magbukas nin Biblia, magbasa nin nakakapukaw sa isip na teksto, asin magwalat nin hapot sa kagharong. An saindang halipot pero malaman na presentasyon kun beses nakakapukaw na marhay nin interes kaya narerealisar kan kagharong na bako man siang sibot na marhay asin puede man siang makipag-olay nin halipot. Kun itinotogot nin kamugtakan, taano ta dai probaran na gibohon iyan?\n18. Ano an puede niatong gibohon tanganing magin orog na epektibo kun nagpapatotoo nin impormal?\n18 Kun may nakakaolay kitang mga tawo mantang ginigibo an satong pang-aroaldaw na mga aktibidad, sa parate mapupukaw niato an saindang interes sa maogmang bareta kun kita andam sa impormal na pagpapatotoo. An dakol na tugang nagdadara nin nagkapirang literatura sa saindang bulsa o bag. Tibaad may isinasaisip man sindang espesipikong teksto sa Biblia na ipapakipag-olay sa iba kun magkaoportunidad. Puede nindong kaolayon an paraataman sa paglilingkod o an mga payunir sa saindong kongregasyon dapit sa kun paano kamo makakapag-andam na gibohon iyan.\nMABOOT NA PUKAWON AN SAINDONG MGA PARYENTE\n19. Taano ta maninigong dai kita magpondo sa paghihingoa na tabangan an satong mga paryente?\n19 Natural sana na gusto niatong tabangan an satong mga paryente na akoon an maogmang bareta. (Jos. 2:13; Gui. 10:24, 48; 16:31, 32) Kun haboan an satong enot na paghihingoa, puedeng paluyahon kaiyan an entusiasmo niato na magprobar giraray. Tibaad isipon niato na mayong gayo kitang magigibo o masasabi na makakapabago sa saindang saboot. Pero, may mga pangyayari na puedeng magpabago sa buhay o punto de vista kan saindong mga paryente. O tibaad napaoswag mo na an saimong abilidad sa pagpapaliwanag kan katotoohan, kaya tibaad laen na ngonyan an magin resulta.\n20. Taano ta mahalaga an pagkamataktika kun nakikipag-olay sa mga paryente?\n20 Maninigo niatong likayan an pagigin daing labot sa pagmate kan satong mga paryente. (Roma 2:4) Bako daw na maninigo kitang magin maboot sa pakikipag-olay sa sainda arog kan ginigibo niato sa mga nasusumpongan niato sa paghuhulit? Makipag-olay na may kahoyoan asin paggalang. Sa paaging dai man nanenermon, ipaheling an marahay na epekto sa saimo kan katotoohan. (Efe. 4:23, 24) Malinaw na ipaheling kun paano pinaoswag ni Jehova an kalidad kan saimong buhay, ‘na tinotokdoan ka na makinabang.’ (Isa. 48:17) Ipaheling sa saimong mga paryente na ika sarong halimbawa kun dapit sa pamumuhay bilang Kristiano.\n21, 22. Magsaysay nin eksperyensia na nagpapaheling kan kahalagahan kan pagmamaigot na matabangan sa espirituwal an mga paryente.\n21 Kasuarin pa sana, sarong sister an nagsurat: “Pirme kong pinagmamaigotan na magpatotoo sa sakong 13 tugang na babae asin lalaki paagi sa pagtaram asin paggawe ko. Dai ko pinapalampas an sarong taon na dai nagsusurat sa kada saro sa sainda. Pero, sa laog nin 30 taon, ako sana an Saksi sa pamilya.”\n22 An sister nagpadagos: “Sarong aldaw, inapodan ko an saro sa mga tugang kong babae na nakaistar sa lugar na ginatos na milya an rayo sa sako. Sinabi nia sa sako na nakiolay sia sa lider kan relihion ninda na tokdoan sia sa Biblia, alagad nungkang ginibo iyan sa saiya. Kan sabihon ko na maoogma akong tabangan sia, sia nagsabi: ‘Sige, alagad ngonyan pa lang sinasabi ko na saimo: Nungka akong magigin saro sa Mga Saksi ni Jehova.’ Pagkatapos na ipadara ko sa saiya paagi sa koreo an librong Ano Man Nanggad an Itinotokdo kan Biblia?, inaapodan ko sia kada nagkapirang aldaw. Alagad dai pa man giraray nia binubukasan an libro. Sa katapustapusi, pinakiolayan ko sia na kuanon nia an saiyang libro, asin sa laog nin mga 15 minutos, binabasa asin pinag-oolayan mi sa telepono an nagkapira sa kotadong mga teksto. Pakalihis nin nagkapira pang pag-oolay sa telepono, gusto na niang mag-adal kami nin labi sa 15 minutos. Dangan sia na an nag-aapod sa sako tanganing mag-adal, kun beses mantang nakahigda pa ako pagkaaga asin kun minsan duwang beses sa sarong aldaw. Kan sunod na taon, nabautismohan sia, asin sarong taon pakalihis kaiyan, nagpoon siang magpayunir.”\n23. Taano ta maninigong dai kita magsawa sa pagmamaigot na pukawon an mga tawo sa espirituwal na pagkatorog?\n23 An pagtabang sa mga tawo na magmata sa espirituwal na pagkatorog sarong abilidad asin nangangaipo nin tiaga. Pero, igwa pa man giraray nin mga mahoyo na naghihimate sa satong paghihingoa na pukawon sinda. Sa promedyo, labing 20,000 an nababautismohan kada bulan bilang mga Saksi ni Jehova. Kaya isapuso niato an konseho ni Pablo sa satong tugang kan enot na siglo na si Arquipo: ‘Ingatan mo na maotob mo an paglingkod na saimong inako sa Kagurangnan.’ (Col. 4:17) An masunod na artikulo matabang sa gabos na masabotan kun ano an kahulogan kan paghuhulit na may pakamate nin pag-apura.\nKUN PAANO KA MAKAKAPAGDANAY NA PUKA\n▪ Magdanay na sibot sa paggibo kan kabotan nin Dios\n▪ Likayan an mga gibo nin kadikloman\n▪ Pirmeng isaisip an peligro kan espirituwal na pagtorog\n▪ Papagdanayon an positibong pagmansay sa mga tawo sa saindong teritoryo\n▪ Probaran an bagong mga paagi nin paghuhulit\n▪ Girumdomon an kahalagahan kan saimong ministeryo\nI-share I-share Tabangan an mga Tawo na “Magmata sa Pagkatorog”


Paraoma - Wikipedia\nAn paraoma sarong tawo na an kinasisibotan sa paghanap-buhay yaon sa agrikultura, siring sa pag'ataman nin mga pananom o hayopan sa tuyong magkaigwa nin pagkakan sa sadiring konsumo o ipapabakal sa merkado o sa saodan. An kasibotan na ini sakop na diyan an pagtatanom asin pag'ataman kaini ngane ini magdakul asin maggusi kan anoman na produkto maguguno sa mga tinanom. Siring man, an paraoma pwede man idtong nag'aasikaso sa mga paghahayop, arog kan bakahan, manokan o origan. An paraoma pwedeng sadiri an oma o daga na pigkukultibar niya, o an hayopan arog kan poulty, sadiri niya sa pagpuhunan kaini asin an paraoma igwang mga tauhan na tandanan niya asin katuwang sa hanap-buhay.\nSa mga ekonomiya na gantad nang gayo, an pag'ooma dai nang gayo nagagamit an mga kamot nin tawo sa paggudak, pagbanhi sagkod sa pag'ani kan mga bunga kan mga tinanom kundi igwa nang mga makinarya na saro o magkaqpira sana an operador asin an paggusi haros lagdoan sa dikit sanang oras nakukunsomo. Resulta kaini dikit na sana an mga tandanan na tauhan na nagsisibot sa kahiwasan kan inektaryang omahan o bakahan na ginatos an bakang pinag'aataman o dakul na kulongan nin mga sirang piyak na pigpapatalubo hanggan sa oras na gusihon na. Totoo, an paraoma igdi iyo an masasabing kagsadiri kan palakaya.\n1 Historya kan pag'ooma\n2 Mga peligro sa pag'ooma\n3 Mga katagang nakatakin sa hanap-buhay na siring\nHistorya kan pag'oomaLiwaton\nAn pag'ooma nasususog pa kaidtong Neolitikong Anoy. Kan magtongtong na sa Anoy nin Bronse, an mga Sumeriano igwang mga tuyong trabahador sa pag'oma, mga bandang 5000–4000 BCE, asin sarig na gayo sa patubig kan saindang mga pananom. Nagdedepende sinda sa tolohan na mga aripompon sa pag'ani kun tig'aranihan na. An mga antigong Ehipto nag'ooma asin nagkukua sinda nin pagpapatubig sa bulos haleng Salog Nilo.\nAn paghahayop na tuyong ginigibo katakod sa saindang paguusar nin hayop ngane magian an pag'oma, dati nang praqktis poon pang pirtang ribo nang taon. An ayam napagaro' na poon pa nakaagoing 15,000ng taon. nan mga kanding asin karnero pinagaro' asin inataman poon pa kan 8000 BCE igdi sa Asya. An orig napagaro asin napaataman kan 7000 BCE sa Tangang Subangan asin Tsina. An kabayo man namanso asin inataman kan mga 4000 BCE.\nMga peligro sa pag'oomaLiwaton\nAn paraoma iyo an pigsasarigan na gayo sa mga ekonomiya na an mayor na produksyon yaon sa agrikultura asin dakulang angat sa mga nasyon kun an mga paraoma o an mga aki kan mga pamilyang yaon sa pag'ooma pinipili nang maghubo sa mga siyudad sa paghanap nin mga ibang klaseng trabaho. An para'oma man natatambara sa dakul na klaseng peligro sa buhay siring sa mga kagat nin mga mararang insekto, tuka nin mga halas o kagat nin mga layas na hayop. An paraoma man dai harayo sa kadimalasan kun nabagyo, nabaha na resulta kaini an pagkadestroso kan mga pananom kaini o an pagkagadan kan mga inaataman na hayop. An saro sa panagang sa siring na mga malaen na pangyayarng dai pighuna iyo an pagbugtak kan inapod na crop insurance, pagseseguro na dai totalmente malugi an hanap-buhay.\nAn paraoma man natataya' sa dai maantisipar na paglagpak o paglakma kan presyo sa merkado na ikakalugi kaini ta haros dai na sulit sa gasto sa pag'oma kan presyong barakalan sa mga saodan. An siring na sitwasyon nangyayari kun binabaha' nin dagyang suplay an merkado ta kun nasu'dol an produksyon kan sarong produkto agrikutural o pinapalaog sa lokal na merkado an mga produktong nakalusot huli sa smuggling.\nMga katagang nakatakin sa hanap-buhay na siringLiwaton\nhttp://www.spinfarming.com/buy/ Kinua 18-3-16.\nPinaghugot gikan sa "https://bcl.wikipedia.org/w/index.php?title=Paraoma&oldid=160414"\nLast edited on 10 Abril 2016, at 22:19\nHuring pigliwat an pahinang ini kan 10 Abril 2016, alas 22:19.


Doctor na sinahotan nin panlulupig, dakop - BICOL STANDARD | Bicol News\nHome Bicol News News Doctor na sinahotan nin panlulupig, dakop\nDoctor na sinahotan nin panlulupig, dakop\nCARAMOAN, CSUR—Nahulog na sa kamot kan mga awtoridad an pigcoconsiderar na saro sa mga “most wanted persons” sa provincia nin Palawan sa ginibong operasyon kan pinagsararong fuerza kan Philippine National Police.\nSi Dr. Ricardo Adalid y Javier, an resident doctor kan Caramoan Municipal Hospital, dinakop na kasoodma sa bisa kan mandamiento de aresto na ipinaluwas ni RTC Judge Jose Bayani J. Usman kan Ciudad kan Puerto Princesa.\nDinakop an suspechado sa barangay Tawog, sa banwaan na ini.\nSi Adalid, nag-aatubang nin casong 3 counts nin rape, sa paglapas nin Art. 266-A sa lindong RA 7610.\nSusug sa mga nag-arestar na mga awtoridad, an caso ni Adalalid mayong piansa.\nAn mga miembros kan pinagsarong grupo na nagdakop sa suspechado hale pa sa CIDT Palawan, CIDT Camarines Sur, asin kairiba man an mga miembros kan San Jose Municipal Police Station sa banwan kan San Jose.\nMientrastanto, sa entrevista ki Police Sr. Inspector Chester Pabuayan Pomar, an hefe kan pulis digdi, saiyang sinabi na si an suspechadong doctor iyo an ika-20 sa pinaghahanap na persona sa provincial kan Palawan na may casong panlulupig.—BICOLSTANDARD.COM\nDoctor na sinahotan nin panlulupig, dakop Reviewed by Bicol Standard on Wednesday, April 09, 2014 Rating: 5


Lupi, sa edad na 282\nIGWA pirming paghidaw pag minasurat ako dapit sa banwaan na Lupi na sakong dinakulaan. Huli ta an mga giromdom garo doros na minabalik dara an mga nakaagi, na dai nanggad dapat malingawan tanganing orog na masabotan an ngunyan. Sa kagabsan, magayon an Lupi sa pastoral kaining kamugtakan—agrikultura an mayor na hanapbuhay, simple an aroaldaw na buhay, tuninong, mapresko an palibot, simple sana an mga pangangaipo—harayo sa komplikado asin magastos na buhay sa siyudad. Kun hihilingon, progresibo an Lupi sa mga yaon nang mapagkukuahan kaini nin sadiring pagbuhay. Siring man, an historya kan banwaan na saro sa mga suanoy na banwaan kan Bikol minapasabong kuta na an Lupi igwang mayaman na nakaagi. Mga bagay ini na puwedeng pag-ugatan nin darakulang bagay, orog nang sa halabaon na panahon an Lupi minadanay na bontol an pagtalubo sa lado kan ekonomiya. Tibaad kulang sana kita nin pagtanaw sa mayaman na nakaagi kan banwaan na nangaki kan nagkakapira pang banwaan kan Ambos Camarines sa mga enot kaining panahon.\nKaya magayon an proyekto ni P. Marco ‘Macmac’ Asoro, kura paroko kan Lupi, na balikan an historya kan banwaan sa pagpintakasi kaini kan ika-282 taon (1726-2008) bilang parokya sa Oktubre 17, Biyernes. Saro ining paghiro pasiring sa orog pang pagkamidbid kan mga namamanwaan kan ‘pagkabanwaan’ kan Lupi. Inaagda kan parokya kan Lupi (San Pedro Bautista) an gabos sa maghapon na aktibidad na inapod na ‘Banal na Paglakbay (A Pilgrimage to the Old Church Ruins),’ asin may temang ‘Lupi church ruins, a window to the past,’ kun sain babalikan an lumang simbahan kan Lupi sa balyo kan Salog Sulóng sa Barangay San Pedro. An minasunod iyo an mga nakatalaan na aktibidad: a. pagbaklay pasiring sa lumang simbahan/banwaan, b. lecture sa historya kan Lupi, c. pagselebrar kan Misa sa lumang simbahan, asin an d. pag-dedicate asin pagbugtak kan rebulto ni San Pedro Bautista sa mismong altar kan lumang simbahan. Dakulang bagay ini huli ta sa halawig na panahon, ngunyan sana magkakaigwa nin siring na mga aktibidad sa Lupi na katakod kan mayaman kaining historya.\nAn nababásang historya kan Lupi limitado sana sa monograpong nasa Souvenir Program kan 1990 Lupi Town Fiesta asin sa libro ni Jaime Malanyaon na Kabikolan: A History. Sa mga pagkalap ko nin mga datos dapit sa nakaagi kan Lupi, kadakol an puwedeng ikadugang digdi. Sosog ki P. Jesus Esplana a monograpo niya dapit ki Jorge Barlin, nagin pastor suboot ini kan Lupi sa pag-ultanan kan mga taon 1875 asin 1877. Alagad sa listahan kan mga nagin kura kan Lupi, nagpoon ini ki P. Martin Balmes kan taon 1877. Tibaad an mga siring kaining pagkalap datos orog pang agyat sa mga taga-Lupi tanganing isihon talaga an dakol pang detalye kan nakaagi kan banwaan.\nKadakol an mga ginigikanan kan kolor kan historya kan Lupi na minapoon sa sa pag-abot ni Fray Juan de la Hos kan taon 1701 asin pagkadukáy sa lugar na ini sa pampang kan salog kun sain nginaranan ini hali sa mga doot na lupis na marambong sa gilid kan salog. Anom na beses man na nagpalipat-lipat nin lugar an kabisera kan banwaan huli naman sa mga politikal asin kistorikal na mga pangyayari sa paglaog kan 1900. An presenteng poblacion (Lupi Viejo), asin an mga barangay kan Tapi (Lupi Nuevo) asin San Pedro an nagin mga lugar. An paglaog kan serbisyo nin ferrocarril (railways) sa Kabikolan dakulang gayo an epekto sa Lupi. Naenot ko nang nasambit kaidto sa column na ini na sa halabang panahon, an tren an nagin lunadan palaog asin paluwas sa Lupi.\nMagin an lumang simbahan sa San Pedro na sentro kan aktibidad ngunyan na taon igwa man nin mga istorya. Sarong beses ko sanang nadumanan an simbahan na ini huli ta abandonado, garabâ na, asin nasa puwerang lugar. Nasa elementarya ako kaidto asin an pagkaduman ko huli sana man sa kasutilan kan sarong aki. Huli ta an simbahan nasa balyong salog, delikado an dalan, tibaad madisgrasya, malamos sa salog, o matukâ nin halas. Alagad nakaduman ako agyat naman kan mga kapwa aki na boot sana man magdayán-dayán. Mahibog an mga balagon asin doot na minatambon sa lumang simbahan, madiklom asin makahoy, asin tinutubudan na sa dating altar kaini igwang nag-eerok na dakulang sawá na kayang maghálon nin mga aki. Kun kaya kan naabot mi si lugar, biyong patipupulì na ako, huli sa saralak na takot asin sa posibilidad na maanggotan asin mapákol.\nSa pagbalik ngunyan kan mga tawo, taga-Lupi man o bako, sa lumang simbahan kan banwaan, horop-horop nin pagtanaw liwat sa nakaagi an pangapodan, siring man an orog pang makosog na pagmakulog sa banwaan na nangangaipo nin pagtarabangan asin pagtulod siring sa kauswagan, sarong bagay na orog na mahamis gibohon kun igwang pagtubod na an mga ini mga balaog kan Kalangitan asin kaipuhan nanggad na pagyamanaon. Duman kita sa Lupi!


Telebisyon - Wikipedia\nMga flat-screen na telebisyon na ipinapabakal sa sarong pangkonsumong elektronikong tindahan kan 2008.\nAn telebisyon (Ingles: television), pinapalipot man minsan na TV o telly, iyo sarong sistemang telekomunikasyon para sa pagheras asin pag-ako nin mga naghihiro na mga ladawan asin tanog sa karayoan. Nagin dapit sa gabos na aspeto kan programa asin pagpapadarang pantelebisyon an kaapudang ini.\nSaro ining paaging telekomunikasyon na ginagamit ngantig makapaghatod nin tanog asin naghihiro na imaheng may sarong lebel nin kulay, igwang manlainlain na mga kulay, o may tolong sukol. Pwede ining dapit sa set kan telebisyon, sarong programa sa telebisyon, o an paagi nin paghatod sa telebisyon. An telebisyon iyo pangmasang panghatod, nin libangan, edukasyon, bareta o pag-alok.\nTelebisyon sa Curlie\nKinua sa "https://bcl.wikipedia.org/w/index.php?title=Telebisyon&oldid=222041"\nHuring binago an pahinang ini kaitong 16 Disyembre 2021, alas 13:51.


Igwa nang simbag an gobierno sa pagkulang-kulang Covid-19 wards sa Bicol Medical Center (BMC) asin iba pang hospital sa Bicol sa paagi kan pinadarang cuarenta y dos (42) na mga modular container van kan opisina rehiyonal kan Department of Public Works and Highways (DPWH).\nSa cada provincia kan Albay, Camarines Sur asin Camarines Norte pinadarahan nin tig-katorceng container vans.\nNapag-araman kan Bicol Mail sa Office of the Presidential Adviser for Bicol Affairs (OPABA) na pigdara sa Cadlan, Pili, Camarines Sur an mga Covid-19 facilities mantang yaon digdi an extension hospital kan BMC na iyo an Cadlan Mental Hospital.\nPigpupunan na ngunian na semana an instelasyon kan mga facilidad na igwang tolong bed capacity cada saro boot sabihon kun katorce igwang total na 42 na Covid wards.\nSinabi pa 40 footer an langkaw kan container van na converted sa tolong cuarto asin aircondition sa dai mahahaloy magagamit na bilang dugang na Covid isolation center sa Camarines Sur.\nSi Dr. Francisco Sales, Medical Director kan BMC nagsabi na makakatabang an dugang na mga facilidad mantang padagos na nasa full capacity na an saindang Covid wards.\nSa Albay na kabale sa pinadarahan container van, kinumfirmar kan Department of Health na nasa full capacity na an Covid wards sa Bicol Regional Training and Teaching Hospital.\nNag-apelar an DOH sa mga lokal na gobierno sa Bicol na dugangan an saindang mga isolation center nganing digdi na darahon si mga mild asin asymptomatic patient sa virus sa tahaw kan naglalala an caso kan Covid-19 sa rehiyon Bicol.\nMga duwang bulan palang an nakakaagi an DPWH Bicol na pinamamayohan ni regional director Virgilio Eduarte enot nang nagpadara kan kaparejong facilidad sa Camarines Norte, Albay asin digdi sa Camarines Sur.\nBako lang Camarines Sur an pigtabangan kan DPWH Bicol alagad kabale an Albay na nakarecibe nin katorceng container van asin katorce man sa Camarines Norte.\nAn OPABA naghagad nin tabang ki Senador Bong Go na masuplayan nin face mask, alcohol asin iba na dai nahaloy nag-abot na an diez mil pidasong 95 face mask asin igwa man pigpadarang suhay na suplay para sa PNP bilang mga frontliners. (DPAureus)


“Kun para sa sato, kita maglalakaw sa ngaran ni Jehova na satong Dios sagkod sa panahon na daing talaan, sagkod lamang pa ngani.”—MIQUEAS 4:5.\n1. Mapadapit sa moralidad, ano an kamugtakan kan kaaldawan ni Noe, asin paano napalaen si Noe?\nAN ENOT na tawong nasambitan sa Biblia na naglakaw sa kaibahan nin Dios iyo si Enoc. An ikaduwa iyo si Noe. An rekord nagsasabi sa sato: “Si Noe matanos na tawo. Pinatunayan nia an saiyang sadiri na daing sala sa tahaw kan saiyang mga kapanahon. Si Noe naglakaw sa kaibahan kan tunay na Dios.” (Genesis 6:9) Kan panahon ni Noe, an katawohan sa pankagabsan suminuway na sa dalisay na pagsamba. An maraot na kamugtakan orog pang pinaruro kan bakong maimbod na mga anghel na bakong natural na nakisaro sa mga babae asin nagkaigwa nin mga aking lalaki na inapod na Nefilim, “an mga makokosog” o “an mga lalaking bantog,” kan mga aldaw na idto. Bakong makangangalas na an daga napano nin kadahasan! (Genesis 6:2, 4, 11) Sa ibong kaiyan, pinatunayan ni Noe na sia daing sala asin “sarong parahulit nin katanosan.” (2 Pedro 2:5) Kan pagbotan sia nin Dios na gumibo nin dahong para sa pagpreserbar nin buhay, makinuyog na “ginibo ni Noe an segun sa gabos na ipinagboot sa saiya nin Dios. Siring nanggad an ginibo nia.” (Genesis 6:22) Tunay nanggad, si Noe naglakaw sa kaibahan nin Dios.\n2, 3. Anong marahayon na halimbawa an itinao ni Noe para sa sato ngonyan?\n2 Iiniba ni Pablo si Noe sa saiyang listahan nin maimbod na mga saksi kan sia magsurat: “Huli sa pagtubod si Noe, pakatapos na matawan nin patanid nin Dios dapit sa mga bagay na dai pa naheheling, nagpaheling nin diosnon na takot asin nagtogdok nin dahong para sa pagligtas kan saiyang kasararo sa harong; asin paagi sa pagtubod na ini kinondenar nia an kinaban, asin sia nagin paramana kan katanosan na sono sa pagtubod.” (Hebreo 11:7) Marahayon nanggad na halimbawa! Huling nakakasierto na magigin totoo an mga tataramon ni Jehova, si Noe naggamit nin panahon, kosog, asin rekurso tanganing otobon an mga pagboot nin Dios. Sa kaagid na paagi, an dakol ngonyan tinatalikdan an sekular na mga oportunidad sa kinaban na ini asin ginagamit an saindang panahon, kosog, asin rekurso sa pagkuyog kan mga pagboot ni Jehova. An saindang pagtubod risang gayo asin maresulta sa sainda mismong kaligtasan siring man kan sa iba.—Lucas 16:9; 1 Timoteo 4:16.\n3 An pagkaigwa nin pagtubod siertong nagin masakit para ki Noe asin sa saiyang pamilya kun paanong iyan nagin masakit man para ki Enoc, an lolo ni Noe sa tuhod, na tinokar sa naenot na artikulo. Kaidtong kaaldawan ni Noe kun paanong iyo man kan kaaldawan ni Enoc, an tunay na mga parasamba sadit na minoriya—walo katawo sana an nagin maimbod asin nakaligtas sa Baha. Si Noe naghulit nin katanosan sa sarong madahas asin inmoral na kinaban. Dugang pa, sia asin an saiyang pamilya nagtotogdok kaidto nin dakulaon na dahong na gibo sa kahoy bilang preparasyon para sa pambilog na kinaban na baha, minsan ngani mayo pang nakaheling nin siring na baha kaidto. Siertong nagin palaen na marhay iyan sa pagheling kan mga nagmamasid sa sainda kaidto.\n4. Anong sala kan mga katemporanyo ni Noe an itinampok ni Jesus?\n4 Interesante nanggad, kan si Jesus magtaram manongod sa kaaldawan ni Noe, dai sia nagtaram dapit sa kadahasan, falsong relihion, o inmoralidad—minsan ngani an mga ini seryoso nanggad. An sala na itinampok ni Jesus iyo an pagsayuma kan mga tawo na himateon an itinataong patanid. Sinabi nia na sinda “nagkakarakan asin nag-iirinom, an mga lalaki nag-aaragom asin an mga babae nagpapaaragom, sagkod kan aldaw na si Noe naglaog sa dahong.” Nagkakarakan, nag-iirinom, nag-aaragom, nagpapaaragom—ano an sala dian? Namumuhay sana sinda nin “normal”! Alagad padangadang an baha, asin si Noe naghuhulit nin katanosan. An saiyang mga tataramon asin an saiyang paggawe maninigo kutanang nagserbing patanid sa sainda. Pero, “dai sinda nagmangno sagkod na dumatong an baha asin iinanod sinda gabos.”—Mateo 24:38, 39.\n5. Anong mga kualidad an kinaipuhan ni Noe asin kan saiyang pamilya?\n5 Mantang pinepensar an mga panahon na idto, naheheling niato an pagigin madonong kan paagi nin pamumuhay ni Noe. Minsan siring, kan mga aldaw bago an Baha, kinaipuhan an kosog nin boot na mapalaen sa gabos. Kinaipuhan ni Noe asin kan saiyang pamilya an makosog na kombiksion na magtogdok nin dakulaon na dahong asin ilaog dian an mga nagrerepresentar sa kada klase nin hayop. Igwa daw sa pipirang maimbod na kalag na idto na paminsanminsan nagmawot na kutana dai man sinda magin risang-risa asin makapamuhay man sinda nin “normal”? Dawa kun an siring na mga kaisipan luminaog sa isip ninda, dai sinda nanluya sa saindang integridad. Pakalihis nin kadakol na taon—mas halawig nanggad kisa sa ano man na kaipuhan niatong tioson sa sistemang ini nin mga bagay—an pagtubod ni Noe nagbunga kan pagkaligtas nia sa Baha. Minsan siring, hinokoman ni Jehova an gabos na namumuhay nin “normal” asin dai nagmamangno sa kahulogan kan mga panahon na kinabubuhayan ninda.\nAn Kadahasan Nagpapasakit Giraray sa Katawohan\n6. Pakatapos kan Baha, anong kamugtakan an yaon pa man giraray?\n6 Kan mag-ati na an tubig kan Baha, nagkaigwa nin bagong kapinonan an katawohan. Minsan siring, bako pa man giraray na sangkap an mga tawo, asin “an tendensia kan puso nin tawo” nagpadagos na “maraot poon sa saiyang pagkaniaki.” (Genesis 8:21) Apuera kaiyan, minsan ngani an mga demonyo dai na puedeng magmateryalisar sa hawak nin tawo, sinda aktibo pa man na marhay. An kinaban kan bakong diosnon na katawohan nagpaheling tolos na iyan “namumugtak sa kapangyarihan kan maraot,” asin kapareho man sana ngonyan, an tunay na mga parasamba kaipuhan na makipaglaban tumang sa “mga pakana kan Diablo.”—1 Juan 5:19; Efeso 6:11, 12.\n7. Paano naggrabe an kadahasan sa kinaban pakatapos kan Baha?\n7 Kisuerra poon kan panahon ni Nimrod, napano giraray nin kadahasan nin tawo an daga pakatapos kan Baha. Bilang resulta kan pagdakol kan populasyon asin kan pag-oswag kan teknolohiya, an kadahasan na iyan naggrabe sa paglihis nin panahon. Kan enot na mga taon, yaon an espada, garod, busog asin pana, asin karuwahe de guerra. Kan mas huring mga panahon nagkaigwa nin muskete asin kanyon, dangan nin riple asin modernong artileriya kan enot na mga taon kan ika-20 siglo. Kan Guerra Mundial I naglataw an mas makatatakot na mga armas, na arog baga kan eroplano, tangke, submarino, asin gas na panhilo. Sa guerrang iyan, minilyon na buhay an ginadan kan mga armas na ini. Nakakabigla daw iyan? Dai.\n8. Paano naootob an Kapahayagan 6:1-4?\n8 Kan taon 1914, si Jesus pinatukaw sa trono bilang Hade kan langitnon na Kahadean nin Dios, asin nagpoon an “aldaw kan Kagurangnan.” (Kapahayagan 1:10) Sa sarong bisyon na isinaysay sa libro nin Kapahayagan, si Jesus naheling bilang sarong Hade na mapangganang nakasakay sa sarong puting kabayo. Sinusundan sia nin ibang parakabayo, na an kada saro nagrerepresentar sa laen na damat sa katawohan. An saro sa sainda nakasakay sa sarong kabayo na kolor kalayo, asin itinogot sa saiya “na haleon an katoninongan sa daga tangani sindang maggaradanan; asin may dakulang espada na itinao sa saiya.” (Kapahayagan 6:1-4) An kabayong ini asin an nangangabayo dian naglaladawan sa guerra, asin an dakulang espada nagrerepresentar sa daing kaagid na pagigin mapanlaglag kan modernong guerra na gamit an epektibong marhay na mga armas kaiyan. Kaiba sa mga armas na iyan ngonyan an nuklear na mga aparato, na an kada saro kaiyan kayang laglagon an manampulong ribong tawo; mga raket na kayang darahon an mga aparatong iyan sa mga target na rinibong kilometro an rayo; siring man an modernong kemikal asin biolohikong mga armas para sa lagdoan na paggadan.\nMinamangno Niato an mga Patanid ni Jehova\n9. Paano nakakapareho an kinaban ngonyan sa kinaban na nag-eksister bago an Baha?\n9 Kan kaaldawan ni Noe, linaglag ni Jehova an katawohan huli sa labi-labing kadahasan kan maraot na mga tawo na sinusuportaran pa kan mga Nefilim. Kumusta man ngonyan? Mas kadikit daw an kadahasan sa daga kisa kaidto? Bako nanggad! Dugang pa, kapareho man sana kan kaaldawan ni Noe, an mga tawo ngonyan nagpapadagos sa saindang pangaroaldaw na gibohon, na naghihingoang mamuhay nin “normal,” na habong maghimate sa itinataong mga patanid. (Lucas 17:26, 27) Kun siring, igwa daw nin ano man na dahelan na magduwaduwa na lalaglagon liwat ni Jehova an katawohan? Mayo.\n10. (a) Anong patanid an paorootrong itinatao sa hula kan Biblia? (b) Ano an solamenteng madonong na gibohon ngonyan?\n10 Ginatos na taon bago kan Baha, ihinula ni Enoc an kalaglagan na siertong madatong sa satong kaaldawan. (Judas 14, 15) Si Jesus nagtaram man manongod sa maabot na “dakulang kahorasaan.” (Mateo 24:21) An ibang mga propeta nagpatanid manongod sa panahon na iyan. (Ezequiel 38:18-23; Daniel 12:1; Joel 2:31, 32) Asin sa libro nin Kapahayagan, mababasa niato an klarong paglaladawan kan pangultimong kalaglagan na iyan. (Kapahayagan 19:11-21) Bilang mga indibiduwal, inaarog niato si Noe asin kita aktibo bilang mga parahulit nin katanosan. Minamangno niato an mga patanid ni Jehova asin mamomoton na tinatabangan an satong mga kataed na gibohon man iyan. Huli kaini, arog ni Noe, kita naglalakaw sa kaibahan nin Dios. Tunay nanggad, mahalagang marhay na an siisay man na nagmamawot nin buhay padagos na maglakaw sa kaibahan nin Dios. Paano niato iyan magigibo sa ibong kan mga kasakitan na napapaatubang sa sato sa aroaldaw? Kaipuhan niatong kultibaron an makosog na pagtubod sa pagkaotob kan katuyohan nin Dios.—Hebreo 11:6.\nPadagos na Maglakaw sa Kaibahan nin Dios sa Masakit na mga Panahon\n11. Sa anong paagi niato inaarog an mga Kristiano kan enot na siglo?\n11 Kan enot na siglo, an linahidan na mga Kristiano sinasabing nasa “Dalan.” (Gibo 9:2) An bilog nindang buhay nakasentro sa pagtubod ki Jehova asin ki Jesu-Cristo. Naglakaw sinda sa dana na linakawan kan saindang Kagurangnan. Ngonyan, iyan man an ginigibo kan maimbod na mga Kristiano.\n12. Ano an nangyari pakatapos na pakakanon ni Jesus an sarong kadaklan sa milagrosong paagi?\n12 An kahalagahan nin pagtubod maheheling sa sarong pangyayari durante kan ministeryo ni Jesus. Sa sarong okasyon, pinakakan ni Jesus sa milagrosong paagi an sarong kadaklan nin mga 5,000 na lalaki. Nagngalas asin naogmang marhay an mga tawo. Pero, mangnohon kun ano an sunod na nangyari. Mababasa niato: “Kan maheling kan mga tawo an mga tanda na saiyang ginibo, nagpoon sindang magsabi: ‘Iyo na man nanggad ini an propeta na madatong sa kinaban.’ Kun siring si Jesus, sa pakaaram na sinda madorolok asin kukuanon sia nin pirit tanganing gibohon siang hade, naghale liwat pasiring sa bukid na sia sana.” (Juan 6:10-15) Kan bangging idto nagduman sia sa ibang lugar. Posibleng marhay na nakadesganar sa dakol an pagsayuma ni Jesus na magin hade. Ini huli ta ipinaheling nia na sia may igong kadonongan tanganing magin hade asin na sia may kapangyarihan na panigoan an pisikal na mga pangangaipo kan mga tawo. Minsan siring, bako pa idto an panahon ni Jehova na papamahalaon sia bilang Hade. Apuera kaiyan, an magigin Kahadean ni Jesus langitnon, bakong daganon.\n13, 14. Anong punto de vista an ipinaheling kan dakol, asin paano nabalo an saindang pagtubod?\n13 Minsan siring, determinadong sinundan si Jesus kan mga kadaklan asin nanompongan sia, siring kan sabi ni Juan, “sa ibong kan dagat.” Taano ta sinundan ninda sia pakatapos na likayan nia an saindang mga paghihingoa na gibohon siang hade? Ipinarisa kan dakol na sinda may sa laman na punto de vista, na deretso sa punto na nagtaram manongod sa materyal na mga probisyon na itinao ni Jehova sa kaawagan kan kaaldawan ni Moises. An ipinapakahulogan ninda iyo na si Jesus maninigong padagos na magtao sa sainda nin materyal na mga probisyon. Mantang naririsa an saindang salang mga motibo, si Jesus nagpoon na tokdoan sinda nin espirituwal na mga katotoohan na puedeng makatabang sa sainda na itanos an saindang kaisipan. (Juan 6:17, 24, 25, 30, 31, 35-40) Bilang reaksion, an nagkapira naggumodgumod tumang sa saiya, nangorogna kan sabihon nia an ilustrasyon na ini: “Totoong-totoo na ako nagsasabi sa saindo, Kun dai kamo magkakan kan laman kan Aki nin tawo asin mag-inom kan saiyang dugo, mayo kamo nin buhay sa saindo man sana. An minakakan kan sakong laman asin minainom kan sakong dugo igwa nin buhay na daing katapusan, asin bubuhayon ko sia liwat sa huring aldaw.”—Juan 6:53, 54.\n14 An mga ilustrasyon ni Jesus parateng nakapahiro sa mga tawo na ipaheling kun baga sinda talagang nagmamawot na maglakaw sa kaibahan nin Dios. Nagin totoo man iyan sa ilustrasyon na ini. Pinukaw kaiyan an makosogon na mga reaksion. Mababasa niato: “An kadaklan sa saiyang mga disipulo, kan ini madangog ninda, nagsarabi: ‘Labi-labi kanakakakubhan an mga tataramon na ini; siisay an magdadangog kaiyan?’” Si Jesus nagpadagos sa pagpaliwanag na maninigo nindang hanapon an espirituwal na kahulogan kan saiyang mga tataramon. Sinabi nia: “An espiritu iyo an nagtatao nin buhay; an laman mayo man lamang nin pakinabang. An mga tataramon na isinabi ko sa saindo espiritu asin buhay.” Dai pa man giraray naghinanyog an dakol, asin an salaysay nagsasabi: “Huli kaini an dakol sa saiyang mga disipulo nagduman sa mga bagay na tinalikdan asin habo nang maglakaw kaiba nia.”—Juan 6:60, 63, 66.\n15. Ano an tamang punto de vista kan nagkapira sa mga parasunod ni Jesus?\n15 Minsan siring, bakong arog kaiyan an nagin reaksion kan gabos na disipulo ni Jesus. Totoo, dai lubos na nasabotan kan maimbod na mga disipulo an sinabi ni Jesus. Pero, an saindang kompiansa sa saiya nagdanay na marigon na marhay. Si Pedro, na saro sa maimbod na mga disipulong idto, nagpahayag kan saboot kan gabos na nagdanay kan sia magsabi: “Kagurangnan, siisay pa an samong dudumanan? Yaon sa saimo an mga tataramon nin buhay na daing katapusan.” (Juan 6:68) Abaa kaekselenteng aktitud, asin abaa karahay na halimbawa!\n16. Paano kita puedeng mabalo, asin anong tamang punto de vista an maninigo niatong kultibaron?\n16 Kita ngonyan puedeng mabalo kapareho kan enot na mga disipulong idto. Sa kaso niato, tibaad madesganar kita na dai naootob an mga panuga ni Jehova siring sa gusto ta tolos na mangyari. Tibaad nagsasaboot kita na masakit saboton an mga paliwanag sa Kasuratan sa satong mga publikasyon na basado sa Biblia. Tibaad nadedesganar kita sa paggawe nin sarong kapwa Kristiano. Tama daw na pumondo sa paglakaw sa kaibahan nin Dios huli kaini o huli sa kaagid na mga dahelan? Siempre dai! An mga disipulo na nagbaya ki Jesus nagpaheling nin sa laman na paagi nin pag-iisip. Dapat niatong likayan na gibohon an kapareho kaiyan.\n“Bako Kita an Klase na Minasibog”\n17. Paano kita matatabangan na padagos na maglakaw sa kaibahan nin Dios?\n17 Si apostol Pablo nagsurat: “An gabos na Kasuratan ipinasabong nin Dios.” (2 Timoteo 3:16) Paagi sa mga pahina kan Biblia, malinaw na sinasabi sa sato ni Jehova: “Iyo ini an dalan. Maglakaw kamo dian.” (Isaias 30:21) An pagkuyog sa Tataramon nin Dios nakakatabang sa sato na ‘magmaan na marhay sa satong paglakaw.’ (Efeso 5:15) An pag-adal sa Biblia asin paghorophorop sa satong nanonodan nagpapangyari sa sato na ‘padagos na maglakaw sa katotoohan.’ (3 Juan 3) Tunay nanggad, arog kan sinabi ni Jesus, “an espiritu . . . nagtatao nin buhay; an laman mayo man lamang nin pakinabang.” An solamenteng masasarigan na paggiya na iyong dapat na magdirehir sa satong mga lakad iyo an espirituwal na paggiya, na nakakamtan niato paagi sa Tataramon ni Jehova, sa saiyang espiritu, asin sa saiyang organisasyon.\n18. (a) Ano an bakong madonong na ginigibo nin iba? (b) Anong klaseng pagtubod an kinukultibar niato?\n18 Ngonyan, an mga nagin diskontento huli sa kaisipan na sa laman o dai naotob na mga inaasahan sa parate inaaprobetsaran na sana nin lubos an ikakatao kan kinaban na ini. Huling mayo na sinda nin pakamate nin pag-apura, dai ninda naheheling an pangangaipo na ‘magdanay na mapagbantay,’ asin pinipili nindang pag-aaboton an maimot na mga pasohan imbes na enoton an intereses kan Kahadean. (Mateo 24:42) An paglakaw sa paaging iyan bako nanggad na madonong. Mangnohon an mga tataramon ni apostol Pablo: “Bako kita an klase na minasibog pasiring sa kalaglagan, kundi an klase na may pagtubod sa ikakapagdanay na buhay kan kalag.” (Hebreo 10:39) Arog ni Enoc asin Noe, nabubuhay kita sa maribok na mga panahon, alagad arog ninda, may pribilehio kita na maglakaw sa kaibahan nin Dios. Sa paggibo kaiyan, igwa kita nin siertong paghalat na maheheling niato an pagkaotob kan mga panuga ni Jehova, an pagkalaglag kan mga maraot, asin an pagkaestablisar nin sarong matanos na bagong kinaban. Kanigoan kamakangangalas kan paglaom na ini!\n19. Paano ilinadawan ni Miqueas an iginagawe kan tunay na mga parasamba?\n19 An pinasabngan na propetang si Miqueas nagsabi dapit sa mga nasyon kan kinaban na sinda “maglalakaw an balang saro sa ngaran kan saiyang dios.” Dangan nagtaram sia dapit sa saiyang sadiri asin sa iba pang maimbod na mga parasamba asin nagsabi: “Kun para sa sato, kita maglalakaw sa ngaran ni Jehova na satong Dios sagkod sa panahon na daing talaan, sagkod lamang pa ngani.” (Miqueas 4:5) Kun kapareho ni Miqueas an saindong determinasyon, magdanay na harani ki Jehova magin gurano man karibok an mga panahon. (Santiago 4:8) Logod na magin odok sa pusong pagmawot kan balang saro sa sato na maglakaw sa kaibahan ni Jehova na satong Dios ngonyan asin sagkod sa panahon na daing talaan, sagkod lamang pa ngani!\n• Ano an mga pagkakaagid kan kaaldawan ni Noe asin ngonyan?\n• Anong paagi nin pamumuhay an sinunod ni Noe asin kan saiyang pamilya, asin paano niato maaarog an saindang pagtubod?\n• Anong salang punto de vista an ipinaheling kan nagkapira sa mga parasunod ni Jesus?\n• Ano an determinadong gibohon kan tunay na mga Kristiano?\nKapareho kaidtong kaaldawan ni Noe, an mga tawo ngonyan nababangkag sa saindang pangaroaldaw na mga aktibidad\nBilang mga parahulit kan Kahadean, “bako kita an klase na minasibog”\nI-share I-share Kita Maglalakaw sa Ngaran ni Jehova na Satong Dios


Ini an kasimbagan kan National Food Authority sa Bicol sa pamamayo ni Regional Manager Henry Tristeza sa tahaw kan kahurotan kan sektor nin paraoma na ibasura na an Rice Tarrification law huli ta padagos sindang apektado kan pagbaba kan presyo kan paroy puon na mag-epekto an RTL.\nSi Tristeza, nagatubang sa miembros kan prensa sa ginibong media briefing sa Ciudad nin Naga dai palang nahahaloy na padreno kan Departamento de Agricultura sa Bicol asin saiyang pigpaliwanag an kamugkatan nin suplay kan NFA rice sa rehiyon cinco.\nSaiyang pigpaliwanag na katuyohan kan gobierno kan RTL dai pasakitan an paraoma alagad nagkaigwa nin problema an apektado iyo an ordinaryong paraoma.\nAn NFA asin DA, nagtatarabangan nganing maresolberan an isyu sagcod na maghaman nin rekomendasyon sa problema sa pagbagsak kan presyo kan paroy mantang an presyo kan commercial rice halangkaw man giraray.\nKan panahon na dai pa napipirmahan ni Presidente Rodrigo Duterte an propuesteong Rice Tarrification an NFA nag-ooponer huli ta apektado an ahencia asin dakul an mahahaling mga empleados asin hahalion sa sainda an poder sa pag-angkat nin bagas sagcod na limitado na an saindang poder.\nKasurog ninda an paraoma huli ta ciertong apektado an saindang produkto sagcod nangyari an pagbagsak kan presyo kan paroy envez an tinawan nin buelo iyo an mga higanteng rice traders.\nNangyari an negatibong epekto sa paraoma asin sa ahencia, alagad an pakiulay nalang ni Trizteza ‘tawan nin pagkakataon an ley.’\nAn ginigibo ngonian kan NFA iyo an pagbakal kan alang na paroy kan mga paraoma sa presyong P19 cada kilo mala ngani pano-pano na an saindang mga bodega nin binakal na paroy.\nAn direktiva ni Duterte sa NFA, bakalon an paroy kan paraoma envez na darahon ninda sa kumprada na barato an presyo kan paroy. Target kan ahencia na makabakal nin 1.8 milyon na cavan nin paroy sa 2020 mientras nagseguro nin fondo an NFA para sa palay procurement program sa rehiyon cinco.\nSa lado kan DA iyo an pagpa-utang nin P15 mil sa mga paraoma na babayadan sa laog nin walong taon na mayong interes asin pagtaong tabang sa paagi nin makinarya asin an pinakahuri iyo an dugang na itataong P5 mil (DPA)


Pirmi kong nadadangog sa mga babasahon an patanid na ‘magpuka’. Ano po an boot sabihon kaini? Garo baga mahalagang gayo po ini ta ulit-ulit na sana po na nasasambit.\nAn boot sabihon kan ‘magpuka’ iyo an dai pagturog, sa Ingles: ‘to stay awake o keep vigil’. Asin maririsa mo na ini dinadagdag sa pagiromdom na ini an patanid na ‘dai niato aram kun nuarin maabot an aldaw nin paghukom’. Pano niato sasaboton an paggiromdom na ini?\nSarong paagi nin pagpuka iyo an maghingowa na magin dayupot asin tugma (constant asin consistent). An sarong omboy tanganing magdakula kaipuhan na pakakanon regularmente; boot sabihon padagos-dagos (constant). An omboy kun gatas pa sana an kaipuhan kakanon, dai pa ini tinatawan nin matagas na kakanon, kaipuhan tugma asin susog (consistent) sa kamugtakan o lebel kan aki. Kun constant asin consistent -an paagi, yaon man an dagos-dagos na pagtalubo. Siring man ini sa sarong estudyante na padagos o pirming (constant) nag-aadal asin an saiyang mga binabasa o inaadalan tugma (consistent) sa saiyang edad, mas dakula an posibilidad kan saiyang pagtalubo. An padagos-dagos asin turugma na pagsagibo nin mga bagay iyo an nagdadara sa pag-formar nin virtud (virtue) sa sarong tawo. Sa kabaliktaran, kun halimbawa an sarong tawo bihira o paminsan-minsan sana an paghigos, boot sabihon ‘inconstant’, asin an saiyang mga ginigibo bakong tugma o ‘inconsistent’ sa pagigin mahigos -arog baga kan pagigin pabaya, bakong pulido an gibo -dai niya magigin ugali an kahigosan. Sa mga atleta, tanganing magin tunay na matibay sa saindang sport, halimbawa, badminton, swimming, basketball, etc. kun an saiyang ensayo bakong regular asin an saiyang ginigibo harayo o bakong ‘consistent’ sa saiyang sport dai siya magigin ‘master’ kan saiyang sport. Sa musika, sa arte, pati sa mga profesion, kun boot na magin marahay kaipuhan nin ‘constancy and consistency.’\nAn patanid na magmaan o magpuka (stay awake, keep vigil) sarong pangapodan tanganing kita magin ‘constant and consistent’. Magpuka huli ta dai niato aram kun nuarin an aldaw kan pag-abot nin Kagurangnan. Kaya kun boot niato na kita pirming andam, kaipuhan an padagos-dagos asin turugma na pagsagibo o pagsabuhay kan Cristianong pangapodan. Siring man sa satuyang bokasyon o estado nin buhay; magin sa paglingkod o sa pagtaguyod kan familia; magin sa misyon o sa pag-adal -an pagigin ‘constant’ asin ‘consistent’ paagi nin pagigin marigmat. An sarong estudyante na parating nag-aadal, ano man na oras itao an examen o quiz, andam siya. An katiwala na dai pinapabayaan an pag-mantener kan harong, ano man na oras umabot kan bisita o kagharong, andam siya.\nBakong facil ini, huli ta dakul na aldaw hugak an garo nangingibabaw sato; dakul na pagkakataon garo makusog an tentasyon; dakul na momento, boot na niatong maghabo o dai na magpadagos sa satong pinonan. Ini nangangaipo nin disiplina, pagpursigue, perseverancia asin pagpoon guiraray kun naoontok. Masakit magin marahay kun dai kita magsakripisyo.\nIyo man ini an dalan pasiring sa pagigin marahay na tawo (virtuous person). Lugod, maghingowa kita, asin itao sato nin Mahal na Dios an grasya na magin ‘constant’ asin ‘consistent’ sa pagsabuhay kan Ebanghelyo.\nMagin makahulugan an saimong pag-andam para sa pagkamundag nin Kagurangnan!


An pista o pintakasi arog kan Peñafrancia fiesta nagpoon icilebrar sa Pilipinas guinatos nang taon an nakaka-agui sa tukdo kan mga Kastila bako lang mag-rokyaw sa Kagurangnan o sa mga Santos y Santas kundi magpasalamat sa gracia o biyayang narecive kan mga namamanwaan.\nApuera kan bulan na Mayo, an fiesta month, poon de aprimero sagkod katapusan, an bulan na Septyembre kunsideradong bulan man nin mga pista palibhasa tig-aranihan. Saka saro pa palibhasa sa laog kan bulan na ini an kompleanyo ni Santa Maria o ni INA kaya an pista kan ronang Kabikolan digdi sa Naga sa bulan na Septyembre man.\nIni an pinaka-engrandeng pista sa Bikolandia ta si Inang Santa Maria iyo an minimidbid na Ina kan mga Bikolano asin Patrona kan Kabikolan.\nHaros sampulong aldaw an celebrasyon poon Traslacion o an pagdakit kan Imahen ni Ina haling Basilica (kadto sa Peñafrancia Shrine) na permanenteng estada pasiring sa Cathedral por medyo nin prosesyon ni Virgen de Peñafrancia sagkod sa pagsakay sa aldaw na Sabado otro semana, an pinaka-centro kan celebrasyon.\nKaiba pirme sa prosesyon asin sa pagsakay an Imahen ni Divino Rostro o Holy Face, lalawgon ni Hesukristo, an Aki nin Diyos asin ni Santa Maria.\nAn Peñafrancia fiesta iyo an pinaka-magarbong regional fiesta sa enterong Pilipinas. Apuera kan mga aktibidades relihiyosa arog kan mga banal na misa, prosesyon, asin iba pang ritwal, mga parada, magagayon na exhibits, mga panindang hali kun sain-sain, mga pa-contest kabali na an beauty pageants na kumpetisyon nin pagarayonan asin pagwarapohan bako lang nin mga daraga, soltero, mga aki kundi pati mga bading.\nNagdadarayo bako lang mga kapwa Bikolano hali sa anom na provincias asin pitong ciudades, mga haling abroad asin Luzon, Visayas, Mindanao. Bako lang mga devotos kundi pati mga negosyantes (kabala an mga muslim asin iba pang sekta na nagdedelinsiya man sa negosyo huli sa kagulpihan nin tao).\nDai kamo matubod pero pati mga mandurukot, para-ikit, parahabon asin sa may mga basang kamot minadarayo pa digdi sa kapanahunan pa kan fiesta. Huli sa paguiguin bantugan asin sikat kan celebrayon na ini an Peñafrancia fiesta lalo na an pagsakay pig-guiguibo man sa kaparehong panahon ngonyan na bulan na Septyembre sa mga lugar na may naka-estar na Bikolano arog sa Metro Manila, Mindanao, (e.g. Cagayan de Oro City) asin iba pa na dai nakakapuruli sa Bikol.\nKunsiderado na bilang dakulang tourist destination huli sa milyones na nag-aatender bako lang hali sa Pilipinas kundi pati mga dayuhan.\nAn mga Obispo hali sa man iba-ibang Diocesis asin ibang haralangkaw na lideres kan simbahan Catoliko minatiripon sa ciudad nin Naga o Ciudad de Caceres, an pinaka-gurangan na ciudad sa nasyon sunod sana sa Manila asin Cebu.\nKaya kun uugkoron an Naga asin Camarines Sur iyo man guiraray sagkod ngonian an centro o puso kan Bikol, religious and commercial center.\nNgonian na taon an mga para-omang Bikolnon na dati an kapasalamatan sa magayon na ani kan saindang pananom arog kan gulayon asin paroy pero nagheheribi na ta bagsak an presyo kan saindang mga produkto.\nAn pangangi-on ngonyan kan mga kasaraditan pasabunagan man lugod ni INA asin ni Divino Rostro an gobierno, mga opisyales asin lideres na maguibo nin mga paagui na mapakarhay an presyohan kan siring na mga produkto tanganing maka-ginhawa an mga paraoma asin saindang pamilya.\nHapot: nata ta an mga devotos, mga Bikolano asin mga nanunungdan nagkakaburonyog sana sa celebrasyon nin pagrokyaw asin pagtao nin omaw sa Kagurangnan asin ki INA alagad darato sa aro-aldaw na pagbuhay lalo na sa politika asin hanap-buhay baranga asin nag-iiriwal kita?\nSa pusog na pag-ulang kan dakul na mayayaman asin ibang madudunong saka may inadalan kuno laban o kontra sa lagduan na reporma, mahiwas na kampanya kontra droga, korapsyon asin tunay na pagbabago, nag-buburutwaan na logod an mga kakampi kan mga kurakot, kasurog kan mga sindikato kan illegal na droga asin kaapil kan mabata/lapang sistema kan sosyedad.