WILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese (Shanghainese) Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitumbuka Cibemba Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French Georgian German Greek Hiligaynon Hungarian Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Lingala Lithuanian Malagasy Myanmar Norwegian Ossetian Polish Portuguese (Brazil) Romanian Russian Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Thai Tigrinya Tsonga Turkish Twi Ukrainian Vietnamese Xhosa Zulu vakaViti\n“Swahili.” Nira rogoca qori e levu, era dau vakasamataka sara na vanua o Aferika kei na levu na manumanu kila era veilakoyaki voli ena vanua veico e Serengeti. Ia e levu tale na ka e kilai me baleta na vosa vakaSwahili kei ira era vosataka na vosa qori.\nE RAUTA ni 100 na milioni na lewenivanua mai na 12 na matanitu ena loma kei na tokalau kei Aferika era vosataka na vosa vakaSwahili. * Na vosa qori e vakayagataki raraba ena vica na matanitu me vakataki Kenya, Tanzania, kei Uganda. E vosa kilai levu ena so na vanua voleka, e rawa kina nira veivoli qai veivosaki kei ira era gole mai na dua tale na yasayasa.\nE veivuke sara vakalevu na vosa vakaSwahili ena nodra vakaduavatataki o ira mai na Tokalau kei Aferika. Kena ivakaraitaki, ena vanua mada ga o Tanzania e vosataki kina e rauta ni 114 na nodra dui vosa ni vanua. Vakasamataka mada ke o biuta nomu vale mo gole me rauta ni 40-80 na kilomita mo qai sotava eso e duidui na nodra vosa! Ena so na vanua era na tiko ga ena vica na koro lailai o ira era vosataka ga e dua na vosa. O na veivosaki vakacava kei ira? Eda raica ekeri ni yaga ke da kila kece e dua na vosa.\niTukutuku Makawa ni Vosa vakaSwahili\nA nanumi ni a vosataki tu na vosa vakaSwahili me tekivu mai na ikatini ni senitiuri. Ena ika16 ni senitiuri sa qai dua na kena matanivola. O ira era vulica na vosa qori era siqema ni levu na vosa e rogorogo vata kei na vosa vakaArapea. E rauta ni 20 na pasede na vosa vakaSwahili era yavutaki mai na vosa vakaArapea, ia na kena vo e yavutaki mai na vosa vakaAferika. E sega gona ni kurabuitaki ni a volai na vosa vakaSwahili ena matanivola vakaArapea me vica vata na yabaki.\nNikua, sa volai na vosa vakaSwahili ena matanivola vakaRoma. Na cava a vakavuna na veisau qori? Meda sauma qori, e vinaka meda rai lesu ena loma ni veiyabaki ni ika19 ni senituri, ena gauna era yaco kina ena Tokalau kei Aferika na daukaulotu mai Urope mera lai vunautaka vei ira na itaukei ni vanua na itukutuku mai na iVolatabu.\niMatai ni Gauna e Vunautaki Kina ena Tokalau kei Aferika na Vosa ni Kalou\nEna nona soko vakairogorogo o Vasco Da Gama ena 1499, a sokota wavoki kina na ceva ni ucunivanua kei Aferika. Era mani tekivutaka kina na daukaulotu mai Potukali ena Tokalau kei Aferika na vakabauta ni lotu Katolika, ena nodra tauyavutaka e Zanzibar e dua na tikotiko ni lotu. Ia ena loma ga ni 200 na yabaki, era cemuri na kai Potukali kei na nodra ivakavuvuli “vaKarisito” mai vei ira na itaukei ni vanua dauveitusaqati.\nDe dua ena taura e 150 na yabaki me qai vunautaki tale ena Tokalau kei Aferika na Vosa ni Kalou. Ia qo e sa na kauta ekea na Vosa ni Kalou e dua na daukaulotu mai Jamani, o Johann Ludwig Krapf. Ena gauna a yaco kina e Mombasa e Kenya ena 1844, e levu vei ira na tiko ena baravi ni Tokalau kei Aferika era lotu Musolomani, ia o ira na tiko e lomanivanua era muria tiko ga na nodra ivakarau vakavanua, oya na kena vakabauti ni bula tiko na yalo ena veika bula. E vakabauta o Krapf ni bibi me vakarautaki na iVolatabu mera wilika na tamata kece.\nE sega tale ni qai vakalusi gauna o Krapf me vulica na vosa vakaSwahili. Ni se qai yaco ga yani ena June 1844, sa tekivu cakava na cakacaka dredre ni kena vakadewataki na iVolatabu. E ka ni rarawa, ni oti ga e dua na vula a sotava e dua na ituvaki vakaloloma—a takali o watina e se qai rua ga na yabaki na nodrau vakawati, oti ga e vica na siga e mate tale na luvena yalewa dramidrami. E rarawataka dina qori, ia e tomana tiko ga na cakacaka bibi ni kena vakadewataki na iVolatabu. Ena 1847, a tabaki kina na imatai ni tolu na wase ni ivola ni Vakatekivu, e imatai tale ga ni ivola me tabaki ena vosa vakaSwahili.\nO Krapf e imatai sara ga ni tamata me vakayagataka na matanivola vakaRoma me volai kina na vosa vakaSwahili, sega ni matanivola vakaArapea. Dua na vuna a sega ni volavola kina vakaArapea oya “ni na dredre mera vakayagataka na kai Urope na matuavosa vakaArapea” nira na qai vulica e muri na vosa qori, na kena vakayagataki tale ga na “matanivola vakaRoma ena vakarawarawataka vei ira na ‘iTaukei ni vanua mera vulica na vosa vakaUrope.’” Eso era vakayagataka tiko me vica vata na yabaki na matanivola vakaArapea; eso tale ga na ivola ena iVolatabu era tabaki ena vosa qori. Ia na vakayagataki ni matanivola vakaRoma e vakarawarawataka vei ira e levu mera vulica na vosa vakaSwahili. Sa rauta mera marautaka e levu na daukaulotu kei ira tale na dauvulica na vosa vakaSwahili na veisau a caka qo.\nMe ikuri ni nona tauyavutaka o Krapf na vakadewataki ni Vosa ni Kalou ena vosa vakaSwahili, e tekivutaka ga eso na cakacaka era na qai vakayagataka e muri eso tale na dauvakadewa. E tabaka na imatai ni ivola me baleta na lawa ni vosa vakaSwahili, kei na kena ivolavosa.\nNa Yaca ni Kalou ena Vosa vakaSwahili\nEna imatai ni ivola a tabaki kina na imatai ni tolu na wase ni Vakatekivu, a vakadewataki na yaca ni Kalou me “Kalou Kaukaua Duadua.” Ia ena icavacava ni ika19 ni senitiuri, e vica na turaga era gole ena Tokalau kei Aferika mera lai tomana na cakacaka ni kena vakadewataki taucoko na iVolatabu ena vosa vakaSwahili. Eso vei ira qori o Johann Rebmann, William Taylor, Harry Binns, Edward Steere, Francis Hodgson, kei Arthur Madan.\nE vakasakiti ni so na ivakadewa ena gauna ya era vakayagataka na yaca ni Kalou, sega ni so ga na vanua ena iVolatabu, ia ena iVolatabu kece vakaIperiu! O ira era vakadewa tiko mai Zanzibar era vakayagataka na vosa “Yahuwa” me yaca ni Kalou, ia o ira era tiko mai Mombasa era vakadewataka me “Jehova.”\nEna 1895 sa tabaki na iVolatabu taucoko ena vosa vakaSwahili. Ni oti e vicasagavulu na yabaki, e sa tabaki e vica tale na ivakadewa, ia eso vei ira na ivakadewa qori era sega ni veisoliyaki vakakalevu. Ia ena itekitekivu ni veiyabaki ni ika20 ni senitiuri, e sasagataki me sa vakayagataki raraba na vosa vakaSwahili ena Tokalau kei Aferika. Qori e vakavuna me vakarautaki na iVolatabu e vakatokai na Swahili Union Version ena 1952, na ivakadewa qo e vakayagataki vakalevu. E vakavuna tale ga me vakayagataki raraba ena vosa vakaSwahili na vosa “Yehova” me yaca ni Kalou.\nIa e ka ni rarawa ni gauna era sa sega ni tabaki tale kina na ivakadewa makawa, e sa yali tale ga na yaca ni Kalou. Eso na ivakadewa vou e sa sega sara ga ni vakayagataka, ia eso era biuta ga ena so na vanua ena iVolatabu. Kena ivakaraitaki ena Union Version e basika ga vaka15 na yaca ni Kalou, ia na kena itabataba vou ena 2006 e basika ga vaka11. *\nNa ivakadewa qori e voleka ni vakalutuma kece na yaca ni Kalou ena vanua e basika kina, ia e dua na ka talei e laurai ena ivakadewa qori. E volai sara tu ga vakamatata ena dua na tabana e liu ni yaca ni Kalou o Jiova. E laurai ni yaga dina qo vei ira era vakasaqara tiko na ka dina, mera raica sara ga ena nodra iVolatabu na yacana na Tamada vakalomalagi.\nIa e sega ni yala ga eke. Ena 1996 a sevutaki na Vakadewa ni Vuravura Vou ni iVolatabu vaKirisi vaKarisito ena vosa vakaSwahili. Qo na imatai ni ivakadewa vakaSwahili e vakalesuya tale na yaca i Jiova ena 237 na vanua e cavuti kina, me tekivu mai na Maciu ina Vakatakila. E tarava qori na kena sevutaki ena 2003 na iVolatabu taucoko na New World Translation of the Holy Scriptures ena vosa vakaSwahili. Me yacova mai qo, esa tabaki oti e rauta ni 900,000 na itabataba ena vosa vakaSwahili.\nE sa sega tale ni qai sosomitaki na yaca ni Kalou ena so na icavuti se lai biu tu ena ivakamacala taumada ni iVolatabu. Nira cega ena gauna qo na tamata lomadina na New World Translation ena vosa vakaSwahili, era na volekati Jiova tiko ga ena veigauna kece era wilika kina na yacana mai na sivia na 7,000 na vanua e volai kina.\nNa ivakadewa qo e vakayagataka na vosa rawarawa, qori na vosa vakaSwahili era vakayagataka e veisiga ena Tokalau kei Aferika nikua. Kena ikuri, e sa kau laivi eso na tikinivolatabu e vakadewataki cala tu ena levu na ivakadewa. Qori era nuidei kina na dauniwiliwili ni ka era wilika tiko e “ka dodonu, io sa vosa dina” a vakavuna na kena volai na Dauveibuli, na Kalou o Jiova.—Dauvunau 12:10.\nE levu era vakavinavinakata na New World Translation ena vosa vakaSwahili. E kaya e dua na cauravou yabaki 21 o Vincent, e dua na iVakadinadina i Jiova e nona cakacaka tudei na vunau: “Dua na ka noqu marau baleta ni rawarawa na vosa vakaSwahili e vakayagataki ena New World Translation, e vakalesuya tale ga na yaca i Jiova ena vanua era vakalutuma kina eso na dauvakadewa.” O Frieda e dua na tina e tolu na luvena, e raica ni ivakadewa qo e vakarawarawataka na nona vakamacalataka na ka dina vei ira na tamata.\nE sega ni rawarawa na kena tekivu vakadewataki na Vosa ni Kalou ena vosa vakaSwahili, ia e se tomani tiko ga me sivia e 150 na yabaki. E kaya o Jisu ni ‘sa vakatakila na yaca i Tamana.’ (Joni 17:6) Nira vakayagataka tiko nikua na New World Translation e sivia ni 76,000 na iVakadinadina i Jiova era vosa vakaSwahili ena loma kei na tokalau kei Aferika, dua na ka nodra marautaka nira vakatakila tiko na yaca i Jiova mera kila eso tale.\n^ para. 3 E levu na ka me baleta na vosa vakaSwahili e vakayagataki ena veivanua qori.\n^ para. 18 E kune ena Vakatekivu 22:14; Lako Yani 6:2-8 (kune vakarua); 17:15 (me Yahweh); Dauveilewai 6:24; Same 68:20; 83:18; Aisea 12:2; 26:4; 49:14 kei na Jeremaia 16:21.\n[iYaloyalo ena tabana e 26]\n[Mape ena tabana e 27]\n(Raica tale na ivola)\nEso na Vanua Mai Aferika e Vosataki Kina na Vosa vakaSwahili\n[iYaloyalo ena tabana e 27]\nNa ivakadewa ni Vakatekivu 1:1-3 nei Johann Krapf ena 1847 ena vosa vakaSwahili\nTabaki ena Journal of the American Oriental Society, Vol. 1, No. 3, 1847\nDua na tikina lailai ni Maciu wase 1 ena vosa vakaSwahili e vakayagataki kina na matanivola vakaArapea, ena 1891\niTaba kece: Bible Society of Tanzania and Bible Society of Kenya; imawi e cake: Image courtesy of the National Library of Scotland\nNa ivakadewa taumada e vakadewataka na yaca ni Kalou me “Yahuwa” kei na “Jehova”\nNa parakaravu e volai kina na yaca ni Kalou, Jiova, ena dua na tabana e liu ni “Swahili Union Version”\n[iYaloyalo ena tabana e 29]\nLevu era marautaka na vakayagataka na “New World Translation of the Holy Scriptures” ena vosa vakaSwahili\niMeli iMeli Vakatakilai na Yaca ni Kalou ena Vosa VakaSwahili\nw12 9/1 t. 26-29


The Fiji Times » Na nodra dinata na nodra Siga Tabu\nNa nodra dinata na nodra Siga Tabu\nOQO na i kuri, ka ai otioti talega ni i kuri ni tukutuku ni totogi e tau e na yasana o Bua ena kena sega ni dau rokovi na Siga Tabu.\nKuria o Matawalu ni ra kaya na nodratou qase, ni so vei ira na kai vesu, e ra sega tale ni qai vakayakavi e na wawale ni yagodra, ka ni gauna ga e cegu kina na nodra vakatotogitaki, e ra sa moce tokaga e na vanua e ra teitei tu kina, ka ra qai yabeni koya ga mai na vo ni kaivesu, e na nodra sa lesu tale ki na nodra keba.\nIa, e na vei mataka lailai ga ni se bera ni tagi na soqe, e vaka me sa kidava tu na nodra sala ni dra kei na nave ni veitiki ni yagodra, ni gauna oya e dodonu me ra sa yadra kina.\nTomana o Matawalu ni ra sa dau duri galugalu ga mai vakamalua, ka so vei ira era dau mamakeukeu lo toka, ka ra gole cuvacuva yani ki bati ni wai, ka mai veitauriliga tu yani, ka waraka na i vakaro e ratou na solia mai na nodra ovisa.\n?O ira na ovisa e ra veitotogitaki tiko e na gauna oya, era rogoca ga na vosa nei Ratu Jone Matawalu, ka ra sega ni via kauwaitaka ke o gone lailai sara, se tinani gone bukete, se tukani gone, se buinigone sara, ni se bera ga ni tagi na soqe, e sa dodonu mo duri tu e na bati ni uciwai,? e kaya.\nKuria o Matawalu ni sa qai vaka tu oya na parokaramu ni nodra dau totogitaki na kai vesu e na veisiga.\nTomana ni vanua e tuvai kina na vatu oya, e nodra koro makawa ka rauta toka ni 500 na i kalawa, me tekivu mai bati ni wai, ka kauta cake sara ki na nodra valenilotu.\nE kaya ni ra dau talanoataka na qase ni Kavula ni, dau dua dina na ka vakaloloma kevaka era mai totogitaki tu e dua na matavuvale, me tekivu mai vei tama, tina, ka kauta sobu vei ira na gone.\nVuqa na gauna e dau tuturu ga na wai ni matadra na marama, ka ra sega ni cakava rawa e dua na ka, baleta na i vakaro e sa vakatauca oti o Ratu Jone, e sa kilai tu vakamatata e na veikorokoro e Bua raraba.\nSa kena i balebale, ni dodonu mera sa muria mada ga, baleta ni o koya ga e beca, e rau sa na sota vata kei na kena i samu ni dawa.\n?Na lawa cava e da qai mai bulia tu e na gauna oqo?\n?Na lawa era a se bulia mai na tukai keimami e na gauna oya,? e kaya.\nE kaya o Matawalu ni kaukauwa ni nodra dinata ka vakabauta na Kalou, e vakayacori gona kina e so na lawa ka da sa mai vakaweleweletaka tiko na kawa tamata eda bula tiko e na gauna oqo.\nTomana o Matawalu ni dua na gauna vakaloloma dina na gauna me sa mai vakacavara kina e dua na turaga, se dua na marama, se dua na veitamani, se veibuni na nodra i totogi.\nNa yakavi ni siga oya e ra sa na qai dau solevu kina na kaivesu, me ratou cakava na mataqali o Nawaisavu e dua na magiti ni veitalatala vei ira na sa vakacavara na nodra i totogi, ka dau levu na gauna e tuturu ga na wai ni matadra na sa vakarau biubiu, baleta ni dua na veimosoti levu e ra sa mai vau vata tu kina e na gauna ni nodra totogitaki.\nKaya o Matawalu ni siga e tarava e ra sa na qai vakarautaka na ovisa ni kaivesu na kena kakana, kei na mena yaqona, me nona i kaukau lesu, ka ra sa na qai taubale taki koya na ovisa me yaco sara ki nodratou koro.\n?O cei e kaya ni qai mai caka wale tikoga oqo na ?Yellow Ribbon??\n?Keitou na koro e na loma ni colo kei Bua oqo e se caka sara mai vei keitou e na gauna oya,? kaya o Matawalu.\nNa nodra veivakasukai na ovisa oqo me yacova sara ni sa la?ki soli na kaivesu ki vei ligai turaga ni koro, ka vakadreti talega vei ira, me ra talanoataka e na gauna ni nodra bose vakoro, na veika dredre era a sotava mai Kavula.\nToamana o Matawalu, na i naki ni nodra dau talanoataka na kaivesu na veika rarawa e ra sotava mai Kavula, sa i koya me ra vuli kina na lewe ni koro, ka ra tugadra deivaki e na nodra vakanananu, me ra kua kina ni talaidredre e na lawa ni Siga Tabu. Kuria ni dau kena i vosavosa tu e na koro ko Kavula, ni dua e dau mai totogitaki, sa dua la na ka na kaukauwa ni yalona, ni se qai yaco yani; ia, ni sa cakacaka taka oti na nona i totogi, e na tautauvata sara ga e dua na yalo ni ruve na malumalumu ni yalona, ka mudu vakadua na voravora e kauta voli yani e na i matai ni gauna.\n?Na gauna e sa mai volekata kina na i tuvatuva vatu na neimami valenilotu mai na bati ni uciwai na Nai, e a qai takosova na vanua o Bua raraba e dua na qaravi tevoro vakaiyanaqa, ka vakavuna me sa yala koso sara ga e kea na i tuvatuva vatu ka dau vakananumi kina o ira na dau vakaweleweletaka na Siga Tabu, baleta nira sa vakayagataka tale na neimami qase me biu e na dela ni nodra i bulubulu na lewe ni koro ko Kavula,? kaya o Matawalu.\nKuria ni e na i ka 4 ni siga ni vei vula kece ko Jiune, e na veiyabaki, e ra na dau laki lotu kece na lewe ni koro ko Kavula e na i tuvatuva vatu ka tiko e na nodra koro makawa, me rawa ni ra dau vakananumi ira kina na wekadra, ka ra a totogitaki tu e na gauna koya, ka vakakina vei ira na lewe ni yasana o Bua raraba, ka ra a sega ni qai taubale rawa lesu tale ki na nodra koro ni sa oti na gauna era cakacakataka kina na kedra i totogi.\nTomana ni gauna oqo eratou sa Talatala tiko kina ni Lotu Wesele e vica na turaga ni Kavula me vakataki: Talatala Josateki Vula, Talatala Eparama Raraumala, Talatala Tevita Bolatini, ia, e sa mai kacivi toka na nodrau bula o Talatala Ilaitia Qalomai kei Talatala Meli Uluitoga.\nE mai tinia toka ga ena nona i talanoa o Matawalu, ni kaukauwa ni nodra maroroya na noda Kalou levu ko Jiova na lewe ni yasana o Bua raraba e na gauna koya, e vakavuna me so vei ira na kaivesu era sa la?ki kacikaci no ni cagi e na bati ni uciwai batabata na Nai.


E Kaya na iVolatabu ni Rabaraba na Vuravura?\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Azerbaijani Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chin (Hakha) Chinese (Shanghainese) Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Cibemba Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Faroese Finnish Fon French Ga Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kamba Kannada Kikaonde Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwanyama Kyangonde Lingala Lithuanian Luganda Luo Luvale Malagasy Malay Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Moore Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Norwegian Nzema Ossetian Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Sango Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Setswana Seychelles Creole Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sunda Swahili Swati Swedish Tagalog Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tsonga Turkish Twi Ukrainian Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Vietnamese Welsh Yoruba Zapotec (Quiatoni) Zulu vakaViti\nE sega ni kaya na iVolatabu ni rabaraba na vuravura, * e sega tale ga ni ivola vakasaenisi. Ia e volai tu kina na veika qai vakadinadinataki vakasaenisi. Na ka e kaya na iVolatabu e “nuitaki tu ga, ena gauna qo qai tawamudu.”—Same 111:8.\nNa cava e vakaibalebaletaka na iVolatabu ni kaya “ena tutu i vuravura vava”?\nVakacava na nona temaki Jisu na Tevoro?\nNa matavosa “ena tutu i vuravura vava” kei na “iyalayala kei vuravura” e tukuni ena iVolatabu meda kua ni taura vakadodonu na kena ibalebale, se tukuni tiko ni sukuea na vuravura se tiko na kena iyala. (Aisea 11:12; Jope 37:3) Qori e vosa vakaibalebale tiko ga me baleta na vuravura taucoko. E vaka ga na kena vakayagataki ena iVolatabu na va na liga ni kabasi.—Luke 13:29.\nNa vosa vakaIperiu “tutu” se “iyalayala,” e vosa vakaibalebale qai yavutaki mai na vosa “tabana.” E kaya na ivola The International Standard Bible Encyclopedia, “nira dau vakayagataka na tabadra na manumanuvuka mera ovici ira kina na luvedra, [na vosa vakaIperiu gona qo] e tiko kina na vakasama ni dua na ka e tevuki qai tiko na kena iyala.” Na ivola vata ga qori e tukuna ni “ibalebale ni vosa qori” ena Jope 37:3 kei na Aisea 11:12, “na iyalayala, veiyala se raba ni vanua e vuravura.” *\nMe temaki Jisu “e kauti koya tale na Tevoro ina dua na ulunivanua cecere sara, qai vakaraitaka vua na matanitu kece e vuravura kei na kedra lagilagi.” (Maciu 4:8) Era kaya eso ni vakavulici ena tikinivolatabu qori ni rabaraba noda vuravura. Ia na “ulunivanua cecere” e cavuti kina e sega ni dusia tiko e dua na vanua dina. Dikeva mada qo e vica na tikina e vakadinadinataki kina qori.\nE sega ni dua na ulunivanua e rawa ni laurai kina na veimatanitu kece e vuravura.\nE sega ni vakaraitaka ga na Tevoro vei Jisu na matanitu kece, ia na “kedra lagilagi” tale ga. Na veika qori e sega ni rawa ni laurai mai na dua na vanua yawa, kena irairai ni vakayagataka na Tevoro eso na mataqali raivotu me vakaraitaka kina vei Jisu na veika qori. E via vaka ga na nona sarava e dua na itaba se iyaloyalo mai na veiyasa i vuravura.\nE tautauvata na tikinivolatabu qori kei na Luke 4:5 ni vakaraitaka na Tevoro vei Jisu “ena dua ga na gauna na matanitu kece e vuravura.” E matata kina ni vakayagataka na Tevoro na raivotu me raica kina o Jisu na veika qori.\n^ para. 1 E tukuni ena iVolatabu ni “tiko mai cake” na Kalou “e toka e ra na vuravura mokimokiti.” (Aisea 40:22) Ena so na vakadidike e tukuni kina ni vosa “mokimokiti” e rawa ni kena ibalebale na ka e “moqili.” Ia era sega ni duavata kece kina e levu na vuku. Se mani cava e dikevi, e sega ga ni tokona na iVolatabu na kena tukuni ni rabaraba na vuravura.\n^ para. 3 Revised Edition, Volume 2, tabana e 4.\niMeli iMeli E Kaya na iVolatabu ni Rabaraba na Vuravura?\nijwbq wase 154


O sa Vakaruru Tiko Vei Jiova? | Vulici\nNa Vale ni Vakatawa (iTabataba e Vulici) | Noveba 2017\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Alur American Sign Language Amharic Amis Angolan Sign Language Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Bolivian Sign Language Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Cuban Sign Language Czech Czech Sign Language Dangme Danish Digor Douala Dutch Ecuadorian Sign Language Edo Efik English Estonian Ewe Filipino Sign Language Finnish Finnish Sign Language Fon French French Sign Language Ga Garifuna Georgian German German Sign Language Greek Greek Sign Language Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Hungarian Sign Language Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Jula Kabiye Kamba Kannada Kenyan Sign Language Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Korean Sign Language Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malawi Sign Language Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Marathi Marshallese Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican Sign Language Mingrelian Mixe (North Central) Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Nigerian Pidgin Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Persian Peruvian Sign Language Pidgin (Cameroon) Polish Polish Sign Language Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese Sign Language Punjabi Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Romanian Sign Language Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Taiwanese Sign Language Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urhobo Uzbek Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe Sign Language Zulu vakaViti\nO sa Vakaruru Tiko Vei Jiova?\n“O Jiova e volia lesu na nodra bula na nona dauveiqaravi, ena sega ni totogitaki o ira na vakaruru vua.”—SAME 34:22.\nSERE: 8, 54\nNA CAVA EDA VULICA ME BALETA NA KORO NI IDRODRO ENA . . .\nnodra itavi na qase mera vukei ira na valavala ca bibi?\nbibi ni noda yavala vakatotolo me yaga na yalololoma ni Kalou?\nuasivi ni veivosoti i Jiova?\n1. Nida kawa ivalavala ca na dausokalou yalodina, na cava eda dau vakila ena so na gauna?\n“AU SA vakaloloma dina!” (Roma 7:24) Levu na dausokalou yalodina era duavata kei na ka e cavuta qori na yapositolo o Paula. Nida kawa ivalavala ca, eda dau rarawa ena gauna eda sega ni vakamarautaki Jiova kina. Era nanuma eso na lotu vaKarisito era cala bibi ni na sega ni vosoti ira rawa na Kalou.\n2. (a) E vakabibitaki vakacava ena Same 34:22 ni sega ni dodonu me vakayalolailaitaki keda na noda cala? (b) Na cava ena veivosakitaki ena ulutaga qo? (Raica na kato “ Ka ni Vuli se Veidutaitaki?”)\n2 E vakadeitaka na iVolatabu ni sega ni dodonu me vakararawataki keda na cala eda cakava nida vakaruru vei Jiova. (Wilika Same 34:22.) Na cava e okati ena noda vakaruru vei Jiova? Cava meda cakava me lomani keda kina o Jiova, me vosoti keda tale ga? Me rawa nida kila na kena isau, eda na veivosakitaka na koro ni idrodro e Isireli makawa. Macala ga ni a tekivutaki na ituvatuva qori ena Lawa ni veiyalayalati me yacova na Penitiko 33 G.V. Ia me nanumi ni vakavuna sara ga o Jiova na Lawa qori. Kena ibalebale na kena vakarautaki na koro ni idrodro, eda kila kina na rai i Jiova me baleta na ivalavala ca, o ira na cakacala, kei na veivutuni. Meda dikeva sara qo na inaki kei na ka e dau caka ena koro qori.\n“MONI DIGIA ESO NA NOMUNI KORO NI IDRODRO”\n3. Na cava e dau caka e Isireli ni dua e nakita nona veivakamatei?\n3 E raica vakabibi o Jiova na vakadavedra kece e Isireli makawa. Ke dua e nakita nona laba, ena vakamatei koya na tagane erau veiwekani voleka kei koya e labati, e vakatokai me “o koya e nona itavi me sauma na dra.” (Tiko 35:19) Ena saumi kina na nona dra vakadavei o koya e sega ni cala. Na kena caka totolo qori, e taqomaka na Vanua Yalataki me kua ni vakadukadukalitaki, ni vakarota sara ga o Jiova: “Moni kua sara ni vakadukadukalitaka na vanua oni tiko kina, ni vakadukadukalitaka na vanua na dra.”—Tiko 35:33, 34.\n4. Na cava e dau caka e Isireli ni dua e sega ni nakita nona veivakamatei?\n4 Na cava era dau cakava na Isireli ni sega ni nakita e dua nona vakadavedra? Ke sega mada ga ni nakita, ena beitaki tiko ga ni vakadavea nona dra e sega ni cala. (Vkte. 9:5) Ia e vakatarai vakayalololoma me dro ina dua vei ira na ono na koro ni idrodro, me kua ni vakamatei koya na dauveisausaumi. Qori na vanua ena taqomaki kina. Ena tiko ga ena koro ni idrodro o koya e sega ni nakita nona veivakamatei me yacova ni sa mate na bete levu.—Tiko 35:15, 28.\n5. Ena vukei keda vakacava na vakarautaki ni koro ni idrodro meda kilai Jiova vinaka kina?\n5 E sega ni vu vakatamata na kena vakarautaki na koro ni idrodro. E vakaroti Josua sara ga o Jiova: “Mo tukuna vei ira na Isireli, ‘Moni digia eso na nomuni koro ni idrodro.’” E “vakatabui” mada ga na koro qori. (Josua 20:1, 2, 7, 8) E vakarautaka o Jiova na koro qori ena dua na inaki, eda na rairai taroga kina: Ena vukei keda vakacava meda kila vinaka na yalololoma i Jiova? Cava eda vulica kina me baleta noda vakaruru vua nikua?\n‘ME VAKAMACALATAKA NA KA E CAKAVA VEI IRA NA QASE’\n6, 7. (a) Vakamacalataka na nodra itavi na qase nira lewai koya e sega ni nakita nona veivakamatei. (Raica na imatai ni iyaloyalo.) (b) Na cava e ka vakayalomatua kina me raici ira na qase o koya e dro tiko?\n6 Ena vinakati taumada vua e sega ni nakita nona laba me “vakamacalataka na ka e cakava vei ira na qase” ena matamatanikoro ni idrodro e dro kina. Era na kauaitaki koya. (Josua 20:4) Ni oti e dua na gauna, era na vakasukai koya ina koro e veivakamatei kina mera lewai koya na qase ni koro qori. (Wilika Tiko Voli Mai na Lekutu 35:24, 25.) Ke ra lewa ni sega ni nakita nona veivakamatei, ena vakasukai ina koro ni idrodro.\n7 Na cava mera qarava kina qori na qase? Me rawa ni savasava tiko ga na ivavakoso ni Isireli, me yaga tale ga vei koya e veivakamatei vakacalaka na yalololoma i Jiova. E vola e dua na dauvakadidike ni iVolatabu, ke sega ni via raici ratou na qase o koya e dro tiko, “ena bale ga vua.” E tomana: “Ena bale ga vua na dave ni nona dra ni sega ni vakayagataka na idrodro e vakarautaka vua na Kalou.” E vakarautaki tu na ka me taqomaki kina, ia ena vinakati me qara qai vakayagataka na veivuke. Ke sega ni qara ivakaruru ena dua vei ira na ono na koro ni idrodro e vakarautaka o Jiova, sa na rawa ni vakamatei koya na tagane erau veiwekani voleka kei koya e labati.\n8, 9. Na cava meda raici ira kina na qase ke da cala bibi?\n8 Nikua, ke dua na lotu vaKarisito e cala bibi, ena vinakati me qara nodra veivuke na qase ni ivavakoso. Na cava e bibi kina qori? Kena imatai, e lesi ira na qase o Jiova mera qarava na cala bibi, me vaka ga e tukuni ena nona Vosa. (Jeme. 5:14-16) Kena ikarua, qo e taqomaki ira na cakacala era veivutuni, mera tiko ga ena loloma ni Kalou, mera kua ni tomana na cala ya. (Kala. 6:1; Iper. 12:11) Kena ikatolu, era vakaroti ra qai tuberi na qase mera vukei ira na cakacala era veivutuni, mera kua kina ni rarawa vakasivia se ora na lomadra. O Jiova e vakatokai ira na tagane qori mera “idrodro mai na uca bi.” (Aisea 32:1, 2, vmr) Vakacava o vakabauta ni qori e vakaraitaka na yalololoma ni Kalou?\n9 Levu na dauveiqaravi ni Kalou era vakadinadinataka ni veivakacegui dina nodra qara nodra veivuke na qase. Kena ivakaraitaki, a cala bibi e dua na tacida tagane o Daniel, ia e vica vata na vula nona sega ni via raici ratou na qase. E tusanaka: “Ni oti e dua na gauna balavu, au nanuma ni ratou na sega ni cakava rawa e dua na ka vei au na qase. Ia vaka meu kila tiko ni na sauti au na ca ni noqu ivalavala. Niu masu vei Jiova, ena tekivu tu ga ena noqu kere veivosoti.” Sa qai qara o Daniel nodratou veivuke na qase. Ni vakasamataka lesu, e kaya: “Au a rere ni raici ratou. Ia ni oti ga qori, e vaka me taluva e dua na icolacola bibi. Nikua au sa rawa ni torovi Jiova, sega tale ni dua na ka me vakalatilati.” Nikua, sa vinaka nona lewaeloma o Daniel, se qai lesi wale ga qo me dauveiqaravi ni ivavakoso.\n“ME DRO INA DUA NA KORO QORI”\n10. Me rawa ni lomani o koya e sega ni nakita nona cala, na cava me cakava vakatotolo?\n10 E tiko na ka me cakava o koya e sega ni nakita nona veivakamatei me rawa kina ni lomani. Ena vinakati me dro ina koro ni idrodro voleka duadua. (Wilika Josua 20:4.) Ena sega ni vakasamataka tale e levu na ka, ni vakatau sara tiko ga nona bula ena nona yaco totolo ina koro ni idrodro qai kua ni biuta! Ena vinakati kina me vakuai koya. Ena biuta tu mai nona cakacaka, nona vale, sa na sega ni rawa ni gade me yacova ni sa takali na bete levu. * (Tiko 35:25) Ia ena yaga vakalevu na nona sasaga. Ke biuta na koro, ena vakaraitaka ni sega ni doka na dra e vakadavea, ena leqataki tale ga kina nona bula.\n11. Eda na vakaraitaka vakacava nida sega ni vakawalena na yalololoma i Jiova?\n11 Nikua, e tiko tale ga na ka mera cakava o ira na veivutunitaka nodra cakacala. E dodonu mera biuta vakadua na nodra ivalavala ca, mera vakanadakuya na cala bibi, vaka kina na cala lalai e rawa ni tini ena ivalavala dukadukali. E uqeti vakalou na yapositolo o Paula me vakamacalataka na ka era cakava na lotu vaKarisito e Korinica era veivutuni. E vola: “Na mataqali rarawa va qo, na rarawa e salavata kei na loma ni Kalou, e sa bau vakauqeti kemuni sara ga, io, oni saga me vinaka tale na kemuni irogorogo, io, oni cudru, io, oni rere, io, oni vakanuinui, io, oni yalogu, io, oni vakadodonutaka na cala!” (2 Kor. 7:10, 11) Na noda gumatua ni biuta laivi na ivalavala ca eda cakava voli mai, e vakaraitaka vei Jiova nida kauai dina qai sega ni vakatitiqataka na nona yalololoma.\n12. Na cava ena rairai vakuai koya kina na lotu vaKarisito me lomani koya na Kalou?\n12 Na cava ena rairai vakuai koya kina e dua na lotu vaKarisito me lomani koya tiko ga na Kalou? Ena yalorawarawa me biuta laivi na veika e taleitaka ni rawa ni vakavuna me cakacala. (Maciu 18:8, 9) Ke ra veiuqeti nomu itokani mo cakava na ka ena rarawa kina o Jiova, vakacava o na tinia nomu veimaliwai kei ira? Ke dredre mo lewai iko vinaka ena gunu, vakacava o rawa ni yawaka na ituvaki o na temaki kina mo gunu sivia? Ke dredre mo valuta na gagadre ni veiyacovi tawadodonu, vakacava o sa qarauna tiko na iyaloyalo o sarava, website se itovo e rawa ni uqeta na vakanananu ca? Me nanumi tiko ni yaga vakalevu na noda sasaga meda yalodina vei Jiova. E mosimosi sara ni biuti keda o Jiova, ena gauna vata qori, e sega ni vakatauvatani rawa na vakacegu eda vakila ena ‘dei ni nona loloma e sega ni mudu.’—Aisea 54:7, 8.\n“ENA NOMUNI IDRODRO QORI”\n13. Vakamacalataka na vuna e taqomaki, nuidei, karoni qai mamarau kina o koya e tiko ena koro ni idrodro?\n13 Ena taqomaki o koya e qara bula ena koro ni idrodro. E tukuna o Jiova me baleta na koro qori: “Ena nomuni idrodro qori.” (Josua 20:2, 3) E sega ni tukuna o Jiova me lewai tale o koya e veivakamatei ena nona cala, se me vakatarai na dauveisausaumi me curuma na koro qori me vakamatei koya. Sa na sega ni leqataka tale tiko qori. Ena nuidei qai karoni ni taqomaki koya o Jiova. Qo e sega ni vaka na valeniveivesu. Ni tiko ena koro ni idrodro, e rawa ni cakacaka, vukei ira na so tale, qai qaravi Jiova ena vakacegu. Io, e rawa ni mamarau qai vakainaki nona bula!\nNuitaka na veivosoti i Jiova (Raica na parakaravu 14-16)\n14. Na cava me nuidei kina na lotu vaKarisito e veivutuni?\n14 Eso na dauveiqaravi ni Kalou era valavala ca bibi ra qai veivutuni, ia era se rarawataka voli ga na ka era cakava, era nanuma ni na raici ira tu ga o Jiova mera dukadukali. Ke va qori nomu rai, yalovinaka nanuma tiko ni gauna e vosoti iko kina o Jiova, sa na karoni iko ena vuku ni nona yalololoma! E vakadinata qori o Daniel sa cavuti mai e liu. Ni oti nodra vakadodonutaki koya na qase, kei na nodra veivuke me vinaka tale nona lewaeloma, e kaya: “Au sa qai lomavakacegu qo. Ni qaravi oti noqu kisi, au sega ni rarawa tale tiko. Sa oti na cala au cakava ya, sega ni rawa ni kau tale mai. Me vaka ga e tukuna o Jiova, e taura na noda icolacola qai kauta laivi vakayawa. Eda na sega ni raica tale.” Ni tiko ena loma ni koro ni idrodro e dua e vaqara bula, ena sega ni leqataka se vakasamataki koya tale tiko e dau veisausaumi. Ni vosota tale ga o Jiova na noda valavala ca, e sega ni dodonu meda leqataka tiko ni na vakavotuya tale se me lewai keda tale kina.—Wilika Same 103:8-12.\n15, 16. Eda na nuitaka vakacava na yalololoma i Jiova nida vakasamataka na itavi i Jisu me voli keda, me Bete Levu tale ga?\n15 Ni vakatauvatani kei ira na Isireli, e vakasakiti sara na vuna eda nuitaka kina na yalololoma i Jiova. Ni vakamacalataka oti o Paula nona rarawataka ni sega ni taucoko nona talairawarawa vei Jiova, e kaya sara: “Me vakavinavinakataki na Kalou ena vuku i Jisu Karisito na noda Turaga!” (Roma 7:25) E ka ni sasaga vei Paula me valuta nona ivalavala ca kei na nona cala makawa e veivutunitaka, ia e nuitaka na veivosoti i Jiova ena vuku i Jisu. Ni voli keda o Jisu, e vakasavasavataka kina noda lewaeloma, e solia tale ga na vakacegu. (Iper. 9:13, 14) Ni noda Bete Levu, “e rawa ni taucoko sara na nona vakabulai ira tale ga era toro yani vua na Kalou ena vukuna, ni bula tu ga o koya me vakamamasu ena vukudra.” (Iper. 7:24, 25) Na nona itavi na bete levu e Isireli me vakadeitaka vei ira ni na vosoti nodra ivalavala ca. Ia sa qai wacava na noda Bete Levu o Jisu, e vakadeitaka ni “lomani keda, me sobuti keda tale ga na nona loloma soli wale ena gauna eda gadreva kina na veivuke.”—Iper. 4:15, 16.\n16 Me rawa nida vakaruru vei Jiova, ena vinakati meda vakaraitaka nida vakabauta na isoro i Jisu. Kua ni vakabauta wale tu ga ni yaga qori vei ira na lewe levu. Mo vakabauta sara ga ni na yaga tale ga vei iko. (Kala. 2:20, 21) Mo vakabauta ni yavu duadua e rawa ni vosoti kina nomu ivalavala ca na isoro ni veivoli. Mo vakabauta ni rawa mo nuitaka na bula tawamudu ena vuku ni isoro ni veivoli. Io, na isoro i Jisu e nona iloloma vei iko o Jiova.\n17. Na cava o via vakaruru kina vei Jiova?\n17 Na koro ni idrodro e dusia na yalololoma i Jiova. Eda vulica kina ni o Jiova e doka na bula, na sala era vukei keda kina na qase, na veika e okati ena veivutuni dina, kei na vuna meda nuitaka kina vakaoti na veivosoti i Jiova. Vakacava o sa vakaruru tiko vei Jiova? Qori ga na vanua vinaka duadua meda tiko kina! (Same 91:1, 2) Ena ulutaga tarava, eda na dikeva na sala e vukei keda kina na koro ni idrodro meda vakatotomuria na ivakaraitaki uasivi ni lewadodonu i Jiova kei na nona yalololoma.\n^ para. 10 E tukuni ena nodra ivola ni vakadidike na Jiu, ni rawa nira tomani koya tale ga ina koro ni idrodro na nona vuvale.\nKa ni Vuli se Veidutaitaki?\nEna icavacava ni ika19 ni senitiuri, e vakamacalataki ena Vale ni Vakatawa na parofisai vakasakiti me baleta na koro ni idrodro. E tukuni ena itabataba ni Seviteba 1, 1895: “Na lawa e soli vei Mosese qo e dusia tiko ni rawa ni nona idrodro o koya e valavala ca o Karisito. Ena taqomaki ke vakaruru vua ena vakabauta.” Ni oti tale e duanadrau na yabaki, e vakamacalataka Na Vale ni Vakatawa ni koro ni idrodro e vakatakarakarataka “na ituvatuva e vakarautaka na Kalou meda taqomaki kina, meda kua ni mate ke da beca nona ivakaro me baleta na vakatabui ni dra.”\nIa e vakamacalataki ena itabataba ni Vale ni Vakatawa ni Maji 15, 2015, na vuna sa sega ni veidutaitaki kina vakalevu na parofisai qori: “Ke tukuna na iVolatabu ni vakatakarakarataka e dua na ka na tamata, ituvaki, se dua tale na ka, meda ciqoma qori. Ia ke sega na kena yavu vakaivolatabu, eda na sega ni tukuna ni vakatakarakarataka e dua na tamata se ituvaki.” Ni sega ni vakamacalataka na iVolatabu na veidutaitaki ni parofisai ni koro ni idrodro, na ulutaga ni vuli qo kei na kena e tarava ena vakabibitaka ga na ka eda rawa ni vulica ena ituvatuva qori.\niMeli iMeli O sa Vakaruru Tiko Vei Jiova?\nLagasere ena Marau!\nVakatotomuria na Lewadodonu kei na Yalololoma i Jiova\n“Na Tamata Yalovinaka ena Vakalougatataki”\nCata na Rai ni Vuravura\nMe Kua ni Dua na ka me Kovea Nomu iCovi\nO na Vakamatauni Iko Vakacava ena Nomu iVavakoso Vou?\nText Sala me download kina na ka e tabaki NA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Noveba 2017\niMeli iMeli NA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Noveba 2017\nNA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Noveba 2017


Vodo Yani e Jerusalemi o Jisu | iTalanoa Vakaivolatabu\nSEGA ni dede na nodrau vakabulai na dau kerekere mataboko, a lako yani o Jisu ina dua na koro lailai e volekati Jerusalemi. E kaya vei rau e rua na nona tisaipeli: ‘Drau lako ina koro, drau na kunea kina e dua na luve ni asa. Drau kauta mai vei au.’\nNi kau mai vua na asa, e vodoka sara yani o Jisu me lako kina i Jerusalemi. Ni sa volekata yani na korolevu era sa tavaki koya tu mai na ilawalawa levu. Levu era luvata na nodra kote ra qai tevuka e gaunisala, e so tale era taya mai na drauniniuniu mera biuta tale ga i gaunisala, ra qai kailavaka: ‘Me vakalougatataka na Kalou, na tui o koya e lako mai ena yaca i Jiova!’\nEna gauna eliu, ke buli e dua nodra tui vou na Isireli, ena vodoka o koya na luve ni asa i Jerusalemi mera raici koya kina na lewenivanua. E cakava sara tiko ga na ka oqori o Jisu. O ira gona oqo era vakaraitaka nira vinakati Jisu me nodra tui. Ia e sega ga ni o ira kece. Eda kila rawa oqo mai na ka e yaco ni lako yani ina valenisoro o Jisu.\nE vakabulai ira na lokiloki kei na mataboko o Jisu ena valenisoro. Nira raica na gone na veika oqori era kaila ra qai vakacaucautaki koya tale ga. E vakacudrui ira dina na bete. Era kaya vei Jisu: ‘O rogoca na veika era sa kaya tiko na gone?’\nE sauma o koya: ‘Io, au sa rogoca. Dou sega li ni wilika ena iVolatabu ni tukuni tu kina: Mai na gusudra na lalai ena vakavurea na Kalou na veivakacaucautaki?’ O koya gona, era vakacaucautaki koya tiko na tui digitaki ni Kalou na gone.\nDodonu tale ga meda vakamurimuri ira na gone oqori, se vakaevei? Era na via tarovi keda beka e so nida tukuna tiko na veika e baleta na matanitu ni Kalou. Ia meda kua ni cegu ni tukuna na veika vinaka ena cakava o Jisu vei keda.\nNi se tiko voli e vuravura o Jisu, a se sega ni kena gauna oya me veiliutaki kina vakatui. Eratou a via kila na nona tisaipeli se gauna cava ena qai veiliutaki kina. Eda na qai wilika na veika oqori.\nMaciu 21:1-17; Joni 12:12-16.\nVodoka i Jerusalemi na Tui na Luveniasa\nE vakayacori vei Jisu e dua na parofisai sa 500 na yabaki na kena dede.\niMeli iMeli Lako Mai o Jisu me Vaka na Tui


Cakava na Ka Dodonu ena Gauna Donu, Kua ni Lokuyara - José L. Alonso\nOkotova 2011 | Cakava na Ka Dodonu ena Gauna Donu, Kua ni Lokuyara\nA solia vei keda … na iVakabula e dua na ivakaraitaki cecere me baleta na noda sega ni wawa ena kena soli na veivuke vei ira sa yali vei ira na yalo ni mamarau kei na reki.\nEna noda gauna e levu na tamata era bula tu ena loma ni rarawa kei na veilecayaki levu. Era sega ni kunea tiko na isau ni nodra taro ka ra sega ni sotava rawa na nodra gagadre. Eso sa yali vei ira na yalo ni mamarau kei na reki. Era sa tukuna na parofita ni marau dina e kune ga ena noda muria na ivakaraitaki kei na ivakavuvuli i Karisito. O koya na noda iVakabula, o Koya na noda ivakavuvuli, ka sai koya na ivakaraitaki uasivi.\nNa Nona, e bula ni veiqaravi. Ni da qarava tiko na wekada, eda sa qaravi ira tiko era vakaleqai tu. Ni da vakayacora tiko vakakina eda rawa ni kunea na iwali ni noda dredre. Ni da vakatotomuria na iVakabula, eda vakaraitaka tiko kina na noda loloma vei Tamada Vakalomalagi kei na Luvena, o Jisu Karisito, ka da na yaco me vakataki Rau vakalevu cake.\nA vosa na Tui o Penijamini me baleta na yaga ni veiqaravi, ka kaya ni “[da] sa qaravi Koya tiko na no[da] Kalou, ena no[da] qaravi ira tiko na weka[da].”1 E dui tu vei keda kece na madigi me da veiqaravi ka vakaraitaka na loloma.\nSa kerei keda o Peresitedi Thomas S. Monson me da lako “ki na veivueti” ka qaravi ira na tani. E kaya kina: “Eda na kila kina ni o ira eda qaravi ira tiko, ka ra sa vakila mai na noda cakacaka na tatara ni ligana na iVakavuvuli, era na sega ni vakamacalataka rawa na veisau sa yaco mai ena nodra bula. E tu na gagadre ni veiqaravi ena yalodina, na lako ena yalomalumalumu, ka bula vakalevu cake me vaka na iVakabula. Ni ra sa ciqoma na matadra vakayalo ka raica vakalailai na yalayala eso ni veigauna tawamudu, era vakavoqataka na nona vosa na tamata mataboko ka vakalesuya vua o Jisu na rai ni matana ka a kaya, ‘E dua na ka kau sa kila, niu a mataboko e liu, au sa qai rai rawa.’”2\nEna veisiga yadua e dau yaco mai na madigi me da veivuke ka veiqaravi—me caka na ka dodonu, ena gauna donu, kua ni lokuyara.Vakasamataki ira e vuqa na tamata ka ra a sotava na dredre ena nodra vaqara cakacaka se era tauvimate tu, se o ira era galili, se era nanuma ni sa yali na nodra ka kecega. Na veivuke cava o rawa ni cakava? Raitayaloyalotaka mada e dua na wekamu, ena tau bi ni uca sa ca tu nona motoka, ka qiriti iko mo vukei koya. Na cava na ka e dodonu mo cakava vua? Na gauna cava e dodonu mo cakava kina?\nAu nanuma ena dua na gauna keitou lako kina vakamatavuvale ki na Siti o Mexico me voli eso na nodrau isulu na luvei keirau. Erau se gonelalai sara kina. E se qai yabaki rua toka ga na luvei keirau tagane qase, ka yabaki dua o koya na gone. A osodrigi na veigaunisala ena tamata. Ni keitou volivoli ka tuberi rau tiko na gone ena ligadrau, keitou a tu vakadua me keitou sarava e dua na ka, keirau sega ni kila ni sa yali na luvei keirau qase cake! Keirau sega ni kila se caka vakacava, ia sa sega ni tiko vata kei keitou. E sega tale na lokuyara na neirau cici yani ka vaqarai koya. Keirau vaqaqara ka kacivi koya, keirau vakila na vutugu ni yalo, ni keirau nanuma ni na yali vakadua mai vei keirau. Keirau vakatakekere vei Tamada Vakalomalagi ena neirau vakasama me vukei keirau me keirau raici koya.\nOti vakalailai keirau sa kunei koya. E sarava tu ena vakawelewele eso na iyaya ni vakatatalo ena dua na katubaleka ni sitoa. Keirau mokoti koya ka reguci koya, ka keirau yalataka ni keirau na dau vakaraici rau vagumatua na luvei keirau me keirau kakua tale ni vakayalia e dua vei rau ena dua na gauna. Keirau vulica kina, me rawa ni keirau vakabula na luvei keirau, keirau sega tale ni gadreva e dua na soqoni ni tuvatuvanaki. Keirau a cakacaka ga, keirau lako yani ka vakasaqara na dua sa yali. Keirau vulica talega ni a sega mada ga ni kila na luvei keirau ni sa lakosese voli.\nKemuni na taciqu kei na ganequ, era tu beka eso, ena vuku ni so na ka, era sa yali voli kina mai matada ka ra sega ni kila ni ra sa lakosese voli. Kevaka eda lokuyara, e rawa ni ra yali yani vakadua mai vei keda.\nVei ira na lewe vuqa era gadreva tu na noda veivuke, e sega ni gadrevi me da bulia vou eso na parokaramu se cakava na veika dredre ka isau levu. E gadrevi ga kina na noda tu vakarau me da veiqaravi—me da cakava na ka dodonu ena kena gauna donu, me kua na lokuyara.\nEna nona a rairai vei ira na tamata ena iVola i Momani na iVakabula, a solia vei keda o Koya e dua na ivakaraitaki cecere me baleta na noda sega ni wawa ena kena soli na veivuke vei ira sa yali vei ira na yalo ni mamarau kei na reki. Ni sa vakavulici ira na tamata, a raica ko Koya ni a sega ni rawa vei ira me ra kila kece na Nona vosa. A sureti ira ko Koya me ra lesu ki na nodra veivale ka laki vakasamataka vakatitobu na veika sa tukuna vei ira. A tukuna vei ira me ra masu vei Tamada ka vakarautaki ira me ra lesu tale mai ena mataka, ena lesu tale mai ko Koya me vakavulici ira.3\nNi tinia a rai yani vei ira na lewe vuqa ka raica ni ra sa tagi, ni ra sa gadreva vakalevu me tikoga vata kei ira.\n“A sa kaya vei ira: Raica sa vuabale dina na noqu lomani kemudou.\n“Sa tiko li eso na nomudou tauvimate? Dou kauti ira mai. Io, dou kauti ira mai na lokiloki, na mataboko, na gera, na mudu, na vukavuka, ko ira sa malai, ko ira na didivara kei ira kecega sa tauvimate tu? Dou kauti ira mai kau na vakabulai ira, niu sa lomani kemudou; io sa vuabale sara na noqu loloma.”4\nEra sa kauta mai na nodra tauvimate ki Vua, ka sa vakabulai ira ko Koya. Era sa cuvaki sobu ki yavana na lewevuqa ka qaravi Koya ka reguca na yavana, “ka sa suasua na yavana ena wai ni matadra.” Sa qai vakaroti ira me ra kauti ira mai na nodra lalai, sa vakalaougatataki ira yadudua ko koya.5 Oqori na ivakarau sa solia vei keda na iVakabula. Na Nona loloma sa baleti keda kece, ia sa sega sara ni yali mai Matana e dua.\nAu kila ni dau loloma, dau veitaqomaki, ka dauvosota na Tamada Vakalomalagi. Sa lomani keda vakakina na Luvena, o Jisu Karisito. Era sa dau vukei keda mai vei ira na Nodrau parofita. Au sa vulica ni da na taqomaki vakavinaka sara ena noda muri ira na parofita. Se toso tikoga na “na veivueti.” E kaya vaqo o Peresitedi Monson: “E namaka tu na Turaga na noda vakasama. E namaka tiko na noda ivalavala. E namaka tiko na noda cakacaka. E namaka tiko na noda ivakadinadina. E namaka tiko na noda yalodina.”6\nE dua na noda itavi kei na dua na madigi cecere. E lewe vuqa era gadreva me ra vakila tale mada na kamica ni mamarau kei na reki ena nodra vakaitavi ena Lotu. Na mamarau oqori ena basika mai na noda ciqoma na veicakacaka vakalotu, noda cakava na veiyalayalati tabu, ka da rokova tiko. E gadrevi keda na Turaga me da vukei ira. Me da cakava na ka dodonu ena kena gauna donu, kua ni lokuyara.\nAu vakadinadinataka ni bula tiko na Kalou ka Tamada. E bula tiko o Jisu Karisito ka sa solia na Nona bula me rawa kina ni da lesu tale ki na iserau ni Tamada Vakalomalagi. Au kila ni o Koya na noda iVakabula. Au kila ni Nodrau yalovinaka tawavakaiyalayala sa dau vakatakilai tiko e veigauna. Au vakadinadinataka ni o Peresitedi Thomas S. Monson na Nodrau parofita ka ni sai koya oqo na Lotu dina duadua ga ena dela i vuravura. Au kila ni Parofita o Josefa Simici na parofita ni Veivakalesui Mai. Au vakadinadinataka ni iVola i Momani na vosa ni Kalou. Sa dau tuberi keda ka vakatakilakilataka vei keda na sala me da muria me rawa ni da vaka na Kalou kei na Luvena Lomani. Au vakaraitaka oqo ena yaca ni noda Turaga ko Jisu Karisito, emeni.\nThomas S. Monson, “Ki na Veivueti,” Liaona, Julai 2001, 57, 58.\nRaica na 3 Nifai 17:1–3.\n3 Nifai 17:6–7; raica talega na tikina e 5.\nRaica na 3 Nifai 17:9–12, 21.\nThomas S. Monson, Liaona, Julai 2001, 58.


Rau Gole i Peceliema o Meri Kei Josefa Qai Sucu o Jisu | Vakabauta Dina\nE ‘Veinanuyaka Voli e Lomana’\n1, 2. Vakamacalataka na nona ilakolako balavu o Meri, na cava e dredre kina vua.\nE SASAGA o Meri me dabe vinaka ena dela ni asa. Sa balavu toka nona vodo. E taubale toka ga eliu o Josefa ni liutaka tiko nodrau ilakolako balavu qo e Peceliema. E vakila tale o Meri na yavala ni gone e ketena.\n2 Sa vica qo na vula nona bukete o Meri, e vakamacalataka na iVolatabu ni “sa bukete levu tu.” (Luke 2:5) Ni rau sivita na veiwere, rairai era vakaraici rau o ira na daukakaburaki se siviyara tiko. De dua, era lomatarotarotaka se lako tu i vei na marama sa bukete levu tu qo. Na cava e biuti Nasareci mai kina o Meri?\n3. Na ilesilesi cava a soli vei Meri, na cava eda na vulica kina?\n3 E yaco qo ena vica vata na vula yani eliu, ni soli vua na goneyalewa Jiu qo e dua na ilesilesi duatani sara ena ivolatukutuku ni kawatamata. Oya me vakasucuma na Mesaia, na Luve ni Kalou! (Luke 1:35) Ni voleka ni vakasucu, sa qai vinakati me gole ena ilakolako qo. E levu sara na ka e sotava o Meri me vakatovolei kina nona vakabauta. Meda raica mada se cava a vukei koya me kaukaua tiko ga kina vakayalo.\nNa iLakolako e Peceliema\n4, 5. (a) Na cava erau gole kina i Peceliema o Josefa kei Meri? (b) Na parofisai cava e vakayacori ena ivakaro i Sisa?\n4 A sega ni o Josefa ga kei Meri erau gole ena ilakolako oya. Se qai vakarota ga o Sisa Akusito mera lesu na tamata yadua mera lai vola yaca ena nodra vanua. Na cava e cakava o Josefa? E tukuni: ‘E biuti Nasareci me lako cake i Kalili o Josefa me gole sara i Jutia ena koro i Tevita o Peceliema, ni lewe ni vuvale i Tevita o koya.’—Luke 2:1-4.\n5 E sega ni vakacalaka na ivakaro i Sisa. Qo na parofisai a volai makawa tu ena 700 na yabaki ni bera nona sucu mai Peceliema na Mesaia. Na taoni o Peceliema e rauta toka ni 11 na kilomita mai Nasareci. E tukuni sara ga ena parofisai ni na sucu mai “Peci-leema Efiraca” na Mesaia. (Wilika Maika 5:2.) Me yaco yani ena koro lailai qo nira gole mai Nasareci, e rauta ni 150 na kilomita na gaunisala veidelana nira muri e Samaria. Qori na Peceliema a tukuni vei Josefa me gole kina, na nodra vanua na yatukawa i Tui Tevita, na vanua e cavutu mai kina na vuvale i Josefa kei watina.\n6, 7. (a) Na cava ena dredre kina vei Meri na ilakolako i Peceliema? (b) Na cava ena duidui kina na vakatulewa i Meri ni mai wati Josefa? (Raica tale ga na ivakamacala e ra.)\n6 Vakacava o Meri, ena tokona na vakatulewa i Josefa me muria na ivakaro? Ena via dredre toka vua na ilakolako qo. Kena irairai ni sa qai tekivu na vula i botabota, ena mimiri gona na uca ni via oti yani na vulaikatakata. E donu vinaka ni tukuni ni ‘biuti Nasareci me lako cake i Kalili,’ ni vanua veidelana o Peceliema, e rauta ni 760 na mita na kena cere—sa dua na cabe qai veivakaocai na kena gaunisala ni taura e vica na siga. Rairai ena via balavu toka vei Meri na muria na gaunisala qo ni vinakati me cegu vakalevu. Ni vakatauvatani kei na veigauna tale eso, qo na gauna ena vinakata kina na marama qo me volekati ratou na nona vuvale kei na nona itokani ena gauna e taratara kina. Sa macala ga ni na vinakati vua na yaloqaqa me gole kina ena ilakolako qo.\nE sega ni rawarawa na ilakolako i Jerusalemi\n7 Ia e vola o Luke ni a gole o Josefa “me rau lai volai kei Meri na watina.” (Luke 2:4, 5) Dua dina na vakatulewa bibi vei Meri me mai wati Josefa. E raici watina me ulunivuvale, e ciqoma nona itavi lesi vakalou me nona ivukevuke ni tokoni Josefa ena nona vakatulewa. * E vakaraitaka gona o Meri nona vakabauta ni talairawarawa vei watina.\n8. (a) Na cava tale e rairai uqeti Meri me gole i Peceliema kei Josefa? (b) Sala cava e vaka kina na bikeni vei ira na yalodina na ivakaraitaki nei Meri?\n8 Na cava tale e uqeti Meri me talairawarawa? E kila o koya na parofisai ni na sucu e Peceliema na Mesaia? E sega ni tukuna na iVolatabu. Eda sega tale ga ni rawa ni tukuna ni sega ni kila, ni sa kilai levu tu na itukutuku qo vei ira na iliuliu ni lotu kei ira na lewenivanua. (Maciu 2:1-7; Joni 7:40-42) E buta vinaka tu ena iVolatabu o Meri. (Luke 1:46-55) Se mani nanuma o Meri me gole ni talairawarawa vei watina, ena ivakaro se parofisai i Jiova, se so tale na vuna, e ivakaraitaki vinaka tiko ga vei keda o koya. E dau marautaka o Jiova na tagane kei na yalewa yalomalumalumu qai talairawarawa. Ena gauna qo, sa sega tu ni dau kauaitaki na vakamalumalumu, ia e vaka na bikeni vei ira na yalodina ena veivanua kece ga na ivakaraitaki nei Meri.\nSucu i Karisito\n9, 10. (a) Na cava erau na vakasamataka o Meri kei Josefa ni rau sa voleka i Peceliema? (b) Na cava erau lai vakaicili kina ena valenimanumanu?\n9 E lutu sara ga na icegu i Meri ni sa laurai mai o Peceliema. Ni rau cabeta na veidelana, sivita na loganiolive, e dua vei ira na itei e dau tamusuki e muri, rairai erau nanuma lesu o Meri kei Josefa na italanoa ni koro lailai qo. Na kena koro lailai e sega mada ga ni wiliki vata kei na veisiti e Juta, me vaka e tukuna o Maika na parofita, ia qo na vanua e sucu kina o Poasa, Neomai, qai muri o Tevita, e sivia na dua na udolu na yabaki yani eliu.\n10 Erau raica o Josefa kei Meri ni curuoso na koro. Era liu yani vei rau eso tale mera lai vola yaca, mani sega na vanua me rau vakaicili kina. * Sega tale ni dua na ka erau cakava rawa, rau mani lai moce ga ena valenimanumanu. Vakasamataka mada nona lomaleqa o Josefa ni raica na mosi veitaravi e se qai yacovi watina vakadua. Na vanua kece erau lakova mai, qai mai taratara tu i ke.\n11. (a) Na cava era na lomani Meri kina na yalewa kece? (b) Na sala cava e “ulumatua” kina o Jisu?\n11 Sa na wacava nodra lomani Meri na yalewa kece. Rauta ni 4,000 na yabaki yani eliu, sa tukuna tu kina o Jiova nira na dau mosi na yalewa nira vakasucu, ena vuku ni valavala ca era sucukaya mai. (Vkte. 3:16) E sega ni dua na ivakadinadina ni na galala mai kina o Meri. E sega ni vakamacalataka vakamatailalai o Luke na mosi e yacovi koya, e kaya ga: “Mani vakasucuma nona ulumatua, e tagane.” (Luke 2:7) Io, sa tadu mai na “ulumatua” i Meri, na imatai vei ira na vitu kece na luvena. (Mari. 6:3) O koya ga qo ena duatani vei ira kece. E sega ni nona ulumatua ga, e “ulumatua ni kabuli kece” i Jiova, na luvena duabau ga na Kalou!—Kolo. 1:15.\n12. E vakadavora i vei na gone o Meri, e duidui vakacava na ka dina mai na drama, na droini kei na veivanua e dau vakaraitaki?\n12 Sa qai kena gauna me cavuti kina e dua na itukutuku kilai levu: “E ovici koya ena isulu qai vakadavori koya ena ikanakana ni manumanu.” (Luke 2:7) E dau sivia tale na kena vakaraitaki ena drama, droini kei na veivanua na veika me baleta nona sucu o Jisu. Ia na kena dina qo. A biuta o Meri na gone ena dua na kavanibenu era dau kana kina na manumanu. Nanuma tiko ni ratou vakaicili ena valenimanumanu, e sega kina na cagi bulabula qai duka ena gauna oya se na gauna qo. Na itubutubu cava ena vinakata na luvena me lai sucu tu ena vanua va qo? Levu na itubutubu era na vinakata na vanua vinaka duadua vei ira na luvedra. Qai wacava o Meri kei Josefa ni rau na via vakarautaka na vanua vinaka duadua me baleta na Luve ni Kalou!\n13. (a) Na sala cava erau vakayagataka vinaka kina na veika e tu vei rau o Meri kei Josefa? (b) Era na vakadamurimuria vakacava na itubutubu yalomatua ena gauna qo na veika erau vakabibitaka o Josefa kei Meri?\n13 Erau sega ni lomaca ena veika erau sega ni cakava rawa, ia erau vakayagataka vinaka ga na veika sa tu vei rau. Me kena ivakaraitaki, dikeva ni karona vinaka na gone o Meri, e ovici koya ena isulu qai vakadavori koya me moce ena ikanakana ni manumanu, e raica tale ga me katakata qai taqomaki vinaka. E sega ni lomaocaocataka ena gauna qo o Meri na kena ituvaki mai na nona vakarautaka na ka vinaka duadua. Erau kila vinaka ni bibi duadua me rau vakarautaka na veika vakayalo vua na gone. (Wilika Vakarua 6:6-8.) Ena gauna qo, era vakabibitaka tale ga na itubutubu yalomatua mera susugi luvedra ena veika vakayalo, ena vuravura e sega tu ni kauaitaka na qaravi Kalou.\nVeivakauqeti na Veisiko\n14, 15. (a) Na cava eratou vakusakusa kina na ivakatawanisipi me ratou raica na gone? (b) Na cava eratou mani cakava na ivakatawanisipi ena ka eratou raica ena valenimanumanu?\n14 Mai maue vakasauri na vanua vakanomodi qo. Era cici yani ena valenimanumanu na ivakatawanisipi mera lai raici ratou na veitamani, vakauasivi na gone. Era tatavosavosa ena marau qai serau na matadra. Era vakusakusa mai ena veidelana, na vanua era dau tiko kina kei na nodra qelenisipi. * Dua na ka nodrau kurabui o Josefa kei Meri ena ka e yaco qo, nira talanoataka vei rau e dua na ka veivakurabuitaki era se qai sotava ga mai. E basika vakasauri vei ira e dua na agilosi nira yadra bogi tiko ena baba. E serau wavoki na lagilagi i Jiova, qai tukuna vei ira na agilosi ni sa sucu e Peceliema na Karisito se Mesaia. Era na kunea na gone ni davo toka ena ikanakana ni manumanu, e ovici tu ena isulu. Qai yaco e dua tale na ka vakatubuqoroqoro, e basika e dua na ilala agilosi vakaitamera nira vakacaucautaka tiko na Kalou!—Luke 2:8-14.\n15 Sa rauta me ratou vakusakusa yani e Peceliema na turaga yalomalumalumu qo! Sa wacava nodratou marau ni ratou raica na gone se qai sucu ni davo toka, me vaka sara ga e tukuna vei ratou na agilosi. Eratou sega ni kubuta lo tiko ga na itukutuku vinaka qo. “Eratou tukuna sara . . . Era qoroqoro kece na rogoca na nodratou itukutuku na ivakatawanisipi.” (Luke 2:17, 18) Era dau raici sobu na ivakatawanisipi vei ira na iliuliu ni lotu. Ia o Jiova e vakamareqeti ratou na turaga yalomalumalumu qai yalodina qo. E tarai Meri vakacava na veisiko qo?\nO Jiova e vakamareqeti ratou na ivakatawanisipi yalomalumalumu, qai yalodina qo\n16. E vakaraitaka vakacava o Meri ni dau vakasama vakatitobu, na cava e vakavuna me kaukaua tiko ga na nona vakabauta?\n16 Se wawale tu o Meri ena oca ni vakasucu, ia e vakatudaliga matua ena ka kece e tukuni tiko. E sega ni yaco ga i kea na ka e cakava: “E katona e lomana na vosa kece ya o Meri, qai dau veinanuyaka se cava na kena ibalebale.” (Luke 2:19) Dua dina na marama dau vakasama vakatitobu o Meri. E kila o koya ni bibi na itukutuku ni agilosi qo. E vinakata na nona Kalou o Jiova me kilai luvena, kei na vuna e bibi kina qo vua. E sega ni vakarorogo wale ga o koya. E katona e lomana na vosa kece ya me rawa ni dau vakananuma ena veivula kei na veiyabaki e se bera mai. Qo na ka e vakasakiti kina na vakabauta i Meri ena nona bula taucoko.—Wilika Iperiu 11:1.\nE vakatudaliga matua o Meri vei ratou na ivakatawanisipi qai tugana e lomana na veika e rogoca\n17. Eda na vakadamurimuri Meri vakacava ena vuku ni veika vakayalo?\n17 Vakacava, o na rawa ni vakadamurimuria na nona ivakaraitaki o Meri? E vakasinaita o Jiova na ka dina ena iVolatabu. Ia ena sega ni yaga qori ke da sega ni vakatudaliga kina. Eda cakava qori nida wilika e veisiga na iVolatabu, e sega ni ivola ni talanoa, ia e Vosa uqeti vakalou. (2 Tim. 3:16) Me vakataki Meri, meda katona na veika vakayalo, da qai veinanuyaka voli e lomada. Ke da dau vakananuma vakatitobu na ka eda wilika ena iVolatabu, da qai vakasamataka na sala meda bulataka kina na ivakasala i Jiova, eda sa vakaukauataka sara tiko ga na noda vakabauta.\nVeivosa me Nanumi\n18. (a) Sala cava erau muria kina o Meri kei Josefa na Lawa e soli vei Mosese ni se gonedramidrami o Jisu? (b) E kilai vakacava na kedrau ituvaki vakailavo o Josefa kei Meri mai na isoro erau cabora?\n18 Erau ciliva na gone o Meri kei Josefa ena ikawalu ni siga me vaka ga e tukuni ena Lawa e soli vei Mosese, rau vakayacani koya o Jisu me vaka ga na ka e tukuni. (Luke 1:31) Erau qai kauti koya mai Peceliema ina valenisoro e Jerusalemi ena ika40 ni siga, rauta ni tini na kilomita na kena yawa, rau qai lai cabora e kea na isoro ni veivakasavasavataki e tukuni ena Lawa vei ira na dravudravua, me rua na kukuru se rua na luve ni ruve. Ke rau maduataka ni lailai mai na tamanisipi kei na kukuru na nodrau isoro, erau se talairawarawa tiko ga ena Lawa, ni rau cabora na ka erau rawata. Se mani cava ga, erau vakayaloqaqataki dina ni rau tiko mai kea.—Luke 2:21-24.\n19. (a) Na cava tale eso na ka e tukuna o Simione vei Meri me tugana e lomana? (b) Na cava e cakava o Ana ni raici Jisu?\n19 E torovi rau yani na kena turaga o Simione, qai tukuna vei Meri e levu tale na ka me tugana e lomana. A yalataki vua ni na raica na Mesaia yalataki ni bera ni mate, qai vakatakila vua na yalo tabu i Jiova ni o Jisu na iVakabula yalataki. E vakasalataki Meri tale ga ena veika mosimosi me na vosota ena dua na gauna mai muri. E tukuna ni na vaka ga e lausua na lomana ena dua na iseleiwau balavu. (Luke 2:25-35) Rairai uqeti Meri sara ga na veivosa qori me vosota na veika dredre ni oti tale e 33 na yabaki. Oti ya, e raici Jisu sara o Ana na parofita yalewa, qai tekivu tukuna na ka kece me baleti Jisu vei ira era nuitaka na vakabulai nei Jerusalemi.—Wilika Luke 2:36-38.\nErau uqeti vakalevu o Meri kei Josefa ena valenisoro i Jiova e Jerusalemi\n20. Na cava e vakatulewa vinaka kina nona kau o Jisu ena valenisoro e Jerusalemi?\n20 Sa dua na vakatulewa vinaka erau cakava o Josefa kei Meri ni rau kauta na gone ena valenisoro i Jiova e Jerusalemi! Erau sa vakarautaki luvedrau tiko ena dua na ilakolako balavu ni yalodina ena valenisoro i Jiova. Ni rau se tiko e kea, erau solia na ka vinaka duadua vei Jiova, rau qai ciqoma na veivakasalataki kei na vosa ni veivakayaloqaqataki. Sa qai kaukaua ga na vakabauta i Meri ni biubiu mai na valenisoro ena siga oya. E sinai na lomana ena veika vakayalo me dau vakasamataka vakatitobu, me tukuna tale ga vei ira eso tale.\n21. Ena kaukaua cake vakacava na noda vakabauta vakataki Meri?\n21 E talei dina nida raici ira na itubutubu ni gauna qo nodra vakadamurimuria na ivakaraitaki nei Josefa kei Meri. Era yalodina na itubutubu iVakadinadina i Jiova nodra kauti luvedra ena soqoni vaKarisito. O ira na itubutubu qo era cakava na ka ga era rawata, nira veivakauqeti vei ira na nodra itokani vakabauta vata. Nira biubiu mai na vanua ni soqoni era kaukaua cake, mamarau qai levu na ka vivinaka mera tukuna vei ira eso tale. E ka marautaki meda sotavi ira qo! Nida cakava qori, ena kaukaua tale ga noda vakabauta vakataki Meri.\n^ para. 7 Dikeva na duidui ni ka e vakamacalataki ena ilakolako eliu kei na ivakamacala qo: “E cavutu sara o Meri me gole” me lai sikovi Ilisapeci. (Luke 1:39) Ni se musuki tu qai se bera ni vakamau, de dua e sega ni tukuna vei Josefa o Meri na ka e cakava. Ni rau sa vakamau, e qai tukuni vei Josefa na ka e baleta na nodrau ilakolako, sega ni o Meri.\n^ para. 10 Dau kena ivakarau me vakarautaki ena veitaoni na rumu ni moce vei ira na dauveilakoyaki kei ira na dau tasivi yani.\n^ para. 14 E vakadeitaka nodra tu e tautuba na ivakatawanisipi na gauna vakaivolatabu: A sega ni sucu na Karisito ena Tiseba, nira dau maroroi ena gauna qo na qelenisipi ena kedra bai. Ia qo e via donuya toka na itekitekivu ni vula o Okotova.\nSala cava e ivakaraitaki vinaka kina o Meri ena vakamalumalumu kei na talairawarawa?\nNa cava eda vulica vei Meri nona solia na ka vinaka duadua ena ka lailai ga e tu vua?\nNa cava e vakaraitaka ni bibi vei Meri na ka e tukuni tu ena Vosa ni Kalou?\nSala cava soti o na vakadamurimuri Meri kina?\nE Tina ni Kalou o Meri?\nE sauma vakamatata na iVolatabu kei na volaitukutuku makawa me baleta na lotu na vakabauta qo.\niMeli iMeli E ‘Veinanuyaka Voli e Lomana’


WILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Armenian Azerbaijani Brazilian Sign Language British Sign Language Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch English Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kinyarwanda Korean Korean Sign Language Lingala Lithuanian Malagasy Malay Myanmar Norwegian Pangasinan Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Slovak Slovenian Spanish Swedish Tagalog Thai Turkish Ukrainian Yoruba vakaViti\n19 FEPERUERI, 2019\nMe vaka sa vakaraitaki ena ika6 ni Feperueri, 2019, e totogitaki Dennis Christensen na mataveilewai ni yasana (Zheleznodorozhniy District Court) e Oryol me yabaki ono e valeniveivesu ena nona vakaitavi tiko ena sokalou. Sa kerei me rogoci tale na vakatulewa qori ena dua na mataveilewai levu.\nNa nona totogitaki me yabaki ono o Christensen e valeniveivesu e vakavuna mera kauai kina e levu tale na isoqosoqo e veivanua. E wili kina na matabose e Urope (Council of Europe), na European Union, na ilawalawa e valataka na dodonu ni sokalou e vuravura e tiko mai Merika na United States Commission on International Religious Freedom, kei na Valenivolavola ni Matabose kei Vuravura me Baleta na Dodonu Yadua ni Lewenivanua (United Nations High Commissioner for Human Rights) kei na vica na isoqosoqo era sega ni taleitaka na vakatulewa qori. Era kila tale ga ni sega na yavu vinaka me vakalolomataki tiko kina o Dennis Christensen.\nA vakamacala vakatikina na mata mai na U.N. High Commissioner for Human Rights, o Michelle Bachelet, e kaya: “Nona totogitaki vakaukaua o Christensen e vakavuna me laurai nodra dodonu ni vakabauta vakalotu na iVakadinadina i Jiova me cala vakalawa.” E uqeta na matanitu o Rusia me “railesuva qai veisautaka na lawa ni matanitu me baleta na ka dina e vakavuna na tiko yavavala (Federal Law on Combating Extremist Activity), qori o ira ga na dau ivalavala voravora se ra uqeta tiko na veicati.” E tinia o Ms. Bachelet ena nona vakamamasu ina matanitu me “kua ni totogitaki ira na vakayagataka tiko vakavinaka na nodra dui dodonu, me sereki ira tale ga na vesu tu ena vuku ni nodra vakabauta vakalotu, veika era tukuna, se nira dau sosoqoni tiko ena duavata kei ira eso tale.”\nVeitarotarogi kei ira na dauvolaitukutuku a vakayacori e Moscow ena ika8 ni Feperueri, 2019.\nOti ga e rua na siga nona totogitaki o Brother Christensen, ratou yavala sara e le va na kenadau ena veika me baleta na dodonu yadua ni lewenivanua e Rusia, me tuvanaki na veitarotarogi kei ira na dauvolaitukutuku e Moscow. E osodrigi na vanua e vakayacori kina, qai sivia na le 6,000 era sema mai ena internet mera sarava tale ga ena loma ni dua na aua. Ratou tokoni keda kece na iVakadinadina i Jiova na le va qori, nida dau saga na sautu kei na bula veimaliwai vinaka, qai sega ni vinakati meda rerevaki.\nRatou a vakaitavi tale ga ena veitarotarogi qori o Irina na wati Christensen, nona loya, Mr. Anton Bogdanov kei Yaroslav Sivulskiy, na mata ni iVakadinadina i Jiova ena yasayasa vakaUrope (European Association of Jehovah’s Witnesses). Eratou vakamacala ena vuku ni lewa e tau vakatawadodonu, ratou sauma tale ga nodra vakatataro na dauvolaitukutuku.\nSa voleka ni yabaki rua nona vesu tiko o Brother Christensen, ia e marau tu ga, qai dei ena nona nuitaki Jiova. Ni vo ga e vica na siga me tau na iotioti ni vakatulewa e kaya ena mataveilewai o Brother Christensen: “Ena qai matata ga mai na ka dina, me vaka ga e vakarau laurai qo.” Ni wilika oti na Vakatakila 21:3-5, e kaya ena nuidei: “E vakamacalataki e ke. . . . na gauna ena vakayacora kina na Kalou na lewadodonu kei na galala dina meda marautaka kece. Erau veiwekani voleka na lewadodonu kei na noda galala. E vakadeitaka na Kalou ni na vakayacori kece na ka sa nakita tu.”\nEna waraka tiko o Brother Christensen na nona kerekere me rogoci tale nona kisi. Ia ena wawa tiko ga e valeniveivesu a sogo kina ena 20 na vula sa oti, oya na Detention Facility No. 1 ena yasayasa e Oryol.\nMeda masulaki Dennis Christensen tiko ga, da qai kerea nona veitokoni o Jiova vua kei watina, vaka kina o ira na tacida vakayalo kece era tiko e Rusia.—1 Pita 3:12.\nNa vidio Russian Trial Called ‘A Litmus Test For Religious Freedom’ e vakarautaka na isoqosoqo na international media outlet RFE/RL ni bera toka ga e vica na siga me macala kina na vakatulewa.\niMeli iMeli Totogitaki Vakatawadodonu o Dennis Christensen


Na Veika Au Nuitaka Me Ratou Kila Vakavinaka na Makubuqu Yalewa (kei na Makubuqu Tagane) me baleta na iSoqosoqo ni Veivukei - Julie B. Beck\nNa Veika Au Nuitaka Me Ratou Kila Vakavinaka na Makubuqu Yalewa (kei na Makubuqu Tagane) me baleta na iSoqosoqo ni Veivukei\nPeresitedi Raraba ni iSoqosoqo ni Veivukei\nMai na siga sa tekivu me vakalesui mai kina na kosipeli ki na itabagauna oqo, sa gadrevi ira kina na marama yalodina na Turaga me ra mai vakaitavi vaka-Nona tisaipeli.\nSa noqu madigi meu mai vosa vei kemuni ena soqoni ni veigauna oqo. Eda sa kalougata ni da mai soqoni vata vakaoqo. Ena gauna ni noqu veiqaravi vaka-peresitedi raraba ni iSoqosoqo ni Veivukei, sa tekivu mai kina meu lomani kemuni vakatitobu sara na marama ni iSoqosoqo ni Veivukei ena Lotu, ka sa vakarabailevutaka na Turaga meu kila vakavinaka na Nona sa kauwaitaki keda tiko mai kei na veika sa namaka tiko vei keda o Koya.\nAu sa vakatoka na itukutuku oqo “Na Veika Au Nuitaka Me Ratou Kila Vakavinaka na Makubuqu Yalewa (kei na Makubuqu Tagane) Me baleta na iSoqosoqo ni Veivukei.” O ira na makubuqu yalewa qase cake era osooso ena cakacakataki ni Torocake Yadudua kei na vakatorocaketaki ni itovo kei na itagede kilai tani ni yalewa yalododonu. Wale tikoga oqo eratou sa na colata vata kei ira na nodratou ilawalawa na itavi ni veitaciniyalewa cecere oqo e vuravura raraba.\nAu sa nuitaka ni veika au cauraka ena itukutuku oqo ena solia vei ira vata kei ira kece sara era rogoca se wilika me ra na kila vakavinaka sara na inaki ni Turaga me baleti ira na Luvena yalewa ena gauna a tauyavutaki kina na iSoqosoqo ni Veivukei.\nE Dua Na Bula Vakatisaipeli ena kena iVakarau Makawa\nAu sa nuitaka ni ra na kila vakavinaka na makubuqu yalewa ni a tauyavutaki ena dua na ivakarau ni bula vakatisaipeli ka tu ena Lotu ena gauna makawa, na iSoqosoqo ni Veivukei oqo nikua. Ena gauna a tauyavutaka kina na Nona Lotu na i Vakabula ena gauna ni Veiyalayalati Vou, “o ira na marama era gugumatua ni vakaitavi ena [Nona] cakacaka vakalotu.”\nA sikovi Marica kei Meri, e rua e rau dau yalodina sara ena muri Koya, ena vale nei Marica. Ena gauna sa vakarorogo tiko kina Vua o Marica ka qaravi Koya me vaka na nodra ivakarau ena gauna o ya, a vukei koya na Turaga me raica ni levu tale na ka e rawa ni cakava mai na kena o ya. A vukei Marica kei Meri na Turaga me rau kila vakavinaka ni sa rawa me rau digitaka “na ivotavota vinaka o ya,” ka na sega ni kau tani mai vei rau.\nNa vosa malumu oqo sa vaka e dua na veisureti me rau vakaitavi ena cakacaka vakalotu ni Turaga. E muri ena Veiyalayalati Vou, e solia vei keda na ivakadinadina kaukauwa nei Marica baleta na ilesilesi vakalou ni iVakabula eso na veivakararamataki ki na nona vakabauta kei na bula vakatisaipeli.\nNi da tomana tiko noda wilika na Veiyalayalati Vou, eda vulica ni ratou sa tomana tiko ga na iApositolo na tauyavutaki ni Lotu ni Turaga. Eda vulica tale ga kina na nodra cau na marama yalodina ena nodra ivakarau ni bula vakatisaipeli ki na vakatuburi ni Lotu. E tukuni ira kina o Paula na tisaipeli yalewa ena veivanua vakataki Efeso\nIa ni sa mai yali na Lotu dina ni Turaga ena vuku ni vukitani, sa mai yali vakakina na ivakarau ni bula vakatisaipeli oqo.\nNi sa mai tekivu vakalesuya mai na Nona Lotu na Turaga mai vua na Parofita o Josefa Simici, sa mai okati ira tale ga kina na marama o Koya ena ivakarau ni bula vakatisaipeli. Ni oti e vica na vula na kena tauyavutaki na Lotu, a vakatakila mai na Turaga me sa na vakatikori o Emma Smith me dua na iliuliu ka qasenivuli ena Lotu me vakailesilesi dauveivuke vei watina, na Parofita.\nEna nona veikacivi me vukea na Turaga me tara cake na Nona matanitu, a soli kina vua na ivakasala me baleta na nona vakatorocaketaka na nona vakabauta kei na nona bula dodonu vakaikoya, kei na sala me vaqaqacotaka kina na nona matavuvale kei na nona itikotiko, kei na sala me qaravi ira eso tale.\nAu nuitaka ni ratou na kila vakavinaka na makubuqu yalewa ni vakatekivu mai na siga sa tekivu me vakalesui mai kina na kosipeli ki na itabagauna oqo, sa gadrevi ira kina na marama yalodina na Turaga me ra mai vakaitavi vaka-Nona tisaipeli.\nE dua mada ga na ivakaraitaki ni nodra cau cecere sara sa ikoya ena cakacaka ni kaulotu. A vakayacori rawa na kena tubu cake vakalevu na Lotu taumada ena vukudra ga na tagane yalodina era a lomasoli me ra biuta na nodra dui matavuvale ka ra gole ki na veivanua tawakilai ka laki sotava na ituvaki ca kei na dredre me ra vakavulica ga na kosipeli. Ia, era sa kila vakavinaka tu na tagane oqo ni ra sega ni rawata na nodra cakacaka oqo ke sega na taucoko ni nodra vakabauta kei na nodra veitokani na marama ena nodra bula, era qarava na nodra itikotiko kei na bisinisi ka rawa ilavo me baleta na nodra matavuvale kei ira na daukaulotu. Era veiqaravi tale


Ni bera ni raici ira tiko yani e dua na cakacaka, e dua na ka ni tamata yadua sa vakasamataka vakararaba e na ilavo se na isau ni cakacaka. Io, e taleitaka na cava e vakayarayarataki mera qaqa ia ena mua ni dua na siga, ni o lako lesu mai ki vale oca, e kece o gadreva eso na vakacegu kei na dakoba. Vakakina, sa ’ qo e dau vinaka cake na biuta na nomu takete ena dua na cere kina e rawa ni o volia na iyaya kece sara na vakacegu ka sega ni vakarautaki ni takete lailai. Era tu eso na cakacaka e yaco mai ena levu ni perks vata kei na isau ni cakacaka. Following is a list of some of the top career options that would support you efficiently both financially and prestige wise.\nNi lewai ni uciwai\nMai na veitabatamata ena gauna oqo ni bisinisi, e sa tara cake ko irogorogo cecere me baleti ira na tamata kei na veiliutaki kei na maqosa ni veitavi eso me qaravi. E sega ni dua na ilakolako talei sara ena itagede ni icurucuru. Ia, na gauna mo ni kalawa ni cola na itavi cecere cake kei na iwalewale ni vakatulewa, sa vakatubura kina na nomu vakaikuritaki. E na ka kece ko ni gadreva e dua na diqiri ni lewai ni mai e dua na inisitute kilai levu. Sai koya oqo na sala CEOs tiko ena gauna oqo rawa ilavo ke volivoli umauma. Na kabani talega sa gole yani me vakarautaka vei iko na perks eso vata kei na nomu isau ni cakacaka.\nE gadrevi na vuniwai ena mataqali taucoko ni leqa tubukoso na ituvaki kei na nodra kila vakacakacaka sa yaga cecere ena ni Veivukei. Ena dua na gauna o sa kenadau ni veiqaravi vakavuniwai, rawa ni o lako yani ki liu me tekivu kina na nomu vakaitaukei na valenibula ka nona lako kina na icurucuru ni veivakadonui mai vei e dua na ilavo vakaitamera. Tiko e dua na vuniwai sega walega mo kauta mada mai o ilavo ia talega a sauma o vata kei e levu na irogorogo ena ni Veivukei. Sa ni tiko na iwasewase duidui eso na kenadau ni veiqaravi vakavuniwai, me kena ivakaraitaki, na vuniwai ni bati, ophthalmologists kei na so tale.\nNa kena Sector\nE booming tiko ena gauna oqo na kena cakacaka. Mai na tekinolaji vakaisosomitaka na ivolavakarau ni itaviqaravi kece, Na kena iwali era sa gadrevi tu vakaitamera e dua. E vakalevu ni yavutaki ni vakararavi ena Initaneti kei na kompiuta na kena bulataki na siga oqo. Vakakina, e levu na madigi me rawata e dua na isoqoni ni vuce.\nSaumi ni Accountancy kei na CFAs\nAccountancy e dua na gacagaca bibi ena yadua na kabani. O saumi me vaka e gadrevi me vaka e dua na ka na bibi ni veika e gadrevi ena dua na iSoqosoqo. Me dei tikoga na nodra ivola ni, ni dikevi fika e gadrevi ka sa ikoya e dua na tiki levu ni ivakarau ni tuvanaki na vakayabaki tuvanaki ni veika vakailavo. O koya gona, CAs kei na CFAs sa dua na caka vakacava vakaitamera ena kabani ni.\nMe qarava na bisinisi sa vauci vata ena so na vanua wavokiti, sai koya na vuna e gadrevi me baleti ira na businessmen kei na ivakarau ni tamata me vuka vakawasoma. Era sa vakarau tu me tauri e dua na ilavo vakaitamera ena vuka. Na sector ni waqavuka e booming ena dua na totolo unbelievable. Vakakina, pailate, era dro, o ira na vakailesilesi ni qele, dauveiqaravi ni maliwa lala kei na so tale era sa gadrevi.\nKabani ni veivakamarautaki\nE dua na kabani sa ena dela kei na nodra cau e dua na itavi levu me na bula me vaka e dua ka taucoko na veivakamarautaki. Me qarava na kabani ni glamour ena veivakurabuitaki na levu ni ilavo kei na kenadau me vakataki era vakatakarakarataka na daunivakaraitaki, ivakaraitaki, amass e dua na itavi vakaitamera ni noda iyau mai na nodra itavi ena kabani ni ena iyaloyalo ni volivolitaki laurai na daucakacakaniliga. Ena dua na gauna era sa cakava kina e dua na sala me baleti ira, ki lomalagi e nodra yalani.\nEna vuqa sara na kisi tu vakawawa, loya sa tu talega ena gadrevi vakalevu sara. Lawa sa ikoya e dua na were ka kevaka o digia na sala dodonu kei na tiko ga ki na ivakavuvuli ni nomu, mo tinia cake tiko ni rawata na iyau kei na vakacegu. E tu na gauna ni o na vakacalai. E tu me da sotava kina na dredre. Ia, o rawa ni soli ena vakarokoroko, yaga kei na ilavo ena mua ni dua na siga.\nE sega ni dua na bilo gunu ti se ki na tamata yadua na qito. Ia kevaka o sa vakataledi ka rawata vinaka na maqosa qito dodonu mai na nomu gauna ni gone, me tu vei iko mo cakava e dua na ivakatakilakila me baleti iko ena vanua ni kaulotu. E sega ni dua na cakacaka rawarawa, na yalodina. Ia, ena dua na gauna o cakava kina na nomu ivakatakilakila ena vanua ni kaulotu, mo rawata kina na ilavo sega walega mai na qito o qito ia na veika talega, mai na cakava tiko na iyaloyalo ni volivolitaki laurai kei na itukutuku. Oqo sa vakavuna tale ga me rogo ena dua na kena ivakarau vinaka sara.\nNa e cake sa ulu 8 digidigi vakacakacaka ena ka ko sa vakalougatataki kina ena vakaikuritaki vua kei na irogorogo tale ga na gauna. Ia, e levu sara na cakacaka vakaukauwa, e gadrevi na yalodina kei na muri ni salatu dodonu.\n« Siga marautaki ni Ositerelia 2018 Gagadre, Vosacavuti, SMS, Itukutuku, Iyaloyalo, Isulu ni drama\nIvola vei Edita me baleta na leqa ni logging ni wai ena gauna ni monsoon kaukauwa a ravuti »