Tupàn ze'eg ZUT 1\n1 Ihe Zut ihe, Zezuz Zaneruwihawete hemiruze'eg romo aiko ihe. Aiko Xiak tywyr romo no. Amono kar putar ko hepape peme ihe nehe kury. Pe Tupàn heminozgwer romo peiko pe. Tupàn zaneru peamutar katu a'e. Zezuz Zaneruwihawete uzekaiw katu iko penehe a'e no. 2 Tuwe Tupàn pepuhareko a'e nehe. Tuwe pemupytu'u kar ma'e wi pekyze re a'e nehe no. Tuwe peamutar katu tuwe a'e nehe no.\nZut uze'eg Tupàn ze'eg 'ym rehe upurumu'e ma'e wanehe a'e kury\n3 Hemyrypar heremiamutar wà. Tupàn zanepyro putar tatahu wi a'e nehe, zanemuigo kar pà uzepyr tuweharupi nehe. Azypyrog pape iapo pà peme ihe, zanepyro haw rehe ze'egaw imuapyk pà ihe. Na'e hema'enukwaw a'e purumu'e mua'u ma'e wanehe ihe. A'e rupi amono kar putar ko hepape peme ihe kury, pemuzeruzar katu wera'u kar pà ihe kury. Tupàn umur Zezuz zanewe a'e. Zazeruzar hehe. Zaiko hemiruze'eg romo. — Pepytu'u zo pezeruzar ire nehe, a'e peme kury. — Pepytu'u zo heruzar ire nehe, a'e peme kury. 4 Amo awa ur zanepyr a'e wà. Tupàn rehe uzeruzar 'ym ma'e romo wanekon a'e wà. Amogwer nukwaw katu kwaw wazeruzar 'ymaw a'e wà. A'e rupi a'e awa numume'u kwaw Tupàn ze'eg azeharomoete har a'e wà. Hemu'em a'e wà. — Tupàn umunàn zaneremiapo kwer ikatu 'ym ma'e a'e, a'e rupi zapuner wyzài ikatu 'ym ma'e iapo wiwi haw rehe zane nehe, i'i mua'u purupe wà. — Pezeruzar zo Zezuz Zaneruwihawete rehe nehe ty wà, i'i mua'u waiko purupe wà. Hemu'em a'e wà. Zezuz Zaneruwihawete a'e, Zanezar romo hekon a'e, zanereruze'egar romo hekon a'e no. Naheta kwaw amo. Tupàn uzepyk putar a'e awa wanehe a'e nehe. Kwehe mehe umume'u wanehe uzepyk àwàm a'e.\n5 Pekwaw ko ma'e paw rupi. Amume'u wiwi peme kury. Zanezar upyro wemiruze'eg a'e wà, Ezit ywy wi wapyro pà a'e wà. Amo nuzeruzar kwaw hehe wà. A'e rupi Ezit wi wapyro pawire Tupàn uzepyk a'e uzeruzar 'ym ma'e wanehe a'e, wazuka pà a'e. 6 Pema'enukwaw Tupàn heko haw pe har wanehe no. Amo weruzar ize'eg a'e wà. Amo nuweruzar kwaw ize'eg a'e wà. Heruzar 'ymar uhem oho heko haw wi a'e wà. Tupàn uzàpixi kar a'e wà. Omonokatu kar ipytunaw pe wà. A'e pe wanekon ko 'ar rehe wà. Tupàn numuhem kar kwaw a'e wi wà. Amo 'ar mehe nehe, Tupàn uzepyk putar wemiruze'eg 'ym wanehe nehe. A'e 'ar mehe umume'u putar wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e a'e nehe, wanehe uzepyk pà a'e nehe. 7 Pema'enukwaw Xotom tawhu rehe, Komor tawhu rehe no, amo ae taw a'e taw wanuwake har rehe no. A'e taw pe har a'e wà, uzapo ikatu 'ym ma'e a'e wà, a'e Tupàn heko haw pe arer kwehe arer wazàwe a'e wà no. Uzapo ikatu 'ym ma'e wemireko 'ym wapuhe wà, umen 'ym wapuhe wà no. Te awa uzapo ikatu 'ym ma'e oho amo awa wapuhe wà no. Kuzà uzapo iaiw ma'e oho amo kuzà wapuhe wà no. Tupàn weityk tata wanehe a'e. Ukaz paw wà. Ukaz tawhu. Ukaz tawhu pe har wà no. A'e rupi teko ukwaw Tupàn hemiapo kwer wà. Nezewegatete Tupàn uzepyk putar ikatu 'ym ma'e iapo har uzeruzar 'ym ma'e wanehe nehe, wamono kar pà tatahu pupe paw rupi katete nehe.\n8 Nezewegatete a'e purumu'e mua'u ma'e ko 'ar rehe har a'e wà no, wexak ma'e upuahu pe a'e wà no. — Kwa, xiapo ikatu 'ym ma'e nehe ty wà, ta'e amo uzapo kar kwez ihewe hepuahu pe a'e no xe, i'i mua'u waiko purupe wà. Na'iakatuwawahy kwaw Tupàn rehe wà, na'ipureruzar wer kwaw ize'eg rehe wà. Uze'eg zemueteahy Tupàn hemiruze'eg ywate har wanehe wà no. 9 Te Migew a'e no. Tupàn heko haw pe har wanuwihaw romo hekon a'e. Nuzapo pixik kwaw agwer ma'e. Kwehe mehe uze'eg oho Zurupari pe a'e. Moizez umàno a'e 'ar mehe a'e. Migew ipureraha wer hetekwer rehe. Zurupari ipureraha wer hetekwer rehe a'e no. Migew nuze'eg zemueteahy kwaw Zurupari pe. — Tupàn hezar uzepyk putar nerehe a'e nehe, i'i izupe. Numume'u kwaw amo ma'e izupe. Nuze'eg ahyahy kwaw izupe. Ize'eg awer nuzawy kwaw tuwihaw ikàg ma'e pe ize'egaw a'e. Nuze'eg zemueteahy kwaw hehe. 10 Purumu'e mua'u ma'e ko 'ar rehe har a'e wà, uze'eg zemueteahy wyzài ma'e wemigwaw 'ym rehe wà. Ukwaw ikatu 'ym ma'e iapo haw wà, hehe ima'enukwaw 'ym pà wà. Nuzawy kwaw miar hehaite ma'e wà. Moz ukwaw puruxi'u haw a'e wà. Ni amo numu'e kwaw moz puruxi'u haw rehe a'e wà. Nezewegatete a'e purumu'e ma'e ukwaw ikatu 'ym ma'e iapo haw wà. Ni amo numu'e kwaw ikatu 'ym ma'e iapo haw rehe wà. Tupàn uzepyk putar wanehe nehe, ikatu 'ym ma'e iapo haw hekuzaromo nehe. 11 Azeharomoete Tupàn uzepyk putar wanehe nehe. Kain nuweruzar kwaw Tupàn a'e. A'e purumu'e mua'u ma'e a'e wà no, a'e rupi katete a'e wà no. Màrààw ipurumupytu'u kar wer Zutew wanehe Tupàn ze'eg heruzar ire a'e, ta'e amo umur temetarer izupe a'e xe, wamupytu'u kar haw hekuzaromo a'e xe. A'e purumu'e mua'u ma'e a'e wà no, a'e rupi katete a'e wà no. Kore a'e no, nuweruzar kwaw Tupàn ze'eg kwehe arer a'e no. Nuweruzar kwaw tuwihaw a'e no. A'e purumu'e mua'u ma'e a'e rupi katete a'e wà no. Tupàn uzepyk putar wanehe paw rupi katete a'e nehe no. 12 Tupàn pe mai'u haw rehe pezemono'og mehe, wiko a'e pe pepyr wà no. Na'ikatu kwaw nezewe haw, ta'e numuwete katu kwaw Zezuz a'e wà xe. U'u temi'u tetea'u wà, uka'u pà wà. Xo uzeupe zo upyhyk temi'u wà. Nuzekaiw kwaw amogwer wanehe wà. Ywàkun àmàn 'ym ma'e ài wanekon wà. Ywytu weraha ywàkun wemimutar rupi a'e. Ma'ywa 'yw i'a 'ym ma'e ài wanekon wà no. Te àmàkyr mehe na'i'a kwaw wà. Ma'ywa 'yw ywy wi i'ok pyrer ài wanekon wà. Hapo kwer uxinig tuwe. Nezewegatete a'e purumu'e ma'e wà no. Numume'u kwaw Tupàn ze'eg zanewe wà. Hemu'em zanewe wà. 13 Ykotok uhua'u ma'e ài wanekon wà. Teko nueruze'eg kwaw wà. Ytyzuiwer uzexak kar ykotok 'aromo. Nezewegatete a'e purumu'e mua'u ma'e uzapo ikatu 'ym ma'e oho waiko wà no. Aze mo zahytata wata e ywate, naxikwaw iwer mo zaneho àwàm pyhaw. A'e awa numume'u kwaw Tupàn ze'eg wà. A'e rupi teko nukwaw kwaw heruzar haw wà. Tupàn uzepyk putar a'e purumu'e ma'e wanehe tuweharupi nehe.\n14 Ànàw upurumuzàg a'e. Ta'yr upurumuzàg a'e no. Hemimino upurumuzàg a'e no. 7 haw nezewe. A'e mehe Enok uzexak kar a'e. Tua'u mehe umume'u ko purumu'e mua'u ma'e wanehe zepyk àwàm a'e. Na'aw ize'eg xe kury. Pexak nehe. Zanezar ur putar nehe, weko haw pe har ikatuahy ma'e tetea'u wanerur pà wà nehe. 15 Umume'u putar teko wanemiapo kwer paw rupi a'e nehe. Uzepyk putar uzehe uzeruzar 'ym ma'e wanehe a'e nehe, ikatu 'ym ma'e iapo har wanehe a'e nehe. Ta'e ikatu 'ym ma'e tetea'u uzapo a'e wà xe. Ta'e uze'eg zemueteahy tetea'u Tupàn rehe a'e wà xe.\n16 Tupàn nuzapo kwaw ikatu ma'e ihewe a'e, i'i mua'u waiko izupe wà. — Amogwer uzapo kar xo ikatu 'ym ma'e waiko ihewe a'e wà, a'e rupi azapo ihe, i'i mua'u wà. — Aiko wera'u amogwer wanuwi ihe, i'i waiko wanupe wà. — Nepuràg eteahy ne, nekatuahy ne, i'i waiko amo pe wà. A'e rupi upuner wemiapo putar haw iapo kar haw rehe umyrypar wanupe wà.\nZut uze'eg màràmàràn ma'e rehe a'e kury\n17 Pema'enukwaw katu ko ma'e rehe nehe, hemyrypar wà. Zanezar Zezuz Zaneruwihawete hemimono karer a'e wà, umume'u ma'e peme a'e wà. Pema'enukwaw katu waze'eg rehe nehe. 18 Nezewe i'i peme a'e wà. — 'Ar iahykaw rehe har ihem etea'i mehe nehe, teko upuka putar penehe a'e wà nehe. Tupàn rehe uzeruzar 'ym ma'e a'e wà nehe, ipurapo wer putar ikatu 'ym ma'e rehe a'e wà nehe. A'e rupi uzapo putar wà nehe, i'i peme wà. 19 A'e awa a'e wà, pemuzeàmàtyry'ym kar waiko a'e wà. Ipurapo wer ikatu 'ym ma'e rehe wà. A'e rupi uzapo wà. Nuwereko kwaw Tupàn Hekwe upy'a pe wà. 20 Hemyrypar heremiamutar wà. Napeiko kwaw wazàwe. Izypy mehe pezeruzar Zezuz rehe. Pezeruzar wiwi wera'u hehe nehe kury. Hehe zanezeruzar haw ikatuahy wera'u. Peze'eg Tupàn pe nehe. Tuwe Hekwe Puràg pepytywà peze'eg mehe a'e nehe. 21 Peiko wiwi Tupàn ipuruamutar haw rehe nehe. Zanezar Zezuz Zaneruwihawete pepuhareko haw rupi, peàro teko haw iahyk 'ym ma'e imur àwàm pezeupe nehe.\n22 Amo teko uzeruzar wewer zepe hehe. Pepuhareko pe wà nehe. Peze'eg ahyahy zo wanupe nehe. 23 Aze zaneràpuz ukaz nehe, xipyro putar zanepurumuzàmuzàg tata wi zane wà nehe. Nezewegatete pepytywàgatu a'e uzeruzar wewer ma'e pe wà nehe, tatahu wi wapyro pà pe wà nehe. Amo nutyryk kwaw ikatu 'ym ma'e wi wà. Pepuhareko pe wà nehe. Tuwe rihi. Pezapo zo ikatu 'ym ma'e wazàwe nehe. Peikwahy wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e rehe nehe. A'e rupi napezapo kwaw ikatu 'ym ma'e nehe, wazàwe nehe.\nZuàw uze'egatu Tupàn rehe a'e kury\n24 Tupàn zanepyro har a'e, umur ukàgaw peme tuweharupi a'e, a'e rupi napezapo kwaw ikatu 'ym ma'e. Penerur putar uwa rupi a'e nehe, ikatu 'ym ma'e iapo 'ymar romo pemuigo kar pà a'e nehe. Pemurywete kar putar a'e 'ar mehe nehe. Ikàg tuwe a'e, ipuràg eteahy no. 25 Pitài zo a'e. Zanepyro ikatu 'ym ma'e wi tatahu wi. Zanererur putar uwa rupi a'e nehe, ta'e Zezuz Zaneruwihawete Zanezar umàno zanerekuzaromo a'e xe. Tuwe teko umuwete katu Tupàn a'e wà nehe. Tuwihawete romo hekon a'e, ikàg wera'u ma'e romo hekon a'e no. Weruze'eg amogwer paw rupi a'e wà. Izypy mehe arer we, ko 'ar rehe no, tuweharupi nehe no, awyzeharupi nehe no. Nupaw pixik kwaw ipureruze'egaw a'e nehe. Azeharomoete. Upaw kwez kury. Zut.


Tupàn ze'eg NEEMI 2\nNeemi oho Zeruzarez pe\n1 Arataxer Pezi ywy rehe har wanuwihawete romo heko mehe 20 haw kwarahy mehe 4 zahy pawire uzeapo amo ma'e. Amume'u putar a'e ma'e peme ihe nehe kury. Amo 'ar mehe pyhaw tuwihawete umai'u iko a'e. Apyhyk win tuwihawete ikanek pupe hakook pà. Tuwihawete naherexak pixik kwaw hezemumikahy mehe a'e 'ym mehe a'e. 2 A'e rupi upuranu herehe. — Màràzàwe tuwe erezemumikahy ne. Nanema'eahy kwaw. Aipo nepy'a uzemumikahy, i'i ihewe. Na'e akyze katu izuwi kury. 3 Awazar ize'eg izupe. — Tuwe tuwihawete wikuwe tuweharupi nehe. Ma'e azapo putar hezemumikahy haw imumaw pà nehe. Tawhu heipy waneko awer waneitym awer a'e, nuzeapokatu kwaw heityk ire a'e rihi. Hukenawhu ukaz kwehe mehe. Ni amo nuzapokatu kwaw wà, a'e izupe.\n4 Upuranu tuwihawete herehe. — Ma'e ereputar, i'i ihewe. Na'e aze'eg Tupàn ywate har pe kury. 5 A'e re aze'eg tuwihawete pe. — Aze hekatu newe, aze nepurapo wer heremimutar rehe nehe, hemono kar Zuta ywy rehe heipy watym awer tawhu iapo wi kar pà ihewe nehe, a'e izupe.\n6 Tuwihawete hemireko wapyk in huwake a'e. — Ezapo neremimutar nehe ty, i'i tuwihawete ihewe. — Màràn zahy eremumaw putar a'e ma'e iapo pà nehe. Màràn mehe erezewyr putar nehe, i'i ihewe. Amume'u izupe.\n7 Na'e ainoz ma'e tuwihawete pe kury. — Emono kar nepape Ewparat ywy kwarahy heixe haw kutyr har wanuwihaw wanupe nehe. — Tuwe Neemi wahaw peiwy Zuta ywy rehe iho mehe nehe, ere wanupe nehe, a'e izupe. 8 Azap wiko ka'a tuwihawete ima'e rehe uzekaiw ma'e romo a'e. — Emono kar nepape Azap pe nehe no, a'e izupe. — Emono ywyra Neemi pe nehe. Ta'e uzapo putar ukenawhu tàpuz tàtà ma'e Tupàn Hàpuzuhu huwake har henataromo nehe. Uzapo putar ipàrirogawtàtà iaiha ma'e tawhu izywyr nehe no, wàpuz weko àwàm izywyr nehe no, ere izupe nehe, a'e tuwihawete pe. Tuwihawete umur hereminozgwer ihewe paw rupi a'e, ta'e Tupàn wiko herehe we a'e xe.\n9 Tuwihawete omono kar amo zauxiapekwer wanuwihaw herupi a'e wà. Omono kar zauxiapekwer kawaru ku'az har herupi wà no. Na'e aha Ewparat ywy kwarahy heixe haw kutyr har rehe kury. A'e pe hehem mehe amono tuwihawete ipape tuwihaw wanupe ihe kury. 10 Amo uze'eg oho Xàmàràt Mete-Orom tawhu pe har pe a'e, Tomi Amon ywy rehe har wanuwihaw pe a'e no. — Amo ur kwez teko Izaew wapytywà pà a'e wà kury, i'i wanupe wà. Wikwahy henu mehe wà.\n11 Ahem Zeruzarez pe. 12 Hepurapo katu wer tawhu rehe ihe, ta'e Tupàn omono hehe hepurapo katu wer haw hepy'a pupe a'e xe. Amumaw na'iruz 'ar hepy'a pe har imume'u 'ym pà teko wanupe. Apu'àm pyhaw a'e wi heho pà amo herehe we har wanupi. Xo pitài hereimaw zo araha ihe. Zumen a'e. 13 Pyhaw ahem tawhu wi Hukenawhu Ywyàpyznaw kutyr har rupi, kwarahy heixe haw kutyr. Na'e aha kwarahy ihemaw awyze har kutyr kury. Akwaw Ytyzuzàmaw Tezuhu her ma'e huwake. Aha ukenawhu Heityk pyrer her ma'e pe. Heata mehe ame'e aha ipàrirogawtàtà iaiha ma'e tawhu izywyr har heityk pyrer rehe ihe. Ame'e ukenawhu tata pupe imumaw pyrer rehe no. 14 Na'e aha kwarahy heixe haw awyze har kutyr kury. Aha ukenawhu Ytyzuzàmaw her ma'e pe. Ahem 'Ypaw Zàwenugar Tuwihawete ima'e pe kury. Heho wer zepe hupi. Zumen nupuner kwaw oho àwàm hexakaw rehe ita heityk pyrer rupi a'e. 15 A'e rupi aha Ywyàpyznaw Xenorom her ma'e pe. Ahaw ywyàpyznaw aha ipàrirogawtàtà iaiha ma'e heityk pyrer rehe heme'egatu pà. Na'e azewyr pe hezur awer rupi. Aixe wi ukenawhu Ywyàpyznaw her ma'e rupi.\n16 Ni amo tuwihaw tawhu pe har nukwaw kwaw heho awer wà. Nukwaw kwaw heremiapo kwer wà. A'e 'ar mehe namume'u kwaw ma'e Zutew wanupe ihe rihi: ni xaxeto wanupe, ni tuwihaw wanupe, ni zauxiapekwer wanuwihaw wanupe, ni wyzài a'e ma'ereko haw iapo àràm wanupe. 17 Na'e aze'eg wanupe kury. — Pexak zanereko haw. Zawaiw katu zanewe. Zeruzarez tawhu upyta heityk pyrer romo. Hukenawhu upyta imumaw pyrer romo. Xiapo wi ipàrirogawtàtà iaiha ma'e tawhu izywyr har nehe. Ximumaw 'aw maranugar haw nehe, a'e wanupe.\n18 — Tupàn umur uze'egatu herehe a'e, a'e wanupe. — Hepytywà a'e, a'e wanupe. Amume'u tuwihawete ize'eg awer wanupe no. Uze'eg ihewe wà. — Zazypyrog iapo wi pà nehe ty, i'i ihewe wà. Uzemuàgà'ym a'e ma'ereko haw iapo pà wà.\n19 Amo umume'u ureremiapo oho ureàmàtyry'ymar wanupe wà. Na'aw waner xe: Xàmàràt, Tomi, amo Araw izuapyr Zezem her ma'e. Uzypyrog upuka pà urerehe wà. Uze'eg urywahyahy urerehe wà no. — Ma'e pezapo peiko. Aipo pezàmàtyry'ym putar tuwihawete nehe, i'i urewe wà.\n20 Awazar waze'eg wanupe. — Tupàn ywate har uzapo kar putar ikatu ma'e urewe nehe, a'e wanupe. — Uruiko hemiruze'eg romo ure. Uruzypyrog putar tawhu iapo wi pà nehe. Napepuner kwaw tàpuz Zeruzarez pe har izar romo peneko haw rehe nehe. Napeiko kwaw Zeruzarez pe harete romo. Napemuwete katu kwaw Tupàn teko Izaew ywy rehe har wazàwe, a'e wanupe.


Tupàn ze'eg 1 WAMUME'U AWER 29\n1 WAMUME'U AWER\nTeko umur wemetarer ikurer Tupàn Hàpuzuhu iapo haw hekuzaromo wà\n1 Na'e tuwihawete Tawi uze'eg teko paw wanupe kury. — Tupàn wexak hera'yr Xàrumàw tuwihawete romo imuigo kar pà a'e. Nezewe rehe we kwàkwàmo romo hekon a'e. Nukwaw katu kwaw ma'e iapo haw. Ma'ereko haw iapo pyràm uhua'u a'e. Nuzapo kwaw teko waneko àwàm a'e nehe. Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e hàpuzuhu ràm uzapo putar a'e nehe. 2 Ama'ereko tuwe Tupàn hezar hàpuzuhu romo iapo pyràm imuàgà'ym pà ihe: or, parat, morog, per, ywyra, ita onik, ita hekuzar katu ma'e, ita màràn hexakaw rehe hereko har ma'eragapaw romo iapo pyràm, ita maramore her ma'e tetea'u. 3 Amuàgà'ym a'e ma'e paw tàpuzuhu iapo àwàm rehe. Amono hema'e parat izupe. Amono hema'e or izupe no. Ta'e azamutar katu Tupàn hezar hàpuzuhu ihe xe. 4 Amono 100.000 kir or ikatuahy wera'u ma'e. Amono 40.000 kir parat ikatu ma'e no. Uma'ereko ma'e uzapeao putar tàpuzuhu ywyok a'e or pupe wà nehe, a'e parat pupe wà nehe no. 5 Uma'ema'e putar a'e or a'e parat amo ae ma'e tàpuzuhu pupe àràm iapo pà wà nehe no. Apuranu penehe kury. Mo iporomono e wer ma'e rehe Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe wà, i'i wanupe.\n6 Na'e uzeànàm ma'e wanuwihaw a'e wà, Zako ta'yr wazuapyapyr a'e wà no, zauxiapekwer wanuwihaw a'e wà no, tuwihawete ima'e rehe uzekaiw ma'e a'e wà no, omono e ma'e Tupàn Hàpuzuhu ràm iapo haw pe a'e wà kury. 7 Na'aw wanemimono kwer: 170.000 kir or, 10.000 temetarer tàtà ma'e or iapo pyrer, 340.000 kir parat, 615.000 kir morog, 3.420.000 per. 8 Ita hekuzar katu ma'e hereko har omono a'e ita tàpuzuhu pe wà. Zeiew Erewi izuapyr Zeroxon izuapyr a'e, wiko a'e ma'e rehe uzekaiw ma'e romo a'e. 9 Teko iporomono wer ma'e rehe Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe wà. A'e rupi omono wà. Hurywete wà, ta'e heta tetea'u a'e ma'e a'e xe. Hekuzar katu a'e.\nTawi umume'u Tupàn ikatu haw\n10 Na'e a'e pe teko wanenataromo Tawi umume'u Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e ikatu haw a'e kury. — O Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e ureipy Zako izar. Nekatuahy tuweharupi. 11 Nekàga'u ne. Erepuner katu no. Nekàg no. Nepuràg eteahy no. Ereiko tuwihawete romo azeharomoete. Ereiko ywak rehe har paw wazar romo. Ereiko ywy rehe har paw wazar romo no. Ereiko tuwihawete romo. Ereiko teko paw ma'e paw izar romo. 12 Temetarer paw ur newi. Ma'e paw temi'u paw ur newi no. Ereruze'eg ma'e paw nepuner haw rupi, nekàgaw rupi no. Erepuner wyzài teko imuhua'u kar haw rehe imukàg kar haw rehe ne. 13 Tupàn urezar. Urumume'u nekatu haw newe kury. Urumume'u nerer ikatu haw purupe no.\n14 Azeharomoete, ihe ihe, teko heremiaihu a'e wà no, nurupuner kwaw ma'e imono haw rehe newe ure. Ta'e ma'e paw ur newi a'e wà xe. Urumuzewyr kar nema'e newe ure. 15 O Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e. Erekwaw ko ma'e ne. Ureipy a'e wà, ure ure no, uruiko amo ae ywy rehe har zàwenugar romo ure. Uruiko ko rupi ukwaw ma'e zàwenugar romo. Ure'ar nuzawy kwaw ma'e i'àgaw ko rupi ukwaw ma'e. Nurupuner kwaw uremàno àwàm wi urehemaw rehe. 16 O Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e urezar. Urerur 'aw temetarer paw ure, ta'e urepurapo wer tàpuzuhu rehe nerer imuwete haw romo ure xe. A'e ma'e paw ur newi. Ereiko izar romo paw rupi. 17 Ereagaw teko wapy'a ne wà. Akwaw neremiapo. Erezamutar katu teko ikatu ma'e ne wà. Ko ma'e paw amono newe hemunar 'ym pà heremu'em 'ym pà ihe. Neremiaihu xe uzemono'og ma'e kwer a'e wà no, werur ma'e newe wà no, ta'e ipurerur wer hehe wà xe. Aexak herur mehe ihe wà. 18 O Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e ureipy wazar, Àmàrààw izar, Izak izar, Zako izar. Emonokatu nekatu haw neremiaihu wapy'a pe nehe. Tuwe ima'enukwaw katu nerehe wà nehe. Tuwe uzeruzar katu nerehe tuweharupi wà nehe. 19 Ema'ereko hera'yr Xàrumàw ipy'a pe nehe. Nezewe mehe ipureruzar wer putar neze'eg rehe paw rupi nehe, upy'a pupe azeharomoete nehe. Ipurapo wer putar neràpuzuhu rehe nehe no. Amuàgà'ym ma'e tetea'u neràpuzuhu iapo àwàm rehe ihe, i'i Tawi Tupàn pe.\n20 Na'e uze'eg Tawi teko wanupe kury. — Pemume'u Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e Zanezar ikatu haw izupe nehe, i'i wanupe. Na'e teko paw umume'u Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e uwipy wazar ikatu haw izupe wà kury. Paw rupi wapyk upenàràg rehe wà, uwa imuhyk pà ywy rehe wà, Tupàn imuwete katu pà wà, tuwihawete rehe uzeruze'egatu pà wà no.\n21 Iku'egwer pe uzuka ma'ea'yr Tupàn henataromo wà, izupe wamono pà wà. A'e re omono teko wanupe. Teko u'u ho'o kwer wà. Wapy ma'ea'yr tetea'u wazuka haw rehe wà no. Ukaz paw wà: 1.000 tapi'aka'yr awa wà, 1.000 àràpuhàràn hawitu ma'e awa wà, 1.000 àràpuhàràn hawitu ma'e kuzà wà. Werur win imono pyràm romo no. 22 A'e 'ar mehe umai'u urywete haw tetea'u rehe wà, Tupàn henataromo wà. Ui'u urywete pà wà no. A'e re Tawi umume'u wi Xàrumàw tuwihawete romo heko haw kury. Na'e uzakook uri kawer Xàrumàw rehe uwihawete romo imuigo kar pà wà. Uzakook uri kawer Zanok rehe xaxeto romo imuigo kar pà wà no. 23 Nezewe mehe tuwihawete Xàrumàw wapyk Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e henaw rehe u Tawi hekuzaromo a'e kury. Hemetarer katu ma'e romo wiko tuwihawete romo wiko mehe. Izaew paw weruzar ize'eg wà. 24 Tuwihaw paw wà, zauxiapekwer paw wà no, te inugwer Tawi ta'yr wà no, umume'u Xàrumàw heruzar àwàm wà. 25 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e umuwete katu kar Xàrumàw teko paw wanupe a'e wà. Umuigo kar Xàrumàw amogwer Izaew wanuwihaw wanuwi upuner wera'u ma'e romo a'e.\nUmàno tuwihawete Tawi\n26 Tawi Zexe ta'yr wiko Izaew paw wanuwihawete romo a'e. 27 Umumaw 40 kwarahy waneruze'eg pà. Umumaw 7 kwarahy Emerom tawhu pe wiko pà. Umumaw 33 kwarahy Zeruzarez tawhu pe wiko pà no. 28 Umàno mehe itua'uhez tuwe a'e. Hemetarer katu a'e no. Teko uzeruze'egatu hehe wà no. Ta'yr Xàrumàw wiko u hekuzaromo tuwihawete romo a'e. 29 Na'iruz Tupàn ze'eg imume'u har umuapyk tuwihawete Tawi hemiapo kwer imume'u haw pape rehe wà. Na'aw waner xe wà: Xamuew, Nàtà, Kaz. 30 Umume'u ipureruze'egaw wà, ipuner haw wà no, heko mehe uzeapo ma'e kwer paw wà no, Izaew wanupe uzeapo ma'e kwer paw wà no, ywy Izaew huwake har wanupe uzeapo ma'e kwer wà no. Upaw.


Tupàn ze'eg 1 XAMUEW 28\n1 Umumaw amo zahy a'e pe nezewe wà. Amo 'ar mehe uzemono'og Piri ywy rehe har zauxiapekwer Izaew waàmàtyry'ym pà wà kury. A'e rupi uze'eg Aki Tawi pe. — Ekwaw ko ma'e kury. Ne, neremiruze'eg wà no, pezàmàtyry'ym putar heàmàtyry'ymar pe wà nehe, heruwake pe wà nehe, i'i izupe.\n2 — Azeharomoete, i'i mua'u Tawi izupe. — Aiko xe nepytywà pà ihe. Apuner ma'e tetea'u iapo haw rehe. Erexak putar heremiapo ràm nehe, i'i Tawi Aki pe. — Ikatu, i'i Aki. — Ereiko putar herehe uzekaiw katu ma'e romo hepyro har romo nehe. Eremumaw putar ne'ar paw nezewe haw romo nereko pà nehe, i'i izupe.\nXau uze'eg oho ma'e uzeapo ma'e ràm ikwaw par pe a'e\n3 Umàno Xamuew a'e 'ym mehe a'e. Izaew izuapyapyr paw uzai'o imàno mehe wà. Utym hetekwer Hama tawhu pe wà, izexak kar awer pe wà. A'e 'ym mehe Xau omono kar tekwe ikatu 'ym ma'e pe uze'eg ma'e Izaew waiwy wi wà. Omono kar ma'e uzeapo ma'e ràm ikwaw pyr 'ym kwaw par uiwy wi a'e wà no.\n4 Zauxiapekwer Piri ywy rehe har uzemono'og uker haw iapo pà Xunez tawhu huwake wà kury. Xau omono'og Izaew wà no, waker haw iapo pà Zimoa ywytyr rehe wà no. 5 Zauxiapekwer Piri ywy rehe har wanexak mehe ukyze tuwe Xau a'e kury. 6 Upuranu Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e rehe. — Ma'e azapo putar ihe nehe kury, i'i izupe. Nuwazar kwaw Tupàn izupe. Ni ipyahu haw rehe nuwazar kwaw izupe. Ni ita imomor pyr Uri her ma'e rupi, ni uze'eg imume'u har rupi. 7 Na'e Xau uze'eg wemiruze'eg tuwihaw wanupe kury. — Pekar amo kuzà umàno ma'e kwer pe uze'eg ma'e tekwe ikatu 'ym ma'e pe uze'eg ma'e pe kury. Apuranu putar hehe nehe, i'i wanupe. — Heta amo kuzà nezewe har Enor tawhu pe a'e, i'i izupe wà.\n8 Na'e Xau umunehew amo ae kamir a'e, amo ae awa hexakaw romo a'e kury. Pyhaw oho mokoz awa uzehe we har wanupi a'e kuzà pe uze'eg pà kury. — Eze'eg awa umàno ma'e kwer pe herekuzaromo nehe. Emume'u kar uzeapo ma'e ràm izupe nehe. Nezewe mehe akwaw putar nehe. Amume'u putar awa umàno ma'e kwer her newe nehe. Ne emuzeupir kar hekwe xe nehe, i'i izupe.\n9 Uwazar kuzà izupe. — Azeharomoete erekwaw Xau hemiapo kwer ne. Omono kar ma'e uzeapo ma'e ràm ikwaw par Izaew wi a'e wà. Omono kar tekwe pe uze'eg ma'e ko ywy wi a'e wà no. — Màràzàwe tuwe nepurupyhyk wer herehe nezewe hezuka kar pà ne, i'i kuzà Xau pe.\n10 Na'e umume'uahy Xau amo uze'eg Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e her rehe kury. — Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e wikuwe ma'e wenu heze'eg iko a'e. Amume'uahy ko ma'e newe kury. Ni amo nuzepyk pixik kwaw nerehe ko ma'e iapo haw hekuzaromo nehe, i'i izupe.\n11 A'e rupi upuranu kuzà hehe kury. — Mo rehe nepurumuzeupir kar wer iko ne, i'i izupe. — Xamuew aputar ihe, i'i Xau izupe.\n12 Xamuew hexak mehe kuzà uhapukaz kury, Xau pe uze'eg pà kury. — Màràzàwe tuwe neremu'em ihewe. Ereiko tuwihawete Xau romo ne, i'iahy izupe.\n13 — Ekyze zo ihewi nehe, i'i tuwihawete. — Ma'e erexak iko, i'i. — Aexak amo tekwe ywy wi izeupir mehe ihe, i'i izupe.\n14 — Emume'u hexakaw ihewe, i'i Xau izupe. — Awa tua'uhez ma'e uzeupir iko a'e. Uzewàzewàn pànuhu pupe, i'i izupe. A'e rupi Xau ukwaw Xamuew romo heko haw. Wapyk upenàràg rehe uwa imuhyk pà ywy rehe kury.\n15 Na'e uze'eg Xamuew Xau pe kury. — Màràzàwe tuwe heputupyk ezuwà nezewe ne. Màràzàwe tuwe hemuzewyr kar nezewe, i'i izupe. Uwazar Xau izupe. — Zawaiw katu hereko haw ihewe kury. Piri ywy rehe har heàmàtyry'ym wà a'e wà. Tupàn utyryk ihewi. Nuwazar kwaw heze'eg ihewe, ni nuze'eg kwaw uze'eg imume'u har wanupi, ni hepuahu pe. A'e rupi urenoz xe ihe. Ma'e azapo putar nehe, i'i izupe.\n16 — Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e utyryk newi. Neàmàtyry'ymar romo hekon a'e kury. Màràzàwe tuwe herenoz pe ne. 17 Umume'u Tupàn amo ma'e newe wemiapo ràm. Uzapo kar a'e ma'e ihewe. Azapo ihe. Upyro tuwihawete romo nereko haw newi. Omono amo ae awa pe. Omono Tawi pe. 18 Nereruzar kwaw Tupàn ze'eg. Neremumaw kwaw Amarek izuapyapyr ne wà. Neremumaw kwaw wama'e paw wà. A'e rupi ko 'ar rehe Tupàn uzapo ko ma'e iko newe kury. 19 Nemono putar Piri ywy rehe har wanupe nehe. Omono putar Izaew izuapyapyr Piri ywy rehe har wanupe wà nehe no. Pyhewe ne ereiko putar xe herehe we nehe. Nera'yr wiko putar xe wà nehe no. Tupàn omono putar zauxiapekwer Izaew Piri ywy rehe har wanupe wà nehe no, i'i Xamuew Xau pe.\n20 A'e 'ar mehe we u'ar Xau ywy rehe u'aw pà. Ta'e ukyze katu Xamuew ze'eg awer henu mehe a'e xe. Na'ikàg kwaw ta'e a'e 'ar mehe numai'u kwaw a'e xe. Ni 'aromo ni pyhaw. 21 Uhem a'e kuzà huwake kury. Wexak ikyze katu haw a'e. — Azezuka tària'i nereminozgwer iapo pà ihe. 22 A'e rupi ainoz putar ma'e newe ihe nehe kury. Ezapo a'e ma'e ihewe nehe. Arur putar temi'u pixika'i newe kury. E'u amo nehe. Nezewe mehe nekàg putar nehe. A'e rupi erepuner putar neata haw rehe nehe, i'i izupe.\n23 — Nan, i'i Xau izupe. — Na'u kwaw ma'e ihe nehe, i'i. — Emai'u ty, i'i tuwihaw Xau rehe we har izupe wà no. A'e rupi nuenuxi wi kwaw. Upu'àm ywy wi ker haw rehe wapyk pà kury. 24 A'e rupi na'arewahy kuzà uzuka tapi'aka'yr imukyra kar pyrer a'e kury. Upyhyk arozràn imuku'i pyrer no. Uzapo amo typy'ak iapiruru 'ym ma'e no. Umihir no. 25 Na'e omono a'e temi'u Xau henataromo kury, amo tuwihaw wanenataromo no. Umai'u wà kury. A'e 'ar mehe we pyhaw oho a'e wi wà.


Tupàn ze'eg 2 WAMUME'U AWER 2\n2 WAMUME'U AWER\nXàrumàw uzapokatu uze'egaw tuwihawete Iràw rehe we\n1 Tuwihawete Xàrumàw umume'u tàpuzuhu Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e imuwete haw iapo àwàm a'e. Umume'u tàpuzuhu weko àwàm iapo àwàm a'e no. 2 Umuma'ereko kar 70.000 awa tàpuz romo iapo pyràm heraha har romo wà. Umuma'ereko kar 80.000 awa ita ywytyruhu rehe har ipei'ài'àgar romo wà no. Omono kar 3.600 awa a'e uma'ereko ma'e wanuwihaw romo wà no. 3 A'e re omono kar uze'eg Iràw Xir tawhu pe har wanuwihaw pe kury. — Ereme'eg ywyràkàxigyw heru tuwihawete Tawi hàpuzuhu romo iapo pyràm. Ezapo nezewegatete haw ihewe nehe kury. 4 Ahyk tàpuzuhu iapo àwàm rehe ihe. Urumuwete katu putar Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e urezar a'e tàpuzuhu pupe ure nehe. Ikatuahy wera'u putar nehe. Uruapy putar yhyk zàwenugar hyàkwegatu ma'e imuwete katu pà a'e pe nehe no. Tuweharupi oromono putar typy'ak imukatu pyrer izupe nehe no. Tuweharupi ku'em mehe nehe, karuk mehe nehe no, oromono putar ma'ea'yr izupe nehe. Uruzuka putar ure wà nehe. Uruapy putar a'e ma'e paw rupi ure wà nehe no. Uruzapo putar nezewe haw mytu'u haw 'ar nànàn nehe, mynykaw zahy pyahu mehe har nànàn nehe no, amo mynykaw rehe nehe no. Uruzapo putar nezewe haw Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e urezar imuwete katu pà ure nehe. Uzapo kar nezewe haw urewe tuweharupi a'e. 5 Azapo putar tàpuzuhu uhua'u ma'e ihe nehe. Ta'e Tupàn Zanezar uhua'u wera'u amo tupàn wanuwi upaw rupi a'e xe. 6 Ywak ipixika'i Tupàn pe. Ta'e uhua'u a'e xe. Mo upuner tàpuzuhu iapo haw rehe izupe wà. Mo romo aiko ihe. Napuner kwaw tàpuzuhu iapo haw rehe izupe, ta'e ikatuahy wera'u ihewi a'e xe. Xo yhyk zàwenugar hapy haw pixika'i ma'e iapo haw rehe apuner ihe. 7 Nezewe rehe we emur pitài awa ma'e tetea'u ima'ema'e haw kwaw par ihewe nehe: or ima'e haw kwaw par, parat ima'e haw kwaw par, morog ima'e haw kwaw par, per ima'e haw kwaw par. Tuwe ukwaw inemu'i ipihun wewer ma'e pàn romo iapo haw nehe, ipiràg ma'e no, huwyahy ma'e no. Tuwe ukwaw ma'eragapaw iapo haw ywyrapew rehe nehe. Uma'ereko putar Zuta ywy rehe Zeruzarez tawhu pe hema'e iapo har wanehe we nehe. Heru Tawi umuma'ereko kar a'e ma'e iapo har wà. 8 Newe uma'ereko ma'e ukwaw ywyra imonohokaw wà. Akwaw waneko haw ihe. A'e rupi, emur ywyra imonohok pyrer Irimano ywy wi nehe: ywyràkàxigyw, pi 'yw no, ywyra zànàru her ma'e 'yw no. Ihewe uma'ereko ma'e uma'ereko putar newe uma'ereko ma'e wainuinuromo wà nehe. 9 Umuhym putar ywyra tetea'u wà nehe. Ta'e tàpuzuhu heremiapo ràm uhua'u putar a'e nehe xe. Ipuràg eteahy putar a'e nehe no. 10 Amono putar temi'u tetea'u newe uma'ereko ma'e wanupe nehe, ywyra imonohokar wanupe nehe: 2.000.000 kir arozràn, 2.000.000 kir arozràn xewar her ma'e, 400.000 zutahyky'a por ma'ywa uwà tykwer, 400.000 zutahyky'a por uri kawer, i'i Xàrumàw a'e tuwihawete pe.\n11 Tuwihawete Iràw omono kar uze'eg pape rehe imuapyk pyrer Xàrumàw pe. — Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e uzamutar katu wemiaihu a'e wà. A'e rupi nemuigo kar wanuwihawete romo a'e. 12 Tuwe teko umume'u Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e Izaew wazar ikatu haw wà nehe. Ywak iapo arer ywy iapo arer romo hekon a'e. Tuwe teko umume'u ikatu haw wà nehe. Ta'e omono ma'e kwaw katu har tuwihawete Tawi pe ta'yr romo a'e xe. Erekwaw katu ma'e ne. Xo katu haw rupi ereata ne. Erezapo putar tàpuzuhu Tupàn pe nehe. Erezapo putar amo tàpuzuhu nezeupe nehe no. 13 Amono kar putar Urà newe nehe. Ma'e iapo haw kwaw par wamu'e har romo hekon a'e. Ukwaw katu ma'e a'e. Ukwaw katu ma'e iapo haw no. 14 Ihy wiko Nà izuapyr romo. Tu wiko Xir tawhu pe har romo. Uma'ereko ma'e tetea'u ima'ema'e pà a'e: or, parat, morog, per, ita, ywyra. Ukwaw pàn irin ikatuahy ma'e iapo haw. Ukwaw pàn inemu'i ikatu ma'e iapo pyr iapo haw no: ipihun wewer ma'e, huwyahy ma'e, ipiràg ma'e. Ukwaw ma'e hagapaw iapo haw ywyrapew ikixikixi pà no. Emono wyzài ma'e hagapaw izupe nehe. Ukwaw putar iapo haw nehe. Uma'ereko putar uzeupe uma'ereko ma'e wanehe we a'e nehe. Uma'ereko putar Tawi neru ikatuahy ma'e pe ma'e iapo har wanehe we a'e nehe no. 15 Emur kar a'e temi'u neremimume'u kwer urewe nehe: arozràn, xewar, win, uri kawer. 16 Oromonohok putar ywyra neremimutar ywytyr Irimano ywy rehe har paw ure nehe. Ureraha putar ywyra imonohok pyrer yryhu pe nehe. Uruzàpixi putar a'e ywyra imuzuakeake pyrer nehe. Ureraha putar yryhu rupi Zop tawhu pe nehe. A'e wi peraha Zeruzarez tawhu pe nehe, i'i Iràw Xàrumàw pe. Umuàgà'ym Tupàn Hàpuzuhu iapo àwàm.\nXàrumàw uzemuàgà'ym Tupàn Hàpuzuhu iapo haw rehe a'e\n17 Tuwihawete Xàrumàw upapar amo ae ywy rehe har Izaew ywy rehe wiko ma'e wà kury. A'e 'ym mehe tu Tawi uzapo nezewe haw a'e no. Heta 153.600 amo ae ywy rehe arer Izaew rehe wà. 18 Xàrumàw omono'og 70.000 amo ae ywy rehe har ma'e heraha àràm romo wà. Omono'og 80.000 ita ywytyruhu rehe har ipei'ài'àg àràm romo wà no. Umuigo kar 3.600 uma'ereko ma'e wanuwihaw romo wà no.


Tupàn ze'eg APOKARIP 1\n1 Tupàn a'e, umume'u ma'e uzeapo ma'e ràm tetea'u Zezuz Zaneruwihawete pe a'e. Na'e Zezuz Zaneruwihawete umume'u a'e ma'e ihewe a'e no. — Ne Zuàw ne ty, i'i ihewe. — Heremiruze'eg romo ereiko ne ty, i'i ihewe. — A'e rupi amume'u putar ma'e tetea'u newe ihe nehe kury, ma'e uzeapo ma'e ràm newe ihe nehe kury, i'i ihewe. — A'e mehe ne nehe no ty, emume'u a'e ma'e amogwer heremiruze'eg wanupe nehe no ty, i'i ihewe. — Na'iàrew kwaw ko ma'e izeapo àwàm a'e wà nehe, i'i ihewe. Zaneruwihawete a'e, umume'u ko ma'e paw weko haw pe har pe a'e. — Emume'u eho Zuàw pe nehe, i'i weko haw pe har pe. Umume'u ihewe.\n2 Na'e ihe Zuàw ihe kury, a'e ma'e paw amume'u putar peme ko pape rehe imuapyk pà ihe nehe kury. Aexak ma'e ihe. Tupàn umume'u ma'e Zezuz pe a'e. Na'e Zezuz wexak kar a'e ma'e ihewe a'e no. Azeharomoete ko ze'eg pape rehe imuapyk pyrer a'e. 3 Aze teko umugeta ko pape a'e wà nehe, hurywete putar a'e wà nehe. Aze teko wenu imugeta mehe wà nehe, hurywete putar wà nehe. Tupàn umume'u putar wemiapo ràm purupe a'e nehe, uze'eg ko pape rehe imuapyk kar pà a'e nehe. Uzapo kar putar ma'e zanewe a'e nehe no. Aze teko weruzar ko ze'eg ko pape rehe imuapyk pyrer wà nehe, hurywete putar wà nehe. Nan kwehe tete a'e ma'e uzeapo putar nehe.\nZuàw omono kar uze'eg uzeruzar ma'e 7 tawhu pe har wanupe a'e kury\n4 Ihe Zuàw ihe, ko heze'eg amono kar putar peme ihe nehe kury. Pe Zezuz rehe uzeruzar ma'e Az ywy rehe har pe. 7 taw pe har romo peiko pe. A'e rupi heta 7 pezemono'ogaw Az ywy rehe. Tupàn a'e, izypy mehe kwehe mehe hekon a'e. Wiko putar tuweharupi nehe no, ukàzym 'ym pà no. Wikuwe weko haw pe kury. Amo heko haw pe har wiko ipyr a'e wà no. 7 heko haw pe har wiko iapykaw henataromo wà. 5 Zezuz Zaneruwihawete a'e no, umume'u Tupàn ze'eg oho iko purupe a'e no, ko ywy rehe wiko mehe a'e no, iawy 'ym pà a'e no. Umàno, ukweraw wi umàno re no. A'e ràgypy ukweraw umàno re, umàno wi 'ym ma'e romo uzeapo pà zanerenataromo. Zakweraw putar zane nehe no. Ko ywy rehe har waneruze'egar romo hekon putar nehe, wanuwihaw romo hekon putar nehe. Tupàn a'e, a'e 7 heko haw pe har a'e wà no, Zezuz Zaneruwihawete a'e no, tuwe ikatuahy ma'e uzapo peme a'e wà nehe, ikatu 'ym ma'e iapo re pemupytu'u kar pà a'e wà nehe no, ma'erahy ipuraraw pàwàm wi pemunyryk kar pà a'e wà nehe no. Zezuz zaneamutar katu a'e. Umàno zanerekuzaromo. A'e rupi zanepyro zaneremiapo kwer ikatu 'ym ma'e wi. 6 A'e rupi zanemuigo kar Tupàn hemiruze'eg romo a'e, u hemiruze'eg romo a'e. A'e rupi Xaxeto ài zaiko zane kury, ta'e zapuner zaneho haw rehe huwa rupi zane kury xe. Zapuner teko wanehe zaneze'egaw rehe zaneru pe kury. Zapuner Tupàn hemiapo putar haw imume'u haw rehe teko wanupe no. Tuwe teko paw weruzar Zezuz Zaneruwihawete a'e wà nehe, ikàgaw ipuràg eteahy haw imume'u pà izupe a'e wà nehe, tuweharupi a'e wà nehe, awyze har rupi a'e wà nehe no. Azeharomoete.\n7 Peme'e nehe ty wà. Ur putar Zaneruwihawete ywàkun rehe a'e nehe. Teko paw wexak putar a'e wà nehe. Te izuka arer a'e wà nehe no, wexak putar a'e wà nehe no. Teko ko ywy rehe har paw rupi katete a'e wà nehe, uzemumikahy putar uzai'o pà a'e wà nehe, tur mehe hexak mehe a'e wà nehe. Azeharomoete ko ma'e uzeapo putar nezewegatete nehe.\n8 Uze'eg Tupàn iko zanewe a'e kury. Zanezar romo hekon a'e, ikàg wera'u ma'e romo hekon a'e. — Izypy mehe arer romo aiko ihe. Iahykaw rehe àràm romo aiko ihe. Aiko ko 'ar rehe kury. Izypy mehe kwehe mehe aiko ihe no, aiko putar tuweharupi ihe nehe no, i'i iko zanewe.\nZuàw wexak Zaneruwihawete a'e kury, upuahu zàwenugar pe a'e kury\n9 Ihe Zuàw ihe, penyky'yr ài zanezeruzar haw rehe aiko ihe. Zezuz upuraraw ma'erahy a'e. Apuraraw ma'erahy teko ko 'ar rehe ihe no. Pepuraraw ma'erahy peiko no. A'e rupi zazemono'ono'og zaiko Zezuz inuromo ma'erahy ipuraraw pà zane kury. Zaiko hemiruze'eg romo. Zanekàg ma'erahy ipuraraw mehe. Nazapytu'u kwaw Zezuz rehe zanezeruzar ire. Amume'u Tupàn ze'eg aha teko wanupe ihe. Azeharomoete a'e ze'eg. Naheremu'em kwaw ihe. Zezuz wexak kar a'e ze'eg ihewe a'e. A'e rupi nahekatu kwaw tuwihaw wanupe ihe kury, ta'e na'iakatuwawahy kwaw Zezuz rehe a'e wà xe. A'e rupi hepyhyk kar a'e wà, hemur kar xe ko yrypypo'o Paximu her ma'e rehe a'e wà.\n10 Na'e amo 'ar mehe Tupàn 'ar mehe Tupàn Hekwe ur herehe a'e kury. Uzeapo ma'e ihewe hepuahu zàwenugar a'e. Na'e ainu ma'e ize'eg mehe ihe. Wahyhaw rupia'u uze'eg ihewe a'e. A'e ze'eg nuzawy kwaw xi'àm a'e. Hekupekutyr ize'eg mehe a'e. 11 — Emume'u ma'e neremixak ràm nehe ty, neze'eg pape rehe imuapyk pà nehe ty, i'i ihewe. — A'e re emono kar nepape uzeruzar ma'e wanupe nehe ty, a'e 7 zemono'ogaw pe har wanupe nehe ty, i'i ihewe. — Emono kar nepape Ew tawhu pe har wanupe nehe, Ezimir tawhu pe har wanupe nehe no, Pegàmu tawhu pe har wanupe nehe no, Xiaxir tawhu pe har wanupe nehe no, Xar tawhu pe har wanupe nehe no, Piratew tawhu pe har wanupe nehe no, Araorixez tawhu pe har wanupe nehe no, i'i ihewe.\n12 Na'e awak heraikwerupi har hexak pà ihe kury, ihewe uze'eg ma'e kwer hexak pà ihe kury. Na'e aexak 7 tatainy ihe wà kury.\n13 Amo ma'e u'àm tatainy wamytepe a'e. Nuzawy kwaw awa a'e. Upu'àm a'e pe. Ukamir puku umunehew iko. Uzeku'apixi haw henyeny katu ma'e umunehew iko no, upuxi'a iwàn pà no.\n14 I'aw xigatu. Nuzawy kwaw àràpuhàràn hawer. Heha henyeny katu tata reny kwer ài. 15 Ipy henyeny katu itazu imueny katu pyrer ài no. Ize'eg wànoànog yrypu uhua'u ma'e ài no. 16 Wereko 7 zahytata opo pe a'e wà. Takihe haimezewaz ma'e uhem iko izuru wi. Huwa heny katu kwarahy wapytepe hin mehe har ài.\n17 Hexak mehe azemomor he'ar pà ipy huwake ihe kury, awa umàno ma'e kwer ài hezu pà ihe kury. Na'e opokok herehe a'e, opo awyze har pupe a'e. Uze'eg ihewe. — Ekyze zo ihewi nehe ty, i'i ihewe. — Izypy mehe arer romo aiko ihe. Iahykaw rehe àràm romo aiko putar ihe nehe no, i'i ihewe. 18 — Wikuwe ma'e romo aiko ihe. Amàno ihe, aikuwe ihe kury, i'i ihewe. — Eme'e herehe nehe kury ty, aiko putar tuweharupi nehe, awyze har rupi nehe, i'i ihewe. — Apuner teko wamumàno kar haw rehe ihe wà. Heta hekàgaw màno haw heruze'egaw rehe ihe kury. Heta hekàgaw umàno ma'e kwer wanekwe waneko haw heruze'egaw rehe ihe no, i'i ihewe. 19 — Na'e a'e newe ihe kury, emume'u ko ma'e teko wanupe nehe ty, ko ze'eg imuapyk pà pape rehe nehe ty, i'i ihewe. — Emume'u ma'e ko 'ar rehe har nehe, emume'u ma'e uzeapo ma'e ràm nehe no, i'i ihewe. 20 — Eme'e ko 7 zahytata hepo pe har wanehe nehe ty, i'i ihewe. — Ma'e romo wanekon a'e wà, i'i ihewe, herehe upuranu pà. — Nerekwaw kwaw ne, a'e rupi amume'u putar newe ihe nehe kury, i'i ihewe. — Ko 7 zahytata a'e wà, hereko haw pe har romo wanekon a'e wà. Uzekaiw katu a'e herehe uzeruzar ma'e 7 zemono'ogaw pe har wanehe a'e wà, i'i ihewe. — Ko 7 tatainy a'e wà no, a'e 7 zemono'ogaw pe har romo wanekon a'e wà no, i'i ihewe.


Tupàn ze'eg IZYPY MEHE ARER 1\nTupàn uzapo ma'e upaw rupi a'e\n1 Izypy mehe Tupàn uzapo ywak a'e, uzapo ywy a'e no. 2 Nuzapo kwaw Tupàn ywy ikatuahy ma'e romo a'e 'ar rehe a'e rihi. Naheta kwaw wikuwe ma'e a'e 'ar mehe ywy rehe a'e rihi. Xo yryhu ohoete ma'e zo heta. Ipytunahy haw upyk yryhu a'e. Tupàn Hekwe wiko 'y 'aromo a'e.\n3 Na'e uze'eg Tupàn. — Tuwe heta tatainy, i'i. A'e 'ar mehe we tatainy uzypyrog weta pà. 4 Wexak Tupàn tatainy ikatuahy haw. Umunyryk kar ipytunahy haw imono izuwi. 5 Tupàn omono her tatainy pe. — 'Ar, i'i izupe. Omono her pytunaw pe no. — Pyhaw, i'i izupe. Upaw pytun oho a'e. Iku'em kury. — 'Ar ipy, i'i izupe.\n6 Na'e Tupàn i'i uzeupe. — Amuza'ak putar 'y ihe nehe kury, mokoz pehegwer romo iapo pà ihe nehe kury, i'i uzeupe. 7 Uzeapo ma'e ize'eg rupi katete. Tupàn uzapo 'y imuza'akaw a'e. Amo ipehegwer upyta iwy pe a'e. Amo ipehegwer inugwer upyta i'aromo a'e no. 8 Na'e Tupàn omono her a'e 'y imuza'akaw pe a'e. — Ywak, i'i izupe. Upaw pytun oho no. Iku'em kury. — Mokoz haw 'ar, i'i izupe.\n9 Uze'eg wi Tupàn a'e kury. — Tuwe 'y ywak iwy pe har uzemono'og pitài 'y romo uzeapo pà a'e nehe. Nezewe mehe ywy uxinig ma'e uzekwa kar putar a'e nehe no, i'i. Uzeapo ma'e ize'eg rupi katete. 10 Tupàn omono her ywy uxinig ma'e pe kury. — Ywy, i'i izupe. Omono her 'y uzemono'ono'og ma'e kwer pe no. — Yryhu, i'i izupe. Tupàn wexak wemiapo kwer ikatuahy haw paw rupi. 11 Na'e Tupàn uze'eg uzeupe. — Tuwe ywy umuezuz kar ma'e tetea'u nehe. Tuwe hezuz ma'eà'yz hereko har paw rupi a'e wà nehe. Tuwe hezuz i'a ma'e paw rupi a'e wà nehe no, i'i. Uzeapo ma'e ize'eg rupi katete. 12 Ywy umuezuz kar ma'e tetea'u a'e: ma'eà'yz hereko har paw rupi katete, ma'e'a hereko har tetea'u no. Na'e Tupàn wexak uzeapo ma'e kwer ikatu haw. 13 Upaw pytun oho. Iku'em kury. — Na'iruz haw 'ar, i'i izupe.\n14 Na'e Tupàn uze'eg wi kury. — Tuwe heta tatainy ywak rehe a'e wà nehe. Nezewe mehe 'ar uzawy putar ipytunaw nehe. Nezewe mehe teko ukwaw putar agwer ma'e ihemaw wà nehe: 'ar, kwarahy, àmàkyhaw, huwixàgaw, haku haw, mynykawhu, mai'u hawhu. 15 A'e tatainy uhyape katu putar ywak rehe ywy hexak kar pà a'e wà nehe, i'i uzeupe. Uzeapo ma'e ize'eg rupi katete. 16 Tupàn uzapo mokoz tatainy uhua'u ma'e a'e wà. Kwarahy uhua'u wera'u zahy wi a'e. Tupàn umuigo kar kwarahy 'ar heruze'egar romo a'e. Tupàn umuigo kar zahy pytun heruze'egar romo a'e no. Uzapo zahytata a'e wà no. 17 Tupàn omono a'e tatainy ywak rehe ywy rehe wamuhyape katu kar pà a'e wà. 18 Umuigo kar a'e tatainy 'ar izar romo wà, ipytunaw izar romo wà no. Nezewe umunyryk kar tatainy ipytunuhu wi a'e. Na'e Tupàn wexak wemiapo kwer ikatuahy haw a'e.\n19 Upaw pytun oho. Iku'em kury. — 4 haw 'ar, i'i izupe. 20 Na'e uze'eg wi Tupàn. — Tuwe 'y tynehem wikuwe ma'e 'y pe har pupe a'e nehe. Tuwe heta wiràmiri ywak rehe uwewe ma'e ywy rehe a'e wà nehe no, i'i.\n21 Nezewe Tupàn uzapo wikuwe ma'e yryhu pe har uhua'u ma'e a'e wà. Uzapo wikuwe ma'e hexakaw paw hereko har a'e wà: 'y pupe wiko ma'e tetea'u wà, wiràmiri wà no. Tupàn wexak wemiapo kwer wakatuahy haw. 22 Na'e omono uze'egatu wikuwe ma'e yryhu pupe har wanehe a'e kury. Uze'eg nezewe wanupe. — Tuwe peneta tetea'u nehe. Pemynehem yryhu nehe, i'i wanupe. Uze'eg wiràmiri wanupe no. — Tuwe peneta tetea'u ywy rehe nehe, i'i wanupe.\n23 Upaw pytun oho. Iku'em kury. — 5 haw 'ar, i'i izupe. 24 Na'e Tupàn uze'eg wi a'e kury. — Tuwe ywy umuigo kar wikuwe ma'e hexakaw paw hereko har a'e wà nehe: ma'ea'yr tàpuznaw pe wiko ma'e wà, miar ka'a pe har wà, ma'e wie rehe wata ma'e wà. Tuwe wana'yr nuzawy kwaw u a'e wà nehe. Tuwe nuzawy kwaw uhy wà nehe. Uzeapo ma'e ize'eg rupi katete. 25 Tupàn uzapo ma'ea'yr pitàitàigatu a'e wà. Pitàitàigatu nuzawy kwaw u wà. Nuzawy kwaw uhy wà: ma'ea'yr tàpuznaw pe wiko ma'e wà, miar ka'a pe har wà, ma'e wie rehe wata ma'e wà. Tupàn wexak wemiapo kwer ikatu haw. 26 Na'e uze'eg wi kury. — Xiapo putar teko zane wà nehe kury. Wiko putar zanezàwe wà nehe, i'i Tupàn uzeupe. — Wanexakaw nuzawy kwaw zanerexakaw wà nehe, i'i uzeupe. — Wiko putar wikuwe ma'e paw wazar romo a'e wà nehe: ipira wazar romo wà, wiràmiri wazar romo wà, ma'ea'yr tàpuznaw pe wiko ma'e wazar romo wà, miar ka'a pe har wazar romo wà, ma'e wie rehe wata ma'e wazar romo wà, i'i uzeupe.\n27 Tupàn uzapo teko wikuwe ma'e nezewe a'e wà. Umuigo kar uzezàwe nugar romo wà: Uzapo awa. Uzapo kuzà no. 28 Omono uze'egatu wanehe wanupe uze'eg pà. — Tuwe heta tetea'u pena'yr wà nehe. Tuwe pena'yr uhàuhàz ywy nànàgatu wà nehe. Tuwe wiko ywy izar romo wà nehe. Tuwe wiko wikuwe ma'e paw wazar romo wà nehe: ipira yryhu pupe har wazar romo wà, wiràmiri ywy 'aromo uwewe ma'e wazar romo wà, ma'e wie rehe wata ma'e wazar romo wà. 29 Amono putar ma'e hezuz ma'e ma'eà'yz hereko har peme upaw rupi katete ihe nehe, penemi'u ràm romo ihe nehe. Heta tetea'u putar ma'ywa 'yw peme nehe no. Amono putar i'a kwer peme penemi'u ràm romo upaw rupi katete nehe no. 30 Amono putar ka'api'i ma'ea'yr wanupe wanemi'u ràm romo ihe nehe. Amono putar ka'a wanupe wanemi'u ràm romo ihe nehe no: miar hehaite ma'e upaw rupi katete wà, wiràmiri wà, ma'e wie rehe wata ma'e upaw rupi wà, i'i wanupe. Uzeapo ma'e ize'eg rupi katete. 31 Tupàn wexak wemiapo kwer ikatuahy haw upaw rupi a'e. Upaw ipytunaw. Iku'em kury. — 6 haw 'ar, i'i izupe.


Tupàn ze'eg IRUK 9\nZezuz omono kar wemimu'e taw nàn a'e wà kury\n1 Wenoz Zezuz a'e 12 wemimu'e wamuwà uzeupe a'e wà kury. Omono ukàgaw wanupe. — Pepuner tekwe ikatu 'ym ma'e wamuhem kar haw rehe puruwi nehe kury, i'i wanupe. — Pepuner ima'eahy ma'e wamukatu haw rehe nehe no, i'i wanupe. 2 Na'e umuata kar wamono taw nàn wà, Tupàn pureruze'egaw rehe ze'eg puràg imume'u kar pà wanupe wà, ima'eahy ma'e wamukatu kar pà wanupe wà no.\n3 — Peraha zo ma'e peho mehe nehe, i'i wanupe. — Peraha zo ywyra'i pepokokaw romo nehe. Peraha zo ma'e hyru nehe. Peraha zo temi'u nehe. Peraha zo temetarer nehe. Xo pitài pekamir zo peraha nehe, i'i wanupe. 4 — Wyzài taw pe pehem mehe nehe, aze teko pemuixe kar wàpuz me wà nehe, peker peho wanàpuz me nehe. A'e taw pe peneko mehe peker zo amo ae tàpuz me nehe, i'i wanupe. 5 — Wyzài taw pe pehem mehe, aze a'e pe har napemuixe kar kwaw weko haw pe wà nehe, aze na'ipurenu wer kwaw peze'eg rehe wà nehe, pehem peho a'e wi wanuwi nehe. Pemuhàmuhàz ywyku'i kwer pexapat rehe arer a'e pe wanupe nehe. A'e mehe a'e pe har ukwaw putar heze'eg rehe uzekaiw 'ymaw a'e wà nehe, i'i wanupe. 6 Na'e hemimono kar a'e wà kury, uhem oho a'e wi izuwi wà kury. Wata oho taw nànàn wà. Umume'u Tupàn ze'eg puràg oho waiko taw nànàn wà, ima'eahy ma'e tetea'u wamukatu pà wà no.\nTuwihaw Ero nukwaw kwaw Zezuz a'e\n7 Ero a'e, Karirez ywy rehe har wanuwihaw romo hekon a'e. Amo 'ar mehe wenu Zezuz hemiapo kwer imume'u awer a'e. — Mo romo hekon a'e, i'i uzeupe. — Zuàw purumuzahazahak ma'e a'e, ukweraw wi umàno re a'e, i'i teko uzeupeupe wà. — Màràzàwe tuwe aipo pa, i'i Ero uzeupe a'e, waze'eg henu mehe a'e.\n8 — Eri a'e, ukweraw wi a'e, i'i amo teko wà. — Amo ae Tupàn ze'eg imume'u har kwehe arer ukweraw ma'e kwer romo hekon a'e, i'i amo ae teko wà.\n9 — Azuka kar Zuàw ihe. Azakagok kar ihe, i'i Ero wanupe. — Mo romo hekon a'e awa a'e, a'e ma'e iapo har a'e, i'i wanupe. A'e rupi tuweharupi Ero uzeagaw Zezuz hexak pà a'e.\nZezuz umueta tetea'u temi'u teko tetea'u wanupe a'e kury\n10 Na'e uzewyr Zezuz hemimono karer oho a'e wà kury. Umume'u wemiapo kwer wata mehe arer paw rupi izupe wà. Na'e Zezuz weraha wemimono karer uzeupi wà, Metexaz taw pe wà. 11 Teko tetea'u wenu iho awer imume'u haw wà. Oho haikweromo wà. Uze'egatu Zezuz wanupe a'e, wanexak mehe. — Ikatu pezur awer, i'i wanupe. Uze'eg Tupàn pureruze'egaw rehe a'e pe wanupe. Umukatu ima'eahy ma'e a'e pe wà no.\n12 Karukete mehe ur a'e 12 hemimu'e ipyr wà. — Emuhem kar 'aw teko wamono xe wi wà nehe, i'i izupe wà. — A'e rupi upuner oho haw rehe taw pe a'e wà nehe, wemi'u ràm hekar pà wà nehe, uker àwàm hekar pà wà nehe no, ta'e naheta kwaw tàpuz xe wanupe xe, i'i izupe wà.\n13 — Pemono temi'u teko wanupe, i'i Zezuz wanupe. — Heta 5 typy'ak xe kury, heta mokoz pira xe no. Nuhyk kwaw temi'u zanewe, i'i izupe wà. — Aipo uremono kar putar pe taw pe temi'u ime'eg kar pà ne nehe, kwez teko wanupe àràm ne nehe kury, i'i izupe wà, hehe upuranu pà wà.\n14 Ta'e heta 5.000 awa a'e pe a'e wà xe. — Pemuapyk kar teko pe wà nehe ty wà, i'i wanupe. — Pemuapyk kar 50 teko xe wà nehe, pemuapyk kar amo 50 pe pe wà nehe, amo 50 pemuapyk kar 'a pe wà nehe, amo 50 pemuapyk kar xe ràn wà nehe no, paw rupi pemuapyapyk kar nezewe pe wà nehe, i'i wanupe.\n15 Hemimu'e umuapyk kar a'e teko Zezuz ze'eg rupi katete a'e wà. 16 Upyhyk Zezuz a'e typy'ak kury, a'e pira no. Ume'e ywate. Uze'eg Tupàn pe ikatu haw rehe. Na'e uzaikaikaw typy'ak opo pupe kury, (imueta tetea'u kar pà kury). Uzaikaikaw pira nezewegatete no. Omono wemimu'e wanupe. — Peraha teko wanupe kury, i'u kar pà wanupe kury, i'i wanupe. 17 Teko u'u paw rupi wà. Uhyk wanupe. Oporoporog hemimu'e 12 kok por wanemi'u kurer pupe wà, ta'e teko nupuner kwaw a'e temi'u i'u haw rehe paw rupi a'e wà xe.\nUmume'u Pet Zezuz heko hawete izupe\n18 Amo 'ar mehe Zezuz a'e zutyka'i uze'eg Tupàn pe a'e. Ize'eg mehe ur hemimu'e ipyr a'e wà. — Ma'in teko herehe wà, i'i wanupe, wanehe upuranu pà.\n19 — Amo teko nezewe i'i newe wà, — Zezuz a'e, Zuàw purumuzahazahak ma'e ukweraw wi ma'e kwer romo hekon a'e, i'i newe wà. — Eri ukweraw wi ma'e kwer romo hekon a'e, i'i amo newe wà. — Tupàn ze'eg imume'u har kwehe arer ukweraw wi ma'e kwer romo hekon a'e, i'i amo newe wà, i'i hemimu'e izupe wà.\n20 — Pe no ty wà, ma'e peze herehe peze'eg pà pe no ty wà, i'i wanupe, wanehe upuranu pà. Uze'eg Pet izupe kury. — Ne ureruwihawete urepyro har Tupàn hemimur karer Mexi her ma'e romo ereiko ne, i'i izupe kury.\nZezuz umume'u umàno àwàm ukweraw pàwàm a'e kury\n21 — Pemume'u zo a'e ma'e teko wanupe nehe, i'i Zezuz wanupe.\n22 — Ihe Awa ta'yr romo aiko ihe, apuraraw putar ma'erahy tetea'u ihe nehe. Zutew waneruze'egar a'e wà nehe, xaxeto wanuwihaw a'e wà nehe no, ze'eg kwehe arer rehe upurumu'e ma'e a'e wà nehe no, nuzeruzar kwaw heze'eg rehe a'e wà nehe. Hezuka kar putar a'e wà nehe. Akweraw wi putar hemàno re nehe, i'i wanupe.\n23 Na'e uze'eg Zezuz wanupe a'e. — Aze teko iho wer herupi nehe, tuwe heharaz uzewi nehe, tuwe oho heraikweromo nehe. Aruzar putar heru ze'eg ihe nehe, te ywyra kanetar rehe amàno putar ihe nehe. Aze peneko wer heremiruze'eg romo nehe, peze'eg nezewe nehe. — Azapo putar ikatu haw Tupàn ze'eg heruzar pà ihe nehe. Wyzài ma'erahy apuraraw putar nehe, ize'eg heruzar pà nehe, peze izupe nehe. 24 Aze teko izepyro wer nehe, umàno putar nehe. Aze teko umàno herehe uzeruzar haw rehe nehe, uzepyro putar nehe. 25 Aze awa upyhyk ma'e ko ywy rehe har tetea'u uzeupe nehe, aze heta hemetarer tetea'u izupe nehe, aze umàno a'e re nehe, ima'e ukàzym putar izuwi paw rupi nehe. Nuwereko kwaw nehe. 26 Aze amo teko imaranugar amogwer wanuwa rupi nehe, herehe nehe, hepurumu'e haw rehe nehe, a'e mehe hemaranugar putar hehe teko wanuwa rupi ihe nehe no. Amo 'ar mehe nehe, aiko putar ikàg wera'u ma'e romo ihe nehe. Heru umur putar ukàgaw upuràgaw ihewe nehe. Heko haw pe har umur putar ukàgaw ihewe a'e wà nehe no. A'e 'ar mehe hemaranugar putar a'e awa wi ihe nehe, amogwer wanuwa rupi nehe. 27 Pema'enukwaw katu ko ma'e rehe nehe. Teko ko 'ar rehe wikuwe ma'e a'e wà, numàno kwaw paw rupi a'e wà nehe, Tupàn pureruze'egaw tur 'ym mehe a'e wà nehe.\nMoizez a'e, Eri a'e no, ur Zezuz pe uze'eg pà a'e wà kury\n28 Na'e 7 'ar pawire oho Zezuz ywytyr rehe Tupàn pe uze'eg pà a'e kury. Weraha na'iruz wemimu'e uzeupi wà no. Pet, Zuàw, Xiak. 29 Ize'eg mehe huwa uzeapo amo ae ma'e romo kury. Ikamir henyenyahy, xigatu kury. 30 Tàrityka'i Moizez uhem a'e pe ipyr a'e, izupe uze'eg pà a'e. Uhem Eri a'e no. (Tupàn ze'eg imume'u har kwehe arer umàno ma'e kwer romo wanekon a'e wà.) 31 Heny katu a'e wà no, ta'e Tupàn huwake har heny katu nezewe a'e wà xe. Uze'eg Zezuz pe wà. — Na'iàrew kwaw neho àwàm Zeruzarez pe nehe, i'i izupe wà. — Eremàno putar a'e pe nehe, ta'e Tupàn uputar nezewe haw a'e nehe xe, i'i izupe wà. 32 Pet a'e, hehe we har a'e wà no, uker upà ywy rehe a'e wà. Na'e ume'e a'e wà kury. Wexak Zezuz henyahy haw wà. Wexak a'e mokoz awa Zezuz huwake har wà no.\n33 A'e mokoz awa uhem oho Zezuz wi a'e wà kury. Waho 'ym mehe we Pet uze'eg Zezuz pe a'e. — Hezar, i'i izupe. — Uruiko xe ure kury. Ikatu xe urereko haw kury. Uruzapo putar na'iruz tàpuz pew ure nehe. Ereiko putar amo tàpuz pupe nehe. Moizez wiko putar amo tàpuz pupe nehe. Eri wiko putar inugwer pupe a'e nehe no, i'i izupe. (Uze'eg e izupe a'e, uma'enukwaw katu 'ym pà uze'eg rehe a'e.)\n34 Ize'eg mehe we uhem amo ywàkun wà a'e pe a'e kury. Ywàkun i'àg ukwaw wanehe kury. Zezuz hemimu'e ukyze ywàkun hexak mehe wà. 35 Na'e amo uze'eg ywàkun rehe a'e kury. — Ko awa a'e, hera'yr romo hekon a'e. Aexak ihe, amuigo kar putar tuwihawete romo ihe nehe. Pezeapyaka katu ize'eg rehe nehe, i'i a'e ze'eg ywàkun pupe har. 36 Ize'eg pawire Zezuz a'e zutyka'i a'e pe hekon a'e. Ta'e a'e mokoz awa oho izuwi a'e wà xe. Hemimu'e numume'u kwaw wemixak kwer a'e pe uzeapo ma'e kwer a'e wà, teko wanupe a'e wà.\nUmukatu Zezuz amo kwarer a'e\n37 Iku'em kury. Wezyw Zezuz oho ywytyr wi a'e wà kury. Teko tetea'u ur Zezuz huwàxi pà wà. 38 Amo awa a'e pe har a'e, uhapukaz 'àm Zezuz pe a'e pe a'e. — Purumu'e ma'e, i'i izupe. — Eme'e hera'yr rehe nehe, i'i izupe. — Pitài zo hera'yr a'e. Naheta kwaw amo, i'i izupe. 39 — Wereko tekwe ikatu 'ym ma'e uzehe a'e. Tuweharupi hekwe ikatu 'ym ma'e uzàmàtyry'ym iko a'e. A'e re kwarer uhapukaz a'e, uzepyho a'e no. Henyzuz no. Tuweharupi tekwe ikatu 'ym ma'e upuraraw kar ma'erahy kwer izupe. Na'ihem wer kwaw izuwi, i'i izupe, Zezuz pe. 40 — Emuhem kar tekwe ikatu 'ym ma'e hera'yr wi nehe, a'e neremimu'e wanupe. Nupuner kwaw wà, i'i izupe.\n41 — Napekwaw katu kwaw Tupàn ze'eg pe, i'i Zezuz teko wanupe. — Napezeruzar kwaw herehe. Kwehe aiko pepyr, i'i wanupe. — Aipo napezeruzar pixik kwaw herehe nehe, i'i wanupe. — Erur nera'yr xe ty, i'i tu pe.\n42 Herur mehe we hekwe ikatu 'ym ma'e weityk kwarer ywy rehe kury. He'o wera'u kury. Na'e uze'eg Zezuz tekwe ikatu 'ym ma'e pe, imuhem kar pà kwarer wi. Ikatu kwarer kury. Zezuz umuzewyr kar tu pe. 43 Teko ipytuhegatu Tupàn ikàgaw hexak pà wà.\nUze'eg wi Zezuz umàno àwàm rehe a'e\nTeko umume'u tuwe Zezuz hemiapo kwer uzeupeupe wà. Waze'eg mehe we Zezuz uze'eg wemimu'e wanupe a'e.\n44 — Amume'u putar ma'e peme ihe nehe kury. — Peneharaz zo ko heze'eg àwàm wi nehe. Amo hemono putar tuwihaw wanupe nehe. Uzapo putar ikatu 'ym ma'e ihewe wà nehe. Ta'e Tupàn numupytu'u kar kwaw iapo re a'e wà nehe xe, i'i wanupe.\n45 Hemimu'e nukwaw kwaw ize'eg wà. Zezuz nukwaw kar kwaw uze'eg wanupe. Nupuranu kwaw hehe wà, ta'e ukyze izuwi wà xe. — Mo ikàg wera'u amo wanuwi a'e, i'i hemimu'e Zezuz pe wà.\n— Mo ikàg wera'u amo wanuwi a'e, i'i hemimu'e Zezuz pe wà\n46 Uzypyrog hemimu'e uze'eze'eg ahyahy pà uzeupeupe wà. — Aiko putar penuwihaw romo ihe nehe, Tupàn pureruze'eg mehe ihe nehe, i'i amo. — Nan kwaw pa, ihe aiko wera'u putar pewi ihe nehe, i'i amo no. Nezewegatete uze'eg amogwer wà no. 47 Ukwaw Zezuz wama'enukwaw paw a'e. Upyhyk kwarer imuwà. Umupu'àm uzeake kury.\n48 Uze'eg wanupe. — Aze amo uzapo ikatu ma'e ko kwarer pe nehe, ihewe ikatu ma'e iapo har ài hekon putar a'e nehe no. Ihewe ikatu ma'e iapo har zàwenugar a'e nehe no, hemur kar har pe ikatu ma'e iapo har ài hekon a'e nehe no. Pepyr har ikàg wera'u 'ym ma'e a'e, ikatuahy ma'e romo hekon Tupàn huwa rupi a'e, ikàg ma'e ài hekon Tupàn huwa rupi a'e.\nZuàw uze'eg Zezuz pe a'e kury\n49 Na'e Zuàw uze'eg a'e kury. — Purumu'e ma'e. Uruexak amo awa kwez ure kury. Umuhem kar tekwe ikatu 'ym ma'e puruwi nerer rehe a'e. Epytu'u nezewe haw iapo re ty, uru'e izupe, ta'e nuiko kwaw urerehe we har romo a'e xe, ta'e nuiko kwaw neremimu'e romo a'e xe.\n50 — Pemupytu'u kar zo nehe, i'i Zezuz izupe. — Aze teko napeàmàtyry'ym kwaw a'e wà nehe, pemyrypar romo wanekon a'e wà nehe, i'i wemimu'e wanupe.\nXamari ywy rehe har nuzeruzar kwaw Zezuz rehe a'e wà\n51 Uhem etea'i Zezuz 'ar a'e kury, ywate iho àwàm 'ar a'e kury. — Kutàri aha putar Zeruzarez pe ihe kury, i'i uzeupe. Uzypyrog Zeruzarez piarupi wata pà kury. 52 Xamari ywy rehe wata oho waiko wà. Omono kar amo teko wenataromo amo taw pe wà. — Pekar zaneker àwàm peho wi taw pe nehe, i'i wanupe. 53 Taw pe har numuixe kar kwaw Zezuz a'e wà. — Oho putar Zeruzarez tawhu pe a'e nehe, zaneàmàtyry'ymar wapyr a'e nehe, i'i uzeupeupe wà. A'e rupi numuixe kar kwaw wà. 54 Hemimu'e Xiak her ma'e a'e, hemimu'e Zuàw her ma'e a'e no, wexak Zezuz imuixe kar 'ymaw wà. Uze'eg izupe wà. Aze ereputar nehe, urupuner tata imu'ar kar haw rehe ywak wi ure nehe, kwez teko wazuka pà ure nehe, i'i izupe wà.\n55 Ume'e Zezuz wanehe. — Nan kwaw ty wà, i'i wanupe. 56 Wata wi oho wà, te uhem amo ae taw pe wà.\nAmo teko heko wer Zezuz hemimu'e romo a'e wà kury\n57 Waho mehe uze'eg awa wà Zezuz pe a'e. — Aha putar nerupi nehe, wyzài ywy rehe nehe, wyzài taw pe nehe, i'i izupe.\n58 Uze'eg Zezuz izupe. — Awara uker oho ywykwar pupe a'e wà. Wiràmiri uker oho waity pe a'e wà no. Ihe Awa ta'yr ihe, naheta kwaw heker haw ihewe ihe, naheta kwaw tàpuz hepytu'u haw ihewe ihe, i'i izupe.\n59 Na'e uze'eg Zezuz amo awa pe kury. — Ezur herupi nehe ty, heremimu'e romo nereko pà nehe ty, i'i izupe. Uze'eg a'e awa Zezuz pe kury. — Aha putar nerupi nehe, i'i izupe. — Xo pitài ma'e zo azapo putar nerupi heho zanune ihe nehe. Nerupi heho 'ym mehe we azutym putar heru aha ihe nehe, i'i izupe. (Umàno etea'i ru'u tu a'e.)\n60 — Tuwe umàno ma'e kwer utym umàno ma'e kwer a'e wà nehe, i'i Zezuz izupe. Emume'u Tupàn ze'eg eho purupe nehe kury, i'i izupe.\n61 Amo ae awa uze'eg izupe a'e no. Aze'eg putar aha heànàm wanupe ihe kury. Xo a'e re zo aha putar nerupi nehe, i'i izupe.\n62 Uze'eg Zezuz izupe. Aze awa uzypyrog oko ràm iapo pà nehe, aze upytu'u imumaw 'ym mehe we nehe, naheta kwaw temi'u ipurumuzàmuzàg wanupe nehe. Nezewegatete aze amo uzypyrog Tupàn pureruze'egaw imume'u pà a'e wà nehe, aze a'e re ipytu'u wer a'e wà nehe, teko tetea'u nuenu kwaw ze'eg puràg a'e wà nehe.


Tupàn ze'eg WANERUZE'EGAR WÀ 1\n1 Zuzue imàno re Izaew uze'eg Tupàn pe wà, hehe upuranu pà wà. — Ma'enugar Izaew izuapyapyr ràgypy uzàmàtyry'ym putar Kànàà ywy rehe har wà nehe, i'i izupe wà.\n2 Uze'eg Tupàn wanupe.\n— Zuta izuapyapyr a'e wà nehe, a'e ràgypy oho putar waàmàtyry'ym pà a'e wà nehe, i'i wanupe. — Ta'e amur Kànàà waiwy Izaew wanupe ihe xe, i'i wanupe.\n3 Na'e Zuta izuapyapyr uze'eg Ximeàw izuapyapyr wanupe wà. — Peho urerupi ureywy ràm me nehe, Kànàà rehe har wàmàtyry'ym pà nehe. Waneityk ire oroho putar penupi ure nehe no, i'i wanupe. A'e rupi Ximeàw oho wanupi wà. 4 Uzàmàtyry'ym Zuta izuapyapyr Kànàà ywy rehe har wà, Perize izuapyapyr wà no. Tupàn upytywà wà. A'e rupi weityk wà. Uzuka 10 miw awa Mezek tawhu pe har wà. 5 Wexak Mezek pe har wanuwihawete a'e pe wà no. Uzàmàtyry'ym oho wà no. Umuzàn kar Kànàà wà, Perize wà no. 6 Mezek pe har wanuwihawete uzàn oho a'e wi. Zuta uzàn haikweromo wà. Upyhyk wà. Omonohok ikwàhu wà, omonohok ipyhàhu wà no. 7 Na'e Mezek pe har wanuwihawete uze'eg wanupe. — Azapo nezewe haw 70 tuwihawete wanupe ihe, wakwàhu wapyhàhu imonohok pà ihe. U'u temi'u kurer heywyrapew wi u'ar ma'e kwer wà. Kutàri Tupàn umekuzar heremiapo kwer kwez ihewe kury, i'i tuwihawete Izaew wanupe. Werur zauxiapekwer a'e tuwihawete Zeruzarez tawhu pe wà. Umàno a'e pe.\nWeityk Zeruzarez Emerom wà kury\n8 Na'e Zuta izuapyapyr uzàmàtyry'ym Zeruzarez pe har wà kury. Uzuka teko a'e pe har wà. Umunyk tata wanàpuz wanehe wà no. 9 A'e re Zuta izuapyapyr uzàmàtyry'ym amogwer Kànàà pe har oho wà kury: ywytyr rehe har wà, ywyxig Negew her ma'e rehe har wà no, ywytyr heta 'ymaw Zuta waiwy rehe har rehe har wà no. 10 Oho Kànàà Emerom tawhu pe har wakutyr wà. Weityk na'iruz tuwihawete a'e pe wà: Xezaz, Aimà, Tawmaz. Anak ta'yr romo wanekon wà.\nNemir imumaw paw\n11 A'e wi oho Nemir tawhu pe har wakutyr wà. (Kiriat-Xeper tawhu her inugwer a'e.) 12 Na'e Karew uze'eg zauxiapekwer wanupe a'e kury. — Aze amo awa oho Kiriat-Xeper tawhu kutyr nehe, aze weityk a'e pe har wà nehe, tawhu ipyro pà nehe, amono putar herazyr Akixa izupe hemireko romo ihe nehe, i'i Karew.\n13 Otoniew Kenaz ta'yr Karew tywyr upyro Nemir tawhu oho a'e, uzehe we har wanupi a'e. A'e rupi Karew omono wazyr Akixa izupe hemireko romo. 14 Otoniew wapyr wiko mehe amo 'ar mehe Akixa wenoz ma'e umen pe a'e. — Enoz amo ywy pehegwer heko ràm romo heru pe nehe, i'i izupe. (Nuenoz kwaw watyw pe a'e.) A'e rupi Akixa oho heko haw pe. Wezyw weimaw zumen wi. — Ma'e apuner iapo haw rehe newe ihe, i'i tu Karew izupe.\n15 — Ezapo amo ikatu ma'e ihewe nehe. Emur ywy pehegwer Negew rehe har ihewe. Naheta kwaw 'y a'e pe. Emur ytyzuzàmaw ihewe nehe no, i'i izupe. Omono Karew ytyzuzàmaw izupe. Amo ywate wanuz amo wà. Amogwer ywytyr iwy pe wanuz wà no.\nZuta, Mezàmi iànàm hurywete wà kury\n16 Moizez tatyw izuapyapyr wà, Kene parer wà, uzeupir Zeriko tawhu inàzàràn heta haw wi wà, Zuta izuapyapyr wanupi wà, ywyxiguhu Negew her ma'e pe wà. Amarek izuapyapyr wiko a'e ywy rehe wà. A'e teko oho Amarek izuapyapyr wapyr a'e pe wà.\n17 Na'e Zuta izuapyapyr wà, tyky'yr Ximeàw izuapyapyr wà no, oho Kànàà Zepat tawhu pe har wakutyr wà kury. Weityk tawhu upaw rupi wà, imumaw pà wà. A'e rupi ko 'ar rehe Horoma a'e tawhu her romo a'e kury. Imumaw pyrer i'i her zaneze'eg rupi.\n18 Zuta nupyro kwaw amo tawhu wà no: Kaz, Akerom, Ekerom. Nupyro kwaw ywy a'e tawhu iwyr har wà no. 19 Tupàn wiko Zuta wanehe we a'e. Upyro ywy ywytyr rehe har paw wà. Nupuner kwaw teko yryhu iwyr har wazuka haw rehe, ta'e heta ywyramawa ita tàtà ma'e iapo pyrer wanupe a'e xe. 20 Omono Emerom tawhu Karew pe wà, ta'e nezewe haw iapo àwàm Moizez umume'u wanupe kwehe mehe a'e xe. Umuhem kar Karew a'e na'iruz Anak ta'yr a'e wi wà. 21 Mezàmi izuapyapyr nupuner kwaw Zepu izuapyapyr Zeruzarez tawhu wi wamuhem kar haw rehe wà. Te ko 'ar rehe Zepu wiko Zeruzarez tawhu pe Mezàmi wapyr wà.\nZuzue iànàm umumaw Metew pe har wà\n22 Zuze izuapyapyr, Eparai izuapyapyr her ma'e, Manaxe izuapyapyr her ma'e, uzàmàtyry'ym Metew tawhu pe har oho wà. 23 Omono amo awa Metew tawhu hexak kar pà wanupe wà. Iruz a'e tawhu her kwehe arer romo a'e. 24 A'e awa uhem tawhu huwake wà. Wexak amo awa tawhu wi ihem mehe wà. Uze'eg izupe wà. — Aze erexak kar tawhu pupe urereixe àwàm nehe, uruzapo putar ikatu ma'e newe nehe, i'i izupe wà.\n25 A'e rupi wexak kar waneixe àwàm wanupe. Uzuka tawhu pe har paw wà. Xo a'e awa zo a'e, iànàm zo a'e wà no, nuzuka kwaw a'e wà. 26 Oho Ete ywy rehe har waneko haw pe wà. Uzapo amo tawhu a'e pe wà. Omono Iruz a'e tawhu pe her romo wà. Te ko 'ar rehe her romo a'e.\nTeko imono kar pyr 'ym wà\n27 Manaxe izuapyapyr wà, nupuner kwaw Mete-Xà tawhu pe har wamuhem kar haw rehe wà. Nupuner kwaw amo tawhu pe har wamuhem kar haw rehe wà no: Tanak pe har wà, Nor pe har wà, Imireàw pe har wà, Mezin pe har wà, amogwer taw pixik ma'e pe har wà. Ta'e Kànàà heko wer tuwe a'e ywy rehe azeharomoete a'e wà xe. 28 Amo kwarahy pawire Izaew ikàg wera'u wà. Umuma'ereko kar tetea'u Kànàà pe har wà. Numuhem kar kwaw upaw rupi wà, a'e ywy wi wà.\n29 Eparai izuapyapyr numuhem kar kwaw Kànàà Zezer tawhu pe har wà. Kànàà a'e pe har wiko wi wi a'e pe Eparai wainuromo wà.\n30 Zemurom izuapyapyr numuhem kar kwaw Kànàà Kitoron tawhu pe har wà, Naro tawhu pe har wà no. Upyta a'e pe wainuromo wà. Umuma'ereko kar tuwe wà.\n31 Azer izuapyapyr numuhem kar kwaw amo tawhu pe har wà. Na'aw tawhu waner xe wà: Ako, Xitom, Araw, Akaziw, Ewma, Apeka, Heow. 32 A'e rupi Azer wiko a'e pe Kànàà wainuromo wà no.\n33 Napitari izuapyapyr numuhem kar kwaw teko Mete-Xemez tawhu pe har wà, Met-Anat tawhu pe har wà no. A'e rupi Napitari wiko Kànàà wainuinuromo wà no. Met-Xemez pe har wà, Met-Anat pe har wà no, wiko Napitari wanupe uma'ereko e ma'e romo wà kury.\n34 Amohe ywy rehe har wà, umupyta kar Nà izuapyapyr ywytyruhu rehe wà. A'e rupi Nà nupuner kwaw ywy ywytyruhu heta 'ymaw rehe weko haw rehe wà. 35 Amohe upyta amo tawhu Ere ywytyruhu rehe har rehe wà: Aezarom, Xarami. Zuze izuapyapyr ikàg wewer tuweharupi wà. Amo 'ar mehe ikàg tuwe wà. A'e rupi umuma'ereko kar Amohe uzeupe wà no. 36 Amohe waiwy uzypyrog ywytyruhu rehe, teko wazeupir haw zawazyr her ma'e pe. A'e wi oho Xera ikupe kutyr wà kury.


Tupàn ze'eg ZUÀW 20\n— Weraha hetekwer, i'i Mari Matar pe har a'e kury\n1 Izi'itahy 'ar ipy mehe ipytun we mehe Mari Matar pe har oho Zezuz itym awer pe a'e kury. Uhem a'e pe. Wexak itakwar izewàpytymawok mehe a'e.\n2 Uzàn oho imume'u pà Pet pe a'e, ihewe a'e no. — Wenuhem Zanezar hetekwer heraha itakwar wi a'e wà. Ma'e pe weraha wà, i'i urewe.\n3 — Zaha ty, i'i Pet ihewe. Uruhem oroho itym awer pe ure kury. 4 Uruzàn oroho ure. Heàkwen wera'u Pet wi ihe, a'e rupi ihe ràgypy ahem itakwar pe ihe. Naixe kwaw ipupe. 5-7 Uhem Pet heraikweromo a'e kury. Na'arewahy wixe tupawer pupe a'e. Wexak pàn Zezuz iwàiwàn awer a'e pe tuz mehe. Wexak pàn Zezuz àkàg iwàn awer a'e pe a'e no. A'e pàn nue kwaw inugwer pàn huwake a'e. Uzeapuapuar in xe ràn a'e. 8-9 Na'e aixe tupaw pupe ihe no. Aexak a'e pe tuz 'ymaw ihe. Azeruzar tuwe hehe ihe, hexak mehe ihe.\n— Azeharomoete ukweraw wi a'e, a'e izupe. Ta'e a'e 'ym mehe nuruzeruzar kwaw ikweraw pàwàm rehe ure xe. Xo a'e pàn hexak ire azeruzar hehe ihe. 10 Na'e uruzewyr oroho urereko haw pe ure kury.\nZezuz uzexak kar Mari Matar pe har pe a'e kury\n11 Oho wi Mari Matar pe har tupaw huwake a'e kury. Uzai'o 'àm a'e pe. Uzai'o mehe we uzeamumew itakwar pupe ume'e pà kury.\n12 Wexak mokoz Tupàn heko haw pe har a'e pe wà. Xigatu wakamir wà. Wapyk in Zezuz tupawer rehe wà. Amo iàkàg rupawer huwake hin a'e. Inugwer ipy rupawer huwake hin a'e no. 13 — Kuzà, i'i izupe wà. — Màràzàwe tuwe erezai'o iko ne, i'i izupe wà. — Ta'e weraha hezar a'e wà 'y. Ma'e pe weraha wà ra'e, i'i kuzà wanupe.\n14 Na'e Mari uwak amo awa rehe ume'e pà kury. Wexak Zezuz a'e pe. Nukwaw kwaw hexak mehe. 15 — Kuzà, màràzàwe tuwe erezai'o iko ne, i'i izupe. — Mo erekar iko ne, i'i izupe.\n— Ma'etymaw rehe uzekaiw ma'e ru'u a'e, i'i Mari uzeupe a'e. A'e rupi i'i izupe. — Aze ne heraha arer romo ereiko ne, emume'u tupaw ihewe 'y. Ma'e pe ereraha hetekwer ne. Aze eremume'u ihewe nehe, aha putar hetekwer piaromo ihe nehe 'y, i'i izupe. 16 — Mari, i'i Zezuz izupe. Uwak Mari hehe ume'egatu pà kury. Uze'eg izupe kury.\n— Hawoni, i'i izupe. (Purumu'e ma'e, i'i izupe.)\n17 — Epokok zo herehe zàkwà, i'i izupe.\n— Ta'e naha kwaw ywate heru ipyr ihe rihi xe. Emume'u heze'eg eho herywyr wanupe nehe. — Uzewyr putar oho ywate u ipyr uzar ipyr a'e nehe kury. Penu romo hekon a'e. Pezar romo hekon a'e no, ere eho wanupe nehe zàkwà, i'i izupe.\n18 A'e rupi Mari Matar pe har umume'u uzar hexak awer wà urewe a'e kury. Umume'u a'e ize'eg awer urewe a'e no.\nZezuz uzexak kar wemimu'e wanupe a'e kury\n19 Numig mehe ipytun omogatu mehe uruzemono'og oroho amo tàpuz me ure kury. Uruwàpytym tuwe uken, ta'e urukyze Zutew wanuwihaw wanuwi ure xe. Na'e uhem Zezuz wà uremytepe a'e kury. — Tuwe zeàmàtyry'ym 'ymaw wiko peinuromo a'e nehe, i'i urewe.\n20 Uze'eg ire wexak kar opo urewe, ukutuk awer upehegwer rehe har hexak kar pà urewe no. Urerurywete hexak mehe ure.\n— Azeharomoete Zanezar romo hekon a'e, uru'e izupe 21 Na'e i'i wi Zezuz urewe kury.\n— Tuwe zeàmàtyry'ym 'ymaw wiko peinuromo a'e nehe, i'i urewe. — Heru hemur kar xe a'e. Nezewegatete apomono kar putar amo taw pe ihe nehe, amo ywy rehe ihe nehe no, i'i urewe.\n22 Nezewe uze'eg ire uzupy urerehe a'e kury. — Herekwe Puràg wixe putar pepy'a pe a'e nehe kury. Wiko putar peinuromo nehe no, i'i urewe. 23 — Aze pemunàn ikatu 'ym ma'e amo teko wanuwi nehe, Tupàn na'ima'enukwaw kwaw wanemiapo kwer rehe a'e nehe. Aze napemunàn kwaw nehe, ima'enukwaw putar wanemiapo kwer rehe nehe. Uzepyk putar wanehe nehe, i'i urewe.\nZezuz Tume rehe we hekon a'e kury\n24 Tume a'e, (uzexak kar mokoz ma'e her ma'e a'e), nuiko kwaw a'e pe urepyr Zezuz ihem mehe a'e. Xo Zezuz iho re uhem a'e pe urepyr a'e. 25 — Uruexak Zanezar kwez ure kury, uru'e izupe. I'i Tume urewe. — Aze naexak kwaw izywà awer iperew ipo rehe har ihe nehe, aze namono kwaw hekwà izywà awer ikwar rupi ihe nehe, aze namono kwaw hepo ikutuk awer ipehegwer rehe har rupi ihe nehe, nazeruzar kwaw peze'eg rehe ihe nehe, i'i urewe.\n26 Na'e 7 'ar pawire uruzemono'og wi amo tàpuz me ure kury. Tume wiko urepyr a'e kury. Uruwàpytym wi uken. Uhem Zezuz urepyr. U'àm uremytepe. — Tuwe zeàmàtyry'ym 'ymaw wiko peinuromo a'e nehe, i'i urewe.\n27 Na'e i'i Tume pe kury. — Eme'e hepo rehe. Epokok hezywà awer rehe nekwà pupe. Epokok hekutuk awer hepehegwer rehe har rehe no. Epytu'u uzeruzar 'ym ma'e romo nereko re kury. Ezeruzar tuwe herehe nehe kury, i'i izupe.\n28 — Azeharomoete Tupàn romo ereiko ne. Azeharomoete hezar romo ereiko ne, i'i izupe. 29 I'i Zezuz izupe. — Erezeruzar herehe ne kury, ta'e herexak pe kwez ne kury. Teko tetea'u uzeruzar putar herehe herexak 'ym pà a'e wà nehe. Hurywete putar tuwe a'e wà nehe, i'i izupe.\nNamume'u kwaw amogwer Zezuz hemiapo kwer a'e, i'i Zuàw a'e kury\n30 Amo ae ma'e tetea'u Zezuz uzapo a'e, ukàgaw hexak kar pà wemimu'e wanupe a'e. Namume'u kwaw a'e hemiapo kwer peme ihe. Namuapyk kwaw ko pape rehe ihe. 31 Xo ko hemiapo kwer amume'u xe peme ihe. Uhyk peme. Ta'e imugeta mehe pezeruzar putar Zezuz rehe nehe xe. Tuwihawete Purupyro Ma'e romo hekon a'e. Tupàn ta'yr romo hekon a'e no. Aze pezeruzar hehe nehe, peiko putar hemiruze'eg romo nehe. Pemàno re peiko putar peho Tupàn pyr tuweharupi nehe, tatahu pe peho 'ym pà nehe.


Tupàn ze'eg ROM 14\nEmume'u zo nerywyr hemiapo kwer ikatu 'ym ma'e amo wanupe nehe\n1 Aze penapi har nuzeruzar katu kwaw Zezuz rehe a'e nehe, pemuixe kar pezemono'ogaw pe nehe, pekàgaw imono pà izupe nehe. Peze'eg uryw ahyahy zo hehe nehe, ima'enukwaw paw rehe nehe. — Nerekwaw pixik kwaw ma'e ne, peze zo izupe nehe. 2 Amo uzeruzar ma'e a'e wà, wyzài temi'u u'u a'e wà, ta'e uzeruzar katu Zezuz rehe a'e wà xe. Amo ae nu'u kwaw ma'ero'o kwer a'e wà, ta'e na'ikàg kwaw wazeruzar haw a'e wà xe. (— Na'u kwaw ma'ero'o kwer ihe, ta'e teko omono ma'ero'o kwer tupàn a'ua'u wanupe a'e wà xe, i'i putar wà nehe.) 3 Aze wyzài ma'e ere'u nehe, eze'eg zemueteahy zo ma'ero'o kwer i'u 'ymar wanehe nehe. Aze ma'e ro'o kwer i'u 'ymar romo ereiko nehe, eze'eg zemueteahy zo wyzài temi'u i'u har wanehe nehe. Ta'e Tupàn umuigo kar a'e teko wemiruze'eg romo a'e xe. 4 Tupàn a'e, wazar romo hekon a'e. Tupàn zutyka'i umume'u putar wemiruze'eg wakatu haw a'e nehe, umume'u putar wakatu 'ymaw a'e nehe no. Nerepuner kwaw imume'u haw rehe nehe, ta'e nereiko kwaw wazar romo ne xe. Ikatu ma'e uzapo putar a'e wà nehe, ta'e wazar upuner iapo kar haw rehe wanupe a'e nehe xe.\n5 Amo uze'eg nezewe a'e. — Amo 'ar ikatu wera'u amo 'ar wanuwi a'e wà, i'i a'e. Amo ae uze'eg nezewe. 'Ar uzuawygatu paw rupi a'e wà, i'i a'e. Tuwe teko pitàitàigatu ukwaw katu uzepy'amugeta haw a'e wà nehe. 6 Amo wexak amo 'ar ikatu wera'u haw a'e, ta'e umuwete katu Tupàn iko a'e xe. Amo u'u temi'u paw rupi a'e, ta'e umume'u ikatu haw Tupàn pe a'e xe. Amo uzekwaku iko amo ma'e i'u 'ym pà a'e, ta'e umuwete katu Tupàn a'e xe, Tupàn ikatu haw imume'u pà izupe a'e xe. 7 Ni amo teko nuiko kwaw uzeupete a'e wà. Ni amo numàno kwaw uzeupete a'e wà. 8 Zaikuwe Zanezar pe zane. Zamàno putar a'e rupi nehe no. Zanerekuwe mehe Tupàn Zanezar romo hekon a'e. Zanemàno mehe Tupàn Zanezar romo hekon putar a'e nehe no. 9 Zaneruwihawete ukweraw wi umàno re a'e, wikuwe ma'e wazar romo uzemuigo kar pà a'e, umàno ma'e kwer wazar romo uzemuigo kar pà a'e no. 10 Pe no ty wà.\n— Màràzàwe tuwe pemume'u penywyr ikatu 'ymaw. Màràzàwe tuwe amo uzeruzar ma'e na'ikatu kwaw peme a'e wà. Amo 'ar mehe Tupàn umume'u putar zaneremiapo kwer ikatu 'ym ma'e paw rupi a'e nehe.\n11 Nezewe i'i Tupàn a'e, uze'eg imuapyk kar pà a'e.\n— Aikuwe ihe, i'i Zanezar iko a'e.\n— Teko paw uzeamumew putar heruwa rupi a'e wà nehe, i'i iko a'e.\n— Ne Tupàn romo ereiko ne, i'i putar ihewe wà nehe, i'i iko a'e,\ni'i Tupàn ze'eg kwehe arer a'e.\n12 A'e 'ar mehe nehe, ximume'u putar zaneremiapo kwer ko ywy rehe arer paw rupi zane nehe, ta'e Tupàn umume'u kar putar zanewe a'e nehe xe.\nPezapo kar zo ikatu 'ym ma'e penywyr wanupe nehe\n13 A'e rupi pepytu'u teko wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e imume'u re nehe kury. Pezapo zo ikatu 'ym ma'e nehe. Aze pezapo nehe, amogwer uzeruzar ma'e wexak putar a'e wà nehe, uzapo putar ikatu 'ym ma'e pezàwegatete a'e wà nehe no. 14 Ko ma'e akwaw katu ihe, ta'e Zezuz Zanezar Zaneruwihawete inuromo zanezemono'og mehe akwaw ko ma'e ihe xe. Naheta kwaw temi'u ikatu 'ym ma'e a'e. Temi'u paw ikatu i'u mehe. Aze teko i'i nezewe nehe,\n— Kwa, a'e temi'u na'ikatu kwaw Tupàn pe a'e, aze i'i nehe, a'e mehe a'e temi'u uzeapo iaiw ma'e romo izupe a'e nehe. (A'e rupi, aze u'u nehe, i'u haw nuzawy kwaw ikatu 'ym ma'e iapo haw Tupàn pe.) 15 Aze ere'u ma'e nehe, aze amo uzeruzar ma'e wexak i'u mehe a'e nehe,\n— A'e temi'u na'ikatu kwaw Tupàn pe a'e, aze i'i newe nehe, a'e mehe na'ikatu kwaw i'u haw nehe. Aze amo uzeruzar ma'e uzekwaku amo temi'u i'u 'ym pà nehe, e'u zo a'e temi'u huwa rupi nehe, ta'e uzemumikahy putar hexak mehe a'e nehe xe. Aze ere'u huwa rupi nehe, — Azamutar katu amogwer uzeruzar ma'e ihe wà, nerepuner kwaw ne'e haw rehe nehe. Tuwe neremi'u numuaiw kar kwaw izeruzar haw nehe, emupytu'u kar zo izeruzar ire nezewe nehe, ta'e Zaneruwihawete umàno a'e uzeruzar ma'e hekuzaromo a'e no xe. 16 Aze erezapo ma'e iko nehe, aze ikatu newe nehe, ezapo wi wi iko nehe. Aze a'e neremiapo kwer na'ikatu kwaw amo uzeruzar ma'e pe nehe, epytu'u iapo re nehe. Nezewe mehe amogwer nuze'eg zemueteahy kwaw neremiapo kwer rehe a'e wà nehe. 17 Zane Tupàn hemiruze'eg zane, nazazekaiw kwaw ma'e rehe zekwaku haw rehe zane. Zazekaiw katu zaiko xo Tupàn ikatu haw rehe. Zazekaiw katu xo puràmàtyry'ym 'ymaw rehe. Zazekaiw katu xo zanerurywete haw Tekwe Puràg hemimur kwer rehe.\n18 Aze teko uzekwaku Zaneruwihawete imurywete kar pà a'e wà nehe, Tupàn hurywete putar hehe a'e nehe. Teko uze'egatu putar a'e teko wanehe a'e wà nehe no. 19 Pezapo zo ma'e amogwer uzeruzar ma'e wàmàtyry'ym kar pà nehe. Pezepytywàtywà nehe, pekàgaw imonomono pà pezeupeupe nehe. 20 Pezawy kar zo Tupàn hape amo uzeruzar ma'e pe nehe, ma'e rehe pezekwaku 'ym pà nehe. Wyzài temi'u ikatu Tupàn huwa rupi a'e. Aze pezekwaku 'ymaw uzapo kar ikatu 'ym ma'e amo uzeruzar ma'e pe nehe, na'ikatu kwaw nezewe mehe nehe. 21 Ma'ero'o kwer rehe pezekwaku 'ymaw, ma'ywa tykwer rehe pezekwaku 'ymaw no, wyzài ma'e rehe pezekwaku 'ymaw no, aze uzapo kar ikatu 'ym ma'e amo uzeruzar ma'e pe nehe, pepytu'u i'u re nehe. Pezypyrog hehe pezekwaku pà nehe. 22 Pemume'u pezekwaku 'ymaw Tupàn pe nehe, pemume'u zo amo pe nehe. — Tupàn nuzepyk kwaw herehe nehe, ta'e aruzar ize'eg ihe xe, aze i'i amo nehe, hurywete putar a'e nehe. 23 Aze ru'u ko temi'u na'ikatu kwaw Tupàn pe a'e, aze i'i amo nehe, aze u'u a'e re nehe, a'e mehe i'u haw nuzawy kwaw ikatu 'ym ma'e iapo haw Tupàn pe nehe. — Na'ikatu kwaw ru'u i'u haw Tupàn pe, i'i zepe uzeupe. — Aipo i'u haw ikatu Tupàn pe a'e. Kwa, nakwaw kwaw ihe, aze i'i uzeupe nehe, a'e mehe i'u haw nuzawy kwaw ikatu 'ym ma'e iapo haw Tupàn pe. Ta'e a'e teko nuzeruzar katu kwaw Tupàn ikàgaw rehe xe.


Tupàn ze'eg TANIEW 5\nTuwihawete Mewxazar uzapo mai'u hawhu\n1 Amo 'ar mehe pyhaw Mewxazar Mawiron tuwihawete uzapo mai'u hawhu a'e. Wenoz miw tuwihaw uiwy rehe har wamuwà wà. Uzypyrog umai'u pà win i'u pà weminoz wapyr kury. 2 Ma'ywa tykwer tetea'u i'u re uze'eg zauxiapekwer wanupe. — Heru Namukononozor werur kanek or iapo pyrer tàpuzuhu Zeruzarez pe har wi a'e. Perur a'e kanek hekuzar katu ma'e ihewe kury, i'i wanupe. Heta tetea'u heminoz ikàg ma'e a'e pe wà. Heminoz werur wemireko wà, werur wemirekoagaw wà no. — Ximono win kanek Zeruzarez parer pupe i'u pà nehe, i'i wanupe. 3 Werur kanek or iapo pyrer izupe wà. A'e pe har paw uzypyrog win i'u pà a'e kanek pupe wà. 4 Umuwete utupàn wà no: or iapo pyrer wà, parat iapo pyrer wà, morog iapo pyrer wà, itaper iapo pyrer no, ywyra iapo pyrer no, ita iapo pyrer no.\n5 Na'arewahy uzexak kar amo awa ipo a'e zutyka'i a'e pe kury. Ukaikair ywyok xig ma'e mai'u haw pe har. Teko upuner hemimuapyk kwer hexakaw rehe wà, ta'e heta tatainy henaw huwake xe. Tuwihawete wexak ipo. 6 — Nukwaw kwaw uma'enukwaw paw kury. Ipir xigatu ukyze pà. Hetekwer uryryryryz. Uzypyrog iàkàg rehe. Te ipy uryryryryz. 7 Na'e uhapukaz kury. Wenoz kar ma'e kwaw par wamuwà wà: ikwaw pyr 'ym imume'u har wà, ma'e kwaw katu har wà, zahytata kwaw par wà. Wahem ire na'arewahy uze'eg Mewxazar kury. — Aze amo upuner a'e ze'eg imugeta haw rehe nehe, aze upuner ikwaw kar haw imume'u haw rehe ihewe nehe, amunehew kar putar tuwihawete kamir pàn pu iapo pirer hehe nehe. Amono putar kyhàhàm or iapo pyrer izupe. Umunehew putar wazuromo nehe. Wiko putar tuwihaw upuner ma'e romo nehe. Xo mokoz awa zo upuner wera'u putar izuwi wà nehe.\n8 Ma'e kwaw katu har wixe ipupyaikaw pyrer pupe wà. Ni amo nupuner kwaw imugeta haw rehe wà. Ni amo nupuner kwaw ikwaw kar haw imume'u katu haw rehe wà. 9 Ukyze wera'u tuwihawete kury. Ipir xigatu. Ni amo tuwihaw nukwaw kwaw wemiapo ràm wà.\n10 Tuwihawete ihy a'e, wenu tuwihawete herehapukaz mehe a'e. Wenu heminoz ikàg ma'e wanehapukaz mehe a'e wà no. A'e rupi wixe ipupyaikaw pyrer pupe tuwihawete pe uze'eg pà kury. — Tuwe tuwihawete wikuwe tuweharupi nehe. Ekyze zo nehe. Tuwe nepir naxigatu kwaw nehe. 11 Ta'e amo awa neremiruze'eg wereko Tupàn ikatuahy ma'e hekwe uzehe a'e xe. Namukononozor neru tuwihawete romo heko mehe a'e awa wexak kar weko haw izupe. Ukwaw ma'e, ukwaw ma'e tetea'u, ma'e kwaw katu har romo hekon a'e. Ukwaw ma'e tupàn wanemigwaw zàwegatete. Tuwihawete Namukononozor umuigo kar a'e awa ma'e kwaw par wanuwihaw romo a'e: ma'e kwaw katu har wà, ma'e ikwaw pyr 'ym imume'u har wà, paze ma'e wà, zahytata kwaw par wà. 12 Taniew her romo a'e. Tuwihawete omono Mewtexazar amo her romo izupe. Ima'enukwaw paw katuahy a'e. Wiko ma'e kwaw katu har romo. Upuner puahu haw imume'u katu haw rehe. Upuner ma'e ikwaw pyr 'ym imume'u haw rehe no. Upuner ma'e zawaiw katu ma'e imuàgà'ymaw rehe no. Enoz Taniew nehe. Umume'u putar ze'eg ywyok rehe imuapyk pyrer a'e nehe, i'i izupe.\nTaniew umume'u a'e ze'eg temigwaw 'ym\n13 Weraha Taniew tuwihawete henataromo wà kury. Upuranu Taniew rehe. — Aipo ereiko Taniew romo. Kwehe mehe heru tuwihawete Namukononozor werur amo Zutew Zeruzarez wi wemipyhyk kwer romo a'e wà. Aipo ereiko Zutew herur pyrer romo. 14 Tupàn Hekwe wiko Taniew rehe a'e, i'i ihewe wà. — Ima'enukwaw paw katuahy a'e, ukwaw katu ma'e a'e, ma'e kwaw katu har romo hekon a'e, i'i ihewe nemume'u pà wà. 15 Ma'e kwaw katu har a'e wà, zahytata kwaw par a'e wà no, uhem xe wi kwez wà kury. Aenoz kar ze'eg ywyok rehe imuapyk pyrer imugeta haw romo wanupe ihe wà. — Pemume'u ikwaw kar haw ihewe nehe, a'e kwez wanupe. Nupuner kwaw imume'u katu haw rehe wà. 16 — Taniew upuner ma'e ikwaw pyr 'ym imume'u katu haw rehe a'e, i'i amo ihewe. — Upuner zawaiw katu ma'e imuàgà'ymaw rehe no, i'i ihewe. Aze erepuner a'e ze'eg imugeta haw rehe nehe, hemimume'u ikwaw katu kar haw rehe nehe no, amunehew kar putar kamir puku ipiràg pihun wewer ma'e nerehe ihe nehe. Amono putar kyhàhàm or iapo pyrer neazu'yromo nehe no. Ereiko putar heremiruze'eg wanuwihaw upuner ma'e romo no. Xo mokoz awa zo upuner wera'u putar newi wà nehe: i'i izupe.\n17 Uwazar Taniew ize'eg izupe a'e kury. — Tuwe upyta a'e ma'e newe nehe. Aze ru'u eremono amo pe nehe. Nezewe rehe we amugeta putar a'e ze'eg nehe. Amume'u putar ikwaw kar haw newe nehe no. 18 O tuwihawete, Tupàn Upuner Wera'u Ma'e umur pureruze'egaw neru tuwihawete Namukononozor pe a'e. Umur upuner haw izupe a'e no, umur ipuràg eteahy haw no, umur tuwihawete romo heko haw no. 19 Tupàn ipuner haw izupe imur pyrer a'e, uhua'u a'e. Teko ywy rehe har paw uryryryryz henataromo wà. Aze ipuruzuka wer amo rehe, uzuka. Aze ipurumuigo wiwi kar wer hehe, umuigo wiwi kar. Upir amo wà, weityk amo wà. 20 — Aiko wera'u amo wanuwi ihe, i'i uzeupe. — Naruzar kwaw amo. Xo ihe apuner ihe, i'i uzeupe. A'e rupi Tupàn weityk. O'ok ipuner haw izuwi. O'ok ipuràg eteahy haw izuwi. 21 Omono kar teko wamyter wi. He'o. Wiko miar ài. Wata oho iko zumen hehaite ma'e wanupi. U'u ka'api'i tapi'ak ài. Uker katu pe. Zuwiri umuàkym. Umumaw amo kwarahy nezewe. Na'e ukwaw Tupàn heko haw. — Tupàn wiko tuwihawete paw wanuwihawete romo a'e. Umuigo kar amo tuwihawete romo wemimutar rupi, i'i neru a'e 'ar mehe. Ikatu a'e ma'e imume'u re.\n22 Ne o tuwihawete Mewxazar Namukononozor ta'yr ne, erekwaw a'e ma'e paw rupi. Nezewe rehe we ere nezewe nezeupe. — Aiko wera'u amo wanuwi ihe, ere iko nezeupe. 23 — Apuner wera'u ywak rehe har wanuwihawete wi ihe, ere nezeupe. Ererur kar kanek Tupàn ràpuzuhu wi herur pyrer ne. — Ihe ihe, hereminoz wà nehe no, wanemireko wà nehe no, wanemirekoagaw wà nehe no, ximono putar win a'e kanek pupe i'u pà zane nehe, ere wanupe. Eremuwete netupàn a'ua'u ne wà no: parat iapo pyrer wà, or iapo pyrer wà no, morog iapo pyrer wà no, itaper iapo pyrer wà no, ywyra iapo pyrer wà no, ita iapo pyrer wà no. Nuexak kwaw ma'e wà. Nuenu kwaw ma'e wà. Nukwaw kwaw ma'e wà. Neremume'u kwaw Tupàn ikatu haw. Neremume'u kwaw ipuràg eteahy haw. A'e ae upuner a'e. Upuner teko wazuka haw rehe. Upuner wamuigo kar haw rehe. A'e ae umume'u newe uzeapo ma'e ràm a'e no. 24 A'e rupi umuapyk kar 'aw ze'eg ywyok rehe a'e awa ipo pupe. 25 — Mene, Mene, Tekew, Paraxi, i'i a'e ze'eg.\n26 Amuapyk putar hemimume'u newe kury. — Mene, i'i Àràm waze'eg rupi. — Ipapar pyrer, i'i zaneze'eg rupi a'e. Tupàn upapar nepureruze'eg àwàm i'ar a'e. Umumaw putar nehe kury. 27 — Tekew, i'i waze'eg rupi. — Ipuhuz haw hexakaw, i'i zaneze'eg rupi. Tupàn wexak nepuhuz haw puhuz haw hexakaw rehe. Pixika'i nepuhuz haw. 28 — Perez, i'i waze'eg rupi. — Imuza'aza'ak pyrer, i'i zaneze'eg rupi. Amo umuza'aza'ak putar nepureruze'egaw wà nehe, ipegwepegwer wamono pà Mez ywy rehe har wanupe wà, Pezi ywy rehe har wanupe wà no.\n29 Na'e tuwihawete Mewxazar umunehew kar kamirpuku ipiràg pihun wewer ma'e Taniew pe kury. Omono kar kyhàhàm tàtà or iapo pyrer iazuromo no. Umume'u kar ko ma'e teko wanupe no. — Ko 'ar henataromo Taniew wiko putar Mawiron ywy rehe har wanuwihaw upuner wera'u ma'e romo a'e nehe kury. Xo mokoz awa upuner wera'u putar izuwi wà nehe.\n30 A'e 'ar mehe we pyhaw uzuka Mewxazar Mawiron ywy rehe wanuwihawete a'e wà. 31 Nariw a'e, Mez ywy rehe har wanuwihawete a'e, uzypyrog tuwihawete romo wiko pà hekuzaromo a'e. Wereko 62 kwarahy a'e 'ar mehe.


Tupàn ze'eg ROM 12\nZama'ereko Tupàn pe zane nehe\n1 Tupàn zanepuhareko katu a'e. A'e rupi azapo kar putar ma'e peme ihe nehe kury. Pezemono e Tupàn pe nehe, penetekwer wikuwe ma'e wamono e pà izupe nehe. Tupàn pemonokatu putar uzeupe a'e nehe. Hurywete putar uzeupe pezemono haw rehe a'e nehe no. Aze pezemono izupe nehe, a'e mehe pemuwete katu putar azeharomoete nezewe mehe nehe. 2 Peiko zo ikatu 'ym ma'e iapo har wazàwe nehe. Tuwe Tupàn pemuigo kar amo ae ma'e ipyahu ma'e romo a'e nehe. Tuwe pepy'a upytu'u ikatu 'ym ma'e iputar ire nehe. Tuwe umupyahu kar pema'enukwaw paw nehe, imukatu pà nehe. Xo nezewe mehe zo pekwaw putar Tupàn hemiapo putar haw nehe. Pekwaw putar ikatu ma'e iapo haw nehe no, Tupàn imurywete kar pà nehe no. Pekwaw putar ikatuahy ma'e iapo haw nehe no.\n3 Tupàn hemuigo kar uze'eg imume'u har romo a'e. A'e rupi amume'u putar ko ma'e peme ihe nehe kury. — Aiko wera'u amogwer wanuwi ihe, peze zo nehe. Tupàn pemuzeruzar kar uzehe pitàitàigatu a'e. Amo uzeruzar katu hehe wà, amo ae nuzeruzar katu kwaw hehe wà. Aze pixika'i nezeruzar haw nehe, — Uhua'u hezeruzar haw ihe, ere zo nehe. 4 Zaneretekwer heta zanereha, heta zanezywa no. Zaneretymà, zanepo, zanepy. Zaneretekwer ipehegwer a'e wà, pitàitàigatu uzapo amo ma'e a'e wà. Heta tetea'u zanepehegwer zanewe wà. Pitài zo zaneretekwer. 5 Nezewegatete zane kwer uzeruzar ma'e paw rupi zane no. Zanereta tetea'u. Pitài teko hetekwer ài zaiko. Zaneruwihawete zanemono'ono'og uzeinuromo a'e, pitài teko romo zaneapo pà wetekwer ài a'e. 6 Uzapo kar Tupàn amo ma'e iko zanewe pitàitàigatu a'e. Umur ukàgaw iko zanewe, a'e ma'e iapo kar pà zanewe. Aze umur ukàgaw uhua'u ma'e newe nehe, ezapo tuwe ma'e tetea'u izupe nehe. Aze umur ukàgaw pixika'i ma'e newe nehe, ezapo ma'e a'e ikàgaw pixika'i ma'e pupe nehe. Aze nemuigo kar uze'eg imume'u har romo nehe, emume'u ize'eg eho iko ikàgaw newe imur pyrer rupi nehe. Zanemuzeruzar kar uzehe a'e. Tupàn umur uzehe zanezeruzar haw zanewe a'e. 7 Aze umur ukàgaw newe nehe, aze — Ezekaiw katu ma'e hereko 'ymar wanehe nehe, ima'eahy ma'e wanehe nehe, aze i'i newe nehe, ezekaiw katu wanehe nehe. Aze umur ukàgaw newe nehe, aze — Epurumu'e katu nehe, aze i'i newe nehe, epurumu'e katu nehe. 8 Aze i'i nezewe newe nehe, — Emono nema'e neremetarer amo pe nehe, aze i'i newe nehe, nerekyty'ym zo nehe. Aze nemuigo kar tuwihaw romo nehe, ema'ereko katu nehe, epureruze'egatu nehe. Aze i'i Tupàn newe nehe, — Ezapo ikatu ma'e eho amo wanupe nehe, aze i'i newe nehe, nerurywete iapo mehe nehe.\n9 Pepuruamutar tuwe nehe. Pezapo zo ikatu 'ym ma'e nehe. Tuwe ikatu 'ym ma'e iro peme nehe. Xo ikatuahy ma'e zo pezapo tuwe nehe. 10 Pezeamutamutar katu nehe. Pezeruze'egatu pezehezehe nehe no. 11 Pema'ereko katu nehe. Peranahy zo nehe. Peruzar Tekwe Puràg pepy'a pe nehe, a'e rupi pema'ereko katu putar Tupàn pe nehe. 12 Peàrogatu Tupàn pyr peho àwàm nehe. A'e rupi penurywete putar nehe. Aze pepuraraw ma'erahy nehe, pezàn zo ipuraraw kar har wanuwi nehe. Pepytu'u zo Tupàn pyr peho àwàm hàro re nehe. Tuweharupi peze'eg Tupàn pe nehe.\n13 Zaneruwihawete rehe uzeruzar ma'e pepyr har a'e wà, aze naheta tete kwaw ma'e wanupe nehe, aze naheta tete kwaw temi'u wanupe nehe, pemono amo penemi'u amo wanupe nehe. Aze uzeruzar ma'e penemigwaw 'ym ur pepyr nehe, pemuixe kar penàpuz me nehe, temi'u imono e pà izupe nehe.\n14 Aze teko upuraraw kar ma'erahy peme a'e wà nehe, a'e mehe — Ezapo ikatuahy ma'e a'e heàmàtyry'ymar wanupe nehe, peze Tupàn pe nehe. Azeharomoete ty wà. Pezapo kar zo ikatu 'ym ma'e peàmàtyry'ymar wanupe nehe. 15 Aze amo hurywete wà nehe, penurywete wainuromo nehe no. Aze amo uzemumikahy wà nehe, pezemumikahy wainuromo nehe no. 16 Pezekaiw hemetarer katu ma'e wanehe nehe. Pezekaiw hemetarer 'ym ma'e wanehe nehe no. Peiko wera'u zo amogwer wanuwi nehe. Peiko ma'e hereko 'ymar wazàwe nehe. Pezapo wyzài ma'e amogwer uzeruzar ma'e wanupe nehe.\n— Aiko tuwe ma'e kwaw katu har romo ihe, peze zo wanupe nehe.\n17 Aze teko uzapo ikatu 'ym ma'e peme a'e wà nehe, pezapo zo ikatu 'ym ma'e wanupe hekuzaromo nehe. Xo ikatuahy ma'e pezapo nehe. A'e rupi teko nuze'eg zemueteahy kwaw penehe a'e wà nehe. 18 Ezeagaw tuwe puràmàtyry'ym 'ym pà nehe. Pezeàmàtyry'ym zo nehe. 19 Aze teko uzapo ikatu 'ym ma'e peme a'e wà nehe, pezepyk zo wanehe nehe. Tuwe Tupàn uzepyk wanehe nehe. Ipuruzukaiw putar wanupe nehe. Nezewe i'i Tupàn a'e, uze'eg imuapyk kar pà kwehe mehe a'e.\n— Ihe zutyka'i azepyk putar teko wanehe ihe nehe,\nihe zutyka'i amekuzar putar wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e ihe nehe,\n20 Nezewe i'i amo ae Tupàn ze'eg kwehe arer a'e.\n— Aze neàmàtyry'ymar ima'uhez nehe,\nemono temi'u izupe nehe.\nAze iziwez nehe, emono 'y izupe nehe.\nNezewe mehe uzemumikahy putar a'e re a'e nehe, neàmàtyry'ym awer rehe a'e nehe.\nImaranugar putar newi a'e nehe no.\nIzemumikahy haw a'e nehe, imaranugar haw a'e nehe no, wapy putar tata ài a'e nehe.\n21 Ezeityk kar zo ikatu 'ymaw pe nehe. Eityk ikatu 'ymaw ne nehe, ikatu haw pupe ne nehe.


Tupàn ze'eg ZUÀW 17\n— Zezuz uze'eg Tupàn pe wemimu'e wanehe a'e kury\n1 A'e ma'e imume'u pawire ume'e Zezuz ywate a'e kury. Uze'eg Tupàn pe kury.\n— Heru, uhem a'e 'ar kwez kury. Ihe nera'yr romo aiko ihe. Exak kar hekàgaw hepuràg eteahy haw purupe nehe. A'e rupi aexak kar putar nekàgaw nepuràg eteahy haw purupe ihe nehe no. 2 Ta'e hemuigo kar pe teko paw wanuwihaw romo ne xe. A'e rupi amuigo kar putar heremiruze'eg nepyr tuweharupi ihe wà nehe no, tatahu pe wamono kar 'ym pà ihe wà nehe no, ta'e eremur a'e heremiruze'eg ihewe ne wà xe. 3 Ne Tupàn romo ereiko ne. Naheta kwaw amo. Ihe Zezuz Tuwihawete Purupyro Ma'e romo aiko ihe, neremimur karer romo ihe. Aze teko nekwaw a'e wà nehe, aze hekwaw a'e wà nehe, a'e mehe wiko putar tuweharupi zanepyr a'e wà nehe, tatahu pe oho 'ym pà a'e wà nehe. 4 Aexak kar nekàgaw nepuràg eteahy haw purupe ko ywy rehe ihe. Azapo neremiapo putar haw paw rupi katete ihe. 5 Izypy mehe ywy ywak iapo 'ym mehe we tuwihaw ikàg wera'u ma'e romo aiko ihe. Tàrityka'i azewyr putar nepyr ihe nehe. A'e mehe hemuigo kar wi pe tuwihaw ikàg wera'u ma'e romo nehe kury, izypy mehe arer zàwegatete nehe kury.\n6 Eremur amo teko ihewe ne wà, heremiruze'eg romo wamuigo kar pà ne wà. Amume'u neze'eg kwez wanupe ihe. A'e rupi nekwaw a'e wà kury. Neremiruze'eg romo wanekon wà. Eremur ihewe ne wà kury. Ta'e weruzar neze'eg a'e wà xe. 7 Hekàgaw paw rupi, heremiruze'eg paw rupi wà, hema'e paw rupi neremimur kwer romo wanekon a'e wà. Heremiruze'eg ukwaw katu ko ze'eg a'e wà kury. — Tupàn umur ma'e paw Zezuz pe a'e, i'i uzeupe wà kury. 8 Eremume'u neze'eg ihewe ne. Amume'u neze'eg wanupe ihe. Uzeruzar a'e ze'eg rehe a'e wà. — Azeharomoete ize'eg a'e, i'i neze'eg rehe a'e wà. — Azeharomoete Zezuz ur Tupàn wi a'e, azeharomoete Tupàn umur kar Zezuz ywy rehe a'e, i'i uzeupeupe zanerehe wà.\n9 — Epytywàgatu ne wà nehe, a'e newe kury. Naze'eg kwaw newe teko heremiruze'eg 'ym wanehe ihe. Heremiruze'eg neremimur kwer wanehe aze'eg newe ihe kury, ta'e neremiruze'eg romo wanekon a'e wà no xe. 10 Heremiruze'eg paw neremiruze'eg romo wanekon a'e wà. Neremiruze'eg paw heremiruze'eg romo wanekon a'e wà no. Wanexak mehe teko wexak putar hekàgaw hepuràgaw a'e wà nehe no. 11 Aha putar nepyr ihe nehe kury, Heru. Aezar putar ko ywy ihe nehe. Naikuwe kwaw ywy rehe nehe. Heremimu'e wiko putar ywy rehe a'e wà nehe. O Heru, nekatuahy ne. Emonokatu heremimu'e ne wà nehe, ta'e nekàg wera'u ne xe. Eremur nekàgaw ihewe ne. Zaiko pitài teko ài zane. Tuwe heremiruze'eg wiko pitài teko ài a'e wà nehe no, zanezàwegatete a'e wà nehe no. 12 Wapyr hereko mehe amonokatu wanereko ihe wà, ta'e eremur nekàgaw ihewe ne xe. Nazuka kar kwaw tuwihaw wanupe ihe wà. Numàno kwaw herupi wata mehe wà. Xo pitài zo uhem ihewi a'e, ta'e ze'eg kwehe arer umume'u heàmàtyry'ymar romo heko àwàm a'e xe. 13 Tàrityka'i aha putar nepyr ihe nehe kury. Amume'u ko ma'e teko newe ihe, wanuwa rupi ihe. A'e rupi hurywete putar tuwe upy'a pe henu mehe a'e wà nehe. 14 Naiko kwaw teko ko ywy rehe har ài ihe, ta'e aruzar neze'eg ihe xe. Heremiruze'eg a'e wà no, wiko ihe ài a'e wà no, nuiko kwaw neàmàtyry'ymar ko ywy rehe har wazàwe a'e wà no. Ta'e weruzar neze'eg a'e wà xe. A'e rupi teko na'iakatuwawahy kwaw wanehe a'e wà. 15 — Eraha ywy wi nepyr tàrityka'i ne wà nehe, na'e kwaw newe, Tupàn. — Emonokatu ikatu 'ym ma'e iapo har wazar wi ne wà nehe, a'e newe. 16 Naiko kwaw neàmàtyry'ymar ywy rehe har wazàwe ihe. Heremiruze'eg a'e wà no, wiko ihe ài a'e wà no. Nuiko kwaw amogwer teko wazàwe wà. 17 Neze'eg azeharomoete ne. Emu'e heremiruze'eg neze'eg rehe ne wà nehe. A'e mehe weruzar putar neze'eg a'e wà nehe, neremiruze'eg romo wiko pà a'e wà nehe. 18 Hemur kar pe ywy rehe ne. — Emume'u heze'eg teko wanupe nehe, ere ihewe. Nezewegatete ihe amono kar putar heremiruze'eg taw nànàgatu ihe wà nehe no. 19 Aruzar katu neze'eg ihe. Wexak heremiapo kwer a'e wà. A'e rupi weruzar katu putar neze'eg a'e wà nehe no.\n20 Aze'eg newe heremiruze'eg wanehe ihe. Umume'u neze'eg oho amo teko wanupe a'e wà. Omogwemogwer a'e teko uzeruzar herehe a'e wà no, ta'e wenu heremiruze'eg waze'eg a'e wà no xe. Aze'eg newe a'e teko wanehe ihe no. 21 Tuwe wiko uzeinuinuromo paw rupi a'e wà nehe. O Heru. Ereiko heinuromo ne. Aiko neinuromo ihe. Tuwe wiko zaneinuromo nezewegatete a'e wà nehe no. A'e rupi wiko putar zanezàwe a'e wà nehe. A'e rupi amogwer teko i'i putar a'e wà nehe, — Azeharomoete Tupàn umur kar Zezuz xe zanepyr a'e, i'i putar a'e wà nehe. 22 Eremur nekàgaw nepuràg eteahy haw ihewe ne. Nezewegatete amono hekàgaw hepuràgaw kwez wanupe ihe no. A'e rupi wiko putar uzeinuinuromo pitài romo a'e wà nehe no, pitài romo zanereko haw ài a'e wà nehe no. 23 Aiko wainuromo ihe. Ereiko heinuromo ne. A'e rupi wiko putar tuwe uzeinuinuromo pitài romo a'e wà nehe no. A'e rupi — Azeharomoete Tupàn umur kar Zezuz xe a'e, i'i putar teko a'e wà nehe. — Tupàn uzamutar katu Zezuz a'e, zaneamutar katu nezewegatete a'e no, i'i putar a'e wà nehe.\n24 O Heru. Eremur heremiruze'eg ihewe ne wà. Tuwe wiko hepyr a'e wà nehe. A'e rupi wexak putar hekàgaw hepuràg eteahy haw a'e wà nehe. Kwehe mehe eremur a'e nekàgaw nepuràgaw ihewe ne, ta'e ywy iapo 'ym mehe we heamutar katu pe ne xe. 25 Ne Heru ikatuahy ma'e ne. Teko heremiruze'eg 'ym nanekwaw kwaw a'e wà. Urukwaw katu ihe.\n— Azeharomoete Tupàn umur Zezuz xe a'e, i'i ko heremiruze'eg newe a'e wà. 26 Amume'u neze'eg wanupe ihe, nekwaw kar pà wanupe ihe. Amume'u wi wi putar wanupe ihe nehe kury. — Heru heamutar katu a'e, a'e wanupe ihe. A'e rupi uzeamutamutar katu putar a'e wà nehe no. A'e rupi aiko putar wainuromo ihe nehe no.