Needsaak foar ûnôfhinklik lûd\nIn regionaal lûd, sûnder in grutte memmepartij mei oare belangen, docht der ta. In lytse greep:\n1.\tRêding Omrop Fryslân\nIt ûnsalige plan fan staatsekretaris Sander Dekker (VVD) om de regionale omroppen ûnder yn koepel te stekken betsjutte foar de Omrop in ein oan de selsstannigens. Yn maart 2016 hat Hendrik ten Hoeve súksesfol de selsstannigens fan de Omrop feilich stelt mei in, unanym, oannommen moasje yn de Earste Keamer.\n2.\tOanpassing donorwet\nIt spande derom. Soe de inisjatyfwet fan Pia Dijkstra (D66) in mearderheid krije? Mei de iene stim fan de OSF koene de regionale partijen ynfloed útoefenje. It belangrykste punt fanút de OSF: jou neibesteanden sizzenskip by mooglik donorskip. Dit is wichtige oanpassing wurden yn de donorwet.\n3.\tFrysk tastien as taal op berneopfang\nDe wet OKE fan steatsekretaris Rouvoet (ChristenUnie) wie der op doelt dat it Nederlânsk de ienigste taal wurde soe op berneopfang. Dit wie yn in tiid mei in soad tsjinwyn foar - yn ús lân - frjemde talen lykas it Turks, Arabyske, ensfh. Mar it Frysk dan as twadde Rykstaal? Mei Hendrik ten Hoeve nammens de FNP yn de Earste Keamer moast Rouvoet de wet oanpasse. Ek it Frysk waard tastien.\nWat docht de Earste Keamer\nDer binne 13 ûnôfhinkelike partijen dy't gearwurkje yn de OSF. FNP'er Hindrik ten Hoeve hat 12 jier in sit yn de Earste Keamer hân foar de OSF. Der binne grutte kânzen foar ûnôfhinklike partijen. Protte minsken binne it Rânestêdkabinet sêd en leafst 33% fan alle stimmers stimme as sy de kâns krije, op lokale ûnôfhinklike partijen. In hiel soad binne alle betrouwen yn de polityk kwyt rekke en stimme al hielendal net mear.\nMyn namme is Gerben Gerbrandy en ik ha my kandidaat steld om foar de OSF (Onafhankelijke Senaats Fractie) in sit yn de Earste Keamer yn te nimmen. Dy stimmers dy't op de FNP (of Provinsjaal Belang Fryslân) stimme, stimme dus yndirekt ek op my.\n2019 en dernei: de fersmoarger moat betelje\nAlle maatregels dy't foar in sirkulêre en fossylfrije en duorsume wrâld nommen wurde, stypje ik. Fansels betellet de fersmoarger en de krappe beurs wurdt sparre. No fisy foar de takomst, foarkomt gigantyske kosten foar ús neiteam.Taal en kultuer binne foar it wolwêzen fan minsken wêzentlik, dêrom sil ik taal en kulturele ûntjouwings mear as gewoan achtslaan en helpe.\nAs ik in kâns krij jim te ferstjintwurdigjen dan sil dat wêze mei de gedachte fan ûnderen op. Demokratyske fernijing sil ik romhertich stypje. It neoliberale tinken hat syn tiid hân. Guon fersjennigs sille nutsfersjennings wêze moatte. Bygelyks fluch ynternet troch glêstried moat beskikber komme foar elk, krekt as wetter en ljocht.Mei de boeren sille wy sjen litte moatte hoe't ús agraryske sektor op'e nij wrâldlieder wurdt mei sûn iten fan sûne grûn en sûne bisten. Dêr't de boer it ekonomysk better kriget as mei it yntensive buorkjen no.


Klimaattop yn Ljouwert | Omrop Fryslân (advertinsje)\nKlimaattop yn Ljouwert 24 nov 2009 - 10:50\n0 reaksjes Ljouwert krijt takom jier syn eigen klimaattop. De fraksje fan PAL/GrienLinks tsjinne dêr moandei yn de gemeenteried fan Ljouwert in moasje oer yn. In mearderheid fan de ried stipe de moasje en ek it kolleezje stiet derachter. Op de Ljouwerter klimaattop moatte ôfspraken makke wurde oer it werombringen fan de útstjit fan broeikasgassen. Dy ôfspraken moatte fêstlein wurde yn in klimaatferklearring.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 24-11Seilmakkerij De Vries fallyt 24-11Grut ôffal minder faak ophelle Besjoch ek...


Sina 1,5 selsboarjende skroeffabryk en fabrikanten | Shuangyang\nMearaksige distale femur beskoattelingsplaat\nMearaksige nekke fan Humerus beskoattelplaat\nSeries8.0 Series External Fixation Fixator - Proxim ...\nmaxillofacial trauma mini bôge plaat\nanatomyske orbitale flierplaat\nanatomysk titanium gaas-2D rûn gat\nNeurochirurgie restauraasje en rekonstruksje, herstellen fan kraniale mankeminten, help by rekonstruearjen fan middelgrutte of grutte craniumbehoeften, fix skroef mei bonke plaat.\nMateriaal: medyske titanium legearing\n• ymporteare titaniumlegering om de bêste hurdens en optimale fleksibiliteit te berikken\n• Switserlân TONRNOS CNC automatyske snijdraaibank\n• unyk oksidaasjeproses, ferbetterje de hurdens fan 'e oerflak fan' e skroef en wearze ferset\ndwerskopskroevedraaier: SW0.5 * 2.8 * 75mm\nrjochte rappe keppelingshannel\nFerskuorde rânen mei ultra leech profyl en breed plaatprofyl biede frijwol gjin tastberens. Beskikber yn folle mear oanpaste lingte.\nFoardielen fan titaniumlegeringsskroeven ：\n1. Hege krêft. De tichtheid fan titanium is 4,51 g / cm³, heger as dy fan aluminium en leger dan dy fan stiel, koper en nikkel, mar de sterkte is folle heger as dy fan oare metalen. Skroef makke fan titaniumlegering is ljocht en sterk.\n2. Goede korrosjebestriding, titanium en titanium-leger yn in protte media binne heul stabyl, titanium-leger-skroeven kinne wurde tapast op in ferskaat oan maklik korrosive omjouwing.\n3. Goede hittebestân en wjerstân tsjin lege temperatuer.Titaniumlegeringsskroeven kinne wurkje by temperatueren oant 600 ° C en minus 250 ° C, en kinne har foarm hâlde sûnder te feroarjen.\n4. Net-magnetysk, net-giftich.Titanium is in net-magnetysk metaal en sil net magnetisearre wurde yn heul hege magnetyske fjilden. Net allinich net-giftich, en hat in goede kompatibiliteit mei it minsklik lichem.\n5. Sterke anty-dempende prestaasjes. Yn ferliking mei stiel en koper hat titanium de langste trillingsdempingstiid nei meganyske trilling en elektryske trilling. Dizze prestaasje kin brûkt wurde as tuning foarke, trillingkomponinten fan medyske ultrasone slijpers en trillingsfilms fan avansearre audio-lûdsprekkers. ,\nDraadûntwerp foar rappe skroefstart en leech ynstekmomint. Brede seleksje fan platen en gaas, ynklusief mastoide en tydlike gaas, en borrelhulbedekkingen foar shunts.\nHoe strakker de skroef, hoe better?\nSkroeven wurde faak brûkt yn ortopedyske sjirurgy om de fraktuerplak te komprimearjen, de plaat op 'e bonke te befestigjen, en de bonke te befestigjen oan it ynterne as eksterne befestigingsframe. De druk dy't wurdt tapast om de skroef yn' e bon te persen is evenredich mei it koppel dat wurdt tapast sjirurch.\nAs de koppelkracht lykwols tanimt, krijt de skroef de maksimale koppelkrêft (Tmax), op hokker punt de heftkrêft fan 'e skroef op' e bonke wurdt fermindere en hy wurdt in lytse ôfstân lutsen. de skroef út 'e bonke te draaien. It wurdt faak brûkt as parameter om de hâldkracht fan 'e skroef te mjitten. Op it stuit is de relaasje tusken it maksimale koppel en de útlûkende krêft noch ûnbekend.\nKlinysk stekke ortopedyske sjirurgen normaal de skroef yn mei sawat 86% Tmax. Cleek et al. fûnen dat 70% Tmax-skroefynfoeging op 'e tibia fan skiep de maksimale POS koe berikke, wat oanjout dat oermjittige torsiekrêft klinysk kin wurde brûkt, wat de stabiliteit fan fixaasje soe ferminderje.\nIn resinte stúdzje fan humerus yn minsklike kadavers troch Tankard et al. fûnen dat de maksimale POS waard krigen op 50% Tmax. De wichtichste redenen foar de ferskillen yn 'e boppesteande resultaten kinne de ynkonsekwinsje wêze fan' e gebrûkte eksimplaren en de ferskillende mjitnoarmen.\nDêrom Kyle M. Rose et al. út 'e Feriene Steaten mjitten de relaasje tusken ferskillende Tmax en POS troch skroeven yn' e tibia fan minsklike kadavers, en analysearren ek de relaasje tusken Tmax en BMD en kortikale bonke dikte. It papier waard koartlyn publisearre yn Techniques in Orthopaedics. De resultaten litte sjen dat it maksimale en ferlykbere POS kin wurde krigen op 70% en 90% Tmax mei skroefkoppel, en de POS fan 90% Tmax skroefkoppel is signifikant grutter dan dy fan 100% Tmax. D'r wie gjin ferskil yn BMD en kortikale dikte tusken de tibia-groepen, en d'r wie gjin korrelaasje tusken Tmax en de boppesteande twa. Dêrom soe de sjirurch yn 'e klinyske praktyk de skroef net mei de maksimale torsiekrêft oansette moatte, mar mei in koppel wat minder dan Tmax. Hoewol 70% en 90% Tmax in ferlykbere POS kinne berikke, binne d'r noch wat foardielen om de skroef te strak te meitsjen, mar it koppel mei net mear dan 90% wêze, oars wurdt it fiksearingseffekt beynfloede.\nBoarne: De relaasje tusken ynfoegingsmoment en lûkkrêft fan sjirurgyske skroeven.Techniken yn ortopedyk: juny 2016 - Volume 31 - Nûmer 2 - p 137–139.\nFoarige: anatomysk titanium gaas-3D blomfoarm\nFolgjende: 2.0 selsboarringsskroef\nortognatyske 0,6 L plaat 6 gatten\nmaxillofacial trauma mini anatomyske heakplaat\nbeskoattelje maxillofacial micro T plaat\nbeskoattelje maxillofacial mini rjochte brêge plaat\nortodontyske ligaasje nagel 2.0 selsboarring ...


De Peperbusse - Wikipedy\nDe Herfoarme tsjerke of, sa't de tsjerke fanwegen de nea foltôge toer neamd wurdt, de Peperbusse is it tsjerkegebou yn Sint Kruis fan de protestantske gemeente Aardenburg-Sint-Kruis yn de provinsje Seelân.\nplak Sint Kruis\nDe tsjerke heart ta de âldste tsjerkjes fan Siuwsk-Flaanderen en de skiednis der fan giet werom op it jier 1296. Yn dy tiid foel de wierskynlik oarspronklik oan it Hillich Krús wijde tsjerke ûnder de abdij Ter Doest by Brugge.\nDe westlike toer fan tsjerke datearret fan de 14e iuw. Yn de twadde helte fan de 15e iuw waard de tsjerke útwreide mei sydskippen fan de deselde hichte as it middenskip, in dwersskip en in koer.\nYn de Tachtichjierrige Kriich hie de tsjerke slim te lijen fan it geweld. By de renovaasje yn it midden fan de 17e iuw waard it beslút nommen de sydskippen, it dwersskip en it koer ôf te brekken. It tsjerkeskip waard mei in travee ynkoarte en de arkades dy't eartiids nei de sydskippen iepenen waarden tichtmitsele. Sa ûntstie in foar de kalvinistyske tsjinst geskikte sealtsjerke.\nYn de tsjerke stiet in foar in part 17e-iuwske preekstoel en in 18e-iuwske hearebank. Fierder lizze der oer de flier noch in pear grêfsarken, wêrfan't de âldste út it jier 1472 stamt.\nOp de oargelkreake stiet in grut útfallen kistoargel. It is makke troch de Belgyske oargelmakker Stephan Schumacher út Eupen en ferfong yn de maaitiid fan 1991 in oanwêzich harmoanium.\n↑  Orgels in Zeeland, oproppen 14.10.2020\nOfbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Herfoarme tsjerke, Sint-Kruis fan Wikimedia Commons.\nOpfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=De_Peperbusse&oldid=1017531"\nLêst bewurke op 16 okt 2020 om 10.14\nDizze side is it lêst bewurke op 16 okt 2020 om 10.14.


Skoallen wer begûn | Omrop Fryslân (advertinsje)\nSkoallen wer begûn 23 aug 2010 - 16:08\n0 reaksjes Yn Sumar: spannend foar bern...\n... en foar âlden\nDe basisskoallen binne moandei wer begûn. Spannend foar de berntsjes mar ek foar de heiten en memmen. Mei kramp yn de búk en in nije skoalletas op 'e rêch giene guon bern moandei foar it earst nei de basisskoalle. Rêst foar de âlden, mar de juffen en de masters moatte der wer foar. De measte bern ha de senuwen foar sa'n earste skoaldei.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: argyfView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 23-08Hjoed: Deade by dragracen 23-08Oerlêst fan ôffalkonteners Besjoch ek...


Gjin blomkemerk yn Warkum | Omrop Fryslân (advertinsje)\nGjin blomkemerk yn Warkum 04 maaie 2011 - 10:37\n0 reaksjes De blommemerk fan Warkum fan kommende snein giet net troch, omdat de blommehannelers har weromlutsen hawwe. De reden dêrfoar is dat troch it moaie waar de blommen en planten al útbloeid binne en der dus gjin hannel is. De merk wurdt spesjaal foar memmedei organisearre troch Promoasje Warkum. Der wiene 10 blommehannelers dy't har foar de merk oanmelden hiene. Mar om't it gros har ôfmeld hat giet it net troch. De Harleydavidsondei op heitedei giet wol troch.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 04-05Jonkje (5) biten troch hûn 04-05Auto's fernield yn Snits Besjoch ek...


Hast fjirtich sollisitanten foar dykgraaf by Wetterskip Fryslân | Omrop Fryslân\nDer binne 39 sollisitanten dy't de nije dykgraaf fan Wetterskip Fryslân wurde wolle. It giet om 9 froulju en 30 manlju. De measten fan har binne tusken de 50 en de 60 jier. De funksje fan dykgraaf komt frij, omdat sittend dykgraaf Paul van Erkelens op 1 jannewaris mei pensjoen giet.\nIn fertrouwenskommisje praat de kommende tiid mei mooglike kandidaten. It algemien bestjoer draacht dan in gadingmakker foar oan Deputearre Steaten. Dêrnei wurdt de nije dykgraaf offisjeel beneamd troch de Kroon.\nDe ferwachting is dat de nije dykgraaf mei yngong fan 1 maart takom jier oan de slach giet.\nMerel Fiets út Ljouwert is de nije jeugddykgraaf fan Fryslân. De 14-jierrige Merel sil tiisdei ynstallearre wurde by de gearkomste fan it algemien bestjoer fan Wetterskip Fryslân. Se nimt de funksje oer fan de 19-jierrige Melissa Brandsma út Folsgeare.\nWetterskip Fryslân dykgraaf Paul van Erkelens Melissa Brandsma Merel Fiets


Produktburo en har kruving - EduDocs\nFoar dúdlikens, lit ús nei in ienfâldige foarbyld. In soad boeren fiere in keppel fan kij, sadat molkefermogen út elk koe as tûke dan 6000 kg yn 't jier wêze. In lytser wearde jout ûnfoldwaande produktiviteit fan it bist, dat liedt ta in tanimming fan 'e kosten fan elke liter fan molke. Bûten 6 tûzen. De kosten foar elke lettertype ferheegje as gefolch fan in lytsere tanimming fan molke per ienheid fan fyts en kosten yn algemien. Dizze fenomenon-ekonoomen neame de marginalte produktiviteit fan faktoaren fan produksje. In ôfnimming fan marginalte produktiviteit betsjut nimmen mear as in fergrutting fan martsjinste kosten. De wet fan it fermindeljen fan produktiviteit seit: as ien fan 'e produktfaktoaren fariabel is en de oaren konstant, dan begjinne fan in bepaald momint de marginale produktiviteit fan elke folgjende ienheid fan' e fariabele faktor. De wet fan it ferleegjen fan optredens ferklearret it gedrach fan 'e fabrikant, it maksimearjen fan profiten en it bepalen fan' e aard fan 'e ôfhinging fan' e útstel op 'e priis.\nWetter - Agrarwetter Bedriuwen besjogge belestings as produksjekosten. Dêrom fergruttet in ferheging fan ferkeap of eigendomsbelesting de produksjeskosten en it leverjen fan levering. De steat, útfierend wetjouwingaktiviteit, stelt dêrmei de regels fan gedrach fan ekonomyske aginten. Steitsynbelied moat ûntwikkele wurde net allinich op basis fan 'e be>\nFerwachtingen. Ferwachtings fan feroaringen yn 'e produktprizen yn' e takomst kinne ek ynfloed op de winsk fan 'e fabrikant om it produkt op' e merk oanwêzich oanwêzich: hâld it werom as jo it safolle mooglik fuorthellen. Dit is bekend fan elke fan ús folk.


Fers2 23 desimber 2020\n240 gehakballen foar 53 lettertekens\nWiene wy krekt swiet dwaande mei út Ein fan it Jierlistkes, diskear beliedsnoatatitels fan ús provinsje Fryslân. ’t Koe minder, Finsters iepen, Sels dwaan!, Mei hert, holle, hannen [in fariaasje op ‘Kinder, Küche, Kirche’], Skriezen omheech (Miljeunoata 2021), Grinzen oer, Us folk is ús spearpunt, Tink om ’e takomst, Taalnoata In kâns foar it Hollâns, Nea Tocht (Sportnoata), Jo boer oan it roer (Agraryske noata), Fryslân moarn boppeoan, Boare, jonges, boare—en ynienen rint de Fryske ûnbehelplikheid ús wer oer de skuon. De spegels, de gysbertnominaasjes, it pidgin-ding en de itensbank: ûnferskillich, amateuristysk, eksorbitant en sûnder mis ymmoreel.\nIt is net te finen op it ynternet. Dochs is it wier, freegje mar oan de baas fan it Afûk-City-of-Literature-Merk-Fryslânkonglomeraat, Ernst Bruinsma. Merk Fryslân betocht in spegelprojekt, ‘Wjerspegelje’; en ûn-betocht it blykber ek wer. Se rôpen dichters op om in tsiental dichtrigelkes, net langer as acht wurdsjes want oars past it net, yn te stjoeren foar op in spegel op in iepenbier plak. De fergoeding is Р„ 200, in grouwélich bedrach, Р„ 2,50 it wurd.\nMar witte jo noch fan it fersoargingshuzeprojekt? Bruinsma liet al earder, yn ’e snoade op-slot-tiid fan april, syn solidariteit sjen mei de kwetsbere lju dy’t troffen troch de pandemy twongen thús sieten mei de hannen yn ’e skurte. Want de pandemyregels sleaten Fryske taalpromoasje op toaniel út. Dêrtroch foelen de ekstra ynkomsten fan de—subsidiearre—dichtklup Rixt wei. Bruinsma sprong by, mei in opdracht foar poëzykaarten dy’t nei fersoargingshuzen giene: dy’t fregen, smeken!, om skelken, gesichtsmaskers, moffen en hânsmarsel. Dy misdonaasje wie ûnskuldich njonken dy fan no. Wy lêze alle dagen yn ’e krante dat hieltyd mear minsken yn Fryslân ûnder de earmoedgrins bedarje, honger hawwe, besmet reitsje.\nIepenbiere plakken binne ticht. As se ea wer iepen gean sjocht, mei de ferplichte gesichtsmaskers op, noch gjinien mear yn spegels. Mar it knyppunt is net de sichtberens fan de dichtrigels: it is dat it de dichters ferbean waard om te dichtsjen oer de jildfergriemerij, lit stean oer honger. Merk Fryslân stie hielendal gjin kritysk uterjen ta: “[M]insken moatte it gedicht yn 20 sekonden lêze kinne (…) de wurden ynspirearje, roppe in (positive) emoasje op [en] de teksten soene net (…) in (sterke) politike konnotaasje hawwe.”\nMei spegels & kraaltsjes ûnstiene de epyk en lyryk. De âlde keningen kochten dichters om har kromme belied rjocht te sjongen. Ien metafoar dy’t útlein wurde koe as krityk en de dichter siet op in ûnbewenne eilân en luts tenei syn lieten mei de grutte tean yn it sân. Oaren tochten in fyn stelstel fan geheimtaal op, dêr’t ‘myn frou kaam by my ûnder de ranende stjerren’ betsjutte fan it kultuerbelied is wer kut. Sa te sjen binne de reklamejonges te djoer foar Fryslânpromoasje; in slogan kostet fan 75 euro it oere oant yn de tonnen. Freegje Rixt dan, prima—mar net foar omtrint-kommersjele bedraggen, want dat heart net sa yn dizze tiid. En lit de keunstners gewurde, dy hânfol dy’t Fryslân noch hat. Want keunst is gjin dekoraasje fan it iepenbiere libben, gjin blommen op ’e tafel fan de macht, blinder.\nMar net allinnich by in buro dat fan Fryslân in toeristyske attraksje meitsje moat, mei jo en my derby yn, sit de apaty. It rint troch alle linys, fan it provinsjehûs oant de mei 60 mille it jier stipe kweekfiver fan de Fryske literatuer Ensafh . Op 9 novimber stjoert it Skriuwersbounbestjoer in brief nei ús Kultuerdeputearre, yn antwurd op in “Fraach oer útrikking Gysbert Japicxpriis.” Se binne bliid, stiet deryn, dat Tresoar de priisútrikking “no” regelet, om’t “hja de ekspertize hawwe om soks profesjoneel oan te pakken.” Dan folget in genipich alineaatsje. It bestjoer ornearret, Tresoar moat net altefolle regelje: it bekende, oer in prizejier útsmarde kultuerprizeprogramma mei longlist → shortlist → finalist(en), dêr wol it fan ôf. De goerie giet sa in stik fierder as it útrikken fan de priis; it giet oer it bonkerak deryn, oer dat wat in priis syn ûnmisbere stal en wurking jout.\nWant jild oermeitsje op in bankrekken is, hoe sympatyk ek, net it doel fan in rillevante kultuerpriis. In som jild oan immen jaan soe dy priis redusearje ta in foarm fan kultuersubsydzje, ien dêr’t lykwols de ynhâld by hifke wurde mei—wat no mei rjocht ferbean is op it provinsjehûs. Mar it Skriuwerboun neamt yn syn brief it wurd doel net. Se hawwe it oer middels om “de winner fan de GJ-priis ekstra te promoatsjen”, lykas “PR om it hiele barren.” Mar hokker barren? Kultuerprizen binne net effektyf as dy inkeld ien—tafalige; want it útkiezen fan in byld of liet dat jo treflik achtsje is altyd subjektyf—finalist betsjinje. Fan it iene boek of oeuvre dat de priis takend krigen hat sjogge jo efkes in pykferkeap. Efkes is it iene oersette boek in rariteit yn oanbiedingsbrosjueres en op boekebeurzen. Al gau sakket dan it stof wer del, wylst de rest fan de kandidaten ûntmoedige is, om’t objektyf sjoen har wurk hast of hielendal like wichtich wie en dochs gjin spat omtinken krige.\nIt doel fan kultuerprizen is dus om de hiele kultuer oan te moedigjen: troch it folsleine fjild te beljochtsjen, troch opfallend wurk fan de kontekst te foarsjen dy’t syn fiedingsboaiem wie, troch tolve titels tagelyk op ’e ynternasjonale tafel te klappen. Want dat skept in solide searje mediamominten. Net allinne binne longlist en shortlist binne beide media-events; it binne mominten om de hiele literatuer te promoatsjen, om’t jo der troch dy listen net ûnderút kinne dat jo apels mei parren ferlykje. Op dy manier litte jo net de keunststikjes—neffens de tafallige sjuery—sjen, mar just de rykdom en it net te ferlykjen ferskaat fan de Fryske kultuer.\nDêrom krekt is de Gysbert, lykas alle grutte literêre prizen, yn 2015 oerstapt op in jierfoljende prizeaginda. Yn ’e maitiid is der omtinken foar alle longlisters en har wurk, om de simmer hinne foar alle shortlisters en yn ’e hjerst en winter foar de finalist. Mar it skriuwersbounbestjoer ûnderbout syn betinking tsjin nominaasjes net. Dy soene gewoan “faaks” passe by “mear kommersjele prizen”, en net by in oeuvrepriis of by it oanwizen fan ien “útsûnderlik boek.” ‘Dus’ se knikke ja tsjin de Kultuerdeputearre: “Sa’t jo al oanjûn hawwe binne der tal fan beswieren te neamen tsjin de opset mei nominaasjes.”\nDat antynominaasjestânpunt komt beslist net as ferrassing. In lytse tsien jier lyn skreau Eeltsje Hettinga in knap stik oer de jammerdearlike fakkundichheid om de Gysbert hinne. It Gysbert-nominearringsstelsel mei omtinken foar it hiele fjild en troch it prizejier hinne, dêr’t elkenien dy’t der ferstân fan hie en Tresoar foarop foar pleite, kaam der krekt doe’t de doetiidske kultuerdeputearre it net langer opkeare koe. De provinsjeferkiezingen fan 2015 brochten in nije koalysje—en nominaasjes. Mar Hettinga noch Tresoar hie de yllúzje dat wa’t der ek yn it kultuerkeammerke op ’e Twibaksmerk tahâldt de Gysbert rillevant meitsje woe en al hielendal net dat dyjinge har beslút bout op deeglik en iepenbier adfys.\nDus Skriuwersbounbestjoer, doch wat nuttichs. Fertel de Ensafh dat it stridich is mei de Algemiene Oardering Gegevensbeskerming (AVG) dat jo minsken om har “adres en rekkennr.” freegje, om dy te bewarjen: “Fan guon haw ik dy wol, mar sjoch it dan mar eefkes as in soarte fan aktualisearjen fan it adressen- en rekkennrs.bestân.” De AVG sjocht dat lykwols al jierrenlang as in boete wurdich, salang’t der gjin eksplisite tastimming fan de klant is om syn persoansgegevens fêst te lizzen, makket net út foar hoe koart, en dan kin de Ensafh -stipejouwer dokke. Meitsje de “fraach” fan de Kultuerdeputearre iepenbier foar elkenien dy’t it oangiet. Rieplachtsje guon dy’t sels yn literêre prizekarrûssels sitten ha, of dy’t yn ’e beneaming komme foar de Gysbert: lju foar wa’t in earlik, transparant, effektyf en duorsum Gysbertprogramma net in hypotetyske en abstrakte kwestje is.\nDan docht, kwa neidielen, bliken dat steefêst nominearre mar dan krekt net winne hiel frustrearjend is foar de kandidaat, as alle omtinken eksklusyf nei de finalist tagiet, wylst alle sjueryleden jo efterôf fertelle dat it in ine-mine-muttesaak wie tusken de trije of mear shortlisters, wat by kompetinte en net-korrupte sjuerys hast altyd sa is. Dêr is, kwa foardiel fan nominaasjes, hiel maklik wat oan te dwaan, nammentlik net alle kamera’s inkeld op de finalist rjochtsje, mar op de hiele ploech. Dreech is dat net. Ommers de Lytse Gysbert docht it al, nei folle tefredenheid fan de kandidaten dy’t mei syn allen op it toaniel stean en de hiele shortlist foarlêze.\nWilens betocht de City of Literature (CoL) Ljouwert seis “unike” krystkaarten foar de 1500 klanten en frijwilligers fan de alve itensbank-fêstigingen yn Fryslân. De itensbank draait folslein op donaasjes en frijwilligers. Sels JCDecaux waard net betelle foar syn 8200 prachtige posters om de #staysafeengeef-kampanje yn april sichtber te meitsjen: dat wie in donaasje. Dy poster is hiel effektyf, aldergelokst. Want nei’t it lân om de pandemy op slot gie hiene folle mear minsken yn Fryslân honger mar gjin jild foar iten. Iten wie wat se misten. Dus wie opdracht oan de skriuwers om har tekst gean te litten oer iten; in pynliker doekje foar ’t blieden koe de CoL Ljouwert net betinke. Gjin inkeld gewisse stie fierder yn ’t paad om har rju te beteljen. Seis skriuwers hawwe elk 200 euro krigen foar in tekstke dat op in kaartsje past. Ien fan har, Anne Feddema, krige dy Р„ 200 foar syn bydrage ‘Krystmenu’ fan 53 lettertekens—dus goed Р„ 3,75 it letterteken—dy’t sa’t it liket oernommen is, of litte wy sizze yntym ynspirearre, troch de internet meme ‘Kerstmenu’.\nSeis kear 200, mei bylden derby, sis allyksa seis kear 200, en de opmaak 350 euro, it printsjen foar rûchwei 200 euro, in molkwarder koeke derby foar 1500 x 1 euro is meiinoar 1500 euro, ynpakke en ferfier nei alve lokaasjes is 11 kear 150 = 1650 euro. Dêr nimme wy in non-profit overhead boppe-op, op ’t lêst is it krysttiid, fan 15 persint. Dat komt op Р„ 6100,00 keale kosten + Р„ 915 overhead = Р„ 7015,00 kosten meiinoar. Dield troch 1500 is dat is Р„ 4,70 it húshâlden dat klant is by in itensbank. Foar dat bedrach kinne al dy húshâldens seis stiks Grootmoeders Gehaktballen fan de Aldi krije, mei sjú. No yt Anne Feddema 240 gehakballen, mei 8 liter sjú, foar 53 lettertekens.\nYn Fryslân hat 1 op de 12 húshâldens in ynkommen ûnder de lege-ynkommensgrins fan it Sintraal Buro foar de Statistyk (CBS), neffens de telling fan oktober 2020. Yn augustus 2020 hie Fryslân 18 itensbanken en dy fersoargen 1720 húshâldens. Stypje de itensbank.\nFers2 13 septimber 2020\nAlle kearen dûke se dochs wer op, tsjin better witten, om’t minsken fassinearre binne troch de dea: deade taalferhalen. Earne is in jonkje berne dat in taal praat dy’t gjinien ea heard hat. Der komme Fryske Akademylju by en bliken docht dat it in taal is dy’t koart derfoar útstoarn is en dy’t nimmen mear praat, útsein dat jonkje.\nYn ien fan ’e unheimliche farianten blykt de taal Latyn. Under hypnoase of sliepwanneljen of yn trânse komt in taal nei boppen dy’t, meastal, in jonge frou nearne opdien hawwe kin—dizze anekdoate is absolút gendearre. De behearsking is nivo C, ferstean, prate, lêze en skriuwe: it is ûnferklearber. Mar de taal is net útstoarn: se fine him yn ’e bibel. Ek is it de bernetaal fan demoanen, want foar de taaldea wie it de folkstaal; demoanen prate (wol) yn de taal fan it folk. Sadwaande is Latyn de taal fan demoanyske dwylsin, fan dy’t yn hannen fan de duvel fallen is. Heit hellet de pastoar derby. Meastal rint it foar elkenien en alles min ôf. In healjier lyn koene se 15 minsken rêde fan duvelútballerij mar fûnen sân liken yn in kûle. Yn 2018 diene 250 prysters út 50 lannen mei oan de kursus duvel útbaljen op it Fatikaan. De offisjele taal fan it Fatikaan is Latyn.\nIn fleurigere fariant giet dat de âlden deabenaud binne dat it jonkje ferlern rekket foar har. It jonkje fertikt it om in oare taal as de oanberne taal te learen. Yn guon gefallen leart syn suster dan foar neurolinguist en ûntsiferet de taal om him better te begripen en troch har stúdzje jout se de taal status en in plak yn akademia. Yn oare ferzjes begjinne de taharkers âlde lûden te hearren yn it jonkje syn praten yn tongen. Se ûntdekke dat it in lofliet is, besibbe oan bibelteksten. Syn mem sil snokje fan, ik haw altyd witten dat er in bysûnder bern wie. Yn in fariant op ’e fariant hat it jonkje taalobsedearre âlden. Syn helikoptermem twingt him om “Philadelphia” te sizzen. It gefolch is stammerjen dêr’t gjin kuer tsjin wurket en hy siket it by in hiel eigen taal. Oan it deabêd fan syn mem stelt er fêst dat alle taal dy’t tsjinnet as skûlplak foar it hert deade taal is. De Samuel L. Jacksonfariant giet dat er, tsjin it stammerjen, de mûle geande hold mei: “Motherfucker!”\nNuveraardiger is it ferhaal fan de Prusyske ûntdekkingsreizger Alexander von Humboldt. Swalkjend by de Orinokorivier lâns komt er yn 1800 yn de jungle fan Fenesuela by it efterôfdoarp Maypures dêr’t se nuete pappegaaien yn koaien hâlde. In pappegaai kin 80, soms sels 100 jier wurde, dus folle âlder as minsken doedestiids. Ien fan de fûgels praat dúdlik in oare taal as de oare. In fariant is dat Humboldt fernimt dat se allegearre net de taal fan de Karibyske stam prate. Hoe koe dat no? Likemin as by minsken ha pappegaaien oanberne taal: se moatte it leare fan oaren. Mar it doarp fertelt dat de pappegaaien earder libben by in buorstam fan de Maypures, dy’t in skoft lyn útstoarn is: de pappegaaietaal wie in útstoarne reinbosktaal. Al makke Humboldt sekuere fonetyske oantekens fan ’e taal, werom yn Prusen waard, tusken alle relevante ûntdekkingen, it pappegaaieferhaal gau fergetten.\nIt meast paranormaal is de taalanekdoate út de Bûterhoeke. Op dat plak is lykas it yn Fatikaan de offisjele taal in deade taal. Lykas it Latyn leveret har taal dêr it jargon foar it hiele fjild fan wittenskip, benammen yn ’t beneamen fan kulinêre spesjaliteiten, bûter, brea en griene tsiis, en foarmet it de grûn foar beskate filosofyen, lykas leaver dea as slaaf; dus har taal is oeral om ús hinne, al hoe’t dy ek dea is. Want in taal is technysk ‘dea’ as er net langer de memmetaal is fan in mienskip fan minsken. Soms leart ien de âlde taal, al dogge, likemin as Latyn, de gewoane skoallen der wat oan. Mar ynienen ha se no lju ûntdutsen dy’t sizze dat se de taal goed kenne. Se prate, lêze en skriuwe it sels noch better as fiif jier lyn, sizze 6.500 minsken—en in bisar tafal makket dat moai rûne tal eksakt ien persint fan de befolking fan 649.944 op 1 jannewaris 2020. Hoe’t it kin snapt gjin minske.\nFers2 21 juny 2020\nUs wrald docht in berop op us\nom te harkjen, oerein te kommen en te ferbetterjen\nJa, wy sjogge de meast groteske konfesjes op de wite landing pages, mar tinke dat wy— Fers2 !—it noch better dogge: “Wylst de nachtmerje geande wie hiene wy allang witte kinnen dat wy in gigantysk obstakel foarmen foar de minsklikens … de liken op ’e dyk hiene wy sels skoepen … want wy binne de wite skriuwers en genietsje withoefolle oare privileezjes yn dizze naasje fan stratifikaasje … jit wy stribje der beslist nei dat wy it diskoers fan ûngelikens, grûne op soks futyls as de kleur fan it fel, net reprodusearje … oars bliuwt 2/3 fan de stuollen leech … wy, op it poadium mei ús ynterne kontradiksjes: dy bringe ús allegearre skea ta … noch gefaarliker, ús gebearten en ús taal bin foarme troch ús posysje njonken god … ergo de jimmer wichtiger skiedsline fan rassiale machts- en ekonomyske barjêres … dêr’t wy de oar har eangst mei kondisjonearje, sadat de iisberch groeit fan har ymplisite memoarje … en wy mar grine oer it systematysk rassisme ôf te brekken dat ‘ek yn ús’ sit.”\nFers2 5 juny 2020\nSwarte libbens dogge derta\nYnienen komt jo premier werom op in stânpunt dêr’t sân jier lang gjin beweging yn siet, nettsjinsteande sân oktobers-novimbers fol protest op ’e dyk, dat “Zwarte Piet nou eenmaal zwart is.”\nDat weromkommen kaam om ’t ús premier net sizze wol dat systematysk, ynstitúsjoneel rassisme yn Nederlân ek foarkomt. Dy wurden wol er net brûke sei er. It soe in grut part fan ’e Nederlanners mar ôfskrikke, want dy krije dan it gefoel dat se rassisten neamd wurde wylst se dat net binne. Aha. It giet de premier hielendal net om swarte minsken en de systematyske efterstelling, stereotypearring, ûnderdrukking en haat op grûn fan de kleur fan har fel. Nee, nei tsien dagen fan fûle protesten tsjin rassisme, troch hiel Amearika hinne en oeral op ’e wrâld, tinkt de premier dat syn húsriem rassisme efkes net opportún is—it gie om driigjend stimmeferlies. Hoe fiele jo jo no?\nMar it hat gjin sin om as jo oan ’e kant fan de swarte minsken stean, as wyt kultuerynstitút, te fertellen hoe’t jo jo fiele, seit de Hyperallergic: jo moatte wat dwaan. Swarte blokken op jo keunstwebside setten rêdt gjin swarte libbens. De earste njoggen dagen fan protesten nei de dea fan George Floyd hawwe al hûnderten ferwûnen brocht en teminsten 12 deaden, dêr’t de measte Afrikaansk-Amerikaansk fan binne. De moard op de swarte David McAtee op 1 juny yn Louisville is skokkend allyk oan dy op Taylor. En de protesten gean troch, ek al ha stêden de jûnsklok ynsteld en is de Amerikaanske plysje bewapene oant op ’e tosken.\nWant middenyn de nacht fan 13 maart bruts de plysje fan Louisville, Kentucky mei in stoarmraam de went yn fan de Afrikaansk-Amerikaanske medyske helpferliener Breonna Taylor dy’t hjoed 27 wurde soe. Nei in koarte konfrontaasje sketten se ferskate kearen op har en rekken har teminsten acht kear. De plysje socht twa manlju dy’t se fertochten fan drugshannel yn in hûs dat in hiel ein fan Taylor harres ôflei, mar de rjochter hie ek in hússiking tekene foar de went fan Taylor, want jo witte mar nea. Op de jûn fan Memorial Day, moandei 25 maaie yn Minneapolis, Minnesota, tocht in winkelbetsjinner dat Floyd betelle hie mei in falsk briefke fan 20 dollar. In (wite) plysjeman drukte syn knibbel 8 minuten en 46 sekonden lang op Floyd syn nekke wylst Floyd mei hânboeien om op ’e dyk lei. De lêste trije minuten dêrfan is Floyd bewusteleas. De fideo dy’t in omstanner derfan makke gie dalik de wrâld oer. Lykas as de swarte Eric Garner yn 2014 dy’t yn ’e smoarklam fan in plysje fermoarde is, hie Floyd hieltyd sein hie “I cant’t breathe.”\nFerline jier hat de plysje yn de Feriene Steaten mear as tûzen minsken deade, seit de ûndersyksploech Mapping Police Violence. Swarte minsken binne oerfertsjintwurdige by dy deaden, mei 24 persint, wylst se mar 13 persint fan de populaasje útmeitsje. Fan 104 ûnbewapene swarte minsken dy’t de plysje deade yn 2015 is mar yn 13 gefallen ien of mear plysjemannen oanklage. Dy 13 saken resultearren yn mar 4 feroardielingen en gjinien wie feroardield ta mear as 4 jier finzenis. De rjochtsaak tsjin Floyd syn moardner, Derek Chauvin, is útsteld fan 1 juny oant moandei 8 juny, om de protesten yn Amearike net ekstra oan te wakkerjen. Ommers dat Chauvin net sitte sil foar moard leit foar de hân.\nSa wurket it deagewoan net. Earst, in moanne lyn erkende ús Belestingtsjinst, dus ús oerheid, dat er jierrenlang etnysk profilearre hat. Twad, ûndersyk fan Amnesty lit sjen dat ús plysje etnysk profilearjen deagewoan fynt, ek al bepaalde de Hege Ried yn 2018 noch dat etnysk profilearjen yn it ferkear net mei. Tred, yn Nederlân hat de Twadde Keamer yn 2019 stiltsjes in wet oannommen dy’t no by de Earste Keamer leit: dat plysjemannen by plysjegeweld in legere straf krije en net automatysk fertochte binne. De Ryksresjersje publisearret gjin sifers oer minsken dy’t deagean troch bygelyks in nekklam, lykas de Arubaanske man Mitch Henriquez yn 2015, mar telt allinnich saken dêr’t fjoerwapens by brûkt binne. Tusken 2016 en ein 2019 giene 33 minsken dea troch door plysjehanneljen, trochinoar 8 it jier. Tusken jannewaris 2020 en juny 2020 binne al 8 minsken omkommen. It deadlik geweld nimt ta.\nDêrom is te sizzen dat Fers2 de Floyd-opstân en Black Lives Matter stipet gratuit. Wy moatte wat dwaan. Wat kinne wy dwaan?\nDonearje. Sjoch ‘115 ways to donate in support of black lives and communities of color’, the Strategist .\nAs jo net donearje kinne, se hawwe in manier betocht dat minsken dy’t gjin jild stjoere kinne dochs Black Lives Matter finansjeel stypje kinne. ‘YouTubers are creating monetized videos for those who can’t donate to Black Lives Matter’, Poligon.\nLêze oer bagatellisearring en ‘blaming the victim’. ‘Revolution, not riots: Prospects for radical transformation in the Covid-19 era’, Counterpunch . It barren yn Amerika folget in bekende spriaal. De (wite) media & de (wite) macht reagearje neffens in fêst patroan, mei yn it foarste plak de skuld by it slachtoffer sels te lizzen—de krimineel Floyd hie de winkel falsk betelle, sûnder derby te melden dat er syn wurk ferlern hie troch de COVID-19-pandemy—en fansels de ‘black-on-black’-geweldsmyte fan systematysk plysjerassisme. Dat de earmoed as gefolch fan de pandemy in nij Amerikaansk fassisme bringe sil, is fan ferskate kanten foarsein.\nOproppe ta filmjen en op it ynternet posten fan plysjegeweld. Anounymous komt yn aksje. De ‘hacktivist’-ploech Anonymous docht wer mei en hat in fideo ferspraat mei in oprop oan de Minneapolis Police Department.\nAktivistyske keunst ferspriede en oproppe ta geweldleas ferset. ‘Black squares don’t save black lives’, Hyperallergic. Elkenien kin helpe, op alle firtuele en ‘reality’-manieren.\nOrganisearje solidariteitsprotesten. Dat makket wiswol ferskil: troch streaming oer it ynternet stean de troffen mienskippen yn Minneapolis en Louisville der net allinnich foar. It Black Lives Matter-protest tsjin rassisme en plysjegeweld wie op 3 juny al útwreide nei 18 lannen oer de hiele wrâld: it is it grutste boargerprotest ea. Hjir stiet in ynteraktive kaart mei de protesten.\nLêze oer rassisme yn Nederlân. Wit Huiswerk. In sammelside foar wite minsken dy’t mear witte wolle oer rassisme. Us West Yndyske Kompanjy brocht in ‘gouden’ ieu, in ryksmuseum fol keunstskatten en 550.000 oant 600.000 Afrikaanske minsken nei Brasilië, Noard-Amearika, de Karibben en Antillen en de slavemerk fan Kurasao. Nederlân wie ien fan de lêste lannen dy’t (swarte) slavernij ôfskafte.\nNoch mear lêze. The Black Archives.\nWa’t foar Fers2 skriuwe wol oer swart ferset, Black Lives Matter en hoe’t ‘rioting & looting’ net is wat it neffens de mainstream media liket, alle kopij wolkom!\nFers2 nû. 6.3, 10 maaie 2020\nKrisis is koart foar ‘gjinien wol der ferantwurdlikens foar nimme’. Flechtlingekrisis, ekokrisis, koronakrisis.\nKeunstkrisis. Dy komt net troch it fysike ôfstângebod. Wa docht dêr ek oan mei? Guon kognitive gedrachspsychologen ha de webside al oanpast: “Hâlden: tefolle drinke, omgong en petear ûntwine, tefolle ite of: it nei hûs gean / thús bliuwen ûntrinne.” Oarsaak: net holle keunst, mar tinkflaters. Notiid-bias (as ik pas moarn siik wurd, hoech ik no gjin mûlkap op), oergeneralisearjen (it kin net slimmer wêze as de SARS en bargegryp), minimalisearjen (it is eins mar gryp, inkeld âlde lju krije it, 80 persint fan de besmetten ha mylde klachten), gefoelsriddenearjen (it kin net slim wêze, ommers ik haw der gjin noed oer), wiersizzerij (oer in jier hat it in stoarm yn in glês wetter west, lykas it zikafirus), oanspraak (ik haw it rjocht om te dwaan wat ik wol), mei syn patriottyske en/of 5G-fariant (ik haw rjocht op ferienjen om ús mienskiplike fijân del te slaan, c.q. yn ’e fik te stekken).\nBoppedat bestie de keunstkrisis al foar de pandemy: de museumblockbusterkrisis (losse it besikersprobleem net op want de tydlike besiker komt net foar it museum mar foar de hype), skouboarchtoanielkrisis (Aksje Tomaat wie te súksesfol en no sitte wy mei flink konkurrearjend skodoar- en garaazjeteater), krisis fan ’e keunstkrityk (wy dûnsje noch, gjin fulkaanrâne te sjen); keunstners sels binne permanint yn krisis, de hystearika’s.\nFers2 freget politike haikus\nFers2 sil net stoppe mei it politisearjen fan de pandemy. Wy witte no wol dat in firion in klútsje genen mids beskermingsaaiwiten is, dat yn jo longsellen glûpt en dêr de fakulteit om oarmans pine, eangst & lijen mei te fielen opfret en sa jo persoanlike ferantwurdlikens om oaren net te besmetten dalik smoart… It punt is: bewust oerheidbelied om it ôfremjen fan firusfersprieding oer te litten oan ’e boargers is goedkeap. Us jongerein drage de swierste lockdownlêsten, mar gjin applaus, want se stimme noch net. America First is slagge → 80.000 dea + nij (giel) rassisme. Facebook Kulinêr biedt strûpte skobbisten. Lieders smite wittenskip net langer yn ’t laad? Wat as it de link bleatleit fan de pandemy mei it neoliberalistysk kapitalisme dêrt de oerheid him goedhertich yn fuortsiferet en wa’t libben fan de beäzeming ôf komt dalik de big corp bailout betelje mei.\nOm tsjingas te jaan oan ’e offisjele firusnarrativen freget Fers2 om politike haikus. Polityk is dat it giet oer wa’t meiprate mei oer de wrâld. Alles is wolkom!\nIn wiisfinger krûpt\nby de himeltekens del.\nIt âld smûch dwelmet.\nFierder: wit jo noch, yn 2008 moasten wy de resesje dochs ek fral net politisearje; dêr sieten wy dochs ek ‘mei syn allen yn’?\nYn jannewaris 1995 freegje skriuwers Trinus Riemersma en Willem Abma oan inoar fan wêrom is der folle minder literêr libben as 25 jier earder? Se hawwe har fauteuils in hiel ein utinoar skood. De Fryske literatuer wie altyd al in 3-metermienskip. It rekrutearringsfjild is lyts, sizze se. Troch de massamedia strûpt it Frysk derûnder sadat dy taal net oanlokket om deryn te skriuwen. Har generaasje trochbruts alle taboes al. Har klupke hat safolle bombary makke dat de jongerein net mear doarre. De arrivés ha sa oan ’t bewegen west dat se allinne mar in hiel rêstich neiteam krije kinne. Skriuwkursussen oan minsken sûnder in poarsje literêre oanlis smyt midsmjittige en nea grutte skriuwers op. Sa’n kursus is foar him jout én krijt selsbefredigjend, seit Riemersma. Abma seit in pear kear dat hy inkeld foar himsels skriuwt, en/want dat syn driuw is om de wierheid te sizzen. It wurd literatuerkrisis neame se net.‘30 Minuten literatuur: gesprek tussen Trinus Riemersma en Willem Abma, 15 Januari 1995’, Omrop Fryslân, g.d., weromrop.omropfryslan.nl/nl/uitzending/30-minuten-literatuur-gesprek-tussen-trinus-riemersma-en-willem-abma, krigen 28 april 2020.\nDe skriuwkursussen holden op om’t der ûnder de would-be- en wannabe-literators te min animo foar wie en is. As in legemiddenklasse tiger mom hoedet skriuwer Elske Schotanus noch jimmer oer it ûnwillich potinsjeel op ’e efterbank en ropt om nije skriuwkursussen. De opbringst dêrfan is mar goed, sei Riemersma út ûnderfining, foar ienris in koart ferhaal printe yn ’e Frysk en Frij. Dat tydskrift hold der net lang dêrnei mei op. Dat der gjin korrelaasje fûn is tusken noflike yngreepkes en winske útkomsten docht der net mear ta, as de dream al yn ’e opfiedboeken stiet: poppe langer oan it boarst jout him letter hegere eksamensifers, de marshmellowtest jout karjêresúkses en deadet it hawwe-hawwe-hawwe, distancing yourself jout wilskrêft (ha!).\nGlêsblaaskeunstner Dale Chihuly, net sasear bekend fan syn fenomenale glêzen skulptueren as wol fan de noch bjusterbaarlikere plagiaatprosessen tsjin en fan guonlju út de swarm akoliten dy’t de objekten altyd foar him makket, dy tinkt no nei oer de rol fan keunst yn it libben en emosjoneeel wolwêzen. “With people sheltering in place and coping with the crisis, it’s profound to think of how transformational art has been in fostering great friendships and community throughout my life, and how it has helped me and so many others persevere and thrive in times of hardship and challenge.”Gabriella Angeleti, ‘Dale Chihuly reflects on ‘transformational’ power of art amid coronavirus lockdown’, The Art Newspaper, 27 april 2020, www.theartnewspaper.com/news/seattle-based-artist-dale-chihuly-reflects-on-transformational-power-of-art-amid-coronavirus-lockdown, krigen 28 april 2020. Chihuly is 78, siik, kwetsber middenyn Seattle dêr’t it koronafirus hurd taslacht, wachtsjende oant Tennessee wer iepengiet foar de nonessential business + nonessential gatherings en dus foar Chihuly syn útstelde eksposysje, en skatryk want in wurk mei syn handtekening docht samar in miljoen dollar.\nDe krisis fan it kapitalisme. De Feriene Steaten stiene al op ’e drompel fan in ekonomyske resesje. Alle sinjalen wiene der: healwiis opdreaune koers-winstferhâldingen, dus in healwiis opswollen oandielemerk, bedriuwen mei in enoarm swiere skuldfinansiering, gjin romte foar de sintrale bank om de rinte fierder werom te snijen, gigantyske konsuminte- en studinteskulden, in groulike ekonomyske ûngelikens, sa slim dat de it boppeste tsiendepart fan de top-1-persint riker is as de ûnderste-1-persint, tsienmiljoenen dy’t mar ien spjuntich leanbriefke ôf binne fan net mear de deistige libbenskosten betelje kinne, ensafuorthinne. De pandemy wie inkeld mar de lêste drip—net de keunstsubsydzjes.\nDe oare kear dat de amer oerrûn, yn 2008, hearden wy lykas no jubeljen dat de ynstoarting fan ’e wrâldekonomy in paradigmawiksel bringe soe fan hoe’t wy keunst sjogge, meitsje & kritisearje. Begjin 2009 rjochten se Ensafh op. Dat paradigma is al healweis syn wiksel, by de provinsje Fryslân. Dy sil dit jier “St Hispel Frysk literêr tydskrift Hjir” mei 36.000 euro stypje, want “Ensafh is in Fryskliterêr (ynternet)tydskrift en hat de ambysje om in (digitaal) literatuerplein te wêzen.”‘Bijlage 10 Overzicht periodieke subsidies begroting 2020’, Provinsje Fryslân, g.d., provinciale-begroting.frl/2020/planning-control/begroting/bijlagen/bijlage-10-overzicht-periodieke-subsidies-begroting-2020/frl/, krigen 29 april 2020. Dêrboppe-op stipet it Letterefûns Ensafh trochrinnend, yn 2019 mei 24.000 euro. Literatuerplein, literary square, hat in rubryk op Goodreads: mei lêsfoer foar de konvinsjonele oant âlderwetske smaak, wurk dat altyd wol ferkeapet. Makket 60.000 in ynfestearringskrisis?\nIs keunst in oantreklike ynfestearring yn tiden fan krisis, frege in Libaneesk hannelstydskrift him ein jannewaris ôf. Alaarm oer it koronafirus wie en bliuwt dêr in lúkse. Banken sitte sa krap by kas dat de earste klanten hûndert dollar meikrije kinne, de rest moat nei hûs sûnder jild foar iten. It trochsneed jierliks rendemint fan keunst is 4,6 persint yn de rin fan 13 jier. De keunstmerk is net gefoelich foar politike heisa en ekonomyske maleur. Analisten sizze dat de S&P 500 troch de pandemy 30 oant 40 persint falle sil, wylst de keunstyndeks yn 2008-resesje mar 4,5 persint foel. By kontrôle op it kapitaalferkear sluzet in keunstynfestearring jo jild fluch it lân út. Nei goed 5 jier yn besit fan de ynfestearder smyt keunst winst op. Mar: “Who is likely to buy from a Lebanese artist? Another Lebanese in most cases. (…) Relying on amateurs in the diaspora drastically limits the possible returns.”\nBy in Frysk dichterkollektyf is it krisis. Ik krige niis in parseberjocht: tenei moatte by har twa strofen meiinoar 15 wurden telle, minder mei net mear. It model, “ûntdekst (…)/ dat útbloeide tulpen/ mear/ mei dy dogge/ as bloeiende”, is wat se ‘transformational’ neame, om’t it de hieljende, spirituele macht draacht ta selsferbettering. De krisis fan ’e bohemiennarrative: selsferbettering is neoliberalisme in optima forma. It formele materialisme, s.m.a.r.t. wurdproduksje, is sa effisjint as wat. Yn kalm praattimpo duorret it útstel fan ’e dichterlike selsbefrediging net langer as 7 oant 9 sekonden. Gimme gimme gimme (a man after midnight).\nKeunst hie al safolle krisissen oerlibbe foar’t de manifesten yn ’e krante kamen—net tafallich om ’e berte fan it parseberjocht hinne—oer hoe’t keunst tenei wêze moast, dat wy ûntspand tochten dat in nij urinoir de boel wol reanimearje soe. Mar Marinetti syn futuristyske utopy wie in ekstreem yndividualistyskenien. Ek it kubisme sette de yndividu sintraal en skjintme as fûnemintele standert. It nije estetisisme wie net samar de klassike keunst om ’e keunst; it woe de kultuer te boppen gean, as in alomtsjintwurdich eat de brêge slaan tusken ús ymperfekte bestean en de wrâld fan skjintme, alles wêze, it libben yn keunst jitte. Yn ’e postmoderne tiid moast keunst ultra-autonoom wêze en de keunstner folslein frij.Nikolai Berdyaev, The crisis of art I, 1918, www.berdyaev.com/berdiaev/berd_lib/1918_14.html, krigen 28 april 2020.\nIt artistyk yndividualisme omearmke it utilitaristysk egoïsme. Herbert Spencer syn tinkbyld fan natuerlike seleksje en it oerlibjen fan de bêst-oanpaste is it fûnemint fan de hjoeddeiske hyperyndividualistyske maatskippij. Jo kinne hjir in listfers komponearje dêr’t ús fenomenale surrealist—it lêste keunstsinnige protest tsjin de ferstikkende omstannichheden fan it yndividualisme kaam út it surrealisme—Breton jaloersk op wêze soe: de minske moat oan himsels tinke/ hy moat foarby gean oan oaren/ hy moat it mienskiplik guod slope... Marx sei yn Das Kapital dat enclosure in kaairol spile yn ’e revolúsjonêre omkearing fan feodalisme yn kapitalisme. Want dat lân feroare fan in middel ta libbensûnderhâld yn in middel om winst te meitsjen op produktemerken, skieppewol yn Ingelân, en tagelyk skoep de wurkjouwerklasse de betingsten foar de moderne arbeidsmerk, troch selsstannige lytsboeren en hearigen te feroarjen yn lân-leanwurkers dy’t minder kâns hiene om de merk te ferlitten as de mienskarren omsletten wiene, troch de minskitende skiep.\n“Your sheep,” I said, “that commonly are so meek and so little, now, as I hear, they have become so greedy and fierce that they devour men themselves. (…) Living in idleness and luxury without doing society any good no longer satisfies them; they have to do positive evil. For they leave no land free for the plough: they enclose every acre for pasture”.Thomas More, George M. Logan en Robert M. Adams (red.), Utopia, Oanp. pr. (Cambridge ensf.: Cambridge University Press, 1975) 18.\nTichterby by de keunstmienskar as Burning Man yn Nevada komme jo net. It is gjin festival lykas Oerol, mar in stêd. It navenant non-profit-stedsbestjoer moediget de tydlike—dit jier online—bewenners har autentike utering en belutsenens oan. De noarmen dêrfoar drage se oer mei storytelling—gûverneur fan New York, Cuomo, fûn út dat de wurden ‘shelter in place’ panyk útlokken, sadat er om it synonime ‘stay at home’ frege—en debat en oparbeidzjen, mei it doel fan de Burning Man-kultuer oer de wrâld hinne etalearjen, selsrêdsumens en: selsekspresje.\nLykwols, it natuerlike oerrinnen of spijen fan gefoel is amper (aktive) ekspresje; spontaan gefoel floeie litte ûntlêstet de artyst fan de ûntheisterjende ûnútsprekberens fan syn idee: hy hat sein wat him dwers siet, wat flotter wat better; it publyk stelt gjin belang yn biografyske lumen fan keunstners; ekspresje fan gefoel is hedonisme: net foar it jild, gewoan foar de lol; foarmeasken—‘it tsjinstribbich medium dat de keunstner nei syn wil sette moat’—meitsje gjin keunst, inkeld in gnirjende gefoelstwangbuis.John Hospers, ‘Philosophy of art’, Encyclopædia Britannica, 14 maart 2019, www.britannica.com/topic/philosophy-of-art, krigen 2 maaie 2020. Alhoe’t skriuwers bewizen bliuwe dat selsekspresje neat te krijen hat mei keunst, ynstituten werhelje it romantysk dogma dat jo gefoel uterjen it skeppen fan keunst is.\nEarst, alle organisaasjes, ek de ‘weardefrije’ kollektivistyske klups mei ynformeel meidochbelied, wjerkeatse, proklamearje en ferspriede oertsjûgingen. It ferskowen fan politike gelikense kânsen nei kulturele gelikense kânsen—dêr’t yn Fryslân noch nea ien kritysk lûd oer klonk—hat kultuerynstituten fêstige en mei-iens fersetsploegen dêrtsjin mobilisearre. In framing-proses jout de identiteit fan de tsjinakselders stal, om har te ûnderskieden fan de mainstream. Twad, allerhanne nonprofit-keunstploechjes slagje út de burokrasy, oligargy en kultureel-ekonomyske doelmjittigens wei, bygelyks troch alle meidoggers in stim te jaan én troch it ophysjen ta yndividuele ekspresje dy’t just faak de kweadogger is: de krisis fan Foucault syn fersetspolityk. Tred, ûndersyk nei keunst kwa kollektive aksje lit sjen dat keunstploegen mobilisearre as kollektyf gewisse fêstrinne op hoe’t aktivisten tinke dat keunst no ienris wurket: oardielen oer de macht fan symboalyske ekspresje kinne op himsels al liede ta delbêdzjen.Caroline W. Lee & Elizabeth Long Lingo, ‘The “Got Art?” paradox: Questioning the value of art in collective action’, Poetics 39:4 (2011) 316-335, doi.org/10.1016/j.poetic.2011.05.001.\nAl hat gjinien yn Fryslân de depolitisearring hikkele dy’t de draai nei kulturele lykweardigens meibringt—mei syn allen fingerfervje, dêr’t wy ús alderyntymste gefoel en identiteit allikefolle by priisjaan meie—Antsje Swart wiist der wol op hoe’t Trinus Riemersma syn eksistinsjalisme in libertêre aard hie. De frije Sartriaanske inkeling is de spil dy’t wearde en betsjutting foar himsels skept. Syn persoanlike morele kar hoecht gjin sosjale of politike gefolgen te hawwen en dus net beslist te rekkenjen mei de wrâld. De mei-Marxisten karden Sartre syn tinken ôf “as self-indulgent, bourgeois individualism.”William Irwin, The free market existentialist: Capitalism without consumerism (Malden MA ensf.: Wiley, 2015) 36. Eksistinsjalistyske skriuwers ûnderstipen it yndividualisme meastal flink, om’t se har dwaande holden mei persoanlike ennui of mei it sykjen nei betsjutting en oare treast foar yndividuen dy’t har eigen lot besjogge. Ophâlde mei nâledigerjen is gjin logyske ôflieding fan it eksistinsjalisme.\n“Ik stie foar de werklikheid fan leechte (…) dêr’t gjin persoanlike siel of in ego is en dêr’t alle mooglike en foarstelbere eleminten yn ferbûn binne.”Paola Guabello, ‘Coronavirus, il maestro Michelangelo Pistoletto sta meglio ed è pronto a lasciare l’ospedale: “Mi sono confrontato con il vuoto”’, La Stampa, 16 april 2020, www.lastampa.it/biella/2020/04/16/news/coronavirus-il-maestro-michelangelo-pistoletto-sta-meglio-ed-e-pronto-a-lasciare-l-ospedale-mi-sono-confrontato-con-il-vuoto-1.38725597, krigen 28 april 2020. Sa ferbruts de 86-jierrige Arte Povera-maestro Michelangelo Pistoletto nei trije wiken yn it sikehûs fan Biella de spande stilte. Pistoletto ferbynt keunst mei sosjale ferantwurdlikens. Hy rjochte der de non-profit Cittadellarte foar op dat it symboal krige fan It tredde paradys: in yngong nei in nij nivo fan planetêre beskaving, ûnmisber foar it oerlibjen fan it minsklik ras. “De tweintichste-ieuske keunst hat in diminsje fan autonomy foar himsels skoepen en in bûtenwenstige frijheid fan de keunstner: de keunst is frij om te dwaan wat er mar wol. Mar der is gjin frijheid sûnder ferantwurdlikens. Wêr is frijheid foar?”‘On the third Paradise, Michelangelo Pistoletto, TEDxMilano’, Youtube, 6 juny 2012, www.youtube.com/watch?v=fAPOeAFZlBA, krigen 28 april 2020. Cf. Michel Foucault: “[F]or what is ethics, if not the practice of freedom, the conscious [réfléchie] practice of freedom?” (‘The ethics of the concern of the self as a practice of freedom’, 1997, 284.) Jo moatte op in reële en sinfolle manier wittenskip en technology ferbine mei de natuer. In technologysk proses kin de natuer rêde. Want werom nei de prehistoarje kin net. Wy kinne inkeld foarút, sûnder ússels te ferneatigjen. De symboalyske kant fan keunst, seit Pistoletto, is in mienskiplik elemint: in middel om in idee te fersprieden.\nIk bewûnderje Pistoletto, mar nee. Keunst as middel ta it utilitaristysk belang fan ynformaasje = keunst dy’t funksje foaropstelt ynstee fan artistike wearden lykas formele skjintme + dat ynstrumintele doel liket heger as it direkte belang fan ‘it minsklike’ = utilitaristyske keunst. As eat net yn krisis is mar yn syn absolute bloeitiid, is dat it utilitarisme. It stelt dat hoe goed at in hanneling is, bepaald wurdt troch syn ‘utiliteit’ foar de hiele mienskip. De saak fan inkelingen mei opoffere wurde foar it gelok fan de measten. De útkomst fan it hanneljen is de iennichste morele standert om it hanneljen te hifkjen. Ergo, âldelju, dy’t it heechste gefaar fan it koronafirus rinne en dochs net mear produktyf binne, sizze konservative politisy, ekonomen en pundits, meie dea om ’e ekonomy te rêden. Utilitaristyske keunst liket in oksymoron, mar Arte Útil bestiet. Util is in ienheid om befrediging fan ferlet en neden fan ’e konsumint te mjitten as er it produkt brûkt—dus befredigingskeunst. Dat stelt nij gebrûk fan keunst yn ’e maatskippij út, jout in antwurd op hjoeddeiske neden, ferfangt skriuwers mei inisjators en taskôgers mei brûkers, en hat in praktyske en helpende útkomst foar al syn brûkers.\nYnienen komt Ljouwert literatuerstêd út syn splendid isolation, hat nea kontakt mei ús ha wollen, mei in paternalisearjend metonym foar de wrotters op ’e knibbels mids it setguod. “Lief literair veld.” Bliuw thús! bromme en kniperje ljochtbuorden op alle literatuerpleinen en literêre fjilden dêr’t wolris sinne skynt: € 390! “Graag ontvangen wij vanaf nu uw (relevante) tips en persberichten. Wij behouden ons het recht voor een selectie te maken.” Wis, seleksje: it oerlibjen fan de bêst oanpaste befredigingskeunstner. “Bij het aanleveren van activiteiten (…) info over kaartverkoop” trúnt de keunst oan om ’m as BV IK te ferpatsen op ’e merk.Peter Kelly, The self as enterprise: Foucault and the spirit of 21st century capitalism (Farnham, Burlington, VT: Gower, 2013) 8. De sûnenskrisis waard al hast dalik in ekonomyske krisis, en troch elke krisis hinne skimeret it alâlde systeem fan dominânsje en profytprinsipe. “Met vriendelijke groet,/ Berber,/ Marketingcoördinator”.\n‘30 Minuten literatuur: gesprek tussen Trinus Riemersma en Willem Abma, 15 Januari 1995’, Omrop Fryslân, g.d., weromrop.omropfryslan.nl/nl/uitzending/30-minuten-literatuur-gesprek-tussen-trinus-riemersma-en-willem-abma, krigen 28 april 2020.\nGabriella Angeleti, ‘Dale Chihuly reflects on ‘transformational’ power of art amid coronavirus lockdown’, The Art Newspaper, 27 april 2020, www.theartnewspaper.com/news/seattle-based-artist-dale-chihuly-reflects-on-transformational-power-of-art-amid-coronavirus-lockdown, krigen 28 april 2020.\n‘Bijlage 10 Overzicht periodieke subsidies begroting 2020’, Provinsje Fryslân, g.d., provinciale-begroting.frl/2020/planning-control/begroting/bijlagen/bijlage-10-overzicht-periodieke-subsidies-begroting-2020/frl/, krigen 29 april 2020.\nNikolai Berdyaev, The crisis of art I, 1918, www.berdyaev.com/berdiaev/berd_lib/1918_14.html, krigen 28 april 2020.\nThomas More, George M. Logan en Robert M. Adams (red.), Utopia, Oanp. pr. (Cambridge ensf.: Cambridge University Press, 1975) 18.\nJohn Hospers, ‘Philosophy of art’, Encyclopædia Britannica, 14 maart 2019, www.britannica.com/topic/philosophy-of-art, krigen 2 maaie 2020.\nCaroline W. Lee & Elizabeth Long Lingo, ‘The “Got Art?” paradox: Questioning the value of art in collective action’, Poetics 39:4 (2011) 316-335, doi.org/10.1016/j.poetic.2011.05.001.\nWilliam Irwin, The free market existentialist: Capitalism without consumerism (Malden MA ensf.: Wiley, 2015) 36.\nPaola Guabello, ‘Coronavirus, il maestro Michelangelo Pistoletto sta meglio ed è pronto a lasciare l’ospedale: “Mi sono confrontato con il vuoto”’, La Stampa, 16 april 2020, www.lastampa.it/biella/2020/04/16/news/coronavirus-il-maestro-michelangelo-pistoletto-sta-meglio-ed-e-pronto-a-lasciare-l-ospedale-mi-sono-confrontato-con-il-vuoto-1.38725597, krigen 28 april 2020.\n‘On the third Paradise, Michelangelo Pistoletto, TEDxMilano’, Youtube, 6 juny 2012, www.youtube.com/watch?v=fAPOeAFZlBA, krigen 28 april 2020. Cf. Michel Foucault: “[F]or what is ethics, if not the practice of freedom, the conscious [réfléchie] practice of freedom?” (‘The ethics of the concern of the self as a practice of freedom’, 1997, 284.)\nPeter Kelly, The self as enterprise: Foucault and the spirit of 21st century capitalism (Farnham, Burlington, VT: Gower, 2013) 8.\nFers2 nû. 6.2, 29 maart 2020\nSadree’t ik myn boek iepensloech seach ik it: Ernst Bruinsma, Afûkdirekteur en ferljocht despoat fan ’e Fryske boekesektor, hat wol in bytsje gelyk. De Fryske proazaskriuwerij stelt werklik gjin klap foar. In gjin gefal njonken it boek yn myn hannen (Card syn Ender’s game) en sels mei Bruinsma syn rituele goedgeunstigens helje de Fryske ferhalen en romans dy’t no ferskine net it nivo dat in boekwikekado easket. It Nederlânske b.w.kado haw ik wol ris wegere yn ’e boekhannel en ik sil lang net de iennichste wêze. Mar dat kado mislearret mooglik troch it ferplichte tal wurden fan 29 tûzen, dêr’t roman- noch ferhaleskriuwers mei omgean kinne. It komt net om’t de skriuwers überhaupt net fatsoenlik skriuwe kinne. En dat is wat Bruinsma, neffens de berjochten, sein hat: der binne “op ’t heden te min oansprekkende Fryske proazaskriuwers om alle jierren in boekewikekado te meitsjen.”\nFers2 sil geregeldwei tuskentrochstikken publisearje yn ferbân mei de pandemy, jo witte, dat ûnsichtbere ûnk dat mei 5G ferspraat wurdt oer benammen minsken dy’t sowieso al it slachtoffer wiene fan in kultuer dy’t har twong om har in obesitas te fretten. Ynstee fan dat it firus in gelikense kâns biedt oan alle minsken, lykas de danse macabre dy’t elkenien ferienet, giet it oeral op ierde troch de kleauwen fan de mienskippen hinne: de ûnderklassen dy’t wy mei ús hyperkapitalisme kweke ha en dy’t neat te kedizen ha en ek o sa ferfangber binne, dy hoege wy net iens te fergassen: se geane út harsels al, yn Yndia, de Brasiljaanske favela’s en de swarte buerten fan de FS.\nOm wat tsjingas te jaan oan ’e krokodilletriennehype freget Fers2 om politike haikus. Polityk is dat it giet oer wa mei it sizze, dus macht. Alles is wolkom!\nsa’t cell data sjen lit gâns\nleger oer earmlân.\nFierder: stypje Amnesty International want minsken wurde oppakt of ferdwine as se korona yn ’e iepenbierens bringe, jou jild oan de goeie goede doelen en hoastje yn jo earmtak.\nIn wike letter, op sneon 14 maart, parearret in Fryske proazaskriuwer, Elske Schotanus, Bruinsma syn oanfal: “In wichtige fraach is wat Fryslân syn proazaskriuwers te bieden hat.” “Ask not what your country can do for you—ask what you can do for your country.” In dei earder hie útgeande presidint Eisenhower yn petear mei president-elect Kennedy net sizze wollen dat Fietnam it grutste obstakel wie dêr’t it lân foar stie, nettsjinsteande de lykpûden. Op 27 ferbrewaris wie it earste Nederlânske koronageval bekend, yn Tilboarch. De link fan karnavalle yn Tilboarch, tusken 23 en 25 febrewaris, en korona krije koene se op 2 maart oanwize: de kloft hossend fleis wie it ûntfangstbanket foar de covid-19. Op freedtemiddei 6 maart seit it RIVM dat er 128 minsken yn Nederlân besmet binne mei it koronafirus, de iene deade meiteld—mar it CPNB yn al syn gloarieuze fier boppe de wrâld ferhefte keunstkloaterichheid, lit jûns syn jierliks boekebal trochgean.\nNet ien lasket de doar fan ’e Stedsskouboarch ticht en lit de ikke-rebellen en ego-dwerstinkers—“oan sa’n firuske gean ik net ûnder,” seit Bart Chabot—lekker har eigen feestsje fiere. De oare deis tsjocht b.w.kadoskriuwer Annejet van der Zijl gewoan op toernee troch Nederlân, op ’t lêst is selspromoasje—noch—net ferbean. As se op de jûn fan 7 maart yn Ljouwert stiet hat Nederlân 188 koronapasjinten. Rutte hat syn winsk fan keppelymmuniteit al utere, dus dat der safolle lju mei wjerstân tsjin ynfeksje binne dat de kwetsbersten minder gefaar rinne, wat sa’n heechst ûnwierskynlik senario is dat hiel wat har op foarrie siikmelde om fersprieding te kearen; it RIVM hat al warskôge dat minsken mei lichte ferkâldheidsklachten thúsbliuwe moatte. Krekt as de oerheid op 12 maart gearkomsten fan mear as 100 ferbiedt annulearje b.w.esseeïst Özcan Akyol en Van der Zijl harren boekewikeoptredens. Mar Schotanus spansearret gjin wurd oan it skokkend ûnferantwurdlike optreden fan de skriuwers, noch oan it CPNB dat de boekewike gau útrekt ta in -moanne om de kadoboeken dochs noch te sliten; de winkels binne ommers noch net sletten.\nFan it koronafirus rint de deadlikens hurd op boppe de sechstich jier, de measte Frysksprekkers binne âld en korona sil de Fryske taalbehearsking kelderje litte nei in pear persint. Mar de relaasje tusken korona en Fryske taal is fansels in spurieuzenien: jongelju behearskje it Frysk net om’t skoallen it net ûnderwize, om krekt te wêzen, om’t it provinsjebestjoer de skoallen tastiet om gjin substansjeel ûnderwiis Frsyk te jaan. Schotanus makket in skynbeweging. “Fernijing is (…) it pinepunt net, dat leit ergens oars,” seit se, nammentlik fan de hjoed aktive Fryske proazaskriuwers krijt “mear as de helte AOW.” Krekt: dat docht it lân foar ús. Dus wat wol Schotanus? Dat Fryslân syn proazaskriuwers in ferjongingselikser jout?\nWant oer fernijing hat Bruinsma it net hân. Dy sei fan oansprekkendheid. Yn ’e klassike retoryk is dat definiearre as ien fan ’e wichtichste oertsjûgingsstrategyen: in tekst moat de logika oansprekke, mar ek direkt de emoasjes, it gefoel foar humor en de kuozze opfettingen fan it publyk. Mar post-Aristoteles, op it ynternet, docht bliken dat oansprekkende literatuer meitsjen typysk eat is dat de marketears dogge. Moaie plaatsjes fan boek en skriuwer op de media, nammen en titels rju falle litte en superlativen op de efterflap dogge it oansprekwurk, hawar. De fernijingsgjalp komt wol by Bruinsma wei, mar út in healjier âlde ‘skriuwoprop’ op de Afûkwebside.\nIt is de bining mei de werklikheid dy’t wy de jongste jierren sjogge yn it wurk fan [it rychje kanonisearre dichters]. Wêr bliuwe de proazaskriuwers as it om dizze tematyk giet? En wêr sit de literêre fernijing op dit mêd?\nBy in literatuerûndersyk út 2014 oer fernijing fûnen se goed 40 definysjes, seit Wikipedia. Dy hawwe allegearre te krijen mei it tapassen fan bettere oplossingen om oan nije easken en net-utere of besteand merkferlet te foldwaan. Literêre fernijing kin allyksa in konsept út de boeke-ekonomy wêze, mar gjin inkelde kritikus dy’t of ynstitút dat dy wurden brûkt, fertelt wêr’t er it oer hat. Tresoar seit dat de literêre fernijing fan de sechstiger jierren ynhold dat der romte wie foar net neier omskreaune nije inisjativen en dat jonge skriuwers nije poadia sochten. De iennichste dy’t mei in hint komt is Geart Wumkes yn 1916: literêre fernijing is Douwe Kalma syn ôfwizen fan folkskeunstliteratuer (in set dêr’t Wumkes syn twivels oer hat). Literêre skoallen soene allegeduerich en warber om fernijing sykje, mar jo moatte betinke dat skriuwers gjin skoallen stiftsje. Dat dogge literatuerkritisy lykas Wumkes, efterôf; in skriuwer skriuwt gewoan in sa goed mooglik boek. Topkwaliteit is eat dêr’t in skriuwer bêst stagnaasje yn wol.\nGoeie literatuer ûnderskiedt him troch karakterferkenning. Karakterûntjouwing yn in ferhaal is net nedich—Billy Pilgrim bliuwt like traumatisearre en schizo—mar essinsjeel is it trochgeande sykjen nei wa’t myn meiminske is en wa’t iksels bin en wat wy dwaan moatte, sadat literatuer ús dingen sjen lit dy’t wy earder net seagen en wy ús dêrtroch ferbine kinne mei oare libbens & wrâlden. It gefolch dêrfan is dat jo dalik sjogge dat goeie literatuer tiid- en plakleas is. Dêrom dript fan de Afûk-fraach hjirboppe, “Wat wit ik fan dizze wrâld?” it synisme ôf. (myn kursyf, fr) Dat de hurde kearnfriezen de pandemy oangripe soene om fia in Fryslân-lockdown nei ôfskuorring en ûnôfhinklikens, koene jo midsjannewaris al riede. Mar “de werklikheid” en it melodramatyske “bining hast ferbrutsen” en “Fryske literêre tradysje” binne hielendal gjin dingen dêr’t keunst mei wurket. As jo sokke bûtenliterêre kritearia as útgongspunt nimme wurdt literatuer fansels “het zorgenkindje van het cultuurleven alhier”; de sovjetlieding stie ek altyd klear mei droege ruften foar har sovjetskriuwers.\nEarst dit. De reden foar it ûnsichtber meitsjen fan Frysktalich proaza is belachlik simpel: de skuld fan it deagean fan ’e Fryske taal dellizze by de skriuwer. Dy is ommers út himsels en masse opholden mei yn it Frysk te skriuwen—sjochsto noch ien profesjonele Fryske skriuwer, op Josse de Haan nei dy’t al in heal minskelibben yn it útlân wennet?\nFierder is der gjin ûnproblematyske definysje fan werklikens. As it domwei alles is dat troch ús sintugen ta ús komt, bestiet korona net en de resesje dy’t er feroarsaket ek net, likemin as it sifer 5. Wreidzje jo de definysje út mei wat wy miskien net waarnimme mar dat in flinke ploech foar wier nimt, sadat jo subjektive hallusinaasjes keare, dan bliuwe de kollektive wanen. Miljoenen beskôgje Trump as in effektive wrâldlieder. Dat genôch minsken earne yn leauwe makket it net werklik. Dêrtsjin kinne jo de stiifheid fan werklikens yn ’e definysje opnimme: werklikens is wat net fuortgiet as jo ophâlde deryn te leauwen, seit Philip K. Dick. Mar guon werklike dingen hâlde wiswol op te bestean as wy der net yn leauwe, tink oan de ûnbewiisbere deadlikens fan tabak smoken. Oarsom is der fanalles dat ik net as echt beskôgje, dat my likegoed efterfolget, lykas de film Get out—in keunstner wurket just mei fiksje: om’t dat ús bybliuwt, likefolle wat werklikens is.\nDe hast/ ferbrutsen bining is in sedimint yn ’e Fryske literêre tradysje. Mar de waarme bân fan it avantgardisme fan goed in ieu lyn—dat folsleine dekonstruksje fan de werklikens neistribbe—en fassisme wie in ynternasjonaal ferskynsel, net spesjaal Frysk. Literêre tradysje is in oanwaaksend proses fan teksten trochjaan oan nije generaasjes. Yn ’e praktyk hat dat meastal in selektyf ferrin. It ‘weardefolste’ wurdt derút pikt as wichtich, de kanon, dat wat de bern leare moatte. Sa beynfloedet just dat protsje ek de skriuwers: yndie is in reden om in literêre tradysje del te setten de foarming fan literêre konvinsjes, oftewol stylistyske of formele middels of eleminten fan ûnderwerpen dy’t troch werheljen yn wurk nei wurk tekens wurde fan ferskate soarten of sjenres fan skriuwen, lykas ‘fryske’ literatuer.\nDe oerdracht fan ’e literêre tradysje bart net sasear op it nivo fan offisjele algemiene konvinsjes; net ien dichtet noch fryske fjouwerrigels. It krijt syn beslach troch opnij brûken fan bylden—it weake miedlân—en lienen en útwurkjen fan plot—de reis as sels- of identiteitsûntdekking—en adopsje fan personaazjetypen oant op it punt fan stock characters—de stymske of Byronyske held—en fansels setting—faak in soarte fan eilân mei syn archetypyske ôfsûnderingssymbolyk, fan de modernistyske yndividu likegoed as mei kânsen foar ideale mienskippen. Koos Tiemersma kopiearre dat yn syn Einum en krige der fuort in Gysbert Japicxpriis foar: dat is aktyf tradysjebouwen en sa leare jo wol ôf om kreatyf te wêzen en tenei toeristeklasse hotelkeamers as setting te kiezen.\nDêrom strykt it grif dat fernijing it obstakel net is ta in Frysk b.w.kado. Mar dat der, sa’t Schotanus seit, wiswol fernijing wêze soe om’t in pear skriuwers op aktuele tema’s yngean en lêzers boppedat net hâlde fan eksperiminteel proaza, is gjin solide ûnderbouwing. Ek mist de grûn foar Schotanus har bestimpeljen fan ús ta masogisten fan bibelske omfang: Bruinsma syn fetoën fan in Frysk kadoboek soe in swiere ekstra straf wêze foar produktive skriuwers, boppe-op de straf fan it Frysk èn fan it skriuwen èn/of it plomstriken by de boekekongsi? Get real. De measten sieten al thús sosjale ôfstân te bewarjen. Oaren dogge út prinsipe net mei oan it b.w.kado om’t it keapjen fan in boek nei de belestingferheging hielendal in privileezje wurden is, ûntagonklik foar de AOW-ers; dat is wat ús lân ús te bieden hat. De rest hie de fiktive koffers al pakt, om nei de keunstmjittige setting, de iepen metropoal fan de fantasij dêr’t se har wjukken útslaan meie.\nLiterêre fernijing is neffens de ynternasjonale literatuerwittenskip eat dat mei politike en ynstitúsjonele feroaring komt. Dat bart natuerlikerwize: keunst is by definysje polityk en maatskiplik engazjearre, oftewol, keunst moat om keunst te wêzen by syn wrâld oanslute. In hiele stabile kultuer of ynfrastruktuer skept in stilstân yn syn oannames, bygelyks fan wat keunst is of wat de werklikens is, en syn noarmen en syn literêre sjenres. Keunstners krije te min romte foar nije prosessen om’t—it is spitich dat Schotanus dat net dúdlik nei foaren bringt—om’t se har kliberke mesenassen, dy’t ommers libje fan de status quo, net oertsjûgje kinne fan it nut fan radikale transformaasje. Keunst ferdwynt dan. Dichters publisearje wol yn Parys, byldhouwers gean te hakken yn Carrara, proazisten skriuwe op it ynternet en hawwe tûzen folgers en gjinien dy’t seamelet oft se dizze wrâld wol kenne.\nFers2 nû. 6.1, 16 febrewaris 2020\nHa! In swat-team stjoere om immen op te pakken foar graffiti: in oerwinning foar de aktivistyske keunst! En noch mear om’t de ‘Penis Man’-tagger foar syn withoefolle syn boetes al 3000 dollar crowd funded krigen hat: we are all Penis Man. Foar it alderearst wûn in net-Ingelsk-prate film de Best Picture, mei meast Asiatyske akteurs, sadat de Oscars de rêch wer rjochtsje kin foar OscarsSoWhite oer.\nFierder barde der net sa’n soad sûnt it lêste Fers2-nûmer. Utsein, dichter Cornelis van der Wal. Dy like it te betreurjen dat er net op ’e tiid oerstapt wie fan syn redaksje nei uzes. Us mem skille my fan nim it mar as komplimint: “De moardner stiet net altyd / mei roazen op de stoep.” Dat wie klearebare Instapoetry.\nFryslân is it iennichste ‘lân’ dêr’t kritisy net nuodlik binne oer it ferskynsel. De oarsaak dêrfan is foar in part dat yn deageande talen/literatueren de krityk der it earst oan giet. Sels as der in Fryske Marjorie Perloff bestiet oppenearret dy har net. Want Ensafh pleatst inkeld it eigen lechsel en de Moanne krijt provinsjestipe foar de gateway poetry-propaganda: as jo de lêzer oerfuorje mei pseudopoëzy begjint er op it lêst echte poëzy te keapjen, lykas dat immen dy’t ferslaafd is oan drop fansels oerstapt op ’e acid.\nWie it mar wier! De Fryske poëzy soe beslist opknappe fan moarns yn ’e kofje in bytsje LSD. Mar ek kaam it tekoart oan noed om’t Fryslân oant de earen yn de boerenstront driuwke. Tafallich siet Fers2 yn de kroech dêr’t de “trekkerlju”, Biltsk foar Farmers Defence Force, swijend troch marsjearren nei it eftersealtsje. En dêr, tusken de kofje en it bier, lieten hja har kenne as Instagrampoëten:\nWe nemen de woorden\nniet terug. We vinden\nhet erg als er mensen\ngekwetst zijn die\ndierbaren zijn verloren. Maar\ndaar was het niet naar bedoeld.\nSa. Goeie wyn dy hoecht gjin gateway. Oars sein, der is in goeie reden dat de ‘hege’ Fryske poëzy hûnderttûzenen folgers misrint. Dy troppet gjin maksimale betsjutting yn in minimaal tal lettertekens en hat gjin parafinelins, bourgeois sentimintaliteit, simpele en universele observaasjes—mei male gaze—en benammen gjin liedend algoritme berekkene op wat de wrâld it leafst lêst: “daar was het niet naar bedoeld.” In pear jier lyn beseach de dichter Thom Young wat der barde as er koarte, lege, ôfkôge en harsenleaze ‘poëzy’ op Instagram sette. It fers\nlevere him tûzenen ‘likes’ op. Yn in jier hie er 46.000 folgers en dy byfal kaam net spesjaal fan minsken dy’t de instagrap wol snapten :)\nFers2 komt tenei sân kear it jier, sa om de seis wiken: mei doarnstikels op ’e drompel en / spot mei de hoop fan de heareboer.


Jild foar Impulse-ûnderwiis | Omrop Fryslân Skip to main content\nJild foar Impulse-ûnderwiis 18 jun 2007 - 13:07\n0 reaksjes Watskeburt? Jild foar Impulse!\nSkoalmienskip Piter Jelles krijt seis ton fan de programmaried fan it fuortset ûnderwiis foar it fierder ûntwikkeljen fan it Impulse-ûnderwiis. Yn dit fernijende ûnderwiis bepale de learlingen sels it lesprogramma. It Impulse-ûnderwiis is twa jier lyn begûn en wurdt oant no ta allinnich mar jûn yn de leechste klassen fan it fuortset ûnderwiis. Om de bern dochs trochleare te litten, wurde de lessen no ek foar de boppebou ûntwikkele.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: argyfView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 18-06Fean iepenet tsjin Feyenoord 18-06Omrop Fryslân makket simmerhit Besjoch ek...


ABD-wethâlder Braaksma oerlibbet moasje fan ôfkarring | Omrop Fryslân (advertinsje)\nABD-wethâlder Braaksma oerlibbet moasje fan ôfkarring 18 des 2015 - 11:08\n0 reaksjes Nederlands Pieter Braaksma, de fraksjefoarsitter fan Algemeen Belang Dongeradeel - Foto: Gemeente Dongeradeel Pieter Braaksma, de nije wethâlder fan Dongeradiel, krige tongersdeitejûn yn syn earste riedsfergadering fuortendaliks in moasje fan ôfkarring te ferwurkjen. Opposysjepartijen VVD, PvdA, ChristenUnie en Dongeradeel Sociaal tsjinnen de moasje yn. Se fine dat Braaksma net respektfol west hat nei syn kollega's doe't er noch riedslid wie. Braaksma soe resintlik PvdA-riedslid Cootje Klinkenberg misledige ha. Hy fergelike har mei 'in lyts jong hûntsje, sa'n kefferke'. De opposysje fynt dat net passend by in riedslid of in wethâlder.\nKoälysje stipet Braaksma\nDe moasje hat it net helle: koälysjepartijen CDA, FNP en Algemeen Belang Dongeradeel, de partij fan Braaksma, stipen it net.\nBraaksma en Algemeen Belang Dongeradeel binne dizze moanne nij yn de koälysje en it kolleezje kaam, neidat de ChristenUnie derút stapte. Dy partij koe him net fine yn in ferlinging fan de proef mei keapsneinen yn Dokkum. Korreksje meldeLês foarTrefwurden: Pieter BraaksmaAlgemeen Belang DongeradeelCootje KlinkenbergView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 18-12Helper ûngelok A32 blykt Wolvegeaster beropsmilitêr 18-12Earste fiskpassaazje yn it Lende-Tsjonger trajekt oplevere Besjoch ek...\nPieter Braaksma (ABD) nije wethâlder fan Dongeradiel 09 des 2015 - 15:28 De 60-jierrige Pieter Braaksma fan Eastrum hat in protte nocht oan syn nije funksje as wethâlder fan Dongeradiel. Dat seit er yn reaksje op it... Algemien Belang Dongeradiel yn nije koälysje Dongeradiel 09 des 2015 - 12:48 Algemien Belang Dongeradiel (ABD) is de nije koälysjepartner fan CDA en FNP yn Dongeradiel. Pieter Braaksma wurdt foar dy partij de nije... Ungerêstens oer lange soarch-wachtlist Dongeradiel 22 sep 2015 - 15:58 De fraksje fan Algemien Belang Dongeradiel makket him soargen oer de útfiering fan de WMO. De fraksje hat heard dat der in wachtlist is fan trije... Algemeen Belang Dongeradeel wol ôf fan Frysk op ynfobuorden 23 apr 2015 - 21:57 Algemeen Belang Dongeradeel ropt it kolleezje fan b. en w. yn dy gemeente op om de tekst op de ynformaasjebuorden yn de regio yn it Nederlânsk te... (advertinsje)


Hawaiian Airlines lanseart Long Beach-Maui flecht\nThús » Lêste nijs artikels » Airlines » Hawaiian Airlines lanseart Long Beach-Maui flecht\nAirlines • Fleanfjild • Loftfeart • Breaking Reisnijs • Saaklike reizen • Hawaï Breaking News • Nijs • Toerisme • Transport • Reisbestimmingsupdate • Reisgeheimen • Travel Wire Nijs • Feriene Steaten Breaking News • Ferskate nijs\nHawaiian Airlines lanseart Long Beach-Maui-tsjinst\nReizgers sille hâlde fan it gemak en gemak fan it fleanen fan Hawaiian Airlines fan en nei Long Beach Airport\nHawaiian Airlines begjint non-stop tsjinst tusken Long Beach en Kahului, Maui\nLong Beach is in ûnfoarstelber populêre poarte foar ynwenners fan Hawaï dy't reizgje nei Súd-Kalifornje\nHawaiian Airlines sil de rûte betsjinje mei har moderne Airbus A321neos\nHawaiian Airlines begon hjoed mei non-stop tsjinst tusken Long Beach (LGB) en Kahului, Maui (OGG), mei reizgers fan Súd-Kalifornje oan board mei blomlei en it gemak fan in twadde deistige flecht nei Hawaï. De loftfeartmaatskippij fan Hawaï waard de earste ferfierder dy't Long Beach ferbûn mei de Hawaï-eilannen doe't se yn 'e simmer fan 2018 begon mei Honolulu-tsjinst.\n"Long Beach hat in ûnbidich populêr poarte west foar ús besikers en ynwenners fan Hawaï dy't nei Súd-Kalifornje reizgje, en wy binne bliid dat it it noch handiger makket foar ús gasten om tusken Long Beach en Maui te reizgjen mei ús nije deistige non-stop tsjinst," sei Brent Overbeek, senior fise-presidint fan ynkomstenbehear en netwurkplanning by Hawaiian Airlines.\nHawaiian Airlines Flucht HA72 vertrekt deistige Long Beach om 8:35 oere mei in plande oankomsttiid fan 12 oere op Maui, wêrtroch gasten genôch tiid hawwe om har te pleatsen yn har akkommodaasjes en genietsje fan har earste middei op 'e Valley Isle. De flecht fan Maui nei Long Beach, HA35, fertrekt om 71 oere en komt oan om 12 oere\n"Wy binne optein dat Hawaiian Airlines no in twadde deistige non-stop flecht nei Hawai'i oanbiedt, dizze kear nei it prachtige eilân Maui," sei direkteur Long Beach Airport Cynthia Guidry. "Reizgers sille hâlde fan it gemak en gemak fan it fleanen fan Hawaiian Airlines fan en nei Long Beach Airport."\nHawaïaansk, de meast punktuele loftfeartmaatskippij foar 17 rjochte jierren, sil de rûte betsjinje mei har moderne Airbus A321neos, in stil en brânstofeffisjint fleantúch mei 16 lúksueuze learkrêften yn First Class, 44 sitten foar ekstra komfort en 129 sitten foar haadkabin.


Wer krânsen partoer Olijnsma | Omrop Fryslân Skip to main content\nWer krânsen partoer Olijnsma 10 jul 2011 - 17:29\n0 reaksjes It winnende partoer (foto: Martin de Jong)\nIt keatspartoer fan Martijn Olijnsma, Hylke Bruinsma en Marten Feenstra pakte snein yn Boalsert foar de twadde kear dit wykein de krânsen. De finale waard mei 5-5 en 6-4 wûn fan Marten van der Leest, Herman Sprik en Folkert van der Wei. Yn it winnende partoer foel foarinse Hylke Bruinsma op troch goed spul. Nei de winst fan Olijnsma-en-dy sneon yn Broeksterwâld en in wike lyn yn Harns, is it de tredde winst op rige. Marten Feenstra waard kening.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: argyfView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 10-07Miss Fryslân net miss Nederlân 10-07Partoer Wagenaar wint St. Anne Besjoch ek...


Effisjinte en kostenbesparjende oplossingen foar ferstjoeren fan koelprodukten | Nenwell\nUs koelingsprodukten wurde oer de hiele wrâld ferstjoerd\nMei 15 jier fan eksportearjen fan bedriuw hat Nenwell wiidweidige ûnderfining yn skipfeart kommersjele koelingprodukten oan ús klanten oer de hiele wrâld. Wy witte goed hoe't jo produkten mei de measte feiligens en leechste kosten kinne ferpakke, en ek hoe't jo de kontener folje kinne mei optimale romte-benutting, wat de ferstjoerkosten sterk kin helpe. Wy wurkje gear mei guon frachtferfierders mei hege effisjinsje en leauwensweardigens, en helpe in protte tiid en muoite te besparjen om it guod op 'e tiid nei jo bestimming te leverjen.\nOm't it koelmiddel it needsaaklike verbruiksartikel is foar koelkasten om it wurk te meitsjen, mar soks wurdt soms beskôge as ien fan 'e gefoelige items foar eksportferfier, dus dat kin in hurde nut wêze om te kraken foar guon kuolfabrikanten om har produkten te eksportearjen. Gelokkich hawwe wy mei sa'n bysûndere omstannichheid ús profesjonele partners om de skipfeart- en dûanesaken soepel te behanneljen sûnder dingen dy't ferfelend en tiidfergriem binne. Dat de keapers kinne gewoan wachtsje op 'e goede oankomsten sûnder har soargen te meitsjen oer de transport- en dûaneproblemen.\nAs wy allegearre witte dat skipfeart modus is in kritysk ûnderdiel fan eksport en ymport bedriuwen, en dat hinget ôf fan de betingsten neamd yn it kontrakt tusken de keaper en ferkeaper. Wat jo ek wolle, wy kinne it ferfier fan guod ferwurkje troch de folgjende modi:\nFerfier By See\nFerfier By Air\nFerfier Mei frachtwein\nFerfier By Railway\nDe geskikte modus fan ferstjoering foar keaper en ferkeaper hinget ôf fan guon faktoaren dy't diminsje, gewicht, folume, kwantiteit en ferskate soarten produkten omfetsje. De ferfieropsjes binne ek oan jo bestimming, wetten, de regels en regeljouwing fan jo lân.


Van Rijswijk nei de Falklands | Omrop Fryslân (advertinsje)\nVan Rijswijk nei de Falklands 05 nov 2008 - 12:19\nCambuur-jeugdtrainer René van Rijswijk sil nei de Falkland Islands reizgje om dêr trainings en clinics te jaan. Cambuur is benadere troch it Falklandse fuotbalbûn om harren te helpen mei in tal wedstriden en toernoaien. De Falkland Islands lizze flak by Argentinië, mar binne ûnderdiel fan it Feriene Keninkryk. Van Rijswijk giet yn desimber fuort en komt jannewaris werom.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 05-11Begrutting Gaasterlân posityf 05-11Busferfier eilannen oantreklik Besjoch ek...


Eilannen sille oparbeidzje | Omrop Fryslân (advertinsje)\nEilannen sille oparbeidzje 02 des 2008 - 09:32\nDe ried fan it Amelân stimt yn mei it plan fan oanpak 'Vast op koers', dat de fjouwer Fryske Waadeilannen opsteld ha. Flylân, it Amelân, Skiermûntseach en Skylge wolle ûnder de namme VAST yntinsyf gearwurkje. Foar de eilannen is de gearwurking wichtich, om sa selsstannich bliuwe te kinnen. Yn Harns soe in sekretariaat komme moatte. PvdA en CDA seine moandei dat dat lyts bliuwe moat. Algemeen Belang Ameland fynt dat it kantoar op ien fan de Waadeilannen komme moat.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 02-12Botsing op A6 by Eastersee 02-12'Oare nammen min foar ekonomy' Besjoch ek...


Federaasje fan Fryske Studinteferienings - Wikipedy\nFederaasje fan Fryske Studinteferienings\nDe Federaasje fan Fryske Studinteferienings, hjirnei ôfkoarten as 'de Federaasje', is in gearwurkingsferbân fan Fryske studinteferienings. De Federaasje is oprjochte op 22 desimber 1930. Op it stuit binne der trije ferienings oansletten: D.S.S.F.S. Aldgillis út Delft, de F.F.J. Bernlef út Grins en it W.S.S.F.S. út Wageningen. Earder wiene ek de ferienings Redbad út Utert en Tsjerk Hiddes út Ynskedee oansletten, mar dy ferienings besteane net mear.\nFia de Federaasje ûnderhâlde de studinteferienings kontakten mei tal fan Fryske organisaasjes. Sa hat de Federaasje fertsjinwurdigers sitten yn De Ried fan de Fryske Beweging, de Fryske Rie en it Europeesk Buro foar de lytse talen.\nDe Federaasje is net allinnich in oerlisorgaan, der binne ek tal fan aktiviteiten. It pronkstikje fan de Federaasje is dochs wol it jierlikse Krystkongres yn Frjentsjer. Alle jierren wurdt dit organisearre tusken Kryst en Nijjier. Meastentiids wurdt der dan in foarumdiskusje hâlden wêryn't de studinten harren fisy jaan kinne oer in bepaald tema. Ek is der alle jierren wer in Kabaretkriich mei datselde tema. Nei it serieuze part is der tiid foar wat ûntspanning, dat de jûns is der gauris grut feest en der wurdt dan ek noch striden om de Bierkëlka (tsjelk foar de bierdrinkestafette tusken twa studinteteams). Foar de simmer wurdt der foar de oansletten selskippen in kamp organisearre. Yn de ûneven jierren is dat it Amelânkamp, op in even jiertal wurdt der in sylkamp organisearre. Ek is der alle jierren in 'federaasje-keatswedstriid'.\nOm dit alles yn goede banen te lieden hat de Federaasje in bestjoer dat gearstald is út de leden fan de ferskillende oansletten selskippen. Foar tal fan saken binne der ek noch kommisjes dy't it bestjoer in protte wurk út hannen nimme.\nKrystkongres (Ynternet Argyf)\nOpfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Federaasje_fan_Fryske_Studinteferienings&oldid=1050220"\nOrganisaasje oprjochte yn 1930\nDizze side is it lêst bewurke op 23 sep 2021 om 09.36.


Stainless Steel Seil Mesh\nStainless Steel Geweven Mesh\nEdelstiel Ferrule Mesh\nDrop Previnsje Net\nKabelstien Woven Mesh\nDekorative metalen oplossing\nStof fan metalen pailletten\nDrapery fan metaal coil\nKeat Hook skerm\nZ Foarm Mesh\nAccessoires En Oanpassing\nMan beskuldige fan kriminele oertreding nei't klimmen fan snie-leopard-tentoanstelling yn Cleveland Metroparks Zoo\ntroch admin op 20-07-06\nCLEVELAND - In man sit oanklagers nei't er op 'e snein op' e Aziatyske Highland-tentoanstelling yn 'e Cleveland Metroparks Zoo klimt. De habitat herberget de snieopers fan de Zoo. “Juster om 1:45 oere kaam in man in net-autorisearre gebiet binnen troch in diel fan 'e bûtenkant fan Clevelan te klimmen ...\nNatuerlike eksploraasje -Eco-freonlike roestmesh-kabelnetwurk foar dierentún\ntroch admin op 20-04-06\nFerjit de âlde manier om in dieretún te bouwen, wêr't bisten yn koazen kloastere wurde. Kabelnetwurk fan roestvrij stiel foar dierentún iepene krekt in nij systeem fan ferhege stielen mesh-paden wêrmei apen en lemurs de omjouwing om har hinne kinne - en minsklike besikers in tichterby ...\nMorden Design Element-Gepair® Stainless Steel Balustrade Infill Mesh\nMear romte, mear ynfloed, mear feiligens: Gepair® roestvrij stiel kabelnet foar trap, balustrade-werynrjochting, wen- of kommersjeel gebou, en biedt beskerming en is ek in ûntwerpelemint. Roestfrij stiel balustrade ynfyllingnetwurk stiet net allinich ekstreem ...\nWolkom op ús nije webside!\nGepair mesh rjochte him foaral op fleksibel ûntwerp en fabrikaazje fan metalen mesh, dy't 20 jier ûnderfining hat yn dit fjild. Fleksibel roestvrij stiel draadseilnet, draadkabelnet, in soarte fan mesh makke troch hannen dy't breed wurdt brûkt yn dierentún mesh omheech, fûgelbeskermer, trap, griene muorre inox touwsyst ...\nFleksibele mesh foar dekoraasje, wy hawwe metalen mesh stof, útwreide metalen mesh, kettingferbining haaknet, arsjitektoanyske dekorative metalen skerm en gevels, ensfh.\nStainlesss Staal Arsjitektuer Geweven Mesh\nSwarte oxide seil Mesh\nUs stipe hotline is 24 oeren deis beskikber: 008615832151814\nMoandei-freed: 9.00 oant 17.00 oere\nSneon: 10 oant 16 oere


Yn 'e santiger jierren fan' e tweintichste ieu wie Dútske wittenskipper, in spesjalist op it fjild fan laserfysika, Hermann Hacken in analogy tusken de prozes fan generaasje fan liggen yn in laser en de struktuerfoarming yn systemen fan in oare aard en fûn dat dit as basis foar in nije synthetisele disipline - synergetika betsjutte kin (oerset fan Gryksk - konsonante aksje). Nei in gemienheid fan 'e sjityk ûntdutsen, fertsjintwurdigers fan ferskate wittenskippen, fan' e natuerkunde en chemie nei ekonomy en sosjology, begûnen te sammeljen ûnder de banner fan synergy. Itselde spesifyk is spesjaal omtinken foar de prosessen fan selsorganisaasje fan komplekse dynamyske systemen. Wy prate oer de prosessen dy't besteane yn 'e spontane formaasje en komplikaasje fan bestelde struktueren dy't yn in protte romtlike systemen foarkomme. Soksoarte omjouwing kin as in kombinaasje fan in grut oantal punten eleminten wurde, elk dy't yn in bepaalde wize mei syn buorren yn 'e romte ynterakket.\nYn synergy is it konsept fan bifurkaasje . Op punten fan bifurkaasje (polyfurchaasje) binne de trajektforkgassen. En yn 'e wet fan' e beweging is der gjin oantsjutting fan hokker branch te folgjen. Der is mar in oantal mooglikheden. De keuze foar branche is ôfhinklik fan fluktuaasjes, op de faktor fan lokale skaal. Troch lytse spoaren falt it systeem yn 'e regio fan oanlûking fan ien fan' e mooglike trajectories fan fierdere beweging. Chaos earst de kâns om de eardere trajektorije te krijen yn gefal fan ferlies fan stabiliteit yn 'e krisisône, en helpt bygelyks te ferbinen mei in nije attractor.


John Ringo - Wikipedy\nechte namme John Ringo\nberne 22 maart 1963\nberteplak Miami-Dade County (Floarida)\nsjenre science fiction, fantasy,\nmilitêre fiksje, politike skrillers\nwurk(en) Empire of Man-tetralogy\nJohn Ringo (Miami-Dade County (Floarida), 22 maart 1963) is in Amerikaansk skriuwer fan romans en koarte ferhalen dy't foar in grut part ta de sjenres fan science fiction en fantasy hearre. Dêrnjonken hat er ek militêre fiksje en politike skrillers skreaun. Ringo hat in militêre eftergrûn en stiet derom bekend dat er syn boeken gauris yn gearwurking mei oare auteurs skriuwt. Tsjin 2011 hied er yn totaal mear as trije miljoen boeken ferkocht, en wie syn wurk oerset yn sân ferskillende talen\nRingo waard yn 1963 berne yn Miami-Dade County, oan 'e súdpunt fan it Floarida-skiereilân. Hy brocht in grut part fan syn jonkheid reizgjend troch, mei't syn âlden foar harren wurk gauris ferhúzje moasten, ek om utens. Hy besocht 23 ferskillende lannen foar't syn âlden har mei harren gesin fan sân bern yn Alabama nei wenjen setten. Tsjin 'e tiid dat er yn 1981 yn Winter Park, yn Floarida, fan 'e middelbere skoalle kaam, hie Ringo sadwaande op fjirtjin ferskillende skoallen sitten, wêrûnder guons yn Grikelân, Iraan en Switserlân. Neffens Ringo sels late al dat reizgjen by him ta in geweldige wurdearring foar de oerienkomsten tusken minsken út ferskillende lannen en in bliuwende ôfwearze fan bûtenlânsk iten.\nNei't er fan 'e middelbere skoalle kommen wie, naam Ringo tsjinst yn it Amerikaanske Leger, dêr't er it ta korporaal brocht by de 82e Parasjutistedifyzje. Hy naam diel oan 'e Amerikaanske ynfal yn Grenada, yn 1983, en tsjinne nei't er earfol ôfswaaid wie, noch twa jier as reservist by de Nasjonale Garde fan Floarida. Nei syn tsjinsttiid studearre Ringo marine biology, dêr't er in associate degree yn behelle. Hy ûntdiek lykwols al rillegau dat mei marine biology gjin drûch brea te fertsjinjen falt, en om't er tsjin dy tiid in frou en twa dochters ûnderhâlde moast, naam er in baan oan as databasebehearder.\nYn 1999 krige Ringo in idee foar in science fiction-ferhaal oer in bûtenierdske ynfaazje fan 'e Ierde en de militêre reäksje dêrop troch de minskheid. Hy wurke dat ferhaal út ta in roman, dy't er de titel A Hymn Before Battle joech, nei it gedicht Hymn Before Action fan Rudyard Kipling. Neitiid stjoerde er it boek op nei útjouwerij Baen Books, mar dêr waard it ôfwiisd. Doe't Ringo dêroer yn diskusje gie mei de eigner fan 'e útjouwerij, Jim Baen, op it foarum fan 'e webside fan it bedriuw, besleat dy om sels ris nei de roman te sjen. Baen fûn it boek sa goed dat er syn meiwurkers weromfluite en sa koe it dat A Hymn Before Battle yn 2000 troch Baen Books publisearre waard.\nA Hymn Before Battle koe it skoan dwaan, en ek de boeken dy't folgen, diene it goed. Sa goed sels, dat Ringo syn baan opsizze koe om him foltiids op it skriuwen ta te lizzen. Yn 2015 hied er in oeuvre fan 46 romans en in ferskate koarte ferhalen opboud. In protte fan 'e romans skreau er yn gearwurking mei oare auteurs. Sa skreau er de Empire of Man-tetralogy tegearre mei David Weber, en wurke er foar de Cally's War-trilogy gear mei Julie Cochrane. Oare skriuwers dêr't Ringo mei gearwurke hat, binne Michael Z. Williamson, Linda Evans, Larry Correia, Tom Kratman, Travis S. Taylor en Ryan Sear.\nRingo hat ek ferskate artikels skreaun foar de krante de New York Post, en op 'e tillefyzjestjoerders Fox News en National Geographic Channel hat er as kommentator aktyf west. Yn 2015 wied er mei help fan in profesjonele senarioskriuwer dwaande mei it omwurkjen fan syn boeken A Hymn Before Battle, Ghost en Princess of Wands ta senario's, mei de bedoeling om se ferfilmje te litten. Yn 2012 waard oan Ringo op 'e science fiction-konvinsje DeepSouthCon 50, yn Huntsville (Alabama), de Phoenix Award takend foar syn bydragen oan 'e science fiction-literatuer. Ringo wennet no yn Chattanooga (Tennessee) en hat foarhinne wenne yn Commerce (Georgia) (1995-2003) en Jefferson (Georgia) (2003-2005).\nLegacy of the Aldenata-rige (science fiction; ek wol bekend as de Posleen-rige of de Posleen War-rige)\nPosleen War-rige (sintrale ferhaalline)\n2000 – A Hymn Before Battle\n2001 – Gust Front\n2002 – When the Devil Dances\n2003 – Hell's Faire\n2009 – Eye of the Storm\nPosleen War-rige (sydferhaallinen)\n2005 – Watch on the Rhine (mei Tom Kratman)\n2007 – Yellow Eyes (mei Tom Kratman)\n2009 – The Tuloriad (mei Tom Kratman)\nCally's War-trilogy (spin-offrige)\n2004 – Cally's War (mei Julie Cochrane)\n2007 – Sister Time (mei Julie Cochrane)\n2009 – Honor of the Clan (mei Julie Cochrane)\n2004 – The Hero (mei Michael Z. Williamson)\nEmpire of Man-tetralogy (science fiction)\n2001 – March Upcountry (mei David Weber)\n2001 – March to the Sea (mei David Weber)\n2003 – March to the Stars (mei David Weber)\n2005 – We Few (mei David Weber)\n2014 – Empire of Man (omnibus fan March Upcountry en March to the Sea)\nThe Council Wars-tetralogy (fantasy)\n2003 – There Will Be Dragons\n2004 – Emerald Sea\n2005 – Against the Tide\n2006 – East of the Sun, West of the Moon\nPaladin of Shadows (politike skrillers)\n2005 – Ghost\n2006 – Kildar\n2006 – Choosers of the Slain\n2006 – Unto the Breach\n2007 – A Deeper Blue\n2013 – Tiger by the Tail (mei Ryan Sear)\nVoyage of the Space Bubble (science fiction, ek bekend as de Looking Glass-rige)\n2005 – Into the Looking Glass\n2007 – Vorpal Blade (mei Travis S. Taylor)\n2008 – Manxome Foe (mei Travis S. Taylor)\n2008 – Claws that Catch (mei Travis S. Taylor)\n2006 – Princess of Wands\n2012 – Queen of Wands\nTroy Rising-trilogy (fantasy)\n2010 – Live Free or Die\n2011 – Citadel\n2011 – The Hot Gate\nBlack Tide Rising-rige (fantasy)\n2013 – Under a Graveyard Sky\n2014 – To Sail a Darkling Sea\n2014 – Islands of Rage and Hope\n2015 – Strands of Sorrow\n2016 – Black Tide Rising (blomlêzing fan koarte ferhalen, red. Ringo en Gary Poole)\nMonster Hunter Memoirs (fantasy; spilet yn 'e wrâld fan 'e Monster Hunter International-rige)\n2016 – Monster Hunter Memoirs: Grunge (mei Larry Correia)\n2017 – Monster Hunter Memoirs: Sinners (mei Larry Correia)\n20?? – Monster Hunter Memoirs: Saints (mei Larry Correia)\n2004 – The Road to Damascus (mei Linda Evans)\nHonorverse-rige (fan David Weber)\n2003 – Let's Go to Prague (koart ferhaal yn 'e blomlêzing The Service of the Sword, red. David Weber)\n2003 – A Ship Named Francis (koart ferhaal yn 'e blomlêzing The Service of the Sword, red. David Weber)\n2006 – Von Neumann's War (mei Travis S. Taylor)\n2008 – The Last Centurion\n2012 Phoenix Award (fan DeepSouthCon) wûn oeuvrepriis bydragen oan science fiction-literatuer\n(in) Offisjele webside fan John Ringo\nOfbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory John Ringo fan Wikimedia Commons.\nOpfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=John_Ringo&oldid=1022959"\nAmerikaansk skriuwer fan militêre fiksje\nAmerikaansk skriuwer fan politike skrillers\nDizze side is it lêst bewurke op 29 okt 2020 om 12.45.


## Wis fan soarch - PvdA Noardeast-Fryslân\nIn soad soarch wurdt troch de gemeente organisearre. De jeugdsoarch en de soarch yn it ramt fan de WMO. Mar foar ús ynwenners soe it net hoege út te meitsjen oft de gemeente, de soarchfersekerder of de lanlike oerheid betellet. Elk kriget de soarch dy’t nedich is. De belutsen partijen, gemeente – soarchfersekerder – lanlike oerheid, regelje wa’t betellet.\nDe jeugdsoarch en de WMO binne ferantwurdlikheden fan de gemeente. Dizze soarch wurdt tichteby de minsken jûn en yn oerlis, tusken de soarchfreger en de gemeente.\nFoar te kommen is better as genêze. Dêrom binnen wy in grut foarstanner fan previntive soarch. De gemeente moat minsken op ‘e tiid bystean om slimmer foar te kommen. Giet it dochs mis, dan moatte wy der gewoan wêze. Al in skoftke draait alles om meidwaan, de partisipaasjemaatskippij. Mar wat de PvdA Noardeast-Fryslân oanbelanget moat it fierder gean dan allinnich mar te sizzen dat elkenien meidwaan moat. Wy wolle der foar soargje dat it gewoan wer elkenien foar allegearre en allegearre foar elkenien wurdt. Dat wy aktyf stimulearje dat wy der foar elkoar binne. Net allinnich sizze, mar ek dwaan.


Speedboatdrama 'deaslach' | Omrop Fryslân Skip to main content\nSpeedboatdrama 'deaslach' 10 jun 2008 - 13:57\n0 reaksjes Opfarrenden ferantwurdelik foar dea? It binnenfeartskip koe it net foarkomme\nFerdrinking is de deadsoarsaak fan de 42-jierrige Jellumer by it speedboatdrama fan ôfrûne wykein. Dat hat in dokter fêststeld. De plysje ûndersiket hokker rol de opfarrenden spile hawwe by it ûngelok. Alle fiif wurde se sjoen as fertochte. It iepenbier ministearje besjocht oft harren dea troch skuld of sels deaslach as_lêst_foarlein wurde kin. Twa fertochten sitte noch fêst en wurde tiisdeitemiddei foarlaat oan de rjochter-kommissaris.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: argyfView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 10-06Kampeare troch busstaking 10-06AID hat fertinkings fan fraude Besjoch ek...