Waarpraatsje: Moandei ek noch in soad wyn | It Nijs\nWaarpraatsje: Moandei ek noch in soad wyn\nDE JOUWER – It wie in striemin wykein mei op sneon en sneintemoarn in hiel skoft rein en storein. Der stie boppedat in stive wyn. Sneintemiddei knapte it waar wat op. Moandei waait it ek noch fûl.\nYn ’e nacht fan snein op moandei is der bewolking, mar der binne ek wat opklearringen. Der kin op guon plakken in bui falle. De weste- oant súdwestewyn is matich, by de kust lâns en boppe de Iselmar frij krêftich oant hurd. It wurdt 13 graden.\nMoandei skynt de sinne geregeld, mar der falle ek in pear buien. De westewyn is matich, by de kust lâns en boppe de Iselmar frij krêftich oant krêftich. It wurdt net folle waarmer as 17 graden.\nFan tiisdei ôf wurdt it rêstiger, en it bliuwt ritich.


Nosema apis - Wikipedy\nNosema apis in iensellige parasyt dy’t him manifestearret yn de middenterm fan de huningbij. Nosema Apis komt yn de hiele wrâld foar. It syktebyld dat Nosema Apis feroarsaket is al lang bekend mar pas yn de 19e iuw waard troch Dohoff en Leuckart fêststeld dat de sykte oerdroegen wurdt troch aairûne lichemkes (de spoaren). It binne de spoaren dy’t troch de bijen opnomd wurde by it poetsen fan de sellen. De spoaren dy’t opnomd binne komme troch de huningmage en de proventriculus as pakketsjes de maachterm yn wêr't se útkomme. Ut in spoare komt in tried dy’t mear as hûndert kear sa lang kin wêze as de spoare.\nSyktebyld[bewurkje seksje | boarne bewurkje]\nDe maachterm fan de bij is oantaasten. Dêrom sil de bij minder goed funksjonearje. It efterliif swolt op en de term krijt in wite kleur. De bij kin gjin fiedingsstoffen mear opnimme en wurdt dêrtroch sleau. In bij dy’t ynfektearre is libbet minder lang. In bijefolk kin der oan dea gean mar dan moat it wol hiel slim wêze.\nWat as earste opfalt is dat de fleaniepening ek de raten ûnder de ûntlesting sitte. De ferhâlding tusken folwoeksen bijen en broed kin út balâns wêze. Foar in kast wurde faaks ôfmêde bijen sjoen.\nDe bijen krije foer. Likernôch 200 oant 300 gram sûkersoplossing wêryn 1 gram fumidil mei wetter oplost is. De ynfeksje ferdwynt net út de bij mar sil wol stadiger ferrinne. Yn de rin fan it seizoen reitsje de bijen de ynfeksje kwyt.\nYn de maaitiid, wêryn de sykte it faakst foarkomt, kin Nosema fansels ek ferdwine. Mei moai waar en in soad stomoal kin der foar soargje dat de bijen der wer boppe-op komme.\nOpfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Nosema_apis&oldid=1005606"


Houliksoarchtechniken foar in sûnere relaasje - Marriage Counselling\nResinsjesFreonskip Yn HoulikGrutte HouliksgeloftenFermogen En Stipe Foar BernHuwelikswet OersjochTips Foar Houlik En SwangerskipBêste Tips Foar Groeiende Yntimiteit Yn HoulikHelp By Skieding En FermoedsoeningMarriage CounsellingTsjinje Dokuminten En Formulieren Foar Skieding\nMain / Marriage Counselling / Houliksoarchtechniken foar in sûnere relaasje\nHouliksoarchtechniken foar in sûnere relaasje\nIn protte pearen profitearje fan nei in houliksoarch. Dizze ûnderfining leart har te kommunisearjen, probleemgebieten te identifisearjen en ynlibbingsfermogen te sjen. Foar dyjingen dy't har priveesaak foarkomme net te luchten foar in adviseur, binne d'r genôch techniken foar houliksoarch dy't jo kinne dwaan om in sûnere relaasje te meitsjen.\nStevige sterktes mei positive psychology\nUntdek de 'Gottman-metoade'\nAktiviteiten en wurkblêden\nDoelen fan houliksoarchtechniken\nIs myn relaasje feroardiele? Dit is wat in soad breidspearen harsels freegje as se gewoan net kinne kommunisearje. It bouwen fan jo relaasjefeardigens spilet in wichtige rol yn elke technyk foar houliksoarch.\nAs jo leare wolle hoe earlik te argumintearjen, jo gefoelens mei jo partner te dielen, of jo behoeften te kommunisearjen, binne dizze techniken foar houliksoarch in stap yn 'e goede rjochting.\n1. Stevige sterktes mei positive psychology\nKoppels kinne betrape wurde op stress, wurk, eangst, en technology. Guon kinne sels problemen hawwe om positive of lokkige mominten yn har houlik te identifisearjen fanwegen dizze faktoaren.\nPositive psychology is in metoade-ûntwerp om jo positive emoasjes te beklamjen en yn it momint te libjen. Journaling en opnimmen fan lokkige ûnderfiningen binne in grut diel fan dizze metoade.\nExperiencesfskriuwingen opskriuwe en identifisearje wat se posityf as lokkich makke hat, sille jo helpe jo positive houliksmominten te identifisearjen as se barre. Dit jouwt ek ynsjoch yn 'e gedachten, aksjes en aktiviteiten dy't jo wirklik bliid meitsje.\nIen houliksoarchmetoade dy't in adviseur kin brûke is ynsjoch rjochte terapy , Dizze technyk is ûntwurpen om de manier wêrop pearen har relaasje sjogge te feroarjen en inoar yn in objektyf ljocht te besjen.\nNei genôch tiid is foarby, sil in adviseur de motivaasje sjen kinne achter jo gedachten en aksjes. Faak kin jo gedrach keppele wurde oan unoplosse konflikten en persoanlike oertsjûgingen.\nearste twa jier fan houlik\nWittend wêrom't jo op in bepaalde manier hannelje yn jo relaasje sil sawol jo as jo partner helpe de redenen te begripen efter jo reaksjes en gedrach tsjin inoar.\n3. Untdek de 'Gottman-metoade'\nDe Gottman Metoade fan koppeltherapy rjochtet him op fjouwer faktoaren fan in houlik dat faak liede ta skieding: stienmuorre of inoar útslute, ferachting, krityk en ferdigenjen.\nDizze technyk foar houliksoarch rjochtet him op it koestearjen fan it bondingsproses. Koppels wurde stimulearre om leafdekaarten te bouwen om inoar better te begripen, en ek om regelmjittich bewûndering en leafde foar inoar te uterjen.\nKoppels oefenje ek fisuele en fysike metoaden fan oanhing, lykas draaien nei inoar tidens in petear en it meitsjen fan dielde betsjutting yn har libben.\nAs korrekt dien, moatte dizze metoaden pearen tichter byinoar lûke, har helpe freonskippen te bouwen, in mienskiplik libben tegearre op te bouwen en konflikten op in produktive manier oan te pakken.\n4. Imago relaasjeterapy\nDizze metoade stimuleart troude partners om ûnbewuste komponinten fan har gedachteproses te ûndersiikjen om te helpen relatearje mei elkoar. It leauwen is dat d'r in sterke keppeling is tusken ûnderfinings út de bernetiid en hoe't minsken har gedrage yn relaasjes mei folwoeksenen.\nKonfliktûndersyk spilet in grutte rol yn dizze technyk foar houliksoarch.\nImago Relationship Therapy giet nei de woartel fan konflikt en negative emoasjes dy't keppele binne oan bernetiid om út te finen wêrom't jo en jo spouse problemen hawwe mei kommunisearjen.\ntekens fan in ûngelokkich persoan\nKoppels sille leare dat konflikt net it ein is fan gelok as in reden foar wrok yn it houlik, mar earder is it in normaal diel fan elke relaasje.\n5. Aktiviteiten en wurkblêden\nAs jo op syk binne nei húshâldlike begeliedingstechniken thús te dwaan, binne d'r genôch wurkblêden en aktiviteiten foar koppeltherapy beskikber om jo relaasje te ferbetterjen. Riedjouwers stelle út om regelmjittich wat tegearre te dwaan, lykas in hobby of date night, om te helpen bân en kommunikaasje te fasilitearjen.\nIt Positive Psychology Program suggereart jo te begjinnen bonding aktiviteit troch in 'iisbrekker' feit oer josels te dielen, lykas jo favorite kleur as iten, mei jo echtgenoat. Diel dan ien wierheid oer josels en gean hinne en wer fragen stelle en beantwurdzje. Dizze ienfâldige spultsjes sille jo helpe om better te bondeljen, te dielen en te learen.\nAs it giet om in lokkich, sûn houlik, is d'r altyd romte foar ferbettering. De doelen fan houliksoarchtechniken binne jo en jo partner tichter byinoar te lûken en te learen hoe effektyf te kommunisearjen. Hâld dizze ideeën yn gedachten as jo hantliedingstechniken oefenje:\n1. Identifisearje problemen\nIen fan 'e grutste doelen fan techniken foar houliksoarch is om jo en jo spouse te helpen problemen yn' e relaasje te identifisearjen. Hawwe jo problemen mei jo echtgenoat te rieplachtsjen foardat jo grutte besluten nimme? Besteegje jo genôch tiid tegearre? Dit binne potensjele problemen dy't jo houlik kinne skea.\n2. Fokus op 'e leafde\nAs problemen grut wurde, kin it al it goede dat jo eartiids seagen yn jo relaasje, ferdrukke. Dizze techniken oefenje foar in sûner houlik lit jo beiden rjochtsje op elkoars positive kwaliteiten.\n3. Ferbetterje kommunikative feardigens\nKommunisearje jo geregeld? Harkje jo effektyf? Kommunikaasje is kaai foar in lokkige, sûne relaasje. Ien grut doel fan techniken foar houliksoarch is om emosjonele foarkommen te ferminderjen en pearen tichter byinoar te bringen.\nSprek oer de grappige dingen dy't jo heule dei barre, besprek dreamen, takomstplannen, en relaasjes. Wat it ûnderwerp ek is, soargje derfoar dat jo regelmjittich mei jo echtgenoat prate (net mei har).\n4. Identifisearje triggers en probleemoplossing\nJo wite presys wat jo partner ôfset. Soms duorret it allegear in bepaalde útstrieling of sin om jo partner in spin te stjoeren. Dizze techniken foar houliksoarch yn 'e praktyk bringe kinne jo begripe wat jo en jo echtgenoat triggert en om te learen hoe't jo effektyf en respektfol probleemoplosse kinne.\nhoulik lisinsje kosten by steat\n5. Doelen ynstelle\nElke relaasje moat doelen hawwe, of jo binne 10 moannen of 10 jier troud. Fan it starten fan in gesin of it keapjen fan in hûs oant it learen hoe dúdlik te kommunisearjen of it hawwen fan in reguliere datumnacht, moat elk stel doelen sawol grut as lyts ynstelle.\nWite hoe't jo konflikt beheare en de rigels fan kommunikaasje iepenje binne essensjeel foar beide manlju en froulju. Folgje dizze techniken foar houliksoarch om in lokkiger, sûnere relaasje te hawwen.\ntekent se hâldt fan dy, mar is bang\nsitaten út 7 gewoanten fan heul effektive famyljes\nseksuele grinzen yn dating


It Boalserter Nut\nGabe hie in bulte praten heard fan it Boalserter Nut: de iene sei 'er dit fan en de oare dat, mar dy't 'er west hiene seine allegearre, dat hja 'er in bulte nocht hân hiene. Master, dy 'er Gabe faak fan om 'e earen tongere, kaam op in eftermiddei, dat de sinne al toalle, te freegjen, as er no mei woe; dy jûn wie de brij wer opskept. Gabe stie earst wakker yn bestân; mar Fetsje bolrinster, dy 'er krekt by stie en de mûle yn twa hannen hie, makke 'er in ein oan. ‘Kom, kom,’ sei hja; ‘ik sjen 't wol oan dyn noas, Gabe. Do bist 'er sa nijsgjirr'ch nei, datste 'er wol in langskonke mich om yn 't gat krûpe soeste, aste 'er mar yn koeste.’ Gabe lake ris om dat snjiddich wiif, en joech tawurd. Saske-muoi siet noch te skimerjûnjen (it wie djip yn 'e hjerst), doe se de Noarger rún foar 'e sjeas spanden, en nei Boalsert rieden. De wei wie as klaphout; it spoar glinstere; it poepesintsje skynde wakkere moai; en dêr wie nin grilke oan 'e loft. Hja spanden by in boer fan har kunde út, en doe se yn 'e Lêste Stoer in foech slok koft hiene, stapten se aanstons de stêd yn. De poarte wiene se, tink ik, sa'n grut tritich trêd troch west, doe se oan 'e lofterhân in tuitich tiltsje oergongen, en fuort, nochris loftsom, in plat tiltsje oer; doe in foech ein strjitte by de feartswâl lâns; doe wer oan 'e rjuchterhân in gloppe yn, en nei't se noch in pleats oerrûn wiene, moasten se einlik in steile treppen op, dêr Gabe koarts syn sûne skonk brutsen hie. ‘Wêr bring je my hjir?’ frege Gabe. ‘Ei, ju!’ sei master, ‘dit is alear in kleaster west.’ ‘As 't ús dan mar net ôfgiet as de rotten yn 't kleaster,’ sei Gabe, ‘dy't 'er nea wer libben útkomme.’ Mei't er dit sei state master oan de rjuchterhân in doar iepen, en, ja,\nman! dêr hien' je 't spultsje. In wide seal mei in wyt wulft as in tsjerke; oan 't ein in preekstoel, dy yn in rêst skammels, fioelen, en oar spylljus ark, hast bedobbe wie; 'er-om-hinne sieten spyllju yn pleats fan diakens; by de muorre lâns lytse taffeltsjes, dêr de manlju oan sieten te smoken; yn 'e mids wol hondert froulju, de iene twanger as de oare, dy krekt as yn 'e tsjerke op stuollen efterinoar sieten, mar dy lûd hoallefoallene, of praten as alken. Doe Gabe dat in bytsje oangappe hie, kaam dêr in flink jongkeardel yn mei in frommeske op 'e side as in lôge; sy wie fiks út 'e kluten sketten, hie in tsjeppe troanje, bliere lippen, en de kleare gollens yn har twa blauwe eagen. Gabe seach wol dat it dochter en sweager fan har Feik-omme-en-har lânhearre wie, en tochte dat se him hjir net kenne woene, mar sy, sa gemiensum as in arbeider, sprieken him aanstons ta, en makken in freonlik praatsje mei him. Doe dy hear syn wiif nei har stoel brocht, en yn de grutte pljimzen papier, dy foar de spyllju leinen, omblêde hie, kaam er mei in gysten stap wer op de skroar ta; en om't er wiste, dat Gabe it bryk útstelle koe, naam er him by in rêst Boalserters yn 'e kring. Dêr hiene je in froedsman, sawatte smel fan troanje, in aardich koartswilich man, dy termen yn 'e holle en it hert op it rjuchte stee hie. Dan noch ien, watte lytser en swart fan oansjende, mar dy ek net slûch wie, en wol tweintich boeken mei ekstoarjes fan bûten koe. Ek stie 'er in bleek man by, dy wat rimpen yn 't praat wie; lang nin ko mei skiepperibben, mar ien fan 't âlde skaai, dy jin mei ried en died alle dagen mear yn 'e hân foel. Jitte wie 'er in boekhâlder by, in stânfries, dy fan oarder hâlde, en ien om minsken te helpjen, hoewol him de freonlikheid mear yn 't hert as yn 'e troanje siet. Dan hien' je ek noch (foi, dat ik dy ferjitte soe!) ús dokter-omme; o! de gollens lei op syn wêzen, en by lake, dat er skodde, sa faak as de skroar út de koker spile. Gabe seach gau, dat er hjir krekt by syn minsken wie; allegearre wakkere sêftsedich en freonlik. Sy wiene sa rûch net as folle boeken, en sa grutsk net as folle stedsjers; mar: sljucht en rjucht, as har Gysbert-omme. Doe se dêr sa'n foech healoere mei eltsoar praten hiene, sei 'er ien: ‘Gabe, boppe de skouders biste noch al mânsk; mar wat seist 'er hjirfan?’\nGabe. Wel, it liket 'n nuver spultsje. It is nin weardshûs, it is ek nin tsjerke, en dochs liket it sawat nei beiden. Heal divel, heal minske, lykas Fokke flokker seit.\nDe hear. No, is dat sa tsjoed? Sa krijt lichem en siel elts syn deel, dêr oars ien fan beiden meast om 'e stûke rint. Wy wolle de minsken safolle wille dwaan as yn 't weardshûs, en safolle leare as yn 'e tsjerke.\nGabe. Wurdt 'er dan ek leard?\nFroedsman. Alteas ferhannele. En 't begjint mei stoarm en onwaar. Hark mar!\nMei-iens begûnen al dy spyllju om de preekstoel te striken en te bliezen, dat de glêzen 'erfan dinderen, en Gabe sa luftich waard, dat syn kreupele skonk begûn te trantsjen. Doe dit in amerij duorre hie, wynde 'er him in smel man troch de spyllju hinne nei de preekstoel ta, en dy begûn, as hjir no folget, te praten oer\nHearen en boargers! Juffrous en juffers! Feinten oan 't útdruien, en jimme dy de frijsters nei de hakken sjenne! Alde fammen, en jimme dy noch hoopje! Dy hjir binne om te sjen, of jimme besjen te litten! Jimme allegearre, dy hjir komd binne te praten of te harkjen, te smoken of te priuwen, ta Nut fan Al it Gemien!\nUs oarremem plichte ús folle te ferheljen fan in âld preker, dy troch de gemeente pijd wie om it wurd te dwaan, en doe er yn it houten wammes stie, net oars uterje koe as dizze wurden: ‘Jimme binne! Jimme binne! Jimme binne!’ In âld wyfke, dy dat begûn te ferfelen, frege him einlik: ‘Wel, heite, wat binne wy dan?’ ‘Jimme binne allegearre gekken,’ sei er, ‘want ik moat preekje, en ik kin net.’ Egentlik hiene jimme krekt lean nei wurken, as ik jimme mei sa'n balstjurrich wurd ek ris tige útheuvele. O, as jimme wistene, hoe't ik yn 'e knipe sitten ha, en dat troch jimme skuld! Nee, dêr wie nin tsjinakseljen oan; ik, ik moast dizze jûn prate, en doe alles omkomd wie, wist ik net wêr't 'k oer prate soe.\nGabe op 'e Nutslêzing te Boalsert\nAs jimme allegearre ien sin hiene, wat joech ik dan om sa'n Nuts-preek! Mar in baarch het in sin, soe in minske dan nin sin ha? De iene hâldt fan 'e moer, en de oare fan 'e dochter; de iene het in sekfol ferstân, en de oare nin fingerhoedfol, en dêr komt it fandinne, dat de iene him ta de teannen út fermakket, wylst de oare him ferfeelt, en de preker as in âld hynzer tsjingappet. Lykwol haw ik my ris skrep set om 't jimme allegearre te goedzjen. Earst tocht ik, kom, ik sil ris riddenearje oer de praktyske rede fan 'e Kantiaanske wysbegearte, en dat hie in onfoech moai stik west foar in inkelde 'jippe drinker,1 dy't 'er onder jimme skûlet; mar de froulju soene miene, dat ik har yn in tsjokke mist late, noch tsjokker as de Amsterdamske, dêr minsken en hynzers by yn 't wetter trûzelje. Doe tochte ik wer, lit ik it hawwe oer 'e hannel yn Fryske tsjiis, en dat soe de tsjyskers bjuster sinnige hawwe; mar wat is 'er de oare ljuwe oan de tsjiis fêst, as dat de boeren se suver meitsje, en 'er nin hert fan soere brokken yn triuwe, dêr nin hûn frette wol. Einlik skeat my yn 't sin, om it ris te hawwen oer it leaflike fan in kreas prûs frommeske, en myn sizzen mei de libbene bylden, dy hjir foar ús eagen sitte, oan te skroeven: in jamk stikje, siker, foar de jongfeinten, mar foar de kâlde stakkerts, dy de tsjerkhôfsblommen al op 'e holle steane, om 'er swietkes by yn 'e doljoarum te reitsjen. Sa wie 't jimmer onklear oan de iene of d' oare ich, en al myn harsenskraabjen wie heaterskjen west. Onderwilens kaam dizze dei neier en neier, en jimme fergees yn 't kleaster komme te litten, wie krekt safolle as my mei wiif en earme berntsjes foar ivich bûten de klokkeslach fan Boalsert te bannen. Want as ien lilts wiif in grut krús is, wat soene dan hondert wol wêze? De grizen rint my oer de grouwelen, as ik 'er mar om tink! Dat begûn my earjuster sa yn te barnen, dat ik in ferhann'linge hawwe woe, al soe 'k him onder de stiennen fan 't Hynstepaad weiskuorre. Yn dizze benaudheid grabbele ik mei myn fingers yn it festjebûske om, en helle 'er yn gedachten trije inkelgûnen út; mar doe ik dy yn 't each krige, joech ik mysels in trewinkel foar 'e holle, en lilts oer myn eigen slûgens, sei ik: ‘Wêrom siikje ik allehiel om fierrens, dat ik yn myn eigen bûse ha? Oare dingen fan dizze wrâld binne sa fan skik, dat de iene se skoudert wylst de oare dêrom skrept en skuort; mar jimme, sulveren skyfkes, tûzenris moaier as de sulverblanke moanne foar in smûk pear! waans hert is sa ilich en stiennich, dat dyn geflikker net ynnimt? Wat sang tommelt sa leaflik út de kiel fan in nachtegealtsje yn minskeëaren, as it gerammel fan jimme by sekfollen yn earden skealjen útskodde? Hertlap fan my, fan alle minsken! hoe iiskâld do ek biste, jou ynfier'ne oandacht oan de hearrers, jou fjoer en krêft oan myn wurden ... Kom, lit ik it mar platwei sizze. Ik sil prate oer it jild.\nMar no ha 'k noch in slimme striid mei mysels hân, as ik myn preek yn fjouwer parten deelje soe, of, lykas de dominys, yn trije; dêrnei, as ik dy trije stikken elts wer yn fjouwer splisse soe, of yn mear; en einlik, omdat trijeris-fjouwer tolf is, as ik dy tolf delen jimme op 'e fingers tatelle soe, fan 'e tomme ôf nei de lytse pink ta, of fan 'e lytse pink ôf nei de tomme ta. Mar om de wierheid te sizzen, haw ik nin tiid hân om my op sa'n swierwichtich stik te berieden; hoewol ús pake sei, dat preken mei sa'n bulte yndelingen krekt as âlde tsjerken binne, dy in hele bulte neare finsterkes, en in wakker bytsje ljocht hawwe. Ek hoopje ik, dat immen, dy preket wylst de blêden fan 'e beammen falle, troch 'e fingers sjoen wurde sil, as wie it, dat him de plasse soms in bytsje begûn te malen. Ik kom hjir dus mar simpel oanstjitten mei twa delen; it earste, de útfining fan it jild; it oarde, de útwurking fan it jild.\nOm te sjen, hoe it jild útfûn is, sille jimme in lyts reiske fan in tûzen jier fiif seis tebek dwaan moatte, om sadwaande onder de earste minsken fan 'e wrâld telâne te kommen. Alderearst pielden se sawatte mei fiskjen of jeien; mar doe wiene se meast sa wif as heidens en skjirslipers, dy fan de iene oarde nei de oare fleagen, en omdat 'er doe nin each op te hâlden wie, sille wy 'er net om tinke foardat se earne tsjoarre wiene. Sa gau\nwiene se net mei wiif en bern op in fêst plak te stoel en te bank komd, as sy begûnen fee oan te setten: ek túntsjene se 'r sa'n bytsje mank mei in pûnsmiet twa foar bûzekoal, earten, beannen, en sokke kost oan te lizzen. Sy holden kij, skiep, ezels, kamielen, al nei't de lânsdouwe sei, dêr se har deljûn hiene. Sy libben' stomp ienfâldich, en hienen in bytsje brek. De fammen frisselen har hier net foar in spegel, mar mei de holle foardel oer in dobbe mei klear reinwetter; de memkes, net eang foar gapskens, lieten it bare ljocht fan 'e himel yn 'e finsters skine sonder lagen fan boppe- en ondergerdyntsjes; matten, flierkleden, en sok ark, om de berntsjes oer stroffelje en bûden yn 'e holle falle te litten, koenen se net; koaitsfammen, banketbakkers, en dy sok kieskau makken, wiene fier te siikjen. Sy genearren har mei molke, triuweltsjiis, waai, watte moalkost en griente; it wetter skepten se, lykas Diogenes, mei de holle hân, en as hja ris tige by tige smarre woenen, dan slachtene se in sûpkeal fan har reau bisten, en pluzen it mei folk en freonen op. Licht fetsje jimme, dat se yn dizze ienfâldigens har benei allehiel rêde koenen mei har eigen gemaak, en 't bytsje, dat hja mear brek hiene, rûlebûten se fan eltsoar. Spek oan spinnen! Hie immen sin oan de apels of prommen fan syn buorman, dan naam er in kuorkefol aaien mei, en dêr hânbakken se salang oer, dat se 't iens waarden, hoefolle prommen me' tsjin in snies aaien oerdwaan soe. Hie er in hynzer brek, dan joech er in team biggen en safolle eikes as it hynzer wurdich wie.\nDat sjamperde allegearre sawat hinne, salang as it each net grutter as it liif wie, en de ljuwe in bytsje dingen brek hienen; mar dy roalhannel begûn in deakerske pleachhannel te wurden, sa gau as se hondert dingen mear hawwe woenen as se sels makkene. Yn pleats fan waai en reinwetter krigen se 't yn 'e holle om bier en barndewyn mei sûker te drinken. Earst droegen se foar in jas in kowehûd mei de hoarnen 'erop, dy har boppe de holle útstiekene; mar neierhân moast 'er sarjes, doe lekken, op it lêst side en flewiel komme; ja, sa tier waarden se yn 't iten, dat se, har brette poasken of skroeide fearnen skiepflêsk lekskoaiende, rikke salm, oanleine snoek, en skylpoddesop ite woenen. Omdat se no it tsiende part fan al dy snorrepiperijen sels net meitsje koenen, moasten hja de njoggen oare tsiendeparten fan oare ljuwe oankeapje, en by dit útwreidzjen fan de hannel begûn it roaljen in droevich lêst te wurden. Ferbyldzje jimme ris, dat 'er nin jild by uzes yn 'e maling wie; nin dûkaten, nin gûnen, nin trettsjindehealen, nin dûbelstoeren, nin duiten, nin sinten; op 'e wide wrâld neat, dat nei goud, sulver of nei koper like; moast dan alles, dat jimme brek hiene, net koft wurde mei ien of oar, dat jimme yn hûs hiene? Yn in teewinkel woene se in romerke wyn drinke, en hja soenen by de wynferkeaper mei in pûdsje pecco-tee komme. De lekkenkeaper woe ris oesters sline, en hy soe de feint mei in lape bommesyn nei de sâltefiskman tastjoere. De loaier woe syn dochter in gitaar keapje, en hy soe in pear stjonkene hûden út de kûpe toaie om it ystremint te beteljen. De slachter woe bier drinke, en hy soe in yntaast yn 'e brouwerij opsjouwe. De boekferkeaper woe syn boaike in stik koeke jaan, en hy soe it bern mei in roman fan Walter Scott nei de koekebakker stjoere om 'er in fearn hoiteflip oan te heljen. Op sneontejûn, as de measte ljuwe waarme boltsjes ite, soe 'er hast sok mâl en nuver guod net yn 'e stêd wêze, as hja soenen 't de earme bakker yn hûs tôgje. Wat in abbegaazje fan alderlei reau kaam dêr foar de keaplju út fuort! Wêr fûnen se pakhúsromte om sa'n arkefol te bergjen? Mar dat noch tsjoeder is: al dy flardkes fan dit en fan dat, al dy bekjefollen no fan 't iene en dan fan 't oare iten, hoe kamen se dêr sonder skea ôf, as se har op it lêst it hûs útstonken? Want sels koenen se 't net út it swiet, en in oar wie faak al takoft, as se de helte noch net kwyt wiene. Ek wie it ondwaanlik krekt safolle, en net mear te keapjen as me' nedich hie. In frommeske, by foarbyld, woe in brief mei spjelden keapje, en dêr koe hja neat oars as in moaie dowe oan jaan, dy se op 'e matte te folle hie; mar de dowe wie wol twaris safolle wurdich as de spjelden, en hja koe it bist dochs de wjukken net út it liif of de boutsjes út it gat skuorre, om 'er krekt safolle ôf te nimmen, as de spjelden kostene: want dan wie it hele bistke nin spjeldskop mear wurdich. Ek wie it onnoflik, dat de dingen doe op nin fêste priis stienen, dêr me' fan sizze koe: ‘Dat is no har prik.’ As in\nboer in lape Ingelsk bont foar in jak fan syn wiif keapje woe, en hy kaam by Nathan mei in ammerfol bjist; of in g'nierker kaam by in skuonmakker, en sei: ‘Meitsje my in pear klaaitrapers, ik sil dy mei snijbeantsjes betelje ...’ Leave minsken! wat ferlikinge is 'er tuske de bjist en it bont, tuske it pear skuon en de snijbeantsjes? Dêr gong it dan op in hifkjen en tingjen, eltsoar it hert út 't liif, en as dat oeren oer ien boech duorre hie, rûn it noch meastal út mei 'er in slach nei te slaan, dêr ien fan beiden skea by hie.\nAl sa roallebûtsjende hiene de minsken wol tûzen jier mei-eltsoar fuortpandere, doe 'er op it lêst in fynst dien waard, dy har glêd út de pikel holp. Yn in bercheftich oarde kaam in nijboer op in kâld stee, dêr er in boarne of saad (dat wyt ik net krekt) by hawwe woe, om syn fee te boarnen; hy dolde, en noch wie er net healwei oan 'e welle ta, as hy state mei syn stiennen lodde op in klute, dy folle swierder wie, as er oait in speesje hifke hie. Doe er mei in heidebiezzem it rûchste sawatte ôfhimmele hie, begûn de klút' te blinken en út de readens te sjen. Om lykwol krekt te witen wat it wie, keilde er 'im yn 'n grut fjoer; en sjoch de klute woe wol gleon wurde, mar net barne. ‘Dat is nijsgjirr'ch guod,’ sei de boer. ‘Mar ik sil dy wol krije, feintsje!’ Mei-ien tilde er in swiere balstien oer de holle, en pompte dy fan boppen op 'e klute del, dat it sta sei; de klute briek net, mar krige in dûk, dy 'er yn sitten bleau, doe er bekuolle wie. Koartom, de boer hie in stik koper fûn. Neierhân fûnen se noch in bulte mear sokke klonten, mar jimmer sa'n onnoazel bytsje by hout en stien te lykjen, dat it altiten in hiel seldsume speesje bliuwe moast. De iene makke 'er in hammer fan; de oare it oerd op syn pile; de tredde in kniif; in rike skevel liet 'er in kop fan bûtsje, dêr hy it sop fan 'e druven yn úttreau; mar einlinge kaam de fernimstige Tubalkaïn op 'e proppen, dy 'er alles fan makke, wat syn eagen seagen. Doe waard it koper folle mear wurdich as iennich ding, dat de minsken yn wetter of ierde fûn hiene, en elts woe it minlike graach ynroalje tsjin alles, wat hy te ferkeapjen hie; de slachter tsjin syn spallingspek; de bakker tsjin syn mikkebrea; de loaier tsjin syn hûden; om koart te gean, alle lju dy watte te missen hiene. No hie de keapman net mear te rieden mei in griemmank fan alderlei waren, dy in bulte berêding en in bytsje winst joegen. Hy hie syn koper, dat er yn in lyts herntsje weistoaide: roast en skimmel kaam 'er net oan; hy koe 't ferdele sa lyts as er woe, sonder in drip te bedjerren, as wie 't ek yn sokke lytse pystkes, dy net mear as in spjeldskop wurdich wiene; en hie er watte fan in oar brek, elts wie allike happich, om it fan him yn te roaljen. As de harder en it leaf lodske fan 'e heide tefoaren hakketearrene, wat mear wurdich wie, syn pansfluitsje, as it lint mei de blommen, dy op har prûze molkenkeamer stiene te pronkjen, dan koene se 't noait net mei-eltsoar iens wurde; mar no sei hy mar, dat syn fluit in fearnslead koste hie, en it wie sa klear as de sinne, dat de fluit fan Daphnis fjouwerris safolle wurdich wie as de rûker fan syn Amarillo.\nDoe dit roalmiddel earst útfûn waard, woegen se eltsoar it koper ta; mar jimmerwei mei de skealjen yn 'e hân te stean, lykas in jeud, dy de boeren fermôg'le figen fan 'e kroade ferkeapet, waard op it lêst, doe 'er tûzenen op ien dei omset waarden, danige lêstich. Dêrom woegen de keaplju in hiele rêst pûnen, fearnen en leaden yn foarrie ôf; dan wiene se mei in boarst klear, as se wat te beteljen hiene. Ek binne de nammen, dy de measte naasjes oan it jildstik jouwe, dêr hja by rekkenje, út dit gebrûk fandinne komd. It pound fan 'e Ingelsken, de livre fan 'e Frânsken, it pûn flaamsk fan 'e Hollanners, wiene yn âlde tiden net oars as sokke ôfwoegene pûnen koper of sulver. Mar dy skealjen, dêr mar twa eagen oer gongen, wiene net altyd de skealjen fan 'e rjuchtfeardichheid; dêr skilde rju folle oan. Want sjoch, freonen! dat skacheljen siet al ier yn Adams bern. Fan it pûn waard wolris in fearnslead ôfgnibbele; besneine en onbesneine bysfeinten sieten 'er ek wolris mei de file op om te boartsjen. De falske weager, dy se betraptene, sei soms, dat er him fersind hie, en dan wie it grapke dêrmei út; mar meast flokte er, dat 'er de lôge nei gong, dat hy suver wicht jûn hie, en dêr folge dan deilesskip op mei sa'n gerach, gepleit en fûkespyljen, dat stêd en gea 'erfan optilde. It gerjocht krige gau syn meuch fan dit spul, en ferbea op galge en rêd, dat nimmen koper útjaan mochte, as hy moast it earst op 'e\nwarkeamer troch in lânsitiger stimpelje litte. Fan dy oere ôf waard it koper egentlik dat ding, dat wy jild neame. It gerjucht sloech 'er krús en munt op, en elts dy sa'n klop seach, koe steat meitsje, dat er op 'e kop dat gewicht en dy speesje krige, dêr hy it foar ynbarde. Letter fûnen se ek sulver yn 'e bergen, dat noch seldsumer is as koper, en goud, it seldsumste fan allegearre; en omdat de dingen priziger wurde, wat se minder te krijen binne, sa joegen se fiifentweintich koperen sinten foar ien sulverstikje fan deselde swierte, en fjirtich sulverstikken foar ien goudstikje, dat allike swier woech as ien sulverstik.\nMar fan dy earste klop op it jild sprutsen; witte jimme wol, hoe't dy 'er útseach? Ja, dat sille jimme net gau riede! Tsjinwur'ch slaan se 'er folle it kopstik fan de baas fan 't lân op, mar doe in ko, in okse, of in skieppekop. No soene jimme wol tinke, dat de ljuwe har doe fan skieppekoppen en okseprippers regearje lieten; mar dat wie allehelendal net rekke. It wurk lei op in oar moer, freonen! want yn 't regearjen wien' se doe krekt sa tûk as tsjinwur'ch. It jild kaam yn 'e pleats fan lân en sân, fan fee en hûs; alles wat me' op 'e wrâld besitte koe, waard troch it jild ferbylde. Mar by 't útfinen fan 't jild wie de iennichste, alteas de grutste rykdom fan 'e minsken har reau bisten, har hynzer en kij, har skieppen en bargen. Safolle pûn koper as it beslach bisten wurdich wie, of de bisten sels, dat kaam op itselde út, en dêrom sloegen hja op it jild it kopstik fan 'e bisten, dy 'ertroch ferbylde waarden; no in bok, dan in baarch; ek wol in okse of in ezel. De nammen, dy wy en oare lânen oan it jild jane, wize it noch út. In schat op syn Hollânsk is it Aldfryske sket, dat skot-, hok- of stâlfee, ek wol hoklingen, betsjut. Penning wol sizze in fearko. De Angelsaksen seinen keap tsjin fee, priis en keappenskip, en ús foarâlders, mei har út ien lape toarnd, seinen tsjin jild fia, dat no by ús fee hjit. Ek it Latynske wurd pecunia is nei de letter beesteguod. Dat binne no ris onfoege liltse nammen! Want as de stedsjers tsjin eltsoar sizze: ‘Je bent een schotvarken,’ of: ‘Het is vee, het is beestegoed,’ dan dogge se dat noait net om eltsoar mei plomkebiezzems ôf te feien. Mar moaie bern hawwe wolris liltse nammen, en al woenen alle rimers it jild útgûlje en -skrieme foar Blinkend slijk, besproeid met zweet en tranen! ik hâld fol, dat it ien fan de leaflikste, nuttichste en krêftichste dingen op 'e wrâld is. Mar omdat de froulju net wend binne, dat ien it wurd salang allinne het, sil ik hjir in bytsje pleisterje; dan kinne se de mûle ek ris wille jaan, om frisse oandacht te gearjen foar it oarde stik fan myn ferhann'linge.\n(Geskrep fan fuotten en stuollen ... opfleane nei de kastlein ... wyn, pûns, kofje ... Brand je niet! ... de feint ridelje se oan 'e earmtakke ... puozje yn 'e krollen fan 'e juffers ... de jongehear kettermintet ... mûskopje, giisgobje ... eltsoar kieskau tapije út pûtes. Gabe fierket nei it ferfolch ... mei in healoere begjinne de spyllju wer op te striken, de man giet yn 'e preekstoel, en is wer oan 't wurd.)\nIk soe dan earst oer it leaflike, neierhân oer it nuttige, en op it lêst oer de krêft fan it jild prate.\nJimme út te rekkenjen, dat it jild leaflik is, is egentlik safolle as te bewiizgjen, dat it wetter wiet en it fjoer hjit is. Wat ommers in ding leaver is, wat me' 'er mear noed fan stiet; mar wêr steane wy mear noed fan as it jild? Wêr binne wy eanger fan as dat te ferliezen? Oan ús hiele liif is nin tierder plak as de pong, en it útlûken fan tsien kiezzen docht noch sa'n ougrysliken pine net, as dat in ryk man, dy jild útset, yn 'e stêd komt en heart: ‘Het kantoor heeft opgehouden te betalen.’ It het my ek bjuster nij dien, dat 'er onder de tûzen-en-ien moades, dy de minsken yn 'e lêste tweintich jierren trochflein binne, net ien west is om in roulintsje oan 'e earm te dragen, as immen in bankerot hân of him in ding onderwûn het, dêr se yn 't ein fan sizze: ‘In dea hûn oan in izeren keatting.’ Dat soe, tochte my, al sa 'jip fan herten gean as de rou oer in âldomke, dy in fikse knoarre jild neilitten het. En no it blêdsje omteard: is 'er in blider eagenblik, as dat 'er jild ynkomt, dat al trochskreaun wie? Lekkenkeapers, wynkeapers, banketbakkers; jimme allegearre, dy sa faak jimme rekkeningen fan leverde waren ynbrocht hawwe mei dy poatterige taheakke: Volgens overgelegde rekening van den jare 1836! Sprek op, en doch tsjûgenisse\nfan 'e wierheid, as 'er swietter eagenblik yn jimme hiele libben wie, as dat de faam einlik de winkel ynwipt mei de wurden: ‘Het compliment van mijnheer, en hier was het geld.’ It is sa; Baur koe tsjoene mei syn seepinseel; Van der Kooi skildert baaseftich in kopstik, en Schelfhout smûkskaadzjende beammen, dy jin needzje om te skûljen foar it prykjen fan 'e sinne; mar al dy moaie skilderstikken hawwe neat te betsjutten by de earste ynsjoch fan in erfgenaam yn 'e keeft fan in oarre, dy nei lang omneuljen einlik dit triennendal goendei sein, en har pleats mei fyftichtûzen stokmantsjes oan 'e bernsbern ynromd het. Leave minsken! as yn dat hokje in trop lânskipsbrieven leit; yn dat hernke in pûdsje mei gouden pôtstikken ferstoppe is; yn dy baarch in hondert of twa gouden riders rammelje ... jonges! jonges! dat is de bare ynsjoch yn it himelryk! As de dea ek mar lije woe, dat wy mei it rûn guod ús wille yn 'e kiste hiene, wy soene sa eang net foar syn komste wêze. Wat kinne wy 'er aardich mei boartsje! Wat binne wy op ús snjit, as wy de kammeraten in loech ôfsjen kinne! mar as it spul op syn bêst is, komt de dea, dy grimmitige skarminkel, ús fan efteren sa loebeseftich oan, tikket ús op it skouder, en kâldgnyskjende seit er ús mei syn falske troanje: ‘Berntsjes! It spul is út: stek de knikkerts yn 'e bûse, en gean te bêd.’\nEn dizze gedachte, dat wy om it jild mei-eltsoar boartsje, laat ús fansels op it twadde stik, dat it jild in nuttich ding is. It bringt de minsken by eltsoar, en alles wat minsken oan minsken keppelt, ha' wize ljuwe jimmer foar in nuttich ding hâlden. Soene de measte migen net as poerfrjemden út eltsoar rinne, as se troch nin triedden fan goud en sulver oan eltsoar beste waarden? As wy sa neat by ús folk te winnen of te ferliezen hawwe, och! dan is ús earm geheugen sa lek as in gatsjepanne; soms kinne wy net iender's onthâlde, wa't ús eigen broers- en sustersbern binne. Mar goedryk, bloedryk! As is 't kâld, mei in ryk man geane wy nei de arke fan Noäch, en wize him yn Cham of Japhet de âffear fan ús beide. Troch it jild, it jild, freonen, fiele wy egentlik, dat wy allegearre út itselde bloed skaaid binne. Krûpe de migen eltsoar oait wol tichter oan, as dat 'er in âldfaam onder har folk is, dy tige by tige smoar set het! Neven en niften, trutlingen en eftertrutlingen, dy eltsoar oars yn jierren net sjenne, komme te heap, dêr se ervje moatte. Oan muoike skriuwe se freonlike letterkes; oan muoike stjoere se, no fan 't iene, dan fan 't oare, in swiet mûlfol; by leave muoike komme se yn hûs as sêfte lamkes fan ien keppel skiep, dy allegearre gobberje om meiertiid út deselde gouddobbe lave te wurden.\nFan in mannich hûsgesinnen ljep ik oer nei in hiel folk, en freegje: wat is de minske, dy nin jild het, of nin jild hawwe wol? In earme skoveling, dy de woastine fan it libben troch poddebûket, sonder dat 'er moer of minske nei him omsjocht. Mar heste jild, de freonen flodderje om dy hinne, as de bijkes om de swiete roas, dêr se de hunich út sûge wolle. Wolste jild hawwe, dan gieste onder de minsken, omdatste witste, dat it op in seinepôle yn Tsjûkemar, of yn Een hut van klei aan 't eind der aarde net te finen is.\nFan ien folk gean ik oer nei alle folken fan 'e wrâld, en ik fyn, dat jild se nei-eltsoar ta fitere het, en op 'en doer ek de knotte bliuwt, dy se oan eltsoar fitere hâldt. De wiisgearen âlje in bulte oer 'e ferieniging fan alle minsken; mar nea sille se yn har flossofyske lynbaan in reap draaie, dy de folken sa deun en stiif oan eltsoar hellet as it jild. Sis my ris, goede ljuwe! de earste skipper, dy oer 'e Spaanske see swabbere, die er dat út nocht, lykas wy nei Burgumerdaam sile om bears te iten? Joek! it mocht watte! De farrensman hie de gouden bergen fan Loailekkerlân oan 'e oare wâlskant yn 't each. Earst lieten se 't om it rûn guod driuwe nei it ryk, dat neist oan harres lei; dêrmei, al wer wat fierder, nei in oar wrâlddiel, dat tichtst by honk lei; doe noch in ein fierder nei de oare ich fan 'e ierdkleat; en tsjinwur'ch reizgje de Amerikanen nei Jerope, de Jeropeanen nei Amearika, de Hollanners nei Japan, de Sinezen nei Batavia, de Ingelsken nei Hindoestan, net út nocht; ik sis nochris, net út nocht! mar lykom-allinne om eltsoar de goudene flieën ôf te fangen.\nIk wyt wol, de flossofen hiene altyd in bulte smelle praatsjes oer dy leafhabberij yn 'e krúste penning: it is gek, en min, en lykfollewat hawwe s' 'erfan te lekskoaien; mar wol 'k jimme sizze, dy hearen hiene it mar ris illindige skrok, en bûten in plankemannich\nboeken, in keale swarte mantel, dêr nin lûs skrep op hâlde koe, en in lege oaljekanne, dêr in woartel yn pleats fan in koarken stoppe op stike, wiene se sa earm as in sweal. Dêrom, al dat geëamel, ‘De wijze alleen is rijk,’ wie neat oars as in ynfrettene jaloerskheid, dat se neat fan 'e brij mei krigene: sjende dat de rike ljuwe oer 'e heap oan har ferstân of deugd net boarste soenen, koene se har moed oer dizze onrjuchtfeardige eindeling net oars kielje, as dat se op jild en jildwinnen smeulden.\nHjirmei is no al dat geäksel tsjin it nut fan it jild de mûle stoppe, en ik gean oer om de krêft fan it jild oan te wizen. As wy mar begjinne mei it oarlogjen en moardzjen fan folk tsjin folk, dan sjenne wy, dat it allinne om en troch it jild is. As de Rus en de Turk, of de Frânsman en de Ingelsman eltsoar yn 'e faksen sitte, dat 'er de flarden nei stowe, lit d' iene d' oare dan mar in pear kofsladingen mei dûkaten stjoere, en mei fjirtsjin dagen ha je de frede yn 'e Haarlemmer krante. En as se al har krûd fersketten hawwe, en nin stoer yn 'e pong om nij te keapjen, dan is de hoas ek allikegoed ôfbreide. No se dan net allinne om, mar ek troch it jild fjochte, sa is 't oan twa kanten wier, dat jild de siel fan 'e oarloch is, lykas nin jild te hawwen, de siel fan 'e frede is. In ivige frede betsjut yn 'e politike wrâld, ien, twa, of trije jier, salang as 't jins foech is (want polityk, sei de boer, is oars sizze as dwaan); mar as 't noch oait ris in suvere ivichheid wurde moat, it sil dan wêze, as se sa keal op 'e bûse binne, dat alle rekkenmasters fan 'e keningen de oarddeiskjeld op it liif krije, as s' 'er mar oer tinke, om ien stoer mear foar krûd en lead út te jaan.\nFan de oarloch, dêr se eltsoar nei 't lichem fermoardzje, ha 'k in goede oanrin nei de moade, dêr de ljuwe eltsoar de ivige deastek mei yn 'e pong jane. Want wylst se tsjin eltsoar pronkje, lûke se elkoar de moedfearren sa skjin út, dat op it lêst alle einen te koart binne. Ja, myn Fryske kop, dy foar nin kening swichte wol, bûcht him njûter as in laam foar dizze goadinne, dy de keningen fan 'e wrâld as earme wjirmen oan har fuotten krôljen sjocht. Mar ien ding is krêftiger as hja: it jild! Besjen nacht en dei de printsjes mei moaie mantsjes en wyfkes, dy de tsjinstige Pariseners ús om 'e fiif dagen tastjoere; haw sin oan dy Paryske bilstikken, oan 'n luzebosk yn 'e nekke, of oan dy spinnebealchs jûpe; it is fergees gobbere, aste net rûch op 'e bûse biste. Wier is it, alles kinste mei 't heech fatsoen opskriuwe litte, alles kinste op 'e pof helje; mar boargjen sonder beteljen, dat jout noch koarter ivichheid as in ivige frede. Om koart te gean, point d'argent, point de Suisses, dat betsjut op syn Frysk, nin jild, nin huodsjes en slingerdoeken út 'e Frânske winkels. Wat de oalje yn 'e lampe is, is it jild foar 'e moade; aste har hannen alle dagen mei dat smoar net smarste, al kin se oars de wrâld brekke, hja giet út as in eintsje kears, en stjert yn poatterige lompen.\nLitte wy it dwaan fan 'e minsken noch watte nauwer op 'e keper besjen. Al dat gewrot, dat bitsich bodzjen en harsenskraabjen foar dei en foar dage, wêr is dat om? Wêrop hotsje de ljuwe har sinnen, as se moarnsier de poanne út de nofteren eagen lûke, of jûns as se him gapjende opsette? Op it jild! O! alle-, allegearre smachtsje wy 'ernei as de iel nei de dauwe. Wier is it, de arbeidersljuwe wrotte om klean en iten, dat se foar har deihiersjild keapje. Mar dy tûzenen en tsientûzenen, dy boppe de arbeidersminsken steane, dy hawwe noch watte oars yn 't sin, leau ik, as klean en iten. De Javaan arbeidet yn 'e moarntiid krekt safolle, dat er tolf duiten beet het, en dan jout er syn hannen hjeljûn; want foar tolf duiten kin er krekt safolle rys en droege fisk keapje as er dy iene dei nedich het. As no alle ljuwe, dy de kost yn 't Sint Antonjes gasthûs keapje kinne, ek sa tochten as de Javaan, sis my, wêrom soe de man mei in trompfol lânskipsbrieven no noch fierder hannelje yn faaie, yn deade of yn deaslaande skuld? Wêrom soe in waarme boer de kij troch dûkelige dammen en jisters wiet en ongedien alle hjerstmoarnen efter it gat rinne? Wêrom soe in keapman mei in rêch oan Jan-rap-en-syn-maat noch prommen efter de toanbank ferkeapje, of in loaier yn stjonkene hûden omgrieme? Wêrom soene de amteners, dy har oan it ieslok al tsjok iten hawwe, it lân langer tsjinje? Wêrom soene de ljuwe jimme en jimme widdowen op in papieren souderke tsjin pyn yn 't liif en kâlde fuotten, tsjin pest en heil, tsjin dea en divel feiligje wolle? Wie it net om 't jild, hja soene\nallegearre mei de rêch yn 'e briedstoel, in Adema's piip yn 'e rjuchterhân, in romerke Hannema's yn 'e lofter, de Ljouwerter krante lêze en hearebaai smoke, en litte dan mar hannelje, buorkje, fondzje, dy't oars de stôk net út 'e kiel keare koenen ... Item zoveel, het geneest. O! dat leave jild, it ferswietet de tûzen soargen en plannen, dy Eva's bern har onderwine. Wêrta mear wurden? Wat de wichten yn 'e klok binne en de wjukken yn 'e mole, dat is it jild yn 'e minsken. Snij de wichten ôf, de klok swijt; barn de wjukken op, de mole mealt net langer; krekt sa soene wy minsken swije en stil wêze as wy troch it jild net langer opwûn en omgisele waarden.\nDit giet allegearre noch begryplik ta, mar it jild docht ek dingen, dy boppe ús begryp geane; want it jout dat it sels net het, en dêr liket de kweade wol in hantsje yn te hawwen. - Ik kom op 'e keamer fan de herberge; dêr sit in man, dy 'k net ken; ik gean him deun foarby, mar draai nin each nei him. De notaris stjit my stil oan 'e earm, en wylst er glûpsk nei de man sjocht, lústert er my yn 't ear: ‘Dy keardel het tsien tontsjes yn 'e wrâld. Soeste dat wol oan him sizze?’ Op dit wurd gapje ik de man, dy 'k niis nin bean telde, mei de grutste oandacht oan; myn eagen mjitte him fan boppen nei onderen krekt as 't in oaljefant wie, en mei myn wêzen lykje ik wol te freegjen: ‘Ei, ju! bisto in man fan tsienmiel-honderttûzen gûne?’ Wel, dat is nuver, freonen! Wat het it jild yn sa'n bekfol tiid dochs oan dy man feroare? Is syn noas 'er bryk, of syn hier grien troch wurden? Dat wit ik net; mar ferstân het it jild him wis jûn, lit it sels dan stom en dôf wêze as in stien. Dat wite jimme ommers likegoed as ik, dat de wurden fan sa'n riken skevel en in slatter yn wysheid skele, as it helle ljocht fan in Ingelske lampe tsjin it slûch barnen fan in strjitskynfet, dêr de opstekkers de oalje út slabbe hawwe. In fernimstige poep het in priislist makke fan it ferstân, dat de stokmantsjes meibringe, en dêr is dit de prik: trijetûzen gûne, in matich goe' ferstân; tweintichtûzen gûne, ien dy 't net skimert; fjirtichtûzen gûne, in keardel mei termen yn 'e kop; tachtichtûzen gûne, in fyn ferstân; twamiel-honderttûzen gûne, it ferstân fan in ingel. Dêr jild en ferstân dan itselde ding is, is 't dan net from fan 'e minsken, dat se immen eare nei't er jild, dat wol sizze, ferstân het? Ik haw ien kend (syn namme is my ontsketten), dy 'er sa tûk op wie, dat hy oan 't huodsjelichten fan immen sjen koe, wêr't er in oar, dy him foarbygong, op skatte. In preamskower en soksoarte, dy neat yn 'e marse hienen, krigen allinne mei skeane eagen in leaf lyts knikje fan 'e holle. Foar fiiftûzen gûne begûn de foarste finger efkes oan it skaad fan 'e hoed te tippen. Foar tweintichtûzen gûne waard de hoed al lichte. Foar fyftichtûzen gong er oan 't skouder ta. Foar honderttûzen gûne oan 'e mul; mar foar fiif tontsjes sonk de hoed earbiedich, mei in rêch sa krom as in hoep, allehiel op 'e stripe del. Lykwol haw ik fan dy franjes sa'n bytsje beroai, dat ik 'er op eigen manneboet net folle fan sizze doar; mar fan 'e talen ha 'k in bytsje mear brea iten, en dêr doar 'k fan sizze, dat it jild oan 'e wurden in hiel oare betsjutting jout, as se dagelikswei hawwe.\nIen fan myn migen, de soanne fan in dominy, wie twa jier lyn op brulloft mei de dochter fan in boere-edelman, dy fiif klaaipleatsen hie. As it op in patsjen gong hinge se om him hinne as wiet hea om 'e skûte, en hy fielde gau, dat dêr oankommen oan wie, as er net slûch wie. Twa dagen dêrnei skreau er har in minnebrief, dy 'k jimme foarlêze sil; mar, o wee! as jimme my ferfyskje.\nDe pin ridelt my yn 'e fingers, eang foar de straffe fan har frijpostichheid, dat se jins namme sa gemiensum skriuwe doare. Mar de leafde, mânsker as myn bangens, hjit it, en de hân folget as in laam. Dy te sjen en leaf te hawwen wie de tiid fan in waarslach! Myn eagen gljurkene yn dines, en ik fielde oan myn triljend hert, dat de ivichheid allinne sielen oan eltsoar fitert. O! ik fielde en seach foar it earst fan myn libben, dat leafde mei it jild of de steat fan har, dêr ús kar op falt, neat te dwaan het. De tafel, dêr ik dit op skriuw, fielt de lôge dy yn myn ieren ombôget, en de swiere siken, dy út de 'jipste dobbe fan myn hert\nopflamje, bewiizgje jo dat it in wurd fan wierhaftige wierheid is, dat ik dyn leafde, neat riker, neat silliger as dyn leafde allinne, siikje. Soe dyn ôfwearzichheid myn grêf doll ... O Reonixa! Anderje, anderje ien inkel wurdsje fan treast oan him, dy foar ivich is dyn\nDoe ik dit lêzen hie, sei neef Jelmer tsjin my: ‘Dit letterke, moat 'k sizze, haw ik skreaun nei de betsjutting, dy de taal yn it wurdboek fan it jild het. Wolste wite, wat ik sizze wol, as wy dagelikswei prate, kear de bôge om; dêr ha 'k it op kwattele.’ Ik kearde de brief om, en fûn dizze wurden:\nDoe wy mei-eltsoar by jonker Eminga brullofte hiene, haw ik de oare moarns fuort nei jins habben en dwaan fernomd, en it sinnige my wakker, doe ik hearde, dat jy bûten in erfenisse fan tweintichtûzen gûne, dy al burgen is, ek noch in heal tontsje fan jins âlders te wachtsjen binne; makket mei-eltsoar santichtûzen gûne: ik sizze f 70.000,-. No moat je witte, dat in houlik by my safolle as in negoasje is, dy me' dwaan moat as 'er jild mei te fertsjinjen is, en dy me' altiten stean litte moat, as it foarlân is mei wiif en bern om te heukerjen; en dêrom slaan ik jo in houlik foar mei de ondertekende. Want om jo de wierheid te sizzen, is 't om josels sa jamk net te dwaan; ik haw neat oars foar, as in hertgrûnige en ivige ferieniging tuske my en dy blikken tromp mei lânskipsbrieven, dy yn jins pultrum leit. As jo hjir no sin oan hawwe ferwachtsje ik beskie, en bliuw onderwiles mei groetenis en freonskip jins tsjinner\nDizze útlizzing, sa wiis wie neef Jelmer wol, stjoerde hy 'er har net by; mar op it egentlike briefke joech it jong frommeske dit andert:\nHie ik oait tinke kind, dat jins sin op in simpel faam as my falle soe? Jins brief kaam my oer as in tongerslach! Jo woene jern, dat ik myn hert tenearsten iepenlei; mar hoewol ik net sizze doar, dat ik wearzich oan it trouwen bin, fersiikje ik freonlik om dêr frij fan te wêzen. Heit het it net breed op in houlik mei immen, dy't er oars net ken as fan oansjende, en it soe him jamk oanstean, dat ik wat sibber wie mei de jongehear Hotsinga, dy 'er troch kin foar in dimmen en oppassen' jongfeint. Deugd en frommens, seit heit, is 't foarnaamste yn 't houlik. Dêr ha je al 't beskie, mynhear, dat 'k jo tsjinwur'ch bringe kin. Dat it nin mear útslútsel jout, moatte je oan nimmen minder wytgje as oan har, dy mear tinkt, as se uterje doar.\nIn healjier letter is neef Jelmer mei dizze Reonts roppen, en omdat ik nei har trouwen grutte spitsen mei har wurden bin, haw ik har ris tante, as it mei har letterke ek wol plús spul wie. Dêr doarst se nin ja op sizze, en op it lêst krige 'k har safier, dat se sei: ‘No, miich, ik wol 't dy wol bychte; de helte fan myn brief is ek wol yn 'e taal fan 't jild skreaun. Dêr ha je de útlizzinge!’ Mei-ien joech se my in stikje papier, dêr dit op te lêzen stie:\nHie 'k net tocht, dat Reonts in minnebriefke fan dy krije soe? Op 'e brulloft, doe de non\nop paters knibbel siet te sjongen, krige ik sokke swiete lodderige fingerknepen, dat, my tochte, lytse Amor moast wol mei yn 'e govert wêze. Sont ha 'k altiten oer dy popele, en fannacht noch trijeris fan dy drôge. Do dûnseste sa licht as in dowefearke; dyn kûten trilje; do kinste gekjeie mei de juffers, dat se allegearre om dy hinne hokje, en al myn spylfammen romme dy net allinne as in tsjeppe, mar ek as in leave jonge. Do begrypste my ommers wol! Wolste komme te meiden, de doar is iepen, en wolst 'er de knotte by jaan, noch leaver.\nMar ús heit, Jelmer, dat is de grutste jildwolf fan 'e sân provinsjes. Hy soe wol in duit mids twa knipe! Hy wit datste de soan fan in lânpastoar biste, dy mear preken as Russyske brieven het, en dêrom keppelt er my leaver oan dy sjobis fan in Hotsinga, dy krekt sa min fan ús kunde is asto; mar dêr wit er fan, dat hy mei sechstichtûzen stokmantsjes yn 'e ruften lein is, en dat docht de doar ta. Mar dat wik ik de âlde, foar't 'k in sjoele nim mei de kop yn 'e skouders en it kût op 'e skinen, gean ik earder yn in kleaster. Wel, ik moast mysels ferfije! Kom do mar opdaagjen, Jelmer; wy sille de âlde sa wol te fiter hawwe, dat er Jelmer trouwe lit mei syn\nNo bin 'k oan 'e tapassinge ta; mar dat sil 'k no ris hiel koart meitsje; want dominy fan Hynljippen, silger, plichte te sizzen: ‘As de preek langer as in oere duorret, komt de divel yn 'e tsjerke.’\nAs it jild in leaflik, in nuttich, in krêftich ding is, pas dan mar op, dat jimme 'er allegearre in tsjiistsjettelfol fan by eltsoar skraabje; wol te ferstean, from en earlik. Want ‘Skyt geweten as 't jild kostet,’ dat seit in gnap keardel net. Mar omdat it útfûn is om maklik en gau fan 'e minsken ôf te kommen, moatte jimme it net útsette, en 'er ek de keapman net fan spylje, salang as 'er noch onfoldiene rekkeningen lizze: aanstons ta in duit ta betelje, is de baas. It liket moai de blêden of de winst fan in oarmans jild te rispjen; mar skuld stiet skurf, en by 't eintsjesluten is 't meast de mot yn 'e pong. Lyk is ryk!\nEk ha jimme sjoen, dat it jild alles ferbyldet, wat me' op 'e wrâld winskje mei; moaie klean, swiet iten en drinken, in sinnich hynzer, in flink frommes, lykfolwat is 'erfoar te keap. Dat leart ús te'n oarden, dat wy 'er 't ien en oare ta ús plezier foar keapje moatte: want bliuwt it lizzen en wurdt it mar te heap steapele, dan is de moaiste keabelde trijegûne foar ús neat mear wurdich as in balstien. Dêrom, freonen, mei in rep betelje, en 't 'er mar goed fan nimme.\nMar, lykas de stedljuwe sizze, Duren is een schone stad; en dêrom is 't bêst, dat wy sa keapje en gastrearje, dat wy keapjende en gastrearjende bliuwe; net allinne foar in pear jier, of salang as de wâl it skip keart, mar alle jierren fan ús libben. En bliuwt 'er dan noch in klipke oer, safolle te better. ‘De ko dea, en 't hea op,’ ik wyt net, dat is sa raar; dat binne wy Friezen sa net wend, hoewol it no mei de Frânske franjes en hierkrollen al in bytsje yn swang komt. As de âlders wei binne, en de berntsjes fine dan noch in aike yn 't nêst, dat is sa aardich; dan kinne hja sjen, dat heit en mem noch om har tocht hawwe. Dat is ommers folle gnapper as dat se yn 't lege nêst sjenne, en sizze: ‘De hinnen leinen goed, mar sy hawwe alle aaien opfretten.’ Surséance van betaling! Faillissement! O, dat binne ougryslike liltse wurden yn 'e Ljouwerter krante! Hja geane in from minske troch ieren en sinen hinne! It wol egentlik sizze: ‘Me' kinne 'n lûs net mear nimme as 't libben.’\nTe Ljouwert op 'e Grêftswâl ha 'k in âldfeint kend, dy allinne mei in gammele suster omkrúste en meast te bêd lei. Hy hie in gjirr'ch rite, dy folle duorre fan 'e earste jannewaris ôf oan 'e lêste desimber ta. Sneons op merkedei, as it giseljen dien wie, dan koft er in fearn weake hoiteflip op 'e Wurdumerdyk, en dat lei er dan beskûl efter de treppen, dêr syn suster it as in Sint-Neklaas fûn, en sa bliid as in bern opsmûsde. Foar himsels koe 'er dat net ôf: hy hie alle jûnen, efkes foar't er nei koai gong, in plezierke, dat him nin duit koste. Dan gloep er as in dief op hoasfuotlingen yn 'e kelder, die de izeren kiste su-\nnichjes iepen, en liet syn eagen weidzje oer de pongen mei goudjild, dy't er dêr yn flijd hie. Op in moarntiid bleaune de finsters sletten, en om't de buorren dat net wend wiene, krigen hja betinking op dieven. De witsjers fan 't hôf stieken de doar iepen, fûnen suster te bêd, mar broer ... Ja, broer, minsken!... mei de grize holle beknypt yn 'e izeren kiste; want it swiere izeren teksel wie him op 'e nekke flapt, wylst er djip, hiel djip nei syn jildpongen seach. O, do satan fan it jild!\nNo haw ik ek in spylman te Ljouwert kend, dy it ongelok hie om seistûzen gûne út it doaske fan Pandora, of de lotterij, te striken. De man wie sa ryk as de prins, en om noch helte riker te wêzen liet er alles ferwikselje yn bare dûkaten. Hy woe net langer op 'e fioele spylje, mar út 'e wisse libje. Syn okkebyld fan in wiif, ontsjutske moai mei har bleist'rige jûpe oan, en de eagen yn in bosk wylde lokken betrollemolle, hie alle jûnen in oansit fan rabbige froulju, dêr nin lewaskes, nin kofje mei tsjokke rjemme, of twiebakken mei bytlingen, sparre waarden. De trije dochters, jenten en drenten jufferkes yn 'e dagen fan 'e optochte, wiene deis en sneins yn 't brat; oerdei, as se oan 't strôtskaven wiene, biggelen har gleone linten by 't gat del, en jûns spilen se mei de boartfammen in jaske of in blufspultsje. Mynhear, in darkert mei in brodze fan trije dassen om 'e hals, wie meast útfanhûs yn 'e Hopsek, of mei syn brúntsje nei Trije-Romers ta, dêr geryflike freonen him selskip hâlden, salang as er in drip yn 'e flesse hie. De seistûzen gûne oan dûkaten, dy hinge er ... ja, wêr hinge er dy? ried ris, minsken! ... dy hinge er boppe oan in balke fan 'e keamer yn in fisknetsje op, en dêr diene heit en mem mei de leave berntsjes alle dagen elts in greep út neidat se fan neden hiene. Mar it gong mei dat fisknetsje, lykas mei alle dingen, dêr wol ôfgiet, mar net bykomt; yn twa jier wie it glêd leech, en it hûsgesin fan 'e want yn 'e tomme. Us goede spylman naam it keallebout wer op; syn moaie dochters gongen oan 't komeedzjespyljen, en dreauwene 'er in bytsje bline nearring onder; mefrou gong oan 'e wasktobbe om de skriuwersjonges foar in skeljen yn 'e wike te bewaskjen en te bewringen, en ta beslút waard de hûsbaas mei it bêdstrie betelle.\nNo wol ik 'er dit mar mei sizze: wy moatte safolle net pronkje, net smarre, net kofjehûsrinne, net omflinterje en hurddrave as de spylman mei wiif en bern die; en wy moatte sa djip net yn 'e izeren kiste sjen, as de âldfeint die. Want sa as de spylman die is 't gau: ‘Bek ta, pong iepen,’ en wy wurde mei wiif en berntsjes sa earm as in sweal; en lykas de âldfeint, dan komt de divel mei in glûpske taast, en flapt it teksel fan 'e izeren kiste ticht, dat ús de nekkebonken kreakje, sonder dat wy fan al ús jild in drip wille hân hawwe. Dêrom, freonen, as 't in bytsje liket, tuske de spylman en de âldfeint midstroch! Amen!\nUt wie 't! Dêr fleach de boel oerein en trochinoar as 't de Wyldermerke wie. De stuollen makken romte, de taffeltsjes loeken se yn 't midden, en dêr de froulju en manlju yn bonte rigels omhinne. ‘No noch briker,’ sei Gabe;‘earst in weardshûs, doe in tsjerke en no in keamer dêr fammen en feinten te bier binne. It is komeedzje, en dit sil de neikluft wêze.’\nDe hear. Ret, Gabe! Dit is het Nanut, moet je wete. Wy hawwe hjir in sekfol nocht foar in bytsje jild. Hoe het it de skroar foldien?\nGabe. Skoan, hear! Skoan! Mar ik soe hast wol sizze, dat dy preker ek in skroar wie. Hy makket rokjes foar alleman; en hja sitte de minsken as se har om it liif getten binne.\nDe hear. Ja! En is 't net nuver? Dochs wol nimmen se net oanha. Elts smyt se syn buorman op 'e hûd, en seit: ‘Dêr, heite! Dat baitsje past my net; it is foar dy.’\nGabe. Krekt as by ús, en oeral. It liket oars frjemd, as de nammen 'er sa dúdlik op lettere binne. Mar soe me' dy preker ek ris praaie kinne? Sy sizze, dat me' him sawat heine moat. Hy is ommers net grutsk, hear?\nDe hear. Hy is alteas lang. Wy sill' 't ris besiikje. (Sy geane nei de preker ta, dy by 't wiif fan de hear stiet te pratenk.) In wurdsje, as 't je b'leaft! Hjir kom ik mei Gabe Pibes oan.\nDe preker. Bisto Gabe Skroar? Bliid dat 'k dy sjen, man! Leaver in skroar mei in kop, as in boargemaster sonder. Hoe stiet it libben, Gabe? Thús ek goed?\nGabe. Allegearre fiks yn 'e heak, hear. Heit begûn ferline jier wakker nei de lodde te rûken; mar dy is no allehiel wer yn 'e onderwâl opskrabe.\nDe preker. Hesto It marke makke, Gabe?\nGabe. Ja, hear; hoe freegje jy dat sa?\nDe preker. Dat is moai; foar in skroar, soe 'k sizze, freeslike moai. Ik bin út it wetterlân; ik fetsje it. Helleste dyn hert noch wolris op mei sjongen?\nGabe. Hie 'k mar watte te sjongen, hear! Want de lietsjes fan ús boerefolk is sok túch, me' soe jin ferfije, dat me' in Fries wie: sa laf as luzen, en smoarch 'erby. As se dêr it kielsgat goed fan opskuorre, soe me' sizze, dat ús froulju papierblazers en de jongfeinten yn har bernskens wiene. My tocht, ta Nut fan Al 't Gemien mocht dat wol wat oars.\nDe preker. Gnap sein, Gabe. Mar hoe krigeste it oars? Mei in lietsje, dat eltsenien noaskje sil, is 't nau te hitten. En it komt noch mear op 'e wize as de wurden oan. Fan hondert spyllju en rimers net ien, dy't 'erefter is! It is net keunstich en net bot, net skrander en net laf, net heech en net plat; ik wyt net wat 't is.\nGabe. Mar as jy it net wite, wa wit it dan?\nDe preker. Me' kin dat better fiele as sizze, Gabe; en dy wite wol as syn lietsje goed is, dy moat it mar onder de minsken stjoere. Schep vreugde in 't leven, en Wilhelmus van Nassauwen binne goede lietsjes; dy hawwe se foar fjirtich en twahondert jier al ophelle, en dêr wolle se noch wol oan. Mar as de minsken, dêr 't foar is, it lietsje net sjonge wolle, dan het it mar ien brek; dan doocht it net.\nGabe. Sêft, hear! Sêft wat! sa lûd net op it Nut. De folkslietsjes, dy se de bern op 'e skoalle tapije wolle, dy binne wol troch tweintich keurmasters itige; de gouden priis hawwe se strutsen; se moatte pardoes moai wêze; en as de bern fan skoalle binne wolle s' 'er nin bek fan opdwaan. Me' heart se noait op strjitte, en hiel-komselden yn selskip. It komt altyd wer op Jerobbedop en Hup, Marianneke del. Wat sis je dêrfan?\nDe preker. No, as dat sa is, ik hâld fol, dan doge se net. It soe in bewiis wêze, dat yn 'e wurden fan Het meisje van Scheveningen, en fan Hup, Marianneke, mei al har laffens en smoargens, dochs watte sit, dat yn dy folkslietsjes net is, en dat in keardel mei in kop 'er dochs yn bringe soe. Wolle sy se tsjeppe dichtstikjes neame, ik haw 'er neat tsjin; mar dan binne it noch nin lietsjes.\nGabe. Mar as de Munsterljuwe leaver flant'rige skylfisk as ferske meie, waans skuld is dat? De ferske fisk sines, of de Munsterljuwe har smaak?\nDe preker. Do wolste sizze, Gabe, dat de ljuwe har smaak bedoarn is, en dat hja dêrom dy folkslietsjes net sjonge wolle. Foar de helte is 't wier, en dêrtroch ferswolgje se sa maklik in bulte onhuerens en laffens; mar foar de oare helt is har it ear en hert noch sa geef wol, dat se noait in strjitdeuntsje algemien oannimme sille, dat yn 'e wize net watte moais, en yn 'e wurden net watte luftichs het. En lykas se om dat moaie en luftige in bulte onhuerens en laffens graach ferdouwe, sa soene se om wat teamich riddenearjen yn 'e folkslietsjes neat jaan, as 'er dat fine mar yn siet, dat egentlik de doar tadocht. Aste de minsken in lietsje jouste, dat yn wierheid in lietsje is, dan moatte hja sjonge as se wolle as net.\nGabe. Wel, dat wie wol onnoazel, dat 'er onder fyftich rimers noch net ien is, dy in lietsje meitsje kin.\nDe preker. It liket onnoazel, omdat it lietsje in onnoazel ding liket, mar dêr is neat slimmer. Hark ris, Gabe! Us foarâlders, dêr de keningen har sjongers en spyllju út hellen, wienen 'er tige efter; de âlde bier'salmen wize it noch út; mar wy binne no earmelytse yn dat ding. Sjoch, ik bin nin poep, mar eare dy't d'eare takomt, de Dútsers hawwe 'er jit in hantsje fan. Har wizen binne tsjep, en har wurden noch folle moaier; dêr is krekt dat fine snaarke yn rekke, dat ús oan 'e hertier komt.\nGabe. Dat is in wurd nei myn hert, hear! Ik doarst it net sizze.\nDe preker. Hoe! Ferstieste dan Dútsk?\nGabe. Nee, hear! Mar de hantsjemieren, dy wy simmers krije, ha 'k wolris faak te fiter mei sjongen. Sont Bonaparte dat foltsen ris omgien het, stappe se sa kreas as in hoants, en har âlde doedelomdoe is ek feroare. Ferline jier krigen wy de nije griente fan Paderborn, en doe wie 'er ien onder, dy 't moai goe' rêde koe; want hy hie de seine op skouder nomd, allinne om ús lân ris fergees te besjen. As me' safier fan dy keardel siet, dat me' him net rûke koe, en him dan sjongen hearde, soe nin minske sein hawwe dat it in poep wie; sa moai song dy keardel: hy hie in fal yn syn stimme, it wie in lust. Hy koe de moaiste nije lietsjes allegearre, en dêr het er my safolle fan ferdútse, dat ik it klear begrypje kin.\nDe preker. Is 't sa? Ik tochte al, hoe komt 'er hjir en dêr in set út Dútske sankjes yn dy lietsjes fan in skroar. Mar it rokje, datste har oantein heste, is sa goe' Frysk, dat immen, dy 't net wiste, noait sizze soe, dat 'er in poepelucht oan wie.\nMaster. Wy moatte fuort, Gabe! Witste wol, dat de moanne sit?\nGabe. Kom, ja, master. (Hy hellet depong út, en rinkelt mei it jild tsjin 'e preker.) Mar wy sille earst it beesteguod útjeie, om fan 'e kastlein ôf te kommen. (Hy giet nei de kastlein.)\nMefrou. Dat is in nuver bern, master!\nMaster. Jawol is hy dat, mefrou! En hy is 't ek al ier west. Want ik ken him; ik haw him mei de pin opfokke. Doe't er sa'n foech jonge wie, en by my te skoalle gong, krigen wy krekt de nije draai fan learen. No hie ik in bytsje te min fan 't nije ljocht, en myn ondermaster, in grien Ljouwerter feintsje, watte tefolle: want dy hie 't by lantearnen fol; it skynde him sels blyn. Dy woe mar net lije, dat de bern in mich deabruiden. ‘Gij moogt gene dieren zonder reden doden,’ sei er tsjin 'e boerejonges, ‘dezelve hebben zowel gevoel en leven als gij.’ Mar Gabe flapte lykwol alle skoften in pear hondert dea, en doe er ris in blauwe gonzer yn 'e fûst hie, dat de ondermaster it seach, sei dy hiel parmantich tsjin him: ‘Gabe, breng die mug naar buiten, en laat dezelve vliegen; dezelve heeft u geen kwaad gedaan, en gij moogt dezelve ook geen kwaad doen.’ Gabe gong sunichjes de doar út, seach ris yn 'e loft, kaam werom, en sette de mich hiel foarsichtich tuske tomme en finger foar de ondermaster del. Dy frege him, wat dat betsjutte. ‘It reint, master!’ sei Gabe. ‘It earme bist soe trûzich wurde.’\nMefrou. Dy kreupele biis! Stil, dêr is er al wer.\nGabe. Master, it gelach is betelle.\nMaster. No, segen en sondheid, freonen!\nGabe. En earlik jild 'erby. (Hja fûstkje.)\nDe oare trije. Ek sa! Gereis!\nSa stiet 'er; mar it moat tinker wêze, leau ik.


Utert (stêd) - Wikipedy\nYnwennertal 339.946 (2016)\nOerflak 99,32 km²\nBoargemaster Sharon Dijksma (PvdA)\nKoördinaten 52° 5′ NB, 5° 6′ EL\nSicht op de Domtoer fan de Stedhûsbrêge\nUtert (Nederlânsk en offisjeel: Utrecht, yn it lokale dialekt: Utreg of Utereg) is de haadstêd fan de provinsje Utert en de fjirde stêd fan Nederlân (335.089 ynwenners per 1 maart 2015, bron: CBS). Utert is ien fan de stêden fan de Rânestêd.\nDe stêd leit sintraal yn Nederlân op in knooppunt fan dyk, spoar en wetter, dêrtroch fine der in soad beurzen en konferinsjes plak. Yn de stêd húsmanje ûnder oaren de grutste universiteit fan Nederlân, it haadkantoar fan de Nederlânske Spoarwegen en de Jierbeurs. Utert is ek de sit fan in âld-Katolike en fan in roomsk-Katolike aartsbiskop.\nUtert leit sintraal yn Nederlân en yn 'e provinsje Utert.\nUt it easten wei streamt de Kromme Ryn de stedsgrêften yn. Ut dy stedsgrêften streamt it wetter fierder nei it westen ta troch de Utertse Fecht en de Leienske Ryn. It grutste wetter dat hjoed-de-dei troch de stêd rint is it Amsterdam-Rynkanaal fan súdeast nei noardwest. In âlder kanaal is de Faartske Ryn, dy't de stêd mei de rivier de Lek yn it suden ferbynt.\nNeffens de klimaatklassifikaasje fan Köppen falt Utert yn de yndieling Cfb. (tuskenbeiden seeklimaat).\nDe skiednis fan Utert set útein mei de bou fan in legerkamp (castellum) oan de Ryn troch de Romeinen. Letter hawwe de Franken op it stee in stins boud dy't troch de Friezen healwei yn de 7e iuw ferovere waard. De Fryske keningen meitsje fan Utert harren residinsje. Nei de oermastering fan it Fryske keninkryk yn 720 waard de stêd wer fan de Franken. It stee kaam doe yn besit fan de Angelsaksyske biskop Willibrord en waard in wichtich tsjerklik sintrum mei grutte wrâldske macht.\nOm-ende-by 1122 krige Utert stedsrjochten. Fan 1611 ôf waard de stêd troch kontra-remonstranten bestjoerd. Yn 1795 lutsen de Frânsken binnen. Mei de stifting fan de Jaarsbeurs (1917) en yndustryfestigingen hat Utert in dynamyske ûntwikkeling trochmakke.\nBefolkingspiramide fan Utert yn 2008\nYn de neikommende tabel stiet de befolkingsûntjouwing fan Utert te lêzen. De befolkingsifers fan foar de njoggentjinde iuw binne rûsd, en de sifers wurde fierder werom yn 'e tiid minder krekt. De sifers fan de njoggentjinde iuw komme fan folkstellingen, de nijere ynformaasje komt út it befolkingsregister.\n1 jan 1900 102 086\n1 jan 1910 119 006\n1 jan 1920 138 334\n1 jan 1930 153 208\n1 jan 1940 165 029\n1 jan. 1950 193 190\n1 jan 1960 254 186\n1 jan 1980 236 208\n1 jan 1990 230 676\n1 jannewaris 2000 233 667\n1 jan 2001 256 420\n1 jan 2002 260 625\n1 jan 2003 265 151\n1 jan 2004 270 244\n1 jan 2005 275 258\n1 jan 2006 280 949\n1 jan 2007 288 401\n1 jan 2008 294 737\n1 jan 2009 299 891\nSûnt 1981 fynt elts jier yn septimber en/of oktober yn Utert it Nederlânsk Filmfestival plak, foarhinne bekend as de Nederlanske Filmdagen.\n↑ Haan, Rienk de, en Sijens, Hindrik, Frysk Hânwurdboek, Ljouwert, 2008 (Fryske Akademy), ISBN 978-9 06 27 37 901, s. 2212.\n↑ Aktuele wrâldkaart neffens de klimaatklassifikaasje fan Köppen, sjoen op 14 jannewaris 2013.\n↑ De sifers foar 1623, útsein 1525 en 1600, komme út it Jaarboek Oud-Utrecht, 1995, siden 53-85; de sifers fan 1525, 1600, 1650 oant 1890 en 1970 komme út Een paradijs vol weelde, geschiedenis van de stad Utrecht, 2000, siden 249; de sifers fan 1900 oant 1960 komme út 2000 jaar Utrecht, Utrecht/Antwerpen, 1969, side 215; it befolkingstal fan 1980 komt út it Jaarboek Oud-Utrecht, 1981; de sifers nei 1980 komme fan it CBS\nOpfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Utert_(stêd)&oldid=1064776"\nPlak yn Utert (gemeente)\nBestjoerlike ienheid oprjochte yn 1122\nDizze side is it lêst bewurke op 23 feb 2022 om 12.13.


Farmsum - Wikipedy\nLizzing gemeente Delfsyl\nLizzing Farmsum yn de gemeente Delfsyl\nFarmsum (Grinslânsk: Faarmsom) is in doarp yn de Nederlânske provinsje Grinslân dat grinzet oan de stêd Delfsyl. It ynwennertal is anno 2005 likernôch 2500. Farmsum hat mear as 320 bedriuwen en ek in soad ferienings.\nOm it jier 1000 hinne waard foar it earst sprutsen fan it doarp Farmsum: Fretmarashem. Yn 1228 komt it foar as Fermeshem. Oan de ein fan de 14e iuw waard de namme as Fyrmesen skreaun en noch letter as Fermissum en Farremsem. De rjochtspraak, en ek de proasdij oer it easten fan Fivelingo en de Oldambten, wie doe yn hannen fan de Ripperda's, de bewenners fan it Hûs te Farmsum.\nIn de Frânske tiid, yn 1809, hat Farmsum yn skoftke in selsstannige gemeente west. De Frânsen wiene fan doel en meitsje fan Farmsum en Delfsyl een twillingfesting. Dit soe betsjutte dat Farmsum in fortresse wurde soe, mar dêr is neat fan telâne kaam. By it belis fan Delfsyl (1813-1814) hie Farmsum swier te lijen ûnder de besjittingen en oanfallen fan de Frânsen en it frijmeitsjen fan it skoatsfjild om de festing hinne.\nFarmsum hat foar in doarp fan syn grutte in opmerklik mânske tsjerke mei in hege toer. De tsjerke fan no waard boud yn 1869 om de brekfallige midsiuwske tsjerke te ferfangen. In oar monumint is de nôtmole Aeolus dy't yn 1977 fan plak feroare is.\nFarmsum is ek it berteplak fan de Nederlânske jurist Gerhardus Diephuis.\nBoarch te Farmsum\nOpfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Farmsum&oldid=1011281"\nDizze side is it lêst bewurke op 30 sep 2020 om 08.30.


Thús SUID-AMERIKA FOTBALL STORIES Urûguayaanske fuotballers Diego Godin Childhood Story Plus Untold Biografy Fakten\nLB presintearret de Folsleine ferhaal fan in fuotbalsjine dy't bekend is as "Capitan". Us Diego Godin Childhood Story plus Untold Biografy Fakten bringt jo in folsleine rekken fan notabele eveneminten fan syn bernetiid oant no ta. De analyze befettet syn libbenferhaal foar ferneamde famyljerjochtings, relaasjeslibben, en in protte oare OFF-Pitch feiten (wat bekind) oer him.\nJa, elkenien wit fan syn geweldige ferdigeningsfeardigens, mar mar in pear beskôgje ús Diego Godin's Bio dy't hiel gewoan is. No sûnder fierdere ado, lit ús begjinne.\nDiego Godin Childhood Story Plus Untold Biografy Fakten-Early and Family Life\nDiego Roberto Godin Leal waard berne op 'e 16de fan febrewaris, 1986 yn Rosario, Urûguay. Hy waard berne oan syn mem, Iris Lial en nei syn heit Julio Godin.\nHy groeide op Rosario yn Hongarije, jonge Godin, op in jongfeint fan fjirtich jier langde dea doe't hy ûngemak yn in stream kaam. De foarfal dy't ien fan Godin's in protte fjochtsguod foar it oerlibjen markearret as wie syn famylje jacht yn 'e bosken fan Rosario. Doe't de húshâlding ree makke waard om de fûgels te boartsjen, Godin en syn suster giene Lucia foar in kuier en yn it proses kaam oer in stream (neist in klip) dy't fisken swimme op it oerflak.\nDe jongen ynstinkten fan 'e jonge stjoerde yn' e rol as hy op in rots rûn om ien fan 'e fisken te fangen. Yn in saak fan sekonden fûn hy himsels djip yn 'e stream en waard troch in sterke aktive fuotpile. Lucia rûn om har âlden te ynformearjen, dy't sûnder te ferwiderjen stie yn 'e tiid te streamen om Godin te sjen dat it lêste rûn fan in wûnderlik swim is foar feiligens.\nYn 'e rin fan' e weromreis jilde Godin dat;\n"It wie in wûnder, ik hie gjin swiere ûnderfining yn 'e âldens fan fjouwer ferbûn mei feit dat ik skooten en winterkleuren wie. Doch my flak oer myn earms op in manier dat ik net kin it libben rêde "\nDiego Godin Childhood Story Plus Untold Biografy Fakten- Karriêre bouwe\nIt neistlizzende foarfal soe letter ien fan 'e pear kearen wurde wurde dy't Godin opstelde tsjin omstannichheden dy't sochten om him del te heljen. Nei it ynsidint waard hy aktyf belutsen by athletics, ynklusyf fuotbal basketbal en it ea libben libben bedrige swimmen.\nIt wie net lang foar Godin besletten ta fuotbal te wêzen, in beslút dat hy makke doe't hy âlder wie fan 15 en libbet altyd om it paad te meitsjen dat it paad op 'e krúsing fan perspektiven;\n"Alhoewol't it dreech wie om in sport te kiezen, soe ik geweldich wêze, ik gie foar gers en no alles om dank te wêzen foar it meitsjen fan de kar te meitsjen"\nOars as de fuotbal Geniuses dy't yn 'e jongereinferiening foar it jier fan 10 ynskreaun hawwe, begûn de jonge Godin, yn' e leeftiid fan 15, syn sykjen nei profesjonalisme by Defensor Sporting, in klup dy't him fan syn tsjinsten leart op it terreur dat hy net goed genôch wie .\nDe ûntwikkeling gie Godin ôf en makke him beslút om syn sykjen op it spultsjen fan fuotbalspul te jaan, om't hy in protte sakke hie, wat guon fanwege syn heitelân fan Rosario ferliet nei de Uruguayske haadstêd fan Montevideo en it fertsjinjen fan oare sporten krekt te spyljen foar Defensor Sporting.\nDe oerwinning warrior wie net ien om maklik te jaan, nei't er in koart skoft keatse hie, joech er fuotbal in oare shot troch te besykjen yn Club Atletico Cerro te sykjen dy't him in proefmooglikheid oanbea. Godin eksposearre syn bêste by it besykjen en krige de oandacht fan 'e jeugddirekteur, William Lemus, dy't Godin syn earste kontrakt joech.\nDiego Godin Childhood Story Plus Untold Biografy Fakten-Rise To Fame\nDiego Godin begon as forward yn Atletico Cerro. Hy genietsje fan spyljen yn dy posysje foardat hy makke wie as middenfjildster en as ein ferdigener. Hoewol Godin noait de nije rol opnijde, joech hy him oan en joech himsels as ien fan 'e bêste ferdigeners fan' e klub foar syn transfer nei Club Nacional de Football.\nGodin grutte break kaam yn 2007 doe't hy it belang fan Spaanske klub, Villarreal, naam, nei in seizoen yn Club Nacional. It wie by Villarreal dat Godin in namme foar himsels makke troch troch in flechtige definyske rock te meitsjen Gonzalo Rodriguez yn it hert fan de ferdigening fan Villarreal.\nSyn topfoarm befêstige him in punt nei Atletico Madrid wêr't hy syn debút yn in UEFA Super Cup wedstriid tsjin Inter Milan makke en waard ien fan de topklupper's klup. Syn oanwêzigens op Atletico Madrid seach de ploech twa Europa League Trophäen, ien La Liga trophy en twa Champions League Finals wêr't se beide yn 'e stêd rivale Real Madrid ferlieze. De rest, sa't se sizze, is skiednis.\nDiego Godin Childhood Story Plus Untold Biografy Fakten-Relationship Life\nEfter elke suksesfolle fuotballer is der yndie in glamourous wag. Diego Godin is yn in relaasje mei syn freondinne Sofia Sofia Herrera sûnt ûngefear fjouwer jier sûnt de tiid fan skriuwen.\nIt duo moete yn in fuotbalwedstriid tusken Barcelona en Atletico Madrid doe Sofia besocht in kaartsje te krijen foar de wedstriid en har relaasje hat sûnt dy tiid bloeiende.\nSofia Herrera is in diplomaat fan Scuola Italiana di Montevideo. Se is ek de dochter fan eardere fuotbalster Jose Herrera, dy't spile foar Penarol yn Urûguay. It pear krige krekt yn 'e rin fange en fans kinne net wachtsje om hulle klokring foar it duo te hearren.\nDiego Godin Childhood Story Plus Untold Biografy Fakten-Persoanlike Fakten\nDiego Godin groeide op om de persoanlikheid fan in fjochtsjen en oerlibjen te bouwen. Wisten de wrâld om in hurd plak te wêzen, ûntwikkele hy syn oerlibingsfeardigens op 'e begjinsels fan rjochtfeardigens en altyd stean foar himsels. In persoanlikheid dy't him fierd hat yn syn karriêre.\nGodin is humble, mar it wichtichste is hy in teamspieler. Ien wichtige detail dy't net negeard wurde moat oer Diego Godin is dat hy in godfather is, en as wy sizze godfather, wy betsjutte dat hy de godfader is Antoine Griezmann's dochter, Mia. (ûnderwerp ûnderwerp mei har heit). Gjin wûnder dat de ferdigener ea opnommen waard;\n"Ik besykje altyd in goed foarbyld te jaan oan bern dy't my folgje".\nDiego Godin Childhood Story Plus Untold Biografy Fakten-Loss of Several Teeth\nIn oar ynsidint dat minder libben bedrige, mar Diego Godin lansearre mei naren foar it libben wie it ferlies fan ferskate tosken yn 'e klasse fan Athletico Madrid mei Valencia yn febrewaris 2018. De ynsidint fûn plak doe't Godin yn in brutale aeriale útdaging mei fersekerdoarster, Neto.\nNei it foarfal, Godin waard feroare, wylst syn klup in ferklearring momint letter sprekt dat de ferdigeners in rekonstruktive surgery ûndergie moatte moatte. De ferklearring lêze;\n"Diego Godin liet in blessuere foar syn gesicht yn 'e wedstriid tsjin Valencia. Us ferdigener hat in dentoalveolarbrêch oanleard ta trije fan syn maxilla [lizzend yn 'e boppekaak]. Hy sil de kommende dagen op 'e folsleine operaasje opsmite. "\nDiego Godin Childhood Story Plus Untold Biografy Fakten-Captain Godin\nAs praetsje is wat te wêzen foar Godin, dan soe it wichtich wêze op it feit dat hy klonket\n'Kaptein' yn syn tredde seizoene op 'e Uruguayske klup Atletico Cerro by de jonge leeftiid fan 19. Dêrnei waard Diego Godin oerbrocht nei de Primera Division Powerhouse Club Nacional de Football wêr't hy de kapitein fan it team makke hie op syn komst yn it jier 2006. Dêrnjonken hat hy in oantal optreden makke foar Athletico Madrid dy't in kapitaal fan hânband hat.\nSyn kaptein giet fierder as kliïnt beslút as eardere kapitein fan Urûguayske Nasjonale ploech Diego Lugano, op 'e weromkomming fan ynternasjonaal fuotbal oer syn kapiteinband nei Diego Godin om it team te ferdigenjen yn' e ferdigening fan syn Copa America Title.\nDiego Godin Childhood Story Plus Untold Biografy Fakten-Kondysjetrening\nDiego Godin is in fit spiler. Hoewol net ien mei de swiere muskulele opbou en Macho-stân, besiket Godin syn bêste om in ienfâldige fit libben te hâlden. Syn beweeching befettet gewichtlifting, mar befettet cardiorespiratory exercises lykas sprinting.\nDiego Godin besiket ek in sândunen oplieding en duorsume jogging dy't syn stânhâlden op it fjild spilet.\nDiego Godin Childhood Story Plus Untold Biografy Fakten-De promoter\nDiego's Godin's fertsjinsten binne in soad op it fjild. Hy hat lykwols inkelde oanmerkingen fan 'e pitch. As geweldige ferdigener, wurdt ferwachte dat hy in geweldige wedstriid wêze soe foar it befoarderjen fan brands en bedriuwen. De twa grutte fertsjintwurdiging befettet troch Diego Godin, dy't wierskynlik binne fan 'e technyk, Apple en sportwearleproduksjers, Puma.\nSyn totale earnings fan syn klup is opnommen om 14.543 miljoen dollar te wêzen De resinte merkeprizen is 22.8 miljoen dollar. Resultaat, syn net-wurd is fan heech nivo. Hy fertsjinnet in jierlikse salaris fan 4.576 miljoen dollar en hat in skansearre netwearde fan 4.5 miljoen dollar as 2017.\nFACT CHECK: Thanks for reading our Diego Godin Childhood Story plus untold biography facts. By LifeBogger, stribje wy nei justysje en justigens. As jo wat sjogge wat net goed besjoen wurdt yn dit artikel, nim dan jo kommentaar of kontakt mei ús op!\nEdinson Cavani Childhood Story Plus Untold Biografy Fakten\nWizige datum: 24 maaie 2020


Bildtstars & Eigenheimers: fototentoanstelling oer tsien jirpelboeren | Omrop Fryslân\nBildtstars en Eigenheimers is de namme fan in tentoanstelling oer lokale jirpelboeren. Rûnom oan de Waadkust yn Noardeast-Fryslân steane - en komme noch te stean - grutte foto's fan dy boeren. Dy moatte de boeren en de jirpeliters wer mei-elkoar yn kontakt bringe.\nDe útstalling is woansdei iepene. De portretten binne makke troch fotograaf Linette Raven. De tsien portretten bliuwe fiif jier op dakken fan pleatsen, muorren en skuorren midden yn it lânskip.\nIt projekt is in ûnderdiel fan Sense of place. It doel is dat de boeren en har famyljes sa in gesicht krije. Watfoar ferhaal ha se te fertellen?\nBy de foto-útstalling komt ek in 'beleefroute'. Yn de app binne de ferhalen fan de boeren te hearren. De rûte begjint yn Hallum en einiget yn Eanjum. Op de fyts duorret de tocht twa oeren, mar mei de auto binne de lokaasjes ek goed te besjen.\nYn 2019 folgje noch mear 'blow-up'-portretten oan de Waadkust fan Fryslân en Grinslân.\nBartel Reitsma is ien fan de boeren op de foto's. Hy hoegde net lang nei te tinken oft er meidwaan woe oan dit projekt. "Ik wol de boarger en boer tichter by elkoar bringe. Minsken ha net altyd yn de gaten wat in boer docht. Sa kinne se tichter by de produsint fan har iten komme en wurdt de boer tagonkliker."\nFotografe Linette Raven oer 'Bildtstars & Eigenheimers'\ntentoanstelling Sense of Place jirpelboer Bartel Reitsma


Omrop Fryslân: Koerdyske mienskip Fryslân skokt oer oanslach: "Terreur trekt zich niks aan van grenzen"\nAs reaksje op de oanslach tinkt de Koerdyske mienskip yn Fryslân deroer in manifestaasje te hâlden.\nLês mear oer: Koerdyske mienskip Fryslân skokt oer oanslach: "Terreur trekt zich niks aan van grenzen".\nAuto op syn kant op A7 by Terwispel\nNei alle gedachten is de bestjoerder yn sliep fallen en fan de dyk rekke.\nLês mear oer: Auto op syn kant op A7 by Terwispel.\nKeamerfragen oer politike oanslach yn Ljouwert op Koerdyske aktivist\nDe fertochte soe politike motiven hawwe. It CDA wol witte oft der goed genôch screend wurdt.\nLês mear oer: Keamerfragen oer politike oanslach yn Ljouwert op Koerdyske aktivist.\nPvdA Harns bliid foar Hein Kuiken: "Dit is in hiele moai kâns"\nDe partij siket op koarte termyn nei in nije wethâlder.\nLês mear oer: PvdA Harns bliid foar Hein Kuiken: "Dit is in hiele moai kâns".\nIn beskaving kinst ôfmjitte oan de pylders dêrfan, nammentlik soarch en ûnderwiis. Wat dat oangiet stiet Nederlân der net goed foar.\nLês mear oer: Kollum: "Gjin applaus foar de soarch".\nMoasje 'Roodkapje' ferwolkomet wolf yn Eaststellingwerf: "Angst is gebaseerd op sprookjes"\nEaststellingwerf wie iuwen lyn al it habitat fan de wolf. D66 yn de ried seit dat it bist wolkom is.\nLês mear oer: Moasje 'Roodkapje' ferwolkomet wolf yn Eaststellingwerf: "Angst is gebaseerd op sprookjes".\n"Wy tinke leaver yn wat der wol mooglik is, as wat der net koe en wy hawwe heech ynstutsen", seit skoalmaster Wilco de Groot.\nLês mear oer: Drachtster basisskoalle makket digitale ôfskiedsmusikal yn de Lawei.


Helmholt wint yn Grypskerk | Omrop Fryslân\nHelmholt wint yn Grypskerk\n18 aug 2012 - 16:43\nFoto: Foto Martin de Jong\nIt fierljeppen by de manlju yn Grypskerk is sneon wûn troch Bart Helmholt. By syn lêste sprong kaam er út op 20.45 meter. Thewis Hobma sprong trije kear oer de 20 meter, mar rêde it mei 20.38 as fierste sprong krekt net op.\nBy de junioaren gie de winst nei Hans Ulco de Boer mei 18.09 meter. By de jonges ljepte Tom Hoekstra mei 17.60 meter it fierst en by de froulju wie Grytsje Abma de nûmer ien mei 15.06 meter. Takom wike foarmet it NK de ôfsluting fan it ljepseizoen.\nBart Helmholt en Tom Hoekstra binne noch yn de race om de Gouden Rige te winnen. Eltse fierljepôfdieling fan it Frysk Ljeppers Boun hat in klassiker. Yn Gryptsjerk wie de sechsde fan it seizoen. Tiisdei yn Drylts is de sânde en lêste: de Fryslân Cup. Wa't alle sân wint krijt 1000 euro. Bart Helmholt en Tom Hoekstra ha oant no ta alle klassikers wûn.\nBart Helmholt Gryptsjerk fierjeppen\nTropyske dei yn Fryslân\nLintsje foar Sippy Tigchelaar


Hoe fier is te fier?: Misbrûk begripe yn dating relaasjes - Tips Oer Omgean Mei Húslik Geweld En Misbrûk\nIn Houlikslisinsje KrijeCoronafirus (Covid-19Emosjonele Yntimiteit Yn HoulikFinansjele Planning Foar FamyljeHelp By HouliksskeidingTips Oer Omgean Mei Húslik Geweld En MisbrûkFreonskip Yn HoulikAlimintaasjeHúslik GeweldTrouwerijen\nMain / Tips Oer Omgean Mei Húslik Geweld En Misbrûk / Hoe fier is te fier?: Misbrûk begripe yn dating relaasjes\nHoe fier is te fier?: Misbrûk begripe yn dating relaasjes\nMisbrûk is nochal in taboe-ûnderwerp yn ús maatskippij; d'r is de lêste jierren in triuw west om iepen petear oan te moedigjen oer wat it is en de effekten is kin posearje op it libben fan in persoan. It is sa kompleks dat it it lestich makket bytiden te identifisearjen; it presinteart yn elke situaasje fier oars. Fergelikingen binne beheind en te ûndúdlik, om't gedrach en aksjes sterk kinne fariearje fan de iene relaasje nei de oare. Hoewol it gedrach sels fan persoan nei persoan kin ferskille, binne d'r guon mienskiplike skaaimerken dy't besteane en kinne helpe by it identifisearjen en begripen fan mooglike misbrûk yn relaasjes.\nFoarkommen fan misbrûkend gedrach yn dating relaasjes\nStúdzjes jouwe oan dat jonge froulju tusken de 16 en 24 jier it heechste taryf fan geweld yn 'e yntime partner ûnderfine. Dit betsjuttet net dat oare geslachten as leeftydsberikingen gjin risiko hawwe, mar gewelddiedich gedrach yn relaasjes fynt faak woartel tusken de leeftyd fan 12 en 18. De hurdens fan geweld en misbrûk yn relaasjes is faaks grutter as misbrûkend gedrach begon yn 'e adolesinsje.\nMisledigjend gedrach identifisearje\nPersoanen dy't misbrûkend gedrach hawwe ûnderfûn yn har hjoeddeistige of ferline relaasjes hawwe in lestiger tiid te begripen hoe ûnsûne relaasjepatroanen der útsjen. Se ûnderfine faaks de koarte en / as lange termyn effekten fan misbrûk en erkenne se faaks as ûnderdiel fan 'normaal libben.' Mar hoe sit it mei dy fan ús dy't fan bûten nei binnen sjogge? Is der in maklike manier om in ûnsûne relaasje te spotten as wy ien sjogge? Fanwegen it farieare karakter fan misbrûkend gedrach is d'r gjin perfekte formule om te ferwurkjen of wat jo sjogge as misbrûk beskôge wurdt. Wichtige warskôgingsbuorden binne lykwols faak maklik te identifisearjen; as in oantal hjirfan oanwêzich is, kin it in goed idee wêze om tichterby te sjen en te ûndersiikjen oft dit in oantsjutting binne fan wat langduorjend en folle gefaarliker.\nWarskôgingsbuorden kinne elk fan dizze of wat fariaasje dêrfan omfetsje: eangstich foar de romantyske partner, lizze foar famylje en freonen om misbrûkende aksjes of gedrach te bedekken, foarsichtich fan wat tsjin 'e persoan wurdt sein om foar te kommen dat hy / herb3 gg lilk wurdt, wêzen troch de oare persoan hyltyd bekritiseare of dellein, nettsjinsteande it dwaan fan alles mooglik om him / har te behagen, doelbewust ferlegen te wurden troch him / har foar famylje en freonen, yn 't hûs hâlden of beheind fan plakken te gean om by famylje / freonen te wêzen, beskuldige fan falsk spul, en / of manipulearre mei it brûken fan bedrigingen of ligen om eangst yn te blazen.\nAs it tiid is om út te reitsjen, wa kin ik skilje?\nLitte we sizze dat jo in freon as famyljelid binne dy't dizze warskôgingstekens fan misbrûk fernimt yn relaasjes wêr't jo leafste by belutsen is. Wat dochst? Wês earst net bang om yn te stappen en te hanneljen op jo ynstinkten. As konfrontearre wurdt, sil in slachtoffer net wierskynlik tajaan dat it slachtoffer is. Unthâld dat se miskien net iens wier bewust binne. Wês respektfol as jo de persoan benaderje en stimulearje him / har. It is wichtich foar it slachtoffer om har stipe te fiele ynstee fan skuld foar de aksjes fan har partner. As omstanner is it ek wichtich dat jo bewust binne fan hokker boarnen wurde oanbean yn jo gemeente. De measte sille genôch boarnen hawwe binnen berik foar manlju, froulju as bern dy't fiele dat se yn in ûnfeilige omjouwing binne en help nedich binne by it fuortgean. Faak is d'r yn 'e mienskip minimaal ien opfang dy't in feilige haven biedt foar slachtoffers fan húslik geweld. Dizze skûlplakken binne ien fan 'e grutste boarnen, om't se ferbiningen oanbiede oan stipegroepen, juridyske advokaten, en outreach-programma's. Unthâld, lykas earder neamd, kin in slachtoffer sa lang ien west hawwe dat se har net bewust binne fan 'e risiko's en gefaren. Hoewol it maklik is om oer konfrontaasje te tinken, is it normaal lestiger om dat iepen petear eins te hawwen mei ien dy't jo leafhawwe. Soargje derfoar dat jo soargen meitsje mei observaasjes, jouwe de persoan opsjes en werhelje jo reewilligens om se te stypjen. Wês noait bang om kontakt te meitsjen mei needpersoniel as de bedriging fan geweld te grut is en jo leauwe dat ien direkt risiko hat. Doch wat jo kinne mei hokker boarnen jo hawwe.\nOft jo no ien binne dy't fan bûten útsjocht as immen misbrûkt, de meast weardefolle boarne is faaks de persoan dy't gewoan harket. De warskôgingstekens fan misbrûk yn relaasjes litte misbrûkend gedrach sjen dy't in direkte oertreding binne fan it fertrouwen as ienris yn dy persoan is pleatst en it is heul lestich foar in protte om in oare persoan wer sa folslein te fertrouwen. In reewilligens om te harkjen en net te oardieljen is lykwols ien fan 'e ienfâldichste manieren om ien te helpen dy't misbrûk ûnderfynt. It bouwen fan dizze relaasje en it iepenjen fan 'e doar foar fierdere assistinsje kin de earste stap wêze om dat slachtoffer fuort te stappen út it skaad fan har mishanneler.\nbehear fan finânsjes yn houlik\nhoe te fertellen as in troude frou mei dy flirtet


Miggen op dyn autorút? Sa krijst se derôf! | Omrop Fryslân\n18 maaie 2017 - 17:39\n"Alle dagen moat ik myn auto waskje as ik thús kom út myn wurk. Allinnich net as it reint, sa as hjoed. Dan binne der gjin miggen." Bouke van Jaarsveld fan Warten hat in soad lêst fan deade miggen op de autoruten. Hy hat de reguliere skjinmakmiddels wol besocht, mar dy holpen him net: "Ik kaam der achter dat waarm wetter mei spiritus goed wurket om se derôf te krijen. Mei glassex wie it in drama!"\nBouke van Jaarsveld is ien fan de Friezen dy't foaral yn dizze tiid fan it jier te krijen hat mei plette miggen op de autoruten. En lykas in soad oaren wol hy wolris witte wat no krekt de bêste tips binne foar bestriding fan de miggen. Wy bellen mei Leen Bosgraaf fan de Autopoetssintrale yn Dokkum en Ljouwert foar de do's en dont's.\nWat wurket wol?\nWat moatst net dwaan?\nLeen Bosgraaf sjocht yn syn garaazje in soad auto's dy't skansearre binne trochdat minsken de ferkearde metoaden brûke om de miggen te ferwiderjen. Wat moatst beslist net dwaan?\n1. Brûk gjin skjirspûns om de ruten, motorkap of koplampen mei skjin te meitsjen! Hjirtroch rekket de lak en it glês skansearre.\n2. Pas op mei it brûken fan helpmiddels as biezems by it tankstasjon. Der sit soms sân op dy biezems, en sân fernielt de lak op de auto.\n3. Brûk gjin iisskrabber. Bosgraaf krijt elts jier minsken yn syn autopoetssintrale dy't in iisskrabber brûkt ha om de miggen mei te fuort te heljen. Net in goed idee! Hjirtroch krije je krassen op de lak.\nMiggen op de auto binne dizze tiid fan it jier eins hast net foar te kommen, mar mei de boppesteande tips ha je der mooglik wol minder lêst fan.\nmiggen Leen Bosgraaf\nWurdt hurdfarren op de Burgumer Mar wer tastien?\nFIDEO: Cambuurfans sjogge út nei wedstriid tsjin MVV


‘Fjûr fan God’\nSa wie achab, de soan fan Omri, dy't safolle kwea oer Israël brocht hie, stoarn en syn soan Ahazia waerd kening yn syn plak. Hy hie in moaije namme, de nije kening - Ahazia bitsjut: de Heare hâldt fêst - mar it die al gau bliken, dat er neat better wie as syn heit en mem; hy tsjinne it gouden keal fan Bethel en bûgde foar de ûnreine goaden fan Izébel. Dat de Heare de God fan Israël wie en dat Hy allinne rjocht hie op 'e eare fan syn folk, dat kaem net iens yn him op.\nIt barde yn it twadde jier fan Ahazia, dat er op in kear foar it finster stie fan syn boppekeamer en to fier nei bûten line: mei in swiere plof kaem er op 'e stiennen fan it binnenplein del. Syn tsjinners hellen him daliks yn 'e hûs en leine him op bêd; de dokters kamen, mar hja koene him net helpe mei har biswarringen. Fan dei ta dei waerd it minder en yn dy greate need bigoun er oan 'e goaden to tinken. Hy stjûrde net om Micha, de soan fan Jimla en net om Elia, de Tisbyt; dy tsjinstfeinten des Heare hie er it net op stean, dêr hie syn heit by syn libben al drokte genôch mei hawn. Né, hy hie de boade nei it lân fan 'e Filistinen, nei Baäl-Sébub, de god fan Ekron, dy't fier bûten syn stêd bikend stie as de Hear-fan-de-miggen. Hy gyng foar in machtich god, dy't it lân mei sykten slaen koe en dy't ek, as er dat woe, alle kwalen genêze koe.\nFol spanning wachtte Ahazia, hwat de god fan Ekron oer him biskikke soe, mar it wie altyd wol in pear dagen, hinne-en-werom, nei it Filistynske lân. Dat hy waerd tige kjel, doe't dy earste dei al, noch ear't de sinne op it heechst wie, de boaden weromkamen; hja koene noch noait to Ekron west ha, sa gau. Strang frege er har, hwerom't hja der sa gau al wer wiene. Ien fan 'e boaden naem it wurd. ‘De kening moat net lilk op ús wurde, mar der kaem ús in man to-mjitte, dy't tsjin ús sei: Sa seit de Heare, is der dan gjin God yn Israël, datstû de boade dochst nei Baäl-Sébub, de god fan Ekron? Dêrom silstû net wer fan it bêd ôfkomme dêrstû op klommen bist, mar dû silst de dea stjerre.’\nDe kening wie sa wyt as in deade en syn hannen trillen. ‘Hoe seach dy man der út?’ frege er. De boaden fortelden dat it in man op jierren wie, dy't in rûge mantel droech en in learen gurle. Ahazia knikte. Dan wist hy it wol: Elia, de profeet út Tisbe, de âlde fijân fan Achabs hûs. In machtich godsman wie it en as er dy flok fan Elia net daliks stuitsje koe, dan koe neat him mear rêdde. Dy profeet moast stjerre, dat er syn flokspreuk meinimme koe yn it grêf en gjin ûre letter wie der al in offisier op mars om Elia op to heljen. De kening hie him oplein om fyftich soldaten mei to nimmen en foaral net sûnder de Godsman werom to kommen.\nDe offisier sette der daliks moedich de stap yn; hy wie in man fan oanpakken en it\nkommandearjen wend. Dy Elia, dat moast in machtich man wêze, mar mei syn fyftigen koene se him wol oer. Gâns in ein bûten de stêd, op in hichte njonken de wei, seagen se Elia sitten. Hy flechte net en smeke net om genede en de haedman makke him suver lilk. Dêr siet er dus, prinshearlik op 'e berch, dy rebel, dy't it tsjin de kening yn 'e kant sette doarst! Hy loek it swurd en mei syn swier soldate-lûd rôp er: ‘Dû man fan God: de kening seit kom hjir!’\nElia hearde it en in wylde grime lôge yn him op. Hy gyng wol foargoed yn 'e wegen fan syn mem Izébel, de nije kening, dat er nou al syn moardners op Gods feinten ôfstjûrde. Ien kear, nou al wer lange jierren lyn, hie er him bang meitsje litten fan in boade fan Izébel; dizze kear gyng er net op 'e flecht, foar gjin fyftich man. En dy offisier dêrûnder, mei syn flikkerjend swurd, miende dy nou wier, dat er Gods profeten kommandearje koe? ‘Man-fan-God’ hie er roppen, mar sa't hy it útspriek, hearde it krekt as rôp er: ‘Fjûr-fan-God’. En sa mar yn-ienen wist Elia hwat er dwaen moast en strang rôp er: ‘As ik dan Fjûr-fan-God bin, dan mei der fjûr fan 'e himel falle en fortarre dy en dyn fyftich!’\nHy hie de wurden hast noch net sein, doe flikkere de wjerljocht del en deade de haedman en syn fyftich soldaten. Elia seach se dêr lizzen en syn hert bounze. Sa machtich wie syn God en sa genedich, dat Er it roppen fan syn tsjinstfeint hearde en de fijannen sloech mei syn ljochtsjend fjûr. Nou koe it folk dan sjen, dat God de Heare machtich is en oars net ien! En nou koe kening Ahazia it dan mar sjen, dat Elia's God sterker wie as de migge-god fan Ekron! Hwa wist soe er him nou net bikeare en soe God him noch forjaen. Achab hie him ek in kear fornedere doe't er him it oardiel oansein hie en doe hie de Heare him ek sparre.\nMar Ahazia, doe't er hearde hwat der bard wie, bikearde him net. Ynpleats bihurde er syn hert en wer stjûrde er in haedman mei fyftich soldaten om Elia op te heljen. De dea fan dy earste fyftich telde er net en yn syn forblining weage er der jitris fyftich minske-libbens oan.\nDe twadde offisier wie noch dryster as de earste en noch mear forgrime op Gods profeten. Dy tsjoender dêr boppe op 'e berch krige him net yn 'e macht en noch lûder as de earste rôp er: ‘Dû man-fan-God kom daliks ûnder!’ Elia joech itselde antwurd, en jitris foel it fjûr fan God út 'e loft en deade de haedman mei syn soldaten.\nEn noch altyd siet de profeet op 'e berch en seach del op al dy deaden. Leaude er it dan noait, dy kening? Moasten der noch mear falle, ear't er bilies jaen woe? Soe faeks syn hiele leger stoarmrinne tsjin dy iene Godsman? Hoe koe in man, dy't al sa fier hinne wie en dy't elke ûre stjerre koe it tsjin God yn 'e kant sette?\nKening Ahazia leaude it net, ek net nei dizze twadde ramp. Ear't de joun noch fallen wie triek der wer in ôfdieling soldaten de poarte fan Samaria út, nei de berch dêr't Elia siet. De profeet seach har kommen; de spearen flikkeren wreed yn it ljocht fan 'e lette sinne. Dus noch joech er it net oer, dy soan fan Izébel. Moast er nou jitris bidde om Gods wraek? Moasten wer fyftich sterke keardels stjerre om 't har hear him net bûge woe foar Israëls God? Mocht er sa wol? Hy wie in man fan fjûr en stoarm, en de Heare soe him wis wer hearre, mar hy doarst hast net mear! De haedman stie by de berch, deun by de deaden. Mar dizze tredde offisier wie oars as de beide earsten. Hy liet syn soldaten ûnder stean en allinne gyng er nei boppen. In ein fan Elia ôf liet er him falle. ‘O Godsman’, smeke er, ‘jo hawwe fjûr fan 'e himel bidden en it hat dy beide mannen mei har fyftich fortard, mar och, lit myn libben en it libben fan myn soldaten kostber wêze yn jins eagen en sparje ús.’\nEn noch ear't Elia him op in antwurd bitinke koe, spriek de Heare ta him: ‘Gean mei him en wês net bang!’ Bliid gyng Elia oerein en mei de haedman gyng er nei it keningshûs. Hy wie net bang; rjocht en strang stie er foar it bêd fan 'e sike kening en sei him it oardiel oan. ‘Sa seit de Heare, omdatstû boaden stjûrd hast nei Baäl-Sébub, de god fan Ekron - lyk as wie der gjin God yn Israël om dy to freegjen! - dêrom, it bêd dêrstû opklommen bist, silstû net wer ôfkomme, mar dû silst de dea stjerre.’\nAhazia, hoewol't er Elia hate en alhoewol't er noch net ta ynkear kommen wie, doarst neat werom to sizzen. Hy liet Elia\ngean en net lang neitiid stoar er en waerd bigroeven yn 'e stêd Samaria. Hy hie mar twa jier oer Israël regearre en syn iere dea wie foar it folk in teken, dat de Heare de sûnde straft. De jonge kening hie God forlitten en de ûngoaden tsjinne: nou liet God him los en sels de moaije namme dy't syn heit him jown hie, koe him net mear helpe. Syn broer Joaram waerd kening yn syn plak.