Oer it needwaar fan de 29ste novimber 1836 In letter fan J.H. Halbertsma\nLuctantis ventos, tempestatesque sonoras\nImperio premit, ac vinclis & carcere frenat.\nCircum claustra fremunt: celsa sedet AEolus arce,\nSceptra tenens, mollitque animos & temperat iras.\nHoc metuens, molemque & montes insuper altos\nEt premere & laxas sciret dare jussus habenas.\nIk tink noch om jimme; ik hoopje, dat jimme my net ferjitte. Ik kin noch tinke yn de taal, dy ik op memmeskurte leard ha, en ik skriuw 'er allinne yn om jimme in nochlik eagenblikje te jaan. Jimme begripe wol, Eölus, de baas fan de wyn, ferstiet nin wurd Frysk; hoe soe de man Frysk kenne? Hy het syn went ommers op de Liparyske eilannen yn de Middellânske see benoarden Sicilië. Hjirnjonken oer stiet in lyts stealtsje fan de taal, dy Eölus parlesjantert; dêr ha ik him ek yn skreaun, mar omdat jimme dêr nin wurd fan fetsje soene, ha ik it ferdútske yn it Frysk.\nIk ha it oan Eölus onbidich sein, dat beken ik; in bulte sille 'er de noas fan oplûke; mar dat kin ik net helpje. Eltse fûgel tsjottert, neidat syn bek is. Bûtendat, al koe ik oars, ik woe net oars. De onderfining jout har leksums rju let, en dan noch mei triennen; my tinkt, it is al sa noflik de wierheid, dy foar skea warret, laaitsjende foarôf te sizzen en te hearren, as skriemende wiis te wurden nei de skea.\nDe brief stiet hjir krekt sa as ik him oan Eölus skreaun ha. Jimme sjenne, de datum is ferkeard: novimber het mar tritich dagen, en it moat wêze de 1ste desimber. Tsjin nijjier komt my dat mear oer; dan wol ik de moanne altyd langer hawwe as er is, en 61 dagen soene my yn novimber noch wolkommer wêze as 31. Ik kin hjir nin oare reden foar fine as in geheime skrik tsjin de tiid, dat de rekkeningen komme, en benammen tsjin dy âlde kij, dy op har hoarnen it merk hawwe, volgens overgelegde rekening van 1834. Dat moat oars.\nOp earste krysttydmoarn het Eölus op de weromreis my syn antwurd efkes foar fermanjetiid troch de glêzen smiten. As jimme dat hawwe wolle, sil ik it ek printsje litte. Farre wol, hurde Friezen!\nDimter, dizze 31ste fan novembris 1836\nDat skuort 'er dan fan 't jier heil om seil mei jo troch! Is dat waaien, man? Paulus liger sei ris tsjin my, dat sân divels troch de hurde wyn nin strie hâlde koene, en dat him it fel fan de fingerseinen ôf oan 'e earmtakke ta opstrûpt wie; mar earjuster skilde 't net folle. Oeral wêr men komt ha jo de pannen fan 'e tekken reage, en dêr is justernacht dy swiere rein op fallen, dat myn bêste freonen hast mei wiif en bern it iepen hûs útdreaun binne. Efter Ingelân binne jo, leau ik, opkomd; om tolf oere hinne wiene jy alteas te Londen; om ienen en twaen by ús kening op de audiïnsje yn De Haach; om fjouweren en fiven te Dimter en yn Fryslân, en de jûns te Grins: wêr jo doe stauwen of flein binne, dat wit de deale. Mar mei al dat wyldejeien hawwe wy mar in bulte skea. Binne jo ek skeef west, Eölus? Man, wat hawwe jo omjoeid! Wat in fjild beskaaid! Wyt' je wol iender's wêr't jo al west hawwe? Wat fiten dat je útrjochte hawwe? Kom, lit ik jo dêr ris in leaf lyts priuwke fan skriuwe. Myn pannen, as kleurje se net by de oare, lizze wer op it tek; myn finsters binne wer ticht, en myn ferwaaide pylken en bôgen haw ik wer by eltsoar skrabe. Toe, Bearn-poep! taapje earst ris yn! Ik moat de harsens goed skerpje; want oan mynhear Eölus brieven te skriuwen, dêr heart wat mear ta as oan syn keukenfaam.\nFoarearst moat ik jo sizze, Eölus, dat je 't yn de jamkste fâlde beleave te slaan, dat 'k oan dit letterke in âlde Fries mei trije klinkertstiennen bûn ha. It is net omdat ik 't mei de wein fan Bouricius stjoer, en nin each oan de hearen fan it postkantoar jaan doar. Wêr jo wenje, dêr rydt nin post of postwein; dêr fljocht alles op de wolken. Mar ik begryp, dat it om jo hinne allegearre wyn is, en dan koe it sa'n letterke wolris gean as de trijekante hoed fan myn kollega, dy't jo him earjuster fan 'e holle bliesd hawwe, en dy't noch net wer telâne is. Wolle jo him, as 't je beleaft, werbringe, Eölus? Dêr kin wrammels nin nijen op stean. Yn dit ryk jouwe se ús foltsen tsjinwur'ch sawat helte minder as in foech skoalmaster, om helte mear as in skoalmaster te fertarren. De ljuwe miene it hjir te lâne oars goed; hja binne ek godstsjinstigernôch as 't net al tefolle kostet; mar hja miene mar dat geestlike minsken fan jo produkten bestean kinne, en, myn leave Eölus, leau my, hja moatte krekt sawol lekken om it lichem, en koweflêsk mei ierdappels yn it lichem hawwe as oare minsken. Myn buorman seit, dat it steekje nei de planeet Pallas opflein is; mar ik hoopje nei Merkurius, en om 't dêr dochs opskept leit, sa moasten je it huodsje mar strikende fol mei onbesnoeide gûnen werombringe. Dan kin de man syn seis jonges, dy't allegearre ta eare fan de gemeente mei de knibbels troch de broek rinne, in nij pak keapje. - Mar, kom oan, nin omhalen mear. Ik moat je sprekke oer de stoarm fan earjuster.\nIk fertraapje hjir alle neimiddeien it iten; dat is sa myn wisânsje, egentlik mear út wenst as út wysheid. Altiten miende 'k dat dit foar in minske, dy folle sit, sûn wie, omdat de prefesters te Frjentsjer it alear ek dienen. Nei it iten trapen dy altiten it bolwurk in slach twa om. In âlden biis fan in dokter, dy dat jierren efterien sjoen hie, sei op it lêst: ‘Dat sil no wysheid hjitte. As de kij de bealch fol hawwe, geane se lizzen en wjerkoaie; dan bekomt har it gers goed; en dit folk rint as se de grouwe pânse fol wyn en iten hawwe. De kij binne yn Fryslân wizer as de prefesters.’ Mar wat sil 'k jo sizze, mynhear Eöol? Dat giet sa yn itselde sok fuort, en al binne de minsken faak sa wiis net as de kij, hja rinne eltsoar alteas nei as de kij.\nNo dan, nei it iten dwaan ik meast in kuierke. Dat wie de brêge fan de rivier de Isel oer, en daalk yn 'e Worp. De Worp is hjir in bosk mei slingerpaden oan de oare wâl fan de rivier, om yn te kuierjen, hoewol de Dimter lju 'er heel komselden gebrûk fan meitsje, omdat de measten, as myn freon Van Eek sei, de wetterfreze hawwe: want lykas 'k jo sis, Eölus, hja moatte earst oer de lange brêge, dy op skippen yn it rivierwetter driuwt, om 'eryn te kommen. - Om de wierheid te sizzen, baas, kamen je rju loebeseftich oan. It waaide\ngnap, dat is wier; dêr wie gong yn 't swerk, dat is ek wier, mar yn de grutte gatten wie de loft suver blau, en dat je in orkaan yn 'e mûtse hienen, dêr hie 'k krekt safolle betinken op as op de oere fan myn dea. - Ik bin in Fries fan âlder ta foarâlder, en dy't fan sokke aaien set binne, kinne it net lang op ien steed hurde. As 't lang stil west hie mienden ús âlden, dat har de hûd sear die. Foel 'er watte te fjuchtsjen of te silen, dat har de weagen oer de kop rôlene, dat wie oalje yn 'e libbenslampe. Foar twa jier mette my noch in âlde Fries, in ferneamd man fan wol tachtich jier; ik mocht sa tsjin him sizze: ‘Jo binne sawat om 'e streek fan fyftich berne: as ik sa ris yn 'e holle omgean lit wat 'er sont al yn 'e wrâld bard is, dan ha je wol bêst twahondert jier belibbe, sa is 't 'er yn jo libben trochskuord. Jo hawwe in onrêstige, ongelokkige tiid troffen.’ ‘Nee, heite,’ sei de man, ‘ik bin krekt yn myn tiid berne. De wrâld wurdt my sa deadsk, dat ik 'er wol útrinne soe, as 'er bytiden net ris wat onderstboppe smiten wurdt. De doarren moatte altemets ris ferheakke wurde.’ Wel, Eölus, ik seach dy man mei syn tsjerkhôfsblommen op 'e holle oan, as ik foar de kop slein waard, en lykwol moat ik sizze dat 'er fan dy aard in hierke by my oerbleaun is. Doe je dat hele swerk as in keppel skiep mei feart troch de loft dreauwene, doe gong myn hert iepen. En dy wolken dat wiene je fan dy wite lapen sa grut as heal Fryslân, dy oer, tsjin, nêst eltsoar mei kûgels geweld fuortskauwen. It wie krekt as in hurddraverij wa earst yn it nêst fan 't Noardeast telâne komme soe. En dy wolken tynden as kowepânsen eltse amerij mear út, waarden al grutter en grutter, en rûnen al hurder en hurder.\nMar lykas ik jo sei, Eölus, ik hie 'er alleheel nin erch yn, dat je út sa'n ougryslik gat blieze soenen. Dêr wie in trop fan dy spjochtige populieren yn de Worp, dy bûgden en niigden, krekt as se by jo op de audiïnsje stienen. Mar, jonge, hja sprieken sokke nuvere wurden! Wylst jo azem troch de toppen gong, trillen, droanden, gûnzen en gûlden dy tûzenen fan twigen, dat it wol like as de grûn onder myn fuotten spjalte soe. Mar ik tochte, dat is mear gegier as wol; lit ik mar wat fierder gean, dan sil dat wol bedarje. Dat die ik ek, en gong yn 'e lijte fan 'e tûzen-en-ien hôven, dy de Dimter lju hjir deun oan 'e Worp lizzen hawwe, om middeis in kopke tee te drinken, en in boskje wurtels of in kropke salaad yn in fisknetsje thús te bringen. Mar doe ik in stapmannich fierder wie, hearde ik in rêst pannen ratteljen, dy't jo fan in simmerhúske keilden. Lykwol, ik tochte yn mysels, dat is ek mar in poatterich spul, in lyts sigentsje, dan moast dy arke falle.\nIk rûn yn 'e lijte fan de stekken fan dy hôven, dêrtroch fielde ik egentlik net wat oanrin jo namen, Eölus. Ik seach wol, dat as je oan de wynkant fan dy stekken stuiten en dan opfleagen, dat de blêden, dy't je meinamen, toershichten oer my hinne saaiden; mar dat binne mar blêden, tochte ik. Ik seach dêrfandinne yn 'e Worp del; dêr wie nin libbend skepsel yn, as in lang splinterich man, dy mei de hân oan 'e hoed, en lynjende op 'e wyn, krekt as er foar in laden tsjalk yn 'e beage rûn, dêr omswabbe. Men het sokke printen wol, dêr in bern, dy faar en moer ferlern het, poer allinne yn de wyldernis omswalket; dêr hie 't in bulte fan. Nuver strampele dy man 'er hinne; dan lei er mei syn smel liif pardoes op jo, en dan saaiden je him wyt hoefier út de paden wei yn it grien. De man hie in lange jas oan, dy't him op 'e hakken slingere, en ik wie yn tûzen neden, dat je him opnimme soenen en smite him yn de sparrebeammen fan Noarwein del. Fleanen is er oars wol wend; want it is (mei jo permisje!) in dichter; alle jierren komme 'er verzen fan him yn it muzen-almanak, en hoewol ik noch noait nin bundel gedichten fan Eölus sjoen ha, sa byldzje ik my dochs yn, dat er omtrint yn jins trant falle moat; want hy siket syn foarsje mear yn wyn, as yn gedachten. Yn de wan'linge neame se de man hjir Mynhear Weachhals, omdat nin kristenminske begripe kin, hoe't er it weagje doar om mei sa'n pear skonken op strjitte te kommen, ik lit stean, om 'er him op te troujen, as jy op 'en baan binne. Gelokkich stienen 'er beammen yn de Worp; en wie er opflein, dan hie er noch wol mei syn lange jas yn de iene of oare tûke hingjen bleaun. Jo moatte wite, Eölus, dat ik de man hjir graach hâlde wol; it is in onskeadlik beestke: hy docht nin minske kwea, en wy hawwe in droevigen wille mei him.\nIt is mûlk, Eölus, dat je it de iene dei of de oare yn 'e holle krije om hjir noch tsienris sa\nerch te spoekjen, as je earjuster dien hawwe, en it ierdryk oan te feien fan minsken, as je 't no dien hawwe fan blêden: mar dan hoopje ik dochs, yn Godsnamme, dat je onderskie meitsje sille, en reagje de goede net mei de tsjoede wei. Immen, dy mei de wanne yn 'e hannen stiet, wyndert ommers sa hurd net dat nôt en tsjêf beide weifljocht. It tsjêf fljocht wei, en it nôt bliuwt lizzen. Sa moatte jo ek, Eölus. Pûst wei, wa't je wolle; mar lit ús de kloeke, de ferljochte, foaral de brauwe en woldedige lju hâlde. Jonge, Eölus, dy't 'er binne, hoeve je ús net te fergunnen. It wurde njonkelytsen rariteiten, dat sizz' ik jo, Eölus! en is 'er noch hoop op behâld, it moat fan dat lyts heapke komme. Jokje jo de fingers, wel no, mik dan op de onbarmhertige riken, dy de lytsen mei har grutskens fertraapje, en mei har ynhelligens as bloedsûgers útkloarkje; op de rike bankerottiers, dy eptige en kloeke minsken út har soerwûn boeltsje set hawwe; op de hûspleagen, dy't guod fan wiif en bern ferslampampje; op de lêbige froulju, op de falske njirren, dy fan in brau man in sûper meitsje, mar foaral op de pesten fan Europa, de Jacobinen oan de iene, en de flaaiers fan de keningen oan de oare kant. Blies 'eryn, as je wolle, en lit se allegearre as it tsjêf fan it ierdryk stowe. Wy hawwe 'er foarrie fan! Mar believen op it romme iepene fjild, Eölus; want dogge jo 't yn 'e Worp of in oar bosk, dan bliuwt de iene of de oare noch wol yn de tûken hingjen. Ut earmoede moatte wy se 'er dan noch wol útskodzje, en brekke se in earm of in skonk, dan hawwe wy by 't eintsjebeslút noch mear kosten as it hele soadsje wurdich is. Dus, wolle jo se hawwe, blies se wei, dat wy se yn ivichheid net wer sjenne. Mar doch se nin sear; want it is ús nearne oars om te dwaan as om 'erôf te wêzen.\nHjir te lâne binne ek folle, Eölus, dy 't muoit, dat je juster net in rêst proponinten meinomd ha; mar dêr bin 'k ynienen tsjin. Wat no oart is kin neierhân foer wurde, en lju dy de bêste tiid fan har libben en bulten jild bestege hawwe om de minsken de goede wei te wizen, hawwe mear as immen rjucht op in goed plak onder de minsken. Mar dan noch watte, Eölus! As de studinten yn it systema fan de prefester oan it kapittel de providentia komme, dan wurde se sa eang, dat it echte skaai fan froulju útstoarn wêze sil, as hja dominy wurde, dat se eagenbliklik begjinne te meiden, en dêrfandinne komt it, dat alle proponinten ferlove feinten binne. Ferbyldzje jo ris, Eölus, dat je al de proponinten, dy't 'er no tefolle binne (sa'n pear hondert om-ende-by), mei in fikse twjirre fan dizze planeet namen; wat troanjes, tinke jo, soene dêr komme fan dy twahondert juffers, dy't har oansteanden dêr troch de loft stowen seagen, sonder hoop om dadelik wer rêden te wurden? Omdat 'er dochs in tiid komt, dat de proponinten krekt sa krap wurde, as se no rom binne, sa het in freon fan my al tocht om se in sliepdrankje yn te jaan foar fyftich jier, en sadwaande in honderttwa oerskriuwe (endosseren) te litten op de neikomlingskip. Mar, myn goede man, dêr kin neat fan komme; it begjint de juffers no al te fertretten, no't se in jier twa trije nei in berop wachtsje moatte; hoe soe 't dan komme as hja in heale ieu gobberje moasten? Dêr wie nin rie ta. Bûtendat, dan wiene se stôkâld, en wat soe sa'n jongkeardel oan in rimpelich âld wiif hawwe? Hy soe miene dat er by syn oarremem op bêd lei. Nee, dêr kin neat fan komme, of de juffers moatte de sliepdrank mei ynnimme; want dan bliuwe se mei jong, en as se yn 1890 of dêromtrint mei-eltsoar wer wekker wurde, dan binne se beide sa frisk as in nút. Mar dat giet jo egentlik net oan, Eölus; jo hawwe allinne mei de wyn te dwaan, as in middel om tsjerke en steat fan it oertallige te suverjen, en dan sis ik, dat je de proponinten 'er net útpikke kinne sonder har grut ongelyk te dwaan. As 'er in party fan 't ierdryk moatte, dan is de beurt oan de dominys, dy al jierren wille fan in berop hân hawwe, earder as oan de proponinten, dy noch om 'e stûke rinne. Elts syn bar is net tefolle. Dus, Eölus, wolle je oanfeie en mei-ien lyk en rjucht dwaan, himmelje dan de âld-dominys op, en 'er komme fansels fakante pleatsen foar de proponinten. Jo wite, ik sis dat net út eigenbelang, mar ik wol graach sike herten genêze.\nNiis spriek ik ek ien, dy't jo in hele wask mei himden en lekkens weitôge hiene; dy sei tsjin my: ‘Wy hawwe sa siker nin linnen oerhâlden om ús te ferskjinjen. Ik woe leaver dat Eölus alle gekken weiwaaid hie, en dat se nei de moanne, de planeet fan alle gekken,\nflein wiene.’ Mar dat moat ik jo ek ôfriede, Eölus. Myn leave man, dat soe gelyk stean mei in ontfolking fan de ierde. Alle gekken wei! Hoefolle soenen 'er dan oerbliuwe? Litte wy leaver de rie jaan, om eltsoars gekheid yn de jamkste fâlde te slaan, en al dat sotte fan in oar troch 'e fingers te sjen, dat er ús sels in amerij letter oerslaan moat. Binne 'er guod dy't ivich papier begrieme om ús mei har boeken lêstich te wêzen; tongert in oar jin altyd dingen fan tsjerke en steat om 'e earen, dy men taaste en fiele kinne, dat sein wurde om in goede ribbe út it budget te skuorren, wy binne jo biezem net nedich, Eölus! In kollekte by minskefreonen, en in briefke by de bakker en slachter om har frij brea en bôlen, en flêsk te jaan, sil de slinger, dy pinne en tonge by har yn beweging bringt, dadelik yn rêst bringe. Wyt je, Eölus, ik sis dit mar, dat jo je net fan gekken tsjin gekken ferriede litte sille.\nMar, ja, dêr binne oars útmunters, grutte gekken, grutske gekken, dêr nin genêzen oan is, en dy, omdat se ryk en machtich binne, har mâlens as in jachte oan hondert oaren oansette. My binne se net yn 'e wei; fier dêrfandinne, omdat men nimmen lichter foar 't soaltsje hâlde kin as in grutsk minske, hawwe ik en myn stalken 'er in onfoegen nocht mei. It liket wol dat de minsken neat minder fele wolle as grutskens; dy sa heech by himsels opsjocht, sjocht leech del, miene se, op oaren, en dat is onhjirmlik foar har eigenleafde. Omdat se jo dan ek sa oeribel tsjin de grutske gekken opfierd hawwe, en it wol liket, dat 'er wat fan wêze moat, no, yn de goedichheid dan, ik kin se net hâlde; blies se nei de moanne, Eölus, mar pas op dat se sêft delkomme. Ondogens soe it wêze, dat je immen om syn lyts ferstân kwea dienen. - As je dat reiske mei de fergulde gekken dwane, dan komme je fansels ek op de moanne; dêr wennet ien fan ús kunde, dy moatte jo foaral goendei sizze fan Hiddes jonges. Ik mien de Noarger rún, dy tsjinwur'ch minister fan finânsjes op 'e moanne is. Freegje him dan mei-ien 'eris, of er ek rie wit om ús besnoeid en útriden jild foar in bytsje om te smeltsjen. Dêr binne wy hjir danich mei ferlegen, en de wiiste ljuwe fan 't lân binne har rie te'n ein. Begryp ris, mynhear Eölus, dat de besitters, dy yn ús ryk brieven op frjemde riken hawwe, alle jierren troch ús te licht jild in skea hawwe fan trije miljoen gûnen yn de yntressen, en dat stekke de frjemde potentaten yn 'e bûse.\nMar, de deuker, ja, Eölus, dat soe ik hast fergetten hawwe. As de lju op 'e ierde 'er de lucht fan krije, dat je de iene dei of de oare wer ris oan it feien geane, dan sil 't rekesten by jo reine; elts sil syn bést by jo dwaan, om him syn partij, dy him yn 'e wei stiet, fan it ierdryk ôf te bliezen, en dêr sil ien rekest onder wêze, as je dêrnei harkje, dan binne wy allegearre wei. Yn alle lânen wennet in rudich soadsje, dy by in omkearing neat te ferliezen en alles te winnen hawwe; dy graach alle regearringen nei de moanne seagen om sels op it kessen te kommen, en in tiranny yn te fieren tsienris grilliger en wreder, as 'er ea onder in despoat wêze kin. Dat skoarremoarje is fan de divel útbret; wachtsje jo dêrfoar, Eölus. As men har heart, dan is 't krekt as de regearring de sinne en de moanne skine lit, en hja soene in kening wol rekkenskip freegje, wêrom dat er de appelbeammen fan de rûpen opfrette lit. Alles, it sprekt fansels, om ús gelokkich te meitsjen, mar yn died en wierheid om ús safier te bringen, dat wy alle regearringen weijeie en har skepter yn de pleats nimme. No, Eölus, jo binne yn in skrander nêst útbret, en dêrom jo sille wol wizer wêze. Mar dat sis ik jo, dat ik noch leaver onder de Turk as onder har stean, en as je dêrta beslute om mei in stoarmtwjirre de regearringen út Europa wei te skuorren, dan bid ik jo minlik om my en myn folk mei-ien op te nimmen, en sette ús del mids yn Constantinopel.\nIk wyt net, Eölus; mar fan al dat waaien fan earjuster is my de holle noch rûzich en sûzich. Eltse amerij bin ik de tried kwyt. Wêr wie ik ek? O ja, yn 'e lijte fan de stekken fan de Dimter hôven. No, ik knikte mynhear Weachhals al ris ta, mar de man koe net sykje, en hy gniisde tsjin jins azem oan as in bolle. Ik gong in stapkemannich fierder ta't ik oan it útein fan de hôven en de Worp wie, by it grutte hûs fan de sosiëteit, dat op de hoek stiet. Dêr hie 'k in frij gesicht, Eölus; ik stie 'er yn 'e lijte, en koe op myn gemak al jo wylde sprongen ôfloere. It wie oars bjuster onfoarsichtich fan my; want jo hiene my it hele tek\nop 'e harsens bruie kind, as je my net genedich west hiene. Mar ik hie 'er noch it rjuchte erch net yn. Efkes hie 'k dêr stien, doe 'er in hynzer mei in poepekarke oankaam; it beest, dat oars in tichte guds wie, slingere as in skeef man oer 'e wei. Men seit sa wol fan swakke minsken, dat men se wol omblieze kin; mar jo dogge 't sterke hynzers. Sawat ter siden fan 't karke, oan 'e wynkant rûn in wyfke, dat ik net seach, mar dat ynienen opsetten kaam, en mei in dwerse skamper it hynzer foarby fleach, hals oer kop yn 'e dyksgreppel del, Peaske en Pinkster bleat. ‘Hea muoie!’ sei ik yn mysels, ‘moat dat sa mâl?’ It minske stie wer op, seach my oan en lake ris, sadat hja nochal oer jins hantrekken like foldien te wêzen. Eölus! Eölus! Wat binne jo in âlde punthûn. Jonge, man, al sjenne wy 't net, wy krantsje dêrom wol. Of miene jo, dat wy net wite wat dat je earjuster te Brussel útrjuchte hawwe? Dêr ha je ommers midden op 'e merkepleats in grienwiif mei in twjirre fan onderen opnomd, fjouwerkant opnomd, sis ik jo, en wol tsien foet boppe de grûn smiten. Dêr het dat earm minske in amerij mei útsprate rokken op jo omdreaun, en sa hawwe jo se ek wer sakje litten, krekt as immen dy op in reinskaad (paraplu, parasjute) út in luchtbol delkomt. It liket ommers nearne nei, myn leave man! En dat op ljochtskine dei yn sa'n earbere stêd as Brussel is!\nEgentlik hie 'k noch nin erch dat it sok akelich needwaar wie, mar yn de fierte bemurk ik wat, dêr my de eagen mear fan iepengongen. Flak foar my hie ik de rivier, dy sawat trije- of fjouwerhondert trêden fan my ôf dwers foar my lâns rûn; oan de rjuchter kant hie 'k de Worp, en oan de lofter in frij gesicht yn 't fjild, benammen op de gatten, dy oan de siden fan de rivier rinne, en hjir hanken neamd fol wetter wiene. Jo waaiden dwers oer de rivier, Eölus, en hienen mei dy hege wâlen alleheel nin oanrin om hol wetter te meitsjen; lykwol kleauwen de weagen boppe op de turfskûten, dy oan de oare kant oan legerwâl leinen, en dat slach foar slach; ja, op it lêst fleagen se oer skûten, ryddyk en alles hinne, en ljepten sa yn 'e stêdsgrêft wer del. It wie krekt, Eölus, as je de turfboeren in wite prûk opsette woene, sa sieten se mar jimmerwei yn 'e rûge koppen fan 'e weagen. No, ik moat sizze, dat wie nin onsin. Want hjir hâlde folle onder dat heapske rju fan oefenjen, preekjen en psalmsjongen. Dat helpt nochal om brakke turf foar farske te sliten, en is 't net goed by de minsken, dan is 't noch altiten goed om in akkoart mei ús Leavenhear te meitsjen, dat Hy in hingjende kop en in psalm fan Dathenus yn pleats fan in earlik hert oannimme wol.\nLofts fan my ôf yn it romme fjild yn dy puollen en petten wiste ik alleheel en al net hoe 'k it mei jo hie. Dêr wie nin weach, dat wat sei, mar it reinde 'er mei feart. Ik tochte: ‘Reint it allinne boppe it wetter, en oars net? Dat is nuver.’ Nei in bytsje digerjen begriep ik jo, Eölus. Dat wie wiskjen. Jo namen it wetter út de petten op as storein, smieten it wol hondert fiem yn 'e hichte, en dat waaide dan as riik mei kûgelsfeart foar de wyn ôf: de rein, dy oars fan boppen komt, kaam no fan onderen. Alle amerijen makkene jo blauwe gatten yn de loft, krekt sa suver en klear as men 't yn 't foarjier by fris waar en in goede koelte wol het. By riten foel sa flapsk wat wetter by my del, krekt as it mei in poat út de loft getten waard, en dat wie dêr dan ek wer mei dien. Nijsgjirr'ge dingen! Mar ik leau, Eölus, dat jo de rein nin tiid dienen om mei drippen del te kommen. Sokke dominys het men op ierde ek, dy preekje lykas jo reine. Dy smite jin de wierheid mei gjalpen op 'e hûd. It dringt, tinkt my, better troch as it giet lykas in storein. Ja, Eölus, fan swarte roeken sprutsen, ik haw nin fûgels yn it fjild sjoen, as allinne roeken. Dit foltsen woe 't ris tsjin jo besiikje. No en dan fleach 'eris ien nei boppen; as se tuorren heech wiene wjukkelen en wrakselen se, al wat se koenen, dwers tsjin de wyn yn, en ik moat sizze dat se wol tsienris mânsker wiene as ik tochte.\nIk hie jo no al yn 'e lampe, Eölus. Ik koe omtrint wol riede, as jo je net gau bekearden, wêr dat hinne moast. Ik gong efter myn beskûl, de sosiëteit, wei, en fûn myn freon Weachhals noch yn 'e Worp, dêr er nei it stowen fan it wetter stoe te sjen; hy woe 'er in beskriuwing op rym fan jaan yn it muzen-almanak. Hy gûlde al tsjin my, ik tsjin him, mar wy koenen nin wurd fan eltsoar ferstean; hearren en sjen fergong jin fan it waaien, dat\njo diene. De dichterlike skraits stoe dêr op syn swevelprikken te weevjen, it griisde my ta de teannen út. Op it lêst tochte ik: ‘No moast er ris mei in twjirre by my weifleane!’ en dat barnde my sa yn, dat ik him hastich yn 'e hannen kniep, en útboarste yn 'e wurden: Vaarwel in eeuwigheid! Doe ik op 'e rin, en de Worp yn. Ien treast hie 'k oerhâlden, Eölus, dat je sa'n grut man alleheel net meinimme koenen. Syn byltenis bliuwt oer; dy komt 1838 yn it muzen-almanak.\nYn de Worp seach ik noch in tsjep staaltsje, hoe jo yn alle silen mak binne. My tochte, wy koenen jo hjir wol foar stêdsoanfeier hawwe, sa baaseftich fagen jo de Worp leech. De ôffal fan de hjerst lei noch onder de beammen, en dêr wiene jo oan it pûstjen yn dy miljoenen fan blêden. Hja draaiden op har rânen sa kreas as trijegûnen de grûn lâns, en stauwen eltsoar straalrjocht en mei kûgelsfeart efternei, krekt as se oan it krijoanboartsjen wiene; en dat het duorre oan it lêste leaf ta. Want de oare moarns ha 'k 'erom tocht: de flier wie skjin. As je nocht oan feien hawwe, Eölus, hjir is mear te biezzemjen, benammen yn de finânsjekeamer; mar ik moat jo sizze, it is 'er piktsjuster; men kin 'er nin hân foar eagen sjen, en hja wolle net hawwe, dat je in lampe opstekke.\nIk kaam swietsjes by de skipbrêge, en om't 'k noch lijte fan de beammen hie fielde ik egentlik noch net rjocht, wat je yn 'e bouten hiene. Mar op 'e brêge waard 'k it oars wiis. Ik rûn foar de wyn del, en wrychtich, doe ik mids op 'e brêge wie, namen je my fjouwerkant fan 'e grûn. Ik seach no foar it earst fan myn libben, wat ik altiten foar praatsjes hâlden hie, fan it weiwaaien fan minsken en rydtugen, dat it neat as de suvere wierheid wie. ‘As dat sa moat,’ tocht ik, ‘dan sil ik in maat, dy fêster stiet, yn 'e earmen nimme,’ en ik sloech myn rjuchterhân om de lening, en sa pandere ik de brêge oer. Ik hie dêr in amerij stien, dêr kaam myn freon Weachhals yn 'e fierte ek al oan stoatskaven. Doe jo him onder de slach krigen, Eölus, begûn er mei in bocht yn 'e rêch efteroer tsjin te skoarjen wat er út de skinen sette koe: it wie krekt as er mei skoppen yn 't gat fuortjage waard. In bytsje fierder moast er oan 't teantsjen, soms sonder grûn te roeren, en dat al hurder en hurder, ta er eindelik as in hurdrider by it ein fan de baan op ús ynfleach. It folk spatte út eltsoar, en rôp: ‘Goddeumie, seet menheer Woaghals ens?’ Dat is ien fan de moaiste setten, dy't 'k fan jo sjoen ha, Eölus. ‘Sjesa, myn freon,’ sei ik tsjin him, ‘no kinne je yn wierheid sizze, dat je sa faak liigd hawwe.’ ‘Wat is dat?’ frege er ferheftich. ‘Wel, jimme dichters rime altiten fan de sefiers; dy binne sa luftich fan gong, sizze jimme, dat se al teantsjende oer de topkes fan gerzen en blommen hinne trippelje. No binne jo sels in sefier wurden.’ Laitsjende stiek er syn lange meagere hân út in keale roksmouwe, en wylst er my twa fingers tastiek, sei er: ‘Van verzen gesproken, ik heb ene ode op Zijne Majesteit gemaakt; deze avond kom ik over dezelve uw oordeel vragen.’ Mei-ien rûn er wei, en ik seach him nei yn mysels tinzende: ‘Dat is trije oeren tiid wei mei in flesse wyn! En dan moat ik myn konsjinsje noch beswierje mei dy de hals fol te ligen.’ It kaam krekt sa út, mar mei 't onderskie, dat it my trije flessen wyn yn pleats fan ien koste; dy soannen fan de muzen sûpe as mûzen. Lêzende seach er by eltse gjalp op, en knypeage my ta, krekt as er sizze woe: ‘Fielste it wol, feint?’ en dan moast ik ommers wol bravo roppe. De twade rigel wie al in leagen: ‘Mijn ziel, die voor uw glorie gloeit’; hy miende: ‘die voor uw gunsten gloeit.’ - Mar, Eölus, dat opnimmen, sjedêr, dat leit my heech. Dat het my noch nimmen dien. Wiene jo in Fries west, dat wie dêroanta; mar jins fan sa'n smelle Gryk fan de soalen nimme te litten ... it bekomt my sa nij as fleanen.\nIk bleau in amerij op it ein fan 'e brêge stean en seach út nei de kant fan Sutfen ta; dêr kin men de rivier net sjen; want as er Dimter oan dy kant omtrint foarby is kriemt er om, en sa rekket er jin út it each. No, dat út seach ik in soarte fan in wite stodamp of reinige miste, huzen hichte fan 'e grûn ôf, en dy bôge as in slange troch it fjild om, safier as in minske úteagje koe. ‘Wat is dat?’ sei ik tsjin de brêgeman. ‘Dat is de rivier,’ sei er; ‘dy wisket sa fan de stoarm.’ Krekt, Eölus; de keardel hie gelyk. Jo namen de rivier dêr yn 'e lingte. It wie krekt as it wetter sea. As it in flamjende broutsjettel west hie, it mochte bekend stean.\nNo seach ik klear en bleat wat 'er te dwaan wie, en ik mei in blits nei hûs ta om ris te sjen, of myn wiif en berntsjes ek ongemak hiene. Sa as ik troch de poarte kaam hie ik foar my it grutte tsjerkhôf mei de grutte tsjerke fan de Hillige Leafwyn (Lebuinus), en dêr stie it beestespul fan Van Aken flak aldernêst. (Hoe komme de dingen sa nuver by eltsoar?) Dêr songen jo in raren psalm oer tsjerke en toer, Eölus! Ik learde doe earste de krêft fan Gysbert-oms wurden as er fan de stoarm sjongt, dat dy Guwlt ind boppe thonger beart. It drille dêr, it skodde en gûnze alles yn syn Gotyske muorwurken mei in oandrang fan loft, dy ontsettend wie. It sûgjen troch de kloksgatten bâlte lûd oer alles hinne. De spinaal fan de toer stie mei syn taaie izeren stangen en bânen te swypkjen as in wyljentûke, en gierde it út. Wylst ik 'ernei seach en elts eagenblik tochte, dêr komt alles del, hearde ik in knetterjend kreakjen, dat troch jins stampen en daverjen hinne briek. Wat wie dat? Lâns it hele tek fan de Marijetsjerke, dy allernêst de grutte fan de H. Leafwyn stiet, hiene se in latten raam lein, dat jy de kloeren net efter de pannen krije koenen. Dêrom, begryp ik, dat je it latwurk earst delsmieten; doe folgen de pannen fansels. Wel, man, jo waaiden se as in hânfol lotterijbriefkes troch de loft, en elts moast mar om in hinnekommen siikje, dy net ien op 'e harsens hawwe woe. Eölus! Eölus! Ik leau, sa wier as ik hjir foar in sondich minske stean, dat je ek al in tik fan dy naasjes wei hawwe, dy net mear oarlogje wolle as foar har eigen rekkening. Wêrom moasten de pannen fan de Marijetsjerke it ontjilde, en de laaien fan de H. Leafwyntsjerke, dy 'er deun oan stiet, sparre wurde? Jonge, wy binne net ferrotte, Eölus! As je dat miene, binne jo de planke mis. Dy Marijetsjerke hawwe se yn in arsenaal feroare, dêr allerlei ark yn burgen wurdt, om minskebloed te ferjitten as bargebloed. Dêr hiene jo de lucht fan, baas, en doe moasten de pannen it ontjilde, omdat je it moardnersark fan binnen net bynei komme koenen. Ik doar wedzje, dat as se sawol fan in arsenaal in tsjerke (in hûs fan leafde en frede!) makke hiene, dat je nin panne oanroere soenen. Mar hark ris, Eölus; jo miening is goed, mar jo begripe it net goed. Kanonnen binne by slot fan rekkening de bewizen dêr de keningen mei riddenearje, en salang as 'er ien is, dy se brûkt, moatte al de oaren se ek hawwe.\nSa as dat latwurk delkaam wiene jo mei-ien ek boppe op it spul fan Van Aken, en dêr wipten je yn in rep it tek fan op, dat de hele santepetyk mei planken en kleden yn 'e loft fleach. Dat briek en rattele dêr oer 'e stiennen hinne, dat jin hearren en sjen fergong. Ondertusken fleagen je altyd mei itselde gedaver oer tsjerke en toer hinne, en om dit orkest fierders fol te krijen begûnen de liuwen, de tigers en bearen mei te brullen, dat de grûn onder jins fuotten dreunde. Alle dagen stie Van Aken mei in grutte manteljas onbeweechlik foar it spul, en dan seach er sa strak en wreed as er jin opfrette woe; mar doe er no de holle útstiek en fan syn hele tinte neat oars as in mannich sydplanken stean seach, ik kin jo sizze, doe kaam 'er in bytsje beweging yn syn troanje. Mar hy hie de kop net ferlern, Eölus. It earste wie klets! de hokken fan de wylde bisten ticht; want de baas tochte, as dy jonges út de skoalle knipe, dan rinne se net om Dimter koeke, mar Dimter minskeflêsk. Flink hie er ek timmerlju mei ljerden en linen tsjin it spul oan om alles, wat noch oerein stie, op te hâlden. Doe in bûn fan in tweintich fammen en jonges ynspand, dy de fûgels úthellen: dat fleach eltsoar efternei as se stellen hiene; de iene mei in papegaai, de oare mei in mandril-aapke, in tredde mei in poelepetaat, in fjirde mei in Indiaanske hoanne, en dat foltsen kraste en gûlde onder dat ferfarren, as se fermoarde waarden. Afrika, Azië en Amearika waard dêr úttôge, en dat kaam allegearre te honk yn de keuken fan it weardshûs de Neger. De oare moarns seach ik in feint fan de hospes foar doar stean. ‘Maat!’ sei ik tsjin him, ‘hoe giet it? Jimme hawwe in bulte frjemde passazjiers krige, hear ik. Sok folk komt safier wei, dat sil wol brau tarre en smarre.’ ‘It mocht de divel!’ andere de jongkeardel. ‘Hja bringe myn baas mear dong as jild yn hûs. Dat soadsje stjonkt ús de keuken út.’ ‘Mar hoe hâlde se har oars?’ ik wer. ‘Wel,’ andere de biis, ‘dêr sil ik net fan sizze, mynhear. Jo moatte begripe, it bliuwt yn it bloed; neier folk as de apen het de minske net, en fan beiden sjenne wy hjir likernôch deselde kueren.’ ‘Mar dan tinkt my,’ sei ik, ‘dat de apen noch nofliker om te hâlden binne; want dy kinne jimme oan in\nkeatting lizze, as se it ferkeard begripe, en de minsken, as dogge se it noch sa onhuer, moatte jimme betsjen litte.’ ‘Krekt, mynhear!’ sei de jongkeardel, ‘en dat is benammen in droevich lêst foar in feint. Want as de apen net doge wolle, dan jou ik se in trewinkel tsjin de skeane bek, dat se stowe, mar as de skrokste smjirkert, in orang-ûtang pakjekreammer, my útracht dat ik nin turf heech bin, dan moat ik noch sizze: Wat beleaft, mynhear?’ ‘Wel, dat bekomt my sa nij net,’ sei ik tsjin him. ‘Mar witste wat, heite? Do moatste tsjin dyn baas sizze, dat er syn úthingersboerd feroarje moat. Eölus het him al te goed betocht.’ ‘Hoe mien je?’ sei er. ‘Hoe 'k dat mien?’ andere ik. ‘Jimme moatte de Neger feroarje yn de Arke van Noäch.’\nMar om wer by it stik te kommen, doe jo Van Aken syn tinte troch eltsoar keild hiene, gong ik nei hûs. It waard my te mâl, Eölus. Mar ik hie de rêch net oan Van Aken takeard, as ik seach troch it tek fan in heech hûs hinne. Dêr wenne in prefester. En net tefreden mei de man in tûzenmannich pannen yn alle eleminten te smiten, bruiden jy him ek noch in foech stien fan santich pûn troch souder en al hinne yn syn ledikant. Jo miene dochs net dat de man kâlde fuotten het? It liket wol as jo him in waarme stien oanlizze woenen. It heilde pannen, stiennen, reid, laaien, âld outer, ruten; it wie mar, pas op, yn dy nauwe strjitten. Oan alle âlde gevels stienen jo te wriggeljen; dy oer sa'n wrak spul wennen en dat weauwen seagen, gong de grizel oer de grouwel; in bulte betrouden de kwakkelige oerbuorman net, en pakten har bêste spullen: want daalk, tochten se, bruie de klompen stien ús op 'e holle; dan alles te grús, alles iepen slein, en mûlk brân 'erby. In bytsje fan my ôf seach ik jo in gevel omfieren, dêr twa dragonders as mosken onder beflapten: beide kroandea. Wat hienen jo dêroan, Eölus? Dy twa skoane feinten, kearels as lôgen! Al binne se mar soldaat, tink dat har âlders allike hertlik om har ferplettere bern krite as de rykste fan it lân. Of miene jo, Eölus, dat je in hantsje helpe moatte, omdat de jenever, Janke-en-harre, en de kûgels it net ôfkinne? - Onder dit gedjoei kamen al de skoallen út; it wie krekt fjouwer oere. Yn dy heilbuoi fan stiennen en pannen betroude nin âlder syn bern allinne bûtendoar. De hiele lange strjitte, dêr ik wenne, grimmele ynienen fan feinten en fammen, dy bern by de hân hiene. De measte berntsjes krieten: de sloven wiene ferheard; hja wisten net wat 'er geande wie, sa ougryslik bearden jo boppe de huzen, en oeral trapen se troch diggels, en stiennen.\nIk kaam thús, en 'er foel my in stien fan it hert doe myn Tsjalling, mei laai en boekje yn syn hantsjes, feilich yn hûs wipte. Ivich sil dit hert, Eölus, jo foar dy deugd tankber wêze, en stiet 'er earne noch in altaar foar jo op ierde, de moaiste krâns fan roazen sil ik 'er trije slaggen omslingerje, en ik sil 'er byskriuwe: Oan him, dy myn leafde sparre het! - Watse wie in stien op 'e holle fallen, mar mei in skamper: it kaam net oan. It like wol dat ús Hidde jo geblies net folle oangong. Alteas hy gong om fjouwer oere krekt as altyd mei de dwersfluit onder de earm om syn leksum op te heljen, en hy het mei syn master duetten bliesd wylst jo op it tek akkompanearrene. Dat het duorre tadat jo fan efteren it Spaansk geveltsje yntrapen, en de juffrou, dy op it gekreak gysten nei foaren rûn, de hals hast briek oer in amer mei stienkoalen, dy yn 'e gong stie. Dat joech sa'n gemoart en geraas, dat de muzykmaster nei boppen fleach, om in finster út te heakjen, en dêrmei wie de muzyk út. - Onderwilens kaam myn feint thús, dy ik ontbean hie om by honk te wêzen, as 't jo ris beleafde om my it tek boppe de holle wei te brekken, mar dy man stienen de triennen yn 'e eagen. ‘Wat skilt dy?’ frege ik. ‘Myn wiif,’ sei de man, ‘is te fjilde om ús koal fan it lân te heljen, en it is sok needwaar, mynhear! Ik woe har sa minlike graach thús helje, as 't jo beleaft.’ ‘Fuort mar, kearel!’ sei ik, ‘it libben fan dyn wiif giet boppe al de rottige tekken fan Dimter.’ - Mei dat Beernt fuort wie, begûnen jo mei sok frjemd getonger op myn skoarstien om te skuorren, dat ik tochte: ‘Dit is ris wat hiel bysonders! want mei dy hege huzen en tsjerken kinne wy jo oars noait net fernimme.’ Ik sei tsjin ús Watse: ‘Kom, heite; do wolste ter see, en dan krigeste mei in pear balstjurrige bazen te dwaan. De iene hjit Eölus, en de oare Oceänus. Eölus is krekt bûten oan 'e gong; no sil ik dy ris efkes sjen litte, wat dy yn 't fet het.’ Boai naam my flink by de hân, en ik fleach,\nsa gau as ik koe, mei him troch de neare stegen hinne, om op de romte fan it grutte tsjerkhôf te kommen. Dêr hienen jo onderwilens wat dien, dat ik net tocht hie. Yn dat bekfol tiid, dat ik thús wie, hienen jo de glêzen yn de H. Leafwynstsjerke wol op tweintich pleatsen ynslein, dat de leaden ruodsjes 'erby hongen; it seach 'erút as in kroech, dêr in party dragonders oan it houwen west binne. Mar ik tink dat jo dat ontkomd is, Eölus! Wylst je dy ramen dienen op it arsenaal en it beestespul binne je mûlk mei in skamper oan 'e glêzen west. Men kin dat yn de rûzje sa lyk net roaie.\nIk rûn mei de jonge fierder, en yn in rep wiene wy wer op de rivierswâl. Dêr hiene wy jo út de earste hân. It wetter út de rivier snjitten je ús oan; soms bliesden je 't allehiel oer 'e stêdsmuorre hinne, dat it tsjin 'e huzen yn 'e stêd oanfleach, krekt as in bleker, dy syn doek beëast. Egentlik woe 'k mei boai nei lju fan myn kunde, dy deun oan 'e rivier wenje; dêr het men oan alle kanten in rom gesicht yn it fjild, en op it wetter. Mar omdat se oer in brêge allinne wenje, hiene jo in frije fljocht oan beide iggen fan it hûs lâns, en brochten de dûbelde wynflap efter it hûs wer by eltsoar. Dit makke in twjirre, dêr modder, prikken, en ik wyt net wat al, sa troch eltsoar giselen, dat ik 'er net hin of benei komme doarste. Wy mochten 'eris mei yn dy govert gien wêze, en dan hiene wy net ophâlde kind, as wy woenen.\nEfter ús wie 'er noch in oar spultsje geande. Dêr hiene wy de stêdsmuorre, mei in soarte fan in simmertinte 'erboppe-op, dêr jo oan wiene te wriggeljen. Dy arke stie nochal yn bestân of er wike soe; mar op 't lêst joech er kamp. Ynienen waard it ding driftich, en begûn hiel parmantich troch de huzen te kuierjen, tadat de hieletabernakel ynienen glûpsk fan jo loslitten waard, en yn alle splinters op strjitte stikken boarste. Ik seach nochris om nei it hûs fan myn kunde, en stie yn bestân om 'erhinne te gean, doe je in gat yn it tek waaiden, dêr wol hynzer en wein yn swaaie koe. Ien fan it hûsgesin fleach aanstons nei boppen, en winkte ús troch it gat, dat wy bliuwe moasten. En dat wie ek de feilichste rie; want op it egenste eagenblik bliesden je yn de onderkeamer, fan trije ramen allyk, de ruten yn. It like wol, Eölus, dat je jo longen doe mei de foarsje fan in kanon útsetten; want de oare moarns siet 'er noch in stik glês fan fjouwer tomme yn 'e keamersdoar, mei sa'n boarstend geweld wie dat lichte grús fuortflein. Doe wy dat seagen, sei ik tsjin Watse: ‘Sjen no ris goed om dy hinne, boai! Dat alles docht Eölus, en onder sa'n baas silsto farre. Want as hy slept, dan komste nin stap fierder op it wetter. Hjir stieste op 'e fêste grûn; mar tink no ris om, dat Eölus dy yn 'e Spaanske see het, dêr it wetter toershichten fuortrôlet, en dat er dy weach-op weach-del mei de grutste trijemêster as in spuontsje hin en wer toutert. Hoe liket dy dat ta?’ De jonge glimke. ‘Ja, boai,’ tochte ik yn mysels, ‘do biste lykas de tsjinstboaden. Hja hawwe de earmoede foar eagen, en dochs trouwe se.’ En dat is ek mar gelokkich, Eölus. Wêr soe de kening rekruten, en de keapman silers wei krije, as de faam de gefaren fan de houlikssee, en de jonges de krêft fan Eölus, earst op in hier berekkenen. Wel, de jonge skeukte fan nocht, Eölus, doe jo sa azem joegen. Hoe mâler, hoe moaier. - Ik naam boai wer by de hân, en rûn sa gau as ik koe wer nei hûs ta. It begûn ek njonkelytsen te skimerjen.\nPas wie ik thús, as dêr komt myn feint wer oan. Hy glimke. ‘Beernt,’ sei ik, ‘dat stiet 'er wat blierder by as niis.’ - ‘Ja, Mine is 'er wer,’ sei er, ‘it wie needwaar, mar ik moast 'er dochs om laaitsje.’ - ‘Hoe no dan?’ sei ik. - ‘Wel, ik rûn mei Mine oer 'e strjitwei nei stêd ta, en dêr komt har de wyn yn de rokken; hja ynienen op, en wol fyftich trêd wurdt se fan my ôf oer it fjild droegen. No, hja is sa'n propke lykas mynhear wit; onder dy reade útspande rôk stieken har koarte skonkjes út, en dy wraamden en trippelen om de grûn te siikjen; krekt, kin 'k jo sizze, as in bern oan 'e liedbân, dat wakker skrept en rint, as it de grûn net roert. Wel, ik skettere it út. Ik hâlde my fêst oan in beam, sa slop wie ik fan laitsjen. Mine wie lilts doe se my dêr sa stean seach; mar ik sei: Myn leave Mine, as hie 'k op 'e dea sitten, ik koe 't net litte.’ Sa leare jo de minsken yn ien eagenblikje, Eölus, dêr in dûnsmaster hjir wol trije jier ta nedich het. - In bytsje dêrnei sakken jo ôf. No en dan kaam 'er in neifleach; mar de baas sels wie foarby. Rêst lykwol wie my dy jûn net be-\nskern. Eölus waard opfolge fan mynhear Weachhals, en dy hâlde my en myn wyn selskip oan tolf oere ta.\nDe oare moarnsier gong ik ris om en troch de stêd om op te nimmen, hoe jo 't makke hienen. It like wol as Dimter bombardearre wie, sa wiene jo 'er útnaaid, Eölus! Omwaaide stekken; heale gevels; iepene tekken; reade tekken lape mei blauwe smoarde pannen; roeden út de ramten; hjir en dêr proppen fan fodden yn stikkene ruten; timmerlju, mitselers, opperlju oan 't skreppen en tôgjen mei ljerden, pannen, sparren, delen, kalk en stien; de Berchtsjerke trochinoar smiten, dat de gemeente 'er yn nin fjouwer wiken yn bankje koe; tekken fan lytse simmerhúskes in foet op har muorwurk ferset. Mei ien wurd, Eölus, as je it sjoen hiene, je soene oer jo wurk sels foldien west hawwe.\nMy tochte, wy moasten ek wolris efkes yn 't fjild sjen, hoe je it dêr makke hienen. De roggebergen stiene as dronkene lju te hingjen; by sommigen hienen de standers ien of twa makkers ferlern, en de skeaven leinen wiid en siid troch it fjild hinne keild; de stiennen gevels fan it weardshûs de Platfoet foar en efter oan de earste ferdjipping ta 'er útflein; it reid op de tekken oeral by toppen efterstebek waaid, dat it opstie as in stikelbaarch. De barbiers blieze jamk mei har toet yn jins hier as se it knippe, mar hoe jo dat âlde fêstbakte reid mei bliezen oerein krije, dat wit de deale. Hjir yn 't poepelân is yn it fjild foar jo safolle net te bikken as yn Fryslân; mar ik tink dat jo dêr de measte wettermolen wol op 'e kop set hawwe. Dat binne, tinkt my, krekt boartersdingen foar jo, Eölus.\n‘Hoe het it foldien?’ sei ik tsjin myn soannen, doe wy thúskamen. ‘Opperbêst, heit,’ seinen se, ‘wy wolle wol mear stikjes fan Eölus sjen.’ - ‘Ja,’ sei ik, ‘feinten, ik leau net dat 'er ien freon is, dêr jimme mear fan hâlde, as fan dy graaf fan stoarm en onwaar. No, goed, daalk sille jimme mear sjen.’ - Dyselde foarmiddeis gong ik mei Hidde en Watse, en ús miich fan Leiden, dy krekt by uzes útfanhûs wie, nei de Pol ta; dat is in bûtenpleats, ryklik in oere fan Dimter ôf, dêr se seinen, dat jo 'er oan 'e hoasbannen ta troch gien wiene. En ik moat sizze, doe wy dêr kamen, namen wy allegearre de hoed ôf, en betanken jo freonlik, dat je it sa genedich mei ús makke hienen. Dêr hiene je efkes in grut bosk fan de swierste iken en boeken as in hânfol swevelprikken troch eltsoar keild. Dat lei dêrhinne, as de divel 'er jongen smiten hie. Oer de swiere stammen en de holle gatten, dy se yn 'e grûn skuord hienen; troch de tûken en twigen, wie nin trochkommen oan. Ytlike beammen hienen onder it fallen mei de wurtels klompen modder nei boppen wipt, dy tolf foet heech wiene, en sa tsjok, dat it foege klinten liken. De hear, dy it bosk takaam, wie mei syn rintmaster al oan 't ritsen fan de stammen foar de feiling. Dat griisde my om de man. My tinkt, Eölus, dat koene jo wol litten hawwe. Alear koe 'er sa'n grapke wol op stean; doe die it de edellju sear dat se in beam kappe moasten. As 'er ien yn 'e kop stoar, dan doarsten se him noch hast net oantaaste, sa eang wiene se, dat de lju it foar skrok en heukereftich oansjen soene. It like 'er net nei om in beam fan har slot om jild falke te litten! No wurdt al it heech hout oan dûbeltsjes makke; want wat het onder ús geslacht fan minsken langer wearde as kâld jild? En no moatte jo noch komme, Eölus, en nimme ús it lêste hearlike skaad boppe de holle wei, dat ús bernsbern net wersjen sille. Wie it jo tefolle, dat 'er ús ien oerbleau, dy yn de grutte pronk fan natoer in yntres fan syn kapitaal fûn, grutter as de kûpons fan brieven, dy seis persint dwane? Mar jo binne 'er woast trochgien, myn leave man! en it docht my nij, dat 'er noch ien spjirke oerein stean bleaun is. Oan de measte beammen, dy jo net om krije koene, hiene jo mei sokke rukken wrikke, dat de ierde boppe de wurtels oplichte wie. Yn 'e leane, dy op it slot tarint, ha 'k ien sjoen, dy wy mei ús twaen omklamme moasten. Dy koene jo mei nin boarstens geweld út 'e grûn krije, mar doe ha je him midden yn 'e stamme as in wurtel trochknapt; en yn it hert wie it hout sa geef as kryt. De stompel stie dêr mei splinters fan in foet of tolf yn 'e hichte; fan fierrens like it krekt as 'er in grutte biezzem op syn stôk oerein stie. Ien fan dy splinters haw ik meinomd; dêr lit ik no in gongelstôk fan meitsje, en 'er mei grutte letters ynbarne: EOLUS, xxix novembris mdcccxxxvi. Komt 'er my dan in man mei in grut boarst, in pocher, in windmaker tsjin, dan hâld ik him dy stôk onder de noas: ‘Jo kinne gnap\nblieze,’ sis ik tsjin him, ‘mar kinne jo it sa goed as de man, dy ikenbeammen yn sokke splinters bliest? Kinne jo balken oan twa sprekke?’\nWy hienen salang yn de tûken en twigen fan al dy lizzende beammen omtiisd en omwynd; wy hiene sa dealesk as iikhoarntsjes fan de iene stamme op de oare sprongen, dat wy op it lêst sa wurch waarden as in maits. Wy gongen dêrom yn in weardshûs, en koften fan in heldere Gelderske faam in soopke mei wat molke-en-wetter foar de jonges. Doe wy ús in bytsje útpûste hiene kuieren wy mei moai sinnich waar werom, lâns in nije strjitwei, dy mei jonge beamkes beseame wie. ‘Hea,’ sei ien fan de boais, ‘sjoch heit! al dy lytse beamkes binne stean bleaun, en dy grutte binne omwaaid!’ - ‘Dat leauste wol,’ sei ik, ‘dy swiere beammen hawwe mei har brede koppen mear wynfang; ek rikke se folle heger, en boppe het de wyn mear krêft. Hja sjitte har wurtels wol djipper yn 'e grûn, har stammen binne wol tsjokker, mar de oanstjit, dy se fan Eölus te lijen hawwe, is evenredich noch grutter. Dêr komt by, sa'n swiere jout net ta, en dochs it moat bûgje of boarste, lykaste oan dy biezzemstompel seachste. Dit lytse guod bûcht by de minste twjirre; it mei ris tsjin de grûn niigje, as de wyn wat ynbynt, riizje se ek wer oerein.’ ‘Dat is al nuver,’ sei boai, ‘dat lytse beamkes by in orkaan feiliger binne as grutte.’ ‘En lykwol,’ sei ik, ‘giet it krekt sa onder de minsken. Op Louis Philippe hawwe se no al trijeris sketten, en ús litte se yn frede. Hy doar de kop net út syn hok stekke, of de strjitten fan Parys moatte earst opromd wurde, dat it foar, en efter, en om him hinne, in lege wyldernis is, en wy rinne oeral allinne sa frij en feilich as de fûgels yn 'e loft. Hoe heger aste yn de wrâld kliuwste, hoe mear 'er komme, dy dy nei onderen ha wolle, benammen aste de brette hoanne spileste, en it allinne wite wolste. Dan komt it ek allegearre op dyn kop del, en al stieste sa fêst as in iken beam, om moatste. De ferienigde stoarm fan dyn fijannen is sterker as do, en kinne se dy mei wurtel en tak net útroeie, hja sille dyn stamme mids twa rinne. Dy sille se it net dwaan, salang aste dy by de grûn hâldste. En as se dy al benei kamen, dan is 'er noch ontwyk foar dy. Kenste it âlde Fryske sprekwurd wol, Watse?’ - ‘Wat is dat, heit?’ frege boai. - ‘Lear dûken! Dûken foar de stoarm fan need en omstandichheden, en do silste de kop 'er wer moedich byskuorre, lykas dizze kliene beamkes, as de stoarm oer is, wylst de steile hurdhollen as dy iken om dy hinne lizze.’ - ‘Altyd dûke?’ sei er. - ‘Nee, feintsje! net altiten. Dûke as folhâlden koppigens is, en dy sonder reden neat oars oanbringt as skea. Wolle se dy dûken leare, as dyn konsjinsje seit, datste stean moatste, hâld 'er dan de kop foar. It is better alles kwyt, as datste dy oer dysels skammeste; want dan kinste dochs noait nin wille wer ha. Begrypste dat wol, Watse?’ -‘Nee, heit!’ sei boai, ‘net tige.’ - ‘No, dan sille wy it dy leare. Wês mar wer as dizze beamkes; lit dy bûgje en liede troch de hân fan Him, dy it goed mei dy mient. Tink net dat it bûgjen op dyn jierren skande is; Hoe ealer hout, hoe bûchsumer twiich, seinen ús wize foarâlders.’\nOnder sokke praatsjes panderen wy al swietsjes fuort, doe ús in muoie temjitte rûn, mei in swart reinkleed om; it minske like wol yn gedachten, alteas hja seach stiif tsjin 'e grûn, en it wie krekt as se ús net murk. Wy hiene ús praatsje just út, en seinen nin wurd; yn deadlike stilte trapen wy sa op eltsoar oan; mar doe wy krekt njonken muoie wiene, prûste ús miich fan Leiden, dy wakker de trudze hie. Ik wyt net hoe 't wie, Eölus; mar it kaam hurd oan; it like wol in gjalp. Dat earme sloof ynienen fjouwerkant mei in skeane pas fan de strjitwei ôf, en út har kapke as in gleon hynzer, dat skrikt, nei boppen sjen, krekt of de divel en syn freonen mei har op 'en paad wiene. Nea haw ik ien minske sa ferheard sjoen, Eölus, en nea haw ik ek mear lake. Wy bliuwe nochal lang bern, Eölus.\nFoar en yn 'e stoarm hawwe wy dingen sjoen, dêr wy net rjucht wiis út wurde kinne; my tinkt, wy kinne by nimmen neier om útslútsel gean, Eölus, as by de man sels. Wy hawwe yn Fryslân lju we, dy rôlje foar de aardichheid wolris in tinnen panne op, krekt as in pljims papier; ús ferneamde rimer Oene hie noch in dochter Matsje, dy dat ek koe. Dat is klear en dúdlik; dy mar macht yn 'e fingers het, kin dat dwaan. Mar wa het no fan syn libben heard, om sonder fingers repen lead fan tûzenen pûnen op de naalden fan de\ntsjerken op te rôljen, en dan as in krolde spoen nei onderen te bruien? Lykwol dat ha jo hjir oan ferskate huzen, en te Londen noch oan de Pancrastsjerke dien. - No moatte jo my ek ris sizze, Eölus, wêrom dat je ús yn 'e broeikast set hawwe ear't jo kamen? Al in deimannich tefoaren wie de loft sa waarm, krekt as op in brodzige simmerdei. Yn 'e wyn of yn 'e lijte, oeral kaam jin sa'n maffe, lije loft tsjin. De kobbels fochte stienen oeral op hout en stien, ja, by ús muorren rûn it wetter mei strielen del. Jo hawwe ús planeet dochs earst nin switdrankje ynjûn, Eölus? En no woe ik dat ek noch wol wite; want it liket wol as jo hjir yn 'e krite binne, dat it wetter yn 'e pompen op en del giet, en dat de kwik yn 'e waarglêzen stiet te dûnsjen. By dat kwik of dat wetter kinne jo dochs net hin of benei komme?\nFoar it alderlêste haw ik noch in apel mei jo te skilen, Eölus! Alde kij út de sleat te heljen doch ik oars net jamk; mar it leit my sa heech, dat it moat 'erút. Ik haw it egensk tsjin Jacobinen en flaaiers, dy de keningen bedjerre, en ik sjen leafst, dat myn bêste freonen, dêr jo onder binne, oer sokke haadpunten, dêr it gelok fan lân en prins oan hinget, krekt-en-allyk tinke as iksels. No sizze se hjir te lâne, dat jo ek in Jacobyn binne, en dat muoit my ivich. Hoe komme de lju dêrop, freegje jo mûlk? Kom, dat sil 'k jo sizze.\nFoar twa jier foer 'er in skip fan de kust fan Guinea nei de Westynjes ta; jo joegen de moaiste koelte en it noflikste waar, dat in stjurman winskje kin. Sa hienen se in wike as trije fearn, doe jo murken, dat 'er in bedoarne minskelucht út it rom kaam, dy it skip krekt as in sok yn de loft neigong. Jo waarden wekker, en kipen 'eris yn it hol. Dêr wie in fracht fan hondertsantich slaven, dy as in keppel skiep opsletten dêr by eltsoar leinen te stjonken. Njoggen hiene yn wanhoop hannen oan harsels slein. Doe waarden je sa grimmitich, dat jo je oanstelden as in hiemdogge. Dat wie de see ynienen yn oproer; de wyn oan 't fluitsjen troch want en blokken; de seilen oan flarden; de fokkemêst oer board; it roer fan 't gat, en foar har hiene se in eilân mei barning op klippen. De kaptein, dy neat as de dea foar eagen seach, gong mei it folk yn de sloepen, en liet de slaven yn it hol om te fersûpen. Dat wie gelokkich, los! fan board ôf! en dêr fleagen de sloepen hinne. Mar jo net links, Eölus! bliesden in sturtsee op har oan, dy de sloepen yn de grûn slingere, en al wat 'eryn wie fersûpte. It skip sels hâlde it; mar state te lêste mei sa'n evels geweld op in klip, dat de mêsten troch de kyl stampten, en lûken en alles losboarste, wat it hol fan 't skip besletten hâlde. De negers 'erút, en te wetter. Hja sylden as wetterhûnen, en kamen op trije nei, dy gammel wiene, allegearre behâlden op Santo Domingo oan. Dêr fûnen se broers: negers as sy, fertrape as sy, mar dy har frijfochten fan de Frânsken, en dy de Frânsken mei har trijentritich miljoenen net wer onder krije kinne. In mannich dagen dêrnei spielden de heal fergiene en stjonkende liken fan de slavehandelers, fan de kaptein, en de matroazen dêr ek oan. Wat wie dat in swiete lucht yn de noas fan de frije negers! Doe se de kringen oan it strân driuwen seagen, kraaiden se yn wyld gegei de fiktoary fan Eölus oer har boalen út.\nMar dat is 't net allinne, Eölus. It moat in âld sear wêze, dêr je al mei beheind wiene, doe ús foarâlders om har frijheid tsjin de Spanjerts fochten. Ik sil it ferhelje, sa as it my oanbrocht is, en dan kinne josels sizze, as it wier is of net.\nJo moatte dan, nei't hja sizze, jo plezierreiskes hawwe krekt as wy minsken, en omdat je net oan ien plak, lykas wy oan dit kikkertslân, bûn binne, mar de hiele ierde jo krite is, sa gongen je dan nei Andaluzië, it moaiste plak, dêr jo azem noch oerhinne gien is. Nei it hearlik Andaluzië, sis ik, dêr natoer al de moaiens, dy se troch Itaalje, Switserlân en Frankryk sprate, yn in koart bestek by eltsoar garre het. Dêr rint de rivier de Guadalquivir troch, en it moat dit wetter wêze, dat jo je ôfdriuwe lieten as je de sinnen fersette woene. Hoe moai moatte oan beide wâlen dy gesichten wêze, Eölus! en dêr glieden je dan mids trochhinne. Hjir troppen fan swiere beammen mei heech skaad fan geile en brede blêden, wêr Spaanske skiep tsjin it prykjen fan de sinne onder lizze te skûljen. Dêr loftige hichten en klingen, bewoechsen mei blommen, krûden en druvebeammen, dy har grien freonlik troch eltsoar frisselje, en no en dan in beskûle hûs smuk efter wei kipet. Jinder in Moarsk\nkastiel op it tipke fan in hingjende rotsklibbe útboud, en noch fierder himelhege bergen, dy har besnijde koppen yn it heldere azuer opstekke. Onderwilens boarten jo berntsjes om jo hinne, en saaiden joalich oer de rivier fan de iene ich nei de oare. Dêr wie ien, dy nochte hie om in moaie fûgel, dy op in tûke stie te tsjotterjen, hinne-en-wer te touterjen; in bytsje fierder spartele ien onder in tropke roazen om, dy fan 't gedjoei rûsden en de holtsjes skodden. Kamen se in jongfeint foarby, dy mei de gitaar yn 'e hân syn minnesang stie te kweeljen, dan patten se de jongfaam, dy de holle ta it finster útstiek, en tyspelen lodd'rich yn de lokken fan har gitswart hier om. Meast touweren se oan jo beide siden, en wêr jo wiene draaiden se kûlen yn krûden en liezen, dy swietkes mei jo liken fuort te gean. Dêrby hiene je dan noch boppe jo dy heldere blauwe Spaanske himel; om jo hinne dy lije loft, dêr tûzen geuren fan oranjebloeisel en swiete blommen yn omsweefden; en onder jo dat glêde wetter fan de Guadalquivir, dat de loft, de beammen en de bergen, dy 'er har fan boppen yn spegelen, nochris skimerjende en triljende werjoech. Sa kamen je mei jo stoet foarby Sevilla, doe ien fan jo soantsjes boartsjende oer 'e stêd yn de reek fan in auto-da-fe tommele. Dêr stienen sa'n ontelbaren minsken omhinne, dat it bern skril nei jo ta fleach, en jo net links sels fan de wein, om ris te sjen wat dêr dwaande wie. Doe je boppe de reekwalm kamen hearden jo in earmhertich gewein en gejammer; jo twjirren de reek in bytsje wei, en wat seagen jo doe? In man mei bleate fuotten, mei in heechoppe spitse mûtse op, en in wyt himd oan, beide mei flammen en divels út de hel beskildere; hy wie mei bûgels en keattingen oan in peal fêstbûn, en stie op in steapel barnhout, dêr in blauwe lôge begûn út te slaan. Wat hie er misdien? Hy leaude dat 'er mar ien God wie, en dat dy God de heit fan alle minsken is. Sa gau hiene jo dat net heard, Eölus, as jo waarden breinroerd: trijeris fleagen jo op en del, dat reek en flammen trijeris tsjin de grûn flapten. Mar in bytsje ta josels komd, tochten je: ‘Blies ik hjiryn, ik sil de flamme fan dat ongelokkich skepsel ôfwaaie, en hy sil nammers te langer briede. Dea, in gauwe dea foar de lijer! Mar wa wol in eagenblik langer yn dit ferflokte lân bliuwe? De hel stiet hjir yn it paradys, en de hel is te falsker, omdat se yn it paradys stiet. Wei, myn bern! Wei! Tûzen milen hjirfandinne. Leaver onder de bearen fan Yslân as it divelenbrot fan Spanje.’ Ynienen stauwen je op, sûzjende en grommeljende fleagen je op, en al jo bern flodderen yn de wolken fan jo sok mei nei it noarden ta. Dyselde deis (it wie de twade septimber) kamen jo noch efter Ierlân, dêr je in fleet fan fjirtich oarlochsskippen silen seagen. Neier kommende bemurken je de Spaanske flach. Ja, wol, man! it wie de Armada, de onferwinlike fleet fan Philips de Twade, dy ús en Ingelân opfrette soe. Hja hienen al pit hân fan de Ingelsken en Sieuwen, en slûpten no mei de sturt yn 't gat alleheel efter Ierlân om, om wer yn har nêst yn Biskaaie te kommen. De pynbanken, de skroeven, de knyptangen en barnizers om ús foarâlders de tonge út de hals te skuorren, as se fan frijheid sprieken, wiene dêr oan board. Dêr krigen jo de lucht fan, en doe wie 'er nin genede, sa siet jo dy reek fan Sevilla noch yn de noas. ‘Romte, bern!’ seinen je tsjin jo soannen, ‘rep jimme, nei hûs ta. Dizze lju binne onferwinlik. Dy flach wit fan nin striken! Heit sil ris sjen of dat wierheid is.’ Dat wie mei-ienen it baitsje út, en hals oer kop yn de Spaanske fleet del. Heare God, Eölus, wat hawwe jo woast yn dy Armada omflein! Seilen, want, mêsten, alles oan dy fjirtich skippen fan boppen del, en oan flarden. En dêr wie nin bedarjen yn jo te krijen, it brûs stie jo op de mûle. Dagen efterien boldere dat mei itselde boarstens geweld troch, en jo hawwe je net deljûn, foardat 'er tweintich grutte oarlochsskippen mei man en mûs fersûpt, of wech-ende-wear op klippen en strânen oan stikken boarst wiene. Doe it kerwei ôf wie, en in mannich oerbleaune skippen as wrakken nei Spanje ôfsakken, fleagen je nochris efkes yn de spegel fan it admiraalsskip, en reauntene Don Oquendo yn it ear: ‘Jimme kinne auto-da-fe boartsje, mar ik kin waaie. Wyt je?’\nDêr hawwe jo no alles, Eölus, wat se my fan jo sein hawwe. Nin wurd haw ik 'erby, of ôfdien. Binne jo skuldich, kom dan believen net yn Dútslân; want, dêr sette se jo ytlike jierren yn in akelige festing-finzenis, foardat se jo ferhearre; jo krije al straf foardat je doem hawwe, en is 't oan ferdedigjen ta, dan moat jo advokaat op syn ferdommenis\nswarre, dat er oan nimmen sizze sil, wat er foar jo yn te bringen het. Sa kinne se jo de hals omdraaie sonder dat 'er in hoanne nei kraait. Dus, Eölus, bin jo in Jacobyn, pas op dat je út har kloeren bliuwe, man.\nNo woe ik minlike graach, dat je my ris in letterke skreauwen oer ien en oare. Sels te kommen, dat doar ik hast net fergje. Mar as je komme, woe 'k leafst in dei twa foarôf tynge hawwe; want dan sil 'k wat pannen opslaan. Dy binne hjir juster fan trije to trettjin gûne opslein. It is in bulte eare as sa'n beech personaazje as jysels komme, mar djoere eare is ús foech net.\nFoaral en believen de groetenis oan wiif en bern; benammen oan jins kreaze dochter Vulturna, dy wy yn 'e simmer út it súdeasten by ús ferwachtsje; en ek Auster, dat golle, freonlike feintsje. Har rûzige broer Favonius het ús no langer as in jier yn modder en weaze set; hy mient, dat wy froasken binne, leau ik. Sis no oan Vulturna en Auster, dat hja gau, gau komme om ús te patsjen.\nFarre wol! Jins tsjinner.


De Wiko's: Peaskemoandei op tv | Omrop Fryslân\nDe Wiko's: Peaskemoandei op tv\n20 apr 2014 - 11:18\nDe hichtepunten út it ôfskiedskonsert fan De Wiko's binne Peaskemoandei by Omrop Fryslân op televyzje te sjen. Frontman Kobus Algra naam mei in konsert yn oktober ôfskied fan it publyk. Ein maart is er ferstoarn. It programma fan in oere is moarns te sjen.\nOm 12.00 oere is it Frysk Diktee nochris te sjen en om 13.00 oere begjint it lêste ûnderdiel fan it Nostalgywykein, mei de dei fan it stimmingsorkest. Dat wurdt foar de tredde kear hâlden. Te gast is Arie Ribbens en Geert van Tuinen praat mei eigeners fan ferneamde Fryske dancings.\nOmrop Fryslân De Wiko's\nBoksbûgel yn beslach nommen\nAuto oer de kop by Himmelum


Wikselkoers updated 27/06/2022 16:30\nHryvnia nei Dollar wikselkoers hjoed. Hryvnia wearde yn Amerikaanske dollar hjoed.\nHryvnia nei Dollar wikselkoers hjoed\n1 hryvnia (UAH) is lyk oan 0.033727 Amerikaanske dollar (USD)\n1 Amerikaanske dollar (USD) is lyk oan 29.65 hryvnia (UAH)\nDe útwikseling fan hryvnia nei Amerikaanske dollar tsjin de echte wikselkoers foar hjoed is 27 Juny 2022. Ynformaasje fan 'e boarne. De wikselkoers fan Hryvnia nei Amerikaanske dollar komt ien kear deis foar. Faluta tariven wurde nommen út betroubere boarnen. Alle operaasjes foar faluta-útwikseling yn banken wurde dien op basis fan dizze offisjele hryvnia oant Amerikaanske dollar wikselkoers foar hjoed.\n1 hryvnia is no 0.033727 Amerikaanske dollar yn Jeropa. 1 hryvnia rose troch 0 Amerikaanske dollar hjoed yn 'e haadbank yn Jeropa. Hryvnia wikselkoers is heger relatyf oan Amerikaanske dollar neffens Jeropeeske faluta wikselkoersen. Hjoed kostet 1 hryvnia 0.033727 Amerikaanske dollar yn in Jeropeeske bank.\nConvert Hryvnia Nei Amerikaanske dollar Hryvnia Nei Amerikaanske dollar live op Forex exchange market Hryvnia Nei Amerikaanske dollar wikselkoers skiednis\nHryvnia Nei Amerikaanske dollar Wikselkoers hjoed by 27 Juny 2022\nIt is it meast handich om Hryvnia te ferlykjen mei Amerikaanske dollar wikselkoers foar de lêste pear dagen yn 'e tabel fan' e lêste wikselkoersen op dizze pagina. Fergelykje josels as sjoch de helpynformaasje mei it fergelykje de wikselkoers fan Hryvnia mei Amerikaanske dollar. De wikselkoers fan Hryvnia nei Amerikaanske dollar foar juster, de dei derfoar, de kommende dagen. Dit sil helpe om de wikselkoers fan Hryvnia oant Amerikaanske dollar foar moarn te foarsizzen.\n27.06.2022 0.033867 -\n26.06.2022 0.033867 -\n25.06.2022 0.033867 0.000012088505040239 ↑\n24.06.2022 0.033855 0.000081748878026089 ↑\n23.06.2022 0.033773 -0.000069795567457079 ↓\n100 hryvnia by de wikselkoers binne gelyk oan 3.37 Amerikaanske dollar. Om 500 hryvnia per Amerikaanske dollar hjoed moatte jo 16.86 USD. Foar 1 000 hryvnia moatte jo betelje 33.73 Amerikaanske dollar. 2 500 hryvnia by de wikselkoers binne gelyk oan 84.32 Amerikaanske dollar. 1 hryvnia is no 0.033727 Amerikaanske dollar tsjin de offisjele wikselkoers. 1 hryvnia rose mei 0 Amerikaanske dollar hjoed neffens wikselkoers fan 'e haadbank fan it lân.\n29.65 hryvnia hjoed kost 1 USD by de útwikseling taryf. 5 Amerikaanske dollar are now 148.25 hryvnia. 296.50 hryvnia, de kosten fan 10 Amerikaanske dollar tsjin de wikselkoers foar hjoed. De kosten fan 25 Amerikaanske dollar yn hryvnia binne no gelyk oan 25. Hryvnia wikselkoers groeit hjoed tsjin Amerikaanske dollar. Hjoed kostet 1 hryvnia 0.033727 Amerikaanske dollar yn 'e nasjonale bank fan it lân.\n29.65 UAH 148.25 UAH 296.50 UAH 741.25 UAH 1 482.50 UAH 2 965 UAH 7 412.50 UAH 14 825.01 UAH


Fjouwer Spaanske searjes dy't jo | Stylike manlju\nWrâldtillefyzje fiksje is yn bûtengewoane sûnens, en de Spaanske searje binne fansels gjin útsûndering.\nIt oanbod fan Spaanske searjes omfettet heul coole searje dy't jo ferliede sil om te binge fan ôfleveringen mei grut aventoer-, komeedzje-, drama- of aksjeferhalen.\n1 It ministearje fan tiid\n4 De papel casa\nIt ministearje fan tiid\nBekroande searje op in geheim buro dat wijd is oan foarkommen dat minsken de doarren nei oare tiden brûke om skiednis te feroarjen yn jo foardiel. Priizge foar syn skript, wachtsje har trouwe fans gretig op it mystearje oft der al of net in fjirde seizoen sil wurde iepenbiere.\nPlatfoarm: Netflix en Movistar +\nKomeedzje fan 'e makkers fan' The Call 'oer in fertsjintwurdiger fan akteurs dy't har leech budzjet leveret mei hege doses wit. Fiif ôfleveringen fol mei cameo's en heul leuk dat jo útnoegje om te wurde folge yn 'e foarm fan bingeing. As jo mear wolle, sille jo bliid wêze om te witten dat Netflix it twadde seizoen foar dit 2018 hat oankundige.\nIn jonge frou (Maggie Civantos) komt de finzenis Cruz del Sur yn om in sân jier sel te sitten, Dat is it begjinpunt fan 'Vis a vis'. Mar der is folle mear. It plak sil har ferset en oerlibjen kapasiteit hifkje troch konfrontaasjes mei de oare finzenen en allerhanne ekstreme situaasjes. De premjêre fan it tredde seizoen stiet pland foar de maitiid.\nDe papel casa\nIt is ien fan 'e meast beoardielde Spaanske searjes, Mar twa seizoenen dy't fertelle hoe't in bysûndere band fan rovers (waans leden stedsnammen brûke as koadenammen) in steatsgreep útfiere by de National Mint and Stamp Factory foar 2.400 miljard euro. As jo films hawwe oer oerfallen, sille jo 'La casa de papel' hâlde.\nFolslein paad nei artikel: Stylike manlju » Lifestyle » Wetter - Agrarwetter » De coolste en binge-weardige Spaanske searje\nHoe kinne jo in rommelige kast stap foar stap reparearje


Universiteit fan Esseks - Study yn Ingelân, Feriene Keninkryk\nUniversiteit fan Esseks\nUniversiteit fan Essex Details\nStêd : Colchester\nôfkoarting : EU\nFerjit net besprekke Universiteit fan Esseks\nYnskriuwe oan de Universiteit fan Esseks\nFan de learling opstannen fan de jierren '60 oan ús hjoeddeiske grûn-breaking ûndersyk, wy hawwe nea akseptearre de status quo of west bang te sprekken út. Wy binne altyd tinke fan nije en bettere manieren fan dwaan dingen. Us skoallen en ôfdieling Sare lieders yn wrâld-klasse ûndersyk dat feroaret libbens.\nWy binne in thús foar de talintfolle en de taaie, de dappere en it fet, en dyjingen dy't ûngeduldich foar feroaring. Útdaagjend konvinsje is yn ús DNA. Jo sille wurde bleatstean oan in brede rige fan ferskate perspektiven en mieningen, lykas dy yn ús provocative tinke! lêzing rige, dat betsjut dat wy sille net altyd iens - mar dat is hoe grut ideeën wurde berne.\nAllinne troch te stimulearjen jo om freegje drege fragen kinne wy brekke yntellektuele grinzen. By Essex wy útwreidzje de grinzen fan kennis en pionier oplossings om kwestjes fan globale soarch. Wy jouwe jo echt lisinsje om stal wat giet op om jo en nimme yntellektuele risiko sa dat as learen 'hoe', jo útdaagje 'wêrom'.\nBy Essex wy stimulearje ús learlingen nei stribje te wêzen immen is gelyk, mar gjinien syn superieure - te wêzen wis fan, mar net arrogant, briljant mar beskieden. As jo wolle mear út jo universitêr ûnderwiis as krekt in goed graad, as jo wolle wêze ferljochte en meitsje in ferskil, Essex is it plak om te komme.\nChancellor, Universiteit fan Esseks en boargerlike frijheden campaigner\nEssex yntrodusearret jo oan minsken fan alle hoeke fan 'e planeet – wy binne it 21e meast ynternasjonale universiteit yn de wrâld en 5e yn it Feriene Keninkryk (DE 2016). Wy binne in werklik wrâldwide mienskip dy't libbet, wurk, en spilet tegearre. Jo studearje in ynternasjonaal relevante kurrikulum, wurde stimulearre om te wenjen en studearjen it bûtenlân foar in perioade fan jo fansels, wurden part fan ús ferskaat mienskip, en wurde jûn troch akademisy waans ûndersyk hat globale impact. Wy jouwe jo de bêste kâns om stride yn in globale ekonomy.\nIt konsept fan lidmaatskip is fêstlein yn ús grûnwet en is in hoekstien fan jo learling ûnderfining. Krekt as gjin oare mienskip dy't jo ha al part fan foar, dyn tiid op Essex biedt einleaze mooglikheden om in ferskil oan jo eigen akademysk en sosjaal libben, en nei dy om jo.\nTiid bûtenlân op gjin ekstra kosten.\nYnsetberens en karriêre stipe, net allinne wylst jo binne hjir - mar foar it libben\nJo binne in lid foar it libben, mei alle byhearrende foardielen en mooglikheden.\nOer 165 sportferienings en genoatskippen, ien fan 'e heechste klup nei studint ferhâldingen yn it Feriene Keninkryk.\nUnique campus omjouwings mei in ferskaat oan eveneminten en tsjinsten.\nDe Essex mienskip is fol mooglikheden om oan nije minsken, besykje nije dingen en krije nije feardichheden. En it koe net makliker om mei te dwaan yn mei maatskiplik libben op ús campuses. Ut karaoke yn it SU Bar nei middeis tee by Wivenhoe House (thús oan ús Edge Hotel Skoalle). Ut nimmen yn in toanielstik by ús Lakeside of Clifftown teaters te Bagging in sjachelje by ús boeren 'merk - mei sa folle hinne op it ûnmooglik om ferfelen.\nbiologysk Wittenskippen, skoalle of\nComputer Wittenskip en Electronic Engineering, skoalle of\nEast 15 waarnimmend Skoalle\nekonomy, ôfdieling fan\nEdge Hotel Skoalle\nRegear, ôfdieling fan\nHealth and Human Wittenskippen, skoalle of\nSkiednis, ôfdieling fan\nYnterdissiplinêr Studies yn de Humanities, Sintrum foar\nYnstitút foar Sosjale en Ekonomyske Undersyk\nTaal en Taalwittenskip, ôfdieling fan\nWet, skoalle of\nLiteratuer, Film, en Theatre Studies, ôfdieling fan\nwiskundige Wittenskippen, ôfdieling fan\nFilosofy en Art History, skoalle of:\nArt Skiednis at Essex\nFilosofy op Essex\nPsychoanalytic Studies, Sintrum foar\npsychology, ôfdieling fan\nsosjology, ôfdieling fan\nUniversiteit fan Essex Online\nYn july 1959, Essex County Ried akseptearre in útstel fan wethâlder Leatherland dat in universiteit wurde fêststeld yn it greefskip. In universiteit Promoasje Komitee waard foarsitten troch Lord luitenant fan Esseks, Sir John Ruggles-Brise, dy't yntsjinne in formele tapassing oan de Universiteit Subsydzjes Komitee fersyk dat in Universiteit fan Esseks moatte wurde fêststeld. Initial rapporten suggerearre dat de Promoasje Komitee hie oanrikkemandearre Hylands Park yn Chelmsford as it plak foar de nije Universiteit, lykwols yn maaie 1961, de stifting fan de universiteit waard bekend makke yn it House of Commons mei Wivenhoe as de preferearre lokaasje en yn desimber fan itselde jier, Wivenhoe Park waard ferwurven foar de nije universiteit. Yn july 1962, albert Sloman, Gilmour heechlearaar Spaansk en Deken fan de Fakulteit fan de Letteren, Universiteit fan Liverpool, waard beneamd ta vice-Chancellor en de Rt. hja. R. IN. Butler, waard útnoege om te wêzen Chancellor, mei Anthony Rowland-Jones beneamd as griffier.\nDe earste Prefesters waarden beneamd yn maaie 1963: Alan Gibson in Natuerkunde, Peter Townsend yn sosjology, Donald Davie in Literature, Richard Lipsey yn Ekonomy, Ian Proudman yn wiskunde, Jean Blondel yn Government, en Johannes Bradley de Skiekunde. Mei syn earste meiwurkers beneamd, in ûntwikkeling plan foar de universiteit waard publisearre en in £ 1million Appeal Fonds waard lansearre. Binnen seis moanne de Appeal Fonds hie gien syn £ 1million doel mei De keninginne Mother en Sir Winston Churchillamong meiwurkers, wylst it wurk begûn op gie de side foar it bouwen fan wurk. Yn de hjerst 1963, read waard keazen as de Universiteit kleur en de earste prospectus wie ree en wurk begûn op de earste permaninte gebouwen; de wittenskip blok en ketel keamer neist Wivenhoe House. Yn jannewaris 1964, Hardy Amies ûntwurpen de universiteit fan akademyske klean en tydlike ûnderwiis hutten moast wurde oprjochte tichtby Wivenhoe House, wylst yn maart Sir John Ruggles-Brise waard beneamd de earste Pro-Chancellor en wethâlder Leatherland de earste Ponghâlder fan de Universiteit. Twa moannen letter de universiteit fan Armorial Bearings waarden publisearre, mei it motto “Tocht de hurder, hert de wiener”.\nYn oktober 1964, de earste 122 learlingen kamen mei 28 ûnderwizen fan personiel yn trije skoallen: ferlykjend Studies, Physical Wittenskippen en Social Studies. Departeminten fan Skiekunde, natuerkunde, Regear, sosjology, Literatuer, Wiskunde en Economics iepenje tegearre mei de taal Centre (letter de ôfdieling fan Taal en Taalkunde) en de Computing Centre (letter de ôfdieling fan Computer Wittenskip en Electronic Engineering) mei Denis Mesure keazen as de earste presidint fan 'e studinten’ Ried. Wurk begûn op de earste residential toer, Rayleigh, yn desimber mei De keninginne approving de subsydzje fan Hânfêst te nimmen effekt fan 11 jannewaris 1965.\n1965 brocht 399 studinten stúdzje begûn oan 'foar de start fan it nije kursusjier; it tal fan akademyske personiel mear as ferdûbele nei 61; en de earste graden, fiif MSc en fiif MA graden waarden útrikt. De Natuerkunde gebou iepene en de earste seis ferdjippings fan Rayleigh toer wienen klear foar besetting, wylst it wurk begûn op de Albert Sloman Library. De earste froulike dosint waard beneamd: Dorothy E. Smith yn it Departemint fan de sosjology. Yn desimber, University Hof met foar de earste kear mei om 500 leden. Seis moannen letter, wurk begûn op it Lecture Teater Building, plus de 'Topping út’ fan Keynes toer.\nYn oktober 1966, de Hexagon Restaurant en General Store iepene, mei it tal studinten berikken 750. Hear Butler waard ynstallearre as Chancellor by in seremoanje hâlden yn Colchester fan Moot Hall yn 1967 en de earste Honorary Degrees waarden presintearre, de Universiteit fan Mace waard droegen foar de earste kear, wylst de earste jierlikse Degree gemeinte seach 135 graden to rie yn july. Oan it begjin fan it kommende kursusjier, de ôfdielings fan Computer Wittenskip en Electronic Systems Engineering akseptearre harren earste learlingen, de SSRC Data Bank (letter omdoopt ta de UK Data Archive) waard oprjochte en de Lêzing Teater Bouwen en Bibleteek iepene tegearre mei de earste faze fan it Sosjaal en fergelykjende Studies bouwen, wylst wurk oergien op Tawney en William Morris residential tuorren.\nOp 25 novimber 2004, Har Majesteit de Keninginne en de hartoch fan Edinburgh besocht de universiteit as ûnderdiel fan har 40e jierdei feesten (1964-2004). Guon fan 'e langste running leden fan personiel waarden útnoege om temjitte se by de presintaasje wêrûnder de Universiteit fan earste studint, John M. Dowden. Starting postgraduate ûndersyk op fluid dynamyk op 'e leeftyd fan 23 yn 1963, Johannes letter waard in professor yn de wiskunde en wie it haad fan 'e Universiteit fan Wiskunde Department út 2001-2005. Hy mei pensjoen yn septimber 2008.\nDe universiteit wurdt hieltyd útwreidzjende. It Netwurk Sintrum gebou iepene yn maaie 2004 húsfesting de ôfdieling fan Electronic Systems Engineering en dielen fan 'e ôfdieling fan Computer Science (dy't opgien yn 2007 te meitsjen Computer Science en Electronic Engineering). De Universiteit kades, in studint accommodation kompleks húsfesting 770 studinten, iepene yn septimber 2003. De Ivor Crewe Lecture Hall, mei in 1,000 seat kapasiteit, iepene yn 2006. yn Southend de £ 26m Gateway Building iepene yn 2007, in eardere tsjerke is omboud ta de Clifftown Studios bieden East 15 studinten mei in teater, ateliers en wurkpleats romten. University Square, in 560 bedroom ûntwikkeling by oan de Gateway gebou iepene yn septimber 2010. At Wivenhoe Park, de 'Sosjale Wittenskippen Kennissintrum’ wie klear yn febrewaris 2007, Wenje de Universiteit fan Ynstitút foar Sosjale en Ekonomyske Research en de UK Data Archive. In nij gebou foar de Skoalle fan Health and Human Wittenskippen waard iepene yn 2008, as wie it 'Sintrum foar Brain Wittenskip’ húsfesting part fan 'e Psychology ôfdieling. Yn 2013, de Meadows, in nije 540-bedroom studint accommodation kompleks iepene op de Colchester Campus, en De Forum, in nije iepenbiere en akademyske bibleteek en learen sintrum iepene yn Southend. Yn 2015 twa grutte projekten waarden klear op de Colchester campus: in nij Student Centre en Bibleteek tafoeging Opera opset stikken, en in nije nul-carbon Business School gebou kompleet mei hannelspost flier mei Bloomberg terminals.\nWivenhoe House, in 18e-ieusk Manor hûs op Wivenhoe Park, sluten yn desimber 2009 en weriepene yn 2012 as fjouwer stjer lân hûs hotel en hûs fan de Edge Hotel Skoalle, dat is de Üks earst wurkje hotel skoalle wijd oan de ûntwikkeling fan takomstige lieders fan it hotel en hoareka.\nWolsto besprekke Universiteit fan Esseks ? Hokker fraach dan ek, opmerkingen of beoordelingen\nUniversiteit fan Essex op Map\nPhotos: Universiteit fan Esseks offisjele Facebook\nUniversiteit fan Essex beoordelingen\nJoin te bepraten fan de Universiteit fan Esseks.


Aksje tsjin UMTS mêsten Harns | Omrop Fryslân (advertinsje)\nAksje tsjin UMTS mêsten Harns 30 okt 2008 - 20:01\n0 reaksjes De ynwenners fan ferpleechhûs De Batting yn Harns komme yn aksje tsjin de UMTS-mêsten by it gebou. De kliïnterie fan De Batting seit benaud te wêzen foar de skealike strieling dy't mooglik fan de mêsten útgiet. De kliïnten komme dêrom al yn it foar mei skeaklaims, wêrmei't se soarchgroep Noorderbreedte der oanspraaklik foar stelle wolle as ien siik wurdt troch de mêsten.\nEk binne der 1500 brieven ferspraat ûnder omwenners fan De Batting.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 30-10Mear klanten foar De Friesland 30-10'Doel stakings te technysk' Besjoch ek...


Resinsje fan Antje: De parallaks » heit&mem\nResinsje fan Antje: De parallaks\nx 17 juni 2019\nWylst ik de roman ‘De parallaks’ fan Janneke Spoelstra lies, fielde ik dat it om in echt ferhaal gie. Net ‘echt’ yn de sin fan wier bard, mar wol kin de lêzer werkenning fine of ynsjoch krije yn hoe’t it is ast lesbysk bist. En dan net op in wize dat it der swier boppe-op leit, nee gewoan, sa’t it yn it deistige libben giet.\nIt boek giet oer trije froulju (Famk fan 30, Lokke fan 50 en Wyb fan 70) dy’t elkoar min of mear kenne. Se rinne soms tafallich elkoars libben yn as passant, mar liede fierder har eigen libben. De oerienkomsten tusken harren binne: aard, bining mei it doarp Liens en de natoer om it doarp hinne, roots of bining mei Ljouwert, en se hawwe in (of wurkje mei de) hûn(en). Fierders komt it Amelân in pear kear as lokaasje foar yn it ferhaal.\nAlle trije hawwe se op dit stuit gjin partner, by Lokke is har freondinne Eef op reis. It tiidsbestek fan it boek is in simmerhealjier (fan de maitiid oant it begjin fan de hjerst). De titel ‘De parallaks’ kriget betsjutting troch it ferskowen fan it perspektyf tusken de trije haadpersoanen, wêrby’t de oaren dan as passant yn it ferhaal weromkomme.\nDe haadpersoanen balansearje min of mear tusken doarp en stêd. Sa giet Wyb mei de hûn te rinnen oan de râne fan har âlde doarp, wylst se no yn Ljouwert wennet. Ek it balansearjen of oan ’e râne stean fan wat ‘telt’ yn it libben – houlik, bern, sosjale akseptaasje – komt yn it ferhaal nei foaren.\nHoe dan ek: by famylje, yn de natoer of by de hûn, dat binne de plakken dêr’t Spoelstra de karakters ta har rjocht komme lit. De natoer oardielet net.\nFierders hat Spoelstra moaie finsterkes yn it ferhaal makke; as der yn de tún of op it fjild wat bart, is der soms in lytse parallel mei it echte ferhaal. Knap dien, al fregest dy soms as lêzer wol ôf oftst by elke rigel no oplette moatst: is dizze sin no belangyk of net?\nIt giet yn dit boek ek om de ferskillen: de libbensferhalen, de akseptaasje fan de omjouwing, wol of net in gesin foarmje. Dat lêste is benammen foar Famk noch in fraachstik. Rint se derfoar wei of wol se in bern just in ‘gewoan’ gesin gunne? Skerp delset is ek hoe’t fanút har perspektyf de (manlike) omjouwing op har reageart by dy fragen. It makket it der net makliker op.\nWeromkommend op ‘De parallaks’: ek it ferskil yn perspektyf fan hoe’t elk yn it libben stiet, ferwurdet Spoelstra hiel goed. De lêzer sjocht troch de eagen fan de haadpersoanen wat sy sjogge. Dat is by alle trije ferskillend. Yn it begjin fan it boek moast ik dêr noch even each foar krije, omdat de omstannichheden by de karakters op elkoar lykje. Wyb is gelyk hiel moai delsetten, dat ik waard fuort meinaam yn it ferhaal. It perspektyf fanút Famk en Lokke komt letter yn it ferhaal sterker nei foaren. It is in moai útboud ferhaal wurden, wêryn’t alle trije karakters wol djipgong krigen hawwe.\nAl mei al ha ik it boek mei nocht lêzen. It is net in boek foar op ’e râne fan ’e boekeplanke, it mei in moai plakje middenyn hawwe!\nTroch Antje van Schepen\nFoliumsoer ynnimme foar de wittenskip


Rûnom diele wy struibrieven út.\nSjoch foar mear hjirûnder\nÚs manifestaasje yn Ljouwert 17 oktober\n- As BoargerAksjegroep Sis Tsiis binne wy fan betinken dat dy rapportaazje al wer in fierstente moai byld jout fan wat der wier oan de hân is mei it Frysk. It rapport stelt dat der allegearre positive ûntwikkelings binne, mar wy sjogge rûnom ,grutte misstannen lykas dy by it Koopmans Kolleezje yn Hurdegaryp. Trijekwart fan de skoallen hâldt him net oan de wet!\n- De provinsje giet temûk om mei dy fisitaasje en dat stiet ús ek tige min oan. Wy binne bygelyks net frege om yn te sprekken of fan ús hearre te litten. Gâns oare organisaasje (lykas de Feriening Frysk ûnderwiis) likemin. Allike stil wie de Fryske oerheid oer it op 1 april stilsetten fan it wurk oan in nij learplan foar it Frysk (kurrikulum.frl), wylst de Hollânske wjergader fan dat projekt fan ’e wike al mei in opset foar in nij kurrikulum kommen is foar de oare fakken of leargebieten.\n- Wy fine ek noch grutte misstannen by de rjochtbank as it giet om it sûnder behinderings prate kinnen fan it Frysk. Dêr wurdt likemin hannele yn de geast fan it hânfêst.\nWy wolle it komitee oan de ein fan harren besite tasjonge mei in liet dat Grytsje Kingma foar dizze gelegenheid skreaun hat. De tekst sit by dizze e-post. Hjir is in lûdsbestân om alfêst te oefenjen:\nTest-lûdsbestân Grytsje Kingma mei gitaar sjongt: Frysk ûnderwiis, Sis Tsiis!\n- 15.00: Gearkomme foar it Provinsjehûs en ynsjonge.\n- 15.30 : Manifestaasje mei spandoeken, struibrieven en sjongen.\n- 16.00 : Moeting mei it Committee of Experts, tasjongen en oerlangjen fan mapkes mei bydragen oangeande ús noeden en oplossings.\nWy stelle it ek tige op priis as jimme jim meidwaan oan ús manifestaasje efkes oan ús oer de e-post witte litte: sistsiis@hotmail.com\nFoar fragen kinne jim maile nei:\nof belje nei 06-13963855 (Piter Dykstra)\nÚs reaksje op de 6de rapportaazje fan Nederlân oer de ymplemitaasje fan it Hânfêst\nDoch mei oan ús manifestaasje yn De Haach op fan 26 juny\nByld fan hartoch Willem II op it Binnenhof\nÛntwerp foar in Frysk plysje-unifoarm\nDe Ried fan de Fryske Beweging, de FFU en Boargeraksjegroep Sis Tsiis wolle op woansdei 26 juny mei in grut tal Friezen nei De Haach om oan de Twadde Keamer en it regear dúdlik te meitsjen dat it Ryk better syn plichten neikomme moat oangeande it Frysk.\nDy dei komt yn in Algemien Oerlis fan de Fêste Keamerkommisje fan Ynlânske Saken en Keninkryksrelaasjes (AO) de stân fan saken oangeande it Frysk oan 'e oarder sa't dat foar de kommende perioade 2019-2023 yn de nije BFTK fan Provinsje en Ryk beskreaun stiet. Oanlieding wie in petysje fan de Ried, oanbean oan de Keamerkommisje yn desimber 2018, mei soargen oer tekoartkommings yn dy bestjoersôfspraak. Dat hat laat ta fragen oan de minister. De skriftlike reaksje fan de minister op dy fragen wie de Keamerkommisje net nei 't sin en dêrom is de minister opnij útnûge om yn de kommisje ferantwurding ôf te lizzen. By útstek de gelegenheid dus om as Fryslân sjen te litten dat we fan ‘De Haach' ferwachtsje dat se it Frysk serieus nimme en de ferplichtings neikomme sa't dy yn allerhanne hânfêsten, ramtferdraggen en wetten fêstlein binne.\nIt kommisje-oerlis is op woansdei 26 juny yn it Twadde Keamergebou yn De Haach. It is in iepenbiere gearkomste dy't troch elkenien bywenne wurde kin. Doel is om moarns mei in busfol minsken út Fryslân rjochting De Haach te gean en dêr op it Binnenhof ús soargen en easken kenber te meitsjen oan publyk, parse en Twadde Keamerleden. Sis Tsiis nimt blauwe festjes en spandoeken mei. Fierders ha we in nij model Fryske plysjejaskes meitsje litten. Ek in pear foar de keamerleden en de minister. Muzykynstruminten binne wolkom foar op 'e dyk. Sis Tsiis sil in pamflet útdiele mei útlis oer ús aksje en maatregels dy't we freegje en dêr't Fryslân rjocht op hat.\nOm ús better fan de omstanners ûnderskiede te kinnen, hawwe wy blauwe heskes oan.\nFierders hawwe wy kontakt hân mei Ruben Severina fan Splika, de klup dy't foar it Antilliaansk op skoalle opkomt. Dy wolle ús stypje. It doel fan beide groepen is om it rjocht fan bern, om harren memmetaal goed op skoalle te learen, te realisearjen.\n9.00 oere: Oankomst op it Binnenhof. Mei muzyk. Yn de kunde komme mei ús Antilliaanske sympatisanten en de Keamerleden dy't ús plysjejaske sjowe wolle foar de parse/fotograaf.\n10.30-10.45: Oanbieden 'petysje' yn de hal fan it Twadde Keamergebou (8 persoanen).\n13.00 oere: Ite, ... yn optocht nei ministearje fan ûnderwiis\nBusferfierder Dalstra jout foarearst de folgjende tiden:\n05.10 oere Surhhústerfean, by it stek fan Dalstra Reizen - Molenweg\n05.25/30 oere Drachten, Transfearium East - Zonnedauw 2\n07.30 oere Lelystêd ôfslach 10 A6 Mc. Donalds\nDe groep kin útstappe op de Prinsessegracht yn De Haach, dêr't bussen stilhâlde meie. Dêrwei is it in 650 meter nei it Binnenhof.\n15.00 oere wer fia de opstapplakken werom nei Surhústerfean.\nDejingen dy't har de foarige kear opjûn hawwe, hawwe al berjocht hân mei it fersyk har op 'e nij op te jaan of ôf te melden. Mar der binne grif guon dy't doe net koene of twivelen, mar no tinke: dêr wol ik by wêze, dêr doch ik oan mei!\nWa't mei wol graach sa gau mooglik opjaan, yn alle gefallen foar 19 juny by sistsiis@hotmail.com, mei namme, wenplak, telefoannûmer en opstapplak.\nÚs petysje foar de Twadde Keamer\nBernerjocht - Lykweardich Frysk ûnderwiis - No!\nOp sneon 9 maart 2019 hat de BoargerAksjegroep ‘Sis Tsiis’ yn Ljouwert in demonstraasje hâlde foar better Frysk ûnderwiis hâlden. Goed ûnderwiis yn de memmetaal is in bernerjocht lykas fêstlein yn it Ramtferdrach foar de beskerming fan Nasjonale Minderheden en it Europeesk Ferdrach foar Regionale of Minderheidstalen. Der hat oant no ta noch net in rapport fan Committee of Experts of the European Charter for Regional or Minority Languages west dat it Nederlânske belied in ‘foldwaande’ joech.\nWy binne fan betinken dat alle minsken gelyk binne en dat Fryske bern lykweardich binne oan Hollânsktalige bern,dy’t folweardich ûnderwiis yn harren memmetaal krije.\nFan lykberjochtiging = fan Fryske bern is yn it ûnderwiis yn Fryslân noch lang gjin sprake, mei as gefolch dat 85% fan de Fryske bern as analfabeet yn de memmetaal fan skoalle komt, wylst it Frysk al 38 jier as ferplichte fak yn de wet opnommen is. It Taalplan fan de provinsje hâldt yn dat it noch 12 jier duorje mei foardat alle skoallen oan de kearndoelen foldogge, sadat der dus in heale iuw ferlern gien is foardat de wet útfierd wurdt.\nÚtstjoering Hjoed fan Omrop Fryslân fan 9 maart (it stiet op 3.40 minuten)\nen it radioreklamespotsje\nSjoch hjir foar de foto's fan ús manifestaasje en de praatsjes\nÚs struibrief foar de ferkiezings fan 20 maart\nÚs struibrief is ek tagelyk in stimwizer foar de Provinsjale ferkiezings fan 20 maart.\nDer is ek fotoboekje makke fan ús struibrieveaksje op 25 febrewaris by de ôftraap fan de kampanje foar de Provinsjale Steateferkiezings.\nSjoch hjir foar ús ferliking fan trije stimwizers\nIn presintsje fan 'Sis Tsiis' foar de Ljouwerter skoallen mei in B-profyl\nOp 1 desimber hawwe wy mei in ploechje 'Sis-Tsizers' tusken twaën en fjouweren sa'n tûzen struibrieven útsutele op de Nijstêd.\nSjoch hjir foar it filmke fan de Ljouwerter Krante\nOm trije oere begûn it evenemint foar de skoallen. De bern dan de Wynwizer en de Franciscus-skoalle hawwe harren tige fermakke mei de krêftspultsjes fan Wout Zijlstra. Dêrnei wie de priisútrikking en krigen de skoallen in oarkonde en in pakket fan sa'n fyftjin boeken foar de bibleteek.\nWy hawwe mear foto's yn in lyts fotoalbum fan it evenemint.\nIt programma fan 'Sis Tsiis'\nOp eveneminten mei in soad publyk freegje wy omtinken foar it ûnderwiis yn de memmetaal op skoalle. Sjoch hjir foar ús struibrieven.\nDe skoallen stypje om mear Frysk te jaan\nSkoallen dy't in heech profyl ha sette wy yn it sintsje. En do oaren hâlde wy yn de gaten. Sjoch hjir hoe't wy tinke de skoallen stimulearje te kinnen.\nDe polityk is ferantwurdlik\nMei aksjes wize wy de polityk der op dat hja in wettelike ferplichting tsjinoer it Frysk hawwe. Sjoch hjir hoe't wy de polityk bewust meitsje wolle fan har taak foar ús memmetaal.\nDe wei nei it Europeeske hôf\nFoar it tekoartsjitten yn harren ferplichtings kinne ús oerheden foar it Europeeske hôf ta ferantwurding roppen wurde. Sjoch foar mear ynformaasje oer de wei lâns de rjochter by De 'Stifting Sis Tsiis'\nOersjoch fan aksjes oant no ta\nFan de grutte fakkeloptocht fan desimber 2016 oant no is der in rige aksje fierd. Besjoch hjir de list.\n2 desimber 2018\nNei oanlieidng fan in berjocht op Omrop Nijs oer de ûndertekene BFTK - mei de útspaak fan de minister dat it Frysk net allinne in rjocht mar ek ‘gewoan’ wêze moat -, ha ‘k nyskes op in tal Facebook-siden ûndersteand skriuwen fan my setten.\n“Moai, en út it hert, wol ik oannimme, fan de minister.\nMoai ek dat der 'ekstra' jild nei de RUG giet, foar de Learstoel Frysk. En 150.000 per jier foar de Wet gebrûk Fryske Taal.\nMar foar de skoallen feroaret der neat, ek mei hantekenings fan Brok en Poepjes net salang - en it wurdt foar lêzers no miskien efkes trochbiten:\nDe troch it Ryk ûndertekene Europeeske ferplichting ta in 'SUBSTANTIAL PART' fan it ûnderwiis yn it Frysk as fak en ynstruksjetaal in abstrakt begryp bliuwt en net konkreet definiearre wurdt.\nIt Ryk docht dat net en lit dat oan de Provinsje oer. Mar de Provinsje kin 't net ôftwinge, want it Ryks bliuwt einferantwurdlik...En sa bliuwt it heinebaljen...\nDe KEARNDOELEN foar it Frysk op alle skoallen pas yn 2030 helle hoege te wurden.\nMei de ôfswakking fan de kearndoelen yn 2006 en letter noch mei in rynsk ûntheffingbelied foar skoallen, is it Frysk achterút- yn stee fan foarútbuorke.\nIt heljen fan de kearndoelen moat stikken earder. Oars rint it - sa giet it ornaris - ek nei 2030 noch in tal jierren út. En hat it sûnt 1980 - Frysk ferplicht fak yn it leger/basisûnderwiis - sawat 50 jier duorre eart 't der wat bestekliks fan op de hispel komt!....\nDe lanlike, op it Hollânks konsintrearre CITO/ferlykbere-TOETSEN net ferdwine.\nWant de skoallen wurde dêr mei In lanlik gemiddelde (!) op ôfrekkene. Fansels ek de skoallen yn Fryslân. Sels op trijetalige skoallen is dy druk slim oanwêzich en wurdt der oan tajûn, troch de need twongen.\n400 Fryke basiskoallen binne yn 2017 troch my oanskreaun wurden om de lanlike CITO/ferlykbere toetsen te boycotten. Der wienen mar 5 dy 't de neamde redenen ynseagen en it oandoarre woenen.....It is der dus by bleaun.\nDe direkteuren-bestjoerders moatte troch de ynspeksje ferge wurde en yn beweging komme. En oangeande de lanlike ôfrekkenkultuer fan skoallen op Cito's/ferlykbere toetsen MOED toane. MOED yn it belang fan 't Frysk, mar yn it generaal foar wolwêzen fan bern en learkrachten dy 't no plof-bern en plof-learkêften binne: opjage!”\nWat is de BoargerAksjegroep 'Sis Tsiis' (BAST)?\n'Sis Tsiis' is in aksjegroep fan gewoane boargers dy't harren ynsette foar harren memmetaal. Hja wolle dat de bern dy taal goed leare kinne en ek leare dat hja wiis wêze meie om wêr't se wei komme. En dêrom bestride wy ek de diskriminaasje fan ús taal.\n'Sis Tsiis' wie oprjochte om de demonstraasje fan 22 desimber 2016 te organisearjen. Dêr die bliken dat der ferlet wie fan mear aksjes. Yn twa opsichten: Friezen wolle mear dwaan foar harren taal en om risseltaat te berikken moatte wy ek oanhâlde as storein.\nBAST is in ploech sûnder hiërargyske organisaasjestruktuer en hat ek net in rjochtspersoan yn de foarm fan in stifting of in feriening.\nDer is in 'Stifting Sis Tsiis', dy't as rochtspersoan saken foar de rjochter begjinne kin. No krewearret de stifting foar in proses tsjin de Nederlânske oerheid by it Europeeske Hôf, om de oerheid te twingen om syn wetlik fêstleine soarchtaken foar it Frysk oer út te fieren.\nOm aksjes útfiere te kinnen, wurdt BAST finansjeel stipe troch in oare stifting: it 'Ûnderwiisfûns foar de Fryske Taal'. Dy organisaasje is oprjochte yn 1909, doe't it foar it earst mooglik waard om Frysk op skoalle te jaan. Dat wie dan wol bûten skoaltiid en op frijwillige basis sawol foar learlingen as foar ûnderwizers. 14 legere skoallen binne sa begûn mei it jaan fan it fak Frysk. It doel fan it ûnderwiisfûns wie om jild yn te sammeljen foar de oanskaf fan lesmateriaal foar dy skoallen. De oprjochters fan itÛnderwiisfûns wiene: Waling Dykstra, Cornelis Wielsma, Petrus Adrianus Wilhelmy, Sjirk van der Burg, Pieter de Clerck, Jan Jentsje Hornstra en Onno Sytstra.\nAs jo ús no finansjeel stypje wolle, kin dat troch in jefte oer te meitsjen nei de bankrekken fan it 'Ûnderwiisfûns foar de Fryske Taal':\nNL 12 ABNA 0822 4870 12


Basketballers Aris ûnderút tsjin Den Bosch | Omrop Fryslân\nBasketballers Aris ûnderút tsjin Den Bosch\nNei twa winstpartijen op rige, binne de basketballers fan Aris Ljouwert sneontejûn yn de kompetysjewedstriid tsjin New Heroes Den Bosch tsjin in ferlies oanrûn. It waard 97-67 foar Den Bosch. De kwartstannen wiene 23-16, 31-17, 22-19 en 24-12.\nYn it earste kwart koe Aris noch lange tiid meikomme mei Den Bosch, mar oan it ein fan dat kwart naam Den Bosch ôfstân en sleat it ôf mei in 23-16 foarsprong. Ek yn it twadde kwart koe Aris gjin fûst meitsje tsjin Den Bosch, sadat der mei in 54-33 stân rêst hâlden waard.\nNei it skoft rûn Den Bosch fierder út fan 54-33 nei 64-33. Dêrnei kaam Aris better yn de wedstriid en knokte him knap werom oant 67-51. It tredde kwart waard ôfsletten mei in 73-55 tuskenstân. Yn it lêste kwart naam Den Bosch wer it inisjatyf, liet syn klasse sjen en boude de foarsprong fierder út nei de 97-67 einstân.\nTroch it ferlies bliuwt Aris op 6 punten stean út fiif wedstriden.\nWintertiid: de klok giet dit wykein in oere efterút\nBrûns foar Bianca Bakker en Arjan Stroetinga by KPN Marathon Cup


Al 1500 minsken sille meiswimme mei Maarten van der Weijden | Omrop Fryslân\nGoed 1500 minsken hawwe har oant no ta oanmeld om yn augustus mei te dwaan oan de Alvestêdeswimtocht fan olympysk kampioen Maarten van der Weijden. Sa'n fyftich fan har swimme yn alle stêden; de rêst docht op 18, 19 of 20 augustus mei yn ien fan de alve stêden fan Fryslân.\nMaarten van der Weijden swimt. - Foto: Casper van Aggelen\nVan der Weijden stapt sneontemoarn 18 augustus om likernôch healwei fiven moarns by de Swettehaven yn Ljouwert it wetter yn. Moandeitejûn wurdt er werom ferwachte yn de Prinsetún. Dêr krijt er syn lêste stimpel fan minister-presidint Rutte.\nMei de swimtocht hellet Van der Weijden jild op foar kankerûndersyk. Minsken dy't meiswimme wolle, kinne har noch opjaan. De swimmers litte har sponsorje om jild op te heljen foar ûndersyk nei kanker.\nNei ôfrin fan de swimtocht sille lokale en lanlik ferneamde artysten optrede, lykas Wolter Kroes, Syb van der Ploeg en Vangrail. De oankommende wiken sil de organisaasje mear bekende artysten bekend meitsje.\nMaarten van der Weijden swimme alvestêdeswimtocht


Keatsferiening Tytsjerk sit yn swier waar | Omrop Fryslân (advertinsje)\nKeatsferiening Tytsjerk sit yn swier waar 15 mrt 2016 - 11:11\n0 reaksjes Nederlands Keats - Foto: ANP\nKeatsferiening De Wâldklappers út Tytsjerk hat it dreech. As der foar de ein fan dizze moanne gjin nije foarsitter en sekretaris fûn wurde hâldt de feriening op te bestean. De Wâldklappers is ien fan de meast eastlike ferienings yn Fryslân en leit yn in part fan de provinsje dêr't it keatsen net al te grut is. Al jierren wurdt besocht om nije bestjoersleden te finen, mar trochdat it doarp lyts is, hat de syktocht noch hieltyd neat opsmiten. "In protte leden hawwe al ris bestjoerslid west." sa seit hjoeddeistich sekretaris Ingrid Sobel.\nBenammen it organisearjen fan de ferplichte KNKB wedstriden drukt op it bestjoer. As de feriening yndie ophâldt te bestean, hopet Sobel dat de mooglikheid fan in partikuliere keatspartij yn it doarp bliuwt. "Wy hawwe it materiaal dat nedich is foar in partij, dus it soe sa organisearre wurde kinne."\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: keatsenferieningDe WâldklappersTytsjerkView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 15-03Fiskers begjinne mei proef foar behâld kustfiskerij 15-03City Rock Ljouwert makket earste bands bekend Besjoch ek...\nBelgen op de PC yn 2018 17 jan 2017 - 22:03 As it oan de Keninklike PC leit, keatst der yn 2018 in Belgysk partoer mei op de PC. Yn 1917 wûnen trije Belgen de belangrykste keatsklassiker.... Freule keatspartij yn Wommels hat nij stichtingsbestjoer 12 jan 2017 - 17:33 De Freule keatspartij yn Wommels hat in nij stichtingsbestjoer. De wichtichste keatswedstriid yn it jier foar jonges tusken de 14 en 16 jier waard... Bûkebeam fan 170 jier âld kapt yn Bosk fan Ypey 09 jan 2017 - 11:28 De karakteristike reade bûkebeam foar Villa Vijversburg by Tytsjerk is moandeitemoarn kapt. De beam wie slim oantaaste troch swammen en net te... Miranda Scheffer pakt titel op Iepen NK muorrekeatsen 13 nov 2016 - 16:44 Yn sporthal De Trije yn Frjentsjer hat Miranda Scheffer de titel pakt by it Iepen NK muorrekeatsen. Yn in spannende en wikseljende inkelspulfinale... (advertinsje)