De nacht fan Mare - Lezen voor de Lijst\n| niveau 3 | De nacht fan Mare\nWillem Schoorstra (1959) is berne en opgroeid yn Ternaard. Hy hat allegearre ferskillende beroppen hân. As bern mocht Schoorstra graach lêze. Syn earste publikaasje is Ynwijing (2001), in dichtbondel. In jier letter publisearre er de ferhalebondel Berjochten út Babel (2002). Muzyk is in wichtige ynspiraasjeboarne foar Schoorstra. Syn boeken geane faak oer (bysûndere) relaasjes. In bekend boek fan Schoorstra is Swarte Ingels, oer de relaasje tusken in broer en in sus. It boadskip fan dat boek is: leafde lit him net liede troch maatskiplike konvinsjes. Dat boadskip is ek yn dit boek werom te sjen.\nOp in konsert fan Herman Brood yn de Prinsetún (Ljouwert) moetet haadpersonaazje Mare in jonge mei blond hier en in blikje bier yn 'e hân. Sy krije in yntinse relaasje dy't sjen lit hoe fier as in minsk gean kin foar in oar. It ferhaal spilet him ôf yn de jierren santich yn Ljouwert yn in sfear fan sex, drugs and rock 'n roll. Ferslaving is in belangryk tema yn dit boek.\nAst oan it boek begjinst is Mare in famke fan santjin jier mei in bosk read hier. Do learst har kennen as in sosjaal, mar ek wat skruten famke dat graach wat belibje wol. Dat bart as se mei klassegenoaten nei in konsert fan Herman Brood giet yn de Prinsetún. Wat se dêr belibbet is bepalend foar de rest fan har libben.\nHoefier kin in minsk gean foar in oar? Moast yn in relaasje de oar altyd op it earste plak sette? Wat dochst ast sa bot fan ien hâldst datst der sels oan ûndertroch giest?\nIt is in sosjaal-kritysk ferhaal, dat libbet, útdaget en benammen autentyk is.\nJosse de Haan (op www.demoanne.nl).\nMei De nacht fan Mare hat Schoortra in tsjuster boek ôflevere dat skrinend sjen lit hoe fier't in relaasje en ferslaving gean kinne.\nGeart Tigchelaar (yn Ensafh.)\nSchoorstra lijkt als geen ander te weten hoe hij vaart in het verhaal moer houden, wat hij over moet slaan en waar hij op in moet zoomen. (...) Het boek pakt je vanaf het begin bij de lurven om je daarna niet meer los te laten.\nJelle van der Meulen (op www.frieseliteratuur.nl).\nWillem Schoorstra hat foar dit boek de Rink van de Veldepriis 2018 krigen. Dy wurdt om de twa jier útrikt oan in boek yn it Frysk of in streektaal dy't yn Fryslân brûkt wurdt.\nBoek Willem Schoorstra De nacht fan Mare\nStel dy foar datst oer De nacht fan Mare praatst mei ien dy't it boek net lêzen hast.\n1. Hoe soest oan dy persoan útlizze watfoar persoan as Mare is? Beskriuw net allinnich har uterlik, mar ek har inerlik.\n2. Soesto befreone wêze wolle mei Mare? Wêrom wol of net?\n3. Hoe soest útlizze watfoar persoan as Thomas is? Fertel no ek net allinnich oer hoe't er derút sjocht, mar ek oer hoe't er him hâldt en draacht.\n4. Hoe soest de relaasje tusken Mare en Thomas omskriuwe?\n5. Soest it boek oanriede oan in klassegenoat? Lis út wêrom wol of net.\nom dy te identifisearjen mei in personaazje.\nKies ien fan de ûndersteande opdrachten.\nMare giet hiel fier foar Thomas, ek as dat eins net goed is foar harsels. Der komt in punt dat se by-inoar wei geane, mar dat punt hie ek earder komme kind. Tink dy yn datst Mare bist en datst al earder in punt achter de relaasje sette soest. Op watfoar momint soest dat dan dwaan? Skriuw in brief fan minimaal 250 wurden oan Thomas dêr'tst yn útleist datst net fierder mei him wolst. Meitsje yn dyn brief dúdlik op watfoar punt ast de relaasje beëinigest en wêrom.\nMare hat in goede freondinne, Gwen. Gwen ken Mare goed en wit ek in soad fan Thomas. Doch krekt of bist Gwen en skriuw in brief oan Mare dêr'tst yn fertelst hoe'tst tsjin de relaasje oansjochst. Dyn brief is minimaal 250 wurden.\nWurkfoarm yndividueel of yn twatallen\nHjirûnder sjogge jim fjouwer stellingen. Jim bepale elk yndividueel foar de fjouwer stellingen oft jim it mei de stellingen iens binne of net en betinke dêr arguminten by. Dêrnei wikselje jim ideeën út en geane jim yn petear oer de stellingen.\n1. Mare is in sterke frou.\n2. Minsken moatte har oanpasse oan de maatskippij dêr't se yn libje.\n3. Thomas en Mare binne foar inoar bestimd.\n4. Mare is krekt har mem.\nNim jim diskusje op of doch der skriftlik ferslach fan.\nAs der net in klassegenoat is om de opdracht mei út te fieren, kinst de opdracht ek allinnich dwaan. Jou dan dyn eigen miening oer de stellingen en jou dêr per stelling minimaal trije arguminten by. Set dyn ferhaal op papier of meitsje in floch.\nom nei te tinken oer de tematyk.\nYn haadstik 2 op side 70 ha Mare en har heit spul mei-inoar.\n1. Mare neamt har heit oerflakkich, materialistysk en konservatyf. Lis út wat se dêr mei bedoelt en wat dy termen ynhâlde.\n2. Mare har heit neamt har in subversyf elemint. Wat is dat?\n3. Thomas hat Herman Brood as foarbyld en seit dêroer: "Dy is frij yn syn kop, frij yn syn dwaan en litten. Hy docht wat er dwaan wol. Mei alle highs en lows dy't dat opsmyt. Sa moat it wêze." Libbet Thomas nei dyn idee sa as Herman Brood?\n4. Mare seit op side 70 oer de libbensfizy fan Thomas: "Ik wit dat er gelyk hat. Net konformearje, gjin konsensus." Wat bedoelt se dêrmei? Lis út wat konformearje en konsensus ynhâlde.\n5. Fynst dat Mare der yn slagget om te libjen sûnder konformearjen en konsensus? Lis dyn antwurd út.\n6. Oan wa konformearret Mare har it measte?\n7. Hoe sjochst sels tsjin dy saken oan? Moat in minsk him konformearje of hat in minsk it rjocht om te dwaan en te litten wat er wol? Dyn antwurd hoecht net swartwyt te wêzen. Meist ek útlizze watfoar ferskillende kanten der neffens dy oan sitte.\nom nei te tinken oer it effekt fan perspektyf.\n1. Yn in resinsje (sjoch boarne 1) hat Josse de Haan sein dat net Mare, mar Thomas de haadpersoan is fan it boek, omdat hy it libben fan Mare bepaalt. Hoe sjochst dêr tsjinoan? Fynst dat reden genôch om Thomas de haadpersoan te neamen? Underbou dyn antwurd.\n2. Der binne minsken dy't tinke dat it boek better west hie as it út Thomas syn perspektyf wei ferteld wie. Wat hie yn it boek ûntbrutsen as it út it perspektyf fan Thomas ferteld wie?\n3. Wat foar nijs wie der yn it boek kaam as it ferhaal út Thomas wei ferteld wie?\n4. Wat fynst fan de kar fan de skriuwer om it ferhaal troch Mare har eagen sjen te litten?\n5. Yn de literatuerwittenskip wurdt ûnderskie makke tusken ferskillende farianten fan in ik-perspektyf: 'belibjend ik' en 'fertellend ik'. Lês ûnder literêre teory wat dêr it ferskil tusken is.\n6. Is de ik yn it ferhaal in belibjend ik of in fertellend ik? Wêr sjochst dat oan? Lis dyn antwurd út mei in foarbyldfragmint út it boek.\n7. Watfoar effekt hat dat ik-perspektyf op dy as lêzer?\nResinsje fan Josse de Haan.\nFokus sjenre en styl\nom nei te tinken oer sjenre en styl.\nGeart Tigchelaar beskôget De nacht fan Mare as in gothic novel.\n1. Sykje op ynternet út wat in gothic novel is. Notearje twa foarbylden fan gothic novels en fjouwer eigenskippen fan sokke boeken en jou dy yn eigen wurden wer.\n2. Hasto wolris in gothic novel lêzen of in boek dat foar in part oan de beskriuwings foldocht? Watfoar boek datst lêzen hast komt it tichtste yn 'e buert?\n3. Bist it, mei it each op de ynformaasje dy'tst fûn hast, iens mei Geart Tigchelaar dat it boek wat hat fan in gothic novel? Wêrom wol of net? Jou foarbylden út it boek.\n4. Geart nimt as foarbyld fan 'swart taalgebrûk' it folgjende fragmint (s. 68):\nDe nacht is in flearmûs mei grutte, swarte wjokken fan lear. Dy hat er om de hiele weareld hinne slein. Allinne yn de auto is der ljocht.\nNeam minimaal twa oare foarbylden fan swart taalgebrûk of 'swarte eleminten' yn it boek. Meist sitearje út it boek of it yn eigen wurden opskriuwe. Lis út wêrom't dyn foarbylden neffens dy passend binne.\nFoar N2-lêzers is dit in leafdesferhaal dat flot lêst en dat ferhaaltechnysk gjin lestichheden befettet. It freget lykwols ynlibbingsfermogen om it hâlden en dragen fan de personaazjes te begripen en dat kin foar de werkennende N2-lêzer útdaagjend wêze. Itselde jildt foar it feit dat it boek fyftich jier lyn spilet. Foar in N3-lêzer is dat ynlibjen en dy ôfwikende wrâld minder in probleem. Dy sil troch dit boek oan it tinken set wurde oer relaasjes en wat dy mei ien dwaan kinne. De learling kin ek neitinke oer de gefolgen fan ferslaving en oer de maatskippijkrityk fan de jierren santich. Foar N4-lêzers sit der byt oan dit boek troch de ferwizingen en dy't yn it boek sitte nei oare kunstfoarmen en troch de ferteltechnyk te analysearjen. Fierders kin de N4-lêzer him ôffreegje watfoar boadskip de auteur mei dit boek ôfjaan wol.\nDe learling moat ree wêze om in leafdesferhaal te lêzen mei in frou yn de haadrol, dat in pear desennia lyn spilet.\nLearlingen dy't wat ha mei muzyk en mei sex, drugs and rock 'n roll kinne de sfear yn dit boek wurdearje. Fierders is it boek ekstra nijsgjirrich foar minsken dy't ynteresse ha yn de polityk en maatskippij.\nIt helpt as de learling wat wit fan de jierren santich, dêr't it boek him yn ôfspilet, mar sokke kennis is net fereaske.\nDer is gjin spesifike literêre en kulturele kennis fereaske om dit boek nei te kommen. Hjir en dêr binne der ferwizingen nei boeken, artysten en in spesifyk skilderij, mar it boek is ek begryplik foar ien dy't dat neat seit.\nIt wurdgebrûk is net kompleks.\nDe sinnen binne net kompleks. It boek befettet in soad dialooch. Koarte en wat langere sinnen wikselje inoar ôf.\nIt boek is flot en linich skreaun.\nIt boek befettet aksje, mar bestiet benammen út de ynerlike monolooch fan it haadpersonaazje. Foar in N2-lêzer kin dat dreech wêze, want dy moat de ynerlike wrâld fan Mare boeiend genôch fine om troch te lêzen. Foar in N3-lêzer is dat minder útdaagjend.\nDe gronology fan it boek fereasket gjin fleksibiliteit fan de lêzer en smyt foar N2-, N3- en N4-lêzers gjin problemen op. It boek is opparte yn acht dielen (of haadstikken), dy't hieltyd in sprong yn de tiid markearje en in oare faze fan de relaasje.\nDer is ien ferhaalline: dy fan Mare.\nDer is ien perspektyf: dat fan Mare.\nIn N2-lêzer sil it boek lêze as in leafdesferhaal mei in dramatyske ôfrin. In N3-lêzer sil it boek wurdearje, omdat it him oan it tinken set oer morele fragen en oer de leafde en relaasjes. In N4-lêzer kin him dêrneist ferdjipje yn de styl en it effekt fan it fertelperspektyf.\nIt hâlden en dragen fan it haadpersonaazje freget ynlibbingsfermogen. Dat kin foar in N2-learling lestich wêze, mar foar in N3-lêzer is it net in probleem.\nIt tal karakters is oersichtlik en foar alle lêzers goed nei te kommen.\nDe ûntjouwing fan it haadpersonaazje fan in skruten skoalfamke nei in ûnôfhinklike frou is goed nei te kommen.


Earthquake Opfallende faktoaren en gedrachsregels - Studio Fotografie\nDe ierdbevingen wurde saneamde tremors en wagens oscillaasjes fan 'e ierde oerflak, dy't ûntstiet út in hommelse brekking fan' e ierde 's krust of hegere mantel.\nOp ierde binne ferskate miljoen tige swakke ierdbevings jildich opnommen, 150 tûzen swak, 19 tûzen moderate, sawat 7 tûzen sterk, likernôch 150 destruktyf. De konsekwinsjes fan ierdbevings binne ferbûn oan in protte mânske ferlies en grutte ekonomyske ferlies. Oer de ferline 4.000 jier hawwe ierdbevings mear as 13 miljoen minsken fermoarde. Yn ierdbeving-oanboude gebieten dêr't ierdbevings fan 7 punten of mear binne, is de helte fan 'e befolking fan' e ierde libbet, sa'n 70% fan stêden.\nAl hast 20% fan it gebiet fan Ruslân binne seismysk gefolch, wêrfan't 5% bedoeld binne oan tige gefaarlike ierdbevings. 1/10 fan 'e befolking fan ús lân libbet yn in seismysk gefaarlik territoarium, mear as 100 stêden binne lizzend. De measte gefaarlike seismyske gebieten yn 'e Russyske Federaasje binne: de Noardlike Kaukasus, Kamchatka, it gebiet fan' e Baikalsee, Sakhalin.\nIerdbevings binne natuerlik en mins makke. Tektonyske prosessen yn 'e ierde' s krust, fulkaan útbrekken, massive ierdskodding, ierdbeving, ferdwûnen fan karsthaven, grutte meteoriten dy't op 'e ierde falle, en ierdelegeling mei grutte romtlike objekten binne natuerlik .\nAnthropogenikus ûntsteane as gefolch fan minsklike aktiviteit: hege machtige eksplosjes, it ôfbrekken fan ûndergrûnske ynstrumintenstrukturen, it ferlies fan 'e boppeblêd fan it ierdoerflak yn' e bou fan keunstmjittige reservoirs mei in protte wetter, de bou fan stêden mei heechdichte heechbougebouwen, yntinsive mining.\nIt gebiet fan it opkommen fan 'e ûndergrûnse staking wurdt de ierdbevingboarne neamd . Meastentiids sit it op in djipte fan 10 - 100 km. De grutte fan 'e ierdbevingboarne kin fan tsientallen oant hûnderten kilometer wêze. It sintrum fan 'e ierdbeving fokuset it hypo- sintrum. De projeksje op 'e ierde oerflak wurdt it episintrum neamd. It episintrum en it neistlizzende territoarium binne de pleistoseismyske sône neamd. Dizze sône is karakterisearre troch de grutste ynfloed fan ierdbevingskrêften en de grutste skea. In ierdbeving liedt ta formaasje fan seismyske weagen, dy't ferskille yn ferskate rjochtingen fan 'e boarne op in snelheid fan 2-8 km / s. Seisjese wellen binne de wichtichste faktor fan ierdbevings, se wurde opnommen troch spesjale ynstruminten - seismographen. Earthquake enerzjy wurdt mjitten oan 'e Richterskalder * ( De skaal waard yn 1935 troch de Amerikaanske seismologist C. Richter foarsteld, teoretysk tegearre mei Buten Gutenberg yn 1941-1945 ) (tabel 3.1).\nIerdbeving nei ôfrin\nSchwächt, kin allinich registrearje mei ynstruminten\nNet te fielen troch minsken\nFielt op 'e boppeste pannen fan gebouwen\nFielt it hiele gebou, hingje objekten swing\nDoarren en finsters iepen en ticht, glêde tinkels\nWapens yn puddels, ponds. Nahe it episintrum lytse skea\nLûd fan balâns yn 'e minsken. Glassbreken, gipsrissels\nIt is lestich op 'e fuotten te stean. Seismysk unstabele gebouwen binne ferwoaste.\nIt uterlik fan rissen op 'e grûn\nWichtige rissen yn 'e grûn. Beskriuwing fan gebouwen, kommunikaasje\nDe ferneatiging fan 'e measte fan' e bebouwing, ierdbeien\nSpoarwegen wurde bûtend. Pipelines mislearre\nEnerzjy is 1.000.000 kear de enerzjy fan in atoombom.\nFolsleine ferneatiging fan gebouwen. De beweging fan 'e massa's fan' e ierde, rocks\nDe konsekwinsjes fan ierdbevingen binne foar in grut part ôfhinklik fan 'e krêft, lokaasje, befolkingsstichtigens yn' t bepaald gebiet, tiid fan 'e dei, it seismysk ferset fan objekten, it nivo fan tarieding fan' e befolking om yn need-sitewaasjes te hanneljen, de snelheid fan sykjen en rêdingsaksjes troch spesjale formaasjes.\nYn 'e ierdbeving binne der ferskate neidielen fan ferskillende krêften. De tiid fan 'e earste ierdbeving is in pear sekonden, folge troch nachshokken folgje . De tiid tusken skoksen kin fan ferskate sekonden oant inkele dagen wêze.\nIerdbeving wurdt begelaat troch in roar en in roar fan 'e tsjusternissen fan' e ierde, rissen rinne oer it oerflak fan 'e ierde, har breed berikt ferskate meters. De ierde giet oer skodden, ôfgrûnen foarmje en ferdwine, dy't alles wat op it oerflak is, sjogge brânen, ierdbeien, felsfallen, ierdbeien, sloop. Yn 'e nachshokken, wenwiken, bedriuwsgebouwen, hydrotechnyske en ferfiersfoarsjenningen binne skeaun. Yn in minút fan 'e minuten, ierdbevings ferneatigje stêden en doarpen, fergrieme de ekonomyen fan steaten, ferwiderje en kill minsken. As it ierdbeving-sintrum ûnder wetter is, liedt dit ta de formaasje fan hege wellen - in tsunami dy't de kust berikt en feroaret in protte muoite foar de kustgebieten.\nierdbeving te kommen:\nit gebou opknappe;\nde tinkling fan glês en skûlen, it lûd fan brekken glês;\nAs jo yn in ierdbeving binne:\nhâld rêstich, selskontrôle, hannelje fluch en fertrouwen;\nIn feilich plak yn in ierdbeving is in strjitte (fjouwerkant) fier fan gebouwen. As in ierdbeving jo yn 'e auto fêsthâlde, stopje fan gebouwen en heuvels, wachtsje oant it ein fan' e tremors, sûnder de auto te litten;\nNei it ein fan 'e earste push is it nedich om it gebou fluch en op koarte termyn te ferlitten. Dyjingen dy't net selsstannich bewegen kinne binne nedich;\nJo kinne de tiid net fertsjinje, jo moatte mei jo allinich de nedige dingen, dokuminten, jild nimme;\nJo kinne de lift net brûke by in ierdbeving;\nIt is tige gefaarlik om te springen op 'e grûn fan' e boppeste pannen;\nklikje net op it dak fan gebouwen, sammelje op 'e treppenwielen en op' e trep;\nAs jo in appartement, hûs, loslitte fan elektrisiteit, wetter en gas.\nDe feilichste plakken yn in appartement hûs:\nhoeken fan 'e wichtichste muorren;\niepenings yn dizze muorren;\nromte ûnder lassende struktueren.\nFeilige posysjes as yn 'e keamer.\nhingje, de torso wurdt nei foaren tilt, de kop en it gesicht wurde mei hannen fersmiten;\nstean tsjin 'e stipe muorre;\nlizzende op 'e mage by de stipestruktuer.\nYn it hûs moatte jo hawwe:\nbackup ljocht boarne (ljochtljocht, wedstriden, kears, lamp);\nstock fan produkten foar >\nautonome krêft radio foar it harkjen fan rampelmonstraasjes;\nIt wurdt net oanrikkemandearre om bliksearbere, giftige, eksplosive stoffen te bewarjen.\nYn diels ferneatige gebouwen, yn 'e ûntbleat fan de mooglikheid om selsstannich te ûntwikkeljen, is it nedich om te wachtsjen op help. Om it sykjen te fasilitearjen is it nedich om sinjalen mei in stim te jaan, in nacht winkje, yn 'e nacht mei in ljochtljocht.\nDe effekten fan ierdbevings:


Evangeelje fan Many - Wikipedy\nEvangeelje fan Many\nskreaun 3e iuw\nIt Evangeelje fan Many is in ferlern giene en algemien as apokryf beskôge religieuze tekst, besibbe oan it Nije Testamint fan 'e kristlike Bibel. De oarspronklike titel fan dizze gnostyske tekst wie It Libbene Evangeelje (farianten as It Evangeelje fan de Libbenen komme ek foar). It wie oarspronklik yn it Syrysk skreaun, en moat datearre wurde yn 'e trêde iuw. De skriuwer wie neffens de tradysje de profeet Many, de grûnlizzer fan it nei him neamde manigeïsme, en it Evangeelje fan Many wie ien fan 'e sân hillige geskriften fan dy leauwensrjochting. De tekst is fragmintarysk oerlevere yn 'e Keulske Many-Kodeks (ûntdutsen yn 1969), en op manuskriptfragminten dy't yn 1904 by Sineeske Turpan fûn binne (it manigeïsme wreide him yn it earste milennium fan 'e Westerske jiertelling út nei Sintraal-Aazje en westlik Sina). Guon Koptyske fragminten dy't ûntdutsen binne te Fajûm, yn Egypte, lykje út in soarte fan kommentaar op of preek oer it Evangeelje fan Many te kommen.\nIt is bekend dat it Evangeelje fan Many bestie út 22 dielen, elkmis neamd nei in letter fan it Arameeske alfabet. De alfde-iuwske Perzyske wittenskipper Al-Biruni, dy't de hiele tekst noch ta syn foldwaan hie, skreau dat it in "bysûnder soarte fan evangeelje" wie, dat net bot like op 'e kristlike evangeeljes, en dat de manigeeërs útholden dat harres it iennichste wiere evangeelje wie, wylst dy fan 'e kristenen de wierheid oer de messias ferdraaiden en fertsjustermoannen.\nIt Evangeelje fan Many wurdt gauris betize mei in oar geskrift fan Many, de saneamde Ertenk of Ardhang/Arzhang (fan it Aldperzyske artha-thanha, wat likernôch "boadskip fan 'e wierheid" betsjut). Yn it Gryksk en Koptysk hiet it fan Eikon, en ek wurdt it wol It Plaatsjeboek neamd, mei't it feitlik in plaatsjeboek wie, wêryn't mei yllústraasjes de yngewikkelde manigeeske kosmology útlein waard.\nOpfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Evangeelje_fan_Many&oldid=900508"\nDizze side is it lêst bewurke op 26 okt 2017 om 22.32.


Taalbaas: Rikje jo ek (wer)?\nIt falt op dat der tsjintwurdich wer mear smookt wurdt. Faaks is it better om te sizzen dat der mear rookt wurdt, want dat wurd hearre wy it meast as it om 'e konsumpsje fan sigaretten giet. In skoarstien rikket (rikje is ôflaat fan reek), mar ús wurd smoke is besibbe oan it Ingelske to smoke. Is it net nuver dat de ynfloed fan it Ingelsk op it Frysk, dy't tige grut is, dochs wer lytser is as de ynfloed fan it Hollânsk op ús taal?\nWat seit it Wurdboek fan de Fryske Taal oer:\n(set in finkje yn de hokjes 'subbetekenissen' en 'citaten' om it hiele artikel te lêzen)\nGepost door Taalbaas op 08:27\nGrytsje 21 augustus 2012 om 09:55\nJa, eins is it frjemd dat de ynfloed fan it Hollânsk grutter is as de ynfloed fan it Ingelsk. Wylst elts wol wit wat 'smoke' yn it Ingelsk is, komt it dochs frjemd oan as wy it yn it Frysk oer 'smoken' hawwe. Alteast yn myn earen.\nLokkich dat de earste sin yn myn omjouwing net fan tapassing is; der wurdt hieltyd minder rookt, ik bedoel smookt, as earder.\nRomke Kroondijk 22 augustus 2012 om 21:30\nNo der hjir sa oer skrean wurdt op dit niveau wol ik graach ynbringe dat ik út de Fryske skiednisboeken opmurken haw dat it Frysk de "Roots" is fan de Ingelske taal. Dat is bard ûnder kening Higgest werfan in stânbyld stiet yn Kent.De Fryske enclave hat it Ingelsaksysk ferdrean út it grutste part fan Ingelân. Men moat wol yn acht nimme dat der doe oars Frysk praat waard as hjoed de dei.\nJammer dat dit net ynbrocht is want it wurdt te faak ferkeard nei foarren brocht.


Earm - Wikipedy\n(Trochwiisd fan Rjochterboppe-earm)\nDe bonkestruktuer fan 'e minsklike earms.\nDizze side giet oer it lichemsdiel earm. Foar oare betsjuttings, sjoch: earm (betsjuttingsside).\nIn earm (meartal: earms of earmen) is ien fan 'e beide boppeste lidden fan it lichem. De earm bestiet út twa dielen: de boppe-earm (brachium) en de ûnderearm (antebrachium), wêrfan't de boppe-earm it diel fan it lichem beslacht dat tusken it skoudergewricht en it earmtakkegewricht yn leit, wylst de ûnderearm it diel fan it lichem is tusken it earmtakkegewricht en it polsgewricht yn. By de pols giet de earm oer yn 'e hân. Boppe-oan heart it skouder mei syn bonken en spierstruktuer anatomysk ta de earm, mar ornaris wurdt ornearre dat de earm oan 'e sydkant fan it skouder begjint.\nFrijwol alle wringedieren hawwe twa foarste of boppeste lidden en twa efterste of ûnderste lidden. By de minske, mar ek by minskapen en apen, wurde de boppeste of foarste lidden 'earms' neamd; by oare soarten bisten wurde de ekwivalinte lichemsdielen yn 'e regel betitele as foarpoaten. Troch middel fan 'e hân hawwe earms by de minske in wichtige funksje as grypmeganisme; foar fuortbeweging, dêr't earms by minskapen en apen (en foarpoaten by oare bistesoarten) in protte of yn haadsaak foar brûkt wurde, binne se by de minske troch de rjochtoppige hâlding op 'e skonken (by bisten: de efterpoaten) minder fan belang. Inkeld by klimmen, swimmen en om by hurddraven it lykwicht te bewarjen brûke sûne minsken de earms by fuortbeweging.\nDe bonkestruktuer fan 'e earm wurdt beweechber makke troch de oanwêzigens fan trije gewrichten. Boppe-oan de earm sit it skoudergewricht, dat in kûgelgewricht is en oer trije draai-assen artikulearre wurde kin. Healwei de earm, dêr't de boppe- en de ûnderearm gearkomme, sit it earmtakkegewricht, dat in kniergewricht is dat mar oer ien as beweegd wurde kin. Hielendal ûnderoan sit it polsgewricht, in saneamd aaigewricht, dat oer twa assen beweegd wurde kin. It skouder en de earmtakke wurde mei-inoar ferbûn troch de boppe-earmbonke, dy't tige sterk is en net maklik brekt. Undersyk (mei minsklike kadavers) hat útwiisd dat in boppe-earmbonke wol in gewicht fan 140 kg drage kin ear't er knapt. Tusken de earmtakke en de pols sitte njonken inoar de speakbonke en de piipbonke, dy't folle lichter binne en dêrom ek makliker brekke. De wichtichste spieren yn 'e earm binne de biseps en de triseps, dy't beide yn 'e boppe-earm sitte, en dêr't de ûnderearm mei bûgd en strutsen wurde kin.\nOfbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Arm fan Wikimedia Commons.\nOpfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Earm&oldid=1021305"\nDizze side is it lêst bewurke op 25 okt 2020 om 16.18.


Help by enerzjysunich hûs | Omrop Fryslân (advertinsje)\nHelp by enerzjysunich hûs 08 sep 2011 - 11:49\n0 reaksjes Boubedriuwen yn Noard-Nederlân wurkje gear om de kommende twa jier sântûzen wenten yn de trije noardlike provinsjes enerzjysunich te meitsjen. De provinsjes Fryslân, Grinslân en Drinte stypje de gearwurking mei 5,5 ton subsydzje. It is benammen de bedoeling dat wenningeigners help krije by it enerzjysunich meitsjen fan it hûs. Se kinne dêrfoar tenei by ien loket terjochte. Dan hoege se net langer sels achter alle regelingen oan.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 08-09Bousektor krijt eigen skoallen 08-09Pup werom nei oprop Omropradio Besjoch ek...


De feepest yn Fryslân (Sneuper no. 27, maart 1994, p. 13/14) - Historische Vereniging Noordoost-Friesland\nGildereglement van de Bierbrouwers tot Doccum, 6 april 1648 (Sneuper no. 19, maart 1992, p. 24/25) Afscheid van Morra (Sneuper no.36, maart 1996, p.26/27)\nDer is in tiid fan opgong, der is in tiid fan delgong. Ek yn ‘e lânbou en dat sil ek wol sa bliuwe. Foar 1650 is it in tiid fan opgong en nei 1650 wer fan delgong. Yn dizze tiid, roun 1650, giet in saneamde bolleman de pleatsen lâns. Yn 1668 komt der in beslút om Ingelske en Spaanske hynsten yn te fieren. Werom ? Omdat der te min rydhynders yn Fryslân binne ! Ek ûntstjit de Fryske klean mei earizer. Yn 1640 is in grut part fan de pleatsen (saneamde stemdragende hornlegers) eigen oan de lânadel.\nYn en rounom Ie binne dat 35 fan de 51 ! Dan folget de 18e ieu. Yn 1701 oant yn 1713 ta ûnderfynt ús gewest de gefolgen fan de Spaanse Successieoorlog. De hânnel komt stil te lizzen want Frankryk, Ingelân en Spanje brekke harren holle oer wa ‘t troan-opfolger wurde moat fan Spanje. Yn 1731 wurde tal fan peallen, dy ‘t by de sédyk lâns steane, fernield troch de saneamde pealwjirm. Sa soargje dizze dogeneaten foar ferheging fan dyklêsten en oerstreamingen. Mar de grutste ramp is dan al oan ‘e gong. De feepest of rotkoorts. Yn de 18e ieu kinne wy trije weagen fan feepest, te witten: 1713-1719, 1744-1767, 1768-1786. Al dizze trije tiidrekken komme oan e oarder.\nWy begjinne mei de earst feepest. Dalmatië fia Italië komt de pest nei ús gewest ta. It regear hat al rille gau troch dat it om in oanhjingende sykte giet. Hja gripe yn.\n1. Der mei gjin fee mear ynfierd wurde.\n2. Gjin feemerken mear.\n3. Foarskriften op it beïerdigjen fan fee.\nOp ‘e bûthúsdoarren ferskyne swarte streken, as warskôging dat it fee siik is. Hoe kin men sjen dat in ko siik is ? De ko wurdt ûnréstig. De kop en earen begjinne te hingjen en de sturt wurdt sa slap dat der gjin krêft mear yn sit. De tosken en kjirzen reitsje los. De eagen komme frjemd yn ‘e kop te stean. It is krekt as gûlt de ko. Men makket ûnderskie tusken twa soarten feepest.\n1. De saneamde pulmonie. Yn dat gefal wurkje de longen net mear goed. Hja krije it spaansk benaud, it fee driigt te smoaren.\n2. De twadde foarm is de slimste. De pânse set op, troch de oanwêzigens fan wyn. It liket wol as sil de ko barste.\nOp ‘e fjirde, fiifde en sechsde dei begjinne de measte kij op ‘eene buytengewoone wyze te spuyten, dat is, dun af te gaan, zoodat de drek als een spuyt gedreeven over den greppel heen loopt.’\nYn ‘e jierren 1713-1714 stjerre 30.198 kij, 8.437 rieren, 9.393 hokkelingen en 13.027 kjeallen oan dizze sykte. Ek hynders rinne gefaar om siik te wurden. De feepest moat yn Weststellingwerf begoun wêze.\nDe twadde feepest begjint yn 1744. Yn it earste jier stjerre 58.539 kij (neffens in telling fan Ypey). Sûnt 1748 begjint it feetal wer op te rinnen. Der komme mear kjeallen dan der deageane. In boer dy ‘t 2/3 part fan syn fee kwytrekket, geit der sels op foarút. De oerbliuwne (resistente) kij binne no mear wurdich dan de hiele boel foartiids. Yn 1745 rekket Pyter Sikkes, út Wûns 32 kwyt en haldt der ien ko oer !\nDe tredde en lêste feepest begjint yn 1768. It resistente fee is no in soad jild wurdich. Oer de leer fan resistentie, skriuwt dûmny Eelko Alta, út Bozum yn syn wurk Verhandelinge over de natuurlijke veroorzaken der ziekte onder het rundvee, 1765. No wurdt de oanhjingende sykte oanpakt. De boer giet mei in sulveren tongskrabberke oer de tonge fan de ko, om de blieren iepen te meitsjen. Dan docht de man der wat sâlt en piper op. Nei dizze hannelswize kom der lijnwaad en jittik op. As lêste folget de huning. Wûnder skynt it te helpen !\nNettsjinsteande de feepest is de twadde helfte fan de 18e ieu foar de boer perfoarst gjin minne tiid.\n2 Responses to “De feepest yn Fryslân (Sneuper no. 27, maart 1994, p. 13/14)”\nMocht er in de hele periode 1768 – 1786 (22 jaar) dan absoluut geen vee invoer en markten plaats hebben? Hoe konden de boertjes hun zaakje weer opbouwen? Gezien de laatste regel was de laatste helft van die eeuw geen minne tijd.\nErgens las ik in een epistel dat het bestaande vee werd verbeterd door het Deense ras wat veel leek op de zwart witte koeien. Weet U meer?\n30-07-2012 at 22:49Beantwoorden\n30-07-2012 at 22:51Beantwoorden


George I fan Grut-Brittanje - Wikipedy\nGeorge I fan Grut-Brittanje\nGeorge I Loadewyk\nbertedatum 28 maaie 1660\nberteplak Hannover, Karfoarstendom Hannover, Hillige Roomske Ryk\nstjerdatum 11 juny 1727 (67 jier)\nstjerplak Osnabrück, Prinsbisdom Osnabrück, Hillige Roomske Ryk\ndynasty Hûs Hannover\nkarfoarst fan Hannover\nregear 23 jannewaris 1698 - 11 juny 1727\nfoargonger Ernst August\nopfolger George II\nhartoch fan Saksen-Lauenburg\nregear 1705 - 11 juny 1727\nfoargonger George Willem\nkening fan Grut-Brittanje en Ierlân\nregear 1 augustus 1714 - 11 juny 1727\nGeorge I Loadewyk (Dútsk: Georg Ludwig, Ingelsk: George Louis) (Hannover, 28 maaie 1660 - Osnabrück, 11 juny 1727) wie fan 23 jannewaris 1698 ôf karfoarst fan it Karfoarstendom Breunswyk-Lüneburg (Hannover) yn it Hillige Roomske Ryk. Op 1 augustus 1714 waard er ek kening fan Grut-Brittanje en Ierlân.\nGeorge waard berne yn Hannover, de doetiidske residinsje fan de hartoggen fan it Hartochdom Breunswyk-Lüneburg yn it hjoeddeistige Nedersaksen yn Dútslân, as soan fan Ernst August en Sofia fan Hannover. George erve alle titels en gebieten fan syn heit en syn omkes. In rige Jeropeeske oarloggen late ta de útwreiding fan syn Dútske gebieten, en yn 1708 waard er bekrêftige ta karfoarst fan Hannover. Nei it ferstjerren fan syn mem, en fan syn efternicht Anne, keninginne fan Grut-Brittanje en Ierlân, yn 1714 kaam George, as earste monarch fan it Hûs Hannover op de Britske troan. Om't de Act of Settlement fan 1701 it ferbea dat katoliken de Britske troan bemachtigje koene, wie George it tichtst besibbe protestantske famyljelid. As andert dêrop besochten de Jakobiten George ôf te setten en him te ferfangen mei Jakobus Frâns Edwert Stuart, de katolike healbroer fan Anne.\nUnder de hearskippij fan George, naam de macht fan de Britske monargy ôf en sette de oergong nei it regearjen troch in kabinet útein. Oan de ein fan syn hearskippij kaam de wiere macht yn hannen fan Robert Walpole, dy't winliken de earste Britske de facto minister-presidint waard. George ferstoar oan in oerhaal yn in reis nei Hannover, dêr't er ek begroeven waard.\nGeorge I yn 1714, doe't er op de Britske troan kaam\nGeorge Loadewyk waard berne op 28 maaie 1660 yn Hannover as âldste bern fan Ernst August fan Breunswyk-Lüneburg en Sofia fan de Palts, in pakesizzer fan kening Jakobus I fan Ingelân troch har mem Elizabeth Stuart. George hie fiif jongere bruorren: Freark August (1661-1691), Maksimiliaan Willem (1666-1727), Karel Filips (1669-1690), Kristiaan (1671-1703) en Ernst August (1674-1728). George hie ek in jongere suster: Sofia Charlotte (1668-1705), dy't kening Freark I yn Prusen boaske.\nFan 1698 ôf bestjoerde er it Karfoarstendom Breunswyk-Lüneburg, en nei it ferstjerren fan syn omke en skoanheit Georg Willem fan Breunswyk-Lüneburg yn 1705 erve er it Hartochdom Breunswyk-Lüneburg. Nei it ferstjerren fan syn mem. dy't neffens de Act of Settlement oanwiisd waard as Britske troanopfolchster, giene har rjochten oer op George. Op 31 oktober 1714 waard er ta kening fan Grut-Brittanje en Ierlân kroane as opfolger fan keninginne Anne. Hy wie de tichtst besibbe protestantske famyljelid fan har. Hy krige lykwols te krijen mei tsjinstân fan de Jakobiten ûnder lieding fan Jakobus Frâns Edwert Stuart, de soan fan kening Jakobus II. Harren opstân wie om 'e nocht.\nGeorge learde net goed Ingelsk, dochs koe it wol skriuwe en ferstean. Hy ferparte syn tiid tusken Ingelân en syn gebiet yn Hannoverlân. Yn Ingelân waard er te Dútsk en boppedat net al te snoad fûn. Op it Jeropeeske fêstelân hie er in bettere namme. Wylst de kening yn Hannoverlân in absolute monarch wie, stie er goedkarrend foar de Ferljochting oer.\nYn 1721 waard Sir Robert Walpole minister-presidint en wurdt beskôge as de earste Britske minister-presidint. Dy wie doe noch in troch de kening beneamde minister dy't troch de mearderheid yn it Legerhûs, it parlemint, late.\nGeorge ferstoar yn 1727 op Slot Osnabrück doe't er ûnderweis nei Hannover wie en in oerhaal krige. Hy waard begroeven yn it Leineschloss yn Hannover. Nei de Twadde Wrâldkriich waard er fannijs begroeven yn it mausoleum yn de tûnen fan Herreshausen. Syn soan folge him op as George II\nOp 18 novimber 1682 boaske er syn nicht Sofia Dorotea, dochter fan George Willem fan Breunswyk-Lüneburg. Dat houlik waard foarnommen om reden fan it befêstigjen fan in goed jierliks ynkommen en de oansteande feriening fan Hannover mei Celle.\nGeorge hold der lykwols in stikmannich frijsters op nei. Mei ien fan harren, Melusine von der Schulenburg, dy't er hartoginne fan Kendall makke, hie er trije ûnwettige bern. Doe't syn frou op har bart in ferhâlding oangie mei de Sweedske greve Philip Christoph von Köningsmarck, ferballe George har fan de rêst fan har libben nei Ahlden. It houlik waard yn 1694 ûntbûn, net om reden fan harren ûndôgenens, mar om reden dat Sofia George efterlitten hie.\nGeorge hie mei Sofia twa bern:\nGeorge Augustus (10 november 1683 - 25 oktober 1760), waard letter kening George II. Hy boaske prinsesse Karoline fan Brandenburch-Ansbach.\nSofia Dorotea (16 maart 1687 - 28 juni 1757), de lettere gemalinne fan kening Freark Willem I fan Prusen en mem fan kening Freark de Grutte.\nFoar boarnen en oare literatuer, sjoch Notes, References, Sources en Further Reading op dizze side.\nOfbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Geporge I of Great Britain fan Wikimedia Commons.\nOpfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=George_I_fan_Grut-Brittanje&oldid=1037271"\nHûs fan Hannover\nDizze side is it lêst bewurke op 5 mai 2021 om 15.35.


Ik fyn it nijsgjirrich dat ik yn twa ferskillende blogs lêze kin oer de wearde fan 'ekspert'. Yn twa berjochten dy't ik earder lies waard it ymplisearre om ien dy't de term 'ekspert' brûkt as ûnderdiel fan har kwalifikaasjes te negearjen (en dernei gjin ynhier te meitsjen), doch jo omdraaie en ien fan deselde blogartikelen oanhelje as in reden om jo in ekspert te neamen , en nei oanlieding fan it artikel ymplisearje dat jo in ekspert binne. Dat wat is it? Fertrou ik jo, om't jo josels beskôgje as in saakkundige en Shankman sitearje, of negearje ik alles wat jo hjirwei sizze, om't jo josels beskôgje as saakkundige en Shankman sitearje? Begryp my net ferkeard, ik wurdearje alles wat jo hawwe berikt, en ik folgje jo blog, sadat ik fansels wearde fyn yn wat jo sizze ... mar tsjinspraak as dit is wêrom myn kliïnten sa yn 'e war binne.\n14 jul. 2009 om 12:28 oere\nHoi Robert! Ik jou my folslein ta de tsjinspraak - sels hypokrisy - fan myn kant yn dizze post. Ik ferwize wol nei de oare berjochten, om't ik graach wol dat it petear trochgiet mei ferskate perspektiven. Yn it ferline haw ik it wurd 'expert' mijd. As ik trochgean mei mear wurk dwaan yn it fjild, sjoch ik lykwols hieltyd mear minsken de titel 'ekspert op sosjale media' brûke.\nIk fyn mysels op in punt yn myn karriêre wêr't ik my soargen meitsje dat bedriuwen wurde bedrogen troch sels útroppen 'saakkundigen', mar bedriuwen bliuwe se op syk. Trochgean ik te sjen hoe't saken gean nei minsken sûnder ûnderfining of 'ekspertize'? Of - kundigje ik mysels in ekspert oan, bewize myn wearde en krij ik dat bedriuw?\nIk sil mysels hjirwei in ekspert neame fanwegen de saaklike foardielen. Ek - ik wurdearje dat jo en myn oare lêzers my op in hegere standert hâlde!\nTank - ik wurdearje it kommentaar echt!\nIk bin it mei jo iens. It nimt jierrenlange ûnderfining mei geunstige produksje (ynklusyf mislearringen, wy telle allinich hoe't men nei sa'n mislearring is opstien, dêrom is it noch altyd geunstich) om in ekspert te wurden. Tûzenen folgers hawwe op Twitter makket net ien.\n14 jul. 2009 om 12:51 oere\nYn gjin oare dissipline haw ik dit soad debat sjoen oer wa't in ekspert is, wa't net is en wat de kritearia makket foar it berikken fan ekspertstatus. Ik begryp de soarch lykas ik ek haw sjoen dat in protte minsken harsels eksperts op sosjale media neame, mar hawwe de marketingkundigens net om mei te gean. Se kenne de ark, mar it makket har gjin ekspert op marketing mei sosjale media as kanaal.\nIk bin mear jierren marketer west as dat ik my tajaan wol, en haw de marketingdissipline oer alle kanalen leard, mei alle soarten taktyk, fan strategy oant útfiering. It tafoegjen fan sosjale media as in oar kanaal foar marketing is in natuerlike foarútgong en is ien, spitigernôch hawwe in soad marketeers oant koartlyn negeare doe't se beseffen dat se dit guod better útfine.\nMar de iennichste minsken dy't jo in ekspert kinne útroppe, binne jo kliïnten en klanten. Se binne it bewiis dat de term valideart.\nIk bin it fan herte iens mei jo opmerkingen, de term "saakkundige" wurdt maklik tapast. Ik bin my bewust fan in oantal minsken dy't har as saakkundigen yn sosjale media ferkeapje en oare ideeën en strategyen fan oare skriuwers stelle en har eigen neame. Ik bin no krekt yn it proses fan it meitsjen en bouwen fan in sosjale strategy foar ien fan 'e lannen grutste unreplik guodgroepen en dat is in echte eachopener foar my west. Ik bin it mei Deborah iens yn har opmerkingen, dat allinich kliïnten en klanten jo kinne bekroane mei de saakkundige tag. Ik lear noch hyltyd in soad en ik bin lang gjin ekspert, mar ik wurkje der oan. Geweldich artikel\nGrrrrrrrrrrrrrrr .. Wêrom moatte wy sels saakkundigen ferklearje - ik krij it hiele debat net. Bantering en it besprekken nimt ôf fan 'e enerzjy yn it libben. Is it echt in weardefol gebrûk fan enerzjy?\n15 jul. 2009 om 5:12 oere\nIk bin it faaks mei jo iens. Ik fiel my altyd frjemd om mysels te promoatsjen mei in titel lykas 'ekspert'. It feit is lykwols dat bedriuwen op syk binne nei 'saakkundigen' en dat it allinich dejingen binne dy't de titel brûke dy't sille wurde fûn.\nAs jo jo kenne en mei jo wurkje oan in ferskaat oan projekten, kin ik sizze dat ik fan herte stipje jo ferwizing nei josels as ekspert. Lykas jo sein hawwe, komt de titel fan jo suksessen en fan jo mislearringen, lykas David yn 'e earste reaksje oanjûn. It wurdt wierskynlik âld mei jo, mar ik wit dat as ik in fraach haw oer wat relatearre is oan technology en sosjale media, ik in antwurd krij op basis fan ûnderfining, kennis en fertrouwen. Dat soe ik sykje yn in saakkundige oer elk ûnderwerp of sektor.\n4 nov 2011 om 12 oere\nDoug, dit is om in oantal redenen in fantastyske post.\n1. It is direkt en op it punt: Gjin BS Ik hâld fan 'e appetizers en gean nei it haadgerjocht.\n2. It is presys: Elke geek kin útfine hoe't sosjale media oanpast wurde, mar saakkundigen generearje saken (aka "de ûnderste rigel").\n3. It is earlik: Wy ûndersykje hjir nije grinzen dy't floeie en rap feroarje. De echte saakkundigen binne dejingen dy't fertrouwen hawwe, mar dochs beskieden genôch om earlik te wêzen en te sizzen: "Ik wit it net", en dan it antwurd fine, ynstee fan te dwaan as alles te witten.\nIn soad wurdearre, Mike!


Bestjoerders ûntwike omlieding | Omrop Fryslân (advertinsje)\nBestjoerders ûntwike omlieding 16 sep 2006 - 10:34\n0 reaksjes In soad autobestjoerders sykje sels mar in alternatyf foar de omliedingen fan Rykswettersteat dit wykein. Earder dizze wike waard bekend dat autobestjoerders yn it slimste gefal 70 km omride moatte oer Drachten om fan Ljouwert nei Wurdum te kommen.\nDe A32 fan Ljouwert nei It Hearrenfean is ôfsletten tusken de Werpsterhoek en de ôfslach Wurdum foar underhâld. Ferkear fan It Hearrenfean nei Ljouwert kin wol gewoan oer de A32.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 16-09Cambuur spilet lyk 16-09AD: MCL bêste sikehûs fan it lân Besjoch ek...


Man rydt freondinne oan | Omrop Fryslân (advertinsje)\nMan rydt freondinne oan 16 maaie 2009 - 13:14\nIn 81-jierrige automobilist út Terherne hat freed op De Jouwer syn 90-jierrige freondinne oanriden. De frou wie útstapt om de bestjoerder oanwizings te jaan by it ferlitten fan in parkearplakje op de Sinnebuorren. Nei in miskommunikaasje tusken beide ried de man net achterút mar foarút, wêrtroch't er op de parkearde auto foar him botste mar ek syn freondinne oanried dy't neist de auto stie. De frou is nei it sikehûs yn Snits brocht.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: argyfView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 16-05Twa ferwûnen ûngelok Nij Beets 16-05Snitser ferwûne by ûngelok Besjoch ek...


Oanskowe by captain's dinner Harns as foarpriuwke foar Tall Ships' Races | Omrop Fryslân\nOanskowe by captain's dinner Harns as foarpriuwke foar Tall Ships' Races\n11 jul 2018 - 16:42\nDe grutte sylskippen komme dan pas op 3 augustus nei Harns foar it evenemint Tall Ships' Races, mar yn de havenstêd binne se dizze moanne al dwaande mei allerhanne aktiviteiten om nei it evenemint ta te libjen. Bern fan basisskoallen hawwe spesjale Tall Ships-projekten en Harnzers kinne woansdei oanskowe foar in kapteinsmiel.\nFerslachjouwer Simone Scheffer praat mei de organisaasje en mei gasten\nYn it entrepot-gebou yn de Willemshaven binne ferskate koks dwaande mei it tameitsjen fan in 'captain's dinner'. It kin dêr opiten wurde oan lange tafels. En yn guon âldereintehuzen krije de minsken ek in boardsje seemiel.\nFerslachjouwer Simone Scheffer is by de tarieding foar it kapteinsmiel\nIn kapteinsmiel bestiet út grauwe earste (kapusiners), spek, hakfleis, sipels en soer, lykas Amsterdamske sipels. De koks krije help fan learlingen fan RSG Simon Vestdijk en fan ynwenners fan it azc fan Sint-Anne. Yn in entrepot-gebou binne tafels klearmakke foar 150 oant 200 iters.\nHarns tallships captains'dinner\nKuierpaad Omkromte dochs iepenbier: gemeente moat yngripe\nEarste WK Frysk damjen giet troch


Het Ambacht meast duorsum | Omrop Fryslân (advertinsje)\nHet Ambacht meast duorsum 03 nov 2014 - 21:00\n0 reaksjes Restaurant Het Ambacht op It Hearrenfean - Foto: Restaurant Het Ambacht\nRestaurant Het Ambacht fan It Hearrenfean hat de priis foar meast duorsume restaurant fan it jier wûn. De priis wurdt útrikt troch de restaurant- en hotelgids GaultMillau. De lokale yngrediïnten en it sosjale ûndernimmerskip fan it Feanster restaurant waard troch de sjuery mei hege sifers beleanne. Alle jierren liedt it restaurant tsien oant fyftjin jongeren op ta hoarekaprofesjonal. Boppedat wekt Het Ambacht syn eigen enerzjy op mei in waarmwetterpomp.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: It HearrenfeanduorsumensHet AmbachtView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 03-11Ynwenners benaud foar oerlêst 03-11Wetter oplossing by ierdbeving Besjoch ek...\nElektroanyske poartsjes stasjon Hearrenfean yn gebrûk naam Hjoed, 17:22 Op it stasjon fan It Hearrenfean binne moandei de earste elektroanyske poartsjes yn gebrûk naam. Tenei kinne minsken allinnich it perron op as se... Taakstraf foar toanen saakje oan fammen Hjoed, 15:13 In man (48) út It Hearrenfean hat hûndert oeren taakstraf krigen, omdat er yn it iepenbier syn spultsje sjen litten hie. Hy kriget ek noch in... Soad animo foar skoalreedriden yn Thialf Hjoed, 12:39 Foar it skoalreedriden yn Thialf op It Hearrenfean is dit jier in soad animo. Dizze winter dogge der trije kear sa folle bern mei as ferline jier.... Feanster bedriuw leit wynmûne- en sinneparken oan yn Iran Hjoed, 11:59 It bedriuw Global-Renewables op It Hearrenfean sil yn Iran twa sinneparken en in wynmûnepark oanlizze. It giet al mei al om in ynvestearring fan... (advertinsje)


heater fan light bathroom – 146gormley.info\nMar 10, 2019 September 26, 2018\nheater fan light bathroom lovely best bathroom fan light combo best bathroom fan with light bathroom fan with heater best bathroom heater fan light bunnings bathroom heater fan light cover.\nheater fan light bathroom fan light bathroom fan light fabulous ceiling heater bathroom fan light heater bathroom heater extractor fan light combined heater vent light fan bathroom.\nheater fan light bathroom heat vent light heat vent light bathroom heater exhaust fan the best heat lamp ideas on bathroom heater fan light home depot bathroom heater fan light cover.\nheater fan light bathroom bathroom fan light heater bathroom light vent heater bathroom fan light heater installation bath fan light bathroom heater fan light reviews bathroom heater extractor fan lig.\nheater fan light bathroom bathroom fan with light exhaust fans exhaust fan with light bathroom exhaust fan bathroom fan light bathroom heater fan light bunnings bathroom heater fan light home depot.\nheater fan light bathroom fan light combo bathroom fan light marvellous bathroom heat lamp ultra silent heater fan light bathroom heater fan light bunnings bathroom heater fan light combination.\nheater fan light bathroom bathroom bathroom heater fan light home depot bathroom heater fan light reviews.\nheater fan light bathroom bathroom heater fan light bathroom fan with heat lamp best bathroom fan light heater combination bathroom heater fan light bunnings.\nheater fan light bathroom fan light heater fan lights hunter bathroom fan light bath with and heater throughout remodel bathroom exhaust fan light heater reviews nautilus bathroom heater fan light com.\nheater fan light bathroom fan light combo switch buy 4 function deluxe amp switch combo for heater fan light bathroom bathroom heater fan light combination bathroom heater extractor fan light combined.\nheater fan light bathroom bathroom heater fan light quiet exhaust fan bathroom heater fan light home depot bathroom heater fan light bunnings.\nheater fan light bathroom whatever the application or need has the solution bathroom heater fan light combo wiring bathroom exhaust fan light heater reviews.\nheater fan light bathroom total install heat fan light bathroom fan heater vent light fan bathroom best bathroom fan light heater combination.\nheater fan light bathroom bathroom heater fan light bathroom heater fan light combo bathroom fan light and heater intended for bathroom heater fan light heater vent light fan bathroom bathroom heater.


Dochs noch in feestje mei ‘Kleintje CityProms’ | It Nijs\nDochs noch in feestje mei ‘Kleintje CityProms’\nseptimber 24, 2020 08:53\nDe jubileumedysje fan CityProms gong fan ’t simmer fanwegen koroana net troch. Dochs wurdt it fan ’t hjerst in bytsje feest mei ‘Kleintje CityProms’: in spesjaal programma mei bysûndere optredens fan klassike topstjerren, fergees tagonklik foar elkenien, yn Ljouwert. “Sa proaste wy ek op de lanlike erkenning dy’t wy koartlyn krigen fan it Fonds voor Cultuurparticipatie”, seit festivaldirekteur Margot Hoiting. It ryksfûns stipet CityProms de kommende fjouwer jier mei 600.000 euro.\nEkaterina Levental yn ‘Schoppenvrouw’ (foto: © Chris Koolmees)\nMatangi Quartet en Carel Kraayenhof\nKleintje CityProms wurdt holden tusken ein septimber en mids oktober. De iepening wurdt fersoarge troch it Matangi Quartet en bandoneon-solist Carel Kraayenhof (bekend fan de ‘trien fan Máxima’). Hja spylje woansdeitejûn 30 septimber yn it Koepelteater. Mei-inoar lizze se yn ‘Beethoven vs Piazolla’ de ferbining tusken klassyk en tango. Yn Neushoorn kin it publyk op 6 oktober genietsje fan Schoppenvrouw, fan mezzospraan Ekaterina Levental.\nCarel Kraayenhof (foto: © Reinout Bos)\nMuzyk sûnder grinzen\nMusisy mei ferskillende kulturele muzikale eftergrûnen litte yn Muzyk sûnder grinzen harren nije kreaasjes, ûntstien út ymprovisaasje, hearre. Inclusief Theater ANDERS! spilet dizze kear foar in besletten publyk. Margot Hoiting: “Troch koroana is it net slagge om al in komplete presintaasje foarinoar te krijen. Wy hoopje dat it by de simmeredysje yn juny wol slagget.”\nDe bern wurde fansels net fergetten. Yn Wyksintrum Heechterp Skieringen meitsje dy mei lûdkeunstner Jacob Plooij muzykynstruminten fan ôffal. Foar de fjouwerplussers is yn de Westertsjerke de berne-opera It Beamke (4+). Yn Giel (2+) wurde de pjutten meinommen yn in kompleet giele wrâld fol ferrassingen. Giel is yn Teater De Bres.\nIt folsleine programma stiet op cityproms.nl. Yn ferbân mei koroana is it oantal plakken beheind. It is dus saak om op ’e tiid te reservearjen. De tagong is fergees, lykas altyd by CityProms. De gewoane edysje fan CityProms wurdt takomme jier foar de tsiende kear holden. Dy jubileumedysje is fan 24 o/m 27 juny 2021.\nVocal Roses & Barteld Post yn Niklaastsjerke Koarnjum Fryske sinteklaasferskes Dei en nacht live radio by Omrop Fryslân mei ‘Sis it mar!’ SjONG 2021 yn oanpaste foarm: gearwurking mei Cor Booy Wytske Holtrop iepenet online Festival Jong Talint Skiermûntseach


Fabryk foar Prepress-apparatuer | Produsinten en leveransiers fan China Prepress-apparatuer\n1. It rappe en sêfte reinigingsproses is folslein automatysk en lit de platen 100% skjin en droech binnen heulendal; 2. Alle soarten fan mooglik mooglik, en dizze masine is ûntworpen foar miljeufreonlike skjinmeitsjen; 3. Nei heule loftdroging kin de plaat 100% skjin en droech wêze, en kin direkt opnij brûkt wurde. It heule proses nimt allinich minuten minuten. Technyske spesifikaasjes APW-450 APW-650 Maksimum plaatlengte 450mm 650mm Voltage 220V 220V Ofmjittings 2350 × 1100 × 1150mm 3370 × 1350 × 1150mm ...\nCC-320-2000 Papieren kearnsnijmasjine\nTechnyske spesifikaasjes CC-320-2000 Maks. Lingte 2000mm Precision ± 0.1mm Power Supply Voltage 220V\nCC-600 snijbuismasjine is in heule snelheid semi-automatyske snijbuismasjine, kin in multymes snije, rappe en effisjinte, oanpasbere sterke snijbereik. Kin alle soarten papieren buis, plestik piip, bronzearjende film en oare spoelen snije, de druk, ferpakking, tape makket de ideale kar. Technyske spesifikaasjes CC-600 Kernbreedte 10-600mm Kearndiameter 12-150mm Snijwanddikte 2-10mm Motorkrêft 11KW Pneumatysk 5kg / cm² Ofmjittings 1750 × 700 × 1500mm Weig ...\n1. De rekkonstruksje mei de wallboardstruktuer nei heulsterk holistyske ferwurking hat grutte wurkstabiliteit en is duorsum yn gebrûk; 2. De 650-line kleuren hege definysje-kamera kin 70-kear amplifikaasje-ferhâlding berikke, dúdlike ôfbyldings presintearje, in hege resolúsje-ferhâlding hawwe, en de presyzje fan 'e plaat substansjeel ferbetterje; 3. It opheffen fan plaatrolstruktuer oannimt de oandriuwing fan de gearmotor, dy't de operaasjes fan 'e plaat foar in grut part fasiliteart; 4. De folsleine masine nimt ...\n1. Platfoarmstruktuer, gjin hantlieding prting plaat, cross-line opstelling stabiler. 2. De kamera ûnder it hûs, Yndia rôlet op 'e hûsstruktuer, en soarget effektyf foar de feiligens fan fideopfangapparatuer om de ferfanging fan' e Yndia-rol te fasilitearjen. 3. Digitale fideopfangsysteem, it byld is echt, plak it boerd krekter. 4. It platfoarm 6 rjochting oanpassingsburo's, stickers om gjin deaden oan te passen. 5. Rôljende ferzje, yn in pear sekonden om de paste ferzje fan 'e ...\nACM-450 Anilox Roller Ultrasone Reinigingsmasine\n1. Ekonomyske en praktyske reinigingsapparatuer mei meardere opmerklike funksjes; 2. Feilige en effektive reiniging anilox roller; 3. útrist mei ferwaarming en konstante temperatuer systeem; 4. De wettertichte funksje is foar in grut part ferbettere, wat it produkt duorsum en feilich makket; Technyske spesifikaasjes ACM-450 De lingte fan Anilox Roller 100-450mm Hoeveelheid vibrators 18 stks Wurkfrekwinsje fan 'e Cleanser 40KHz Totale krêft fan elektryske kachel 2.6KW Temperatuerregeling ...\nLift Hydraulic Manual Lift foar papierrol\nNamme Technyske spesifikaasjes Model Maks. Lading 300KG Hefhichte 100-1200mm Ofmjitting fan foarke 70mm * 650mm (Diameter * Lingte) Binnenbreedte fan skonk 850mm Ofmjitting 1050mm × 950mm × 1430mm Gewicht 75KG Video


Pakhûs Burmania - Wikipedy\nadres Eastersingel 64\ntype bouwurk pakhûs\nIt Pakhûs Burmania is in earder pakhûs yn 'e Fryske haadstêd Ljouwert. It waard boud yn 1876, en it stiet oan 'e Eastersingel, oan it wetter fan 'e Easter Stedsgrêft, dêr't it goed berikber wie foar de binnenfeart. Dat wie wichtich doe't it noch in funksje as pakhûs hie. It Pakhûs Burmania is no in ryksmonumint, dat yn 2018 fan binnen omboud waard om in tal apparteminten te húsfêstjen.\nIt Pakhûs Burmania waard boud yn 1876, doe't der grutte bedriuwichheid bestie yn it gebiet tusken It Fliet en de Oldegalileeën. Oarspronklik die it tsjinst foar de opslach fan nôt. As nôtpakhûs wie it efterinoar yn gebrûk by de firma's De Vries, W.J. Nauta, Moalfabryk en Grutterij Burmania en Nôthannel B.C. Algra. Yn 1970 waard yn it gebou in antykhannel fêstige, en yn 1979 krige it in nije funksje as kantoargebou foar Reklameburo Weda.\nOp 23 augustus 1983 krige it Pakhûs Burmania de status fan ryksmonumint. Dêrby wiene benammen de bûtenkant fan it gebou en de ûnbidich grutte kap fan histoaryske wearde, mei't it ynterieur al earder ferboud wie. Mids july 2018 ferliet Weda it gebou, en gie it oer yn 'e hannen fan in projektûnwikkeler. Dy naam it buro Adema Architecten yn 'e earm om der fyftjin hierapparteminten yn oan te lizzen, dy't útinoar rinne soene fan 65 oant 90 m², ferdield oer alle seis ferdjippings.\nBosma, Willem, Appartementen in monumentaal pakhuis Oostersingel Leeuwarden, yn: de Ljouwerter Krante, 19 july 2018, s. 24.\nOfbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Oostersingel 64, Leeuwarden fan Wikimedia Commons.\nOpfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Pakhûs_Burmania&oldid=1018167"\nDizze side is it lêst bewurke op 17 okt 2020 om 17.43.


Gothic - Studios\nGoatysk (dat wie Gotico, wie fan Dútsk komôf fan 'e stam klear). Goatyske styl - dit is in keunstmjittich styl, waard it lêste faze makke yn 'e ûntwikkeling fan' e Midsieuwenkultuer fan 'e lannen fan West-Jeropa (tusken de midden fan' e XII en XVI ieu). De term "Goatyske" waard yntrodusearre yn 'e renêssânse as in ferneamde beëiniging fan alle midsieuske keunst, dy't as "barbaar" beskôge waard.\nSkiednis [bewurkje seksje |\nGoatyske stjer katedraal yn Trondheim, Noarwegen\nGoatysk ûntstie yn it noardlik diel fan Frankryk (Ilde-Frankryk) yn 'e midden fan' e XII ieu. en berikte har heuligens yn 'e earste helte fan' e 13e ieu.\nGoatysk ûntwikkele yn lannen behearske troch de katolike tsjerke, en ûnder syn earms fan 'e feodale tsjerkfûnsen waarden bewarre bleaun yn' e ideology en kultuer fan 'e Goatyske tiid. Goatyske keunst bleau benammen religieuze en religieuze yn har tema: it waard korrelearre mei ivichheid, mei de "heechste" irrationalende krêften.\nIt is bekend dat de gotyk artistike styl yn syn karakteristike funksjes definiearre waard by de ûntwikkeling fan westlike Europeeske midsieuske artistike kultuer. Begjin yn 'e midden fan' e XII ieu. Yn it noardlike en sintraal gebiet fan Frankryk op it gebiet fan Ile de France krige hy in mienskiplike Europeeske ferdieling en gie troch in oantal unôfhinklikste stasjon fan evolúsje en nasjonale ferzjes.\nDe heuvel fan 'e midsieuske artistike kultuer ûntstie op grûn fan in yntinsive sosjale beweging fan' e brede massa's, dy't >\nMei de ferheging fan it tal stêden en de opkomst fan 'e rol dy't se spielden, groeide de needsaak foar nije foarmen fan wurkorganisaasje. Artisanen yn' e stêden feriene yn ferienings en workshops. Stipe fan stedsskrêften hat bydroegen oan 'e foarming fan stedsskultuer.\nYn in soad stêden, op basis fan tsjerken en parochyske skoallen, ûntstiene universiteiten as nije foarmen fan kulturele en ûnderwiisynstellingen. Se beynfloedzjen oan 'e ûntwikkeling fan it ûnderwiis, en feroare it tinken fan in midsieuske persoan stadichoan. De geast fan rationalisme, de geast fan nijsgjirrigens, is groeit, in tendinsje wurdt festige om it nije te ûndersykjen. De yndividuaasje fan 'e wrâldferheging fan elk persoan groeide. Trochgeande universiteiten binne in soarte fan yntellektuele sintra wurden wurden.\nCathedral of Chartres, Frankryk\nReims Cathedral, Frankryk\nGoatyske stilen yn arsjitektural keunst\nKeatpunt en hantlieding. Stêd fan Mons, Belgje.\nLübeck, Dútslân, Gothic Holstein Gate.\nReims Cathedral, súdgevel.\nDe kroan fan kapellen, de katedraal fan Sint Remi, Reims.\nFoar de Goatyske is it symboalysk-allegorike soarte fan display is karakteristyk. Fanút de Romaanske Gothyske styl hat it primysje fan 'e arsjitektuer erfdield yn' e keunsten en tradisjonele typen fan gebouwen.\nIn spesjaal plak yn 'e keunst fan Goatyske West-Jeropeeske lannen besette de stedsdom - it heechste foarbyld fan' e synthesens fan arsjitektuer, byldhoukeunst en skilderjen (benammen bochten glês). De ûnferbidlike romte fan 'e katedraal, it verticalisme fan syn tuorren en bôgen, de subordinaasje fan' e byldhoukeunst oan 'e ritmen fan' e dynamyk fan 'e arsjitektuer, hie de mearfere kleur fan fynt glêsrêsten in sterk emosjonele ynfloed op leauwigen.\nDe ûntwikkeling fan 'e gotyske keunst reflektearre de fundamentale feroaringen yn' e struktuer fan 'e midsieuske maatskippij: it begjin fan' e foarm fan sintralisearre steaten, it groei en fersterken fan stêden, de nominaasje fan 'e wrâldlike krêften, hannel en handigens, en ek rjochtbank en ridder. Mei de ûntwikkeling fan sosjale bewustwêzen, keunst en technology hawwe de fûneminten fan midsieuske religieuze en dogmatyske wrâldenviews slachte, de mooglikheden fan kennis en aestetyske begripen fan 'e echte wrâld wreide; ûntsteane nije boukundige typen en tektonsysteem. Yntinsive ûntwikkeling fan stedsplaning en boargerlike arsjitektuer, benammen kastiel en befestiging.\nStedske arsjitektearjende ensembles fan West-Jeropeeske lannen binne religieuze en sekuliere gebouwen, festingen, brêgen en boarnen.\nIt haadstêdpleat waard faak omhannen troch huzen mei arkades, retail en lokaasjes yn 'e legere floaten. De wichtichste strjitten divergen fan it plein ôf, de smelle fassaden fan twa-, minder faak trije leger huzen mei hege gabels oplutsen troch strjitten en diken. Stêden waarden troch krêftige muorren omgongen mei bas-fairing mei reizowers. De slûzen fan 'e feudale hearen wreide stadichoan yn komplekse kompleksen fan festingen, palais en kulturele gebouwen.\nMeastentiids, yn it sintrum fan 'e stêd West-Jeropeeske lannen, behearre de gebouwen, wie in katedraal, dat waard it fokus fan sawol it tsjerklik libben as it stedsje. Yn 'e mande mei de godlike tsjinst, waarden de teologyske skeelingen yn' e regel, de mysteryen waarden spile, de gearkomsten fan 'e stedssaken hiene plak.\nDe katedraal wie as in soarte fan kennis (benammen teologysk), in symboal fan 'e universe, en syn artistike struktuer, kombineare heulende majesty mei passionate dynamyk, in soad plastysk motiven mei in strang hierarchysk systeem fan har subordinaasje, útdrukt net allinich de ideeën fan' e midsieuske sosjale hierargy en de krêft fan godlike krêften oer de minske , mar ek it wachtsjen fan selsbewustwêzen fan 'e stêden, it ramt fan de pylders (yn in reade gothic - in bosk fan kolommen) en lanket bôgen rêst op har.\nDe struktuer fan it gebou bestiet út rjochthoekige sellen (gers), begrinze troch 4 pylders en 4 bôgen, dy't, yn 'e mande mei de bôge-ribben, it skelet fan' e krúsgrêf foarmje, folslein mei lichtgewichtige lytse bôgen - foarmjouwing.\nDe timpel yn 'e goatyske styl. Scheme\nDe laterale fersprieding fan 'e bôge fan' e haadhoeke (of Navi) wurdt troch stipe bôgen (arkbutans) oerjûn oan 'e bûtenbeammen - steurnissen. Neutralisearjen fan 'e bôge fan' e bôge troch it útbringen fan 'e wichtichste struktureel eleminten makket it mooglik om in gefoel fan ljochteens en kreative grandeur te meitsjen fan' e ynspanningen fan 'e minsklike ploech.\nYn Frankryk binne de stiennen goatyske katedralen - har klassike foarm krigen. Yn 'e regel binne dizze 3-5 - natuerbasilen mei in transversale skip - in transept en in heule rûnte fan it koar ("deambulatory"), dêr't neistlizzende radiale kapels ("kroan fan kapels") binne. Har hege en romme ynterieur wurdt meast ljocht makke mei de kleur skimmer fan fynst glêsfensters. De yndruk fan ûnbeheardbere beweging nei en nei it alter wurdt makke troch rigen fan slanke pylken, in krêftige opheining fan spitse spitsbôgen, en in begeliede ritme fan 'e arcades fan' e boppeste galerie (trifoarium). Troch it kontrast fan 'e hege haad- en heulendekse sidenhuzen ûntstiet in skildereftige ryk fan aspekten, in gefoel fan ûnbegryp en grutheid fan' e timpelromte.\nDe fassades fan 'e kathedraalen ferskille bôgearre bôgen en rike arsjitekte- en plastyk dekoraasjes, details - strukturearre vimpergi, phials, Krabbe, ensfh. Stânbylden op konsoles foar frontalen fan portalen en yn har boppeboarne galery, reliefs op podestalen en yn trompatele portalen, en ek op haadstikken fan kolommen foarmje in yntegrale symboalyske plotsysteem, wêryn karakteren en episoaden fan 'e Skrift binne, allegorike bylden. De bêste prestaasjes fan 'e gotyske plastiken - de dekor, de stânbylden fan de fakades fan' e katedralen yn Chartres, Reims, Amiens, Straatsburch wurde bemiten mei spiritueel skientme, sinte en adel.


Auto nei 4 moanne boppe wetter | Omrop Fryslân (advertinsje)\nAuto nei 4 moanne boppe wetter 26 maaie 2009 - 13:34\n0 reaksjes Dûkers fan de brânwacht fûnen de auto (foto: Jan Beets)\nYn it Prinses Margrietkanaal by Stynsgea ha dûkers nei hast 4 moannen in auto weromfûn. De auto bedarre 1 febrewaris yn it kanaal. Doe wie de auto net te finen. En ek in syktocht mei in dregboat smiet neat op. By in oefening fan dûkers fan de brânwacht fan De Westereen waard de wein lang om let fûn. De auto lei fêstsûgd yn 'e fargeul, mear as seis meter djip. In bergingsbedriuw hat de auto, mei de nedige muoite, boppe wetter helle.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: argyfView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 26-05Studinten hâlde muzykfestival 26-05Swimbad Gytsjerk mooglik ticht Besjoch ek...


Manche - Wikipedy\nDe lizzing fan it departemint Manche yn Frankryk.\nynwennertal 495 983 (2018)\noerflak 5 938 km²\nbefolkingstichtens 84 / km²\ngrutste plak Saint-Lô\nIt departemint Manche is yn fan de fiif departeminten fan de regio Normandje. De haadstêd fan it departemint is Saint-Lô. It departemint is ferneamd nei It Kanaal, dat yn it Frânsk la Manche hjit.\nIt departemint ûnstie as ien fan de 83 departeminten yn de Frânske Revolúsje. Oant 1796 wie Coutances de haadstêd fan it departemint. Om't Saint-Lô yn 1944 hast folslein platbombardearre wie, waard Coutances nei de Twadde Wrâldkriich op 'e nij foar in skoftke de prefektuer fan it departemint en dat bleau sa oant Saint-Lô wer opboud wie.\nOanbuorjende departeminten binne Calvados, Orne, Mayenne en Ille-et-Vilaine. Manche wurdt yn it westen, it noarden en it noardeasten omklamme troch It Kanaal. It noardlike part fan it departemint is in skiereilân dat Cotentin hjit. It departemint hat in kust fan 350 kilometer lang.\nIt UNESCO-wrâlderfgoed Mont Saint-Michel is foar toeristen oer de hiele wrâld bekend.\nManche is te ferdielen yn fjouwer arrondisseminten:\nDe arrondisseminten binne ûnderferdield yn meiïnoar 27 kantons en 446 gemeenten.\nUntwikkeling ynwennertal departemint Manche:\nDe fiif grutste plakken binne: Cherbourg-en-Cotentin, Saint-Lô, Granville, La Hague en Coutances.\nPonte du Roc\nMarais du Cotenting\nKatedraal fan Coutances\nPrefektuer departemint Manche\nOfbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Manche fan Wikimedia Commons.\nOpfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Manche&oldid=1043823"\nDepartemint fan Normandje\nDizze side is it lêst bewurke op 2 aug 2021 om 00.30.


seedyksterfeartfisk: Skriuwe as selsrjuchtfeardiging\n‘Reinou’ yn it lette wurk fan Waling Dykstra\nDer is gauris skreaun dat de njoggentjinde-ieuske Fryske literatuer sa ‘ûnpersoanlik’ is, dêr hoecht gjin noat mear by. Unpersoanlik, moralistysk, didaktysk en braaf-boargerlik. Dêr is fansels wol wat fan oan, mar oan de oare kant is it ek net hiel dreech om wurk te finen dat ôfwykt fan dat byld. Of om in skriuwer as Waling Dykstra, suver de ferpersoanliking fan de Fryske literatuer yn de twadde helte fan de ieu, wat minskliker ôf te skilderjen as wenst. Men hoecht mar te wizen op syn nayf-romantyske fersewurk, syn lieten, de klachten oer de dea fan frou en soantsje, in harlekyn as Hantsje-pik, it jeuzeljen fan Haitskemoai of de jeremiades tsjin it bakkersfak. Faak sit it persoanlike elemint fan teksten behalve yn it taalgebrûk ek ferburgen achter personaazjes en sitewaasjes op in wize dy’t wy net dalik en al nei ien eachopslach werkenne. By better sjen blykt dan bygelyks in typysk boargerlik Nut-tema by Dykstra as de frije houlikskar wiswier ek in persoanlike diminsje te hawwen.\nDe kwestje mei ‘Reinou’, en de tragyske libbensrin fan in Spannumer boeredochter dy’t dêr achter lei,1 hat Dykstra syn hiele libben lang literêr dwaande hâlden. Dat is yn de Fryske skriftekennisse net sa optekene, mar it falt frij ienfâldich ôf te lêzen oan wat er der sels oer skreaun of sein hat. De skriftlike delslach bestiet út, foarsafier’t ik it op dit stuit neigean kin:\n(1) it gedicht ‘Advertentie uit de Friesche Straatcourant’ yn Suringar’s Friesche Almanak fan 1844;\n(2) de net datearre notysje by it hânskrift fan de ‘Advertentie’ (nei 1899);\n(3) it ferhaal ‘De betsjoende boeredochter’ yn De Byekoer fan 1847 en Winterjounen by Gealeboer fan 1851;2\n(4) it gedicht ‘Reinou’ yn Swanneblommen fan 1851 en Winterjounen by Gealeboer;3\n(5) it foaropwurd by de earste printinge fan Winterjounen;\n(6) de brief dd. 28 july 1851 oan Tsjibbe Gearts van der Meulen;\n(7) it gedicht ‘In faam op skjin papier’ yn Mink mei ’t orgel út 1860;4\n(8) it foaropwurd by de twadde printinge fan Winterjounen út 1860;\n(9) it toanielstik De boekhâlder fen keapman Gabbema út 1879,5 en\n(10) it ferhaal ‘Op Harkemastate’ yn Sljucht en Rjucht út 1911.6\nIt fermelden is ek noch wurdich it grut krantestik dat Kees Wielsma yn 1911 skreau nei oanlieding fan Dykstra syn njoggentichste jierdei, basearre op ynterviews mei de jubilaris sels.7 En miskien is der noch wol mear te finen, ek yn in pear lieten. Oer de eardere fynplakken haw ik foarhinne al wat skreaun, ik wol hjir no ta nei it lettere wurk: it toanielstik De boekhâlder fen keapman Gabbema en it ferhaal ‘Op Harkemastate’ yn Sljucht en Rjucht. Hoe heakje dy oan by ‘Reinou’ en wat fertelt ús dat?\nDe boekhâlder fen keapman Gabbema, in stik fan fiif bedriuwen, wurdt skreaun yn 1879 foar de priisfraach fan dat jier fan it liberale Selskip foar Fryske Taal en Skriftekennisse, dêr’t Waling Dykstra op dat stuit sels haadbestjoerslid fan is. 1879 is in jier dat de polityk net te min oer de tonge giet. Yn april rjuchtet Abraham Kuyper yn Utert de Anti-Revolutionaire Partij op, op basis fan de konservative en ortodoks-protestantske tinkbylden fan ûnder mear Groen van Prinsterer oer polityk en steatsynrjuchting. En yn juny binne der ferkiezingen foar de Twadde Keamer, nei de fal fan it liberale kabinet-Kappeyne van de Coppello.\nDykstra is dan mei syn omkesizzer Oebele Stellingwerf redakteur fan it mei troch him oprjuchte Friesch Volksblad, in links-liberale krante mei relatyf in protte omtinken foar it Frysk. Hy folget as liberaal, as foarstanner fan iepenbier ûnderwiis en as ‘man fan it nije ljocht’ de ûntjouwingen op de foet. Yn dizze jierren hat nochal wat fan syn Fryske skriuwerij in politike lading; men kin syn bundel For de praetstoel en de hirdshoeke (1877) der op neislaan.8 It Frysk toaniel draait yn de santiger jierren foar trijekwart op syn stikken, mar dat binne dan eins inkeld maklik te spyljen blijspullen en kluchten. Fan 1874 ôf besiket er it ek mei wat ‘serieuzer’ toaniel, dramastikken of stikken mei in liberale tendins en in moreel boadskip. Oebele Glûper heart dêrby mar ek De boekhâlder fen keapman Gabbema.\nLykas it gedicht ‘Reinou’ fan 28 jier earder giet De boekhâlder oer de ferbeane leafde fan in faam mei namme Reinou (yn dit gefal in keapmansdochter) dy’t gjin mem mear hat, foar in frijer, diskear Eabele, yn wa’t de gebiedende âlderlike macht (yn dit gefal har heit) it net sitten sjucht om reden fan jild, stân of status. Lykas yn it gedicht ‘Reinou’ rekket de faam hielendal fan slach troch it ferbod, safolle wol dat har sûnens op it spul komt te stean en se gjin nocht mear hat oan it libben. It ferskil is dat diskear de saak goed ôfrint, mar De boekhâlder hat dan al safolle oerienkomsten mei ‘Reinou’, dat it net misse kin of dat is mei opset sin.\nDe skriuwer achtet it blykber needsaaklik om in al ferhelle skiednis wer op ’e nij, mar no oars, te ferheljen. Waling Dykstra liket sawol de Gysbert Japicx as de Simen Gabbema fan syn eigen ferline. Gabbema, sa hjit syn keapman. Yn in Frysk-literêr wurk út dy tiid kin dat al gau ferwize nei Simon Gabbema, de Ljouwerter abbekatesoan, persoanlike freon fan Gysbert Japicx en skiedskriuwer fan Fryslân en Ljouwert.9\nSimon Abbes Gabbema (1628-1688) is yn de sechstiger jierren fan de njoggentjinde ieu in favoryt stúdzje-objekt yn rûnten fan it deftige Friesch Genootschap, foaral om’t er in grutte samling brieven byinoar brocht en bewarre hat. W.W. Buma yn De Vrije Fries (1862)10 en Eelco Verwijs yn de Nieuwe Friesche Volks-Almanak (1864)11 publisearje wiidweidich út dokuminten dy’t ûnder mear provinsjaal argivaris Tiede Dykstra noch opdûkele hat. De oanlieding is in fermelding by Gabbema oer in saak dy’t yn 1570 in protte opskuor jûn hie, dy fan de ferbeane leafde tusken de twa Fryske eallju Alef van Aylva en Anna van Dekama. Anna luts har tastimming foar in houlik yn, mar Alef hold oan. Har fâd en omke Douwe van Roorda brocht de saak nei it gerjucht. Neffens Alef stie Anna ûnder twang fan har omke, mar de Ljouwerter biskop Cunerus Petri oardiele dat de ferbyntenis ûnjildich wie en dat beide partijen ta yn ’e ivichheid oer it skeel swije moasten.\nIt skandaal, want dat wie it yn adelike rûnten, holp net mei om de sympaty foar de roomske tsjerke te ferstevigjen, sa flak foar de reformaasje. Neffens it âlde Fryske rjucht wie it houlik in oerienkomst tusken man en frou, sûnder bemuoienis fan tredden, en neffens it gongbere Romeinsk rjucht wie dat ek sa. No hienen Alef (letter noch grytman fan Ferwerderadiel) en Anna har foar in tsjerklike rjuchtbank ferantwurdzje moatten, en dat tanksij de roomske driuw om de teokratyske bepalingen fan it Trintse Konsily yn Fryslân fan tapassing te ferklearjen. Dy bepalingen hâlden yn dat oan houliken dy’t net troch de tsjerke sletten en ynsegene wiene, gjin rjuchtsjildichheid takend wurde mocht. As men dat dertroch krije soe, dan soe dat de tsjerke in hiel ein foarút helpe, mar de stimming yn Fryslân kearde him tsjin Cunerus Petri. Syn fûnis waard sjoen as in oantaasting fan Fryske rjuchten en gebrûken.\nDe boekhâlder trochbrekt dus mei syn ferwizing it yn ’e skiednis fêstleine swijen fan Alef en Anna mei in tige Frysk pleit foar de leafde. De ûnskuld fan Reinou Gabbema en de ûnskuld fan Eabele Jildersma oerwinne, en de âlderlike macht sjucht yn dat er flaters makke hat mei de fertinking fan dieverij en it ferbod op harren omgong. It is it gegeven fan ‘Reinou’ op ’e nij, mar no komt alhiel neffens de toanielwetten fan dy tiid elkenien ta ynkear en rint it (hoewol mar krekt) goed ôf. Diskear komt de faam net flak foar in foarnommen houlik, nei in lange lijenswei fan sykte en depresje, te ferstjerren. En diskear wurdt de frijer yn syn eare wersteld. Diskear krije de twa leaven elkoar.\nDan it proazastik. Dat ferhaal hjit ‘Op Harkemastate’ en is yn seis ôfleveringen publisearre yn Sljucht en Rjucht yn april en maaie 1911, trije jier foar Dykstra syn dea. Hy wie 89 jier doe’t er it skreau; it is it lêste grutte ferhaal dat er publisearre hat. Yn 1932-1933 stie it noch in kear yn it blêd.\nYn ‘Op Harkemastate’ is in Reinou op ’e nij de haadpersoan, diskear is se wer in boeredochter, dy’t gjin mem mear hat en libbet mei har heit en wat jongere bern op heit syn pleats. Lykas yn De boekhâlder hjit de frijer fan Eabele, yn dit gefal Klaversma. Reinou har heit is Wobbe Jetsma (of Jetstra, sa wurdt er in setsje fierderop neamd). Dat is in stive, rike boer. Reinou hjit dus fan Reinou Jetsma of Jetstra, wat in ferwizing wêze kin nei de Ljouwerter piëtistyske dichteresse Jetske Reynou van der Malen (1681-1752); dêr kom ik aansen op werom.\nWobbe Jetsma is ien fan de rykste bouboeren yn in hoeke fan it noarden fan Fryslân en is al tsien jier widner. Syn frou hat er oan de tarring ferlern en twa bern oan de mûzels. No fertinkt er syn 21-jierrige dochter Reinou derfan dat sy stikem in liaison hat mei de boeresoan Eabele Klaversma. Der wurdt oer praat op it doarp, in buorman hat him derop attint makke. It sinniget him mar neat; ‘de soan fan dy neatbetsjuttende Klaversma’. Dat is in man ûnder de skulden en mei acht bern, dêr’t er net ien boer fan meitsje kin, tinkt er. Nee, dy omgong is in ‘skandaal’. Hy wol har oan de rike Klaas Goedlân ta hawwe. Reinou wurket lykwols net mei. Se hat har de hiele simmer siik hâlden en woe nearne hinne, sels net nei de Ljouwerter merke, ‘om’t ik de hele tiid net goed yn oarder wie, heit’.12\nLykas oare rike boeredochters hat Reinou in jier te learen west yn ’e stêd en se kin har wurdsje wol dwaan. Se is sêftsedich en betochtsum, mar wisberet. De ôfrin is diskear wat oars: boer Wobbe, dy’t wolris in slokje nimt, riidt himsels dea mei de sjees. Lykas yn it toanielstik trout Reinou oan ’e ein fan it ferhaal mei har Eabele en dan komme se op ’e pleats. Har jongere suster Jetske komt foar de begraffenis thús út ’e stêd – de skriuwer neamt har dan ‘Jetske’, wylst dyselde suster op de earste side fan it ferhaal yntrodusearre waard as ‘Japke’.\nHiel oars rint it lykwols ôf mei Reinou har spegelbyld, Sibrich, de dochter fan de húshâldster. Dykstra einiget syn ferhaal dermei, it komt wat út ’e loft fallen mar rint dêrtroch ek mear yn it each. It arbeidersbern Sibrich is tsjin ’t sin swier makke yn de húshâlding dêr’t se al as grutfaam tsjinje mocht, en de dieder wol der neat fan witte. No hat se gjin man, gjin wurk, en de earmoed wankt, en dan ferliest se ek noch har lytse berntsje én har heit Geart derby, dy’t himsels it libben nimt út fertriet om hár. In slim lot, dat Reinou aldergelokst nét trof?\n‘Ferfryske’, stiet der ûnder de lêste episoade. Foar de ynterpretaasje docht dat der net werklik ta, noch it feit dat de stoarje hjir en dêr wat al te sentiminteel wurdt. Dykstra wurket yn syn skriuwerij mei nammen dy’t betsjuttingsfol binne en dy hat er hjir sûnder mis sels betocht. ‘Reinou’ betsjut ‘keninginne’, ‘Eabele’ betsjut ‘fan adel’. Soms is de ferwizing plat en rjuchtút, lykas by Klaas ‘Goedlân’, mar soms ek moat men it efkes fierder sykje.\nDe Jetsma’s wenje op ‘Harkemastate’, dat is de pleats út de titel fan it ferhaal. Der bestiet yn werklikheid in (eardere) boupleats mei dy namme boppe Tsjummearum. Dy soe op it plak stean dêr’t al yn de midsieuwen it slachte Roorda in stins bewenne. Dykstra sels hie al yn it earste diel fan Uit Friesland’s volksleven de sage ferteld dy’t oan de state ferbûn is, oer de deadskop fan in jonker Roorda dy’t sneuvele op krústocht.13 Dy jonker wie nei it Hillige Lân reizge en hie ôfpraat dat syn skyldknaap syn holle werombringe soe nei syn frou, mocht er yn ’e striid tsjin de ûnleauwigen falle. En sa gie it ek. De skedel soe ferfolgens ieuwenlang bewarre west wêze yn in kastje earne yn de pleats. Doe’t immen him it rampsillige idee yn ’e holle helle om ’m derwei te heljen, brutsen der swiere tiden foar de lânbou oan.\nDat is de extended version; in koarte achtjinrigelige fersy komt al foar yn de sânde jiergong fan Iduna, 1851 (itselde jier dat ‘Reinou’ yn Swanneblommen stie).14 Mar de holle dy’t no yn it ferhaal ‘Op Harkemastate’ libbensleas weromkomt, is net dy fan de leafdespartner, lykas yn de (kwasy?) âlde sage. It is dy fan de heit dy’t de leafde yn it paad stie mei syn hingjen oan jild en status en syn elitêre boere-ideology. Hem treft itselde lot as jonker Roorda: de dea krijt him te pakken. Wol komt Wobbe noch krekt op ’e tiid ta ienkear. Op syn stjerbêd jout er dochs syn houlikstastimming oan Reinou. De suggestje is dat er himsels miskien wol mei opset sin út ’e wei brocht hat, om romte te meitsjen foar de winsken fan syn dochter, en ek al út eangst dat sy har mem achternei gean soe dy’t ferstoarn wie oan de tarring.15\nDan hat de yntertekstualiteit syn wurk al dien. Dykstra keppelt troch syn ferhaal ‘Op Harkemastate’ te neamen, de stive heit fan Reinou no ek fia de pleatsnamme oan Douwe van Roorda út de rjuchtsaak fan 1570, de fâd fan Anna, dy’t achter it ferset siet tsjin har houlik mei Alef. Dat hie er earder dien yn De boekhâlder fia de namme Gabbema.\nWat kin him derta brocht hawwe om de Reinou-stoarje nei sa’n lange tiid en mar leafst foar de tredde kear op te ikkerjen? De oanlieding dêrta kin goed west hawwe de rige publikaasjes fan Geart Aeilco Wumkes om 1910 hinne yn it KFS-blêd Yn ús eigen tael oer de Frysk Réveil-rûnten fan de fjirtiger en fyftiger jierren.16 Dat gie foar in part oer minsken dy’t har oppenearren yn it regionale religieuze petear yn Dykstra syn Spannumer jierren. Bygelyks de Ienser boer en lekepreker Jan Piers Eringa (1792-1872), letter noch gemeenteriedslid en wethâlder fan Hennaarderadiel. Syn soan Pier Jans troude yn 1848 mei Grietje Noordmans, in jongere suster fan Ymkje Noordmans. In broer fan harren ferstoarne heit, omke Durk Jacobs Noordmans (1788-1869), wie fâd oer Pier Jacobs’ syn bern.\nMen hoecht net wyld oan it ynterpretearjen te slaan om yn ‘Reinou Jetsma’ in ferwizing te sjen nei Jetske Reynou van der Malen, ien fan de earste froulju yn Fryslân dy’t har frij genôch fielde om har mei (Nederlânsktalige) djip-religieuze, piëtistyske, oan dûmnys opdroegen gedichten yn de elitêre manljuswrâld fan de poëzij te oppenearjen.17 Ek de twa ‘fersinnen’ mei de ‘Jets’-nammen – Jetsma wat Jetstra wurdt, Japke wat Jetske wurdt – meitsje jin opmerksum. Dat, en de omgong fan Reinou mei de dûmnysdochter Mine, wiist op it religieuze miljeu dêr’t it ferhaal him ôfspilet.\nSa meie wy it portret fan Reinou yn ‘Op Harkemastate’, ek sjoen de wierskynlike oanlieding, Wumkes syn stikken, suver wol beskôgje as in besykjen ta hilliging. As in antwurd fan immen, dy’t it libben sels libbe en deroer skreaun hat, dat de skiedskriuwer no achterôf fêstlizze wol. It is Gysbert Japicx syn antwurd oan Simon Gabbema, en it is ek Dykstra syn antwurd oan Wumkes. Foaroer Wumkes syn idealisearre skildering fan in tiidsbyld fol rjuchtsinnige boerefoaroanmannen set er in kwetsber byld del fan dyjinge dy’t foar him miskien wol de werklike hillige wie fan dy roerige fjirtiger jierren yn Spannum en omkriten.\nDe krityk is altyd mei in grutte bôge om it Reinou-motyf yn Dykstra syn oeuvre hinne rûn. Wol hat it gedicht fan 1851 wat de skriuwtrant oanbelanget dalik in minne parse krigen yn Iduna; resinsint ‘Q.W.’ (Harmen Sytstra) hat der gâns opmerkingen oer yn syn besprek fan Winterjounen by Gealeboer:\nKomt it fan ’t earnstige, treurige, dat der yn it teltsje leit, of sit it him yn ’e deftige stadigens fan de fersmjitte, dat dit stik it minste út de samling is? Wy leauwe, beide ha skuld, want yn beide ken men fiele, is de skriuwer net thús; yn beide ferriedt er syn swakkkens. Wol hy namme hâlde, hy bliuwe by syn eigen trant, en weagje him oan neat, wat foar syn trant ûnnulk is.18\nPresys fyftich jier letter tinkt Jan Jelles Hof der sa likernôch itselde oer. Dykstra hat it gedicht terjuchte as in ‘gjalt aei’ weismiten, skriuwt Hof, lykas it ferhaal ‘It oproer to Grîtsebûrren’ oars, dêr’t Q.W. ek al sa op omtimmere hie.19 ‘Reinou’\nmei (..) net fan pocht wurde, ja, it is him min slagge, om mar te sizzen sa’t it is. Hy [WD] hie noch net ris boppe de balke songen. Dat soe doe mar ynienen hurd wêze. Reinouwe skiednis wie tige droevich: allinne in heech dichterlike geast koe der wat goeds fen meitsje. ’t Hie b.g. krekt wat foar Dr. Eeltsje west. (..) Hy wie no ien kear – en hat trochstrings west, neitiid ek, – Fries boppe dichter. Wat syn folk sei, die, hoe’t it libbe en al sa, dat hat er jimmer tige moai fertelle kinnen, yn rym já sa goed as yn ûnrym. Mar wat it tocht, fielde, faken tigen yn ’e fierte, hast sûnder erch fielde, dat wist er net te sizzen, dat bleau by him ek by tinken en fielen. (..) Sadwaande wienen de wurden dêr’t Waling Reinouwe stoarje mei fertelt net lyk-om-lyk mei de hege earnst en it djip-oandwaanlike der yn, en wie it in mistribele stik wurk.20\nSytstra en Hof geane beide oan ynhâld en tematyk fan it fers foarby en beheine har ta krityk op toan en foarm. Oare fermeldingen fan ‘Reinou’ yn de Fryske skriftekennisse binne my net bekend. It ferhaal yn Sljucht en Rjucht is noait besprutsen en it toanielstik De boekhâlder fen keapman Gabbema is mar twa kear opfierd, beide kearen mei in koart sinjalemint yn ’e krante, wêrby’t it Reinou-motyf gjin omtinken krige.21\nIt krige dat ek net fan Ype Poortinga, dy’t yn syn proefskrift fan 1940 oer it Frysk ‘folkstoaniel’ in typology joech fan Fryske njoggentjinde- en begjin tweintichste-ieuske toanielstikken.22 Poortinga mient dat Waling Dykstra ‘it tradisjoneel-boargerlike frjemde yn it toaniel ynfierde’ op kosten fan it ‘Fryske folksfielen’; hy wie ien fan de ‘folksskriuwers fan de foarútgong’ dy’t it ‘oer-eigene’ ‘tige as ferline’ seagen; ‘hja beskreaune it, mar hja wiene tefolle ûnder beslach fan it boargerlike fan har nije tiid om it de jongerein nochris libje te litten yn it toaniel’; dêr soene hja te min ‘histoarysk besef’ foar hân hawwe.23\nAs foarbyld hellet er dan De boekhâlder oan: ‘Ek hjir wer de ûnfryske menear, dêr’t in boask op ta stân komme sil; diskear twa heiten, dy’t it mei-inoar ôfprate’.24 In nuvere opmerking – krekt as soene troch de âlden ôftwongen of ferbeane houliken yn Fryske agraryske rûnten, dêr’t ommers safolle ôfhong fan oerurven besit en famyljerelaasjes, net gauris foarkommen wêze yn ’e tiid dat it toanielstik publisearre waard en noch lang dêrnei. Om’t Poortinga inkeld ynhâldlik-skematysk analysearret en gjin omtinken jout oan yntertekstualiteit, maatskiplike en histoaryske werklikheid of skriuwersbiografy, kin er ek net sjen dat De boekhâlder just in oanklacht is tsjin ‘de ûnfryske menear’ fan dwaan. Dat it toanielstik streekrjucht yn it ferlingde leit fan it earder sa kontroversjele fers ‘Reinou’ bliuwt sadwaande yn it tsjuster.\nMar Waling Dykstra koe de blynkape sels net foar eagen hâlde. It troch Cunerus Petri ferordonearre ivige stilswijen koe er net altyd bewarje, sa’t wy no sjugge. Hy hellet der sels sechstjinde-ieuske affêres en Fryske sêgen by, en dat alles om him útsprekke te kinnen tsjin houlikstwang troch âlden of fâden. Men soe ek sizze kinne: om himsels, syn morele en religieuze posysje te rjuchtfeardigjen.\nMen soe samar tinke kinne dat er sels model stien hat foar frijer ‘Tjitte’ (betsjutting: beskermer fan it folk) út it fers ‘Reinou’. De jonge Dykstra rûn yn syn earste Spannumer jierren (fan 1840 ôf) nei rjuchtsinnige tsjerken yn ’e krite, dêr’t befynlike dûmnys en foargongers preken. Dat dienen yn dy tiid de Eringa’s en de Noordmansen fan Iens en Spannum ek, as se net yn in lytsere stúdzjerûnte yn Iens byinoar wienen. Fan dy sneinse kuiers, of fan syn suteltochten mei bakkersguod, kin Dykstra kunde oan sa’n boerefaam krigen hawwe. It wie dan in resept foar mislearring: in bakkerinne soan wie gjin boer en jild hienen de Dykstra’s ek net.\n‘Reinou’, skreaun yn 1850, it jier fan it houlik mei syn earste frou Hinke Jans Huizinga, wie foar Waling Dykstra in hiel persoanlik ôfskied fan in rjuchtsinnige rûnte. Yn datselde jier skaten ek de wegen mei syn jeugdfreon út Froubuorren, Jacobus Cornelis Hoitsma, mei wa’t er de earste stappen op it skriuwerspaad set hie, mar dy’t oars as hy de rjuchtsinnichheid trou bleau. Tagelyk wie ‘Reinou’ it begjin fan in libbenslang ôfskied-nimmen fan in ferstoarne faam. Yn dat dûbele ôfskied komme symbolyk en realiteit byinoar en ûntstiet in literatuer fan oantinken, polemyk en selsrjuchtfeardiging.\nWat ús fan Reinou oan ’e ein bybliuwt is net it úttarre gesicht fan 1851, mar it byld fan 1911. In myld, lokkich, tûk en from boerefrommes, in Fryske dichteresse, foarspoedich buorkjend op in pleats mei in warbere jonge boer. En de deadskop leit earne feilich opburgen yn in pottichte klûs.\n(1) Sjuch hjiroer A. de Vries, ‘De betsjoende boeredochter’, Fers2 3-9 (7 maaie 2017); webside: http://www.fers2.eu/de-betsjoende-boeredochter/. Krigen 14 septimber 2018; A. de Vries, ‘In oerslein hânskrift. Waling Dykstra’s “Advertentie uit de Friesche Straatcourant”’, seedyksterfeartfisk (7 septimber 2018); webside: http://seedyksterfeartfisk.blogspot.com/2018/09/in-oerslein-hanskrift.html. Krigen 14 septimber 2018.\n(2) Waling Dykstra, ‘De betsjoende boeredochter’, De Byekoer 1847 29-73; Winterjounen by Gealeboer (Ippius Fockens, Frjentsjer 1851).\n(3) Waling Dykstra, ‘Reinou’, yn: Ib., Winterjounen by Gealeboer (Ippius Fockens, Frjentsjer 1851). Earder yn Swanneblommen 1851, 15-20.\n(4) Waling Dykstra, ‘In faam op skjin pompier’, yn: Ib., Mink mei ’t orgel (Telenga, Frjentsjer 1860) 36-40.\n(5) Waling Dykstra, De boekhâlder fen keapman Gabbema. Toanielstik yn fiif bidriuwen (Waling Dykstra, Holwert 1881).\n(6) Waling Dykstra, ‘Op Harkemastate’, Sljucht en Rjucht 15-13/18 (22, 29 april, 6, 13, 20, 27 maaie 1911).\n(7) C. Wielsma, ‘Waling Dykstra 1821 – 14 Augustus 1911’, Leeuwarder Courant (14 septimber 1911), oer de ‘Advertentie uit de Friesche Straatcourant’: ‘’t Handelde over minnarij. Hoewel het ongeteekend was, werd al spoedig de bakkerinne soan fen Spannum genoemd als de schrijver. Een aanzienlijke boerendochter uit Spannum haalde zich in ’t hoofd, dat het op haar gemunt was. Die meening, ofschoon geheel onjuist, werd door velen gedeeld. ’t Geval heeft den schrijver menig onaangenaam oogenblik bezorgd. ’t Gaf tevens aan zijn naam algemeene bekendheid door geheel Friesland, een bekendheid, die later in gunstiger zin bevestiging vond.’\n(8) Waling Dykstra, For de praetstoel en de hirdshoeke. Rîm en onrîm (Waling Dykstra, Holwert 1877), bygelyks ‘In glês wetter’ (28-39) en ‘De duvel yn ’t bêdsteed’ (105-118, mei in ‘Taheakke’, 119-120). Oer dy beide: A. de Vries, ‘It folk, skjin as wetter. Konstruksje fan kritysk Frysk folkseigen by Waling Dykstra’, Fers2 3-6 (26 maart 2017); A. de Vries, ‘De histoarje fan de duvel en Watse-klop. Waling Dykstra, in folksferhaal en de skoalstriid yn Noard-Fryslân’, Fers2 3-5 (12 maart 2017).\n(9) F. Jos. van den Branden en J.G. Frederiks, red., Biographisch woordenboek der Noord- en Zuid-Nederlandsche letterkunde (Veen, Amsterdam 1888-1891). Sjuch oer de ferhâlding ta Gysbert Japicx bygelyks F. Buitenrust Hettema, Gysbert Japiks: z’n brieven aan Gabbema, z’n verhouding tot Gabbema: datering van z’n gedichten (Honig, Utrecht 1896).\n(10) W.W. Buma, ‘Des bisschops eerste geregt, of Aleph van Alewa en Anna van Dekama’, De Vrije Fries 1862 177-205.\n(11) Eelco Verwijs, ‘Eene vrijerij uit den goeden ouden tijd’, Nieuwe Friesche Volksalmanak (Kuipers, Leeuwarden 1864) 85-103\n(12) ‘Op Harkemastate’, 158.\n(13) Waling Dykstra, Uit Friesland’s volksleven van vroeger en later. Eerste deel (Suringar, Leeuwarden 1892) 42-44.\n(14) ‘Spukjende deadskip’, Iduna VII (1851), 144. Der stiet gjin auteursnamme by. It kin wêze dat de pinsjoenearre Ljouwerter rjuchter en mennist Evert Jacobs Roorda (1767-1853) de boarne wie; Harkemastate boppe Tsjummearum wie fan syn heit.\n(15) Sa wurdt yn it ferhaal in moaie septimberdei beskreaun: ‘De loft wie sa helder en sa klear, de beammen begûnen al wat te ferkleurjen, mar dêr liken se net minder om. It is dêrmei lyk as mei in tarringsukkelder mei blierreade wangen; ’t is krekt oft se jin hast moaier talykje, omdat je witte dat it mar koart mear duorret.’ Dykstra, ‘Harkemastate’, 193.\n(16) G.A. Wumkes, ‘Ut it libben fan ds. Lucas Fockens’, YUET 1909 33; Wumkes, ‘Jan Piers Eringa’, YUET 1910 63; Wumkes, ‘Jan Wouter Felix’, YUET 1911 89. Dizze en oare stikken binne bondele yn G.A. Wumkes, It Fryske réveil yn portretten (Osinga, Boalsert 1912). Sjuch ek: J.D.Th. Wassenaar, Noordmans in Friesland. Bijdrage tot de biografie van een kerkvader. Dissertaasje Amsterdam (Boekencentrum, Zoetermeer 1999); K. van der Zwaag, ‘De kerk voor de hele schare’, Kerkelijk Leven (12 oktober 1999); Fred van Lieburg, ‘Een wereldwijde opwekking in het protestantse vaderland’, yn: Fred van Lieburg, red., Opwekking van de natie. Het protestantse Réveil in Nederland (Verloren, Hilversum 2012) 241-280.\n(17) Sjuch ûnder mear Jannie van der Kloet, ‘Malen, Jetske Reinou van der’, yn: Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland. Webside: http://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/Malen Krigen 14 septimber 2018; Piet Couttenier e.o., red., Met en zonder lauwerkrans. Schrijvende vrouwen uit de vroegmoderne tijd 1550-1850: van Anna Bijns tot Elise van Calcar (Amsterdam University Press, Amsterdam 1997) 491-494.\n(18) Iduna VIII, 5.\n(19) Jan Jelles Hof, ‘Waling Dykstra 7’, Nieuwsblad van Friesland (28 augustus 1901).\n(20) Jan Jelles Hof, Waling Dykstra 6’, Nieuwsblad van Friesland (24 augustus 1901).\n(21) Sjuch oer de earste opfiering yn 1881, neidat it stik gjin priis wûn hie by de priisfraach fan it Frysk Selskip, Ph. H. Breuker, ‘De fryske literatuer om 1877 hinne’, De Vrije Fries 57 (1977) 68-74; 70: ‘It earste stik dat se [de rederikerskeamer Gysbert Japiks fan Stellingwerf en Troelstra] opfierden wie Dykstra syn De boekhâlder fen keapman Gabbema. It wie net ien fan syn minsten, al hie it gjin priis krigen, mar hja founen it “troch alles hinne moai” (Hs. 160 C2, 172. brief fan Troelstra en Stellingwerf oan Dykstra; P.B.). Dykstra makke himsels wiis, dat de bioardielingskommisje mis west hie. “Mar dy hearen. dy’t hwet mear leard ha as ús sljuchtwei. binne sa bjustere wiis, det hwet hja moai fine falt altyd lang net by ’t folk yn ’e smaek. Dêrtroch kinne se licht in mistaest dwaen, lyk as se forline jier mei De twa Ringen al dien hawwe”. (Hs. 16: 1880, 14/5).’ Waling Dykstra hie it net stean op it al te romantyske toanielwurk fan Tsjeard Velstra, sa docht bliken.\n(22) Y. Poortinga, It Fryske folkstoaniel 1860-1930 (Van Gorcum, Assen 1940).\n(23) Poortinga, 29.\n(24) Ib., 35.\nGepost door Abe de Vries op 01:58