Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu me Baleta na Kalou? | Kaya na iVolatabu\nE Kalou vakacava? O cei na yacana?\nRawa nida veivolekati kei na Kalou?\n1, 2. Na cava e vinaka kina meda dau taro?\nKE O dau veivosaki kei ira na gone, sega ni vakabekataki ni o vakadinadinataka ni dau levu nodra taro. Levu e dau tekivu nodra vakatataro nira se qai kilavosa ga. Nira tarogi iko, era na raici iko cake qai laurai e matadra nodra via kila dina na ka. Era na taroga na taro: Na cava e karakarawa kina na lomalagi? O cei e vakavulici ira na manumanu mera dau sere? Era buli ena cava na kalokalo? De o solia nomu vinaka kece mo sauma nodra taro, ia e sega ni dau rawarawa. Nomu isaunitaro vinaka duadua e rawa ni vakavurea e dua tale na taro: Baleta?\n2 Sega nira dau taro ga na gone. Nida tubu cake meda tamata bula, eda dau taro nida via kila na ka, me matata vei keda na ka meda cakava, meda kila na leqa e rawa ni basika kei na kena iwali, me vakacegui tale ga noda lomatarotaro. Ia e levu era sega ni dau via taro, era sega mada ga ni taroga na veika bibi mera kila. Ke votu mada ga e lomadra eso na taro, e sega ni dau gu na yalodra mera vakasaqara na kena isau.\n3. Levu sa oti vakadua nodra via vakasaqara na isau ni taro bibi eso. Baleta?\n3 Vakasamataka mada na taro ena waqa ni ivola qo, na taro ena ivakamacala taumada, se na kena ena itekitekivu ni wase. Qo eso na taro bibi dina. E levu sa oti vakadua nodra via vakasaqara na isau ni taro va qo. Baleta? E tiko ena iVolatabu na kedra isau? Era nanuma eso ni rui dredre mera kila na ka e kaya na iVolatabu me baleta na ka qo. So tale era nanuma ni ka vakamadua na taro. So tale era kaya ni taro va qo e dodonu ga mera kauaitaka na iliuliu ni lotu kei ira na qasenivuli, e sega ni yaga meda via lai kila. Na cava o nanuma?\n4, 5. Na cava eso na taro bibi eda dau vakataroga? Na cava meda saga kina meda kila na kedra isau?\n4 De tiko eso na taro bibi o dau via kila na kedra isau. So na gauna o dau vaqaqa se ‘Cava na inaki ni noda bula? Kena inaki ga meda sucu mai, da qase yani, da mate tale? Ke tiko na Kalou, e Kalou vakacava?’ E ka vakayalomatua meda taroga na taro qori, e bibi tale ga meda saga meda kila na kedra isau dodonu. A kaya na qasenivuli rogo o Jisu Karisito: “Kerekere tiko ga, ena qai soli vei kemudou, vaqaqara tiko ga, dou na qai kunea, tukituki tiko ga, ena qai dolavi vei kemudou.”—Maciu 7:7.\n5 Ke o “vaqaqara tiko ga” mo kila na isau ni taro bibi eso, o na vakadinata ni ka ni veivakalougatataki dina nomu vakasaqaqara. (Vosa Vakaibalebale 2:1-5) Kua ni kauaitaka na ka era vakatukuna eso, baleta ni tiko dina ena iVolatabu na isau ni taro eda dau vakataroga. Sega ni dredre mo kila na kedra isau. Nomu kila tale ga ena vakacegui iko, o na nuidei qai vakainaki nomu bula. Ia meda tekivu mada nida dikeva e dua na taro e dau sega ni matata vei ira e levu na kena isau.\nE YALODUA NA KALOU QAI SEGA NI DAU VEIKAUAITAKI?\n6. Na cava era nanuma kina e levu ni sega ni kauaitaki keda na Kalou?\n6 Levu era kaya ni isau ni taro qo na io. Era nanuma ni dodonu me vinaka cake na vuravura ke kauaitaki keda na Kalou! Eda raica e veiyasa i vuravura na ivalu, veicati, na bula vakaloloma. O keda yadua eda dau tauvimate, eda rarawa, ra qai takali tiko yani na wekada. Era kaya kina e levu, ‘Ke kauaitaki keda na Kalou qai kauaitaka noda leqa, ena tarova me kua ni yaco.’\n7. (a) Era vakavuna vakacava na iliuliu ni lotu mera vakabauta e levu ni dau yalodua na Kalou? (b) Na cava mada e kaya na iVolatabu me baleta na ka vakaloloma eda dau sotava ena so na gauna?\n7 Kuria oya nira vakavuna na iliuliu ni lotu mera vakabauta na lewenivanua ni yalodua na Kalou. Ena sala cava? Ni yaco na leqa tubukoso, era dau kaya ni inaki ni Kalou. Nira vakayacora qo era tukuna tiko kina ni bale vua na Kalou na veika vakaloloma e dau yacovi keda. Vakacava, qori na ka dina me baleta na Kalou? Na cava mada e kaya na iVolatabu? E sauma na Jemesa 1:13: “Ni vakatovolei e dua me kua ni kaya: ‘E vakatovolei au na Kalou.’ Ni sega ni vakatovolei rawa na Kalou ena ka ca, e sega tale ga ni vakatovolea e dua o koya.” Kena ibalebale qo ni sega vakadua ni vakavuna na Kalou na veika ca e yaco tu ena veiyasa i vuravura. (Wilika Jope 34:10-12.) E vakalaiva o koya me yaco na veika ca. Ia e duidui sara nona vakalaiva e dua na ka me yaco mai na nona vakavuna me yaco.\n8, 9. (a) O na vakamacalataka vakacava na duidui ni nona vakalaiva e dua na ca, kei na nona vakavuna na ca? (b) Na cava meda kua kina ni vakalewa na vakatulewa ni Kalou me vakalaiva meda muria na sala ca eda digia?\n8 Kena ivakaraitaki, vakasamataka mada e dua na tama dauloloma se tiko vata voli ga kei na luvena cauravou. Ni viavialevu mai na luvena qai via biubiu e vale, ena sega ni tarova o tamana. Lai lako vakaca o gone, sotava tale ga e levu na leqa. Vakacava, me beitaki o tamana ni vakavuna na leqa nei luvena? Sega. (Luke 15:11-13) Na Kalou tale ga e sega ni tarovi keda nida digia meda muria na sala ca, ia e sega ni vakavuna o koya na rarawa eda sotava ena vuku ni sala ca eda digia. E macala gona ni sega ni dodonu me beitaki na Kalou ena leqa lelevu e sotava na kawatamata.\n9 E tiko na vuna vinaka e vakalaiva kina na Kalou meda muria na sala ca eda digia. E sega ni vinakati vua na Dauveibuli vuku qai kaukaua me vakaraitaka vei keda na vuna. Ia e vakaraitaka vei keda ena vuku wale ga ni nona loloma. O na raica eso na vuna ena Wase 11. Ia mo nanuma tiko ni sega ni bale vua na Kalou na leqa eda sotava. E kena veibasai sara ni o koya duadua ga e vakarautaka vei keda na kena iwali!—Aisea 33:2.\n10. Na cava eda nuidei kina ni na vakaotia vakadua na Kalou na veika ca?\n10 E Kalou savasava tale ga o koya. (Aisea 6:3) Kena ibalebale qo ni yalododonu, e sega ni vakamelei rawa. E sega ni kune vua e dua na ca. E rawa gona nida vakararavi vakatabakidua vua. Sa sega tu ga ni rawa ni tukuni qori vua na tamata ni vaka me tiki ni noda bula na veidabui kei na lawaki. Ke saga mada ga ena nona vinaka kece e dua na iliuliu me cakava na ka e dodonu, ena sega ga vua na kaukaua me vakavinakataka kina na leqa e mai vakavuna e dua tale. Ia e kaukaua duadua na Kalou. E rawa ni kauta tani na veika ca e mai bika tu na kawatamata, e yalataka tale ga ni na vakayacora. Ia ni sa na vakayacora dina, ena qai takali vakadua na veika ca kece!—Wilika Same 37:9-11.\nE RAICA VAKACAVA NA KALOU NA VEIKA TAWADODONU EDA SOTAVA?\n11. (a) E raica vakacava na Kalou na veika tawadodonu? (b) E raica vakacava na Kalou na veika rarawa o dau sotava?\n11 E raica vakacava na Kalou na veika e yaco tiko e vuravura, kei na veika o sotava tiko ena gauna qo? E tukuna na iVolatabu ni dau “taleitaka na lewadodonu” na Kalou. (Same 37:28) E kauaitaka vakalevu na ka e dodonu kei na ka e sega ni dodonu. E cata na veika tawadodonu kece. E kaya na iVolatabu ni ‘rarawa na lomana’ ena gauna e roboti vuravura kina na veika ca ena dua na gauna sa oti. (Vakatekivu 6:5, 6) E sega ni veisau na Kalou. (Malakai 3:6) Se cata tiko ga na veika ca e vakavuna na rarawa ni kawatamata ena gauna qo. E sega tale ga ni taleitaka me raici keda nida rarawa. E kaya na iVolatabu ni dau “kauaitaki” keda o koya.—Wilika 1 Pita 5:7.\nE kaya na iVolatabu ni Kalou dauloloma o Jiova e bulia na lomalagi kei na vuravura\n12, 13. (a) Na cava e tu kina vei keda eso na itovo vinaka me vaka na loloma? E vakacava noda raici vuravura ena vuku ni noda loloma? (b) Na cava eda vakabauta kina ni na vakayacora dina ga na Kalou e dua na ka ena leqa sa tarai vuravura tu?\n12 Eda vakadeitaka vakacava ni cata na Kalou meda rarawa? Qo eso tale na kena ivakadinadina. E kaya na iVolatabu ni buli na tamata me ucuya na Kalou. (Vakatekivu 1:26) E mai tiko gona vei keda na itovo vinaka baleta ni qo na itovo e kilai tani kina na Kalou. Me kena ivakaraitaki, e dau mositi iko ni o raica nodra vakararawataki na sega ni cala? Ke o kauaitaka na veika tawadodonu va qo, sa na qai wacava nona kauai na Kalou!\n13 Na loloma e dua na noda itovo vakasakiti. Qo na itovo ga ni Kalou. E kaya na iVolatabu ni “Kalou ga na loloma.” (1 Joni 4:8) Eda loloma baleta ni dau loloma na Kalou. Vakacava, ena uqeti iko nomu loloma mo vakaotia na rarawa kei na veika tawadodonu o raica nikua e vuravura? Ke tu vei iko na kaukaua, o na vakayacora sara ga! Se vakaevei? Qo tale ga na ka ena cakava na Kalou. Ena muduka na veika rarawa kei na veika tawadodonu. Na vosa ni yalayala era volai ena ivakamacala taumada ni ivola qo e sega ni tadra wale ga se da vakanuinuikara wale tu ga kina. Na vosa ni yalayala ni Kalou ena sega ni daro! O na qai vakabauta na vosa ni yalayala kece qo ke o kila vinaka na Kalou a yalataka.\nVINAKATA NA KALOU MO KILAI KOYA\nKe dua e via kilai iko, o na tukuna vua na yacamu. Na Kalou e vakatakila vei keda na yacana ena iVolatabu\n14. O cei na yaca ni Kalou? Na cava meda vakayagataka kina?\n14 Ke dua e via kilai iko, na cava o na cakava? O na tukuna vua na yacamu. Vakacava na Kalou, e tiko na yacana? Levu na lotu era kaya ni yacana na “Kalou” se “Turaga,” ia qo e sega ni yaca. E icavuti, me vaka ga na “tui” kei na “peresitedi.” E tukuna na iVolatabu e levu na kena icavuti na Kalou. Na “Kalou” kei na “Turaga” e rua ga vei ira na icavuti qo. E tukuna tale ga na iVolatabu ni yaca ni Kalou o Jiova. E kaya na Same 83:18: “O kemuni, na yacamuni ga o Jiova, o kemuni ga oni Cecere Duadua e vuravura taucoko.” Ke sega ni tiko ena nomu iVolatabu na yaca qo, e vinaka mo raica na iKuri ena tabana e 195-197 ni na vakamacalataka na vuna. E macala gona ni volai vakavica na udolu ena ivolavivigi makawa ni iVolatabu na yaca ni Kalou. Ni vinakata sara ga o Jiova mo kila na yacana, mo vakayagataka. E rawa nida kaya ni vakayagataka o koya na iVolatabu mo kilai koya kina.\n15. Na cava na ibalebale ni yaca, Jiova?\n15 Na Kalou e vakatokai koya ena dua na yaca e titobu sara na kena ibalebale. Na yaca, Jiova, e kena ibalebale ni rawa ni vakayacora na Kalou nona vosa ni yalayala kece qai vakayacora na veika sa nakita tu. * E duatani duadua na yaca ni Kalou, e vakasakiti. O koya duadua ga e vakatokai ena yaca ya. Levu na sala e duatani duadua kina o Jiova. Na sala cava soti?\n16, 17. Na cava eda vulica me baleti Jiova ena vica na kena icavuti qo: (a) “Kaukaua Duadua”? (b) “Tui ni veitabagauna”? (c) “Dauveibuli”?\n16 E tukuni ena Same 83:18 me baleti Jiova: “O kemuni ga oni Cecere Duadua.” E kilai tale ga me “Kaukaua Duadua.” E kaya na Vakatakila 15:3: “E cecere qai veivakurabuitaki na nomuni cakacaka, Jiova na Kalou, oni Kaukaua Duadua. E dodonu, e dina na nomuni sala, na Tui ni veitabagauna.” Na icavuti “Kaukaua Duadua” e dusia ni kaukaua duadua o koya. E sega ni dua e tautauvata kaya ena kaukaua, e sega ni vakatauvatani rawa. Eda kila tale ga na kena icavuti na “Tui ni veitabagauna” ni sega ni vakatauvatani rawa kei na dua. O koya duadua ga e sega nona itekitekivu. E kaya na Same 90:2: “Mai na gauna tawamudu ina gauna tawamudu oni Kalou tu ga.” Qo e vakatubuqoroqoro dina, se vakacava?\n17 Dua tale na sala e duatani kina o Jiova oya ni o koya ga na Dauveibuli. E kaya na Vakatakila 4:11: “E ganiti kemuni Jiova, na neimami Kalou, me nomuni na lagilagi, na vakarokoroko, kei na kaukaua, ni oni bulia na ka kece, ena nomuni lewa era bula, era buli kina.” Na ka kece o rawa ni vakasamataka, na veika bula vakayalo mai lomalagi se veikalokalo era sausauriva ena bogi, se vuata ena kena veimataqali, se na ika ena loma ni wasaliwa kei na uciwai, e bulia kece o Jiova!\nO RAWA NI VOLEKATI JIOVA?\n18. Na cava era nanuma kina eso ni sega tu ga ni rawa nira toro voleka vua na Kalou? Ia na cava e kaya na iVolatabu?\n18 Eso era sega ni marau nira wilika na itovo qoroi i Jiova. Era nanuma ni rui cecere na Kalou, e dredre nira toro voleka vua. Era nanuma tale ga ni sega ni kauaitaki ira. E dina na vakasama qo? E duatani sara na ka e tukuna na iVolatabu. E kaya me baleti Jiova: “Ni sega ni yawa o koya vei keda yadua.” (Cakacaka 17:27) Sa rauta me uqeti keda na iVolatabu: “Toro voleka vua na Kalou ena qai toro voleka mai vei kemuni o koya.”—Jemesa 4:8.\n19. (a) O na toro voleka vakacava vua na Kalou? Na cava na kena yaga? (b) Na idivi cava kei Jiova o taleitaka vakalevu?\n19 Na cava mo cakava mo toro voleka kina vua na Kalou? Tomana tiko ga na ka o sa tekivuna qo, nomu vulica na veika e baleti koya. A kaya o Jisu: “Ena rawata na bula tawamudu, o koya e vulica tiko ga na veika me baleti kemuni na Kalou dina duadua ga, kei Jisu Karisito oni tala mai.” (Joni 17:3) Io, e kaya na iVolatabu nida vulica na veika e baleti Jiova kei Jisu eda na rawata kina na “bula tawamudu”! Me vaka ga sa tukuni oti, na “Kalou ga na loloma.” (1 Joni 4:16) E levu tale tu na idivi kei Jiova. Me kena ivakaraitaki, e kaya na iVolatabu ni o Jiova e “Kalou dauyalololoma qai dauveinanumi, e berabera ni cudru, qai vuabale ena loloma e dei kei na dina.” (Lako Yani 34:6) E “vinaka qai tu vakarau me veivosoti.” (Same 86:5) E Kalou dauvosota. (2 Pita 3:9) E yalodina. (Vakatakila 15:4) Ni o wilika na iVolatabu, o na vakadinadinataka nira laurai dina vei Jiova na itovo totoka qo kei na levu tale.\n20-22. (a) Vakacava, me vakadredretaka noda toro voleka vua na Kalou nida sega ni raici koya? Vakamacalataka. (b) Na cava era na saga o ira era lecava na veika vinaka o vulica tiko? Ia na cava mo cakava?\n20 Eda na sega ni raica rawa na Kalou baleta ni ka bula vakayalo tawarairai. (Joni 1:18; 4:24; 1 Timoci 1:17) Ia eda na kilai koya vinaka nida vulica na veika e baleti koya ena iVolatabu. Me vaka e kaya na daunisame, eda rawa ni “sarava na lagilagi i Jiova.” (Same 27:4; Roma 1:20) Na levu ga ni nomu vulici Jiova na levu tale ga ni nomu lomani koya, o na vinakata tale ga mo toro voleka vua.\nNona lomani luvena e dua na tama vinaka e ivakaraitaki lailai sara ni nona lomani keda na Tamada vakalomalagi\n21 O na qai kila na vuna e kaya kina na iVolatabu meda okati Jiova me Tamada. (Maciu 6:9) E sega wale ga ni vakavuna noda bula, e vinakata tale ga meda marautaka noda bula me vaka ga nona vinakata e dua na tama dauloloma vei ira na luvena. (Same 36:9) E tukuna tale ga na iVolatabu nida rawa ni itokani i Jiova. (Jemesa 2:23) Vakasamataka mada, o rawa ni veitokani kei koya e bulia na lomalagi kei na vuravura!\n22 Ni o vulica tiko na iVolatabu, de ra lecava eso na veika vinaka o vulica kina ra qai saga mera tarova nomu vuli. Era rairai leqataka ni o na veisautaka nomu vakabauta. Ia kua sara ni vakalaiva me dua e vakalatilati ena nomu bucina na veiwekani vinaka duadua, nomu veiwekani kei na Kalou.\n23, 24. (a) Ni toso tiko nomu vuli, na cava mo dau taro tiko ga kina? (b) Na cava ena vakamacalataki ena ulutaga e tarava?\n23 E macala ni tiko eso na ka ena taura na gauna mo qai kila. Ia me kua ni tarova nomu dau taro. Qo ena vinakati kina mo yalomalumalumu, mo kua tale ga ni madua. E kaya o Jisu meda dau yalomalumalumu me vakataki ira na gone lalai. (Maciu 18:2-4) Eda sega tale ga ni vulagi vei ira na gone lalai, ni dau nodra cakacaka na taro. E vinakata na Kalou mo kila na isau ni taro o dau via kila tu me baleti koya. Oya na vuna era vakacaucautaki kina ena iVolatabu o ira na dau via kila na Kalou. O ira qo era dikeva vakavinaka na iVolatabu mera vakadeitaka kina na veika era vulica.—Wilika Cakacaka 17:11.\n24 Na sala vinaka duadua eda na kilai Jiova kina oya meda vulica na iVolatabu. E sega tale ni dua na ivola e tautauvata kei na iVolatabu. Ena sala cava? Ena vakamacalataki qo ena ulutaga e tarava.\n^ para. 15 Na ikuri ni ivakamacala me baleta na ibalebale ni yaca i Jiova kei na kena icavucavuti, raica na iKuri ena tabana e 195-197.\nE kauaitaki iko dina na Kalou.—1 Pita 5:7.\nNa yaca ni Kalou o Jiova.—Same 83:18.\nE sureti iko o Jiova mo toro voleka vua.—Jemesa 4:8.\nO Jiova na Kalou dauloloma, e dauveinanumi.—Lako Yani 34:6; 1 Joni 4:8, 16.\nNa Cava e Kaya na iVolatabu me Baleta na Kalou? (Wase 1)\nNa Cava Mada e Kaya na iVolatabu me Baleti Koya na Kalou? (Wase 2)\niMeli iMeli Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu me Baleta na Kalou?


A Ka Levu Vakaidina na Nona iNaki na Noda Kalou!\nEda sa wavoliti tu oqo ena rarama levu veivakurabuitaki kei na dina kau vakasamataka se da sa marautaka dina tiko na veika eda sa taukena tu.\nEda sa vakalougatataki dina ni da mai soqoni vata tale ena koniferedi raraba oqo ena veidusimaki kei na veiliutaki nei noda parofita lomani o Peresitedi Thomas S. Monson. Peresitedi, keimami lomani kemuni ka tokoni kemuni ena lomai kemami taucoko!\nEna noqu bula vakacakacaka vakapailate, au sa vakararavi tu ga ena donu kei na veivakabauti kina parokaramu ni kompiuta ka sega soti niu cakacaka ena noqu kompiuta vakataki au. Niu cakava na noqu cakacaka vakailiuliu e valenivolavola, era dau vukei au na ivukevuke kei na sekeriteri ena cakacaka.\nA veisau kece oqo ena 1994, niu sa mai kacivi meu dua na iVakaitutu Raraba. Na noqu veikacivi oqo e oka kina e vuqa na veimadigi totoka ni veiqaravi, ia sa oka talega kina vakalevu na cakacaka ni valenivolavola ni Lotu—ka levu sara mai na ka au a nanuma.\nAu a kurabui, ni noqu iyaya ni cakacaka bibi duadua meu gumatua tikoga kina ena noqu cakacaka sai koya na noqu kompiuta.\nEna imatai ni gauna ni noqu bula, sa gadrevi meu sa curuma yani na vuravura duatani oqo, e veivakurabuitaki, ka tawakilai rawa.\nNi se qai tekivu, keirau sega sara ga ni veimaliwai vinaka kei na kompiuta.\nEra tovolea me ra vakavulici au na daunitekinolaji na kena vakayagataki na kompiuta. Era mai tucake sara tu ga e dakuqu, era tataba mai tabaqu, ka vamatana na veimoiyaka totolo ni ligadra ni ra veitabayaka na kena itabataba.\n“Raica?” era dau kaya mai ena marau. “Mo dau cakava vaka oya.”\nAu a sega ni raica rawa. Sa dua na veisau vereverea.\nSa dua dina na gauna tatao ni noqu vuli.\nSa vakayagataki kina vakalevu na gauna, noqu tovolea tikoga, vosota tiko; sega ni lailai na vakabauta kei na inuinui; veivakadeitaki mai vei watiqu; kei na vuqa na tavaya soda sega ni tukuni rawa na yacadra.\nIa oqo, ni oti e 22 na yabaki, au sa wavoliti tu ena tekinolaji ni kompiuta. Sa tiko e dua noqu imeli, dua noqu akaude ni Twitter, kei na tabana ni Facebook. Au taukena e dua na talevonivuku, tebeleti, laptop, kei na dua na itaba livaliva. Dina niu sega sara ni tautauvata kei na nodra kila vakatekeniki o ira na gone yabaki vitu, ni vakatauvatani kei dua sa vitusagavulu vakacaca, ia au totoka tu kina.\nIa au sa raica e dua na ka talei. Na levu ga ni noqu kila na tekinolaji, na levu ni noqu sa vakawalena.\nEna vuqa na gauna ni itukutuku ni kawatamata, e yaco na veitaratara me vaka na totolo ni ose. Na kena vakau ka saumi mai e dua na itukutuku ena taura toka e vica vata na siga se vica na vula. Nikua e vakau yani na noda itukutuku ena udolu na maile e maliwa lala se udolu na mita e botoni wasawasa me yacova yani e dua ena dua tale na yasai vuravura, kevaka me tao ena vica ga na sekodi, eda sa lomataqaya ka tekivu cudru.\nSa vaka me sa itovo ni bula vakatamata: ni da sa tekivu me vakamatautaki keda ena dua na ka, ena veika mana ka veivakurabuitaki mada ga, eda na sega ni kurabui kina ka raica me sa dua ga na ivakarau tudei.\nEda sa Vakawalena Beka na Veika Dina Vakayalo?\nNa noda vakawalena na noda gauna vou oqo ni tekinolaji kei na veika vinaka e nanumi tu beka ga ni ka lailai. Ia, e ka ni rarawa, eso na gauna eda vakasamataka vakaoqo na vunau tawamudu ni vakarabailevutaki ni yalo ni kosipeli i Jisu Karisito. Ena Lotu oqo, sa soli tu vei keda e vuqa na ka. Eda sa wavoliti tu oqo ena rarama levu veivakurabuitaki kei na dina kau taroga se da sa marautaka dina tiko na veika eda sa taukena tu.\nVakasamataki ira na tisaipeli taumada era a lako ka veivosaki vata kei na iVakabula ena Nona cakacaka vakalotu ena vuravura oqo. Raitayalotaka mada na kena sa vakasinaiti na yalodratou ka curumi na nodratou vakasama ena vakavinavinaka kei na vakarokoroko ni ratou sa raici Koya ni sa tucaketale mai na ibulubulu, ka ratou tara na mawe ni ivako e ligana kei na sarisarina. Sa veisau vakadua na nodratou bula!\nVakasamataki ira mada na Yalododonu taumada ni itabagauna oqo era a kila na Parofita o Josefa Simici ka rogoci koya ni vunautaka na kosipeli vakalesuimai. Raitayalotaka mada na nodra sa vakila ni sa mai cereki tale na ilati ena maliwa ni vuravura kei lomalagi, ka basika mai na rarama kei na kila-ka ki na vuravura oqo mai na noda itikotiko vakasilesitieli e cake.\nKena bibi duadua, vakasamataka na nomu sa vakila ena imatai ni gauna o a vakadinata ka kila vinaka kina ni ko sa luvena vakaidina na Kalou; ni ko Jisu Karisito a bolea me vakararawataki me baleta na nomu ivalavala ca ka mo savasava tale; ni sa ka dina na kaukauwa ni matabete ka na rawa me vauci iko vei ira na nomu daulomani ena gauna oqo kei na veigauna tawamudu taucoko; ka sa bula tiko nikua e vuravura e dua na parofita. E sega beka ni ka totoka ka vakasakiti na ka o ya?\nNi da raica kece oqo, e rawa vakacava vei keda mai vei ira kece na tamata meda sega ni marautaka vakalevu na noda laki tiko ena qaravi sokalou ena Lotu? Se meda sa wale ena noda wilika na ivolanikalou tabu? Au nanuma ni na rawa ni yaco oqo kevaka sa guilecava makawa na yaloda meda vakavinavinaka ka kurabui tiko ki na isolisoli cecere sa solia mai vei keda na Kalou. Sa tu oqo e matada kei na ligada na dina e veisautaka na bula, ia eso na gauna eda mocelako voli ga ena salatu ni bula vakatisaipeli. Levu na gauna eda laki malele tu ena nodra malumalumu o ira na wekada lewenilotu ka da sega ni vakamuria na ivakaraitaki ni noda iVakavuvuli. Eda lako voli tu ena salatu e kaburaki tu kina na daimani, ia eda sega ni kilai ira rawa mai na veivatu tale eso.\nDua na iTukutuku Kilai\nNiu se cauravou lailai, era dau taroga na noqu itokani na noqu lotu. Vakalevu au dau tekivu vakamacalataka na duidui e tiko kina, me vakataka na Vosa ni Vuku. So tale na gauna au dau vakamatatataka na kena e tautauvata kei na veimatalotu tale eso Vakarisito. E sega ni dua na ka oqo a vakauqeti ira sara vakalevu. Ia niu vakamacalataka na ituvatuva ni bula marau sa tuvanaka tu vei keda na luvena na Tamada Vakalomalagi, era sa vakarorogo sara mai.\nAu nanuma lesu noqu a via droinitaka na ituvatuva ni veivakabulai ena vavaloaloa ena dua na rumu ni kalasi e neimami valenilotu mai Frankfurt, Jamani . Au a cakava eso na wirini me matataka na bula taumada, bula oqo e vuravura, kei na noda lesu vei rau na noda iTubutubu Vakalomalagi ni oti na bula oqo.\nNiu se cauravou lailai, sa dua na ka noqu taleitaka meu wasea na itukutuku marautaki oqo. Niu vakamacalataka ga vakai au na ivakavuvuli oqo, sa dau uabaleti na yaloqu ena vakavinavinaka vua na Kalou sa daulomani ira na Luvena, kei koya na iVakabula sa vueti ira kece mai na mate kei eli. Au dau dokadokataka vakalevu na itukutuku oqo ni loloma, reki, kei na inuinui.\nEra kaya eso na noqu itokani ni vaka era sa rogoca oti na itukutuku oqo, dina ga ni veika oqo a sega ni vakavulici ena nodra susugi tiko mai vakalotu. E vaka me ra sa kila oti tu mai ni dina na veika oqo, ka vaka meu cilava yani e dua na ka sa dau wakatu ni yalodra.\nSa Tu Vei Keda na Kena iSau!\nAu vakabauta ni tamata yadua ena vakataroga tiko e yalona eso na ka me baleta tiko na bula vakai koya. Au a lako mai vei? Cava na vuna au mai tiko kina eke? Na cava ena yaco niu sa mate?\nNa taro vakaoqo era sa dau taroga tiko mai na tamata mai na itekivu ni gauna. Era vakayagataka nodra bula kei na iyau na filosifa, kena dau vakaivola, kei ira na kenadau era vakayagataka nodra bula kei na iyau ena vakasaqarai ni kena isau.\nAu vakavinavinaka ni kosipeli vakalesuimai i Jisu Karisito sa tiko kina na isau ni taro dredre ni bula oqo. Na isau ni veitaro oqo era sa vakavulici tiko ena Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai. Era sa ka dina, rawarawa, ka dodonu, ka rawarawa me kilai vakavinaka. Era sa veivakauqeti, ka da sa vakavulici ira tiko kina na luveda gonelalai yabaki tolu ena kalasi ni Matanisiga.\nKemuni na taciqu kei na ganequ, eda sa tamata tawamudu, sega na keda itekitekivu ka sega na keda icavacava. Eda sa dau bula tu ga mai.1 Eda sa luvedrau vakalou vakaidina, tawamate rawa, ka tawayalani ni noda iTubutubu Vakalomalagi!\nEda lako mai na itikotiko vakalomalagi ni Turaga na Kalou. Eda sa kawa vakatui ni Iloimi, na Kalou sa Cecere Sara. Eda a lako vata tu kei Koya ena noda bula taumada. Eda a rogoca ni a vosa, vakadinadinataka na Nona lagilagi, ka vulica na Nona sala.\nO iko kei au daru a vakaitavi ena dua na Bose Cecere ka a vakaraitaka kina na Tamada na Nona ituvatuva me baleti keda—meda na lako mai ki vuravura, ka meda na vakayago, vulica meda digitaka na vinaka se ca, ka tubucake ena sala eso a sega ni rawa meda na rawata ena dua tale na sala.\nNi da curuma mai na ilati ka basika ki na bula oqo, eda a kila ni da na sega tale ni nanuma na bula e liu. Ena yaco na veisaqasaqa kei na veika dredre kei na veitemaki. Ia eda sa kila talega ni noda sa mai vakayago sa ka bibi sara kivei keda. Isa, sa dua na ka noda nuitaka tu meda mai vulica vakatotolo meda digidigi dodonu, vorata rawa na veitemaki i Setani, ka yaco bula tale vei rau na noda iTubutubu daulomani e Lomalagi.\nEda sa kila tu ni da na mai ivalavala ca ka caka cala—ka rairai cala bibi sara. Ia eda sa kila talega ni noda iVakabula, o Jisu Karisito, a yalataka me lako mai i vuravura, ka bula savasava, ka sa lewa ga me solia na Nona bula me isoro tawamudu. Eda sa kila tu ni kevaka meda solia na yaloda Vua, nuitaki Koya, ka sasagataka ena kaukauwa taucoko ni yaloda meda lako ena salatu ni bula vakatisaipeli, eda na vakasavasavataki ka rawa tale meda curu ki na iserau nei Tamada mai Lomalagi.\nO koya gona oya, ni da vakabauta na Veisorovaki i Jisu Karisito, iko kei au daru sa ciqoma, ena nodaru lewa ga, na ituvatuva nei Tamada Vakalomalagi.\nOqo na vuna eda mai tu kina eke ena vuravura totoka oqo—baleta ni solia vei keda na Kalou na madigi, ka da digitaka meda taura. Ia na noda bula oqo, sa bula vakawawa ga ka na cava tiko ni sa mate na yagoda vakayago. Ia na iusutu ni kedaru itukutuku dina ena sega ni vakarusai. Ena bula tikoga na yaloda me waraka na Tucaketale—e dua na isolisoli soliwale kivei keda kece mai vei Tamada Vakalomalagi dauloloma kei na Luvena, o Jisu Karisito.2 Ena Tucaketale, ena cokoti vata tale na yaloda kei na yagoda, ka galala mai na mosi kei na ivalavala ca vakayago.\nNi sa oti na Tucaketale, ena qai dua na Siga ni Veilewai. Dina ni na vakabulai kece na tamata ka taukena e dua na matanitu lagilagi, o ira era sa nuitaka tiko na Kalou ka vakasaqara me ra muria na Nona lawa kei na cakacaka tabu era na taukena na bula ki na veigauna tawamudu e sega ni vakasamataki rawa na kena lagilagi ka veiuabaleti na kena cecere.\nNa Siga ni Veilewai ena siga ni loloma veivueti kei na loloma—e dua na siga ena vauci kina na yalo sa kavoro, ena sosomitaki na tagi ni rarawa me tagi ni vakavinavinaka, ni na vakadodonutaki kina na ka kece.3\nIo, eda na yalo luluqa sara vakatitobu ena vuku ni ivalavala ca. Io, eda na veivutuni ka mosi na yaloda baleta ni da caka cala, noda lecaika, kei na noda yalo kaukauwa ka a vakavuna meda calata na madigi ni dua na veisiga ni mataka e cecere sara.\nIa au nuidei ni da na sega walega ni vakacegui ena veilewai ni Kalou; eda na kurabui ka uabaleti ena Nona loloma soliwale, loloma veivueti, lomasoli, kei na Nona loloma vei keda na Luvena. Kevaka e vinaka na noda gagadre kei na cakacaka, ke da vakabauta e dua na Kalou sa bula tiko, sa na qai rawa ni da kakavaki yani ki na ka e vakatoka o Moronai me “itikotiko ni veilewai cecere i Jiova, o Koya sa Lewai Ira.”4\nKemuni na taciqu kei na ganequ lomani, kemuni na noqu itokani lomani, eda na sega beka ni kurabui ka qoroqoro na yaloda kei na noda vakasama meda vakasamataka mada na ituvatuva cecere ni bula marau sa vakarautaka tu oqo na Tamada Vakalomalagi? Eda sega beka ni vakasinaiti ena reki sega ni cavuti rawa meda kila na veisiga ni mataka lagilagi sa vakarautaki tu me nodra o ira taucoko era sa waraka na Turaga?\nKevaka o se bera beka ni vakila na veivakurabuitaki kei na reki vakaoqo, au sureti iko mo vakasaqara, vulica, ka tugana vakatitobu na dina rawarawa ka bibi ni kosipeli vakalesuimai. “Ia mo dou nanuma tikoga e lomamudou na veika lagilagi ni bula tawamudu.”5 Laiva mera vakadinadinataka vei kemuni na ituvatuva vakalou ni veivakabulai.\nKevaka o sa vakila oti na veika oqo, meu tarogi iko mada nikua, “A cava [o] sa nanuma ena gauna oqo?”6\nDua na gauna sa oti au a gole ki Belfast, ena Vualiku kei Ireland. Mai kea, au a raica sara na Drotini ni Belfast, ka oka toka kina na ibole “Pro tanto quid retribuamus,” se “Na cava meda dolea lesu ki na veika lelevu sa soli vei keda?”7\nAu sureti keda yadua meda vakasamataka mada na taro oqo. Na cava meda dolea lesu ki na rarama levu kei na dina sa sovaraka vei keda na Kalou?\nE kerei keda vakavinaka sara na Tamada daulomani meda bula ga ena dina eda sa ciqoma, ka meda muria na salatu sa vakarautaka o Koya. Koya gona me da sa qai yaloqaqa ka nuitaka tiko na veidusimaki ni Yalotabu. Meda sa qai vosa ka matanataka ka wasea vei ira na wekada na itukutuku kurabuitaki ka qoroi ni ituvatuva ni bula marau ni Kalou. Me sa yaco na noda inaki o ya meda lomana na Kalou kei ira na Luvena, ni ra sa tacida kei na ganeda. Oqo na itekitekivu ni ka eda rawa ni cakava lesu me idole ni veika lelevu.\nDua na siga “ena tekiduru vua ko ira na tamata kecega, ka na vakatusa vua na yame kecega” ni sa dodonu na lewa ni Kalou ka uasivi sara na Nona ituvatuva.8 Vei iko kei au, na siga o ya me nikua. Me daru kaburaka, vata kei Jekope mai na gauna makawa, “A ka levu vakaidina na nona inaki na noda Kalou!”9\nSa noqu ivakadinadina oqo ena vakavinavinaka titobu vua na Tamada Vakalomalagi, kau sa laiva vei kemuni na noqu veivakalougatataki, ena yaca i Jisu Karisito, emeni.\nRaica na Vunau kei na Veiyalayalati 93:29.\nRaica na Joni 5:28–29.\nRaica na Ai Vakatakila 21:4.\nVunau kei na Veiyalayalati 43:34.\nRaica na Same 116:12.\n2 Nifai 9:13; raica talega na tikina e 8–12, 14–20.


iRogo Vei Ira na Dauvolaitukutuku kei na Tabana ni iTukutuku | JW.ORG\nKece E Veivanua\nTawaveitovaki Qai Nuidei ni Vakarau Rogoci Nona Veilewai ena Mataveilewai Cecere\nEna ika30 ni Okosita, 2018, ena rogoca kina na Mataveilewai Cecere e Sauca Korea e dua na veilewai ni muria na veidusimaki ni Mataveilewai ni Yavu ni Vakavulewa mera kauaitaki na tawaveitovaki nira sega ni vakaitavi ena ivalu.\n“Sa sega ni dau vakayagataki vakalevu na dra ni vakayacori na veisele, sega ni baleti ira ga na iVakadinadina era tauvimate, sa roboti vuravura ni laurai ni vinaka cake na bula ni sega ni vakayagataki na dra.”\nDau kilai tu ni sega ni vakavu leqa na kena vakayagataki na dra vei ira na tauvimate. Ke dua tale ga e vakayacori vua na sele levu qai vereverea, ena bula ga ni soli vua na dra. Ia e levu era tiko ena bose era saqata na rai qori.\n“E sega ni vinaka me yavutaki na duidui ena veika vakalotu. Eso mada ga era qaravi era sega ni iVakadinadina i Jiova era sega ni vinakata na dra.”\n“Au dau vakavinavinakataki ira na iVakadinadina i Jiova ena tabana au qarava. Au vulica kina na ka e rawa ni caka, me kua tale ga ni vakayagataki na dra.”\nTekivu rogoci na kerekere ena mataveilewai e Saint Petersburg City Court me baleta na kena vakatulewataki me tauri vakaukaua na nodra valenivolavola e liu na iVakadinadina i Jiova e Rusia.\nNi bera na siga ni soqo, era na veisureti tiko na iVakadinadina kece e veiyasa i vuravura vei ira na via tiko kina. E sega ni saumi na icurucuru.\nE vakaraitaki tu e Hatachana na kedra italanoa na iVakadinadina i Jiova era vakacacani ena gauna i Itala.\nEra volitaka tale e dua na vale na iVakadinadina i Jiova e Brooklyn, Niu Yoka.\nEra vakavinavinakataka na vakailesilesi ni korolevu o Oryol nodra veivuke e dua na ilawalawa iVakadinadina i Jiova. A wili tale ga ena ilawalawa qori o Dennis Christensen, a vesu ena dua tiko ga na gauna qo ni tiko ena dua nodra soqo ni lotu na iVakadinadina i Jiova.\n78 taucoko, 1 - 15 e laurai tiko qo\n1 2 3 4 5 6 TARAVA


Jeremaia 11 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nBeca o Juta nona veiyalayalati kei na Kalou (1-17)\nLevu na kalou me vaka na levu ni koro (13)\nVakatauvatani o Jeremaia me lami ena vakamatei (18-20)\nSaqati Jeremaia na lewe ni nona koro (21-23)\n11 Qo na vosa e tukuna o Jiova vei Jeremaia, e kaya: 2 “Moni rogoca mada na vosa ni veiyalayalati qo! “Mo tukuna* vei ira na lewe i Juta kei ira na lewe i Jerusalemi 3 mo kaya vei ira, ‘Qo na ka e tukuna o Jiova na Kalou ni Isireli: “Me cudruvi o koya e sega ni muria na vosa ni veiyalayalati qo,+ 4 au vakaroti ira kina na tukamuni ena siga au kauti ira tani kina mai na vanua o Ijipita+ ena lovo ni vakawaicala kaukamea,+ au kaya, ‘Moni rogoca na domoqu, moni vakayacora na ka kece au vakaroti kemuni kina, oni na qai noqu tamata, au na nomuni Kalou,+ 5 me vakayacora kina na ka au bubuluitaka vei ira na tukamuni, meu solia vei ira na vanua e drodro kina na sucu kei na oni,+ me yacova mai na siga qo.’”’” Au mani kaya: “Emeni,* kemuni Jiova.” 6 E qai kaya vei au o Jiova: “Mo kacivaka na vosa kece qo ena koro e Juta kei na gaunisala e Jerusalemi: ‘Moni rogoca na vosa ni veiyalayalati qo, moni muria sara. 7 Niu vakadreta matua vei ira na tukamuni ena siga au kauti ira tani kina mai na vanua o Ijipita me yacova na siga qo, au vakadreti ira wasoma:* “Moni muria na noqu vosa.”+ 8 Ia era sega ni vakarorogo se vakatudaliga, era dui muria tiko ga na drecala ni lomadra ca.+ Au mani vakayacora vei ira na vosa ni veiyalayalati qo au vakaroti ira kina mera cakava, ra qai sega ni vakayacora.’” 9 E kaya tale vei au o Jiova: “Era bukivere tiko na lewe i Juta kei ira na lewe i Jerusalemi. 10 Era lesuva na nodra cala na tukadra era bula e liu, era sega ni via rogoca na noqu vosa.+ Era muria tale ga na kalou tani mera qarava.+ E beca na vuvale ni Isireli kei na vuvale ni Juta na noqu veiyalayalati kei na tukadra.+ 11 Ia qo na ka e kaya o Jiova, ‘Au na kauta yani vei ira na ca+ era na sega ni drovaka rawa. Nira kere veivuke mai vei au, au na sega ni rogoci ira.+ 12 Ena qai lako na koro e Juta kei ira na lewe i Jerusalemi mera kere veivuke+ vei ira na kalou era dau vakacaboisoro* kina, ia era na sega ni vakabulai ira ena gauna era leqa kina. 13 Ni levu sara na nomuni kalou me vaka na levu ni nomuni koro, kemuni na Juta, oni vakaduria e levu na icabocabonisoro ina ka vakamadua* me vaka na levu ni gaunisala e Jerusalemi, na icabocabonisoro me cabori kina na isoro vei Peali.’+ 14 “Ia o iko,* mo kua ni masu ena vukudra na tamata qo. Mo kua ni tagi ena vukudra se masulaki ira,+ niu na sega ni vakarorogo nira masuti au me baleta na nodra leqa. 15 Na cava e mai cakava ena noqu vale na noqu daulomaniNira lewe levu era vakayacora na ka ca? Era na tarova me kua ni yacovi iko na ka ca ena lewe savasava?* O na reki ena gauna qori? 16 Ena dua na gauna a vakatokai iko o Jiova mo vuniolive bulabula,O matavinaka, o vuavuaivinaka,Ia ena rorogo ni vadugu levu, e vakamai koya ena bukawaqa,E raramusumusu kina na tabana. 17 “O Jiova ni lewe vuqa,* o koya e tei iko,+ e tukuna ni na yacovi iko na leqa ena nodra caka ca na vuvale ni Isireli kei na vuvale ni Juta, era vakacudrui au nira cabora na isoro vei Peali.”+ 18 Ia o Jiova e tukuna vei au meu kila,Ena gauna oya oni vakaraitaka vei au na nodra ivalavala. 19 Au vaka na lami manoa e kau me vakamatei. Au sega ni kila nira bukiveretaki au tiko:+ “Meda vakarusa na vunikau kei na vuana,Meda muduki koya mai na vanua ni bula,Me kua ni nanumi tale na yacana.” 20 Ia o Jiova ni lewe vuqa e dau lewa vakadodonu. E raica o koya na vakanananu titobu* kei na loma ni tamata.+ Meu raica mada ni oni totogitaki ira,Niu sa tataunaki au vei kemuni. 21 Qo na ka e kaya o Jiova mera cudruvi kina na lewe i Anacoci+ era via vakamatei iko tiko,* era kaya: “Mo kua ni parofisai ena yaca i Jiova,+ de o na mate ena liga i keimami,” 22 ia qo na ka e kaya o Jiova ni lewe vuqa: “Au na totogitaki ira. Era na mate ena iseleiwau+ na cauravou, era na mate ena dausiga na luvedra tagane kei na luvedra yalewa.+ 23 Ena sega ni vo vei ira e dua, niu na kauta mai na ca vei ira na lewe i Anacoci+ ena yabaki mera totogitaki kina.”\n^ Rairai tukuni vei Jeremaia.\n^ Ipe., “yadra vakamataka meu vakadreta.”\n^ Se “na kalou vakamadua.”\n^ Oya o Jeremaia.\n^ Oya na isoro e cabori ena valenisoro.


Vakadeitaki Tiko na Bibi ni Valuti na Draki Veisau\nKo Viti e dua na matanitu ka tutaka vakaukauwa na kena valuti na draki veisau ka sa yacova tu ena noda vuravura edaidai. E vakaraitaka na Minisita ni Teitei, ka\nNa Minisita ni Teitei o Inia Seruiratu (mawi) ka vulagi dokai ki na voleni vakaivalu ni koronivuli na Saint Vincent College e Natovi e nai ka 9 ni Okosita, 2018. Dau ni veitaba: RFMF Media Cell\nKo Viti e dua na matanitu ka tutaka vakaukauwa na kena valuti na draki veisau ka sa yacova tu ena noda vuravura edaidai.\nE vakaraitaka na Minisita ni Teitei, ka Jabeni ni Draki Veisau e na noda vanua, o Inia Seruiratu, ni sa tekivu me vakilai e Viti na draki veisau.\n“E vakilai sara vakalevu e na veimatanitu lelevu ka ra vakaitavi vakalevu e na buli yaya,” e tukuna o Seruiratu.\nNa draki veisau e tukuna o Seruiratu ni vakavuna na kubou mai na veivanua ni buli yaya ka ra kaburaka ki na maliwa lala.\nE dua talega na vuna na kena sa ta laivi na veivunikau lelevu.\nSa tekivu tiko e Viti edaidai na kena sa ta na veikau lelevu mera volitaki ka vakabalei eso me solia na galala ki na dua na veivakatorocaketaki me caka e na so na vanua esa digitaki. E dua na ka sa laurai tiko e na noda vanua, na veivakatorocaketaki sa yaco mai, e levu era gadreva e dua na tiki ni qele levu me tauyavu kina. Ni tekivutaki na kena tauyavu e na ta laivi na veikau ka vakagalalataki sara vakavinaka na vanua me qai tekivu na tara ni veivale lelevu ni cakacaka.\nMai wai e tukuna o Seruiratu e sa ta laivi na dogo, ka so e vakayagataki me buka. Na dogo era bula kina na ika kei na so tale na sasalu ni waitui. Ni sa yali na dogo, e tukuna o Seruiratu era sa yali talega na ika kei na sasalu.\nNa lewenivanua era bula mai na veika era dau kune e na veidogo, era sa na vaqara tale eso na ka me sosomitaka. Na valuti ni draki veisau e tokona ka cakacakataka vakalevu o Viti. Era sa vakamuria mai na yanuyanu e na Pasivika ka ra sa solia na nodra veitokoni eso na veimatanitu lelevu. Sa tekivu me katakata mai o Viti ka sa tau na uca bi ka vakavuna tiko na ualuvu, sisi ni qele kei na ca ni gaunisala.\nNa levu ni uca e dau tau e na lomani tolu na vula, e tukuna o Seruiratu ni sa rawa ga ni tau e na loma ga ni rua se tolu na auwa.\nE nai teitei e ra sa mate mai na kakana era dau teivaka na noda qase ka ra toso vakayawa na dauteitei ki na veivanua bulabula. E na veikorokoro e na matasawa sa tekivu me kania mai na ua na veinuku ka vuna na kena tokitaki ki na dua tale na vanua. Ni da vakaweleweletaka na draki veisau, e tukuna o Seruiratu, e rawa ni da vakaleqai kina. Sa veivakasalataki raraba yani o Seruiratu meda duavata e na kena valuti na draki veisau.\nNa turaga na Paraiminisita, o Voreqe Bainimarama, e peresitedi ni soqosoqo ni veimatanitu e na veiyasai vuravura ka ra cakacaka vata e na kena valuti na draki veisau.\nE na gauna oqo e tukuna o Seruiratu era sa cakacaka vata na veimatanitu lelevu e na kena cakacakataki na veidinadinati ka vakatokai tiko na ‘Paris Agreement’.\nSa vakauqeti ira nai tabagone mera kauwaitaka na draki veisau ka veivuke e na kena tarovi e na nodra veivanua. Na draki veisau e sa yacovi keda tiko e na gauna oqo, era kaya na dau ni vakadidike ni da vakavuna tikoga na tamata.\nE tukuna e dua na dau ni vakadidike – “Na draki veisau e rawa ni vakaleqa na veivakatorocaketaki e vuravura ka sa sagai me sabaya na kena revurevu. Sa vakilai na toso ni yalayala ni wai, na sugu ni waitui kei na sisi ni qele ena veikoro ena baravi e Viti.\n“Na Yavutu ni Draki Veisau e matata tu kina mera vararamataki na lewenivanua ena nodra dui vosanivanua. E laurai ni ra na valeqai vakalevu na tiko e taudaku ni koro vakavalagi mai na revurevu ni draki veisau. Qo e vu mai na nodra vakararavi vakalevu ena veikabula e tu wavoliti.”


E Dua na iVakadinadina Bula - Henry B. Eyring\nNa ivakadinadina e gadreva me vakabulabulataki ena masu ni vakabauta, ena viakania na vosa ni Kalou mai na ivolanikalou, kei na talairawarawa ki na dina eda sa ciqoma.\nO ikemuni na ganequ gone lomani, sa ikemuni na inuinui rarama ni nona Lotu na Turaga. Na noqu inaki ena bogi nikua meu vukei kemuni mo ni vakabauta ni vaka dina kina. Kevaka e rawa ni yaco na vakabauta oqori me ivakadinadina titobu mai vua na Kalou, ena bulia na nomuni digidigi e veisiga kei na veiauwa. Ia ena veika o ni nanuma ni digidigi lalai, ena tuberi kemuni na Turaga ki na marau ko ni vinakata. E rawa vei Koya me na vakalougatataki ira e vuqa na tamata mai na nomuni digidigi.\nSa ivakaraitaki ni digidigi bibi na nomuni digitaka mo ni tiko eke ena bogi nikua. Era a sureti e sivia ni dua na milioni na goneyalewa, tina, kei ira na veiliutaki. Mai na vuqa na ka a rawa mo ni digitaka, o ni qai digitaka mo ni tiko eke. O ni vakayacora oqori ena vuku ni nomuni vakabauta.\nO ikemuni o ni vakabauta na kosipeli i Jisu Karisito. Ena nomuni vakabauta o ni lako mai kina eke mo ni rogoci ira na Nona italai ka vakakina na nomuni vakabauta ni dua na ka o ni na rogoca se vakila ena kauti kemuni yani ki na dua na bula vinaka cake. O ni vakila e yalomuni ni sala ki na marau cecere na muri Jisu Karisito.\nEna gauna oqo, o ni sega beka ni raica oqori ni dua na digidigi o ni cakava e dua na kena yaga.bibi sara. O ni a nanuma beka mo ni tiko vata kei keimami mai vei ira na nomuni itokani se matavuvale. E vu ni nomuni lako beka mai na nomuni rokova na nona veisureti e dua na tamata dau yalovinaka vei kemuni. Ia kevaka mada ga o ni a sega ni vakila, o ni a rogoca beka na voqa rogolailai ni nona veisureti na iVakabula: “Lako mai ka muri au.”1\nSa vakatitobutaka na Turaga na nomuni vakabauti Koya ka vaqaqacotaka na nomuni ivakadinadina ena auwa eda tiko vata kina oqo. Sa levu cake na ka o ni rogoca mai na vosa kei na ivakatagi. O ni sa vakila na ivakadinadina bula ni Yalotabu ki yalomuni ni ra tu e vuravura na parofita bula ena nona Lotu dina na Turaga ka ni koto ga ena loma ni Nona matanitu na sala ki na mamarau. Sa tubu na nomuni ivakadinadina ni sa ikoya duadua ga oqo na Lotu dina ka bula e vuravura nikua.\nEna gauna oqo, e sega ni tautauvata vinaka sara na veika eda vakila. Vei ira eso na ivakadinadina bula ni Yalotabu sa ikoya na parofita ni Kalou o Thomas S. Monson.Vei ira tale eso, sa ikoya na nona ivakarau tudei na iVakabula na dina, na ivalavala dodonu, kei na caka vinaka vei ira kecega na tamata. Ia


WILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bislama Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Chiyao Cibemba Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Gujarati Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kannada Kazakh Kikaonde Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Latvian Lingala Lithuanian Luganda Luvale Macedonian Malagasy Malayalam Maltese Marathi Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Oromo Pangasinan Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Russian Sign Language Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tsonga Turkish Twi Ukrainian Urdu Vietnamese Waray-Waray Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nNA RAI NI IVOLATABU | VAKAVINAVINAKA\nE bibi me tiki ni noda bula na vakavinavinaka. Sa vakadinadinataki ni yaga qori ena noda bula vakayago, ivakarau ni vakasama, kei na ivakarau ni lomada.\nEna yaga vakacava ena nomu bula na vakavinavinaka?\nKA ERA KAYA NA SAENITISI\nE tukuni ena dua na ulutaga ni ivola na Harvard Mental Health “ni dau vakavu marau vakalevu na vakavinavinaka. E totoka na ivakarau ni yalo e uqeta na vakavinavinaka, qai sotavi kina e levu na ka marautaki. Ena bulabula vinaka kina vakayago e dua, ena vukei koya me vosota na veika dredre, qai dei nona veitokani.”\nEda uqeti ena iVolatabu meda dau vakavinavinaka. A vola na yapositolo o Paula: “Me laurai na nomuni vakavinavinaka.” E rawa ni veiuqeti va qori o Paula ni dau vakavinavinaka sara ga o koya. Kena ivakaraitaki, a ‘vakavinavinakataka tiko ga na Kalou’ ena nodra ciqoma e levu na itukutuku e vunautaka vei ira. (Kolosa 3:15; 1 Cesalonaika 2:13) Ke o via marau dina, kua ni vakavinavinaka ga ena so na gauna. Ia me tiki sara ga ni nomu bula na vakavinavinaka. Na vakavinavinaka ena taqomaki iko mai na itovo o na sega ni taleitaki kina qai vakaseavutaka nomu marau me vaka na nanumi iko ga, vuvu, kei na yaloca.\nE vakasakiti na nona dau vakavinavinaka na Dauveibuli, vei keda mada ga na tamata! E kaya na Iperiu 6:10: “Sega ni tawayalododonu na Kalou me guilecava na nomuni cakacaka kei na loloma oni vakaraitaka ena vuku ni yacana.” Kena ibalebale e tawayalododonu na Dauveibuli ke sega ni dau vakavinavinaka.\n“Moni marau tiko ga. Ni vakavinavinakataka na ka kece.”—1 Cesalonaika 5:16, 18.\nE yaga vakacava ena noda veimaliwai kei ira eso tale na noda dau vakavinavinaka?\nKA SA VAKADINADINATAKI\nNida vakavinavinaka vua e dua e soli iloloma vei keda, e vosa vakayalovinaka se vukei keda, ena kila o koya ni taleitaki se marautaki na ka e solia se cakava. Ke caka vinaka tale ga vei iko e dua na vulagi ni dolava na katuba, ena marau vakalevu ke o vakavinavinakataki koya.\nE kaya o Jisu: “Moni dau soli ka, ena qai soli vei kemuni. Era na sova ina nomuni ilobi ni isulu e dua na ivakarau e sinai vinaka, ena tabaki sobu, ena kuretaki, ena vuabale.” (Luke 6:38) Rogoca mada na italanoa qo me baleti Rose, dua na goneyalewa galu mai Vanuatu.\nE dau tiko o Rose ena nodra soqo ni lotu na iVakadinadina i Jiova. Ia e sega ni kila na ka e vakamacalataki ni sega ni kila na vosa vagalu, e sega tale ga ni dua na lewenilotu e kila na vosa vagalu. Erau qai gade yani e dua na veiwatini rau kila vinaka na vosa vagalu. Ni rau via vukei Rose, rau tekivuna kina na vuli vosa vagalu. E kaya ena marau o Rose: “Au kalougata dina ni levu na noqu itokani era lomani au.” Dua na veivakalougatataki vei rau na veiwatini nodrau raica na marau i Rose, kei na nona sa vakaitavi ena soqo ni lotu. E marautaka tale ga o Rose na nodra sasaga eso mera vulica na vosa vagalu me vakarawarawataka na veivosaki.—Cakacaka 20:35.\n“O koya e cabora na vakavinavinaka me nona isoro e vakalagilagi [koya na Kalou].”—Same 50:23.\nO na bucina vakacava na yalo ni vakavinavinaka?\nE veisemati vinaka na ka eda vakila kei na ka eda vakasamataka. E masuta o Tevita vua na Kalou: “Au vakasamataka vakatitobu na nomuni cakacaka kece, au vakasamataka vakabibi na cakacaka ni ligamuni.” (Same 143:5) Io, e dau vakasamataka vakatitobu o Tevita na ka e cakava ena vukuna na Kalou. Na nona dau vakasamataka na cakacaka i Jiova ena nona bula taucoko e uqeti koya me dau vakavinavinaka.—Same 71:5, 17.\nE veivakasalataki na iVolatabu: ‘Ni dau vakananuma na ka kece ga e dina, e uqeta na veilomani, e rogo vinaka, e kilikili, e ganita me vakacaucautaki.’ (Filipai 4:8) E vakabibitaki ena matavosa “dau vakananuma” meda dau vakasama vakatitobu. Qori ena uqeti keda meda dau vakavinavinaka.\n“[Ena] vakaraitaka na yalomatua na vakanananu ni lomaqu.”—Same 49:3.\nEna veivuke vakalevu ena vakawati na nodrau kauaitaka qai vakavinavinakataka na veiwatini na nona itovo vinaka na kedrau isa. Na cava ena vukei iko mo dau vakavinavinaka?\niMeli iMeli Vakavinavinaka


Cakacaka e Veivakabulai ena Yasayasa o Tabasco, e Mexico\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Baoule Basque Batak (Toba) Bislama Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish Fon French Galician Georgian German Greek Haitian Creole Hausa Hebrew Hungarian Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kongo Korean Lingala Lithuanian Malay Malayalam Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Norwegian Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Swahili Swedish Tagalog Tahitian Tarascan Telugu Thai Turkish Ukrainian Valencian Vietnamese Yoruba vakaViti\nCakacaka e Veivakabulai\nEna 2017, era tuvanaka na iVakadinadina i Jiova e dua na cakacaka lavotaki e rauta ni rua na vula na kena dede. E vakayacori qori ena yasayasa o Tabasco, e Mexico, ni laurai na tubu ni iwiliwili ni lewenivanua era vakamatei ira ga. Era veisoliyaka kina na tacida na ilavelave ni Yadra! e kena ulutaga “Kua ni Soro!—Tolu na Vuna mo Kua Kina ni Soro.” Era vakavinavinakataka e levu na cakacaka qori.\nVeivuke ena Gauna Donu\nE iVakadinadina i Jiova o Faustino, a vunau vua e dua na marama e leqataki luvena cauravou e yabaki 22. E lomabibi voli o luvena qai vinakata me vakamatei koya. E sega ni kila o tinana na sala me vukei koya kina. Gauna e solia kina o Faustino na mekesini, e kaya sara, “Qo sara ga na ka e ganiti luvequ.” Ena siga ga e tarava, e sikovi cauravou sara o Faustino rau veitalanoataka sara na ivakasala vakaivolatabu ena mekesini qori. Oti e vica nona veisiko, e veisau sara ga nona itovo o cauravou. E kaya o Faustino, “E laurai vua na lomavakacegu, e mamarau tale ga.” Kuria ya, sa wasea tale ga na veika e vulica vei tacina e dau lomabibi.\nE vakaitikotiko o Karla, ena siti o Huimanguillo, e vukei ira nona lewenikalasi ni solia vei ira na mekesini. E kaya, “Au siqema ni matararawa tiko e dua na goneyalewa keirau kalasi vata. Au vosa sara vua, mani talaucaka mai na kena ituvaki e vale. Ni keirau veitalanoa tiko, au raica ni mamavoavoa tu na ligana imawi.” E nona ivakarau me tava na ligana kei na yavana. E kaya ni sega ni taleitaka na kena irairai, sega tale ga ni vakainaki nona bula. Vakaraitaka sara vua o Karla na Yadra! Ni wilika oti ga, e kaya ni vaka ga e volai na mekesini qori me baleti koya. E matadredredre qai kaya ni sa vakainaki na bula.\nDua na ka nona vinakata na veivuke e dua na tagane ena siti o Villahermosa. E vakacegui ena nona cakacaka, biuti koya tale ga o watina kei ratou na luvena. E masu vua na Kalou, ia e nanuma tiko ga ni tawayaga. Na gauna sara ga e voleka ni vakamatei koya kina rau tukituki e nona katuba o Martín kei Miguel rau iVakadinadina i Jiova. E dolava sara na katuba, rau solia sara vua na Yadra! Nona raica na ulutaga, e kaya ni sauma sara ga na Kalou nona masu. Erau mani vakacegui koya ena iVolatabu o Martín and Miguel, rau lesuvi koya tale ni oti e vica na siga. Sa qai malumu na kena ituvaki, e sega ni tale ga ni lomabibi. Gauna qo sa vuli tiko vakarua ena dua na macawa.\nRogoca na ka Dina na Kaivesu\nE tiki tale ga ni cakacaka lavotaki qori nodra sikova na iVakadinadina i Jiova e vica na valeniveivesu ena yasayasa o Tabasco me wasei kina vei ira na kaivesu na ivakasala vakaivolatabu me rawa ni vakainaki nodra bula. Era vakaraitaka na iVakadinadina i Jiova e dua na vidio, dua na ivunau vakaivolatabu, kei na nodra veivosakitaka na vuna mera kua kina ni soro me vaka e vakamacalataki ena mekesini. Dua na ka nodra taleitaka na kaivesu kei ira na vakailesilesi na veisiko qori. Kena ivakaraitaki, e kaya e dua na kaivesu: “Vakatolu noqu saga meu vakamatei au. Eso era kaya ni kauaitaki au na Kalou, ia era sega ni vakaraitaka vakaivolatabu na dina ni ka era tukuna. Io, e uqeti au dina na veika oni tukuna tiko qo.”\nE kilai raraba na cakacaka lavotaki qori. E vakavinavinakataka mada ga na vunivola ni tabana ni bula ena yasayasa o Tabasco na nodra sasaga na iVakadinadina i Jiova mera vukei ira na tiko ena yalava. E tabaki tale ga ena niusiveva na cakacaka lavotaki qori, kena ulutaga “Nodra Sasaga me Valuti na Lomabibi” (“They Go Out to Fight Suicide”).\nVulica na vuna e vakararawataki keda kina na lomabibi kei na sala e rawa ni vukei keda kina na iVolatabu meda vosota.


1 Ka sa qai yaco ena ikaruasagavulu kaciwa ni yabaki ni nodra veiliutaki na turaganilewa, a vakauta kina ko aAmoroni e dua na itukutuku vei Moronai, ka gadreva me rau veisau kaivesu.\n2 Ka sa yaco ni sa marau vakalevu sara ko Moronai ena gagadre oqori, ni sa vinakata me ra kania ga na nona tamata na iwase ni kakana e dau vakarautaki tiko vei ira na Leimanaiti; ia sa gadrevi ira talega na nona tamata, me ra lewe levu cake kina na nona mataivalu.\n3 Oqo ko ira na Leimanaiti era sa kauti ira tale ga vakavesu na nodra yalewa kei na nodra gone, ia sa sega sara na yalewa se gone vei ira na kaivesu i Moronai, se vei ira na kaivesu ka taura ko Moronai; o koya sa nakita kina ko Moronai me navuca e dua na kena ivadi qaseqase me ra sereka mai kina mai vei ira na Leimanaiti e vuqa sara vei ira na Nifaiti ke rawa me vakakina.\n4 O koya sa vola kina ko koya e dua na ivola, ka solia vua na dauniveiqaravi i Amoroni, ka a kauta mai na itukutuku vei Moronai. Ia sa vakaoqo na veivosa ka vola vei Amoroni:\n5 Raica, i Amoroni, au sa volavola yani oqo vei iko ena vuku ni nomu valuti ira tiko na noqu tamata, se na ivalu a tekivuna ko atuakamu ka sa lomamu mo vakuria tiko ni sa mate yani ko koya.\n6 Raica, au na tukuna mada vei iko na veika sa baleta na alewa dodonu ni Kalou, kei na iseleiwau ni nona cudru waqawaqa, ka sa lili tu e delamuni kevaka ko sega ni veivutuni ka kauta lesu na nomu mataivalu ki na nomu vanua, se na vanua ko ni sa tawana tiko, ko ya na vanua ko Nifai.\n7 Io, sa rawa me’u na tukuna vei iko na veika oqo kevaka ko sa via muria; io au na tukuna vei iko na veika sa baleta na aeli rerevaki sa waraki ira tu mai na bdaulaba me vakataki iko kei tuakamu, ia ko na qai bula ga kevaka ko na veivutuni ka muduka sara na nomu inaki ni veivakamatei, ka kauta lesu na nomu mataivalu ki na nomu vanua.\n8 Ia me vaka ni ko ni sa daubeca na veika oqo ka valuti ira tiko na tamata ni Turaga, au kila ni o ni na baci kitaka tale vakakina.\n9 Ia oqo raica, sa rawa ni keimami ciqomi kemuni; io, kevaka o ni sa sega ni vakasuka sara na nomuni inaki, raica ena tau vei kemuni na cudru ni Kalou ko koya ko ni beca tiko, ka ko ni na rusa vakaidina kina.\n10 Ia, me vaka sa bula na Turaga, ena kabai kemuni yani na neimami mataivalu kevaka ko ni na sega ni vakasuka, ko ni na sikovi vakatotolo sara, mai vei mate, ni keimami na taura lesu na neimami veikoro lelevu kei na neimami vanua; io, keimami na qarava na neimami lotu kei na inaki ni neimami Kalou.\n11 Ia raica, au kila ni sa tawayaga na noqu tukuna vei iko na veika oqo; ia e vaka vei au ni ko sa aluvei eli; o koya me’u tinia kina na noqu ivola au na qai veisautaki ira wale ga na noqu kaivesu kevaka e vakayacori vakaoqo, na kaivesu yadua au sereka yani, me kena isau mai e dua na tagane, ko watina kei na luvedrau; kevaka ko sa vakadonuya na kena ivakarau oqo, au na qai veisautaki ira na noqu kaivesu.\n12 Ia raica, kevaka ko sa sega ni vakadonuya, au na kauta yani na noqu mataivalu me keimami valuti kemuni; io, au na vakaiyaragitaki ira na neimami yalewa kei na gone ka keimami na valuti kemuni ka vakasavi kemuni ki na nomuni vanua, na vanua ka aneimami ivotavota vakawa tu e liu; io, me isau ni dra na dra, io ka isau ni bula na bula; ia au na valuti kemuni tiko me yacova ni ko ni sa vakarusai vakadua e delai vuravura.\n13 Raica, au sa cudru sara koi au, kei ira na noqu tamata; ni ko ni sa segata mo ni vakamatei keimami ia keimami sa taqomaki keimami ga. Ia raica, kevaka ko ni sa segata tale mo ni vakamatei keimami, keimami sa na segata tale ga me vakamatei kemuni; io, keimami na segata me keimami taura lesu tale na neimami vanua se na vanua ka neimami ivotavota vakawa tu e liu.\n14 Oqo au sa tinia na noqu ivola. Koi au ko Moronai; koi au na nodra iliuliu na Nifaiti.\n15 Ka sa yaco ni sa cudru sara vakalevu ko Amoroni ni sa wilika oti na ivola; raica sa vola tale e dua na ivola vei Moronai, ka sa vakaoqo na veivosa ka e kaya kina:\n16 Koi au ko Amoroni, na nodra tui na Leimanaiti; na tuakaqu ko Amalikaia, o koya ko a alabata. Raica au na sauma vakaidina vei iko na nona dra, io, ena valuti iko yani na noqu mataivalu, raica au sega ni rerevaka na nomu vosa bolebole.\n17 Ia raica, ko ira na nomuni qase era a vakaisini ira na wekadra ka kovea na nodra aitutu, me ra lewa na matanitu.\n18 Ia oqo raica, kevaka ko ni sa biuta sobu na nomuni iyaragi ka vakarorogo vei ira ka dodonu ga me ra lewa na matanitu, au na qai vakaroti ira na noqu tamata me ra biuta sobu tale ga na nodra iyaragi ka me mudu sara na veivaluvaluti.\n19 Raica sa rui bibi sara na vosa ni veivakarerei ko tauca mai vei au kei ira na noqu tamata; ia keimami sega sara ni rerevaka na nomu veivakarerei.\n20 Ia oqo au na vakadonuya ena marau me ra veisautaki na kaivesu ena kena ivakarau ko vakatura mai, ni’u sa via maroroya na keimami kakana me kedra ga na noqu tamata ivalu; ia eda sa na vala tiko ga me yacova ni ko ni sa vakarorogo na Nifaiti ki na neimami lewa, se yacova ni ko ni sa vakarusai kece sara ka tawamudu.\n21 Ia na veika me baleta na Kalou ko tukuna mai ni keimami sa cata, raica keimami sega ni kilai koya; ko ni sa sega tale ga ni kilai koya koi kemuni; ia kevaka sa tiko dina e dua na tamata vakaoqo, keimami sega ni kila ni a buli keimami ka vakatalega kina vei kemuni.\n22 Ia kevaka e dina ni dua tiko na tevoro kei na dua na eli, raica ena sega li ni vakatalai iko ko koya mo drau laki tiko vata kina kei tuakaqu ko mai kaya tiko oqo ni sa lako ki na dua na vanua vakaoqori? Ia raica sa sega so ni dua na ka na veika kece oqo.\n23 Koi au ko Amoroni, e dua na kawa i aSoramu, o koya ka ra a vakasaurarataka na nomuni qase, ka kauti koya tani mai na vanua ko Jerusalemi.\n24 Ia raica, edaidai au sa dua tu na Leimanaiti yaloqaqa; raica sa yaco tiko na ivalu oqo me isau ni cala a vakayacori vei ira na neimami qase, ia me qaravi ka tauri kina na nodra dodonu ki na matanitu; ia au sa tinia eke na noqu ivola vei Moronai.\nAlama 47:18, 22–24. DV Laba.\n2 Nif. 5:5–8.\n2 Nif. 5:1–4; Mosa. 10:12–17.\n1 Nif. 4:31–35.


Mo Lomana na Kainomu me Vaka Nomu Lomani Iko | Vulici\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bicol Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Cibemba Colombian Sign Language Croatian Czech Dangme Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Ga Georgian German Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Kannada Kazakh Kikaonde Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Korean Krio Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Marathi Maya Mexican Sign Language Mizo Moore Ndebele Ndonga Nepali Ngabere Norwegian Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Rarotongan Romanian Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Telugu Thai Tigrinya Tshiluba Tsonga Turkish Twi Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zulu vakaViti\n“Na kena ikarua [ni vunau qo], ‘Mo lomana na kainomu me vaka nomu lomani iko.’”—MACIU 22:39.\nO cei sara mada na kainoda?\nNa cava o vakabauta kina ni rawa nida lomani ira na kainoda, e dodonu tale ga meda cakava qori?\nNa cava eso na ka e kilai me baleta na loloma e vakamacalataki ena 1 Korinica 13:4-8?\n1, 2. (a) Na cava e tukuna o Jisu ni ikarua ni vunau levu duadua ena Lawa? (b) Na taro cava eda na veivosakitaka?\nA VAKATOVOLEI Jisu e dua na Farisi ena nona taroga: “Qasenivuli, na cava na ivunau levu duadua ena Lawa?” Eda vulica ena ulutaga sa oti, ni a tukuna vua o Jisu ni “ivunau levu duadua, [qai] kena imatai” oya: “Mo lomani Jiova na nomu Kalou ena lomamu taucoko, ena nomu bula taucoko, kei na nomu vakasama taucoko.” E tomana: “E vaka kina na kena ikarua, ‘Mo lomana na kainomu me vaka nomu lomani iko.’”—Maciu 22:34-39.\n2 E tukuna o Jisu meda lomani ira na kainoda me vaka noda lomani keda. Koya gona, e vinaka meda taroga: O cei sara mada na kainoda? Eda na vakaraitaka vakacava nida lomani ira na kainoda?\n3, 4. (a) Na vosa vakatautauvata cava e cavuta o Jisu me sauma kina na taro: “O cei sara mada na kainoqu”? (b) Na cava e cakava na kai Samaria me vukea kina na turaga a butakoci, mokulaki qai voleka sara ni mate? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n3 Ni tukuni na kainoda, de dua eda na vakasamataki ira era cavutu mai na noda koro, yasana se matanitu. (Vkai. 27:10) Ia dikeva na ka e tukuna o Jisu ni tarogi koya e dua na turaga viavia yalododonu: “O cei sara mada na kainoqu?” Sa qai sauma o Jisu ena nona vakamacalataka vua na vosa vakatautauvata me baleti koya na kai Samaria dauloloma. (Wilika Luke 10:29-37.) E butakoci qai mokulaki e dua na turaga, e voleka sara ni mate. Ni rau kaivata kei na turaga ya na bete ni Isireli kei na Livai, eda namaka me rau veivuke, ia rau lako ga vakatikitiki. A qai mai vukea sara na turaga ya e dua na kai Samaria. O ira qori era dau doka na Lawa a soli vei Mosese, ia era dau sevaki vei ira na Jiu.—Joni 4:9.\n4 E lumuta na kai Samaria na waiwai kei na waini ena nona mavoa na turaga qo me mavo totolo kina. Na rua na dinari e solia vua na itaukei ni burenivulagi me qaravi kina na turaga ya e tautauvata kei na isau ni dua na tamata cakacaka ena rua na siga. (Maciu 20:2) E rawarawa sara meda siqema se o cei dina e kainona na turaga a mavoa ya. Na vosa vakatautauvata i Jisu e vakavulici keda meda dau veinanumi da qai lomani ira na kainoda.\nEra totolo na dauveiqaravi i Jiova mera vakaraitaka na nodra lomani ira na kainodra (Raica na parakaravu 5)\n5. Era vakaraitaka vakacava na dauveiqaravi i Jiova ena dua na leqa tubukoso nira lomani ira na kainodra?\n5 E dredre me kunei ena gauna qo na tamata yalololoma me vakataki koya na kai Samaria. Sa qai dina sara qo ena “iotioti ni veisiga” e vakilai kina na ituvaki dredre, ni sa yali vei ira e levu na veilomani vakaveiwekani, era voravora ra qai sega ni vinakata na ka dodonu. (2 Tim. 3:1-3) Kena ivakaraitaki, ni yaco na leqa tubukoso, e rawa ni basika eso na ituvaki. Dikeva mada na ka e yaco ena icavacava ni vula o Okotova, 2012 ni vakacaca ena siti o Niu Yoka na cagilaba o Sandy. Ena vanua e levu kina na vakacaca, era dau butakoca na daubutako na ka era taukena na lewenivanua era sa leqa rawa tu ni sega na livaliva, sega na ka mera vakatakatai kina kei na so tale na ka bibi. Ia ena vanua vata qori, era tuvanaka na iVakadinadina i Jiova mera veivuke vakamataveitacini kei na nodra vukei eso tale. Era dau cakava qori na lotu vaKarisito nira lomani ira na kainodra. Na cava eso tale na sala meda vakaraitaka kina nida lomani ira na kainoda?\nVAKARAITAKA NIDA LOMANI IRA NA KAINODA\n6. E veisemati vakacava na noda cakacaka vakavunau kei na noda lomani ira na kainoda?\n6 Vakarautaka na veivuke vakayalo. Eda cakava qo nida dusimaki ira ena itukutuku ‘veivakacegui e volai ena iVolatabu.’ (Roma 15:4) E matata vakasigalevu nida lomani ira na kainoda ena noda wasea vei ira na ka dina ena iVolatabu ena noda cakacaka vakavunau. (Maciu 24:14) Eda kalougata dina ni rawa nida vunautaka na itukutuku vinaka e vakarautaka “na Kalou, na vu ni noda inuinui”!—Roma 15:13.\n7. Na cava na Vunau Koula, ena yaga vakacava nida muria?\n7 Muria na Vunau Koula. E vakamacalataka qori o Jisu ena nona Vunau ena Ulunivanua: “Na ka kece oni vinakata mera cakava vei kemuni na tamata, moni cakava tale ga vei ira; qo sara ga na ka e vakabibitaki ena Lawa kei na ka era vola na Parofita.” (Maciu 7:12) Nida muria na ivakasala i Jisu, eda sa duavata tiko kei na inaki ni “Lawa” (Vakatekivu ina Vakarua) kei ira “na Parofita” (nodra ivola na parofita ena iVolatabu vakaIperiu). E matata mai na ivola kece qori, ni na vakalougatataki ira na dauloloma na Kalou. Kena ivakaraitaki, e tukuna o Jiova: “Dou vakabauta na lewa, ka cakava nai valavala dodonu . . . Sa kalougata na tamata ena cakava oqo.” (Aisea 56:1, 2) Nida lomani ira na kainoda da qai caka dodonu vei ira, eda na vakalougatataki dina.\n8. Na cava meda lomani ira kina na noda meca, na cava ena yaco ke da cakava qori?\n8 Lomani ira na noda meca. E tukuna o Jisu: “Oni rogoca ni a tukuni, ‘Mo lomana na kainomu, mo cata na kemu meca.’ Ia au kaya vei kemuni: lomani ira tiko ga na kemuni meca, masulaki ira tale ga era vakacacani kemuni; me kilai kina ni oni luvei Tamamuni e tiko mai lomalagi.” (Maciu 5:43-45) E vakabibitaka tale ga na tikina qori na yapositolo o Paula ni vola: “Ia ke viakana na kemu meca, vakania, ke viagunu, vagunuva.” (Roma 12:20; Vkai. 25:21) Ena Lawa a soli vei Mosese, ke raica e dua ni bale na nona manumanu na meca ena bi ni nona icolacola, e dodonu me veivuke. (Lako 23:5) Ni rau cakacaka vata, e rawa ni rau veitokani vinaka kina e rua rau dau veimecaki. Sa veisau na ivakarau ni nodra raici keda na noda meca baleta nida vakaraitaka na loloma. Ke da lomani ira na noda meca, okati kina o ira na dauveitusaqati kaukaua, eda na marau ke ra yaco eso vei ira qori mera tomani keda ena dina!\n9. Na cava e tukuna o Jisu me baleta na noda veivakameautaki kei ira na tacida vakayalo?\n9 “Saga moni veiyaloni kei ira na tamata kece.” (Iper. 12:14) Era okati tale ga eke o ira na tacida vakayalo, ni tukuna o Jisu: “Ke o kauta na nomu isoro ina icabocabonisoro o qai nanuma ni beitaki iko na tacimu ena dua na ka, biuta tu na nomu isoro ena yasa ni icabocabonisoro, lako mo drau lai veivakameautaki mada kei tacimu, oti mo qai lesu mo vakacabora nomu isoro.” (Maciu 5:23, 24) Ena vakalougatataki keda na Kalou ke da lomani ira na tacida vakayalo da qai saga totolo meda veivakameautaki.\n10. Na cava meda kua kina ni dau vaqara cala?\n10 Kua ni dau vaqara cala. E tukuna o Jisu: “Ni kua ni dau vakalelewa de oni lewai; na lewa oni tauca oni na lewai kina, na ivakarau tale ga oni vakarautaka ena vakarautaki tale vei kemuni. O koya gona, na cava o lai kauaitaka kina na co lailai ena matai tacimu, ia o sega ni kauaitaka na tolonikau levu e matamu? Rawa vakacava mo lai tukuna vua na tacimu, ‘Meu kauta laivi mada na co lailai e toka e matamu’; ni matamu mada ga e tu kina e dua na tolonikau levu? Dauveivakaisini! Saga mada e liu mo kauta tani na tolonikau levu mai matamu, o na qai raica vinaka na co lailai mo na kauta laivi mai na matai tacimu.” (Maciu 7:1-5) E veilauti dina ni tukuni meda kua ni vakalewa na nodra cala lalai eso tale, ni rawa ni tu tale ga e levu noda malumalumu!\nSALA VAKASAKITI MEDA LOMANA KINA NA KAINODA\n11, 12. Na sala vakasakiti cava eda vakaraitaka kina nida lomani ira na kainoda?\n11 Eda via vakaraitaka na noda lomani ira na kainoda ena sala vakasakiti. Me vakataki Jisu, eda vunautaka na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou. (Luke 8:1) E vakaroti ira na nona imuri o Jisu mera ‘vakavulici ira na lewe ni veivanua kece ga mera nona tisaipeli.’ (Maciu 28:19, 20) Nida cakava qori, eda sa vukei ira na kainoda mera biuta na sala rabailevu e basika ina rusa, ra qai lako ena sala qiqo e basika ina bula. (Maciu 7:13, 14) Eda vakadeitaka ni na vakalougatataka o Jiova na sasaga va qo.\n12 Eda vakatotomuri Jisu, nida vukei ira eso tale mera kila ni bibi mera veiwekani voleka kei na Kalou. (Maciu 5:3) Ke ra kauai, e noda itavi meda vakacegui ira ena noda wasea na “itukutuku vinaka ni Kalou.” (Roma 1:1) O ira na ciqoma na itukutuku ni Matanitu ni Kalou, era vakaduavatataki kei na Kalou ena vuku i Jisu Karisito. (2 Kor. 5:18, 19) Nida vunautaka na itukutuku vinaka, eda sa vakaraitaka tiko nida lomani ira dina na kainoda ena sala vakasakiti.\n13. Na cava na nomu rai me baleta na noda vakaitavi ena vunautaki ni Matanitu ni Kalou?\n13 Ni laulau na noda veisikovi lesu kei na caka vuli iVolatabu, eda lomavakacegu nida sa vukea eso tale mera muria na ivakatagedegede dodonu ni Kalou. Qori ena rawa ni veisautaka kina nona bula e dua na vulivolatabu. (1 Kor. 6:9-11) E veivakauqeti dina nida raica na ka e cakava na Kalou me vukei ira na ‘yalomalumalumu era via muria na sala ina bula tawamudu.’ Qori nodra cakava na veiveisau e gadrevi mera veiwekani voleka kina kei koya. (Caka. 13:48) Ena levu na ituvaki, e sosomitaki na rarawa ina marau, sa sega nida lomaocaoca, nida sa nuitaka ga na Tamada vakalomalagi. Eda marautaka dina na nodra toso vakayalo o ira na ka vou ena dina! Vakacava o vakabauta ni ka dokai meda vakaraitaka nida lomani ira na kainoda ena sala vakasakiti qori ena noda vunautaka na Matanitu ni Kalou?\nRAI NI KALOU ME BALETA NA LOLOMA\n14. Vakamacalataka na ka e tukuna o Paula ena 1 Korinica 13:4-8 me baleta na loloma.\n14 Nida veimaliwai kei ira na kainoda, ena rawa ni wali e levu na leqa ke da muria na ka e vola o Paula me baleta na loloma. Ena rawati tale ga kina na marau kei na veivakalougatataki ni Kalou. (Wilika 1 Korinica 13:4-8.) Meda dikeva tale mada na ivakamacala i Paula me baleta na loloma da qai raica na sala meda vakayagataka kina nida veimaliwai kei ira na kainoda.\n15. (a) Na cava meda vakaraitaka kina na vosovoso kei na yalovinaka? (b) Na cava meda kua kina ni vuvu qai tukutukuni keda?\n15 “Na loloma e vosota vakadede qai yalovinaka.” Me vaka ga nona dau vosovoso na Kalou kei na nona dau yalovinaka vei keda na tamata ivalavala ca, e dodonu tale ga meda cakava qori nira cala eso, se nira sega ni veinanumi se ra veibeci. Kena ikuri, “na loloma e sega ni vuvu.” Kena ibalebale, ke tiko vei keda na loloma dina, eda na sega ni kocova na ka e taukena e dua se nona itavi ena ivavakoso. Eda na sega tale ga ni tukutukuni keda se meda dokadoka. Sa rauta me tukuni ni “mata viaviaturaga, kei na yaloviavialevu, io na nona cina na tamata ca, sa ka ca.”—Vkai. 21:4.\n16, 17. Eda na muria vakacava na 1 Korinica 13:5, 6?\n16 Na loloma ena uqeti keda me vinaka na noda itovo vua na kainoda. Eda na sega ni lasutaki koya, butakoca na ka e taukena, se cakava e dua na ka e voroki kina na lawa i Jiova kei na nona ivakavuvuli. Ena uqeti keda na loloma meda kua ni kauaitaka ga na ka e baleti keda, ia meda kauaitaki ira eso tale.—Fpai. 2:4.\n17 Ke tiko vei keda na loloma dina, eda na sega ni vakacudrui rawarawa. Eda na sega tale ga ni “katona na ca,” se vaka meda vola ena dua na ivola na ka ca kece e caka vei keda. (1 Ces. 5:15) Eda na sega tale ga ni vakamarautaka na Kalou ke da katona na ca, ena vaka ga eda maroroya e dua na qilaiso katakata e rawa ni caudre me vakamavoataki keda kei ira eso tale. (Vunau 19:18) Na loloma ena uqeti keda meda marautaka na ka dina, ia ena sega ni uqeti keda meda “marautaka na ka e sega ni dodonu,” ke ra mani vakalolomataki se vakararawataki mada ga na noda meca.—Wilika Vosa Vakaibalebale 24:17, 18.\n18. Na cava eda vulica ena 1 Korinica 13:7, 8 me baleta na loloma?\n18 Raica tale mada na ikuri ni vakamacala i Paula me baleta na loloma. E tukuna ni loloma “e ubia na ka kece.” Ke vakacudrui keda e dua qai kere veivosoti, na loloma ena uqeti keda meda vosoti koya. Na loloma e “vakabauta na ka kece” ena Vosa ni Kalou, e uqeti keda tale ga meda vakavinavinakataka na kakana vakayalo e vakarautaki mai. Na loloma e “nuitaka na ka kece” e volai ena iVolatabu, e uqeti keda meda vakamacalataka na yavu ni noda inuinui. (1 Pita 3:15) Eda dau masulaka qai nuitaka ni na vinaka na ituvaki dredre eda sotava voli. Na loloma e “vosota na ka kece,” se ra mani cala vei keda eso, era vakararawataki keda se so tale na ka ni veivakatovolei. Kena ilutua, na loloma “e sega vakadua ni seavu.” O ira na talairawarawa vei Jiova era na lomani ira na kainodra me tawamudu.\nLOMANA NA KAINOMU ME VAKA NOMU LOMANI IKO\n19, 20. Na ivakasala vakaivolatabu cava e uqeti keda meda lomani ira tiko ga na kainoda?\n19 Nida muria na ivakasala ena iVolatabu, eda na lomani ira tiko ga na kainoda. Ke tiko vei keda na loloma qo, eda na ciqomi ira na tamata kece, sega ni o ira ga eda matatamata vata. Meda nanuma tale ga ni tukuna o Jisu: “Mo lomana na kainomu me vaka nomu lomani iko.” (Maciu 22:39) Erau namaka na Kalou kei Karisito meda lomani ira na kainoda. Ke basika eso na ituvaki da qai sega ni kila na ka meda cakava vua na kainoda, meda kerea na veidusimaki ni yalo tabu i Jiova. Nida cakava qori, ena vakalougatataki keda o Jiova, ena vukei keda tale ga meda lomani ira na kainoda.—Roma 8:26, 27.\n20 E vakatokai me “lawa ni tui” na ivakaro me baleta na noda lomani ira na kainoda me vaka ga noda lomani keda. (Jeme. 2:8) Ni vakamacalataka oti o Paula eso na ivakaro ena Lawa a soli vei Mosese, e tukuna sara: “Se mani vunau cava tale e tu, e umani taucoko ga ena vosa qo, ‘Mo lomana na kainomu, me vaka nomu lomani iko.’ O koya e dau loloma ena sega ni cakava na ka ca vua na kainona; o koya gona e dau loloma e muria vinaka sara ga na lawa.” (Roma 13:8-10) E bibi meda lomani ira tiko ga na kainoda.\n21, 22. Na cava meda lomana kina na Kalou kei ira na kainoda?\n21 Nida vakasamataka tiko na vuna meda lomani ira kina na kainoda, e vinaka meda nanuma na vosa i Jisu ni o Tamana e “dau vakacabea na matanisiga vei ira na tamata ca kei na tamata vinaka, e vakatauca tale ga na uca vei ira na yalododonu kei ira na sega ni yalododonu.” (Maciu 5:43-45) E dodonu meda lomana na kainoda se ra yalododonu se sega. Me vaka eda sa raica mai, e dua na sala bibi meda vakaraitaka kina na loloma qo, oya na noda vunautaka na Matanitu ni Kalou. E levu dina na ka vinaka ena marautaka na kainoda ke ciqoma ena yalovinaka na itukutuku vinaka!\n22 E levu dina na vuna meda kua kina ni lomalomarua ena noda lomani Jiova. E levu tale ga na sala eda rawa ni vakaraitaka kina nida lomani ira na kainoda. Ke da lomana na Kalou kei ira na kainoda, eda sa talairawarawa tiko ina ivakaro i Jisu. Koya e bibi sara, eda sa vakamarautaka tiko na Tamada dauloloma o Jiova.


Kaukaua Cake o Jisu Vei Ira na Timoni—Ka Mera Vulica Kina na Gone\nWILIKA ENA VOSA Acholi Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bicol Brazilian Sign Language Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Cibemba Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Faroese Finnish French Ga Georgian German Greek Greenlandic Guarani Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Iloko Indonesian Italian Italian Sign Language Japanese Kannada Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Korean Krio Kwanyama Latvian Lhukonzo Lithuanian Luganda Macedonian Malagasy Malay Maya Mexican Sign Language Myanmar Nepali Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian Sign Language Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Runyankore Russian Russian Sign Language Samoan Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Setswana Seychelles Creole Shona Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swati Swedish Tagalog Tahitian Tajiki Tandroy Tatar Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tongan Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nKaukaua Cake o Jisu Vei Ira na Timoni\nO SE nanuma tiko se a yaco vakacava e dua na agilosi ni Kalou me Tevoro o Setani?— A tusaqata na Kalou baleta ni vinakata me sokaloutaki. Era yaco beka e so na agilosi mera imuri i Setani?— Io, e vaka kina. E vakatokai ira na iVolatabu mera ‘agilosi i Setani,’ se timoni.—Vakatakila 12:9.\nEra vakabauta beka na Kalou na agilosi ca, se timoni?— E kaya na iVolatabu nira ‘vakabauta na timoni ni tiko na Kalou.’ (Jemesa 2:19) Ia ena gauna oqo era sa rere vakalevu. Era kila ni na totogitaki ira na Kalou ena vuku ni veika ca era cakava. Na cava na veika ca era cakava?—\nE kaya na iVolatabu nira biuta mai na nodra itikotiko mai lomalagi na agilosi oya ra qai mai bula kei ira na tamata e vuravura. Oqo e baleta nira via veiyacovi kei ira na yalewa matavinaka e vuravura. (Vakatekivu 6:1, 2; Juta 6) Na cava o kila me baleta na veiyacovi?—\nNa veiyacovi e nodrau moce vata e dua na tagane kei na dua na yalewa. Oti oya e rawa ni qai tubu tiko na gone ena kete i tinana. Ia e cala na nodra mai veiyacovi na agilosi. E vakatara ga na Kalou me rau veiyacovi na tagane kei na yalewa erau sa vakawati. Ke mani sucu na gone, ena rawa me rau qaravi koya na veiwatini.\nNa cava na ka ca era cakava na agilosi oqo?\nNira vukici ira mera tamata na agilosi ra qai veiyacovi kei ira na yalewa e vuravura, era qai tubu cake na luvedra mera tuwawa. Era tamata ivalavala kaukaua, ra qai dau veivakamavoataki. Mani vakavuna na Kalou me yaco e dua na waluvu levu me vakarusai ira na tuwawa kei ira na tamata ca. Ia e tukuna vei Noa me taya e dua na waqa vakaitamera mera vakabulai kina na le vica ga era cakava tiko na veika dodonu. E kaya na Qasenivuli Levu meda nanuma vinaka na ka e yaco ena gauna ni Waluvu oya.—Vakatekivu 6:3, 4, 13, 14; Luke 17:26, 27.\nO kila na ka e yacovi ira na agilosi ca ena gauna ni Waluvu?— Era biuta tu mai na yagodra vakatamata ra qai lesu i lomalagi. Ia era sa sega ni agilosi ni Kalou, era sa agilosi i Setani, se era timoni. Na cava e yacovi ira na luvedra tuwawa?— Era mate ena Waluvu. Vaka kina o ira na tamata kece era talaidredre vua na Kalou.\nNa cava sa qai ca vakalevu ga kina na vuravura oqo?\nMe tekivu mai na gauna ni Waluvu, sa sega ni vakatara tale na Kalou mera vukici ira mera tamata na timoni. Dina nida sega ni raici ira, era saga tiko ga na timoni mera cakava na ka ca na tamata. Sa qai kaukaua ga na nodra vakatubuca. E baleta nira sa kolotaki sobu mai lomalagi ki vuravura.\nO kila se cava eda sega ni raici ira kina na timoni?— E baleta nira tawarairai. Ia eda kila nira bula tiko. E kaya na iVolatabu ni o Setani e ‘vakaisina tiko na vuravura,’ ra qai vukei koya tiko na nona timoni.—Vakatakila 12:9, 12, VV.\nE rawa beka me vakaisini keda tale ga na Tevoro kei ira na nona timoni?— Io, kevaka eda sega ni qaqarauni. Ia e sega ni dodonu meda rere. E kaya na Qasenivuli Levu: ‘E sega ni kaukauwa vei au na Tevoro.’ Kevaka eda kabita matua na Kalou, ena taqomaki keda mai vua na Tevoro kei ira na nona timoni.—Joni 14:30, VV.\nE dodonu meda kila na veika ca era vinakata na timoni meda cakava. Vakasamataka mada. Na cava na ka ca era cakava na timoni nira lako mai i vuravura?— Ni se bera na Waluvu, era veiyacovi kei ira na yalewa, na ka e sega ni dodonu mera cakava na agilosi. Ena gauna oqo era marautaka na timoni ni sega ni muri na lawa ni Kalou me baleta na veiyacovi. Meu tarogi iko mada, O cei ga e dodonu me veiyacovi?— O dina, o ira ga na vakawati.\nEna gauna oqo era dau veiyacovi e so na gonetagane kei na goneyalewa, ia e cala oya. E vakaraitaka na iVolatabu ni a bulia na Kalou na ka vakatagane kei na ka vakayalewa. (Vakarua 23:1) E bulia na tiki ni yago oqo o Jiova mera marautaka ga na vakawati. Era marau na timoni nira cakava na tamata na veika e vakatabuya o Jiova. Me kena ivakaraitaki, era marautaka na timoni nira tara na ka vakatagane na goneyalewa ra qai tara na ka vakayalewa na gonetagane. Eda sega ni vinakata mera marau na timoni, se vakacava?—\nE dua tale na ka era marautaka na timoni ia e cata o Jiova. O kila se cava oya?— Na ivalavala kaukaua. (Same 11:5) Na ivalavala kaukaua na nona nakita e dua me veivakamavoataki. Nanuma ni oya na ka era cakava na tuwawa, na luvedra na timoni.\nEra vinakata tale ga na timoni mera veivakarerei. So na gauna era lasutaka nira vakataki ira na tamata era sa mate. E rawa sara ga mera vakadamurimuria na domodra na sa mate. Oqo na sala era lawakitaki ira kina na tamata mera vakabauta nira se bula tu na mate, ni rawa tale ga nira veivosaki kei ira na se bula tiko. Io, era vakavuna na timoni mera vakabauta na tamata na yalovelavela.\nMeda qarauna me kua ni lawakitaki keda o Setani kei ira na nona timoni. E kaya na ivakasala ena iVolatabu: ‘O Setani e dau via vukici koya me vaka na agilosi vinaka, vaka kina o ira na nona dauveiqaravi.’ (2 Korinica 11:14, 15, VV) Ia era ca vakaidina na timoni. Meda raica mada se era na uqeti keda vakacava meda vakataki ira.\nE vei e vulici kina na ivalavala kaukaua, na veiyacovi e sega ni dodonu, kei na yalovelavela?— E sega li ni vulici mai na so na iyaloyalo e vakaraitaki e valeniyaloyalo kei na retioyaloyalo, ena video games, ena Internet, kei na wili komiki? Nida cakava na veika oqo, eda na volekata beka kina na Kalou se eda na volekata na Tevoro kei ira nona timoni? Na cava o nanuma?—\nCava e rawa ni yaco ke da sarava na ivalavala kaukaua?\nO cei o nanuma e vinakata meda rogoca se sarava na veika ca?— Io, o Setani kei ira na nona timoni. Na cava gona e dodonu me daru cakava?— E dodonu me daru wilika, rogoca, qai sarava na veika e vinaka e rawa ni vukei kedaru ena nodaru qaravi Jiova. O rawa ni vakasamataka e so na veika vinaka e rawa ni daru cakava?—\nNa cava ena yaga meda cakava?\nKe da cakava na veika vinaka, eda na sega ni rerevaki ira na timoni. E kaukaua cake vei ira o Jisu, era rerevaki koya tale ga. Dua na siga era kacivaka na timoni vei Jisu: “Ko ni sa mai vakawabokotaki keimami?” (Marika 1:24, VV) Eda sega li ni namaka na gauna ena vakarusai Setani kina kei ira na nona timoni o Jisu?— Ena gauna mada ga oqo, e rawa nida kila ni na taqomaki keda o Jisu mai vei ira na timoni kevaka eda kabiti koya kei na Tamana vakalomalagi.\nDaru wilika mada na ka e dodonu me daru cakava ena 1 Pita 5:8, 9 kei na Jemesa 4:7, 8.\niMeli iMeli Kaukaua Cake o Jisu Vei Ira na Timoni\nQarauni Ira na Timoni!


Na Kedra I Wiliwili, chapter 33 of the Fijian Bible - with audio narration\nSa vakaoqo na nodra i lakolako mai na Isireli, ka ra a biubiu mai na vanua o Ijipita kei na nodra veimataivalu e na ruku ni liga i Mosese kei Eroni.\n2 A sa vola o Mosese na i tekitekivu ni nodra i lakolako me vaka sa vakarota o Jiova. Sa vakaoqo na nodra i lakolako me vaka na kena tekivu mai:\n3 Era sa tekivu biubiu mai Ramisese e na i matai ni vula, e na i ka tini ka lima ni siga ni matai ni vula; ni oti e dua na siga ni kana vata ni Lako Sivia e ra sa lako mai na Isireli e na yalododonu e na matadra taucoko na kai Ijipita.\n4 O ira na kai Ijipita era se buluti ira tiko na nodra ulumatua, ka a vakamatei ira o Jiova e na kedra maliwa. Ena nodra Kalou talega sa vakatauca vei ira na cudru o Jiova.\n5 Era sa qai lako mai na Isireli mai Ramisese ka mai tiko e Sukoci.\n6 Era sa biubiu mai Sukoci ka mai tiko e Ecami, ka toka e na mua ni yalayala ni vanua liwa.\n7 Era sa lako mai Ecami ka mua lesu tale ki Pi Airoci, ka toka e na tokalau ni vanua o Pali Sifoni; ka ra sa mai toka e Mikitoli.\n8 Era sa biubiu tale mai Airoci ka ra lako curuma na loma ni wasawasa kina vanua liwa, ka ra lako tiko me tolu na siga e na Vanua Liwa e Icami, ka mai tiko sara e Mara.\n9 Era sa lako sara mai Mara ka yaco sara ki Elimi. Mai Elimi e tiko kina e tinikarua na i vurevure ni wai kei na vitusagavulu na vu ni balabala; ka ra sa mai tiko sara e keya.\n10 Era sa toki mai Elimi ka mai tiko e na Wasa Damudamu.\n11 Era sa toki mai na Wasa Damudamu ka mai tiko sara e na vanua liwa e Sini.\n12 Era sa biubiu mai na Vanua Liwa e Sini ka mai tiko sara e Tofeka.\n13 Mai Tofeka era sa la'ki tiko sara ki Alusi.\n14 Era sa biubiu mai Alusi ka mai tiko e Refitimi, na vanua e sega kina na wai me ra gunu na tamata.\n15 Era sa biubiu mai Refitimi ka mai tiko sara e na Vanua Liwa e Saineai.\n16 Era sa biubiu mai na vanua liwa e Saineai ka mai tiko sara e Kipiroci Atava.\n17 Era sa biubiu mai Kipiroci Atava ka mai tiko sara e Aseroci.\n18 Era sa toki mai Aseroci ka mai tiko sara e Ricima.\n19 Era sa toki tale mai Ricima ka mai tiko e Rimoni Peresi.\n20 Era sa toki mai Rimoni Peresi ka mai tiko sara e Lipina.\n21 Era sa biubiu mai Lipina ka mai tiko e Risa.\n22 Era sa toki mai Risa ka mai tiko e Kelaca.\n23 Era sa biubiu mai Kelaca ka mai tiko e na Uluni vanua o Sefa.\n24 Era sa toki mai na Ulunivanua o Sefa ka mai tiko e Arata.\n25 Era sa biubiu mai Arata ka mai tiko e Makeloci.\n26 Era sa biubiu mai Makeloci ka mai tiko e Taaca.\n27 Era sa biubiu mai Taaca ka mai tiko e Tera.\n28 Era sa biubiu mai Tera ka mai tiko e Micika.\n29 Era sa biubiu mai Micika ka mai tiko e Asimona.\n30 Era sa biubiu mai Asimona ka mai tiko e Mosiroci.\n31 Era sa biubiu mai Mosiroci ka mai tiko e Bini Jakani.\n32 Era sa biubiu mai Bini Jakani ka mai tiko e Ori Akitikati.\n33 Era sa biubiu mai Ori Akitikati ka mai tiko e Jotabaca.\n34 Era sa biubiu mai Jotabaca ka mai tiko e Aporona.\n35 Era sa biubiu mai Aporona ka mai tiko e Esioni Kepa.\n36 Era sa biubiu mai Esioni Kepa ka mai tiko e na Vanua Liwa e Sini, sa i koya na vanua o Katesi.\n37 Era sa biubiu mai Katesi ka mai tiko e na Ulunivanua o Ori, e na i yalayala ni vanua e Itomi.\n38 A sa lako cake o Eroni na bete ki na ulunivanua o Ori me vaka na i vakaro i Jiova, ka mani mate e keya ni oti e vasagavulu na yabaki na nodra biubiu mai na Isireli i Ijipita, e nai matai ni siga e na i ka lima ni vula.\n39 A sa yabaki dua na drau ruasagavulu ka tolu o Eroni ena nona mai mate e na ulunivanua o Ori.\n40 Ia na tui o Erati, na Kenanaiti, ka tiko e na Ceva ni vanua o Kenani, sa rogoca ni ra sa lako tiko mai na Isireli.\n41 Era sa biubiu sara kina mai na Ulunivanua o Ori ka mai tiko e Salimona.\n42 Era sa biubiu tale mai Salimona ka mai tiko e Punoni.\n43 Era sa biubiu tale mai Punoni ka mai tiko e Opoci.\n44 Era sa biubiu mai Opoci ka mai tiko e Iti Aparimi, ena i yalayala ni vanua o Moape.\n45 Era sa biubiu mai Itimi ka mai tiko e Tiponi Kata.\n46 Era sa lako mai Tiponi Kata ka mai tiko e Alimoni Tipalacaimi.\n47 Era sa toki mai Alimoni Tipalacaimi ka mai tiko e na veiulunivanua e Aparimi, ni bera o Nipo.\n48 Era sa biubiu mai na veiulunivanua e Aparimi ka mai tiko e na veidelana e Moape e na yasa ni Joritani, ka takosovi Jeriko toka mai.\n49 Era sa mai tiko e na Joritani, mai Peci Jesimoci me yaco sara ki Epeli Akasia Kuruvi e na veidelana e Moape.\n50 A sa vosa o Jiova vei Mosese e na veidelana e Moape e na yasa ni Joritani, ka takosovi Jeriko toka, ka tukuna,\n51 "Mo vosa vei ira na Isireli, ka tukuna vei ira: 'Ni o ni sa takosova oti na Joritani kina vanua o Kenani,\n52 'Mo ni qai vakasavi ira tani taucoko na i taukei ni vanua e matamuni, vaqeavutaka na nodra vatu ceuti, kei na nodra veimatakau, ka vakarusa na veivanua cecere;\n53 'Mo ni vakawabokotaki ira taucoko na i taukei ni vanua ka mo ni taukena sara, Ni'u sa solia oti vei kemuni na vanua mo ni taukena.\n54 'Ia mo ni qai vota na vanua e na vakawiri madigi me ra votai kina na nomuni vuvale; vei ira era vuvale levu me levu na nodra i votavota, kei ira na vuvale lailai me lailai na nodra i votavota; ena soli yadudua vua na i votavota me vaka sa dusia na vakawiri madigi. Mo dou qai taukena me vaka na veiyavusa nodra na nomuni qase.\n55 'Ia kevaka o ni na sega ni vakasavi ira tani na i taukei ni vanua e matamuni, e na qai yaco o ira dou vakabulai ira tiko me ra na voto ni kau e matamudou ka ra na kau votovotoa e na sarisarimudou, ia era na vakararawataki kemudou e na vanua dou sa tiko kina.\n56 'E sa na qai yaco Ni'u na cakava vei kemudou na veika Au nanuma tiko Me'u cakava vei ira.'"


Fijian Government - PM BAINIMARAMA - VOSA E NA KENA DOLAVI NA BAI NI UA E NA KORO O DAKUNI, BEQA\nPM BAINIMARAMA - VOSA E NA KENA DOLAVI NA BAI NI UA E NA KORO O DAKUNI, BEQA\nCommodore Josaia Voreqe Bainimarama, CF(Mil), OSt.J, MSD, jssc, psc\nVOSA E NA KENA DOLAVI NA BAI NI UA E NA KORO O DAKUNI, BEQA\nDakuni Village\tVukelulu 18 ni Tiseba, 2013\nBEQA\t11 na Kaloko\nNi sa tiko na Gone Turaga na Tui Sawau;\nNa Turaga na Taukei Vagadra;\nNa Turaga na Tui Raviravi;\nNa lewe ni Vanua o Beqa\nNi tiko talega na Cakacaka Vakamatanitu ni yaco rawa mai e na\nYakavi Vinaka ni Kua.\nAu vakavinavinaka vakalevu e na Veiqaravi Vakaturaga ka sa mai qaravi rawa e na vuku ni Matanitu e na siga ni kua.\nNa siga ni kua, e dua na siga marautaki vei keda taucoko na tiko rawa, ka dua talega na siga guiguilecavi dredre veikemuni na lewenivanua e na koro ko Dakuni e na kena tavoci na nomuni Bai ni Ua.\nAu gadreva me’u taura na gauna oqo, me’u vakavinavinakataki kemuni na Turaga na iTaukei Vagadra e na nomuni vakadonuya me viri vakavinaka na Bai ni Ua ni nodatou koro ka maroroi keda vinaka na lewe ni koro kei na noda iyau kece sara mai na seuseua ni waitui kei na leqa tubu koso.\nE vakayagataki e $85,000 e na kena tara na Bai ni Ua oqo mai vei iratou na Matai kei na Idinia ni noda Matanitu. E $15,000.00 e a qai vakayagataki me laki vakavinakataki kina na Bai ni Ua e Dakuibeqa, na nodra koro na Turaga na Tui Sawau me maroroya na Valeniwai e Beqa.\nE vakavinavinakataki vakalevu na yalo ni veitokoni e tiko e na loma ni nodatou koro e na nodra vukei ka tokoni na Matai kei na Idinia ni Matanitu e na kena vakacavari vakavinaka na cakacaka levu oqo. Qo sa i dusidusi levu ni veitokoni ni Turaga na Tui Sawau kina veivakatorocaketaki ni Matanitu veiliutaki ka sa veivakadeitaki talega ni na tokoni na kena tomani tale na tara ni bai ni ua e na yabaki mai oqo, 2014 e na kena sa vakadonui oti e $100,000.00 me baleta na cakacaka ni veimaroroi oqo.\nSa veivakailavotaki talega na Matanitu e na kena ta e dua na waqa kei na kena idini, ka nuitaki ni sa na veivuke tiko kina nodra vakaleleci na gonevuli kina koronivuli o Beqa Yanuca Secondary School ka dola mai e na mataka ni kua.\nSa toso cake na i lavo ka solia na Matanitu kina veikoronivuli ka na levu na i lavo e na vagolei vei ira na koronivuli lewe levu na lewena. Noqu ivakasala vei ira na i Tubutubu kei na Dauniveisusu ko ni vakauti ira tiko na luvemuni ki Viti Levu mera suka mai me mai tawani na nodatou koronivuli.\nAu vakavinavinaka tiko vakalevu e na teitei sa qaravi tiko, ka nuitaki ni na tosoi cake e na yabaki vou me vakayagataki kina na iyau levu na qele e na nodatou yanuyanu kei na noda vakayagataka na Daunivakasala ni Tabana ni Teitei e rau tiko qo e Beqa.\nE na yabaki vou e na tara talega kina eke e dua na vale me soqona na nomuni voli ka me qai kau yani ki Viti levu. Qo me na vaqaqacotaka na kena yavutaki na iSoqosoqo ni Veivoli ni Tikina o Sawau ka tara talega e dua na vale me soqona na nomuni ivoli ni Tikina o Raviravi e na koro o Raviravi.\nMe’u tinia vei keda na leweni vanua e na yakavi ni kua, ni sa rui ka bibi talega na kena qaravi vakavinaka tiko na bai ni ua e na veiyabaki, me rawa ni vakayacora tiko kina na nona itavi bibi ni veimaroroi. Me ra botani na tikini bai ni ua era kabasu ka teivaki e na senikau me solia e dua na i rairai vinaka ka bulabula e na mata ni nodatou Koro o Dakuni. Sa noqu vakatutu ni kua mo dou raica vata kei na Vakailesilesi mai na Valenivolavola ni Yasana, Mata ni Tikina o Sawau/Raviravi, 9 na Turaga ni Koro e Beqa kei na Tabacakacaka ni Bula, na vakanananu ni veisivisivi koro savasava ka bulabula ka me ratou qai veivakaicocovitaki mai kina na 6 na otela e ratou dabe toka e na nodatou vanua.\nNa vakatutu qori e solia e dua na yalo ni bolebole kina noda tiko vinaka kei na marau.\nE na vica na mala ni vosa oqori e sa ka dokai kina vei au me’u mai tavoca na Bai ni Ua e Dakuni ka’u sa vakanuinui tu ni na noda vata na Marau ni Siga ni Sucu kei na Tawase ni Yabaki.


WILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Armenian Azerbaijani Brazilian Sign Language Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch English Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Iloko Indonesian Italian Japanese Kinyarwanda Kirghiz Korean Lingala Lithuanian Malagasy Malay Myanmar Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Thai Turkish Ukrainian Yoruba vakaViti\nEna ika5 ni Julai , 2019, e sevutaki na New World Translation of the Holy Scriptures ena vosa vakaJaina ena soqo ni veiwasewase ena siti o Taoyuan, e Taiwan. A vakayacori na soqo ena raraniqito na National Taiwan Sport University Stadium, qai solia kina o Brother Kenneth Cook, e dua na lewe ni iLawalawa Dauvakatulewa na ivunau ni kena sevutaki na iVolatabu qori. E rauta nira le 12,610 era tiko kina, okati tale ga o ira na sema kina ena va tale na vanua ni soqo.\nEna 1995, e tabaki e rua na itabataba ni New World Translation of the Christian Greek Scriptures ena vosa vakaJaina. Dua e vakadewataki ena volavola e vakayagataki vakalevu e Hong Kong kei Taiwan, dua tale ena volavola e kilai rawarawa ga e Jaina, Malesia kei Sigapoa. Ena 2001, e sevutaki e rua tale na vakadewa taucoko ni New World Translation, dua ena vosa vakaJaina (traditional), dua tale ena vosa vakaJaina e vakarawarawataki. Ena 2004, e tabaki na ikatolu ni itabataba qai vakayagataki kina na vosa rawarawa vakaJaina, rawa tale ga ni vakavotuya na matuavosa vakaRoma ni vakayagataki e dua na kena iwalewale e vakatokai na Pinyin.\nSa sevutaki tale ga ena tolu na itabataba na New World Translation. Na kena vakadewa e vakayagataki vakalevu e Jaina, kei na vosa kilai rawarawa ga, e rawa ni laurai ena kena e tabaki se na iyaya vakalivaliva. Ia na kena e vakayagataki kina na Pinyin e tiko ena Watchtower ONLINE LIBRARY™.\nE vakayagataki vakalevu e vuravura raraba na vosa vakaJaina (Mandarin), e sivia na le 1.1 na bilioni era vosataka. E sivia vei ira qori era kila tale ga na vosa vakaJaina tale eso. Era sa rawa ni vakayagataka na tacida era cakacaka tiko ena yalava vakaitamera qori na New World Translation mera vakavulici kina e levu tale mera kilai Jiova, vakatitobutaka tale ga nodra kila nona Vosa.—1 Timoci 2:4.


1 Samuela 23 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\niMatai ni Samuela 23:1-29\nVakabula o Tevita na koro o Kila (1-12)\nVaqarai Saula o Tevita (13-15)\nVakayaloqaqataki Tevita o Jonacani (16-18)\nVoleka ni vakamatei Tevita o Saula (19-29)\n23 E tukuni vei Tevita: “Era valuti Kila na kai Filisitia+ ra qai butakoca na rara ni butu covuata.” 2 E tarogi Jiova sara o Tevita:+ “Meu lako meu mokuti ira na kai Filisitia qo?” E kaya o Jiova vei Tevita: “Mo lai mokuti ira na kai Filisitia mo vakabulai Kila.” 3 Ia era kaya vei Tevita na nona tamata: “Raica! Keimami rere ni keimami tiko qo e Juta,+ qai wacava me keimami lako i Kila me keimami valuta na nodra mataivalu na kai Filisitia!”+ 4 E tarogi Jiova tale o Tevita.+ E kaya vua o Jiova: “Tucake mo lako sobu i Kila niu na soli ira na kai Filisitia e ligamu.”+ 5 E lako sara o Tevita kei ira na nona tamata i Kila ra qai valuti ira na kai Filisitia, e kauta na nodra manumanu o koya mani vakamatei ira ena veivakamatei levu, ia e vakabulai ira na lewe i Kila o Tevita.+ 6 Ena gauna e dro kina o Epaiaca+ na luvei Eimeleki vei Tevita i Kila, e kauta tiko e dua na efoti. 7 E tukuni vei Saula: “E lako mai Kila o Tevita.” E kaya sara o Saula: “Sa soli* koya vei au na Kalou,+ e coriti koya ni lako ina koro e vakamatamata kei na ivakadei.” 8 E kacivi ira kece na tamata o Saula mera lako ina ivalu, mera lako sobu i Kila mera viribaiti Tevita kei ira na nona tamata. 9 Ni kila o Tevita ni veretaki koya tiko o Saula, e kaya sara vei Epaiaca na bete: “Kauta mai ke na efoti.”+ 10 E qai kaya o Tevita: “Kemuni Jiova na Kalou ni Isireli, e rogoca sara ga na nomuni tamata ni vinakata tiko o Saula me lako mai Kila me vakarusa na koro ena vukuqu.+ 11 Era na soli au i ligana o ira na iliuliu* e Kila? Ena lako sobu mai o Saula me vaka e rogoca na nomuni tamata? Kemuni Jiova na Kalou ni Isireli, yalovinaka, moni tukuna vua na nomuni tamata.” E kaya sara o Jiova: “Ena lako sobu yani.” 12 E taroga o Tevita: “Era na soli au kei ira na noqu tamata ina liga i Saula o ira na iliuliu e Kila?” E kaya o Jiova: “Era na soli kemuni.” 13 E tucake sara o Tevita kei ira na nona tamata, e rauta ni 600 na kedra iwiliwili,+ era biuti Kila ra qai lako ena veivanua era lako rawa kina. Ni tukuni vei Saula ni sa dro mai Kila o Tevita, e sega ni muri koya. 14 E tiko ga o Tevita ena veikau, ena vanua lakovi dredre, ena veiulunivanua ena veikau e Sifi.+ E vaqarai koya tiko ga o Saula,+ ia e sega ni soli koya e ligana o Jiova. 15 E kila* o Tevita ni vaqarai koya tiko o Saula me vakamatei koya ena gauna e tiko kina o Tevita ena veikau e Sifi mai Oresi. 16 E lako sara o Jonacani na luvei Saula vei Tevita e Oresi qai uqeti koya me nuitaka na kaukaua* i Jiova.+ 17 E kaya vua: “Kua ni rere ena sega ni kunei iko o Saula na tamaqu, ia o na nodra tui na Isireli+ au na qai taravi iko, e kila tale ga qori o Saula na tamaqu.”+ 18 Erau qai veiyalayalati+ ena mata i Jiova, e tiko ga e Oresi o Tevita, ia e lesu ina nona vale o Jonacani. 19 Oti era lako cake vei Saula i Kipea+ na lewe i Sifi, era kaya: “E vuni tiko o Tevita volekati keimami+ ena vanua lakovi dredre e Oresi+ ena delana o Ekaila,+ ena ceva* kei Jesimoni.*+ 20 Kemuni na tui, moni lako mai ena gauna e donu vei kemuni moni lako sobu mai, keimami na soli koya e ligamuni na tui.”+ 21 E kaya sara o Saula: “Me vakalougatataki kemuni mada ga o Jiova, ni oni nanumi au. 22 Yalovinaka ni lako, moni saga moni kila na vanua e tiko kina, se o cei e raici koya e kea, ni tukuni vei au ni qaseqase sara o koya. 23 Moni raica vinaka na vanua kece e dau vuni kina o koya, moni kauta lesu mai vei au na kena ivakadinadina. Au na qai lako vata kei kemuni, ke tiko ena vanua au na vaqarai koya ena kedra maliwa kece na vica vata na udolu* e Juta.” 24 Era mani biubiu mera lako i Sifi,+ era liu vei Saula ni se tiko o Tevita kei ira na nona tamata ena veikau e Maone+ ena Arapa,+ ena ceva kei Jesimoni. 25 Oti e lako o Saula kei ira na nona tamata mera vaqarai koya.+ Ni tukuni vei Tevita, e sega ni bera ni lako sobu ena vatu+ me lai tiko ena veikau e Maone. Ni rogoca qori o Saula e cicimuri Tevita yani ena veikau e Maone. 26 E tu o Saula ena yasa ni dua na ulunivanua, e tiko ena yasa ni ulunivanua adua o Tevita kei ira na nona tamata. E vakatotolo sara o Tevita me dro tani+ mai vei Saula, ia e volekati Tevita tiko ga yani kei ira na nona tamata o Saula kei ira na nona tamata mera vesuki ira.+ 27 Ia e lako mai vei Saula e dua na italai e kaya: “Ni vakatotolo mai nira sa ravuta tiko na vanua na kai Filisitia!” 28 E sega tale ni cicimuri Tevita+ o Saula, e lesu me lai ravuti ira na kai Filisitia. Qori na vuna e vakatokai kina na vanua oya me Vatu ni Veitalatala. 29 E qai lako cake mai kea o Tevita me tiko ena veivanua lakovi dredre e Eniketi.+\n^ Ipe., “volitaki koya e ligaqu.”\n^ Se rawa ni, “leqataka.”\n^ Ipe., “vakaukauataka na ligana.”\n^ Ipe., “yasa i matau.”