Tupàn ze'eg ZUÀW 12\nMari omono kàpuhàg Zezuz ipy rehe a'e kury\n1 Heta we 6 'ar kury, mai'u haw uhua'u ma'e iapo 'ym mehe we kury. Oho Zezuz Metàn taw pe kury, Arazar heko haw pe kury. (Arazar Zezuz hemimugweraw kwer romo hekon a'e.) 2 A'e pe har uzapo mai'u haw izupe a'e wà. Arazar umai'u in Zezuz huwake. Heinyr Mart omono temi'u Zezuz pe i'u kar pà izupe. 3 Na'e Mari werur kàpuhàg hekuzar katu ma'e zutahyky'a por Zezuz pe a'e kury. Omono ipy rehe. Uhyuhyw ipy u'aw pupe no. Kàpuhàg hyàkwegatuahy tàpuz pupe paw rupi a'e. 4 Amo Zezuz hemimu'e a'e, Zut Kario pe har her ma'e a'e, (Zezuz tuwihaw wanupe imono àràm a'e) uze'eg ahyahy a'e pe har wanupe a'e kury.\n5 — Aze mo ume'eg kwez kàpuhàg a'e, a'e mehe mo upuner mo hekuzar imono e haw rehe ma'e hereko 'ymar wanupe a'e. 300 temetarer hekuzaromo a'e, i'i wanupe.\n6 Zut nuzamutar kwaw ma'e hereko 'ymar a'e wà. Ma'e rehe imunar ma'e romo hekon. A'e rupi uze'eg nezewe. Zezuz hemetarer rehe uzekaiw ma'e romo hekon Zut a'e. Weraha temetarer hyru iko tuweharupi uzeupi wata mehe. Màràmàràn 'ar mehe o'ok amo uzeupe, hehe imunar pà.\n7 — Eze'eg zo nezewe izupe ty, i'i Zezuz izupe. — Emupytu'u kar zo agwer ma'e iapo re ty. Uzakook kwez kàpuhàg herehe, ta'e hemuhyk kwez xe, hetym àwàm rehe a'e xe, i'i izupe. (Ta'e Zutew uzakook kàpuhàg umàno ma'e kwer wanehe a'e wà xe, watym zanune a'e wà xe.) 8 Uze'eg Zezuz amogwer wanupe. — Tuweharupi ma'e hereko 'ymar pepyr wanekon a'e wà. Naiko kwaw pepyr tuweharupi ihe nehe. A'e rupi aze teko ipurapo wer ikatuahy ma'e rehe ihewe ko 'ar rehe a'e wà nehe, tuwe uzapo a'e wà nehe, i'i izupe.\nTuwihaw ipuruzuka wer Arazar rehe a'e wà kury\n9 Teko tetea'u wenu Zezuz Metàn taw pe heko haw imume'u haw a'e wà. A'e rupi oho a'e pe wà kury. Oho Zezuz hexak pà wà. Oho Arazar hexak pà wà no, ta'e Zezuz umugweraw kar a'e xe. 10 A'e rupi xaxeto wanuwihaw ipuruzuka wer Arazar rehe a'e wà no. Xiuka zemim Arazar zane nehe, i'i uzeupeupe wà. 11 Ta'e Arazar imugweraw kar ire teko tetea'u uzeruzar Zezuz rehe a'e wà xe. Nuweruzar kwaw uwihaw kwehe arer wà. A'e rupi tuwihaw wikwahy wà.\nZezuz wixe Zeruzarez tawhu pe zumen ku'az a'e kury\n12 Iku'egwepe teko tetea'u uhem Zeruzarez tawhu pe wà kury, mai'u haw uhua'u ma'e rehe wà kury. (— Zanera'yr izuka 'ymaw, i'i teko a'e mai'u haw pe wà.) — Zezuz ur putar xe a'e nehe no, i'i amo awa a'e teko wanupe. Teko tetea'u wenu imume'u mehe wà. 13 A'e rupi uhaw pino oho wà. Na'e oho pe rupi huwàxi pà wà kury.\n— Ikatuahy Tupàn a'e.\nIkatuahy Tupàn hemimur karer a'e no.\nTuwe Tupàn umur ukàgaw kwez Izaew izuapyapyr wanuwihawete pe a'e nehe,\ni'i oho waiko izupe wà.\n14 Wexak Zezuz amo zumen a'e. Wapyk oho iku'az kury, ta'e nezewe i'i ze'eg kwehe arer a'e xe.\n15 Pekyze zo nehe, Zeruzarez taw pe har wà.\nUhem putar penuwihawete peme a'e nehe kury.\nZumena'yr ku'az tur putar nehe,\ni'i ze'eg kwehe arer a'e.\n16 A'e 'ar mehe we nurukwaw kwaw a'e ma'e ure rihi. Zezuz ywate iho re urema'enukwaw a'e ze'eg imuapyk pyrer rehe.\n— Azeharomoete teko uzapo a'e ma'e ze'eg kwehe arer imuaze pà a'e wà, uru'e urezeupeupe a'e mehe kury.\n17 Amo teko Zezuz rehe we wanekon a'e wà, Arazar imugweraw kar mehe a'e wà. A'e teko umume'u imugweraw kar awer amogwer teko wanupe wà kury. 18 A'e rupi teko tetea'u uwàxi Zezuz oho wà, ta'e wenu hemiapo kwer imume'u haw a'e wà xe, ta'e wenu ikàgaw imume'u haw a'e wà xe. 19 Ze'eg kwehe arer kwaw par parizew her ma'e uzemono'og a'e wà kury. Uze'eg uzeupeupe wà. — Teko nuzekaiw kwaw zaneze'eg rehe a'e wà kury. Oho Zezuz haikweromo paw rupi wà, i'i ahyahy uzeupeupe wà.\nAmo Kere ywy rehe har ipurexak wer Zezuz rehe a'e wà kury\n20 Amo Kere ywy rehe har a'e wà, oho Zeruzarez pe Tupàn imuwete katu pà mai'u haw 'ar mehe a'e wà. 21 Ur Piri pe uze'eg pà wà kury. (Piri a'e, Metexaz pe har Karirez ywy rehe har romo hekon a'e.) — Urepurexak wer Zezuz rehe ure, i'i izupe wà.\n22 Oho Piri waze'eg imume'u pà Anere pe kury. Na'e Piri a'e, Anere a'e no, oho Zezuz pe imume'u pà a'e wà no, Kere ywy rehe har wanur haw imume'u pà izupe a'e wà kury. 23 Uze'eg Zezuz wanupe.\n— Ihe Awa ta'yr romo aiko ihe. Nan kwehe tete Tupàn hemuigo kar putar tuwihaw ikàg wera'u ma'e romo a'e nehe. 24 Azeharomoete ko heze'eg ihe. Aze teko nuzutym kwaw aroz 'yz ywy rehe a'e wà nehe, nahezuz kwaw nehe, na'i'a kwaw nehe. Ywy rehe itym ire umàno a'e aroz 'yz a'e. Aze umàno nehe, a'e mehe i'a tetea'u putar nehe. 25 — Xo heremiapo putar haw zo azapo putar tuweharupi nehe, aze i'i teko nehe, wiko e putar tuweharupi nehe. Umumaw e putar weko haw nehe. Nazapo kwaw heremiapo putar haw ihe nehe. Xo Tupàn hemiapo putar haw zo azapo putar nehe, aze i'i teko nehe, umurywete kar putar uzar Tupàn nezewe mehe nehe. A'e ae wiko putar Tupàn pyr tuweharupi nehe. Tupàn umurywete kar putar a'e wemiruze'eg tuweharupi a'e nehe no. 26 Aze a'e Kere ywy rehe har heko wer heremiruze'eg romo a'e wà nehe, tuwe weruzar heze'eg a'e wà nehe. Ta'e heremiruze'eg weruzar heze'eg a'e wà xe. Aze weruzar heze'eg wà nehe, heru umuawate katu putar a'e teko a'e wà nehe no.\nZezuz uze'eg umàno àwàm rehe a'e kury\n27 — Azemumikahy ihe kury. Ma'e a'e putar nehe. — Epuraraw kar zo a'e ma'erahy ihewe nehe, aipo a'e putar heru pe nehe. Nan kwaw pa. Azur tuwe a'e ma'erahy ipuraraw pà ihe, i'i urewe. Na'e uze'eg Tupàn pe. 28 — O heru, tuwe teko uze'egatu nerehe a'e wà nehe, tuwe umume'u nekàgaw nepuràg eteahy haw amogwer wanupe wà nehe, i'i izupe ureruwa rupi. Na'e i'i amo uze'eg ma'e ywate har a'e kury. Teko Zezuz huwake har wenu ize'eg mehe wà. — Amuze'egatu kar teko hezehe ihe wà. A'e teko umume'u wi putar hekàgaw hepuràg eteahy haw amogwer wanupe a'e wà nehe no, i'i ywak rehe har a'e kury.\n29 Teko a'e pe har wenu ize'eg mehe wà.\n— Àmàn ànogaw aipo, i'i amo wà. — Tupàn heko haw pe har uze'eg kwez izupe a'e, i'i amogwer wà. 30 Uze'eg Zezuz wanupe.\n— Naherehe kwaw a'e ze'eg tur ihewe a'e. Penehe tur ihewe a'e, i'i wanupe. 31 Nan kwehe tete Tupàn uzepyk putar herehe a'e nehe, teko paw wanekuzaromo a'e nehe, ta'e teko paw uzapo ikatu 'ym ma'e a'e wà xe. A'e mehe Zurupari a'e, ikatu 'ym ma'e iapo har wanuwihaw a'e, nupuner kwaw teko wamono kar haw rehe tatahu pe a'e nehe. Nuiko kwaw teko wanuwihaw romo a'e nehe kury. 32 Aze hemupu'àm ywy wi wà nehe, amunyryk putar teko paw hezeupe ihe wà nehe. 33 (Nezewe umume'u ywyra kanetar rehe umàno àwàm urewe a'e.) 34 I'i teko izupe wà. — Ze'eg kwehe arer urewe imur pyrer a'e, nezewe uze'eg urewe a'e. — Tuwihawete ur ma'e ràm wiko putar tuweharupi a'e nehe, umàno 'ym pà a'e nehe, i'i urewe a'e. — Uzuka putar Awa ta'yr a'e wà nehe, ywyra kanetar rehe hupir pà a'e wà nehe, ere kwez urewe ne. Màràzàwe tuwe ereze'eg nezewe urewe ne, i'i izupe wà.\n35 I'i Zezuz wanupe.\n— Tatainy wiko pepyr ko 'ar rehe a'e. Nan kwehe tete oho putar pewi nehe. Peiko tatainy rehe. A'e rupi pexak peho àwàm. Ipytun mehe wata ma'e nuexak kwaw oho àwàm a'e wà. 36 Pezeruzar a'e tatainy rehe nehe, pepyr heko mehe we nehe, a'e rupi tatainy hereko har romo peiko putar nehe. (Uzehe uze'eg a'e. Ta'e tatainy zàwenugar romo hekon a'e xe. Hemiruze'eg oho putar Tupàn pyr a'e wà nehe. Tatainy hereko har wà, za'e wanupe. Hemiruze'eg 'ym oho putar tatahu pe wà nehe. Ipytunaw rupi wata ma'e wà, za'e wanupe.)\nTeko nuzeruzar kwaw Zezuz rehe a'e wà rihi\nA'e ma'e imume'u re oho Zezuz a'e wi teko wanuwi a'e kury. Uzeàmim oho wanuwi. 37 Wexak zepe Zezuz purumupytuhegatu kar haw iapo mehe wà. Nuzeruzar kwaw hehe wà. 38 Kwehe mehe Izai umume'u wanemiapo ràm a'e.\nHezar, amume'u ze'eg azeharomoete har aha teko tetea'u wanupe ihe.\nNuzeruzar kwaw heze'eg rehe a'e wà.\nErexak kar nekàgaw wanupe ne.\nNuzeruzar kwaw neze'eg rehe wà,\ni'i Izai kwehe mehe a'e.\n39 Nuzeruzar kwaw hehe a'e wà. Amo ae Izai ze'eg nezewe i'i a'e.\n40 Tupàn a'e, numuehàpyhà kar kwaw waneha a'e wà.\nNukwaw kar kwaw ma'e wanupe a'e.\nA'e rupi nahehàpyhà kwaw wà kury. Nukwaw kwaw ma'e wà kury.\nA'e rupi namukatu kwaw ihe wà nehe,\ni'i Tupàn wanupe, i'i Izai kwehe mehe.\n41 Nezewe i'i Izai a'e, ta'e wexak Zezuz ikàgaw ipuràg eteahy haw a'e xe, (upuahu pe a'e xe). Umume'u a'e ma'e pape rehe imuapyk pà a'e. 42 Amo Zutew wanuwihaw uzeruzar Zezuz rehe a'e 'ar mehe a'e wà. Numume'u kwaw hehe uzeruzar haw amogwer wanupe wà. Ta'e ukyze ze'eg kwehe arer kwaw par wanuwi wà xe.\n— Amogwer tuwihaw hemono kar putar zemono'ogaw wi a'e wà nehe, i'i uzeupeupe wà. 43 — Tuwe teko uze'egatu herehe wà nehe, i'i agwer teko uzeupe wà. — Tuwe hekatu Tupàn pe nehe, ni'i kwaw uzeupe wà. A'e rupi numume'u kwaw Zezuz rehe uzeruzar haw wà.\n— Heze'eg nuzawy kwaw purehe uzepyk ma'e a'e, i'i Zezuz teko wanupe a'e kury\n44 Na'e uze'eg Zezuz oho wahyhaw rupi kury, teko wanupe kury.\n— Aze teko uzeruzar herehe wà nehe, uzeruzar putar hemur kar har rehe wà nehe no.\n45 Aze teko herexak wà nehe, wexak putar hemur kar har wà nehe no. 46 Azur ywy rehe tatainy ài ihe, Tupàn ze'eg imume'u pà purupe ihe. A'e rupi herehe uzeruzar ma'e nuiko kwaw ipytunaw rupi wata ma'e ài a'e wà nehe, ta'e ukwaw putar Tupàn ze'eg a'e wà nehe xe. 47 Aze teko wenu heze'eg a'e wà nehe, aze nuweruzar kwaw a'e wà nehe, nazepyk kwaw wanehe ko 'ar rehe ihe nehe. Ta'e nazur kwaw ko ywy rehe teko wanehe hezepyk pà ihe. Tatahu wi teko wapyro pà azur ihe. 48 Heze'eg nuzawy kwaw purehe uzepyk ma'e a'e. Aze teko nuzeruzar kwaw heze'eg rehe a'e wà nehe, aze naheko wer kwaw heremiruze'eg romo a'e wà nehe, ima'enukwaw putar heze'eg rehe a'e wà nehe, tatahu pe oho pà a'e wà nehe.\n49 Naze'eg e kwaw ihe zutyka'i ihe. Heru hemur kar har umume'u kar a'e ma'e ihewe a'e. 50 Aze pezeruzar ize'eg rehe nehe, peiko putar ipyr tuweharupi nehe, tatahu pe peho pixik 'ym pà nehe. Heru hemuze'eg kar a'e, umume'u kar a'e ma'e ihewe a'e.


Tupàn ze'eg IRUK 22\nTuwihaw ipuruzuka wer Zezuz rehe a'e wà\n1 Uhem etea'i teko wazemono'ogaw 'ar a'e kury. Typy'ak iapiruru 'ym ma'e i'u haw a'e 'ar her romo a'e. (— Zanera'yr wazuka 'ym awer, i'i teko a'e mynykaw pe wà.) 2 Xaxeto wanuwihaw a'e wà, ze'eg kwehe arer rehe upurumu'e ma'e a'e wà no, ipuruzuka wer zepe Zezuz rehe a'e wà. Nupuner kwaw wà, ta'e ukyze teko wanuwi wà xe.\nZut Kario pe har uze'eg oho tuwihaw wanupe a'e kury, Zezuz ipyhyk àwàm rehe a'e kury\n3 Na'e Zurupari hekwe wixe oho Zut Kario pe har ipy'a pe a'e kury. Zut a'e, Zezuz hemimu'e romo hekon a'e. 4 Na'e oho Zut xaxeto wanuwihaw wapyr a'e kury, zauxiapekwer a'e pe har wanuwihaw wapyr a'e no. Umume'u Zezuz ipyhyk àwàm wanupe a'e kury. 5 Hurywete tuwihaw ize'eg henu mehe wà. Umume'u temetarer izupe wà. 6 Ikatu Zut pe nezewe mehe. — Aze apuner nehe, amono putar Zezuz peme ihe nehe, i'i Zut tuwihaw wanupe. — Pepuner ipyhykaw rehe nehe, ta'e amume'u putar iho àwàm peme ihe nehe xe. Aze teko nuexak kwaw ipyhyk mehe a'e wà nehe, ikatu wera'u nezewe mehe nehe, i'i wanupe.\nZezuz uzapo kar mai'u haw wemimu'e wanupe a'e kury\n7 Typy'ak iapiruru 'ym ma'e i'u haw rehe uzemono'og mehe wà, teko uzuka àràpuhàràna'yr Tupàn pe imono e pà wà. Uhem a'e 'ar a'e, waneimaw zuka haw 'ar a'e. 8 Uze'eg Zezuz Pet pe kury, Zuàw pe no. — Pezapo zaneremi'u ràm peho nehe kury, i'i wanupe. 9 — Ma'e pe uruzapo putar nehe, i'i izupe wà. 10 Tawhu pe pehem mehe peàwàxi putar awa 'y'a heraha har nehe. Peho hupi hàpuz me nehe. 11 Peze'eg tàpuz zar pe nehe. Nezewe upuranu purumu'e ma'e nerehe a'e ty. — Ma'e pe amai'u putar ihe nehe, ma'e pe heremimu'e umai'u putar a'e wà nehe, àràpuhàràn ro'o kwer i'u pà a'e wà nehe, i'i purumu'e ma'e newe a'e, peze izupe nehe. 12 Na'e wexak kar putar zanemai'u àwàm peme a'e nehe, tàpuz pupyaikaw pyrer a'e nehe. Heta putar mez a'e pe nehe, imuhyk pyrer nehe. Pezapo zaneremi'u ràm a'e pe nehe, i'i Zezuz wemimu'e wanupe. 13 Na'e hemimu'e oho tawhu pe wà kury. Wexak ma'e paw Zezuz hemimume'u kwer zàwegatete wà. Uzapo temi'u oho a'e pe wà.\nZezuz u'u àràpuhàràna'yr ho'o kwer wemimu'e wanehe we a'e kury\n14 Na'e oho Zezuz a'e pe kury, inugwer wemimu'e wanupi kury. Uhem mai'u haw 'ar wanupe kury. Wapyk Zezuz mez huwake wemimu'e wanuwake. 15 Uze'eg wanupe kury. — Apuraraw putar ma'erahy ihe nehe kury. Hepuru'u wer tuwe ko temi'u pepyr ihe, ma'erahy pe heho zanune ihe, i'i wanupe.\n16 — Ta'e na'u wi kwaw ko 'ar rehe ihe nehe kury xe. Ko temi'u i'u haw a'e, amo ae ma'e uzeapo ma'e ràm hekuzaromo tuz a'e. Uzeapo putar a'e ma'e paw rupi nehe. Xo a'e re zo a'u wi putar nehe, (Tupàn ikàgaw hexak kar pà purupe nehe), i'i wanupe.\n17 Na'e upyhyk Zezuz kanek kury. Uze'eg Tupàn pe ikatu haw rehe. Uze'eg wemimu'e wanupe no. — Pepyhyk ko kanek nehe ty wà, pe'u kar ipor imono pezeupeupe nehe. 18 Ta'e nezewe a'e peme ihe kury xe, — Na'u wi kwaw ko win ko 'ar rehe ihe kury. Xo Tupàn pureruze'egaw tur ire zo a'u wi putar agwer win ihe nehe, i'i wanupe.\n19 Na'e upyhyk typy'ak imuwà kury. Uze'eg Tupàn pe ikatu haw rehe. Na'e uzaikaikaw typy'ak ipehegwera'i imono pà wemimu'e wanupe no. — Ko typy'ak a'e, nuzawy kwaw heretekwer peme imur pyràm a'e, i'i wanupe. — Pe'u peho peiko nezewe nehe, pema'enukwaw pà herehe tuweharupi nehe, i'i wanupe. 20 — Nezewegatete u'u kar ma'ywa tykwer kanek por win her ma'e wemimu'e wanupe no, wamai'u re no. Uze'eg wanupe. — Ko ma'ywa tykwer a'e, nuzawy kwaw Tupàn ze'eg ipyahu ma'e imume'u pyrer a'e. Azuhen putar heruwy kwer penemiapo kwer ikatu 'ym ma'e hekuzaromo ihe nehe kury. A'e rupi Tupàn weruzar kar uze'eg ipyahu ma'e purupe a'e kury, i'i wanupe. 21 Pexak tuwe ty wà. Tuwihaw wanupe hemono àràm hezuka kar àràm xe hekon a'e. 'Àg mez huwake wapyk in a'e. 22 Ta'e ihe ihe xe, Awa ta'yr ihe, àmàno putar Tupàn hemimutar rupi ihe nehe. Tupàn uzepyk putar hezuka kar àràm rehe azeharomoete a'e nehe, i'i wanupe.\n23 Na'e hemimu'e uzypyrog uzehezehe upuranuranu pà a'e wà kury. Mo omono putar Zezuz tuwihaw wanupe a'e nehe, izuka kar pà wanupe a'e nehe, i'i uzeupeupe wà kury. (Nukwaw kwaw wà.)\n— Ma'enugar neremimu'e wiko putar amogwer wanuwihaw romo a'e nehe, i'i hemimu'e Zezuz pe a'e wà kury\n24 Na'e hemimu'e uze'eg ahyahy uzeupeupe wà kury. — Ihe aiko putar peneruze'egar romo ihe nehe, ta'e hekatu wera'u Zezuz pe ihe xe, pewi ihe xe, i'i amo. — Nan kwaw pa, ihe aiko putar peneruze'egar romo ihe nehe, ta'e hekatu wera'u Zezuz pe ihe xe, pewi ihe xe, i'i amo, amogwer wanupe a'e no. Nezewegatete i'i amogwer a'e wà no. 25 Na'e uze'eg Zezuz wanupe a'e kury. — Tuwihaw ko ywy rehe har a'e wà, ikàg tuwe a'e wà. Weruze'eg tuwe wemiruze'eg waiko wà. — Teko wamyrypar, i'i teko uwihaw wanupe wà. 26 Nan kwaw nezewe peneko àwàm pezehezehe nehe. Ikàg wera'u ma'e pepyr har a'e nehe, kwarera'i ài hekon putar a'e nehe. Peneruze'egar a'e nehe no, penemiruze'eg ài hekon putar a'e nehe no. 27 Ma'enugar pepyr har ikàg wera'u pewi a'e. Aipo umai'u ma'e wiko wera'u temi'u iapo har wi a'e. Aze pa. Umai'u ma'e a'e, temi'u iapo har izar romo hekon a'e. Ihe aiko pepyr ihe kury, penehe uzekaiw ma'e ài ihe kury.\n28 Peiko hepyr tuweharupi pe, ma'erahy ipuraraw mehe pe. 29 A'e rupi nezewe azapo putar peme ihe nehe kury. Heru hemuigo kar pureruze'eg ma'e romo a'e. Nezewegatete apumuigo kar putar pureruze'eg ma'e romo ihe nehe no. 30 Pemai'u putar hepyr nehe, tuwihaw romo hereko mehe nehe. Peapyk putar tuwihaw henaw rehe nehe no, Izaew zuapyr waneruze'eg pà paw rupi nehe no, wanemiapo kwer imume'u pà nehe no. Kwehe mehe heta 12 Izaew ta'yr a'e wà. Wazuapyr a'e wà kury, 12 uzemuza'ak ma'e kwer romo wanekon a'e wà kury. 12 awa peneta haw pe. Pitàitàigatu peruze'eg putar a'e Izaew wazuapyr uzemuza'ak ma'e kwer pe wà nehe.\n— Zurupari neagaw putar a'e nehe, i'i Zezuz Pet pe a'e kury\n31 Na'e uze'eg Zezuz Ximàw pe kury. Ximàw, Ximàw, einu katu heze'eg nehe ty. Nezewe i'i Tupàn iko Zurupari pe a'e kury. — Eagaw Ximàw eho nehe kury, eagaw amogwer Zezuz hemimu'e ne wà nehe no, i'i Tupàn izupe, i'i Zezuz izupe. — Ma'e tymar umuza'ak aroz iapirer wi a'e. Nezewegatete Zurupari penagaw putar a'e nehe no, heze'eg heruzar katu har wamunyryk kar pà heze'eg heruzar 'ymar wanuwi a'e nehe no, pekatu haw hexak pà a'e nehe, pekatu 'ymaw hexak pà a'e nehe no, i'i izupe. 32 — Ihe ihe, aze'eg kwez Tupàn pe nerehe ihe. — Emupytu'u kar zo Ximàw nehe, herehe izeruzar ire nehe, Tupàn, a'e kwez izupe. — A'e rupi nezewyr mehe ihewe nehe, eremukàg kar putar amogwer herehe uzeruzar ma'e ne wà nehe no. A'e mehe uzeruzar putar tuwe herehe a'e wà nehe.\n33 Na'e uze'eg Pet izupe kury. Hezar, i'i izupe. — Aze nemunehew zemunehew paw pe a'e wà nehe, aha putar nerupi ihe nehe. Aze nezuka wà nehe, tuwe hezuka a'e wà nehe no, i'i izupe. 34 — Pet, i'i Zezuz izupe. — Na'iruz haw eremume'u putar heremimu'e romo nereko 'ymaw amo wanupe kutàri nehe, zapukaz ize'eg 'ym mehe we nehe, i'i izupe. — Nakwaw kwaw Zezuz ihe pa, ere putar na'iruz haw nehe, i'i izupe.\n— Puruzuka ma'e ài hekon a'e, i'i putar ihewe wà nehe, i'i Zezuz wemimu'e wanupe a'e kury\n35 A'e re Zezuz upuranu amogwer wanehe kury. Amo 'ar mehe apomono kar heze'eg imume'u kar pà peme ihe. Peho taw nànàn pe. Nezewe aze'eg peme. — Peata mehe peraha zo temetarer hyru nehe, peraha zo ma'eryru nehe no, peraha zo pexapat nehe no, a'e peme. — Heta ma'e peme a'e 'ar mehe. Uhyk penemi'u peme a'e 'ar mehe no, i'i wanupe, wanehe upuranu pà. — Kwa, heta tetea'u urema'e ureremi'u urewe, a'e 'ar mehe ureata mehe, i'i izupe wà.\n36 Na'e Zezuz uze'eg wanupe kury. — Ko 'ar rehe kury, temetarer hyru hereko har a'e wà kury, ma'eryru hereko har a'e wà no, tuwe upyhyk wemetarer a'e wà nehe kury, tuwe upyhyk uma'eryru a'e wà nehe no. Takihe puku hereko 'ymar a'e wà nehe no, tuwe ume'eg ukamir a'e wà nehe, tuwe ume'eg kar takihe ukamir hekuzarer pupe a'e wà nehe. 37 Ta'e nezewe i'i Tupàn ze'eg kwehe arer pape rehe imuapyk pyrer a'e xe. Upuruzuka ma'e ài hekon a'e, i'i putar teko tuwihawete rehe a'e wà nehe, i'i Tupàn ze'eg. A'e ma'e uzeapo putar ihewe a'e kury. Azeharomoete uzeapo putar a'e ma'e paw rupi a'e nehe kury, herehe ze'eg pape rehe imuapyk pyrer rupi a'e nehe kury.\n38 Na'e hemimu'e uze'eg izupe wà kury. — Urezar, heta mokoz takihepuku xe zanewe kury, i'i izupe wà. — Uhyk aipo ty wà, i'i wanupe.\nOho Zezuz ywytyr Uri tyw her ma'e rehe a'e kury\n39 Na'e uhem Zezuz oho taw wi a'e kury, ywytyr Uri tyw her ma'e rehe a'e kury, ta'e tuweharupi uker a'e pe a'e xe. Hemimu'e oho hupi a'e wà no. 40 Uhem uker haw pe wà. Uze'eg Zezuz wanupe. — Peze'eg tuwe Tupàn pe kury, a'e rupi Zurupari nahemu'em kwaw peme a'e nehe, a'e rupi nuzapo kar kwaw ikatu 'ym ma'e peme a'e nehe no, i'i wanupe.\n41 Na'e Zezuz oho pepa'u wanuwi kury. Wapyk upenàràg rehe a'e pe kury, Tupàn pe uze'eg pà kury.\n42 — Heru, i'i izupe. — Emunyryk ko kanek por ihewi nehe, i'i izupe. — Nazapo kwaw heremiapo putar haw ihe nehe. Xo neremiapo putar haw zo azapo putar nehe. Aze ereputar, a'u putar kanek por ihe nehe, i'i izupe. (Ma'erahy ipuraraw paw rehe uze'eg a'e.) 43 Na'e uhem amo Tupàn heko haw pe har a'e pe ipyr a'e kury, imurywete kar pà a'e kury.\n44 Uzemumikahy zepe Zezuz. Uze'eg wiwi tuwe Tupàn pe kury. Ipirakorer huwykwer zàwenugar utykytykyr ywy rehe izuwi kury.\n45 Uze'eg ire, upu'àm kury. Uzewyr oho wemimu'e wapyr kury. Wexak waker we mehe wà. Ta'e wazemumikahy haw uhua'u tuwe a'e wà xe.\n46 — Màràzàwe tuwe peker we pezupà, i'i wanupe. — Pepu'àm ty wà, peze'eg Tupàn pe ty wà, a'e rupi Zurupari nupuner kwaw ikatu 'ym ma'e iapo kar haw rehe peme a'e nehe kury, i'i wanupe.\nZauxiapekwer upyhyk Zezuz a'e wà kury\n47 Ize'eg mehe we, uhem teko tetea'u wà a'e pe a'e wà kury. Zut a'e, inugwer 11 hemimu'e wamytepe har a'e, werur a'e teko a'e pe a'e wà. Uhem Zezuz huwake kury, izurupyter pà kury. 48 Uze'eg Zezuz izupe a'e. Zut, i'i izupe. — Aipo hezurupyter haw rupi erezuka kar Awa ta'yr ne, i'i izupe, hehe upuranu pà.\n49 Na'e hemimu'e ukwaw uzeapo ma'e ràm a'e wà kury. Uze'eg Zezuz pe wà. Urezar, aipo erepyhyk kar putar uretakihe puku urewe nehe kury, aipo eremugaz kar putar 'aw teko urewe ne wà nehe kury, i'i izupe wà.\n50 Na'e amo hemimu'e a'e kury, umugaz xaxeto hemiruze'eg a'e kury, inami iawyze har imonohok pà a'e kury.\n51 — Pepytu'u kury ty wà, pemugaz zo amo pe wà nehe, i'i Zezuz wanupe. Na'e opokok inami rehe kury, imukatu pà kury. 52 Na'e uze'eg xaxeto wanuwihaw wanupe kury, zauxiapekwer Tupàn hàpuzuhu pe har wanuwihaw wanupe no, Zutew wanuwihaw wanupe no. Ta'e ur ipiaromo a'e wà xe. Perur petakihe kwez kury, perur peywyràihàg kwez kury, hepyhyk pà kury. Aipo ma'e rehe imunar ma'e romo aiko ihe, i'i wanupe. 53 Aiko pepyr tuweharupi ihe, Tupàn hàpuzuhu pe ihe. Nahepyhyk kwaw pe a'e pe. Nan kwaw pa. Ipytunahy kury, teko nuexak kwaw penemiapo kwer a'e wà kury. A'e rupi hepyhyk putar pe tàrityka'i nehe kury, i'i wanupe.\n— Naiko kwaw Zezuz hemimu'e romo ihe, i'i mua'u Pet a'e kury\n54 Na'e upyhyk zauxiapekwer Zezuz wà kury. Weraha xaxeto hàpuz me wà. Pet wata oho iko wanaikweromo a'e. Muite wera'i hekon wanuwi wata pà a'e. 55 Amo teko uzatapy tata katu pe wà. Pet wapyk oho tata huwake har wapyr kury. 56 Amo kuzà a'e pe uma'ereko ma'e a'e, wexak Pet tata huwake iapyk mehe a'e. Ume'egatu hehe. Ko awa Zezuz rupi wata ma'e romo hekon a'e, i'i amogwer wanupe.\n57 — Kuzà, nakwaw kwaw Zezuz ihe, i'i Pet kuzà pe.\n58 Nan kwehe tete amo awa wexak Pet wà a'e pe no. Ne ereiko amo Zezuz hemiruze'eg romo ne ty, i'i izupe. Nan, naiko kwaw ihe, i'i Pet izupe.\n59 Nan kwehe tete amo awa uze'eg wi izupe a'e no. Azeharomoete ereiko hupi wata ma'e kwer romo ne ty. Ta'e Karirez ywy rehe har romo ereiko ne no xe, i'i izupe. (Ta'e uze'eg Karirez ywy rehe har wazàwe a'e xe.)\n60 — Nan kwaw ty. Ma'e rehe ereze'eg iko ne. Nakwaw kwaw ihe ty, i'i izupe. Tàrityka'i, ize'eg mehe we a'e, uze'eg zapukaz. 61 Na'e Zanezar Zezuz a'e kury, uwak Pet rehe ume'e pà a'e kury. Ima'enukwaw Pet ize'eg awer rehe kury. Ta'e — Zapukaz ize'eg 'ym mehe we, na'iruz haw eremume'u putar hekwaw 'ymaw ne nehe ty, i'i izupe a'e 'ym mehe a'e xe. 62 Na'e Pet uhem oho a'e wi kury. Uzai'o tuwe a'e. Uzemumikahy tuwe a'e.\nZauxiapekwer ukwaukwar Zezuz rehe a'e wà kury\n63 Zauxiapekwer Zezuz pyhykar a'e wà, uze'eg uryw ahyahy hehe a'e wà, hehe ukwaukwar pà a'e wà.\n64 Upyk heha izuwi pàn pupe wà. Na'e amo ukwar hehe. — Aipo erekwaw nerehe ukwar ma'e ne, i'i izupe wà.\n65 Uze'eze'eg zemueteahy hehe wà.\nTuwihaw upuranu Zezuz rehe a'e wà kury\n66 Uzekwa oho kury. Zutew wanuwihaw a'e wà, xaxeto wanuwihaw a'e wà no, ze'eg kwehe arer rehe upurumu'e ma'e a'e wà no, uzemono'og wà a'e pe a'e wà. Na'e umur kar Zezuz tuwihaw wanuwa rupi wà kury.\n67 Tuwihaw upuranu hehe wà. — Aipo ne Tuwihawete Tupàn hemimur kar romo ereiko ne, i'i izupe wà.\nUze'eg Zezuz wanupe. — He'e, aze a'e peme nehe, napezeruzar kwaw herehe nehe. 68 Aze apuranu penehe nehe, napewazar kwaw heze'eg ihewe nehe. 69 Ihe Awa ta'yr romo aiko ihe. Azeharomoete ko 'ar rehe kury, tuweharupi nehe no, apyk putar Tupàn Ikàg Wera'u Ma'e awyze har rehe ihe nehe kury.\n70 Na'e a'e paw upuranu hehe a'e wà kury. — Aipo Tupàn ta'yr romo ereiko ne, i'i izupe wà. — Aze pa. Pe ae pemume'u kwez kury, i'i wanupe.\n71 — Naxirur kwaw amo hemiapo kwer imume'u har zane wà nehe kury. Zane tuwe xinu ize'eg kwez zane kury, i'i uzeupe wà. (-Tupàn ta'yr romo aiko ihe, i'i kwez a'e kury, i'i uzeupeupe wà.)


Tupàn ze'eg HUXI 1\nErimerek oho Moaw pe wà\n1 Izaew izuapyapyr umumaw kwarahy tetea'u tuwihaw ikàg wera'u ma'e hereko 'ym pà a'e wà. Heta amo tuwihaw waneruze'egar romo a'e kwarahy rehe wà. A'e kwarahy rehe amo 'ar mehe uhem ma'uhez taw uhua'u ma'e Izaew izuapyapyr wanupe kury. A'e rupi amo awa Merez taw pe har Zuta izuapyapyr waiwy rehe har a'e kury, wata oho wemireko heraha pà mokoz wa'yr waneraha pà amo ae ywy Moaw her ma'e pe a'e kury. Uzapo weko haw a'e pe wà. 2 A'e awa a'e, Erimerek her romo a'e. Noemi hemireko her romo a'e. Marom Kiriom ta'yr waner romo a'e wà. Eparat tawhu parer romo wanekon wà. Eparat namuite kwaw Merez taw Zuta ywy rehe har wi a'e. Oho Moaw ywy rehe wà. Upyta a'e pe wiko pà wà. 3 Amo kwarahy pawire umàno Erimerek. Noemi wiko a'e mokoz umemyr wanehe we a'e kury. 4 Imemyr wereko kuzàwaza Moaw waiwy rehe har wemireko romo wà. Amo kuzà Oripa her romo a'e. Inugwer kuzà Huxi her romo a'e. Umumaw etea'i 10 kwarahy a'e pe wiko pà wà. 5 Na'e Marom umàno a'e kury. Umàno Kiriom a'e no. Upyta Noemi umen 'ym pà umemyr 'ym pà a'e.\nUzewyr oho Merez pe wà\n6 A'e 'ar mehe Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e upytywà Izaew izuapyapyr wanereko a'e wà. Opo'o arozràn tetea'u waiko wà kury. Heta temi'u wanupe kury. Upaw wama'uhez haw uhua'u ma'e wanuwi. Wenu Noemi wanemi'u heta haw imume'u haw. A'e rupi uzemuàgà'ym Moaw ywy wi uhem àwàm rehe umemytaty kwer wanehe we a'e kury. 7 Uhem oho a'e wi Zuta ywy piarupi wà. 8 Wata mehe uze'eg Noemi umemytaty kwer wanupe. — Pezewyr peneko awer pe nehe. Pepyta a'e pe pehy wapyr nehe tuwe. Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e uzapo ikatuahy ma'e peme a'e nehe, ta'e peiko ikatuahy ma'e romo ihewe pe no kyn wà. Pezapo ikatuahy ma'e heànàm umàno ma'e kwer wanekuwe mehe we wanupe pe no kyn wà. 9 Tuwe Tupàn pemumen kar wi nehe. Tuwe heta peneko àwàm ikatu ma'e peme nehe no, i'i wanupe. Na'e uzurupyter umemytaty kwer a'e wà kury. — Zazur rihi, i'i wanupe kury. Imemytaty kwer uzypyrog uzai'oahy pà wà. 10 — Nan. Nuruzewyr kwaw nehe. Oroho putar nerupi nehe. Urupyta putar neànàm wainuromo nehe, i'i izupe wà.\n11 — Pezewyr peho hememyr wà. Màràzàwe tuwe peho wer herupi. Aipo hememyr wi putar nehe. Aipo hememyr ràm awa wiko putar pemen romo wà nehe. 12 Pezewyr peneko awer pe nehe, ta'e hehya'uhez ihe kury, kyn. Napuner kwaw hemen wi haw rehe nehe. Napuner kwaw hememyr wi haw rehe kury. Aze mo hemen wi, aze mo kutàri hemen wi, aze mo hememyr wi, 13 aipo peàro mo hememyr watua'u haw. Aipo peputar mo pemen romo pe wà. Azeharomoete napeputar kwaw agwer ma'e. Napeàro iwer mo pe wà. Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e wiko hekutyr a'e, ikatu 'ym ma'e imuzeapo kar pà ihewe a'e. Numukatu kwaw hereko haw. A'e rupi azemumikahy ihe, ta'e pepuraraw ma'erahy peiko pe no kyn, i'i wanupe. 14 Uzypyrog wi uzai'oahy pà wà. A'e mehe Oripa uhem oho umehy kwer wi kury. Uzurupyter wà. — Zazur rihi, i'i uzeupeupe wà. Uzewyr oho wànàm wanupe. Huxi zutyka'i upyta umehy kwer rehe we a'e.\n15 — Eme'egatu nemen tywyraty kwer rehe nehe. Uzewyr wànàm wanupe uzar tupàn a'ua'u wanupe. Ezewyr eho hupi nereko awer pe nehe, i'i izupe.\n16 Na'e uze'eg Huxi umehy kwer pe. — Eho zo herupi nehe, ere zo ihewe nehe. — Etyryk ihewi nehe, ere zo ihewe nehe. Wyzài tawhu pe wyzài ywy rehe neho mehe, aha putar nerupi ihe nehe no. Wyzài ywy rehe nereko mehe, aiko putar a'e pe ihe nehe no. Neànàm wiko putar heànàm romo wà nehe. Tupàn nezar wiko putar hezar romo a'e nehe no, i'i Huxi umehy kwer pe. 17 — Wyzài ywy rehe nemàno mehe nehe, àmàno putar a'e pe ihe nehe no, utym putar heretekwer a'e pe wà nehe no. Aze wyzài ma'e hemono kar newi nehe, tuwe Tupàn uzepyk herehe nehe. Xo nemàno haw zo, xo hemàno haw zo hemunyryk kar putar newi a'e nehe, i'i izupe.\n18 Azeharomoete Huxi iho wer hupi a'e. A'e rupi nuze'eg wi kwaw Noemi izupe. 19 Wata wi oho waiko wà. Te uhem Merez taw pe wà. A'e pe wahem mehe teko paw ipytuhegatu urywete romo wà. — Noemi aipo, i'i kuzàgwer uzeupeupe wà.\n20 — Hurywete ma'e, i'i Noemi her ze'egete rupi. — Imuiro kar pyrer, i'i Mara ze'egete rupi. — Noemi, hurywete ma'e, peze zo ihewe nehe. — Mara, imuiro kar pyrer, peze ihewe nehe kury. Ta'e Tupàn ikàg wera'u ma'e umuiro kar hereko haw ihewe a'e no 'y, i'i wanupe. 21 Xe wi hehem ire heta ikatu ma'e tetea'u ihewe. Tupàn hemuzewyr kar xe ma'e hereko 'ymar romo a'e kury. A'e rupi — Hurywete ma'e, peze zo ihewe nehe. Ta'e Tupàn ikàg wera'u ma'e upuraraw kar ma'erahy ihewe a'e, 'y. Hemuzemumikahy kar a'e, i'i wanupe.\n22 Nezewe uzewyr Noemi Moaw ywy wi umemytaty kwer Huxi her ma'e rupi Moaw ywy rehe arer rupi a'e. Wahem mehe teko opo'o arozràn waiko oko pe wà. Uzypyrog ipo'o pà a'e 'ar mehe wà. — Xewar, i'i teko a'e arozràn pe wà.


Tupàn ze'eg ZAKARI 2\nIpuahu zàwenugar 3 haw: amo ma'e puku haw hagaw paw\n1 Aexak amo ae ma'e hepuahu zàwenugar pe ihe kury. Aexak amo awa amo ma'e puku haw hagaw paw opo pe ipyhyk mehe ihe. Na'e apuranu hehe. 2 — Ma'e pe ereho putar nehe, a'e izupe. Uwazar heze'eg ihewe. — Agaw putar Zeruzarez ipuku haw nehe, ipupy uhu haw nehe no, i'i ihewe.\n3 Na'e aexak Tupàn heko haw pe har ihewe uze'eg ma'e kwer ihem mehe ihe kury. Amo Tupàn heko haw pe har ur huwàxi mà. 4 Uze'eg Tupàn heko haw pe har ràgypy izupe kury. — Ezàn na'arewahy kwàkwàmo puku haw hagaw paw hereko har pe neze'eg pà kury. — Heta wi putar Zeruzarez pe har wà nehe. Heta tetea'u putar teko a'e pe wà nehe. Heta tetea'u putar ma'ea'yr a'e pe wà nehe no. Teko nupuner kwaw pàrirogaw tàtà ma'e tawhu izywyr har iapo haw rehe wà nehe, ta'e heta tetea'u putar tuwe teko a'e pe wà nehe xe. 5 Nezewe i'i Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e. A'e ae wiko putar pàrirogaw romo tata iapo pyrer Zeruzarez izywyr a'e nehe. Wiko putar a'e tawhu pupe nehe. Wexak kar putar ukàgaw upuràg eteahy haw a'e pe purupe nehe no.\nIzaew izuapyapyr wamuhem kar awer uzemunehew paw wi\n6-7 Uze'eg Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e teko wemiaihu wanupe. — Peinu katu ko ze'eg nehe. Peinu katu ko ze'eg nehe. Pe Mawiron pe har wanemipyhyk kwer pe wà. Pezàwehem a'e wi nehe. Pezàwehem peho a'e ywy kwarahy hemaw awyze har kutyr har wi nehe. Apumuhàmuhàz ywy nànàn ihe. Nezewe rehe we uhem Zeruzarez pe pezewyr haw 'ar kwez kury, i'i Tupàn.\n8 Tupàn Ikàg Wera'u Ma'e umur ukàgaw ihewe kury. — Emume'u ko heze'eg teko heremiaihu wanemetarer heraha arer wanupe nehe, i'i ihewe. Nezewe ize'eg. — Heremiaihu waàmàtyry'ymar nuzawy kwaw heàmàtyry'ymar ihewe. 9 A'e rupi ihe ae apuàmàtyry'ym putar ihe nehe. Araha kar putar penemetarer paw pewi nehe, penemipyhyk kwer wanupe nehe, i'i Tupàn peme, a'e wanupe. A'e ma'e izeapo mehe pekwaw putar Tupàn Ikàg Wera'u Ma'e heremimur karer romo heko haw nehe, a'e wanupe.\n10 Uze'eg wi Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e. — Zeruzarez pe har wà. Pezegar penurywete haw rehe nehe. Ta'e azur putar pepyr hereko pà ihe nehe xe, i'i wanupe.\n11 A'e 'ar mehe teko ywy tetea'u rehe har uzemono'og putar wà Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e hehe we wà nehe. Wiko putar hemiruze'eg romo wà nehe. Wiko putar wapyr nehe, wanehe we nehe. A'e mehe Izaew ukwaw putar Tupàn Ikàg Wera'u Ma'e hemono kar arer romo heko haw a'e wà nehe. 12 Zuta ywy uzeapo wi ywy Tupàn pe ikatuahy ma'e ipehegwer romo nehe. Zeruzarez uzeapo wi tawhu Tupàn hemixak kwer romo nehe no.\n13 Tuwe teko paw upytu'u uze'eg ire Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e henataromo wà nehe. Ta'e ur weko haw ikatuahy ma'e wi wemiaihu wanehe we wiko pà a'e nehe xe.


Tupàn ze'eg EREWI 1\n1 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e wenoz Moizez uzeupe kury. Na'e uze'eg izupe tàpuzràn imonokatu pyrer pupe wiko mehe kury. 2 — Emume'u ko ze'eg ma'e ihewe imur pyràm rehe har Izaew wanupe nehe. — Aiko Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e romo ihe.\nMa'ea'yr wazuka haw rehe hapy paw pyr wà\n— Aze awa ipuruzuka wer ma'ea'yr rehe herenataromo nehe, upuner putar amo weimaw tapi'ak amogwer tapi'ak wainuromo har hexakaw rehe nehe. U, upuner putar amo àràpuhàràn hawitu ma'e hexakaw rehe nehe. U, upuner putar amo àràpuhàrànete hexakaw rehe nehe. 3 Aze ipurumur wer amo weimaw tapi'ak rehe ihewe hapy pyràm romo ukaz paw ma'e ràm romo nehe, tuwe wexak amo tapi'ak awa ikatu 'ymaw hereko 'ymar nehe. Ihe amuawyze putar ihe nehe, aze a'e awa weraha a'e tapi'ak awa tàpuzràn iapo katu pyrer pupe teixe haw huwake nehe. 4 A'e pe opokok putar iàkàg rehe nehe. Na'e a'e ma'ea'yr ikatu putar ihewe nehe. Nezewe mehe umunàn kar putar wemiapo kwer ikatu 'ym ma'e uzewi ihewe a'e nehe. 5 Na'e awa uzuka putar a'e tapi'ak awa tàpuzràn henataromo nehe. Xaxeto Àràw izuapyapyr a'e wà nehe, umur putar huwykwer ihewe wà nehe. Na'e umupiripirik huwykwer 4 ma'ea'yr hapy haw tàpuzràn henataromo har iahykaw wanehe wà nehe. 6 Na'e awa upirok putar ma'ea'yr nehe. A'e re upei'ài'àg putar hetekwer nehe. 7 Xaxeto umunyk putar tata ma'ea'yr hapy haw i'aromo wà nehe. Umuàgà'ym putar zepe'aw tata rehe wà nehe. 8 Umuapyk putar tapi'ak awa tata rehe wà nehe: ho'o kwer ipei'ài'àg pyrer, iàkàgwer, ikawer hie kwer ipyk arer. 9 Awa uzuhez putar hie parer nehe, hetymàgwer nehe no. Ukaz putar ma'ea'yr hapy haw rehe nehe no. Xaxeto wapy putar tapi'ak awa nehe, Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe imono pyr hyàkwegatu ma'e romo nehe.\n10 Aze awa omono àràpuhàràna'yr hawitu ma'e Tupàn pe nehe, u, aze omono àràpuhàrànetea'yr izupe nehe, tuwe xo awa zo omono izupe wà nehe. Tuwe na'iperew kwaw nehe. Tuwe naheta kwaw ikatu 'ymaw hehe nehe. 11 Awa uzuka putar ma'ea'yr Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e henataromo nehe, ma'ea'yr hapy haw izywyr kwarahy heixe haw awyze har kutyr nehe. Xaxeto umupiripirik putar 4 ma'ea'yr hapy haw iahykaw huwykwer pupe wà nehe. 12 A'e re izar upei'ài'àg putar ma'ea'yr nehe. Na'e xaxeto omono putar hetekwer tata ma'ea'yr hapy haw rehe har rehe nehe: ipegegwer, iàkàgwer, ikawer hie kwer ipykaw. 13 Ma'ea'yr izar uzuhez putar hie kwer nehe, hetymà gwer nehe no. Omono putar a'e ma'e Tupàn pe nehe no. Wapy putar ipegegwer paw rupi nehe, Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe imono pyr hyàkwegatu ma'e romo nehe.\n14 Aze awa iporomono wer wiràmiri rehe Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe nehe, tuwe werur pyku'i nehe, u, werur pykahu nehe. 15 Xaxeto weraha putar wiràmiri ma'ea'yr hapy haw pe nehe. Omonohok putar iàkàg nehe. Na'e wapy putar ma'ea'yr hapy haw rehe nehe. A'e re uwyryk putar huwykwer ma'ea'yr hapy haw ipehegwer rehe nehe. 16 A'e re ozo'ok putar hemi'uryru nehe, ipor nehe no. Weityk putar tanimuk imuapyteràkwà ma'ea'yr hapy haw izywyr har rehe nehe. 17 Na'e upyhyk putar wiràmiri ipepo rehe. Upupirar putar ipepo hetekwer ipei'àg 'ym pà nehe. Wapy putar ma'ea'yr hapy haw rehe nehe. Ukaz paw putar Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe imono pyr hyàkwegatu ma'e romo nehe.


Tupàn ze'eg WAPAPAR AWER 2\nTeko Izaew uzapo weko haw tàpuzràn izywyr pitàitàigatu wà\n1 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e uze'eg Moizez pe, Àràw pe kury.\n2 Izaew uker haw imuàgà'ym mehe pitàitàigatu upyta putar pànuhu ter heta haw huwake wà nehe, wànàm waner hereko har huwake wà nehe. Uzapo putar weko haw tàpuzràn Tupàn pe imonokatu pyrer izywyr wà nehe. Wanàpuzràn paw ume'e putar tàpuzràn Tupàn pe imonokatu pyrer kutyr wà nehe.\n3-4 Kwarahy ihemaw kutyr zauxiapekwer pànuhu Zuta her hereko har izywyr wata ma'e uzapo putar weko haw wà nehe. Heta 74.600 awa wà. Nazom Aminanaw ta'yr wiko wanuwihaw romo a'e. 5-6 Wanuwake pànuhu Ixakar her hereko har izywyr wata ma'e uzapo putar weko haw wà nehe. Heta 54.400 awa wà. Netanew Zuar ta'yr wiko wanuwihaw romo a'e. 7-8 Zauxiapekwer pànuhu Zemurom her hereko har izywyr wata ma'e uzapo putar weko haw wanuwake wà nehe. Heta 57.400 awa wà. Eriaw Erom ta'yr wiko wanuwihaw romo a'e. 9 Zuta izuapyapyr wata putar amogwer wanenataromo wà nehe. Heta 186.400 awa wà.\n10-11 Pànuhu Humen izuapyapyr waner hereko har haikweromo wata ma'e uzapo putar uker haw kwarahy ihemaw awyze har kutyr wà nehe. Heta 46.500 awa zauxiapekwer Humen izuapyapyr wainuinuromo wà. Erizur Xeneur ta'yr wiko wanuwihaw romo. 12-13 Ximeàw izuapyapyr zauxiapekwer uzapo putar uker haw Humen wanuwake a'e wà nehe. Heta 59.300 awa zauxiapekwer Ximeàw izuapyapyr wainuinuromo wà. Xerumiew, Zurixanaz ta'yr wiko wanuwihaw romo. 14-15 Kaz izuapyapyr zauxiapekwer uzapo putar uker haw Ximeàw wanuwake a'e wà nehe. Heta 45.650 awa zauxiapekwer Kaz izuapyapyr wainuinuromo wà. Eriazap, Neuew ta'yr wiko wanuwihaw romo. 16 Humen rehe we har zauxiapekwer wata putar wanaikweromo wà nehe. Heta 151.450 awa zauxiapekwer wamono'og pyrer wanupe.\n17 Erewi izuapyapyr wata putar mokoz zauxiapekwer wamono'ogaw amogwer wanenataromo wata ma'e wanehe we wà nehe no. Weraha putar tàpuzràn Tupàn pe imonokatu pyrer wà nehe. Imono'og pyrer uzapo putar uker haw uzeakeake wà nehe. Wata putar uzeakeake nezewegatete wà nehe no. Pitàitàigatu upyta putar wenaw rehe upyta haw rehe wà nehe, pànuhu ter hereko har huwake wà nehe.\n18-19 Pànuhu Eparai izuapyapyr waner hereko har haikweromo wata ma'e uzapo putar uker haw kwarahy heixe haw kutyr wà nehe. Heta 40.500 awa zauxiapekwer Eparai izuapyapyr wainuinuromo wà. Erizàm, Amiu ta'yr wiko wanuwihaw romo. 20-21 Manaxe izuapyapyr zauxiapekwer uzapo putar uker haw Eparai wanuwake a'e wà nehe. Heta 32.200 awa zauxiapekwer Manaxe izuapyapyr wainuinuromo wà. Kamariew, Penazur ta'yr wiko wanuwihaw romo. 22-23 Mezàmi izuapyapyr zauxiapekwer uzapo putar uker haw Manaxe wanuwake a'e wà nehe. Heta 35.400 awa zauxiapekwer Mezàmi izuapyapyr wainuinuromo wà. Aminà, Zineoni ta'yr wiko wanuwihaw romo. 24 Eparai rehe we har zauxiapekwer wata putar Mezàmi wanaikweromo wà nehe. Heta 18.100 awa zauxiapekwer wamono'og pyrer wanupe.\n25-26 Pànuhu Nà izuapyapyr waner hereko har haikweromo wata ma'e uzapo putar uker haw kwarahy heixe haw awyze har kutyr wà nehe. Heta 62.700 awa zauxiapekwer Nà izuapyapyr wainuinuromo wà. Aiezer, Amizanaz ta'yr wiko wanuwihaw romo. 27-28 Azer izuapyapyr zauxiapekwer uzapo putar uker haw Nà wanuwake a'e wà nehe. Heta 41.500 awa zauxiapekwer Azer izuapyapyr wainuinuromo wà. Paziew, Okirà ta'yr wiko wanuwihaw romo. 29-30 Napitari izuapyapyr zauxiapekwer uzapo putar uker haw Azer wanuwake a'e wà nehe. Heta 53.400 awa zauxiapekwer Napitari izuapyapyr wainuinuromo wà. Aira, Enà ta'yr wiko wanuwihaw romo. 31 Nà rehe we har zauxiapekwer wata putar iahykaw rehe wà nehe. Heta 157.600 awa zauxiapekwer wamono'og pyrer wanupe.\n32 Umuapyk awa Izaew izuapyapyr zauxiapekwer waner wà, uzehe we uzemono'og ma'e waner waiwyr paw rupi wà. Heta 63.550 awa wà. 33 Moizez nupapar kwaw Erewi izuapyapyr amogwer Izaew izuapyapyr wainuinuromo wà, ta'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e nupapar kar kwaw izupe wà xe.\n34 Nezewe teko Izaew izuapyapyr uzapo ma'e paw Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e ze'eg Moizez pe imono pyrer rupi katete wà. Uzapo uker haw wà. Pitàitàigatu imono'og pyrer upyta pànuhu ter hereko har iwy pe wà. Izaew izuapyapyr uzypyrog wànàm imono'og pyrer rupi wata pà pitàitàigatu wà.


Tupàn ze'eg 2 TEXARON 1\n1 Ihe Pawru ihe. Xiwàn a'e, Ximot a'e no, hepyr wanekon a'e wà no. Ko urepape oromono kar putar peme ure nehe kury. Pe Texaron tawhu pe har Zezuz rehe uzeruzar ma'e romo peiko pe. Tupàn zaneru a'e, Zezuz Zaneruwihawete Zanezar a'e no, pezar romo wanekon a'e wà. 2 Zaneru a'e, Zezuz Zaneruwihawete Zanezar a'e no, tuwe uzapo ikatu ma'e peme a'e wà nehe, tuwe pemupytu'u kar ma'e wi pekyze re a'e wà nehe no, a'e rupi pemurywete kar putar tuweharupi a'e wà nehe.\nPawru uze'eg Tupàn hape rupi oho 'ym ma'e wanehe a'e kury, zepykaw pe waho àwàm rehe a'e no\n3 Urerywyr wà. Uruze'eg uruiko Tupàn pe penehe ure, tuweharupi ure. Ta'e Tupàn nezewe uzapo kar urewe a'e xe. — Kwa, Texaron pe har uzeruzar ma'e a'e wà, uzeruzar tuwe waiko tuweharupi nerehe a'e wà, uru'e uruiko izupe. — Ikatuahy nerehe wazeruzar haw wà, uru'e izupe. — Uzeamutamutar katu wera'u waiko tuweharupi wà no, uru'e izupe. 4 Uruze'egatu uruiko penehe ure, amogwer uzeruzar ma'e wanupe ure no, Tupàn pe zemono'ogaw nànàn ure, taw nànàn ure. Uruze'eg uruiko nezewe wanupe. — Kwa, Texaron pe har uzeruzar ma'e a'e wà, upuraraw ma'erahy tetea'u a'e wà, uru'e uruiko wanupe. — Uzeruzar 'ym ma'e a'e pe har a'e wà, uzapo ikatu 'ym ma'e waiko wanupe wà, uru'e uruiko wanupe. — Uzeruzar wera'u Zezuz rehe wà, uru'e uruiko amogwer wanupe no, taw nànàgatu har wanupe no.\n5 Pezeruzar katu wi peiko hehe, ma'erahy kwer ipuraraw mehe nehe. A'e rupi teko ukwaw putar Tupàn ikatu haw a'e wà nehe kury, ukwaw putar pureruze'egatu ma'e romo heko haw a'e wà nehe kury. Pepuraraw ma'erahy tetea'u peiko ko 'ar rehe, a'e rupi Tupàn i'i putar uzeupe nehe. — Kwez uzeruzar ma'e a'e wà, upuraraw ma'erahy tetea'u a'e wà, ta'e uzeruzar herehe a'e wà xe. A'e rupi amo 'ar mehe amuigo kar putar a'e teko heremiruze'eg romo ihe wà nehe kury, amupyta kar putar a'e teko hezepyr tuweharupi ihe wà nehe no, hereko haw pe ihe wà nehe no, i'i putar uzeupe nehe. — Ikatuahy ihewe nezewe mehe nehe, i'i putar uzeupe nehe. 6-7 Tuweharupi Tupàn uzapo ma'e iko uze'eg rupi a'e. Awyzeharupi uzapo wemimume'u kwer. A'e rupi wexak kar putar Zezuz Zanezar imuwà ywak wi nehe, teko nànàn nehe. Zezuz werur putar Tupàn heko haw pe har ikàg ma'e a'e wà nehe no. Werur putar tata nehe no. A'e 'ar mehe nehe, Tupàn upuraraw kar putar ma'erahy kwer wanupe nehe, ipuraraw kar arer wanupe nehe. 8 Uzepyk putar uzehe uzeruze'eg 'ym ma'e wanehe nehe, Zezuz rehe ze'eg puràg heruzar 'ymar wanehe nehe no. 9 Agwer teko a'e wà nehe, upuraraw putar ma'erahy tuweharupi a'e wà nehe, upytu'u 'ym pà a'e wà nehe. Nuiko kwaw Zanezar ipyr wà nehe. Wiko putar muitea'u izuwi tuweharupi wà nehe, ikàgaw wi wà nehe, ikatu haw wi wà nehe no, ipuràgaw wi wà nehe no. Noho pixik kwaw ipyr wà nehe. 10 A'e 'ar mehe nehe, Zezuz tur mehe nehe, uzeruzar ma'e paw rupi a'e wà nehe, uze'eg putar nezewe izupe a'e wà nehe. — Kwa, nekatuahy azeharomoete ne, i'i putar izupe wà nehe. — Nekàg wera'u amogwer wanuwi, nepuràg eteahy wera'u wanuwi no, i'i putar izupe wà nehe. Ipytuhegatu putar hexak pà wà nehe. Pe pezeruzar ureze'eg rehe, Zezuz rehe ureze'eg mehe. A'e rupi peze'eg putar nezewe izupe nehe, a'e 'ar mehe nehe.\n11 A'e rupi uruze'eg uruiko tuweharupi Tupàn pe ure, penehe ure. — Epytywàgatu nerehe uzeruzar ma'e ne wà nehe, ikatuahy ma'e iapo mehe ne wà nehe. Ta'e erexarexak nezeupe ne wà xe. Ezapo kar ikatuahy ma'e wanupe nehe no. A'e rupi upuner putar nepyr weko haw rehe wà nehe. Uzeruzar katu waiko nerehe wà. A'e rupi ipurapo wer amo ma'e ikatuahy ma'e rehe a'e wà nehe no, uru'e izupe. — Ne nekàg wera'u ne, a'e rupi epytywà ne wà nehe, a'e ma'e iapo mehe ne wà nehe, uru'e izupe. 12 A'e rupi teko uze'eg putar uzeupeupe a'e wà nehe. — Zezuz a'e, uzeruzar ma'e wazar a'e, ikatuahy wera'u amogwer wanuwi a'e, ikàg wera'u a'e, ipuràg eteahy wera'u a'e, i'i putar uzeupeupe wà nehe. Ta'e peho peiko Tupàn hape rupi pe xe. — Tupàn rehe uzeruzar ma'e a'e wà, ikatu wera'u amogwer teko wanuwi a'e wà, i'i putar teko uzeupeupe wà nehe no, ta'e Zezuz ikatuahy a'e xe. Ko ma'e umume'u putar uzeupeupe wà nehe, ta'e Tupàn a'e xe, Zezuz Zaneruwihawete Zanezar a'e no xe, ikatuahy ma'e uzapo waiko teko wanupe a'e wà xe.


Tupàn ze'eg 1 XAMUEW 24\nNa'ipuruzuka wer kwaw Tawi Xau rehe a'e\n1 Uzewyr Xau wà Piri ywy rehe har waàmàtyry'ymaw wi kury. Ihem mehe teko umume'u Tawi heko haw izupe wà. — Ywyxiguhu pe ytyzuzàmaw Zeni her ma'e huwake hekon, i'i izupe wà. 2 A'e rupi wexaexak 3 miw Izaew izuapyapyr zauxiapekwer ikatu wera'u ma'e a'e wà kury. Oho wanupi Tawi hekar pà wà, hehe we har wanekar pà wà no. Oho itahu àràpuhàràn hehaite ma'e her ma'e pe wà. 3 Heta amo àràpuhàràn mono'ogaw a'e pe. Itakwar huwake hin. Pe huwake hin. Wixe Xau itakwar pupe ukarukaruk pà. A'e 'ym mehe Tawi uzeàmim oho a'e itakwaruhu pupe uzehe we har wanupi. Wiko a'e pe Xau heixe mehe wà. 4 A'e rupi hehe we har uze'eg Tawi pe wà. — Tupàn umur newe ty, i'i izupe wà. — Amur putar neàmàtyry'ymar newe nehe. Erepuner wyzài ma'e iapo haw rehe izupe nehe, i'i Tupàn newe a'e, i'i izupe wà. A'e rupi upuze Tawi oho iko mewe katu a'e, Xau ipytu'u haw pe a'e. Omonohok ikamir pehegwer izuwi takihe pupe. Nukwaw kwaw Xau imonohok mehe. 5 Na'e uzemumikahy Tawi ta'e omonohok Xau kamir pehegwer izuwi a'e xe. — Na'ikatu kwaw agwer ma'e iapo haw, i'i uzeupe. 6 A'e rupi uze'eg uzehe we har wanupe. — Tupàn nuzapo kar pixik kwaw agwer ma'e ihewe a'e. Nazapo pixik kwaw ikatu 'ym ma'e heruwihawete pe ihe. Ta'e Tupàn wexak tuwihawete romo imuigo kar pà a'e xe. Nazuka pixik kwaw nehe, ta'e tuwihawete Tupàn hemixak kwer romo hekon a'e xe, i'i Tawi wemiruze'eg wanupe.\n7 Uze'eg nezewe wanupe. A'e rupi hehe we har nuzuka kwaw Xau wà. Na'e upu'àm Xau kury. Uhem Xau itakwaruhu wi oho pà kury. 8 Uhem Tawi haikweromo izupe uhapukaz pà. — Tuwihawete Xau, i'i izupe. Uwak Xau Tawi kutyr. Tawi wapyk ywy rehe upenàràg rehe. Umuhyk uwa ywy rehe tuwihawete imuwete katu haw hexak kar pà, i'i izupe. 9 Uze'eg Xau pe kury. — Amo teko umume'u newe ikatu 'ym ma'e heremiapo putar haw wà. Màràzàwe tuwe erezekaiw waze'eg rehe. 10 Kutàri Tupàn nemur kwez ihewe itakwaruhu pe nereko mehe a'e. Erepuner hekatu haw hexakaw rehe kury, ta'e apuner mo nezuka haw rehe ihe xe. — Ezuka nehe, i'i amo ihewe wà. Nahepuruzuka wer kwaw nerehe ihe. Nazapo pixik kwaw ikatu 'ym ma'e Tupàn hemixak kwer pe ihe, tuwihawete pe ihe. 11 Eme'egatu xe nekamir pehegwer hepo pe har rehe. Apei'àg a'e pàn ihe. Nuruzuka kwaw ihe. Erekwaw hereko haw kury. Nahema'enukwaw kwaw neàmàtyry'ym àwàm rehe ihe. Nahema'enukwaw kwaw newe ikatu 'ym ma'e iapo àwàm rehe ihe. Akwaw katu herehe nepuruzuka wer haw ihe. Nezewe rehe we nuruzuka kwaw ihe. 12 Tuwe Tupàn umume'u zanereko haw. Ma'enugar wiko ikatu 'ym ma'e romo. Ne ru'u aipo. Ihe ru'u aipo. Tupàn umume'u putar nehe. Uzepyk putar nerehe ihewe neremiapo kwer rehe a'e nehe. Ihe nuruzuka pixik kwaw ihe nehe. 13 Nezewe i'i ze'eg kwehe arer. — Ikatu 'ym ma'e ur ikatu 'ym ma'e wanuwi a'e, i'i a'e. Ihe nazapo pixik kwaw ikatu 'ym ma'e newe ihe nehe. 14 Pexak Izaew wanuwihawete nehe ty wà. Mo izuka pà uzeagaw iko a'e. Ma'e wekar iko a'e. Zawar umàno ma'e kwer wekar iko. Tug wekar iko. 15 Ma'enugar uzawy iko. Ihe ru'u. Ne ru'u aipo. Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e umume'u putar iawy har a'e nehe. Tuwe umume'u hekatu haw nehe. Tuwe nerehe uzepyk nehe. Tuwe hepyro nehe, i'i Tawi Xau pe.\n16 Ize'eg pawire uze'eg Xau izupe. — Aipo ne tuwe ty, hera'yr Tawi, i'i izupe. Na'e uzypyrog uzai'o pà kury. 17 Uze'eg wi Tawi pe. — Azeharomoete neze'eg awer. Azawy ihe. Xo ikatu ma'e erezapo ihewe ne. Ikatu 'ym ma'e tetea'u azapo newe ihe. 18 Kutàri erexak kar nekatuahy haw ihewe. Tupàn hemono nepo pe a'e. Nezewe rehe we nahezuka kwaw ne. 19 Teko wàmàtyry'ymar ipyhyk ire a'e wà, aipo umuhem kar wi a'e wà. Aipo omono kar uzewi izuka 'ym pà wà. Tuwe Tupàn uzapo ikatu ma'e newe nehe, ta'e ikatu ma'e erezapo kwez ihewe kutàri ne xe. 20 Akwaw katu Izaew wanuwihawete romo nereko àwàm ihe kury. Tuwihawete romo nereko mehe ikatu putar Izaew waneko haw nehe. 21 Emume'uahy amo ma'e Tupàn henataromo kury. Ezuka zo hezuapyapyr ne wà nehe. Nezewe mehe herer a'e nehe, heànàm waner a'e wà nehe no, uzekwaw putar awyze harupi purupe wà nehe. Teko naheharaz kwaw herer wi nezewe mehe wà nehe, i'i Xau Tawi pe.\n22 Umume'uahy Tawi a'e ma'e Tupàn henataromo. Na'e uzewyr Xau oho weko haw pe kury. Tawi uzewyr oho zepyro haw ywyxiguhu pe har pe uzehe we har wanupi no.


Tupàn ze'eg IRUK 18\nZezuz umume'u kuzà ma'erenoz tar rehe ma'emume'u haw a'e kury\n1 Na'e umume'u Zezuz ko ma'e a'e, teko wamu'e pà a'e. — Peze'eg Tupàn pe tuweharupi nehe, penury'ar zo nehe, i'i wanupe. 2 Amo 'ar mehe amo pureruze'eg ma'e amo taw pe hekon a'e. Nukyze kwaw Tupàn wi a'e. Nuzeruze'eg kwaw amo rehe no. 3 Amo kuzà imen umàno ma'e kwer a'e taw pe hekon a'e no. Tuweharupi a'e kuzà wenoz ma'e a'e tuwihaw pe a'e. Wenoz wiwi iko izupe. — Hepytywà pe heàmàtyry'ymar wi hepyro pà nehe 'y, i'i izupe tuweharupi.\n4 Na'ipurupytywà wer kwaw hehe. Kuzà wenoz wiwi ma'e izupe. Te amo 'ar mehe nezewe i'i uzeupe a'e. — Nakyze kwaw Tupàn wi ihe. Nazeruze'eg kwaw amo rehe no. Apytywà putar 'aw kuzà ihe nehe, 5 ta'e wenoz ma'e tetea'u ihewe tuweharupi a'e xe, i'i uzeupe. — Aze nazapo kwaw ma'e izupe nehe, heputupyk putar ma'erenorenoz pà ihewe nehe, i'i uzeupe a'e.\n6 Pema'enukwaw katu a'e pureruze'eg ma'e ikatu 'ym ma'e ize'eg rehe nehe. 7 Nezewegatete Tupàn a'e nehe no, upytywà putar wemiruze'eg a'e wà nehe no, aze wenoenoz ma'e izupe a'e wà nehe, tuweharupi a'e wà nehe, aze ru'u 'aromo a'e wà nehe, aze ru'u pyhaw a'e wà nehe. Aipo iàrew putar wapytywà haw rehe nehe. 8 Nan kwaw pa. Na'arewahy upytywà putar a'e wà nehe. Ihe Awa ta'yr romo aiko ihe. Hezewyr mehe nehe, aipo heta putar teko herehe uzeruzar ma'e a'e wà nehe.\nZezuz umume'u mokoz awa wanehe ma'emume'u haw a'e kury\n9 Amo teko a'e pe Zezuz pyr wanekon a'e wà. — Kwa aiko ikatuahy ma'e romo Tupàn huwa rupi ihe, nazapo pixik kwaw ikatu 'ym ma'e ihe, i'i mua'u uzeupe wà. — Amogwer nuiko kwaw hezàwe a'e wà. Ikatu 'ym ma'e iapo har romo wanekon tuwe a'e wà, i'i mua'u uzeupe wà. Na'e Zezuz umume'u ko ma'emume'u haw agwer teko wanupe a'e kury.\n10 Mokoz awa oho Tupàn hàpuzuhu pe a'e wà, Tupàn pe uze'eg pà a'e wà. Awa ipy a'e, ze'eg kwehe arer kwaw par parizew her ma'e romo hekon a'e. Inugwer awa a'e, tuwihaw hemetarer imono'ogar romo hekon a'e. 11 Ze'eg kwehe arer kwaw par a'e, uze'eg 'àm a'e pe Tupàn hàpuzuhu pe a'e. — Nekatuahy Tupàn, ta'e naiko kwaw hewyrowyroahy ma'e romo ihe xe, ta'e naiko kwaw ma'e rehe imunar ma'e romo ihe xe, ta'e naiko kwaw ikatu 'ym ma'e iapo har romo ihe xe, ta'e naiko kwaw amogwer wazàwe ihe xe. Ta'e naiko kwaw 'aw awa ài ihe xe, 'aw temetarer imono'ogar ài ihe xe, i'i izupe.\n12 — Xemàn nànàn amumaw mokoz 'ar hemai'u 'ym pà ihe, hezekwaku pà ihe. Heremetarer ikurer amono newe tuweharupi. Aze temetarer apyhyk, pitài amono newe, i'i izupe, Tupàn pe.\n13 Tuwihaw hemetarer imono'ogar a'e, xe ràn i'àz a'e. Ni nume'e kwaw ywak rehe. Ukwaukwar upuxi'a rehe, ta'e imaranugar Tupàn wi a'e xe. — O Tupàn, i'i Tupàn pe. — Hepuhareko pe nehe ty, ta'e ikatu 'ym ma'e iapo har romo aiko ihe xe, i'i izupe.\n14 A'e awa imaranugar ma'e a'e, uzemukatu Tupàn huwa rupi a'e 'ar mehe a'e, wàpuz me oho 'ym mehe a'e. Ze'eg kwehe arer kwaw par parizew her ma'e a'e, na'imaranugar kwaw Tupàn huwa rupi a'e, a'e rupi nuzemukatu kwaw Tupàn huwa rupi a'e, i'i Zezuz wanupe. — Aze amo awa ikàg ma'e romo uzeapo a'e nehe, Tupàn umuigo kar putar a'e awa ikàg 'ym ma'e romo a'e re a'e nehe. Aze awa uzeapo ikàg 'ym ma'e romo nehe, Tupàn umuigo kar putar a'e awa ikàg ma'e romo a'e nehe, i'i wanupe.\nZezuz wenoz kwarer uzeupe a'e wà kury\n15 Na'e teko werur upurumuzàmuzàg Zezuz pe a'e wà kury. — Epokok wanehe nehe, i'i izupe wà. Hemimu'e a'e wà, wexak wanerur mehe wà. Uze'eg ahyahy wanu wanupe wà. — Peraha zo pepurumuzàmuzàg izupe pe wà nehe ty wà, i'i ahyahy wanupe wà. 16 Wenoz Zezuz kwarer wamuwà uzeupe a'e wà kury. Uze'eg wi teko wanupe. — Tuwe ur ihewe wà nehe. Pemupytu'u kar zo wanur ire nehe. Ta'e Tupàn hemiruze'eg wiko ko kwarera'i wazàwe a'e wà xe. 17 Pema'enukwaw katu ko heze'eg rehe nehe ty wà. Aze teko nuiko kwaw kwarer ài a'e wà nehe, nuiko kwaw Tupàn hemiruze'eg romo a'e wà nehe.\nUze'eg Zezuz hemetarer katu ma'e pe a'e kury\n18 Na'e uze'eg amo awa wà Zezuz pe a'e kury. Zutew wanuwihaw romo hekon a'e. — Purumu'e ma'e ikatu ma'e ne ty, i'i izupe. — Hereko wer tuweharupi Tupàn pyr ihe nehe, hemàno re ihe nehe. Ma'e azapo putar ihe nehe kury, i'i izupe, hehe upuranu pà. 19 Uze'eg Zezuz izupe. — Ikatu ma'e, ere kwez ihewe. Màràzàwe tuwe nezewe ereze'eg ihewe. Tupàn a'e, a'e zutyka'i ikatuahy a'e. 20 Erekwaw katu Tupàn ze'eg purupe imur pyrer ne. Peho zo penemireko 'ym wapuhe nehe, peho zo pemen 'ym wapuhe nehe. Pepuruzuka zo nehe, pemunar zo ma'e rehe nehe, penemu'em zo nehe, pezeruze'egatu penu rehe nehe, pezeruze'egatu pehy rehe nehe no, i'i a'e ze'eg kwehe arer a'e, i'i Zezuz izupe.\n21 Uze'eg a'e awa Zezuz pe kury. — Hekwarer mehe te ko 'ar rehe aha teko a'e ze'eg rupi ihe, heruzar pà ihe, i'i izupe.\n22 Ize'eg henu mehe uze'eg Zezuz izupe. — Heta we pitài ma'e neremiapo ràm nehe, i'i izupe. — Eme'eg nema'e paw amogwer wanupe nehe. Emono e hekuzar eho ma'e hereko 'ymar wanupe nehe. Ta'e hemetarer katu ma'e ài ereiko putar ywate ne nehe xe. Nema'e ime'eg paw ire, neremetarer amo pe imono e paw ire, ezur herupi nehe, i'i izupe.\n23 A'e awa uzemumikahy ize'eg henu mehe a'e, ta'e hemetarer katu ma'e romo hekon tuwe a'e xe. 24 Wexak Zezuz izemumikahy mehe. Uze'eg izupe. — Zawaiw katu hemetarer katu ma'e Tupàn hemiruze'eg romo heko haw a'e. 25 Zawaiw katu kawaru kupewa'a heixe haw aguz kwar rupi a'e. Zawaiw katu wera'u hemetarer katu ma'e Tupàn hemiruze'eg romo heko haw a'e.\n26 Wenu teko ize'eg mehe wà. — Mo upuner tatahu wi uzepyro haw rehe a'e wà nehe, i'i izupe wà.\n27 Uze'eg Zezuz wanupe. — Aze zawaiw katu ma'e teko wanupe nehe, nazawaiw kwaw Tupàn pe a'e nehe. Xo a'e zo upuner a'e ma'e iapo haw rehe a'e nehe, i'i wanupe.\n28 Uze'eg Pet izupe kury. — Urezar urereko haw ure, nerupi ureho haw rehe ure. Urupuir ureànàm wanuwi ure no, i'i izupe.\n29 Aze ty, i'i Zezuz izupe. Ko ma'e amume'u putar peme ihe nehe kury. Aze awa wezar wàpuz nehe, aze wezar wemireko nehe no, aze wezar wywyr wà nehe no, aze wezar u nehe no, aze wezar uhy nehe no, aze wezar wa'yr nehe no, aze wezar wazyr nehe no, Tupàn hemiruze'eg romo wiko pà nehe, 30 Tupàn omono putar amo ae ma'e tetea'u izupe a'e nehe, ko 'ar rehe a'e nehe. A'e wiko putar tuwe tuweharupi Tupàn pyr a'e nehe no, umàno re ukweraw ire a'e nehe no.\nZezuz umume'u wi umàno àwàm a'e kury\n31 Na'e Zezuz wenoz a'e 12 wemimu'e wamuwà uzeupe a'e wà kury, amogwer wi wamunyryk kar pà a'e wà kury. Uze'eg wanupe kury. — Pezeapyaka katu heze'eg rehe nehe. Zaha Zeruzarez tawhu pe kury. Ihe Awa ta'yr romo aiko ihe. Kwehe mehe Tupàn ze'eg imume'u har wà, umume'u ma'e ihewe uzeapo ma'e ràm a'e wà. Nan kwehe tete uzeapo putar a'e ma'e wanemimume'u kwer ihewe a'e nehe kury, Zeruzarez pe hereko mehe a'e nehe kury. 32 Tuwihaw hemono putar Zutew 'ym wanupe a'e wà nehe. Zutew 'ym uze'eze'eg urywahy putar herehe a'e wà nehe. Uze'eg zemueteahy putar herehe wà nehe no. Uzenymon putar herehe wà nehe no. 33 Hepetepetek putar wà nehe. Hezuka putar wà nehe no. Na'iruz 'ar pawire akweraw wi putar hemàno re nehe.\n34 Hemimu'e nuenu katu kwaw ize'eg wà. Ma'e rehe uze'eg a'e, i'i uzeupe wà.\n35 Uhem Zezuz Zeriko tawhu huwake a'e wà kury. Wapyk awa in pe izywyr a'e, ma'e renoz pà wata ma'e wanupe a'e. Hehàpyhà 'ym ma'e romo hekon a'e. 36 Wenu teko tetea'u uzeiwyr wakwaw mehe a'e wà. — Ma'e uzeapo iko, i'i wanupe.\n37 — Zezuz Nazare taw pe har ko oho iko ko rupi a'e, i'i teko izupe wà.\n38 Uhapukaz in Zezuz pe. — Zezuz, i'i izupe. — Tawi hemimino i'i izupe. — Hepuhareko pe nehe ty, i'i izupe.\n39 Teko Zezuz henataromo har uze'eg ahyahy izupe a'e wà. — Eze'eg zo nezewe izupe ty, i'i izupe wà. Uhapukaz wera'u wiwi in izupe no. — Tawi hemimino i'i ahyahy izupe. — Hepuhareko pe nehe ty, i'i izupe.\n40 Upytu'u Zezuz a'e pe wata re. — Perur hehàpyhà 'ym ma'e xe ihewe nehe kury ty wà, i'i wanupe. Werur izupe wà. Upuranu Zezuz hehe kury.\n41 — Ma'e rehe nepurapo kar wer ihewe, i'i izupe. — Hezar ne ty, i'i Zezuz pe. — Herehàpyhà wi wer ihe ty, i'i izupe.\n42 — Nerehàpyhàgatu putar nehe kury, ta'e erezeruzar katu herehe kury xe, i'i Zezuz izupe.\n43 A'e 'ar mehe we upuner ma'e hexak katu haw rehe. Oho Zezuz hupi kury. Uze'egatu Tupàn rehe, umukatu haw rehe. Hexak mehe teko uze'egatu waiko Tupàn rehe a'e wà no.


Tupàn ze'eg 2 WAMUME'U AWER 36\nZoakaz wiko Zuta wanuwihawete romo\n1 Teko Zuta ywy rehe har wexak Zoakaz Zuzi ta'yr tuwihawete Zeruzarez pe har romo imuigo kar pà wà, tu hekuzaromo wà. 2 Zoakaz wereko 23 kwarahy Zuta wanuwihawete romo wiko mehe. Umumaw 3 zahy tuwihawete romo wiko pà Zeruzarez pe. 3 Ezit wanuwihawete Nek umupytu'u kar Zoakaz tuwihawete romo heko re. Zuta ywy rehe har omono 3.400 kir parat Nek pe wà. Omono 34 kir or izupe wà no. 4 Nek umuigo kar Eriaki Zoakaz tywyr Zuta wanuwihawete romo Zeruzarez pe a'e kury. Omono amo her izupe: Zeoaki. Nek weraha Zoakaz Ezit ywy rehe.\nZeoaki wiko Zuta wanuwihawete romo\n5 Zeoaki wereko 25 kwarahy Zuta wanuwihawete romo wiko mehe. Umumaw 11 kwarahy Zeruzarez pe. Uzapo ikatu 'ym ma'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e uzar henataromo. 6 Namukononozor Mawiron wanuwihawete wixe Zuta rehe a'e kury. Upyhyk Zeoaki. Uzàpixipixi kyhàhàmtàtà pupe wemipyhyk kwer romo. Zauxiapekwer weraha Mawiron pe wà. 7 Namukononozor weraha amo ma'e tàpuzuhu pupe har Mawiron pe. Omono wàpuzuhu a'e pe har pupe.\n8 Amo umuapyk amogwer Zeoaki hemiapo kwer pape rehe. Uzapo purumuhuhuk kar haw. Teko umume'u hemiapo kwer iaiw ma'e wà. Izaew wanuwihawete wanemiapo kwer Zuta wanuwihawete wanemiapo kwer imume'u haw a'e pape her romo a'e. Ta'yr Zoaki wiko hekuzaromo tuwihawete romo.\nZoaki wiko Zuta wanuwihawete romo\n9 Zoaki wereko 18 kwarahy Zuta wanuwihawete romo wiko mehe. Umumaw na'iruz zahy 10 'ar rehe we Zeruzarez pe tuwihawete romo wiko pà. Uzawy a'e, ikatu 'ym ma'e iapo pà Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e henataromo. 10 A'e kwarahy rehe kwarahy ihem 'ym mehe we tuwihawete Namukononozor upyhyk kar Zoaki zauxiapekwer wemiruze'eg wanupe. Weraha ipyhyk pyrer romo Mawiron pe wà. Weraha ma'e hekuzar katu ma'e tàpuzuhu pupe har wà no. Na'e Namukononozor umuigo kar Zeneki Zoaki itutyr Zuta wanuwihawete Zeruzarez pe har wanuwihawete romo kury.\nZeneki wiko Zuta wanuwihawete romo\n11 Zeneki wereko 21 kwarahy Zuta wanuwihawete romo wiko mehe. Umumaw 11 kwarahy Zeruzarez pe tuwihawete romo wiko pà. 12 Zeneki uzapo ikatu 'ym ma'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e henataromo. Nuzemuigo kar kwaw ikàg 'ym ma'e romo Tupàn ze'eg imume'u har Zeremi henataromo. Zeremi umume'u Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e ize'eg izupe.\nNamukononozor upyhyk Zeruzarez\n13 Zeneki upytu'u Namukononozor heruzar ire. A'e 'ym mehe umume'u kar ma'e izupe. — Aiko nemyrypar romo, ere Tupàn henataromo nehe, i'i izupe. Nuzapo kwaw ma'e uze'eg rupi. Nuweruzar katu kwaw. Na'izewyr wer kwaw Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e Izaew wazar pe. 14 Tuwihaw Zuta ywy rehe har wà, xaxeto wà no, teko wà no, uzapo wiwi ikatu 'ym ma'e wà. Wiko teko Tupàn rehe uzeruzar 'ym ma'e wazàwe wà. Umuwete katu tupàn a'ua'u wà. Nezewe haw iapo mehe umuaiw tàpuzuhu Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e hemixak kwer wà. — 'Àg tàpuzuhu pupe hemuwete katu pe nehe, i'i Tupàn teko wanupe kwehe mehe. 15 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e waipy wazar omono kar wiwi uze'eg imume'u har teko wanupe wà, uze'eg imume'u kar pà wanupe wà. Ta'e upuhareko wemiaihu wà xe. Ta'e upuhareko wenaw tàpuzuhu a'e no xe. 16 Teko upuka Tupàn ze'eg imume'u har wanehe wà. Nuzekaiw kwaw waze'eg rehe wà. Uze'eg urywahyahy wanupe wà. Iahykaw rehe Tupàn wikwahy tuwe wemiaihu wanupe kury. A'e rupi naheta kwaw wapyro haw.\n17 Na'e Tupàn umuata kar Mawiron wanuwihawete kury, zauxiapekwer hemiruze'eg wamuata kar pà no. Ur Tupàn hemiaihu waàmàtyry'ym pà wà kury. Uzuka kwàkwàmo takihe pupe wà. Te tàpuzuhu pupe har uzuka wà. Nupuhareko kwaw ni amo wà. Ni kwàkwàmo wà, ni kuzàtài wà, ni tua'u ma'e wà, ni ihya'u ma'e wà, ni tua'uhez ma'e wà, ni ihya'uhez ma'e wà. Paw rupi Tupàn omono Mawiron wanuwihawete ipo pe wà. 18 Mawiron wanuwihawete upyhyk ma'e tàpuzuhu pupe har paw wà, uhua'u ma'e wà, ipixika'i ma'e wà no. Upyhyk temetarer paw rupi katete: tàpuzuhu pupe har, tuwihawete hemetarer, tuwihaw upuner wera'u ma'e wanemetarer. Paw rupi katete weraha Mawiron pe wà. 19 Zauxiapekwer umunyk tata tàpuzuhu rehe wà. Ukaz paw. Weityk ipàrirogawtàtà iaiha ma'e Zeruzarez izywyr har wà. Wapy tàpuzuhu paw wà. Umumaw ikatu ma'e paw wà no. 20 Weraha Zeruzarez pe har izuka pyrer 'ym Mawiron pe ipyhyk pyrer romo wà. Wiko tuwihawete pe uma'ereko e ma'e romo a'e pe wà, izuapyapyr wanupe uma'ereko e ma'e romo wà no. Amo kwarahy paw ire Pezi wanuwihawete uzypyrog Mawiron waneityk pà a'e. A'e 'ar mehe Zutew wiko wiwi uma'ereko e ma'e romo wà. 21 A'e 'ym mehe Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e umume'u uzeapo ma'e ràm uze'eg imume'u har Zeremi pe a'e. — Ko ywy umumaw putar 70 kwarahy iaiw ma'e romo nehe. A'e kwarahy nànàn ko ywy upytu'u putar mytu'u haw 'ar nànàn nehe, i'i Tupàn Zeremi pe. Uzeapo ma'e ize'eg rupi katete.\nTuwihawete Xiru umuapyk kar uze'eg pape rehe\n22 Xiru Pezi wanuwihawete romo heko mehe pitài haw kwarahy rehe uzeapo ma'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e ize'eg awer uze'eg imume'u har Zeremi pe imume'u pyrer rupi katete kury. Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e opokok Xiru ipy'a rehe. — Ezapo amo pape nehe. Emono kar a'e pape neremiruze'eg nànàn nehe. Emugeta kar a'e pape neremiruze'eg nànàn nehe no. Emuapyk 'aw ze'eg a'e pape rehe nehe: 23 — Ihe Xiru Pezi wanuwihawete ihe, amume'u ko ma'e peme ihe. Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e ywak rehe har hemuigo kar ywy nànànar wanuwihawete romo a'e. Uzapo kar wàpuzuhu ràm Zeruzarez tawhu Zuta ywy rehe har ihewe a'e. Pe hemiaihu pe, peho Zeruzarez pe nehe kury. Tuwe Tupàn wiko peinuinuromo nehe, ere nehe, neze'eg imuapyk pà pape rehe nehe, i'i Tupàn Xiru pe. Upaw.


Tupàn ze'eg IMUME'U WI HAW 2\nIzaew wiko teko heta 'ymaw pe wà\n1 Uze'eg wi Moizez teko wanupe. — Na'e zata wiwi zaha zaiko ywyxiguhu rupi ypawhu Akaw her ma'e kutyr Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e ze'eg rupi katete. Ximumaw 'ar tetea'u zaneata e pà Enom ywy ywytyruhu hereko har rehe. 2 Na'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e uze'eg ihewe. 3 Pemumaw 'ar tetea'u peata e pà ko rupi. Peho kwarahy heixe haw awyze har kutyr nehe kury, i'i ihewe. 4 — Emume'u ko heze'eg teko wanupe kury, i'i ihewe. — Peahaw putar Enom ywy nehe. Peànàm Ezau izuapyapyr wiko izar romo wà. Ukyze putar pewi wà nehe. Nezewe rehe we peme'egatu wanehe nehe. 5 — Peneityk àràm romo uruiko ure nehe, peze zo wanupe nehe. Namono kwaw waiwy peme nehe, ni ipehegwera'i namono kwaw peme nehe. Ta'e amono Enom ywy Ezau izuapyapyr wanupe ihe xe. 6 Aze nuhyk kwaw peme nehe, pepuner penemi'u ràm ime'eg kar haw rehe wanuwi nehe. Pepuner 'y ime'eg kar haw rehe wanuwi nehe no.\n7 Pema'enukwaw katu ko ma'e rehe nehe. Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e Zanezar omono uze'egatu penemiapo kwer nànàn a'e. Naheharaz kwaw penehe 40 kwarahy imumaw mehe ko ywyxiguhu uhua'u ma'e rehe peata mehe a'e. Uzekaiw penehe tuweharupi. Aze nuhyk kwaw ma'e peme, umur peme a'e.\n8 Nezewe zamàmàn Enom ywy izywyr. Zahem Erat wi Eziom-Zemer piar wi. Zemer wi Yryhu Umàno Ma'e Kwer pe iho haw wi zane. Zaha Moaw ywyxiguhu piar rupi. 9 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e uze'eg ihewe. — Ezàmàtyry'ym zo Moaw izuapyapyr ne wà nehe. Wiko Iro izuapyapyr romo wà. Peho zo waàmàtyry'ym pà nehe. Amono Ar tawhu wanupe ihe. Namono kwaw waiwy pehegwer peme nehe, i'i ihewe.\n10 Kwehe mehe amo teko iaiha ma'e Emim her ma'e wiko Ar pupe wà. Waiha haw nuzawy kwaw Anaki waiha haw. Anaki wiko amo teko iaiha katu ma'e romo wà. 11 — Hepai, i'i teko Anaki wanupe wà, Emim wanupe wà no. — Emim, i'i Moaw a'e teko wanupe wà. 12 A'e 'ar rehe Ore izuapyapyr wiko Enom ywy rehe wà. Ezau izuapyapyr umuhem kar Ore a'e wi wà. Umumaw wà. Wiko waiwy rehe wà. Kwarahy tetea'u pawire Izaew omono kar teko ywy Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e hemimume'u kwer wi wà, hehe wixe mehe wà. Ezau uzapo nezewegatete haw a'e 'ym mehe Enom ywy rehe wà no.\n13 Na'e xiahaw Zerez yrykaw zaha Tupàn ze'eg rupi. 14 Zahem Kanez-Maranez wi. Ximumaw 38 kwarahy zaneata pà ywyxiguhu rehe. Na'e xiahaw Zerez yrykaw. A'e kwarahy rehe uzeapo ma'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e hemimume'u kwer. Awa tua'u ma'e zeàmàtyry'ymawhu pe oho haw rehe upuner ma'e paw umàno a'e kwarahy rehe wà. 15 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e wiko wamyrypar 'ym romo. Uzuka oho wanereko wà. Te ni pitài nuikuwe kwaw Izaew wanezupaw pe wà.\n16 A'e awa wamàno pawire 17 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e uze'eg ihewe. 18 Kutàri eho Ar tawhu Moaw ywyzaw huwake har rupi kury. 19 Amon Iro izuapyapyr waiwy pe nehem mehe ezàmàtyry'ym zo ne wà nehe. Eho zo waàmàtyry'ym pà nehe. Amono Amon ywy wanupe ihe. Namono kwaw ni pitài waiwy pehegwer peme nehe.\n20 — Hepai waiwy, i'i teko ko ywy wanupe wà no. Kwehe mehe teko iaiha katu ma'e wiko ko ywy rehe wà. Hepai waner romo wà. — Zàzumi, i'i Amon a'e teko wanupe wà. 21 Heta tetea'u wà. Iaiha katu wà. Ikàg Anaki wazàwe wà. Tupàn umumaw Zàzumi wà. Amon upyhyk waiwy wà hehe wiko pà wà no. 22 Tupàn uzapo nezewegatete haw Enom Ezau izuapyapyr wanupe no. Umumaw Orew wà. Enom upyhyk waiwy wà hehe wiko pà wà. Te ko 'ar rehe wiko hehe wà. 23 Kereta ywy rehe har uzapo nezewegatete haw wà no. Uhem oho Kereta yrypypo'o wi wà. Wixe Awi waiwy Mezitehàn yryhu izywyr har rehe wà. Na'e oho kwarahy ihemaw awyze har kutyr Kaz tawhu pe uhem pà wà. Kereta ywy rehe har umumaw Awi wà. Wiko tawhu waiwy rehe har wapupe wà.\n24 Xiahaw Moaw ywy zaha. Na'e Tupàn uze'eg zanewe. — Peho wiwi peiko nehe. Peahaw Aronon yrykawhu nehe. Ta'e aityk kar putar Xeom Amohe wanuwihawete peme ihe nehe xe. Wiko Ezemon tawhu pupe a'e. Pezàmàtyry'ym Xeom pe wà nehe. Pepyhyk iziwy nehe, i'i zanewe. 25 Na'e Tupàn uze'eg ihewe. Ko 'ar henataromo amukyze kar putar teko ywy nànànar pewi ihe wà nehe. Teko paw ukwaw putar pekàgaw wà nehe. Penehe ze'egaw henu mehe ipytuhegatu putar paw rupi wà nehe. Uryryryryz putar ukyze pà wà nehe, i'i izupe.\nIzaew upyro Xeom wakàgaw wanuwi wà\n26 Uze'eg wi Moizez. — A'e re Kenemot ywyxiguhu rehe zanereko mehe amono kar heze'eg tuwihawete Xeom pe. — Tuwe uruiko pemyrypar romo nehe, a'e izupe. 27 — Tuwe uruahaw neywy nehe. Xo pe rupi zo uruata putar nehe. Nuruhem kwaw izuwi nehe. 28 Oromono putar temetarer ureremi'u hekuzaromo ma'ywa tykwer hekuzaromo nehe, ihyk 'ym mehe urewe nehe, a'e izupe. Xo neywy ahaw paw zo uruputar uruiko. 29 Urehem wer Zotàw yrykawhu pe. Na'e uruahaw putar a'e yrykawhu ywy Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e urezar urewe hemimur nehe. Ezau izuapyapyr Enom ywy rehe har a'e wà, Moaw izuapyapyr Ar rehe har a'e wà no, wahaw kar uiwy urewe a'e wà, a'e izupe. 30 Tuwihawete Xeom nuwahaw kar kwaw uiwy zanewe. Ta'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e Zanezar umuàtà Xeom ipy'a a'e xe. Nuweruzar kar kwaw uze'eg izupe. Uzapo nezewe haw a'e, ta'e ipureityk kar wer tuwihawete Xeom rehe zanewe a'e xe. Ipurupyhyk kar wer iziwy zanewe no. Te kutàri zaiko a'e ywy izar romo.\n31 Na'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e uze'eg ihewe kury. — Exak heremiapo ràm nehe. Aityk kar putar Xeom newe nehe. Ezàmàtyry'ym eho na'arewahy nehe kury. Epyhyk iziwy nehe, i'i ihewe. 32 Xeom uhem weko haw wi wemiruze'eg zauxiapekwer wanupi zaneàmàtyry'ym pà Zaxa tawhu pe kury. 33 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e Zanezar weityk kar zanewe wà. Xityk Xeom zane. Xityk ta'yr zane wà no. Xityk hemiruze'eg zauxiapekwer paw zane wà no. 34 Ximumaw waneko haw tawhu paw no. Xiuka teko paw rupi zane wà: awa wà, kuzà wà, kwarearer wà, kuzàtàigwer wà. Ni pitài nuhem kwaw wà. 35 Xipyhyk waneimaw tapi'ak zane wà. Xipyhyk wama'e hekuzar katu ma'e tawhu pupe zaneremixak kwer no. 36 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e Zanezar weityk kar tawhu paw zanewe wà: Zazypyrog Aroer tawhu pe Aronon ywyàpyznaw huwake har pe. Xityk tawhu ywyàpyznaw rehe har no. Xipyhyk tawhu zaha zaiko te Zireaz ywy rehe zane wà. Xipyhyk tawhu paw rupi zane wà. Heta pàrirogawtàtà amo tawhu waiwyr. Xityk te a'e tawhu zane wà no. 37 Nazaixe kwaw ywy Amon izuapyapyr waneko haw pe. Naxityk kwaw tawhu Zamok yrykawhu izywyr har zane wà. Naxityk kwaw tawhu ywy ywytyruhu hereko har rehe har wà. Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e Zanezar umume'u amo ywy zanewe no. — Peityk zo tawhu a'e ywy rehe har pe wà nehe, i'i zanewe. Naxityk kwaw tawhu a'e ywy rehe har wà.


Tupàn ze'eg 1 KORIN 2\nUze'eg Pawru Zaneruwihawete ywyra kanetar rehe imàno awer rehe xe a'e kury\n1 Herywyr wà, hereinyr wà. Pepyr heho mehe, amume'u Tupàn ze'eg azeharomoete har ikwaw pyr 'ym peme ihe. Naze'eg tetea'u kwaw peme. Naze'eg kwaw ma'e kwaw par ze'eg rupi. 2 Pepyr hereko mehe nahema'enukwaw kwaw amogwer ma'e rehe. Xo ywyra kanetar rehe umàno ma'e kwer amume'u peme. 3 Pepyr heho mehe, nahekàg kwaw ihe, akyze pewi. — Aze ru'u nuzeruzar kwaw Tupàn ze'eg rehe a'e wà nehe, a'e peme. 4 A'e rupi heze'eg awer na'ipuràg kwaw peme. Naze'eg kwaw ma'e kwaw par ài ihe. Tupàn Hekwe Puràg hemuze'eg kar a'e. A'e rupi peze'eg nezewe ihewe. — Azeharomoete ize'eg a'e, peze ihewe. 5 A'e rupi pezeruzar tuwe pe, ta'e pezeruzar Tupàn ikàgaw hexak ire pe xe, napezeruzar kwaw teko wanemigwaw hexak ire.\nTupàn ukwaw ma'e paw rupi a'e\n6 Aze teko ukwaw Tupàn ze'eg a'e wà nehe, aze oho katu ize'eg rupi a'e wà nehe, a'e mehe amume'u putar ma'e wanupe nehe, ma'e kwaw par waze'eg rupi heze'eg pà nehe. Namume'u kwaw ko ywy rehe har wanemigwaw ihe nehe. Namume'u kwaw tuwihaw ko ywy rehe har wanemigwaw nehe. Ta'e amo 'ar mehe wakàgaw uhem putar wanuwi a'e wà nehe xe. 7 Kwehe mehe ywy iapo 'ym mehe we, Tupàn i'i uzeupe a'e. — Apyro putar hera'yr rehe uzeruzar ma'e ràm ihe wà nehe, i'i uzeupe. Nukwaw kar kwaw a'e ze'eg teko wanupe a'e 'ar mehe. Ko 'ar rehe amume'u a'e ze'eg ikwaw pyr 'ym aha teko wanupe ihe kury. Tupàn umur putar upuràg eteahy haw ukàgaw zanewe a'e nehe kury, hehe zanezeruzar mehe a'e nehe. 8 Tuwihaw ko ywy rehe har paw rupi a'e wà, nukwaw kwaw a'e ma'ekwaw katu haw a'e wà. Aze mo ukwaw wà, a'e mehe mo nuzuka iwer mo Zanezar ipuràg eteahy ma'e a'e wà, ywyra kanetar rehe mo a'e wà. 9 Nezewe i'i ze'eg kwehe arer a'e.\nMa'e hexak pyr 'ym,\nMa'e henu pyr 'ym,\nMa'e ikwaw pyr 'ym,\nA'e ma'e Tupàn umuhyk iko wemiamutar wanupe kury.\n10 Tupàn Hekwe ukwaw kar a'e ma'e ikwaw pyr 'ym zanewe a'e. Tekwe Puràg a'e, ukwaw katu ma'e paw rupi a'e. Te Tupàn hemiapo putar haw ikwaw pyr 'ym ukwaw a'e. 11 Teko hekwe a'e wà, ukwaw uzar a'e wà. Nezewegatete Tupàn Hekwe a'e no, a'e zutyka'i ukwaw tuwe uzar a'e. Ukwaw Tupàn zaneru a'e. 12 Nan kwaw tekwe ko ywy rehe har xipyhyk zane. Tupàn umur Wekwe zanewe a'e, a'e rupi ukwaw kar ma'e wemimur kwer zanewe paw rupi a'e.\n13 A'e rupi nazaze'eg kwaw ma'e kwaw par ko ywy rehe har wazàwe zane. Tekwe Puràg zanemu'e amo ze'eg rehe a'e. Ximume'u a'e ze'eg amo wanupe zane, Tekwe Puràg hereko har wanupe zane. 14 Tupàn Hekwe hereko 'ymar a'e wà nehe, nupyhyk kwaw ma'e hemimur ràm a'e wà nehe. Ta'e nukwaw katu kwaw hemimur a'e wà xe. — Kwarer wazemaraz taw ài a'e, i'i hemimur pe wà. Ta'e nuwereko kwaw Tekwe Puràg upy'a pe a'e wà xe. Tekwe Puràg zutyka'i upuner uze'eg ikwaw kar haw rehe teko wanupe a'e. 15 Tekwe Puràg hereko har ukwaw katu ma'e a'e wà. — Ko ma'e ikatu a'e, kwez ma'e na'ikatu kwaw a'e, upuner u'e haw rehe wà. Tekwe Puràg hereko 'ymar nukwaw kwaw agwer ma'e a'e wà. A'e rupi, tuwe nuze'eg zemueteahy kwaw Tekwe Puràg hereko har wanehe wà nehe. Ta'e nukwaw kwaw Tekwe Puràg hemiapo putar haw a'e wà xe. 16 Nezewe i'i Tupàn ze'eg kwehe arer a'e. — Mo ukwaw Tupàn ima'enukwaw paw a'e wà. Mo upuner hemiapo ràm imume'u haw rehe izupe a'e wà nehe, i'i ze'eg kwehe arer. Xo zanema'enukwaw paw zo nuzawy kwaw Zaneruwihawete ima'enukwaw paw zane.


Tupàn ze'eg ZUÀW 8\nTuwihaw werur kuzà Zezuz huwa rupi wà\n1 [Na'e tuwihaw uhem oho a'e wi paw rupi wà kury, pitàitàigatu weko haw pe oho pà a'e wà kury. Upaw zemono'ogaw kury. A'e rupi teko paw uzewyr oho Zeruzarez tawhu wi a'e wà kury, weko haw pe a'e wà kury. Zezuz oho ywytyr Uri tyw her ma'e rehe a'e kury. 2 Iku'egwepe izi'itahy uzewyr oho Tupàn hàpuzuhu pe kury. Teko uzemono'og huwake paw rupi a'e wà. Wapyk in a'e pe a'e kury. Uzypyrog wamu'e pà kury. 3 Ze'eg kwehe arer rehe upurumu'e ma'e a'e wà, ze'eg kwehe arer kwaw par parizew her ma'e a'e wà no, werur amo kuzà a'e pe Zezuz huwake a'e wà kury, ta'e uker umen 'ym puhe a'e xe. Teko upyhyk ipuhe iker mehe wà. Umupu'àm kar a'e kuzà teko wanuwa rupi wà kury. 4 — Purumu'e ma'e, i'i Zezuz pe wà. — Urupyhyk ko kuzà kwez umen 'ym puhe iker mehe ure kury, i'i izupe wà.\n5 — Nezewe i'i ze'eg kwehe arer Moizez pe imur pyrer a'e. — Aze kuzà uker oho umen 'ym puhe a'e nehe, pepyhyk a'e kuzà nehe, peraha katu pe nehe, pezapizapi ita tetea'u pupe nehe, izuka pà nehe, i'i ze'eg kwehe arer a'e. A'e rupi urupuranu nerehe ure kury. — Ma'e ere putar urewe ko kuzà rehe nehe, i'i izupe wà.\n6 Ipuruzuka wer zepe Zezuz rehe a'e wà.\n— Aze uze'eg zemueteahy Tupàn rehe a'e nehe, zapuner izuka kar haw rehe zane nehe, i'i uzeupeupe wà. Zezuz nuze'eg kwaw wanupe. Wapyk a'e pe ywy ikaikair pà ukwà pupe. 7 Upuranu wi wi hehe wà. Upu'àm Zezuz uze'eg pà wanupe kury.\n— Aze amo naheta kwaw ikatu 'ygwer hehe nehe, tuwe uzapi a'e ràgypy pe kuzà a'e nehe. Mo ràgypy omomor putar ita hehe nehe, i'i wanupe.\n8 Uzeamumew wi wapyk pà ywy ikaikair pà kury. 9 Ize'eg henu mehe pitàitàigatu oho a'e wi izuwi wà. Tua'uete ma'e ràgypy uhem oho a'e wi izuwi wà. A'e re amogwer oho a'e wà no. Paw rupi katete wanon a'e wi izuwi wà, kuzà iapi 'ym pà wà. Zezuz zutyka'i a'e pe hin. Kuzà a'e no, u'àm a'e pe a'e no. 10 Upu'àm Zezuz kuzà pe uze'eg pà a'e kury. — Ma'e pe wahon wà, zàkwà. Aipo nupyta kwaw ni pitài neremiapo kwer imume'u har a'e. Aipo naheta kwaw ni pitài nerehe uzepyk ma'e a'e wà, i'i izupe.\n11 — Ni pitài, 'y, tuwihaw, i'i izupe. — Ihe ihe no, zàkwà, namume'u kwaw neremiapo kwer ihe no, zàkwà. Nazepyk kwaw nerehe ihe. Ehem eho nereko haw pe kury, zàkwà. Epytu'u ikatu 'ym ma'e iapo re nehe kury, zàkwà, i'i izupe].\n— Tatainy ài aiko ihe, i'i Zezuz teko wanupe\n12 Uze'eg wi Zezuz teko tàpuzuhu pe har wanupe kury. — Tatainy zàwenugar romo aiko ko ywy rehe har wanupe ihe. Aze xiraha tatainy pe rupi pyhaw nehe, xixak putar zaneho àwàm nehe. Nezewegatete aze teko uzeruzar herehe a'e wà nehe, nuzapo kwaw ikatu 'ym ma'e oho waiko a'e wà nehe. Wiko putar tuweharupi Tupàn pyr a'e wà nehe.\n13 Na'e ze'eg kwehe arer kwaw par parizew her ma'e a'e wà kury, uze'eg izupe a'e wà kury. — Xo ne zo eremume'u Tupàn hemimur karer romo nereko haw urewe kury. Naheta kwaw amo ae imume'u har a'e, a'e rupi nuruzeruzar kwaw neze'eg rehe ure. Aze ru'u neremu'em iko urewe, i'i izupe wà. 14 Uze'eg Zezuz wanupe.\n— Nan kwaw nezewe pa. Azeharomoete heze'eg ihe. Ta'e akwaw hereko awer ihe xe. Akwaw heho àwàm ihe no. Napekwaw kwaw hereko awer, napekwaw kwaw heho àwàm no. 15 Teko romo peiko, a'e rupi teko ài pema'enukwaw. Napema'enukwaw kwaw Tupàn ài. A'e rupi napema'enukwaw kwaw teko wanemiapo kwer rehe Tupàn ài. Ihe ihe, namume'u kwaw teko wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e ko 'ar rehe ihe. (Nazepyk kwaw iapo arer wanehe ko 'ar rehe.) 16 Aze mo amume'u wanemiapo kwer, azeharomoete mo heze'eg. Ta'e heru hemur kar har herehe we hekon a'e xe, hemuze'eg kar iko a'e xe.\n17 Nezewe i'i ze'eg kwehe arer a'e.\n— Aze mokoz teko uze'eg pitài uze'egaw rupi a'e wà nehe, aze zuawygatu wanemimume'u wà nehe, waze'eg azeharomoete putar nehe. Pepuner hehe pezeruzar haw rehe nehe, i'i ze'eg kwehe arer. 18 Amume'u Tupàn hemimur karer romo hereko haw purupe ihe. Heru hemur kar har a'e no, umume'u hereko haw iko purupe a'e no. (A'e rupi mokoz romo uruiko ure, a'e ma'e imume'u har romo ure. A'e rupi ureze'eg azeharomoete ure. Pepuner hehe pezeruzar haw rehe nehe.)\n19 — Ma'e pe neru hekon a'e, i'i izupe wà.\n— Nahekwaw kwaw pe, ni heru napekwaw kwaw no, i'i wanupe. — Aze mo hekwaw pe, a'e mehe mo pekwaw mo heru, i'i wanupe.\n20 Agwer ma'e Zezuz umume'u iko tàpuzuhu pupe upurumu'e mehe a'e. Temetarer hyru huwake heko mehe a'e. Ni amo nupyhyk kwaw a'e wà. Ni amo nueraha kwaw tuwihaw wanupe wà. Ta'e nuhem kwaw i'ar a'e rihi xe. Ta'e Tupàn nupyhyk kar kwaw a'e 'ar mehe a'e xe.\n— Napepuner kwaw peho haw rehe heho àwàm me nehe, i'i Zezuz teko wanupe\n21 Uze'eg wi Zezuz tuwihaw wanupe a'e kury. — Aha putar xe wi ihe nehe. Herekar putar pe nehe. Naherexak kwaw pe nehe. Pemàno putar nehe. Ni amo napepyro kwaw ikatu 'ym ma'e penemiapo kwer wi a'e nehe. Napepuner kwaw peho haw rehe heho àwàm me nehe, i'i wanupe. 22 A'e rupi uze'eg tuwihaw uzeupeupe wà kury, — Napepuner kwaw peho haw rehe heho àwàm me nehe, i'i kwez zanewe kury. Aipo uzezuka putar nehe, i'i izupe wà, uzehezehe upuranu pà wà. 23 Uze'eg Zezuz wanupe.\n— Peiko ko ywy rehe har romo pe. Napeiko kwaw ywate har romo. Aiko ywate har romo ihe. Naiko kwaw ko ywy rehe har romo ihe. 24 A'e rupi — Pemàno putar nehe, a'e kwez peme ihe. — Ni amo napepyro kwaw penemiapo kwer ikatu 'ym ma'e wi a'e nehe, a'e kwez peme. Azeharomoete, pemàno putar pekatu 'ygwer wi pezepyro 'ym pà nehe, aze napezeruzar kwaw Tupàn romo hereko haw rehe nehe. 25 — Mo romo ereiko ne, ma'e romo ereiko ne, i'i izupe wà.\n— Tuweharupi amume'u hereko haw teko peme ihe, izypy mehe arer we ihe. 26 Heta tetea'u ma'e heremimume'u ràm peme ihe, penemiapo kwer rehe heze'eg pà ihe. Hemur kar har a'e, azeharomoete ize'eg a'e. Umume'u ma'e tetea'u ihewe. Xo a'e ize'eg hereminu kwer zo amume'u purupe ihe. 27 U rehe Tupàn rehe uze'eg iko a'e. Teko nukwaw katu kwaw ize'eg awer wà. — Uze'eg Tupàn rehe a'e, ni'i kwaw izupe wà.\n28 A'e rupi Zezuz uze'eg wanupe kury.\n— Tupàn hemimur kar awa romo uzeapo ma'e kwer romo aiko ihe. Amo 'ar mehe herupir kar putar a'e nehe. A'e 'ar mehe hekwaw putar pe nehe. Peze'eg putar nezewe ihewe nehe.\n— Azeharomoete Tupàn romo hekon a'e, zaneipy wanupe uze'eg ma'e kwer romo hekon a'e, peze putar ihewe nehe. Ihe zutyka'i nazapo kwaw ma'e ihe. Heru hemu'e ma'e rehe a'e. Xo a'e ma'e zo amume'u peme ihe. 29 Hemur kar har herehe we hekon a'e. Nupuir kwaw ihewi. Ta'e tuweharupi azapo hemiapo putar haw teko ihe xe.\n30 Teko tetea'u a'e ma'e henu mehe uzeruzar hehe a'e wà kury.\n— Zurupari penu romo hekon a'e, i'i Zezuz tuwihaw wanupe a'e\n31 A'e rupi nezewe i'i Zezuz Zutew wanupe a'e kury.\n— Aze pezeruzar heze'eg rehe nehe, a'e mehe peiko putar tuwe heremimu'e romo nehe. 32 Pekwaw putar ze'eg azeharomoete har nehe. Ze'eg azeharomoete har penenuhem putar ikatu 'ymaw wi a'e nehe.\n33 Uze'eg Zutew Zezuz pe wà. — Àmàrààw izuapyapyr romo uruiko ure. Nuruiko pixik kwaw amo teko wanupe uma'ereko e ma'e romo. — Peiko putar teko izar 'ym ma'e ài nehe, ere urewe. Màràzàwe tuwe ereze'eg nezewe urewe, i'i izupe wà, hehe upuranu pà wà. 34 Uze'eg Zezuz wanupe.\n— Azeharomoete heze'eg ihe. Ikatu 'ym ma'e iapo har a'e wà, uma'ereko e ma'e ài wanekon paw rupi katete a'e wà. Wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e a'e, wazar ài hekon a'e. 35 Aze awa uma'ereko e ma'e romo hekon a'e nehe, nuiko kwaw uzar ta'yr romo a'e nehe. Ta'yr upyta putar u heko haw pe tuweharupi a'e nehe. Uma'ereko e ma'e oho putar ru'u a'e wi a'e nehe. Nupyta kwaw uzar heko haw pe tuweharupi nehe. 36 Aze Tupàn ta'yr pemuhem kar pezar wi nehe, ikatu 'ym ma'e wi nehe, pepuner tuwe izuwi pehemaw rehe nehe. 37 Akwaw Àmàrààw izuapyapyr romo peneko haw ihe. Pezeagaw zepe peiko hezuka haw rehe, ta'e hepurumu'e haw na'ikatu kwaw peme ihe xe. 38 Heru wexak kar ma'e tetea'u iko ihewe a'e. Amume'u a'e ma'e teko peme ihe. Pezapo xo penu ywy rehe har pemu'e awer zo peiko pe.\n39 — Àmàrààw ureru romo hekon a'e, i'i izupe wà. Uze'eg wanupe.\n— Aze mo ta'yr romo peiko, a'e mehe mo pepuner mo ma'e hexak pyr 'ym iapo haw rehe, Àmàrààw izàwe, i'i Zezuz wanupe. 40 Tupàn umume'u ze'eg azeharomoete har ihewe. Amume'u a'e ze'eg azeharomoete har peme ihe no. Namume'u kwaw amo ae ze'eg peme. Pezeagaw zepe hezuka pà. Àmàrààw nuzapo pixik kwaw agwer ma'e a'e. Nuzuka pixik kwaw Tupàn hemimur karer a'e. 41 Pezapo tuwe ma'e peiko penu ài pe. Àmàrààw nuiko kwaw penu romo a'e.\n— Pitài zo ureru a'e, Tupàn ureru romo hekon a'e. Uruiko ta'yrete romo ure, i'i izupe wà.\n42 Uze'eg wanupe.\nAze mo Tupàn penu romo hekon, a'e mehe mo heamutar katu mo pe. Ta'e azur izuwi ihe xe. Aiko xe ihe kury. Nazur e kwaw ihe. Hemur kar a'e. 43 Màràzàwe tuwe napeinu katu kwaw heze'eg. Màràzàwe tuwe napekwaw kwaw ize'eg. Napekwaw kwaw heze'eg ta'e na'ikatu kwaw peme a'e xe, a'e rupi napepurenu wer kwaw hehe. 44 Zurupari a'e, penu romo hekon a'e. Peiko ta'yr romo. Pepurapo wer penu hemiapo putar haw rehe. Izypy mehe arer we puruzuka ma'e romo hekon a'e. Izypy mehe arer we na'iakatuwawahy kwaw ze'eg azeharomoete har rehe a'e, ta'e nukwaw pixik kwaw ze'eg azeharomoete har imume'u haw a'e xe. Hemu'em a'e, ta'e xo wemu'emaw ukwaw a'e xe. Ta'e hemu'em ma'e romo hekon a'e xe. Hemu'em ma'e wanu romo hekon paw rupi no. 45 Ze'eg azeharomoete har amume'u peme ihe. A'e rupi napezeruzar kwaw herehe. Ta'e hemu'em ma'e wanu a'e xe, penu romo hekon a'e xe. 46 Nazapo pixik kwaw ikatu 'ym ma'e ihe. A'e rupi — Ikatu 'ym ma'e iapo har romo hekon a'e, napepuner kwaw peze haw rehe ihewe. Xo ze'eg azeharomoete har amume'u purupe ihe. Màràzàwe tuwe napezeruzar kwaw heze'eg rehe. 47 Tupàn hemiruze'eg a'e wà, uzeapyaka katu ize'eg rehe a'e wà. Napeiko kwaw hemiruze'eg romo. A'e rupi napezeapyaka katu kwaw ize'eg rehe.\n— Àmàrààw izexak kar 'ym mehe we aikuwe ihe, i'i Zezuz teko wanupe a'e\n48 Uze'eg Zutew Zezuz pe a'e wà kury.\n— Amo 'ar mehe uruze'eg zemueteahy nerehe ure. — Xamari ywy rehe har romo hekon a'e, tekwe ikatu 'ym ma'e hereko har romo hekon a'e, uru'e teko wanupe ure, nerehe ureze'eg pà ure. Azeharomoete a'e ureze'eg awer a'e 'ar mehe arer ure, i'i izupe wà. 49 Uze'eg wanupe.\n— Nareko kwaw tekwe ikatu 'ym ma'e herehe ihe. Azeruze'egatu heru rehe ihe. Napezeruze'eg kwaw herehe pe. Peze'eg zemueteahy peiko herehe. 50 — Naekar kwaw hezehe teko wamuze'egatu kar haw ihe. Heta amo herehe teko wamuze'egatu kar har a'e. Tuwihaw teko wanemiapo kwer imume'u àràm romo hekon a'e. 51 Azeharomoete ko heze'eg ihe. Aze teko weruzar heze'eg a'e wà nehe, numàno pixik kwaw a'e wà nehe.\n52 Uze'eg zutew izupe wà kury.\n— Azeharomoete tekwe ikatu 'ym ma'e hereko har romo ereiko ne, i'i izupe wà. Umàno Àmàrààw. Tupàn ze'eg imume'u har umàno a'e wà no. Màràzàwe tuwe nezewe ereze'eg ne, i'i izupe wà. — Numàno pixik kwaw a'e wà nehe, ere kwez urewe. — Màràzàwe tuwe ereze'eg nezewe. 53 Umàno ureru Àmàrààw. Aipo nekàg wera'u izuwi ne. Tupàn ze'eg imume'u har umàno a'e wà no. Mo romo ereiko ne. Aipo nekàg wera'u wanuwi.\n54 Uze'eg Zezuz wanupe.\n— Aze mo ihe zutyka'i aze'egatu hezehe ihe, teko nuzeruzar iwer mo herehe a'e wà. Heru wiko herehe uze'egatu ma'e romo a'e. — Ureru romo hekon a'e, peze kwez izupe. Uze'egatu iko herehe a'e, hekàgaw imume'u pà purupe a'e. 55 Napekwaw pixik kwaw pe. Ihe akwaw ihe.\n— Nakwaw kwaw ihe, aze mo a'e peme, hemu'em ma'e romo mo aiko ihe, pezàwe ihe. Nan kwaw pa. Akwaw katu tuwe ihe. Aruzar tuwe ize'eg. 56 Penu Àmàrààw a'e, hurywete a'e, ta'e wexak ywy rehe hezur àwàm a'e xe. — Tupàn umur kar putar wa'yr ywy rehe a'e nehe, Purupyro Ma'e romo imuigo kar pà a'e nehe, i'i Àmàrààw. 57 — Nerereko kwaw 50 kwarahy ne. Aipo erexak Àmàrààw ne, aipo ereze'eg izupe, i'i zutew izupe wà, hehe upuranu pà wà.\n58 — Azeharomoete ko heze'eg ihe. Àmàrààw izexak kar 'ym mehe we AIKO IHE, i'i wanupe.\n59 Na'e teko upyhyk ita oho a'e wà. Ipuruzuka wer zepe Zezuz rehe wà, ta'e Tupàn romo uzemume'u a'e xe. Nuzuka kwaw wà, ta'e uzeàmim oho wanuwi a'e xe. Na'e uhem oho tàpuzuhu wi kury.


Tupàn ze'eg TANIEW 1\nKwàkwàmo Izaew izuapyr wiko Namukononozor hàpuzuhu pupe wà\n1 Zeoaki Zuta ywy rehe har wanuwihawete romo heko mehe, na'iruz haw kwarahy mehe, Namukononozor Mawiron wanuwihawete uzàmàtyry'ym Zeruzarez tawhu pe har wà a'e wà kury. 2 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e weityk kar a'e tawhu Namukononozor pe a'e. Upyhyk kar amo ma'e hekuzar katu ma'e Tupàn Hàpuzuhu pupe har izupe a'e wà no. Namukononozor weraha a'e ma'e weko haw pe Mawiron tawhu pe wà. — Pemono a'e ma'e hezar hagapaw hàpuz me nehe, temetarer imonokatu haw pupe nehe, i'i wemiruze'eg wanupe.\n3 Na'e tuwihawete Namukononozor wenoz Apenaz uzeupe kury. Wiko uma'ereko ma'e tàpuzuhu pe har wanuwihaw romo a'e. Uze'eg nezewe izupe. — Eme'e Izaew heremipyhyk kwer wanehe nehe. Exaexak amo kwàkwàmo tuwihawete iànàm ne wà nehe. Exaexak amo awa hemetarer katu ma'e kwer wana'yr ne wà nehe no, i'i izupe. 4 Xo kwàkwàmo ipuràg eteahy ma'e exaexak ne wà nehe. Aze heta amo ikatu 'ymaw amo rehe nehe, ezar nehe: hehàpyhà 'ym ma'e, iapyha 'ym ma'e, ipàri ma'e. Xo na'arewahy uzemu'e ma'e zo exak ne wà nehe. Exaexak ma'e kwaw par ne wà nehe. Nezewe mehe upuner uma'ereko haw rehe heràpuzuhu pupe wà nehe. Tuwe uzemu'e Mawiron waze'eg rehe wà nehe. Uzemu'e putar Mawiron wanàmuzgwer waze'eg rehe wà nehe no. 5 Erekwaw heremi'u tuweharupi har ne. Erekwaw ma'ywa tykwer heremi'u tuweharupi har no. Tuwe wanemi'u ràm tuweharupi har nuzawy kwaw heremi'u nehe, i'i izupe. — Na'iruz kwarahy emumaw wamuàgà'ym pà nehe. A'e re uzypyrog putar heràpuzuhu pupe uma'ereko pà wà nehe, i'i izupe. 6 Wexaexak kwàkwàmo oho a'e wà kury. Hexak pyrer wainuromo heta 4 kwàkwàmo Zuta izuapyapyr wà. Na'aw waner xe wà: Taniew, Anani, Mizaew, Azari. 7 Apenaz omono amo waner uze'eg rupi har wanupe. Na'aw waner ipyahu ma'e xe wà. Mewtexazar, Xanarak, Mezak, Amenenek.\n8 Nezewe i'i Taniew uzeupe kury. — Aze a'u tuwihawete hemi'u nehe, aze ai'u ma'ywa tykwer pupe nehe, aiko putar ikatu 'ym ma'e romo Tupàn henataromo ihe nehe, i'i. A'e rupi uze'eg oho Apenaz pe kury. — Hepytywà a'e ma'e wi hemunyryk kar pà nehe, i'i izupe. 9 Tupàn umuigo kar Apenaz Taniew imyrypar romo kury. A'e rupi ipurupytywà wer hehe. 10 Nezewe rehe we Apenaz ukyze tuwihawete wi. A'e rupi uze'eg nezewe Taniew pe.\n— Tuwihawete hezar a'e, a'e ae umume'u penemi'u ràm a'e, pei'u àwàm a'e no. Aze ume'e penehe nehe, — Napekàg kwaw izypy mehe peneko awer zàwe, aze i'i peme nehe, — Napekatu kwaw ko 'ar rehe amogwer kwàkwàmo wazàwe nehe, aze i'i peme nehe, penehe ume'e mehe nehe, hezuka putar nehe. Peiko putar hezuka arer ài romo nehe, i'i wanupe.\n11 Apenaz umuzekaiw kar a'e zauxiapekwer a'e 4 kwàkwàmo wanehe a'e wà: Taniew, Anani, Mizaew, Azari. Na'e Taniew uze'eg oho a'e zauxiapekwer pe kury.\n12 — Aenoz putar amo ma'e newe ihe nehe kury. Eagaw nezewe haw nehe. Emumaw 10 'ar xo kumana'i zàwenugar imur pà zo urewe ureremi'u romo nehe. Xo 'y pupe zo urui'u putar nehe no. 13 A'e 10 'ar pawire eme'e urerehe nehe. Eme'e amo kwàkwàmo tuwihawete hemi'u i'u har wanehe nehe no. Aze urerexak àwàm ikatu newe nehe, ezapo neremimutar urewe nehe, i'i Taniew zauxiapekwer pe.\n14 — Ikatu, i'i zauxiapekwer izupe. Na'e umumaw 10 'ar hemiapo kar haw iapo pà. 15 10 'ar paw ire, a'e 4 kwàkwàmo Izaew izuapyr ikatu wera'u kwàkwàmo tuwihawete hemi'u i'u har wanuwi wà kury. Ikàg wera'u wanuwi wà no. 16 Na'e zauxiapekwer upytu'u tuwihawete hemi'u a'e 4 kwàkwàmo wanupe i'u kar ire kury. U'u kar xo kumana zàwenugar zo wanupe kury.\n17 Tupàn ukwaw katu kar Mawiron wapape a'e 4 kwàkwàmo wanupe. Ukwaw katu kar wanemigwaw wanupe no. Amo ma'e iapo haw omono Taniew pe no. Omono puahu imume'u katu haw izupe, puahu zàwenugar imume'u katu haw izupe no.\n18 — Umumaw putar na'iruz kwarahy uzemuàgà'ym pà wà nehe, i'i tuwihawete Namukononozor izypy mehe a'e. Upaw na'iruz kwarahy kury. A'e rupi Apenaz weraha kwàkwàmo paw tuwihawete henataromo wà kury. 19 Tuwihawete uze'eg wanupe. Wexak a'e 4 wakatu haw: Taniew, Anani, Mizaew, Azari. Naheta kwaw amo wazàwenugar a'e pe wà. A'e rupi upyta tuwihawete hàpuzuhu pupe uma'ereko pà wà. 20 Aze tuwihawete ipurukwaw wer amo zawaiw katu ma'e rehe, aze xo ma'e kwaw katu har zo upuner a'e ma'e imume'u haw rehe, aze xo ma'e kwaw par zo upuner a'e ma'e imume'u haw rehe, wenoz a'e 4 kwàkwàmo uzeupe wà. Ta'e ukwaw katu wera'u ma'e wà xe, ma'e kwaw katu har Mawiron pe har wanuwi upaw rupi katete wà xe. Ukwaw wera'u ma'e ikwaw pyr 'ym a'e wà no, imume'u haw Mawiron pe har wanuwi upaw rupi katete wà no.\n21 Taniew upyta tuwihawete hàpuzuhu pe te Xiru Mawiron wanuwihawete romo heko haw izypyrog mehe.


Tupàn ze'eg ROM 11\nTupàn upuhareko zutew a'e wà\n1 A'e rupi apuranu putar penehe ihe kury. Aipo Tupàn upuir zutew wanuwi a'e. Nan. Ihe zutew romo aiko ihe. Àmàrààw zuapyr romo aiko ihe, Mezàmi zuapyr romo ihe no. 2 Tupàn nupuir kwaw zutew wanuwi a'e, nupuir kwaw wemixamixak kwer izypy mehe arer wanuwi a'e. Kwehe mehe Eri uze'eg ahyahy Izaew izuapyapyr wanehe a'e, Tupàn pe uze'eg pà a'e. Pekwaw a'e ze'eg kwehe arer.\n3 — O Tupàn hezar, i'i izupe. — Zutew uzuka neze'eg imume'u har a'e wà. Weityk ma'ea'yr zuka haw a'e wà no, i'i izupe. — Xo ihe zutyka'i aikuwe ihe, nahezuka kwaw a'e wà rihi. Uzeagaw zepe waiko hezuka pà a'e wà, i'i izupe.\n4 Na'e i'i Tupàn izupe a'e kury. -7.000 teko amonokatu hezeupe ihe wà. Numuwete katu kwaw tupàn a'ua'u Wa'aw her ma'e a'e wà, i'i izupe. — Hemuwete katu a'e wà, i'i izupe.\n5 Nezewegatete ko 'ar rehe no. Tupàn upurupuhareko katu iko a'e. A'e rupi wexaexak wemiruze'eg iko a'e wà. Naheta tetea'u kwaw a'e wà. 6 Nuexaexak kwaw a'e teko wanemiapo kwer rehe a'e wà. Upuhareko a'e wà, a'e rupi wexaexak wà. Aze mo wexaexak a'e teko wanemiapo kwer rehe wà, a'e mehe mo nuexaexak iwer mo upurupuhareko haw rehe wà.\n7 Izaew izuapyapyr a'e wà, uzeagaw zepe uzemuawyze kar pà Tupàn pe wà. Nuzemuawyze kwaw wà. Tupàn wexaexak amo ae teko a'e wà. A'e zutew 'ym a'e wà, hexaexak pyrer a'e wà, uzemuawyze Tupàn pe a'e wà. Naheta tetea'u kwaw wà. 8 Nezewe i'i Tupàn ze'eg imuapyk pyrer a'e.\n— Umugeta ze'eg azeharomoete har uzeupe a'e wà.\nNuenu katu kwaw wà, nukwaw kwaw wà.\nUzeapyaka katu imume'u mehe wà.\nNuenu katu kwaw wà, nuweruzar kwaw wà,\ni'i a'e ze'eg Izaew izuapyapyr wanehe a'e.\n9 Tuwihaw Tawi i'i nezewe a'e.\n— Miar uzezuka oho uzepyhykaw pupe, ta'e nuexak kwaw a'e xe.\nNezewegatete zutew a'e wà nehe no.\nNuzeruzar kwaw Tupàn ze'eg rehe wà nehe.\nTuwe Tupàn uzepyk wanehe nehe.\n10 Ma'e ipuhuz katu ma'e heraha mehe ipuhuz tuwe teko wanupe.\nNezewegatete zutew a'e wà nehe no,\ntuwe upuraraw ma'erahy a'e wà nehe no,\nta'e noho kwaw Tupàn ze'eg rupi a'e wà xe.\n11 Apuranu putar penehe ihe kury. Aipo zutew nupuner pixik kwaw uzewyr haw rehe Tupàn pe a'e wà nehe. Upuner tuwe wà. Uzapo ikatu 'ym ma'e tetea'u waiko a'e wà, a'e rupi Tupàn upyro putar zutew 'ym a'e wà nehe kury. A'e rupi zutew hewyrowyroahy putar zutew 'ym wanehe a'e wà nehe kury. Zutew uzewyr putar ru'u Tupàn pe amo 'ar mehe a'e wà nehe. 12 Tupàn uzapo ikatuahy ma'e iko zutew 'ym wanupe kury, ta'e zutew uzapo ikatu 'ym ma'e waiko a'e wà xe. Teko ma'e hereko 'ymar uzemumikahy a'e wà. Nezewegatete zutew uzemumikahy a'e wà no, ta'e Tupàn o'ok ukatu haw wanuwi a'e xe, imono e pà zutew 'ym wanupe a'e xe. Zutew wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e ikatu zutew 'ym wanupe a'e wà. Aze zutew uzewyr Tupàn pe wà nehe, ikatu wera'u putar zutew 'ym wanupe a'e wà nehe.\nTupàn upyro putar zutew 'ym a'e wà nehe\n13 Pe zutew 'ym pe, aze'eg putar peme ihe kury. Tupàn hemur kar uze'eg imume'u kar pà zutew 'ym wanupe a'e. Ikatuahy ihewe nezewe mehe a'e. 14 Ta'e nezewe mehe zutew hewyrowyroahy putar penehe a'e wà nehe xe. Aze ru'u amo uzeruzar putar nezewe mehe wà nehe. 15 Tupàn upuir kwez zutew wanuwi. A'e rupi zutew 'ym wiko Tupàn imyrypar romo wà kury. Aze zutew uzewyr Tupàn pe wà nehe, a'e mehe hurywete putar teko paw rupi a'e wà nehe. Tupàn hurywete putar nehe no. Teko imàno mehe iànàm uzemumikahy a'e wà. Aze ukweraw wi nehe, hurywete wi putar wà nehe no. Nezewegatete zane nehe no. Aze zutew uzewyr Tupàn pe wà nehe, zanerurywete putar zane nehe no.\n16 Kwehe mehe zutew ipy a'e wà, Tupàn hemixamixak kwer romo wanekon a'e wà. A'e rupi amo 'ar mehe nehe, wazuapyapyr uzewyr putar izupe a'e wà nehe. Aze teko omono e typy'ak Tupàn pe a'e wà, nomono e kwaw ipehegwer pixika'i izupe a'e wà. Omono e paw rupi izupe wà. Aze teko omono e ma'e'yw izupe wà, omono e hapo hàkàgwer izupe wà no. Nezewegatete zutew a'e wà no. Zutew ipy uzemono izupe a'e wà. Amo 'ar mehe wazuapyapyr uzemono putar izupe a'e wà nehe no. 17 Zutew a'e wà, ma'ywa 'yw ài wanekon a'e wà. Amo hàkà upen. A'e rupi izar omomog amo ae ma'ywa 'yw hàkà a'e ma'ywa 'yw rehe a'e. Pe zutew 'ym pe, amo ae ma'ywa 'yw ài peiko pe. Tupàn pemog ma'ywa 'yw izypy mehe arer rehe a'e kury. Nezewegatete pepyhyk putar a'e ma'e zutew wanupe imur pyràm nehe no. 18 A'e rupi peze'eg zemueteahy zo a'e hàkà upen ma'e kwer wanehe nehe. Ta'e hàkà ài peiko pe no xe. Hàkà nomono kwaw ukàgaw hapo pe a'e. Nan. Hapo umur ukàgaw wàkà pe a'e.\n19 Peze zo nehe, — Kwa, Tupàn omonohok a'e hàkà a'e, ta'e iporomomog wer zanerehe ma'ywa'yw rehe a'e xe, a'e hàkà hekuzaromo a'e xe, peze zo nehe. 20 Zutew nuzeruzar kwaw hehe a'e wà, a'e rupi Tupàn omonohok waneityk pà ma'ywa'yw hàkà ài a'e wà. Pezeruzar katu peiko pe, a'e rupi pepyta peiko a'e pe ma'ywa 'yw rehe pe kury. — Zaiko wera'u zutew wanuwi, peze zo pezeupe nehe. — Pekyze katu Tupàn wi nehe, a'e peme ihe kury. (Aze pepytu'u pezeruzar ire nehe, peneityk putar a'e nehe no.) 21 Tupàn omonohok zutew ma'ywa 'y wi hàkà ài a'e wà. Zutew 'ym a'e wà nehe no, aze upytu'u uzeruzar ire a'e wà nehe, a'e mehe Tupàn omonohok putar a'e zutew 'ym a'e wà nehe no, hàkà ài a'e wà nehe no. 22 Nezewe xixak Tupàn ipurupuhareko haw zane kury. Xixak purehe izepykaw no. Uzepyk iko uzeruzar 'ym ma'e wanehe a'e. Pepuhareko a'e. Ikatuahy peme a'e, ta'e pepuhareko a'e xe. Aze upytu'u pepuhareko re nehe, pemonohok putar ma'ywa 'yw wi nehe no. 23 Aze zutew uzeruzar wi hehe a'e wà nehe, Tupàn omomog wi putar ma'ywa 'yw rehe a'e wà nehe. Ta'e Tupàn upuner zutew wamomog wi haw rehe a'e ma'ywa 'yw rehe a'e wà nehe no xe, wemiruze'eg romo wamuigo kar wi pà a'e wà nehe no xe. 24 Pe zutew 'ym pe, peiko amo ae ma'ywa 'yw iro ma'e hàkà ài pe. Tupàn pemonohok kwez a'e ma'ywa'yw wi a'e kury. Pemomog kwez ma'ywa 'yw ikatu ma'e rehe kury. Omonohok zutew ma'ywa 'yw ikatu ma'e wi wà. Nazawaiw kwaw wamomog wi haw nehe. Tupàn upuner wyzài ma'e iapo haw rehe a'e.\nTupàn upuhareko teko paw rupi a'e wà\n25 Amume'u putar amo ze'eg ikwaw pyr 'ym peme ihe kury, herywyr wà. Henu mehe napeze kwaw nezewe nehe. — Urukwaw katu ma'e paw rupi ure, napeze kwaw nehe. Ai'aw heze'eg ihe kury. — Amo 'ar mehe zutew uzewyr putar Tupàn pe a'e wà nehe, hehe uzeruzar wi pà a'e wà nehe. Tupàn upapar zutew 'ym uzeruzar ma'e wanereko a'e wà. Uzeruzar ma'e ràm waneta haw ihyk mehe, Tupàn umuzewyr kar putar zutew uzeupe a'e wà nehe. 26 Nezewe Tupàn upyro putar zutew a'e wà nehe. Nezewe i'i Tupàn ze'eg pape rehe imuapyk pyrer.\n— Zanepyro har ur putar Xiàw wi a'e nehe.\nO'ok putar ikatu 'ym ma'e paw\nZako izuapyapyr wanuwi nehe.\n27 A'e 'ar mehe azapo putar ma'e heze'eg rupi ihe nehe.\nMa'e heremimume'u kwer kwehe arer azapo putar nehe,\nteko wanupe nehe,\nikatu 'ym ma'e wanemiapo kwer i'ok pà wanuwi nehe.\n28 Zutew nuzeruzar kwaw Tupàn ze'eg puràg rehe a'e wà. A'e rupi Tupàn iàmàtyry'ymar romo wanekon wà. A'e rupi pe zutew 'ym pe, peiko imyrypar romo kury. Kwehe mehe Tupàn wexaexak zutew wanàmuzgwer a'e wà. A'e rupi naheharaz kwaw wanuwi. Uzamutar katu wi wi wà. 29 Aze Tupàn wexaexak amo teko uzeupe a'e wà nehe, ikatu ma'e iapo pà wanupe a'e wà nehe, nupuir kwaw wanuwi a'e re a'e nehe. 30 Pe zutew 'ym pe ty wà, kwehe mehe peipy upytu'u Tupàn ze'eg heruzar ire a'e wà. Ko 'ar rehe Tupàn pepuhareko iko a'e kury, ta'e zutew upytu'u ize'eg heruzar ire a'e wà xe. 31 Tupàn pepuhareko katu a'e. A'e rupi zutew nuweruzar kwaw ize'eg ko 'ar rehe a'e wà, ta'e nezewe mehe Tupàn upuner wapuhareko wi haw rehe a'e nehe xe. 32 — Upytu'u heze'eg heruzar ire a'e wà nehe, i'i Tupàn uzeupe a'e. Apuner wapuhareko wi haw rehe ihe nehe, i'i uzeupe.\nPawru umume'u Tupàn ikatu haw xe a'e kury\n33 Tupàn a'e, ma'e paw wazar romo hekon a'e. Ukwaw katu ma'e paw rupi a'e no. Nazapuner kwaw hemiapo kwer ikwaw paw rehe zane. Nazapuner kwaw hemiapo ràm ikwaw paw rehe zane. 34 Nezewe i'i ze'eg kwehe arer a'e.\n— Ni amo nukwaw kwaw Tupàn ima'enukwaw paw a'e wà.\nNi amo nupuner kwaw Tupàn heruze'egaw rehe a'e wà.\n35 Teko nupuner kwaw nezewe u'e haw rehe a'e wà nehe. — Amono ma'e Tupàn pe ihe.\nA'e rupi umur putar ma'e ihewe hekuzaromo a'e nehe, nupuner kwaw u'e haw rehe a'e wà nehe.\n36 Ta'e Tupàn a'e xe, ma'e paw iapo har romo hekon a'e xe. Uzeupe tuwe uzapo a'e ma'e paw rupi a'e wà. Wazar romo hekon a'e. Omono ukàgaw wanupe, wamuigo kar pà ywy rehe. Teko paw a'e wà nehe, tuwe uze'egatu hehe tuweharupi a'e wà nehe, awyzeharupi a'e wà nehe no. Azeharomoete.


Tupàn ze'eg 2 TUWIHAWETE WÀ 1\nEri, tuwihawete Akazi no\n1 Akaw Izaew wanuwihawete imàno re Moaw izuapyapyr uzàmàtyry'ym Izaew wà a'e wà kury.\n2 Tuwihawete Akazi a'e, Akaw hekuzaromo tuwihawete romo wiko ma'e kwer a'e, u'ar wàpuzuhu Xamari pe har apyr ywytàtà ma'e wi. Ima'eahy u'ar ire. Hahy tetea'u. A'e rupi omono kar amo uzehe we har tupàn ua'u Ma'awzemu pe wà kury. Tawhu Piri ywy rehe har waneko haw Akerom her ma'e pe har wazar romo hekon Ma'awzemu. — Epuranu hehe nehe. — Aipo Akazi ikatu putar u'ar awer wi a'e nehe, peze izupe nehe, i'i wanupe. 3 Amo Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e reko haw pe har uze'eg Tupàn ze'eg imume'u har Xizime pe har Eri her ma'e pe a'e kury. — Ezàwàxi tuwihawete Akazi ze'eg heraha har ne wà nehe. Epuranu wanehe nehe. — Màràzàwe tuwe peho peiko Ma'awzemu Akerom pe har wazar rehe pepuranu pà, ere wanupe nehe. — Aipo naheta kwaw Tupàn Izaew ywy rehe. 4 Peze'eg peho tuwihawete pe nehe, ere wanupe nehe. — Nanekatu kwaw nehe. Nuke'e kwaw neperew awer nehe. Eremàno putar nehe, i'i Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e iko newe, peze tuwihawete pe nehe, ere wanupe nehe, i'i Tupàn reko haw pe har Eri pe. Weruzar Eri Tupàn ze'eg. 5 Na'e uzewyr a'e awa tuwihawete heko haw pe wà. Upuranu wanehe a'e. — Màràzàwe tuwe pezewyr pezuwà ra'e, i'i wanupe.\n6 Uwazar ize'eg wà.\n— Amo awa ureàwàxi urewe uze'eg pà a'e. — Pezewyr pezar pe peze'eg pà nehe, i'i urewe. — Tupàn pepuranu kar tuwihawete rehe a'e. — Màràzàwe tuwe eremono kar neze'eg heraha har Ma'awzemu Akerom pe har wazar pe wamuze'eg kar pà ne wà, i'i Tupàn iko newe, i'i urewe a'e, i'i tuwihawete pe wà. — Aipo naheta kwaw Tupàn Izaew ywy rehe a'e. Nuke'e kwaw neperew awer nehe. Eremàno putar nehe, i'i iko newe, i'i Eri urewe, i'i ze'eg heraha har tuwihawete pe wà.\n7 — Ma'e hexakaw wereko a'e awa peme uze'eg ma'e kwer a'e, i'i tuwihawete wanupe.\n8 Uwazar ize'eg wà.\n— Umunehew kamir puhuz ma'ea'yr pirer iapo pyrer a'e. Uzàpixipixi uku'aw har ma'ea'yr pirer pupe no, i'i izupe wà. — Eri Tupàn ze'eg imume'u har Xizime pe har hekon a'e, i'i tuwihawete.\n9 A'e rupi uze'eg amo tuwihaw uzehe we har pe. — Eraha 50 zauxiapekwer Eri ipyhyk pà ne wà nehe, i'i izupe. Oho hekar pà wà. Na'e tuwihaw wexak Eri amo ywytyr apyr iapyk mehe. — Awa Tupàn hemiruze'eg, i'i izupe. — Tuwihawete nemuezyw kar iko a'e wi a'e, i'i izupe.\n10 Uwazar Eri tuwihaw ize'eg izupe.\n— Aze awa Tupàn hemiruze'eg romo aiko, tuwe tata u'ar ywak wi nezuka pà zauxiapekwer nerehe we har wazuka pà nehe, i'i Eri izupe. A'e 'ar mehe we u'ar tata ywak wi a'e tuwihaw izuka pà a'e, hehe we har zauxiapekwer wazuka pà a'e no.\n11 A'e ma'e imume'u haw henu mehe tuwihawete omono kar amo tuwihaw 50 zauxiapekwer wanupi kury. Uzeupir ywytyr rehe Eri pe uze'eg pà. — Awa Tupàn hemiruze'eg. — Tuwihawete nemuezyw kar iko a'e wi tàrityka'i a'e, i'i izupe.\n12 Uwazar Eri ize'eg.\n— Aze awa Tupàn hemiruze'eg romo aiko, tuwe u'ar tata ywak wi nezuka pà nehe, zauxiapekwer nerehe we har wazuka pà nehe no, i'i izupe. A'e 'ar mehe we tata Tupàn wi ur ma'e kwer wezyw ywak wi a'e tuwihaw izuka pà, zauxiapekwer wazuka pà no.\n13 Omono kar wi tuwihawete amo tuwihaw 50 zauxiapekwer wanupi izupe. Uzeupir ywytyr rehe. Wapyk upenàràg rehe Eri henataromo ma'e henoz pà izupe. — Awa Tupàn hemiruze'eg, i'i. — Aze ikatu newe, hezuka zo pe nehe. Ezuka zo ko 50 awa ne wà nehe. 14 Tata ywak wi u'ar ma'e kwer uzuka amogwer mokoz tuwihaw wà, uzuka amogwer zauxiapekwer tuwihaw wanehe we har wà no. Hepuhareko pe nehe. Hezuka kar zo nehe, i'i izupe.\n15 Na'e uze'eg Tupàn reko haw pe har Eri pe kury. — Ewezyw hupi nekyze 'ym pà nehe, i'i. A'e rupi oho Eri a'e tuwihaw rupi tuwihawete pe uze'eg pà kury. 16 Henataromo uhem mehe uze'eg izupe. — Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e uze'eg iko newe nezewe a'e kury. — O tuwihawete, i'i newe. — Naheta kwaw Tupàn Izaew ywy rehe a'e, ere nepy'a pe. Ereiko herehe uzeruzar 'ym ma'e ài tuweharupi ne. — A'e rupi naheta kwaw hepuranu haw iwazar àràm ihewe, ere nepy'a pe. A'e rupi eremono kar teko Ma'awzemu Akerom wazar rehe wamupuranu kar pà ne wà. A'e rupi nanekatu kwaw nehe. Eremàno putar nehe, i'i Tupàn newe, i'i Eri tuwihawete pe.\n17 Na'e umàno Akazi Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e ze'eg Eri pe imume'u pyrer rupi katete. Nata'yr kwaw Akazi. A'e rupi tywyr Zoràw wiko hekuzaromo tuwihawete romo a'e kury. A'e ma'e uzeapo Zeoràw Zuzapa ta'yr Zuta wanuwihawete romo heko mehe.\n18 Amo umuapyk amogwer tuwihawete Akazi hemiapo kwer paw pape Izaew wanuwihawete wanemiapo kwer her ma'e rehe.