Tupàn ze'eg 1 XAMUEW 22\nXaxeto wazuka kar awer\n1 Uzàn Tawi oho Kaz tawhu wi kury. Oho amo itakwar Ànurà tawhu huwake har pe. Amo umume'u heko haw oho tyky'yr wanupe wà, iànàm wanupe wà no. Henu mehe oho hehe we upyta pà wà kury. 2 Awa tetea'u oho hupi wà no. Aze amo awa nukwaw kwaw wemimutar wà, aze Xau na'ikatu kwaw wanupe, aze awa unewer nehe, a'e awa oho Tawi rehe we har romo wiko pà wà kury. Tawi wiko wanuwihaw romo. Uzemono'ono'og wiwi wà. Te, amo 'ar pawire heta 400 awa ru'u hehe we wiko ma'e wà kury.\n3 Amo 'ar mehe uhem Tawi a'e wi kury, Mipa tawhu pe oho pà kury. Moaw waiwy rehe tuz. Uze'eg a'e ywy rehe har wanuwihawete pe. — Aze ikatu newe, tuwe heru ur xe hehy rehe we nehe. Tuwe upyta xe neruwake nehe. Tupàn uzapo kar putar amo ma'e ihewe nehe. A'e 'ym mehe we heru upyta putar xe nepyr nehe, aze ikatu newe nehe, i'i Tawi tuwihawete pe. — Ikatu, i'i tuwihawete izupe.\n4 A'e rupi wezar Tawi u uhy Moaw ywy rehe wà kury. Upyta a'e pe Tawi itakwar pupe heko mehe we wà.\n5 Amo Tupàn ze'eg imume'u har Kaz her ma'e oho Tawi heko haw pe izupe uze'eg pà kury. — Epyta zo xe nehe. Eho tàrityka'i Zuta waiwy rehe nehe, i'i izupe. A'e mehe oho Tawi ka'a Eret her ma'e pe kury.\n6 Xau a'e, Zimea tawhu pe hekon a'e 'ar mehe a'e. Amo 'ar mehe wapyk oho amo ywytyr rehe amo ywyra iwy pe. Wereko ipurukutukaw in opo pe. Amogwer hemiruze'eg tuwihaw wiko izywyr wà, huwake wà. Amo umume'u Tawi amo ywy rehe heko haw Xau pe wà. — Imyrypar zauxiapekwer wiko hehe we a'e wà no, i'i izupe wà. 7 Na'e uze'eg Xau a'e tuwihaw wanupe kury. — Peinu katu heze'eg kury, awa Mezàmi izuapyapyr wà. — Tawi umur putar ko zanewe nehe. Umur putar uwà itymaw zanewe nehe. Zanemuigo kar putar zauxiapekwer wanuwihaw romo a'e nehe no, peze peiko hehe pepy'a pe, i'i wanupe. 8 — A'e rupi pema'enukwaw peiko ikatu 'ym ma'e ihewe iapo pyràm rehe. Hera'yr uzapokatu uze'egaw Tawi rehe we. Ni pitài xe har numume'u kwaw a'e wanemiapo kwer ihewe wà. Ni amo xe har nuzekaiw kwaw herehe wà. Tawi a'e, awa ihewe uma'ereko ma'e a'e, ima'enukwaw iko hezuka àwàm rehe a'e. Ni amo xe har numume'u kwaw a'e ma'e ihewe wà. Hera'yr umuigo kar Tawi heàmàtyry'ymar romo a'e. Ni amo xe har numume'u kwaw ihewe wà, i'i wanupe.\n9 Noek a'e, Enom ywy rehe arer a'e, wiko a'e pe tuwihawete Xau rehe we har wainuromo a'e. — Aexak Tawi ihe, Aimerek Aitu ta'yr pe ize'eg mehe ihe. No taw pe hekon a'e 'ar mehe. 10 Aimerek upuranu Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e rehe Tawi hemiapo ràm ikwaw paw henoz tà. A'e re omono temi'u izupe. Omono Piri ywy rehe har Kurià itakihepuku kwer izupe no, i'i Noek Xau pe.\n11 A'e rupi tuwihawete Xau omono kar amo awa Aimerek ipiaromo wà kury. — Perur iànàm No pe har xaxeto romo wiko ma'e nehe no, i'i. Oho heko haw pe wà. Werur Xau pe wà. 12 Uze'eg Xau Aimerek pe kury. — Einu katu heze'eg, Aimerek, i'i izupe. — Aze pa, heruwihawete, i'i Aimerek izupe.\n13 Upuranu Xau hehe. — Màràzàwe tuwe ereiko Tawi rehe we ikatu 'ym ma'e ihewe iapo àwàm rehe ne. Màràzàwe tuwe eremono temi'u izupe. Màràzàwe tuwe eremono takihepuku izupe. Màràzàwe tuwe erepuranu Tupàn rehe Tawi hemiapo ràm rehe. Ko 'ar rehe Tawi wiko heàmàtyry'ymar romo kury. Wàro hezuka àwàm iko kury, i'i Xau Aimerek pe.\n14 — Tawi weruzar wera'u neze'eg amogwer tuwihaw wanuwi upaw rupi katete a'e. Nerazywen romo hekon. Zauxiapekwer nerehe uzekaiw ma'e wanuwihaw romo hekon. Tuwihaw ko ywy rehe har paw umuwete katu Tawi a'e wà. 15 Apuranu Tupàn rehe Tawi hemiapo ràm rehe ihe. Aipo xo a'e 'ar mehe apuranu hekuzaromo ihe. Nan kwaw pa. Ni ihe ni heànàm. Na'urema'enukwaw pixik kwaw newe ikatu 'ym ma'e iapo àwàm rehe. Nurumume'u pixik kwaw agwer ma'e urezeupeupe. Nainu pixik kwaw ni amo teko nezewe haw rehe waze'eg mehe ihe wà rihi, i'i izupe.\n16 — Aimerek, i'i Xau izupe. — Ne, neànàm wà no. Pemàno putar nehe, i'i izupe.\n17 Na'e uze'eg zauxiapekwer uzeake har wanupe kury. — Ezuka a'e xaxeto Tupàn henataromo har uma'ereko ma'e ne wà nehe kury. Uzemono'og Tawi rehe we wà. Numume'u kwaw ihewi izàn awer ihewe wà. Ukwaw katu izàn awer wà. Nezewe rehe we numume'u kwaw ihewe wà, i'i Xau. Zauxiapekwer wenuxi wà. Na'ipuruzuka wer kwaw xaxeto Tupàn henataromo har wanehe wà. 18 A'e rupi uze'eg Xau Noek pe kury. — Ezuka ne wà nehe kury, i'i izupe. A'e rupi uzuka a'e wà. A'e 'ar mehe uzuka Noek 85 xaxeto Tupàn henataromo har wà. 19 Uzuka kar Xau No tawhu pe har upaw rupi katete a'e wà no. Xaxeto waneko haw a'e tawhu a'e. Uzuka teko paw wà: awa wà, kuzà wà, kwarer wà, kuzàtài wà, tapi'ak wà, zumen wà, àràpuhàràn wà. Upaw rupi katete uzuka wà.\n20 Xo Amiatar Aimerek ta'yr zo a'e, upuner uzànaw rehe a'e wi uzepyro pà a'e. Oho Tawi reko haw pe kury. 21 — Xau uzuka kar xaxeto Tupàn henataromo uma'ereko ma'e a'e wà, i'i Amiatar Tawi pe.\n22 Na'e uze'eg Tawi Amiatar pe. — A'e 'ar mehe neru pe heze'eg mehe aexak Noek a'e pe ihe. — Azeharomoete umume'u putar heremiapo kwer oho Xau pe a'e nehe, a'e hezeupe hexak mehe ihe. Neànàm wazuka arer zàwenugar romo aiko ihe. 23 Epyta xe herehe we nehe. Ekyze zo nehe. Xau ipuruzuka wer zanerehe a'e. Aze erepyta xe herehe we nehe, nuzeapo kwaw ikatu 'ym ma'e newe nehe, i'i Tawi Amiatar pe.


Tupàn ze'eg 2 XAMUEW 11\nTawi Matexewa rehe we kury\n1 Amo kwarahy rehe ka'akyr romogatu 'ar mehe tuwihawete paw uzemuàgà'ym amo ae teko waàmàtyry'ymaw rehe wà, a'e zahy rehe wà. Uze'eg Tawi Zoaw pe, amogwer tuwihaw wanupe no, zauxiapekwer Izaew izuapyapyr wanupe no. — Pezàmàtyry'ym zaneàmàtyry'ymar peho pe wà nehe kury, i'i wanupe. Weruzar ize'eg oho wà. Weityk Amon izuapyapyr oho wà. Umàmàn Hama tawhu izywyr wà. Tawi upyta Zeruzarez pe.\n2 Amo 'ar mehe karuk mehe upu'àm Tawi uker ire a'e. Uzekytyar oho wàpuzuhu 'aromo imuàtà pyrer rehe. A'e pe wiko mehe wexak amo kuzà ipuràg eteahy ma'e izahak mehe. 3 A'e rupi omono kar amo uzehe we har a'e pe. — Epuranu teko wanehe nehe. Mo romo hekon a'e kuzà a'e, ere wanupe nehe. Weruzar ize'eg oho. A'e re uzewyr oho Tawi pyr. Matexewa Erià tazyr Uri Ete zuapyr hemireko romo hekon a'e. 4 Na'e uze'eg uzehe we har wanupe kury. — Peho a'e kuzà herur pà xe ihewe nehe, i'i wanupe. Oho herur pà wà. Na'e uker Tawi ipuhe kury. A'e 'ym mehe we, a'e 'ar mehe, Matexewa umumaw uzemukatu haw Tupàn henataromo har zahy nànànar a'e. A'e re uzewyr weko haw pe kury. 5 Amo 'ar pawire ukwaw upuru'a haw kury. A'e rupi omono kar amo uzehe we har Tawi pe a'e ma'e imume'u pà izupe.\n6 A'e rupi Tawi umume'u kar ko ze'eg heraha kar pà Zoaw pe kury. — Emur kar Uri Ete zuapyr xe ihewe nehe, ta'e heze'eg wer izupe ihe xe, i'i izupe. Weruzar Zoaw ize'eg. 7 A'e rupi uhem Uri Tawi heko haw pe kury. Upuranu Tawi hehe. — Aipo Zoaw ikatu a'e. Aipo zauxiapekwer ikatu a'e wà. Aipo oho katu zaneàmàtyry'ymar wazuka haw, i'i izupe. 8 A'e re uze'eg wi Uri pe. — Eho neràpuz me nepytu'u pà kury, i'i izupe. Uhem Uri a'e wi. Tawi weraha kar amo ma'e Uri hàpuz me izupe imono e pyràm romo. 9 Uri noho kwaw wàpuz me. Uker tàpuzuhu hukenaw huwake amogwer tuwihawete rehe uzekaiw ma'e zauxiapekwer wapyr. 10 Amo umume'u hemiapo kwer oho Tawi pe. — Uri nuker kwaw wàpuz me a'e, i'i izupe. A'e rupi wenoz Tawi Uri uzeupe kury, hehe upuranu pà kury. — Erezewyr kwez muite wi kury. Eremumaw 'ar tetea'u muite neràpuz wi nereko pà. Màràzàwe tuwe nereho kwaw neràpuz me, i'i izupe.\n11 Uwazar Uri ize'eg izupe. — Awa Izaew izuapyapyr a'e wà, awa Zuta izuapyapyr a'e wà no, muite wanekon zeàmàtyry'ymawhu pe wà. Wereko Tupàn Ze'eg Hyru uzehe we wà no. Heruwihaw Zoaw uker kaiwer pe uzehe we har wanehe we. Aze mo aha heràpuz me, aze mo a'u ma'ywa uwà tykwer a'e pe, aze mo amai'u a'e pe, aze mo aker heremireko puhe na'ikatu iwer mo. Ta'e amogwer zauxiapekwer nupuner kwaw agwer ma'e iapo haw rehe a'e wà xe. Amume'u putar ko heze'eg Tupàn pe imonokatu pyrer romo henataromo ihe kury. Nazapo pixik kwaw agwer ma'e ihe, i'i Uri Tawi pe.\n12 Uze'eg wi Tawi izupe. — Epyta xe kutàri kury. Pyhewe urumuzewyr kar putar zeàmàtyry'ymawhu pe nehe, i'i izupe. Umumaw Uri mokoz 'ar a'e pe wiko pà. 13 Umumai'u kar Tawi Uri uzehe we. U'u kar uwà tykwer tetea'u izupe. A'e rupi uka'u. Nezewe rehe we noho kwaw Uri wàpuz me pyhaw. Uker oho xaxeto waker haw pupe. U'aw ywy rehe pàn zewàwànaw rehe.\n14 Iku'egwer pe Tawi uzapo amo pape Zoaw pe kury. Omono Uri pe. — Eraha ko pape Zoaw pe nehe, i'i izupe. 15 Nezewe i'i ize'eg a'e pape rehe imuapyk pyrer. — Eraha Uri amogwer wanenataromo zauxiapekwer wazeàmàtyry'ymahy haw pe nehe. A'e re emuzewyr kar hehe we har izuwi wà nehe. Tuwe zaneàmàtyry'ymar uzuka Uri a'e wà nehe, i'i ze'eg a'e pape rehe imuapyk pà a'e.\n16 Amo 'ar mehe umàmàn Izaew oho amo tawhu izywyr wà. Zoaw ume'e zeàmàtyry'ymawhu rehe. Wexak amo waàmàtyry'ymar zauxiapekwer hehaite wera'u ma'e a'e pe har wà. A'e rupi omono kar Uri a'e pe wanuwake kury. 17 Uhem a'e zauxiapekwer tawhu wi wà kury. Uzàmàtyry'ym Zoaw rehe we har wà wà. Uzuka amo tuwihaw Tawi hemiruze'eg a'e pe wà. Uzuka Uri wà no.\n18 Na'e omono kar Zoaw uze'eg heraha har a'e ma'e imume'u kar pà Tawi pe. 19 Uze'eg nezewe uze'eg heraha àràm pe. — Emume'u Tawi hemiruze'eg wazuka awer eho izupe nehe. 20 Aze ru'u wikwahy putar nehe. Aze ru'u upuranu putar nerehe nehe. — Màràzàwe tuwe peho tawhu huwakea'i waàmàtyry'ym pà, i'i putar ru'u nehe. — Upuner mo u'yw imomor haw rehe pàrirogaw aiha ma'e wi penehe wà. 21 Aipo napema'enukwaw kwaw Amimerek Zeruwezet ta'yr izuka awer rehe. Tawhu Tew kutyr iho mehe amo kuzà weityk amo ita arozràn imuku'i haw imomor pà pàrirogaw wi a'e, i'aromo a'e, izuka pà a'e. Màràzàwe tuwe pehem peho pàrirogaw huwake, i'i putar ru'u nehe. Aze upuranu nerehe nezewe nehe, — Tuwihaw Uri neremiruze'eg umàno a'e no, ere izupe nehe, i'i Zoaw a'e zauxiapekwer pe.\n22 Na'e umume'u Zoaw hemimume'u kwer oho Tawi pe kury. 23 — Ureàmàtyry'ymar ikàg wera'u urewi wà. A'e rupi uhem tawhu wi katu pe zaneàmàtyry'ym pà wà. Ure urumuzewyr kar pàrirogaw hukenaw kutyr ure wà. 24 A'e rupi omomor u'yw ipàrirogaw apyr wi urerehe wà. Amo tuwihaw neremiruze'eg umàno wà. Neremiruze'eg Uri umàno a'e no, i'i izupe.\n25 Uwazar Tawi a'e ze'eg herur arer pe kury. — Emurywete kar Zoaw eho nehe. — Ezemumikahy zo nehe, ere izupe nehe. — Wyzài zauxiapekwer upuner umàno haw rehe zeàmàtyry'ymawhu pe wà. — Pezàmàtyry'ymahy wi wi nehe. Xo waneityk ire zo pepytu'u nehe, ere eho Zoaw pe nehe, i'i Tawi izupe.\n26 Ukwaw Matexewa umen izuka awer a'e no. Uzai'o tuwe. 27 Umumaw umàno ma'e kwer rehe uzai'o haw 'ar wà. A'e re umur kar Tawi Matexewa wàpuzuhu pe kury. Umuigo kar wemireko romo. Uzexak kar imemyr awa romo izupe kury. Tawi hemiapo kwer na'ikatu pixik kwaw Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe.


Tupàn ze'eg 2 TEXARON 2\nPawru uze'eg ikatu 'ygwer izar rehe xe a'e kury\n1 Urerywyr wà, urumume'u Zezuz Zaneruwihawete Zanezar tur àwàm peme ure. Tur mehe nehe, zanemono'og putar uzepyr a'e nehe. 2 Amo a'e pe har pepyr har a'e wà, nezewe i'i mua'u waiko peme a'e wà. — Zanezar uhem wi wà kwez kury, i'i Pawru zanewe, i'i mua'u waiko peme wà. Pezekaiw zo waze'eg rehe nehe. Namume'u kwaw Zezuz izewyr awer ihe. Izewyr àwàm amume'u ihe. — Pawru umume'u Zezuz izewyr awer a'e, pape rehe imuapyk pà a'e, zanewe imur kar pà a'e, aze i'i mua'u peme wà nehe, a'e mehe pezekaiw zo waze'eg rehe nehe. — Tekwe Puràg umume'u kar nezewe haw urewe a'e, aze i'i mua'u peme wà nehe, pezekaiw zo waze'eg rehe nehe. Pezemumikahy zo agwer ma'e rehe nehe. 3 Pezekaiw zo agwer temu'emaw rehe nehe no. Zanezar ihem 'ym mehe nehe, teko ikatu 'ym ma'e a'e wà nehe, Tupàn hape rupi oho 'ym ma'e a'e wà nehe no, a'e paw oho putar ize'eg 'ym rupi a'e wà nehe. Nuweruzar kwaw ize'egete wà nehe, ta'e Tupàn na'ikatu kwaw wanupe a'e nehe xe. A'e 'ar ihem 'ym mehe nehe, uzexak kar putar amo awa a'e nehe, teko wanupe nehe. A'e awa a'e nehe, ikatu 'ym ma'e izar her romo a'e nehe. Zepykaw pe oho ma'e ràm amo ae her romo izupe nehe no, ta'e Tupàn uzepyk putar hehe azeharomoete a'e nehe xe. Teko numupytu'u kar pixik kwaw hehe izepyk ire wà nehe. 4 A'e awa a'e nehe, uze'eg putar nezewe teko wanupe a'e nehe. — Ihe hekàg wera'u ihe, amogwer tupàn a'ua'u wanuwi ihe, amogwer penemimuwete wanuwi ihe, i'i putar wanupe nehe. — Pezekaiw zo amogwer tupàn wanehe nehe, i'i mua'u putar wanupe nehe. A'e 'ar mehe nehe, wapyk putar oho Tupàn hàpuzuhu Zeruzarez tawhu pe har pupe nehe. — Ihe Tupàn azeharomoete har romo aiko ihe, i'i mua'u putar teko wanupe nehe. Ko ma'e izeapo re nehe, uhem putar Zanezarete wà a'e nehe.\n5 Aipo pema'enukwaw ureze'eg awer rehe. Pepyr hereko mehe we amume'u ko ze'eg peme ihe. 6-12 Ko 'ar rehe teko uzapo tuwe ikatu 'ym ma'e oho waiko a'e wà, ta'e amo ikatu 'ym ma'e ikwaw pyr 'ym a'e xe, uzapo kar iko wanupe a'e xe. Ikatu 'ym ma'e izar a'e, izexak kar wer zepe teko wanupe a'e, taw nànàn a'e. Nan kwaw nezewe nehe. Amo umupytu'u kar putar a'e nehe. Numuzexak kar kwaw teko wanupe nehe. Pekwaw imupytu'u kar har. Amo 'ar rehe nehe, Tupàn pe ikatu mehe nehe, Tupàn umunyryk kar putar a'e imupytu'u kar har a'e nehe. A'e 'ar mehe ikatu 'ym ma'e izar uzexak kar putar teko wanupe nehe, taw nànànar wanupe nehe. Zurupari umur kar putar ikatu 'ym ma'e izar ko ywy rehe a'e nehe, ukàgaw herur kar pà izupe a'e nehe. A'e mehe uzapo putar ma'e hexak pyr 'ym a'e nehe, hexak kar pà teko wanupe nehe. Uzapo putar purumupytuhegatu kar haw tetea'u teko wanuwa rupi nehe, wemu'emaw rehe wanupe nehe. A'e rupi teko uze'eg putar nezewe wà nehe, — Kwa, 'aw awa wereko Tupàn ikàgaw a'e, i'i putar uzeupeupe wà nehe. Hemu'em putar iko teko wanupe a'e nehe. Teko zepykaw pe oho ma'e ràm paw rupi wà nehe, uzekaiw putar ize'eg rehe wà nehe. Ta'e nuzekaiw kwaw Tupàn ze'eg azeharomoete har rehe wà xe. Ta'e nuzeruzar kwaw hehe wà xe. A'e rupi Tupàn numuigo kar kwaw a'e teko uzepyr a'e wà nehe. Uzepyk putar wanehe nehe. A'e rupi Tupàn i'i putar uzeupe nehe. — Aw teko a'e wà, tuwe uzeruzar temu'emaw rehe a'e wà nehe, i'i putar uzeupe nehe. Na'e uzeruzar putar temu'emaw rehe wà nehe. A'e rupi ze'eg azeharomoete har rehe uzeruzar 'ym ma'e a'e wà nehe, ikatu 'ym ma'e rehe ipurapo wer katu ma'e a'e wà nehe no, oho putar tatahu pe a'e wà nehe. Tupàn uzepyk putar wanehe nehe. Ta'e hurywete ikatu 'ym ma'e iapo mehe wà xe. Upyta putar a'e pe tuweharupi wà nehe. Tupàn nupytu'u pixik kwaw wanehe uzepyk ire nehe. Amo 'ar mehe Zezuz Zanezar ur putar ywy rehe a'e nehe, uzexak kar pà teko wanupe a'e nehe. Wexak kar putar ukàgaw upuràg eteahy haw teko wanupe nehe. A'e 'ar mehe nehe, upy putar ikatu 'ym ma'e izar kutyr a'e nehe, izuka pà nezewe a'e nehe.\nUze'eg zanerexarexak awer rehe xe a'e kury\n13 Urerywyr wà. Uruze'eg uruiko Tupàn pe tuweharupi ure, penehe ure. Ta'e Tupàn penexanexak izypy mehe a'e xe, ywy iapo 'ym mehe a'e xe. Penereko putar uzepyr nehe. Ta'e peamutar katu a'e xe. — Ikatuahy wanexak awer, uru'e uruiko Tupàn pe. — Ikatuahy wapuhareko awer no, ikatuahy wamutar awer no, uru'e izupe. Tekwe Puràg a'e, umur ukàgaw peme a'e, a'e rupi peiko ikatuahy ma'e iapo har romo kury. Ta'e pezeruzar ize'eg azeharomoete har rehe xe. 14 Urumume'u Tupàn ze'eg puràg peme ure. A'e 'ar mehe Tupàn penexanexak uzeupe a'e. Penenoz a'e no, ta'e urumume'u ize'eg peme ure xe. A'e rupi nehe, peiko putar Zezuz Zaneruwihawete Zanezar ài nehe, pereko putar ikàgaw nehe, pereko putar ipuràgaw nehe no. 15 A'e rupi amo ma'e uruzapo kar putar peme ure nehe kury, urerywyr wà. Pezekaiw katu ureze'eg awer azeharomoete har rehe nehe, ureze'eg awer peme ureremimume'u kwer rehe nehe. Urumuapyk a'e ze'eg ure, peme imono kar pà ure.\n16 Zezuz Zaneruwihawete Zanezar a'e, Tupàn zaneru a'e no, zaneraihu har romo wanekon a'e wà, zanepytywà waiko ma'erahy ipuraraw mehe a'e wà. — Peàro urepyr peneko àwàm nehe, i'i waiko zanewe. Ta'e ikatuahy zanewe a'e wà xe. 17 Tuwe pepytywà ma'erahy ipuraraw mehe a'e wà nehe. Tuwe pepytywà ikatuahy ma'e iapo mehe wà nehe no. Tuwe pepytywà ikatu ma'e imume'u mehe wà nehe no.


Tupàn ze'eg IRUK 23\nTuwihaw Pirat upuranu Zezuz rehe a'e kury\n1 Na'e tuwihaw upu'àm paw rupi wà kury. Weraha Zezuz Pirat pe wà. 2 Uzypyrog hemiapo kwer imume'u pà huwa rupi wà kury. — Urenu tuwe teko wanupe hemu'em mehe ure, i'i mua'u izupe wà. — Pemono zo temetarer zutew 'ym wanuwihaw pe nehe, i'i teko wanupe, i'i mua'u izupe wà. — Aiko Tupàn hemimur karer romo ihe, aiko Tuwihawete romo ihe, i'i wanupe no, i'i mua'u izupe wà.\n3 Na'e Pirat upuranu Zezuz rehe kury. — Aipo Zutew wanuwihawete romo ereiko ne, i'i izupe. — Ne ae eremume'u kwez kury, i'i Zezuz izupe. 4 Na'e Pirat uze'eg xaxeto wanuwihaw wanupe a'e kury, teko wanupe a'e no. — Nuzapo kwaw ikatu 'ym ma'e a'e. A'e rupi nazuka kar kwaw ihe nehe, i'i wanupe. 5 — Nan kwaw pa, na'ikatu kwaw nezewe haw urewe a'e, i'i izupe wà. — Uzapo kar ikatu 'ym ma'e teko wanupe a'e, Zutez ywy rehe har wanupe a'e. Uzypyrog upurumu'e pà Karirez ywy rehe a'e. Uhem wà xe kury, i'i mua'u izupe wà. Tuwihaw Ero upuranu Zezuz rehe a'e kury.\nZezuz Pirat henataromo\n6 Waze'eg henu mehe Pirat upuranu wanehe a'e. Aipo ko awa Karirez ywy rehe har romo hekon a'e, i'i wanupe. (— He'e, i'i izupe wà.) 7 — Naiko kwaw Karirez ywy rehe har wanuwihaw romo ihe, i'i Pirat wanupe. — Peraha ko awa Ero pe nehe, ta'e a'e ae Karirez ywy rehe har wanuwihaw romo hekon a'e xe, i'i wanupe. Ero Zeruzarez pe hekon a'e 'ar mehe a'e. 8 Hurywete Ero Zezuz hexak pà a'e. Ta'e wenu hehe ze'egaw a'e xe. Kwehe ipurexak wer hehe. Ipurexak wer purumupytuhegatu kar haw iapo haw rehe. 9 Werur Zezuz izupe wà. Upuranuranu tetea'u hehe kury. Nuze'eg kwaw Zezuz izupe. 10 Xaxeto wanuwihaw a'e wà, ze'eg kwehe arer rehe upurumu'e ma'e a'e wà no, ur Ero huwa rupi a'e wà kury, Zezuz hemiapo kwer imume'u mua'u pà a'e wà kury, ikatu 'ym ma'e tetea'u imume'u mua'u pà a'e wà kury. 11 Ero a'e, hemiruze'eg zauxiapekwer a'e wà no, uze'eg uryw ahyahy hehe a'e wà, uze'eg zemueteahy pà hehe a'e wà. Umunehew kar kamir hekuzar katu ma'e hehe a'e wà. A'e re umuzewyr kar Pirat pe a'e wà kury. 12 Ero a'e, Pirat a'e no, a'e 'ym mehe uzeàmàtyry'ym ma'e romo wanekon a'e wà. Uzemyrypar wi wà kury.\nTuwihaw umume'u tuwe Zezuz izuka àwàm a'e wà kury\n13 Pirat wenoz xaxeto wanuwihaw wamuwà uzeupe a'e wà kury, wenoz Zutew wanuwihaw a'e wà no, wenoz teko a'e wà no. Uze'eg nànàn kury.\n14 — Perur ko awa kwez kury, ikatu 'ym ma'e hemiapo kwer imume'u pà heruwa rupi kury, i'i wanupe. — Apuranu hehe kwez ihe, penuwa rupi paw rupi ihe. Azeharomoete nuzapo pixik kwaw ikatu 'ym ma'e a'e, i'i wanupe.\n15 — Nuzapo kwaw ikatu 'ym ma'e a'e, i'i Ero peme a'e no. A'e rupi umuzewyr kar imuwà kwez ihewe. Azeharomoete ko awa nuzapo kwaw ikatu 'ym ma'e a'e, a'e rupi nazuka kar kwaw ihe nehe. 16 Apetepetek kar putar ihe nehe kury, a'e re amono kar putar xe wi ihe nehe kury, i'i wanupe. 17 (Kwarahy nànàgatu teko wazemono'og mehe Pirat umuhem kar amo awa zemunehew paw wi teko wanupe a'e.)\n18 Uzypyrog teko heiheihem pà wà. — Ezuka nehe, emuhem kar Hapa ta'yr urewe nehe, i'i ahyahy izupe wà. 19 A'e 'ym mehe amo teko uzàmàtyry'ym tuwihaw oho wà. A'e 'ar mehe Hapa ta'yr uzuka amo awa. A'e rupi tuwihaw umunehew kar Hapa ta'yr a'e.\n20 Pirat ipurumuhem kar wer zepe Zezuz rehe a'e. Na'ipuruzuka wer kwaw hehe a'e. A'e rupi uze'eg wi teko wanupe. — Amuhem kar putar nehe, i'i wanupe. Na'ikatu kwaw ize'eg wanupe. 21 A'e rupi uhapukaz wiwi izupe wà. — Ezuka kar nehe ty, ezuka kar nehe ty, ywyra kanetar rehe ty, i'i izupe wà.\n22 Na'e Pirat uze'eg wi wanupe kury. — Ma'enugar ikatu 'ym ma'e uzapo a'e, i'i wanupe, wanehe upuranu pà. — Nuzapo kwaw ikatu 'ym ma'e a'e, a'e rupi nazuka kar kwaw ihe nehe. Apetepetek kar putar ihe nehe. A'e re amuhem kar putar nehe, i'i wanupe.\n23 Uhapukaz wiwi azeharomoete wà kury. — Ezuka kar ty, ezuka kar ty, ywyra kanetar rehe ty, i'i ahyahy izupe wà. A'e rupi Pirat uzuka kar zauxiapekwer wanupe kury, tuwihaw waze'eg rupi a'e kury.\n24 Umume'u Zezuz zuka àwàm izupe kury, wanuwa rupi kury, ta'e uputar a'e wà xe. 25 Na'e umuhem kar a'e awa Hapa ta'yr her ma'e zemunehew paw wi a'e kury, ta'e teko uputar imuhem kar haw a'e wà xe. (Hapa ta'yr a'e, a'e puràmàtyry'ym awer rehe imunehew pyrer romo hekon a'e, puruzuka awer rehe imunehew pyrer romo hekon a'e.) Omono Zezuz zauxiapekwer wanupe kury, ta'e teko ipuruzuka wer hehe a'e wà xe.\n26 Na'e zauxiapekwer weraha Zezuz a'e wi a'e wà kury. Pe rupi wata mehe we uwàxi amo awa Ximàw her ma'e a'e wà. Xiren taw pe har romo hekon a'e. Uhem wà iko oho awer wi a'e 'ar mehe. Na'e zauxiapekwer upyhyk wà kury. Omono ywyra kanetar iaxi'i rehe wà, heraha kar pà izupe wà, imuata kar pà Zezuz haikwer romo wà. (Ta'e Zezuz huwy tuwe a'e xe, a'e rupi nupuner kwaw ywyra kanetar hupir haw rehe a'e.)\n27 Teko tetea'u oho haikwer romo wà no. Amo kuzà a'e wà no, oho waiko teko wanupi a'e wà no, uzai'o pà a'e wà no. Uzemumikahy a'e wà. — Uzuka putar Zezuz a'e wà nehe kury, i'i uzeupeupe wà. 28 Uwak Zezuz wanehe ume'e pà, wanupe uze'eg pà. — Pe kuzàgwer Zeruzarez tawhu pe har pe zàkwà wà, pezai'o zo herehe pe zàkwà wà. Pezehe zutyka'i pezai'o nehe, pememyr wanehe zutyka'i pezai'o nehe. 29 Ta'e uhem putar amo 'ar a'e nehe xe. Teko uze'eg putar nezewe a'e 'ar mehe a'e wà nehe. — Kuzà imemyr 'ym ma'e a'e wà, imemyrhem pixik 'ym ma'e a'e wà no, kwarer wamukamu pixik 'ymar a'e wà no, hurywete wera'u putar a'e wà nehe, a'e 'ar mehe a'e wà nehe. (Ta'e uhem putar ma'erahy uhua'u ma'e a'e nehe xe. Ta'e umemyr pixika'i ma'e hereko har uzemumikahy putar a'e ma'erahy hexak mehe wà nehe xe.)\n30 Uhem putar a'e 'ar a'e nehe. A'e 'ar mehe teko paw nezewe i'i putar ywytyruhu pe wà nehe, — Pe'ar kwaw pà ure'aromo nehe, i'i putar ywytyruhu pe wà nehe. — Uremim pe nehe, i'i putar ywytyr pe wà nehe no. 31 — Aze zepe'aw izywyr ma'e ukaz a'e nehe, ma'e uzeapo putar ixinig mehe izupe a'e nehe, i'i putar a'e wà nehe. (— Zezuz nuzapo kwaw ikatu 'ym ma'e a'e. Upuraraw ma'erahy tetea'u a'e. Zutew uzapo ikatu 'ym ma'e tetea'u a'e wà. A'e rupi upuraraw putar tuwe ma'erahy a'e wà nehe, i'i putar a'e wà nehe.)\n32 Na'e zauxiapekwer weruata amo mokoz awa waneraha uzeupi a'e wà no, pe rupi a'e wà no. Ikatu 'ym ma'e iapo har romo wanekon wà. — Zezuz izuka mehe xiuka ko awa zane wà nehe no, i'i wanupe wà. 33 Uhem wà Kauar her ma'e pe wà. — Àkàg apekwer, i'i her zaneze'eg rupi. Omono Zezuz ywyra kanetar rehe a'e pe wà, izywàzywà pà wà. (Mewe katu umàno putar a'e nehe, i'i izupe wà.) Uzuka amo mokoz awa nezewegatete a'e wà no, Zezuz huwake a'e wà no. Pitài awa Zezuz iawyze har rehe i'àz a'e. Inugwer iahur rehe i'àz no.\n34 Na'e i'i Zezuz Tupàn pe kury. — Heru, nereharaz ko teko ikatu 'ym ma'e wanemiapo kwer wi nehe, imunàn pà nehe. Ta'e nukwaw kwaw wemiapo kwer a'e wà xe. Na'e zauxiapekwer omomor ita'i Zezuz kamir izar ràm hexaexak pà a'e wà kury. Umuza'aza'ak ima'e uzeupeupe nezewe wà. 35 Amo teko a'e pe wanekon a'e wà no. Zutew wanuwihaw uze'eg uryw ahyahy Zezuz rehe a'e wà. Teko wenu waze'eg mehe wà. Nezewe i'i wà. — Upyro amogwer a'e wà. Tuwe uzepyro a'e nehe, aze Tuwihawete Tupàn hemimur karer romo hekon tuwe a'e, i'i izupe wà.\n36 Zauxiapekwer a'e wà no, uze'eg uryw ahyahy hehe a'e wà no. Uhem Zezuz huwake wà. — Aiko win xe ty, e'u ty, i'i izupe. (Nahekuzar kwaw a'e ma'ywa tykwer a'e.)\n37 — Aze ereiko Zutew wanuwihawete romo, ezepyro nehe, i'i ahyahy zauxiapekwer izupe wà.\n38 Omomog kar amo pape ywyra kanetar rehe wà, Zezuz i'aromo wà. 'Aw awa a'e, Zutew wanuwihawete romo hekon a'e, i'i a'e ze'eg pape rehe ikaikair pyrer a'e.\n39 Pitài ikatu 'ym ma'e iapo har a'e pe ywyra kanetar rehe har uze'eg zemueteahy Zezuz rehe a'e no. — Ereiko Tupàn hemimur karer romo ne, urepyro har romo ne, i'i uze'eg uryw ahyahy pà hehe wà. — Ezepyro nehe ty, urepyro pe nehe no ty, i'i izupe.\n40 Inugwer ywyra kanetar rehe har uze'eg nezewe a'e. — Eze'eg zo nezewe ty, i'i izupe. — Aipo nerekyze kwaw Tupàn wi ne, Tupàn uzepyk putar zanerehe paw rupi a'e nehe, i'i izupe.\n41 — Ikatu ko ma'erahy ipuraraw paw zanewe, ta'e ikatu 'ym ma'e xiapo kwez zane xe. 'Aw awa a'e, nuzapo pixik kwaw ikatu 'ym ma'e a'e, i'i izupe, Zezuz rehe uze'eg pà a'e.\n42 Na'e uze'eg a'e awa Zezuz pe kury. — Zezuz, nezur wi mehe nehe, Tuwihawete romo nereko mehe nehe, nema'enukwaw herehe nehe, i'i izupe.\n43 — Kutàri ereiko putar Tupàn heko haw pe hepyr azeharomoete ne nehe kury, i'i Zezuz izupe.\nUmàno Zezuz a'e kury\n44 Kwarahy wapytepe hin mehe. Upytu'u kwarahy weny re. Ipytunahy tuwe kury, te kwarahy iaparara'u mehe. 45 Pànuhu Tupàn hàpuz me izaiko ma'e a'e kury, uzemu'i mokoz ipehegwer romo uzeapo pà a'e.\n46 Heiheihem tuwe Zezuz a'e kury. — Heru, nepo pe amono kar putar herekwe ihe kury, i'i Tupàn pe kury. Uze'eg ire, umàno kury. 47 Amo zauxiapekwer wanuwihaw a'e pe hekon a'e. Wexak a'e ma'e izeapo mehe. Uze'egatu Tupàn rehe kury. — Azeharomoete 'aw awa nuzapo kwaw ikatu 'ym ma'e a'e, i'i izupe kury.\n48 Teko a'e pe uzemono'og ma'e a'e wà, a'e paw wexak a'e ma'e uzeapo mehe a'e wà. Uzewyr oho weko haw pe wà, uzemumikahy pà wà, ukwaukwar pà upuxi'a rehe wà. 49 Zezuz imyrypar paw rupi a'e wà, kuzàgwer Karirez ywy wi wata ma'e kwer a'e wà no, muite upyta 'àm a'e wà, a'e ma'e paw hexak pà a'e wà.\nZuze Arimatez taw pe har weraha Zezuz hetekwer itakwaruhu pupe imono pà a'e kury\n50-51 Amo awa a'e pe hekon a'e. Zuze her romo a'e. Arimatez taw pe har Zutez ywy rehe har romo hekon a'e. Ikatuahy a'e. Ikatuahy ma'e iapo har romo hekon a'e. Tuweharupi wàro Tupàn pureruze'eg àwàm a'e. Zutew wanuwihaw wapyr har romo hekon a'e, ta'e tuwihaw romo hekon a'e xe. Amogwer tuwihaw uzuka kar Zezuz a'e wà. Na'ikatu pixik kwaw izuka kar awer Zuze Arimatez pe har pe a'e. 52 Na'e oho Pirat ipyr kury. — Emur Zezuz hetekwer umàno ma'e kwer ihewe nehe. Azutym putar nehe, i'i izupe. — Aze ty, i'i Pirat izupe. 53 Umuezyw kar hetekwer ywyra kanetar wi kury. Uwàuwàn pàn pupe. A'e re omono heraha itakwar pupe. Teko nutym pixik kwaw amo ae umàno ma'e kwer a'e ita kwar pupe a'e wà. 54 Uzeapo a'e ma'e 6 haw 'ar rehe a'e. Uhem etea'i mytu'u haw 'ar kury.\n55 Na'e kuzàgwer Zezuz rupi wata ma'e kwer a'e wà, Karirez ywy wi ur ma'e kwer a'e wà, oho Zuze hupi a'e wà kury, itakwar hexak pà a'e wà kury. Wexak Zezuz hetekwer a'e pe wà. 56 A'e re uzewyr oho wàpuz me wà. Umuhyk kàpuhàg wà kury, ma'e kawer wà no, Zezuz hetekwer rehe imono pyràm wà. Nuzapo kwaw ma'e a'e 'ar mehe wà rihi, ta'e mytu'u haw 'ar uhem wanupe a'e xe. Ze'eg kwehe arer nupurumuma'ereko kar kwaw mytu'u haw 'ar mehe a'e. A'e rupi kuzàgwer upytu'u a'e 'ar mehe wà.


Tupàn ze'eg AMAKUK 2\nTupàn uwazar wi Amakuk ize'eg izupe no\n1 Azeupir putar heràpuz aiha katu ma'e rehe heme'e haw pe ihe nehe. Àro putar Tupàn ze'eg àwàm ihe nehe. Ma'in putar hepuranu haw iwazar pà nehe. Azeapyaka katu putar nehe.\n2 Na'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e uze'eg wà ihewe. Nezewe ize'eg awer.\n— Erexak putar ma'e nepuahu zàwenugar nehe.\nEmuapyk a'e neremixak kwer ywyrapewa'i rehe nehe. Emuapyk katu newe ma'e heremixak kar ràm nehe.\nNezewe mehe wyzài teko upuner imugeta haw rehe wà nehe.\n3 A'e ma'e neremixak ràm 'ar\nnuhem kwaw a'e rihi.\nUhem putar azeharomoete nehe. Uzeapo putar nehe.\nI'ar katu uhem etea'i kury.\nA'e rupi — Kwa, iàrew tetea'u tur àwàm, aze ere izupe nehe, eàro nehe.\nTa'e a'e ma'e uzeapo putar i'ar kateteahy rehe a'e nehe xe.\n4 Nezewe heze'eg newe heremimume'u ràm xe kury.\n— Ikatu 'ym ma'e waneko haw na'ikatuahy kwaw.\nIkatu ma'e iapo har wikuwe putar wà nehe, ta'e uzeruzar tuwe Tupàn rehe wà xe.\nMawiron pe har wanehe uzepyk àwàm\n5 Azeharomoete teko wanemetarer hemu'em uzar pe. Na'ikatu kwaw wiko wera'u ma'e waneko haw. Nupaw kwaw temetarer iputar haw. — Aputar we amo ihe, i'i uzeupeupe tuweharupi wà. Tuweharupi umàno ma'e kwer waneta haw uputar amo umàno ma'e kwer wà. Nezewegatete a'e teko uputar amo temetarer tuweharupi wà. 6 Teko heityk pyrer a'e wà, uze'eg zemueteahy Mawiron pe har wanehe wà. Uze'eg urywahyahy wanehe wà no. Nezewe uze'eg wanupe wà. — Pezeapo hemetarer katu ma'e romo amo teko wama'e ipyro pà. Pezemumikahy nehe. Aze penewer amo temetarer rehe amo pe, pemekuzar kar penewer haw amo ae pe. Màràn kwarahy pemumaw putar agwer ma'e iapo pà nehe, i'i wanupe wà.\n7 Pe Mawiron pe har pe. Na'arewahy peiko putar unewer ma'e romo nehe. Na'e wemetarer imur arer uze'eg putar peme wà nehe. — Pemekuzar putar penewer haw temetarer imemyr inuromo nehe, i'i putar peme wà nehe. Peàmàtyry'ym putar a'e wà nehe. Pekyze putar wanuwi nehe. Weraha putar pema'e paw pewi a'e wà nehe. 8 Pemunar tetea'u ywy rehe har wama'e rehe. Na'arewahy uzapo putar nezewegatete haw peme a'e wà nehe no. Pemekuzar putar pemunar awer nehe, pepuruzuka awer nehe no. Peityk tawhu tetea'u wanehe har wama'e paw heraha pà. Pemekuzar putar penemiapo kwer nehe kury.\n9 Pezemumikahy nehe, Mawiron puruzuka ma'e. Pemynehem penàpuz amogwer wama'e penemiraha kwer pupe. — Zaiko hemetarer katu ma'e romo kury. A'e rupi nuzeapo kwaw ikatu 'ym ma'e zanewe nehe. Zapuner zazepyro haw rehe zaneàmàtyry'ymar wanuwi nehe, peze zepe peiko. 10 Penemiapo kwer werur maranugar haw peànàm wanupe. Pezuka teko tetea'u pe wà. A'e rupi pemàno putar nehe kury. 11 Te ita penàpuz ywyok rehe har a'e wà, te ywyra penàpuz izita a'e wà no, uhapukaz pekutyr peaiw paw imume'u pà wà.\n12 Pezemumikahy nehe. Ta'e pezapo tawhu peneko haw puruzuka haw i'aromo xe, purehe imunar haw i'aromo no xe. 13 Pemuma'erekoahy e kar teko penemipyhyk kwer paw pe wà. Uzapo tàpuz tetea'u peme wà. Uzapo tawhu peme wà no. Nezewe rehe we tata wapy putar wanemiapo kwer nehe. Ukaz paw putar nehe. Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e ikàg wera'u ma'e wiko a'e ma'e iapo àràm romo a'e. 14 Yryhu tynehem 'y pupe. Nezewegatete ywy tynehem putar Tupàn ikàgaw ikwaw paw pupe nehe, ipuràg eteahy haw ikwaw paw pupe nehe no.\n15 Ezemumikahy nehe. Emono muhàg win inuromo har nerehe we har pe nehe. Uka'u putar nehe. Wenuhem putar wemyhar. Teko paw wexak putar ima'e 'ym mehe wà nehe. 16 Ne ae ereityk putar nezemuawate katu kar haw nehe. Maranugar haw nepyk putar nehe. Tupàn ikwahy haw nuzawy kwaw kanek por. U'u kar putar ipor newe nehe. Ereka'u putar ne nehe no. Teko nuze'egatu kwaw nerehe wà nehe. — Iaiw ma'e, i'i putar newe wà nehe. 17 Eremonohok ywyra ywytyr apyr Irimano rehe har ne. A'e rupi amo nemumaw putar nehe kury. Erezuka ma'ea'yr tetea'u wà. A'e rupi ko 'ar rehe erekyze putar ma'ea'yr wanuwi nehe no. Agwer ma'e uzeapo putar wà nehe, ta'e erezapo ikatu 'ym ma'e tetea'u teko ywy nànànar wanupe xe. Ta'e erezuka ywy nànànar tetea'u ne wà xe.\n18 Aipo tupàn ua'u hagapaw ikàg a'e. Nan. Awa uzapo a'e hagapaw opo pupe. Xo purupe temu'emaw romo zo hekon a'e. Nupuner kwaw uze'egaw rehe. Màràzàwe tuwe amo teko uzeruzar amo ma'e wemiapo kwer rehe. 19 — Eme'e ty, aze ere hagapaw pe nehe, erezemumikahy putar nehe. — Epu'àm ty, aze ere izupe, erezemumikahy putar nehe. Aipo tupàn a'ua'u hagapaw upuner amo ze'eg herur haw rehe purupe. Nupuner kwaw. Iapo har uzàpewàn tupàn ua'u or pupe a'e, parat pupe a'e no. Nezewe rehe we nuikuwe pixik kwaw nehe.\n20 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e wiko wàpuzuhu ikatuahy ma'e pupe. Tuwe teko paw upytu'u uze'eg ire henataromo wà nehe.


Tupàn ze'eg 1 XAMUEW 1\nXamuew tu, ihy no\n1 Amo awa Ewkàn her ma'e Eparai zuapyr a'e, wiko Hama tawhu pe Eparai waiwy rehe ywytyr wamyter pe a'e. Na'aw tàmuzgwer waner xe a'e wà. Zupe umuzàg Tou. Tou umuzàg Eriu. Eriu umuzàg Zeroàw. Zeroàw umuzàg Ewkàn. 2 Heta mokoz hemireko izupe wà. Àn hemireko ipy her romo a'e. Penin inugwer hemireko her romo a'e. Penin imemyr a'e. Àn na'imemyr kwaw a'e. 3 Kwarahy nànàn uhem Ewkàn oho tawhu weko haw wi Xiro tawhu pe a'e, Tupàn ikàg wera'u ma'e imuwete katu pà a'e, ma'ea'yr hapy pà henataromo a'e. Heta mokoz ta'yr Eri Xiro a'e wà. Opini ta'yr ipy her romo a'e. Pinez ta'yr inugwer her romo a'e. Wiko xaxeto romo ma'ea'yr zuka har romo Tupàn henataromo Xiro pe wà. 4 Kwarahy nànàn Ewkàn uzuka ma'ea'yr Tupàn henataromo a'e, imuwete katu pà a'e. Izuka re omono pitài ipehegwer Penin pe a'e. Omono ipehegwer wa'yr wazyr paw wanupe. 5 Omono ho'o kwer tetea'u Àn pe. Uzamutar katu wemireko Àn a'e. Tupàn numur kwaw imemyr izupe. Nezewe rehe we Ewkàn uzamutar katu Àn a'e. 6 Hemireko Penin uze'eg zemueteahy Àn rehe. Uze'eg urywahyahy hehe no, imuzemumikahy kar pà no. Ta'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e numumemyr kar kwaw a'e xe. 7 Umumaw kwarahy tetea'u nezewe uzeapo pà. Kwarahy nànàn oho Tupàn hàpuz me wà. Kwarahy nànàn Penin umuzemumikahy kar Àn. A'e rupi Àn uzai'o tetea'u umai'u 'ym pà.\nÀn uze'eg Tupàn pe\n8 Amo 'ar mehe imen Ewkàn upuranu hehe kury. — Màràzàwe tuwe erezai'o iko. Màràzàwe tuwe neremai'u kwaw iko. Màràzàwe tuwe erezemumikahy tuweharupi. Aipo nahekatu wera'u kwaw newe 10 nememyr wanuwi ihe, i'i izupe.\nÀn wenoz umemyr àwàm Tupàn pe\n9 Amo 'ar mehe wiko Xiro pe wà. Upaw umai'u wà. Xaxeto Eri her ma'e wapyk wenaw rehe a'e kury, Tupàn hàpuz henaw huwake a'e kury. 10 Na'e Àn upu'àm uzemumikahy pà kury. Uzai'o tetea'u. Uze'eg Tupàn pe. 11 Umume'u wemiapo ràm izupe. — O Tupàn ikàg wera'u ma'e. Eme'e herehe. Neremiruze'eg romo aiko ihe. Hezemumikahy haw erexak iko ne. Nema'enukwaw katu herehe nehe, hepytywà pe nehe. Nereharaz zo ihewi nehe. Aze eremur amo awa ihewe hememyr romo nehe, amono putar a'e hememyr newe nehe. Wiko putar neremiruze'eg romo tuweharupi nehe. Nomonohok pixik kwaw u'aw nehe, neremiruze'eg romo weko haw hexak kar pà purupe nehe, i'i izupe.\n12 Iàrew tetea'u a'e pe Tupàn pe uze'eg pà a'e. A'e rupi Eri uzypyrog hehe ume'e pà kury. 13 Wexak heme iryryryryz mehe. Nuhem kwaw ze'eg izuru wi. Uze'eg Àn Tupàn pe upy'a pe kury. Nuhem kwaw ize'eg izuru wi. — Uka'u ru'u aipo, i'i Eri uzeupe. 14 — Màràn 'ar eremumaw putar neka'u pà nehe. Epytu'u neka'u re kury, i'i izupe.\n15 — Tuwihaw, i'i Àn Eri pe. — Naka'u kwaw ihe. Ni uwà tykwer na'u kwaw ni kàwiahy na'u kwaw ihe. Azemumikahy tuwe ihe. Amume'u ma'erahy heremipuraraw kwez Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe ihe. 16 Naiko kwaw kuzà wyzài romo ihe. Aze'eg Tupàn pe nezewe ta'e azemumikahy ihe 'y, ta'e apuraraw ma'erahy ihe 'y, i'i izupe.\n17 Na'e uze'eg Eri izupe. — Eho Tupàn ikatu haw rehe we nehe. Tuwe Tupàn Izaew wazar umur nereminozgwer newe nehe, i'i izupe.\n18 — Tuwe erekwaw tuwe hekatu haw nehe, i'i kuzà izupe. A'e rupi kuzà uhem oho a'e wi izuwi. Umai'u kury. Uhem wewer izemumikahy haw izuwi kury.\nXamuew izexak kar awer\n19 Iku'egwer pe Ewkàn a'e, iànàm a'e wà no, upu'àm izi'itahy a'e wà kury. Umuwete katu Tupàn oho wà. A'e re uzewyr weko haw pe Hama pe wà. Uker Ewkàn oho wemireko Àn puhe kury. Upytywà Tupàn Àn kury. 20 Ipuru'a kury. U'ar katu mehe imemyr uzexak kar kury. Awa a'e. Omono Xamuew her romo wà. — Aenoz ko kwarer Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe ihe, i'i teko wanupe. — Tupàn pe ma'e henoz taw, i'i her zaneze'eg rupi.\n21 Na'e Ewkàn oho wànàm wanupi Xiro pe ma'e Tupàn pe imono pyràm kwarahy nànànar imono pà izupe kury. A'e 'ym mehe umume'u amo ma'e ikatu wera'u ma'e imono pyràm izupe. 22 Noho kwaw Àn wanupi. — Ikamu re ipytu'u re zo araha putar Tupàn ràpuz me ihe nehe. Wiko putar tuwe a'e pe nehe, a'e wi uhem 'ym pà nehe, i'i Àn umen pe.\n23 — Aze ikatu newe nehe, ezapo nezewe nehe, i'i Ewkàn Àn pe. — Epyta xe zanereko haw pe nehe. Xo ikamu re ipytu'u re zo eho nehe. Tuwe Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e umuzeapo kar ma'e neremimume'u kwer nehe, i'i izupe. A'e rupi upyta Àn weko haw pe umemyr imukamu kar pà.\n24 Ikamu re ipytu'u re weraha ihy umemyr Xiro pe kury. Weraha amo tapi'ak awa na'iruz kwarahy hereko har no. Weraha tyràm 10 kir puhuz taw hereko har no. Weraha pitài hyru por uwà tykwer no. Ikwarera'i mehe zo ihy weraha Tupàn hàpuz Xiro pe har pe a'e. 25 Tu a'e, ihy a'e no, uzuka a'e tapi'ak awa Tupàn henataromo wà. A'e re weraha kwarer Eri pe wà kury. 26 Uze'eg Àn Eri pe kury. — Azeharomo eteahy aiko a'e kuzà u'àm ma'e kwer Tupàn pe uze'eg ma'e kwer romo ihe, neremixak kwer amo kwarahy mehe arer romo ihe, i'i izupe. 27 Aenoz ko kwarer Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe ihe. Umur hereminozgwer ihewe a'e. 28 A'e rupi kutàri amono putar ko kwarer izupe ihe nehe kury. Wyzài 'ar mehe nehe, wikuwe mehe we nehe, wiko putar Tupàn hemiruze'egete romo a'e nehe, i'i izupe. A'e mehe umuwete katu Tupàn a'e pe a'e wà kury.


Tupàn ze'eg IRUK 11\nZezuz zanemu'e u pe zaneze'egaw rehe a'e kury\n1 Amo 'ar mehe Zezuz uze'eg in Tupàn pe amo taw huwake a'e. Ize'eg pawire amo hemimu'e uze'eg izupe. — Urezar, uremu'e pe Tupàn pe ze'egaw rehe nehe, Zuàw ài nehe, ta'e a'e umu'e wemimu'e nezewe a'e xe, i'i izupe.\n2 Na'e uze'eg Zezuz wemimu'e wanupe.\n— Nezewe peze'eg Tupàn pe nehe.\n— Ureru. Tuwe teko paw umuawate katu\nnerer a'e wà nehe.\nTuwe teko paw neremiruze'eg romo wanekon wà nehe, ta'e wanuwihawete romo ereiko ne xe.\n3 Tuweharupi emur ureremi'u ràm urewe nehe.\n4 Emunàn ureremiapo kwer ikatu 'ym ma'e urewi nehe, izuwi nereharaz pà nehe.\nTa'e urereharaz amogwer wanemiapo kwer wi ure xe, ikatu 'ym ma'e urewe iapo mehe ure xe.\nAze urepurapo wer ikatu 'ym ma'e rehe nehe, ezapo kar zo a'e ma'e urewe nehe,\npeze Tupàn pe nehe.\n5 Na'e uze'eg wi Zezuz wemimu'e wanupe. 6 — Aze peho pemyrypar hàpuz me pyhaw nehe, pyaze mehe nehe, aze penoz ma'e izupe nehe, peze'eg putar nezewe nehe. — Emur na'iruz typy'ak urewe nehe ty, ta'e uhem amo uremyrypar wà kwez a'e kury xe. Ima'uhez a'e xe. Wata iko a'e. Uker ureràpuz me. Naheta kwaw temi'u izupe ureràpuz me, peze putar ru'u izupe nehe.\n7 Na'e pemyrypar uze'eg putar ru'u nezewe peme nehe. — Kwa, nan kwaw ty, aker tupà ty, hepurumuzàmuzàg uker upà a'e wà no. Awàpytym ukenaw no. Napuner kwaw heme'e haw rehe ihe, temi'u newe imono pà ihe, i'i putar ru'u peme nehe.\n8 A'e mehe nezewe pezapo nehe. Penoz wiwi nehe. Pemyrypar romo hekon a'e. Aze ru'u nume'e kwaw temi'u imur pà peme. Aze penoz wiwi nehe, a'e mehe umur putar peme nehe, ta'e penoz wiwi pe nehe xe, ta'e napemaranugar kwaw izuwi pe no xe. 9 A'e rupi a'e peme kury. Aze penoz ma'e Tupàn pe nehe, umur putar peme nehe. Aze pekar ma'e nehe, pexak putar nehe. Aze penoz peneixe àwàm nehe, uken uzewàpytymawok putar peme nehe. 10 Ta'e aze awa wenoz ma'e nehe, Tupàn umur putar izupe nehe. Aze awa wekar ma'e nehe, wexak putar nehe. Aze awa wenoz wixe àwàm nehe, uken uzewàpytymawok putar izupe nehe. 11 Apuranu putar awa wanehe kury. Aze nera'yr wenoz ipira newe nehe, aipo eremono putar moz izupe nehe. 12 Aze wenoz zapukaz hupi'a newe nehe, aipo eremono putar zawazyr izupe nehe. 13 Napeiko kwaw ikatu ma'e romo Tupàn ài. Pekwaw ikatuahy ma'e imono haw pena'yr wanupe. Nezewegatete zaneru ywate har umur putar Wekwe Puràg teko wanupe a'e nehe no, aze teko wenoz izupe a'e wà nehe.\n— Pezepu hemiruze'eg romo hekon Zezuz a'e, i'i amo wà\n14 Amo 'ar mehe amo tekwe ikatu 'ym ma'e hereko har ur Zezuz pyr kury, uzemukatu kar pà izupe kury. Nupuner kwaw uze'egaw rehe a'e, ta'e hekwe ikatu 'ym ma'e numuze'eg kar kwaw a'e xe. Umuhem kar Zezuz izuwi, imukatu pà. Uzypyrog awa uze'eg pà kury. Teko ipytuhegatu hexak mehe wà. 15 I'i amo wà. — Pezepu a'e, tekwe ikatu 'ym ma'e wanuwihaw a'e, a'e ae omono ukàgaw Zezuz pe a'e. A'e rupi upuner tekwe ikatu 'ym ma'e puruwi wamuhem kar haw rehe a'e, i'i mua'u uzeupeupe wà. (Pezepu her a'e, meru wanuwihaw i'i zaneze'eg rupi a'e. — Zurupari, za'e izupe.) 16 Amo a'e pe har ipurawy kar wer Zezuz pe ize'eg rehe a'e wà. — Ezapo amo ma'e hexak pyr 'ym nehe, purumupytuhegatu kar pà nehe, a'e mehe erexak kar putar Tupàn nerehe heko haw urewe nehe, i'i mua'u izupe wà. 17 Ukwaw Zezuz wama'enukwaw paw a'e. Uze'eg wanupe. — Teko amo ywy rehe har a'e wà, aze uzemuza'aza'ak a'e wà nehe, aze amo uzemono'og xe a'e wà nehe, aze amogwer uzemono'og pe pe a'e wà nehe, wànàm wàmàtyry'ym pà a'e wà nehe, a'e mehe uzemumaw putar paw rupi a'e wà nehe, uzezukazuka pà a'e wà nehe. Aze teko uzàmàtyry'ym wànàm wà nehe, uhàuhàz putar wà nehe. 18 A'e rupi aze Zurupari hemiruze'eg uzeàmàtyry'ym wà nehe, a'e mehe uzemumaw putar wà nehe. — Eremuhem kar tekwe ikatu 'ym ma'e puruwi ne, ta'e Pezepu umur ukàgaw newe a'e xe, peze peiko ihewe. Penemu'em nezewe, ta'e Zurupari numuhem kar pixik kwaw wemiruze'eg puruwi a'e wà xe, (ta'e a'e ae omono kar purehe a'e wà xe). 19 Penemimu'e a'e wà no, umuhem kar tekwe ikatu 'ym ma'e puruwi a'e wà no. Mo ikàgaw rupi umuhem kar tekwe ikatu 'ym ma'e puruwi a'e wà. Penemimu'e a'e ae ukwaw kar penemu'emaw teko wanupe nezewe a'e wà. 20 Nan kwaw nezewe. Tupàn umur ukàgaw ihewe, a'e rupi amuhem kar tekwe ikatu 'ym ma'e puruwi ihe. A'e rupi pekwaw Tupàn ikàgaw pepyr ihemaw pe kury. Pekwaw ipureruze'egaw ihemaw no.\n21 Awa ikàg ma'e a'e, ume'egatu iko wàpuz rehe, uzekaiw katu uma'e rehe. A'e mehe amo na'imunar kwaw ima'e rehe izuwi a'e wà nehe. 22 Aze ur awa ikàg wera'u ma'e a'e nehe, aze uzàmàtyry'ym tàpuz izar heityk pà nehe, a'e awa ikàg wera'u ma'e weraha putar ima'e izuwi a'e nehe.\n23 Aze teko nuiko kwaw heremiruze'eg romo a'e wà nehe, wiko heàmàtyry'ymar romo a'e wà nehe. Aze nahepytywà kwaw poromono'og mehe a'e wà nehe, a'e mehe upurumuhàmuhàz ma'e romo wanekon a'e wà nehe. — Tekwe iaiw ma'e upuner nerehe uzewyr haw rehe a'e nehe, i'i Zezuz a'e kury.\nTekwe ikatu 'ym ma'e weko awer pe izewyr haw\n24 Uze'eg wi wanupe. — Aze tekwe ikatu 'ym ma'e uhem amo awa wi nehe, wata oho ywy rehe 'y heta 'ymaw rehe nehe, weko àwàm ipyahu ma'e hekar pà nehe. Aze nuexak kwaw nehe, uze'eg putar uzeupe nehe, — Hà, azewyr putar hereko awer pe ihe nehe kury, a'e heremizarer pe ihe nehe kury, i'i putar uzeupe nehe. 25 Na'e uzewyr putar oho weko awer pe nehe. — Hà, amo upeir katu xe ihewe a'e, i'i putar uzeupe nehe. 26 Na'e uhem wi putar oho amo 7 tekwe ikatu 'ym ma'e iaiw wera'u ma'e wanekar pà nehe. Weruzewyr waneruwà weko haw pe wà kury, uzepyr wamuigo kar pà wà kury. A'e rupi a'e awa a'e nehe, a'e tekwe ikatu 'ym ma'e wanereko har a'e nehe, ima'eahy wera'u putar a'e nehe kury, he'o wera'u putar a'e nehe no.\n— Hurywete Tupàn ze'eg henu har a'e wà, i'i Zezuz a'e kury\n27 Ize'eg pawire amo kuzà a'e pe har uze'eg izupe kury. — Hurywete kuzà nemuzexak kar arer 'y, nemukamu kar arer 'y, i'i izupe.\n28 — Hurywete wera'u Tupàn ze'eg henu har a'e wà, heruzar har a'e wà, i'i Zezuz izupe, kuzà pe. — Ezapo ma'e Tupàn ikàgaw hexak kar pà urewe, i'i teko Zezuz pe wà.\n— Ezapo ma'e Tupàn ikàgaw hexak kar pà urewe, i'i teko Zezuz pe wà\n29 Teko uzemono'og Zezuz izywyr wà. A'e rupi uze'eg wanupe. — Azeharomoete teko ko 'ar rehe har a'e wà, ikatu 'ym ma'e iapo har romo wanekon a'e wà. Uzapo kar hexak pyr 'ym waiko ihewe wà, ta'e ipurexak wer Tupàn ikàgaw rehe wà xe. Nuexak kwaw wà nehe. Zon pe uzeapo ma'e kwer zutyka'i wexak putar wà nehe. Zon a'e, na'iruz 'ar umumaw ipirahu rie pe upyta pà a'e. 30 Uhem ipirahu rie wi na'iruz 'ar paw ire. Wexak kar Tupàn ikàgaw oho Nin taw pe har wanupe. A'e rupi uzeruzar hehe wà. Nezewegatete ihe Awa ta'yr ihe nehe no, aexak kar putar Tupàn ikàgaw teko ko 'ar rehe har wanupe ihe nehe no. Ta'e akweraw wi putar hemàno re ihe nehe no xe, na'iruz 'ar paw ire ihe nehe no xe. 31 Amo 'ar mehe nehe, Tupàn umume'u putar teko wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e purupe a'e nehe. A'e 'ar mehe nehe, amo tuwihaw kuzà a'e nehe, amo ywy rehe har wanuwihaw a'e nehe, upu'àm putar a'e nehe, umume'u putar ko 'ar rehe har wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e a'e nehe. Ta'e kwehe mehe a'e kuzà a'e xe, muitea'u wata oho Xàrumàw ze'eg henu pà a'e. Ihe aiko xe ihe. Hekàg wera'u Xàrumàw wi ihe. 32 A'e 'ar mehe nehe, Nin taw pe har umàno ma'e kwer ukweraw putar a'e wà nehe, umume'u putar penemiapo kwer a'e wà nehe, ta'e upytu'u ikatu 'ym ma'e iapo re a'e wà xe, Zon ze'eg henu mehe a'e wà xe. Ihe aiko xe ihe. Hekàg wera'u Zon wi ihe.\nNaximono kwaw tatainy kawaw iwy pe zane\n33 Uze'eg wi wanupe. — Aze amo umunyk tatainy nehe, numim kwaw nehe, nomono kwaw kawaw iwy pe nehe. Omono ywate nehe, a'e rupi teko wexak putar tàpuz me wixe ma'e a'e wà nehe. 34 Peneha nuzawy kwaw tatainy penetekwer pe. Aze heta tatainy, pexak katu ma'e. Aze ikatu peneha, pexak katu ma'e. Nezewegatete aze pepurapo wer tuwe Tupàn hemiapo putar haw rehe nehe, pezapo putar nehe. — Hepurapo wer hehe ihe, aze peze mua'u nehe, aze napepurapo wer kwaw hehe nehe, napezapo kwaw nehe. Hehàpyhà 'ym ma'e ài peiko putar nehe. 35 A'e rupi peme'egatu peneko haw rehe nehe. Nezewe mehe tatainy penehe har nuwew kwaw a'e nehe. 36 Aze peiko hehàpyhàgatu ma'e ài nehe, aze pepurapo wer tuwe ikatuahy ma'e rehe nehe, pezapo putar nehe.\nUze'eg Zezuz parizew wanupe a'e kury\n37 Upytu'u Zezuz uze'eg ire kury. Na'e amo ze'eg kwehe arer kwaw par parizew her ma'e ur Zezuz pe uze'eg pà wàpuz me imai'u haw rehe a'e kury. 38 Zezuz nuzepuez kwaw umai'u zanune. A'e parizew wexak izepuez 'ymaw. Ipytuhegatu hexak mehe. 39 Na'e Zezuz uze'eg izupe kury, (hapi har wanupe no). — Pe ze'eg kwehe arer kwaw par pe, pepyez katu pekawaw. Xo pepy'a zo na'ikatu kwaw pe. Ta'e ikatu 'ym ma'e rehe pema'enukwaw pe xe, puràmàtyry'ymaw rehe pema'enukwaw pe no xe. 40 He'o ma'e ài wà. Tupàn a'e, penekwe iapo arer romo penetekwer iapo arer romo hekon a'e. Penie iapo har pepirer iapo har romo hekon a'e no. 41 Aze pemono pekawaw por ma'e hereko 'ymar wanupe nehe, a'e mehe pepy'a ikatu putar Tupàn huwa rupi nehe, pekawaw ài nehe.\n42 Pe ze'eg kwehe arer kwaw par pe. Pezemumikahy nehe, ta'e Tupàn uzepyk putar penehe a'e nehe xe. Pemono pema'e kurer Tupàn pe, te temi'u inuromo har no. Napezapo kwaw ikatu ma'e teko wanupe. Napezamutar katu kwaw Tupàn. Ikatu penemi'u kurer imono haw Tupàn pe. Aze pezapo ikatu ma'e purupe nehe, aze pezamutar tuwe Tupàn nehe, pekatu wera'u putar izupe nezewe mehe nehe.\n43 Pe ze'eg kwehe arer kwaw par pe, pezemumikahy nehe, ta'e Tupàn uzepyk putar penehe a'e nehe xe. Zemono'ogaw pe har pemuapyk kar tenaw ikatu wera'u ma'e rehe a'e wà. Ikatuahy nezewe mehe peme. Teko pemuawate katu ma'e me'egaw pe a'e wà no. Penurywete tuwe nezewe mehe no.\n44 Tupàn uzepyk putar penehe nehe. Purutym awer hexak pyr 'ym ikwaw pyr 'ym ài peiko. Teko upyrog watym awer 'aromo ikwaw 'ym mà wà. Nezewegatete teko nukwaw kwaw ikatu 'ym ma'e rehe pema'enukwaw paw a'e wà no.\n45 Amo ze'eg kwehe arer rehe upurumu'e ma'e uze'eg Zezuz pe a'e kury. — Purumu'e ma'e, i'i izupe. — Nezewe neze'eg mehe ereze'eg zemueteahy iko urerehe ne, i'i izupe.\n46 Uze'eg Zezuz izupe. — Pe ze'eg kwehe arer rehe purumu'e ma'e pe, pezemumikahy nehe, ta'e Tupàn uzepyk putar penehe a'e nehe no xe, ta'e ma'e ipuhuz katu ma'e purupe heraha kar har ài peiko xe. Zawaiw katu ma'e pezapo kar teko wanupe. Nupuner kwaw iapo haw rehe wà. Napepytywà kwaw iapo mehe pe wà. 47 Pezemumikahy nehe. Tupàn uzepyk putar penehe nehe. Penàmuzgwer uzuka Tupàn ze'eg imume'u har a'e wà. Pe pezapo tàpuz ipuràg eteahy ma'e watym awer 'aromo. 48 A'e rupi ikatu wazuka awer peme, ta'e uzuka Tupàn ze'eg imume'u har a'e wà xe, ta'e pezapo tàpuz ipuràg eteahy ma'e watym awer 'aromo pe no xe. 49 A'e rupi kwehe mehe Tupàn uze'eg nezewe uzeupe a'e. — Amono kar putar heze'eg imume'u har a'e teko wanupe ihe wà nehe, amono kar putar heze'eg heraha har ihe wà nehe no, i'i uzeupe. — Teko uzuka putar amo a'e wà nehe, upuraraw kar putar ma'erahy amo ae wanupe a'e wà nehe no. 50 A'e rupi azepyk putar teko a'e 'ar rehe har wanehe ihe nehe, ta'e uzuka heze'eg imume'u har a'e wà xe, izypy mehe, ywy iapo mehe te ko 'ar rehe a'e wà xe, i'i uzeupe.\n51 Penàmuzgwer a'e wà, uzuka Apew izypy mehe a'e wà. Uzuka amo Tupàn ze'eg imume'u har tetea'u a'e wà no. Iahykaw rehe uzuka Zakari tàpuzuhu pupe a'e wà no, ma'ea'yr zuka haw huwake Tupàn rekwe huwake a'e wà no. Azeharomoete Tupàn uzepyk putar teko ko 'ar rehe har wanehe a'e nehe, ta'e wanàmuzgwer uzuka a'e Tupàn ze'eg imume'u har kwehe arer paw rupi a'e wà xe, (ta'e wiko wàmuz wazàwe a'e wà xe).\n52 Pe ze'eg kwehe arer rehe upurumu'e ma'e pe. Pezemumikahy nehe, ta'e Tupàn uzepyk putar penehe a'e nehe no xe. Penemimu'e nukwaw kwaw Tupàn ze'eg a'e wà. Napemu'e kwaw zepe hehe pe wà. Tupàn ze'eg kwaw paw a'e, nuzawy kwaw tàpuz a'e. Pewàpytym ukenaw. Teko nupuner kwaw wixe haw rehe ipupe wà. Napeneixe wer kwaw a'e tàpuz me. Aze amo heixe wer ipupe wà, napemuixe kar kwaw ipupe pe wà.\n53 Uhem Zezuz oho a'e wi a'e kury. Na'e a'e ze'eg kwehe arer rehe upurumu'e ma'e a'e wà, parizew a'e wà no, wata oho hupi a'e wà no, hehe uze'eg zemueteahy pà a'e wà, hehe upuranuranu pà a'e wà. 54 Upuranu hehe wà, zawaiw katu ma'e imume'u kar pà izupe wà. — Aze ru'u uzawy putar uze'eg a'e nehe. Aze uze'eg zemueteahy Tupàn rehe a'e nehe, a'e mehe xiuka kar putar tuwihaw wanupe zane nehe, i'i uzeupeupe wà, izupe uze'eg 'ym pà wà.


Tupàn ze'eg IRUK 8\nAmo kuzà wata Zezuz rupi taw nàn a'e wà\n1 Màràn 'ar pawire wata Zezuz oho taw nànàn a'e ywy rehe a'e. Umume'u ze'eg puràg oho iko taw nànànar wanupe. — Peiko Tupàn hemiruze'eg romo nehe, i'i oho iko wanupe. A'e 12 hemimu'e wata oho hupi a'e wà no. 2 Amo kuzà ima'eahy ma'e oho Zezuz pe wà. Amo kuzà tekwe ikatu 'ym ma'e hereko har oho izupe wà no. Umukatu a'e wà, tekwe ikatu 'ym ma'e wamuhem kar pà wanuwi wà. A'e rupi a'e kuzà wata oho Zezuz hupi taw nàn a'e wà no. Mari a'e (Matar pe har amo her romo a'e), oho hupi a'e no, ta'e Zezuz umuhem kar 7 tekwe ikatu 'ym ma'e izuwi a'e wà xe. 3 Zuànà a'e no, Kuz hemireko a'e, oho hupi a'e no. Kuz a'e, tuwihaw Ero heko haw pe hekon a'e, tuwihaw romo hekon a'e. Xuzàn a'e no, amogwer kuzà tetea'u a'e wà no, wata oho waiko Zezuz rupi a'e wà, hemimu'e wanupi a'e wà. Uzekaiw wanehe a'e wà. Omono e temetarer wanupe wà, wanemi'u hekuzaromo wà.\nZezuz umume'u ma'etymar rehe ma'emume'u haw xe a'e kury\n4 Taw nànàn iho mehe teko uzemono'og oho Zezuz pyr a'e wà. Teko tetea'u wazemono'og mehe, umume'u Zezuz ko ma'emume'u haw wanupe kury.\n5 — Ma'e tymar utym ma'eà'yz oho oko pe a'e. Umuhàmuhàz ma'eà'yz oho iko ywy rehe. Amo ma'eà'yz u'ar pe izywyr. Teko upyrog oho hehe wà. Wiràmiri u'u oho wà. 6 Amo ma'eà'yz u'ar amo ywy pehegwer rehe ita heta haw pe. Nan kwehe tete hezuz kury. Uxinig tàrityka'i, ta'e naheta kwaw 'y izupe a'e xe. 7 Amo ma'eà'yz u'ar xu à'yz mytepe. Hezuz xu hehe we. Tua'u wera'u xu ma'ezuz wi. Upyk kury. 8 Amo ma'eà'yz u'ar ywy ikatu ma'e rehe. Hezuz katu. I'a katu no. Heta tetea'u i'a kwer. Na'e i'i nezewe wanupe. — Aze peapyakwar heta henu haw nehe, pezeapyaka katu heze'eg rehe nehe, i'i wanupe.\nZezuz umume'u uma'enukwaw paw ma'e tymar rehe har a'e kury\n9 Hemimu'e upuranu hehe wà kury. — Ma'e rehe nema'enukwaw ne, a'e ma'emume'u haw imume'u mehe ne, i'i izupe wà. — Ma'e rehe uremu'e pe ne, i'i izupe wà.\n10 Amume'u tuwe Tupàn pureruze'egaw rehe ze'egaw peme ihe. Namume'u kwaw amogwer teko wanupe. Ama'emume'u wanupe, wamu'e pà ihe. A'e rupi ume'e ma'e rehe a'e wà, nuexak kwaw wà. Uzeapyaka katu ma'e rehe wà, nuenu katu kwaw wà, (nukwaw katu kwaw wà). 11 Akwaw kar putar hema'enukwaw paw peme ihe kury. Ma'eà'yz a'e, nuzawy kwaw Tupàn ze'eg a'e. 12 Pe izywyr u'ar ma'e kwer a'e, nuzawy kwaw ze'eg henu har a'e. Zurupari weraha Tupàn ze'eg wapy'a wi a'e, hehe wamuzeruzar kar 'ym mà a'e. A'e rupi Tupàn nupyro kwaw a'e uze'eg henu har 'ym a'e wà nehe. 13 Ita rehe u'ar ma'e kwer a'e, nuzawy kwaw amo ae henu har a'e. Agwer henu har hurywete Tupàn ze'eg henu mehe wà. Nuixe katu kwaw ize'eg wapy'a pe. Nan kwehe tete upytu'u uzeruzar ire wà. Aze Zurupari wagaw wà nehe, upytu'u putar uzeruzar ire wà nehe. 14 Xu mytepe u'ar ma'e kwer a'e, nuzawy kwaw amo henu har a'e. Agwer henu har a'e wà, ima'enukwaw ma'e ko ywy rehe har rehe a'e wà, ko 'ar rehe har rehe a'e wà no, wemetarer rehe a'e wà no. Ipurapo wer wemiapo putar haw rehe wà. Wama'enukwaw paw nuzawy kwaw xu. Wama'enukwaw paw upyk Tupàn ze'eg. Na'i'a katu kwaw. 15 Ywy katu rehe u'ar ma'e kwer a'e, nuzawy kwaw amo henu har a'e. Agwer henu har wenu katu Tupàn ze'eg a'e wà, weruzar wà no. Ma'eà'yz i'a katu, nupytu'u kwaw u'a re. Nezewegatete a'e Tupàn ze'eg henu har wà, nupytu'u kwaw uzeruzar ire wà.\nZezuz uze'eg tatainy rehe a'e kury\n16 Aze amo umunyk tatainy nehe, nomono kwaw kawaw iwy pe nehe, nomono kwaw kyhaw iwy pe nehe. Omono putar ywate nehe, a'e rupi tàpuz me ur ma'e ràm wexak putar tatainy a'e wà nehe. 17 Ma'e imim pyrer uzexak kar putar teko wanupe nehe. Ma'e ikwaw pyr 'ym uzekwaw putar nehe. 18 Pezeapyaka katu ko ze'eg rehe nehe. Aze teko ukwaw amo ze'eg nehe, wenu putar amo ae ze'eg nehe. Aze teko nukwaw kwaw ze'eg henu mehe, a'e ze'eg pixika'i ma'e uhem putar izuwi nehe.\nZezuz ihy a'e, tywyr a'e wà no, wexak Zezuz oho a'e wà\n19 Zezuz ihy a'e, tywyr a'e wà no, ur zepe a'e pe hexak pà a'e wà. Nupuner kwaw uhemaw rehe huwake wà, ta'e teko tetea'u a'e pe wanekon a'e wà xe. 20 Amo uze'eg izupe. Nehy a'e, nerywyr a'e wà no, katu pe wanekon a'e wà, ipurexak wer zepe nerehe a'e wà. 21 Uze'eg Zezuz a'e pe har wanupe. — Aze teko wenu Tupàn ze'eg wà nehe, aze weruzar wà nehe, hehy ài wanekon wà nehe, herywyr ài wanekon wà nehe no, i'i Zezuz wanupe.\nZezuz umupytu'u ywytuaiw a'e kury\n22 Amo 'ar mehe wixe Zezuz oho kanuhu pupe kury, wemimu'e wanupi kury. — Zaha yryhu waz nehe ty wà, i'i wanupe. Uzypyrog wata pà wà, kanu pupe wà. 23 Wata mehe we Zezuz uker upà. Uhem ywytuaiw wà a'e pe yryhu rehe. Uzeen 'y oho kanu pupe wanupe kury. Na'ikatuahy kwaw a'e pe wanupe. 24 Uze'eg hemimu'e oho izupe wà, imume'e kar pà wà. Purumu'e ma'e, purumu'e ma'e, i'i izupe wà. — Zamàno putar zane, i'i izupe wà. Upu'àm Zezuz. Uze'eg ywytu pe, 'y ipenopenog ma'e pe no, imupytu'u kar pà. Upytu'u tuwe ywytu, upytu'u 'y upenog ire no. Ikatuahy a'e pe wanupe kury. 25 Napezeruzar katu kwaw herehe, i'i Zezuz wanupe. Ipytuhegatu hehe wà, ukyze pà izuwi wà. Mo romo hekon a'e, ma'e romo hekon a'e, i'i uzeupeupe wà. Weruze'eg ywytu a'e, weruze'eg 'y a'e no. Ywytu a'e, 'y a'e no, weruzar ize'eg a'e wà, i'i uzeupeupe wà.\nZezuz umukatu awa tekwe ikatu 'ym ma'e hereko har a'e kury\n26 Wata oho Karirez yryhu rehe wà, te uhem yryhu waz wà. Zera ywy kutyr wanon wà. 27 Uhem Zezuz oho kanu wi. Ywy rehe ihem mehe ur amo awa a'e pe huwàxi pà. Tekwe ikatu 'ym ma'e hereko har romo hekon a'e. Kwehe numunehew kwaw ukamir. Nuker kwaw weko haw pe, ni noho kwaw a'e pe. Tywypaw pe hekon tuweharupi. 28 Wexak Zezuz. Hexak mehe uhapukaz heiheihem pà. U'ar uzeamumew pà Zezuz huwa rupi, uze'eg ahyahy pà nezewe izupe. Ne Zezuz, Tupàn Ywate Wera'u Har ta'yr ne, i'i izupe. — Ma'e erezapo putar ihewe nehe, i'i izupe. — Ezepyk zo herehe nehe, i'i izupe. 29 Na'e Zezuz umuhem kar tekwe ikatu 'ym ma'e izuwi. Tekwe ikatu 'ym ma'e a'e, tuweharupi wiko hehe a'e. Tuweharupi teko upyhyk a'e awa oho wà, iàpixi pà ipo rehe ipy rehe wà. Uzàpixi kyhàhàm tàtà ma'e pupe wà. Tuweharupi tekwe ikatu 'ym ma'e hereko har omonohok kyhàhàm a'e. Tuweharupi hekwe ikatu 'ym ma'e weraha a'e awa ywyxig heta haw pe. 30 Na'e uze'eg Zezuz izupe kury. — Ma'e nerer, i'i izupe. — Tekwe ikatu 'ym ma'e tetea'u herer ihe, i'i izupe, (ta'e tekwe ikatu 'ym ma'e tetea'u hehe wanekon a'e wà xe).\n31 — Uremuhem kar zo pe xe wi nehe, uremono kar zo pe ywykwaruhu pupe nehe, i'i izupe wà.\n32 Tàzàhuràn tetea'u umai'u waiko a'e pe wà, ywytyruhu rehe wà. — Uremono kar pe tàzàhuràn wanehe ty, a'e mehe uruixe putar oroho wanehe nehe, i'i izupe wà. Na'e Zezuz umuixe kar tekwe ikatu 'ym ma'e tàzàhuràn wanehe a'e wà kury. 33 Uhem oho awa wi wà, tàzàhuràn wanehe uzemunehew pà wà. Tàzàhuràn uzàn oho wà kury, ywytyr wi wezyw pà wà. U'ar oho 'y pupe wà kury. Ta'e ywytyruhu iàpy'àmahy a'e xe. 'Y umim tàzàhuràn paw rupi wà, wazuka pà wà.\n34 Tàzàhuràn wanehe uzekaiw ma'e a'e wà, wexak weimaw wazuka awer a'e wà. Uzàn a'e wi imume'u pà taw pe har wanupe wà, ko pe har wanupe wà no. 35 Teko wexak wà wà. Uhem Zezuz huwake wà. Wexak tekwe ikatu 'ym ma'e hereko arer a'e pe Zezuz ipy huwake hin mehe. Umunehew ukamir uzehe kury. Upytu'u he'o haw izuwi. A'e rupi teko ukyze katu a'e wà. 36 Hexak arer umume'u imukatu awer a'e teko wanupe wà. 37 Teko Zera ywy rehe har paw uze'eg Zezuz pe a'e wà kury. — Ehem eho xe wi nehe ty, urereko haw wi nehe ty, i'i izupe wà, ta'e ukyze izuwi wà xe. Wixe Zezuz oho kanu pupe kury. Oho tuwe a'e wi wanuwi kury. 38 Tekwe ikatu 'ym ma'e hereko arer uze'eg izupe iho 'ym mehe we. — Heho wer nerupi ihe, i'i izupe.\n39 — Nan kwaw pa, i'i Zezuz izupe. — Emume'u nemukatu awer eho nereko haw pe har wanupe nehe, emume'u newe Tupàn hemiapo kwer nehe, i'i izupe. A'e rupi umume'u Zezuz hemiapo kwer oho taw nànànar wanupe a'e kury.\nZezuz umukatu amo kuzà a'e, umukatu amo kuzàtài a'e no\n40 Yryhu waz ihem wi mehe teko uwàxi Zezuz wà a'e pe wà, ta'e wàro a'e wà xe. 41 Amo awa Zaz her ma'e uhem wà a'e pe a'e. Zemono'ogaw pe oho ma'e wanuwihaw romo hekon a'e pe a'e. Uzeamumew u'ar pà ywy rehe Zezuz ipy huwake, (ta'e Zezuz tuwihaw ikàg ma'e romo hekon izupe a'e xe.) — Ezur heràpuz me nehe ty, i'i izupe. 42 — Ta'e herazyr umàno etea'i a'e xe. Pitài zo herazyr. Wereko 12 kwarahy a'e, i'i izupe. A'e rupi Zezuz wata oho hupi a'e. Iata mehe teko uzepupypupykahy oho hehe a'e wà. 43 Amo kuzà wata wanupi a'e no. Huwy e ma'e romo hekon a'e. 12 kwarahy umumaw uwy e pà. Omono wemetarer paw muhàg kwaw par wanupe. Nupuner kwaw imukatu haw rehe wà. 44 Uhem wà Zezuz haikweromo kury, teko wamytepe kury. Opokok ikamir rehe. Na'arewahy upytu'u uwy re kury. 45 — Mo opokok herehe, i'i Zezuz. Ihe napokok kwaw ihe, i'i amo. — Nan kwaw ihe, i'i amo no. Nezewe uze'eg paw rupi wà. — Purumu'e ma'e, heta tetea'u teko neruwake a'e wà, nerehe opokok ma'e a'e wà, i'i Pet izupe.\n46 — Amo opokok herehe, ta'e uhem tuwe hekàgaw ihewi a'e xe, akwaw ihem awer ihe, i'i Zezuz wanupe.\n47 — Kwa, Zezuz ukwaw uzehe hepokok awer a'e, i'i kuzà uzeupe. A'e rupi ur huwake kury, uryryz pà kury. Uzeityk u'ar pà Zezuz ipy huwake. A'e pe, teko paw wanuwa rupi, umume'u hehe opokok awer izupe, umume'u uma'eahy awer no, umume'u umukatu awer no. — Na'arewahy hekatu kwez kury, nerehe hepokok mehe kury, i'i izupe. 48 — Herazyr, erezeruzar katu herehe ne, a'e rupi urumukatu kwez ihe kury, i'i Zezuz izupe. — Eho nekyze 'ym mà nehe, zàkwà. Nerurywete nehe zàkwà, i'i izupe.\n49 Zezuz ize'eg mehe we ur amo ze'eg herur har huwake a'e kury. A'e tuwihaw Zaz heko haw pe har romo hekon a'e. — Umàno nerazyr kwez kury, i'i Zaz pe. — Eraha zo purumu'e ma'e neràpuz mehe nehe kury, i'i izupe.\n50 Wenu Zezuz ize'eg mehe. — Ekyze zo nehe ty, i'i Zaz pe kury. — Ezeruzar herehe, a'e rupi ikatu putar nerazyr a'e nehe, i'i izupe. 51 (Oho Zaz hàpuz me.) Tàpuz me uhem ire, numuixe kar kwaw amogwer teko uzeupi a'e wà. Xo amo zo weraha uzeupi tàpuz me wà: Pet, Xiak, Zuàw, kuzàtài tu, ihy. A'e zutyka'i wixe oho tàpuz me Zezuz rupi wà.\n52 A'e pe har paw rupi a'e wà, uzai'o a'e kuzàtài umàno ma'e kwer rehe a'e wà. Heiheihem a'e wà. — Pezai'o zo nehe ty wà, i'i Zezuz wanupe. — Uker e upà a'e, i'i wanupe.\n53 Uze'eg urywahy hehe wà, ta'e ukwaw katu imàno awer wà xe. 54 Upyhyk Zezuz kuzàtài ipo rehe. — Epu'àm, kuzàtài, i'i izupe wahyhawa'u.\n55 Ukweraw wi kury. Na'arewahy upu'àm. — Pemono temi'u izupe, i'i Zezuz amogwer wanupe. 56 Tu a'e, ihy a'e no, ipytuhegatu hexak mehe a'e wà. — Pemume'u zo ko heremiapo kwer amo pe nehe, i'i wanupe.


Tupàn ze'eg ZON 1\nZon uzàwehem oho Tupàn wi\n1 Amo 'ar mehe Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e uze'eg Zon Amitaz ta'yr pe a'e kury.\n2 — Ezemuàgà'ym nehe. Eho tawhu Nin her ma'e pe nehe. Emume'u a'e pe har wanemiapo kwer iaiw ma'e eho wanupe nehe. Ta'e wakatu 'ymaw imume'u haw uhem heapyakwar pe xe, i'i izupe.\n3 Uzemuàgà'ym Zon a'e kury. Nuweruzar kwaw Tupàn ze'eg. Uzàwehem oho izuwi, Nin kutyr 'ym wata pà. Wezyw oho Zop tawhu pe. Wexak amo kanuhu a'e pe no. Oho etea'i iko 'ar mehe Epàn ywy kutyr a'e. Omono wemetarer kanuhu izar pe wata àwàm hekuzaromo. Wixe kanuhu pupe. Iho wer kanuhu heruata har wanupi Epàn pe. Iho wer muitea'u Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e wi. 4 Tupàn umur kar ywytu wakutyr kury. Uhua'u ykotokaw yryhu rehe har. Iaiw ywytu. — Uzeka putar kanuhu umyter pe nehe, i'i ipupe har wà. 5 Awa kanuhu heruata har ukyze katu wà kury. — Urepytywà pe nehe, i'i wà. Pitàitàigatu uze'eg uzar tupàn ua'u pe wà. Uzypyrog ma'e imomor pà yryhu pe wà, kanuhu imupiru kar wewera'i pà wà. A'e 'ym mehe wezyw Zon kanuhu ipupy iwype har pe. U'aw a'e pe uker katu pà.\n6 Kanuhu heruata har wanuwihaw wexak Zon a'e pe iker mehe. Uze'eg izupe. — Màràzàwe tuwe ereker iko. Epu'àm Tupàn nezar pe zanepytywà àwàm henoz pà nehe. Aze ru'u zanepuhareko putar nehe. Aze ru'u nazanemumàno kar kwaw nehe, i'i izupe.\n7 Uze'eg kanuhu heruata har uzeupeupe wà. — Ximomor ita'i ma'e papar haw hereko har ko iaiw paw herur har hexaexak pà nehe, i'i uzeupeupe wà. Omomor ita'i wà. Uzexak kar Zon her wanupe kury. 8 Na'e upuranu hehe wà. — Mo uzapo kar ko iaiw paw zanewe. Ma'e erezapo iko xe urerehe we. Ma'e wi erezur. Ma'enugar ywy rehe har romo ereiko, i'i izupe wà.\n9 — Aiko Emerew romo ihe. Amuwete Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e ywak izar ihe. Uzapo yryhu a'e. Uzapo ywy a'e no, i'i wanupe.\n10 Na'e umume'u Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e wi uzàwehem awer wanupe kury. Na'e kanuhu heruata har ukyze wera'u wiwi wà kury.\n— Màràzàwe tuwe ererur agwer iaiw paw urerehe, i'i izupe wà.\n11 Uhua'u wera'u wiwi ywytu kury. Na'e upuranu Zon rehe wà kury. — Ma'e uruzapo putar newe ywytu imupytu'u kar pà nehe, i'i izupe wà.\n12 Zon uwazar waze'eg wanupe. — Hepyhyk pe yryhu pupe hereityk pà nehe. Nezewe mehe ykotokaw upytu'u putar nehe. Akwaw heremiapo kwer ihe. Ko ywytuaiw ur penehe hekuzaromo a'e, i'i wanupe.\n13 Nuweruzar kwaw ize'eg wà. Uzypyrog u'ypykuz haw rehe ukàgaw rehe upaw rupi wà kury. Uzeagaw kanuhu heraha pà ywyxig yryhu izywyr har pe wà. Nupuner kwaw wà, ta'e uhua'u wera'u ywytuàiw wanupe kury xe. 14 Na'e uze'eg wahyhaw rupi Tupàn pe wà kury. — O Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e. Ezepyk zo urerehe nehe, urezuka zo pe nehe, ko awa izuka haw hekuzaromo nehe. Ta'e ne Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e ko ma'e iapo har romo ereiko ne xe. Ko ma'e uzeapo iko neremimutar rupi a'e, i'i izupe wà.\n15 Na'e kanuhu heruata har upyhyk Zon yryhu pe heityk pà wà kury. A'e 'ar mehe we na'arewahy upytu'u ywytu. Upytu'u ykotokaw no. 16 Ukyze tuwe Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e wi wà kury. A'e rupi uzuka amo ma'ea'yr wà kury, henataromo wà kury. Umume'uahy wemiapo ràm ikatuahy ma'e izupe wà no.\n17 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e omokon kar Zon amo ipira uhua'u ma'e pe kury. Zon umumaw na'iruz 'ar ipirahu hie pupe wiko pà kury. Na'iruz pytun no.


Tupàn ze'eg EZEKIEW 1\nEZEKIEW IPUAHU HAW ZÀWENUGAR PITÀI HAW\n1 30 haw kwarahy rehe 4 haw zahy rehe 5 haw 'ar rehe ihe xaxeto Ezekiew her ma'e ihe, Muzi ta'yr ihe, aiko Mawiron ywy rehe Kemar yrykawhu iwyr ihe. Zauxiapekwer werur Zutew tetea'u xe wemipyhyk kwer romo wà, kwehe mehe wà. Na'e ywak uzepirok kury. Tupàn hexakaw uzexak kar ihewe kury. 2 A'e ma'e izeapo 'ym mehe tuwihawete Zoaki umumaw 5 kwarahy zemunehew paw pe wiko pà amo ywy rehe a'e. 3 A'e pe Mawiron ywy rehe Kemar yrykaw iwyr ainu Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e ihewe ize'eg mehe ihe kury. Akwaw ipuner haw herehe tur mehe ihe.\n4 Heme'e mehe aexak àmànuhu ywytu inuromo har kwarahy heixe haw awyze har kutyr har wi ur ma'e ihe. Ywàkun uhua'u ma'e uweraweraw. Ywàkun izywyr ywak ukaz. Tata myter pe heta amo ma'e heny katu ma'e itazu morog zàwenugar. 5 Àmànuhu myter pe aexak 4 ma'ea'yr zàwenugar ihe wà. Wanexakaw nuzawy kwaw teko wanexakaw. 6 Pitàitàigatu heta 4 huwa 4 ipepo rehe wà. 7 Wanetymà hà'yà'ygatu wà. Wapy nuzawy kwaw tapi'ak ipy. Heny katu itazu morog imuhygatu pyrer ài. 8 4 huwa wanehe we 4 wapepo wanehe we heta 4 teko wapo wà no. Wapo upyta wapepo iwy pe pitàitàigatu wà. 9 Ma'ea'yr pitàitàigatu upupirar mokoz upepo wà. Pitài ipepo apyr uhyk inugwer rehe. Nezewe a'e ma'ea'yr uzapo heme'yw puku haw uzuawyawygatu ma'e wà. Wata uzehezehe wetekwer heruwak 'ym pà wà.\n10 A'e ma'ea'yr pitàitàigatu heta 4 huwa wà. Huwa henataromo har nuzawy kwaw teko huwa wà. Huwa awyze har rehe har nuzawy kwaw zàwàruhu iriàw huwa. Huwa iahurehe har nuzawy kwaw tapi'ak awa huwa. Huwa haikwerupi har nuzawy kwaw wiràhu huwa. 11 Wapepo ywak kutyr uzepupirar ma'e uhyk uzeake har ma'ea'yr wapepo rehe pitàitàigatu. Inugwer mokoz upepo pupe upyk wetekwer pitàitàigatu wà. 12 Ma'ea'yr upuner uzeiwyr katu ume'e haw rehe pitàitàigatu wà. A'e rupi oho wemimutar kutyr uwak 'ym pà wà.\n13 Ma'ea'yr wamyter pe heta tapuru 'yw zàwenugar. Ukaz iko a'e. Utyrytyryk upytu'u 'ym pà. Tata uhu wera'u. Uweraweraw. 14 Ma'ea'yr uzàn ko rupi wà, uzàn kwe rupi wà no. Nuzawy kwaw àmàn iweraw paw wà.\n15 A'e 4 ma'ea'yr wanehe heme'e mehe aexak 4 ywyramawa ywy rehe ihe. Ywyramawa upyta ma'ea'yr wanuwake pitàitàigatu wà. 16 A'e 4 ywyramawa uzuawygatu wà. Heny katu ita hekuzar katu ma'e ài wà. Ywyramawa nànàn heta amo ywyramawa uzeku'ahaw ma'e. 17 Nezewe mehe ywyramawa upuner wyzài ywy kutyr oho haw rehe uwauwak 'ym pà wà. 18 Ma'ereha tetea'u upeàrog ywyramawa wamytepe har wà.\n19 Ma'ea'yr wata mehe ywyramawa wata wanupi wà. Ywy wi wazeupir mehe ywyramawa uzeupir wà no. 20 Ma'ea'yr oho wemimutar pe wà. Ywyramawa uzapo uzar wanemiapo wà no. Ta'e ma'ea'yr uzapo kar ma'e wanupe wà xe. 21 Nezewe mehe aze ma'ea'yr wata wà, ywyramawa wata wà no. Aze upytu'u wà, upytu'u wà no. Aze uzeupir wà, uzeupir wà no.\n22 Waàkàg wa'aromo heta wapykaw iapar ma'e ita heny katu ma'e iapo pyrer. 23 Upykaw iwy pe ma'ea'yr upupirar mokoz upepo uwake har ikutyr pitàitàigatu wà. Upyk wetekwer inugwer upepo pupe wà no. 24 Aenu wapepo iànoànogaw wawewe mehe ihe. Nuzawy kwaw yryhu iànoànogaw. Nuzawy kwaw zauxiapekwer tetea'u wata ma'e waànoànogaw. Nuzawy kwaw Tupàn Upuner Wera'u Ma'e ize'egaw. Uwewe re upytu'u mehe uzemumyk wapepo wà. 25 Aenu amo ma'e waàkàg ipykaw i'aromo har ihe no.\n26 Ipykaw iapar ma'e i'aromo heta amo tuwihaw henaw zàwenugar ita xapir iapo pyrer. Amo teko zàwenugar wapyk hehe a'e. 27 Heny katu itazu morog tata myter pe har ài. Hetekwer paw heny katu tata ài. 28 Heny haw nuzawy kwaw zanurape ywàkun inuromo har. A'e tatainy uhyape katu ma'e wexak kar Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e ipuner haw ipuràg eteahy haw a'e pe henaw purupe.


Tupàn ze'eg 1 XAMUEW 14\nZonata uzemurywete haw\n1 Amo 'ar mehe Zonata uze'eg utakihepuku heraha har pe kury. — Zaha Piri ywy rehe har zauxiapekwer waker haw pe nehe. Upyta Piri ywy rehe har ywyàpyznaw kupe kutyr upytu'u haw pe wà, i'i izupe. Numume'u kwaw wemiapo ràm u pe. 2 Xau a'e, Migirom pe Zimea huwake hekon a'e 'ar mehe a'e. Umupu'àm wàpuzràn amo homà 'yw iwy pe. Amo 600 awa ru'u wiko hehe we a'e pe wà no. 3 Amo xaxeto a'e pe hekon a'e no. Umunehew xaxeto kamirpuku uzehe. Aiaz Aitu ta'yr her romo a'e. Ikamo i'ir romo hekon a'e. Ikamo a'e, Pinez ta'yr Eri hemimino romo hekon a'e. Pema'enukwaw Eri rehe. Xaxeto romo hekon Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e henataromo Xiro pe kwehe mehe a'e. Awa a'e wà, nukwaw kwaw Zonata a'e wi ihem awer a'e wà.\n4 Wahaw Zonata ywyàpyznaw oho iko Piri ywy rehe har wapytu'u haw pe uhem pà. Heta mokoz itahu a'e pe. Pitài iawyze har rehe hin. Inugwer iahurehe hin. Itahu ipy a'e, Moze her romo a'e. Xene inugwer her romo a'e. 5 Itahu ipy ywyàpyznaw huwake kwarahy heixe haw awyze har kutyr har rehe hin a'e. Mikimaz a'e itahu henataromo tuz. Inugwer itahu kwarahy hemaw awyze har kutyr har rehe hin a'e. Zema a'e itahu henataromo tuz.\n6 Uze'eg Zonata uzehe we har pe. — Piri ywy rehe har uzeruzar 'ym ma'e romo wanekon wà. Zaha waker haw pe kury. Aze ru'u Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e zanepytywà putar a'e nehe. Aze zanepytywà nehe, xityk putar Piri ywy rehe har zane wà nehe. Teko tetea'u heta 'ym mehe wà, aze Tupàn upytywà a'e teko wà, a'e teko upuner wyzài ma'e iapo haw rehe wà, i'i izupe.\n7 — Aze ma'e ikatu newe nehe, xiapo a'e ma'e zane nehe. Aha putar nerupi nehe, i'i hehe we har izupe. 8 — Ikatuahy, i'i Zonata. — Zaha a'e pe nehe. Tuwe awakwer ur zanerexak pà wà nehe, i'i. 9 — Pepyta pe pe nehe. Tuwe uruhem penuwake nehe, i'i putar ru'u zanewe wà nehe. Aze uze'eg nezewe wà nehe, xiruzar waze'eg nehe. 10 — Pezur xe ureruwake kury, aze i'i zanewe nehe, zaha wanuwake nehe. Ta'e nezewe Tupàn ukwaw kar putar waneityk àwàm zanewe a'e nehe xe, i'i izupe.\n11 Na'e uzexak kar oho Piri ywy rehe har wanupe wà kury. — Pexak ty wà. Amo Emerew uhem wà itakwar wi wà, uzeàmimaw wi wà, i'i Piri ywy rehe har uzeupeupe wà, Zonata wanehe uze'eg urywahy pà wà.\n12 Na'e Piri ywy rehe har uhapukaz Zonata pe wà, hehe we har pe wà no. — Pezeupir xe kury ty wà. Urepurexak kar wer amo ma'e rehe peme ure, i'i wanupe wà. I'i Zonata kwàkwàmo pe, — Eho herupi kury, ta'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e weityk kar putar Piri ywy rehe har Izaew wanupe a'e wà nehe xe, i'i izupe.\n13 Uzeupir Zonata oho uzemumew pà a'e kury. Oho kwàkwàmo hupi a'e no. Uzàmàtyry'ym Zonata Piri ywy rehe har oho wà, ywy rehe wamu'ar kar pà wà. Kwàkwàmo hupi oho ma'e uzukazuka oho wanereko, haikweromo a'e wà no. 14 A'e 'ar mehe uzuka 20 awa ru'u wà. A'e ywypehegwer ipuku haw heta 17 zywa. Heta 17 zywa hepykàg romo har a'e no. 15 Piri ywy rehe har a'e ker haw pe har paw ukyze katu wà kury. Zauxiapekwer waker haw izywyr wata ma'e uryryryryz ukyze pà wà no. Ywy uryryryryz a'e no. Ta'e Tupàn umukyze kar a'e wà xe.\nWeityk Piri ywy rehe har wà\n16 Amo awa Xau hemiruze'eg, ma'e rehe ume'e zàmim ma'e a'e wà, Zimea taw Mezàmi ywy rehe har pe wanekon a'e 'ar mehe a'e wà. Wexak a'e Piri ywy rehe har he'o ma'e a'e wà. Uzàn waiko a'e wà. Uzàn e kwerupi wà no. 17 Na'e uze'eg Xau amo tuwihaw wanupe kury. — Pepapar zauxiapekwer zanerehe har peho pe wà kury. Aze ru'u amo nuiko kwaw xe wà, i'i wanupe. Upapar oho wà. Nuexak kwaw Zonata wà. Nuexak kwaw kwàkwàmo itakihepuku heraha har wà no. 18 Na'e i'i Xau a'e xaxeto Aiaz her ma'e pe kury. — Erur Tupàn Ze'eg Hyru xe kury, i'i izupe. Uze'eg nezewe ta'e a'e 'ar rehe Izaew wanuwihaw weraha Tupàn Ze'eg Hyru wenataromo a'e wà, wata mehe awyze harupi wà.\n19 Xaxeto pe Xau ize'eg mehe we hehaite wera'u teko Piri ywy rehe har waker haw pe har wà kury. Na'e i'i Xau xaxeto pe kury. — Epuranu zo Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e rehe kury, i'i izupe.\n20 Na'e zauxiapekwer Xau hemiruze'eg uzàmàtyry'ym Piri ywy rehe har oho wà kury. Hehaite Piri ywy rehe har wà. He'o wà no. Nukwaw kwaw wemiapo wà. Uzeàmàtyry'yry'ym waiko wà. 21 A'e 'ym mehe amo Emerew wiko oho Piri ywy rehe har wapyr wà. Tàrityka'i uzewyr Xau pe Zonata pe wà kury. 22 Izaew ywytyr Eparai ywy rehe har rehe wiko ma'e a'e wà no, wenu Piri ywy rehe har Xau wi wazàn awer imume'u haw wà. A'e rupi uzemono'og wà kury, Piri ywy rehe har wakutyr oho pà wà kury. 23 Uzàmàtyry'ym oho waiko pe rupi wà. Te Mete Awem kupe kutyr uzuka Piri ywy rehe har wà. Upytywà Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e Izaew a'e 'ar mehe wà. A'e rupi Izaew weityk Piri ywy rehe har wà.\n24 Izaew ima'uhez tuwe a'e 'ar mehe wà. Na'ikàg kwaw wà, ta'e ima'uhez tuwe wà xe. Ta'e a'e 'ym mehe Xau umume'uahy ko uze'egaw xe. — Aze amo u'u ma'e heàmàtyry'ymar wanehe hezepyk 'ym mehe we wà nehe, amono putar heze'eg iaiw ma'e a'e teko wanehe ihe nehe, i'i a'e 'ym mehe. A'e rupi ni amo numai'u kwaw a'e 'ar mehe a'e wà. 25 Zauxiapekwer paw uhem ka'a pe wà kury. Hàir tetea'u wexak a'e pe wà. 26 Tynehem ywyra hàir pupe upaw rupi wà. Ni amo nu'u kwaw wà, ta'e ukyze Xau ize'egaiw wi a'e wà xe. 27 Xo Zonata zo nuenu kwaw u a'e iaiw ma'e hemiapo ràm imume'u mehe a'e. A'e rupi upir ywyra opo pe har. Ukutuk hàir iapyr. U'u hàir ywyra iapyr pe har. Nan kwehe tete ikàg wewer. 28 Na'e amo zauxiapekwer uze'eg izupe. — Ure paw na'urekàg kwaw ure, ta'e neru umume'uahy ze'egaiw urewe a'e xe. — Aze amo u'u ma'e kutàri nehe, amume'uahy putar heze'egaiw hehe nehe, i'i neru urewe, i'i a'e awa Zonata pe.\n29 Na'e uwazar Zonata waze'eg wanupe kury. — Iaiw ma'e uzapo heru zaneànàm wanupe a'e. Peme'e herehe. Hekàg kury, ta'e a'u hàir ihe xe. 30 Aze mo zaneànàm u'u temi'u zaneàmàtyry'ymar zaneremityk kwer wanuwi ipyro pyrer wà, ikatu wera'u mo. Aze mo u'u temi'u, uzuka tetea'u wera'u mo Piri ywy rehe har wà, i'i wanupe.\n31 A'e 'ar mehe weityk Izaew Piri ywy rehe har wà. Uzypyrog waàmàtyry'ym pà Mikimaz tawhu pe wà. Uzuka oho waiko pe rupi wata pà te Aezarom pe uhem mehe wà no. A'e rupi ikene'o tuwe Izaew uma'uhez pà wà. 32 A'e rupi upyhyk ma'e oho waàmàtyry'ymar wanuwi wà kury: àràpuhàràn hawitu ma'e wà, tapi'ak wà, tapi'aka'yr wà. Uzuka a'e pe wà. U'u ho'o kwer huwykwer inuromo wà. 33 Na'e amo umume'u oho Xau pe wà. — Exak nehe. Teko uzapo ikatu 'ym ma'e waiko Tupàn henataromo wà. U'u ma'ero'o kwer huwykwer izakook 'ym mehe we wà, i'i izupe wà. Uhapukaz Xau kury. — Naperuzar kwaw heze'eg. Perur amo itahu xe imuwamuwak pà herenataromo kury, i'i wanupe.\n34 Uzapo kar amo ae ma'e wanupe kury. — Peze'eg peho teko wanupe kury. — Peraha peneimaw tapi'ak Xau pe wà nehe kury. Peraha peneimaw àràpuhàràn izupe wà nehe no, peze wanupe nehe. Tuwe uzuka xe wà nehe. Tuwe u'u xe wà nehe no. Tuwe nuzapo kwaw iaiw ma'e Tupàn henataromo wà nehe no. Tuwe nu'u kwaw ma'ero'o kwer huwykwer inuromo wà nehe, i'i wanupe. A'e rupi pyhaw teko paw werur weimaw tapi'ak a'e pe wà. Uzuka a'e pe wà. 35 Na'e Xau uzapo amo ma'ea'yr hapy haw a'e pe Tupàn henataromo kury. Ma'ea'yr hapy haw Xau hemiapo kwer ipy a'e.\nTeko upyro Zonata wà\n36 Na'e uze'eg Xau wemiruze'eg zauxiapekwer wanupe kury. — Zawezyw pyhaw Piri ywy rehe har waàmàtyry'ym pà zane nehe. Kwarahy ihem 'ym mehe we xiuka Piri ywy rehe har paw zane wà nehe, wama'e paw ipyro pà zane wà nehe, i'i izupe wà. — Aze ikatu amo ma'e newe nehe, ezapo a'e ma'e nehe, i'i wanupe wà. — Nan, i'i xaxeto wanupe. — A'e 'ym mehe zapuranu Tupàn rehe nehe, i'i wanupe.\n37 Na'e Xau upuranu Tupàn rehe kury. — Aze aha Piri ywy rehe har waàmàtyry'ym pà ihe nehe, aipo ikatu putar newe nehe. Aipo erepytywà putar Izaew ne wà nehe. Aipo uruityk putar Piri ywy rehe har ure wà nehe, i'i izupe. A'e 'ar mehe Tupàn nuwazar kwaw Xau ize'eg a'e. 38 Na'e uze'eg Xau amogwer tuwihaw wanupe kury. — Pezur xe nehe ty wà. Pepuranuranu teko wanehe nehe. — Ma'e ikatu 'ym ma'e pezapo kwez Tupàn henataromo kutàri. Ta'e nuze'eg kwaw zanewe a'e xe, peze wanupe nehe, i'i wanupe. 39 — Amume'uahy putar ko ma'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e Izaew wapyro har henataromo ihe nehe kury. Azuka putar a'e ikatu 'ym ma'e iapo arer ihe nehe. Aze hera'yr wiko a'e ma'e iapo arer romo nehe, nezewe rehe we azuka putar ihe nehe, i'iahy Xau. Ni amo nuwazar kwaw ize'eg izupe wà. 40 Na'e uze'eg wi wanupe. — Pepyta pe pe nehe. Apyta putar xe hera'yr Zonata rehe we ihe nehe, i'i wanupe. — Aze amo ma'e ikatu newe nehe, ezapo a'e ma'e nehe, i'i teko izupe wà.\n41 Na'e uze'eg Xau Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e Izaew wazar pe kury. — Ne Tupàn ne. Màràzàwe tuwe nerewazar kwaw heze'eg ihewe kutàri. Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e romo Izaew wazar romo ereiko ne. Amomor putar ita ma'e papar haw hereko har ikatu 'ym ma'e iapo arer hexak pà ihe nehe kury. Exak kar ihewe nehe. Aze ihe a'e iaiw ma'e iapo arer romo aiko nehe, aze hera'yr a'e romo hekon nehe, exak kar ita Uri her ma'e inugwer ita 'aromo nehe. Aze amo Izaew izuapyapyr wiko a'e ma'e iapo arer romo nehe, exak kar ita Tumi her ma'e inugwer ita 'ar romo nehe, i'i Xau Tupàn pe. Omomor Xau ita. Ita Uri her ma'e uzexak kar inugwer i'aromo. Aze ru'u Xau, aze ru'u Zonata a'e ma'e iapo arer romo hekon a'e wà. Zauxiapekwer nuiko kwaw a'e romo wà.\n42 Na'e uze'eg Xau kury. — Pemomor wi ita nehe. Aze ru'u ihe aze ru'u hera'yr Zonata. Ma'enugar wiko a'e ikatu 'ym ma'e iapo arer romo Tupàn henataromo. Omomor ita wà. Tupàn wexaexak Zonata ita pupe. 43 Na'e upuranu Xau Zonata rehe kury. — Ma'e erezapo, i'i hehe upuranu pà. — A'u hàir pixika'i ywyra iapyr rupi i'ok pyrer ihe. Hepo pe apyhyk a'e ywyra. Aiko xe. Ahyk hemàno àwàm rehe, i'i izupe.\n44 — Aze amo nanezuka kwaw wà nehe, tuwe Tupàn hezuka nehe, i'i Xau izupe.\n45 Uwazar zauxiapekwer Xau pe wà kury. — Nan kwaw pa. Zonata weityk Piri ywy rehe har a'e wà. Umukàg Izaew a'e wà. A'e rupi Izaew weityk Piri ywy rehe har a'e wà. Na'ikatu pixik kwaw imàno àwàm urewe nehe. Urumume'uahy tuwe imàno 'ym àwàm Tupàn henataromo ure. Tupàn upytywà kutàri a'e, a'e rupi weityk Piri ywy rehe har a'e wà. Ezuka kar zo nehe, i'i zauxiapekwer Xau pe wà. Nezewe zauxiapekwer upyro Zonata imàno àwàm wi wà, tu wi wà.\n46 Upytu'u Xau Piri ywy rehe har wanaikweromo oho re kury. Upytu'u wazuka re. Uzewyr Piri ywy rehe har uiwy pe weko haw pe wà.\nXau pureruze'egaw, iànàm no\n47 Izaew wanuwihawete romo wiko mehe Xau uzàmàtyry'ym teko uiwy rehe har oho wà. Na'aw a'e teko waner xe wà: Moaw izuapyapyr wà, Amon izuapyapyr wà, Enom izuapyapyr wà, Zowa wanuwihawete wà, Piri ywy rehe har wà. Wyzài teko waàmàtyry'ym mehe Xau weityk a'e teko a'e wà. 48 Ikàg Xau waàmàtyry'ym mehe. Nukyze kwaw wanuwi. Weityk Amarek ywy rehe har wà no. Aze amo teko ur Izaew wakutyr wà, Xau weityk a'e teko wà, wamuzàn kar pà wà.\n49 Heta na'iruz ta'yr izupe wà. Zonata, Iziwi, Mawkizu waner romo wà. Tazyr ipy Meraw her romo a'e. Tazyr iahykaw rehe har Mikaw her romo a'e. 50 Aenuà hemireko her romo a'e. Aima tazyr romo hekon. Zauxiapekwer Xau hemiruze'eg wanuwihaw a'e, tywyr ta'yr a'e, Aminer her romo a'e. Ner tywyr her romo a'e. 51 Xau tu Ki her ma'e a'e, Aminer tu Ner her ma'e a'e, Amiew ta'yr romo wanekon a'e wà.\n52 Wikuwe mehe kwarahy nànàn Xau uzàmàtyry'ymahy Piri ywy rehe har wà. Wyzài 'ar mehe aze wexak amo awa ikàg ma'e hehaite ma'e, umuigo kar a'e awa wemiruze'eg romo amogwer zauxiapekwer wanehe we imono kar pà.


Tupàn ze'eg KARAT 2\nPawru wiko amogwer Zezuz hemimono kar wainuromo a'e kury\n1 14 kwarahy pawire azewyr Zeruzarez tawhu pe ihe, Nape ta'yr rupi ihe. Araha Xit herupi ihe no. 2 Aha a'e pe ihe, ta'e Tupàn hemono kar a'e pe a'e xe. A'e pe Zeruzarez pe uzeruzar ma'e waneruze'egar uzemono'og heze'eg henu pà a'e wà. — Amume'u ze'eg puràg aha teko zutew 'ym wanupe ihe, a'e wanupe. — Aze peze'eg zemueteahy hema'ereko awer rehe nehe, uzeruzar ma'e tetea'u upuir putar Zezuz wi a'e wà nehe. — Pawru hemu'em zanewe a'e, i'i putar ihewe wà nehe, a'e wanupe. — Naputar kwaw nezewe izeapo haw ihe, a'e wanupe. 3 Herehe we har Xit a'e, nuiko kwaw zutew romo a'e. Kere ywy rehe har romo hekon. 4 A'e rupi amo a'e pe har i'i izupe wà.\n— Emonohok kar nepirera'i nehe, Tupàn hemiruze'eg romo nereko haw hexak kar pà zutew wanupe nehe, i'i izupe wà. Namonohok kar kwaw izupe ihe. Amogwer iporomonohok kar wer hehe izupe wà. — Uruiko penyky'yr romo ure, i'i mua'u urewe wà. Uzemono'og wà urepyr wà. Agwer awa wixe oho pepyr wà, ureremiapo kwer hexak pà wà. Ta'e noroho kwaw zutew wanàmuz ze'eg rupi ure xe. Ure uruzemono'og uruiko Zaneruwihawete hehe we ure. A'e rupi nuruzapo kwaw ma'e zutew wanàmuzgwer waze'eg rupi ure kury. 'Aw awa ipurapo kar wer zepe ma'e rehe urewe a'e wà, ze'eg kwehe arer heruzar kar pà urewe a'e wà. 5 Nuruzapo pixik kwaw ma'e waze'eg rupi ure. A'e rupi pekwaw ze'eg puràg azeharomoete har.\n6 A'e pureruze'eg ma'e numume'u kwaw ma'e ipyahu ma'e ihewe wà. Nuzapo kar kwaw ma'e ihewe wà. (Aipo uzeruzar ma'e waneruze'egar romo wanekon azeharomoete a'e wà. Heruwà. Xo Tupàn zo ukwaw a'e, ta'e na'ima'enukwaw kwaw ma'e rehe teko ài a'e xe. Ukwaw tuwe teko wapy'a a'e.) 7 Tupàn nezewe i'i ihewe. — Emume'u heze'eg puràg eho zutew 'ym wanupe nehe, i'i ihewe. Nezewe i'i Pet pe a'e no. — Emume'u heze'eg puràg eho zutew wanupe nehe, i'i izupe. A'e uzeruzar ma'e waneruze'egar ukwaw Tupàn hemiapo putar haw ihewe imume'u pyrer a'e wà. Ukwaw hemiapo putar haw Pet pe imume'u pyrer wà no. 8 Tupàn hemuigo kar uze'eg imume'u har romo a'e, zutew 'ym wanupe hemono kar pà a'e, ukàgaw imur pà ihewe a'e. Nezewegatete Pet a'e no. Tupàn umuigo kar Pet uze'eg imume'u har romo a'e no, zutew wanupe imono kar pà a'e no. 9 — Xiak a'e, Pet a'e no, Zuàw a'e no, uzeruzar ma'e waneruze'egar romo wanekon a'e wà, i'i teko wanupe wà. Na'e a'e pureruze'eg ma'e uze'eg urewe a'e wà kury, amogwer wanupe wà no. — Azeharomoete Tupàn omono kar Pawru zutew 'ygwer wanupe a'e, uze'eg imume'u kar pà izupe a'e, i'i wà. A'e rupi umur opo urepopyhyk pà wà. (Nape ta'yr herehe we hekon a'e pe a'e.) — Zaiko ze'eg puràg imume'u har romo zane, uru'e urezeupeupe ure. — Pe pemume'u zutew wanupe nehe, ure urumume'u putar zutew 'ym wanupe ure nehe no, a'e pureruze'eg ma'e wanupe ihe. 10 Xo pitài ma'e zo wenoz urewe wà. — Heta tetea'u ma'e hereko 'ymar xe urepyr, i'i urewe wà. — Aze pepuner nehe, pemono'og temetarer xe har wanupe nehe, i'i urewe wà. Azeharomoete ama'ereko tetea'u teko temetarer imono kar pà wanupe ihe kury.\nPawru uze'eg Pet pe a'e\n11 Amo 'ar mehe Pet wiko Àxioki tawhu pe a'e, uzeruzar ma'e a'e pe har wapyr a'e. 12 Umai'u in uzeruzar ma'e wapyr zutew 'ym wapyr. Xiak wikuwe Zeruzarez tawhu pe a'e. Na'e omono kar amo awa Àxioki tawhu pe a'e wà kury. Uhem a'e pe wà. Wahem mehe Pet upytu'u umai'u re a'e kury. — Kwez awa umume'u putar zutew 'ym wapyr hemai'u haw oho a'e wà nehe, uzeruzar ma'e Zeruzarez pe har wanupe a'e wà nehe, zutew wanupe a'e wà nehe, i'i Pet uzeupe kury. Ukyze uzeruzar ma'e Zeruzarez pe har wanuwi. Ta'e zutew weruzar kar wàmuzgwer ze'eg zutew 'ym wanupe a'e wà xe. 13 Na'e amogwer uzeruzar ma'e a'e wà, zutew a'e wà, a'e pe umai'u ma'e a'e wà, upytu'u umai'u re a'e wà no. Ta'e ukyze a'e wà no xe, Pet zàwegatete a'e wà no xe. Te Nape ta'yr ukyze wanuwi a'e no, umai'u re upytu'u a'e no. 14 A'e rupi aexak a'e Tupàn hape iawy awer a'e pe ihe. Noho kwaw ze'eg puràg azeharomoete har rupi a'e wà. A'e rupi aze'eg Pet pe ihe kury, teko paw wanuwa rupi ihe kury, hemiawy kwer imume'u pà izupe ihe kury. — Zutew romo ereiko ne. Nereiko kwaw zutew ài ne, ta'e nereho kwaw ze'eg kwehe arer rupi ne xe. Ereiko zutew 'ym ài ne, a'e izupe. — Màràzàwe tuwe eremuigo kar zutew 'ygwer zutew wazàwe ne wà, a'e izupe, hehe hepuranu pà.\nUzeruzar haw rupi teko uzepyro tatahu wi a'e wà\n15 Azeharomoete uruiko zutew romo ure. Uruzexak kar nezewe nugar romo ure. Nuruiko kwaw zutew 'ym romo. — Zutew 'ym a'e wà, ikatu 'ym ma'e iapo har romo wanekon a'e wà, ta'e ze'eg kwehe arer heruzar 'ymar romo wanekon a'e wà xe, i'i zutew wà, zutew 'ym wanupe wà. 16 Xikwaw ko ma'e zane. Xo Zezuz Zaneruwihawete rehe uzeruzar haw rupi zo teko uzemukatu Tupàn huwa rupi a'e wà. Nuzemukatu kwaw ze'eg kwehe arer heruzar haw rupi wà. Zane zane no, zazeruzar Zaneruwihawete Zezuz rehe zane no, a'e rupi Tupàn zanemukatu uwa rupi a'e. Ta'e nazazemukatu kwaw Tupàn huwa rupi ze'eg kwehe arer heruzar haw rupi a'e xe. Ta'e Tupàn numukatu pixik kwaw teko a'e ze'eg heruzar haw rupi a'e wà nehe xe. Ta'e ni amo nuweruzar kwaw a'e ze'eg paw rupi a'e xe. 17 Zutew 'ygwer a'e wà, ikatu 'ym ma'e iapo har romo wanekon paw rupi a'e wà. Nezewegatete zutew kwer paw rupi a'e wà no, ikatu 'ym ma'e iapo har romo wanekon a'e wà no. Aze zutew 'ym uzemono'og Zaneruwihawete hehe we wà nehe, uzemukatu putar Tupàn huwa rupi wà. Nezewegatete zutew a'e wà no. A'e rupi amo i'i putar ihewe nehe. — Kwa, Zaneruwihawete nuweruzar kar kwaw Tupàn ze'eg kwehe arer zanewe a'e, a'e rupi nuzapo kar kwaw ikatu ma'e zanewe a'e. Uzapo kar ikatu 'ym ma'e iko zanewe a'e, i'i mua'u putar ihewe nehe. — Nan kwaw pa, a'e putar izupe nehe. 18 Naruzar kar kwaw a'e Tupàn ze'eg kwehe arer peme ihe, ta'e heruzar 'ymar romo aiko ihe no xe, ta'e napuner kwaw heruzar haw rehe ihe no xe. 19 Napuner kwaw a'e ze'eg kwehe arer heruzar haw rehe ihe, a'e rupi nahekatu kwaw Tupàn huwa rupi ihe. A'e ze'eg imugeta mehe akwaw hekatu 'ymaw ihe. Nazapuner kwaw a'e ze'eg rupi zaneho haw rehe zane. Aze mo zapuner, a'e mehe mo Zaneruwihawete numàno iwer mo ywyra kanetar rehe a'e. 20 Nezewe nan kwaw ihe aiko ihe. Zaneruwihawete wiko herehe a'e ko hereko haw pupe hereko mehe. Tupàn Ta'yr rehe hezeruzar haw rehe aiko ihe. Ta'e uzezuka kar heamutar haw rupi herehe a'e xe. 21 Namumaw kwaw Tupàn purupuhareko haw ihe. Nan. Aze mo ze'eg kwehe arer rupi teko uzemukatu Tupàn huwa rupi wà, a'e mehe mo Zaneruwihawete umàno e mo a'e.


Tupàn ze'eg ZUÀW 21\nZezuz uzexak kar oho wemimu'e wanupe a'e kury\n1 A'e re uzexak kar wi Zezuz wà urepyr a'e kury, Karirez yryhu huwake a'e kury.\n2 Ximàw Pet a'e, Tume uzexak kar mokoz ma'e kwer a'e no, Natanaew Kana pe har Karirez ywy rehe har a'e no, Zepetew ta'yr a'e wà no, amo mokoz Zezuz hemimu'e a'e wà no, uzemono'og a'e pe herehe we a'e wà. 3 I'i Ximàw Pet urewe a'e kury. — Aha putar ipira pyhyk pà ihe nehe kury, i'i urewe. — Oroho putar nerupi ure nehe no, uru'e izupe. A'e rupi uruixe oroho kanuhu pupe. Pyhaw te pyaze mehe uruzeagaw zepe ipira ipyhyk pà kyhapari pupe. Nurupyhyk kwaw ni pitài. 4 Uzekwaromogatu mehe Zezuz yryhu izywyr hekon a'e. Uruexak ure. Nurukwaw kwaw. 5 — Kwàkwàmo wà, aipo pepyhyk ipira, i'i urewe. — Ni pitài nurupyhyk kwaw ure, uru'e izupe.\n6 — Peityk kyhapari imono pekanu wi nehe kury, iawyze har rehe nehe kury. A'e mehe pepyhyk putar ipira pe wà nehe kury, i'i urewe. Na'e uruityk kyhapari ize'eg rupi katete ure kury. Nurupuner kwaw henuhemaw rehe kury, ta'e heta tetea'u ipira kyhapari pupe a'e wà kury xe. 7 Na'e a'e Pet pe ihe. — Zanezar romo hekon a'e, a'e izupe. Heze'eg mehe Ximàw Pet uzewàn ukamir puku pupe kury (ta'e wenuhem uma'e uzewi a'e 'ym mehe a'e xe). Uzemomor kanu wi oho kury, 'y pupe kury. 8 Ure oroho ywy izywyr kanu pupe ure, kyhapari tynehem ma'e heraha pà ure. Ywy namuite kwaw urewi. 9 Ywy rehe urehem mehe, uruexak tata a'e pe imunyk pyrer. Ipira tata rehe imihir pyrer no. Heta typy'ak no. 10 I'i Zezuz urewe. — Perur ipira ipyhyk romo pyrer xe ty wà, i'i urewe.\n11 Wixe Ximàw Pet oho kanu pupe a'e kury. Weraha kyhapari ywy izywyr kury. Tynehem ipira uhua'u ma'e pupe a'e. 153 ipira waneta haw wà. Heta tetea'u wà. Nowok kwaw kyhapari.\n12 — Pemai'u pezuwà, i'i Zezuz urewe. Nurupuranu kwaw hehe ure, ta'e urukyze izuwi ure xe. — Mo romo ereiko ne, nuru'e kwaw izupe, ta'e urukwaw Zanezar romo heko haw ure xe. 13 A'e rupi uhem Zezuz tata huwake typy'ak ipyhyk pà. Umur urewe pitàitàigatu a'e kury. Nezewegatete umur ipira urewe no, i'u kar pà urewe no.\n14 Nezewe na'iruz haw Zezuz uzexak kar wemimu'e wanupe a'e, umàno re ukweraw ire a'e.\nZezuz uze'eg Pet pe a'e kury\n15 Wamai'u re uze'eg Zezuz Ximàw Pet pe a'e kury. — Ne Ximàw, Zuàw ta'yr ne. Aipo heamutar katu pe amogwer heremimu'e wanuwi ne, i'i izupe. — Hezar, azeharomoete uruamutar katu ihe, i'i izupe. — Àràpuhàràn wazar uzekaiw katu weimaw wanehe a'e wà. Nezewegatete ezekaiw katu herehe uzeruzar romo ma'e wanehe nehe no, i'i izupe.\n16 Nan kwehe tete upuranu wi hehe no.\n— Ne Ximàw Zuàw ta'yr ne, aipo heamutar katu pe ne, i'i izupe. — Hezar, azeharomoete uruamutar katu ihe, i'i izupe. — Ezekaiw katu herehe uzeruzar ma'e wanehe nehe, i'i Zezuz izupe.\n17 Na'e upuranu wi hehe no. — Ximàw Zuàw ta'yr ne, aipo heamutar katu pe ne, i'i izupe. Uzemumikahy Pet a'e kury, ta'e na'iruz haw Zezuz nezewe upuranu hehe a'e xe. — Hezar erekwaw katu ma'e paw rupi ne. Erekwaw katu neamutar katu haw no, i'i izupe. — Ezekaiw katu heremiruze'eg wanehe nehe, i'i Zezuz izupe.\n18 — Azeharomoete ko heze'eg ihe. Nekwarer mehe erezemuàgà'ym wyzài taw pe wyzài ywy rehe neho pà ne. Netua'uete mehe erepyho putar nepo nehe. Amo awa uzàpixi putar nepo a'e wà nehe, nereraha pà neho putar 'ymaw pe a'e wà nehe.\n19 (Nezewe Zezuz umume'u Pet imàno àwàm a'e.) — Nezewe erexak kar putar Tupàn ikàgaw ipuràg eteahy haw purupe nehe, i'i Pet pe. Na'e i'i wi izupe kury. — Eruzar tuwe heze'eg eho nehe ty, i'i izupe.\nZezuz uze'eg herehe a'e kury\n20 Uwak Pet a'e kury, herexak pà a'e kury. 21 Herexak mehe uze'eg Zezuz pe kury. — Hezar, ma'e uzeapo putar 'aw neremimu'e pe nehe, i'i izupe, herehe uze'eg pà.\n22 I'i Zezuz izupe, — Namume'u kwaw newe ihe nehe. Aze ru'u numàno kwaw a'e nehe. (Aze ru'u umàno putar nehe.) Nerekwaw kwaw ne, ta'e nahepurukwaw kar wer kwaw hehe newe ihe xe, i'i izupe.\n23 Amogwer hemimu'e nuenu katu kwaw ize'eg a'e wà, a'e rupi nezewe i'i uzeupeupe wà.\n— Akwez numàno pixik kwaw a'e nehe, i'i uzeupeupe herehe wà. Zezuz nuze'eg pixik kwaw nezewe. — Numàno kwaw nehe, ni'i pixik kwaw. — Aze ru'u numàno kwaw nehe, i'i ihewe.\n24 Zezuz hemimu'e romo aiko ihe, hemiapo kwer imume'u har romo ihe. Azeharomoete ko heze'eg paw rupi katete ihe.\n25 Heta tetea'u amo ae Zezuz hemiapo kwer no. Aze mo zanepurumuapyk wer hemiapo kwer imume'u haw rehe pape rehe paw rupi zane, a'e mehe mo nuhyk iwer mo pape ko ywy rehe har a'e.\nUpaw hema'emume'u haw kwez kury.


Tupàn ze'eg ROM 10\n1 Heànàm zutew nuzeruzar kwaw Zezuz rehe a'e wà. A'e rupi Tupàn nupyro kwaw tatahu wi a'e wà nehe. Aputar zepe wapyro àwàm ihe. Tuweharupi aze'eg Tupàn pe wapyro àwàm rehe. 2 Iho wer zepe Tupàn hape rupi a'e wà. (Nuzeruzar kwaw Zezuz Tupàn ta'yr rehe wà.) Nukwaw kwaw oho haw wà. 3 Ta'e nukwaw kwaw Tupàn ipurumuawyze haw wà xe. Oho zepe wape rupi wà, uzeagaw pà uzemukatu pà nezewe wà. Noho tuwe kwaw Tupàn hape rupi wà, nukwaw kwaw Tupàn purumuawyze haw wà. 4 Ta'e Tupàn umumaw ze'eg kwehe arer rupi teko iho haw a'e xe. Ko 'ar rehe kury, xo Tupàn ta'yr rehe uzeruzar ma'e zo umuawyze uzeupe wà kury.\nTupàn upyro putar wyzài uzehe uzeruzar ma'e a'e wà nehe\n5 Nezewe i'i Moizez a'e, ze'eg kwehe arer rupi oho zepe ma'e wanehe uze'eg pà a'e. — Aze mo teko upuner Tupàn ze'eg heruzar haw rehe a'e wà, iawy 'ym pà a'e wà, a'e mehe ikatu mo Tupàn pe a'e wà, i'i wanupe. 6 Nezewe i'i a'e ze'eg a'e, uzeruzar haw rehe uzemuawyze ma'e wanehe a'e. — Pezepy'amugeta zo nezewe nehe. Mo uzeupir putar oho ywate nehe, peze zo nehe. Ta'e ko ze'eg nuzawy kwaw Zaneruwihawete ywak wi heruzyw paw a'e xe, i'i a'e ze'eg. 7 Epuranu zo nezewe nehe. — Mo uwezyw putar oho ywy iwyromo har pe nehe. Ko ze'eg nuzawy kwaw Zaneruwihawete imuzeupir kar haw màno gwer waneko haw wi a'e. 8 — Pekwaw katu Tupàn ze'eg. Pemonokatu ize'eg pepy'a pe. Pemugeta tuweharupi no, i'i ze'eg kwehe arer. A'e Tupàn ze'eg a'e ae umume'u Zezuz rehe zanezeruzar àwàm zanewe a'e. Ihe ihe no, amume'u Zezuz rehe ze'egaw aha teko ihe no, teko wanupe ihe no.\n— Pezeruzar hehe nehe, a'e aha teko purupe.\n9 — Zezuz hezar romo hekon a'e, aze ere nehe, aze erezeruzar Zezuz imugweraw pawer rehe nehe no, Tupàn imugweraw parer romo heko haw rehe nehe no, Tupàn nepyrogatu putar tatahu wi a'e nehe, nemuigo kar pà uzepyr tuweharupi a'e nehe. 10 Ta'e zazeruzar zanepy'a pe hehe zane xe. A'e rupi Tupàn zanemuawyze a'e. — Azeruzar Zezuz rehe ihe, aze za'e nehe, a'e mehe zanepyro putar a'e nehe. 11 Nezewe i'i ze'eg kwehe arer a'e. — Hehe uzeruzar ma'e ràm nuzemumikahy pixik kwaw hehe uzeruzar haw rehe a'e wà nehe, na'imaranugar pixik kwaw izuwi a'e wà nehe, i'i ze'eg kwehe arer. 12 Tupàn a'e, zutew wazar romo hekon a'e. Zutew 'ym wazar romo hekon a'e no. Teko paw wazar romo hekon a'e. Uzuawygatu izupe paw rupi a'e wà. Aze amo wenoz ma'e izupe a'e nehe, Tupàn uzapo putar ikatuahy ma'e izupe a'e nehe, henoz tar pe a'e nehe. Uzapo putar ikatuahy ma'e uzeruzar ma'e nànàn nehe. 13 Nezewe i'i ze'eg imuapyk pyrer. — Aze teko wenoz ikatu 'ym ma'e wemiapo kwer imunànaw Tupàn pe a'e wà nehe, Tupàn upyrogatu putar a'e teko tatahu wi a'e wà nehe, wamuigo kar pà uzepyr a'e wà nehe. Upyro putar henoz har paw rupi katete a'e wà nehe.\n14 Aze amo nuzeruzar kwaw Zezuz rehe a'e nehe, nupuner kwaw ma'e henoz taw rehe izupe a'e nehe. Aze nuenu pixik kwaw Zezuz rehe ze'eg puràg a'e nehe, nupuner kwaw hehe uzeruzar haw rehe a'e nehe, ta'e nukwaw kwaw a'e ze'eg a'e xe. Aze amo numume'u pixik kwaw a'e ze'eg izupe a'e nehe, nuenu pixik kwaw a'e nehe. 15 Aze Tupàn nomono kar kwaw uze'eg imume'u har ywy nànàn a'e wà nehe, aze hemimono kar numume'u kwaw ize'eg teko wanupe a'e wà nehe, ni amo numume'u pixik kwaw a'e teko wanupe a'e wà nehe. Nezewe i'i Tupàn ze'eg a'e. — Tupàn ze'eg puràg imume'u har wanur haw ikatuahy teko wanupe. Hurywete wanur mehe wà, i'i wanupe.\n16 Xo màràmàràn zo uzeruzar ze'eg puràg rehe a'e wà. Kwehe mehe i'i Izai Tupàn pe a'e. — Tupàn, aipo amo teko uzeruzar neze'eg heremimume'u kwer rehe a'e wà. Naexak kwaw amo ihe wà, i'i Izai Tupàn pe a'e. 17 A'e rupi zeruzar haw ur Tupàn ze'eg henu mehe a'e, Tupàn ze'eg Zaneruwihawete rehe ze'egaw ur imume'u har wanuwi a'e no.\n18 Apuranu wi putar penehe ihe kury. Aipo zutew nuenu pixik kwaw Zaneruwihawete heko haw imume'u haw a'e wà. Wenu tuwe a'e wà. Nezewe i'i ze'eg kwehe arer a'e.\n— Amo umume'u oho ywy nànàn a'e wà,\ntaw nànàn a'e wà no.\nWaze'eg uhàuhàz ywy nànàgatu a'e wà no,\ntaw nànàgatu a'e wà no,\ni'i ze'eg kwehe arer.\n19 Apuranu wi penehe ihe kury. Aipo zutew nukwaw kwaw a'e wà. Moizez ràgypy umume'u Tupàn ze'eg zaneipy wanupe a'e. A'e teko nuiko kwaw pitài awa izuapyapyr romo a'e wà. Nuiko kwaw pezàwe wà. Nezewe i'i a'e ze'eg.\n— Ihe Tupàn ihe, apyro putar amo ae teko ihe wà nehe.\nPenewyrowyroahy putar wanehe pe nehe.\nPepuruzukaiw putar wanupe nehe.\n— Kwa, ma'e kwaw 'ymar romo wanekon a'e wà,\npeze putar zepe wanupe nehe,\ni'i a'e ze'eg kwehe arer.\n20 A'e re Izai umume'u amo Tupàn ze'eg a'e no.\n— Ihe Tupàn ihe, teko herekar 'ymar herexak putar a'e wà nehe.\nAzexak kar putar herenoz 'ymar wanupe ihe nehe,\n21 Uze'eg Izaew izuapyapyr wanehe no.\n— Ihe Tupàn ihe, tuweharupi zepe ainoz Izaew izuapyapyr wamuwà hezeupe ihe wà.\nNaheko wer kwaw heremiruze'eg romo a'e wà.\nNa'ipurapo wer kwaw heremiapo putar haw rehe wà.\nIpuruzukaiw ihewe wà,


Tupàn ze'eg EREWI 2\nArozràn Tupàn pe imono pyr\n1 Aze awa omono arozràn Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe nehe, tuwe umuku'iku'i nehe. Na'e wenuhem putar iku'i kwer ikatu wera'u ma'e amo wanuwi nehe. Na'e upyhyk putar uri kawer nehe, yhyk zàwenugar nehe no. Umupyràn putar a'e ma'e paw arozràn imuku'i pyrer inuinuromo nehe. 2 Na'e omono putar a'e ma'e xaxeto Àràw izuapyapyr wanupe nehe. Amo xaxeto upyhyk putar opo ipor arozràn imuku'i pyrer uri kawer inuromo yhyk zàwenugar inuromo imupyràn pyrer nehe. Wapy putar ma'ea'yr hapy haw rehe nehe. Nezewe mehe teko ima'enukwaw putar ko ma'e rehe wà: a'e ma'e paw teko omono Tupàn pe wà. Temi'u Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe imono pyr hyàkwegatu ma'e romo wà nehe. 3 Xaxeto Àràw izuapyapyr upyhyk putar arozràn imono pyrer ikurer wà nehe. A'e ikurer ikatu wera'u Tupàn henataromo, ta'e wenuhem Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe imono pyrer wi a'e wà xe.\n4 Aze amo iporomono wer typy'ak zepehe pupe imihir pyrer rehe Tupàn pe nehe, tuwe uma'ema'e arozràn imuku'i pyrer ikatuahy ma'e iapo pà nehe. Nomono kwaw imuapiruru kar haw inuromo nehe. Upuner typy'ak uhu ma'e iapo haw rehe arozràn imuku'i pyrer uri kawer inuromo imupyràn pyrer pupe wà nehe. Upuner pixika'i ma'e ipew ma'e iapo haw rehe wà nehe, uri kawer pixika'i imono pà hehe wà nehe.\n5 Aze iporomono wer typy'ak zàpehe pupe imihir pyrer rehe nehe, tuwe umupyràn uri kawer arozràn imuku'iku'i pyrer inuromo nehe. Nomono kwaw imuapiruru kar haw inuromo nehe. 6 Tupàn pe imono mehe nehe, upei'ài'àg putar typy'ak nehe. Uzakook putar uri kawer hehe nehe.\n7 Aze iporomono wer typy'ak zapepopew rehe imihir pyrer rehe nehe, tuwe umupyràn uri kawer arozràn imuku'iku'i pyrer inuromo nehe.\n8 Emono a'e arozràn Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe nehe. Emono xaxeto pe nehe. A'e weraha putar ma'ea'yr hapy haw pe nehe. 9 Upyhyk putar imono pyr ikurer pixika'i ma'e nehe, hapy pà ma'ea'yr hapy haw rehe nehe. Nezewe mehe teko ima'enukwaw putar ko ma'e rehe wà nehe: Omono a'e ma'e paw Tupàn pe a'e. Temi'u Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe imono pyr hyàkwegatu ma'e romo a'e. 10 Xaxeto Àràw izuapyapyr upyhyk putar arozràn imono pyrer ikurer wà nehe. A'e ikurer ikatu wera'u Tupàn henataromo, ta'e wenuhem Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe imono pyrer wi a'e wà xe.\n11 Pemupyràn zo imuapiruru kar haw wyzài arozràn Tupàn pe imono pyr inuromo nehe. Pemono zo imuapiruru kar haw wyzài Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe imono pyr inuromo nehe. Pemono zo hàir inuromo nehe. 12 Pemono arozràn izypy mehe ipo'o pyrer Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe nehe. Xaxeto nuwapy kwaw a'e arozràn ma'ea'yr hapy haw rehe wà nehe. 13 Pemue katu arozràn imono pyrer xa pupe nehe. Ta'e xa upurumuma'enukwaw kar Tupàn ze'egaw rehe teko wanehe we iapo katu pyrer rehe a'e xe. Pemue katu arozràn Tupàn pe imono pyr paw rupi nehe. 14 Arozràn izypy mehe ipo'o pyrer Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e pe imono mehe nehe, epyhyk arozràn haryw ikyr katu ma'e rehe har izupe nehe. Emuku'i nehe. Emihir nehe. A'e re eraha izupe nehe. 15 Emono uri kawer hehe nehe. Emono yhyk zàwenugar hehe nehe no. 16 Na'e xaxeto wapy putar a'e arozràn ikurer ma'ea'yr hapy haw rehe nehe, uri kawer rehe we nehe, yhyk zàwenugar rehe we nehe no. Nezewe mehe teko ima'enukwaw putar ko ma'e rehe wà nehe: Omono a'e ma'e paw Tupàn pe a'e, i'i putar hehe uma'enukwaw pà wà nehe.


Tupàn ze'eg EMEREW WÀ 4\n1 Ko 'ar rehe kury, Tupàn umume'u uzepyr zaneixe àwàm kwez zanewe a'e. Zapyta putar zaha ipyr zane nehe. Tuwe zazeruzar wi wi hehe nehe. Tuwe nazapytu'u kwaw heruzar ire nehe. A'e rupi zaha putar tuwe ipyr nehe. Zanepytywà putar ko 'ar rehe nehe no. Aze amo teko upytu'u ize'eg heruzar ire wà nehe, Tupàn nupytywà kwaw a'e teko a'e wà nehe. A'e teko noho kwaw ipyr wà nehe. 2 Ta'e xinu ze'eg puràg kwez zane xe. Teko kwehe arer wenu a'e ze'eg a'e wà no. Noho kwaw a'e ywy rehe wà, Tupàn hemiapo katu kwer rehe wà. Ta'e nuzeruzar kwaw a'e ze'eg rehe henu mehe wà xe. 3 Zazeruzar Tupàn rehe zane. A'e rupi zaixe putar heko haw pe nehe, zanepyta pà ipyr tuweharupi nehe. Nezewe i'i zaneipy wanupe a'e.\n— Aikwahy wanupe ihe. A'e rupi amume'u tuwe heze'eg wanupe.\n— Azapokatu amo ywy kwez peme ihe, peneko àwàm peme ihe.\nNapeiko pixik kwaw a'e ywy rehe nehe.\nNapepytu'u pixik kwaw a'e pe nehe, a'e wanupe,\ni'i Tupàn wanupe.\nNezewe uze'eg tuwe a'e. Ywy iapo paw ire umumaw Tupàn uma'ereko haw.\n4 Nezewe i'i amo ze'eg kwehe arer pape rehe imuapyk pyrer. — 6 'ar pawire, 7 haw 'ar mehe Tupàn upytu'u a'e, uma'ereko haw iapo pawire a'e. 5 Amo ae ze'eg kwehe arer uze'eg mytu'u haw rehe a'e. — Nur pixik kwaw hepyr upytu'u pà a'e wà nehe, i'i Tupàn uze'eg heruzar 'ymar wanupe. 6 Tupàn ze'eg puràg henu arer izypy mehe arer a'e wà, nuixe kwaw ipyr upytu'u pà a'e wà, ta'e nuzeruzar kwaw hehe a'e wà xe. Amo ae teko oho putar ipyr a'e wà nehe, upytu'u pà a'e pe a'e wà nehe. 7 — Peruzar heze'eg kutàri nehe, i'i Tupàn Moizez hemiruze'eg wanupe, ywyxig heta haw rehe waneko mehe. Nuweruzar kwaw wà. A'e rupi umumaw kwarahy tetea'u a'e pe wiko pà wà. Tupàn wexak amo ae 'ar a'e. Wexak amo ae teko a'e wà no. Umuigo kar a'e teko wemiruze'eg romo a'e wà. — Pe nehe kury, hereruzar pe nehe kury, i'i tuwihaw Tawi pe. Tawi umume'u a'e Tupàn ze'eg a'e, wemiruze'eg wanupe a'e, ta'e Tupàn umume'u kar izupe a'e xe. Nezewe i'i a'e Tawi ze'eg kwehe arer a'e. — Peinu Tupàn ze'eg kwez kutàri. Peikuwe zo hehe uzeruzar 'ym ma'e romo nehe, i'i a'e. 8 A'e ywyxig heta haw rehe har a'e wà, a'e uzeruzar 'ym ma'e a'e wà, nuiko kwaw a'e ywy katu ma'e rehe a'e wà. Umàno ywy ikatu 'ym ma'e rehe wà. Xo wazuapyapyr zo wiko oho hehe wà. Tuwihaw Zuzue weraha a'e teko ywy katu ma'e rehe a'e wà. Aze mo tuwihaw Zuzue weraha a'e teko Tupàn pyr a'e wà, wapytu'u hawete pe mo a'e wà, a'e mehe mo Tupàn nuze'eg wi iwer mo hehe amo ae 'ar mehe a'e. 9 Mokoz ma'e rehe Tupàn uze'eg a'e. Zutew kwehe arer wiko oho a'e ywy katu ma'e rehe a'e wà, upytu'u pà a'e wà. Zezuz rehe uzeruzar ma'e upytu'u putar oho Tupàn heko haw pe a'e wà nehe no. Mokoz pytu'u haw rehe uze'eg a'e. Tupàn upytu'u ywy iapo re a'e. Nezewegatete zapytu'u putar ko ywy rehe zanereko re zane nehe no, ipyr zanereko mehe zane nehe no. 10 Ta'e Tupàn pyr upytu'u ma'e ràm a'e wà nehe xe, upytu'u putar uma'ereko haw iapo re a'e wà nehe xe. Wapytu'u àwàm nuzawy kwaw Tupàn ipytu'u awer. 11 A'e rupi xiruzar tuwe ize'eg nehe. A'e rupi zaixe putar ipyr zapytu'u pà nehe. Tuwe ni amo zanepyr har nuzewyr kwaw izuwi wà nehe. Xiruzar ize'eg paw rupi katete zane nehe. Tuwe zaixe ipyr zane paw rupi nehe no.\n12 Tupàn ze'eg a'e, nuzawy kwaw ma'e wikuwe ma'e a'e. Uzapo ma'e iko tuweharupi teko wapy'a pe. Nuzawy kwaw takihe haimezuazar ma'e a'e. Nuzawy kwaw takihe haime katu ma'e. Aze ximonohok ma'ero'o kwer takihe pupe, xixak te ikagwer, te iputu'ugwer no. Nezewegatete Tupàn ze'eg uze'egatu tuwe zanepy'a pe a'e no. — Azeharomoete aiko ikatu 'ym ma'e iapo har romo ihe, za'e imugeta mehe. — Azeharomoete heremiapo kwer na'ikatu kwaw Tupàn pe, za'e imugeta mehe. Zazemumikahy imugeta mehe. 13 Teko nupuner kwaw ni pitài ma'e imimaw rehe Tupàn wi a'e wà. Wexak ma'e paw rupi katete a'e. Ukwaw zaneremiapo kwer paw rupi katete no. A'e rupi peiko zo zaneipy wazàwe nehe. Nuweruzar kwaw Tupàn ze'eg wà. Peruzar katu ize'eg nehe. A'e rupi peixe putar ipyr nehe, pepytu'u pà nehe.\nZezuz a'e, Xaxeto wanuwihaw ikàg wera'u ma'e romo hekon a'e\n14 Tuweharupi ximume'u Zezuz rehe zanezeruzar haw purupe zane. Pepytu'u zo hehe pezeruzar ire nehe. Pepytu'u zo heruzar ire nehe no. Ta'e Zezuz Tupàn ta'yr a'e xe, wiko Xaxeto wanuwihaw ài zanewe a'e xe. Uzekaiw katu zanerehe, xaxeto ài. Wixe Tupàn huwa rupi, zanerekuzaromo. Uze'eg izupe zanerekuzaromo no. 15 Nuiko kwaw zanepuhareko 'ymar romo. Zanerereko katu a'e. Zanepuhareko katu a'e, ta'e nazanekàg kwaw zane xe. Ywy rehe heko mehe Zurupari ipurapo wer ikatu 'ym ma'e rehe izupe a'e. Nuzapo pixik kwaw ikatu 'ym ma'e a'e. 16 Tuwe zanekàg nehe. Pekyze zo nehe. Peze'eg Tupàn pe nehe, ta'e zanepuhareko katu a'e xe. Aze zawaiw katu zanereko haw zanewe nehe, zanepuhareko katu Tupàn a'e nehe, zanepytywà putar a'e nehe no.