Tupàn ze'eg ROM 3\n1 Aipo zutew ikatu wera'u zutew 'ygwer wanuwi Tupàn huwa rupi a'e wà. Tupàn omonohok kar wapirera'i zutew ipy wanupe a'e, ta'e nezewe haw ikatu izupe a'e xe. 2 Azeharomoete ikatu izupe. Ta'e izypy mehe omono uze'eg zutew wanupe a'e xe. — Peruzar heze'eg nehe ty wà, i'i wanupe. 3 Aze amo zutew nuweruzar kwaw ize'eg a'e wà, Tupàn nuiko kwaw a'e zutew wazàwe a'e. Aze Tupàn umume'u wemiapo ràm a'e nehe, a'e mehe uzapo putar tuwe a'e ma'e a'e nehe. A'e zutew nuzapo kwaw wemimume'u kwer wà. 4 Azeharomoete Tupàn uzapo putar tuwe ma'e uze'eg rupi nehe. Teko tetea'u hemu'em a'e wà. Tupàn uzapo putar ma'e wemimume'u kwer rupi nehe, ta'e nahemu'em pixik kwaw a'e xe. Nezewe i'i ze'eg kwehe arer pape rehe imuapyk pyrer.\n— Azeharomoete neze'eg, Tupàn.\n— Ikatu 'ym ma'e iapo har romo ereiko ne,\naze amo i'i newe nehe, hemu'em ma'e romo hekon putar a'e nehe.\nTeko ukwaw putar hemu'emaw a'e wà nehe.\n5 Nezewe i'i teko a'e wà. — Aze ikatu 'ym ma'e xiapo nehe, a'e mehe teko wexak putar tuwe Tupàn ikatu haw a'e wà nehe, ta'e Tupàn nuzapo pixik kwaw ikatu 'ym ma'e a'e xe, i'i mua'u waiko uzeupeupe wà. — A'e rupi, nuzepyk kwaw zanerehe nehe, ta'e xixak kar ikatu haw zaha amogwer wanupe zane xe, ikatu 'ym ma'e iapo mehe zane xe, i'i a'e teko wà. 6 Peze'eg zo nezewe nehe, a'e peme kury. Na'ikatu pixik kwaw nezewe waze'eg mehe wà. Ta'e Tupàn a'e xe, ikatuahy ma'e uzapo iko a'e xe. A'e rupi upuner putar wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e imume'u haw rehe a'e nehe, a'e ma'e iapo arer wanupe a'e nehe. Upuner wanehe uzepykaw rehe a'e nehe no.\n7 Nezewe zepe i'i teko a'e wà. — Aze heremu'em ihe nehe, teko wexak putar Tupàn ikàgaw ipuràgaw a'e wà nehe, ta'e umume'u ze'eg azeharomoete har a'e xe. A'e rupi Tupàn nuzepyk kwaw herehe nehe, ta'e aexak kar ikatu haw teko amogwer wanupe ihe xe, i'i zepe waiko wà. Na'ikatu pixik kwaw nezewe waze'eg mehe a'e wà. 8 Nezewe i'i teko a'e wà. — Xiapo ikatu 'ym ma'e nehe, a'e rupi teko wexak putar Tupàn ikàgaw ipuràgaw a'e wà nehe, i'i zepe waiko wà. — Na'ikatu kwaw nezewe haw iapo mehe Tupàn pe wà, a'e peme kury. Amo teko i'i mua'u herehe wà. — Kwa, Pawru uzapo kar ikatu 'ym ma'e iko zanewe a'e, Tupàn ikatu haw hexak kar pà teko wanupe a'e, i'i mua'u herehe wà. Naze'eg pixik kwaw nezewe ihe. Tupàn uzepyk putar nezewe uze'eg ma'e kwer wanehe a'e nehe. Ta'e ikatu 'ym ma'e romo wanekon a'e wà xe.\nNaheta pixik kwaw ikatu 'ygwer iapo 'ymar wà\n9 Zutew 'ym uzapo ikatu 'ym ma'e waiko a'e wà. Nupuner kwaw upytu'u haw rehe ikatu 'ym ma'e iapo re wà. Zutew a'e wà no, a'e rupi katete a'e wà no. A'e rupi zutew na'ikatu wera'u kwaw zutew 'ym wanuwi wà, ta'e a'e paw nupuner kwaw ikatu 'ym ma'e iapo re upytu'u haw rehe a'e wà xe. 10 Nezewe i'i Tupàn ze'eg kwehe arer pape rehe imuapyk pyrer.\n— Naheta pixik kwaw teko ikatuahy ma'e iapo har a'e wà.\n11 Naheta pixik kwaw teko iàkàg katu ma'e wà.\nNaheta pixik kwaw Tupàn imuwete har wà, ni hekar har wà.\n12 Teko paw utyryk izuwi wà.\nNa'ikatu pixik kwaw wà.\nNi amo nuzapo kwaw ikatu ma'e a'e wà.\n13 Wazuru nuzawy kwaw teko tym awer inemahy ma'e wà.\nNezewegatete a'e teko waze'eg ikatu 'ym ma'e uhem wazuru wi a'e wà no.\nHemu'em waiko wà, ikatu 'ym ma'e rehe uze'eg pà wà.\nWaze'eg nuzawy kwaw mozaiw ipuruxi'u haw wà.\nMozaiw upuruzuka a'e wà. Nezewegatete a'e teko waze'eg umuaiw teko wazeruzar haw wà, wamupytu'u kar pà wazeruzar ire wà.\n14 Wazuru tynehem purehe waze'eg zemueteahy haw pupe,\ntynehem Tupàn rehe waze'eg zemueteahy haw pupe no.\n15 Uzemuhaitea'u ma'erahy ipuraraw kar pà purupe wà, puruzuka pà wà no.\n16 A'e ikatu 'ym ma'e iapo har a'e wà, uzapo kar ikatu 'ym ma'e ikatu ma'e wanupe a'e wà.\nA'e teko umuzemumikahy kar hurywete ma'e a'e wà.\n17 Nukwaw kwaw zeàmàtyry'ym 'ymaw piar wà.\nA'e rupi uzeputupytupyk waiko wà, uzeàmàtyry'ym pà wà.\n18 Numuwete katu kwaw Tupàn wà, nukyze kwaw izuwi wà.\n19 Kwehe mehe Tupàn umur uze'eg Moizez pe a'e. Moizez umuapyk a'e ze'eg pape rehe a'e. — Emume'u ko ze'eg zutew wanupe nehe, i'i Tupàn izupe. A'e rupi teko paw upuner ize'eg ikwaw paw rehe a'e wà kury. A'e rupi aze teko nuweruzar kwaw ize'eg wà nehe, a'e mehe a'e teko nupuner kwaw nezewe u'e haw rehe wà nehe. — Kwa, nakwaw kwaw Tupàn ze'eg ihe, nupuner kwaw u'e haw rehe wà nehe. A'e rupi amo 'ar mehe Tupàn i'i putar teko nànàn a'e nehe. — Pekwaw heze'eg, naperuzar kwaw, a'e rupi azepyk putar penehe ihe nehe kury, i'i putar wanupe nehe. 20 Aze mo teko uzapo ikatuahy ma'e paw rupi a'e wà, aze mo nuzapo pixik iwer ikatu 'ym ma'e a'e wà, aze mo oho Tupàn ze'eg rupi azeharomoete a'e wà, a'e mehe mo Tupàn uze'eg nezewe wanupe. — Ikatuahy ma'e romo ereiko ne, i'i mo Tupàn wanupe. (Nuzapo kwaw nezewe a'e. Ta'e naheta pixik kwaw agwer teko ko ywy rehe a'e wà xe. Naheta kwaw ikatu 'ym ma'e iapo 'ymar a'e wà. Teko paw ikatu 'ym ma'e iapo har romo wanekon a'e wà.) Xikwaw Tupàn ze'eg, a'e rupi nezewe za'e zanezeupe. — Azeharomoete zaneremiapo kwer na'ikatu pixik kwaw a'e, za'e zanezeupe. A'e rupi xikwaw ikatu 'ym ma'e iapo har romo zanereko haw zane no.\nTupàn umuawyze teko a'e wà\n21-23 Aze teko uzeruzar Zezuz Zaneruwihawete rehe a'e wà nehe, a'e mehe Tupàn uze'eg putar nezewe wanupe a'e nehe. — Ikatu 'ym ma'e iapo pixik 'ymar romo ereiko ihewe kury, i'i Tupàn wanupe a'e nehe. Nuzepyk kwaw wanehe nehe. Tupàn ze'eg kwehe arer a'e, Moizez hemimuapyk kwer a'e, amogwer Tupàn ze'eg imume'u har wanemimuapyk kwer a'e wà no, umume'u zanemuawyze àwàm a'e wà. Ni amo teko nupuner kwaw ze'eg kwehe arer rupi oho haw rehe tuweharupi a'e wà. Ni amo teko nupuner kwaw ze'eg kwehe arer heruzar katu haw rehe tuweharupi a'e wà. Zezuz umàno zanerekuzaromo a'e. A'e rupi xikwaw ko ma'e zane kury. Aze teko uzeruzar Zezuz rehe a'e wà nehe, a'e mehe — Ikatu 'ym ma'e iapo pixik 'ymar romo ereiko ihewe kury, i'i putar Tupàn wanupe a'e nehe. Tupàn umuawyze putar uzeruzar ma'e paw rupi a'e wà nehe. Umuawyze putar zutew wà nehe. Umuawyze putar zutew 'ym wà nehe no, aze uzeruzar Zezuz rehe a'e wà nehe. 24 Zanepuhareko e a'e, a'e rupi Zaneruwihawete Zezuz umàno zanerekuzaromo a'e. Tupàn uzepyk wa'yr Zezuz rehe a'e, zanerekuzaromo a'e, ikatu 'ym ma'e zaneremiapo kwer rehe a'e. A'e rupi zanepyro ikatu 'ym ma'e wi kury, zanemukatu pà kury. Nuzepyk kwaw zanerehe nehe kury. Zanemuigo kar putar uzepyr tuweharupi nehe no. 25 Tupàn a'e, umur kar wa'yr ko ywy rehe imumàno kar pà a'e. A'e rupi aze teko uzeruzar hehe a'e wà nehe, Tupàn umunàn putar wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e wanuwi a'e nehe. Heharaz putar a'e wanemiapo kwer wi nehe no. Nuzepyk kwaw iapo har wanehe nehe. Umur kar wa'yr ywy rehe a'e, imumàno kar pà teko wanemiapo kwer imunàn pà imekuzar pà a'e. Nezewe iapo mehe wexak kar ukatu haw teko wanupe. Wexak kar purumuawyze àwàm wanupe no. Kwehe mehe Tupàn iàrew wikwahy romo. Nuzepyk kwaw tàrityka'i ikatu 'ym ma'e iapo har wanehe a'e. — Tuwe rihi, i'i wanupe. — Aze ru'u uzewyr putar ihewe a'e wà nehe, i'i wanupe. 26 Ko 'ar rehe ipurexak kar wer ukatu haw rehe teko wanupe kury. A'e rupi umuawyze teko wanereko uzeupe wà kury, wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e imunàn pà wanuwi kury. Aze teko uzeruzar Zezuz rehe wà nehe, Tupàn umunàn putar wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e wanuwi nehe, wamuawyze pà nehe. Ko 'ar rehe wexak kar purumuawyze haw teko wanupe kury.\n27 A'e rupi ni amo teko nupuner kwaw uze'egatu haw rehe uzehe a'e wà nehe. — Ikatuahy ma'e romo aiko ihe, ni'i kwaw uzeupe wà. Ta'e ni amo nupuner kwaw ze'eg kwehe arer heruzar haw rehe a'e wà xe. Tupàn zanemuawyze uzeupe a'e, ta'e zazeruzar ta'yr rehe zane xe. 28 Teko uzeagaw ze'eg kwehe arer heruzar pà a'e wà. Nupuner kwaw wà, a'e rupi nupuner kwaw nezewe haw rehe uzemuawyze kar haw rehe Tupàn pe wà. Aze uzeruzar Zezuz rehe wà nehe, xo a'e mehe zo uzemuawyze kar putar Tupàn pe wà nehe. 29 Nezewe i'i zutew waiko a'e wà. — Tupàn Zanezar romo hekon a'e, nuiko kwaw zutew 'ym wazar romo a'e, i'i mua'u waiko wà. — Nan kwaw pa, a'e peme kury. Tupàn teko paw wazar romo hekon azeharomoete a'e. 30 Tupàn nuzeapo kwaw amo ae ma'e romo zutew 'ym wanupe. Ikatuahy zutew wanupe, ikatuahy zutew 'ym wanupe no. Umuawyze putar teko uzeupe paw rupi katete a'e wà nehe, aze a'e teko uzeruzar ta'yr rehe a'e wà nehe. 31 Teko nupuner kwaw ze'eg kwehe arer heruzar haw rehe a'e wà. Tupàn zanemuawyze uzeupe a'e, ta'e zazeruzar ta'yr rehe zane xe. Aipo xityk putar ze'eg kwehe arer zane nehe. Nan kwaw pa. Aze Tupàn umuawyze teko uzeupe a'e wà nehe, a'e mehe a'e teko uzapo putar Tupàn hemiapo putar haw azeharomoete a'e wà nehe kury.


Tupàn ze'eg IZYPY MEHE ARER 50\nIZYPY MEHE ARER\n1 Uzemomor Zuze u hetekwer rehe kury. Uzai'o. Uzurupyter huwa.\n2 Na'e uze'eg wemiruze'eg muhàg kwaw par wanupe. — Pemuàgà'ym hetekwer muhàg tetea'u pupe nehe, imunem kar 'ym pà nezewe nehe, iwàiwàn pà pàn tetea'u pupe nehe, i'i wanupe. Weruzar ize'eg wà. 3 Umumaw 40 'ar hetekwer umàno ma'e kwer imuàgà'ym pà wà, ta'e tuweharupi teko umumaw 40 'ar a'e ma'e iapo mehe a'e wà xe. Ezit ywy rehe umumaw 70 'ar uzai'o pà hehe wà.\n4 Hehe wazai'o haw 'ar imumaw ire uze'eg Zuze oho tuwihaw tuwihawete hàpuzuhu pe uzemono'og ma'e wanupe a'e kury. — Peho tuwihawete henataromo nehe, ko ma'e imume'u pà izupe nehe. 5 Heru imàno etea'i mehe umume'uahy kar ma'e heremiapo ràm ihewe a'e. — Kwehe mehe azapo heutym àwàm hezeupe ihe, Kànàà ywy rehe ihe, i'i ihewe. — Ezutym heretekwer a'e pe nehe, a'e newe kury, i'i ihewe. — A'e rupi ainoz ma'e newe kury, tuwihawete. Tuwe azutym heru hetekwer heraha a'e pe nehe. Izutym pawire azewyr putar xe ihe nehe, peze tuwihawete pe nehe, i'i Zuze a'e tuwihaw wanupe.\n6 (Werur kar tuwihawete Zuze uwa rupi kury.) — Eho izutym pà nehe ty, ta'e umume'uahy kar utym àwàm newe a'e xe, i'i tuwihawete Zuze pe.\n7 A'e rupi Zuze weraha u hetekwer izutym pà Kànàà ywy rehe a'e kury. Tuwihaw tuwihawete hàpuz rehe uzemono'og ma'e oho hupi a'e wà no. Ezit ywy rehe har wanuwihaw paw oho hupi a'e wà no. 8 Zuze iànàm oho hupi a'e wà no. Tyky'yr iànàm oho hupi a'e wà no. Zako ta'yr waànàm oho hupi a'e wà no. Wezar kwarearer kuzàtàigwer Kozem ywy rehe wà. Wezar ma'ea'yr wà: àràpuhàràn hawitu ma'e wà, àràpuhàrànete wà, tapi'ak wà. 9 Awa kawaru ku'az har oho Zuze rupi wà no. Awa ywyramawa rehe wata ma'e oho Zuze rupi wà no. A'e rupi hupi oho ma'e heta tetea'u wà. 10 Uhem Ataz tawhu pe wà kury. Zotàw yrykaw huwake kwarahy ihemaw kutyr tuz. Uzemono'og upaw rupi amo ywy pehegwer arozràn izykyz taw rehe wà, purutymaw rehe zegar haw iapo pà a'e pe wà. Umumaw 7 'ar a'e pe wazai'oahy tetea'u pà hehe wà. 11 Na'e Kànàà ywy rehe har wexak a'e teko tetea'u wà wazai'o mehe a'e wà kury. Wanexak mehe i'i uzeupeupe wà. — Azeharomoete uzemumikahy a'e wà, ta'e uzai'oahy tetea'u waiko a'e wà xe, i'i uzeupeupe wà. A'e rupi omono Apew-Mixiraim her romo a'e ywy pehegwer rehe wà. (-Ezit ywy rehe har wazai'o haw, i'i her zaneze'eg rupi.)\n12 Nezewe Zako ta'yr weruzar u ze'eg awer paw a'e wà, hemimutar iapo pà a'e wà. 13 Weraha hetekwer Kànàà pe wà. Uzutym itakwaruhu Makepera her ma'e pupe wà. Manire tawhu huwake kwarahy ihemaw kutyr tuz. Kwehe mehe Àmàrààw ume'eg kar a'e ywy pehegwer a'e, Eperom Etew izuapyr wi a'e, wànàm wazutym àwàm romo a'e. 14 Itym pawire uzewyr Zuze Ezit ywy rehe wyky'yr uwywyr wanupi kury, hupi wata ma'e paw wanupi kury.\nZuze heko awer iahykaw rehe arer\n15 U imàno re Zuze tyky'yr a'e wà, uze'eg uzeupeupe wà. — Aze ru'u Zuze na'iakatuwawahy kwaw zanerehe. Aze ru'u uzepyk putar zanerehe zaneremiapo kwer kwehe arer nànàn a'e nehe kury, i'i uzeupeupe wà.\n16 A'e rupi omono kar amo Zuze pe ma'e imume'u kar pà izupe wà. — Neru imàno 'ym mehe we uze'eg nezewe urewe a'e. 17 — Nereharaz tuwe neryky'yr wanemiapo kwer wi nehe, nereharaz tuwe wazaiw paw wi nehe, nereharaz tuwe ma'erahy kwer newe wanemipuraraw karer wi nehe, i'i newe a'e. A'e rupi uruenoz ko ma'e newe ure kury. — Nereharaz tuwe ureaiw paw wi nehe, ta'e uruiko Tupàn neru izar hemiruze'eg romo ure xe, i'i izupe wà, uze'eg imume'u kar pà amo pe wà. Waze'eg awer henu mehe uzai'o Zuze kury. 18 Na'e tyky'yr a'e ae ur izupe wà kury. Uzemumew henataromo wà, izupe uze'eg pà wà. — Uruiko xe ure. Newe uma'ereko ma'e romo, neremiruze'eg romo uruiko ure.\n19 Uze'eg Zuze wanupe. — Pekyze zo ihewi nehe ty wà. Napuner pixik kwaw Tupàn hekuzaromo hereko haw rehe ihe nehe. 20 Azeharomoete pemume'u iaiw ma'e ihewe penemiapo ràm kwehe mehe. Tupàn uzapo iaiw ma'e ikatu ma'e romo a'e. A'e rupi ko 'ar rehe upyro teko tetea'u iko wamàno haw wi a'e wà kury, a'e iaiw ma'e kwehe arer rupi a'e wà kury. 21 Pekyze zo nehe. Azekaiw katu putar penehe nehe, pena'yr wanehe nehe no, i'i Zuze wyky'yr wanupe. Nezewe umupytu'u kar ma'e wi wakyze re a'e wà. — Azeharomoete zaneamutar katu iko a'e, i'i uzeupe upy'a pe wà.\n22 Upyta Zuze Ezit ywy rehe wiko pà a'e, u iànàm wanehe we a'e. Umumaw 110 kwarahy umàno 'ym mehe. 23 Ate Eparai hemimino uzexak kar izupe imàno 'ym mehe we a'e wà. Upyhyk wemimino Makir ta'yr u'uwaromo wamuapyk pà wà, umàno 'ym mehe we wà. Makir wiko Manaxe ta'yr romo a'e.\n24 Amo 'ar mehe uze'eg Zuze wyky'yr wanupe. — Amàno putar tàrityka'i ihe nehe kury. Akwaw ko ma'e uzeapo ma'e ràm ihe. Tupàn ur putar ko ywy rehe pepytywà pà a'e nehe. Kwehe mehe umume'u amo ywy Àmàrààw pe, Izak pe no, Zako pe no. Peneraha putar a'e ywy rehe a'e nehe, i'i wanupe.\n25 — Pemume'uahy ko ma'e penemiapo ràm ihewe nehe ty wà, i'i wanupe. — Azeharomoete Tupàn ur putar pepytywà pà nehe. A'e 'ar mehe nehe, peraha heretekwer penupi nehe, a'e ywy rehe peho mehe nehe, i'i wanupe.\n26 Wereko Zuze 110 kwarahy umàno mehe. Uwàuwàn hetekwer pàn tetea'u pupe muhàg tetea'u inuromo wà, hyru pupe imonokatu pà wà, Ezit ywy rehe imupyta kar pà wà. Upaw.


Tupàn ze'eg 1 XAMUEW 11\nUpyro Xau Amon izuapyapyr wakàgaw wanuwi wà\n1 Umumaw pitài zahy nezewe wà. Amo 'ar mehe Naaz Amon wanuwihaw oho Zamez taw Zireaz ywy rehe har kutyr kury. Ipureityk wer hehe. Hemiruze'eg zauxiapekwer umàmàn tawhu oho wà. Na'e awa Zamez taw pe har uze'eg izupe wà. — Xiapo katu zaneze'egaw nehe. Aze na'urezuka kwaw pe nehe, urumuigo kar putar ureruwihawete romo ure nehe, i'i izupe wà.\n2 Uwazar Naaz waze'eg wanupe. — Zaneze'egaw iapo katu àwàm ikatu ihewe. Xo pitài ma'e zo azapo putar peme. Akutuk putar peneha awyze har paw i'ok pà ihe nehe. Nezewe mehe aexak kar putar Izaew paw waàkàg 'ymaw amogwer wanupe ihe nehe, i'i wanupe.\n3 Zamez taw pe har wanuwihaw uze'eg izupe wà. — Emur 7 'ar urewe nehe. Nezewe mehe oromono kar putar ze'eg heraha har Izaew izuapyapyr nànàn ure wà nehe. Aze amo nur kwaw urepytywà pà nehe, a'e mehe uruzemono putar newe nehe, i'i izupe wà.\n4 Uhem ze'eg heraha har Zimea taw pe Xau heko haw pe wà kury. Umume'u a'e iaiw ma'e a'e pe har wanupe wà. Teko uzypyrog uzai'oahy pà wà. 5 A'e 'ar mehe we uhem Xau wà iko ko wi tapi'ak wanupi. Upuranu wanehe. — Ma'e uzeapo iko. Màràzàwe tuwe teko paw uzai'o waiko wà, i'i. Umume'u Zamez taw parer ze'eg awer izupe wà. 6 Henu mehe, Tupàn rekwe wiko izar romo kury. Wikwahy Xau kury. 7 Upyhyk mokoz tapi'ak wà kury. Upei'ài'àg wà. — Peraha ko tapi'ak ipegegwer Izaew waiwy nànàn nehe, ty wà, i'i awa tetea'u wanupe. — Aze amo noho kwaw Xau rupi Xamuew rupi a'e zauxiapekwer wakutyr wà nehe, waneimaw tapi'ak uzepei'ài'àg kar putar nezewe a'e wà nehe, peze Izaew paw wanupe nehe, i'i wanupe. Izaew ukyze Tupàn hemiapo ràm wi wà. A'e rupi ur upaw rupi wà. Pitài teko zàwe uputar ma'e wà. Iho wer Xau hupi wà. 8 Omono'ono'og Xau a'e teko paw wà. Weraha paw Mezek pe wà. Heta 300.000 awa Izaew izuapyapyr zauxiapekwer romo wà. Heta 30.000 awa Zuta izuapyapyr wà no. 9 Uze'eg Zamez pe har ze'eg herur har wanupe wà. — Peze'eg peho peànàm wanupe nehe. — Pyhewe kwarahy myter pe hin 'ym mehe we nehe, amo ur putar pepytywà pà wà nehe, peze wanupe nehe, i'i wanupe wà. Teko Zamez tawhu pe har hurywete henu mehe wà. 10 A'e rupi uze'eg Amon izuapyapyr wanupe wà. — Pyhewe ure uruzemono putar peme ure nehe. A'e re pepuner wyzài ma'e iapo haw rehe urewe penemimutar rupi nehe, i'i mua'u wanupe wà.\n11 Iku'egwer pe umuza'aza'ak Xau awakwer na'iruz wamono'ogaw romo wà. Kwarahy ihem mehe wata oho Amon izuapyapyr waker haw kutyr wà. Uzypyrog wazuka pà wà. Kwarahy wapyter pe hin mehe umumaw wazuka haw wà. Umàno 'ym ma'e uhàuhàz oho wà. Uzàn amo ko rupi wà. Uzàn amo kwez rupi wà no.\n12 Na'e Izaew uze'eg Xamuew pe wà kury. — Amo teko na'ipurumuigo kar wer kwaw Xau rehe zaneruwihawete romo a'e wà. Ma'e pe wanekon a'e wà kury. Erur a'e teko xe ne wà kury. Xiuka zane wà nehe kury, i'i izupe wà.\n13 Uwazar Xau waze'eg wanupe. — Ni amo teko nuzuka kwaw amo teko kutàri wà nehe. Ta'e Tupàn upytywà Izaew waàmàtyry'ymar waneityk mehe a'e wà xe, i'i wanupe.\n14 Uze'eg Xamuew teko wanupe. — Zane paw zaha Ziwkaw tawhu pe nehe kury. A'e pe ximume'u putar tuwe Xau zaneruwihawete romo heko haw nehe kury, i'i wanupe.\n15 A'e rupi oho paw rupi Ziwkaw pe wà. Uzemono'og Tupàn henataromo wà. Umuigo kar Xau uwihawete romo wà kury. Omono ma'e Tupàn pe imuawyze kar haw romo wà. Xau a'e, Izaew upaw rupi katete a'e wà no, uzapo mynykawhu a'e ma'e uzeapo ma'e kwer rehe wà, urywete haw rupi wà.


Tupàn ze'eg ROM 2\nTupàn uzepyk putar teko wanehe a'e nehe\n1 Ne hemyrypar ne, aipo ereze'eg iko amo rehe ne. — Ikatu 'ym ma'e iapo har romo ereiko ne, aipo ere iko izupe. Aze erezapo ikatu 'ym ma'e eho iko amogwer wazàwe nehe, a'e mehe eze'eg zo nezewe amo pe nehe. Aze ereze'eg ikatu 'ym ma'e hemiapo kwer rehe nehe, aze ne a'e rupi katete erezapo ne nehe no, a'e mehe Tupàn uzepyk putar nerehe azeharomoete a'e nehe no. 2 Tupàn uzepyk putar agwer ikatu 'ym ma'e iapo har wanehe a'e nehe, ta'e a'e ae ikatu a'e xe. Xikwaw ikatu haw. 3 Ne hemyrypar ne, aze erezapo agwer ikatu 'ym ma'e iko nehe, a'e teko wazàwe nehe, Tupàn uzepyk putar nerehe azeharomoete a'e nehe no, ta'e a'e rupi katete erezapo iko ne xe, a'e teko wazàwe ne xe. 4 Tupàn ikatuahy a'e, a'e rupi nuzepyk kwaw teko ikatu 'ym ma'e iapo har wanehe tàrityka'i a'e. Iàrew. Nuikwahy kwaw tàrityka'i, iàrew ikwahy haw teko ikatu 'ym ma'e iapo mehe. Aipo nerezekaiw kwaw ikatu haw rehe ne, ikwahy 'ymaw rehe ne. Tupàn ikatuahy a'e. Nezewe i'i iko newe tuweharupi a'e. — Epytu'u ikatu 'ym ma'e iapo re nehe, ezewyr ihewe nehe, ezemumikahy neremiapo kwer rehe nehe, i'i iko newe. Ipurumuzewyr kar wer nerehe uzeupe a'e. 5 Aipo nerezekaiw kwaw ize'eg rehe ne. Aipo nanezewyr wer kwaw izupe. Amo 'ar mehe wexak kar putar wikwahy haw teko wanupe a'e nehe. Azeharomoete umume'u putar ikatu 'ym ma'e wanemiapo kwer nehe, iapo arer wanupe nehe. A'e 'ar mehe Tupàn uzepyk putar nerehe a'e nehe, aze nerezekaiw kwaw ize'eg rehe nehe. Aze eremume'u amogwer ikatu 'ym ma'e wanemiapo kwer iko nehe, a'e mehe uzepyk wera'u putar nerehe nehe. Ta'e neaiw wera'u wanuwi ne xe. 6 Tupàn umekuzar putar teko wanemiapo kwer a'e nehe, pitàitàigatu a'e nehe, ikatu 'ym ma'e iapo har wanehe uzepyk pà a'e nehe. 7 Amo teko uzapo ikatuahy ma'e oho waiko tuweharupi a'e wà. Nezewe a'e teko i'i waiko Tupàn pe wà. — Emur kar nepuràgaw nekàgaw ihewe nehe, i'i waiko izupe wà. Ikatuahy ma'e uzapo oho waiko tuweharupi wà. — Heremiapo kwer hekuzar emur ihewe nehe, i'i waiko izupe wà. — Hemuigo kar pe nepyr tuweharupi nehe, i'i izupe wà. Azeharomoete, Tupàn umuigo kar putar agwer teko uzepyr a'e wà nehe. 8 Amo teko nuiko kwaw nezewe a'e wà. Nuzapo pixik kwaw ikatu ma'e wà. Xo wemiapo putar haw zo uzapo oho waiko wà. Uzeamutar katu wà. Oho ze'eg ikatu 'ym ma'e rupi wà. A'e rupi Tupàn wikwahy putar nehe, ipuruzukaiw pà nehe. Uzepyk putar wanehe nehe. 9 Teko ikatu 'ym ma'e iapo har a'e wà nehe, upuraraw putar ma'erahy paw rupi a'e wà nehe. Zutew ràgypy a'e wà nehe, zutew 'ygwer a'e re a'e wà nehe no, upuraraw putar ma'erahy a'e wà nehe, aze ikatu 'ym ma'e uzapo oho waiko a'e wà nehe. 10 Ikatuahy ma'e iapo har nuiko kwaw nezewe a'e wà nehe. Tupàn omono putar upuràgaw ukàgaw wanupe a'e nehe. Umuigo kar putar a'e teko tuwihaw romo uzeake a'e wà nehe. Uzapo putar ikatuahy ma'e wanupe nehe. Umupytu'u kar ma'e wi wakyze re wà nehe no. Zutew ràgypy upyhyk putar hemimur ràm wà nehe. A'e re zutew 'ygwer upyhyk putar wà nehe no, aze ikatuahy ma'e uzapo waiko a'e wà nehe. 11 Ta'e Tupàn a'e nehe xe, uzapo putar ma'e uze'eg rupi katete azeharomoete a'e nehe xe. Aze amo zutew wiko ikatu ma'e iapo har romo nehe, Tupàn uzapo putar ikatu ma'e izupe nehe no. Aze amo zutew 'ym wiko ikatu ma'e iapo har romo nehe, Tupàn uzapo putar ikatu ma'e izupe nehe no. Uzapo putar ikatu ma'e nehe, wyzài ikatu ma'e iapo har wanupe nehe. Uzapo putar ikatu 'ym ma'e nehe, wyzài ikatu 'ym ma'e iapo har wanupe nehe no.\n12 Zutew 'ym a'e wà, nukwaw kwaw Tupàn ze'eg a'e wà, nukwaw kwaw a'e ze'eg Moizez pe imuapyk kar pyrer kwehe arer a'e wà. Tupàn uzepyk putar wanehe nehe, ta'e ikatu 'ym ma'e iapo har romo wanekon a'e wà xe. Zutew a'e wà, ukwaw katu a'e ze'eg kwehe arer a'e wà. Nuzekaiw kwaw hehe wà. Ikatu 'ym ma'e uzapo waiko wà. A'e rupi Tupàn i'i putar nezewe wanupe amo 'ar mehe nehe. — Pekwaw katu heze'eg pe. Napezekaiw kwaw hehe. Pezapo ikatu 'ym ma'e peiko. A'e rupi azepyk wera'u putar penehe ihe nehe, i'i putar wanupe nehe. 13 Aze amo uzapo ma'e a'e ze'eg rupi a'e nehe, ikatu 'ym ma'e iapo 'ym pà a'e nehe, a'e mehe Tupàn umuawyze putar a'e teko a'e nehe. Umuigo kar putar a'e teko uzepyr tuweharupi nehe. Aze amo wenu a'e ze'eg imume'u mehe nehe, imugeta mehe nehe, aze nuweruzar kwaw nehe, a'e mehe Tupàn numuawyze kwaw a'e teko uzepyr a'e nehe. Aze weruzar a'e ze'eg a'e wà nehe, xo a'e mehe zo umuawyze putar a'e wà nehe. 14 Zutew 'ym a'e wà, nukwaw kwaw Tupàn ze'eg Moizez pe imuapyk kar pyrer a'e wà. Aze uzapo ikatu ma'e a'e ze'eg rupi wà, Tupàn ze'eg kwaw par zàwenugar romo wanekon a'e wà. 15 Ta'e Tupàn ze'eg a'e xe, wapy'a pe tuz a'e xe. A'e rupi aze ikatu ma'e uzapo a'e wà nehe, uze'eg putar uzeupe nezewe a'e wà nehe. — Ikatu ma'e azapo kwez ihe, i'i putar uzeupe wà nehe, ta'e ukwaw putar wemiapo kwer ikatu haw upy'a pe a'e wà nehe xe. Aze ikatu 'ym ma'e uzapo wà nehe, uze'eg putar uzeupe nezewe a'e wà nehe. — Ikatu 'ym ma'e azapo kwez ihe, i'i putar uzeupe wà nehe. Ta'e ukwaw putar ikatu 'ymaw upy'a pe har wà nehe xe. 16 Amo 'ar mehe Zezuz Zaneruwihawete wiko putar pureruze'eg ma'e romo a'e nehe, ta'e Tupàn nezewe har romo umuigo kar putar a'e nehe xe. Zezuz Zaneruwihawete a'e, umume'u putar ikatu 'ym ma'e iapo awer paw rupi a'e nehe, iapo arer nànàn a'e nehe. Ukwaw teko wama'enukwaw pawer paw rupi a'e. Umume'u putar a'e ma'e teko nànàn a'e nehe. Ta'e teko ikatu 'ym ma'e rehe ima'enukwaw a'e wà xe.\nUze'eg zutew wanàmuzgwer waze'egaw rehe xe a'e kury\n17 Aze'eg putar zutew wanupe ihe nehe kury. — Zutew romo peiko. Pezeapyaka katu ko heze'eg rehe nehe. Nezewe zepe peze tuweharupi amogwer wanupe. — Kwa, aiko zutew romo ihe, akwaw katu Moizez ze'eg kwehe arer ihe no, peze zepe peiko wanupe. 18 Tupàn uzapo kar ma'e peme a'e. Pekwaw katu zepe Tupàn hemiapo putar haw. Pekwaw zepe ikatu haw hexaexakaw no, ta'e a'e Moizez ze'eg kwehe arer ukwaw kar peme a'e xe.\n19 — Kwa, azapo kar putar ikatu ma'e amo wanupe ihe nehe, ikatu ma'e kwaw 'ymar wanupe ihe nehe, peze zepe peiko pezeupe. — Amu'e putar teko a'e ze'eg rehe ihe wà nehe, peze zepe peiko no. 20 — Amu'e putar ma'e kwaw 'ymar ihe wà nehe, peze zepe peiko no. — Aiko purumu'e ma'e ài kwarer wanupe ihe, peze zepe peiko no. Pekwaw katu e a'e ze'eg kwehe arer pe, a'e rupi nezewe peze e peiko pezeupe pe no. — Akwaw katu ma'e paw rupi ihe kury, peze zepe peiko no. — Akwaw katu ze'eg azeharomoete har paw rupi ihe kury, peze zepe peiko no. 21 Pemu'e amogwer peiko pe wà. Màràzàwe tuwe napezemu'e kwaw pe. — Pemunar zo ma'e rehe pe nehe no ty wà, peze zepe peiko amo wanupe. — Pe ae peiko ma'e rehe imunar ma'e romo pe, a'e tuwe peme. 22 — Peho zo amo hemireko puhe nehe, amo imen puhe nehe, peze zepe teko wanupe. — Pe ae peho amo hemireko puhe tuweharupi pe, amo imen puhe tuweharupi pe, a'e peme. — Naheakatuwawahy kwaw tupàn a'ua'u wanehe ihe, peze zepe wanupe. — Pe ae pemunar ma'e Tupàn hàpuzuhu pupe har rehe pe, a'e peme. 23 — Kwehe mehe Tupàn umur uze'eg heipy wanupe, peze zepe wanupe. — Pe ae peruzar amo ae ze'eg peho peiko kury. Naperuzar kwaw Tupàn ze'eg kury. A'e rupi napekatu kwaw Tupàn pe kury, a'e peme. 24 Nezewe i'i Tupàn ze'eg pape rehe imuapyk pyrer a'e, penehe a'e. — Pe zutew pe, pekwaw katu Tupàn ze'eg pe. Naperuzar kwaw. A'e rupi zutew 'ym uze'eg zemueteahy waiko Tupàn rehe a'e wà, ta'e peiko e hemiruze'eg romo pe xe, ta'e naperuzar kwaw ize'eg pe xe, i'i a'e ze'eg penehe a'e.\n25 Kwehe mehe Tupàn i'i nezewe penàmuzgwer wanupe a'e. — Pemonohok kar pepirera'i nehe, heremiruze'eg romo peneko haw hexak kar pà amogwer teko wanupe nehe, i'i wanupe. Ko 'ar rehe peiko penàmuzgwer wazàwe no. Aze peho Tupàn ze'eg rupi nehe, a'e mehe ikatu putar pepirera'i imonohokaw izupe nehe. Aze napeho kwaw ize'eg rupi nehe, a'e mehe na'ikatu kwaw izupe nehe. Aze mo napemonohok iwer mo pepirera'i, a'e mehe mo ikatu wera'u mo izupe, ta'e naperuzar kwaw ize'eg pe xe. 26 Zutew 'ym a'e wà, upirera'i imonohok kar 'ymar a'e wà, aze weruzar Tupàn ze'eg a'e wà nehe, a'e mehe — Upirera'i imonohok kar har zàwenugar romo wanekon a'e wà, heremiruze'eg romo wanekon a'e wà, i'i putar Tupàn wanupe nehe. 27 A'e rupi zutew 'ym uze'eg putar penehe a'e wà nehe, zutew wanehe a'e wà nehe. — Kwa, ukwaw katu Tupàn ze'eg pape rehe imuapyk pyrer a'e wà. Nuweruzar kwaw wà, i'i putar penehe wà nehe. — Omonohok kar upirera'i Tupàn hemimutar rupi a'e wà, a'e re noho kwaw ize'eg rupi a'e wà, i'i putar penehe wà nehe. A'e zutew 'ym a'e wà, oho waiko ize'eg rupi a'e wà, uzekixi kar 'ym pà a'e wà. Nezewe ikatu Tupàn pe wà. 28-29 Kwehe mehe Tupàn wexaexak zutew a'e wà, wemiruze'eg ipy romo wamuigo kar pà a'e wà. Aze zutew upirera'i omonohok a'e nehe, aze noho kwaw Tupàn ze'eg rupi a'e re nehe, nuiko kwaw hemiruze'egete romo a'e nehe. Aze teko ipy'a ikatu Tupàn pe a'e nehe, aze uzapo Tupàn hemiapo putar haw a'e nehe, a'e mehe hemiruze'egete romo hekon putar a'e nehe. Zutew zàwenugar romo hekon putar nehe. Hemiruze'eg ipy ài hekon putar nehe. Tupàn ze'eg imuapyk pyrer a'e, nuzapo kwaw teko Tupàn hemiruze'eg romo a'e wà. Xo Tekwe Puràg zo umuigo kar putar teko Tupàn hemiruze'eg romo a'e wà nehe. Teko nuiko kwaw a'e Tupàn hemiruze'eg wanehe uze'egatu ma'e romo a'e wà. Tupàn wiko putar wanehe uze'egatu ma'e romo a'e nehe.


Tupàn ze'eg 1 XAMUEW 4\nPiri ywy rehe har upyro Tupàn Ze'eg Hyru Izaew wanuwi wà\n1 A'e 'ar rehe teko Izaew izuapyapyr uzàmàtyry'ym Piri ywy rehe har oho a'e wà kury. Izaew uzapo uker haw Emenez pe wà. Piri ywy rehe har uzapo uker haw Apek pe wà. 2 Uzemuàgà'ym Piri ywy rehe har puruàmàtyry'ymaw pe oho pà wà kury. Weityk Izaew wà. A'e pe kaiwer pe uzuka zauxiapekwer Izaew izuapyapyr tetea'u wà. Uzuka 4 miw ru'u wà. 3 Uzàn ma'e kwer umàno 'ym ma'e kwer uzewyr uker haw pe wà. Umume'u uzeapo ma'e kwer wà. Izaew wanuwihaw upuranu uzehezehe wà. — Màràzàwe tuwe Tupàn zanereityk kar Piri ywy rehe har wanupe kutàri a'e. Tupàn Ze'eg Hyru a'e, Xiro pe hin a'e. Xirur xe nehe. Nezewe mehe Tupàn wiko putar zanemyteromo a'e nehe. Nezewe mehe zanepyro putar zaneàmàtyry'ymar wanuwi a'e nehe, i'i uzeupeupe wà.\n4 A'e rupi omono kar amo awa Xiro pe wà kury, Tupàn Ikàg Wera'u Ma'e ze'eg hyru herur kar pà wanupe wà kury. Wapyk Tupàn wenaw rehe Kerumin wamyter pe. Opini a'e, Pinez a'e no, Eri ta'yr a'e wà, ur Tupàn Ze'eg Hyru herur har rupi a'e wà no.\n5 Na'e uhem Tupàn Ze'eg Hyru a'e pe zauxiapekwer waker haw pe kury. Izaew uhapukazahy wà. Te ywy uryryryryz a'e. 6 Wenu Piri ywy rehe har wanehapukaz mehe wà. Uze'eg wà. — Peinu Emerew wapytu'u haw pe wanehapukaz mehe. Ma'e uzeapo iko a'e pe, i'i uzeupeupe wà. Amo werur Tupàn Ze'eg Hyru waker haw pe kwez kury, i'i amo wanupe. 7 Henu mehe ukyze Piri ywy rehe har wà kury. — Amo tupàn uhem kwez Izaew wapytu'u haw pe kury. Iaiw ma'e uzeapo putar zanewe nehe kury. Nuzeapo pixik kwaw agwer ma'e zanewe ko 'ar 'ym mehe we a'e. 8 Na'ikatuahy kwaw zanewe kury. Mo upuner zanepyro haw rehe a'e tupàn ikàg ma'e wanuwi a'e wà nehe. A'e tupàn upuraraw kar ma'erahy tetea'u Ezit pe har wanupe ywyxiguhu rehe waneko mehe wà. 9 Pekàg nehe, Piri ywy rehe har wà. Pezàmàtyry'ym awa ài pe wà nehe. Aze mo nan, zaiko putar Emerew wanupe uma'ereko e ma'e romo zane nehe. Amo 'ar rehe wiko zanewe uma'ereko e ma'e romo wà. Aze naxiàmàtyry'ym kwaw zane wà nehe, wiko putar zanezar romo wà nehe, i'i uzeupeupe wà.\n10 A'e rupi uzàmàtyry'ym oho wà kury. Weityk Piri ywy rehe har Izaew wà. Uzàn Izaew oho weko haw pe wà. Piri ywy rehe har uzuka zauxiapekwer tetea'u wà. 30 miw zauxiapekwer Izaew izuapyapyr umàno wà. 11 Upyhyk Piri ywy rehe har Tupàn Ze'eg Hyru heraha wà. Uzuka Opini Eri ta'yr wà. Uzuka Pinez Eri ta'yr wà no.\nEri imàno awer\n12 Amo awa Mezàmi izuapyr uzàn oho zeàmàtyry'ymaw wi kury. A'e 'ar mehe we uhem Xiro pe. Umu'i ukamir uzemumikahy haw hexak kar pà a'e. Omono ywy uwàkàg rehe a'e no. 13 Eri wapyk in wenaw rehe pe iwyr ze'eg herur àràm hàro pà. Uzemumikahy Tupàn Ze'eg Hyru rehe. Na'e a'e uzàn ma'e kwer umume'u ma'e uzeapo ma'e kwer taw pe har wanupe kury. Teko ukyze katu henu mehe wà, uzai'oahy pà wà. 14 Wenu Eri wazai'o mehe wà. Upuranu uzehe. — Màràzàwe tuwe uzai'oahy waiko wà, i'i uzeupe. Na'e a'e awa uzàn a'e ma'e imume'u pà Eri pe kury. 15 Wereko Eri 98 kwarahy a'e 'ar mehe. Nahehàpyhà pixik kwaw kury. 16 Uze'eg a'e awa wà izupe. — Azàn puruàmàtyry'ymaw wi ihe. Azàn a'e wi xe hehem pà tàrityka'i ihe kury, i'i izupe. — Ma'e uzeapo a'e pe, hera'yr, i'i Eri izupe.\n17 — Teko Izaew izuapyapyr uzàn oho Piri ywy rehe har wanuwi a'e wà. Zanereityk tuwe a'e wà. Uzuka zauxiapekwer tetea'u wà. Uzuka nera'yr Opini Pinez rehe we a'e wà no. Weraha Piri ywy rehe har Tupàn Ze'eg Hyru zanewi a'e wà no, i'i Eri pe.\n18 Tupàn Ze'eg Hyru rehe ze'egaw henu re u'ar Eri wapykaw wi ukupe kutyr tawhu ukenaw huwake a'e kury. Tua'uhez a'e. Ikyra katu no. A'e rupi u'ar mehe uhaw wazu'yw a'e kury. Umàno kury. Umumaw Eri 40 kwarahy Izaew izuapyapyr wanuwihaw romo wiko pà.\nPinez hemireko imàno awer\n19 Eri ta'ytaty a'e, Pinez hemireko a'e, ipuru'a a'e 'ar mehe a'e. Uhem etea'i imemyr i'ar. Amo umume'u Tupàn Ze'eg Hyru heraha awer izupe wà. Umume'u imen imàno awer izupe wà no. Umume'u imenu imàno awer izupe wà no. A'e rupi uzypyrog umemyrahy haw rehe. Imemyr uzexak kar kury. 20 Umàno tària'i a'e. Kuzàgwer ipytywà har uze'eg izupe wà. — Nekàg nehe kyn. Nememyr kwez kury. Awa a'e, i'i izupe wà. Nuzekaiw kwaw waze'eg rehe. Nuze'eg kwaw wanupe. 21 Omono Ikamo her romo izupe. — Tupàn ikàgaw uhem kwez Izaew wanuwi kury, i'i teko wanupe. — Ikàgaw heta 'ymaw, i'i Ikamo zaneze'eg rupi. Tupàn Ze'eg Hyru ipyro awer rehe umen imàno awer rehe umenu imàno awer rehe uze'eg a'e. 22 — Tupàn ikàgaw uhem Izaew wi, ta'e zaneàmàtyry'ymar weraha ize'eg hyru zanewi a'e wà 'y, i'i wanupe.


Tupàn ze'eg 1 XIMOT 6\n1 Uzeruzar ma'e a'e wà, a'e amo ae awa pe uma'ereko e ma'e a'e wà, tuwe umuawate katu uzar a'e wà nehe. A'e rupi uzeruzar 'ym ma'e a'e wà nehe, nuze'eg zemueteahy pixik kwaw Tupàn rehe a'e wà nehe, nuze'eg zemueteahy pixik kwaw zanepurumu'e haw rehe a'e wà nehe no. 2 Aze wazar uzeruzar ma'e romo hekon a'e nehe, tuwe uma'ereko ma'e ni'i kwaw nezewe wà nehe, — Kwa hezar uzeruzar ma'e romo hekon a'e, a'e rupi naruzar kwaw ize'eg ihe nehe, tuwe ni'i kwaw uzeupe wà nehe. Eze'eg agwer uma'ereko e ma'e wanupe nehe. — Pema'ereko wera'u nehe ty wà, ta'e pezar uzeruzar ma'e romo hekon a'e no xe, ere wanupe nehe. — Pezar a'e, uzeruzar Zezuz rehe a'e no, a'e rupi xiamutar katu zaiko zane, a'e rupi pema'ereko katuahy izupe nehe, ere wanupe nehe.\nUze'eg purumu'e ma'e ikatu 'ym ma'e wanehe xe a'e kury\nNe Ximot ne ty, emu'e uzeruzar ma'e tuweharupi ne wà nehe ty. Ezapo kar ma'e wanupe nehe, neze'eg rupi nehe. 3-4 Amume'u Zezuz Zaneruwihawete Zanezar ze'eg aha teko wanupe ihe. Azeharomoete a'e ze'eg. Aze amo awa upurumu'e iko a'e ze'eg 'ym rehe nehe, aze nuzapo kar kwaw Tupàn hemiapo putar haw teko wanupe nehe, a'e mehe a'e upurumu'e ma'e a'e nehe, uze'eg putar nezewe uzeupe a'e nehe. — Hekatu wera'u amogwer wanuwi ihe, i'i putar uzeupe nehe. Nukwaw kwaw ma'e a'e. Ipuràmàtyry'ym wer zepe amo rehe a'e, uze'eg ahyahy pà izupe a'e. A'e rupi henu har hewyrowyroahy a'e wà. Heko wera'u wer zepe amogwer wanuwi wà no. A'e rupi uzeàmàtyry'ym waiko wà. Uze'eg zemueteahy uzehezehe wà. Uzemupy'a waiko uzehezehe wà no. 5 Uze'eze'eg ahyahy e waiko uzeupeupe wà no. Ta'e nukwaw kwaw uze'eg a'e wà xe. Uzemugeta ikatu 'ym ma'e rehe wà. Nukwaw kwaw ze'eg azeharomoete har a'e wà. Nezewe uze'eg mua'u waiko uzeupeupe wà. — Aze aha Tupàn hape rupi ihe nehe, a'e mehe hemetarer katu ma'e romo aiko putar ihe nehe, i'i mua'u waiko uzeupeupe wà. 6 Aze teko oho Tupàn hape rupi a'e wà nehe, a'e mehe hemetarer katu ma'e ài wanekon putar a'e wà nehe. Hurywete putar a'e wà nehe, ta'e Tupàn ikatu wera'u temetarer wi a'e xe. 7 Zanezexak kar mehe naxirur kwaw ma'e xe zanezeupi. Zanemàno mehe, naxiraha kwaw ma'e zanezeupi nehe no. 8-9 Aze heta temi'u zanewe nehe, aze heta kamir zanewe nehe no, ikatuahy putar zanewe nehe no. Teko a'e wà, aze heko tetea'u wer zepe hemetarer katu ma'e romo a'e wà, a'e mehe wiko miar ài a'e wà. Miar a'e, ima'uhez a'e, a'e rupi oho wemi'u ma'ywa i'u pà a'e, a'e pe uzezuka kar pà a'e. Nezewegatete a'e teko a'e wà no, uputar tetea'u temetarer a'e wà no, a'e rupi ikatu 'ym ma'e uzapo a'e wà, wemiapo ikwaw 'ym pà a'e wà. A'e mehe uzemumikahy wà. Oho putar zepykaw pe a'e wà nehe.\n10 Ta'e temetarer iamutar wera'u haw a'e xe, nuzawy kwaw ikatu 'ym ma'e paw piarupi teko iho haw a'e xe. Amo uzeruzar ma'e a'e wà, upuir uzeruzar haw wi wà, ta'e uputar wera'u temetarer tetea'u uzeupe a'e wà xe. A'e rupi uzemumikahy a'e wà.\nPawru omono uze'eg Ximot pe a'e\n11 Ne Ximot ne ty, ne Tupàn hemiruze'eg romo ereiko ne ty. A'e rupi etyryk ikatu 'ym ma'e wi nehe ty. Ezeagaw tuwe ikatu ma'e iapo pà nehe. Ezeagaw Tupàn ài nereko pà nehe, hemiapo putar haw iapo pà nehe. Ezeagaw hehe nezeruzar katu pà nehe no, ezeagaw puruamutar katu pà nehe no. Aze erepuraraw ma'erahy nehe, a'e mehe epytu'u zo nezeruzar ire nehe. Aze teko neputupyk a'e wà nehe, eikwahy zo wanupe nehe. 12 Erezeruzar katu Zezuz rehe, a'e rupi eho iko Tupàn hape rupi tuweharupi nehe. A'e rupi Tupàn nemuigo kar putar uzepyr tuweharupi a'e nehe no. Amo 'ar mehe ereze'eg teko tetea'u wanuwa rupi, neze'eg henu har wanuwa rupi. — Azeruzar katu Zezuz rehe ihe kury, heho wer hape rupi ihe kury, ere teko wanuwa rupi. A'e rupi Tupàn a'e nehe, nemuigo kar putar uzepyr tuweharupi a'e nehe.\n13-14 Tupàn a'e, umuigo kar teko paw a'e wà, umuigo kar miar paw a'e wà no, umuigo kar ka'a paw a'e no. Zaneruwihawete Zezuz a'e, umume'u katu Tupàn ta'yr romo weko haw a'e, Pon Pirat pe a'e. Ihe ihe kury, aze'eg putar newe ihe kury, Tupàn huwa rupi kury, Zaneruwihawete Zezuz huwa rupi no. Ezapo ma'e eho iko Tupàn ze'eg rupi nehe ty, ikatu 'ym ma'e iapo 'ym pà nehe ty, ko 'ar rehe nehe, te Zezuz Zaneruwihawete Zanezar tur mehe nehe no, a'e newe kury. 15 Amo 'ar mehe nehe, Tupàn ipurumur kar wer putar Zezuz rehe a'e nehe. A'e 'ar mehe umur kar wi putar ko ywy rehe nehe, teko wanupe hexak kar pà nehe. Tupàn a'e, a'e zo zanereruze'egar romo hekon a'e. Teko umume'u ikatu haw a'e wà. Tuwihaw paw wanuwihaw romo hekon a'e no. Teko wazar paw wazar romo hekon a'e no. 16 Izypy mehe Tupàn a'e, xo a'e zo wikuwe a'e. Nuzexak kar pixik kwaw a'e. Ni amo teko nuzapo kwaw Tupàn a'e wà. Wiko putar tuweharupi a'e nehe. Numàno pixik kwaw nehe. Wiko tata heny kwer inuromo. Teko nuixe kwaw a'e tata heny kwer pupe a'e wà. Teko nuexak kwaw wà. Nuexak pixik kwaw wà nehe. Tuwe zazeruze'eg hehe tuweharupi nehe. Tuwe wiko ma'e paw wazar romo nehe. Tuwe ximuete ikàgaw iahyk 'ym ma'e rehe nehe.\n17 Eze'eg hemetarer katu ma'e wanupe nehe. — Peiko zo amogwer wanuwi ikatu wera'u ma'e romo nehe, ere wanupe nehe. — Aze ukàzym neremetarer newi nehe, ma'e ere'u putar nehe, ere wanupe nehe. — Nema'enukwaw tetea'u zo neremetarer rehe nehe. Nema'enukwaw tetea'u Tupàn rehe nehe, ere wanupe nehe. Ta'e umur ma'e tetea'u zanewe paw rupi a'e xe, zanemurywete kar pà a'e xe, ere wanupe nehe. 18 — Ezapo ikatu ma'e nehe, ere wanupe nehe. -Emono e ma'e hemetarer 'ym ma'e wanupe nehe, ere hemetarer katu ma'e wanupe nehe. 19 A'e hemetarer katu ma'e a'e nehe, aze ikatuahy ma'e uzapo oho iko amogwer wanupe a'e nehe, a'e mehe Tupàn uzapo putar ikatu ma'e izupe a'e nehe no. Umuigo kar putar a'e hemetarer katu ma'e uzepyr tuweharupi nehe, ikatu 'ym ma'e wi tatahu wi ipyro pà nehe.\n20-21 Ne Ximot ne ty, ezapo Tupàn hemiapo putar haw eho iko nehe ty, a'e ma'e newe iapo kar pyrer nehe ty. Ezepy'amugeta Tupàn ze'eg newe imur pyrer rehe tuweharupi nehe no. Epurumu'e zo temu'emaw rehe nehe. Emume'u e zo ze'eg iaiw ma'e purupe nehe. Xo Tupàn ze'eg azeharomoete har rehe zo epurumu'e nehe. Amo upurumu'e ma'e a'e wà, uze'eg mua'u waiko nezewe a'e wà, — Xikwaw ma'e paw rupi zane, i'i mua'u waiko wà. Nan kwaw pa. Nukwaw pixik kwaw ma'e wà. Ezeruzar zo waze'eg rehe nehe. Amo teko uzeapyaka katu waze'eg rehe wà. A'e rupi upuir uzeruzar haw wi wà. Upytu'u Zezuz rehe uzeruzar ire a'e ze'eg henu re wà. Tuwe Tupàn uzapo ikatuahy ma'e newe nehe.


Tupàn ze'eg EMEREW WÀ 3\nUze'eg Zezuz rehe a'e kury, Moizez rehe a'e no\n1 Pe herywyr Zaneruwihawete rehe uzeruzar ma'e pe. Tupàn penenoz a'e, wemiruze'eg romo pemuigo kar pà a'e. Pema'enukwaw Zezuz rehe nehe. Tupàn umur kar Zezuz ywy rehe, wàpuzuhu rehe uzekaiw ma'e wanuwihaw romo imuigo kar pà. Zazeruzar Tupàn rehe. Zezuz wiko xaxeto ài zanewe. Uze'eg iko u pe zanerekuzaromo, xaxeto ài. 2 Kwehe mehe Tupàn uze'eg Zezuz pe a'e. — Ezekaiw katu heremiruze'eg wanehe nehe, i'i izupe, wemiruze'eg wanuwihawete romo imuigo kar pà. Zezuz a'e, weruzar tuwe ize'eg a'e, wanehe uzekaiw katu pà a'e. Nezewegatete Moizez a'e no, weruzar katu Tupàn ze'eg a'e no, hemiruze'eg wanehe uzekaiw katu pà a'e no. 3 Aze awa uzapo tàpuz ikatuahy ma'e a'e nehe, teko uze'egatu putar iapo har rehe a'e wà nehe. Nuze'egatu tetea'u kwaw tàpuz rehe wà nehe, ta'e tàpuz nuzeapo kwaw a'e xe. Uze'egatu putar iapo har rehe wà nehe, ta'e a'e ae uzapo a'e tàpuz a'e xe. Nezewegatete zaze'egatu Zezuz rehe nehe, ta'e tuwihawete romo hekon a'e xe. Moizez a'e, hemiruze'eg romo hekon a'e. A'e rupi Zezuz ikàg wera'u Moizez wi a'e. A'e rupi, tuwe zaze'egatu wera'u Zezuz rehe zane nehe. 4 Aze heta tàpuz nehe, heta iapo arer nehe no. Tupàn a'e, ma'e paw iapo har romo hekon a'e. 5 Moizez weruzar Tupàn ze'eg. Uzekaiw katu hemiruze'eg wanehe. Tuweharupi uma'ereko iko Tupàn pe. Umume'u ize'eg oho iko purupe no.\n6 Zaneruwihawete a'e, Tupàn ta'yr romo hekon a'e. Tupàn hemiruze'eg wanuwihawete romo hekon a'e. Awa uzekaiw katu uzar hàpuz a'e. Nezewegatete Zezuz uzekaiw katu zanerehe a'e, ta'e zaiko tu hàpuz ài zane xe. Aze zanekàg nehe, zaiko wiwi putar hemiruze'eg romo nehe. Aze nazapytu'u kwaw ipyr zaneho àwàm rehe zanezeruzar ire nehe, zaiko wiwi putar hemiruze'eg romo nehe, zaiko wiwi putar Tupàn hàpuz zàwenugar romo nehe.\nTupàn hemiruze'eg upytu'u putar a'e wà nehe\n7 Nezewe i'i Tekwe Puràg purupe a'e.\nAze peinu Tupàn ze'eg kutàri nehe,\n8 peiko zo hehe uzeruzar 'ym ma'e romo nehe. Peiko zo penàmuz wazàwe nehe.\nKwehe mehe nuweruzar kwaw Tupàn ze'eg a'e wà,\ntàpuz heta 'ymaw rehe ywyxig heta haw rehe wata mehe a'e wà.\nWagaw Tupàn a'e wà. — Aze naxiruzar kwaw ize'eg nehe, nuzepyk kwaw zanerehe nehe, i'i zepe uzeupeupe wà.\n9 — A'e mehe penàmuz heragaw a'e wà, i'i Tupàn. — Amumaw 40 kwarahy ihe, xo ikatuahy ma'e iapo pà wanupe ihe.\nWexak heremiapo kwer ikatu ma'e a'e wà. Nuweruzar kwaw heze'eg wà.\n10 A'e rupi aikwahy wanupe ihe. Aze'eg wanupe.\n— Naperuzar pixik kwaw heze'eg,\nnapeiko kwaw heremiruze'eg ikatu ma'e romo, a'e wanupe.\n11 Aikwahy wanupe. A'e rupi amume'u tuwe heze'eg wanupe.\n— Azapokatu amo ywy kwez peme ihe, peneko àwàm romo ihe.\nNapeiko pixik kwaw a'e ywy rehe nehe. Napepytu'u pixik kwaw a'e pe nehe, a'e wanupe,\n12 Herywyr wà. Peme'egatu nehe, ikatu 'ym ma'e wi petyryk pà nehe. Tuwe ni amo pepyr har nuwereko kwaw ikatu 'ymaw upy'a pe wà nehe. Tuwe ni amo nuiko wi kwaw uzeruzar 'ym ma'e romo wà nehe. Tuwe nupuir kwaw Tupàn wikuwe ma'e wi wà nehe. 13 Aze amo uzapo ikatu 'ym ma'e iko nehe, hehàpyhà 'ym ma'e ài hekon putar nehe. Nuexak kwaw Tupàn ikatu haw. A'e rupi nuweruzar kwaw ize'eg. Pezepytywàtywà tuweharupi nehe. A'e mehe napeiko kwaw uzeruzar 'ym ma'e romo nehe. Aze peinu Tupàn ze'eg kutàri nehe, peikuwe zo hehe uzeruzar 'ym ma'e romo nehe, i'i a'e ze'eg kwehe arer. A'e ze'eg a'e, uze'eg zanewe ko 'ar rehe a'e. 14 Izypy mehe zazeruzar tuwe Zaneruwihawete rehe zane. Aze zazeruzar zaha zaiko hehe zane nehe, te iahykaw rehe nehe, zaiko putar ipyr tuweharupi nehe. Xiriko putar ikatu haw ikàgaw nehe no. 15 Nezewe i'i a'e ze'eg imuapyk pyrer a'e.\n— Aze peinu Tupàn ze'eg kutàri nehe,\npeikuwe zo hehe uzeruzar 'ym ma'e romo nehe.\n16 Moizez weraha teko Ezit ywy wi a'e wà. Tupàn omono uze'eg wanupe a'e. Nuweruzar kwaw ize'eg wà. Naheko wer kwaw hemiruze'eg romo wà. 17 Tupàn umumaw 40 kwarahy a'e kury, wanupe wikwahy pà a'e kury. Ta'e uzapo ikatu 'ym ma'e a'e wà xe. Umàno a'e pe wà, ywyxig heta haw pe wà. 18 — Napeiko pixik kwaw a'e ywy rehe nehe, heremiapo katu kwer rehe nehe, i'i Tupàn wanupe. — Napepytu'u pixik kwaw a'e pe nehe, a'e wanupe, i'i a'e. Uze'eg heruzar 'ymar wanupe. 19 A'e rupi nupuner kwaw weko haw rehe a'e ywy rehe wà, ta'e nuzeruzar kwaw hehe wà xe.


Tupàn ze'eg 1 PET 5\nPezekaiw katu Zezuz rehe uzeruzar ma'e wanehe nehe\n1 Aenoz putar ma'e xe ihe kury, peneruze'egar wanupe ihe kury. Ta'e uzeruzar ma'e waneruze'egar romo aiko ihe no xe. Aexak Zaneruwihawete Zezuz ihe, ma'erahy ipuraraw mehe ihe. Umur putar ukàgaw upuràgaw ihewe a'e nehe. A'e rupi ko ma'e ainoz putar xe peme kury. 2 Àràpuhàràn mono'ogar a'e wà, uzekaiw katu weimaw wanehe a'e wà. Nezewegatete pezekaiw katu Zezuz rehe uzeruzar ma'e wanehe nehe no. Ta'e Tupàn pemuigo kar waneruze'egar romo a'e xe. Hezekaiw wer neremiruze'eg wanehe ihe, peze Tupàn pe nehe. Ta'e nezewe haw Tupàn uputar a'e no xe. — Nahezekaiw katu wer kwaw wanehe ihe, peze zo wanupe nehe. — Xo temetarer hekuzaromo zo ama'ereko putar ihe nehe, peze zo nehe. Pezekaiw wer tuwe wanehe nehe.\n3 — Aiko penuwihaw romo ihe, a'e rupi azapo kar putar ma'e tetea'u peme ihe nehe, peze zo penemiruze'eg wanupe nehe. Pezapo ikatuahy ma'e tuweharupi nehe. A'e mehe penemiruze'eg uzapo putar ikatuahy ma'e a'e wà nehe no, pezàwegatete a'e wà nehe no. 4 Àràpuhàràn wamono'ogar a'e wà, uzekaiw katu weimaw wanehe a'e wà. Zaneruwihawete uzekaiw katu zanerehe a'e no. A'e rupi — Àràpuhàràn wanehe uzekaiw ma'e wanuwihaw, za'e izupe. Ur wi mehe umekuzar putar penemiapo kwer ikatu ma'e a'e nehe. Tuwihaw umunehew àkàg rehe har wà. Zezuz umur putar àkàg rehe har zàwenugar peme nehe, penemiapo kwer ikatu ma'e hekuzaromo nehe. Nukàzym pixik kwaw a'e heny haw izuwi a'e.\n5 Aze'eg putar kwàkwàmo wanupe kury. Peruzar awa tua'uhez ma'e waze'eg pe wà nehe. Pekatu pezeupeupe paw rupi nehe. — Aiko wera'u pewi ihe, peze zo amogwer wanupe nehe. — Aiko penuwihaw romo ihe, peze zo wanupe nehe. — Aiko penemiruze'eg romo, peze tuwe wanupe nehe. — Aiko wera'u amo wanuwi ihe, aze amo teko i'i wà nehe, Tupàn nupuhareko kwaw a'e teko a'e wà nehe. — Naiko wera'u kwaw amo wanuwi ihe, aze i'i amo teko wà nehe, Tupàn upuhareko katu putar a'e teko a'e wà nehe. 6 — Naiko wera'u kwaw amo wanuwi ihe, peze tuwe Tupàn pe nehe. Ikàg tuwe a'e. A'e mehe amo 'ar mehe nehe, iputar mehe nehe, pemukàg putar a'e nehe. 7 Emono nepy'apy'a katu haw 'ym Tupàn pe upaw rupi nehe, a'e mehe uzekaiw putar nerehe a'e nehe.\n8 Peme'egatu nehe. Ta'e tekwe ikatu 'ym ma'e wanuwihaw a'e xe, àzàg wanuwihaw a'e xe, ur zaneraikweromo zawaruhu ài a'e xe. Zawaruhu ipuruzuka wer miar rehe. Nezewegatete Zurupari ipurumupytu'u kar wer zanerehe zanezeruzar ire a'e no. Peruzar zo ize'eg nehe. Zezuz na'ikatu kwaw Zurupari ze'eg heruzar har wanupe. Peiko zo wazàwe nehe. 9 Pepytu'u zo Zezuz rehe pezeruzar ire nehe. Peruzar zo Zurupari nehe. Amogwer uzeruzar ma'e a'e wà no, ywy nànàgatu har a'e wà no, upuraraw ma'erahy waiko a'e wà no, pezàwegatete a'e wà no. 10 Pemumaw putar màràn 'ar ma'erahy ipuraraw pà nehe. A'e re Tupàn a'e, teko paw wapuhareko katu har a'e, penenoz har a'e, pemukatu putar a'e nehe. Peiko putar ikàg ma'e romo ipuràg eteahy ma'e romo nehe, Tupàn zàwe nehe, ta'e pezeruzar Zezuz Zaneruwihawete rehe nehe xe. Tupàn pemukatu putar tuwe a'e nehe. Pemukàg putar nehe no, pemuzeruzar kar wera'u pà uzehe nehe no. 11 Tuwe wiko tuwihawete ikàg wera'u ma'e romo tuweharupi nehe. Azeharomoete.\n12 Xiwàn a'e, hepytywà iko a'e, ko heze'eg imuapyk mehe a'e. Namume'u kwaw ze'eg tetea'u xe peme ihe. Amono kar putar ko hepape peme ihe nehe kury, pemurywete kar pà ihe nehe kury, heremigwaw imume'u pà peme ihe nehe kury. Azeharomoete zanepuhareko katu Tupàn a'e, tatahu wi zanepyro pà a'e. Pezeruzar tuwe hehe nehe.\n13 Uzeruzar ma'e Mawiron tawhu pe har a'e wà, Tupàn hemixamixak kwer a'e wà, omono kar uze'eg peme a'e wà no. — Pekatu pa, i'i peme wà. — Pekatu ma, i'i peme wà. Hera'yr Mak a'e no, omono kar uze'eg peme a'e no. 14 — Nekatu pa, peze pezeupeupe nehe, — Nekatu ma, peze pezeupe nehe. Ta'e pezeamutamutar katu peiko xe, ta'e pezamutar katu Zaneruwihawete Zezuz pe no xe, ta'e peamutar katu a'e no xe. Tuwe Tupàn pemupytu'u kar ma'e wi pekyze re nehe, ta'e Zaneruwihawete hemiruze'eg romo peiko pe no xe. Upaw kury. Pet.


Tupàn ze'eg 2 TUWIHAWETE WÀ 2\nTupàn weraha Eri ywak rehe a'e\n1 — Arur putar Eri xe hereko haw pe ywytu uwauwakahy ma'e pupe ihe nehe, i'i Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e uzeupe amo 'ar mehe. Na'e uhem etea'i izeupir haw 'ar kury. Uhem Eri Ziwkaw tawhu wi Erizew rupi. 2 Pe rupi wata mehe Eri uze'eg Erizew pe. — Epyta xe nehe, ta'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e hemono kar iko Metew tawhu pe a'e xe, i'i izupe. Uze'eg Erizew izupe. — Amume'u putar ko ma'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e henataromo kury, nerenataromo no. — Nurezar kwaw ihe nehe, i'i izupe. A'e rupi oho hupi Metew pe. 3 Amo Tupàn ze'eg imume'u har a'e pe wiko ma'e uze'eg oho Erizew pe wà kury. Upuranu hehe wà. — Kutàri Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e weraha putar nemu'e har muitea'u newi a'e nehe. Aipo erekwaw heraha àwàm ne, i'i izupe wà. — Akwaw ihe. Zaze'eg zo hehe nehe, i'i Erizew wanupe.\n4 Na'e uze'eg Eri Erizew pe. — Epyta xe kury, ta'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e hemono kar iko Zeriko tawhu pe a'e xe, i'i izupe. — Amume'u putar ko ma'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e henataromo kury, nerenataromo no. — Nurezar kwaw ihe nehe, i'i izupe. A'e rupi oho hupi Zeriko pe.\n5 Amo Tupàn ze'eg imume'u har a'e pe har uze'eg oho Erizew pe wà. Upuranu hehe wà. — Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e weraha putar nemu'e har muitea'u newi a'e nehe. Aipo erekwaw heraha àwàm ne, i'i izupe wà. — Akwaw ihe. Zaze'eg zo hehe nehe, i'i wanupe.\n6 Na'e uze'eg Eri Erizew pe. — Epyta xe kury, ta'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e hemono kar yrykaw Zotàw pe a'e xe, i'i izupe. — Amume'u putar ko ma'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e henataromo kury, nerenataromo no. — Nurezar kwaw ihe nehe, i'i. A'e rupi uhem oho a'e wi wà. 7 Amo 50 Tupàn ze'eg imume'u har oho wanaikweromo yrykaw Zotàw pe wà. Eri a'e, Erizew a'e no, upytu'u wata re yrykaw huwake a'e wà kury. A'e Tupàn ze'eg imume'u har ume'e 'àm wanehe muitea'u wanuwi wà. 8 Na'e wenuhem Eri ukamirpuku kury, iwàiwàn pà kury. Na'e unupà 'y ipupe. 'Y uzewàpytymawok wanenataromo. Wahaw ywy uxinig ma'e rehe uwyryk pà kury. 9 Na'e uze'eg Eri Erizew pe. — Tupàn hereraha putar xe wi newi a'e nehe. A'e 'ym mehe we enoz wyzài ma'e ihewe nehe, i'i izupe. — Emur nekàgaw mokoz haw imuhua'u kar pyrer ihewe nehe, i'i izupe.\n10 — Zawaiw katu a'e ma'e newe heremimono ràm. Aze herexak pe muite pe hereraha pà nehe, erepyhyk putar a'e ma'e nehe. Aze naherexak kwaw pe nehe, nerepyhyk kwaw nehe, i'i Eri izupe.\n11 Nezewe wata oho waiko uzeupeupe uze'eze'eg pà wà. Na'arewahy amo tata ywyramawa romo iapo pyrer ur wamyter pe kury. Tata kawaru romo iapo pyrer umuàzàn a'e ywyramawa wà. Amo ywytu uzewara ma'e weraha Eri ywak rehe kury. 12 Wexak Erizew heraha mehe. Uhapukaz kury. — Heru, heru, i'i izupe. — Awyzeharupi nerezawy kwaw zauxiapekwer tetea'u ne wà. Erepyro Izaew wàmàtyry'ymar wanuwi ne wà, i'i izupe. A'e re nuexak wi pixik kwaw. Uzemumikahy kury. Umu'i ukamirpuku mokoz ipehegwer romo.\n13 Eri kamirpuku kwer u'ar huwake. A'e rupi upyhyk hupir pà kury. Uzewyr Zotàw yrykaw pe. Upytu'u a'e pe. 14 Na'e unupà 'y ukamirpuku kwer pupe. Uze'eg uzeupe. — Ma'e pe hekon Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e Eri izar a'e, i'i uzeupe. Na'e unupà 'y kury. Uzepe'a kury. Wahaw yrykaw oho kury.\n15 A'e 50 Tupàn ze'eg imume'u har Zeriko tawhu pe har wexak a'e ma'e izeapo mehe wà. A'e rupi uze'eg nezewe wà. — Eri ikàgaw Erizew rehe hin a'e kury, i'i uzeupeupe wà. A'e rupi uwàxi oho wà. Wapyk upenàràg rehe henataromo wà. 16 — Ure xe wiko ma'e ure, uruiko 50 awa ikàg ma'e romo ure. Tuwe oroho nemu'e har hekar pà ure nehe. Aze ru'u Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e hekwe weraha amo ywytyr rehe a'e. Aze ru'u weraha amo ywyàpyznaw pe a'e, i'i izupe wà. — Nan, i'i wanupe. — Peho zo nehe, i'i wanupe.\n17 Wenoz wi wi oho àwàm izupe wà. A'e rupi omono kar wà. A'e 50 awa umumaw na'iruz 'ar Eri hekar pà ywy nànàn wà. Nuexak kwaw wà. 18 A'e rupi uzewyr Zeriko pe wà. Erizew wàro iko a'e pe a'e wà. Uze'eg wanupe. — Peho zo, a'e peme ihe, i'i wanupe.\nErizew umukatu 'y a'e\n19 Amo awa Zeriko pe har uze'eg oho Erizew pe wà. — Erekwaw 'aw tawhu ikatu haw ne. Xo 'y xe har zo na'ikatu kwaw. Aze kuzà ipuru'a ma'e u'u wà, uzuka umemyr wie pe har wà, i'i izupe wà.\n20 Uze'eg Erizew wanupe. — Pemono xa pixika'i amo kawaw ipyahu ma'e rehe ihewe herur pà nehe, i'i wanupe. Weraha izupe wà. 21 Na'e oho Erizew ytyzuzàmaw pe xa imomor pà 'y pupe kury. — Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e uze'eg iko nezewe peme. — Amukatu 'aw 'y kwez ihe kury. Nupuruzuka kwaw nehe kury. Kuzà nuzuka kwaw umemyr wie pe har i'u pà wà nehe, i'i iko peme, i'i Erizew teko wanupe.\n22 A'e rupi a'e 'y ikatu. Te ko 'ar rehe ikatu Erizew ze'eg rupi katete.\nKwàkwàmo uze'eg urywahyahy wà\n23 Uhem Erizew Zeriko wi Metew pe oho pà. Wata oho iko pe rupi. Amo kwàkwàmo amo tawhu wi uhem ma'e kwer uzypyrog hehe uze'eg urywahyahy pà wà kury. — Eho xe wi nehe, iapyterew ma'e, i'i izupe wà.\n24 Uwak Erizew uzeaikwerexak pà kwàkwàmo wanehe ume'egatu pà kury. Umu'ar kar Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e ze'egaiw kwàkwàmo wanehe. Na'e mokoz zàwàruhu uruxu her ma'e uhem ka'a wi wà kury. Upei'ài'àg kwàkwàmo wà. Heta 42 ipei'ài'àg pyrer wà.\n25 A'e wi oho Erizew ywytyr Karamew pe. A'e re uzewyr Xamari pe.


Tupàn ze'eg ZUÀW 2\nOho Zezuz zereko haw pe a'e\n1 Mokoz 'ar pawire heta zereko haw Kana taw pe kury. Karirez ywy rehe tuz a'e taw a'e. 2 Zereko haw izar wenoz Zezuz imuwà a'e pe a'e. Wenoz hemimu'e a'e wà no. Wenoz ihy zereko haw pe a'e no. A'e rupi oho mai'u haw pe a'e wà. 3 Wamai'u mehe henoz pyrer umumaw win a'e wà. Uze'eg Zezuz ihy oho umemyr pe.\n— Upaw ma'ywa tykwer kwez kury 'y, i'i ihy izupe.\n4 I'i Zezuz uhy pe kury.\n— Nereiko kwaw hezar romo ko 'ar rehe, zàkwà. Ezapo kar zo ma'e ihewe nehe kury, zàkwà, i'i uhy pe. Nuhem kwaw a'e 'ar a'e rihi, i'i uhy pe.\n5 Ihy nuzekaiw kwaw ize'eg rehe. Uze'eg oho uma'ereko ma'e wanupe. — Pezapo ma'e ize'eg rupi nehe, i'i wanupe.\n6 Heta 6 itaywy'a a'e pe zepuez taw romo henoz pyrer wanupe. Ta'e Zutew uzepuepuez tuweharupi a'e wà xe, wàmuzgwer waze'eg awer heruzar pà a'e wà xe. Pitàitài a'e ywy'a wereko 100 zutahyky'a por a'e. 7 Uze'eg Zezuz uma'ereko ma'e wanupe kury.\n— Pemynehem 'àg ywy'a 'y pupe nehe ty wà, i'i wanupe. Umynehem tuwe oho wà. 8 Na'e i'i wanupe.\n— Penuhem kanek por heraha mai'u haw izar pe nehe ty wà, i'i wanupe. Weraha izupe wà. 9 Wagaw pixika'i i'u pà. A'e 'y uzeapo ma'ywa tykwer romo a'e. — Ma'e wi perur ko win, i'i wanupe, ta'e nukwaw kwaw a'e xe. Uma'ereko ma'e ukwaw a'e wà. Na'e mai'u haw izar wenoz a'e awa hemireko romo ma'e kwer uzeupe kury, izupe uze'eg pà kury. 10 — Kwa, amogwer teko paw rupi a'e wà, izypy mehe omono ma'ywa tykwer ikatuahy ma'e weminozgwer wanupe a'e wà. Ui'u ma'ywa tykwer tetea'u pupe wà. A'e re omono ma'ywa tykwer ikatu wera'u 'ym ma'e weminozgwer wanupe a'e. Ne kury, iahykaw rehe ikatuahy wera'u ma'e eremur kwez urewe kury, i'i izupe. (Nukwaw kwaw Zezuz ikàgaw a'e.)\n11 Nezewe Kana taw pe Karirez ywy rehe Zezuz uzypyrog purumupytuhegatu kar haw iapo pà a'e, ukàgaw hexak kar pà teko wanupe a'e. A'e rupi hemimu'e uzeruzar hehe a'e wà.\n12 A'e re Zezuz a'e, ihy a'e no, tywyr a'e wà no, hemimu'e a'e wà no, oho Kapanau taw pe paw rupi katete a'e wà. Umumaw màràn 'ar a'e pe upyta pà wà.\nZezuz oho Tupàn hàpuzuhu pe a'e kury\n13 A'e 'ar rehe teko tetea'u uzemono'og oho Zeruzarez tawhu pe wà, mai'u haw uhua'u ma'e iapo pà wà. A'e rupi Zezuz oho a'e pe a'e no. Kwarahy nànàgatu Zutew uzapo a'e mai'u haw a'e wà, ta'e kwehe mehe tàmuzgwer uhem Ezit ywy wi a'e wà xe. Zutew uzapo mai'u haw wàmuzgwer wanurywete awer rehe uma'enukwaw pà kwarahy nànàn wà. — Zanera'yr wazuka 'ym awer, i'i a'e mai'u haw pe wà. 14 Wixe Zezuz oho Tupàn hàpuzuhu pupe. Wixe mehe wexak ma'e me'egar tetea'u a'e pe wà. Tapi'ak ime'egar wà, àràpuhàràn ime'egar wà no, pykahu ime'egar wà no. Wexak temetarer ma'e har a'e pe mez huwake wapyk mehe wà no. 15 Na'e uzapo kyhàhàm purupetekaw romo kury. Upetepetek a'e ma'eme'egar oho wà, waneimaw wà no, wamuzàn kar pà tàpuzuhu wi paw rupi wà. Umuzàn kar àràpuhàràn wà, umuzàn kar tapi'ak wà no. Weruwak mez imugwaw pà temetarer ima'e har wanuwi no, wanemetarer tàtà ma'e imuhàmuhàz pà ywy rehe no. 16 Uze'eg pykahu me'egar wanupe no. — Peraha pykahu xe wi nehe ty wà. — Peme'eg ma'e peiko xe. Heru hàpuzuhu nuzawy kwaw ma'e me'egaw peme. Pepytu'u ma'e ime'eg ire xe nehe, i'i wanupe.\n17 Na'e hemimu'e ima'enukwaw Zezuz rehe ze'eg rehe a'e wà kury, kwehe arer pape rehe imuapyk pyrer rehe a'e wà kury. — Uzapo ikatu 'ym ma'e waiko 'àg neràpuzuhu pupe a'e wà, a'e rupi aikwahy tuwe teko ihe pa. Hekwahy haw ukaz hepy'a pupe tata ài a'e, i'i tuwihawete Tupàn pe a'e, i'i ze'eg kwehe arer.\n18 Na'e zutew wanuwihaw upuranu hehe a'e wà kury. — Màràzàwe tuwe erezapo agwer ma'e ne. Aipo Tupàn umur ukàgaw newe a'e, agwer ma'e iapo kar pà newe a'e, i'i izupe wà.\n— Ezapo amo ma'e hexak pyr 'ym nehe, purumupytuhegatu kar pà nehe. A'e mehe urukwaw putar Tupàn hemimur karer romo nereko haw ure nehe, i'i izupe wà.\n19 Uze'eg Zezuz tuwihaw wanupe. — Aze pemuhàmuhàz 'àg tàpuzuhu nehe, a'e mehe amumaw putar xo na'iruz 'ar iapo wi pà ihe nehe, i'i wanupe.\n20 I'i izupe wà kury.\n— Teko umumaw 46 kwarahy uma'ereko pà tuweharupi wà, 'àg tàpuzuhu iapo pà wà. Nerepuner kwaw iapo wi haw rehe xo na'iruz 'ar mehe nehe, i'i ahyahy izupe wà.\n21 Nuze'eg kwaw tàpuzuhuete rehe a'e. Wetekwer rehe ize'eg. 22 A'e rupi imàno re ikweraw wi re hemimu'e ima'enukwaw 'aw ize'eg awer rehe a'e wà. Uzeruzar Tupàn ze'eg pape rehe imuapyk pyrer rehe a'e wà. Uzeruzar Zezuz ze'eg awer a'e 'ar mehe arer rehe a'e wà no.\nZezuz ukwaw teko wapy'a a'e\n23 Zutew uzapo mai'u haw a'e 'ar mehe wà. — Zanera'yr wazuka 'ym awer a'e mai'u haw her romo a'e. Typy'ak iapiruru 'ym ma'e i'u haw inugwer her romo a'e. A'e mai'u haw 'ar mehe Zezuz Zeruzarez tawhu pe heko mehe, teko tetea'u uzeruzar hehe a'e wà, ta'e wexak purumupytuhegatu kar haw iapo mehe a'e wà xe. Omogwemogwer uzeruzar wewer hehe wà, — Uruzeruzar katu nerehe ure, i'i mua'u izupe wà. 24 Zezuz nuzeruzar kwaw waze'eg rehe a'e, ta'e ukwaw wapy'a a'e xe. 25 — Ma'in teko herehe a'e wà, upy'a pe a'e wà, ni'i kwaw amo pe. Ta'e a'e ae ukwaw wapy'a a'e xe. 25 — Ma'in teko herehe a'e wà, upy'a pe a'e wà, ni'i kwaw amo pe. Ta'e a'e ae ukwaw wapy'a a'e xe.


Tupàn ze'eg MIKEZ 6\nTupàn umume'u wemiaihu wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e wanehe uzepyk àwàm no\n1 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e umume'u putar wemiaihu wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e nehe kury. Peinu katu ize'eg nehe kury.\nEpu'àm, Tupàn, wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e imume'u pà nehe.\nYwytyruhu wà nehe, ywytyr wà nehe no, tuwe wenu ize'eg mehe wà nehe kury.\n2 O ywytyruhu wà. O ywy iwype har ikàg ma'e wà.\nPeinu katu Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e Izaew wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e imume'u mehe nehe kury.\nTa'e heta amo ma'e wemiaihu wanehe we iapo katu pyràm a'e rihi xe.\nUmume'u putar teko Izaew wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e a'e nehe kury.\n3 Nezewe uze'eg Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e kury. — Heremiaihu wà, ma'e azapo kar peme herape iawy kar pà peme. Aipo azapo kar ma'e tetea'u wera'u peme. Pewazar heze'eg ihewe kury. 4 Kwehe mehe apupyro Ezit ywy wi ihe. Peiko amo wanupe uma'erekoahy e ma'e romo a'e 'ar mehe. Apupyro ihe. Amono kar Moizez peme. Amono kar Àràw peme no. Amono kar Mirià peme no. Peneruze'eg arer romo wanekon wà. Wexak kar peata àwàm ywyxiguhu rehe har peme wà. 5 Heremiaihu wà. Pema'enukwaw Marak hemiapo putar awer rehe. Moaw wanuwihawete romo hekon a'e. Ipurapo kar wer ikatu 'ym ma'e rehe peme. Pema'enukwaw Màrààw Meor ta'yr peze'eg iwazar awer rehe no. Uzeapo ma'e tetea'u a'e 'ar rehe. Pehem ywyàpyznaw Akaz her ma'e wi peker haw wi. Peata tetea'u peho peiko. Na'e iahykaw rehe pehem tawhu Ziwkaw pe. Pema'enukwaw a'e 'ar rehe uzeapo ma'e kwer paw wanehe. Ihe Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e apupytywà ihe. A'e rupi peityk peàmàtyry'ymar paw wà. Peneharaz zo a'e ma'e paw wanuwi nehe.\nMa'e te Tupàn uzapo kar zanewe\n6 Ma'e araha putar hezeupi Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e imuwete katu mehe ihe nehe. Ma'e amono putar Tupàn Ywate Wera'u Ma'e pe nehe. Aipo amono putar tapi'aka'yr pitài kwarahy hereko har izupe wà nehe. Aipo amunyk putar tata wanapy paw pà nehe. 7 Aipo Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e hurywete putar nehe, aze azuka àràpuhàràn hawitu ma'e tetea'u henataromo wà nehe. Aipo hurywete putar uri kawer 'y yrykawhu pupe har zàwenugar rehe nehe, aze amono izupe nehe. Aipo azuka putar hera'yripy heremiapo kwer ikatu 'ym ma'e hekuzaromo nehe, iaiw ma'e hekuzaromo nehe, henataromo nehe.\n8 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e wexak kar ukatu haw zanewe a'e. Uzapo kar ma'e iko zanewe. Umume'u wemiapo putar haw zanewe. Ikatu ma'e iapo haw uputar iko a'e. Aze zazeamutamutar katu tuwe nehe, hurywete putar nehe. Aze nazaiko wera'u kwaw amo wanuwi nehe, aze xiruzar ize'eg nehe, hurywete putar nehe.\n9 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e uze'eg iko Zeruzarez tawhu pe har wanupe. Ma'e kwaw katu har uzeapyaka katu ize'eg rehe wà, imuwete katu pà wà. Nezewe uze'eg iko. — Zuta izuapyapyr wà. Zeruzarez tawhu pe har wà. Peinu katu ko heze'eg nehe. 10 Heta tetea'u temetarer teko ikatu 'ym ma'e wanàpuz me. Imunar a'e temetarer rehe imono'og mehe wà. Uma'ereko puhuz haw hagaw paw hemu'em ma'e rehe we wà. Iro wanemiapo kwer ihewe. 11 Aze amo wexak kar ma'e puhuz haw hagaw paw hemu'em ma'e pupe, aipo apuner iaiw paw wi hereharaz haw rehe nehe. 12 Zeruzarez tawhu pe hemetarer katu ma'e imunar teko wama'e rehe wà. A'e pe wiko ma'e paw a'e wà, wiko hemu'em ma'e romo a'e wà, imunar ma'e romo a'e wà no. 13 A'e rupi azypyrog penehe hezepyk pà kury. Apumumaw putar penemiapo kwer ikatu 'ym ma'e rehe ihe nehe. 14 Penemi'u ràm nuhyk kwaw peme nehe. Pema'uhez putar tuweharupi nehe. Peporomono'og wer putar penemetarer tetea'u rehe nehe. Napepuner kwaw wyzài penemetarer imono'ogaw rehe nehe. Aze pemonokatu amo ma'e pe nehe, amuaiw kar putar a'e ma'e zauxiapekwer wanupe peàmàtyry'ym kar mehe ihe nehe. 15 Pezutym putar ma'eà'yz nehe. Nape'u kwaw ma'e nehe. Pezuhazuhaw putar uri nehe. Nape'u kwaw ikawer nehe. Pepyropyrog putar uwà rehe nehe. Nape'u kwaw tykwer nehe. 16 A'e ma'e paw uzeapo putar nehe, ta'e pezapo iaiw ma'e tuwihawete Oniri ài pe xe, ta'yr tuwihawete Akaw ài pe no xe. Pezapo ma'e peho peiko waze'eg awer rupi katete. A'e rupi amumaw putar Zeruzarez tawhu nehe. Teko amo ae ywy rehe har paw upuka putar a'e tawhu pe har wanehe wà nehe. Teko paw uze'eg zemueteahy putar penehe wà nehe.


Tupàn ze'eg TANIEW 10\nTaniew wexak ma'e upuahu zàwenugar pe har Xikire yrykawhu izywyr wiko mehe\n1 Ihe Taniew ihe, (Mewtexazar herer inugwer ihe). Xiru Pezi ywy rehe har wanuwihawete romo heko mehe na'iruz haw kwarahy rehe Tupàn umur uze'eg ihewe a'e. Azeharomoete a'e ze'eg. Zawaiw katu ikwaw katu haw ihewe. Hepuahu mehe Tupàn umume'u kar hemimume'u ihewe. 2 Na'e amumaw 21 'ar umàno ma'e kwer rehe uzai'o ma'e ài hereko pà. 3 A'e 'ar rehe na'u kwaw temi'u hete katu ma'e. Na'u kwaw ma'ero'o kwer. Na'u kwaw win. Namuguz kwaw he'aw.\n4 Zahy ipy rehe 24 haw 'ar mehe aiko yrykawhu Xikire izywyr ihe. 5 Na'arewahy aexak amo Tupàn heko haw pe har kamir irin iapo pyrer imunehew har ihe kury. Umunehew uzeku'apixi haw or ikatuahy ma'e iapo pyrer no. 6 Hetekwer heny katu ita hekuzar katu ma'e ài. Huwa nuzawy kwaw àmàn iweraw paw. Heha nuzawy kwaw tapuru 'yw ukaz ma'e. Izywa, hetymà heny katu itazu morog imuhygatu pyrer ài. Ize'eg wànoànog teko tetea'u waze'eg ài.\n7 Xo ihe aexak a'e ma'e ihe. Herehe we har nuexak kwaw wà. Nezewe rehe we ukyzeahy uzàn pà uzeàmim pà wà. 8 Ihe zutyka'i aiko a'e pe a'e ma'e purumupytuhegatu kar ma'e hexak mehe. Hepir xigatu hekyze pà. Hekàgaw uhem ihewi. 9 Aenu Tupàn heko haw pe har ize'eg mehe. A'e rupi a'ar heruwaw ywy rehe. 10 Na'e amo hemupu'àm opo pupe kury. Apyk hepenàràg rehe kury, ywy rehe apokok pà. 11 Na'e Tupàn heko haw pe har uze'eg ihewe kury. — Taniew. Tupàn neamutar katu a'e. Hemur kar newe hemuze'eg kar pà. Epu'àm nehe. Ezekaiw katu heze'eg rehe nehe kury, i'i ihewe. Na'e apu'àm kury. Aryryryryz ihe. 12 Na'e uze'eg wi ihewe kury. — Ekyze zo nehe, Taniew. Ta'e Tupàn nerenu neze'eg mehe a'e kury xe. Erezemuigo kar ikàg 'ym ma'e romo henataromo ne, ta'e ereputar ma'e kwaw ikatu haw ne xe. A'e 'ar mehe we wenu nereminoz a'e. Tupàn hemur kar newe neze'eg iwazar har romo. 13 Pezi ywy rehe har wanuwihaw umumaw 21 'ar heàmàtyry'ym pà a'e. Na'e amo Tupàn heko haw pe har wanuwihaw Migew her ma'e ur hepytywà pà a'e. Ta'e ihe zutyka'i azàmàtyry'ym Pezi ywy rehe har wanuwihawete ihe wà xe. 14 Kutàri azur kwez newe neànàm wanupe uzeapo ma'e ràm imume'u pà newe kury. Ta'e neremixak kwer nepuahu zàwenugar umume'u uzeapo ma'e ràm newe a'e xe, i'i ihewe.\n15 A'e ma'e ihewe imume'u mehe naze'eg kwaw. Ame'e ywy rehe. 16 Na'arewahy amo ma'e awa zàwenugar opokok hereme rehe a'e kury. Na'e azypyrog Tupàn heko haw pe har herenataromo har pe heze'eg pà kury. — Hezar, a'e heremixak kwer hemukyze kar a'e. Nahekàg kwaw kury. 17 Ereiko hezar romo. Napuner kwaw newe heze'egaw rehe. Hekàgaw uhem ihewi upaw rupi. Napuner etea'i kwaw hepytuhemaw rehe, a'e izupe.\n18 Na'e opokok wi herehe. Ipokok mehe hekàgaw uzewyr ihewe.\n19 Uze'eg ihewe. — Tupàn neamutar katu a'e. A'e rupi Ekyze zo nehe. Tuwe Tupàn ikatu haw wiko nerehe nehe. Nerurywete nehe. Ekyze zo nehe, i'i ihewe. Na'e hekàg wera'u kury. Aze'eg izupe. — Eze'eg nehe, ta'e eremur hekàgaw ipyahu ma'e kwez ihewe ne xe, a'e izupe.\n20-21 Uze'eg ihewe. — Màràzàwe tuwe azur newe heze'eg pà ihe. Aipo erekwaw. Azur pape ze'eg azeharomoete har rehe har imume'u pà newe ihe. Ko 'ar rehe aha putar tekwe Pezi ywy rehe har wanehe uzekaiw ma'e iàmàtyry'ym pà ihe. Iàmàtyry'ym ire Kere ywy rehe har wanehe uzekaiw ma'e ur putar hekutyr a'e nehe no. Waàmàtyry'ym mehe naheta kwaw hepytywà har wà. Migew wiko Izaew wanehe uzekaiw ma'e romo a'e.


Tupàn ze'eg NEEMI 13\nIzaew omono kar amo ywy rehe arer wamyter wi wà\n1 Amo umugeta Tupàn ze'eg Moizez pe imur pyrer wahyhaw rupi teko wanupe. Na'e uhem amo ze'eg pegwer pe wà. — Pemuixe kar zo amo Amon izuapyapyr pezeinuinuromo pe pe wà nehe. Pemuixe kar zo amo Moaw izuapyapyr pezeinuinuromo pe pe wà nehe no, i'i a'e ze'eg. 2 Tupàn uzapo kar nezewe haw a'e, ta'e Izaew Ezit ywy wi wahem ire wata mehe Amon izuapyapyr a'e wà xe, Moaw izuapyapyr a'e wà no xe, nomono kwaw temi'u Izaew wanupe wà xe. Ni 'y nomono kwaw wanupe wà. Omono temetarer Màrààw pe wà. — Emono ze'egaiw Izaew zuapyapyr wanehe nehe, i'i izupe wà. Tupàn Zanezar uzapo a'e ze'egaiw ze'egatu romo a'e. 3 Izaew a'e ze'eg imugeta haw henu mehe umuhem kar wahyhaw rupi amo ywy rehe arer umyter wi wà.\nNeemi uzapokatu Tupàn imuwete haw\n4 A'e ma'e uzeapo 'ym mehe we xaxeto Eriaziw, ma'e tàpuzuhu pupe imonokatu pyrer rehe uzekaiw ma'e a'e, uzeapo Tomi iànàm romo a'e. 5 A'e rupi omono amo ipupyaikaw pyrer uhua'u ma'e Tomi pe. A'e 'ym mehe we xaxeto omonokatu ma'e Tupàn pe imono pyrer a'e ipupyaikaw pyrer pupe wà: arozràn, yhyk zàwenugar Tupàn henataromo hapy pyràm, ma'e tàpuzuhu pupe upyta ma'e, ma'e xaxeto wanupe imur pyrer, ma'e teko wanemimono'og kwer ikurer Erewi izuapyapyr wanupe imur pyrer, zegar haw iapo haw wanupe imur pyrer, zauxiapekwer tàpuzuhu pe har wanupe imur pyrer: arozràn, win, uri kawer. 6 A'e ma'e izeapo mehe naiko kwaw Zeruzarez pe ihe. Ta'e Arataxer Mawiron ywy wanuwihawete romo heko mehe 32 haw kwarahy mehe azewyr Mawiron ywy tawhu pe ihe. Ta'e hepurumume'u wer uzeapo ma'e kwer rehe tuwihawete pe ihe xe. Amo 'ar pawire hemuzewyr kar Zeruzarez pe a'e. 7 Na'e azewyr ihe. Na'e amo umume'u ikatu 'ym ma'e Eriaziw hemiapo kwer ihewe. Omono ipupyaikaw pyrer tàpuzuhu pupe har Tomi pe a'e. Na'ikatu kwaw nezewe haw iapo haw. 8 Aikwahy tuwe ihe. Amomor Tomi ima'e ipupyaikaw pyrer wi paw rupi ihe kury. 9 — Pemukatu 'àg ipupyaikaw pyrer Tupàn henataromo nehe, a'e xaxeto wanupe. — Pemono wi ma'e a'e pe arer a'e pe nehe no, a'e wanupe. — Tàpuzuhu pupe har, arozràn Tupàn pe imono pyrer, yhyk zàwenugar Tupàn henataromo hapy pyràm, a'e wanupe.\n10 — Uzegar ma'e tàpuzuhu pe har a'e wà, amo Erewi izuapyapyr a'e wà no, uhem oho Zeruzarez wi a'e wà, i'i amo ihewe. — Uzewyr uma'etymaw pe wà, ta'e teko wanemimur nuhyk kwaw wanupe xe. Ima'uhez wà, i'i ihewe. 11 Na'e aze'egahy tuwihaw wanupe. Ta'e weityk tàpuzuhu wà xe. Na'e amuzewyr kar tàpuzuhu pe har wamuwà ihe wà: Erewi izuapyapyr wà, uzegar ma'e wà. Azapo kar wi wama'ereko haw wanupe ihe. 12 Na'e teko Izaew paw uzypyrog wi uma'e kurer herur pà tàpuzuhu pe wà: arozràn, win, uri kawer. 13 Amuigo kar amo awa a'e ma'e imonokatu haw rehe uzekaiw ma'e romo ihe wà. Na'aw waner xe wà: xaxeto Xeremi, tuwihaw ze'eg imuapykar Zanok, amo Erewi izuapyr Penai her ma'e. Amuigo kar Ànà Zakur ta'yr Matani hemimino wapytywà har romo. Akwaw a'e awa wakàgaw. Apuner wanehe hezeruzar haw rehe. — Wiko putar imunar 'ym ma'e romo wà nehe, a'e hezeupe. — Umuza'aza'ak katu temi'u uzehe we uma'ereko ma'e wanupe imono pà wà nehe, a'e hezeupe.\n14 O Tupàn hezar, azapo ma'e tetea'u neràpuzuhu pe nema'ereko haw pe ihe. Nema'enukwaw a'e ma'e nànàn nehe.\n15 A'e 'ar rehe heta Zeruzarez pe har mytu'u haw 'ar mehe ma'ywa iàmi har wà. Amo omono ma'e weimaw zumen wakupepe mytu'u haw 'ar mehe wà: arozràn, win, uwà, ma'ywa pi her ma'e, amo ma'e. Weraha Zeruzarez pe wà, tawhu pupe oho pà wà. Na'e amume'u kar ko heze'eg teko wanupe kury. — Peme'eg zo ma'e mytu'u haw 'ar mehe nehe, a'e wanupe.\n16 Amo Xir tawhu parer Zeruzarez pe wiko ma'e werur ipira wà, amo ma'e ime'eg pyràm tetea'u wà no. Ipurume'eg wer hehe ureànàm wanupe mytu'u haw 'ar mehe wà. 17 Na'e aze'egahy Zutew wanuwihaw wanupe kury. — Pexak penemiapo ikatu 'ym ma'e nehe. Pemuaiw mytu'u haw 'ar peiko. 18 A'e ma'e iapo re Tupàn uzepyk peipy wanehe a'e. Umumaw 'aw tawhu heityk pà. Ko 'ar rehe pemuaiw wiwi mytu'u haw 'ar peiko pepytu'u 'ym pà. Nezewe Tupàn wikwahy wera'u Izaew wanupe, a'e wanupe.\n19 — Pewàpytym ukenawhu mytu'u haw 'ar izypyrogaw nànàn nehe, ipytunaw ihem etea'i mehe nehe. Xo mytu'u haw 'ar ipaw ire pewàpytymawok wi ukenawhu nehe, a'e wanupe. Amupu'àm kar amo awa heremiruze'eg ukenawhu huwake ihe wà. — Pemuixe kar zo ma'e tawhu pupe heraha har mytu'u haw 'ar mehe pe wà nehe, a'e wanupe. 20 Amo 'ar mehe ma'e paw ime'egar uker pyhaw 6 haw 'ar mehe har rehe tawhu huwake katu pe ipàrirogawtàtà iaiha ma'e izywyr wà. Nuixe kwaw tawhu pupe wà. 21 Aze'eg wanupe. — Peker zo katu pe tawhu izywyr nehe, mytu'u haw 'ar hàro pà nehe. Aze pezapo wi nezewe haw nehe, amono kar putar zauxiapekwer pemuhem kar pà a'e wi ihe wà nehe, a'e wanupe. A'e 'ar mehe arer we nuzewyr kwaw mytu'u haw 'ar mehe wà. 22 — Pezemukatu Tupàn henataromo nehe, a'e Erewi izuapyapyr wanupe. — Peme'egatu ukenawhu huwake nehe, a'e wanupe. Nezewe mehe teko omonokatu mytu'u haw 'ar a'e wà. O Tupàn hezar. Nema'enukwaw herehe ko heremiapo kwer hekuzaromo nehe no. Erepuruamutar katu ne. A'e rupi hepuhareko pe nehe.\n23 A'e 'ar rehe amo umume'u amo ma'e ihewe no. — Zutew tetea'u wereko kuzà amo ywy rehe har wemireko romo wà, i'i ihewe. — Azenoz tawhu pe har wà, Amon izuapyapyr wà, Moaw izuapyapyr wà, i'i ihewe. 24 Amo wana'yr uze'eg Azenoz pe har waze'eg rupi wà. Uze'eg amo ae ywy rehe har waze'eg rupi wà. Nukwaw kwaw Zutew ze'eg wà. 25 Amume'u a'e awa wanemiapo kwer ikatu 'ymaw wanupe ihe. Amono ze'egaiw wanehe no. Apetek ihe wà. Azo'ok wa'aw wanuwi no. — Pemume'uahy penemiapo ràm ihewe Tupàn her rehe nehe. — Nurereko pixik kwaw amo ywy rehe har ureremireko romo ure wà nehe, peze ihewe nehe. — Urera'yr nuwereko pixik kwaw amo ywy rehe har wemireko romo a'e wà nehe no, peze ihewe nehe. Umume'uahy ihewe Tupàn her rehe wà. 26 Aze'eg wi wanupe. — Kuzà amo ywy rehe har uzapo kar ikatu 'ym ma'e tuwihawete Xàrumàw pe wà. Xàrumàw uzekwaw wera'u teko wanupe tuwihawete amo ywy rehe har wanuwi paw rupi a'e. Tupàn uzamutar katu Xàrumàw a'e. Umuigo kar teko Izaew paw wanuwihawete romo. Nezewe rehe we uzapo a'e ikatu 'ym ma'e. 27 Aipo zaiko putar izàwe nehe. Aipo xiuhaw putar Tupàn Zanezar ize'eg nehe. Aipo xiriko putar kuzà amo ywy rehe har zaneremireko romo zane wà nehe no.\n28 Zoiaz wiko xaxeto wanuwihawete Eriaziw her ma'e ta'yr romo a'e. Nezewe rehe we amo Zoiaz ta'yr wereko Xamarat Mete-Orom pe har tazyr wemireko romo a'e. A'e rupi amuhem karahy Zoiaz imono kar pà Zeruzarez wi ihe kury.\n29 O Tupàn hezar. 'Aw teko umuaiw xaxeto romo weko haw wà. Uzuhaw neze'eg xaxeto wanehe we Erewi izuapyapyr wanehe we neremiapo katu kwer wà. Nema'enukwaw wanemiapo kwer rehe nehe.\n30 Ihe amukatu teko Tupàn henataromo ihe wà, amo ywy rehe har wi wamunyryk pà ihe wà. Azapo kar ma'e xaxeto wanupe, Erewi izuapyapyr wanupe no. Nezewe mehe pitàitàigatu ukwaw uma'ereko haw wà. 31 Amono'og kar zepe'aw ma'ea'yr izuka pyràm iwy pe àràm amo wanupe. Nezewe mehe werur zepe'aw i'ar mehe wà. Azapo kar amo ma'e teko wanupe no. A'e rupi werur arozràn ipo'o pyrer ipy tàpuzuhu pe wà, ma'e'a kwer ipo'o pyrer ipy herur pà wà no. Nema'enukwaw katu ko ma'e nànàn nehe, o Tupàn hezar. Emur neze'egatu herehe hekuzaromo nehe no. Upaw.


Tupàn ze'eg IRUK 3\nZuàw purumuzahazahak ma'e umume'u Zezuz tur àwàm purupe a'e kury\n1 Tuwihaw Xiwer a'e, umumaw 15 kwarahy Hom pe har wanuwihaw romo wiko pà a'e. Pon Pirat a'e, Zutez ywy rehe har wanuwihaw romo hekon a'e 'ar mehe a'e. Ero Karirez ywy rehe har wanuwihaw romo hekon a'e. Tywyr Piripi a'e, Iturez ywy rehe har wanuwihaw romo hekon a'e, Tarakoni ywy rehe har wanuwihaw romo hekon a'e no. Irixàn a'e, Awiren ywy rehe har wanuwihaw romo hekon a'e. 2 Ana a'e, Kaipa a'e no, xaxeto wanuwihaw romo wanekon Zeruzarez tawhu pe a'e wà, a'e 'ar mehe a'e wà. A'e 'ar rehe Tupàn uze'eg Zuàw Zakari ta'yr pe a'e, tàpuz heta 'ymaw pe heko mehe a'e. 3 A'e re wata Zuàw oho iko yrykaw Zotàw her ma'e waz rehe a'e kury. — Pepytu'u ikatu 'ym ma'e penemiapo kwer iapo re nehe ty wà, i'i oho iko a'e pe teko wanupe. — Pezemuzahazahak kar nehe, a'e mehe Tupàn umunàn putar ikatu 'ym ma'e pewi a'e nehe, heharaz putar izuwi a'e nehe, i'i oho iko wanupe. 4 Kwehe mehe Tupàn ze'eg imume'u har Izai her ma'e a'e, umume'u Zuàw tur àwàm a'e, uze'eg imuapyk pà pape rehe a'e.\nNezewe i'i a'e ze'eg kwehe arer a'e.\nAmo awa uhapukaz putar oho iko tàpuz heta 'ymaw pe ywyxig heta haw pe a'e nehe.\n— Pemukatu Zanezar rape ràm izupe nehe, i'i putar oho iko purupe nehe.\n— Aze iapar hape ràm nehe, pemu'àgatu nehe.\n5 — Pemynehem ywykwar ywy pupe hape rupi nehe.\nPemumew ywytyr izupe nehe, pemumew ywytyruhu izupe nehe no.\nHape iapar ma'e\npemuàgatete nehe no.\nHape ikatu 'ym ma'e,\n6 A'e mehe teko paw rupi a'e wà nehe, ukwaw putar Tupàn ikatu haw a'e wà nehe,\nta'e Tupàn upyro putar teko tatahu wi a'e wà nehe xe, i'i oho iko purupe.\n7 Na'e teko tetea'u oho Zuàw hexak pà wà, uzemuzahazahak kar pà izupe wà. Uze'eg ahyahy wamu'e har wanupe. — Mozaiw ài peiko. Mozaiw uxi'u teko a'e wà, wazuka pà a'e wà. Nezewegatete pemu'e teko wanemu'emaw rehe pe wà, tatahu pe wamono kar pà pe wà. Aipo pepuner pehemaw rehe Tupàn wi nehe, aipo nuzepyk kwaw penehe a'e nehe. Mo pemuhem kar putar izepykaw wi a'e nehe. 8 Aze pepytu'u ikatu 'ym ma'e iapo re nehe, a'e mehe pezapo ikatuahy ma'e peho nehe, pezemumikahy haw hexak kar pà Tupàn pe nehe. — Àmàrààw ureipy romo hekon a'e, peze zo nehe. Ta'e Tupàn upuner mo 'àg ita iapo haw rehe Àmàrààw izuapyapyr romo a'e wà xe, aze mo ipurapo wer wanehe a'e xe. Aze awa Àmàrààw zuapyr romo hekon a'e nehe, aze noho kwaw Tupàn rape rupi a'e nehe, Tupàn uze'eg putar nezewe izupe nehe. — Nereiko kwaw Àmàrààw izuapyr romo heruwa rupi ne kury, i'i putar izupe nehe. Uzepyk putar hehe azeharomoete a'e nehe. 9 Itazy ma'ywa 'yw hapo huwake tuz a'e kury. Izar uhaw putar ma'ywa 'yw heityk pà a'e nehe. Aze ma'ywa 'yw na'i'a kwaw nehe, aze i'a kwer na'ikatu kwaw nehe, uhaw putar tata pupe heityk pà nehe, i'i Zuàw teko wanupe. (Ikatu 'ym ma'e iapo har wanehe uzeruzar 'ym ma'e wanehe uze'eg a'e.) Nezewegatete Tupàn uzepyk putar uze'eg heruzar 'ymar wanehe a'e wà nehe. 10 Upuranu teko hehe wà kury. — Ma'e uruzapo putar nehe, Tupàn imupytu'u kar pà urerehe uzepyk ire nehe, i'i izupe wà.\n11 — Aze amo wereko mokoz ukamir nehe, tuwe omono pitài ukamir amo hereko 'ymar pe nehe. Temi'u hereko tetea'u har nehe no, tuwe omono ikurer temi'u hereko 'ymar pe nehe no, i'i wanupe.\n12 Na'e ur amo awa a'e pe a'e wà kury, uzemuzahazahak kar pà Zuàw pe a'e wà kury. Tuwihaw hemetarer mono'ogar romo wanekon a'e wà. — Purumu'e ma'e, i'i izupe wà. — Ma'e uruzapo putar nehe kury, i'i izupe wà, hehe upuranu pà wà.\n13 — Aze tuwihaw pemono kar purupyr a'e nehe, amo temetarer imono'og kar pà peme nehe, xo a'e temetarer zo pemono'og nehe. Pepyhyk zo amo ae temetarer pezeupe nehe, i'i wanupe.\n14 Amo zauxiapekwer a'e pe wiko ma'e a'e wà no. Upuranu hehe wà. — Ure ure kury, ma'e uruzapo putar ure nehe no, i'i izupe wà. — Pepyhyk zo temetarer amogwer wanuwi pekàgaw rupi hehe. Penemu'em zo tuwihaw huwa rupi nehe, temetarer imur kar pà pezeupe nehe. Aze umur temetarer peme nehe, pema'ereko haw rehe nehe, ikatu peme nezewe mehe. Pepurupyhyk tetea'u wer zo amo ae hemetarer rehe izuwi nehe, i'i wanupe. 15 Na'e teko a'e pe oho ma'e kwer a'e wà, Zuàw hexakar a'e wà, hurywete a'e wà. — Aikwez Tuwihawete uhem wà azeharomoete a'e kury, i'i uzeupeupe wà. — Ko awa a'e, Zuàw a'e, aipo tuwihawete Tupàn hemimur kar romo hekon a'e, i'i uzeupeupe wà, uzehezehe upuranu pà wà. 16 A'e rupi uze'eg Zuàw teko wanupe. — Apumuzahazahak 'y pupe ihe, Tupàn pe pezewyr haw hexak kar pà purupe ihe. Awa heraikweromo ur ma'e ràm a'e, ikatuahy wera'u ihewi a'e. Pemuzahazahak putar a'e nehe. Napemuzahazahak kwaw 'y pupe a'e nehe. Wekwe Puràg pupe tata pupe pemuzahazahak putar a'e nehe. Aze tuwihaw ikàg tuwe a'e, hemiruze'eg ukwaraw ixapat ihàm izupe a'e wà. Tuwihaw heraikweromo ur ma'e ràm a'e, ikàg wera'u ihewi a'e. Aze mo akwaraw ixapat ihàm izupe ihe, hemaranugar mo izuwi ihe, i'i izupe.\n17 Yrypemutu opo pe hereko har umuwewe aroz iapirer heityk pà izuwi a'e kury. Omono'og aroz hyru pupe. Wapy iapirer tata pupe. Heraikweromo ur ma'e ràm nuzawy kwaw yrypemutu hereko har a'e. Uzeruzar ma'e a'e wà, aroz ài wanekon a'e wà. Omono kar putar Tupàn pyr a'e wà nehe. Uzeruzar 'ym ma'e a'e wà, iapirer ài wanekon a'e wà. Heraikweromo ur ma'e ràm weityk putar tatahu uwew 'ym ma'e pe a'e wà nehe.\n18 Amo 'ar mehe Zuàw umume'u amo ma'e teko wanupe a'e, wamuzeruzar kar pà ze'eg puràg rehe a'e. Amo ae 'ar mehe umume'u amo ae ma'e wanupe, wamuzeruzar kar pà. Tuweharupi umume'u amo ae ma'e wanupe wamuzeruzar kar pà. 19 Amo 'ar mehe uze'eg tuwihaw rehe a'e, Ero rehe a'e. Ta'e Ero wereko wywyraty Eroxi uzeupe a'e xe. Piri tywyr her romo a'e. Amo ae ikatu 'ym ma'e tetea'u uzapo iko a'e no. A'e rupi Zuàw uze'eg ahyahy hemiapo kwer rehe a'e. 20 Ero a'e, wenu uzehe ize'egaw imume'u awer a'e. Na'e uzapo ikatu 'ym wera'u ma'e a'e mehe kury. Umunehew kar Zuàw heruwà zemunehew paw pe a'e kury.\n21 A'e 'ym mehe we teko paw wamuzahazahak kar ire Zezuz ur Zuàw pyr a'e no, uzemuzahazahak kar pà izupe a'e no. Tupàn pe ize'eg mehe we ywak nuzawy kwaw uzewàpytymawok ma'e kury, i'aromo kury. 22 Tekwe Puràg wezyw wà Zezuz rehe pykahu ài hehe a'e. Na'e Tupàn uze'eg ywate a'e kury. — Ne hera'yr heremiamutar hemurywete kar har romo ereiko ne, i'i izupe.\nZezuz izypy waner wà\n23-38 Na'e Zezuz uzypyrog uma'ereko haw rehe a'e kury. Wereko 30 kwarahy a'e 'ar mehe. — Zuze ta'yr a'e, i'i teko izupe. Zuze a'e, Eri ta'yr romo hekon a'e. Eri Mataz ta'yr romo hekon a'e. Mataz Erewi ta'yr romo hekon a'e. Erewi Mawki ta'yr romo hekon a'e. Mawki Zanaz ta'yr romo hekon a'e. Zanaz Zuze ta'yr romo hekon a'e. (Amo ae Zuze a'e.) Zuze Mataxi ta'yr romo hekon a'e. Mataxi Amoz ta'yr romo hekon a'e. Amoz Nàu ta'yr romo hekon a'e. Nàu Ezeri ta'yr romo hekon a'e. Ezeri Na ta'yr romo hekon a'e. Na Ma'a ta'yr romo hekon a'e. Ma'a Mataxi ta'yr romo hekon a'e. Mataxi Xemez ta'yr romo hekon a'e. Xemez Zuze ta'yr romo hekon a'e. Zuze Zor ta'yr romo hekon a'e. Zor Zuànà ta'yr romo hekon a'e. Zuànà Hez ta'yr romo hekon a'e. Hez Zurupapew ta'yr romo hekon a'e. Zurupapew Xaraxiew ta'yr romo hekon a'e. Xaraxiew Neri ta'yr romo hekon a'e. Neri Mewki ta'yr romo hekon a'e. Mewki Azi ta'yr romo hekon a'e. Azi Kuxà ta'yr romo hekon a'e. Kuxà Emànàw ta'yr romo hekon a'e. Emànàw Er ta'yr romo hekon a'e. Er Zuzue ta'yr romo hekon a'e. Zuzue Eriez ta'yr romo hekon a'e. Eriez Zuri ta'yr romo hekon a'e. Zuri Mataz ta'yr romo hekon a'e. Mataz Erewi ta'yr romo hekon a'e. Erewi Ximeàw ta'yr romo hekon a'e. Ximeàw Zuta ta'yr romo hekon a'e. Zuta Zuze ta'yr romo hekon a'e. Zuze Zunà ta'yr romo hekon a'e. Zunà Eriaki ta'yr romo hekon a'e. Eriaki Merea ta'yr a'e. Merea Men ta'yr romo hekon a'e. Men Mata ta'yr romo hekon a'e. Mata Nàtà ta'yr romo hekon a'e. Nàtà Tawi ta'yr romo hekon a'e. Tawi Zexe ta'yr romo hekon a'e. Zexe Ope ta'yr romo hekon a'e. Ope Moaz ta'yr romo hekon a'e. Moaz Xar ta'yr romo hekon a'e. Xar Naz ta'yr romo hekon a'e. Naz Aminanaw ta'yr romo hekon a'e. Aminanaw Azimi ta'yr romo hekon a'e. Azimi Aruni ta'yr romo hekon a'e. Aruni Ez ta'yr romo hekon a'e. Ez Pet ta'yr romo hekon a'e. Pet Zuta ta'yr romo hekon a'e. Zuta Zako ta'yr romo hekon a'e. Zako Izak ta'yr romo hekon a'e. Izak Àmàrààw ta'yr romo hekon a'e. Àmàrààw Ter ta'yr romo hekon a'e. Ter Nakor ta'yr romo hekon a'e. Nakor Xeruk ta'yr romo hekon a'e. Xeruk Hàgàu ta'yr romo hekon a'e. Hàgàu Parek ta'yr romo hekon a'e. Parek Ew ta'yr romo hekon a'e. Ew Xar ta'yr romo hekon a'e. Xar Kàinà ta'yr romo hekon a'e. Kàinà Apaxar ta'yr romo hekon a'e. Apaxar Xez ta'yr romo hekon a'e. Xez Noe ta'yr romo hekon a'e. Noe Aramek ta'yr romo hekon a'e. Aramek Metuzarez ta'yr romo hekon a'e. Metuzarez Enok ta'yr romo hekon a'e. Enok Zare ta'yr romo hekon a'e. Zare Marerew ta'yr romo hekon a'e. Marerew Kàinà ta'yr romo hekon a'e. Kàinà En ta'yr romo hekon a'e. En Xe ta'yr romo hekon a'e. Xe Ànàw ta'yr romo hekon a'e. Ànàw Tupàn ta'yr romo hekon a'e.


Tupàn ze'eg EW 6\nUze'eg Pawru awa wanupe a'e kury, wana'yr wanupe a'e no\n1 Pe kwarearer pe no. Aze Zaneruwihawete rehe uzeruzar ma'e romo peiko nehe, peruzar penu pehy pe wà nehe no, ta'e nezewe haw ikatu Tupàn pe xe. 2 — Pemuawate katu penu pehy pe wà nehe, i'i Tupàn ze'eg kwehe arer a'e. Nezewe i'i Tupàn a'e 'ar mehe a'e. 3 — Aze pemuawate katu penu pehy pe wà nehe, ikatuahy putar peneko haw peme nehe, peiko putar kwehe peywy rehe nehe no, i'i zutew waipy wanupe.\n4 Pe awa kwer pe, pe kuzàgwer pe no. Pezapo zo ma'e pepurumuzàmuzàg wanupe wamuikwahy kar pà nehe. Nan. Pemugakwaw Zanezar Zaneruwihawete heruzar kar pà wanupe pe wà nehe, hehe wamu'e pà pe wà nehe no.\nUze'eg Pawru uma'ereko e ma'e wanupe a'e kury, wazar wanupe a'e no\n5 Pe amo pe uma'ereko ma'e pe no. Peruzar pezar ko ywy rehe har pe wà nehe no, wanuwi pekyze pà nehe no, wamuawate katu pà nehe no. Pema'ereko katu Zaneruwihawete pe. Nezewegatete pema'ereko pezar ko ywy rehe har wanupe nehe no. 6 Aze ume'e waiko penehe wà nehe, pema'ereko katu peiko nehe. Aze nume'e kwaw waiko penehe wà nehe, pema'ereko a'e rupi katete nehe no. — Ama'ereko katu putar nehe. A'e mehe hekatu putar hezar wanupe nehe, peze zo nehe. Pema'ereko katu tuwe nehe. Tuwe pepy'a ipurapo wer tuwe Tupàn hemimutar rehe nehe, ta'e Zaneruwihawete pe uma'ereko ma'e romo peiko pe no xe. 7 Pema'ereko pezar pe nehe, penurywete haw rupi nehe, ta'e napema'ereko kwaw awa pe zutyka'i xe. Nan kwaw pa. Pema'ereko peiko Zanezar pe no. 8 Pema'enukwaw katu ko ma'e rehe nehe. Zanezar umekuzar putar teko wama'ereko katu awer pitàitàigatu wanupe a'e nehe, wanemiapo kwer ikatu ma'e a'e nehe no. Aze amo pe uma'ereko ma'e romo wanekon wà nehe, aze uzeupe uma'ereko ma'e romo wanekon wà nehe no, umekuzar putar wama'ereko awer nehe.\n9 Pe uma'ereko ma'e wazar pe no, peiko ikatu ma'e romo peme uma'ereko ma'e wanupe nehe no. — Aze napema'ereko katu kwaw ihewe nehe, azepyk putar tuwe penehe ihe nehe, peze zo wanupe nehe. Pema'enukwaw ko ma'e rehe nehe. Pe ty wà, penemiruze'eg a'e wà no, paw rupi katete pezar ywate har hemiruze'eg romo peiko no. Uzepyk putar ikatu 'ym ma'e iapo har wanehe a'e nehe, aze uma'ereko ma'e romo wanekon wà nehe, aze wazar romo wanekon wà nehe no. Zuawygatu putar Tupàn huwa rupi wà nehe.\nZauxiapekwer ài zaiko\n10 Xo hema'emume'u haw imumaw paw romo xe kury. Amume'u putar ko ma'e peme ihe nehe kury. Pemuzuapyr wiwi pekàgaw heraha hereko nehe, Zanezar inuromo nehe, ikàgaw inuromo nehe no. 11 Zauxiapekwer a'e wà, umunehew kamir tàtà ma'e a'e wà, zapew tàtà ma'e a'e wà no. Weraha takihepuku wà no. A'e rupi zawaiw katu wazuka haw wà. Zurupari hemu'em wer peme a'e, ikatu 'ym ma'e iapo kar pà peme a'e. Pezemuàgà'ym nehe, zauxiapekwer wazàwe nehe. Tupàn umur putar ukàgaw peme a'e nehe. A'e mehe pekàg putar nehe. A'e mehe Zurupari nuzapo kar kwaw ikatu 'ym ma'e peme a'e nehe.\n12 Zauxiapekwer uzàmàtyry'ym amo zauxiapekwer ko ywy rehe har a'e wà. Peàmàtyry'ymar nuiko kwaw zauxiapekwer romo a'e wà. Zurupari peàmàtyry'ymar romo hekon a'e. Hemiruze'eg peàmàtyry'ymar romo wanekon a'e wà no. Tekwe romo wanekon wà. Nuiko kwaw teko romo wà. A'e tekwe wanuwihaw a'e wà no, peàmàtyry'ymar romo wanekon a'e wà no. Weruze'eg teko ywy rehe har wà, ikatu 'ym ma'e iapo kar pà wanupe wà. A'e teko pyhaw wata ma'e ài wanekon wà. 13 Peiko zauxiapekwer wazàwe nehe. Tupàn umur ukàgaw peme. A'e rupi pekàg nehe. A'e rupi aze a'e tekwe ipurapo kar wer ikatu 'ym ma'e rehe peme wà nehe, napezapo kwaw nehe. Peiko putar zauxiapekwer umàno 'ym ma'e ài nehe. Napezapo kwaw ikatu 'ym ma'e nehe. Pezapo wi wi putar ikatu ma'e nehe.\n14 Zauxiapekwer ume'egatu tuweharupi a'e wà. Peme'egatu pe nehe no. Umunehew uzeku'apixi haw wà. Uhyk nezewe wà. Tuweharupi pemume'u ze'eg azeharomoete har nehe. A'e rupi pehyk putar nehe no. Ze'eg azeharomoete har nuzawy kwaw zeku'apixi haw peme. Zauxiapekwer umunehew ukamir tàtà ma'e wà. A'e rupi amo nuzuka kwaw takihe pupe a'e wà, nuzywà kwaw a'e wà. Nezewegatete pezapo ikatuahy ma'e peho peiko nehe, ikatu 'ym ma'e iapo 'ym pà nehe. A'e rupi Zurupari nuzapo kar kwaw ikatu 'ym ma'e peme nehe no. Penemiapo kwer ikatu ma'e nuzawy kwaw kamir tàtà ma'e a'e. 15 Zauxiapekwer umunehew uxapat wà. A'e rupi upuner muite wata haw rehe wà. Pezemuàgà'ym Tupàn ze'eg puràg imume'u haw rehe nehe. — Tupàn upurumuawyze uzeupe a'e, peze peho purupe nehe. Nezewe mehe pehyk putar zauxiapekwer wazàwe nehe no. 16 Zauxiapekwer weraha wyrapewa'i u'yw wi uzemimaw romo wà. A'e rupi takihepuku a'e, u'yw a'e no, nukutuk kwaw a'e wà. Zurupari hemu'em peme a'e. Hemu'emaw nuzawy kwaw u'yw ukaz ma'e a'e. Aze pezeruzar Zezuz rehe nehe, napezeruzar kwaw Zurupari ze'eg rehe nehe. Napezapo kwaw ikatu 'ym ma'e nehe. Pezeruzar haw nuzawy kwaw u'yw wi pezemimaw a'e nehe. 17 Zauxiapekwer umunehew zapew tàtà ma'e wà. Tupàn pepyro tatahu wi a'e, pemuigo kar pà uzepyr tuweharupi a'e. Pepyro haw nuzawy kwaw zapew tàtà ma'e a'e. Zauxiapekwer weraha takihepuku wà. Tupàn Hekwe umur uze'eg peme a'e. Pezemu'e ize'eg rehe nehe, ikwaw katu pà nehe, heruzar pà nehe. A'e mehe pehyk putar nehe. Ize'eg nuzawy kwaw takihepuku a'e. 18 A'e ma'e paw pezapo nehe, Tupàn pe peze'eg mehe nehe. — Hepytywà pe nehe, Tupàn, peze izupe nehe. Tuweharupi peze'eg izupe nehe, aze Hekwe pemuze'eg kar nezewe nehe. A'e rupi peme'egatu putar nehe. Pepytu'u zo peze'eg ire izupe nehe. Tuweharupi peze'eg peiko Tupàn hemiruze'eg wanehe nehe, izupe nehe, ikatu ma'e henoz pà izupe nehe. 19 Peze'eg izupe herehe nehe no. A'e rupi umur putar uze'eg ihewe a'e nehe, imume'u kar pà ihewe a'e nehe. A'e rupi aze uhyk ihewe nehe, aze'eg putar xe har wanupe nehe, Tupàn ze'eg ikwaw 'ym pyrer imume'u pà wanupe nehe, wanuwi hekyze 'ym pà nehe. 20 Ta'e Tupàn hemur kar xe har wanupe a'e xe, uze'eg puràg imume'u kar pà ihewe a'e xe. A'e rupi hemunehew kar xe zemunehew paw pe a'e wà. Peze'eg Tupàn pe hekyze 'ym àwàm rehe nehe. A'e mehe nakyze kwaw wanuwi ihe nehe no, ze'eg puràg imume'u mehe wanupe ihe nehe. Ta'e nezewe ikatu putar Tupàn pe nehe xe.\nUpaw etea'i Pawru ze'eg xe a'e kury\n21 Xik a'e, zanerywyr zaneremiamutar katu a'e, Zanezar pe uma'ereko katu ma'e a'e, umume'u putar hereko haw peme a'e nehe, pepyr oho mehe a'e nehe. A'e rupi pekwaw putar hereko haw nehe no. 22 Amono kar putar pepyr ihe nehe. A'e rupi umume'u putar xe urereko haw peme a'e nehe, pepy'a imukàg pà a'e nehe.\n23 Tupàn zaneru a'e, Zanezar Zezuz Zaneruwihawete a'e no, tuwe pemupytu'u kar ma'e wi pekyze re a'e wà nehe. Tuwe pemuzeamutamutar katu kar wà nehe no. Tuwe pemuzeruzar katu kar uzehe wà nehe no. 24 Aze amo uzamutar katu Zanezar Zezuz Zaneruwihawete a'e wà nehe, tuwe Tupàn upuhareko katu a'e teko a'e wà nehe, aze a'e teko nupytu'u kwaw iamutar katu re a'e wà nehe.\nUpaw kwez kury.


Tupàn ze'eg 1 XAMUEW 18\n1 Umumaw Xau Tawi pe uze'egaw kury. A'e 'ar mehe Xau ta'yr Zonata her ma'e uzypyrog Tawi iamutar katu pà kury. Iamutar katu haw ikàg uzeamutar katu haw ài.\n2 A'e 'ar henataromo Xau umuigo kar Tawi weko haw pe. Numuzewyr kar kwaw tu hàpuz me kury.\n3 Na'e Zonata a'e, Tawi a'e no, uzapokatu uze'eg uzehezehe we wà kury. — Ereiko hemyryparete romo ne. Aiko nemyryparete romo ihe no, i'i uzeupeupe wà. Ta'e Zonata uzamutar katu tuwe Tawi a'e xe. 4 Wenuhem Zonata ukamirpuku uzewi kury, Tawi pe imono e pà kury. Omono ukamir zauxiapekwer wanemimunehew izupe no. Omono utakihepuku izupe no, uwyrapar no, uku'apixi haw no. 5 Xau omono kar Tawi taw nànàn a'e. Ikatu a'e taw nànànar paw wanupe a'e. A'e rupi Xau umuigo kar Tawi wemiruze'eg zauxiapekwer wanuwihaw romo a'e kury. Ikatu hemiapo kwer zauxiapekwer paw wanupe. Ikatu amogwer zauxiapekwer wanuwihaw wanupe no.\nXau hewyrowyroahy a'e\n6 Uzewyr zauxiapekwer paw weko haw nànàn wà Tawi Kurià izuka re wà kury. Wata mehe kuzàgwer uhem tawhu wi wanupe Xau huwàxi mà wà. Umuzàg zegar haw urywete haw rupi wà. Upynyk wà no. Umupu ipu ma'e paner her ma'e wà. Umupu wioràwiràn irir her ma'e wà no. 7 Uzegar urywete haw rupi wà no. Umupu ma'e imupu pyr heraha hereko wà. Uzegar nezewe upynyk pà wà. — Xau uzuka miw a'e wà. Tawi uzuka 10 miw a'e wà, i'i oho waiko wà.\n8 Na'ikatu kwaw wazegar haw Xau pe. Wikwahy a'e. — Umur kuzàgwer miw ihewe wà. Umur 10 miw Tawi pe wà. Xo pitài ma'e izeapo re zo uhyk putar izupe nehe. Aze wiko tuwihawete romo herekuzaromo nehe, a'e mehe ikatu putar izupe nehe, i'i ahyahy.\n9 A'e 'ar henataromo uzypyrog Xau Tawi rehe wewyroahyahy pà kury. Uzemupy'a hehe no.\n10 Iku'egwer pe Tupàn omono kar amo tekwe iaiw ma'e Xau rehe kury. Tekwe ikatu 'ym ma'e wiko Xau izar romo. Uzypyrog he'o ma'e zàwe wiko pà weko haw pe. Umupu Tawi iwioràwiràn inà a'e. Amo 'ar mehe umupu wi uwioràwiràn oho Xau henataromo. Upyhyk Xau purukutukaw hereko opo pe a'e.\n11 Na'e uze'eg Xau nezewe uzeupe. — Akutuk putar Tawi ywyok rehe imuzar pà tàrityka'i ihe kury, i'i uzeupe. Mokoz haw omomor upurukutukaw ikutyr. Mokoz haw uzeawy kar Tawi izupe.\n12 Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e wiko Tawi rehe we. Upuir Xau wi. A'e rupi ukyze Xau Tawi wi. 13 A'e rupi omono kar Xau Tawi uzewi kury. Umuigo kar miw zauxiapekwer wanuwihaw romo kury. Weruze'eg Tawi a'e wemiruze'eg zeàmàtyry'ymawhu pe waho mehe. 14 Hemiapo kwer paw ikatu, ta'e Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e wiko hehe we a'e xe. 15 Wexak Xau Tawi hemiapo kwer paw ikatu haw. Ukyze wera'u izuwi a'e. 16 Izaew ywy rehe har wà, Zuta ywy rehe har wà no, upaw rupi katete uzamutar katu Tawi a'e wà. Ta'e tuwihaw ukyze 'ym ma'e romo hekon a'e xe.\nWereko Tawi Xau tazyr a'e\n17 Amo 'ar mehe Xau uze'eg Tawi pe kury. — Aiw Meraw herazyr ipy xe hekon a'e. Amono putar newe neremireko romo ihe nehe, aze ereiko zauxiapekwer ikàg ma'e ukyze 'ym ma'e romo ihewe nehe, aze neretyryk kwaw ihewi nehe, aze erezàmàtyry'ym Tupàn Tuweharupi Wiko Ma'e iàmàtyry'ymar ne wà nehe, amono putar newe nehe, i'i izupe. — Aze ru'u Piri ywy rehe har uzuka putar Tawi a'e wà nehe, i'i uzeupe. — Aze uzuka wà nehe, namono kwaw herazyr izupe nehe, i'i uzeupe.\n18 Uwazar Tawi Xau ize'eg izupe kury. — Mo romo aiko ihe. Heànàm nuiko kwaw tuwihaw romo wà. Nuiko kwaw hemetarer katu ma'e romo wà. Màràzàwe tuwe aiko putar tuwihawete tazywen romo ihe nehe, i'i izupe.\n19 Uhem Meraw Tawi pe imono haw 'ar kury. Nomono kwaw tu Tawi pe. Omono amo ae awa Aniriew Meora taw pe har her ma'e pe kury.\n20 Mikaw a'e, inugwer Xau tazyr a'e, uzamutar katu Tawi a'e. A'e ma'e ikwaw mehe hurywete Xau a'e. 21 Nezewe i'i uzeupe. — Amono putar Mikaw Tawi pe hemireko romo ihe nehe. Wiko putar puruzuka haw zàwenugar romo izupe nehe. Aze ru'u Piri ywy rehe har uzuka putar wà nehe kury, i'i uzeupe. A'e rupi uze'eg wi Tawi pe kury. — Ereiko putar herazywen romo nehe, i'i izupe.\n22 Uze'eg amogwer tuwihaw wanupe. — Peze'eg peho Tawi pe zutyka'i nehe. — Nekatuahy tuwihawete pe, amogwer tuwihaw paw wanupe no, ere izupe nehe. — A'e rupi ikatu Xau tazyr hereko haw nehe, ko 'ar rehe nehe, ere izupe nehe, i'i wanupe.\n23 Uze'eg oho Tawi pe wà. Uwazar Tawi wanupe. — Hemetarer 'ym ma'e romo aiko ihe. Ikàg 'ym ma'e romo no. Na'ikatu kwaw ikàg 'ym ma'e tuwihawete tazywen romo heko haw a'e, i'i Tawi tuwihaw wanupe.\n24 Umume'u tuwihaw Tawi ze'eg iwazar awer oho Xau pe wà kury. 25 — Peze'eg wi peho izupe nehe no, i'i wi wanupe no. — Xo pitài ma'e zo tuwihawete uputar wazyr hekuzar ràm romo nehe. Ezuka 100 Piri ywy rehe har eho ne wà nehe. Wazuka re emonohok wapirera'i wanuwi nehe. Erur izupe nehe. Nezewe mehe erezepyk putar Xau waàmàtyry'ymar wanehe nehe, peze izupe nehe, i'i wanupe. — Nezewe mehe Piri ywy rehe har uzuka putar Tawi a'e wà nehe, i'i uzeupe. 26 Umume'u tuwihaw a'e ma'e oho Tawi pe wà. Heko wer tuwe tuwihawete tazywen romo a'e. — Ikatu nezewe mehe nehe pa, i'i Tawi uzeupe. Zereko haw 'ar 'ym mehe we, 27 Tawi a'e, hemiruze'eg zauxiapekwer a'e wà no, uzuka 200 Piri ywy rehe har oho a'e wà. A'e rupi weraha Tawi Piri ywy rehe har izuka pyrer wapirera'i kwer Xau pe kury. Upapapapar wapirera'i Xau henataromo, ta'e nezewe uzemuigo kar tazywen romo a'e xe. A'e rupi omono Xau wazyr Mikaw her ma'e Tawi pe hemireko romo kury. 28 Wexak Xau Tawi hemiapo kwer. Wexak ikàgaw. A'e rupi ukwaw Tupàn Tawi rehe we heko haw. Tazyr Mikaw uzamutar katu Tawi. Wexak Xau iamutar katu haw no. 29 A'e rupi ukyze wera'u Tawi wi kury. A'e 'ar mehe umumaw Xau u'ar paw Tawi iàmàtyry'ymar romo wiko pà.\n30 Kwarahy nànàn Piri ywy rehe har uzàmàtyry'ym Izaew wà wà. Tawi weityk wahem mehe wà. Weityk wera'u Piri ywy rehe har amogwer Xau hemiruze'eg tuwihaw wanuwi upaw rupi a'e. A'e rupi teko paw ukwaw her wà kury.


Tupàn ze'eg ROM 5\nTupàn zanemuawyze a'e\n1 Ko 'ar rehe Tupàn zanemuawyze uzeupe a'e kury. A'e rupi nuzepyk kwaw zanerehe nehe, ta'e Zezuz Zaneruwihawete Zanezar umàno zanerekuzaromo a'e xe. 2 Zazeruzar katu hehe zane, a'e rupi Tupàn uzapo ikatuahy ma'e zanewe a'e, zanepytywàgatu pà a'e. Zanemuawyze katu a'e kury, ta'e zanemukatu iko zanezeruzar haw rehe a'e xe. Amo 'ar mehe nehe, Tupàn umur putar ukàgaw upuràgaw zanewe nehe. Xiàro tuwe imur àwàm nehe. Tuwe zanerurywete hàro mehe nehe. 3 Xipuraraw ma'erahy zaiko zane kury. Tuwe zanerurywete ipuraraw mehe nehe. Ta'e xikwaw ko ma'e zane xe. Aze xipuraraw ma'erahy nehe, nazapytu'u kwaw hehe zanezeruzar ire nehe. 4 Aze nazapytu'u kwaw hehe zanezeruzar ire nehe, ma'erahy ipuraraw mehe nehe, a'e mehe Tupàn i'i putar nezewe zanewe a'e nehe. — Herehe uzeruzarete ma'e romo peiko, heremiruze'egete romo peiko, i'i putar zanewe nehe. Aze nezewe i'i zanewe nehe, a'e mehe wàro kar putar ikatu ma'e wemiapo ràm zanewe nehe no. Xiàro putar a'e ma'e hemiapo ràm nehe no. Ta'e umume'u tuwe zanewe a'e xe. 5 Tupàn uzapo putar ma'e uze'eg rupi wemimume'u kwer rupi azeharomoete a'e nehe, ta'e zaneamutar katu a'e xe. Tekwe Puràg ukwaw kar zaneamutar haw iko zanepy'a pupe a'e. Tupàn umur e Wekwe Puràg zanewe.\n6 Izypy mehe xiapo ikatu 'ym ma'e zaiko tuweharupi zane. Nazapuner kwaw zanepytu'u haw rehe iapo re zane, ta'e nazanekàg kwaw a'e 'ar mehe zane xe. Tupàn wexaexak u'ar a'e. A'e 'ar mehe umur kar Zaneruwihawete ko ywy rehe a'e, imumàno kar pà ikatu 'ym ma'e iapo arer wanekuzar romo a'e. 7 Teko na'imàno wer kwaw amo teko ikatuahy ma'e hekuzaromo a'e. Aze ru'u amo imàno wer ikatuahy ma'e iapo har hekuzaromo a'e. Aze mo ikàg a'e, a'e mehe mo uzemono mo ru'u hekuzaromo uzezuka kar pà a'e. 8 Tupàn zaneamutar tuwe a'e. Wexak kar ukatu haw zanewe a'e, ta'e ikatu 'ym ma'e iapo har romo zanereko mehe we umumàno kar Zaneruwihawete zanerekuzaromo a'e xe. Nazaiko kwaw ikatuahy ma'e romo zane. Nazaiko kwaw ikatu ma'e iapo har romo a'e 'ar mehe zane.\n9 Tupàn zanemuawyze uzeupe a'e, ta'e Zezuz Zaneruwihawete umàno zanerekuzaromo a'e xe. Aze mo nazanemuawyze iwer, a'e mehe mo uzepyk mo zanerehe. Nuzepyk kwaw zanerehe nehe. 10 Kwehe mehe zaiko Tupàn hemiàmàtyry'ym romo zane. Ko 'ar rehe umyrypar romo zanemuigo kar a'e kury, ta'e ta'yr umàno zanerehe a'e xe. Ukweraw umàno re a'e, wikuwe a'e kury. Nezewegatete zakweraw putar zane nehe no. Zaiko putar Tupàn pyr azeharomoete zane nehe no. 11 Amo ma'e amume'u putar peme ihe kury. Zezuz Zaneruwihawete Zanezar a'e, zanemuigo kar Tupàn imyrypar romo a'e, a'e rupi zanerurywete Zezuz rehe kury, Tupàn rehe kury. Ximume'u wakatuahy haw zaha zaiko purupe zane kury.\nÀnàw umàno a'e, Zaneruwihawete Zezuz umàno a'e no\n12 Izypy mehe awa ipy a'e, a'e ràgypy uzapo ikatu 'ym ma'e ipy a'e. A'e re umàno a'e, ta'e uzapo ikatu 'ym ma'e a'e xe. (Aze mo nuzapo iwer, a'e mehe mo numàno iwer mo.) A'e rupi teko paw uzapo ikatu 'ym ma'e waiko a'e wà. A'e rupi teko paw umàno a'e wà no. Teko ko 'ar rehe har umàno putar a'e rupi katete a'e wà nehe no. 13 Amo 'ar mehe Tupàn umur uze'eg Moizez pe a'e, ikatu 'ym ma'e iapo 'ymaw ikwaw kar pà teko wanupe a'e. A'e 'ar 'ym mehe we teko nukwaw kwaw Tupàn ze'eg a'e wà. A'e rupi Tupàn ni'i kwaw wanupe. — Pe ikatu 'ym ma'e iapo har romo peiko pe, ni'i kwaw wanupe, ta'e nuwereko kwaw ize'eg opo pe a'e wà xe, ta'e Tupàn numur kwaw uze'eg Moizez pe a'e 'ar mehe we a'e xe. 14 Ànàw heko mehe we teko paw umàno a'e wà. Te Moizez heko mehe teko paw umàno a'e wà no. A'e teko nuzapo kwaw ikatu 'ym ma'e Ànàw ài a'e wà, ta'e nuwata kwaw Tupàn ze'eg rupi a'e wà xe. Uzapo e ikatu 'ym ma'e wà, ize'eg ikwaw 'ym pà wà. Umàno wà no. Ànàw a'e, ur ma'e ràm ài hekon wewer a'e, Zezuz ài hekon wewer a'e. 15 Nuiko kwaw Zezuz zàwegatete a'e. Tupàn umur e Zezuz purupe a'e. Hemimur e kwer uzawy Ànàw ikatu 'ym ma'e hemiapo kwer a'e. Zezuz nuiko kwaw Ànàw ài a'e. Teko tetea'u umàno a'e wà, ta'e Ànàw ràgypy uzapo ikatu 'ym ma'e a'e xe. Tupàn ikatuahy a'e, upurupuhareko katu a'e. Ikatu haw uhua'u wera'u Ànàw katu 'ymaw wi a'e. Zezuz Zaneruwihawete a'e no, upurupuhareko katu a'e no, ikatuahy a'e no. Uzemono e umàno haw pe zanerehe a'e. Izemono e awer a'e, uhua'u wera'u Ànàw katu 'ymaw wi a'e. 16 Tupàn umur e wa'yr zanewe a'e. Hemimur e kwer uzawy awa ipy ikatu 'ym ma'e hemiapo kwer. Ànàw uzapo ikatu 'ym ma'e. A'e rupi Tupàn i'i izupe. — Nanekatu kwaw heruwa rupi ne kury ty, i'i izupe. A'e rupi umumàno kar a'e re. Umumàno kar amogwer teko paw wà no. Teko uzapo ikatu 'ym ma'e tetea'u waiko a'e wà, a'e 'ar ipaw ire a'e wà. Te Zezuz tur mehe teko uzapo wi wi ikatu 'ym ma'e oho waiko a'e wà. Tupàn umur e wa'yr zanewe a'e, imumàno kar pà zanerekuzaromo a'e. A'e rupi Tupàn zanemukatu iko uwa rupi kury, zanemuawyze pà uzeupe kury. — Ikatuahy ma'e ài peiko heruwa rupi kury, i'i zanewe kury. 17 Azeharomoete ko heze'eg ihe. Teko tetea'u umàno a'e wà, ta'e pitài awa uzapo ikatu 'ym ma'e a'e xe. Tupàn zanemuawyze uzeupe a'e, ta'e pitài awa a'e xe, Zezuz Zaneruwihawete a'e xe, uzapo ikatuahy ma'e a'e xe. Ikatu wera'u nezewe mehe. Aze Tupàn upuhareko katu teko a'e wà nehe, aze a'e teko uzepuhareko kar Tupàn pe a'e wà nehe, aze Tupàn umukatu a'e wà nehe, a'e mehe wiko putar pureruze'eg ma'e romo Zaneruwihawete ipyr a'e wà nehe. Wiko putar ipyr tuweharupi wà nehe.\n18 Pitài awa uzapo ikatu 'ym ma'e a'e, teko paw wamumàno kar pà a'e. Nezewegatete Zezuz uzapo ikatuahy ma'e a'e, teko paw wamukatu pà a'e, wamuigo kar pà tuweharupi uzepyr a'e. Tupàn umur ukàgaw zanewe a'e, a'e rupi zapuner ikatu 'ym ma'e wi zanetyrykaw rehe zane nehe kury. 19 Pitài awa uhaw Tupàn ze'eg a'e, ikatu 'ym ma'e iapo kar pà teko paw wanupe a'e. Nezewegatete amo ae awa a'e no, weruzar Tupàn ze'eg a'e no, teko paw wamukatu pà wamuawyze kar pà Tupàn pe a'e no.\n20 Tupàn omono uze'eg Moizez pe a'e, teko wanupe a'e. A'e rupi teko ukwaw ikatu 'ym ma'e iapo har romo weko haw a'e wà. Uhua'u ikatu 'ym ma'e wanemiapo kwer wà. Uhua'u wera'u Tupàn ikatu haw ipurupuhareko haw wanemiapo kwer ikatu 'ym ma'e wi. 21 Teko ikatu 'ym ma'e iapo re a'e wà, nupuner kwaw umàno àwàm wi uzepyro haw rehe a'e wà. Tupàn upuhareko katu a'e wà, a'e rupi umukatu uzeupe wà, uzeupe wamuawyze pà wà. A'e rupi zanemuigo kar putar uzepyr tuweharupi a'e nehe, ta'e Zezuz Zaneruwihawete Zanezar umàno zanerehe a'e xe.