“Na Vosa ni Noda Kalou e Tudei me Tawamudu”—Aisea 40:8 | Vulici\n“Sa malai na co drokadroka, sa mira na sena. Ia na vosa ni noda Kalou e tudei me tawamudu.”—AISEA 40:8.\nSERE: 95, 97\nE DEI VAKACAVA NA VOSA NI KALOU NI . . .\nveisau na vosa?\nveisau na veiliutaki vakapolitiki?\nsaqati na kena vakadewataki?\n1, 2. (a) Ena vakacava na bula ke sega na iVolatabu? (b) Cava me caka me yaga kina vei keda na Vosa ni Kalou?\nO BAU vakasamataka tu ena vakacava na bula ke sega na iVolatabu? Sa na sega na ivakasala nuitaki me baleta noda bula ni veisiga. Eda na sega ni lomavakacegu ena kena saumi na noda lomatarotaro me baleta na Kalou, na bula, kei na veigauna se bera mai. Eda na sega tale ga ni kila na ka e cakava o Jiova vua na kawatamata ena veigauna sa oti.\n2 Eda kalougata ni sega ni yaco qori. E vakarautaka o Jiova na nona Vosa na iVolatabu. E vakadeitaka tale ga ni na tudei me tawamudu. E lavetaka na yapositolo o Pita na Aisea 40:8. E sega ni vakaibalebaletaka qori ena iVolatabu, e vakamacalataka tiko ga na dei ni kena itukutuku. (Wilika 1 Pita 1:24, 25.) Macala ga ni na yaga vakalevu ke tiko na iVolatabu ena vosa eda kila vinaka. Era vakadinata qori o ira na taleitaka na Vosa ni Kalou. Vica vata na senitiuri nodra gumatua ena vakadewa kei na nodra veisoliyaka na iVolatabu, e sega ni rawarawa. Era kauaitaka na inaki ni Kalou, oya me “bula na tamata kece ga, mera mai kila vinaka na ka dina.”—1 Tim. 2:3, 4.\n3. Na cava eda na veivosakitaka ena ulutaga qo? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n3 Eda na veivosakitaka ena ulutaga qo na sala e dei tiko ga kina na Vosa ni Kalou ni (1) veisau na vosa, (2) veisau na veiliutaki vakapolitiki e lewa na vosa me vakayagataki, kei na (3) kena saqati na vakadewataki ni iVolatabu. Ena yaga vakacava na ulutaga qo? Eda na doka kina vakalevu na Vosa ni Kalou. Ena titobu tale ga noda lomani koya e vola na iVolatabu, ni vakarautaka me yaga vei keda.—Maika 4:2; Roma 15:4.\nVEISAU NA VOSA\n4. (a) E veisau vakacava na vosa ni toso na gauna? (b) Eda kila vakacava ni sega ni veivakaduiduitaki noda Kalou, e uqeti iko vakacava qori?\n4 E dau veisau na vosa ni toso na gauna. Na vosa kei na matavosa e rawa ni veisau na kena ibalebale. De o na kila eso na kena ivakaraitaki ena vosa o kila. E va tale ga qori na vosa vakaIperiu kei na Kirisi, na vosa e volai vakalevu kina na iVolatabu. Na vosa vakaIperiu kei na Kirisi ni gauna qo e duidui sara kei na kena ena gauna vakaivolatabu. Koya gona, ke dua mada ga e kila na vosa vakaIperiu se Kirisi ni gauna qo, se vinakati ga me wilika na vakadewa ni iVolatabu me matata vua. Eso era nanuma mera vulica na vosa makawa vakaIperiu kei na vaKirisi me rawa nira wilika na iVolatabu ena vosa taumada. Ia ena matewale na sasaga qori. * Eda kalougata ni sa vakadewataki taucoko se vakatikina na iVolatabu ena sivia ni 3,000 na vosa. Macala ga ni vinakata o Jiova me yaga nona Vosa vei ira na “veimatanitu, na veiyavusa, na duivosavosa.” (Wilika Vakatakila 14:6) Vakacava e uqeti iko qori mo toro volekata na Kalou dauloloma, e sega ni dau veivakaduiduitaki?—Caka. 10:34.\n5. Na cava e vakasakiti kina na King James Version?\n5 Na vosa tale ga e vakadewataki ena iVolatabu e dau veisau ni toso na gauna. Ni se qai tabaki ga e dua na iVolatabu, ena matata vinaka na kena vakadewa, ia ni toso na gauna sa na sega. E laurai qori ena dua na vakadewa vakavalagi ni iVolatabu. Kena ivakaraitaki, a tabaki ena 1611 na imatai ni itabataba ni King James Version. E dua na iVolatabu vakavalagi kilai qai yaga vakalevu ena vosa vakavalagi. * Ia e sega ni kauaitaka vakalevu na King James Version na yaca ni Kalou. E vica ga na vanua e basika kina na yaca “Jiova,” ia e volai ena matanivola lelevu na vosa “TURAGA” ena so tale na vanua ena iVolatabu vakaIperiu a volai taumada kina na yaca ni Kalou. Ena itabataba tarava e volai tale ga na vosa “TURAGA” ena matanivola lelevu ena so na tikinivolatabu ena iVolatabu vaKirisi. Kena ibalebale, na King James Version e vakadinadinataka na vanua dodonu me vakayagataki kina na yaca ni Kalou ena Veiyalayalati Vou.\n6. Na cava eda marautaka kina na New World Translation?\n6 Ni oti e vica na senitiuri, sa makawa e levu na vosa ena King James Version. E dina tale ga qori ena so na vakadewa ni iVolatabu taumada ni so tale na vosa. Vakacava eda marautaka ni sa tiko na iVolatabu vakavalagi na New World Translation, e vakayagataki kina na vosa ni gauna qo? Sa vakadewataki taucoko se vakatikina na iVolatabu qori ena sivia na 150 na vosa, levu gona era sa vakayagataka tiko. Na matata ni kena vakadewa e rawarawa kina ni tara na lomada na kena itukutuku. (Same 119:97) Koya e bibi sara, na Vakadewa ni Vuravura Vou e vakayagataka na yaca ni Kalou ena vanua ga e dodonu me biu kina ena iVolatabu.\nVOSA KILAI LEVU\n7, 8. (a) Na cava e dredre kina vei ira na Jiu ena ikatolu ni senitiuri B.G.V. mera kila na iVolatabu vakaIperiu? (b) Cava na Septuagint?\n7 Ena so na gauna, na veiliutaki vakapolitiki e veisautaka sara ga na vosa me vakayagataki ena loma ni dua na gauna. Na cava gona e cakava na Kalou me matata tiko ga kina vei ira nona tamata nona Vosa? Ena yaga vakalevu noda kila na ka e cakava ena gauna makawa. Na imatai ni 39 na ivola ena iVolatabu era vola na Isireli se Jiu. Era “lesi mera maroroya na vosa ni Kalou.” (Roma 3:1, 2) Rauta na ikatolu ni senitiuri B.G.V., levu na Jiu era sa sega ni kila na vosa vakaIperiu. Baleta? Ni levu na vanua era qali ena Matanitu o Kirisi ena ravuravu nei Alekisada na Ka Levu. (Tani. 8:5-7, 20, 21) E vosataki kina vakalevu na vosa vaKirisi, vei ira mada ga na Jiu era dui tutu. Nira vosa vaKirisi e levu na Jiu, sa sega ni matata vei ira na iVolatabu vakaIperiu. Cava sa qai caka?\n8 Ena lomaloma ni ikatolu ni senitiuri B.G.V., e vakadewataki na imatai ni lima na ivola ni iVolatabu mai na vosa vakaIperiu ina Kirisi. E vakacavari na vakadewataki ni iVolatabu vakaIperiu ena ikarua ni senitiuri B.G.V. Na vakadewa vaKirisi kece qori e vakatokai me Septuagint. Qori na imatai ni vakadewa e yavutaki mai na iVolatabu taucoko vakaIperiu.\n9. (a) E yaga vakacava na Septuagint kei na so tale na vakadewa ni iVolatabu? (b) Na ivola cava o taleitaka ena iVolatabu vakaIperiu?\n9 E yaga vakalevu na Septuagint ni rawa nira wilika na iVolatabu vakaIperiu na Jiu era vosa vaKirisi kei na so tale. Vakasamataka mada na nodra marautaka ni rawa nira rogoca se wilika na Vosa ni Kalou ena nodra vosa ga! Toso na gauna, e vakadewataki vakatikina na iVolatabu ena so tale na vosa kilai levu me vaka na vosa vakaArame, vaQoca kei na vakaLatina. Nira wilika na iVolatabu ena vosa era kila vinaka, levu era taleitaka kina eso na ivola vakaivolatabu me vaka ga eda cakava nikua. (Wilika Same 119:162-165.) Io, e dei tu ga na Vosa ni Kalou ni veisau na vosa e vakayagataki.\nSAQATI NA VAKADEWA IVOLATABU\n10. Na cava e sega kina nodra iVolatabu e levu ena gauna i John Wycliffe?\n10 Ena so na gauna, era saga na iliuliu me kua ni soli na iVolatabu vei ira na tauvanua. Ia era sega ni soro kina o ira na lomadina. Kena ivakaraitaki, vakasamataki John Wycliffe na daunicioloji ena ika14 ni senitiuri. E vakabauta ni dodonu me yaga kece vei ira na lewenivanua na Vosa ni Kalou. Donuya nona gauna, era sega ni rawa ni wilika na iVolatabu na tauvanua. Baleta? Levu era sega ni volia rawa, ni volai ga ena liga qai saulevu na kena tabaki. Levu tale ga era sega ni kila na wilivola. Era sa rairai rogoca eso na tikinivolatabu ni wiliki e valenilotu. E sega ga ni vakabauti nira kila na kena ibalebale. Na vuna? Ni iVolatabu e vakayagataki e valenilotu (Vulgate) e volai ena vosa vakaLatina. Donuya na ikalima ina ika15 ni senitiuri G.V., sa sega ni vosataki vakalevu na vosa vakaLatina, era sega ni kila e levu na tauvanua! Cava ena caka me yaga kina vei ira na iyau talei mai na iVolatabu?—Vkai. 2:1-5.\nE vinakata o John Wycliffe kei na vica tale mera vakaivolatabu kece na lewenivanua. E va tale ga qori nomu rai? (Raica na parakaravu 11)\n11. E yaga vakacava na iVolatabu i Wycliffe?\n11 Ena yabaki 1382, e tabaki na vakadewa vakavalagi ni iVolatabu e kilai me Wycliffe Bible. E totolo ga nodra veisoliyaka na nona ito. Nira vinakata me tara na lomadra kei na nodra vakasama na tauvanua na Vosa ni Kalou, era taubale kina ena veikoro e Igiladi na nona ito (era kilai mera Lollard), mera vunau. Era wilika eso na tikina mai na iVolatabu i Wycliffe vei ira era sota, ra qai solia na ilavelave e lavetaki e liga. E yaga dina na nodra sasaga, ni uqeti ira na lewenivanua na Vosa ni Kalou mera veisau.\n12. Na cava era cakava na iliuliu ni lotu vei Wycliffe kei na nona ito?\n12 Na cava era vakayacora na iliuliu ni lotu? Era sega ni taleitaki Wycliffe, nona vakadewa ni iVolatabu, kei na nona ito. Era tusaqati vakaukaua nira vaqara ra qai vakarusa e levu sara na vakadewa ni iVolatabu i Wycliffe. Ni sa mate mada ga, e kacivaki ni vukitani. E dredre toka me totogitaki e dua sa mate. Era se vakarota ga na iliuliu ni lotu me keli mai na suina me vakamai, na kena dravusa e kolotaki ina uciwai na Swift. Ia e sega ni tarova rawa o lotu na kena veisoliyaki na Vosa ni Kalou vei ira na via wilika mera kila na kena ibalebale. Na veisenitiuri ga e tarava, era vakauqeta e levu e Urope kei na vo ni veiyasa i vuravura me vakadewataki qai veisoliyaki na iVolatabu mera wilika na tauvanua.\n“O KOYA E VAKAVULICI IKO MO VINAKA KINA”\n13. Na cava eda vakadeitaka, ena vaqaqacotaka vakacava noda vakabauta?\n13 Meda kua ni nanuma na lotu vaKarisito nikua ni uqeti vakalou na kena vakadewataki na Septuagint, na vakadewa i Wycliffe, kei na King James Version. Ia nida railesuva na kena itukutuku kei na levu tale na vakadewa sa taba oti, e vakadeitaka ga e dua na ka: Ena tudei na Vosa i Jiova, me vaka ga e yalataka. Vakacava ena vaqaqacotaka qori nomu vakabauta ni na yaco dina na ka kece e yalataka?—Josua 23:14.\n14. E vakatitobutaka vakacava noda lomani Jiova na nona Vosa?\n14 Me ikuri ni kena vaqaqacotaki noda vakabauta, e vakatitobutaka tale ga noda lomani Jiova nida railesuva na kena dei tiko na iVolatabu ena vica vata na senitiuri. * Ia na cava ga e vakarautaka kina na nona Vosa? Na cava tale ga e yalataka kina ni na sega ni vakawabokotaki rawa? Ni lomani keda, e vakavulici keda tale ga meda vinaka kina. (Wilika Aisea 48:17, 18.) E veiganiti gona meda dolea lesu na loloma i Jiova nida lomani koya da qai talairawarawa ena nona ivakaro.—1 Joni 4:19; 5:3.\n15. Na cava eda na veivosakitaka ena ulutaga tarava?\n15 Nida taleitaka gona na Vosa ni Kalou, eda vinakata me yaga vakalevu vei keda. Ena yaga vakacava noda wili iVolatabu vakataki keda? Na cava ena uqeti keda meda wilika na iVolatabu ena cakacaka vakaitalatala? Era na vakayagataka vakacava na iVolatabu o ira na vunau ena buturara me yavu ni nodra veivakavulici? Ena veivosakitaki na isaunitaro qori ena ulutaga tarava.\n^ para. 4 Raica na ulutaga “Do You Need to Learn Hebrew and Greek?” ena Noveba 1, 2009 ena Vale ni Vakatawa vakavalagi.\n^ para. 5 Levu na ivosavosa vakavalagi nikua e yavutaki ena King James Version. Kena ivakaraitaki: “cuva vakatoboicu,” “kuli ni batiqu,” kei na “sova yani na lomamuni.”—Tiko 22:31; Jope 19:20; Same 62:8.\n^ para. 14 Raica na kato “Mai Vakadinadinataka!”\nEna ika3 ni Epereli, 2017 e dola e dua na vanua me dau maroroi kina na iVolatabu ena itikotiko liu e Warwick, Niu Yoka, Merika. E vakatokai “The Bible and the Divine Name.” E tiko kina e dua na kato iloilo, e tu e loma eso tale na iVolatabu kei na droini. Oni sureti gona moni mai raica na rumu qo kei na vica tale ena itikotiko liu. Yalovinaka rai ena www.jw.org mo lokuca nomu sarasara. Rai ena ulutaga BALETI KEIMAMI > VALENIVOLAVOLA & SARASARA.\niMeli iMeli “Na Vosa ni Noda Kalou e Tudei me Tawamudu”


Vunau ni Vakadredretaki na Galala ni Sokalou | iTukutuku kei Idonisia\nA lesi ena 1953 o Peter Vanderhaegen me ivakatawa ni tabacakacaka e Idonisia. Na vanua ena sikova e kovuta e rauta ni 5,100 na kilomita mai na tokalau ina ra, qai 1,800 na kilomita mai na vualiku ina ceva. Ni veisiko voli ena veivanua qori, e dau sotava e levu na ituvaki e se sara ga kina na votona.\nA sikova na tokalau kei Idonisia o Brother Vanderhaegen ena 1954. E duidui na matalotu ena yasayasa qori. Kena ivakaraitaki, na veiyanuyanu e Bali e levu kina na lotu Idu, e levu na Musolomani e Lombok kei Sumbawa, o Flores e levu kina na Katolika, qai levu na lotu Tawase e Sumba, Alor, kei Timor. Ena nona ilakolako i Kupang na koroturaga kei West Timor, a vodo ena dua na waqa sa voleka tu mada ga ni kasura. E dau vunau ena so na yanuyanu e kele vakalailai kina na waqa. E kaya o Brother Vanderhaegen: “E rua na macawa noqu vunau voli e Timor. Dua na ka na taubi ni uca, ia au veisoliyaka kece na ivola, era kerea e le 34 me vakau yani vei ira na mekesini, au tauyavutaka tale ga e levu na vuli iVolatabu.” Eratou lesuvi ira na tataleitaki na painia lavotaki, lai tauyavu sara e dua na ivavakoso e Kupang. Oti sa qai tete na cakacaka ina veiyanuyanu o Rotè, Alor, Sumba, kei Flores.\nE tuburi ira na italatala ni lotu Tawase na cudru kei na vuvu, nira sa vakarorogo tiko vei ira na tacida na nodra lewenilotu. A vuli iVolatabu tiko kei ira na tacida o Thomas Tubulau, dua na qase ligaidua e dau buli iyaya mai na kaukamea mamare. E vakaroti koya na italatala me muduka nona vuli, ni na vakamatei e dua ke tukuna tiko ga vei ira eso tale na ka sa vulica. E kaya ena doudou o Thomas: “E sega ni dau vosa va qori na lotu vaKarisito. Au na sega ni curuma tale na nomu valenilotu.” A mai dua na italatala gugumatua ni itukutuku vinaka o Thomas, qai lesi me painia lavotaki na luvena yalewa.\nEra vinakata sara ga na italatala e Timor me tagutuvi vakadua nodra cakacaka na tacida. E mana nodra veivakabukani ena 1961, nira vakadonuya na vakailesilesi ni mataivalu kei na tabana ni matanitu e qarava na veika vakalotu me vakatabui na vunau e veivale. Era mani veisautaka na tacida na nodra iwalewale ni vunau. Era lai vunau vei ira na tu ena makete kei na toevu, vei ira na gonedau era lesu mai na qoli, kei ira na vuvale era samaki ibulubulu. Ia e vuki na uto nira kaburaka ena retio na vakailesilesi ni mataivalu ni sa soli ina matalotu kece e Timor na galala ni sokalou. Ni kaya na tabana e qarava na veika vakalotu ni se tabu tiko ga na vunau e veivale, era kerea na mataveitacini me vakaivolataki na nodratou itukutuku. Eratou sega ni via cakava ya na vakailesilesi, era mani tomana nodra vunau e veivale na tacida.\nNi ratou yaco yani e Papua ena 1962 na daukaulotu o Piet kei Nell de Jager, o Hans kei Susie van Vuure, era tusaqati ratou tale ga na italatala ni lotu ni Veivanua vaKarisito. Eratou tukuna e tolu na italatala me ratou lai vunau ena dua tale na vanua na daukaulotu. Ena nodra ivunau e valenilotu, ivola tabaki, kei na itukutuku kaburaki ena retio, era beitaki ira vakailasu na tacida na italatala nira vakatubuca ina matanitu. Era vesumonataki ira na lewenilotu era sa vuli iVolatabu, era vakarerei ira se vaqumi ira. Era veivakasaurarataki tale ga na italatala mera saqata na cakacaka vakavunau na turaga ni vanua.\nE seva nodra sasaga na italatala ni a sureti ratou na daukaulotu ina nona koro e dua na turaga ni vanua. E nanuma lesu o Hans: “E kacivi ira mai na lewenikoro na turaga ni vanua, keirau vakamacalataka sara vakalekaleka kei Piet na neitou cakacaka. Erau qai vakatasuasuataka na neirau lewenivale na neitou tukituki, curu i vale ke ra veiciqomi, qai vakamacalataka vakalekaleka e dua na itukutuku vakaivolatabu. E marautaka na turaga ni vanua kei ira na lewenikoro na kena iwalewale ya, qai solia na galala me keitou vunau.”\nKeitou ciqomi va qori ena so tale na vanua. E tu tu yadua mera saqata na cakacaka vakavunau na Musolomani, era veitusaqati ga vakalevu na italatala ni lotu Veivanua vaKarisito. E se yaco tiko ga nikua na ivakarau qori.\n“Kau ina Matadra na Kovana . . . me iVakadinadina”\nE tukuna vei ratou na nona tisaipeli o Jisu: “Dou na qai kau ina matadra na kovana kei na tui ena vukuqu, me ivakadinadina vei ira kei ira tale ga na veimatanitu.” (Maciu 10:18) E yaco vakalevu na vosa qori e Idonisia.\nA tabaka ena 1960 e dua na daunicioloji mai Necaladi na ivola era beitaki kina na tacida nira lotu vaKarisito lasu. Na ivola qori e vakavuna mera veibeitaki tale ga e levu na italatala. Kena ivakaraitaki, e volavola e dua na italatala ina tabana e qarava na veika vakalotu, qai beitaki ira na tacida nira “vakasesei ira na nodra lewenilotu.” Nira kacivi na tacida mera lai vakamacala ena ka era beitaki kina, era tukuna ga na ka dina ra qai vunau vinaka sara. E kaya e dua na vakailesilesi vei ira na nona itokani: “Ni kua ni cakava e dua na ka vei ira na iVakadinadina i Jiova. Era veivakayadrati tiko vei ira na lotu Tawase.”\nVakasoburi na iusausa ni ivola na Paradise, 1963\nEra kerea ena 1964 eso na italatala ni lotu Tawase me vakatabuya na nodra cakacaka na tacida na Komiti ni Palimedi e qarava na veika vakalotu kei na bula raraba. Ia e kerea na valenivolavola ni tabana me vakamacala vei ratou na lewe ni komiti. E kaya o Tagor Hutasoit: “E voleka ni dua na aua neitou vakamacala, keitou vakamatatataka kina na cakacaka ni veivakavulici ena iVolatabu. E qai veibeitaki vakailasu e dua na daunipolitiki lotu Tawase ni keimami matalotu dau vakatubuca e Papua. Ia e duatani nodra rai na Musolomani era lewe ni komiti, era kaya vei keimami: ‘E vakadonuya na Yavu ni Vakavulewa na galala ni sokalou, e tu gona vei kemuni na dodonu moni vunau.’” Oti na bose kei ratou na komiti, e kaya e dua na vakailesilesi liu ni matanitu e Papua: “Na matanitu vou . . . e vakadonuya na galala ni sokalou, e okati e keri na lotu vovou kece e tauyavu.”\niMeli iMeli Tete na Cakacaka ina Tokalau\nIdonisia: Tete na Cakacaka ina Tokalau


Veivakabobulataki ena Gauna Vakaivolatabu kei na Gauna Qo\nWILIKA ENA VOSA Acholi Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bicol Bulgarian Cambodian Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Dangme Danish Digor Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Greek Guarani Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kabiye Kamba Karen (S'gaw) Kazakh Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mongolian Moore Myanmar Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngangela Nias Niuean Norwegian Nyaneka Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Runyankore Russian Rutoro Samoan Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongan Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Venda Vietnamese Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zulu vakaViti\nVolitaki ni bobula e Aferika kei na veivanua vakaMerika e dua vei ira na bisinisi e rawa tubu vakalevu e vuravura\nA tukuni vei Blessing * ni yaco i Urope ni na rawa ni cakacaka ena dua na vanua ni caka ulu e kea. Ia e duatani sara na ka e yaco, a mokulaki me tini na siga ratou qai vakarerei na nona vuvale. Na ituvaki e sotava ya o Blessing e vakavuna me dua na saqamua.\nDroini ni bobula e Ijipita\nA lawakitaki o Blessing, a vesu qai kau ina dua na vale era dau volitaki kina na yalewa. Na marama e boso ni bisinisi ya a vakasaurarataki Blessing me dua na saqamua, me sauma lesu kina na 40,000 na ilavo ni Urope (euro) * a saumi kina nona ivodovodo. A vinakati me rawata e 200 ina 300 na ilavo ni Urope ena dua na bogi. E kaya o Blessing: “Au sa dau via dro sara ga ena so na gauna, ia au qai nanumi ratou noqu vuvale. Au mani sega ni cakava kina e dua na ka.” Na ituvaki kei Blessing e tautauvata kei na ka era sotava tu e va tale na milioni vakacaca na yalewa era dau volitaki e vuravura raraba.\nSa sivia qo e 4,000 na yabaki mai na gauna ratou volitaki Josefa kina na tuakana. A volitaki i Ijipita qai lai cakacaka vakabobula ena dua na vuvale vutuniyau. Ni se qai tekivu, a sega ni vakalolomataki o Josefa me vakataki Blessing. Ia a veisau na ituvaki ena gauna a beitaki kina o Josefa ni kucuvi wati nona turaga, mani bala i valeniveivesu.—Vakatekivu 39:1-20; Same 105:17, 18.\nNa duidui ni itabagauna erau bobula kina o Josefa kei Blessing e vakaraitaka ni nodra volitaki na tamata e dua na leqa makawa. E sa bisinisitaki tale ga ena gauna qo mera rawa ilavo kina e levu. Sa sega ni bibi na bula ni tamata, sa bibi ga na ilavo.\nBOBULA ENA GAUNA NI IVALU\nE levu na matanitu era rawata na nodra bobula ena gauna ni ivalu. Me kena ivakaraitaki, a kauta vakavesu i Ijipita o Tui Thutmose III e rauta ni le 90,000 ena dua na ivalu a qaqa kina ena vanua o Kenani. Era vakacakacakataki vakaukaua na ilala qori mera kelikeli, tara valenisokalou, kei na ta ikelimusu.\nE levu e dau kauta vakavesu na matanitu o Roma ena gauna ni ivalu. Ena so na gauna, e rawa ni tekivuna na ivalu o Roma me levu kina nona bobula. E tukuni nira bobula e rauta ni veimama na lewenivanua ena korolevu o Roma ena imatai ni senitiuri. Era dau vakalolomataki e levu na bobula e Ijipita kei Roma. Sa rauta mera sega ni bula dede. Kena ivakaraitaki, e rawa ni 30 ga na yabaki na dede ni nona bula e dua na bobula ni Roma e dau kelikeli.\nNi toso na gauna sa qai ca ga na veivakabobulataki. E tukuni ni nodra volitaki na bobula e Aferika kei na veivanua vakaMerika ena ika16 ina ika19 ni senitiuri, e dua vei ira na bisinisi e rawa tubu vakalevu e vuravura. E kaya na isoqosoqo na UNESCO ‘ni rauta na 25 na milioni ina 30 na milioni na tagane, yalewa, kei na gone era dau volitaki.’ E vica vata na drau na udolu na bobula era mate nira takosova tiko na Atlantic. E kaya o Olaudah Equiano, e dua vei ira na bobula a gole ena ilakolako qori: “E vakarerevaki dina na ka e yaco, qai vakaloloma na nodra qoqolou na yalewa kei na nodra tagi o ira na sa voleka ni mate.”\nE tubu na noda loloma nida rogoca na kedra italanoa na bobula. E tukuna na isoqosoqo e qarava na ka era kauai kina na tamata cakacaka (International Labour Organization) ni rauta e 21 na milioni na tagane, yalewa, kei na gone era se bobula tu ga nikua. Eso vei ira na bobula qori e lailai na kedra isau se ra sega sara ga ni saumi. E levu era vakacakacakataki mera kelikeli, eso tale era cakacaka ena vanua ni caka isulu, ena iqaqi ni simede, vanua era volitaki ira kina na yalewa, se ra veiqaravi ena so na vale. E cala vakalawa na veivakabobulataki, ia sa sega ni tarovi rawa.\nEra se bobula tiko ga e vica vata na milioni\nSEREKI NA BOBULA\nE levu na sala era dau saga na bobula mera galala kina mai na veivakalolomataki. Ena imatai ni senitiuri B.G.V., a liutaki ira e rauta ni 100,000 na bobula na dauvala o Spartacus mera vuaviritaki Roma. Ia e guce nodra sasaga. Ena ika18 ni senitiuri, era saqata na nodra turaga na bobula ena dua na yanuyanu ena Caribbean o Hispaniola. Na vakaloloma ni ka era sotava na bobula era cakacaka tu ena veidovu e Haiti, e vakavuna e dua na ivalu e 13 na yabaki na kena dede. E qai oti na veivaluvaluti qori ni sa tugalala o Haiti ena 1804.\nNodra sereki mai Ijipita e voleka ni tolu na milioni na Isireli, e dua na ka vakairogorogo me bau yaco ena kedra ivolatukutuku na bobula. E veiganiti vinaka mera sereki na Isireli ni kaya na iVolatabu nira ‘vakalolomataki ra qai cakava na cakacaka kece ni bobula’ e Ijipita. (Lako Yani 1:11-14) A vakarota e dua na Fero a veiliutaki e Ijipita mera vakamatei na gonetagane kece ni Isireli me tarova na tubu ni kedra iwiliwili.—Lako Yani 1:8-22.\nE vakasakiti na nodra sereki mai Ijipita na Isireli ni veivuke sara ga kina na Kalou. E kaya na Kalou vei Mosese: “Niu kila vinaka na ka mosimosi era vakila tiko. Ia qo au na lako sobu meu vakabulai ira.” (Lako Yani 3:7, 8) Era se solevutaka tiko ga na Jiu me yacova mai nikua na Lakosivia mera vakananuma kina na ka a yaco.—Lako Yani 12:14.\nOTI NA VEIVAKABOBULATAKI\nE vakadeitaka vei keda na iVolatabu ni sega ni veisau na Kalou, e kaya tale ga: “Ni o Jiova na noda Kalou e sega ni dau lewa ca.” (2 Veigauna 19:7; Malakai 3:6) E talai Luvena mai na Kalou me “kacivaka na veisereki vei ira na vesu tu . . . , mera sereki na vakaloloma.” (Luke 4:18) Na veisereki e vakamacalataki tiko eke e vakaibalebaletaki ina nona talai mai o Jisu me veisereki mai na ivalavala ca kei na mate. A kaya o Jisu: “Na ka dina ena qai sereki kemuni.” (Joni 8:32) E levu na sala e veisereki kina nikua na ka dina e vakavulica o Jisu.—Raica na kato “ Sereki Mai na Veika e Bobula tu Kina.”\nE duidui na sala a sereki rau kina o Josefa kei Blessing na Kalou. O rawa ni wilika na kena italanoa o Josefa ena Vakatekivu wase 39 ina 41. E vakasakiti tale ga nona sasaga o Blessing me sereki mai na veivakabobulataki.\nNi cemuri mai na dua na vanua e Urope o Blessing, e gole sara i Sipeni. A sotavi ira na iVakadinadina i Jiova e keri qai tekivu vulica na iVolatabu. E saga me vakavinakataka nona ivakarau ni bula, e mani vaqara cakacaka qai sauma vakalalai vei nona boso makawa na nona dinau. A qiriti koya yani nona boso makawa ena dua na siga, a kerei Blessing me vosoti koya. Na vuna? Sa vulica tale tiko ga na iVolatabu kei ira na iVakadinadina i Jiova! E kaya o Blessing: “E veivakurabuitaki na sala e veisereki kina na ka dina.”\nE mositi Jiova na nodra vakalolomataki na Isireli era bobula tu e Ijipita, e va tale ga qori na nona rai me baleta na veika ca e yaco tu nikua. Dua na veisau levu e gadrevi me vakaoti kina na veivakabobulataki. E yalataka na Kalou me na cakava na veiveisau qori, ni kaya na iVolatabu: “Eda waraka na lomalagi vou kei na vuravura vou me vaka na nona yalayala, era na tiko kina na yalododonu.”—2 Pita 3:13\n^ para. 3 Ena gauna ya, e via tautauvata na kaukaua ni ilavo ni Urope kei na ilavo ni Merika.\nSereki Mai na Veika e Bobula tu Kina\nA bobula tale tu ga o Alonso ni se itabagone ina wainimate gaga me vaka na cocaine kei na heroin. E kaya o Alonso: “Au dau basulawa qai dau volitaki wainimate gaga me voli kina na wainimate gaga meu vakayagataka. Au gole ena va na vanua era qaravi kina o ira era bobula tu ina wainimate gaga, ia au sega ni vakila e dua na veisau. Era vesuki au na ovisa, au qai bala e valeniveivesu me va na yabaki.”\nNi oti e 30 na yabaki nona bobula tu ina wainimate gaga, a vulica na iVolatabu kei ira na iVakadinadina i Jiova o Alonso. E tarai koya na veika e tukuni ena iVolatabu qai uqeti koya qori me veisautaka na nona ivakarau ni bula. E nanuma lesu o Alonso: “E sega ni rawarawa meu cakava na veiveisau, ia au vorata rawa na ka au bobula tu kina ena veivuke i Jiova.”—Same 55:22.\n“E marau vakalevu na watiqu ni raica na veisau levu au cakava,” e kaya o Alonso. “E sega ni tukuni rawa na levu ni noqu vakavinavinakataki Jiova ena nona sereki au mai na veika au bobula tu kina. Ke sega ni vukei au o Jiova, de dua au se bobula tu ga kina qo se au sa mate makawa.”\n“Sa Dodonu na Nonai Valavala Kecega”\nSala e veirawai kina na lewadodonu ni Kalou.\niMeli iMeli Veivakabobulataki ena Gauna Makawa kei na Gauna Qo


O Cei o “Papiloni na Ka Levu”?—iVakatakilakila ena iVola na Vakatakila | Kaya na iVolatabu\nO Cei o “Papiloni na Ka Levu”?\nE TU ena ivola na Vakatakila eso na vosa era vakaibalebale. (Vakatakila 1:1) Kena ivakaraitaki, e cavuti kina e dua na yalewa e volai e yadrena na yaca “Papiloni na Ka Levu.” E tukuni ni yalewa qo e dabeci ira tiko e dua “na ilala levu, [kei] na veimatanitu.” (Vakatakila 17:1, 5, 15) Me vaka ni sega ni dua na yalewa e rawa ni cakava qo, e macala kina ni tiko na ibalebale kei Papiloni na Ka Levu. Ia e vakaibalebaletaki cei na yalewa saqamua qo?\nEna Vakatakila 17:18, e vakatokai kina na yalewa qo me “koro levu e nodra ranadi na tui kei vuravura.” Na vosa “koro” eda lai vakasamataka kina na bula vakoro, e lewai, qai cicivaki na veika kece e loma ni koro me muria na lawa ni koro. Ia na “koro levu” e cavuti ena Vakatakila e lewai ira sara mada ga na “tui kei vuravura.” O cei e dau vosayaco vakalevu ena noda bula na kawatamata qai vaka me sa lewai ira sara tu mada ga na tui kei vuravura? O lotu. Eda kila vakacava ni o lotu? Eda taroga na taro qo baleta ni dau vosayaco tale ga ena veika e tara na noda bula, na tabana vakapolitiki, kei na tabana ni veivoli.\nIa dikeva mada eso tale na ka e kaya na Vakatakila. Na yalewa e vakatokai tiko me o Papiloni na Ka Levu e sega ni rawa ni vakaibalebaletaki ena tabana vakapolitiki baleta ni kaya na Vosa ni Kalou ni o ira na “tui kei vuravura,” se tabana vakapolitiki ni vuravura qo, era “veiyacovi tawadodonu” tiko kei koya. Na veiyacovi tawadodonu qo e vakaibalebaletaka na nona tokoni ira voli na iliuliu kei vuravura, qo tale ga na vuna e vakatokai kina me “saqamua levu.”—Vakatakila 17:1, 2; Jemesa 4:4.\nE sega tale ga ni rawa nida tukuna ni o Papiloni na Ka Levu e vakaibalebaletaka na tabana ni veivoli e vuravura baleta ni o ira na “dauveivoli” era yasovaki koya ena gauna sa na vakarusai kina. E tukuni sara mada ga ni o ira na tui kei vuravura kei ira na dauveivoli era na qai raici Papiloni na Ka Levu tu mai “vakayawa.” (Vakatakila 18:3, 9, 10, 15-17) O koya gona, sa rawa nida kaya ni o Papiloni na Ka Levu e sega ni vakaibalebaletaka na tabana vakapolitiki, se tabana ni veivoli, e vakaibalebaletaka ga na tabana vakalotu.\nE vakadeitaki tale ni o Papiloni na Ka Levu e vakaibalebaletaka na tabana vakalotu nida raica na kena tukuni ni vakacalai ira tiko na lewe i vuravura ena nona “dau vakatevoro.” (Vakatakila 18:23) Sa rauta me vakatokai o Papiloni na Ka Levu ena iVolatabu me “nodra itikotiko na timoni.” (Vakatakila 18:2; Vakarua 18:10-12) E vakaitavi vakalevu tale ga o koya ena saqati ni sokalou dina, e vakacacani ira na “parofita” kei ira na “yalosavasava.” (Vakatakila 18:24) Na levu ni nona cata na sokalou dina o Papiloni na Ka Levu e vakacacani ira, e vakamatei ira sara mada ga “na ivakadinadina i Jisu” era yalodina tiko. (Vakatakila 17:6) O koya gona, na yalewa e vakatokai tiko me o Papiloni na Ka Levu e vakaibalebaletaka na lotu lasu kece e vuravura, era wili kece kina na lotu era saqata na Kalou o Jiova.\niMeli iMeli O Cei o “Papiloni na Ka Levu”?


Sala Mo Vakavakarau Kina ena Nodra Soqoni na iVakadinadina i Jiova\nWILIKA ENA VOSA Abbey Afrikaans Ahanta Aja Akha Albanian Altai Alur American Sign Language Amharic Angolan Sign Language Arabic Arabic (Morocco) Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Assamese Attié Aukan Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bambara Baoule Bashkir Basque Bassa (Cameroon) Bassa (Liberia) Batak (Dairi) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bicol Bislama Bissau Guinean Creole Bolivian Sign Language Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Bulgarian Sign Language Bété Cambodian Carib Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chin (Tiddim) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuukese Chuvash Cibemba Cinamwanga Cinyanja Colombian Sign Language Comorian (Ngazidja) Costa Rican Sign Language Croatian Croatian Sign Language Cuban Sign Language Czech Czech Sign Language Damara Dangme Danish Digor Douala Drehu Dusun Dutch Dutch Sign Language Ecuadorian Sign Language Edo Efik Emberá (Catío) English Esan Estonian Ewe Fang Fante Faroese Filipino Sign Language Finnish Finnish Sign Language Fon Frafra French French Sign Language Ga Galician Garifuna Georgian German German Sign Language Ghanaian Sign Language Ghomálá’ Gitonga Gokana Greek Greek Sign Language Greenlandic Guadeloupean Creole Guarani Guarani (Bolivia) Guatemalan Sign Language Guerze Guianese Creole Gujarati Gun Guna Guéré Haitian Creole Hausa Havu Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Honduras Sign Language Huastec (San Luis Potosi) Huave (San Mateo del Mar) Hungarian Hungarian Sign Language Hunsrik Iban Ibanag Ibinda Icelandic Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Irish Isoko Italian Italian Sign Language Itawit Japanese Japanese Sign Language Javanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kabyle Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabic) Kekchi Khana Khasi Kikaonde Kikongo Kikongo ya Leta Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kisonge Kituba Kongo Korean Korean Sign Language Kpelle Krio Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Lambya Laotian Lari Latgalian Latvian Lenje Lhukonzo Lingala Lithuanian Lolo Lomwe Low German Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Madagascar Sign Language Makhuwa-Meetto Malagasy Malay Malayalam Malaysian Sign Language Maltese Mam Mambwe-Lungu Mangareva Maninkakan (Eastern) Mano Manyawa Mapudungun Marathi Mari Marquesian (Hiva Oa) Marquesian (Nuku Hiva) Marshallese Mauritian Creole Maya Mayo Mazahua Mazatec (Huautla) Mbukushu Mbunda Medumba Mende Meru Mingrelian Miskito Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mizo Mongolian Moore Motu Mozambican Sign Language Myanmar Myanmar Sign Language Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Nahuatl (Veracruz) Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Nepali Sign Language New Zealand Sign Language Ngabere Ngangela Ngiemboon Nias Nicaraguan Sign Language Nicobarese Nigerian Pidgin Niuean Norwegian Nsenga (Mozambique) Nsenga (Zambia) Nuer Nyaneka Nyungwe Nzema Odia Okpe Oromo Ossetian Otetela Otomi (Mezquital Valley) Palauan Panamanian Sign Language Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Pennsylvania German Persian Peruvian Sign Language Phimbi Piaroa Pidgin (Cameroon) Pilagá Polish Pomeranian Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Pular Punjabi Punjabi (Shahmukhi) Páez Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Rarotongan Romanian Romanian Sign Language Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Northern Greece) Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Ronga Russian Russian Sign Language Rutoro Rwandan Sign Language Réunion Creole Saint Lucian Creole Salvadoran Sign Language Samoan Sango Saramaccan Sarnami Sena Senoufo (Cebaara) Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Shuar Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Solomon Islands Pidgin Somali Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Susu Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Swedish Sign Language Taabwa Tagalog Tahitian Taiwanese Sign Language Tajiki Talian Tamil Tandroy Tankarana Tarahumara (Central) Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Thai (Northeastern) Thai Sign Language Tigrinya Tiv Tlapanec To'abaita Tojolabal Tok Pisin Tokelauan Tongan Totonac Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Twi Tyrewuju Tzeltal Tzotzil Udmurt Uighur (Cyrillic) Ukrainian Urdu Urhobo Uruguayan Sign Language Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Venezuelan Sign Language Vezo Vietnamese Vietnamese Sign Language Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wichi Wixárika Wolaita Wolof Xavante Xhosa Yacouba Yapese Yemba Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri) Zimbabwe Sign Language Zulu vakaViti\nKe o vuli iVolatabu tiko kei na dua na iVakadinadina i Jiova, o na rairai vakarautaka taumada na ulutaga o na vulica. E bibi tale ga mo cakava qori ni o vakavakarau ena soqoni. Ena yaga sara ke dua na noda ituvatuva vinaka.\nVakadeitaka na gauna kei na vanua mo vakavakarau kina. Na gauna cava o kila ni o rawa ni vakavakarau vinaka kina? Ena mataka lailai ni bera ni o cakacaka, se na bogi ni ratou sa moce na gone? Ke o sega mada ga ni rawa ni vuli vakabalavu, vakadeitaka na levu ni gauna mo vakayagataka kina, me kua ni vakalatilati e dua na ka. Mo vuli ena dua na vanua e vakanomodi, bokoca na retio, tivi, se talevoni me kua ni dua na ka e veivakasosani ena gauna o vuli tiko kina. Ni o masu ni bera ni o vuli o na sega kina ni lomaocaoca, o na rawa ni vakamua vakatabakidua na nomu vakasama mo vulica na Vosa ni Kalou.—Filipai 4:6, 7.\nMakataka na ka ena vulici, qai vakavakarau mo saumitaro. Mo kila mada e liu na uto ni vakasama ni vuli. Vakasamataka na ulutaga ni vuli se wase, vakasamataka na sala e veisemati kina na ulutaga lalai kei na ulutaga levu, vakaraica na iyaloyalo kei na taro ni railesuvi e veivosakitaki kina na veitikina bibi. Oti qori mo wilika sara na parakaravu yadua, qai vaqara na isau ni taro. Cega qai wilika na tikinivolatabu e sega ni lavetaki, qai raica se tokona vakacava na ulutaga. (Cakacaka 17:11) Ni o sa raica na isaunitaro, makataka e vica ga na matavosa ena parakaravu ena rawa ni vukei iko mo nanuma tale na isaunitaro ena gauna ni soqoni. Ni sa vakacagau tiko na soqoni, o rawa ni laveliga mo saumitaro vakalekaleka ena nomu vosa ga.\nNi o vakarautaka na veiusutu ena veivosakitaki e veimacawa ena soqoni, o na vakalevutaka kina na nomu “valeniyau” ni kilaka vakaivolatabu.—Maciu 13:51, 52.\nNa ituvatuva cava o rawa ni muria ni o vakavakarau ena soqoni?\nO rawa ni vakarautaka vakacava na nomu isaunitaro ena soqoni?\nMuria na iwalewale sa volai toka e cake ni o vakavakarau ena vuli Vale ni Vakatawa se Vuli iVolatabu ni iVavakoso. Kerei nomu qasenivuli me vukei iko mo vakarautaka na nomu isaunitaro ena soqoni tarava.\nRaica na ivakarau ni neimami sokalou.\nEda na Vakavakarau Vakacava ena Soqoni vaKarisito?


VAKATAROGI | FAN YU\nA TEKIVU nona cakacaka vakadaunifika o Doketa Fan Yu ena dua na vanua volekati Beijing, ena isoqosoqo e qarava na vakadidike ni veika vakaniukilia e Jaina (China Institute of Atomic Energy). A sega tu ni vakabauta na Kalou ena gauna qori, a vakabauta ga na bula vakaidewadewa. Nikua e sa vakabauta o Doketa Yu ni buli na ka kece, qai cakava qori na Kalou. E vakatarogi koya e dua e dauvola na mekesini na Yadra! me baleta na nona vakabauta.\nTalanoataka mada na nomu isususu.\nAu sucu ena 1959 ena korolevu o Fuzhou, ena yasana o Jiangxi, e Jaina. Au se qai yabaki walu sa vakilai voli na revurevu ni nodra saqata na veiliutaki ni matanitu e dua na isoqosoqo vakominisi. E idinia o Ta qai tukuni vua me lai tara na salanisitima ena dua na vanua yawa. E vakayabaki nona biuti keitou tu, e dau sikovi keitou ga vakadua e veiyabaki. A qasenivuli voli o Na ena gauna qori ena dua na paraimari, keitou qai vakaitikotiko sara ga e koronivuli. Ia keitou toki ena 1970 i Liufang, e dua na koro ena yasayasa o Linchuan e sega ni levu kina na kakana.\nCava dou vakabauta vakavuvale?\nE sega ni kauai o Ta ena ka vakalotu se politiki, ia e lotu Buda o Na. Au vakabauta na ka era kaya na noqu qasenivuli nira basika ga vakataki ira na ka kece.\nNa cava o vinakata kina mo daunifika?\nAu vinakata meu daunifika ni vaqaqai kina na dina ni dua na ka, qai vakayagataki vinaka kina na vakasama. A mate ena 1976 o Mao Tse-tung, na iliuliu ni isoqosoqo vakominisi. A se qai tekivu sara ga qori na noqu vuli ena univesiti. Na lesoni au vulica vakatabakidua e keri na fika. Gauna ga au vakoroi kina, au lai daunifika sara ena isoqosoqo e qarava na vakadidike ni veika vakaniukilia.\nCava mada nomu rai me baleta na iVolatabu?\nAu gole i Merika ena 1987 meu lai tosoya tale noqu vuli ena univesiti e Texas. Au kila ni levu e Merika era vakabauta na Kalou ra qai dau wili iVolatabu. Au rogoca tale ga ni tu ena iVolatabu e levu na ivakasala yaga, au mani nanuma meu wilika.\nAu raica ni yaga na ivakavuvuli ena iVolatabu, ia eso na ka e dredre meu kila. Qori e vakavuna me cegu noqu wili iVolatabu.\nA tekivu tale vakacava nomu wili iVolatabu?\nE ka vou vei au na ivakavuvuli me baleta na Dauveibuli, au mani nanuma meu cakava ga noqu vakadidike ena tikina qori\nEna 1990, a gole yani i vale e dua na marama iVakadinadina i Jiova, qai vakaraitaka vei au mai na iVolatabu na veika vinaka ena marautaki ena gauna se bera mai. A veivosakitaka na marama qori me rau vakavulici au ena iVolatabu e dua na veiwatini. Toso na gauna a vulica na iVolatabu na watiqu o Liping, a sega tale tu ga ni vakabauta na Kalou qai qasenivuli ni physics ena dua na sekeneri mai Jaina. Keirau vulica ena iVolatabu na veika me baleta na itekitekivu ni bula. E ka vou vei au na ivakavuvuli me baleta na Dauveibuli, au mani nanuma meu cakava ga noqu vakadidike ena tikina qori.\nO cakava vakacava nomu vakadidike?\nNiu dua na daunifika, au vakavulici meu cakacakataka vakafika na ka e rawa ni yaco. Au vulica tale ga ni gadrevi me sa tu rawa na protein me basika ga kina vakataki koya e dua na ka. Au mani saga meu cakacakataka vakafika ke rawa ni basika ga vakataki koya na protein. Na protein e dua vei ira na ka vereverea e laurai ena yago. E rawa ni yacova na vica vata na udolu na kena veimataqali era tu ena sela ni yago, qai vakasakiti nodra cakacaka vata. Me vaka ga era vakadinadinataka eso tale, au raica ena noqu vakadidike ni sega ni rawa ni basika ga vakataki koya na protein! Au sega ni bau raica e dua na ivakamacala ni bula vakaidewadewa me tokona na vakasama nira rawa ni buli ira ga na ka vereverea me vaka na protein. Ke sa sega ni rawa ni basika ga vakataki koya na protein, sa qai yawa sara mera basika ga vakataki ira na vo ni kabula. E vakadinadinataka ya vei au ni tiko na Dauveibuli.\nO vakadeitaka vakacava ni vakavuna na iVolatabu na Kalou?\nAu vulica ena iVolatabu kei ira na iVakadinadina i Jiova, nira sa vakayacori oti e levu na ka e parofisaitaki ena iVolatabu. Au sa vakila tale ga na yaga ni kena muri na ivakavuvuli vakaivolatabu. Au veinanuyaka, ‘E rawa vakacava vei ira na dauvola iVolatabu era bula ena vica na udolu na yabaki sa oti, mera vola na itukutuku e se yaga tiko ga nikua?’ Ni toso tiko noqu vuli, au sa qai vakadeitaka ni vakavuna dina na Kalou na iVolatabu.\nNa cava eso tale na ka e vakadeitaka vei iko ni tiko na Dauveibuli?\nLevu na ka au dau vakasamataka me baleta na veika bula au vakadinadinataka kina ni tiko na Dauveibuli. Au dau buli porokaramu ni kompiuta ena gauna qo, ia dua na ka noqu qoroya na ka e cakava rawa na mona ni vakatauvatani kei na porokaramu ni kompiuta. Kena ivakaraitaki, eda drukataka na nona toboka rawa na vosa na mona. Levu vei keda e se rawa ga ni kila na ka e tukuna e dua ke tatao mada ga nona vosa, ke dredre se vu, ke kaka se duatani na ivakarau ni nona vosa ena vuku ni vanua e cavutu mai kina, ke voqa yawa tu mai na domona, se ke veivakasosani eso na rorogo me vaka na taqiri ni talevoni. De dua o na nanuma ni sega soti ni vakatubuqoroqoro ya. Ia e duatani nodra rai na dau buli porokaramu ni kompiuta. Era kila ni sega ni dua na porokaramu ni kompiuta e uasivia na mona, ena nona toboka rawa na vosa.\nNi vakatauvatani kei na kompiuta vereverea, na mona e kila na ivakarau ni yalo, kei na ivakarau ni vosa se mani vanua cava e cavutu mai kina e dua. E kila rawa tale ga na mona ena rorogo ni domona e dua o cei e vosa tiko. Era se vakadikeva tiko na dau buli porokaramu ni kompiuta na sala mera vakatotomuria kina na nona toboka rawa na vosa na mona. Au vakadeitaka ni ka era cakava qori era sa vulica tiko kina na cakacaka ni Kalou.\niMeli iMeli Vakamacalataka Nona Vakabauta e Dua e Dau Buli Porokaramu ni Kompiuta


Cakacaka 10 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nNodra Cakacaka na Yapositolo 10:1-48\nRaivotu o Konilio (1-8)\nRaivotutaka o Pita na manumanu vakasavasavataki (9-16)\nSikovi Konilio o Pita (17-33)\nKacivaka o Pita na itukutuku vinaka vei ira na Veimatanitu (34-43)\n“Sega ni dau veivakaduiduitaki na Kalou” (34, 35)\nSobuti ira na lewe ni veimatanitu na yalo tabu, era papitaiso (44-48)\n10 E tiko e Sisaria e dua na turaga na yacana o Konilio, e turaganivalu* ni dua na iwasewase* ni mataivalu ni Itali. 2 E daulotu qai rerevaka na Kalou kei ira kece na lewe ni nona vuvale. E dau soli iloloma vakalevu vei ira na lewenivanua era vakaleqai tu, e dau masu tale ga vua na Kalou. 3 Rauta na ikaciwa ni aua,*+ e raica ena raivotu ni lako yani vua e dua na agilosi ni Kalou qai kaya: “Konilio!” 4 E wanonova na agilosi o Konilio, e tuburi koya na rere qai kaya: “Na cava Turaga?” E kaya vua: “Sa rogoca na Kalou na nomu masu, e kauaitaka tale ga na nomu dau soli iloloma vei ira na vakaleqai tu, ena nanumi iko kina o koya.+ 5 O koya gona mo talatala mada i Jopa me lako mai o Saimoni, e yacana tale ga o Pita. 6 E vakaicili tiko o koya ena vale i Saimoni, e daucaka leca. E tiko nona vale mai baravi.” 7 Ni sa lesu na agilosi a vosa vei Konilio, e kaciva sara e rua nona dauveiqaravi kei na dua na sotia daulotu mai vei ira na nona dauveiqaravi, 8 e talanoataka vei ratou na ka kece qai talai ratou i Jopa. 9 Ena siga e tarava ni ratou sa volekata yani na koro, a lako cake o Pita ina delanivale me masu rauta na ikaono ni aua.* 10 Ia dua na ka nona viakana. Nira se vakarau kakana tiko, e qai raivotu o Pita.+ 11 E raica ni tadola o lomalagi qai dua na ka e vaka na siti lineni vakaitamera e biu sobu mai vuravura ena tutuna vava, 12 qai tawa tu e loma na veimataqali manumanu yavaiva, na manumanu qasi e delaniqele, kei na manumanuvuka ni lomalagi. 13 E qai kaya vua e dua na domo: “Tucake Pita, vakamatea mo kania!” 14 Ia e kaya o Pita: “Sega sara Turaga, au se sega vakadua ni kania na ka e dukadukali se tawasavasava.”+ 15 E vosa tale vua ena ikarua ni gauna na domo ya, e kaya: “Kua ni tukuna ni dukadukali na ka sa vakasavasavataka na Kalou.” 16 E yaco tale qo ena ikatolu ni gauna, oti sa qai kau cake i lomalagi na ka e vaka na siti lineni. 17 Ni se veilecayaki voli ga o Pita ena vuku ni raivotu qai sega ni kila se cava na kena ibalebale, eratou sa vaqara mai na vale nei Saimoni na tagane e tala mai o Konilio, ratou sa mai tu sara e matamata.+ 18 Eratou kaci yani, eratou taroga se vakaicili tiko e kea o Saimoni, e yacana tale ga o Pita. 19 Ni se vakasamataka tiko ga o Pita na raivotu, e kaya na yalo tabu:+ “Raica! Eratou tarogi iko tiko e tolu na tagane. 20 Tucake, lako sobu i ra mo lai tomani ratou, kua tale ni lomalomarua, o yau ga au talai ratou yani.” 21 E qai lako sobu o Pita vei ratou na tagane, e kaya: “O yau ga qo dou vaqara tiko. Dua na ka dou vinakata?” 22 Eratou kaya: “Keitou lako mai ena vuku i Konilio+ e dua na turaganivalu yalododonu, e dau rerevaka na Kalou, ra qai dau taleitaki koya kece na Jiu. A vakaroti koya na agilosi savasava ni Kalou me talatala mai moni lako i nona vale me rogoca na ka o na tukuna.” 23 E mani sureti ratou i vale me ratou nona vulagi. E gole vata kei ratou ena siga tarava, e tomani koya tale ga eso na veitacini mai Jopa. 24 Eratou qai yaco yani i Sisaria ni oti tale e dua na siga. Sa namaki ratou tiko mai o Konilio, e sureti ira tale ga na wekana, kei ira nona itokani voleka. 25 Ni curu yani o Pita sa tavaki koya mai o Konilio, e cuva e yavana qai vakarokoroko vua. 26 E tauri koya cake o Pita qai kaya vua: “Tucake, au tamata tale ga o yau.”+ 27 Ni rau veivosaki tiko e curu sara i loma qai raica nira sa tu e kea e le levu. 28 E kaya vei ira: “Oni kila vinaka ni cala vua na Jiu me veitokani se lako vua e dua tale na matatamata,+ ia e vakaraitaka vei au na Kalou meu kua ni vakatoka e dua me dukadukali se tawasavasava.+ 29 Ni o talatala yani au mani lako mai, au sega tale ni lomalomarua. Au via kila gona na vuna oni talatala yani kina.” 30 Sa qai kaya o Konilio: “Gauna vata va qo ena va na siga sa oti au a masu tiko e noqu vale ena ikaciwa ni aua,* e qai rairai e mataqu e dua na tagane e ramase nona isulu, 31 e kaya: ‘Konilio, sa rogoci na nomu masu, e sega ni guilecavi tale ga ena mata ni Kalou na nomu dau soli iloloma. 32 O koya gona, mo talatala mada i Jopa me lako mai o Saimoni e yacana tale ga o Pita. E vakaicili tiko ena vale nei Saimoni, e daucaka leca. E tiko nona vale mai baravi.’+ 33 Au talatala sara yani moni lako mai. Vinaka vakalevu nomuni yaco mai. Keimami sa mai tu qo ena mata ni Kalou me keimami rogoca na ka kece e vakaroti kemuni kina o Jiova* moni tukuna.” 34 Sa qai kaya o Pita: “Au sa qai kila qo ni sega ni dau veivakaduiduitaki na Kalou,+ 35 ia e vakadonui ira era dokai koya ra qai cakava na ka e vinakata mai na veivanua kece.+ 36 E vakatakila yani o koya vei ira na luvei Isireli na itukutuku vinaka ni vakacegu+ e rawati ena vuku i Jisu Karisito—o koya qo e noda Turaga kece.+ 37 Oni kila na ka a veivosakitaki e Jutia kece me tekivu mai Kalili,+ ni oti na veipapitaisotaki a vunautaka voli o Joni: 38 me baleti Jisu mai Nasareci, ni lumuti koya na Kalou ena yalo tabu+ kei na nona solia vua na kaukaua, e qai lakova e levu na vanua me cakava e levu na ka vinaka, me vakabulai ira e vakararawataki ira na Tevoro,+ ni tiko vata kei koya na Kalou.+ 39 Keimami vakadinadinataka na ka kece e cakava ena nodra vanua na Jiu, vaka kina e Jerusalemi. Ia era vakamatei koya ena nodra vakaliligi koya ena kau.* 40 E vakaturi koya cake na Kalou ena ikatolu ni siga+ qai vakatara me vakaraitaki koya, 41 e sega ni vakaraitaki koya vei ira kece na lewenivanua, vei ira ga na ivakadinadina sa lesi ira oti na Kalou, vei keimami na kana, keimami gunu vata tale ga kei koya ni sa vakaturi mai na mate.+ 42 E vakaroti keimami tale ga me keimami vunautaka sara vakavinaka vei ira na lewenivanua+ ni o koya ga qo e lesia na Kalou me nodra turaganilewa na bula kei na mate.+ 43 Era tukuni koya na parofita kece,+ ni o koya e vakabauti koya ena vosoti na nona ivalavala ca ena vuku ni yacana.”+ 44 Ni se tukuna tiko ga o Pita na ka kece qo, sa sobuti ira kece na vakarorogo tiko na yalo tabu.+ 45 Eratou kurabui na Jiu vakabauta* eratou salavata mai kei Pita ni ratou raica ni sa sovaraki tale ga vei ira na kai veimatanitu na isolisoli ni yalo tabu. 46 Eratou rogoca nodra vosataka na vosa ni veivanua tale eso* kei na nodra vakacerecerea na Kalou.+ E qai kaya o Pita: 47 “Vakacava ena dua e bureitaka na wai mera kua kina ni papitaiso o ira qo+ ni sa sobuti ira na yalo tabu me vakataki keda ga?” 48 E mani vakarota mera papitaiso ena yaca i Jisu Karisito.+ Era qai kerea me tiko vata kei ira me vica tale na siga.\n^ E liutaka e 100 na sotia.\n^ Se “ilawalawa sotia,” dua na iwasewase lewena e 600 na sotia ni Roma.\n^ Rauta na tolu na kaloko ena yakavi.\n^ Rauta na 12 na kaloko ena sigalevu.\n^ Oya rauta na 3 na kaloko ena yakavi.\n^ Kir., “ira na vakabauta era cili.”\n^ Kir., “na duivosavosa.”


Vukei Ira na Gone Mera Kua ni Rere\nCava e Vukei Keda Meda Kua ni Rere?\nE RAWARAWA beka nomu qaravi Jiova?— A sega ni tukuna na Qasenivuli Levu ni na rawarawa. Ena bogi ni bera nona vakamatei, e tukuna vei iratou nona yapositolo: “Kevaka sa cati kemudou ko vuravura, dou sa kila ni ra sa cati au eliu, era sa cati kemudou emuri.”—Joni 15:18.\nE sakitaka o Pita ni na sega ni biuti Jisu, ia e tukuna o Jisu vei Pita ni na cakitaki koya vakatolu ena bogi ga oya. E qai cakitaki koya dina o Pita! (Maciu 26:31-35, 69-75) E yaco vakacava oqo?— Baleta ni a rere o Pita, kei iratou na vo ni yapositolo.\nO kila na vu ni nodratou rere na yapositolo?— Eratou sega ni cakava e dua na ka bibi. Nida kila na ka oya ena vukei keda meda qaravi Jiova, veitalia se cava e cakava se kaya vei keda e dua. Meda rawa ni kila, ena vinakati meda raica lesu na ka e yaco ena iotioti ni bogi e tiko kina kei iratou na yapositolo o Jisu.\nE tekivu ena nodratou vakayagataka vata na kanavata ni Lakosivia. Oqo na kanavata era dau nanuma kina na tamata ni Kalou na nodra vakabulai mai na veivakabobulataki e Ijipita. Oti oya sa qai tauyavutaka o Jisu e dua na vakayakavi vou. Daru na qai veivosakitaka ena dua na wase e muri se ena vukei kedaru vakacava me daru nanumi Jisu. Ni oti na vakayakavi kei na nona vakayaloqaqataki iratou na nona yapositolo, e kauti iratou sara o Jisu ina were o Kecisemani. Oqo e dua na vanua eratou dau lakova vakalevu.\nE lako vakatikitiki o Jisu me lai masu. E tukuna vei Pita, Jemesa, kei Joni me ratou masu tale ga. Ia eratou mani moce. E lako vakatolu o Jisu me lai masu, ia ni suka mai vakatolu e raici Pita kei rau na rua ni ratou moce tiko! (Maciu 26:36-47) O kila na vuna e dodonu me ratou yadra tiko kina ratou qai masu?— Daru veitalanoataka mada.\nNa cava e dodonu me ratou yadra tiko kina o Pita, Jemesa, kei Joni?\nEna yakavi bogi oya a tiko kei Jisu kei ira na vo ni yapositolo ena kanavata ni Lakosivia o Jutasa Isikarioti. O na rairai nanuma tiko ni a vuki me daubutako o Jutasa. Ia oqo sa liumuritaki Jisu. E kila vinaka na yasa ni were o Kecisemani e dau sota kina o Jisu kei iratou na nona yapositolo. E kauti ira mai ena vanua oya na sotia o Jutasa mera lai vesuki Jisu. Nira yaco yani, e tarogi ira o Jisu: ‘O ni vakasaqarai cei?’\nEra sauma na sotia: ‘O Jisu.’ E sega ni bau rere o Jisu ni sauma: ‘O au oqo.’ Era kurabuitaka na yaloqaqa i Jisu na sotia ra qai vakasukasuka ra bale sara. E qai kaya o Jisu: ‘Kevaka dou vakasaqarai au mai, dou laivi iratou na noqu tisaipeli mera lako.’—Joni 18:1-9.\nEra rere ra qai dro na yapositolo ni sa vesu o Jisu. Ia rau via kila o Pita kei Joni na ka ena yaco, rau mani muri ira tiko yani vakamalua. E qai kau sara o Jisu ina vale nei Kaiafa, na bete levu. Ni rau a veikilai kei Joni na bete levu, e vakatara na ivakatawa ni matamata me rau curu e lomanibai o Joni kei Pita.\nEra sa tu ena loma ni vale nei Kaiafa na bete me vakayacori na veilewai. Era vinakata me vakamatei o Jisu. Era kauti ira mai e so na ivakadinadina mera mai beitaki Jisu vakailasu. Era vacuki koya ra qai sabici koya. E toka voleka o Pita ni yaco tiko na veika oqo.\nA vakaraici Pita toka na goneyalewa e ivakatawa ni matamata a vakacurumi Pita kei Joni mai. E kaya, ‘O iko tale ga o tiko vata kei Jisu!’ Ia e kaya o Pita ni sega ni bau kilai Jisu. Dede vakalailai e kilai Pita mai e dua tale na goneyalewa qai tukuna vei ira na tu e kea: “O koya tale ga oqo erau a tiko vata kei Jisu.” E tukuna tale o Pita ni sega ni kilai koya. Dede tale vakalailai era raici Pita e dua na ilala ra qai kaya vua: ‘O iko o dua dina vei ira.’ Oqo e ikatolu ni gauna me cakitaka kina o Pita, qai kaya: ‘Au sega ni kila na tamata oqori!’ E bubuluitaka sara ga o Pita ni tukuna tiko na ka dina. E vuki sara mai o Jisu me raici koya.—Maciu 26:57-75; Luke 22:54-62; Joni 18:15-27.\nNa cava e rui rere kina o Pita me tini cakitaki Jisu kina?\nO kila se cava e vakavuna me lasu o Pita?— Io, e rere. Na cava e rere kina? Na cava e sega ni cakava me a rawa ni vakayaloqaqataki koya? Vakasamataka mada. Na cava a cakava o Jisu me vakayaloqaqataki koya?— E masuta na Kalou me vukei koya me yaloqaqa. Vakasamataka tale ga ni a tukuna vakatolu vei Pita o Jisu me masu tiko, me yadra tiko, me vakatawa tale ga. Ia na cava e yaco?—\nEna gauna tolutolu oya e moce ga o Pita. E sega ni masu qai sega tale ga ni vakatawa. Sa rauta me vaka e kidacalataka na vesu nei Jisu. Ni toso tiko na veilewai, nira mokuti Jisu ra qai lewa me vakamatei, e rere sara ga o Pita. Ia, ena vica ga na aua sa oti, na cava e tukuna o Jisu mera namaka na nona yapositolo?— E tukuna vei iratou ni na cati ira o vuravura me vaka e cati koya.\nE rawa mo sotava vakacava na ituvaki e viavia vaka e sotava o Pita?\nDaru vakasamataka mada na ka e rawa ni yacovi kedaru e via tautauvata kei na ka e yacovi Pita. Kaya mada o tiko e koronivuli ra qai vosa vakacacataki o ira na sega ni vakarokorokotaka na kuila se o ira na sega ni marautaka na Kirisimasi. Vakacava ke dua e tarogi iko: “E dina ni o sega tale ga ni dau vakarokorokotaka na kuila?” Se era kaya beka e so: “Keimami rogoca ni o sega tale ga ni marautaka na Kirisimasi!” O na rere beka mo tukuna na ka dina?— Se o na lasu beka, me vakataki Pita?—\nE qai rarawataka vakalevu o Pita na nona cakitaka ni sega ni kilai Jisu. Ni sa vakila na cala e cakava, e curu e tuba me lai tagi. Io, e saumaki tale vei Jisu. (Luke 22:32) Vakasamataka mada. Na cava ena vukei keda meda kua ni rere de da lai cavuta tale ga na mataqali vosa e tauca o Pita?— Nanuma ni o Pita e sega ni masu se vakatawa. Na cava gona e dodonu meda cakava nida imuri ni Qasenivuli Levu?—\nE dodonu meda masuti Jiova me vukei keda. Ni masu o Jisu, o kila na ka e cakava vua na Kalou?— E tala mai e dua na agilosi me vakaukauataki koya. (Luke 22:43) E rawa nira vukei keda na agilosi ni Kalou?— E kaya na iVolatabu: “Na agilose i Jiova, sa tiko vakavolivoliti ira era sa rerevaki koya, ka sa vakabulai ira.” (Same 34:7) Eda na sega ni masuta wale ga na veivuke ni Kalou da sa vukei sara. O kila na cava tale e dodonu meda cakava?— E tukuna o Jisu vei ira nona imuri ni vinakati mera yadra tiko ra qai vakatawa. Na cava e rawa ni vukei keda meda cakava oya?—\nMeda rogoca vinaka na veika e tukuni ena noda soqoni vakarisito da qai kauaitaka na veika eda vulica ena iVolatabu. E vinakati tale ga meda masuti Jiova wasoma me vukei keda meda qaravi koya. Ke da cakava oqori, eda na vukei meda kua ni rere. Eda na marau tale ga ni tukuna na veika e baleta na Qasenivuli Levu kei Tamana vei ira na tani.\nNa veitikinivolatabu oqo ena vukei keda meda kua ni rerevaki ira na tamata nida cakava na veika e dodonu: Vosa Vakaibalebale 29:25; Jeremaia 26:12-15, 20-24; kei na Joni 12:42, 43.\nMO ITOKANI I JIOVA\nO Jiova ena Vukei Iko Mo Doudou\nNa cava ena vukei iko mo doudou na tukuni Jiova vei ira eso tale?\niMeli iMeli Cava e Vukei Keda Meda Kua ni Rere?


The Fiji Times » Sega na cakacaka\nSega na cakacaka\nESA volekata sara na 50,000 na levu ni tawa cakacaka ena loma ni lima na yabaki sa oti me vaka e vakadeitaki mai na tabana ka qarava na veivakacakacakataki raraba (National Employment Centre).\nE vakaraitaka na Minisita ni Cakacaka o Semi Koroilavesau ni i tosotoso ni tawa cakacaka e Viti e rauta ni 6.9 na pasede ka tautauvata ni 26,092 na tamata yadudua e sega ni cakacaka.\nKaya e sa vakarautaka kina na matanitu na vanua ni veivakarautaki na National Employment Centre me qarava na tikina oqo.,\nNa i naki ni gacagaca ni veiqaravi oqo e wase i rua, e kaya o koya.\nDua oya me vakavurea na cakacaka, kei na dua tale me vukea na kena rawati mai na cakacaka.\nE kaya o Koroilavesau ni ra dau vakauqeti o ira na tawa cakacaka- oya me ra laki vuli cakacaka tu ka sega ni saumi, se mera tauyavutaka ga na nodra bisinisi se vakayagataka na i yau bula e tu vei ira me ra rawata ga vakai ira na nodra cakacaka.\nVakadeitaka na Minisita ni kena sa vakarau tauyavu na technical college e Viti me rawa ni bonata na lailai ni lewenivanua e tiko vei ira na kila ena cakacaka vaka kena dau. Oqo na veika esa mua tiko kina na matanitu me na vakatorocaketaki kina na lewei Viti.


Bucina Mo Lomana na Tamata Kece Ga\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Altai Alur Amharic Amis Arabic Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Belize Kriol Bengali Bicol Boulou Bulgarian Cakchiquel (Western) Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Damara Dangme Danish Digor Douala Dutch Edo Efik English Esan Estonian Ewe Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kamba Kannada Kekchi Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Marathi Marshallese Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (West Africa) Polish Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Russian Samoan Sango Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Venda Vietnamese Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nNA GAUNA e vakavulici ratou kina na nona tisaipeli o Jisu ena vunautaki ni itukutuku vinaka, e kila ni na sega ni taleitaki ena so na gauna na itukutuku ni Matanitu ni Kalou. (Luke 10:3, 5, 6) Ena cakacaka vakaitalatala, de dua eda na sotava eso era dau cudru se kaukaua na nodra ivalavala. Qori e dau vakadredretaka noda lomani ira.\nO koya e dau loloma e dau veikauaitaki, ena kauaitaka na nodra leqa qai vukei ira. Ke sa seavu tiko yani na noda lomani ira ena yalava, ena rawa tale ga ni seavu na noda gugumatua kei na maqosa ni noda cakacaka. Ia ke da bucina na loloma, ena vaka ga nida iriva na buka me caudre, meda gumatua tiko ga ena cakacaka vakaitalatala!—1 Ces. 5:19.\nNi dredre mada ga na ituvaki, eda na bucina vakacava na loloma? Meda dikeva mada e tolu na ivakaraitaki eda rawa ni muria, o Jiova, Jisu, kei na yapositolo o Paula.\nVAKATOTOMURIA NA LOLOMA I JIOVA\nSa vica vata na udolu na yabaki nona vosota tiko o Jiova na kena vakarogocataki na yacana. Ia e dau “yalovinaka . . . vei ira na sega ni dau vakavinavinaka kei ira na daucaka ca.” (Luke 6:35) E laurai na nona yalovinaka ena nona dau vosota. E vinakata o Jiova me bula na “tamata kece ga.” (1 Tim. 2:3, 4) E cata na veika ca, ia e talei vua na noda bula, e sega ni vinakata me rusa e dua.—2 Pita 3:9.\nE kila vinaka o Jiova na mana ni nona vakamatabokotaki ira na sega ni vakabauti koya o Setani. (2 Kor. 4:3, 4) Levu era vakavulici ena vakabauta kei na rai e sega ni dodonu nira se gone, e vakadredretaka mera ciqoma na ka dina. E vinakata o Jiova me vukei ira qori. Eda kila vakacava?\nRaica mada na rai i Jiova me baleti Ninive makawa. E voravora na nodra ivalavala, ia e kaya vei Jona: “Meu kua ni lomani Ninive na koro vakaitamera era tiko kina e 120,000 vakacaca na lewenivanua, era sega mada ga ni kila na ka e donu mai na ka e cala?” (Jona 4:11) O Jiova e raici ira na kai Ninive nira lecaika vakayalo, e vakaroti Jona kina me vakasalataki ira ni lomani ira.\nMe vakataki Jiova, eda na raici ira na lewenivanua mera ka talei. Eda na vakatotomuri koya nida gumatua ni vukei ira na rawa ni vakarorogo, ke ra sega mada ga ni kauai.\nVAKATOTOMURIA NA LOLOMA I JISU\nE ucui Tamana o Jisu ena nona lomani ira na lewenivanua era walokai tu vakayalo. “Ni raici ira na ilala levu, e lomani ira nira suivotu qai biu wale tu me vaka na sipi e sega na kena ivakatawa.” (Maciu 9:36) E kila o Jisu na veika kece; e kila ni o ira na lako yani mera rogoca na ka e tukuna era vakavulici ena ka lasu, era vakalolomataki tale ga vei ira na iliuliu ni lotu. E kila ni levu na ka ena vakalatilati ena nodra taleitaka na itukutuku vinaka, ia e “levu sara na ka e vakavulici ira kina.”—Mari. 4:1-9.\nKua ni cudru ni sega ni kauai e dua\nDau veisau na keda ituvaki, e veisau tale ga nona rai e dua me baleta na ka dina\nNira sega ni kauaitaka e levu na itukutuku eda kacivaka, e vinakati meda kila na ituvaki kece da qai taroga se cava e va kina ya na nodra rai. Eso e rairai cala nodra rai me baleta na iVolatabu se baleta na lotu ena nodra ivakaraitaki ca o ira na tukuna tiko nira lotu vaKarisito. Eso tale era rogoca na itukutuku lasutaki me baleta noda vakabauta. Era rairai vakasewasewani ena vanua era tiko kina se vei ira na lewe ni nodra vuvale nira rogoci keda.\nDe dua era sega ni veiciqomi eso ena cakacaka vakaitalatala ena veika rarawataki era sotava. E kaya o Kim, e dua na tacida yalewa daukaulotu: “Ena dua na neitou yalava, levu era bula donuya mai na ivalu mani vakarusai kece na ka era taukena. Sa sega tale ni dua na ka era vakanuinui kina. Era lomaleqa, era sega tale ga ni nuitaka e dua. Ena vanua qo keimami dau sotavi ira na sega ni taleitaka na noda itukutuku. Dua na gauna au vakarerei niu vunau tiko.”\nE vakaraitaka tiko ga vakacava o Kim na nona loloma ena ituvaki qori? E kaya: “Niu vakacacani, au dau vakasamataka na Vosa Vakaibalebale 19:11, e kaya: ‘Na nona yalomatua na tamata e berabera kina ni cudru.’ Niu vakasamataka tiko na kedra ituvaki ena neitou yalava, e uqeti au meu lomani ira. Era sega ni ca kece o ira na tiko ena yalava, eso mada ga era tataleitaki.”\nEda rawa ni taroga, ‘Keu tiko ena yalava, cava au na cakava niu rogoca na itukutuku vinaka?’ Kena ivakaraitaki, vakacava ke dau tukuni vei au na itukutuku lasutaki me baleti ira na iVakadinadina i Jiova? De dua eda na sega tale ga ni kauai, ena vinakati meda lomani. Nida vakasamataka na ivakaro i Jisu meda cakava ga na ka eda vinakata me caka vei keda, eda na loloma tiko ga ni dredre na ituvaki.—Maciu 7:12.\nVAKATOTOMURIA NA LOLOMA I PAULA\nNa yapositolo o Paula e dau lomani ira na dauveitusaqati voravora. Na vuna? Ni qori sara ga na ka e dau cakava. E kaya: Au “dau vosabeca na Kalou, au dau veivakacacani, au qai dau veibeci. Ia au lomani baleta niu a lecaika, au vakayacora na ka kece qori niu a se sega ni vakabauta.” (1 Tim. 1:13) E kila ni rau lomani koya vakalevu o Jiova kei Jisu. E raica sara ga na nona itovo makawa vei ira e vunau kina.\nEna so na gauna, e raica o Paula eso na ivakarau sa vakawakana tu. Na cava e cakava? E volatukutukutaki ena Cakacaka 17:16 ni tiko mai Aceni o Paula, “e votivoti sara ga vua ni raica na sinai ni koro ena matakau.” Ia e vakayagataka o Paula na ituvaki qori me vunau kina vakavinaka. (Caka. 17:22, 23) E veisautaka na iwalewale ni nona vunau me ganita na kedra ituvaki na duikaikai me rawa ni “bau vakabula kina eso.”—1 Kor. 9:20-23.\nEda rawa ni vakatotomuri Paula nida kila na rai cala kei na ivakavuvuli lasutaki eda dau rogoca, da qai maqosataka ni wasea na “itukutuku vinaka ni ka vinaka.” (Aisea 52:7) E kaya e dua na tacida o Dorothy: “Ena neitou yalava, levu era vakabauta ni sega ni dauloloma na Kalou, e dau veivakalewai. Au vakacaucautaki ira ena dei ni nodra vakabauta na Kalou, oti au dusimaki ira sara ena ka e tukuna na iVolatabu me baleti Jiova ni dauloloma kei na veika e yalataka ena gauna se bera mai.”\n“RAWA TIKO GA NA CA ENA VINAKA”\nNida bula tu ena “iotioti ni veisiga,” meda namaka ni na “qai torosobu ga” na nodra ivalavala o ira eda vunau kina. (2 Tim. 3:1, 13) Ia me kua ni vakaseavutaka na noda marau se na noda loloma. Ena vakaukauataki keda o Jiova meda “rawa tiko ga na ca ena vinaka.” (Roma 12:21) E kaya e dua na painia o Jessica: “Au dau sotava e levu era sega ni yalomalumalumu, era beci keda kei na noda itukutuku. E dau votivoti sara ga. Niu tekivuna na veivosaki, au dau masu lo vei Jiova qai kerea me tiko vei au na nona rai me baleti koya keirau veivosaki. E uqeti au qori meu kua ni kauaitaka ga na ivakarau ni lomaqu, ia meu vakasamataka na sala meu vukei koya kina.”\nEda vaqarai ira tiko ga na yalomalumalumu era muria na sala ni bula tawamudu\nEra taleitaka eso na noda sasaga mera vukei vakayalo\nE dodonu meda vakasamataka tale ga na sala meda vakayaloqaqataki ira kina eda cakacaka vata. E kaya o Jessica: “Ke sega ni vinaka na ituvaki, au sega ni via vakasamataka tiko ga. Au dau veitalanoataka eso na ulutaga veiuqeti me vaka na veika vinaka ena cakacaka vakaitalatala nira sega mada ga ni kauai eso.”\nE kila vinaka o Jiova na veika dredre eda sotava ena cakacaka vakaitalatala. Sa na marau mada ga nida vakatotomuria na nona dauloloma! (Luke 6:36) Ena sega ni loloma tu ga o Jiova me tawamudu. Eda nuidei ni kila vinaka na gauna donu me vakarusa kina na ituvaki ca qo. Me yacova na gauna ya, se vakatotolotaki tiko ga na noda vunau. (2 Tim. 4:2) Meda gumatua mada ga ena noda ilesilesi da qai lomani ira na “tamata kece ga.”\niMeli iMeli Bucina Mo Lomana na “Tamata Kece Ga”


Kaukaua na Vakabauta i Turaganivalu | Bula i Jisu\nKaukaua na Vakabauta i Turaganivalu\nMACIU 8:5-13 LUKE 7:1-10\nVAKABULAI NONA DAUVEIQARAVI NA TURAGANIVALU\nVAKALOUGATATAKI O IRA NA VAKABAUTA\nE gole o Jisu ina korolevu o Kapenaumi ni oti nona iVunau ena Ulunivanua. Era lai raici koya sara e keri eso nodra qase na Jiu. A talai ira yani e dua na turaga e sega ni Jiu, e turaganivalu ni Roma.\nE tiko e dua nona dauveiqaravi na turaganivalu qori e dau lomana vakalevu. E tauvimate bibi, sa voleka sara ni mate. E sega ni Jiu na turaganivalu, ia e kere veivuke vei Jisu. Era tukuna vei Jisu na Jiu ni ‘davo tiko mai vale na dauveiqaravi e paralasi, dua na ka nona rarawa voli,’ de dua ena vuku ni mosi. (Maciu 8:6) Era nanuma nodra qase na Jiu ni dodonu me vukei turaganivalu o Jisu nira kaya: “E yaga moni cakava vua na ka keimami kerea qo, ni dau yaga vakalevu ina neimami matanitu, e tara tale ga na neimami valenilotu.”—Luke 7:4, 5.\nE gole sara o Jisu kei ira na qase ina nona vale na turaganivalu. Ni bera ni yaco i vale sa talai ira yani eso nona itokani na turaganivalu mera kaya vei Jisu: “Turaga, moni kua ga ni lako mai, e sega ni veiganiti moni curu ina noqu vale. Oya na vuna au sega ni lako yani kina vei kemuni.” (Luke 7:6, 7) Sa bau ivakaraitaki vinaka dina ni yalomalumalumu, ni nona ivakarau na turaga qori me dau veivakaroti. E sega ni vakataki ira na kai Roma era dau vakalolomataki ira nodra dauveiqaravi.—Maciu 8:9.\nE kila vinaka tu na turaganivalu nira sega ni dau veimaliwai na Jiu kei ira na sega ni Jiu. (Cakacaka 10:28) Qori na vuna e rairai talai ira kina nona itokani mera kaya vei Jisu: “Ke oni vosa ga, ena qai bula na noqu dauveiqaravi.”—Luke 7:7.\nE kurabuitaka qori o Jisu qai kaya: “Au tukuna vei kemuni, au sega mada ga ni raica e Isireli e dua me va qo na levu ni nona vakabauta.” (Luke 7:9) Nira lesu i vale nona itokani na turaganivalu, sa bula vinaka tale na dauveiqaravi a tauvimate bibi tu.\nNa veivakabulai e cakava ya o Jisu e vakadeitaka kina nira na vakalougatataki na sega ni Jiu ke ra vakabauta, e kaya: “Le levu mai na tokalau kei na ra era na dabe vata kei Eparama kei Aisake kei Jekope ena Matanitu vakalomalagi.” Vakacava o ira na Jiu era sega ni vakabauta? E tukuna o Jisu nira “na biu ena butobuto e tuba. Era na tagi ra qai katibati e kea ena levu ni nodra rarawa.”—Maciu 8:11, 12.\nKena ibalebale era na sega ni vakadonui na Jiu vakayago era sega ni ciqoma na veisureti a soli vei ira e liu, oya mera veiliutaki vata kei Karisito ena Matanitu ni Kalou. Sa na vagolei na veisureti vei ira na sega ni Jiu mera dabe vata kei Jisu, se ra lewe ni “Matanitu vakalomalagi.”\nNa cava era kerei Jisu kina na Jiu me vukea na turaganivalu e sega ni Jiu?\nNa cava e sega ni vakadonuya kina na turaganivalu me curu ina nona vale o Jisu?\nNa veisureti cava e kaya o Jisu ni sa na vagolei vei ira na sega ni Jiu?\niMeli iMeli Kaukaua na Vakabauta i Turaganivalu\njy wase 36 t. 92-93


iTalanoa ni Nona Bula: Au Sega ni Tadra na Veivakalougatataki i Jiova | O Manfred Tonak\nNa Vale ni Vakatawa (iTabataba e Vulici) | Julai 2019\nWILIKA ENA VOSA Acholi Afrikaans Aja Akha Albanian Altai American Sign Language Amharic Amis Arabic Armenian Aukan Aymara Azerbaijani Baoule Bashkir Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bicol Bislama Boulou Bulgarian Cakchiquel (Western) Cambodian Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuukese Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Damara Dangme Danish Digor Douala Drehu Dutch Edo Efik English Estonian Ewe Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Greek Greenlandic Guadeloupean Creole Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Iban Ibanag Ibinda Icelandic Igbo Igede Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabic) Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kirundi Kisi Kongo Korean Krio Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laotian Latvian Lenje Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Makhuwa-Meetto Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Marshallese Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mizo Mongolian Moore Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Ngangela Nias Niuean Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo Ossetian Palauan Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (West Africa) Polish Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Ronga Runyankore Russian Rutoro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshwa Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yapese Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nAu Sega ni Tadra na Veivakalougatataki i Jiova\nTalanoataka o Manfred Tonak\nAU DAU veinanuyaka, ‘Au via painia. Ia sega ga ni macala au na marautaka se sega.’ Au taleitaka noqu cakacaka e Jamani niu dau vakauta na kakana ina veivanua yawa e Aferika, me vakataki Dar es Salaam, Elisabethville, kei Asmara. Au sega ni tadra ni dua na siga au na veiqaravi vakatabakidua ena levu na vanua qori!\nNi oti na noqu vakatitiqa au painia sara, au sega vakadua ni tadra. (Efeso 3:20) De dua o na via kila se rawa vakacava. Meu talanoataka mada.\nAu sucu e Berlin, Jamani, ni oti ga e vica na vula na kena tekivu na iKarua ni iValu Levu ena 1939. Ni vakarau cava na ivalu ena 1945, e vakalutugasaukurotaki vakavica o Berlin. Dua na gauna qori e lutu na gasaukuro ena gaunisala keitou tiko kina, keitou mani dro vakavuvale ena idrodro vakarautaki. Toso na gauna keitou dro sara i Erfurt, na vanua e sucu kina o Na.\nO yau, rau noqu itubutubu, kei ganequ e Jamani, r. 1950\nE gumatua o Na ni vaqara na ka dina. E wilika na nodra ivola na tamata vuku, e lewena tale ga eso na lotu, ia e sega ni lomavakacegu. Rauta na 1948, rau gole yani i vale e rua na marama iVakadinadina i Jiova. E sureti rau o Na qai taroga e levu na taro. Sega ni dede, e tukuna vei au kei taciqu, “Au sa kunea na ka dina!” Oti qori, keitou tiko sara ena soqoni e Erfurt, o yau, o Na, kei ganequ.\nEna 1950 keitou toki lesu i Berlin, keitou lewena sara na ivavakoso na Berlin-Kreuzberg. Oti ya keitou toki tale ena ivavakoso o Berlin-Tempelhof. Toso na gauna, e papitaiso o Na, ia o yau au se bera ni vakarau. Na vuna?\nVALUTI NA MAMADUA\nAu sega ni toso vinaka niu mamadua. Au lako ena cakacaka vakavunau, ia rua na yabaki au sega ni vosa meu vunau. Au qai veisau niu dau veimaliwai kei ira na mataveitacini era yaloqaqa, era nuitaki Jiova tale ga. Eso era vesu ena keba ni veivakararawataki ni Nazi se na valeniveivesu ena Tokalau kei Jamani. Eso tale era bolea mera biu e valeniveivesu nira dau kauta lo na ivola ena Tokalau kei Jamani. E uqeti au dina na nodra ivakaraitaki. Au kaya ga ke ra sa bolea na mate, mera curu tale ga e valeniveivesu ena vuku i Jiova kei ira na mataveitacini, meu saga tale ga meu kua ni mamadua.\nE qai oti vakalailai na noqu mamadua niu vakaitavi ena cakacaka vakavunau lavotaki ena 1955. E tabaki ena Informant, * e dua na ivola e tukuna kina o Brother Nathan Knorr ni qori e dua na cakacaka vakavunau levu duadua me tuvanaka na isoqosoqo. E kaya ke keimami vakaitavi kece na dautukutuku, “ena dua dina na vula vinaka ni vunau ena vuravura taucoko.” E dina na ka e tukuna! Sega ni dede au sa yalataki au vei Jiova. Ena 1956 au papitaiso kina, vaka kina o Ta kei ganequ. Ia e dua tale na vakatulewa bibi meu cakava.\nAu kila ni sa dodonu meu painia, ia au lokuyara tiko ga me vica vata na yabaki. Na vuna? Dua, au vakatulewataka meu veivoli ena bisinisi lelevu e Berlin. Oti ya, au vinakata meu cakacaka meu kila vinaka na noqu cakacaka, oti au qai painia. Ia ena 1961, au lai cakacaka e Hamburg, na ikelekele ni waqa levu e Jamani. Au taleitaka sara ga na cakacaka qo, sa qai lokuyara tiko ga na painia. Cava au na cakava?\nAu vakavinavinakataki Jiova ni vakayagataki ira na tacida dauloloma mera vukei au ni bibi duadua na noqu qaravi Jiova. E vica na noqu itokani eratou sa painia, eratou ivakaraitaki vinaka vei au. E uqeti au o Brother Erich Mundt meu nuitaki Jiova, a vesu tale ga ena keba ni veivakararawataki. E kaya ni o ira na tacida era nuitaki ira ga ena keba ni veivakararawataki era malumu tale vakayalo. Ia o ira na nuitaki Jiova vakatabakidua era yalodina tiko ga, era veivuke tale ga ena isoqosoqo i Jiova.\nNiu tekivu painia ena 1963\nE dau vakayaloqaqataki keimami tale ga na mataveitacini tagane o Brother Martin Poetzinger, e lewe ni iLawalawa Dauvakatulewa. E kaya, “Me nomu iyau talei na yaloqaqa!” Niu vakasamataka vakatitobu na vosa qori, au biuta mai na noqu cakacaka, au painia sara ena June 1963. Qori na vakatulewa vinaka duadua meu vakayacora! Oti e rua na vula, ni bera niu vaqara cakacaka tale, au sureti meu painia lavotaki. Oti e vica na yabaki, au sega vakadua ni tadra na ka e cakava o Jiova. Au sureti ena ika44 ni kalasi ena Koronivuli e Kiliati.\nDUA NA KA BIBI AU VULICA E KILIATI\n“Kua ni soro ena nomu ilesilesi.” Qori na ka bibi au vulica vei Brother Nathan Knorr kei Lyman Swingle. Erau uqeti keimami me keimami dei ena neimami ilesilesi ke dredre mada ga. E kaya o Brother Knorr: “Na cava mo kauaitaka vakalevu? Na duka, manumanu lalai, na bula dravudravua? Se o na kauaitaka na vunikau, senikau, kei na matadredredre? Vulica mo lomani ira na tamata!” Dua na siga, ni vakamacalataka tiko o Brother Swingle na vuna era soro kina eso na tacida tagane, e tonawanawa na matana. E cegu tu mada na nona vosa, me tauri koya vakamalua. Qori e tarai au sara ga, au vakadeitaka meu kua vakadua ni vakararawataki Karisito se o ira na tacina yalodina.—Maciu 25:40.\nO yau, o Claude, kei Heinrich ena neitou ilesilesi vakaulotu e Lubumbashi, Congo ena 1967\nNi keimami sa kila na neimami ilesilesi, era tarogi keimami sara eso na lewenivuvale e Peceli se keimami lesi i vei. Era tukuna mai na ka vinaka me baleta na vanua keimami dui lesi kina. Ia niu tukuna ga: “Congo (Kinshasa).” Era galu, oti ra qai kaya: “Oi, o Congo! Me tiko vata kei iko o Jiova!” Ena gauna ya, e dau kilai o Congo (Kinshasa) ena ivalu, sotia, kei na veivakamatei. Ia e dei tu ga vei au na ka au vulica e Kiliati. Ni oti ga vakalailai na tuvaitutu ena Seviteba 1967, keitou gole sara i Kinshasa na koroturaga kei Congo, o yau, o Heinrich Dehnbostel, kei Claude Lindsay.\nYAGA NI KAULOTU\nNi keitou yaco i Kinshasa, keitou vulica na vosa vakaVaranise me tolu na vula. Oti, keitou vuka sara i Lubumbashi, e dau kilai tu me o Elisabethville, volekata na iyala ni vanua kei Zambia ena ceva kei Congo. Keitou lai tawana na nodra vale na daukaulotu ena loma ni siti.\nE levu na vanua e Lubumbashi e se bera ni tarai, keitou marau gona ni keitou imatai ni dautukutuku me keitou vunau ena vanua qori. Sega ni dede sa levu mai na vuli iVolatabu, sa lailai ga na gauna. Keitou vunau tale ga vei ira na vakailesilesi ni matanitu se vei ira na ovisa. Levu era doka vakalevu na Vosa ni Kalou, era doka tale ga na noda cakacaka vakavunau. Levu era vosa vakaSwahili, keirau mani vulica kei Claude Lindsay na vosa qori. Sega ni dede keirau sa lesi ena ivavakoso vosa vakaSwahili.\nLevu sara na ka keirau marautaka, ia e levu tale ga na ka dredre. E vinakati me keirau vosota eso na ituvaki me vaka na nodra tauri dakai na sotia era mateni tu, se nodra beitaki keirau na ovisa voravora ena ka keirau sega ni cakava. Dua na siga era curuma yani na vale ni daukaulotu na ovisa tauri dakai ni caka tiko na soqoni ni ivavakoso, era qai kauti keimami na tagane ina siteseni ni ovisa. Keimami dabe tu ga ena qele me yacova na tini na kaloko ena bogi, oti era qai tukuna me keimami lako.\nEna 1969, au lesi meu ivakatawa ni tabacakacaka. Eso na gauna au na taubale vakabalavu ena veikau e Aferika, au butu soso, levu tale ga na co babalavu. Ena dua na koro, e dau lai moce e dua na tinanitoa kei ira na luvena ena ruku ni noqu loga ena bogi. Au se nanuma vinaka tu ga ni dau vakayadrati au ni tagitagi ni se buto. Au sega ni guilecava tale ga ena so na bogi neimami veitalanoataka na ka dina kei ira na mataveitacini, ni keimami dabe wavokita tiko na buka ni waqa toka.\nE dua dina na gauna dredre na neimami veimaliwai kei na dua na isoqosoqo na Kitawala, * era kaya nira iVakadinadina i Jiova. Eso era papitaiso, era qase tale ga ni ivavakoso. Levu era vaka na ‘vatu dromu’ ena ivavakoso, ia era sega ni vakacalai ira na mataveitacini era yalodina. (Juta 12) E qai kauti ira tani o Jiova mai na ivavakoso, era mani gole mai kina e levu ena dina.\nEna 1971, au lesi ena valenivolavola ni tabana e Kinshasa. E levu na itavi au qarava, me vaka na veivolavolai, ota ni ivola, kei na itavi ena tabana ni cakacaka. E Peceli, au vulica meu tuvanaka na cakacaka ena dua na vanua levu e sega ni vinaka sara na tabana ni veiqaravi era tu kina. Levu na gauna, e vakavula me qai yaco ina ivavakoso na meli e dau vakau ena waqavuka. Ena vakasoburi na meli mai na waqavuka, vakavodoki ena waqa, dau tosotoso dredre na waqa qori me vica tale na macawa ena vavaku ni lili ena lomaniwai. Ia e toso tiko ga na cakacaka ni levu mada ga na ituvaki dredre kei na so tale.\nAu qoroya nodra qarava na tacida na soqo lelevu ni lailai ga na ilavo. Era tara na buturara mai na qele ni burenikadi, era vakayagataka na gasau se co babalavu me kena lalaga, era viviga tale ga mera dabe kina. Era vakayagataka na bitu me duru, era talia na kuta me dokanivale, me teveli tale ga. Ni sega na ivako, era musuka vakalalai na kuli ni kau mera vesuvesu kina. Au qoroya dina na nodra vakayagataka na nodra vakasama me qaravi kina na soqo. Dua na ka noqu lomani ira. Au nanumi ira vakalevu ni sa veisau na noqu ilesilesi!\nVEIQARAVI E KENYA\nEna 1974, au lesi ina valenivolavola ni tabana e Nairobi, Kenya. E levu sara na ka me caka, ni tokona tiko na valenivolavola ni tabana e Kenya na cakacaka vakavunau ena tini na matanitu voleka, e vica qori e tabu tu kina na noda cakacaka. Au lesi wasoma meu lai sikovi ira na vanua qori, vakabibi o Iciopea nira tusaqati kina na tacida, era vosota e levu na veika dredre. Levu era mokulaki se biu e valeniveivesu, eso era vakamatei. Ia era vosota ena yalodina ni dei vinaka tu na nodra veiwekani kei Jiova, vakamataveitacini tale ga.\nEna 1980, au marau ni keirau vakamau kei Gail Matheson. E goneyalewa ni Kenada o Gail, keirau vuli vata e Kiliati. Keirau dau veivolavolai. E veiqaravi vakadaukaulotu o Gail mai Bolivia. Oti e 12 na yabaki, keirau sota tale e Niu Yoka. Oti ga qori keirau vakamau mai Kenya. Au vakavinavinakataka ni dau tu vei Gail na rai nei Jiova, qai dau lomavakacegu. E tokoni au tu ga, e noqu itokani dauloloma.\nEna 1986, au lesi ena itavi ni ivakatawa dauveilakoyaki qai tokoni au kina o Gail, gauna vata qori au veiqaravi tale ga ena Komiti ni Tabana. Na itavi ni ivakatawa dauveilakoyaki e okati kina neirau veiqaravi ena levu na vanua e vakarurugi ena valenivolavola ni tabana e Kenya.\nVunau tiko ena soqo ni tikina e Asmara ena 1992\nAu sega ni guilecava rawa na vakavakarau ena soqo ni tikina ena 1992 e Asmara (e Eritrea) ni se dola tu na cakacaka ena vanua qori. Ka ni rarawa, ni laurai ga e dua na vale ena iteitei, sa makawa tu na kena irairai e tuba, e ca sara e loma. Ena siga ni soqo, au qoroqoro nira vakarairaivinakataka na tacida na vanua qori me sokaloutaki kina o Jiova. Levu na vuvale era kau isulu mai me ukutaki kina na vanua e rairai ca tu. Keimami marautaka na soqo qori, keimami le 1,279 na tiko kina.\nE duidui vakalailai na cakacaka ni veisiko, ni dau veisau e veimacawa na icili. Dua na gauna keirau vakaicili ena dua na vale levu volekata na baravi; dua tale na gauna keirau vakaicili ena valekava, e sivia ni 100 na mita na yawa ni kena valelailai. Ia se vanua cava keirau veiqaravi kina, ena guiguilecavi dredre tu ga na cakacaka vakavunau kei ira na dautukutuku kei na painia gugumatua. Ni veisau na neirau ilesilesi, dua na ka neirau nanumi ira na itokani voleka era tu mai.\nVEIVAKALOUGATATAKI E ICIOPEA\nEna icavacava ni 1980 kei na itekitekivu ni 1990, sa vakalawataki na noda cakacaka ena vica na matanitu e qarava na valenivolavola ni tabana e Kenya. E mani tara na valenivolavola ni tabana kei na so tale na noda valenivolavola ena veivanua qori. Ena 1993, keirau lesi ina valenivolavola e Addis Ababa, Iciopea, ni sa vakalawataki na noda cakacaka e kea, e vica vata na yabaki na kena tabu tu.\nVeisiko ena lomanivanua e Iciopea ena 1996\nE vakalougatataka o Jiova na cakacaka e Iciopea. Levu na mataveitacini era painia sara. Tekivu ena 2012, e sivia ni 20 na pasede na dautukutuku era painia tudei e veiyabaki. E vakayacori tale ga na vuli vakalou qai tara e sivia ni 120 na Vale ni Soqoni. Ena 2004 era toki na lewenivuvale e Peceli ena dua na vale vou, era marautaka na mataveitacini e kea ni tiko tale ga ena vale qori na Vale ni Soqoni Lelevu.\nToso na gauna, keirau sa veivolekati kei ira na mataveitacini e Iciopea. Keirau taleitaka na nodra yalovinaka kei na loloma. Ia ena gauna qo, keirau sa tautauvimate, oya na vuna keirau sa lesi kina ina valenivolavola ni tabana e Urope e Loma. Keirau qaravi vinaka e kea, ia keirau dau nanumi ira tu ga na mataveitacini e Iciopea.\nE VAKATUBURA O JIOVA NA CAKACAKA\nKeirau vakadinadinataka ni vakatubura o Jiova na nona cakacaka. (1 Kor. 3:6, 9) Kena ivakaraitaki, na imatai ni gauna au vunau kina vei ira na kai Rwanda era cakacaka ena qara ni kopa e Congo, se sega na dautukutuku e Rwanda. Ia nikua sa sivia ni 30,000 na mataveitacini era tiko e kea. Ena 1967 e rauta ni 6,000 na dautukutuku e Congo (Kinshasa). Nikua sa rauta ni 230,000, e sivia ni dua na milioni era tiko ena iVakananumi ena 2018. Ena veivanua kece e dau qarava tu na valenivolavola ni tabana e Kenya, e tubu na iwiliwili ni dautukutuku me sivia ni 100,000.\nEna 50 vakacaca na yabaki sa oti, e vakayagataka o Jiova e levu na tacida mera uqeti au ena veiqaravi vakatabakidua. Au se mamadua tiko ga ia au vulica meu nuitaki Jiova vakatabakidua. Au vulica e Aferika meu dau vosovoso, meu lomavakacegu tale ga. Keirau qoroya kei Gail na nodra dau veikauaitaki na mataveitacini, era vosota na veika dredre ra qai nuitaki Jiova. Au vakavinavinakataka na nona loloma soli wale. Io, au sega vakadua ni tadra na veika e vakalougatataki au kina o Jiova.—Same 37:4.\n^ para. 11 E kilai ena dua na gauna e muri me Noda Cakacaka Vakaitalatala, qo sa veisau me iVola ni Soqoni—Noda Bula vaKarisito kei na Cakacaka Vakaitalatala.\n^ para. 23 Na “kitawala” e vu mai na vosa vakaSwahili e kena ibalebale na “veiliutaki se lewa.” E yavutaki na inaki ni isoqosoqo qo ena veika vakapolitiki, ya me tugalala mai Belgium o Congo. Era taura na kitawala na noda ivola na iVakadinadina i Jiova, era vulica ra qai veisoliyaka. Era veisautaka tale ga na ivakavuvuli vakaivolatabu me tokona na nodra rai vakapolitiki, ivakarau vakatevoro, kei na nodra ivakarau ni bula dukadukali.\nMo Vakarautaki Iko ena Veivakacacani\nQaravi Jiova Tiko ga ni Vakatabui Noda Cakacaka\nEda na Uqeta Vakacava na Lomadra na Sega ni Lotu?\nITALANOA NI NONA BULA Au Sega ni Tadra na Veivakalougatataki i Jiova\nE Mate ena Vukuqu o Jisu?\nText Sala me download kina na ka e tabaki NA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Julai 2019\nNA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Julai 2019\nAu Toso ena Veituberi Vakayalo Niu se Gone\nVakadeitaka me Kua ni Wadamele na Ligaqu


Nuitaki Jiova o Jiosafati | iTalanoa Vakaivolatabu\nO KILAI ira na tamata oqo kei na ka era cakava tiko? Era sa lako tiko mera lai vala, ia o ira na ilawalawa sulu vulavula era lagasere tiko. Ia o na rairai taroga: ‘Na cava era sega ni vakaiseleiwau kina se tauri moto o ira na matasere?’ Meda raica mada.\nE tui ni matanitu yavusa e rua e Isireli o Jiosafati. A bula donuya na veiliutaki i Tui Eapi kei Jesepeli ena 10 na yavusa mai na vualiku. E tui vinaka o Jiosafati me vakataki tamana o Esa. Era mai marautaka toka yani vakadede na yavusa e 2 na veika vinaka era sotava tiko.\nIa oqo e dua na ka e yaco e vakavuna mera rere na tamata. Era kaya vei Jiosafati na nona dau vakauitukutuku: ‘Era sa lako tiko mai na mataivalu levu ni vanua o Moapi, Amoni, kei na Ulu i Sia mera mai valuti iko.’ Era mani lai soqoni vata sara kina i Jerusalemi e levu na Isireli mera kerea na veivuke i Jiova. Era lako ina valenisoro, qai masu o Jiosafati: ‘I Jiova na neimami Kalou keimami sa sega ni rawata e dua na ka. Keimami kerea nomuni veivuke.’\nE rogoca nodra kerekere o Jiova, sa qai kaya o Jiosafati vua e dua na nona dauveiqaravi me tukuna vei ira na tamata: ‘E sega ni nomuni na ivalu, e nona ga na Kalou. Ni tu ga qai raica na nona vakabulai kemuni o Jiova.’\nEna mataka ga e tarava sa tukuna o Jiosafati vei ira na tamata: ‘Dou nuitaki Jiova!’ Sa qai biuti ira na matasere mera liu tiko vei ira na sotia. Era lagasere ni vakavinavinaka vei Jiova nira taubale tiko. O kila se cava a yaco nira sa voleka yani ena vanua ni ivalu? E vakavuna o Jiova mera vala ga vakataki ira na meca. Nira qai yaco yani na Isireli, era sa mate kece tu!\nE vuku o Jiosafati ni nuitaki Jiova. Ena ka vukutaki tale ga meda dau nuitaki Jiova.\n1 Tui 22:41-53; 2 Veigauna 20:1-30.\niMeli iMeli Nuitaki Jiova o Jiosafati


Jope 8 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\niMatai ni vosa nei Pilitati (1-22)\nVaka me kaya ni ratou valavala ca na luvei Jope (4)\n‘Ke o savasava, ena taqomaki iko na Kalou’ (6)\nVaka me kaya ni sega ni vakabauta na Kalou o Jope (13)\n8 E qai kaya o Pilitati+ na kawa i Sua:+ 2 “Ena vakacava na dede ni nomu vosa tiko va qo?+ Na vosa ni gusumu e vaka na cagi kaukaua! 3 Vakacava ena vakatanitaka na Kalou na lewadodonu,Se na vakatanitaka na ka dodonu o koya sa Kaukaua Duadua? 4 Ke ra valavala ca vua na luvemu,A totogitaki ira ena nodra talaidredre,* 5 Ia ke o rai vua na Kalou+Qai vakamamasu vei koya e Kaukaua Duadua mo lomani, 6 Ke o savasava dina qai dodonu,+Ena nanumi iko o koya*Qai vakasukai iko ina nomu itikotiko dodonu. 7 E somidi tale ga na nomu itekitekivu,Ia na nomu veigauna mai muri ena levu.+ 8 Yalovinaka, tarogi ira na itabatamata makawa,Qai vakasamataka vinaka na ka era kila na tamadra.+ 9 Nida sucu ga enanoa, da qai sega ni kila e dua na ka,Ni iyaloyalo wale ga na noda veisiga e vuravura. 10 Vakacava era na sega ni vakavulici ikoRa qai tukuna vei iko na ka era kila?* 11 Ena rawa ni tubu balavu na kuta ke sega na vanua lolobo? Se tubu balavu na gasau ke sega na wai? 12 Ni se tu ga na kena kubu qai se bera ni cavu,Ena malai e liu mai na vo ni kau. 13 Qo na ka ena yaco* vei ira kece na guilecava na Kalou,Ni na yali na nodra inuinui na sega ni vakabauta na Kalou,* 14 Ena maumau wale na nona nuideiKei na ka e vakararavi kina e malumalumu vaka na viritalawalawa.* 15 Ena ravita o koya na nona vale, ia ena sega ni tudei,Ena saga me tautauri kina, ia ena sega ni dede. 16 O koya na kau suasua e cilavi siga,Qai tete na sulina ena iteitei.+ 17 Na wakana sa veicurumaki tu kei na ibinibini vatu,E vaqara vale ena maliwa ni veivatu.* 18 Ia ni cavuraki* mai na nona yasana,Ena cakitaki koya na yasana oya qai kaya, ‘Au se sega vakadua ni raici iko.’+ 19 Io, oya na sala ena yali* kina o koya,+Era na qai tubu mai eso tale ena kuvuniqele. 20 Na Kalou ena sega sara ga ni cati ira na yalodina* tiko,Se me tokoni* ira na tamata ca, 21 Ni na vakasinaita na gusumu ena dredreKei na tebenigusumu ena kaila ni marau. 22 Era na sulumaka na madua o ira na sevaki iko,Ena qai yali na nodra valelaca na daucaka ca.”\n^ Ipe., “E talai ira ina ligadra na dautalaidredre.”\n^ Se “yadra ena vukumu.”\n^ Ipe., “Qai kauta mai na vosa mai utodra?”\n^ Ipe., “Ena va qori nodra sala.”\n^ Se “ira na vukitani.”\n^ Se “Raica e dua na vale vatu.”\n^ Se “tilomi.”\n^ Se “na itinitini ni nona sala.”\n^ Se “ira na sega ni cala.”\n^ Ipe., “taura na liga ni.”


Friday, Nov 16 2018 04:33 AM\nNa Vi E Ruku Ni Sulu Vakatoga (1552 views)\nEna dua na koro mai Nadroga e a gole vaka matakalailai ina i teitei/veikau o TUTU. Me vaka o ira na tukada era tu vakavanua mai na koro, era dau matau tu ga me ra dau sou vakamataka ina I teitei ka o ira na qase era dau matau na vakaisulu vakatoga ni ra qai ina I teitei. Se bogibogi caca sa gole o TUTU ina I teitei me laki qavi se werewere/druti co ena nona loga ni Vainaviu.\nMe vaka ni se bogibogi se mataka caca na vanua a sega ni raica o Tutu/Tukai e dua na bure ni VI/PEE ni toka e dua na vuni vainaviu oya. Na gauna e samuta yani kina o TUTU na vuni vainaviu oqo era qai sosovi koya mai eso na lala VI/Pee. Mani vica na Vi/Pee era curuma cake na nonai I sulu vakatoga ka era buturaki irataou sara vaka ca na veitacini se soresore nei TUTU.\nSa mani nanuma o TUTU me sa cegu mada vaka lailai me vaka nida kila vinaka na kati ni vi qai vakabibi ni katia na vanua koya. Qai vakila o TUTU ni sa vuce na matadratou na veitacini. Suka mai e nai teitei ka gole sara e Vale ni Bula. Rau sota sara kei Vuniwai ka Turaga ni Kadavu ka sa rau veitalanoa sara.\nYadra Vuniwai, sa vakayadra talega mai o Vuniwai ka taroga sara\nâ€œSA VAKIA MURUKA?â€�\nSauma sara o TUTU "E SEGA VUNIWAI, AU A GOLE GA I NAITEITEI VAKAMATAKA NI SE BOGIBOGI NA VANUA MEU LAKI SAMAKA NA NOQU VEI VAIVAINAVIU, KAU SEGA NI RAICA NI DUA NA SOVA NI VI ETIKO ENA DUA NA VUNI VAINAVIU. NA GAUNA AU SAMUTA YANI KINA NA VUNI VAINAVIU OQO ERA QAI SOSOVI AU MAI NA VI, KA ERA MANI KATIA SARA NA NOQU KA.â€�\nTukuna sara o Vuniwai, â€œMADA MEU GACA MADAâ€�.\nNa nona raica ga o Vuniwai qai raica ni sa vuce tu na nonai ikaukau o TUTU. Tukuna sara o Vuniwai. â€œO MURUKA KA E MINO SARA NI DUA NA ERE LEVU, E DUA GA NA KENAI CULA SA NA LORU KORAâ€�.\nSega ni bera o TUTU, â€œE SEGA VUNIWAI KEVAK SA CULA, ME LORU O KOYA E TIKO E RA , O KOYA E CAKE ME BIU TOKA GAâ€�.\nThese have to be original and genuine - no adult is this creative!! JACK (age 3) ...


Vunauci Ira na Farisi o Jisu | Bula i Jisu\nVunauci Ira na Farisi o Jisu\nMACIU 12:33-50 MARIKA 3:31-35 LUKE 8:19-21\nCAVUTA O JISU ‘NA IVAKATAKILAKILA I JONA’\nERA VOLEKA CAKE VEI JISU NA TISAIPELI\nEra rawa ni vosavakacacataka na yalo tabu na vunivola kei na Farisi nira sega ni vakabauta ni vakasavi ira na timoni o Jisu ena kaukaua ni Kalou. Vakacava era ito ni Kalou se o Setani? E kaya o Jisu: “Ke oni kau vinaka, oni na vuataka ga na vua vinaka, ke oni kau ca, oni na vuataka na vua ca, ena kilai na kau ena vuana.”—Maciu 12:33.\nE vua vinaka nona vakasavi ira na timoni o Jisu, e ka vakalialia gona me tukuni ni cakava rawa ya ena vuku ni nona qaravi Setani. A tukuna o Jisu ena nona iVunau ena Ulunivanua ni kau vinaka ena vuataka ga na vua vinaka. Era vuataka kina na Farisi na vua ca nira beitaki Jisu vakailasu. E tukuna vei ira o Jisu: “Dou kawa ni gata batigaga, dou na sega ni cavuta rawa na vosa vinaka ni ca na lomamudou! Ni na cavuta ga na gusumudou na ka e sinai tu e lomamudou.”—Maciu 7:16, 17; 12:34.\nE kilai na ka e tu e lomada ena ka eda tukuna, e yavu tale ga ni noda lewai. E kaya kina o Jisu: “Au tukuna vei kemudou ni ka tawayaga kece e cavuta na tamata ena tarogi vua ena Siga ni Lewa, o na vakadonui se cudruvi ena vosa o cavuta.”—Maciu 12:36, 37.\nEra sega ni lomavakacegu na vunivola kei na Farisi ena cakacaka veivakurabuitaki i Jisu, era tukuna tale: “Qasenivuli, keimami vinakata moni vakaraitaka e dua na ivakatakilakila.” Se ra mani raica se sega na cakamana i Jisu, sa tu rawa e levu na ivakadinadina ni nona cakacaka. E rawa gona ni tukuna o Jisu vei ira nodra iliuliu na Jiu: “Era dau vaqara na ivakatakilakila na itabatamata ca era dauveibutakoci, ia ena sega ni vakaraitaki vei ira e dua na ivakatakilakila, na ivakatakilakila ga i Jona na parofita.”—Maciu 12:38, 39.\nE vakamatatataka sara vei ira o Jisu na ibalebale ni nona vosa: “Me vaka ni a siga tolu, bogi tolu o Jona ena kete ni ika vakaitamera, ena siga tolu, bogi tolu tale ga na Luve ni tamata ena lomaniqele.” A tilomi Jona e dua na ika levu, qai vaka ga e vakaturi ni lako mai tuba. E parofisaitaka tiko e keri o Jisu na nona mate kei na nona vakaturi ena ikatolu ni siga. Gauna e yaco kina qori, era cata na ‘ivakatakilakila i Jona’ nodra iliuliu na Jiu, era sega ni veivutuni se veisau. (Maciu 27:63-66; 28:12-15) Ia era veivutuni na “kai Ninive” ni vunau vei ira o Jona. Era vakadinadinataka kina na cala ni itabatamata qo. E kaya tale ga o Jisu ni na vakadinadinataka tale ga nodra cala na Ranadi ni Sipa ena ka e cakava. A via rogoca na vuku i Solomoni, qai dua na ka nona qoroqoro. E kaya sara o Jisu: “Sa tu qo e dua e uasivi Solomoni.”—Maciu 12:40-42.\nE vakatauvatana o Jisu na itabatamata ca qo vua e dua e lako tani mai vua na yalo velavela. (Maciu 12:45) A sega ni vakatawana na lomana na tagane ya ena veika vinaka, ratou mani curumi koya e vitu tale na timoni eratou torosobu sara vua na kena e liu. E va tale ga qori na matanitu o Isireli. Era vakasavasavataki qai vakavoui—me vaka ga na tagane e lako tani mai vua na yalo velavela. Ia era cati ira na parofita ni Kalou, era cati Jisu tale ga e vakadinadinataki ni tiko vua na yalo ni Kalou. Kena ibalebale sa torosobu sara na ituvaki ni matanitu qori mai na kena e liu.\nNi vosa tiko o Jisu, eratou sa duri tale tu ga kei ira na ilala levu o tinana kei ratou na tacina. Era kaya eso era toka e yasana: “E tiko e tuba o tinamu kei ratou na tacimu, eratou via raici iko.” Sa qai vakaraitaka o Jisu nira voleka cake vua na nona tisaipeli, era vaka na tacina dina, ganena kei na tinana. E dusi ira nona tisaipeli qai kaya: “E tinaqu, era taciqu, o ira na rogoca na vosa ni Kalou ra qai muria.” (Luke 8:20, 21) E vakaraitaka e keri o Jisu ni talei cake mai na veiwekani vakayago nona veiwekani kei ira na nona tisaipeli. Noda volekati ira na tacida vakayalo e dau veivakacegui dina, vakabibi nira vakatitiqataki keda eso tale se vosa vakacacataki keda kei na veika vinaka eda cakava!\nEra vuataka vakacava na Farisi na vua ca?\nNa cava ‘na ivakatakilakila i Jona’? A qai cati vakacava?\nE tautauvata vakacava na matanitu o Isireli kei na tagane a lako tani mai vua na yalo velavela?\nE vakabibitaka vakacava o Jisu nona veivolekati kei ira na nona tisaipeli?\niMeli iMeli Vunauci Ira na Farisi o Jisu\njy wase 42 t. 104-105