“Au na Cakava Mera Dua ga na Matanitu”—Isikeli 37:22\n“Au na Cakava Mera Dua ga na Matanitu”\nTIKINA BIBI: E yalataka o Jiova me kumuni ira na nona tamata; na parofisai ni rua na kau\n1, 2. (a) Na cava mera lomaleqa kina na tu vakavesu? (b) Na cava era na kurabui kina? (c) Na taro cava ena veivosakitaki?\nENA veidusimaki vakalou, e vakaraitaka kina o Isikeli e levu na parofisai ni matanataka na kena ivakatakilakila vei ira na kau vakavesu e Papiloni. Na imatai ni parofisai e matanataka oya na itukutuku ni veilewai, vaka kina na kena ikarua, kena ikatolu kei na so tale. (Isik. 3:24-26; 4:1-7; 5:1; 12:3-6) Na parofisai kece e matanataka tiko mai o Isikeli e vakavotuya na vakadomobula ni lewa e tau vei ira na Jiu.\n2 Vakasamataka mada na nodra lomaleqa na kau vakavesu ni sa baci duri tu e matadra o Isikeli me matanataka e dua tale na parofisai. Era na rairai vakasamataka, ‘Na itukutuku vakarerevaki cava eda na baci rogoca qo?’ Ia era na kurabui, ni duidui na parofisai ena matanataka qo o Isikeli. E sega ni vakatauca na lewa rarawataki, ia e yalayala marautaki. (Isik. 37:23) Na itukutuku cava e vakaraitaka o Isikeli vei ira na kau vakavesu? Na cava e kena ibalebale? E vakaibalebale vakacava vei ira na dauveiqaravi ni Kalou nikua? Meda dikeva mada.\n“Erau na Dua ga e Ligaqu”\nKATO NI VEIVAKAVULICI 12A: Na Kena Semati na Rua na Kau\n3. (a) Na cava e vakatayaloyalotaka na kau “nei Juta”? (b) Na cava e vakatayaloyalotaka kina na tini na yavusa “na kau nei Ifireimi”?\n3 E vakaroti Isikeli o Jiova me taura e rua na kau qai vola ena dua “nei Juta” kei na dua tale “nei Josefa, na kau nei Ifireimi.” (Wilika Isikeli 37:15, 16.) Na cava e vakatayaloyalotaka na rua na kau qo? Na kau e “nei Juta” e vakatayaloyalotaka na yavusa e rua ni matanitu o Juta kei Penijamini. O ira na tui ena iyatukawa i Juta era liutaka na rua na yavusa, era okati kina na bete, nira veiqaravi na bete ena valenisoro e Jerusalemi. (2 Vei. 11:13, 14; 34:30) O ira gona na tui Juta era cavutu mai na iyatukawa i Tevita, era matabete Livai tale ga. “Na kau nei Ifireimi” e vakatayaloyalotaka na yavusa e tini ni matanitu o Isireli. E sema vakacava na kau vei Ifireimi? Na imatai ni tui ena yavusa e tini ni matanitu o Isireli o Jerepoami mai na yavusa i Ifireimi. Yaco na gauna e yavusa kaukaua kina e Isireli o Ifireimi. (Vkru. 33:17; 1 Tui 11:26) Na yavusa e tini ni matanitu o Isireli e sega ni okati ena yatukawa vakatui i Tevita se lewe ni matabete Livai.\n4. Na cava e vakatayaloyalotaka na rua na kau e qai matanataka o Isikeli? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n4 E qai vakaroti tale o Isikeli me kauta vata mai na rua na kau qori “me rau dua ga na kau.” Nira wanonovi Isikeli matua na tu vakavesu, era tarogi koya: “O na tukuna vei keimami na ibalebale ni ka qo?” E kaya ni ka e matanataki e dusia na ka sara ga ena cakava o Jiova. E kaya o Jiova me baleta na rua na kau: “Au na cakava me dua ga na kau, erau na dua ga e ligaqu.”—Isik. 37:17-19.\n5. Na cava na ibalebale ni ka e matanataka o Isikeli? (Raica na kato “Na Kena Semati na Rua na Kau.”)\n5 E qai vakamacalataka o Jiova na ibalebale ni kena semavata na rua na kau. (Wilika Isikeli 37:21, 22.) Era na kau ena vanua o Isireli na tu vakavesu era lewena na yavusa e rua ni matanitu o Juta kei ira na tu vakavesu era lewena na yavusa e tini ni matanitu o Isireli (Ifireimi), mera na “dua ga na matanitu.”—Jere. 30:1-3; 31:2-9; 33:7.\n6. Na parofisai cava e sema ena Isikeli wase 37?\n6 Sa bau totoka dina na veisemati ni parofisai me baleta nodra vakalesui na Jiu e volatukutukutaki ena Isikeli wase 37! Ena vakadinadinataka o Jiova ni o koya na Kalou e sega ni vakalesuya ga na bula (tikina e 1-14), ia ena vakalesuya tale ga na duavata (tikina e 15-28). Qo na itukutuku veivakauqeti e kilai mai na rua na parofisai qo: E rawa nira vakabulai tale na mate, rawa ni yaco tale na duavata.\nE “Kumuni Ira” Vakacava o Jiova?\n7. E vakadeitaka vakacava na 1 Veigauna 9:2, 3 ni “rawarawa vua na Kalou na ka kece”?\n7 Ena rai vakatamata, sa sega tu ga ni rawa mera sereki ra qai vakaduavatataki na kau vakavesu. * Ia “e rawarawa vua na Kalou na ka kece.” (Maciu 19:26) E vakayacora o Jiova na nona parofisai. E mai cava na bula vakavesu e Papiloni ena 537 B.G.V., era qai yaco yani e Jerusalemi na lewe ni matanitu ruarua mera vakalesuya tale na sokalou savasava. E vakadeitaka na iVolatabu: “Era tiko e Jerusalemi eso na kawa nei Juta, nei Penijamini, nei Ifireimi, nei Manasa.” (1 Vei. 9:2, 3; Esera 6:17) Me vaka ga e tukuna o Jiova, era semavata na lewe ni tini na yavusa e Isireli, se ra duavata kei na rua na yavusa e Juta.\n8. (a) Na cava e parofisaitaka o Aisea? (b) Na cava na rua na tikina bibi e kune ena Isikeli 37:21?\n8 Rauta na 200 na yabaki yani e liu, e parofisaitaka o Aisea na ka ena yaco vei Isireli kei Juta ni oti nodra kau vakavesu. E parofisaitaka ni o Jiova ena tekivu soqoni “ira na Isireli era veituyaki” kei “ira na Juta era veiseyaki ena tutu i vuravura vava,” kei ira na tu “mai Asiria.” (Aisea 11:12, 13, 16) Io e yaco sara ga na ka e parofisaitaka o Jiova ni na kauti “ira mai na Isireli mai na veimatanitu.” (Isik. 37:21) Vakasamataka e rua na tikina bibi: Ena gauna qo sa sega tale ni vakatokai ira na kau vakavesu o Jiova mera kai “Juta” kei na “Ifireimi,” ia era sa dua ga na ilawalawa “na Isireli.” E vakamacalataki tale ga nira sega ni cavutu na Isireli mai na dua ga na matanitu o Papiloni, ia mai na veimatanitu, “mai na veiyasana.”\n9. Sala cava e vakaduavatataki ira kina na tu vakavesu o Jiova?\n9 Nira lesu i Isireli na kau vakavesu, e vukei ira vakacava o Jiova mera duavata? E vakarautaki ira na ivakatawa vakayalo me vakataki Serupepeli, na Bete Levu o Josua, Esera, kei Niemaia. Na Kalou e lesia tale ga na parofita o Akeai, Sakaraia kei Malakai. Era gumatua na turaga yalodina qo mera vakayaloqaqataki ira na Isireli mera muria na ivakaro i Jiova. (Niem. 8:2, 3) O Jiova e taqomaka tale ga na matanitu o Isireli ni tarova na vere era bukia na kedra meca na tamata ni Kalou.—Esit. 9:24, 25; Saka. 4:6.\nE vakarautaka o Jiova na ivakatawa vakayalo me vukei ira na nona tamata mera duavata (Raica na parakaravu e 9)\n10. Na sasaga cava i Setani sa mana tiko?\n10 O Jiova e dau vakarautaka vakayalololoma e levu na ka vei ira na Isireli, ia e levu era sega ni dei ena sokalou savasava. E volatukutukutaki na ka era cakava ena ivola vakaivolatabu e volai nira sa lesu na kau vakavesu. (Esera 9:1-3; Niem. 13:1, 2, 15) Ni oti mada ga e duanadrau na yabaki nodra lesu, era gole tani mai na sokalou savasava na Isireli, e mani uqeti ira o Jiova: “Moni lesu mai vei au.” (Mala. 3:7) Ni qai mai bula e vuravura o Jisu, sa tawase tu na lotu vakaJiu ena vica tale na matalotu era liutaka na ivakatawa tawayalodina. (Maciu 16:6; Mari. 7:5-8) Sa mana na nona tarova o Setani na duavata. Ia ena vakayacori dina na parofisai i Jiova me baleta na duavata. Ena sala cava?\n“Na Noqu Tamata o Tevita ena Nodra Tui”\n11. (a) Na cava e vakatakila o Jiova me baleta na parofisai ni veivakaduavatataki? (b) Na cava tale e saga o Setani ni sa kolotaki oti mai lomalagi?\n11 Wilika Isikeli 37:24. E vakaraitaka o Jiova ni na qai vakayacori vinaka sara na nona parofisai ni veivakaduavatataki ni sa tekivu veiliutaki vakatui na nona “tamata o Tevita,” oya o Jisu ena 1914. * (2 Sam. 7:16; Luke 1:32) Ni qai yaco qori, sa sosomitaka na Isireli vakayago na Isireli vakayalo, qo o ira na lumuti. (Jere. 31:33; Kala. 3:29) Ni kolotaki oti mai lomalagi o Setani, e saga tale me vakaleqa nodra duavata na tamata ni Kalou. (Vkta. 12:7-10) Kena ivakaraitaki, ni takali o Brother Russell ena 1916, e raica o Setani ni gauna vinaka qori me vakayagataki ira kina na vukitani mera vakavuna nodra duiyaloyalo na lumuti. Ia sega ni dede era sa biuta na isoqosoqo na vukitani qori. A mana tale ga na sasaga i Setani ni vakavuna mera bala i valeniveivesu na tacida tagane era a liutaka tiko na isoqosoqo, ia era dei na tamata i Jiova. Era duavata tiko ga na mataveitacini lumuti, era yalodina vei Jiova.\n12. Na cava e sega ni mana kina na sasaga i Setani me tawasei ira na Isireli vakayalo?\n12 E vorata gona o Isireli vakayalo na ilawaki i Setani ni vakatauvatani kei Isireli vakayago. Na cava e sega ni mana kina na sasaga i Setani? Nira solia nodra vinaka kece na lumuti mera tokona na ivakatagedegede i Jiova. Nodra cakava qori e taqomaki ira kina na nodra Tui o Jisu Karisito. Ena gauna qo e se tomana tiko ga o koya nona ravuti Setani.—Vkta. 6:2.\nO Jiova ena Vakavuna Mera “Dua ga” na Nona Dauveiqaravi\n13. Na ka dina cava eda vulica ena parofisai ni kena vakaduavatataki na rua na kau?\n13 Na cava eda vulica ena parofisai ni kena vakaduavatataki na rua na kau me baleta na noda gauna qo? Nanuma tiko ni parofisai qo e dusia na nodrau duavata e rua na ilawalawa. Koya e bibi sara oya ni o Jiova sara ga e vakavuna na duavata e cavuti tiko ena parofisai qori. Na ka dina cava me baleta na sokalou savasava e dusia na parofisai ni kena semati e rua na kau? Ena vakavuna o Jiova mera “dua ga” na nona dauveiqaravi.—Isik. 37:19.\n14. Tekivu mai na 1919, e vakayacori vakacava ena ivakatagedegede levu cake na parofisai ni kena semavata na kau?\n14 Tekivu mai na 1919, era sa vakasavasavataki vakayalo na tamata ni Kalou ra qai tekivu curu ena parataisi vakayalo, sa qai vakayacori ena ivakatagedegede levu cake na parofisai me baleta na semati ni rua na kau. Ni oti qori, levu vei ira na mai duavata qo era nuitaka mera tui qai bete e lomalagi. (Vkta. 20:6) O ira na lumuti qo era vakatakarakarataka na kau e “nei Juta” oya na matanitu era okati kina na tui ena iyatukawa i Tevita kei ira na bete era Livai. Ia ni toso na gauna era qai tomani ira na Jiu vakayalo qo e levu tale era nuitaka na bula e vuravura. Era vaka “na kau nei Ifireimi” oya na matanitu era sega ni okati kina o ira na tui kei ira na bete. Na ilawalawa ruarua qo era veiqaravi ena duavata nira dauveiqaravi i Jiova, e liutaki ira e dua ga na nodra Tui o Jisu Karisito.—Isik. 37:24.\n“Era na Noqu Tamata”\n15. E vakayacori vakacava nikua na parofisai ena Isikeli 37:26, 27?\n15 E laurai ena parofisai i Isikeli ni levu era na uqeti mera tomani ira na lumuti ena sokalou savasava. E kaya o Jiova me baleti ira nona tamata: “Au na vakalevutaki ira,” ena qai “vakarurugi ira na noqu valelaca.” (Isik. 37:26, 27; vmr.) Eda lai nanuma sara kina na parofisai a tukuni vua na yapositolo o Joni ni oti e rauta na 700 na yabaki na gauna i Isikeli, oya ni “o koya e dabe tiko ena idabedabe vakaturaga ena qai tevuka . . . na nona valelaca” vei ira “na isoqosoqo levu.” (Vkta. 7:9, 15) Nikua era sa dua ga na matanitu na lumuti kei na isoqosoqo levu, era nona tamata na Kalou, era taqomaki ena nona valelaca.\n16. Na cava e parofisaitaka o Sakaraia me baleta na nodra vakaduavatataki na Isireli vakayalo kei ira na nuitaka na bula e vuravura?\n16 O Sakaraia a kau vakavesu qai lesu i Jerusalemi, e parofisaitaka tale ga na nodra duavata na Jiu vakayalo kei ira e nodra inuinui na bula e vuravura. E kaya ni “tini na tamata . . . mai na veivanua kece” ena “taura matua na nona isulu balavu e dua na Jiu” ratou qai kaya: “Keitou via lako vata kei kemudou, ni keitou rogoca ni tiko vata kei kemudou na Kalou.” (Saka. 8:23) Ni vakamacalataki “e dua na Jiu” e sega ni baleta e dua ga na tamata, qo e dusia e dua na ilawalawa tamata, “o kemudou,” nikua e vakatayaloyalotaki ira na ivovo ni lumuti se Jiu vakayalo. (Roma 2:28, 29) Na “tini na tamata” e dusi ira na nuitaka na bula e vuravura. Era ‘tauri ira matua’ na lumuti ra qai “lako vata” kei ira. (Aisea 2:2, 3; Maciu 25:40) Na matavosa “taura matua” kei na “lako vata kei kemudou” e dusia na nodra duavata na rua na ilawalawa qo.\n17. E vakamacalataka vakacava o Jisu na totoka ni noda duavata nikua?\n17 E kena irairai ni a vakasamataka tiko o Jisu na parofisai ni veivakaduavatataki i Isikeli ena gauna e vakamacalataki koya kina me dua na ivakatawa. Ena nona vedusimaki era “dua ga na qelenisipi” na nona sipi (ira na lumuti) kei na ‘so tale na sipi’ (ira e nodra inuinui na bula e vuravura). (Joni 10:16; Isik. 34:23; 37:24, 25) Sa bau vakamacalataka vinaka dina o Jisu kei ira na parofita makawa na totoka ni duavata vakayalo eda marautaka tiko nikua, se mani cava eda nuitaka ena gauna se bera mai! Ni tawase o lotu lasu me vica tale na matalotu, eda vakadinadinataka ga na cakamana ni duavata.\nNikua era sokalou ena duavata na lumuti kei na ‘so tale na sipi’ mera “dua ga na qelenisipi” (Raica na parakaravu e 17)\nE “Tiko ena Kedra Maliwa na Noqu Tikina Tabu me Tawamudu”\n18. Me vaka e tukuni ena Isikeli 37:28, na cava e bibi kina meda “sega ni vakavuravura”?\n18 Na parofisai ni veivakaduavatataki ena iotioti ni vosa i Isikeli, e vakadeitaka na vuna ena sega vakadua ni vakaleqai kina na noda duavata. (Wilika Isikeli 37:28.) Era duavata na tamata i Jiova ni tiko “ena kedra maliwa” na nona itikotiko tabu se sokalou savasava. Ena tiko ga ena kedra maliwa na nona itikotiko tabu ke ra savasava se tawasei ira mai na vuravura i Setani. (1 Kor. 6:11; Vkta. 7:14) E vakabibitaka o Jisu na noda sega ni vakavuravura. E masulaki ratou na nona tisaipeli o Jisu mai vu ni lomana, e kaya: “Tamaqu Yalosavasava, ni taqomaki ratou . . . me ratou duavata kina . . . Eratou sega ni vakavuravura . . . Ni vakasavasavataki ratou ena ka dina.” (Joni 17:11, 16, 17) Dikeva ni o Jisu e semata na “duavata” ina “sega ni vakavuravura.”\n19. (a) Eda vakaraitaka vakacava nida “vakatotomuria na Kalou”? (b) Ena iotioti ni bogi ni bera nona mate o Jisu, na ka dina cava e vakabibitaka me baleta na duavata?\n19 Qo ga na gauna e cavuta kina o Jisu vua na Kalou “Tamaqu Yalosavasava.” O Jiova e savasava qai dodonu vakaoti. E vakaroti ira na lewe i Isireli makawa: “Moni savasava niu savasava o yau.” (Vunau 11:45) Nida “vakatotomuria na Kalou,” eda na talairawarawa ena ivakaro ya ena noda ivakarau ni bula. (Efeso 5:1; 1 Pita 1:14, 15) Ni cavuti na “savasava” vei keda na tamata, e kena ibalebale meda ‘wasei keda tani’ mai. E qai vakabibitaka gona o Jisu ena iotioti ni vakayakavi ni bera nona mate, ni ratou na duavata tiko ga na nona tisaipeli ke ratou tawasei ratou mai na veisei ni vuravura qo.\n“Taqomaki Ratou Tiko ena Vuku i Koya na Vunica”\n20, 21. (a) Na cava eda nuitaka kina vakalevu na veitaqomaki i Jiova? (b) Na cava o vakadeitaka?\n20 Na duavata e laurai vei keda na iVakadinadina i Jiova e veiyasa i vuravura e vakadinadinataka ni rogoca o Jiova na vakamamasu i Jisu: “Taqomaki ratou tiko ena vuku i koya na vunica.” (Wilika Joni 17:14, 15.) Ni sega ni rawa ni vakaleqa o Setani na noda duavata na tamata ni Kalou, eda sa qai nuitaka ga kina vakalevu na veitaqomaki i Jiova. E tukuna o Jiova ena parofisai i Isikeli ni rau na yaco na rua na kau me dua ga e ligana. E vakaduavatataki ira gona vakacakamana na nona tamata o Jiova ena veitaqomaki ni ligana, qori e sega ni yacova rawa o Setani.\n21 Na cava gona meda vakadeitaka? Meda gumatua ena noda dui qarava na noda itavi ena duavata eda marautaka tiko nikua. Na sala cava eda rawa ni cakava kina qori? Noda vakaitavi wasoma ena sokalou savasava ena valenisoro vakayalo i Jiova. Ena veivosakitaki ena vica na wase tarava na ka e okati ena sokalou va qori.\n^ para. 7 Rauta ni rua na senitiuri ni bera ni vakaraitaki vei Isikeli na parofisai qo, e qai kauti ira vakavesu na lewe ni tini na yavusa (“na kau nei Ifereimi”) o ira na kai Asiria.—2 Tui 17:23.\n^ para. 11 E vakamatatataki na parofisai qo ena Wase 8 ni ivola qo.\nNa tikina bibi cava me baleta na sokalou savasava eda vulica ena parofisai ni rua na kau? (Isik. 37:19)\nNa cava eda tukuna kina ni parofisai ni veivakaduavatataki qo e rabailevu na kena vakayacori ni oti na 1914? (Isik. 37:24)\nNa cava o rawa ni cakava mo tokona kina na duavata eda marautaka tiko nikua? (1 Pita 1:14, 15)\niMeli iMeli “Au na Cakava Mera Dua ga na Matanitu”\nrr wase 12 t. 129-136


Eda Marau Nida Cakacaka Vata kei na Kalou | Vulici\nWILIKA ENA VOSA Acholi Albanian American Sign Language Amharic Angolan Sign Language Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Bicol Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chuvash Colombian Sign Language Croatian Czech Danish Dutch Ecuadorian Sign Language English Estonian Finnish Finnish Sign Language French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Iloko Indonesian Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Javanese Kamba Kannada Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Lamba Latvian Lhukonzo Lithuanian Luganda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Marathi Maya Mexican Sign Language Mixe (North Central) Mongolian Moore Ndau Ndebele (Zimbabwe) Nepali Ngangela Nias Norwegian Nyungwe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Runyankore Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sena Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tshwa Turkish Turkmen Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Venezuelan Sign Language Vietnamese Waray-Waray Wolaita Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe Sign Language vakaViti\n“Ena neitou cakacaka vata kei koya, keitou uqeti kemuni tale ga moni kua ni ciqoma wale ga na loloma soli wale ni Kalou qai lecava na kena inaki.”—2 KOR. 6:1.\nSERE: 75, 74\nCAVA EDA TUKUNA KINA NI CAKACAKA VAKAVUNAU . . .\ne vakavolekati keda vua na Kalou kei ira na tacida?\n1. E Cecere duadua o Jiova, ia na cava e sureta kina eso?\nE CECERE duadua o Jiova, e bulia na ka kece, e sega ni vakaiyalayala na nona vuku kei na kaukaua. Qori sara ga na ka e kila o Jope ni vukei koya kina o Jiova. E kaya o Jope: “Au sa qai kila qo ni oni rawata na ka kece e sega tale ga ni dredre moni cakava na ka oni vakasamataka.” (Jope 42:2) E rawa ni cakava duadua o Jiova na ka kece e vinakata. Ia me tekivu mai na iVakatekivu, e sureta eso mera cakacaka vata kei koya me vakayacori kina na nona inaki.\n2. Na itavi bibi cava e lesia o Jiova vei Jisu?\n2 Na imatai sara ga ni ibulibuli i Jiova na Luvena e duabau ga. E vakadonuya o Jiova me vukei koya o Luvena ena buli ni veika tale eso. (Joni 1:1-3, 18) E vola na yapositolo o Paula me baleti Jisu: “E vakaitavi o koya ena buli ni ka kece tale eso mai lomalagi kei vuravura, na ka e laurai kei na ka e sega ni laurai, se ra idabedabe vakatui se veiliutaki se matanitu se lewa. E vakaitavi ena buli ni veika tale eso, era buli tale ga ena vukuna.” (Kolo. 1:15-17) Koya gona, e sega wale ga ni solia o Jiova na itavi bibi vei Luvena, e tukuna tale ga meda kila.\n3. Na cava e vinakata o Jiova me cakava o Atama? Na vuna?\n3 O Jiova e sureta tale ga eso mera cakacaka vata kei koya. Kena ivakaraitaki, e lesi Atama me vakayacana na manumanu. (Vkte. 2:19, 20) Sa na wacava na marau nei Atama me saravi ira na manumanu, me vulica na veika kece me baleti ira, qai digia na yacadra veiganiti! A rawa ni cakava duadua qori o Jiova ni buli ira. Ia ena nona loloma, e lesi Atama me cakava qori. A lesi Atama tale ga me vakatetea na Parataisi me sivita na iyalayala kei Iteni. (Vkte. 1:27, 28) E rarawataki ni sega ni digia o Atama me cakacaka vata kei na Kalou, e yacovi koya kina na leqa kei ira nona kawa.—Vkte. 3:17-19, 23.\n4. Era cakacaka vata vakacava kei na Kalou eso me vakayacori kina nona inaki?\n4 Toso na gauna, e sureta na Kalou eso tale ena vakayacori ni nona inaki. A taya na waqa o Noa me ratou bula kina vakavuvale ena Waluvu. O Mosese e liutaki ira na Isireli mai na vanua o Ijipita. O Josua e liutaki ira na Isireli ina Vanua Yalataki. E tara o Solomoni na valenisoro e Jerusalemi. E tinai Jisu o Meri. O ira na dausokalou yalodina qori, era cakacaka vata kei Jiova me vakayacori kina nona inaki.\n5. Na cakacaka cava eda lesi kina? Cava e ka dokai kina me lesi keda o Jiova? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n5 Nikua, e sureti keda o Jiova meda tokona ena noda vinaka kece na Matanitu vakaMesaia. Levu na sala eda rawa ni veiqaravi kina, eso eda na sega ni qarava kece. Ia e rawa nida vakaitavi kece ena vunautaki ni itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou. E rawa ni cakava duadua qori o Jiova. E rawa ni vosa vakadodonu vei keda e vuravura. E tukuna mada ga o Jisu ni rawa ni vakayagataka o Jiova na vatu me kacivaka na veika e baleta na Tui ni Matanitu vakaMesaia. (Luke 19:37-40) Ia e lesi keda o Jiova meda “cakacaka vata” kei koya. (1 Kor. 3:9) E vola na yapositolo o Paula: “Ena neitou cakacaka vata kei koya, keitou uqeti kemuni tale ga moni kua ni ciqoma wale ga na loloma soli wale ni Kalou qai lecava na kena inaki.” (2 Kor. 6:1) E iloloma soli wale na noda cakacaka vata kei na Kalou, eda marautaka vakalevu. Meda dikeva mada eso na vuna e vakavumarau kina.\n6. Na cava e tukuna na ulumatua ni Kalou me baleta nona cakacaka kei Tamana?\n6 Era marautaka na dauveiqaravi ni Kalou mera cakacaka vata kei Jiova. Ni bera ni gole mai vuravura na ulumatua ni Kalou, e kaya: “E buli au o Jiova meu itekitekivu ni nona cakacaka . . . Au a tiko e yasana meu matai ligamaqosa. E taleitaki au vakalevu ena veisiga, au marau tiko e matana ena gauna kece.” (Vkai. 8:22, 30) E marau o Jisu me cakacaka vata kei Tamana ni levu na ka e qarava rawa, e kila tale ga ni lomani koya. Ia vakacava o keda?\nSega tale ni dua na cakacaka veivakacegui me tautauvata kei na noda vakavulica e dua ena ka dina (Raica na parakaravu 7)\n7. Na cava e marautaki kina na cakacaka vakavunau?\n7 E tukuna o Jisu ni marautaki na soli ka kei na noda taura na ka. (Caka. 20:35) Eda marau nida mai kila na ka dina, eda marautaka tale ga meda wasea. Nida cakava qori, era na marau na waloloi vakayalo mera vulica na ka dina ena iVolatabu, ra qai veiwekani voleka kei Jiova. Eda marau meda raica na veiveisau era cakava, e veisau na nodra rai kei na nodra ivakarau. Eda kila ni bibi duadua na vunautaki ni itukutuku vinaka. E rawa nira bula tawamudu kina o ira na duavata kei na Kalou. (2 Kor. 5:20) Vakacava e tiko e dua na cakacaka marautaki qai veivakacegui, ena vukei ira e levu mera bula tawamudu?\n8. Na cava era marautaka eso nira cakacaka vata kei Jiova?\n8 Nida vukea eso tale mera kila na Kalou, eda kila ni marautaka qori o Jiova qai kauaitaka na noda veiqaravi. E vakavumarau dina qori. (Wilika 1 Korinica 15:58.) E kaya o Marco mai Itali: “Au marautaka dina niu kila niu solia tiko noqu vinaka taucoko vei Jiova, ena sega ni guilecava na ka au cakava.” Tukuna tale ga o Franco mai Itali: “E vakayagataka o Jiova nona Vosa kei na isolisoli vakayalo me vakaraitaka e veisiga nona lomani keda, e kauaitaka na ka kece eda cakava vua ke mani lailai mada ga. Qori na vuna au marautaka kina meu cakacaka vata kei na Kalou, e vakainaki tale ga kina noqu bula.”\nEDA VOLEKATI JIOVA KEI IRA NA TACIDA\n9. E vakacava nodrau veiwekani o Jiova kei Jisu, na vuna?\n9 Nida cakacaka vata kei ira eda lomana, eda na veivolekati, eda na kila vinaka tale ga nodra itovo. Eda na kila na ka era vinakata me caka kei na kena icakacaka. Rairai vica vata na bilioni na yabaki nona cakacaka vata kei Jiova o Jisu, erau veivolekati sara kina qai sega ni dua me tawasea rawa. E tukuna o Jisu me baleta nodrau veivolekati: “Keirau duavata kei Tamaqu.” (Joni 10:30) E talei dina nodrau veivolekati, ni rau cakacaka vata ena duavata.\n10. Nida vakaitavi ena vunau, eda volekati Jiova vakacava kei ira na tacida?\n10 E kerei Jiova o Jisu me taqomaki ratou nona tisaipeli. Na vuna? E masulaka: “Me ratou duavata kina me vaka na nodaru duavata.” (Joni 17:11) Nida muria na ivakatagedegede i Jiova da qai vakaitavi ena vunau, eda na kila vinaka na nona itovo talei. Eda vulica ni ka vakayalomatua meda nuitaki koya da qai muria nona veidusimaki. Nida toro voleka vua na Kalou, ena volekati keda o koya. (Wilika Jemesa 4:8.) Eda volekati ira tale ga na tacida vakayalo ni tautauvata na noda isausau, na ka eda marautaka kei na leqa eda sotava. Io, eda cakacaka vata, marau vata qai vosota vata. E kaya o Octavia mai Peritania: “Niu cakacaka vata kei Jiova, au volekati ira kina na taciqu. E sega tale ga ni vovodea na noqu veikilai se noqu veitokani qori, ni tautauvata na neimami isausau kei na veidusimaki keimami muria.” Vakacava o duavata kina? Nida raica na sasaga era cakava na tacida mera vakamarautaki Jiova, eda volekati ira kina.\n11. Na cava eda vakabauta kina nida na veivolekati sara kei Jiova kei ira na tacida ena vuravura vou?\n11 Nikua e dei na noda lomani Jiova kei ira na tacida, ia ena kaukaua sara na ivau qori ena vuravura vou. Vakasamataka mada na cakacaka e tu mai liu! Eda na sotavi ira na vakaturi da qai vakavulici ira ena sala i Jiova. Ena vinakati tale ga me veisautaki na vuravura me parataisi. Qo e sega ni itavi lailai, ia ena marautaki mada ga nida cakacaka vata me vakalesui mai na bula uasivi ena veiliutaki ni Matanitu vakaMesaia! Era na veivolekati sara na kawatamata ra qai veivolekati kei na Kalou ni na “vakaceguya na veika era gadreva na kabula kece.”—Same 145:16.\n12. E taqomaki keda vakacava na cakacaka vakavunau?\n12 Eda bula ena vuravura e lewa tu o Setani na Tevoro da qai sega ni uasivi, ena rawarawa meda muria na rai ni vuravura kei na kena ivalavala. Bibi gona meda taqomaka noda veiwekani kei Jiova. Na yalo ni vuravura e rawa ni vakatauvatani kei na uciwai e kuitaki keda ina vanua eda sega ni via gole kina. Me kua ni yacovi keda qori, e vinakati meda solia noda igu taucoko meda qalo ena dua tale na vanua. E va tale ga qori na noda sasaga meda kua ni rawai ena yalo ni vuravura i Setani. Nida vunau, eda na vakasamataka ga na ka e bibi kei na ka dodonu, eda na sega ni vakasamataka na ka ena vakaleqa noda vakabauta. (Fpai. 4:8) E vakaukauataka noda vakabauta na noda vunau, eda na sega ni guilecava kina na yalayala ni Kalou kei na nona ivakatagedegede e yavutaki ena nona loloma. Ena vakaukauataka tale ga noda isasabai vakayalo.—Wilika Efeso 6:14-17.\n13. E yaga vakacava vua e dua na tacida mai Ositerelia na cakacaka vakavunau?\n13 Nida ogaoga ena vunau kei na so tale na itavi vakayalo, ena taqomaki keda, ena sega na gauna meda kauaitaka kina vakasivia na noda leqa. E kaya o Joel mai Ositerelia: “E vukei au na cakacaka vakavunau meu kua ni guilecava na ituvaki ni bula nikua, na veika dredre eda sotava kei na yaga ni noqu muria na ivakavuvuli vakaivolatabu. E vukei au na cakacaka vakavunau meu yalomalumalumu; meu nuitaki Jiova kei ira na taciqu vakayalo.”\n14. E vakaraitaka vakacava na veitokoni ni yalo tabu nida vunau tiko ga?\n14 Na cakacaka vakavunau e vaqaqacotaka noda vakabauta ni tokoni keda na yalo tabu. Vakasamataka mada qo: Kaya mada ke nomu cakacaka mo veisoliyaka na madrai kana vinaka ena nomu itikotiko, o qai sega ni saumi kina. Ia e levu era sega ni taleitaka na madrai, eso mada ga era sega ni taleitaka nomu gole yani. Ena vakacava na dede ni nomu cakacaka? O na yalolailai sara ga, de dua ena sega na kaukaua mo tomana na cakacaka qori. Ia eda tomana tiko ga na cakacaka vakavunau e veiyabaki. Eda vakayagataka ga noda ilavo, era cudruvi keda se vakalialiai keda e levu. E vakadinadinataka qori ni tokoni keda na yalo tabu.\nIVAKARAITAKI NI NODA LOLOMA\n15. E veisemati vakacava na cakacaka vakavunau kei na vakayacori ni inaki ni Kalou?\n15 Vakasamataka mada na veisemati ni cakacaka vakavunau kei na inaki i Jiova me baleti keda. E nona inaki taumada meda bula tawamudu e vuravura. Ni valavala ca o Atama, e sega ni veisau na inaki qori. (Aisea 55:11) E vakarautaka ga o Jiova na sala meda sereki kina mai na ivalavala ca kei na mate. Oya na vuna e gole mai kina e vuravura o Jisu me solia nona bula ena vukudra na kawatamata talairawarawa. Ia me rawa nida talairawarawa, e vinakati meda vulica na ka e vinakata na Kalou. E mani vakavulica na kawatamata o Jisu ena ka e vinakata o Jiova, e vakaroti ira tale ga nona tisaipeli mera cakava qori. Nida vukea eso tale mera veiyaloni kei na Kalou, eda sa vakaitavi tiko ena vakayacori ni inaki i Jiova meda sereki na kawatamata mai na ivalavala ca kei na mate.\n16. E veisemati vakacava na noda cakacaka vakavunau kei na ivunau levu duadua?\n16 Nida vukea eso tale mera vulica na sala ni bula tawamudu, e vakaraitaka nida lomani ira, eda lomani Jiova tale ga “ni nona inaki me bula na tamata kece ga, mera mai kila vinaka na ka dina.” (1 Tim. 2:4) Ni tarogi o Jisu se cava na ivunau levu duadua e soli vei ira na Isireli, e sauma: “‘Mo lomani Jiova na nomu Kalou ena lomamu taucoko, ena nomu vinaka taucoko, kei na nomu vakasama taucoko.’ Qo na ivunau levu duadua, na kena imatai tale ga. E vaka kina na kena ikarua, ‘Mo lomana na kainomu me vaka nomu lomani iko.’” (Maciu 22:37-39) Nida vakaitavi ena vunau, eda sa talairawarawa tiko ena ivunau ruarua qori.—Wilika Cakacaka 10:42.\n17. Na cava nomu rai me baleta na itavi dokai meda vunautaka na itukutuku vinaka?\n17 Eda kalougata dina ni lesia vei keda o Jiova na cakacaka e vakavumarau, e vakavolekati keda vua kei ira na tacida qai taqomaki keda vakayalo. E rawa tale ga nida vakaraitaka noda lomani koya kei ira na kainoda. E duidui na keda ituvaki na dauveiqaravi ni Kalou e veiyasa i vuravura, ke da gone se uabula, vutuniyau se dravudravua, tauvimate se bula vinaka, vica vata na milioni era wasea tiko nodra vakabauta. De dua o na duavata kei Chantel mai Varanise. E kaya: “Qo na ka e tukuna vei au na Kalou Kaukaua Duadua ena lomalagi kei na vuravura, e bulia na ka kece qai Kalou mamarau: ‘Lako! Mo vosa ena vukuqu! Me vu mai lomamu. Au sa solia vei iko na kaukaua, noqu Vosa na iVolatabu, era tokoni iko tale ga na veika bula e lomalagi, ira nomu itokani e vuravura, o sa vakavulici, o vakasalataki tale ga ena kena gauna.’ E ka dokai dina meda cakava na ka e vinakata o Jiova, e ka dokai tale ga meda cakacaka vata kei koya!”\niMeli iMeli Eda Marau—Nida Cakacaka Vata kei na Kalou


NAI VAKARUA 5 FOV - A sa kacivi ira kecega na Isireli - Bible Search\nNAI VAKARUA 4 NAI VAKARUA 6\nNAI VAKARUA 5\nSa tukuni tale na vunau e tini, 1-22. Sa masuti Mosese ko ira na tamata me rogoci Jiova mada ko koya, ka qai tukuna emuri vei ira na nona vosa, 23-33.\n1A sa kacivi ira kecega na Isireli ko Mosese, a sa kaya vei ira, Mo ni rogoca, na Isireli, nai lesilesi kei na lewa ka'u sa tukuna ki na daligamuni e na siga oqo, mo ni vulica, ka vakabauta tiko, ka cakava. 2Sa ia vata kei keda ko Jiova na noda Kalou e dua na veiyalayalati mai Orepi. 3Sa sega ni kitaka na veiyalayalati oqo ko Jiova vei ira na noda qase, vei keda ga, vei keda eda sa bula kecega eke e na siga oqo. 4Kemuni sa veirai mata kei Jiova ni sa vosa vei kemuni ko koya mai na ulu-ni-vanua, mai loma ni bukawaqa; 5ni ka'u a tu e na kemuni maliwa kei Jiova e na siga ko ya, me'u tukuna vei kemuni na vosa i Jiova: ni kemuni a rere e na vuku ni bukawaqa, ka sega ni cabeta na ulu-ni-vanua; a sa kaya ko koya,\n6Koi au ga ko Jiova na nomu Kalou, ka kauti iko mai na vanua ko Ijipita, mai na vale ni veivakabobulataki.\n7Me kakua vei iko na Kalou tani, oi au duaduaga.\n8Mo kakua ni cakava vei iko e dua na matakau ceuceu; se dua nai vakatakarakara ni ka mai lomalagi e cake, se dua na ka e vuravura e ra, se dua na ka e na wasawasa e na yasa i vuravura: 9mo kakua ni cuva vei ira, se qaravi ira: ni'u sa Kalou vuvu, koi au ko Jiova na nomu Kalou, au sa sauma na nodra caka ca na qase vei ira na luvedra, ka yacova nai katolu ni tabatamata kei na kenai kava, vei ira era sa cati au; 10ia ka'u sa vakatakila na loloma vei ira nai tabatamata e udolu, vei ira sa lomani au, ka muria na noqu vunau.\n11Mo kakua ni cavuta walega na yaca i Jiova na nomu Kalou; ni na sega ni vakadonui koya ko Jiova sa cavuta wale na yacana.\n12Mo vakabauta na siga ni vakacecegu, mo vakatabuya, me vaka ka vunautaka vei iko ko Jiova na nomu Kalou. 13E ono na siga mo daucakacaka kina, ka kitaka kina na nomu cakacaka kecega; 14ia nai kavitu ni siga sa siga ni vakacecegu i Jiova na nomu Kalou; mo kakua ni kitaka kina e dua na cakacaka, ko iko, se na luvemu tagane se na luvemu yalewa, se na nomu tamata, se na nomu vada, se na nomu pulumokau, se na nomu asa, se dua na nomu manumanu, se na nomu vulagi sa tiko e na nomu lomanibai: me vakacegu kina vakataki iko na nomu tamata kei na nomu vada. 15Ia mo nanuma ni ko a bobula mai na vanua ko Ijipita, a sa kauti iko tani maikina ko Jiova na nomu Kalou e na liga kaukauwa, kei na liga sa dodo yani: o koya sa vakaroti iko kina ko Jiova na nomu Kalou mo vakabauta ni siga na vakacecegu.\n16Mo vakarokoroko vei rau na tamamu kei na tinamu, me vaka sa vakaroti iko ko Jiova na nomu Kalou; me dede kina na nomu bula, ia me yacovi iko kina na ka vinaka, e na vanua sa solia vei iko ko Jiova na nomu Kalou.\n17Mo kakua ni laba.\n18Mo kakua talega ni ia na veibutakoci.\n19Mo kakua talega ni butako.\n20Mo kakua talega ni beitaka vakailasu a kai nomu.\n21Mo kakua talega ni domona na watina na kai nomu; mo kakua talega ni kocova na nona vale na kai nomu, se na nona were, se nona tamata, se nona vada, se na nona pulumokau, se nona asa, se dua na ka sa nona na kai nomu.\n22A vosa oqo sa cavuta ko Jiova vei kemuni kecega sa soqoni vata mai na ulu-ni-vanua, mai loma ni bukawaqa, mai na o, kei na butobuto loaloa, e na domo levu: a sa sega ni kuria. A sa vola e na vatu raraba e rua, ka solia mai vei au.\n23Ia ni kemuni sa rogoca na domo mai na loma ni butobuto, ni sa waqa tu na ulu-ni-vanua e na buka, ni a qai toro mai vei au, io na turaga kecega ni nomuni veimataqali, kei ira na nomuni qase; 24ia kemuni a kaya, Raica, sa vakatakila vei keda ko Jiova na noda Kalou na nonai ukuuku kei na nona lagilagi, ia eda sa rogoca na domona mai loma ni bukawaqa: keimami sa raica edaidai ni sa vosa na Kalou vei ira na tamata, ka ra sa bula tiko. 25Ia oqo, a cava me keimami mate kina? ni na kani keimami na bukawaqa levu oqo: kevaka keimami sa rogoca tale na domo i Jiova na noda Kalou, keimami na qai mate. 26Ko cei li vei ira na tamata kecega sa rogoca vakataki keda na domo ni Kalou bula, ni sa vosa mai loma ni bukawaqa, a sa bula ga? 27Mo ni toro yani, ka rogoca kecega na ka ena kaya ko Jiova na noda Kalou: ia mo ni tukuna vei keimami na ka kecega sa kaya vei kemuni ko Jiova na noda Kalou; ia keimami na rogoca, ka cakava.\n28A sa rogoca na domo ni nomuni vosa ko Jiova, ni kemuni a vosa vei au; a sa kaya vei au ko Jiova, Au sa rogoca na nodra vosa na tamata oqo, era sa vosataka vei iko: sa dodonu na ka kecega era sa kaya. 29Ke sa tiko mada vei ira na yalo vakaoqo, me ra rerevaki au, ka vakabauta tikoga na noqu vunau kecega, me yaco kina vei ira na ka vinaka, kei na nodra kawa talega ka sega ni mudu!\n30Mo la'ki kaya vei ira, Mo dou suka ki na nomudou veivale laca. 31Ia ko iko, mo tu mada eke me voleka vei au, me'u tukuna vei iko na vunau kecega, kei nai lesilesi, kei na lewa, mo vakavulica vei ira, me ra cakava e na vanua ka'u sa solia vei ira me ra taukena. 32Mo ni vakabauta kina, ka mo ni cakava me vaka e na vunau i Jiova na nomuni Kalou vei kemuni: mo ni kakua ni gole ki nai matau se nai mawi. 33Mo ni lako e na sala kecega sa vakarota vei kemuni ko Jiova na nomuni Kalou, mo ni bula kina, me yacovi kemuni kina na ka vinaka, me dede kina na nomuni bula e na vanua ko ni sa taukena.


E Sega ni Rawai o Pita ena Rere kei na Vakatitiqa | Vakabauta Dina\nE Sega ni Rawai ena Rere kei na Vakatitiqa\n1-3. Na cava e raica o Pita, na cava e vakila o koya ena bogi?\nE VOCE vakatotolo o Pita qai veiraiyaki voli ena bogi. Ni rai yani, vaka e raica e dua na rarama ena vunilagi mai na isi, oya beka na ivakatakilakila ni sa kida na mataka? E wabibiri na masela ni dakuna kei na tabana ena balavu ni nona voce voli mai. Na cagi a vakila toka e uluna e vukica vakasauri na Wasa o Kalili me seuseua. E robaroba toka mai na mua i liu ni waqaniqoli na ua lelevu, lai vakavuna me lubetu kina na nona isulu qai curumi koya na liliwa. Ia e voce takoso ga yani o Pita.\n2 Eratou biuti Jisu duadua tu yani e baravi o Pita kei na nona itokani. Ena siga oya, eratou raici Jisu ni vakania e vicavata na udolu na viakana tu ena vica ga na ibuli madrai kei na ika. Era mani vinakata na tamata mera buli Jisu me tui, ia a sega ni vinakata o Jisu me vakaitavi ena ka vakapolitiki. E vinakata me ratou cakava tale ga qori na nona imuri. Ni saga me biuti ira na ilala levu oya, e tukuna vei ratou na nona tisaipeli me ratou vodo i waqa, me ratou liu ena tai adua ni baravi, mani gole cake o koya ena ulunivanua me lai masu duadua.—Mari. 6:35-45; wilika Joni 6:14-17.\n3 Ni ratou qai biubiu na tisaipeli se tu donu na vula levu, ia qo sa dromu tiko yani vakamalua ena wesi ni vunilagi. E vica wale ga na kilomita eratou lakova rawa. E dredre na veivosaki ni sa rui kaukaua na cagi kei na vadugu ni ua. De dua e vakasama duadua tiko ga o Pita.\nE levu na ka e sa mai kila vei Jisu o Pita ena loma ni rua na yabaki, se levu tiko ga na ka e vinakati me vulica\n4. Na sasaga cava e ivakaraitaki vakasakiti kina vei keda o Pita meda vakadamurimuria?\n4 E levu na ka me vakasamataki! E sotavi Jisu na kai Nasareci ena imatai ni gauna o Pita, rauta e rua na yabaki yani eliu. E vulica e levu sara na ka, ia se tu tale e levu na ka me vulica. Ni yalorawarawa me cakava qori—e saga me kua ni vakaleqai koya na vakatitiqa kei na rere—e ivakaraitaki vakasakiti vei keda meda vakadamurimuria. Meda dikeva mada na vuna.\n“Keirau sa Kunea na Mesaia”!\n5, 6. E vakacava sara tu mada na ivakarau ni bula i Pita?\n5 Ena sega vakadua ni guilecava o Pita na siga erau sota kina kei Jisu. E mai vakasavuya vua na itukutuku veivakurabuitaki qo na tacina o Adriu: “Keirau sa kunea na Mesaia.” E veisautaka sara ga na ivakarau ni bula i Pita na veivosa qori. Qai sega tale ni veisau.—Joni 1:41.\n6 E vakaitikotiko voli o Pita e Kapenaumi, na siti ena noca ni baravi ena drano ni Wasa o Kalili. E daucakacaka kei Adriu kei rau na luvei Sepeti o Jemesa kei Joni ena bisinisi ni qoli. E dau tiko kei Pita o watina, vugona kei na tacina o Adriu. E dau lai qoli me bula kina na nona vuvale, qo ena vinakati kina na cakacaka vakaukaua, na igu, kei na kila. Vakasamataka na nona dau cakacaka me vicavata na bogi—eratou biuta na nodratou lawa ena maliwa ni rua na waqa qai yavia na ika cava ga e rawa mai na drano. Eda rawa tale ga ni raitayaloyalotaka na kaukaua ni cakacaka ena vicavata na siga ni wasewasei na ika qai volitaki, cula na lawa qai vakasavasavataki.\n7. Na cava e rogoca o Pita me baleti Jisu, na cava e marautaki kina na itukutuku qo?\n7 E tukuna vei keda na iVolatabu ni o Adriu e dua na tisaipeli i Joni na Dauveipapitaisotaki. Sa macala ga ni na vakatudaliga vinaka sara o Pita ena itukutuku i Joni e mai vakasavuya o tacina. Dua na siga e raici Joni o Adriu ni dusi Jisu na kai Nasareci qai kaya: “Raica, na Lami ni Kalou!” Sega tale ni wawa o Adriu ni sa mai dua na imuri Jisu qai tukuna vei Pita na itukutuku marautaki qo: Sa tadu mai na Mesaia! (Joni 1:35-40) Ni oti na talaidredre mai Iteni ena rauta na 4,000 na yabaki yani eliu, e yalataka na Kalou o Jiova ni na digitaka e dua me vakarautaka vei keda na kawatamata na inuinui dina. (Vkte. 3:15) Sa mai sotava na Dauveivakabulai qo o Adriu, na Mesaia sara ga! E vakusakusa yani o Pita me lai sotavi Jisu tale ga.\n8. Na cava na ibalebale ni yaca e vakatoka o Jisu vei Pita, na cava era se lomatarotarotaka tiko ga kina eso?\n8 Me yacova mai na siga oya, e dau kilai o Pita me o Saimoni se o Simione. Ia e raici koya o Jisu qai kaya: “‘O iko o Saimoni na luvei Joni, o na vakatokai o Kifa’ (kena ibalebale, o Pita).” (Joni 1:42) O “Kifa” e nauni kilai levu e kena ibalebale “na vatu.” E macala ga ni vosa vakaparofisai na vosa i Jisu. E sa raica tu mai o koya ni na vaka na vatu na vakabauta i Pita—e dei, kaukaua qai nuitaki nona veivakauqeti vei ira na imuri i Karisito. Vakacava, a bau vakasamataka va ya o Pita? Kena irairai ni sega. Eso mada ga era kaya ni kena itukutuku ena iVolatabu e vakaraitaka ni tamata veilecayaki, sega ni yalodina qai lomalomarua.\n9. Na cava erau raica o Jiova kei na Luvena, na cava o nanuma kina meda nuitaka na nodrau rai?\n9 E tiko tale ga na malumalumu i Pita. E sega ni lecava qori o Jisu. Me vakataki Tamana ga o Jiova, e dau raica o Jisu na nodra vinaka na tamata. E levu sara na itovo vinaka e raica vei Pita o Jisu qai uqeti koya me vakayagataka vinaka sara qori. O Jiova kei na luvena erau raica tale ga vei keda nikua na ka eda vinaka kina. De dua eda nanuma ni dredre vei rau me rau raica na ka eda vinaka kina. Ia meda nuitaka na nodrau rai, meda yalorawarawa ni vakavulici, qai veisau me vakataki Pita.—Wilika 1 Joni 3:19, 20.\n“Kua ni Rere”\n10. Na cava e raica sara ga o Pita, ia na cava e lesuva tale?\n10 De dua e tomani Jisu o Pita ena ilakolako vakavunau. De raica na imatai ni cakamana i Jisu ni vukica na wai me waini ena kana magiti ni vakamau mai Kena. Koya e bibi sara, ni rogoca na itukutuku veivakurabuitaki i Jisu kei na nuinui ni Matanitu ni Kalou. Yaco na gauna e lesu tale o Pita ena nona bisinisi ni qoli. Erau sota tale kei Jisu ni oti e vica na vula—ena gauna qo e sureti Pita sara ga o Jisu me muri koya ena cakacaka vakavunau.\n11, 12. (a) Na cakacaka cava a vosota voli o Pita? (b) Na cava a rairai vakasamataka voli o Pita ni rogoci Jisu tiko?\n11 Se qai vosota voli ga o Pita e dua na bogi ni cakacaka e veivakayalolailaitaki. Eratou balata vakavica na lawa na gonedau, ia eratou yavi lala ga mai. E solia o Pita na nona kila kei na iwalewale kece me rawa kina eso na ika, e veibiuyaka na lawa ena drano me kunea na vanua e dau katoa kina na ika. Sa macala ga ni na rairai vakataki ira na vo ni gonedau, mera via rai sara ena boto ni wai butobuto, mera raica na qeleni ika se me dukia na wai me gole na ika ena lawa. Na vakanananu qori ena vakamosia ga vakalevu na yalona. E sega ni ka ni qito qo vei Pita nira vakararavi tu vua na tamata. E tini lesu lala i vanua. E vakasavasavataka na lawa. Se ogaoga sara tu ga sa torovi koya yani o Jisu.\nSega ni oca o Pita ni rogoca na usutu ni nona vunau o Jisu—na Matanitu ni Kalou\n12 Era torovi Jisu yani na ilala levu ra qai vakatudaliga ena veika e tukuna. Nira sa rui le levu, e vodo ena waqa i Pita o Jisu qai tukuna vua me toso yani vakalailai e wai. Ni voqa vinaka mai na domona e delaniwai, sa qai vakavulici ira. E vakarorogo vinaka o Pita vakataki ira ga na tu i vanua. E sega vakadua ni oca na rogoca na usutu ni vunau i Jisu me baleta na Matanitu ni Kalou. Sa na dua dina na itavi dokai me tokona na Karisito ena vakatetei ni itukutuku e rawati kina na bula ena vanua taucoko! Ena cakava rawa qori o koya? Ena vakania vakacava nona vuvale o Pita? De dua a vakasamataka lesu o Pita na bogi balavu a sega ni katoa kina na qoli.—Luke 5:1-3.\n13, 14. Na cakamana cava a cakava o Jisu vei Pita, na cava e cakava kina o Pita?\n13 Ni vosa oti o Jisu, e kaya vei Pita: “Toso mada yani i vanua titobu mo dou talaca kina na nomudou lawa me rawa mai kina eso na ika.” Dua na ka nona vakatitiqa o Pita. E tukuna: “Qasenivuli, keitou sa bau oca dina ena bogi taucoko keitou sega ni rawata e dua na ka, ia au na talaca ga na lawa me vaka oni tukuna.” Se qai samaka oti ga na lawa o Pita. Sa macala tu ga ni na sega ni via talaca tale i wai na lawa—vakauasivi ni sega ni katoa na qoli! Ia, e muria ga na ka e tukuna o Jisu, rairai a sikinala vei ratou ena ikarua ni waqa me ratou muri yani.—Luke 5:4, 5.\n14 E vakila o Pita na bibi ni lawa ni sa tekivu yavia mai. E veivakurabuitaki qai solia nona igu kece me yavia mai, sega ni dede sa raica na ibinibini ika ena loma ni lawa! Ena levu ni nona tavaiyaya e kacivi ratou na vodo tiko ena ikarua ni waqa me ratou mai veivuke. Ni ratou gole yani, eratou sa qai kidava ni sega ni rauta e dua ga na waqa na ika kece. Eratou mani vakatawana na waqa ruarua, ia se levu ga na ika—tekivu dromu vakamalua na waqa ena bi ni ika. E tarai Pita sara ga na ka e raica ya, e kurabui vakalevu. Sa raica oti o koya na nona vakayagataka o Jisu na nona kaukaua, ia na ka e cakava qo e yaga sara ga vua kei na nona vuvale. E vakavuna mada ga o koya me coko na ika ena lawa! E tuburi Pita na rere, e tekiduru qai kaya: “Ni biuti au Turaga, niu tamata ivalavala ca.” E rawa vakacava me mai veimaliwai tu kei koya e vakayagataka na kaukaua ni Kalou?—Wilika Luke 5:6-9.\n“Turaga, niu tamata ivalavala ca”\n15. E vakavulici Pita vakacava o Jisu ni sega na vuna vinaka me vakatitiqa se rere kina?\n15 E tukuna yani vakavinaka o Jisu: “Kua ni rere. Me tekivu qo o sa na qolivi ira na tamata.” (Luke 5:10, 11) Sa sega tale na gauna ni vakatitiqa se rere. Sega tale ni dua na vuna vinaka me vakatitiqataka kina o Pita eso na ka me vaka na qoli, nona malumalumu, kei na ka e sega ni cakava rawa. Dua na cakacaka levu me cakava o Jisu, na cakacaka vakaitalatala ena veisautaka vakadua na bula ni kawatamata. E qarava na Kalou e ‘dau veivosoti vakalevu.’ (Aisea 55:7) Ena raica o Jiova na veika e gadreva o Pita, na veika vakayago kei na veika vakayalo.—Maciu 6:33.\n16. Na cava eratou cakava o Pita, Jemesa, kei Joni ena veisureti i Jisu, na cava e vakatulewa vinaka duadua kina qori?\n16 Sega ni bera nona talairawarawa o Pita, Jemesa, kei Joni. “Eratou kauta i vanua na waqa ruarua, ratou biuta tu mai na ka kece me ratou muri koya.” (Luke 5:11) O Pita e vakabauti Jisu kei koya tale ga e tala mai. Qo na vakatulewa vinaka duadua me cakava. O ira tale ga na lotu vaKarisito nikua era vakaraitaka na nodra vakabauta nira sega ni vakatitiqa se rere ena nodra qaravi Kalou. E sega vakadua ni matewale na nodra nuitaki Jiova.—Same 22:4, 5.\n“Na Cava o Vakatitiqa Kina?”\n17. Na cava e nanuma o Pita ena rua na yabaki ni nodrau sota kei Jisu?\n17 Ni oti ga e rauta ni rua na yabaki nona sotavi Jisu, e voce yani o Pita ena bogi ni kaukaua na cagi ena Wasa o Kalili, me vaka e tukuni mai ena itekitekivu ni wase qo. E sega ni kilai se cava a vakasamataka voli ena gauna qori. E levu sara na ka a rawa ni vakananuma! A vakabula o Jisu na vugoi Pita. E vunau ena Ulunivanua. Mai na ka e dau vakavulica kei na nona cakacaka veivakurabuitaki, e vakaraitaka ni o koya ga na digitaki i Jiova, na Mesaia. Ni toso na gauna, e vakila o Pita ni sa rawa ni lewa vinaka na ka e dau malumalumu kina, me vaka na rere kei na vakatitiqa. E digitaki Pita sara mada ga o Jisu me dua vei ratou na 12 na yapositolo! Sega ni dede mai na gauna qori, e qai kila o Pita ni se sega ni oti na nona dau rere kei na vakatitiqa.\n18, 19. (a) Vakamacalataka na ka e raica o Pita ena Wasa o Kalili. (b) Na cava e cakava o Jisu ena kerekere i Pita?\n18 Ena ikava ni matayadra ena bogi oya, ena maliwa ni 3:00 na kaloko kei na kida ni mataka, e cegu na voce o Pita mai dabe tu yani vakadua. E raica ni toso tiko e dua na ka ena veitubuyaki ni ua! Vakacava, ya na yaloyalo ni ua ena ramase ni vula? Sega, sa rui dodonu qai toso tiko ga. Oya e dua na tamata! Io, e dua dina na tamata e taubale tiko e delaniwai! Ni sa voleka mai, e vaka ga ena lako siviti ratou. Dua na ka na nodratou taqaya na tisaipeli, eratou nanuma ni raivotu. Mani vosa yani na tamata oya ni kaya: “Dou vakacegu, o yau ga qo, dou kua ni rere.” O Jisu ga ya!—Maciu 14:25-28.\n19 Mani tukuna vua o Pita: “Turaga, ke o kemuni dina, ni vakarota meu lako yani vei kemuni e delaniwai.” A doudou ena imatai ni gauna. Ena levu ni nona marautaka na cakamana oya, e vinakata sara ga o Pita me vakataudeitaki na nona vakabauta. E vinakata me taubale tale ga e delaniwai. Mani tukuna ga vakavinaka vei koya o Jisu me lako yani vua. E siro sara mai waqa o Pita qai butu yani ena delaniwai maravu. Raitayaloyalotaka mada ni vakila o Pita na kaukaua ni vanua e butu kina ena delaniwai. Sa na dua na ka na nona qoroqoro ni lako yani vei Jisu. Ia e dua tale na ka e yacovi koya.—Wilika Maciu 14:29.\n“E rere ni raica na bula ni cagi”\n20. (a) E vakawelei vakacava o Pita, na cava e mani yaco kina? (b) Na lesoni cava e vakavulica vei Pita o Jisu?\n20 E vinakati vei Pita me rai tiko ga vei Jisu. E vakayagataka o Jisu na kaukaua e solia o Jiova, me taubale kina o Pita ena veitubuyaki ni ua. E cakava tale ga qori o Jisu ena vuku ni nona vakabauti koya o Pita. Ia a vakawelei o Pita. Eda wilika: “E rere ni raica na bula ni cagi.” E raica o Pita na kasere ni ua ena baba ni waqa, e veitubuyaki ena kaukaua ni cagi mani vakavuna me taqaya. De dua e vakasamataka tiko ni na luvu. Ni tuburi koya na rere, e luluqa na nona vakabauta. E vakatokai o Pita me Vatu ni tudei, ia sa tekivu dromu vaka na vatu ni sega ni dei na nona vakabauta. E kila na qalo o Pita, ia e sega ni nuitaka na kila qori ena gauna qo. E kacivaka yani: “Turaga, vakabulai au!” E dreti koya cake o Jisu ni se tu ga e delaniwai. E vakabibitaka vei Pita o Jisu e dua na lesoni: “Sa rui lailai na nomu vakabauta, na cava o vakatitiqa kina?”—Maciu 14:30, 31.\n21. Na cava e rerevaki kina na vakatitiqa, na cava eda na rawa ni cakava?\n21 E veiganiti ni tarogi, “Na cava o vakatitiqa kina?” Na vakatitiqa e rawa ni veivakaleqai. Ke da soli keda kina vakarawarawa, e rawa ni luluqa noda vakabauta da qai malumalumu vakayalo. E vinakati meda sasaga vagumatua! Ena sala cava? Me donu tiko ga noda rai. Ke da dau vakananuma na ka eda rerevaka, na ka e dau vakayalolailaitaki keda, na ka e vagolei keda tani mai vei Jiova kei na Luvena, eda na vakatitiqa tiko ga. Ke da rai tiko ga vei Jiova kei na Luvena ena ka erau sa cakava, na ka erau cakava tiko, na ka tale ga erau na cakava vei ira na lomani rau, eda na sega ni vakaleqai ena vakatitiqa.\n22. Na cava meda vakadamurimuria kina na vakabauta i Pita?\n22 Ni muri Jisu ena waqa o Pita, e raica ni sa ruru na draki ca. E maravu na Wasa o Kalili. E tomani ratou na vo ni tisaipeli o Pita ni ratou kaya: “O kemuni dina na Luve ni Kalou.” (Maciu 14:33) Dua na ka nona vakavinavinaka o Pita ni sa kida na mataka ena dela ni drano. E vulica me kua ni vakatitiqa, me kua tale ga ni rere. E se vinakati ga vei Pita e levu na veisau ni bera ni mai dua na lotu vaKarisito e vaka na vatu a tukuna taumada o Jisu. E vakadeitaka me toso tiko ga. Vakacava, o na cakava tale ga qori? O na raica ni veiganiti dina me vakadamurimuri na vakabauta i Pita.\nE oti vakacava nona dau vakatitiqa o Pita ni muri Jisu tiko?\nE vakaraitaka vakacava o Jisu ni raica na vinaka i Pita?\nEna Wasa o Kalili, na cava e vulica o Pita me baleta na vakatitiqa?\nO na vakadamurimuria vakacava na vakabauta i Pita?\niMeli iMeli E Sega ni Rawai ena Rere kei na Vakatitiqa


iVakatautauvata i Jisu me Baleta na Gone Cidroi | Bula i Jisu\nVOSA VAKATAUTAUVATA NI GONE CIDROI\nA cavuta o Jisu na vosa vakatautauvata ni sipi kei na ilavo e yali ni se rairai tiko voli mai Peria ena tokalau ni Uciwai na Joritani. Eda vulica ena vosa vakatautauvata qori ni dodonu meda marautaka nona veivutuni e dua e valavala ca qai lesu vua na Kalou. Era vakalewai Jisu na Farisi kei na vunivola ni ciqomi ira na valavala ca. Vakacava era bau vulica e dua na ka na dauvakalelewa ena rua na vakatautauvata i Jisu? Era taura rawa na rai i Jiova me baleti ira na valavala ca era sa veivutuni? Sa qai cavuta o Jisu e dua na vosa vakatautauvata veiuqeti e vakabibitaki kina na lesoni qo.\nE vakamacalataki ena vosa vakatautauvata e dua na tama e rua na luvena tagane. Na vosa vakatautauvata qo e baleti koya e gone. E dodonu mera vuli na Farisi, vunivola, kei ira na lewenivanua ena ka e tukuna o Jisu me baleti koya e gone ena vosa vakatautauvata. Ia me kauaitaki tale ga na ka e tukuna o Jisu me baleta na nodrau rai o tama kei na nona ulumatua. Koya gona, meda vakasamataki ratou kece na veitamani nida wilika tiko na vosa vakatautauvata i Jisu.\nE tekivu o Jisu ena nona kaya: “E dua na turaga e rua tiko na luvena tagane. E kaya vei tamana o koya e gone, ‘Tamaqu, solia mada vei au na ivotavota ni yau e dodonu me noqu.’ Sa mani wasea vei rau na luvena na veika e taukena.” (Luke 15:11, 12) E se bula tiko o tamana, ia sa vinakata o gone me soli vua nona ivotavota me rawa ni lewa ga nona bula kei na veika e vakayagataka kina nona ivotavota.\nE vakamacalataka o Jisu: “Oti e vica na siga, sa qai vakasosolo na luvena gone, e lako sara yani ina dua na vanua yawa. E lai vakasabusabutaka e kea nona iyau ena nona sa lai goleva e dua na ivakarau ni bula e torosobu sara.” (Luke 15:13) E sega ni dua na ka me leqataka e vale, ni lomani rau na luvena o tama qai karoni rau vinaka. Ia e biubiu o gone qai gole ina dua tale na vanua, e lai vakasabusabutaka e kea nona iyau ena marau vakasisila. Sa qai veisau na ituvaki me vaka e tukuna tarava o Jisu:\n“Ni sa oti vinaka sara ga nona iyau, sa qai tatara e dua na dausiga levu ena vanua taucoko, tekivu vakila o koya na leqa. Tini sara me sa lai bolea me veiqaravi vua e dua na lewenivanua e kea, oti sa dau talai i veikau me lai vakatawa vuaka. E mani garova voli na kedra kakana na vuaka, ia e sega ni dua e solia vua e dua na ka.”—Luke 15:14-16.\nNa Lawa ni Kalou e okata me manumanu tawasavasava na vuaka, ia qo sa vakatawa vuaka tu o gonetagane. Dua na ka nona walokai, mani kania na kedra na vuaka.c Ni sa sotava na leqa, sa qai “kilai yalona tale.” Cava sa qai cakava? E kaya e lomana: “Na kedra levu na tamata cakacaka nei tamaqu, era kana madrai e vo tale, ia o yau, au sa kolaiciba ena viakana! Au na tucake meu lesu vei tamaqu, au na kaya vua: ‘Tamaqu, au sa ivalavala ca i lomalagi, vei iko tale ga. E sega ni ganita meu vakatokai tale meu luvemu. Mo okati au ga meu nomu tamata cakacaka.’” E tucake sara me gole vei tamana.—Luke 15:17-20.\nNa cava ena cakava o tamana? Ena cudruvi luvena ni a biubiu mai vale? Ena dokadoka qai sega ni veiciqomi? Vakacava ke luvemu qori, cava o na cakava?\nKUNE TALE NA TAGANE A YALI\nE vakamacalataka o Jisu na rai nei tama kei na ka e cakava: “Ni se yawa tu yani sa raici koya mai o tamana, e lomani koya sara ga. E cici yani, mokoti koya, qai reguca.” (Luke 15:20) De dua sa rogoca o tamana na vakasisila ni bula i luvena, ia e ciqomi koya ga. Era kaya na iliuliu ni Jiu nira kila ra qai sokaloutaki Jiova, ia vakacava era raica rawa ena vakatautauvata qo na nona rai na Tamada vakalomalagi me baleti ira na veivutuni? Era raica rawa ni ciqomi ira tale ga na veivutuni o Jisu?\nNi dau kauai o tama, e kila rawa mai na matararawa i luvena ni sa veivutuni. Ni vakaliuliu o tama me veikidavaki, e rawarawa kina ni tusanaka nona cala o gone. E tukuna o Jisu: “E qai kaya vei tamana: ‘Tamaqu, au sa ivalavala ca i lomalagi, vei iko tale ga. E sega ni ganita meu vakatokai tale meu luvemu.’”—Luke 15:21.\nSa qai vakaroti ira nona dauveiqaravi o tamana: “Totolo, dou kauta mai e dua na isulu balavu, na ka vinaka duadua, dou vakasulumi koya kina, me dua na mama e ligana, me vakaivava tale ga na yavana. Me kau tale ga mai na luvenibulumakau tagane uro, dou vakamatea meda kana, meda soqo, ni a mate na luvequ qo, sa qai bula tale, a yali tu, sa qai kune tale.” Era sa qai “marau.”—Luke 15:22-24.\nIa e tiko mai na iteitei na luvena qase. E tukuna o Jisu me baleti koya: “Ni sa voleka mai vale, e rogoca sara na ivakatagi kei na meke. E kaciva sara e dua na dauveiqaravi me taroga se cava e marautaki tiko. E sauma vua, ‘Sa lesu bula mai o tacimu, mani vakamatea o tamamu na luvenibulumakau tagane uro.’ E tuburi koya na cudru qai bese ni curu i vale. E lako mai tuba o tamana qai mai vakamasuti koya. E qai kaya vei tamana, ‘Raica! Vica vata na yabaki noqu qaravi iko tu, au sega ni beca vakadua nomu lewa, ia o sega ni solia mada ga vei au e dua na luve ni me meu kania vata kei ira noqu itokani. Ni yaco ga mai na luvemu qo, a vakasabusabutaka na nomu iyau kei ira na saqamua, o vakamatea sara vua na luvenibulumakau tagane uro.’”—Luke 15:25-30.\nO cei era vaka na tuakai gone cidroi nira vakalewa nona dau lomani ira na tauvanua kei ira na valavala ca o Jisu? O ira na vunivola kei na Farisi. E cavuta o Jisu na vosa vakatautauvata qo nira vakalewai koya ni ciqomi ira na valavala ca. O koya e dau vakalewa nona yalololoma na Kalou, e dodonu me vakasamataka vakabibi na vosa vakatautauvata qo.\nSa qai tinia o Jisu nona vakatautauvata ena nona cavuta na vakamamasu nei tama vei luvena qase: “Luvequ, o dau tiko vata kei au e veigauna, na noqu iyau kece e nomu. E dodonu ga meda soqo, meda marau vakalevu ni a mate na tacimu qai bula tale, a yali tu sa qai kune tale.”—Luke 15:31, 32.\nA sega ni vakamacalataka o Jisu na ka e vakayacora na tuakai gone cidroi. Ia ni oti na mate kei na vakaturi i Jisu, “era mai vakabauta tale ga e levu sara na bete.” (Cakacaka 6:7) De dua era wili tale ga e keri o ira na rogoca na vosa vakatautauvata i Jisu me baleta na gone cidroi. Io, e rawa nira kilai yalodra tale, ra veivutuni qai lesu vua na Kalou.\nEda vulica na tisaipeli i Jisu ena vakatautauvata qori ni ka vakayalomatua meda maliwai ira tiko ga na dauveiqaravi ni Kalou, ena karoni keda kina na Tamada dauloloma qai vakarautaka na ka eda gadreva. Meda kua ni biubiu meda gole ina “dua na vanua yawa” se qara na marau vakasisila.\nDua tale na ka eda vulica, ke da gole tani mai na sala ni Kalou, e bibi meda yalomalumalumu meda lesu vua na Tamada me rawa ni vakadonui keda tale.\nEda vuli tale ga ena nona veiciqomi o tama kei na nona veivosoti, vaka kina nona sega ni veiciqomi se veivosoti na tuakai gone cidroi. E bibi meda dauveivosoti na dauveiqaravi ni Kalou, meda ciqomi ira era lakosese ia era sa veivutuni dina ra qai lesu ina ‘vale i Tamadra.’ Io, meda marautaka ni sa ‘bula tale na tacida a mate,’ a “yali tu, sa qai kune tale.”\nE tukuna tiko vei cei o Jisu na vosa vakatautauvata qo? Cava na vuna?\nE baleti cei na vosa vakatautauvata? Cava e yaco vua?\nNi lesu mai na gone cidroi, cava e cakava o tamana?\nE vakavotuya vakacava na tama dauloloma nodrau itovo o Jiova kei Jisu?\nE vakavotuya vakacava na tuakai gone cidroi na nodra itovo na vunivola kei na Farisi?\nNa cava o vulica ena vosa vakatautauvata i Jisu?\niMeli iMeli Yali sa Qai Kune Tale\njy wase 86 t. 200-203


Marautaka Tiko ga Noda Qaravi Jiova | Vulici\nWILIKA ENA VOSA Acholi Albanian Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Bicol Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Ibanag Icelandic Iloko Indonesian Italian Japanese Javanese Kamba Kannada Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Latvian Lithuanian Luganda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Marathi Maya Mongolian Moore Ndau Ndebele (Zimbabwe) Nepali Nias Norwegian Nyungwe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Runyankore Russian Samoan Sango Sena Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tshwa Turkish Turkmen Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Waray-Waray Wolaita Zande Zapotec (Isthmus) vakaViti\nO SE nanuma na siga marautaki duadua ena nomu bula? Na siga ni nomu vakamau se sucu na nomu ulumatua? Se na siga o yalataka kina nomu bula vei Jiova ena nomu papitaiso? Qori e rairai siga bibi duadua, e siga marautaki tale ga. Era marau tale ga na tacimu vakayalo mera raica na ivakadinadina ni nomu lomana na Kalou ena lomamu taucoko, nomu vinaka taucoko, nomu vakasama taucoko, kei na nomu kaukaua taucoko!—Mari. 12:30.\nIo, o marautaka vakalevu nomu qaravi Jiova me tekivu ena siga o papitaiso kina. Ia na cava e seavu kina nodra marau eso na dautukutuku? Na cava meda marautaka tiko ga kina noda qaravi Jiova?\nVUNA ERA SEGA NI MARAU KINA ESO\nE dodonu meda marautaka na vosa ni yalayala i Jiova ni na vakarusa na ituvaki ca qo meda bula ena vuravura vou. E vakadeitaka tale ga vei keda na Sefanaia 1:14: “Sa voleka na siga levu i Jiova! Sa voleka, sa kusa sara mai!” Ia ni dede tale noda wawa ena rawa ni vakaseavutaka noda marau, ena vakaluluqataka tale ga noda qarava na Kalou.—Vkai. 13:12.\nNida veimaliwai kei ira na tamata ni Kalou ena uqeti keda meda marautaka tiko ga noda qaravi Jiova. Na nodra itovo vinaka na dauveiqaravi i Jiova e rairai uqeti keda ina sokalou dina, meda marautaka tale ga noda veiqaravi. (1 Pita 2:12) Ia vakacava ke vakadodonutaki e dua na lotu vaKarisito ni sega ni muria na ivakatagedegede ni Kalou? Ena ituvaki qori, o ira e rawa era lako mai ena dina ena vuku ni nodra itovo vinaka na dauveiqaravi i Jiova e rawa nira yalolailai se rarawa.\nE rawa ni vakaseavutaka tale ga noda marau na itukutuku ni veivoli ni vuravura i Setani. E vinakata na Tevoro meda vakabauta ni bibi meda taukena na ka e sega ni yaga. Ia meda nanuma tiko na vosa i Jisu: “E sega ni dua e rawa ni qarava e rua na turaga, ni na cata e dua qai lomana e dua, ena doka e dua qai beca e dua. Dou sega ni rawa ni qarava na Kalou kei na iYau.” (Maciu 6:24) Ena sega ni rawa nida marautaka noda qaravi Jiova, da qai saga meda vutuniyau ena vuravura qo.\n‘MARAUTAKA NA KALOU NA NODA IVAKABULA’\nO ira na lomani Jiova era na raica ni sega ni icolacola bibi nodra qaravi koya. (1 Joni 5:3) Nanuma na ka e kaya o Jisu: “Ni lako mai vei au o kemuni kece oni oca, oni bikai voli ena icolacola bibi, au na vakacegui kemuni. Ni mai cola na noqu ivua moni vuli vei au, niu yalomalumalumu, au yalomalua tale ga, oni na kunea kina na vakacegu. E veivakacegui na noqu ivua, e mamada tale ga na noqu icolacola.” (Maciu 11:28-30) E veivakacegui qai marautaki na noda icolacola na lotu vaKarisito meda veivakatisaipelitaki. Eda marautaka sara ga noda qaravi Jiova. Meda raica mada e tolu na vuna meda ‘marautaka kina na Kalou na noda ivakabula.’—Apak. 3:18.\nEda qarava na Kalou mamarau, na Vunibula. (Caka. 17:28; 1 Tim. 1:11) Eda kila ni buli keda na Dauveibuli. Koya gona, meda marautaka tiko ga noda qaravi koya, se mani vakacava na dede ni noda papitaiso.\nE marau tiko ga o Héctor ni dau vakasamataka nona inuinui, qai vakaitavi vakalevu ena vunau\nKena ivakaraitaki o Héctor, e 40 na yabaki nona veiqaravi vakaivakatawa dauveilakoyaki. Ni “sa qase” mada ga se bulabula vinaka tiko ga. (Same 92:12-14) Ni tauvimate o watina, e lailai kina na ka e cakava ena nona veiqaravi, ia e sega ga ni vakaseavutaka na nona marau. E kaya: “Au rarawa ni sa malumalumu tiko ga o watiqu, e sega ni rawarawa tale ga na qaravi koya, ia au saga tiko ga meu marautaka noqu qarava na Kalou dina. Niu kila ni vakavuna o Jiova noqu bula, e vakainaki nona buli keda, oya na vuna meu lomani koya vakalevu qai qaravi koya mai vu ni lomaqu. Au saga meu vakaitavi tiko ga ena vunau, meu vakasamataka tiko ga noda inuinui me kua kina ni seavu noqu marau.”\nE vakarautaka o Jiova na ivoli meda rawa ni marautaka na bula. Io, “na levu ni nona lomani vuravura na Kalou e solia kina na Luvena e duabau ga e bulia, mera kua ni rusa kina o ira na vakaraitaka nodra vakabauti koya, mera rawata ga na bula tawamudu.” (Joni 3:16) E rawa kina ni vosoti noda ivalavala ca, eda rawa tale ga ni bula tawamudu nida vakabauta na ivoli i Jisu e vakarautaka vakayalololoma na Kalou. Vakacava eda marautaka qori? Nida vakavinavinakataka na ivoli, ena uqeti keda meda marautaka noda qaravi Jiova.\nE bula rawarawa o Jesús me qaravi Jiova me vica vata na yabaki\nE kaya e dua na tacida tagane mai Mexico o Jesús: “Au sa bobula ena noqu cakacaka, ena so na gauna au cakacaka vakaveitaravi ena lima na gauna ni cakacaka, dina mada ga ni sega ni dodonu meu cakava. Au cakava qo me levu kina noqu ilavo. Toso na gauna au vulica na veika me baleti Jiova, ni solia na Luvena lomani ena vukuda na kawatamata. Au vinakata sara ga meu qaravi koya. Au mani yalataki au vei Jiova, au vakatulewataka meu cegu mai na kabani au cakacaka tu kina me 28 na yabaki meu veiqaravi vakatabakidua. Qori na itekitekivu sara ga ni noqu marautaka na noqu veiqaravi vei Jiova.”\nE vakavumarau na ka eda vuataka, e sega ni vakavurarawa. O se vakasamataka nomu bula ni bera ni o kilai Jiova? E kaya na yapositolo o Paula vei ira na lotu vaKarisito e Roma, nira “bobula ina ivalavala ca” ia era sa “bobula ina ivalavala dodonu.” Sa laurai na vuadra ena nodra “yalosavasava” e rawati kina na bula tawamudu. (Roma 6:17-22) Eda muria tale ga na ivakarau ni bula savasava, eda galala mai na rarawa e vakavuna na itovo dukadukali kei na ivalavala kaukaua. E dodonu meda marau!\n“E gauna marautaki duadua ena noqu bula na noqu qaravi Jiova.”—Jaime\nKena ivakaraitaki o Jaime, e sega ni vakabauta na Kalou, e vakabauta na bula vakaidewadewa, e dau veivacu tale ga. E tekivu gole ina soqoni vaKarisito, e uqeti koya nodra veikauaitaki e kea. Me biuta na nona ivakarau makawa, ena vinakati me kerei Jiova me vukei koya me vakabauti koya. E kaya o Jaime: “Au sa qai kila vakalalai ni bula tiko na Tamada dauloloma, e Kalou dauveivosoti. E taqomaki au niu muria na ivakatagedegede savasava i Jiova. Keu sega ni veisau, de dua au sa mate tale ga me vaka eso noqu itokani dauveivacu. E gauna marautaki duadua ena noqu bula na noqu qaravi Jiova.”\nKUA NI SORO!\nNida waraka me vakarusai na ituvaki ca qo, na cava meda cakava tiko? Kua ni guilecava nida “kakaburaki ena inaki vakayalo” eda na “tamusuka na bula tawamudu.” Ia “meda kua gona ni soro ena caka vinaka, nida na tamusuka ena kena gauna ke da sega ni vakacauoca.” (Kala. 6:8, 9) Ena veivuke i Jiova, eda rawa ni vosota meda gumatua ni vakaitovotaka na itovo e vinakati meda bula sivia kina na “veivakararawataki levu,” da qai marautaka tiko ga noda qaravi Jiova, ena gauna mada ga ni veivakatovolei.—Vkta. 7:9, 13, 14; Jeme. 1:2-4.\nEda nuidei ni rawa ni vakaicovitaki na noda vosota, ni kila na Kalou na noda cakacaka kei na loloma eda vakaraitaka vua kei na yacana. Ke da marautaka tiko ga noda qaravi Jiova, eda na vaka na daunisame o Tevita, e kaya: “E dei tu ga e mataqu o Jiova. Ni tu e ligaqu imatau o koya, au na sega vakadua ni yavalati. E marau vakalevu na lomaqu, e marau na yagoqu taucoko. Au tikovinaka tale ga.”—Same 16:8, 9.\niMeli iMeli Marautaka Tiko ga Noda Qaravi Jiova


The Fiji Times » Mera bau rogoci\nMera bau rogoci\nE TAVUSOYA tiko na loma ni yasana o Nadroga kei Navosa ena gauna oqo na kena sa vinakati me sa veisautaki na koronivuli ni yasana na Nadroga/Navosa High School me sa Technical College se me sa koronivuli vuli cakacaka.\nSa vakaraitaka raraba na jeameni ni Matabose ni yasana o Nadroga/Navosa o Ratu Wakanimolikula Vosailagi ni a sa duavata tu na yasana mai na matai ni siga ni veiqaravi ni matanitu na nona veitokoni ki na veika e gadreva.\nOqori ena vuku ni saga ni Minisitiri ni Vuli mai vei Dr. Mahendra Reddy e na kena gadrevi me vakaduri e dua na koronivuli ni vuli cakacaka ena loma ni yasana me vakatokai na Technical College.\nMe vaka ni dabe toka talega e na loma ni yasana na Cuvu College, e taroga kina e dua na vuli oti e na koronivuli ni yasana oqo na cava e sega ni bau veisau ga na i matai ni yacana mai na Cuvu me sa Technical me vaka ni sa tiko rawa.\nNa koronivuli na Nadorga/ Navosa High School e sega walega ni koronivuli, e dabe vata toka na kena i tukutuku ka rabailevu sara.\nEra a vuli kina e levu sara na yaca rogo e na noda vanua e na gauna a se yacana tu kina na Cuvu Mission.\nE vakawakana ni sa yavutaki no e na veika vakayalo ka qai dabe no yani kina me sa koronivuli ni yasana me vakataucokotaki na vuku vakayalo ki na vuku vakavuli me taucoko kina na rawa-ka e na dela ni vuku yalomatua.\nE matata vinaka kevaka era sa na vaqara koronivuli tani e sa na sega ni salavata e na yavu e vakavuvulitaki e na koronivuli ni yasana oqo e na vuku ni veitataunaki ki Lagi e na veimataka ni bera ni tekivutaki na vuli e na dua na siga.\nDua e a vuli e na Mission na Radi ni noda Pereditedi vakacegu o Adi Lady Bale Ganilau ka matata vinaka tu na vanua cerere e yacova.\nE matata vinaka tu na i tukutuku ni koronivuli oqo vei ira na vuli oti kei ira na lewe ni yasana.\nDina ni sa vakaraitaka na yasana na nona vakatulewa, ia, e a bau rogoci li na domodra na lewe ni yasana?\nE vakabauti ni lewa oqori e ratou sa bosea vata ga na lewe ni matabose ni yasana ka sega o ira nai tubutubu kei ira na vuli oti.\nNa nodra dau gole na gonevuli ki na veikoronivuli sekedri e dau salavata kei na i tatau mai vei ira na i tubutubu mera vuli sara vakaukauwa ka ra rawata na nodra vuli e na kena i veta sara e cake.\nSa i koya oqo e dua na tikina era gadreva tiko kina na i tubutubu kei ira na vuli oti mera veitalanoa kei koya na Miniista ni Vuli kevaka era kauwaitaki dina na i tubutubu ni koronivuli na Nadroga/ Navosa High School.\nE vakaraitaka talega na tikina oqori e dua na lewe ni To ni veisaqa o Viliame Gavoka vua na Minisita ni vuli o Reddy me yalovinaka ka sotavi ira na 240 na i tubutubu era a sainitaka na kudru oqori.\nSa dodonu me kila deivaki tiko o Reddy kei na matabose ni yasana ni tiko na nodra dodonu me vaka e yavutaki e na vakavulewa mera vakaraitaka na nodra nanuma ki vua na minisita.\nEra kauwai sara kina vakalevu na i tubutubu e na vuku ni vakanananu era a biuta koto mai e na vuku ni nodra veisiga nimataka na dui luvedra.\nKa me kua ni raici tiko ga na ka era sa vakatulewataka rawa tu ka sega ni rogoci na domodra na ogataka na nodra vuli-ka na dui luvedra.\nSa dodonu ga me rogoci mada na yasana ruarua ni veitalanoa na i tubutubu, vuli oti kei na matanitu.


Pacific Islands Labour Mobility Project - Fijian Translation - Class PR\nClass PR tabana ena veilawa – Yanuyanu ena Pasifika\nKeitou na via veitalanoa kei iko nikua ke o iko se dua na lewe ni nomu vuvale a cakacaka e Ositerelia me tiki ni dua na porokaramu ni Veivakacakacakataki. Keitou kila ni levu vei kemuni a sega ni ‘tadra na veika a vakayacori vei kemuni,’ keitou na tu vakarau gona ni tokoni kemuni ena dredre oni vakila ena nomuni tiko e Ositerelia\nMusu na kemuni isau? Vakalolomataki? Vakasaqara e dua tale na itaukei ni cakacaka MONI tomana tiko ga na Porokaramu ni Cakacaka ni Vagauna? Keitou na tu vakarau ni veivuke.\nKeitou kila ni bale ena Matanitu nona sega ni tarova na nodra veivakacalai na Veikabani era Veivosakitaka na Cakacaka oni mai vakalolomataki kina. O ira na dauteitei era vakalutuma na isau ni kena vakayacori na cakacaka ena nodra vakamumuri voli ena vakalolomataki ni tamata cakacaka era mai rawa tubu kina.\nNa Matanitu o Ositerelia a tauyavutaka e dua na lawa Na Lawa ni Veivakabobulataki ena Gauna Qo, 2018. Moni tokoni keitou ena nomuni vakaraitaka nomuni kudru ena isema e vakarautaki yani e ra qo mera rawa ni saumitaro na veibisinisi ni volivolitaki kei na Matanitu ena ka era vakayacora. Me nanumi tiko ni dodonu vei ira na veiliutaki “mera kua ni vosa wale” mera “dina ena nodra yalayala”.\nE yaga dina vei ira na kece na duidui taba ni veiqaravi na Porokaramu ni Veivakacakacakataki vei ira na Veimatanitu ena Pasifika me vaka ni na:\nTokoni ira na veivakacakacakataki se veivakaicilitaki ena kena mai vakacegui na dui taba ni veiqaravi ena vanua eso e sega ni rawa ni ceguva vakataki koya na taba ni cakacaka e Ositerelia; qai\nVeitokoni ena veivakatorocaketaki vakailavo ni dui matanitu ena Pasifika, kei Timor Leste.\nNa kena sega ni vakarautaki e levu na lawa se me lewai vakavinaka e mai “vakavuna na tubu ni veivakalolomataki” e via tautauvata ga kei na veivakalolomataki ena gauna qo. E mai vesuka nodra ivolatara ni cakacaka na tamata cakacaka o itaukei ni cakacaka, kena ibalebale ni na sega ni rawa ni biubiu o tamata cakacaka me lai cakacaka vua e dua tale. O ira na dodonu me veitaqomaki e sa mai vakalaiva na vakayacori ni itovo kaukaua eso ena tabana ni curuvanua, e mai vakayacori kina eso na ka mera taqomaki na lewenivanua raraba.\nNa kena dina ga ni sa bau vakanuinui sara tu ga o Ositerelia ena liga ni veiqaravi vei ira ena so tale na vanua ena vuku kedra kakana.\nNa matanitu nei Morrison sa kacivaka ni na tarova na nodra mai cakacaka vakagauna na dau gade mai na Veivanua vakaPeritania ena nodra gade vakacakacaka e Ositerelia, sa mai vakavuna meda vakanuinui vei ira e dua na iwiliwili levu ni tamata cakacaka mai na Pasifika era mai cakacaka vagauna ena veika e vauca na keda kakana. O ira qo era vakayacora tiko na cakacaka dredre qai cakacaka oca era na sega ni rawa ni vakayacora e levu e Ositerelia: nodra beti vuata


The Fiji Times » Levu na itaukei era beitaki ena kucu\nLevu na itaukei era beitaki ena kucu\nVAKARAITAKA o Marama ni Ovisa Daiana Taqiri ena dua na nodra lotu cokovata na marama e Macuata ena macawa sa oti ni levu duadua na i wiliwili ni turaga i Taukei era beitaki ena kucu, ka 90 na pasede vei ira oqori era sega tu ni cakacaka.\nNi wasea mai na fika o Marama ni Ovisa, e tukuna ni yabaki 2016 e laurai ni turaga e qase duadua me beitaki ena kucu oya e dua na turaga esa tiko na nona yabaki ni bula ena 79 kei na cauravou gone duadua e beitaki ena cala oqo e tiko na nona yabaki ni bula ena 10.\nVei ira na kucuvi, e qase duadua e sa yabaki 84, ka gone duadua na i solisoli lailai ka se qai vula tolu.\nEna nodratou vakadikeva na ripote oqo na Tabana ni Ovisa, e laurai ni levu vei ira era vakacalai tiko ena cala ni kucu e tiko na nodra yabaki ni bula mai na 45 ki na yabaki 55.\nE kaya o Marama ni ovisa Taqiri ni mataqali tukutuku vakaoqo e dodonu mera sa na yadrava matua na nodra i tavi na i tubutubu kei na kena yadravi na vuvale ena veigauna.\nE kaya ni dodonu me na yadrava tiko o ira na i tubutubu na vanua era gade se tiko kina na luvedra ena veigauna kece.\nE dodonu talega vei ira na i tubutubu me ra na kila vakavinaka o cei era vakailawalawa kina o ira na luvedra.\nE vakadeitaka o Marama ni ovisa Taqiri ni ka bibi kina kawa i Taukei me na raica lesuva na i tovo kei na i vakarau ni bula eda kilai tani kina, baleta ni sa luluqa sara tiko yani na i tovo dina ni veirokorokovi eda dau kilai tani kina.\nE vakaraitaka ni dodonu me da na raica lesuva talega na i vakarau ni noda veirokorokovi, oya na veivugoni, o cei eda veitabuki kina kei na veiwekani raraba eda sa kila tiko na i Taukei ena noda veikoro kei na veiyasana.


Josefa Simici—Maciu 1\nOqo e dua na tikina lavetaki, mai na ivakadewa ni iVolatabu me vaka sa vakatakilai vei Josefa Simici na Parofita ena 1831: Maciu 23:39 kei na wase 24.\n1 Niu sa kaya vei kemudou, ni dou na sega tale ni raici au mai na gauna oqo ka lako yani ka kila ni sai au era sa vola kina na parofita, me yacova ni dou sa kaya: Sa kalougata ko koya sa alako mai ena yaca ni Turaga, ena o ni lomalagi, kei ira kecega na agilosi tabu vata kaya. Era sa qai kila na nona tisaipeli ni na lako tale mai ki vuravura ko koya, io ni sa rawata na lagilagi kei na isala vakatui ena liga imatau ni bKalou.\n2 A sa curu yani ko Jisu, ka lako tani mai na valetabu; a ra sa lako mai na nona tisaipeli, me ra rogoci koya, ka ra kaya: Turaga, ni vakamacalataka vei keitou na veika e baleta na valetabu, me vaka ko sa kaya kina—Era na talaraki sobu kecega, ka biu tu vei kemudou ni ra sa lala.\n3 A sa kaya vei ira ko Jisu: Dou sa sega ni raica na ka kecega oqo, ka dou sa sega beka ni kila ne? Au sa kaya vakaidina vei kemudou, ena sega tale ni vo eke, ena valetabu oqo, e dua na avatu sa taqa toka ena delana e dua tale ka na sega ni talaraki.\n4 A sa biuti ira ko Jisu, ka lako ki na aUlunivanua ni Veiolive. Ia ni sa tiko sobu mai na Ulunivanua ni Veiolive, era sa lako vuni vua na tisaipeli, ka kaya: Ni tukuna mai vei keitou se na yaco ni naica na veika ko ni sa tukuna me baleta na vakarusai ni valetabu, kei ira na Jiu; ia ka cava na bivakatakilakila ni nomuni clako mai, kei na ivakataotioti kei vuravura, se na nodra vakarusai tale ga na dau dcaka ca, io na eivakataotioti kei vuravura.\n5 A sa vosa ko Jisu, ka kaya vei ira: Dou qarauni kemudou vinaka me kakua ni vakacalai kemudou e dua na tamata.\n6 Ni na lewe vuqa era na lako mai ka kaya ni ra sa lako mai ena yacaqu, ka kaya—Koi au na Karisito—Ia e lewe vuqa era na vakacalai.\n7 Era na qai soli kemudou yani mo dou avakararawataki, ka ra na vakamatei kemudou, ia era na bcati kemudou na lewe ni veivanua kecega, ena vuku ni yacaqu.\n8 Raica era na lewe vuqa era na tarabe, ka veivakaraitaki vakataki ira, ka ra veicati vakataki ira.\n9 Ena lewe vuqa tale ga na parofita vakailasu ena tubu cake mai, ka lewe vuqa era na vakacalai kina.\n10 Ia ni sa tubu vakalevu na caka ca, ena batabata mai na nodra aloloma na lewe vuqa;\n11 Ia ko koya sa tudei tiko ga ka sega ni rawai, ena vakabulai.\n12 Ia ni dou sa raica sa yaco na ka avakasisila sa dauveivakarusai a tukuna ko bTaniela na parofita, me baleta na vakarusai kei cJerusalemi, mo dou tudei ga ena dveivanua tabu; o koya sa wilika me kila sara.\n13 Ia me ra dro ki na aveiulunivanua ko ira sa tiko mai Jutia.\n14 Me dro ga ko koya sa tiko e dela ni vale, ka kakua ni lako sobu me kauta tani e dua na ka mai na nona vale.\n15 Me kakua tale ga ni lesu ko koya sa tiko ena were me kauta na nona isulu.\n16 Ena ca vei ira sa abukete, kei ira sa vakasucuma na gone ena gauna ko ya!\n17 O koya, mo dou masuta na Turaga me kakua ni yaco na gauna ni nomudou dro ena vula i liliwa, se ena siga ni Vakacecegu.\n18 Ia ena gauna ko ya, ena levu sara na rarawa vei ira na aJiu, kei ira na lewei bJerusalemi, raica e sa sega mada ni vakayacora vakaoqo na Kalou vei ira na Isireli, mai na itekivu ni nodra matanitu me yacova na gauna oqo; ia ena sega ni vakayacori tale vakakina e muri, vei ira na Isireli.\n19 Ia na ka kecega sa yaco vei ira, sa itekivu walega ni veika rarawa era na sota kaya.\n20 Ia kevaka sa sega ni vakalekalekataki na gauna ko ya, ena sega na tamata ena bula rawa; ia ena vukudra o ira sa digitaki, me vaka na veiyalayalati, ena vakalekalekataki na gauna ko ya.\n21 Raica, na veika au sa tukuna oqo vei kemudou me baleti ira na Jiu; ia kei na dua tale, ni sa oti na siga ni veivakararawataki ko ya vei ira mai Jerusalemi, kevaka e dua na tamata e qai tukuna vei kemudou, Raica, oqo na Karisito, se oya, dou kakua sara ni vakabauti koya;\n22 Ni na tubu mai ena veisiga oqori na Karisito vakailasu, kei na parofita vakailasu, ka ra na vakatakila na ivakatakilakila kei na ka veivakurabuitaki lelevu, ka na rawa kina me ra vakacalai ko ira sa digitaki, ko ira era sa digitaki me vaka na veiyalayalati.\n23 Raica, au sa tukuna vei kemudou na veika oqo ena vukudra na tamata adigitaki; ia dou na rogoca na bivalu kei na irogorogo ni valu; ia mo dou kakua ni kidroa kina, ni sa kilikili me yaco na veika kece au a tukuna vei kemudou; ia e sa bera ga na ivakataotioti.\n24 Raica, au sa tukuna oti e liu vei kemudou.\n25 Ia, kevaka era sa kaya vei kemudou: Raica, sa tiko ko koya mai na vanua dravuisiga; Dou kakua sara ni lako kina: Raica sa tiko ko koya mai loqi; Dou kakua sara ni vakabauta;\n26 Ia me vaka sa cila mai na rarama ni mataka mai na atokalau, ka serau yani ki na ra, ka ubia na vuravura kecega, sa na vakatale ga kina na nona lako mai na Luve ni Tamata.\n27 Ia oqo au sa tukuna vei kemudou e dua na italanoa vakaibalebale. Raica na yasana sa koto kina na yago, era na soqoni vata kina na ikeli; era na vakatale ga kina na noqu tamata digitaki ni ra na asoqoni vata mai na yasai vuravura e va.\n28 Ia era na rogoca na ivalu kei na irogorogo ni valu.\n29 Raica au sa vosa ena vukudra na noqu tamata digitaki; ena veibolebolei na veimatanitu, kei na veivanua; ena yaco tale ga na adausiga, kei na mate dauveitauvi, na tavuki ni vanua, ena yasana e vuqa.\n30 Kei na dua tale, ni sa tubu vakalevu na ivalavala ca, sa na batabata mai na nodra loloma na tamata; ia ko koya sa tudei tiko ga ka sega ni rawai, ena vakabulai.\n31 Kei na dua tale, ena vunautaki mada e avuravura taucoko na Kosipeli oqo ni Matanitu, me ivakadinadina ki na veivanua kecega, sa na qai yaco mai na ivakataotioti, se na nodra vakarusai na tamata dau caka ca.\n32 Ia ena qai yaco tale na ka vakasisila sa dau veivakarusai, a tukuna ko Taniela na parofita.\n33 Ia ni sa oti mada na gauna rarawa ko ya, ena qai vakabutobutotaki na amatanisiga, ia ena sega tale ga ni cila na rarama ni vula, ka na lutu mai lomalagi na veikalokalo, ka na yavalati na veikaukauwa vakalomalagi.\n34 Au sa kaya vakaidina vei kemudou, ena sega mada ni se takali yani na itabatamata ka na vakatakilai kina na veika oqo, me yacova ni sa vakayacori taucoko na veika au sa tukuna vei kemudou.\n35 E dina, ena yaco mai na siga me takali ko lomalagi kei vuravura, ia na noqu avosa ena sega ni takali, ena yaco kece mada ga.\n36 Ia, me vaka au sa tukuna oti, ni sa oti na ararawa ni veisiga ko ya, ka yavalati na veikaukauwa vakalomalagi, ena qai rairai mai na ivakatakilakila ni Luve ni Tamata mai lomalagi; era na tagi na mataqali vakayadua ga e vuravura; ka ra na qai raica na Luve ni Tamata ni sa blako mai ena veio ni lomalagi, ena kaukauwa kei na lagilagi cecere;\n37 Ia ko koya sa tugana na noqu avosa, ena sega ni vakacalai, ni na lako mai na Luve ni Tamata, ka na talai ira mai e liu na nona bagilosi kei na davui sa rogo levu, ia era na qai cvakasoqoni ira vata na vo ni nona tamata digitaki mai na mata ni cagi e va, mai na vu ni lomalagi e dua ka yacova na vu ni lomalagi kadua.\n38 Mo dou kila mada na vosa vakatautauvata ni avunilolo—Ni sa qai lavouvou na tabana ka sa tubu na drauna, dou sa kila kina ni sa voleka na vulaikatakata;\n39 Sa vakakina, ko ira na noqu digitaki, ni ra sa raica na veika oqo, era sa na kila ni sa voleka ko koya, io mai na mata ni katuba.\n40 Ia na siga ko ya, kei na tiki ni auwa, sa sega e dua e akila; e sega sara, e sega ko ira na agilosi ni Kalou mai lomalagi, ia na Tamaqu duadua ga.\n41 Ia me vaka na siga i aNoa, ena vakatale ga kina na nona lako mai na Luve ni Tamata;\n42 Ni na yaco vei ira, me vaka na veisiga ni sa bera na awaluvu; me yacova na siga sa vodo kina ki waqa ko Noa era a kana ka gunu, ka vakawati ka veimusumusuki me ra vakawati;\n43 A ra sa sega mada ni kila me yacova ni sa yaco mai na waluvu, ka kauti ira kece yani; sa na vakatale ga kina na nona lako mai na Luve ni Tamata.\n44 Sa na qai vakayacori kina na veika sa volai, ni na yaco ena aveisiga mai muri, raica ena lewe rua sa tiko ena were, ena kau tani e dua, ka bbiu e dua;\n45 Ena lewe rua erau qaqi sila, ena kau tani e dua, ka biu e dua;\n46 Ia na ka au sa tukuna vua e dua, au sa tukuna ki na tamata kecega; mo dou avakatawa, ni dou sa sega ni kila na tiki ni siga sa lako mai kina na nomudou Turaga.\n47 Ia mo dou kila ga oqo, kevaka e kila na itaukei ni vale na tiki ni bogi ena lako mai kina na daubutako, ena vakatawa ga ka sega ni biuta na nona vale me ravabasuki, io sa na vakarau tu.\n48 O koya mo dou qai vakarau talega koi kemudou, ni, ena gauna dou sa sega ni nanuma kina, ena qai lako mai na Luve ni Tamata.\n49 Ko cei, na tamata ayalodina ka vuku, sa lesia na nona turaga me lewai ira na nona lewe ni vale me solia vei ira na kedra ena kena gauna dodonu?\n50 Sa kalougata na tamata ko ya, ni na lako mai na nona turaga ka kunei koya ni sa kitaka vakakina; kau sa kaya vakaidina vei kemudou, ena lesi koya me lewa na nona ka kecega.\n51 Ia kevaka ena kaya e lomana na tamata ca ko ya: Sa avakaberaberataka na nona lako mai na noqu turaga,\n52 Ia sa vakatekivu kina me yaviti ira na nona itokani, ka sa kana ka gunu vata kei ira na daumateni.\n53 Ena lako mai na turaga ni tamata ko ya ena siga sa sega ni vakasaqarai koya kina, kei na tiki ni auwa e sega ni kila kina.\n54 Ena qai varo musuka rua, ka vota vua me vakaivotavota vata kei ira na dauveivakaisini; io ena dautagi kina ka avakasequruqurubati.\n55 A sa vakaoqo na nodra aicavacava na daucaka ca, me vaka na parofisai nei Mosese, ka kaya: Era na muduki tani mai vei ira na tamata; raica e sa bera ga na ivakataotioti kei vuravura, ia ena qai yaco mai.\nMaci. 26:64; Cakacaka 1:11.\nDV Veiolive, Ulunivanua ni.\nLuke 21:7–36; V&V 45:16–75. DV iVakatakilakila ni Veigauna; Veisiga e Muri, Veisiga Edaidai.\nMala. 4:1; V&V 133:64–74. DV Caka Ca.\nSaka. 12; 14:1–5.\nJoeli 2:10; V&V 29:14.\nV&V 39:20–21; 49:7.\nDV Waluvu ena Gauna i Noa.\n2 Nif. 30:10; V&V 1:9–10; 29:17. DV Vuravura—Na icavacava ni vuravura.


'Ni sa Kalou o Jiova na nomuni Kalou o Koya sa lako vata tiko kei kemuni, me valuti ira na meca ena vukumuni, me vakabulai kemuni.' Vakarua 20:4\n"Au sa sega li ni vakarota vei iko? Mo kaukauwa ka doudou sara; mo kua ni dau rere se yalolailai, ni sa tiko vata kei iko o Jiova na nomu Kalou ena vanua kecega o lako kina." Sa Lewai Me Sa Takosovi Na Joritani Joshua 1:9\nKa sa tukuna o Tevita vei Solomoni na luvena, "Mo kaukauwa ka mo yalo doudou, ka cakava; kakua ni o rere se taqaya: O Jiova na Kalou â€” noqu Kalou â€” ena tiko vata kei iko. O Koya ena sega ni biuti iko se lako tani mai vei iko, me yacova sara ni o sa vakaotia na cakacaka kecega ni veiqaravi ena vale i Jiova. 1 Veigauna 28:20\n"E tu vata kei koya na mataivalu yago walega; ia vei keda o Jiova na noda Kalou, me vukei keda ka me vala ena vukuda." Era sa qai vakaukauwataki na tamata e na vosa i Esekaia na tui Juta. 2 Veigauna 32:8\nMai na gusudra na lalai kei ira se qai sucu tiko, o ni sa vakadeitaka na kaukauwa, o ira kece na kemuni meca, era sa vakagalui, o ira kece na daubole, e ra sa vakadrukai. Same 8:2\nEna Vukumuni, au na bolea kina na mataivalu, ena vuku ni noqu Kalou, au na ladeva kina na bai ni valu. Ni sa Kalou ga o Jiova, sa taucoko ga na nona sala: na vosa i Jiova sa vakadinadinataki; o koya nai sasabai vei ira sa vakararavi vua. Na Kalou ga sa vakayaragitaki au ena kaukauwa, ka sa cakava me taucoko na noqu i lakolako. Same 18:29, 30, 32\nE so era sa vakararavi ki na kareti; e so era vakararavi ki na ose; io, oi keda me da nanuma na yaca ni noda Kalou o Jiova. Same 20:7\nEna reki tiko na Tui ena Nomuni kaukauwa, Jiova; ena Nomuni veivakabulai sa ka levu sara na nona reki! Same 21:1\nE rawa ni yali vakadua na yaloqu, kevaka me'u a sega ni yalovinaka vei Jiova e na nodra vanua na bula. Waraki Jiova ga mo tamata qaqa, e na qai vakaukauwataka na yalomu, mo wawa, au sa tukuna! Same 27:13, 14\nO Jiova na noqu Kaukauwa, na noqu i sasabai; Au sa vukei, baleta sa kabiti Koya na yaloqu. O koya oqo, au sa reki kina vakalevu, Au na sere ka rekitaki koya vakalevu. O Jiova sa noqu kaukauwa, sa i Koya nai vakadei ni nona vakabulai na Nona i lumuti. Same 28:7, 8\nSa voleka o Jiova vei ira sa ramusu na yalodra, sa vakabulai ira sa dasila na yalodra. Same 34:18\nO Jiova ena vakabula na yalodra na Nona tamata, sa sega ni dua e vakararavi vua me na vakacacani. Same 34:22\nO ira sa vakalouvinakataki mai vei Koya, era na taukena na vanua, ia o ira sa cudruvi mai vei koya, era na muduki tani. O Jiova, sa vakarautaka na nodra i kalawa na tamata vinaka, ka sa taleitaka na nodra i valavala. Same 37:23, 24\nO ira na daubasu lawa, era na vakarusai; na mataka nei koya na tamata ca, ena muduki laivi. Same 37:39\nNa Kalou, o Ni sa vakavoliti au mai na gauna ni cauravou; ka yacova na siga oqo, au se tukuna tikoga na Nomuni cakacaka vinaka. Oqo au sa qase mai ka sikoa na uluqu, Na Kalou, mo Ni kua ni biuti au, me yacova ni'u sa tukuna na Nomuni kaukauwa ki na i matai ni taba tamata, na Nomuni kaukauwa ki vei ira kecega era na lako tiko mai. Same 71:17, 18\nO Ni sa vakaraitaka vei au na leqa lelevu ka bibi, o Ni na vakabulabulataki au tale, ka kauti au cake tale mai na boto ni sauloa kei vuravura. O Ni na vakatubura na noqu dokai, ka vakacegui au ena veiyasana kecega. Same 71:20, 21\nNa yagoqu kei na yaloqu sa malumu mai, Ia, na Kalou, sa kaukauwa ni noqu bula e loma, na noqui votavota me sega ni mudu. Same 73:26\nEna loma ni noqu lomaocaoca, na Nomuni veivakacegui sa vakamarautaka na yaloqu. Same 94:19\nO Jiova sa noqu kaukauwa, ka noqu sere talega, Ka sa yaco me noqu i vakabula. Same 118:14\nSa waicala na yaloqu ena vuku ni colacola bibi; Mo Ni vakaukauwataki au me vaka na Nomuni vosa. Same 119:28\nOqo na noqu vakacegui ena gauna ni rarawa, ni Nomuni vosa sa solia vei au na bula. Same 119:50\nE dina ni'u na lakova na loma ni leqa, o Ni na vakabulabulataki au; o Ni na dodoka na Ligamuni me veivorati kei na nodra cudru na Kequ meca, Kei na Ligamuni i matau ena vakabulai au. Same 138:7\nNi sa marau vakalevu na yaloqu e lomaqu, O Ni sa kila na sala au sa muria tiko, Era sa biuta vakavuni tiko na dai, me baleti au. Same 142:3\n"O ira na dravudravua kei na vakaloloma era vakasaqara na wai, ia sa sega, ni sa mamaca na yamedra ena via gunu, oi Au, o Jiova, Au na rogoci ira; Oi Au na nodra Kalou na Isireli, Ka'u na sega ni laivi ira. Aisea 41:17\nMe'u vakayaloqaqataki ira na rarawa mai Saioni Me'u solia vei ira na mata lumilumisa mai na mata dravukasi, na waiwai ni reki mai na rarawa bibi, nai sulu ni vakavinavinaka mai na yalo e bibi, ka ra na vakatokai na kau dau vuataka nai valavala dodonu ka sa tea o Jiova, ka me vakacaucautaki kina o Koya." Aisea 61:3\nO koya sa tukuna kina o Jiova na Kalou ni lewe vuqa: "Baleta ni dou sa cavuta na vosa oqo, raica, Au na cakava na Noqu vosa ena gusumu me bukawaqa, kei na tamata oqo mera buka, ka me na kani ira. Jeremaia 5:14\nO Jiova ena sega ni biuta vakadua sara, E dina ni sa vakaraitaka na rarawa, ia ena vakaraitaka tale na loloma me vaka na kena sa rui levu na nona yalololoma. Sa sega ni dau veivakamavoataki vakailoa o koya, se dauveivakayalobibitaki vei ira na luve ni tamata. Tagi 3:31-33\n"Vei Jiova era na vakakaukauwataki kina, era na lako cake ka lako sobu ena Yaca i Jiova," sa tukuna o Jiova. Sakaraia 10:12\n"Ni dou na sega ni vosa oi kemudou, ia na Yalo i Tamamudou ena tukuna mai vei kemudou na ka mo dou cavuta. Maciu 10:20\nIa sa vakaraici iratou tu o Jisu ka tukuna, "Ki vua na tamata na ka oqo e dredre, ia vua na Kalou e sega ni dua na ka e dredre." Maciu 19:26\nMeda kila ni ka kece e yaco mai, me rawa kina na ka vinaka vei ira sa lomana na Kalou, o ira era sa kacivi me vaka na ka sa nakiti oti. Roma 8:28\nA cava tale meda na tukuna ena veika oqo? Kevaka sa noda i to na Kalou, o cei tale me keda meca? Roma 8:31\nNi sa ka lialia vei ira sa rusa na kena vunautaki na kauveilatai, ia sa vakaraitaka kina na Kalou na nona kaukauwa vei keda sa vakabulai. 1 Koronica 1:18\nNa noqu vosa ni'u vunau sa sega ni'u vosa ena kila ka vakatamata me'u veirawai kina, ia au vunau ena kaukauwa duadua ga ni Yalo Tabu, Mo dou qarauna mo dou kakua ni vakabauta e dua e vosa tiko ena vuku vakatamata, ia o koya ga e tu vua na kaukauwa ni Kalou. 1 Koronica 2:4, 5\nDou vakatawa, dou tu dei ena vakabauta, dou yaloqaqa, dou tu vakatagane. 1 Koronica 16:13\nKeitou sa sega ni rawata vakai keitou me vakasamataka ni keitou rawa ni rawata e dua na ka, ia sa vu ga mai vua na Kalou neitou kaukauwa, 2 Koronica 3:5\nNa neitou i yaragi ena i valu vakayalo oqo e sega ni ka vakayago me vakatamata, ia ena kaukauwa ni Kalou Me talaraki kina na bai kaukauwa, 2 Koronica 10:4\nMe'u tinia, oi kemudou na wekaqu, mo dou kaukauwa tiko ena Turaga, kei na kena levu ni Nona kaukauwa vakaidina. Efeso 6:10\nAu sa rawa ni cakava na ka kecega ena vuku i Karisito o koya sa vakaukauwataki au. Filipai4:13\nKevaka meda dau vosota, Eda na lewa vata kei koya. Kevaka meda na cakitaki koya, Ena cakitaki keda o Koya. 2 Timoci 2:12\nKevaka meda dau vosota, Eda na lewa vata kei koya. Kevaka meda na cakitaki koya, Ena cakitaki keda o Koya. 1 Joni 4:4


Ena gauna ni Siganisucu, eda marautaka na dauvakabauta na sucu i Jisu Karisito, na Luvena Duabau Ga sa Vakatubura na Kalou, na Tamada Tawamudu. Me tiki ni Lotu ni Siganisucu ni Mataveiliutaki Taumada ka yavutaka na ituvatuva ni noda soqoni marautaki oqo, au na vosa ena tukunikataki vakaparofita ni Nona sucu.\nE sega na ka e tukunikataki me vakasakiti cake mai na rairai ni agilosi vei Meri.\n“A sa kaya vei koya na agilosi, Kakua ni rere, Meri: ni ko sa kune loloma vua na Kalou.\n“Ka raica, ko na kunekune, ko na vakasucuma talega e dua na gonetagane, ia mo vakayacani koya ko Jisu.\n“Ena levu ko koya, ka na vakatokai na Luve i Koya sa Cecere Sara: ia na Turaga na Kalou ena solia vua nai tikotiko vakaturaga nei tamana ko Tevita:\n“Ia ena lewa ko koya na mataqali i Jekope ka sega ni mudu; ena sega talega ni oti na nona matanitu” (Luke 1:30–33).\nNa sucu kei na bula kei na mate vakayago ni Luve ni Kalou a sa veiganiti kaya na ituvatuva ni Tamada Vakalomalagi “me ra tucake tale mai na mate na tamata kece ga ka rawata na bula tawamudu” (Mosese 1:39). Ni se bera ni buli na vuravura, a digitaki taumada o Jisu Karisito me sotava rawa na bula vakayago ka mai iVakabula me tutaka na ituvatuva oya (raica na Mosese 4:2). A vakaroti na tamada o Atama me vakacaboisoro me “ivakatakarakara ni nona vakacabori Koya na Le Duabau ga nei Tamada, o koya sa sinai ena loloma kei na dina. Ia [a vakatavulici o koya], na veika kece ga ko sa kitaka mo kitaka ena yaca ni Luvena, ia mo veivutuni ka daumasu tiko ga vua na Kalou ena yaca ni Luvena” (Mosese 5:7–8).\nEda wilika talega ena ivola i Mosese na ivakamacala oqo ni Kalou, na Nona “yavu ni veivakabulai ki na tamata kecega, ena vuku ni nona dra na noqu Le Duabau ga, raica ena lako mai ko Koya ena gauna sa lokuci tu” (Mosese 6:62). Sa vakaroti keda na Kalou na Tamada meda veivutuni ka papitaiso “ena yaca ni Luvequ e Duabau ga, o koya sa sinai ena loloma kei na dina, io sa i Jisu Karisito, na yaca duadua ga sa soli ena ruku i lomalagi, ia na ka kecega ko sa kerea ena yacana ena solia vei iko” (Mosese 6:52).\nO Aisea, e dua na parofita levu ena Veiyalayalati Makawa, a tukunikataka na sucu namaki ni Mesaia. “Ia ko Jiova vakataki koya ga ena solia vei kemudou e dua nai vakadinadina,” a cauraka o koya. “Raica, ena bukete e dua na goneyalewa, ena vakasucuma e dua na gonetagane, ena vakayacani koya ko Imanueli” (Aisea 7:14).\nA vakaraitaka talega o Aisea:\n“Ni sa sucu mai e dua na gone me noda, sa soli mai vei keda e dua na gonetagane: ena vakatau kivei koya na lewa: ena vakatokai na yacana ko Veivakurabuitaki, nai Vakavuvuli, na Kalou Kaukauwa, na Tama ni gauna tawamudu, na Tui ni Sautu.\n“Ena sega ni oti na kena tubu na nona lewa kei na sautu, ena itikotiko vakaturaga i Tevita, kei na nona matanitu, me vakataudeitaka, ka vakaukauwataka ena lewa dodonu kei nai valavala dodonu mai na gauna oqo ka yacova na gauna kecega” (Aisea 9:6–7).\nNa sucu i Karisiro a vakatakilai talega kivei ira na parofita ena iVola i Momani. Ono na drau na yabaki ni bera na sucu ni iVakabula, a vakatavulica o Liai ni na vakatubura na Kalou mai vei ira na Jiu “e dua na Mesaia, se, ena vosa tale e so, na iVakabula kei vuravura” (1 Nifai 10:4).\nA vakaraitaka na parofita o Apinatai:\n“Raica, a sega li ni parofisaitaka vei ira ko Mosese ni na lako mai na Mesaia me vakabulai ira na nona tamata na Kalou? Ia era a sega li ni parofisaitaka vakaidina na veika oqo ko ira kece na parofita mai na ivakatekivu kei vuravura?\n“Era sega li ni kaya ni na lako sobu mai na Kalou vei ira na luve ni tamata, me mai bula vakatamata, ka lako voli ena nona kaukauwa e delai vuravura?” (Mosaia 13:33–34).\nA vola na parofita o Nifai na iwalewale a vakaraitaka kina vua na agilosi e dua na goneyalewa ena koro o Nasareci, ni cauraki, “Na goneyalewa ko a raica sa ikoya na tinana vakayago na Luve ni Kalou” (1 Nifai 11:18).\n“Au sa raica [a vola o Nifai] ni sa kauti koya na Yalo ni Turaga; a sa oti e dua na gauna sa vosa tale vei au na agilosi ka kaya: Raica!\n“Au sa rai yani ka raica tale na goneyalewa ko ya ni sa roqota tiko e dua na gone lailai.\n“A sa kaya vei au na agilosi: Raica na Lami ni Kalou, io, na Luvena na Tamada Tawamudu!” (1 Nifai 11:19–21; raica talega na Alama 7:9–10).\nEda sa kila vinaka taucoko na veika a tukunikataki taumada ni oti na sucu i Jisu. Sa vakasakiti vakalevu na kena vakadinati ni a tukunikataki oqo ena sala vakalomalagi ki na dua na ilawalawa ka, sa kainaki, era a yalomalumalumu sara ena ituvaki ni veimaliwai ena gauna oya.\n“A sa so nai vakatawa ni sipi ena vanua ko ya era sa tiko mai na vanua veico, a ra veivuke me vakatawa na sipi ena bogi.\n“Ka raica, sa dua na agilosi ni Turaga sa rairai vei ira, a sa cila vakavolivoliti ira nai ukuuku ni Turaga: a ra sa rere vakalevu.\n“A sa kaya vei ira na agilosi, Dou kakua ni rere: raica, au sa kauta mai vei kemudou e dua nai tukutuku vinaka mo dou reki vakalevu kina, kei ira kecega na tamata.\n“Ni sa sucu vei kemudou ena siga oqo ena koro i Tevita na iVakabula, ko koya na Karisito na Turaga. …\n“A ra sa lewe vuqa na kai lomalagi era sa tiko vakasauri vata kaya na agilosi, a ra sa vakavinavinaka vua na Kalou, ka kaya,\n“Sa nona na Kalou na vakarokoroko ena veiyasana ecake sara, a sa veivinakati rawa ko ira e vuravura, sa lomani ko ira na tamata” (Luke 2:8–11, 13–14).\nNa sucu ni iVakabula a salamuria na duidui ni kena tukunikataki ena loma ni vica na siga ki na rua na tamata vakatabui sara—na daucakacaka ena valetabu me vaka era sa kacivi tu kina nikua:\n“Ka raica, sa dua na tamata mai Jerusalemi, ko Simione na yacana; a sa yalododonu ka daulotu na tamata oqo, a sa waraka na nodra vakacegui na Isireli: a sa tiko vei koya na Yalo Tabu.\n“A sa vakatakila oti vua na Yalo Tabu ni na sega mada ni mate, ena kunea eliu na Karisito ni Turaga.\n“A sa vakavuna na Yalo Tabu na nona lako ki na vale ni soro: ia ni rau sa kauta mai na gone ko Jisu koi rau na nona qase, me caka vua me vaka na ivalavala ni vunau,\n“Sa qai keveta cake ko koya, ka vakavinavinakataka na Kalou, ka kaya,\n“Kemuni na Turaga, ko ni qai laiva na nomuni tamata me lako ena vakacegu, me vaka na nomuni vosa:\n“Ni sa qai raica na mataqu na vu ni bula mai vei kemuni” (Luke 2:25–30).\nNai karua ni kena tukunikataki oya kivua e dua na marama vakatabui, ena valetabu talega. O Ana, ka vakatoka na ivolanikalou me “dua na parofita yalewa, … sa vuqa sara na nona yabaki, …\n“Sa qai yada ka walusagavulu ka va na kena yabaki, a sa sega ni lako tani ena vale ni soro, a sa daulotu ka lolo ka masu ena siga kei na bogi.\n“A sa lako mai ko koya ena tiki ni siga ko ya, a sa vakavinavinakataka talega na Turaga, a sa vosataki koya vei ira kecega era tiko mai Jerusalemi era waraka na iVakabula” (Luke 2:36–38).\nNa veiparofisai kei na veika e se qai tukunikataki wale toka ga sa tukuna na imatai ni lako mai ni iVakabula. Eda sa vakavakarau tiko oqo ena iKarua ni Lako Mai ni Turaga, na gauna era nanamaki tu kina na dauvakabauta ka ra ririkotaka se cakitaka na tawavakabauta. Eda sa vakaroti meda “tudei … ena vanua tabu, ka kakua ni yavalati rawa, me yacova na siga sa lako mai kina na Turaga; raica, ena lako kusarawa mai” (V&V 87:8). Na “vanua tabu” oya sa oka vakaidina kina na valetabu kei na kena veiyalayalati ka tauri tu ena yalodina, na itikotiko era vakamareqeti ka vakatavulici kina na gone, kei na noda veitutu ni qaravitavi ka lesi mai na dodonu ni lewa vakamatabete, oka kina na kaulotu, valetabu, kei na veikacivi tale e so ka tutaki ena yalodina ena vei tabana, tabanalevu, kei na iteki.\nNi da vakavakarautaka na iKarua ni Nona Lako Mai, ka vakadeitaki keda tu ena vanua tabu, eda vakananuma voli na Siganisucu me kakua ga ni gauna ni “Veikidavaki” se “Gauna Marautaki ni Vakacagicagi” ia me sa veivakacaucautaki ni nona sucu na Luve ni Kalou ka me gauna meda vakananuma kina na Nona ivakavuvuli kei na vakasakiti tawamudu ni Nona Veisorovaki. Au masuta ni da na vakayacora ena yalodina.\nAu vakadinadinataka na dina ni veika oqo ena yaca i Koya eda vakacaucautaka tiko na Nona sucu, io na yaca i Jisu Karisito, emeni.