Mat 24 | `WOS | STEP | Jisas tempel yatakataka yinjoka yindéka di déka du déka ya. Yae di déré wa, “Mé xé. Ané ge yikafre ge dé.”\nHukétéfi nukwambu xakutekwa jondu\nMak 13:1-37; Luk 21:5-36\n1 Jisas tempel yatakataka yinjoka yindéka di déka du déka ya. Yae di déré wa, “Mé xé. Ané ge yikafre ge dé.” 2 Wungi wandaka dé diré wa, “Xéxé, némbuli wun ge yikafre dé. Yikafre moturé takandaka nani xé. Mwi hundi wuni guniré we. Hukémbu du yae ané geré haraki hurutandi. Haraki huruta di wunde motu hérae yakisandandat, wun motu nak motu takumbu yamba hwakéndé.”\n3 Wun hundi wataka dé Jisas tempel yatakataka ye dé Oliv némburé wari. Wara rendéka déka du male déka ye di déré wakwexéké, “Naniré mé wa. Yimba nukwa tempelré haraki hurutandi? Méta joo tale yandét, xétaka angi watame, ‘Xéxé, némbuli Jisas wambula yatendéka nukwa bari yatandé. Yandét ané héfa bari hényitandé.’ Yimba nukwa nani wungi watame?” 4 Wungi wakwexékéndaka dé Jisas wa, “Guni xékélaki natanguni. Xékélaki naata yéna yakwa duna hundi xékékénguni. 5 Séfélak du yae di guniré yéna yanjoka mawuli yatendakaka wuni wun hundi wuni we. Yéna yata wuna ximbu wata di nak nak angi watandi, ‘Wuni God wasékendén du Krais wuni.’ Wungi wandat séfélak du takwa yéna yandaka hundi xékétandi. 6 Séfélak du waretandi. Warendat nawulak du warendakaka bulétandi. Buléndat xékéta guni rookénguni. Di wungi hurundat, hukétéfi nukwa bari yamba yakéndé. 7 Nak héfambu rekwa du takwa di nak héfambu rekwa du takwa wali waretandi. Nak néma duna hém nak néma duna hém wali waretandi. Séfélak héfambu du takwa hénoo wali re hiyatandi. Séfélak héfambu séfélak nukwa némafwi nono yatandé. 8 Wun xakéngali wu takwa nyan tale héranjoka yikama hangéli hérandaka maki dé. Détakwa némafwi hangéli hurutendaka maki, hukémbu némafwi xakéngali akwi xakutandé.”\n9 “Guni wuna du renguka atéfék héfambu rekwa du takwa gunika hélék yatandi. Yata guniré hérae hura ye guniré haraki huruta xiyatandi. 10 Wun nukwa séfélak du takwa wunika hu hwetandi. Séfélak du takwa deka du takwaka hélék yata diré deka mamaka hwetandi. 11 Hukémbu séfélak du yae nak nak yéna yata angi watandi, ‘Wuni Profet wuni.’ Wungi wata yéna yandat, séfélak du takwa deka hundi xékétandi. 12 Séfélak du takwa séfélak haraki saraki sémbut hurutandi. Huruta di yikafre mawuli yatakataka di nak du takwaka némafwimbu mawuli yamba yakéndi. 13 Wun nukwa wuna du takwa deka mawulimbu hambuk yata wuna jémba hurundat, hukémbu God diré hérandét di dé wali jémba retandi, wungi re wungi re. 14 Wuna du takwa atéfék getéfaré yita atéfék héfambu rekwa du takwaré wuna hundi angi watandi, ‘God néma du reta du takwaka jémba hatitandé.’ Wungi wandat hukémbu hukétéfi yatekwa nukwa yatandé.” Wungi dé Jisas wa.\n15 Wun hundi wataka dé Jisas angi wa: “Hanja Godna profet nak déka xi Daniel dé ané hundi hayi: Hukémbu du nak yae Godna tempel nyéndémbu haraki saraki joo nak takatandé. Takandét tempel haraki ye baka tétandé. Wungi hayindén joo xakundét guni xétanguni. (Guni ané nyinga xéta ané jooka jémba sarékétanguni.) 16 Xéta wun nukwa guni Judiambu rekwa du takwa guna getéfa yatakataka némburé bari yaange yitanguni. 17 Wun nukwa hafwambu rekwa du takwa bari yaange yitandi. Deka jondu héranjoka deka geré wambula yamba yikéndi. Baka yaange yitandi. 18 Yawimbu tékwa du takwa getéfaré wambula ye nukwa wur nawulak akwi yamba hérakéndi. Bari yaange yitandi. 19 Wun haraki nukwa nyan tékwa takwa, nyangwalka munya hwekwa takwa bari yaange yinjoka hurufatikétandi. Dika wuni saréfa nae. 20 Wun haraki nukwa yifa yakwa nukwambu yandét, yingi maki ye guni bari yaange yitanguni? Wun haraki nukwa baka hwa nukwambu yandét, yingi maki ye guni bari yaange yitanguni? Yitengukaka sarékéta guni Godré watanguni, wun haraki nukwa yifa yakwa nukwambu akwi baka hwa nukwambu akwi yahafi yandéte. 21 Wun nukwa némafwi xakéngali xakutandé. Wun xakéngali atéfék néma xakré sarékéngwandétandé. Hanja God atéfék jondu huratakandén nukwa wungi maki xak nawulak xakuhambandi. Némbuli akwi hukémbu akwi wungi maki xak wambula yamba xakukéndé. 22 Wun némafwi xakéngali xakundét God dé wasékendén du takwaka saréfa naata wandét wun xakéngali bari hényitandé. Wungi wahafi yandét atéfék du takwa hiyatandi.”\n23 “Wun nukwa du nawulak guniré angi wandat, ‘Ané duré mé xé. God wasékendén du Krais wumbu dé re.’ Wungi wandat, guni deka hundi yamba xékékénguni. Di yéna di ye. 24 Séfélak yénataka Krais akwi yénataka profet akwi xakutandi. Xaakwa di God wasékendén du takwaré yéna yanjoka di nak maki nak maki hambuk jémba akwi, hanja xéhafi yangun hambuk jémba akwi yatandi. Di God wasékendén du takwaré yéna yanjoka hurufatikétandi. 25 Guniré wuni we, hukémbu xakutekwa jonduka. Hukémbu wun jondu xakundét guni xéta xékélakita guni deka hundi xékékénguni.”\n26 “Du takwa nawulak guniré watandi, ‘Mé xé. God wasékendén du Krais dé du rehafi hafwambu dé re.’ Wungi wandat, guni wun hafwaré yikénguni. Di guniré watandi, ‘Mé xé. God wasékendén du Krais wun gekombu dé re.’ Wungi wandat, guni deka hundi xékékénguni. 27 Wuni Duna Nyan wambula gayawut, atéfék du takwa xétandi. Nyir tulem nandéka atéfék du takwa xéndaka maki, guni atéfék wuni gayawut xétanguni. Wungi xétengukaka sarékéta guni deka yénataka hundi xékékénguni.” 28 Wungi wataka dé Jisas ané hundi wa, “Barokwaru jindaka xéta guni xékélaki, hiyandé hamwi nak rendéka. Wun jooka xékélakinguka maki, guni wawun joo xéta xékélakitanguni, wuni wambula yatewukaka.”\n29 Wun hundi wataka dé Jisas angi wa: “Wun xakéngali hényindét bari nukwa xéhafi yandét gan hunyitandé. Hunyindét bafu akwi xéhafi yalét, hunkwari nyirmbu xakritandi. Xakrindat nyirmbu tékwa atéfék jondu séngénéta yitaka yatakatandi. 30 Yitaka yatakandat, ané héfambu rekwa atéfék du takwa hanja xéhafi yandan hambuk joo xétandi nyirmbu. Xe wunika xékélakita gératandi. Géraata di wuni Duna Nyanré xétandi. Wuni némafwi hambuk wali yaata nukwa hanyikwa maki yaata buwimbu re gayawut xétandi. 31 Xéndat wawut nyirmbu rekwa ensel nak fuli némafwimbu yondét, wuna ensel atéfék héfambu tékwa getéfaré ye Godna du takwaré hérae hari natafambu takatandi.”\n32 Wun hundi wataka dé Jisas angi wa: “Mika jémba mé saréké. Mi nawulak ganga fiyae huli ganga hunyalandéka xe guni xékélaki. Hénoo naré yakwa nukwa andé yae. 33 Wun miré xe nukwaka xékélakinguka maki, guni wawun jonduré xe xékélakitanguni. Wuni bari hari wambula yatawuni. Wungi xékélakitanguni. 34 Mwi hundi wuni guniré we. Ané hém hiyahafi re wawun atéfék jondu xétandi. 35 Nyir héfa akwi hényitandé. Wuna hundi yamba hényikéndé. Wungi retandé.\nWambula yatendéka nukwaka xékélakihafi yatendakaka dé wa\n36 “Yimba nukwa wambula yatawuni? Ané héfambu rekwa du takwa wun nukwaka xékélakihambandi. Ensel wun nukwaka xékélakihambandi. Wuni Godna nyan reta wuni akwi xékélakihambawuni. Wuna yafa dé hafu dé wambula yatewuka nukwaka xékélaki. 37 Hanja Noa rendén nukwa du takwa hurundan maki, wambula yatewuka nukwa du takwa wungi male hurutandi. 38 Noa rendén nukwa némafwi hwe gwandéhafi yandéka du takwa di Godka sarékéhafi yata ané héfana jonduka male di saréké. Sarékéta hénoo sata, hulingu sata, takwa héraata, wungi yandaka dé Noa némafwi gunjambé hurutaka dé wun gunjambéré wulayi. 39 Wunde du takwa Godka sarékéhafi yata némafwi hwe yatendéka nukwaka sarékéhambandi. Sarékéhafi yandaka némafwi hwe gwandéndéka di hulingu se di atéfék hiya. Wuni Duna Nyan wambula yatewuka nukwa séfélak du takwa wunde du takwa hurundan maki, ané héfana jonduka male sarékétandi. 40 Wambula yatewuka nukwa du yéték yawimbu jémba yata témbét, ensel nakré héraata nakré yatakatandi. 41 Wun nukwa takwa yéték hénoo humbwita rembét, ensel hésiré héraata hésiré yatakatandi. 42 Di wungi hératendakaka guni wunika jémba haxéta re xétanguni. Wuni guna Néma Du yatewuka nukwaka xékélakihambanguni. Xékélakihafi yata guni wunika haxéta re xétanguni. 43 Ané sataku hundi mé jémba xéké. Sélé héraakwa du yatendéka nukwaka gena yafa xékélakita dé xéndi hwahafi yata haxéta huli rendét, sélé héraakwa du dé déka ge yamba héréka wulayikéndé. 44 Wun hundika sarékéta guni wunika haxéta re xétanguni. Guni xékélakihambanguni. Yimba nukwa wuni Duna Nyan wambula yatawuni? Duna Nyan yatendéka nukwaka guni angi watanguni, “Dé yamba yakéndé.” Wungi wangun nukwambu male wambula yatawuni. Wungi yatewukaka sarékéta guni wunika haxéta re xétanguni.”\nYikafre jémba yakwa du akwi haraki saraki jémba yakwa du akwi\n45 Wun hundi wataka dé Jisas angi wa: “Yikafre mawuli yata yikafre jémba yakwa du angi hurutandé. Déka néma du déré angi watandé, ‘Méni wuna jémba yakwa duka hatitaméni. Hatita méni dika hénoo mune hwetaméni, di satendaka nukwambu.’ Wungi wataka yindét dé wungi hatitandé. 46 Hatindét hukémbu déka néma du wambula yae xéta watandé, ‘Méni yikafre jémba méni ya. Wu yikafre dé.’ Wungi wandét yikafre jémba yakwa du yikafre mawuli yata jémba retandé. 47 Déka néma du yandén yikafre jémbaré xéta watandé, ‘Méni wambula yatewuka nukwaka xékélakihafi yata, méni yikafre jémba méni ya. Wu yikafre dé. Némbuli méni wuna atéfék jonduka jémba hatitaméni.’ Wungi watandé. 48 Haraki saraki mawuli yata haraki saraki jémba yakwa du déka mawulimbu angi watandé, ‘Wuna néma du nak getéfaré ye dé bari wambula yamba yakéndé.’ 49 Wungi wataka dé dé wali jémba yakwa duré xiyatandé. Xiyataka dé wangété yandaka hulingu sakwa du wali reta hénoo sata wangété yandaka hulingu sata dé wangété yatandé. 50 Wangété yata déka néma duka sarékéhafi yandét, wun nukwa déka néma du wambula yatandé. Xékélakihafi yatendéka nukwa wambula yatandé. 51 Yae wun jémba yakwa du hurundén haraki saraki sémbutré xe déré hambukmbu xiyatandé. Xiyaata wandét dé ye yéna yakwa du wali retandé, haraki hafwambu. Wun hafwambu retekwa du takwa néma hangéli héraata gératandi. Yikafre hafwambu renjoka mawuli yata di hambukmbu gératandi.” Wungi dé Jisas sataku hundi wa.


Gotna Kundi Matyu 3\n1 Wani sapak baptais kwayékwa du Jon du yarékapuk yakwa Judiana taalémba baasnyé ye Gotna kundi kwayéndén. 2 Wani taalat yaan du dakwat anga wandén, “Got néma du rate gunéké véké yandékwa sapak a yaakwa. Yaandékwanngé vékulakate guné Gotna kémba téké mawulé yate kapérandi musat ma kuk kwayéngunék.” Naandén Jon. 3 Talimba Gotna yémba kundi kwayétan du nak déku yé Aisaia Jonngé Gotna nyéngaamba anga viyaatakandén:\n4 Jon yéku laplap, yéku kakémuké yamba vékulakandékwe. Dé kamelna yéwit yandarén laplap gindén. Giye dé bulmakau sépémba yandarén let gindén. Dé japét kandén. 5 Saam gék pulak musé julipte kandén. Dé Gotna kundi wandéka Jerusalemmba tékwa du dakwa, Judiana taalémba tékwa du dakwa, Jordan kaambélé yékwanmba tékwa du dakwa wunga némaamba du dakwa wa yéndarén déké. 6 Ye yandarén kapérandi muséké kalik yate wandaka dé det Gotna yémba baptais kwayéndén Jordan kaambélémba.\n7 Juda dunyansé deku néma du waak asapéri wa yéndarén, Jon Gotna yémba det baptais kwayéndénngé. Farisi dunyan, Sadyusi dunyan, de wunga yéndarén. Yéndaka Jon det waarute wandén, “Guné kapérandi mawulé vékukwa dunyansé wa. Got néma kot vékute néma du raké yandékwa nyaa a yaakwa. Wani nyaa Got du dakwa yandarén kapérandi muséké rakarka yakandékwa. Wani nyaaké vékulakate guné dunyan yaawi tundaka yaange yékwa kapérandi kaambe pulak a wunéké yaange yaangunéngwa. Wunéké yaambak. 8 Taale guné yangunén kapérandi musé yaasékatake yéku musé male ma yangunék. Yangunu nak du dakwa véte wakandakwa, ‘De kapérandi musé yaasékatake bulaa yéku musé wa yandakwa.’ Wunga wakandakwa. 9 Guné guna mawulémba anga waké yamarék, ‘Nané Abrahamna gwaal waaranga maandéka bakamu a ténangwa. Dé Gotna ménimba yéku musé yakwa du téndén pulak nané waak Gotna ménimba yéku musé yakwa du a ténangwa.’ Wunga wate paapu wa yangunéngwa. Guné yéku musé yamba yangunéngwe wa. Got mawulé yamunaae dé wandu ani matu du ye de Abrahamna gwaal waaranga maandéka bakamu pulak tékandakwa. Abrahamna gwaal waaranga maandéka bakamu téngunéngwanngé Got yamba vékulakandékwe wa. Yangunéngwa muséké wa vékulakandékwa.\n10 “Gwaaménja kundi nak wakawutékwa. Du sék vaakukapuk yakwa miyéké vékulakate kwandang kéraae wani miyé vélékandékwa. Véle yaamba tukandékwa. Bulaa wani gwaaménja kundiké ma vékulaka. Bulaa Got déku kundi vékukapuk yakwa du dakwat yandarén kapérandi musé yakata-kandékwa. Yakatandu de yaa yaanpékatékwa taalat yékandakwa.\n11 “Guné guna kapérandi mawulé yaasékangunu wuné gunat Gotna yémba baptais kwayékawutékwa. Wuna kukmba yaaké yakwa du wan dé néma du wa. Wuné baka du a téwutékwa. Déku mayé apa wa wuna mayé apat taalékéran. Yénga pulak déku jémbaa yaké wuté, baka du téwutékwanmba? Dé néma du randéka wuné déku musé déké kure yéké yapatiwutékwa. Wuné baka du a téwutékwa. Wuna kukmba yaaké yakwa du Gotna Yaamambi gunat kwayékandékwa. Guna kapérandi musé kéraae yaamba tukandékwa. 12 Du wit kéraae yéku wit sék kéraaké gérindakwa. Gériye yéku wit sék gaamba taakate apa vaanjatindakwa. Yandakwa pulak wuna kukmba yaaké yakwa du wunga yakandékwa. Dé déku du dakwat kéraae kure ye déku gaayémba taakate kapérandi musé yan du dakwat kéraae yaanpékatékwa yaamba vaanjanda-kandékwa.” Naandén Jon.\n13 Wani sapak Jisas Galili taakatake Jordan kaambélat yéndén. Jon dat Gotna yémba baptais kwayéndénngé wa yéndén. 14 Ye saambakndéka Jon kalik yate wandén, “Méné néma du wa raménéngwa. Wuné baka du a téwutékwa. Kamuké méné wunéké yaau, wuné ménat baptais kwayéwuténngé? Méné Gotna yémba wunat baptais kwayéménu wan yékun wa.” 15 Wunga wandéka Jisas wa wan, “Yamba wa. Méné wunat baptais ma kwayé. Wunga yate wan Got wandén pulak wa yakaménéngwa.” Wunga wandéka yi naandén. 16 Yi naatake Jisasét baptais kwayéndéka dé bari gumba yaalandén. Yaalandéka nyét kepukandéka véndén Gotna Yaamambi nyaamiyo pulak déké gaayandéka. 17 Gaayandéka Gotna gaayémba waan kundi nak anga waandén, “An wuna nyaan wa. Déké wuné néma mawulé yawutékwa. Déké wuna mawulé yékun yandékwa.” Naandén.


Joh 7 | `ABTWOSERA | STEP | Nyaa ras kukmba Jisas Galili distrikmba yatéte déku jémbaa yandén. Judana néma dunyan de Judia distrikmba yaréte Jisas viyaaké wate yaréndarén. Wunga yandaka deku taalémba yamba yaréndékwe wa. Galilimba yaréndén.\n50Nikodemus waak dé Farisi du wa. Talimba Jisas véké yéndén. 51Nikodemus deku kundi vékutake anga wandén, “Nana apakundi vékute du nakét baka kotimngé nané? Yamba yé wa. Nané anga yanangwa. Duna kundi vékutake yandén kapérandi muséké waak vékutake néma du anga wakandékwa, ‘Wan kapérandi musé yan du wa. Wani yandén musé dat waambule yakata-kanangwa.’ Naakandékwa. Wani du yakwate yandékwa pulak, nané ma yakwak. Nané taale Jisasna kundi ma vékukwak. Dat baka katik kotimngé nané.” 52Wunga wandéka dat waarute wandarén, “Méné waak yékéyaakmba tékwa Galilimba yaan du méné, yi? Gotna nyéngaamba kwaakwa kundi kurkasale ma vé. Ve vékusék-ngaménéngwa. Gotna yémba kundi kwayékwa du katik Galilimba yaaké dé.” Naandarén dat.


Chapter 5. Yambuku. | Ed Rybicki's Blog\n← What do you say, when liberalism fails?\nBaby Steps in a Spacesuit: the Good, and the Bad AND Ugly. →\nPosted on May 17, 2017\tby Ed Rybicki\n2 Responses to Chapter 5. Yambuku.\nEbola!!! Or bird flu!!!!\nMay 18, 2017 at 14:27\nGoogle “Yambuku” B-)


Mat 9 | `ABTMAPRIK | STEP | Jisas botba nak waare dé kwawu nak saknwat ye dé déku gayé saabak.\nb9:5-6Jo 5:8, 17:2\nc9:11Lu 15:2, 19:7\nd9:13Mt 12:7, 1 Ti 1:15\ng9:16-171 Ko 10:21, 2 Ko 6:16\ni9:22Mk 10:52, Lu 17:19\nl9:29Mt 8:13, 15:28\nn9:34Mt 12:24, Mk 3:22\no9:36Mt 14:14, Mk 6:34\np9:37Lu 10:2, Jo 4:35\n1Jisas botba nak waare dé kwawu nak saknwat ye dé déku gayé saabak. 2 a Saabadéka de maan kapére yadéka yeyé yeyamarék yan dut déké yaate yék. Dé jaabéba kwaadéka de déké yaate yék. Yédaka Jisas dé kutdéngék. De deku mawuléba de wak, “Jisas apa yate naana dut kutnébulké dé yo.” Naate wadaka Jisas kutdéngte dé maan kapére yan dut wak, “Wuna du, ména mawulé miték téké dé yo. Yaménén kapéredi mu wunébu yatnyéputik.” 3Naate wadéka de apa kudiké kutdéngkwa du deku kapmu bulte de wak, “Got male dé du yadén kapéredi mu yatnyéputiké dé yo. Wani du dé wak, ‘Wuné yadén kapéredi mu wunébu yatnyéputik.’ Naate wate dé Gorét waséléknu, bakna du bege.” 4Naate wadaka Jisas deku mawulé kutdéngte dé derét wak, “Samuké guné guna mawuléba wani kapéredi mawulé yo? Waga yamarék yaké guné yo. 5 b Wuné Akwi Du Taakwana Nyaan kéni képmaaba rate yadan kapéredi mu yatnyéputiké wuné apa yo. Guné wani muké kaapuk kutdénggunén. Yadén kapéredi mu yatnyéputiwurénké wakwete bakna kudi wuné wakwek, kapu némaa kudi wuné wakwek? Dé raapme yéduké wawuréran wan némaa kudi wakweké wuné yo, kapu yaga pulak? Guné wuna apaké miték kutdénggunuké wuné kéni kudi dérét wakweké wuné yo.” Naate watakne dé maan kapére yan dut dé wak, “Méné raapme ména jaabé kérae kure méné ména gat yéké yo.” 7Naate wadéka dé raapme déku gat yék. 8Yédéka waba téte vén du taakwa wup yate Gotna yéba de kevéréknék. Kevérékte de Jisaské wak, “Got wani duké apa kwayédéka dé waga yak.” Naate de wak.\n10Jisas déku du wale Matyuna gaba rate kadému kadaka de takis nyégélén wupmalemu du, wupmalemu kapéredi mu yakwa du las wawo waga de yaak. Yae de wale rate de kadému kak. 11 c Rate kadaka Parisina du las véte de Jisasna duwat wak, “Samuké dé guna némaan ban takis nyégélkwa du, kapéredi mu yakwa du las wawo dé de wale kadému ko?” 12Waga wadaka Jisas véknwute dé wak, “Yéknwun yakwa du taakwa doktaké kaapuk yédakwa. Sépékwaapa kapére yan du taakwa de doktaké yu. Yédaka dokta dé deku sépé kutnébulu. Wuné du taakwana kapéredi mawulé wuné kutnébulu. 13 d Gotna nyégaba kéni kudi dé kwao: Got dé wak, ‘Guné wunéké kwaami tuwe tiyaamuké kélik wuné yo. Guné nak du taakwaké mawulé lékte derét kutkalé yagunuké wuné mawulé yo.’ Got waga wadéka déku kudi déku nyégaba dé kwao. Guné ye wani kudiké miték sanévéknwuké guné yo. Kapéredi mawulé yakwa du taakwa wunéké yae wuna kudi véknwudoké wuné giyaak. Yéknwun mawulé yakwa du taakwaké kaapuk sanévéknwurén.” Naate dé Jisas wak.\n14 e Gu yaakutaknan du Jonna du de Jisaské ye dérét wak, “Naané, Parisina du wawo Got wale kudi bulké yate naané wupmalemu nyaa kadémuké yaakéru. Samuké ména du naané yakwa pulak kadémuké yaakétmarék yo?” 15 f Naate wadaka dé Jisas derét aja kudi kéga wak: “Du nak taakwa yaké yadu de kadému sérakne yéknwun mawulé yate kadému kaké de yo, kapu kaapuk? De kaké de yo. Taakwa yaran du de wale radu de yéknwun mawulé yate kaké de yo. Kukba de nak du yae wani dut kure yédo de déku du taakwa déké mawulé lékte kadému kamarék yaké de yo. Wuné wuna du wale wekna rawuréka de yéknwun mawulé yate kadému de ko.” 16 g Naate watakne dé derét aja kudi vétik wawo kéga wakwek: “Du taakwa kulé baapmu wut nak taakwi kérae jégwaa baapmu wutba tékwa yaabuba kaapuk takne kétaapadakwa. De kulé baapmu wut nak taakwi kérae jégwaa baapmu wutba tékwa yaabuba takne kétaapadaran kukba gu yakutnyédo kulé baapmu wut makwal pulak yadu jégwaa baapmu wut gétbiyaadu apakélé yaabu téké dé yo. 17Déknyény kwaaré viyae putidan meme sépéba kulé wain gu kaapuk wuknasadadakwa. Waga yadaran wani meme sépé rékaa ye jégwaa ye wukdu gu akwi yékéraké dé yo. Yékéradu wani meme sépé yéknwun yamarék yaké dé yo. Kulé meme sépéba wuknasadadaran kulé gu meme sépé wawo miték téké dé yo.” Waga dé aja kudi wakwek, déknyényba ran du wakwen kudi déku kulé kudi wale vététi miték kwaamarék yadéranké.\n18Jisas wani kudi wekna wakwedéka dé Judana némaan du nak yae Jisaské kwati yaane waadé daate dé wak, “Wuna takwanyan bulaa male lébu kiyaak. Méné yae ména taaba lérét kutménu lé tépa nébélké lé yo.” 19Naate wadéka dé raapme déku kukba yédéka de déku du wawo dé wale yék. 20 h Yédaka lé taakwa nak Jisasna kukba yaak. Wupmalemu (12) kwaaré wény yaaladéka lé rak. Lé Jisaské kudi véknwute léku mawuléba lé wak, “Déku baapmu wutba taaba kutwuréran wuné tépa yéknwun yaké wuné yo.” Naate watakne lé yae lé déku baapmu wutna waabuba kurék. 22 i Kutléka Jisas walaakwe lérét véte dé wak, “Nyéné, yéknwun mawulé yaké nyéné yo. Nyéné nyénat kutnébulwuréran apaké sanévéknwute bulaa yéknwun nyénébu yak.” Naate wadéka lé wani taakwa bari yéknwun yak.\n23Jisas waga watakne dé némaan duna gat yék. Ye dé vék du las kiyaan takwanyanké mawulé lékte kaany yapévudaka wupmalemu du taakwa némaanba géraadaka. 24 j Véte kaapaba téte dé wak, “Wani takwanyan kaapuk kiyaalén. Lé bakna widé lé kwao. Guné akwi mé yaale yékéra.” Naate wadéka de dérét waagik. 25Waagidaka dé wadéka de akwi du taakwa yédaka dé wani takwanyan kwaan taalat wulaak. Wulae dé léku taababa kutdéka lé raapmék. 26Raapléka de wupmalemu du taakwa gege gayét yéte wani muké de kudi wakwekéreyék.\n27 k Jisas wani taalé kulaknyénytakne yédéka bét méni kiyaan du vétik Jisasna kukba yék. Yéte némaanba waate bét wak, “Ménawa, Devitna képmawaara. Méné némaan ban Devit pulak rate anéké mé mawulé lékménu.” 28Waga wabétka dé Jisas gat wulaak. Wulaadéka bét déké yék. Yaabétka dé bérét kéga waatak, “Yaga béné wo wunéké? Wuné béna méni kutnébulké wuné apa yo, kapu kaapuk?” Naate waatadéka bét wak, “Ao. Némaan Ban, méné waga yaké méné apa yo.” 29 l Naate wabétka dé déku taaba bétku méniba kutte dé wak, “Bénat kutnébulwuréran apaké miték sanévéknwubénénké béna méni tépa yéknwun yaké dé yo.” 30Naate wadéka bétku méni dé tépa yéknwun yak. Yadéka dé Jisas bérét némaanba wak, “Béné wani muké nak dut wakwemarék yaké béné yo.” 31Naate wadéka bét déku kudi véknwumarék yate ye akwi gayéba bét wani muké kudi wakwekéreyék.\n32 m Wani du vétik yébétka de Jisaské dut nak kure yék. Wani du kutakwa déku mawuléba wulae téléka dé kudi kaapuk buldén. 33De wani dut Jisaské kure yédaka dé Jisas wadéka wani kutakwa yaage yéléka dé wani du kudi bulék. Buldéka de waba tén du béré taakwa béré sanévéknwu wanévéknwute de wak, “Aki. Wan yéknwun mu. Déknyényba waga pulak mu kaapuk Isrelba yadaka vénan.” 34 n Waga wadaka de Parisina du nak pulak mawulé yate de wak, “Wan yéknwun mu kaapuk. Kutakwana némaan ban Seten dé déké apa kwayédéka dé wadéka de akwi kutakwa yaage yu.”\n35Jisas dé akwi gayéba yeyé yeyak. Yeyé yeyate nak gayé saabe dé Gotna kudi buldakwa gat wulae Gotna kudi dé derét wakwek. Got némaan ban rate deké miték védéranké dé kudi wakwek. Wakwete dé kiyakiya yan du taakwa baadi, sépékwaapa kapére yan du taakwa baadit wawo dé kutnébulék. 36 o Wupmalemu du béré taakwa béré déké yédaka dé deké mawulé léknék. Sipsipké téségékwa du sipsipké téségémarék yadéka, sipsip bakna yeyé yeyadaka, deku mawulé yékéyaak yadékwa pulak, deku mawulé yékéyaak dé yak. Yadéka dé Jisas deké mawulé léknék. 37 p Lékte dé déku duwat aja kudi kéga wak, “Kadému yaanannan képmaaba wupmalemu kadému ak yate dé tu. Tédéka walkamu du male de jébaa yo. 38Guné wani képmaana bapadut waatagunu dé wupmalemu jébaa yakwa duwat wadu de yae déku kadému kéraaké de yo.” Naate dé Jisas aja kudi wakwek, wupmalemu du taakwa Gotna kudi véknwuké mawulé yadaka Gotna jébaa yate déku kudi wakwekwa du walkamu male radakwaké.


Jon 20 ABTWNT - Sande, yé gérké yaténdéka Makdala - Bible Search\n6Saimon Pita déku kukmba ye wa Jisasna pusaa taakandarén kwaawumba wulaandén. Wulaae véndén pusaamba saapndarén laplap randéka. 7Jisasna maakamba gindarén laplap waak véndén, randéka. Wani laplap nak laplapale sékét yamba randékwe wa. Dékét kapmang ran. 8Randéka véndén. Véténdéka wa dé taale yaan wani nak du, dé waak wulaan. Wulaae vétake anga wandén, “Jisas wa nakapuk taamale waarapén. Yi wan wanana wa.” 9-10Wunga watake bét Pitale sékét waambule yémbérén, gaayét.\n(Mt 28:9, 10; Mk 16:9-11)\n22-23Watake déku yaamambi det yapuksatite anga wandén, “Gotna Yaamambi ma kéraangunu. Kapéremusé yakwa du dakwa yandarén kapéremusé yaaséka-ndarénngé det wamunaangunu, ‘Wa Got yangunén kapéremusé yasnyéputi-kandékwa. Yate wani muséké nakapuk katik vékulakaké dé.’ Naangunu wa Got wunga yakandékwa. Kapéremusé yakwa du dakwa yandarén musé yaasékakapuk yandarénngé det wamunaangunu, ‘Wa Got yangunén kapéremusé katik yasnyéputiké dé.’ Naangunu wa Got de yan kapéremusé katik yasnyéputiké dé.” Jisas wunga watake yéndén.


Matyu 7 ABTWNT - - Bible Search\n13-14“Kapérandi taalat yéndakwa yaambu wan néma yaambu wa. Wani yaambu néma tépiyaa wa. Wani yaambumba néma pété wa tékwa. Du dakwa wani néma pétémba tépiyaa yan yaambumba yéké néma jémbaa yamba yandakwe wa. Némaamba du dakwa wani néma yaambumba yéndakwan, wa lambiyak-ngandakwa. Gorale katik rapékaké daré. Guné wani yaambumba yéké yamarék. Gotna gaayét yéndakwa yaambu wan makalkéri yaambu wa. Wani yaambu néma tépiyaa yamba yé wa. Wani yaambumba makal pété wa tékwa. Ayélapkéri du dakwa male néma jémbaa yate wa wani makal pétémba wulaae wani makalkéri yaambumba yéndakwa. De kulémawulé kéraae Gorale rapéka-kandakwa apapu apapu. Guné wani makalkéri yaambumba ma yéngunék.” Naandén Jisas.\n24-25“Ani gwaaménja kundi ma véku. Nyaangét vékupukaakwa du matumba gaa kutndén. Kuttakandéka kukmba néma wimut kutndéka, néma maas viyaandéka, néma kwayé kwandéka wani gaa yékunmba kwaandén, matumba kutndénmba. Wani gwaaménja kundiké ma vékulaka. Wuna kundi vékute wawutékwa pulak yakwa du dakwa de matumba yéku gaa kurén du pulak wa yaténdakwa. 26-27Ani gwaaménja kundi ma véku. Nyaangét vékupukaakapuk yakwa du nak dé yaawiyamba gaa kutndén. Kuttakandéka kukmba néma wimut kutndéka, néma maas viyaandéka, néma kwayé kwandéka wani gaa vaakérén. Vaakétndéka kwayé yaae wa wani gaa yaate yéndén. Wani kundiké ma vékulaka. Wuna kundi baka vékute wawutékwa pulak yakapuk yakwa du dakwa, de yaawiyamba gaa kurén du pulak wa yaténdakwa.” Jisas det wunga wandén.\n28-29Jisas mayé apale téte wa Gotna kundi wunga kwayéndéka némaamba du dakwa déku kundiké vatvat naandarén. Vat naate wandarén, “Yéki. Dé Gotna jémbaaké yékunmba wa vékusékndékwa. Vékusékte wa nanat yakwasnyéndékwa. Apakundiké vékusékngwa du de nanat Gotna jémbaaké wunga yamba yakwasnyéndakwe wa.” Wunga wate déku kundi vékute vatvat naate vékulaka vékulaka naandarén.


Gotna Kudi Galesiaba 2\nKrais Jisasna kudi kure yékwa du de Polét kaapuk waatidan\n1 Wuné wupmalemu (14) kwaaré re ané Banabas wale Jerusalemét tépa waarék. Yéte ané Taitasnyét kwole naané akwi yék. Taitas wan Gérikna du dé. Déknyényba de Judana apa kudi véknwumarék yate déku sépé kaapuk sékudan, dé nak gena du radén bege. 2 Wuné wani tulé Jerusalemét waarék, Got wunat wani gayét waaréwuruké wakwedén bege. Ye wuné Krais Jisasna jébaaba yaalan du taakwana némaan du Pita, Jems, Jon, nak némaan du wawo de wale waga naané kudi bulék. Naané némaan du male naané kudi bulék. Bulte wuné derét wuna jébaaké kudi wakwek. Judana apa kudi véknwumarék yakwa nak gena du taakwaké ye, derét Krais Jisasna kudi wakwete, waga yawurékwa jébaaké wuné némaan duwat wakwek. De wunéké kutdéngmarék yate, yawurén jébaaké “Wan kapéredi,” naamuké kélik yate, wuné derét wakwek. De wunéké kutdéngte, yawurékwa jébaaké “Wan yéknwun,” naadoké mawulé yate, wuné derét wakwek. 3 Wakwewuréka de wunat wak, “Wan yéknwun jébaa méné yo.” Naate wate de wuné wale yaan du Taitaské kaapuk wadan. Dé nak gena du rate déku sépé sékudakwa kudi véknwumarék yadénké, de déku sépé sékunoké kaapuk wadan. Yate de sépé sékudakwa kudi déknyényba wakwedan pulak kaapuk wakwedan naanat.\n4 * Ap 15:1, 24 Yénaa yakwa du las de wak, “Naané Krais Jisasna jébaaba naanébu yaalak.” Naate wate yénaa yate, ranan gat yaale naana kudi yaalébaanké nae, de naana kudi véknwuk. Naané Krais Jisas wale nakurak mawulé yate naané déku kudi véknwu. Moses wakwen apa kudi naanéké kaapuk apa yadékwa. Moses wakwen apa kudi naanéké apa yadu mukatik, naané baagwit gidan du pulak rano. Naané yéknwun mawulé yate bakna miték naané ro. Waga ranakwaké kutdéngte, de yénaa yakwa du ranan gat yaalak. Moses wakwen apa kudi naanéké apa yadu naané wani apa kudi miték véknwunoké mawulé yate, de yénaa yakwa du yaalak. Yaale de wakwek, naané Moses wakwen apa kudi véknwute Taitasna sépé sékunoké. Yénaa yakwa du waga wadaka de némaan du wani muké naanat kaapuk apa yate wadan. 5 Yénaa yakwa du waga wadaka naané deku kudi kaapuk véknwunan. Guné Galesiaba rate Krais Jisasna jébaaba yaalan du taakwa guna mawulé yékéyaak yamuké, naané deku kudi kaapuk véknwunan. Naané Taitasna sépé sékuno mukatik, sal guné guna mawuléba kéga wakatik guné yak? “Naané wawo Judana du taakwa kaapuk ranakwa. Naané Moses wakwen apa kudi véknwute wadén pulak yanaran wan yéknwun, kapu kaapuk?” Guné waga sanévéknwute Kraisna kudi kulaknyénytakne yalakmuké, naané yénaa yakwa duna kudi kaapuk véknwunan Guné Kraisna kudi male véknwute kulé mawulé kérae miték ragunuké, naané deku kudi kaapuk véknwunan.\n6 * Ap 10:34 Wani gaba ran némaan du nak gena du taakwat wakwewurén kudi véknwute de nak kudi wawo wunat kaapuk wakwedan. Némaan du, bakna du wawo, naané nakurak mawulé pulak yate Gotna méniba naané ro. Rate wuné de kubu du radakwaké sanévéknwumarék yate wuné derét wakwek. 7-9 De némaan du wuna kudi véknwe de nak kudi wawo wunat kaapuk wakwedan. De némaan du Pita, Jems, Jon kéga de kutdéngék. Got dé Pitat wak, dé Kraisna kudi Judana du taakwat wakweduké. Dérét waga wadén pulak, Got dé wunat wak, wuné Kraisna kudi nak gena du taakwat wakwewuruké. Waga kutdéngte de Banabas wale anat kéga wak, “Béné yéknwun jébaa male béné yak. Yabénén pulak, béné nak gena du taakwat Kraisna kudi wakwesaakuké béné yo. Wan yéknwun. Pita Judana du taakwat Kraisna kudi wakwedéka Got dérét kutkalé yadéka de wupmalemu Judana du taakwa Kraisna kudi miték véknwu. Méné nak gena du taakwat Kraisna kudi wakweménéka Got ménat kutkalé yadéka de wupmalemu nak gena du taakwa Kraisna kudi miték véknwu. Got ménéké dé yéknwun mawulé kwayu, wani jébaa yaménuké.” Naate de wani du wak. Wani duké naané akwi naané wo, “De Jerusalemba rate Krais Jisasna jébaaba yaalan du taakwana némaan du de.” Waga naané deké wo. Wani du Gotké yatén jébaaké mawulé yate de Banabas wale anat taaba kurék. Kutte de wak, “Judana du taakwat Kraisna kudi wakwesaakuké naané yo. Nak gena du taakwat Kraisna kudi wakwesaakuké béné yo. 10 * Ap 11:29-30Kéni kulé kudi male bénat wakweké naané yo. Béné nak gena du taakwat kéga waké béné yo, ‘Guné gwalmu yamarék yakwa du taakwaké sanévéknwute derét kutkalé yaké guné yo.’ Waga wate miték yaké béné yo.” Naate wadaka wuné wani kudiké mawulé yate wuné waga yasaaku.\nPol dé Pitat waatik\n11-12 * Ap 11:2-3Déknyényba Pita Krais Jisasna jébaaba yaale dé yéknwun mawulé yak. Yate dé Antiokba rate Krais Jisasna jébaaba yaalan akwi du wale dé kadému kak. Dé Judana du rate deku apa kudiké sanévéknwumarék yate, Kraisna kudiké sanévéknwute dé Kraisna du wale kak. Waga kate dé miték yak. Déku mawuléba kéni kudi kaapuk wadén, “Judana apa kudi véknwute de Krais Jisasna jébaaba debu yaalak, kapu nak gena du rate Krais Jisasna jébaaba bakna de yaalak?” Naate kaapuk sanévéknwudén. Yate dé akwi du wale kate dé miték yak. Yadéka kukba de Judana du las wawo Jerusalemba rate némaan ban Jems wale kudi bultakne de Antioknét yék. Yédaka Pita derét véte wup yate déku mawuléba dé wak, “Wuné nak gena du wale kadému kawuru de Jems wale kudi bule yaan du wunat véte wunat waatimuké, wuné kélik yo. Sal de wunat véte waké de yo? ‘Dé nak gena du wale kadému kate dé naané Judana apa kudiké kuk kwayu. Naané Judana du Moses wakwen apa kudi véknwute nak gena du wale kadému kamarék yaké naané yo, de Moses wakwen apa kudi véknwumarék yate deku sépé sékumarék yadan bege. Pita nak gena du wale kadému kadékwa wan kapéredi paaté dé yo.’ Naate wunéké waké de yo, kapu yaga pulak?” De waga wate dérét waatimuké wup yate, dé Pita nak gena du wale tépa kadému kaapuk kadén. De wale kaapuk radén. Dé waga yate kapéredi paaté dé yak. Yadéka wuné Pol Antiokba rate wupmalemu duna méniba téte Pitat véte dérét wuné waatik. 13 Pita waga yadéka Antiokba rakwa Judana nak du wawo Krais Jisasna jébaaba déknyényba yaale Pita yadén pulak yate, de nak gena du wale kadému kaapuk kadan. Banabas wawo de yan pulak wani kapéredi paaté yate dé nak gena du wale kadému kaapuk kadén. Déknyényba wani du akwi deku mawuléba de wak, “Naané Judana du nak gena du wale kadému kanaran wan yéknwun.” Naate wate de miték kutdéngék. Kutdéngte kukba Judana duké wup yate yénaa yate de kutdéngdan paaté kulaknyényék. Yate de kapéredi paaté yak.\n14 Waga yate adél kudi yéknwun mawulé wawo kulaknyénytakne kapéredi paaté yadaka, wuné véte deku méniba téte Pitat waatite wuné wak, “Méné Judana du méné ro. Déknyényba Jisas Kraisna kudi méné véknwuk. Bulaa Moses wakwen apa kudi ménéké kaapuk apa yadékwa. Yadéka méné nak gena du pulak méné ro. Waga yate méné miték yo. Yate samuké méné bulaa nak paaté méné yo? Méné waga yaménéka de nak gena du taakwa Moses wakwen apa kudi véknwute Judana du taakwa rakwa pulak raké de sanévéknwu. Wan kapéredi paaté. Yéknwun paaté kaapuk. Méné waga yaménéka wuné kélik yo.” Naate wate wuné Pitat waatik.\nKrais Jisaské miték sanévéknwukwa du taakwa Gotna méniba yéknwun du taakwa raké de yo\n15 Naané nak gena du kaapuk ranakwa. Naané Judana du naané ro, naana néwepa Judana du taakwa radan bege. Judana du las de nak gena du taakwaké wo, “De Moses wakwen apa kudi véknwumarék yate Gotna méniba kapéredi mu yakwa du taakwa de ro.” 16 * Ro 3:20-28, 11:6 Naate wadaka naané nak gena du ramarék yate, Judana du rate, naané kutdéngék. Du taakwa Gotna méniba yéknwun mu yakwa du taakwa raké nae de Moses wakwen apa kudiké sanévéknwumarék yaké de yo. Gotna méniba yéknwun mu yakwa du taakwa raké nae de Jisas Kraiské miték sanévéknwuké de yo. Waga naané kutdéngék. Naané Judana du Krais Jisasna jébaaba yaale waga naané kutdéngék. Naané Krais Jisaské miték sanévéknwute naana mawuléba naané wo, “Krais dé naana kapéredi mawulé kutnébuldéka naané Gotna méniba yéknwun mu yakwa du taakwa naané ro. Wan adél. Naané Moses wakwen apa kudi miték véknwute, wadén pulak yate, waga male yanaran naané Gotna méniba yéknwun du taakwa ramarék yaké naané yo.”\n17 Naané Krais Jisasna jébaaba yaale naané kutdéngék, Moses wakwen apa kudi naanéké tépa apa yamarék yadu naané Kraisna kudi miték véknwunaranké. Kutdéngnaka Moses wakwen apa kudi naanéké apa yamarék yadéka naané nak gena du taakwa pulak naané ro. Waga rano sal nak du naanat véte kéga waké de yo? “Mé vé. De Moses wakwen apa kudi miték véknwumarék yate kapéredi paaté de yo. Yadaka dé deku némaan ban Jisas derét dé yakwatnyu, kapéredi paaté yadoké.” Naate wadaran de yénaa kudi male wakweké de yo. Naana némaan ban Jisas Krais yéknwun paatéké male dé naanat yakwatnyu. 18 Déknyényba naané wak, “Naané Moses wakwen apa kudi véknwute, wadén pulak yate, naané yéknwun mawulé kérae Gotna méniba yéknwun mu yakwa du taakwa raké naané yo.” Naate watakne naané kukba kutdéngék. Naané Moses wakwen apa kudi véknwute, wadén pulak yanaran, yéknwun mawulé kéraamarék yaké naané yo. Waga kutdéngte naané yéknwun mawulé kéraaké nae naané Judana paaté naanébu kulaknyényék. Kulaknyénytakne yéknwun mawulé kéraaké naané Krais Jisasna kudi véknwu. Véknwuno Moses wakwen apa kudi naanéké tépa apa yamarék yaké dé yo. Naané Krais Jisasna kudiké kuk kwayéno Moses wakwen apa kudi naana mawuléba tépa apa yadéran naané kapéredi mu yakwa du raké naané yo. 19 * Ro 6:6, 7:6; Jo 13:1; Ga 1:4Moses wakwen apa kudiké sanévéknwe déknyényba wuné kutdéngék, wani apa kudi miték véknwute Gotna méniba yéknwun mu yakwa du ramarék yawuréranké. Kutdéngte Gotna méniba yéknwun mu yakwa du raké mawulat kapére yate, wuné Judana paaté kulaknyénytakne wuné Krais Jisasna kudi wuné véknwuk. Véknwute wuné kulé mawulé kérae Gotké yénakwa yaabuba wuné yu. Yéte déké sanévéknwute wuné ro. Déknyényba Kraisnyét miba de viyaapata taknak. Viyaapata taknadaka dé kiyaak. Kiyaadénké wuné déké miték sanévéknwute dé wale miba wunébu kiyaak. 20 Kiyae kéni képmaaba rate wuné kapéredi mawulé kaapuk véknwurékwa. Kapéredi mawulé kulaknyénytakne wuné kulé mawulé kéraak, Kraisnyét. Kéraawurék Krais wuna mawuléba dé tu. Tédéka wuné miték wuné rasaaku, Gotna nyaan Kraiské miték sanévéknwurékwa bege. Gotna nyaan wunéké mawulat kapére yate wunat kutkalé yaké nae dé kiyaak. Kiyaadék wuné miték wuné rasaaku, déku kudi miték véknwute déku kudiké “Adél” naawurékwa bege. 21 Naané Gotna méniba yéknwun mu yakwa du taakwa raké mawulé yanaran naané Moses wakwen apa kudiké sanévéknwumarék yaké naané yo. Naané Moses wakwen apa kudi véknwute Gotna méniba yéknwun mu yakwa du taakwa rano mukatik, Krais kiyae dé naanat kutkalé yaké yapatikatik dé yak. Naané Gotna méniba yéknwun mu yakwa du taakwa naané ro, Krais Jisas kiyae naanat kutkalé yadén bege. Naané Gotna méniba yéknwun mu yakwa du taakwa ranakwaké sanévéknwute, wuné Got tiyaadén du Krais Jisaské kuk kwayémarék yaké wuné yo.\n*2:4: Ap 15:1, 24\n*2:6: Ap 10:34\n*2:10: Ap 11:29-30\n*2:11-12: Ap 11:2-3\n*2:16: Ro 3:20-28, 11:6\n*2:19: Ro 6:6, 7:6; Jo 13:1; Ga 1:4


Mak 10 ABTWNT - Wani gaayé taakatake Judia distrikét ye - Bible Search\nDunyansé taakwa kewuréndakwa yapatéké wa wandén Jisas\n(Mt 19:1-12; Lu 16:18)\n1Wani gaayé taakatake Judia distrikét ye taakatake Jisas déku dunyansale Jordan kaambélémba vaatindarén. Vaatiye nak sakumba téndaka némaamba du dakwa Jisaské yaae jaawundarén. Jaawundaka dé apapu yandékwa pulak yate wa nakapuk det Gotna kundi kwayéndén.\n2Yaténdéka wa Farisi du ras déké yaandarén. Yaae deku mawulémba anga wandarén, “Nané dat nak muséké waatakunanu kalmu kapérandi kundi wandu nané dé kotimngé nané?” Wunga vékulakate dat anga wandarén, “Nana apakundi yénga dé wo? Du nak déku taakwa kewuréte dé yaasékatake yélénngé wamunaandu wan yékun dé kapuk?”\n3Wunga wandaka det anga wandén, “Wani muséké nana gwaal waaranga maandéka bakamu Moses yénga dé wak?”\n4Wunga wandéka anga wandarén, “Moses anga wandén, ‘Du nak déku taakwa kewuréte dé yaasékatake yélénngé waké mawulé yamunaate, taale ma nyéngaa nak viyaandu, wani muséké. Viyaae lat kwayéte yénga wandu dé yaasékatake yélénngé.’ Moses wunga wandén.” Naandarén.\n5Wunga wandaka det anga wandén, “Guné akwi kapérandi mawulé yakwa du dakwa yaténgunénga wa Moses gunéké wani kundi viyaatakandén. 6Talimba baasnyé ye du deku taakwat wunga yamba yandakwe wa. Talimba Gotna nyéngaamba du nak anga viyaatakandén: Talimba baasnyé ye Got akwi musé yatake wa du dakwa waak yandén. 7Viyaatakatake ani kundi waak viyaatakandén: Du déku aasa aapa yaasékatake taakwa kéraae bét nakurakmba yarékambérékwa. 8Nakurak sépé pulak ye wa yarékambérékwa. Wani kundiké vékulakate anga vékuséknangwa. Du taakwa kéraae bét nakurakmba yarémbérékwa. Nakurak sépé pulak ye wa yarémbérékwa. Sépé vétik yamba yé wa. 9Got bérké anga wandékwa, ‘Nakurak sépé ye wa yarémbérékwa.’ Wunga wandékwanngé du nak déku taakwat katik waké dé, dé yaasékatake yélénngé.” Naandén Jisas.\n10Naatake déku dunyansale sékét gaat wulaandarén. Wulaae de wani kundiké Jisasét waatakundarén. 11Waatakundaka det anga wandén, “Du deku taakwa kewuréte de yaasékatake yéndarénngé watake nak taakwa kéraamunaae, wa de taale kéraandarén taakwat kapérandi musé wa yandakwa. 12Taakwa deku du yaasékatake nak duké yémunaae, wa de wani duwale kapérandi musé wa yandakwa.” Naandén.\nJisas makal nyambalésat yékun yandén\n(Mt 19:13-15; Lu 18:15-17)\n13Du dakwa ras makal nyambalésé Jisaské kure yéndarén, det taamba kutndénngé. Kure yéndaka Jisasna dunyan vétake det waarundarén. 14Waarundaka Jisas vétake rakarka yate déku dunyansat anga wandén, “Makal nyambalésé ma taaka de wunéké yénga yaandaru. Yaandaru guné det watépéké yambak. Gotna kémba tékwa du dakwa wan de wani makal nyambalésé pulak wa. 15Got néma du rate déku du dakwaké yékunmba vékandékwa. Dé wunga yaké yandékwanngé makal nyambalésé wa mawulé yandakwa. Makal nyambalésé mawulé yakwa pulak, du dakwa dé deké yékunmba véké yandékwanngé mawulé yate, wa de déku kémba yaalakandakwa. Makal nyambalésé yakwa pulak mawulé yakapuk yakwa du dakwa déku kémba katik yaalaké daré.” Naandén. 16Wunga watake nyambalésé nak nak kéraae taambat kutte anga wandén, “Got gunat yékun yandénngé wa dat waatakuwutékwa.” Naandén.\nNémaamba musé kure yaran du Jisasale bulndén\n(Mt 19:16-30; Lu 18:18-30)\n17Jisas nakapuk yaambumba yaténdéka du nak déké yaae déké kwaati se waandé daandén. Daate anga wandén, “Méné yéku du wa. Gotna jémbaaké nanat yakwasnyé-ménéngwa. Ma wa. Kamu musé ye wuné kulémawulé kéraae apapu apapu yékunmba rapékaké wuté?” Naandén. 18Naandéka Jisas anga wandén, “Kamuké méné wunat anga wo? ‘Yéku du wa.’ Got male wa yéku du yaréndékwa. 19Got wandéka Moses wan ani apakundi wa vékusék-ménéngwa: Du dakwat viyaandékngé yambak. Nak duna taakwale kapérandi musé yaké yambak. Sél yaké yambak. Nak duké papukundi waké yambak. Paapu yate nak duna musé kéraaké yambak. Ména aasa aapat ma yékun yaménu. Moses wani kundi wandéka wa vékusék-ménéngwa.” Naandén. 20Wunga wandéka anga wandén, “Néma du, wuné makalnyanmba wani vékwe yaae, yaae ani sapak wani apakundi a vékuwutékwa.” Naandén.\n21Wunga wandéka déké néma mawulé yate anga wandén, “Méné nak musé waak ma yaménu. Méné taakaménén akwi musé nak duwat kwayéte yéwaa kéraae yéwaakapuk du dakwat ma kwayéménu. Kwayéménu Got ménat yékun yandu kukmba méné Gotna gaayét ye wamba yékunmbaa-sékéyak rapéka-kaménéngwa. Méné yéwaakapuk du dakwat yéwaa kwayétake waambule yaae wuna jémbaamba ma yaalaménék.” Naandén. 22Wunga wandéka wani du vékutake déku némaamba yéwaa, musé asé nak duwat kwayémuké kalik yandéka wa déku saawi, mawulé waak kapére yan. Yandéka wa yéndén.\n23Wani du yéndéka Jisas déku dunyansat véte anga wandén, “Némaamba musé kurerékwa du dakwa yakélak yakélak yare ye Gotna kémba katik yaalaké daré. De apamama ye wa néma jémbaa yakandakwa Gotna kémba yaalamuké.” Naandén. 24Wunga wandéka déku kundi vékute vatvat naandarén. Vatvat naandaka anga wandén, “Guno, wuna dunyan, ma vékungunék. Du dakwa Gotna kémba yaalaké mawulé yate de apamama ma yandarék. 25Néma bulmakau nak laplap samapndakwa raaményna yaambumba wulaaké mawulé yamunaae apamama wa yakandékwa. Némaamba musé kurerékwa du dakwa Gotna kémba yaalaké mawulé yate de ma apa tapa yapékandarék.” Naandén.\n26Wunga wandéka vatvat naate deku kapmang bulte anga wandarén, “Yéki. Némaamba musé kurerékwa du dakwa Gotna kémba wulaamuké apa tapa yamunaandaru yénga pulak musé kurerékapuk yakwa du dakwa Gotna kémba wulaae yékunmba rapékaké daré apapu apapu? Yamba yé wa. Gotna kémba wulaaké wa yapati-kandakwa.” Naandarén. 27Wunga wandaka anga wandén, “Du dakwa deku kapmang apamama yate Gotna kémba yaale yékunmba rapékaké wa yapatindakwa. Got dékét déku kapmang wa wani muséké apamama yandékwa. Got akwi musé yaké wa apa tapa yandékwa.” Naandén.\n28Wani kundi wandéka Pita anga wandén, “Ma vékuménu. Nané nana akwi musé yaasékatake ména jémbaa yate ménale yeyé yaayaténangwa.” 29-30Wunga wandéka anga wandén, “Yi wan wanana wa. Wunéké yékunmba vékulakakwa du dakwa Gotna kundi kwayémuké wate deku gaa, aanyé waayéka, nyangengu kaayéngu, aasa aapa, nyambalé, képmaa yaasékandaru Got bulaa det yékun yandu wa némaamba gaa, aanyé waayéka, nyangengu kaayéngu, aasa, nyambalé, képmaa waak kéraakandakwa. De wuna kundi kwayéndaru du ras det yaavan kurkandakwa. Kukmba de yékunmbaa-sékéyak yarépéka-kandakwa apapu apapu. Yi wan wanana wa. Gunat a wawutékwa. 31Ani kundi waak ma vékungunu. Bulaa yarékwa néma du dakwa némaamba kukmba baka du dakwa wa yarékandakwa. Bulaa baka yarékwa némaamba du dakwa kukmba néma du dakwa wa rakandakwa.” Naandén Jisas.\n(Mt 20:17-19; Lu 18:31-34)\n32Kukmba Jisas déku dunyansale sékét Jerusalemét yéndakwa yaambumba wa yéndarén. Jisas taale yéndéka véte vatvat naate déku dunyan anga wandarén, “Yéki. Wani gaayét yéte wa wup yamba yandékwe wa.” Naandarén. Naandaka deku kukmba yékwa du dakwa dat véte wa de wup yandarén. Yaambumba yéte Jisas déku dunyansat male wa kundi kwayéndén, déké yaaké yakwa muséké. 33Anga wandén, “Ma vékungunék. Bulaa Jerusalemét waarénangwa. Waarénanu de Duna Nyaan wuné kéraae kure ye Gotna gaamba jémbaa yakwa dunyanséna néma dunyan, apakundiké vékusékngwa dunyan waak det wuné kwayéndaru wa wuné deku taambamba rakawutékwa. Rawutu de wunat viyaandarénngé wakandakwa. Wandaru nak gaayé dunyansé wuné kéraakandakwa. 34Kéraae wunat wasélékte sépmany sévaate raamény baangwit viyaae wunat viyaandék-ngandakwa. Yandaru kiyaawutu nyaa vétik yéndu kupuk yambanmba nakapuk taamale waarapkawutékwa.” Naandén Jisas.\nJems ambét Jon néma du raké mawulé yambérén\n35Jisas wunga wandéka Sebedina nyaan vétik Jems ambét Jon déké yémbérén. Ye anga wambérén, “Néma du, watén pulak aanéké yaménénngé wa mawulé yatékwa.” 36Wunga wambéréka anga wandén, “Kamu yawuténngé béné mawulé yo?” 37Wunga wandéka anga wambérén, “Kukmba méné apamama yate du dakwaké néma du rate waménu aané nak ména yékutuwa taambamba, nak ména akituwa taambamba rakatékwa. Aané wamba rate nak du dakwaké néma du rakatékwa. Wunga wa mawulé yatékwa.” Naambérén. 38Naambéréka anga wandén, “Béné wunat waatakumbénéngwa muséké yamba vékusék-mbénéngwe wa. Wunat kapérandi musé wa yakandakwa. Wuné néma kaangél kurkawutékwa. Béné wani kaangél kurké béné apamama yo kapuk?” Naandén. 39Naandéka anga wambérén, “Yi. Wunga yaké wa apamama yatékwa.” Wunga wambéréka anga wandén, “Kapérandi musé wunat yaké yandakwa pulak bénat wa yakandakwa. Kaangél kurké yawutékwa pulak wa kaangél kurkambénéngwa. Yi wan wanana wa. 40Kukmba kandé wuna yékutuwa taamba, kandé wuna akituwa taambamba raké ya? Wani muséké katik waké wuté. Wan wuna kundi yamba wa. Wamba raké yakwa duké Got talimba déku mawulémba wa kundi wandén.” Naandén.\n41Wani kundi wandéka Jisasna dunyan tambavétik (10) wani muséké vékute Jems ambét Jonét rakarka yandarén. 42Yandaka Jisas waandéka yaandaka det anga wandén, “Anga wa vékusék-ngunéngwa. Nak gaayéna néma du du dakwaké apamama yate wa wandakwa, deku kundi yékunmba vékute deku jémbaa yandarénngé. 43-44Guné de yakwa pulak yaké yambak. Gunale tékwa du nak Gotna ménimba néma du raké mawulé yate, wa dé guna jémbaa yakwa du ma yaréndu. Yaréte guna kundi vékute wangunéngwa pulak ma yandék. 45Wuné Duna Nyaan wunga yawutékwa. Nak du dakwaké jémbaa yate det yékun yamuké wa yaawutén. Du dakwa wunéké jémbaa yandarénngé yamba vékulake yaawutékwe wa. Wuné kiyaae némaamba du dakwat Satanna taambamba kéraawutu de Gorale yékunmba rapéka-ndarénngé wa yaawutén.” Naandén Jisas.\nJisas méni kiyaan duwat kururéndén\n(Mt 20:29-34; Lu 18:35-43)\n46Kukmba Jisas déku dunyansale Jerikot yéndarén. Ye saambake Jeriko taakandaka némaamba du dakwa dele sékét yaambumba wa yéndarén. Yéndaka méni kiyaan du nak yaambumba rate du dakwat yéwaaké yaawiréndén. Wani du wan Timeusna nyaan Bartimeus wa. 47Yaawire vékundén Nasaret du Jisas yaandéka. Vékute Jisasét waate anga wandén, “Méno, Devitna gwaal waaranga maandéka bakamu wa. Méné Devit pulak néma du téte wunéké ma sémbéraa yaménu.” Naandén.\n48Wunga wandéka némaamba du dakwa dat waarute anga wandarén, “Yakélak ma ra.” Wunga wandaka yamba randékwe yakélak. Nakapuk waate anga wandén, “Néma du, Devitna gwaal waaranga maandéka bakamu, wunéké ma sémbéraa yaménu.”\n49Wunga wandéka Jisas vékutake yaambumba téte anga wandén, “Wani du ma waangunu wunéké yaandu.” Wunga wandéka méni kiyaan duwat anga wandarén, “Ména mawulé yékunmba yénga téndu. Ma waarapménu. Jisas a waakwa, déké yéménénngé.” Naandarén.\n50Wunga wandaka dé yépmaa yandéka saape randén laplap taakatake waarape yéndén Jisaské. 51Ye saambakndéka dat anga waatakundén, “Ménat kamu yawuténngé méné mawulé yo?” Wunga waatakundéka méni kiyaan du anga wandén, “Néma du, wuné véké wa mawulé yawutékwa.” Naandén. 52Naandéka anga wandén, “Ménat kururéké yawutékwa mayé apaké yékunmba vékulaka-ménénga bulaa ména méni wa yékun yan. Bulaa ma yéménu.” Naandén Jisas. Naandéka déku méni bari yékun yandéka kurkasale véndén. Véte wa Jisasale yaambumba yéndén.


Luk 21 | `ABTMAPRIK | STEP | Jisas Gotna kudi buldakwa némaa gaba téte dé vék wupmalemu gwalmu yan du taakwa Gotké yéwaa kwayédaka.\n1Jisas Gotna kudi buldakwa némaa gaba téte dé vék wupmalemu gwalmu yan du taakwa Gotké yéwaa kwayédaka. 2Védéka gwalmu yamarék dukiyaataakwa nak yae makwal yéwaa vétik Gotké kwayéléka dé vék. 3Véte dé wak, “Wupmalemu gwalmu yan du taakwa de Gotké yéwaa las de kwayék. Kwayédaka deku yéwaa las wawo dé ro deku gaba. Wani taakwa makwal yéwaa vétik kwayéte lé kure ralén yéwaa akwi lé kwayék. Kwayétakne lé kadému kéraaléran yéwaa kaapuk. Gotké kwayélékwa yéknwun paaté kwayédakwa paatat débu talaknak. Adél wuné gunat wakweyo.”\n5 a Jisasna du las de Gotna kudi buldakwa némaa gaké bulte de wak, “Kén yéknwun ga. Yéknwun matut de yak. Du taakwa Gotké kwayédan yéknwun gwalmat miték de kusok.” Naate wadaka dé Jisas derét wak, “Bulaa végunékwa gwalmu kukba nak du yae yaalébaanké de yo. Yaalébaante akwi matu kérae yatjadado matu nak matuba kwaamarék yaké dé yo.”\n12 b “Wani mu wekna yaamarék yadu taale du las, guné wuna du ragunékwaké de wuna jébaaké kélik yate, gunat kulékiye kapéredi mu yaké de yo. Yate de Gotna kudi buldakwa gaba gunat kotimké de yo. De gunat raamény gaba taknaké de yo. Gunat kure yédo guné deku némaan duna méniba téké guné yo. 13De waga yado wani tulé guné derét wuna kudi wakweké guné yo. 14Wakwegunéranké guné taale guna mawuléba kéga wamarék yaké guné yo, ‘Naané deku kudi yaga pulak kaataké naané yo?’ 15Naate wamarék yaké guné yo, wani tulé wuné gunéké yéknwun mawulé, wakwegunéran kudi wawo gunéké kwayéwuréran bege. Wuné waga kwayéwuru wakwegunéran kudi guna maama wakweran kudit talaknaké dé yo. Talaknadu de guna kudi kaataké yapatiké de yo. 16Guna néwepa, guna némaadugu wayéknaje, guna kémna nak du, guna du taakwa waga de gunat maamaké kwayéké de yo. Kwayédo gunat las viyaapérekgé de yo. 17Guné wuna du ragunékwaké akwi du taakwa gunéké kélik yaké de yo. 18Guné guna mawuléba apa yate wuna jébaa kutsaakugunéran guné wuné wale apuba apuba miték rasaakuké guné yo. Yalakmarék yaké guné yo.”\n20 c Wani kudi watakne dé Jisas derét kéga wakwek, “Kukba waariyakwa du Jerusalemét tényéwe tédo véte kutdéngké guné yo. Jerusalemét yaalébaandaran tulé kéni dé yao. 21Kutdéngte guné Judiaba rakwa du taakwa guna gayé kulaknyénytakne nébat bari yaage yéké guné yo. Guné Jerusalemba rakwa du taakwa wani gayé kulaknyénytakne bari yaage yéké guné yo. Guné yaawiba tékwa du taakwa wani gayét wulaamarék yaké guné yo. 22Waga wuné wo, wani tulé wan Got Jerusalemba rakwa du taakwa yadan kapéredi mu derét yakatadéran tulé bege. Déknyényba du las wani muké de kudi las kavik Gotna nyégaba. Wakwewurékwa tulé wani kudi adél yaké dé yo. 23Wani kapéredi tulé nyaan tékwa taakwa, baadiké munyaa kwayékwa taakwa wawo bari yaage yéké yapatiké de yo. Deké wuné mawulé léknu. Wani tulé Got rékaréka yate wadu wupmalemu kapéredi mu Judana du taakwaké yaaké dé yo. 24Yaadu maama yae de Judana du taakwat las waariyadakwa kulaat viyaado de kiyaaké de yo. Lasnyét de kulékiye kure ye nak geba taknaké de yo. Ye wani maama nak geba yae de Jerusalemét yaalébaanké de yo. Yaalébaantakne de Jerusalemba némaan du raké de yo. Re Got wadén tulé tépa yéké de yo.\n25 d “Nyaa, baapmu, nyétba tékwa kun kés pulak nak pulak mu yadu du taakwa véké de yo. Kus némaanba raapte wilu wupmalemu képmaaba rakwa du taakwa véte wup yate géraaké de yo. 26Yado nyétba tékwa akwi mu ségénte yeyé yeyaké de yo. Yado wupmalemu du taakwa génte wupmét kapére yate sanévéknwu wanévéknwute waké de yo, ‘Yéwe. Samu kapéredi mu dé naanéké yaaké dé yo?’ 27 e Naate watakne de Akwi Du Taakwana Nyaan wunat véké de yo. Wuné apat kapére yate nyaa vékwa pulak yate buwiba rate giyaawuru véké de yo. 28Gunat wuné wakweyo. Wani mu batnyé yaadu guné kutdéngké guné yo. Walkamu re wuné gunat kérae Gotna gayét kure yéké wuné yo. Waga kutdéngte guné yéknwun mawulé yate raapme kwaasawuré véké guné yo.” Naate dé Jisas derét wak.\n34 f “Guné jérawu yaké guné yo. Du las wupmalemu kadému kadakwa, waagété gu kate waagété yadakwa, kéni képmaana muké male sanévéknwudakwa, waga yate de kaapuk miték sanévéknwudakwa. Guné de yakwa pulak yamarék yaké guné yo. Guné de yakwa pulak yagunéran guné wunéké sanévéknwumarék yagunéran tulé gwaamale yaaké wuné yo. 35Gwaamale yaawuréran tulé kéni képmaaba rakwa akwi du taakwaké bari yaaké dé yo.


Gotna Kundi 2 Pita 2\n1 Talimba papukundi kwayétan dunyansé de Israel du dakwat anga wandarén, “Nané Gotna yémba yéku kundi kwayénangwa. Yi wan wanana wa.” Wunga wate paapu yandarén. Papukundi kwayékwa du gunat waak wakandakwa, “Nané Gotna yémba yéku kundi kwayénangwa. Yi wan wanana wa.” Wunga wakwa du késpulak nakpulak papukundi yakélak yakélak wate nak du dakwana mawulé yaavan kurkandakwa. De papukundi bulte kapérandi musé yate ani kapérandi musé waak yakandakwa. De nana Néman Du Jisas Kraiské kuk kwayékandakwa. Dé det Satanna taambamba kéraandénngé yékunmba vékulakakapuk yate déké kuk kwayékandakwa. De wunga yandaru Got wani kapérandi musé det bari waambule yakata-kandékwa. 2 De késpulak nakpulak kapérandi musé yandaru nak du dakwa det véte, kapérandi musé yandakwa pulak, de waak wani kapérandi musé yakandakwa. Yandaru nak du dakwa det véte de Gorké yénangwa yaambuké kapére kundi wakandakwa. 3 Wani papukundi wakwa duna mawulé guna muséké jaambindu de paapu yate gunat wakandakwa, guné yéwaa det baka kwayéngunénngé. Talimba Got wa wandén, dé néma kot vékukwa néma du rate yandaran kapérandi musé det waambule yakatandu de lambiyakndarénngé. Watake wa det véndékwa. Véte yandarén kapérandi musé bari yakata-kandékwa.\n4 Talimba Gotna kundi kure gaayakwa du ras kapérandi musé yandaka Got det anga yamba wandékwe, “Yénga yakét. Dékumukét. Guné mawulé yangunan, kapérandi musé yénga yangunu.” Wunga wakapuk yate dé wandéka de yaa yaanpékatékwa taalat yéndarén. Ye wamba téndakwa. Wani taalémba ganngu male wa téndékwa. Wani taalémba nyaa yamba ve wa. De wani taalémba téte kalapusmba pulak téte, Got néma kot vékute néma du raké yandékwa sapakngé wa kaavéréndakwa.\n5 Talimba Noa yatan sapak du dakwa kapérandi musé yandaka Got yamba wandékwe, “Yénga yakét. Dékumukét. Guné mawulé yakwa kapérandi musé yénga yangunu.” Wunga wakapuk yate dé wandéka néma gu windéka gumba lambiyakndarén. De Gotna kundi vékute yéku musé male yandarénngé det wan du Noa, déku taakwa, déku nyaan kupuk, déku méyaas kupuk, de wani du dakwa male de yékunmba yaténdarén. Yamba lambiyakndakwe wa.\n6-8 Talimba nak sapak Sodommba tan du dakwa, Gomoramba tan du dakwa waak némaamba kapérandi musé yandarén. Lot nakurak wa yéku musé yakwa du téndén. Wani gaayé vétikmba tan du dakwa némaamba kapérandi musé yandaka Lot véte wani muséké kalik yandéka déku mawulé kapére yan. Akwi nyaa wani yéku musé yakwa du, wani kapérandi musé yakwa du dakwale téte, yandarén kapérandi musé véte, yandarén kapérandi muséké kundi ras vékute dé yandarén kapérandi muséké kalik yandén. Dé Gotna kundi vékundéka de Gotna kundi vékukapuk yandaka dé yandarén kapérandi muséké wa kalik yandén. Kalik yandéka déku mawulé bérute kapére yan. Yandéka de kapérandi musé yandaka Got wani gaayé yaavan kurké taale Lorét yékun yate dat kure yéndén, nak taalat. Kure yéte wandéka wa yaa wani néma gaayé yaane yaansékéyakén. Got wunga yatake kapérandi musé yakwa du dakwat kapérandi musé waambule yakataké yandékwanngé wa nanat wakwasnyéndékwa.\n9 Nana Néman Du Got Lorét wunga yékun yandéka anga wa vékuséknangwa. Kapérandi musé nané déku du dakwaké yaandu dé nanat yékun yaké wa vékusékndékwa. Vékusékte nanat yékun yate apa tiyaakandékwa, kapérandi mawulé nana mawulémba téte nanat yaavan kurkapuk yamuké. Wunga vékuséknanga Got yandarén kapérandi musé waambule yakatandéka anga waak wa vékusék-nangwa. Déku kundi vékukapuk yakwa du dakwat yandarén kapérandi musé waambule yakatamuké wa vékusékndékwa. Vékusékte det yakatate kukmba dé néma kot vékute néma du raké yandékwa sapak dé det yandarén kapérandi musé yakatasékéyak-ngandékwa. 10 Yandakwa kapérandi musé anga yakwa duwat némaamba yakatakandékwa. Deku kapérandi mawulé vékute nak du dakwale kapérandi musé yakwa du, Gotna kundiké kuk kwayékwa du, wani duwat yandakwa kapérandi musé némaanmba waambule yakata-kandékwa.\nWani papukundi wakwa du mawulé yandakwa pulak yate deku yé male kavérékte Gotna kundi kure gaayakwa dunyansat kapérandi kundi wate det wasélékndakwa. 11 Gotna kundi kure gaayakwa dunyansé det kapérandi kundi yamba waambule wandakwe wa. De apamama yandaka deku mayé apa wa papukundi wakwa duna mayé apat taalékéran. Taalékérandéka de Gotna kundi kure gaayakwa dunyan det kapérandi kundi yamba waambule wandakwe wa. De Néman Du Gotna ménimba téte de rakarka yate det yamba waarundakwe wa. De det yamba wasélékndakwe wa. 12 Wani papukundi wakwa du wan yévémbalé pulak wa. Yévémbalé mawulé yandakwa pulak yate, kurkale vékulakakapuk yate kwaawumba daawuliye kiyaandakwa pulak, wani papukundi wakwa du kurkale vékukapuk yandakwa muséké kapérandi kundi wate wasélékte wa lambiyakngandakwa.\n13 Got det yandarén kapérandi musé waambule yakata-kandékwa, de nak du dakwana mawulémba kapérandi musé yapékaténdakwanngé. De deku mawulémba vékulakate némaamba kakému némaamba waangété kulak kate kapérandi musé ras waak yaké wa mawulé yandakwa. Yate de gaan male wani kapérandi musé yamba yandakwe wa. Nyaa waak wani kapérandi musé yandakwa. De gunale téte guna jémbaa yaavan kutndakwa. Gélé musé yéku laplapmba kwaate wani laplap yaavan kutndéka laplap kapérandi yakwa pulak, wa de gunale téte guna jémbaa yaavan kutndaka guna jémbaa kapére yandékwa. De gunale kakému kate gunat paapu wa taakandakwa. Taakate mawulé tawulé yandakwa, paapu yandarén muséké. 14 De kapérandi mawulé vékute apapu apapu dakwat véte dele kapérandi musé yaké mawulé yandakwa. De apapu nak duna taakwale kwaaké mawulé yandakwa. Dakwa ras deku mawulémba apa yakapuk yandaka de wani dakwat paapu yate wa témbétndakwa. Deku mawulé nak duna muséké génpékaandékwa. Wunga yakwa duké Got wa wandén, de lambiyak-ndarénngé.\n15 Wani du Gorké yénangwa yaambu wa yaasékandarén. Yaasékatake kapérandi yaambumba wa yéndakwa. Beorna nyaan Balam yan pulak wa yandakwa. Balam naknya naknya Gotna yémba kundi kwayéndén. Déku mawulé yéwaaké génén. Géndéka yéwaa kéraaké nak nyaa kapérandi musé nak yaké yéndén. 16 Yéndéka Got wandéka Balamna donki du pulak kundi bulte dat waarundén. Waarundéka dé wani kapérandi musé yamba yandékwe wa.\n17 Wani paapu yakwa du wan kulak te kélékén kwaawu pulak wa yaténdakwa. Du dakwa kulak kaké mawulé yate, de wani kwaawumba kulak katik tuké daré. Du dakwa deku mawulé yékun yakwa kundi vékuké mawulé yate, wa de wani duna kundi katik vékuké daré. Wani du wan wimut kutndéka buwi baka yeyé yaayakwa pulak wa yaténdakwa. Yatéte deku mawulémba yamba apa yate yékunmba yaténdakwe wa. Yate de yéku musé yamba yandakwe wa. Got deké wa wandén, yaa yaanpékatékwa taalémba randarénngé. Wani taalémba ganngu male téndékwa. Nyaa yamba ve wa.\n18 Wani du apapu apapu deku yé kavérékte baka kundiké bulyé yaayandakwa. Kapérandi mawulé vékute dakwale kapérandi musé yaké mawulé yapékatéte de wani kapérandi muséké wa wandakwa. Wunga yate de kapérandi muséké kuk kwayétake Jisas Kraisna jémbaamba yaalan kulé du dakwat témbétndakwa, de waak kapérandi mawulé vékute kapérandi musé yandarénngé.\n19 Wani paapu yakwa du paapu yate anga wandakwa, “Got yangunén yéku muséké vékulakakapuk yate, guné Satanna taambamba baka kéraandénngé vékulakate, guné mawulé yangunéngwa akwi musé yénga yangunu. Yéku musé kapérandi musé waak yaké mawulé yangunan, guné wani akwi musé yénga yangunu. Got gunat katik waaruké dé wani muséké.” Naandakwa. Wunga wate wa paapu wa yandakwa. De Satanna taambamba yatéte wa kapérandi musé male wa yandakwa. Du dakwana mawulémba tékwa musé wa wani du dakwana mawulémba apa yakwa. Yandéka kapérandi mawulé deku mawulémba téndéka wa kapérandi musé male yandakwa. Yéku musé yaké yapatindakwa.\n20 Du dakwa nanat Satanna taambamba kéraakwa baan nana Néman Du Jisas Kraiské vékute, ani képmaana kapérandi muséké kuk kwayéndaru, kapérandi musé deku mawulémba nakapuk téndu, de kapérandi musé nakapuk yandaran, wa deku mawulé kapére male yakandékwa. Kukmba yandara kapérandi mawulé wa taale yandarén kapérandi mawulat taalékéraké yakwa. Taalékérandu katik yékunmba téké daré. Sépélak aapélak tékandakwa. Kalapusmba kwaakwa duké vérékwa du deké apa yandakwa pulak, wani kapérandi mawulé deké apa yandu, de sépélak aapélak tékandakwa.\n21 Ma véku. De Jisas Kraisna jémbaaké vékusékngapuk yamunaandaru wan kapérandi musé wa. De Jisas Kraisna jémbaaké vékusékte kukmba Got wandén kundiké kuk kwayéndaran, wan néma kapérandi musé wa. 22 Wunga yandakwanngé vékulakate wanangwa kundi vétik wa vékusék-nganangwa. Anga wanangwa, “Waasa gwiyaatake de nakapuk waambule yéndakwa, gwiyaandarén musé nakapuk waambule kaké.” Naanangwa. Nak kundi anga wa, “Baalé yéku taalémba kwaae wa kapérandi taalat nakapuk waambule yéndakwa, kaarkimba kwaaké.” Wunga wate wa gwaaménja kundi wa wanangwa, kapérandi musé kuk kwayétake kapérandi musé nakapuk yakwa du dakwaké. De kapérandi musé nakapuk yate sépélak aapélak wa tékandakwa.


2Th 2 | `ABTMAPRIK | STEP | Naana némaadugu wayéknaje nyangegu pulak rakwa du taakwa, mé véknwu. Gunat wuné wakweyo. Naana Némaan Ban Jisas Krais yae wadu naané jawe dé wale ranaranké sanévéknwute, guné yéknwun mawulé yaké guné yo.\na2:11 Te 4:13-17\nb2:32 Te 2:8\nd2:9Mt 24:24, Re 13:13\ne2:131 Te 1:4, Ep 1:4-5, 1 Pi 1:2\nf2:151 Ko 16:13, Ro 8:30\ng2:16-17Yi 13:21, 2 Ko 1:3\n1 a Naana némaadugu wayéknaje nyangegu pulak rakwa du taakwa, mé véknwu. Gunat wuné wakweyo. Naana Némaan Ban Jisas Krais yae wadu naané jawe dé wale ranaranké sanévéknwute, guné yéknwun mawulé yaké guné yo. 2Du nak kéga dé wak, “Némaan Ban yaaran nyaa débu yaak.” Naate dé wak. Guné wani kudi véknwugunéran guna mawulé bari yékéyaak yamarék yaké dé yo. Yaga pulak guné wani kudi véknwuk? Du taakwana kudi véknwute dé waga wak, kapu nak du dé kapmu sanévéknwute dé wani kudi wakwek? Wuné nyégaba waga kaviwurénké du nak dé wakwek, kapu yaga pulak? 3 b Wuné wani kudi kaapuk kaviwurén. Wan yénaa dé yo. Déku kudi véknwumarék yaké guné yo. Kéni kudi mé véknwu. Taale du béré taakwa béré Gotké kuk kwayéké de yo. Kwayédo kapéredi mu yate kapéredi taalat yéran ban yaalaké dé yo. Kukba Némaan Ban Jisas yaaran nyaa yaaké dé yo. 4 c Wani kapéredi mu yakwa ban akwi duna yéknwun jébaaké kuk kwayéké dé yo. Kuk kwayéte du waatadakwa akwi muké wasélékgé dé yo. Wasélékte déku yéba male kevérékgé dé yo. Yate dé Gotna gat wulae rate dé waké dé yo, “Wuné kapmu wuné Got ro.” Naate wani kapéredi mu yakwa ban waké dé yo.\n9 d Kudi las wawo wakweké wunék, kapéredi mu yakwa banké. Taale Seten déké apa kwayédu, wani kapéredi mu yakwa ban yae apa yate, yénaa yate, kés pulak nak pulak kulé mu, déknyényba vémarék yadan apa mu yaké dé yo. 10Yate kapéredi mu yadu de yalakran du taakwa yénaa kudi véknwuké de yo. Wani du taakwa Gotna kudiké kuk kwayéte, kulé mawulé kérae miték rasaakudaran adél kudiké kélik yadanké, de yalakgé de yo. Got derét kutkalé yamarék yaké dé yo. 11Dé wadu de yénaa kudi male véknwuké de yo. Véknwute de waké de yo, “Wani kudi wan adél kudi.” Naate wado deku mawulé kapéredi yaké dé yo. 12Yadu Got wadu de déku yéknwun kudi véknwumarék yate kapéredi mu yaké mawulé yan du taakwa akwi yalakgé de yo.\n13 e Naana némaadugu wayéknaje nyangegu pulak rakwa du taakwa, Némaan Ban gunéké dé mawulat kapére yo. Déknyényba Got wadéka déku Yaamabi gunat kutkalé yadéka, guné déku du taakwa miték rate adél kudi guné miték véknwuk, Némaan Ban Jisaské. Wani tulé Got dé wak, gunat taale Setenna taababa kéraadu guné dé wale rasaakugunuké. Nak du taakwat kukba kéraadu de dé wale rasaakudoké dé wak. Gunat wadénké sanévéknwute, yéknwun mawulé yate Gotna yéba kevérékgé naané yo. 14Kukba naana Némaan Ban Jisas Krais nyaa vékwa pulak rate apa yaké dé yo. Déknyényba naané guné wale rate yéknwun kudi wakwek déké. Naané waga wakwek, guné kukba dé wale rate, dé apa yadékwa pulak, apa yagunuké. Wani kudi wakwenaka Got gunat dé waak, déku du taakwa ragunuké. 15 f Wani kudiké sanévéknwute guna mawuléba apa yate miték téké guné yo. Wakwenan kudi, nyégaba kavinan kudiké wawo sanévéknwute miték téké guné yo.\n16 g Naana yaapa Got naanéké mawulé lékte naanat kutkalé yate naanéké dé mawulat kapére yo. Yate naanat yéknwun kudi wakwedéka, naana mawulé miték tésaakudéka, naané dé wale rasaakuké naané raségu. Naana yaapa Got wadu guna mawulé apa ye miték tédu, guné apa yate yéknwun mu yate, yéknwun kudi male bulké guné yo. Waga naané Gorét waato.


Titulek Re: Re: Re: délka ?\nVždy je lepší mít o trošku delší, zkrátit lze vždy, ale záleží na Vás jestli zvolíte 50 či 60. V každém případě je u nás možnost výměny, takže pokud budete chtít po doručení vyměnit za kratší či delší, není to problém.


Jam 4 | `ABTWOSERA | STEP | Guné ma vékulaka. Kamuké guné waaru waariyate yato? Guna mawulémba wan késpulak nakpulak kapérandi mawulé téndéka wa guna muséké néma mawulé yate wa waaru waariya-téngunéngwa.


Act 7 | `WOS | STEP | Atéfék prisna néma du dé Stivenré wakwexéké, “Deka hundi mwi hundi wana yingafwe wana?”\nStiven dé néma duka hundi wa\n1 Atéfék prisna néma du dé Stivenré wakwexéké, “Deka hundi mwi hundi wana yingafwe wana?”\n2 Dé wungi wakwexékéndéka dé Stiven angi wa, “Yafa, nyama, bandi, wuna hundi mé xéké. Hanja nana mandéka Abraham Mesopotemiana héfambu rendéka dé hambuk yakwa Néma Du God déka yae dé déré wa, ‘Ména hém ména héfa yatakataka méniré wakwetewuka héfaré yitaméni.’ Wungi wandéka dé Abraham Haranré yi. 4 Abraham wungi Kaldiana héfa yatakataka ye dé Haranmbu rendéka déka yafa wumbu hiyandéka God wandéka dé Abraham némbuli ané rembeka héfaré dé ya.\n5 ”Abraham ané héfaré yandéka dé God déka héfa hwehambandé, wun nukwambu. Wun nukwa Abraham nyan hérahafi yandéka dé God déré wa, ‘Hukémbu wuni ané héfa hwetawuni ménika. Hwewut méni ména mandéka guni yafa yatanguni, ané héfaka. Mwi hundi wuni we.’ Wungi dé God wa. 6 God ané hundi akwi dé Abrahamré wa: ‘Ména mandéka nak héfambu retandi. Rendat wun héfana du hambuk yata diré haraki huruta watandi, ména mandéka deka némafwi jémba baka yandate. Yéwa yamba hérakéndi. Séfélak séfélak (400) héki hwari reta wun jémba male yatandi. 7 Yandat hukémbu wuni wun némafwi jémba dika hwendé duré hasa hwewut, di némafwi hangéli hératandi. Némafwi hangéli hérandat, di ména mandéka wun héfa yatakataka di yae ané héfambu reta wuna ximbu harékétandi.’ 8 Wungi wataka dé God Abrahamré wa, ‘Méni wuna mwi hundi sarékéta méni ména du wali guna séfi sékétanguni.’ Wungi God wandéka dé Abraham xékétaka wungi huruta déka nyan Aisak hérae dé déka séfi akwi dé séké. Aisak angé yétiyéti angé yétiyéti nukwa rendéka dé déka yafa déka séfi séké. Hukémbu dé Aisak Jekopna yafa xaku. Xakundéka Jekop dé tamba yéti angé man yéték duna yafa xaku. Wungi xakundéka di nana mandékangu di re.\n9 ”Jekopna nyambali deka bandi josepka haraki mawuli xékéta di déré nawulak duka hwetaka di yéwa héra. Hérandaka di wunde du di josepré hura yi, Isipré. Hura yindaka josep wun héfambu rendéka dé God dé wali té wungi té wungi té. 10 Téta dé déré yikafre huruta wandéka hukémbu atéfék haraki saraki joo déka yahambandé. God josepré yikafre huruta yikafre xékélelaki hwendéka dé josep yikafre hundi wa. Wandéka xékétaka dé Isipna néma du Fero déré xéta josepka mawuli yata dé wa, josep néma du reta dé Isipna héfaka akwi Ferona geka akwi dé hati.\n11 ”Hukémbu dé hénooka hiyatendaka nukwa dé xaku, kenanéna héfambu Isipna héfambu akwi. Xakundéka di séfélak du takwa di hénooka hiya. Hiyae di nana mandéka akwi hénooka hwakéfatiké. 12 Hwakéfatika Jekop dé xéké, hénoo Isipmbu rendéka. Xékétaka dé déka nyambali nana mandékaré wandéka di tale wun héfaré yi. 13 Hukémbu di wambula Isipré yi. Ye xaakwa josepka xékélakihafi yandaka dé josep diré wa, ‘Guni wuna nyama bandi guni. Wuni josep wuni.’ Wungi wandéka di déka xékélaki. Xékélakindaka dé Fero hundi xéké josepna hémka. 14 Xékétaka wandéka dé josep déka nyama bandiré wa, ‘Guni ye wuna yafa Jekop déka hémré akwi watanguni, Isipré yandate.’ 15 Wungi wandéka ye déka hundi wandaka dé Jekop déka hém atéfék wungi di Isipré yi. Séfélak (75) du takwa di yi. Hukémbu Jekop, déka nyambali nana mandéka akwi, di Isipmbu hiya. 16 Hiyandaka di deka fusa hura yi Sekemna héfaré. Hura ye di diré Abrahamna wekwambu rémé. Hanja deka mandéka Abraham dé yéwa hwe, Hamorna hémka. Hwetaka dé wun wekwa téndé héfa héra.”\n17 ”God hanja Abrahamré wasékérékéndénéngala hurutendéka nukwa walémbambu téndéka israelna du takwa nana mandéka némafwi hém di xaku, Isipmbu. 18 Xakundaka dé nak néma du Fero dé re Isipmbu. Dé josep akwi déka jémbaka akwi xékélakihambandé. 19 Wun néma du yéna yata dé nana mandékaré dé haraki huru. Huruta dé wa, di deka huli nyan hérae hafwambu takandat re hiyandate. 20 Wun nukwa Mosesna ayiwa lé déré héra. Dé Godna makambu yikafre nyan dé. Héraléka dé déka yafana gekombu male dé munya sata re. Bafu hufuk rendéka lé roo lé déré hafwambu taka. 21 Hafwambu takaléka rendéka lé Ferona takwanya déré xétaka hérae hura ye lé déré hati, léka nyan maki. 22 Hatiléka di Isipna hambuk hundi di Mosesré wakwe sakwe. Wakwendaka dé xékélaki. Xékélakita hambuk hérae dé yikafre hundi wata dé hambuk jémba ya.\n23 ”Hukémbu Mosesna héki hwari dumi yétiyéti yandéka dé wa, ‘Wuni wuna nyama bandi israelna duka yitawuni, diré xénjoka.’ 24 Wungi wataka ye dé xé, Isipna du nak israelna du nakré xiyandéka. Xéta dé déka hémna du wali téta dé wun haraki sémbut hasa hwenjoka dé Isipna duré xiyandéka dé hiya. 25 Moses déka mawulimbu angi dé saréké, ‘Di wun duré xiyawukaka xékélake xékélakitandi, God wuniré dé waséke, wuni diré yikafre huruta ané héfa yatataka yimbete. Wungi xékélakitandi.’ Wungi sarékéndéka di wun jooka xékélakihambandi. 26 Wun du hiyandéka nukwa nak yindéka dé Moses wambula yi, israelna duka. Ye dé xé israelna du yéték warembéka. Xétaka bér warehafi yata jémba rembéte dé mawuli ya. Mawuli yata dé bérré wa, ‘Bénawa. Béni nyama bandi béni. Métaka béni ware? Béni warekémbéni.’ 27 Wungi wandéka dé warendé du nak Mosesré xasémekindéka dé Moses hu hu yi. Yindéka déré haraki hundi wata dé wakwexéké, ‘Héndé wa méni nana néma du reméte. Héndé wa nanika hatiméte? 28 Wafewana wuniré xiyataméni, nalika Isipna duré xiyamén maki?’ 29 Wungi wakwexékéndéka dé Moses xékétaka roo dé yaange yi. Yaange ye Isip yatakataka dé Midianmbu dé nak téfambu yandé du maki dé re. Wumbu re takwa hérae dé nyan yéték héra.\n30 ”Moses dumi yétiyéti héki hwari wumbu re dé nak nukwa Moses du rehafi hafwambu Sainai némbu tékwambu téta dé xé, Godna ensel nak gaye dé ya xérékékwa yikama mi ekombu téndéka. 31 Xéta waréngéna dé saréké waréké xéké. Sarékéta dé jémba xe xékélakinjoka dé yi. Yindéka dé Néma Duna hundi dé xaku. 32 Néma Du dé déré wa, ‘Wuni ména mandékana God wuni. Wuni Abrahamna God, Aisakna God, Jekopna God wuni.’ Wungi wandéka xéka dé Moses généta xénjoka dé roo. 33 Roondéka dé Néma Du wa, ‘Ména su mé futi. Téméka hafwa wuna héfa dé.’ 34 Wungi wataka dé God wambula wa, ‘Wuni xé, wuna du takwa Isipmbu reta némafwi hangéli hérandaka. Wuni wundé xékéwu, némafwi hangéli héraata gérandaka. Xékétaka wuni gaya, diré hura gwandenjoka. Méni mé xéké. Méni wuna jémba yanjoka méni raama wambula yitaméni, Isipré.’ Wungi dé God wa.\n35 ”Tale israelna du di Moseska hu hweta di déré wakwexéké, ‘Héndé wa méni nana néma du reméte?’ Wungi wakwexékétaka hukémbu God dé hu hwendan du Mosesré dé wa, dé déka jémba yata deka néma du rendéte. Godna ensel gaye ya yanékwa yikama mimbu téndéka dé God Mosesré wa, dé deka néma du reta diré hura gwandendét di jémba rendate. 36 Wandéka dé wumba du Moses nak maki nak maki hanja xéhafi yandan hambuk jémba yataka dé diré hura ye di Isip yatakataka di yi. Ye di Moses dé nawulak hambuk jémba akwi dé ya, Waka Xérimbu akwi du rehafi hafwambu akwi. Dé wun du rehafi hafwambu dumi yétiyéti héki hwari dé diré hura yitaka yataka. 37 Wun du Moses dé nana mandéka israelna duré wa, ‘God wandéka wuni déka profet wuni xaku. God wuniré wandén maki hukémbu wambula wandét guna hémémbu du nak xakutandé.’ Wungi dé Moses wa. 38 Wun du Moses israelna du wali wungi di hérangwanda du rehafi hafwambu. Moses nana mandékangu wali dé re. Re dé Sainai némburé wara dé Godna ensel wali téndéka wun ensel déré hundi wa. Wandéka dé huli mawuli hérae jémba retembeka hundi dé héra, nanika hwenjoka.\n39 ”Moses wun némbumbu téndéka di nana mandékangu Mosesna hundi xékéhafi yata di Moseska hu hwe. Hu hweta di Isipré wambula yinjoka di mawuli ya. 40 Mawuli yata hanja hurundan sémbutka sarékéta di Mosesna nyama aronré wa, ‘Tale wun du Moses naniré dé hura ya, Isipmbu. Hura yandéka nani ambu rembeka dé wun némburé wari. Wara wambula gayahambandé. Wambula gayatandé, o yingafwe? Métaki nae déré xétame? Méni gwalinya nak tataméni nanika. Wun gwalinya nana néma du retandé. Reta dé tali yindét nani déka hukémbu yitame.’ 41 Wungi wataka di némafwi yénataka god ta, bulmakau balina nyan maki. Tataka di hamwi xiyae di déka hwe. Hwetaka di némafwi hénoo sata deka tambambu tandan jooré xéta di mawuli sawuli ya. 42 Yandaka dé God hu hwe dika. Hu hwendéka di nukwa, bafu, hunkwarina ximbu di haréké. Hukémbu Godna profet nak dé wun jooka angi hayi Godna nyingambu:\nGod dé wa, ‘Gunawa, israelna du, mé xéké.\nHanja guni dumi yétiyéti héki hwari du rehafi hafwambu yitaka yatakata guni hamwi xiyae hwe.\nHamwi hwengun héndéka guni hwe? Wunika hwehambanguni. Yingafwe.\n43 Guni yénataka god Molekna ge meme balina séfimbu totaka guni hura yi.\nGuni yénataka god Refanéna hunkwariré guni hura yi. Guni wumbére yénataka godré guni ta, bérka ximbu harékénjoka.\nWungi hurunguka némbuli wawut di guniré Babilonéna angé saku hafwaré hura yitandi.’ Wungi dé God wa.\nWandéka wungi dé hayi Godna nyingambu.\n44 ”Wungi hurundaka dé God Mosesré wakwe, déka ximbu harékéndaka ge meme balina séfimbu totendakangalaka. Wandéka Moses xe wandéka di xéndén maki ge di to. Totaka di hérae hura yitaka yataka, du rehafi hafwambu. Di wun geré xéta di wa, ‘God nani wali dé té.’ 45 Hukémbu di wun ge di hwe, deka nyangwalka. Hwendaka di Josuana ekombu reta di wun ge hura ye di deka héfa héra. Hura yandaka dé God nana mandékana makambu dé deka mamaré hérekindéka di ané héfaré ya. Yae di wun ge totaka di ané héfambu re. Hukémbu Devit néma du xakundéka dé wun ge wungi té. 46 God Devitka dé mawuli ya. Mawuli yandéka dé Devit Godré wakwexékéta dé wa, dé Jekopna Godna ge tonjoka. Wakwexékéndéka dé God wa, ‘Yingafwe.’ 47 Wandéka hukémbu Devitna nyan Solomon dé yikafre ge to, Godka.\n48 ”Yandénka mé saréké. Atéfék duna Néma Du God dé du tondan gembu yamba rekéndé. Godna profet nak wun jooka dé angi hayi:\n49 Néma Du dé wa, ‘Nyir wuni néma du rewuka jambé dé. Héfa wuna man takawuka jambé dé.\nMétakina ge wunika totanguni?\nMéta hafwambu wuni resétotawuni?\n50 Wu yingafwe. Wuni wun jondu atéfék wuni hafu wuni hurataka.’\nGod wungi wandéka dé hayi.\n51 ”Némbuli guni mé xéké. Guni guna waanmbu Néma Duna hundi xékéhafi yata guna mawulimbu guni séfi sékéhafi yandé du guni. Guni mawuli yanguka maki male hurukwa du guni. Guna mandéka hurundan maki huruta guni Godna Hamwinyana hundi xékénjoka hélék guni ye, atéfék nukwambu. 52 Guna mandéka di haraki saraki sémbut di huru, Godna profet atéfékré. Hanja Godna profet di wa, Godna yikafre male sémbut hurutekwa du yatendékaka. Wun jooka wandaka guna mandéka di diré xiyandaka di hiya. Hiyandaka hukémbu wun yikafre male sémbut hurukwa du yandéka guni déré déka mamaka hwetaka guni déré xiyanguka dé hiya. 53 Godna ensel déka hambuk hundi Mosesré wandéka guni wun hambuk hundi hérae wandén maki huruhambanguni.” Wungi dé Stiven wa.\nStivenré motumbu xiyandaka dé hiya\n54 Stiven wungi wandéka néma du xékéta di némafwimbu mawuli wita deka némbi ti, déka. 55 Némbi tindaka dé Godna Hamwinya Stivenéna mawulimbu hambuk ye téndéka dé Stiven Godna getéfaré yasawara xé. Xéta dé xé God nukwa hanyikwa maki hanyindéka Jisas déka yika tambambu téndéka. 56 Xéta dé Stiven wa, “Mé xé. Wuni yasawara wuni xé Godna getéfa nafwe téndéka, Duna Nyan Godna yika tambambu téndéka.”\n57 Dé wungi wandéka di déka hundi xékénjoka hélék yata hambukmbu wanjita di deka waan géféti. Géféti ye di atéfék déka fétékéra yi. 58 Ye di déré huluke hura getéfa yatakataka di déré hafwaré hura gwandi. Gwande di motumbu naake déré xiya. Stivenka haraki hundi wandé du motumbu nakinjoka di yifa yandéka sandandan nukwa wur lafe di wayikana du nak déka xi Sol déka man mombu taka. Takandaka dé deka nukwa wurka hate té. 59 Hate téndéka di Stivenré motumbu naake xiyandaka dé Stiven Néma Duka wa, “Néma Du Jisas, wuna hamwinya mé héra.” 60 Wungi wataka dé hwati se dé hambukmbu wanjita dé wa, “Néma Du, wunika hurundan haraki saraki sémbut diré hasa hwekéméni.” Wungi wataka dé Stiven wungi hiya.


Jon 2 | `WOS | STEP | Jona xéri hamwina biyakombu reta dé déka Néma Du Gotka dé wa.\nJona dé Gotré wakwexéké\n1 Jona xéri hamwina biyakombu reta dé déka Néma Du Gotka dé wa. 2 Dé angi wa, “Néma Du Got, wuni némafwi xak héraata reta wuni ménika we. Wawuka méni wambula wuniré wa. Wuni hiyangambana téfambu géraata reta wuni ménika we. Gérawuka méni xéké.\n3 Méni wuniré guré méni yaki, andéla séké nyambaré. Guré yakiméka dé gu wuniré yakitéfi. Ména gu atéfék raama yae dé wuniré yakitéfi.\n4 Yakitéfindéka wuni wuna mawulimbu wuni wa, ‘Néma Du Got wuniré hérekindéka wuni ambu re. Reta wuni déka tempel wambula xétawuni.’ Wungi wuni wa.\n5 Gu wuniré yakitéfindéka wuni yanambi yike ye. Gu wuniré atéfék dé yakitéfi. Gumbu rekwa wara wuna anéngambambu dé gisangwandé.\n6 Wuni naande naande gumbu rekwa némbuna mombu wuni xaku. Wuni séndé ge maki hafwaré wuni naande yi. Nandiwuka méni Néma Du Got, wuna Néma Du Got, wuniré wambula héraméka wuni huli re.\n7 Némafwi Du, wuni angi wuni saréké, ‘Hiyatawuni.’ Saréka wuni ménika saréké. Saréka wuni méniré wawuka méni ména yikafre male némafwi gembu reta méni wuna hundi xéké.\n8 Yénataka gotna xi harékékwa du di ména yikafre sémbut wundé yatakanda. 9 Yatakandaka wuni gwar waata wuni ména xi haréké. Harékéta wuni wuna jondu ménika hwetawuni. Wawunéngala hurutawuni. Néma Du Got méni natafa male naniré wambula héraméka nani huli té.”\n10 Wungi wandéka dé Néma Du Got xéri hamwika wandéka hari dé xéri tufwambu Jonaré gwiyataka.


☰ Aposel 18 ◀ ▶\n1-2 Kukba Pol Atens kulaknyénytakne dé yék Korinét. Déku gayéba yaan du nak déku yé Akwila Korinba dé rak. Déku néwaage Pontasna képmaaba dé tu. Déknyényba Romna némaan ban Klodias dé akwi Judana du taakwat wak, “Guné Rom kulaknyénytakne nak gayét yéké guné yo.” Naate wadéka de Italina némaa gayé kulaknyénytakne de yék. Akwila déku taakwa Prisila wale ye Italina képmaa kulaknyénytakne bét yék Korinét. Nyaa vétik kupuk rabétka dé Pol Korin saabak. Saabe bétku gat ye dé Akwilat vék. 3 *Vétakne bét wale rate dé bét wale déknyényba yadén jébaa tépa yak. De meme yéwit yaatédan baapmu wut kétaapak. Kétaapadaka de du las yéwaa kwayétakne kétaapadan baapmu wut kérae de wani baapmu wurét ga kaak. 4 Akwi yaap ra nyaa Pol dé Juda kudi buldakwa gat wulaak. Wulae dé de Jisaské miték sanévéknwudoké dé Judana du taakwa Gérikna du taakwa wale dé kudi bulék.\n5 *Kukba Sailas bét Timoti Masedoniana képmaa kulaknyénytakne bét yék Korinét. Ye saababétka dé Pol du taakwat Jisaské kudi wakwek akwi nyaa. Wakwete déku gayéna du taakwat dé kéga wak, “Jisas wan Got wadén ban Krais.” 6 *Naate wadéka de déku kudiké kélik yate de kapéredi kudi wak déké. Wadaka dé rékaréka yate dé déku baapmu wutba kwaan bawusa yatputék. Yatputétakne dé wak, “Guné kulé mawulé kérae miték rasaakumarék yagunéran wan guna jébaa. Wan wuna jébaa kaapuk. Wuné guné Judana du taakwat kudi tépa wakwemarék yaké wuné yo Jisaské. Bulaa wuné nak gena du taakwaké ye wuné derét wani kudi wakweké wuné yo.” 7 Naate watakne dé Pol Judana du taakwat kulaknyénytakne dé nak geba yaan duna gat yék. Wani duna yé Tisias Jastas. Dé Gorét waatakwa du. Déku ga Juda kudi buldakwa ga kwaakwaba dé kwaak. 8 Du nak déku yé Krispas némaan ban dé rak Juda kudi buldakwa gaba. Dé déku kém wale de Némaan Banké miték sanévéknwuk. Korinba rakwa wupmalemu du taakwa las wawo de Polna kudi véknwute de Némaan Banké miték sanévéknwuk. Sanévéknwudaka de Némaan Ban Jisasna yéba derét gu yaakutaknak.\n9 *Gaan nak Pol yégan pulak dé yak. Yadéka dé Némaan Ban dérét wak, “Wani gayéba rakwa duké wup yamarék yaké méné yo. Akwi du taakwat kudi wakwesaakuké méné yo wunéké. Wani jébaa kulaknyénymarék yaké méné yo. 10 Wuné méné wale wuné tu. Wuna du taakwa wupmalemu de ro, kéni gayéba. Nak du ménat yaalébaanmarék yaké de yo.” 11 Naate wadéka dé Pol rak. Wupmalemu (18) baapmu dé rak Korinba. Rate dé akwi du taakwat Gotna kudi wakwek.\n12 Kukba Romna némaan ban wadéka dé Galio ye Akaiana képmaaba rakwa du taakwaké dé némaan ban rak. Wani tulé de Judana du nakurakba jawe Polét kulékiye kure yék, kudi buldakwa taalat, némaan ban Galioké. 13 Kure ye de wak, “Kéni du dé nak pulak kudi dé wakweyo, Gorét waatanoké. Naana apa kudiké kaapuk véknwudékwa.” 14 *Naate wadaka dé Pol kudi wakweké mawulé yadéka dé Galio wani duwat wak, “Guné Judana du, mé véknwu. Kéni du naana apa kudi véknwumarék yate kapéredi mu yadu mukatik guna kudi véknwukatik wuné yak. 15 Guné yae nak gena kudi, nak duna yé, guna apa kudiké wawo wunat waatamarék yaké guné yo. Guné kapmu wani muké kudi bulké guné yo. Wani muké wuné véknwumuké kélik wuné yo. 16 Bulaa kéni taalé kulaknyénytakne yéké guné yo.” 17 Naate wadéka yéte de némaan dut nak kulékik. Wani du déku yé Sostenis kudi buldakwa gaké dé némaan ban rak. Kulékiye de kudi buldakwa taalé tékwaba de dérét viyaak. Viyaadaka dé Galio wani muké kaapuk sanévéknwudén.\n18 Wupmalemu nyaa dé Pol Jisaské miték sanévéknwukwa du wale dé rak Korinba. Re derét kulaknyénytakne Prisila bét Akwila wale waga de yék Senkriat. Ye saabe dé Pol Gorét wakwedén apa kudiké sanévéknwute dé déku nébé sékuk. Sékutakne Siriana képmaat yéké nae de sipba waarék, Prisila bét Akwila wale. 19 *Sipba waare de yék Epesasnyét. Ye saabe Prisila bét Akwila wani gayéba bét rak. Kukba Pol bérét kulaknyénytakne dé yék. Taale dé Judana du kudi buldakwa gat wulae dé de wale kudi bulék. 20 Buldéka de dérét wak, “Wupmalemu nyaa méné naané wale raké méné yo. Waga naané mawulé yo.” Naate wadaka dé wak, “Kaapuk. Bulaa wuné yéké wunék. 21 *Sal kukba gwaamale yaaké wuné yo? Got gwaamale yaawuruké mawulé yadéran kukba wuné gunéké tépa gwaamale yaaké wuné yo.” Naate watakne derét kulaknyénytakne sipba waare dé yék. Ye dé Sisaria saabak. 22 Saabe wani gayé kulaknyénytakne dé yék Jerusalemét. Ye Jisasna jébaaba yaalan du taakwa wale dé kudi bulék. Kudi bultakne dé gwaamale yék Antioknét. 23 Re kukba wani gayé kulaknyénytakne dé Pol tépa yék. Ye dé Galesia bét Prisiana képmaaba dé yeyé yeyak. Yeyé yeyate wupmalemu gayé saabe dé Jisaské miték sanévéknwukwa akwi du taakwat Gotna kudi wakwek. Wakwedéka deku mawulé miték tédéka de apa yate rak.\n24 *Judana du nak déku néwaage Aleksandria kulaknyénytakne dé Epesasnyét yék. Déku yé Apolos. Dé kudi miték dé wakwek. Gotna nyégaba déknyényba kavidan akwi kudiké miték dé kutdéngék. 25 *Dé Némaan Ban Jisasna jébaaké las dé kutdéngék. Kutdéngdéka déku mawulé apa yadéka dé akwi du taakwat kudi wakwek Jisaské. Derét dé wak, “Déknyényba Jon dé du taakwat wak, deku kapéredi mawulé kulaknyénydo dé Gotna yéba derét gu yaakutaknadéranké.” Naate dé Apolos wak. Jonna kudiké dé kutdéngék. Jisasna akwi kudi akwi jébaaké wawo kaapuk kutdéngdén. 26 Yate dé Judana du kudi buldakwa gat wulae dé derét kudi némaanba wakwek Jisaské. Wakwedéka bét Prisila bét Akwila véknwuk. Véknwutakne wabétka dé bét wale yék, bétku gat. Ye rate bét kudi las wawo dérét wakwek, Jisasna jébaa Gotna kudiké wawo. Wakwebétka dé miték véknwuk. 27 Kukba Apolos Akaiana képmaat yéké dé mawulé yak. Mawulé yadéka de Epesasba rate Jisaské miték sanévéknwukwa du dérét kutkalé yate déké de nyéga nak kavik. Akaiana képmaaba rate Jisaské miték sanévéknwukwa duké de kéga kavik: Apolos wan yéknwun du. Dé guna képmaat yédu guné wagunu dé guné wale raké dé yo. Waga naané mawulé yo. Waga kavidaka dé wani nyéga kure ye dé Akaiana képmaa saabak. Saabe dé yéknwun kudi némaanba wakwek Jisaské. Déknyényba Got deké mawulé lékte derét kutkalé yadéka de wani gayéba rakwa du taakwa las de Jisaské miték sanévéknwuk. Wani du taakwa Apolosna kudi véknwudaka deku mawulé yéknwun yadéka de apa yate rak. 28 *Apolos akwi du taakwana méniba téte dé kudi némaanba wakwek Jisaské. Wakwete dé Gotna nyéga véte kavidan kudi las némaanba wakwete dé wak, “Jisas wan Got wadén ban, Krais.” Naate wadéka de du taakwa déku kudiké “Wan adél” de naak. Apolos wani kudi némaanba wakwedéka déku kudi Judana kudit dé talaknak.\n* 18:3 1 Ko 4:12 * 18:5 Ap 17:14-15 * 18:6 Ap 13:46 * 18:9 1 Ko 2:3 * 18:14 Ap 25:18-19 * 18:19 Ap 17:17 * 18:21 Ap 19:1; Je 4:15 * 18:24 1 Ko 3:5 * 18:25 Ap 19:3 * 18:28 Ap 9:22


Luk 17 | `WOS | STEP | Jisas dé déka duré wa, “Wuni xékélaki. Du takwana mawuliré hurukwexé jondu xakutandi, du takwa wun jondumbu xakre haraki saraki sémbut hurundate. Wun jondu hura yatekwa duka wuni saréfa nae.\nHurundan haraki saraki sémbutka dé Jisas hundi wa\n1 Jisas dé déka duré wa, “Wuni xékélaki. Du takwana mawuliré hurukwexé jondu xakutandi, du takwa wun jondumbu xakre haraki saraki sémbut hurundate. Wun jondu hura yatekwa duka wuni saréfa nae. 2 Wun jondu hura yatekwa duré di tale deka hwalimbu némafwi motu gitaka diré néma xérimbu yakisandandat, di hulingu se hiyandat, wu yikama joo dé. Wunde du wun jondu hura yandat, wuna yikama nyangwal deka hundi xéka haraki saraki sémbutmbu xakrindat, hukémbu God wun jondu hura yatekwa duré hambukmbu hasa hwendét, wu némafwi haraki joo dé. 3 Guni xékélaki natanguni. Guna nyama bandi nak haraki saraki sémbut hurundét, guni déré hambuk hundimbu watanguni. Hambuk hundimbu wangut, dé hurundén haraki saraki sémbut yatakandét, guni wun jooka wambula sarékékénguni. 4 Dé natafa nukwambu angé tamba yétiyéti angé tamba hufuk yambumbu guniré haraki saraki sémbut hura dé angé tamba yétiyéti angé tamba hufuk yambumbu gunika yae angi wandét, ‘Guniré huruwun haraki saraki sémbutka hélék ye némbuli wuni wun sémbut yatakatawuni.’ Wungi wandét, guni angé tamba yétiyéti angé tamba hufuk yambumbu guni watanguni, ‘Yak. Hurumén haraki saraki sémbutka wambula sarékékéme.’ Wungi watanguni.”\nGodka jémba sarékétendakaka dé Jisas wa\n5 Jisasna du di déré wa, “Néma Du, méni naniré yikafre hurumét nana Godka jémba sarékémbeka mawuli némafwi yatandé.” 6 Wungi wandaka dé Néma Du Jisas dé wa, “Guni Godka jémba sarékénguka mawuli dé miyar sék maki yalefu male rendét, guni ané miré angi wangut, “Méni ména méngi féla méni hafuré néma xérimbu takataméni.” Wangut ané mi guna hundi xékéta wangun maki hurutandé.\nJémba yatendakaka dé Jisas hundi wa\n7 Wun hundi wataka dé Jisas diré wa, “Guni du, guna be nak déka jémba yakwa du héfa dé wee wana dé sipsip balika dé hati wana? Dé gérambu jémba yaséketaka déka néma duna geré yindét, wafewana déka néma du déré angi watandé? ‘Méni bari mé yae reta sa.’ 8 Wu yingafwe. Dé angi watandé, ‘Méni wuna hénoo mé humbwi. Humbwitaka méni yikafre nukwa wur nakitaka wuna hénoo wunika hwetaméni. Hwemét, wuni tale sawut méni hukémbu sataméni.’ 9 Wun néma du wungi wandét déka jémba yakwa du wungi hurundét, wun néma du déka jémba yakwa duka diména natandé o yingafwe? Wu yingafwe. Wun jémba yakwa du dé néma du wandén maki male dé jémba ya. 10 Guni wun jémba yakwa du maki Godna jémba yatanguni. Godna jémba yata guni nak nakéka angi watanguni, ‘Nani baka jémba yakwa du nani re. God hwendén jémba male nani ya.’ Wungi watanguni.” Wungi dé Jisas diré wa.\nJisas walisufu hurundé du tamba yétiré dé huréhaléké\n11 Jisas Jerusalemré yikwa yambumbu dé yi. Samariana héfa angé sakumbu téndéka Galilina héfa angé sakumbu dé té. 12 Jisas yambumbu ye getéfa nakmbu xakundéka di walisufu hurundé du tamba yéti wungi di afakémbu téta déré di yambumbu xé. 13 Xéta di hambukmbu wa, “Néma du, Jisas, nanika mé saréfa naata naniré yikafre huru.” 14 Wungi wandaka dé diré xéta dé wa, “Guni sa ye guni prisré guna séfi wakwe.” Wungi wandéka di déka hundi xékéta yindaka dé deka séfi wambula yikafre ya. 15 Yandéka dé wun du nak déka séfi yikafre yandéka xéta dé wambula ya. Yae hambukmbu wata dé Godna ximbu haréké. 16 Harékéta Jisasna man mombu xakre hwaata dé wambula wambula Jisaska diména na. Wun du Samariana héfambu yandé du dé. 17 Yandéka Jisas dé wa, “Du tamba yéti deka séfi yikafre dé ya. Du angé tamba natamba angé tamba yétiyéti di yimbu di té? 18 Métaka we natafa du male, nak téfambu yandé du dé hafu wambula ya, Godna ximbu harékénjoka?” 19 Wungi wataka dé wun duré wa, “Méni wunika jémba sarékéménka méni wambula yikafre xaku. Méni sé raama yi.” Wungi dé Jisas wun duré wa.\nGod néma du reta du takwaka jémba hatitendékaka dé wa\n(26-27) Mat 24:37-39\n20 Farisina du nawulak di Jisasré wakwexéké, “God néma du reta du takwaka jémba hatitendéka nukwa yinga nukwa yatandé.” Wakwexékéndaka dé diré wa, “God néma du reta du takwaka jémba hatitendéka nukwa yandét guni yamba xékénguni. 21 Wun nukwaka du nawulak angi wakéndi, ‘Mé xé. God ambu dé néma du re.’ Wungi wahafi yandat nawulak du angi wakéndi, ‘Mé xé. God wun hafwambu néma du dé re.’ Wungi wakéndi, God néma du reta du takwaka jémba hatitendéka nukwa guna nyéndékmbu dé xaku.”\n22 Wun hundi wataka dé Jisas déka duré angi wa, “Hukémbu guni Duna Nyan retendéka nukwaré xénjoka mawuli yatanguni. Mawuli yata guni wun nukwaré yamba xékénguni. 23 Wun nukwa du nawulak guniré angi watandi, ‘Wun duré mé xé. Duna Nyan ambu dé re.’ Wungi wandat nawulak watandi, ‘Yingafwe. Wumbu dé re.’ Wungi wandat guni deka hundi xékékénguni. Deka hukémbu yamba yikénguni. 24 Nyir tulem nandéka atéfék du takwa xéndaka maki, wuni Duna Nyan wuni wambula yatewuka nukwambu gayawut, guni atéfék wuniré xétanguni. 25 Tale némbuli rekwa du takwa wuniré séfélak haraki sémbut huruta wunika hu hwetandi.\n26 “Hanja Noa rendén nukwambu du takwa hurundan maki, Duna Nyan wuni wambula yatewuka nukwa du takwa wungi male hurutandi. 27 Wun nukwambu du takwa di hénoo sata, hulingu sata, takwa héraata, duré humbwita, di wungi hurundaka dé Noa némafwi gunjambémbu wulayi. Wulayindéka némafwi hwe gwandéléka di atéfék hulingu se di hiya. 28 Lot rendén nukwambu Sodomémbu rendé du takwa wungi male di huru. Di hénoo sata, hulingu sata, jondu héraata, yéwa hweta, yawimbu seta, ge tota, wungi di huru. 29 Hurundaka dé Lot Sodom yatakandé nukwambu dé ya akwi yanékwa motu akwi bér wali giyaakwa maki nyirmbu xakre bér atéfék du takwaré xiyasanda. 30 Wunde du takwa hurundan maki, wuni Duna Nyan gayawut wuniré xétendaka nukwambu du takwa wungi male hurutandi.\n31 “Wun nukwa gena hafwambu tékwa du takwa bari yaange yitandi. Deka jondu héranjoka deka geré wambula yamba wulayikéndi. Wungi male yawimbu tékwa du takwa akwi di deka getéfaré wambula yihafi ye di bari yaange yitandi. 32 Guni Lotna takwaka mé saréké. 33 Wungi maki hiyahafi renjoka mawuli yakwa du takwa di hiyae fakutandi. Hiyanjoka roohafi yakwa du takwa jémba retandi, wungi re wungi re. 34 Guniré wuni we. Wambula yatewuka gan du déka takwa wali natafa jambémbu hwambét ensel nakré héraata nakré yatakatandi. 35 Wun nukwa takwa yéték hénoo humbwita rembét, ensel hésiré héraata hésiré yatakatandi. 36 [Wun nukwa du yéték yawimbu jémba yata témbét, ensel nakré héraata nakré yatakatandi.]” 37 Wun hundi wandéka xékéta déka du di wa, “Néma Du, wun joo yimbu xakutandé?” Wungi wandaka dé Jisas diré wa, “Barokwaru yae hérangwandéndaka xéta guni hiyandé hamwi nak rendékaka guni xékélaki. Wungi maki guni xe xékélakitanguni.” Wungi dé Jisas diré wa.


Luk 4 | `WOS | STEP | Godna Hamwinya Jisasna mawulimbu wulaaye téta hambuk yata wandéka dé Jordan xéri yatakataka dé yi. Yindéka Godna Hamwinya dé déré hérae hura yi, du rehafi hafwaré.\nSatan dé Jisasna mawuliré haraki hurunjoka dé hurukwexé\nMat 4:1-11; Mak 1:12-13\n1 Godna Hamwinya Jisasna mawulimbu wulaaye téta hambuk yata wandéka dé Jordan xéri yatakataka dé yi. Yindéka Godna Hamwinya dé déré hérae hura yi, du rehafi hafwaré. 2 Hura yindéka dé wun hafwambu dumi yétiyéti (40) nukwa rendéka dé Satan déka mawuli hurukwexé. Wunde nukwambu dé hénoo nawulak sahambandé. Sahafi yandéka wunde nukwa yindéka hukémbu dé Jisasré hénoo ya. 3 Yandéka dé Satan déré wa, “Méni Godna nyan xe méni wamét ané motu waleka bret xakutandé.” 4 Wungi wandéka dé wa, “Yingafwe. Wun jooka Godna nyingambu angi dé wa: Du takwa hénooka male sarékéta di jémba yamba rekéndi. Wun hundi xékéta motu bret xakundéte yamba wakéwuni.”\n5 Jisas wun hundi wandéka Satan déré dé hérae hura wari. Hura wara dé déré ané héfambu tékwa atéfék getéfa bari wakwe. 6 Wakweta dé déré wa, “Ané héfambu tékwa atéfék getéfa, wun getéfambu rekwa atéfék du takwa atéfék jondu akwi di wuna tambambu di re. Wuni wun jondu du nakré hwenjoka mawuli ye, wu hwetawuni, wun duka. Hwewut dé dika néma du retandé. 7 Méni wunika hwati séta wuna ximbu harékémét, wuni ané jondu ménika hwetawuni. Hwewut méni dika néma du retaméni.” 8 Wungi wandéka dé wa, “Yingafwe. Godna nyingambu hayindén hundi angi dé: Ména néma du God male dé. Méni déka hwati séta déka ximbu male harékétaméni. Harékéta déka jémba male yataméni.”\n9 Jisas wun hundi wandéka Satan déré hérae hura yi Jerusalemré. Hura wara déré dé tempelna dawi gembu taka. Takataka dé déré wa, “Méni Godna nyan xe méni mé wuréféka nandi. 10 Wun jooka Godna nyingambu hayindén hundi angi dé wa:\n“God déka enselré wandét di ménika jémba hatitandi, méni jémba reméte.”\n11 Ané hundi akwi dé re:\n“Méni deka tambambu jémba retaméni.\nReta ména man motumbu yamba xiyakéméni.”\n12 Wungi wandéka dé wa, “Yingafwe. Wun jooka Godna hundi angi dé wa: Méni ména néma du Godré yamba hurukwexékéméni.” 13 Wungi wandéka dé Satan nak jémba yandéte Jisasré wahambandé. Wahafi yata déré yatakataka dé déré wambula hurukwexétendéka nukwaka dé haxé.\nJisas Galilimbu dé tale jémba ya\n14 Godna Hamwinya Jisasna mawulimbu téta hambuk yandéka dé Galiliré wambula yi. Yindéka wun héfambu tékwa atéfék getéfambu di déka wa saafa yi. 15 Dé Godna hundi buléndaka geré wulaaye du takwaré dé Godna hundi wa. Wandéka di atéfék Jisasna ximbu haréké.\nNasaret di Jisaska hu hwe\n16 Jisas wungi huruna harana ya dé Nasaretmbu xaku. Hanja yikama nyan re dé yafa ayiwa wali wun getéfambu re dé wumbu néma du ya. Wun nukwa Nasaretré wambula ye dé wun getéfambu re. Reta baka hwa nukwa dé Godna hundi buléndaka geré wulayi. Atéfék baka hwa nukwa wulayindéka maki ye dé Godna hundi buléndaka geré wulayi. Wulaaye re dé Godna hundi nyingambu xéta wanjoka dé raama té. 17 Téndéka di profet Aisaia hayindén nyinga déka hwe. Hwendaka lae dé xé, ané hundi rendéka. Xéta dé diré angi wa:\n18 Néma Du God wuniré dé waséke, wuni déka hundi jambangwe du takwaré wawute.\nWataka déka Hamwinya hwendéka dé wuna mawulimbu wulaaye té.\nGod wuniré dé waséke, wuni yae ané hundi diré wawute.\nDi séndé gembu rekwa du takwa wun ge yatakataka jémba retandi.\nDi dama hiyandé du takwa némbuli wambula xétandi.\nXak héraakwa du takwa wambula xak yamba hérakéndi.\n19 Néma Du God wuniré dé waséke, wuni dé du takwaré yikafre hurutendéka héki hwarika hambukmbu wawute.\n20 Jisas wungi wataka wun nyinga gétamétaka dé wun geka hatikwa duka hwe. Hwetaka wun hundina moka diré wakwenjoka dé re. Rendéka wun gembu rekwa atéfék du takwa di déré male xé. 21 Xéndaka dé diré wa, “Némbuli Godna nyingambu rekwa hundi mwi hundi dé ya. Yandéka wundé xékéngu.” 22 Wungi wandéka di wun hundi xékéta di waréngénéta déka hundika saré sarékéna. Sarékéta di wa, “Owa. Wun yikafre hundi dé wa.” Wungi wataka di wa, “Wun du Josepna nyan dé. Yingi maki nae dé wun yikafre hundi wa?”\n23 Di wungi wandaka dé Jisas diré wa, “Wafewana guni ané sataku hundika wuniré angi watanguni? ‘Dokta, méni hafu ména séfiré yikafre hurutaméni.’ Wungi wata wafewana guni angi akwi watanguni? ‘Kaperneamémbu yamén jémbaka bu xékékwa. Yamén maki male méni ména motéfambu jémba yataméni.’ Wungi watanguni wana. 24 Mwi hundi wuni guniré we. Profet deka motéfambu reta hundi wandaka deka motéfambu rekwa du takwa deka hundi xékénjoka hélék di ya. 25 Mé xéké. Hanja profet Elaija rendéka Israelmbu séfélak du hiyandé takwa di re. Wun nukwa héki hwari hufuk bafu nawulak akwi rendaka wali giyahambandé. Giyahafi yandéka atéfék getéfa némafwi hénooka di hiya. 26 Hiyandaka God Elaijaré wahambandé, dé ye Israelmbu rekwa du hiyandé takwaré yikafre hurundéte. God Elaijaré dé wa, dé ye nak héfambu rekwa du hiyandé takwa hésiré yikafre hurundéte. Lé Saidonmbu rekwa getéfa déka xi Sarefatmbu lé re. 27 Ané hundi akwi mé xéké. Profet nak déka xi Elisa rendéka séfélak walisufu hurundé du Israelmbu di re. Rendaka Elisa diré huréhalékéhambandé. Natafa male duré dé huréhaléké. Wun du dé Siriana héfambu yandé du nak déka xi Naman dé. Wun du Israelna du yingafwe.”\n28 Godna hundi buléndaka gembu rendé du takwa Jisas wandén hundi xékétaka di xékélaki. Jisas wungi wata diré dé haraki hundi wa. Wungi xékélakita di némafwimbu biya mawuli wi. 29 Mawuli wita raama di Jisasré huluke getéfa yatakataka hafwaré témbéra hura gwande di déré deka getéfa tondén némbuna takumbu hura yi. Déré némbumbu yakisandanjoka di déré wungiré hura yi. 30 Hura ye wungi hurunjoka di hurufatiké. Dé deka nyéndékmbu ye diré yatakataka dé yi.\nJisas wandéka dé haraki hamwinya hura téndé du yikafre ya\n31 Jisas dé Kaperneamré naande yi. Wun getéfa Galilimbu dé re. Naande ye xaakwa dé re. Reta baka hwa nukwa dé Godna hundi buléndaka geré wulaaye dé du takwaré Godna hundika wakwe. 32 Hambuk yata dé diré Godna hundi wa. Wungi wandéka di xékéta waréngéna di déka hundika saréké waréké. 33 Haraki hamwinya hura téndé du nak dé re wun gembu. Rendéka dé haraki hamwinya hambukmbu wa. 34 Wata dé wa, “Méni Nasaretna du Jisas. Méni naniré méta yataméni? Naniré haraki hurutaméni, o yingi maki dé? Wuni ménika wuni xékélaki. Méni Godna yikafre male du méni.” 35 Wungi wandéka dé wa, “Méni makété. Wun duré yatakataka mé yaange yi.” Wungi wandéka dé wun duré xasémékandéka dé héfambu xakri. Xakrindéka dé déré haraki huruhafi ye déré yatakataka dé yi. 36 Yindéka atéfék du takwa xéta waréngénéta di hafu buléta di wa, “Owa. Ané du métakina hundi dé wa? Dé hambuk yata du takwaré hura tékwa haraki hamwinyaré wandéka di wunde du takwaré yatakataka di yi.” 37 Wungi wandaka di wun héfambu rekwa atéfék getéfambu Jisaska hundi wa saafa yi.\nJisas dé Pitana nakémaré huréhaléké\nMat 8:14-15; Mak 1:29-31\n38 Jisas Godna hundi buléndaka ge yatakataka dé Saimonéna geré wulayi. Saimonéna nakémana séfi némafwimbu ya yandéka bar hiyaata lé hwa. Hwaléka di Jisasré wa, dé yae léré huréhalékéndéte. 39 Wandaka wulaaye lé hwalén wali téta dé wun barré hambukmbu wandéka dé léka bar hényi. Hényindéka wule takwa bari raama lé hénoo humbwe lé dika hwe.\nSéfélak du takwaré Jisas dé huréhaléké\nMat 8:16-17; Mak 1:32-34\n40 Gérambu nukwa nandindéka baka hwa nukwa yindéka di bar hiyaakwa du takwa nyangwal, séfimali haraki yandé du takwa nyangwalré akwi di Jisaska hura yi. Hura yindaka dé déka tambambu wun du takwa nyangwalré hurundéka di wambula yikafre ya. 41 Yandaka dé haraki hamwinyaré wandéka di séfélak du takwaré yatakataka yaange yi. Yita di wa, “Méni Godna nyan méni.” Wungi wata di xékélaki, dé God wasékendén du Krais dé. Wungi xékélakindaka dé diré hambukmbu wa, di wun jooka hundi wandamboka. Wandéka di yaange yi.\nJisas yitaka yatakata dé Godna hundi wa\n42 Ganémbambu raama dé Jisas wun getéfa yatakataka dé du rehafi hafwaré yi, God wali hundi bulénjoka. Yindéka di du takwa déka hwaké. Hwaka di déré xéta di wa, “Méni nani wali retaméni. Nak getéfaré yamba yikéméni.” 43 Wungi wandaka dé diré wa, “Wuni nawulak getéfaré akwi ye Godna hundi watawuni, God néma du reta du takwaka hatitendékaka. God wun jémba yawute wandéka wuni ya.” 44 Wungi wataka Galilina héfa yatakataka ye dé Judiana héfambu yitaka yatakata dé Godna hundi buléndaka gembu Godna hundi du takwaré wa.