Sala mo Qarava Kina na Kalou Qai Toro Voleka Vua | Toro Voleka\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Aymara Baoule Bengali Bicol Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chiyao Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Ewe Finnish French Ga Georgian German Greek Haitian Creole Hausa Hiligaynon Hindi Hungarian Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kannada Kikongo Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Korean Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Luo Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Niuean Norwegian Oromo Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Rarotongan Romanian Russian Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tahitian Tamil Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tongan Tshiluba Tsonga Turkish Twi Ukrainian Umbundu Uruund Venda Vietnamese Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\n‘Toro Voleka Yani Vua na Kalou, ena Qai Toro Voleka Mai Vei Iko o Koya’\n1-3. (a) Na cava eda kila rawa me baleti keda na tamata nida dikeva na veimaliwai ni itubutubu kei na luvena? (b) Na cava e dau cakava e dua ni lomani? Na taro bibi cava meda dui tarogi keda kina?\nERA dau vinakata na itubutubu mera raica ni matadredredre na luvedra se qai sucu. Era dau kabira yani na ucudra ina ucui gone dramidrami ena nodra vakamenemenea, era matadredredre vua. Era vinakata me laurai tale ga mai vei gone na marau. Sega ni dede, sa ra raica ni sa yavala vakamalua na gusu i gone kei na baluna ena nona sa matadredredre. Na matadredredre lailai oqo e ivakaraitaki ni nona marau, e idole ni loloma e vakila vei rau nona itubutubu.\n2 Nona matadredredre na gone oqo eda liaca lesu kina e dua na ka bibi me baleti keda na tamata. Eda dau vakaraitaka lesu na loloma vei ira era lomani keda. Eda a buli ga me vaka oya. (Same 22:9) Nida tubu cake, e tubu cake tale ga na ivakatagedegede ni noda vakaraitaka na loloma. De dua o se nanuma nodrau dau lomani iko nomu itubutubu, ira na wekamu, kei ira nomu itokani ni o se gone. E tara na lomamu na nodra loloma, e uqeti iko tale ga. O sa qai dau dolea lesu na nodra loloma. Vakacava, o vakayacora tale tiko ga oqo ena nomudrau veiwekani kei na Kalou o Jiova?\n3 E kaya na iVolatabu: “Eda sa lomani koya, e na vuku ni sa taumada na nona loloma vei keda.” (1 Joni 4:19) O sa na raica mai na iWasewase 1 me yaco ina 3 ni dau vakayagataka vakayalololoma o Jiova nona kaukaua, nona lewadodonu, kei na nona vuku ena sala mo vinaka kina. Ena Wasewase 4, o raica kina na nona lomana na kawatamata—nona lomani iko sara mada ga. Ia, oqo e dua na taro. De dua e taro bibi duadua sara ga o rawa ni tarogi iko kina: ‘Au na dolea vakacava na loloma i Jiova?’\nMeda Lomana na Kalou, na Cava na Kena iBalebale\n4. Sa ra veilecayaki tu vakacava e levu nikua ena sala mera lomana kina na Kalou?\n4 E kila vinaka o Jiova, o koya na Vatuka ni loloma, ni loloma e rawa ni vakavotuya mai na nodra ivalavala vinaka na tani. O koya gona, e dina nira sega ga ni via rogoci koya na tamata talaidredre, e kila o koya ni na tiko e so era na dolea na nona loloma. Ia e dina, e vica vata na milioni era sa vakayacora oqo. Ia, e ka ni rarawa ni levu nikua era sa veilecayaki tu ena vukudra na veilotu ni vuravura oqo, sa ra sega ni kila tu kina se mera lomani koya vakacava na Kalou. Era kaya e levu nira lomana na Kalou, ia era nanuma ni loloma oqo e cavuti ga e gusu. E rawa ni vaka oya na kena itekitekivu, me vaka na loloma ni gonedramidrami vua na nona itubutubu, ni tekivu ga ena nona matadredredre. Ia, vei ira era qase cake, na loloma oqo e okati kina e levu tale na ka.\n5. E vakamacalataka vakacava na iVolatabu na ibalebale ni noda lomana na Kalou? Na cava me uqeti keda kina na ivakamacala oqo?\n5 E vakamatatataka o Jiova na sala meda lomani koya kina. E kaya na Nona Vosa: “Ni sai koya oqo na loloma vua na Kalou, me da muria na nona vunau.” Na loloma gona vua na Kalou e vakaraitaki ena ka e caka sara ga. E levu era sega ni taleitaka mera muria na ivunau ni Kalou. Ia e tomana na tikinivolatabu oqo: “A sa sega ni ka bibi na nona vunau.” (1 Joni 5:3) E vakarautaki na vunau kei na ivakavuvuli i Jiova meda vinaka kina, e sega ni kena inaki meda rarawa kina. (Aisea 48:17, 18) Na Vosa ni Kalou e vutucoqa ena ivakavuvuli ena vukei keda meda toro voleka vua. Ena sala cava? Meda dikeva mada oqo e tolu na basoga ni noda veiwekani kei na Kalou. Oqo e okati kina noda veitaratara, veiqaravi, kei na noda vakatotomuri koya.\nNona Veitaratara kei Keda o Jiova\n6-8. (a) Sala cava eda na vakarorogo kina vei Jiova? (b) Na cava meda cakava me bula kina na Vosa ni Kalou nida wilika?\n6 A tekivu na Wase 1 ena taro, “Rawa beka ni drau veitalanoa sara ga kei na Kalou?” Eda a raica ni sega ni taro wale oya. Baleta oqo na ka a sotava o Mosese. Vakacava o keda? Sa oti na gauna a dau tala mai kina nona agilosi o Jiova me veitaratara kei na tamata. Ia, e tiko na sala vakasakiti e veitaratara kina kei keda o Jiova ena gauna oqo. Ia, eda na rogoci koya vakacava?\n7 E “vakavuna [na Kalou] nai Vola Tabu kecega,” o koya gona, eda rogoci Jiova ena noda wilika nona Vosa, na iVolatabu. (2 Timoci 3:16) Oya na vuna e vakauqeti ira kina na tamata i Jiova na daunisame mera wilika na iVolatabu “e na siga kei na bogi.” (Same 1:1, 2) Oqo ena gadrevi kina vakalevu vei keda na sasaga. Ia, na sasaga vinaka vaka oqo ena vakaicovitaki. Me vaka eda raica mai ena Wase 18, na iVolatabu e nona ivola na Tamada vakalomalagi vei keda. Meda kua gona ni wilika wale ga me rawa. Meda saga me bula na Vosa ni Kalou ena gauna eda wilika kina. Eda na cakava vakacava oqo?\n8 Raivakatayaloyalotaka na ka o wilika ena iVolatabu. Me vaka o raici ira sara tiko ga na tamata o wilika na kedra itukutuku. Saga mo kila na veika lalai e so me baleti ira, kedra ituvaki, kei na nodra inaki. Qai vakasamataka vakatitobu na ka o wilika, tarogi iko ena so na taro vaka beka oqo: ‘Na cava au vulica ena itukutuku oqo me baleti Jiova? Na nona itovo cava e vakamacalataki tiko i ke? Na ivakavuvuli cava e vinakata tiko i ke o Jiova meu kila, na sala cava au na bulataka kina?’ Wilika, vakananuma, bulataka sara—ni o cakava oqo, ena bula na Vosa ni Kalou.—Same 77:12; Jemesa 1:23-25.\n9. O cei na “dauveiqaravi yalo dina ka vuku,” kei na cava meda rogoci koya vinaka kina na “dauveiqaravi” oya?\n9 E vosa tale ga mai vei keda o Jiova ena nona vakayagataka na “dauveiqaravi yalo dina ka vuku.” Me vaka a parofisaitaka o Jisu, sa digitaki e vica na tagane lotu Vakarisito lumuti mera vakaitavi ena kena vakarautaki mai ena gauna dredre oqo, na “kakana [vakayalo] e na kena gauna dodonu.” (Maciu 24:45-47, VV) Nida wilika na ivola e vakarautaki meda kila kina na ka dina mai na iVolatabu, nida tiko tale ga ena soqoni vakarisito kei na soqo cokovata, eda sa kania tiko na kakana e vakarautaka na dauveiqaravi oya. Oqo na dauveiqaravi i Jiova, oya na vuna eda rogoca kina na vosa i Jisu: “Ni qarauni kemudou kina e na i tovo ni nomuni rogoca.” (Luke 8:18, VV) Eda vakarorogo vinaka nida kila ni vakayagataka tiko o Jiova na dauveiqaravi yalodina me veitaratara mai kina kei keda.\n10-12. (a) Cava eda kaya kina ni dua na isolisoli vinaka i Jiova na masu? (b) E rawa vakacava ni vakamarautaki Jiova noda masu? Na cava eda nuidei kina ni na taleitaka noda masu?\n10 Ia, vakacava na noda veitaratara kei na Kalou? Rawa beka nida vosa vei Jiova? E vakasama vakatubuqoroqoro dina oqo. Ena rawa beka mo vosa vua na iliuliu levu duadua ena nomu vanua mo vakaraitaka vua na lomamu? E so e rawa ni yaco vei ira na leqa ke ra tovolea mada ga! Ena gauna i Esiteri kei Moatekai, e rawa ni vakamatei e dua ke sega ni sureti qai via lai raici koya na Tui Perisia. (Esiteri 4:10, 11) Ia, qai vakasamataka mo torovi koya na Turaga Sau ni lomalagi kei vuravura! O koya “sa vaka na vodre” na tamata e matana. (Aisea 40:22) Meda domobula beka, meda rere ni torovi koya? Me kua sara!\n11 E vakarawarawataka o Jiova noda torovi koya, e vakarautaka tale ga e dua na sala rawarawa sara—na masu. O ira mada ga na gone e rawa nira torovi Jiova ena vakabauta, ena nodra masu ena yaca i Jisu. (Joni 14:6; Iperiu 11:6) Ia, e rawa tale ga nida talaucaka na lomada ena masu—okati e ke na veika e dau dredre sara mada ga meda tukuna. (Roma 8:26) Ena sega ni yaga ke da nanuma meda vakadrukai Jiova ena noda cavuta e so na vosa bibi beka qai vakaturaga, se meda masu sara tu vakabalavu. (Maciu 6:7, 8) Ena yasana kadua, e vakatau ga vei keda na balavu ni noda masu, kei na levu ni gauna eda masu kina. E uqeti keda mada ga na Nona Vosa meda “masu tikoga ka kua ni mudu.”—1 Cesalonaika 5:17.\n12 Kua ni guilecava ni o Jiova duadua ga e “Daurogoca na masu,” e dau kauaitaka tale ga. (Same 65:2) Sa dau ka ni vosota tu beka ga vua na nona rogoca na nodra masu na nona tamata? Sega, e ka ni marau vua na nona rogo masu. Na Nona Vosa e vakatauvatana na nodra masu na nona tamata kei na ka boi vinaka. E dau kama qai teteva yani na vanua na kena iboi totoka. (Same 141:2; Vakatakila 5:8; 8:4) Sega li ni veivakacegui meda kila ni noda masu e vakamarautaki koya na Turaga Sau ni vaka na ka boi vinaka e cagina yani? Ke o vinakata gona mo toro voleka vei Jiova, dau masu vakawasoma vua ena yalomalumalumu, e veisiga. Talaucaka vua na lomamu; kua ni vakavoca e dua na ka. (Same 62:8) Vakaraitaka vua na Tamamu vakalomalagi na nomu leqa, nomu marau, nomu vakavinavinaka, kei na nomu veivakacaucautaki. Sa na qai rawa ni qaqaco ga na nomudrau veiwekani.\n13, 14. Nida qaravi Jiova, na cava na kena ibalebale? Na cava e ganita ga kina me qaravi?\n13 Nida veitaratara kei na Kalou o Jiova, eda sega ni vakarorogo se vosa wale tiko ga me vaka beka noda veitaratara kei na dua noda itokani se wekada. Eda sa qaravi koya sara tiko ga, eda sa vakaraitaka tiko vua na veidokai e ganiti koya. E tiki ni noda bula na sokalou dina. Eda vakaraitaka kina vei Jiova noda lomani koya mai vu ni lomada kei na noda via qaravi koya, e vakaduavatataki keda tale ga na dauveiqaravi i Jiova, mai lomalagi, se vuravura. A raica ena dua na raivotu na yapositolo o Joni na nona kacivaka na ivakaro oqo e dua na agilosi: “Dou vakarokoroko vei koya; [se, “qaravi koya,” NW] ka buli lomalagi, kei vuravura, kei na wasawasa, kei na veivurevure-ni-wai.”—Vakatakila 14:7.\n14 Na cava meda qaravi Jiova kina? Vakasamataka mada na idivi kei Jiova eda a veivosakitaka mai me vaka na nona savasava, kaukaua, lewai koya vinaka, lewadodonu, yaloqaqa, yalololoma, vuku, yalomalumalumu, loloma, veinanumi, dau dina, kei na nona vinaka. Eda sa raica mai ni o Jiova e uasivi duadua, e cecere duadua, qai lagilagi duadua ena nona ivalavala kece. Eda druka nida vulici koya, eda liaca ni sega ni ganita me divi wale ga. Eda sega ni katuma rawa na nona lagilagi, e cecere, eda somidi wale e matana. (Aisea 55:9) E sega ni vakatitiqataki tale ni o Jiova ga na Turaga Sau, o koya ga e dodonu meda qarava. Ia, meda na qaravi Jiova vakacava?\n15. Sala cava eda na qaravi Jiova kina, “vakayalo ka vakaidina”? Na cava gona e rawa nida cakava nida tiko vata ena soqoni vakarisito?\n15 A kaya o Jisu: “A Yalo na Kalou: ia ko ira sa lotu vua, e dodonu me ra lotu vakayalo ka vakaidina.” (Joni 4:24) Meda qarava “vakayalo” na Kalou, e bibi me tiko vei keda na yalona tabu, me dusimaki keda tale ga. Na noda sokalou me salavata kei na dina, na ka dina e tiko ena Vosa ni Kalou. E noda itavi gona meda qaravi Jiova, “vakayalo ka vakaidina,” ena gauna eda soqoni vata kina kei ira na tacida vakayalo. (Iperiu 10:24, 25) Nida tabalaka noda sere vei Jiova, duavata ena masu, nida vakarorogo da qai vakaitavi ena veivosakitaki ni nona Vosa, sa da vakaraitaka tiko kina ena noda veiqaravi na noda lomani koya.\nNa soqoni vaKarisito e gauna vinaka meda qaravi Jiova kina\n16. Na cava e dua vei ira na ivakaro levu e vakacolati vei ira na lotu Vakarisito dina? Na cava eda guta kina meda talairawarawa ina ivakaro oqo?\n16 Eda qaravi Jiova tale ga ena noda tukuni koya yani, nida vakacaucautaki koya e matanalevu. (Iperiu 13:15) Io, e dua na ivakaro levu e vakacolati vei ira na lotu Vakarisito dina oya mera kacivaka yani na itukutuku vinaka ni Matanitu i Jiova. (Maciu 24:14) Eda talairawarawa ena ivakaro oqo nida lomani Jiova. Nida vakasamataka nona “sa vakamatabokotaka na nodra vakasama na tamata tawa vakabauta na kalou ni vuravura oqo,” o Setani na Tevoro, kei na nona vakatetea na lasu gaga e so me baleti Jiova, sega li ni gu na lomada meda vakadinadinataki koya na noda Kalou, meda vakavotuya kina na lasu i Setani? (2 Korinica 4:4, VV; Aisea 43:10-12) Nida vakasamataka tale ga na itovo uasivi kece i Jiova, sega li ni uqeti keda meda tukuni koya yani? E sega ni dua tale na ka dokai me tautauvata kei na noda vukei ira na tani mera mai kilai koya na Tamada vakalomalagi, mera qaravi koya tale ga.\n17. Na cava e okati ena noda qaravi Jiova? Na cava meda qaravi koya kina ena yalodina?\n17 Ia, e levu tale na ka e okati ena noda qaravi Jiova. E tara na veibasoga ni noda bula kece. (Kolosa 3:23) Ke da ciqomi Jiova dina me noda Turaga Sau, eda na via cakava na lomana ena veika kece ga—noda bula vakavuvale, noda cakacaka saumi, noda veimaliwai kei ira na tani, kei na noda gauna ni vakacegu. Eda na saga meda qaravi Jiova “e na yalo dina.” (1 Veigauna 28:9) Na veiqaravi vaka oqo e sega kina na lomalomarua se na veivakaisini—me laurai vua e dua ni qaravi Jiova, ia e cakava lo tiko e so na cala bibi. Ena sega ni veivakaisini na tamata yalodina ni na taqomaki koya na nona loloma. E taqomaki koya tale ga na nona rerevaki koya dina na Kalou. E kaya na iVolatabu ni rere vaka oqo e salavata kei na nona rawa ni veivolekati e dua kei Jiova.—Same 25:14.\n18, 19. Na cava eda kaya kina ni tamata ivalavala ca e rawa ni vakatotomuria na Kalou o Jiova?\n18 Na iwasewase yadua ni ivola oqo e tini ena dua na wase e vakamacalataka na sala meda ‘vakadamurimuria kina na Kalou, me vakataki ira na gone ni toko.’ (Efeso 5:1) Eda tamata ivalavala ca, ia me matata tiko vei keda ni rawa nida vakatotomuria na ivakaraitaki uasivi i Jiova ena nona vakayagataka nona kaukaua, lewadodonu, vuku, kei na nona loloma. Eda kila vakacava ni rawa nida vakatotomuri koya na Kalou Kaukaua Duadua ga? Nanuma tiko ni yaca i Jiova e kena ibalebale ni na tu vakarau o koya me raica ni yaco ga na lomana. Eda qoroqoro dina ena ka e rawa ni cakava o Jiova, ia sa na bau wadrega sara beka ga meda qai vakatotomuri koya? Sega sara.\n19 Eda buli meda ucuya na Kalou. (Vakatekivu 1:26) Eda duatani duadua gona na tamata ni vakatauvatani kei na ka bula cava ga e vuravura. E sega ni porokaramutaki tu na noda bula me vaka na manumanu, e sega tale ga ni sa lewai oti tu mai. E solia vei keda o Jiova e dua na isolisoli talei—meda vakatulewataka sara ga na noda bula. E dina nida dau lekata e so na ka, da bula ivalavala ca tale ga, ia e soli vei keda na galala meda digia ga na ka eda vinakata. O vinakata mo dauloloma, vuku, lewadodonu, mo qai vakayagataka vakadodonu nomu kaukaua? E rawa sara ga ni o cakava oqo ena veivuke ni yalo i Jiova! Vakasamataka mada na ka vinaka o na rawata kina.\n20. Na ka vinaka cava e rawa nida vakila nida vakatotomuri Jiova?\n20 O na vakamarautaka na lomai koya na tamamu vakalomalagi. (Vosa Vakaibalebale 27:11) E rawa mada ga ni ‘vinakati keda sara’ o Jiova baleta ni kila vinaka noda malumalumu. (Kolosa 1:9, 10) Ni o saga tiko mo vakaitovotaki iko ena itovo i koya na Tamamu vakalomalagi, o na vakalougatataki ena dua na itavi cecere. O na lesi mo dauvakacila rarama ena vuravura sa solega tu oqo na o loaloa. (Maciu 5:1, 2, 14) O na vakaitavi ena kena kacivaki yani na ivalavala lagilagi e so i Jiova. Sa dua dina na ka dokai!\nMo dau toro voleka tiko mada ga vei Jiova\n21, 22. Na ilakolako tawavakaiyalayala cava mera na muria o ira kece era lomani Jiova?\n21 Na veivakamasuti rawarawa e volai ena Jemesa 4:8 e sega ni isausau wale ga. Oqo e vaka e dua na ilakolako. Ena sega ni cava na ilakolako oqo ke da yalodina tiko ga. Eda na sega ni cegu ena noda toro voleka tiko ga vei Jiova. Na veika vovou li meda vulica me baleti koya ena sega ni oti rawa. Meda kua ni nanuma ni ivola oqo e sa vakavulici keda ena ka taucoko sara ga me baleti Jiova. Oqo e itekitekivu wale ga ni noda vulica na veika e kaya na iVolatabu me baleti koya na noda Kalou! Ia, na iVolatabu mada ga e sega ni tukuna vei keda na itukutuku kece e baleti Jiova. A vakabauta na yapositolo o Joni ni kevaka a volai kece na ka a cakava o Jisu ena gauna a cakacaka vakaitalatala voli kina e vuravura, ena “oso ko vuravura e na veivola e na volai.” (Joni 21:25) Ke sa rawa ni tukuni oya me baleti Luvena, sa na qai wacava o Tamana!\n22 Ena sega mada ga ni cava na noda kilai Jiova nida sa bula tawamudu. (Dauvunau 3:11) O koya gona, vakasamataka na veika lelevu se tu e matada. Nida sa na bula me vica na drau na yabaki, vica na udolu, vica na milioni, se vica sara na bilioni, sa na qai levu sara na ka eda kila me baleti Jiova ni vakatauvatani kei na ka eda kila ena gauna oqo. Ia, se levu ga na ka e se vo meda vulica. Ena lomada meda vuli tiko ga, nida na vakila ni na yaga tiko ga meda lagata me vakataki koya na daunisame: “E yaga vei au me’u toro vua na Kalou.” (Same 73:28) E levu na veimataqali ka e tu meda na cakava ena noda bula nida sa na bula tawamudu—ia na tikina totoka duadua oya na noda na saga meda toro voleka tiko ga vei Jiova.\n23. Na cava e vakauqeti mo cakava?\n23 Mo dolea mada ga na loloma i Jiova ena gauna oqo ena nomu lomani koya ena lomamu taucoko, yalomu taucoko, nomu bula taucoko, nomu nanuma kece, kei na nomu kaukaua kece. (Marika 12:29, 30) Me dina mada ga, qai dei na nomu loloma. Me laurai mada ga ena nomu vakatulewa kece e veisiga—ena vakatulewa lelevu kei na vakatulewa lalai—ni o na digia tu ga mo muria na sala ena qaqaco tiko ga kina na nomu veiwekani kei na Tamamu vakalomalagi. Kena ilutua, mo toro voleka tiko mada ga vei Jiova, me toro voleka mada ga mai vei iko o koya—me yacova na gauna e sega ni mudu!\nSame 25:1-22 Cava meda cakava meda toro voleka kina vei Jiova? Ia, na cava e rawa nida nuidei kina?\nOsea 6:3 E vakaraitaka vakacava na tikinivolatabu oqo ni ka ni sasaga, ia e vu ni kalougata noda kilai Jiova?\nMaciu 16:21-27 iVakaraitaki i cei meda muria ke da via ucui Jiova, ia na yalo cava meda vakaraitaka?\nVakatakila 21:3, 4 Ni o vakasamataka tiko na ka ni veivakalougatataki ena qai vakarautaka o Jiova, na cava o na via cakava?\nO na Cakava na Loma i Jiova?\nE lomani iko dina na Kalou o Jiova. O na vakaraitaka vakacava e veisiga ni o via vakamarautaka na Kalou?\nE Yaga Vakacava na Neimami Maliwai Ira Keimami Vakabauta Vata?\nE uqeti ira na lotu vaKarisito na Vosa ni Kalou mera dau veimaliwai. Raica na sala e rawa ni yaga tale ga kina vei iko na veimaliwai va qori.\niMeli iMeli ‘Toro Voleka Yani Vua na Kalou, ena Qai Toro Voleka Mai Vei Iko o Koya’


1, 2. Na cava era dau lomatarotarotaka e levu?\nE VAKACACA ena dua na koro na ualoka. E vanavana ena loma ni valenilotu e dua, era mavoa qai mate kina e levu. E mate ena kenisa e dua na tina ratou qai biu tu mai e lima na luvena.\n2 E levu era dau lomatarotarotaka se cava e yaco kina na leqa se ituvaki vakaloloma va qori. Eso tale era lomatarotarotaka na vuna sa rui levu kina e vuravura na veicati kei na rarawa. O bau vaqaqa tale ga qori?\n3, 4. (a) Na cava e taroga o Apakuki? (b) E sauma vakacava o Jiova na nona taro?\n3 E tukuni ena iVolatabu nira lomatarotarotaka tale ga qori eso e dei nodra vakabauta na Kalou. Kena ivakaraitaki, a tarogi Jiova na parofita o Apakuki: “Na cava oni vakatara kina meu raica na ka ca? Na cava oni vakatara kina na veivakasaurarataki? Na cava e yaco tiko kina na veivakarusai kei na ivalavala voravora e mataqu? Na cava e levu kina na veiba kei na veivala?”—Apakuki 1:3.\n4 E sauma na Kalou na taro qori ena Apakuki 2:2, 3, qai yalataka ni na vakavinakataka na ituvaki. E lomani keda vakalevu o Jiova, ni kaya na iVolatabu: “[E] kauaitaki kemuni o koya.” (1 Pita 5:7) Io, e lailai tale noda cata na veika ca ni vakatauvatani kei na nona cata o Jiova. (Aisea 55:8, 9) Meda raica mada se cava sa rui levu kina na rarawa e vuravura.\nVUNA SA RUI LEVU KINA NA RARAWA\n5. Na cava era dau kaya e levu na italatala me baleta na rarawa? Na cava e kaya na iVolatabu?\n5 Era dau kaya na italatala, bete, kei na so tale era veituberi ena lotu ni loma ni Kalou meda rarawa. Era rairai kaya eso ni sa lewa oti tu na Kalou na veika ena yaco ena nona bula e dua, wili kina na leqa ena sotava. Era nanuma nida na sega tale ga ni kila na vuna e cakava kina ya na Kalou. Eso tale era na rairai kaya nida na mate meda lai tiko kei na Kalou e lomalagi. Ia e lasu qori ni o Jiova e sega ni vakavuna na veika ca. E kaya na iVolatabu: “E sega ni rawa vua na Kalou dina me caka ca, me cala o koya e Kaukaua Duadua!”—Jope 34:10.\n6. Na cava era beitaka kina na Kalou e levu ni vakavuna tiko na rarawa e vuravura?\n6 E levu era beitaka na Kalou ni vakavuna na veika rarawa nira nanuma ni lewa tu o koya na vuravura. Ia e vakamacalataki ena Wase 3, ni lewa tu na vuravura o Setani na Tevoro.\n7, 8. Na cava sa rui levu kina na rarawa e vuravura?\n7 E tukuna na iVolatabu ni “lewa tiko na vunica na vuravura taucoko.” (1 Joni 5:19) E dau vakatubu ca qai veivakalolomataki na iliuliu ni vuravura qo o Setani. E “vakacala tiko na vuravura taucoko.” (Vakatakila 12:9) Era sa vakatotomuria tu e levu nona itovo, qori na vuna e sa levu kina e vuravura na lasu, veicati, kei na veivakalolomataki.\n8 E tiko eso tale na vuna sa rui levu kina na rarawa e vuravura. Ni rau talaidredre oti o Atama kei Ivi, erau vakadewa vei ira nodrau kawa na ivalavala ca. Ena vuku gona ni ivalavala ca, era cakava kina na tamata na ka e vakararawataki ira eso tale. Era vinakata mera uasivi ira eso tale, era veivala, veivaluvaluti, qai veivakasaurarataki. (Dauvunau 4:1; 8:9) Eso tale era rarawa ena vuku ni “gauna kei na ka e sega ni namaki.” (Dauvunau 9:11) Ke cala na vanua era tu kina kei na gauna era tu kina e kea, era na rawa ni sotava na vakacalaka kei na so tale na leqa.\n9. Na cava eda vakadeitaka kina ni tiko na vuna vinaka e se vakatara voli kina o Jiova na veika rarawa?\n9 E sega ni vakavuna o Jiova na rarawa. E sega ni dodonu me beitaki ena ivalu, basulawa, kei na veivakalolomataki e yaco tu nikua. E sega tale ga ni vakavuna na leqa tubukoso me vaka na uneune, cagilaba, kei na waluvu. De dua o na veinanuyaka, ‘Ke kaukaua duadua o Jiova e lomalagi kei vuravura, na cava ga e sega ni muduka kina na veika ca?’ Eda vakadeitaka ni kauaitaki keda vakalevu na Kalou. Kena ibalebale e tiko na vuna vinaka e se vakatara tiko kina me yaco na veika rarawa.—1 Joni 4:8.\nVUNA E VAKATARA KINA NA KALOU NA RARAWA\n10. E saqati Jiova vakacava o Setani?\n10 A vakacalai rau o Atama kei Ivi na Tevoro ena were o Iteni qai beitaka na Kalou ni iLiuliu ca. E kaya o Setani ni bureitaka vei rau o Atama kei Ivi na Kalou e dua na ka vinaka. E vinakata me rau vakabauta na veiwatini ni iliuliu vinaka cake o koya, e sega tale ga ni dodonu me lewai rau na Kalou.—Vakatekivu 3:2-5; raica na iKuri ni iVakamacala 27.\n11. Na taro cava e bibi meda kila na kena isau?\n11 Erau talaidredre vei Jiova o Atama kei Ivi, rau saqata tale ga nona veiliutaki. Erau nanuma ni tu vei rau na dodonu me rau lewa ga na ka e donu kei na ka e cala. Ena vakadinadinataka vakacava o Jiova ni o koya ga e kila na veika ena vinaka vei keda, ni ratou lasu tale ga na dauveivorati?\n12, 13. (a) Na cava e sega ni vakarusai rau totolo kina o Atama kei Ivi o Jiova? (b) Na cava e vakalaiva kina o Jiova me liutaka na vuravura qo o Setani, me lewai koya tale ga na tamata?\n12 A sega ni vakarusai rau totolo o Atama kei Ivi o Jiova. Ia e vakatara me rau vakaluveni, me qai soli na galala vei ira na nodrau kawa mera digia na nodra iliuliu. Se mani cava e saga na Tevoro, ena yaco dina na inaki i Jiova mera tawana na vuravura na kawatamata uasivi.—Vakatekivu 1:28; Aisea 55:10, 11.\n13 E saqati Jiova o Setani nira vakararai tu e vica vata na milioni na agilosi. (Jope 38:7; Taniela 7:10) E mani solia na gauna o Jiova vei Setani me vakaraitaka na dina ni nona veibeitaki. E vakalaiva tale ga me tauyavutaka na tamata nona matanitu ena veidusimaki i Setani, me macala kina ke rawa ni liutaki koya ga na tamata se sega.\n14. Na cava sa vakadinadinataki ena veiyabaki sa sivi?\n14 Sa vica vata na udolu na yabaki nona saga na tamata me liutaki koya ga, ia e guce na nona sasaga. E vakadinadinataki e keri ni lasulasu o Setani. E dodonu ga me liutaki keda na Kalou. Sa rauta me kaya na parofita o Jeremaia: “Au kila vinaka, kemuni Jiova, ni sega ni vu vua na tamata na nona sala. E sega ni vu vua na tamata e lako tu me lewa na nona ilakolako.”—Jeremaia 10:23.\nVUNA E WAWA TALE KINA VAKADEDE O JIOVA\n15, 16. (a) Na cava sa rui vakalaiva tale kina vakadede o Jiova me yaco tiko na veika rarawa? (b) Na cava e se sega ni walia kina o Jiova na leqa e vakavuna o Setani?\n15 Na cava sa rui vakalaiva tale kina vakadede o Jiova me yaco tiko na veika rarawa? Na cava e sega ni tarova kina na veika ca? Baleta e veiganiti me soli na gauna me vakadinadinataki kina ni guce na veiliutaki i Setani. Sa tovolea na tamata na veimataqali veiliutaki, e ca ga na kena itinitini. Sa toka sara e cake na ivakatagedegede ni veika vakasaenisi kei na iyaya vovou. Ia sa qai levu ga na veika tawadodonu, dravudravua, basulawa, kei na ivalu ni vakatauvatani kei na veigauna sa oti. E vakadinadinataka qori nida sega ni rawa ni lewai keda ga.\n16 Na cava e se sega ni walia kina o Jiova na leqa e vakavuna o Setani? Ke cakava qori o Jiova, sa na tokona tiko na veiliutaki i Setani. Ena sega vakadua ni cakava ya o Jiova. Ena nanuma tale ga kina na tamata ni rawa ni lewai koya ga. Ia e lasu qori, e sega gona ni veitokoni o Jiova ni sega ni lasu rawa o koya.—Iperiu 6:18.\n17, 18. Na cava ena cakava o Jiova ena leqa kece e vakavuna o Setani?\n17 Vakacava e rawa ni vakaotia o Jiova na revurevu ni talaidredre i Setani kei na kawatamata? Io, e sega ni dua na ka e dredre vua na Kalou. Ni raica o Jiova ni sa vakalasui kece na veibeitaki i Setani, ena qai vukica na vuravura me parataisi me vaka ga e nakita taumada. Era na vakaturi o ira kece na tu ena “ibulubulu nanumi.” (Joni 5:28, 29) Sa na sega tale na tauvimate kei na mate. Ena vakayagataki Jisu o Jiova me vakaotia na leqa kece e vakavuna o Setani, me “vaqeavutaka na cakacaka ni Tevoro.” (1 Joni 3:8) Eda kalougata ni se vosoti keda voli o Jiova, qori eda mai kilai koya kina qai digi koya me noda iLiuliu. (Wilika 2 Pita 3:9, 10.) E dau vukei keda tale ga meda vosota na veika rarawa eda sotava.—Joni 4:23; wilika 1 Korinica 10:13.\n18 E sega ni vakasaurarataki keda o Jiova meda digi koya me noda iLiuliu. E solia vei keda na galala ni vakatulewa. Meda raica mada na sala meda vakayagataka kina na isolisoli talei qori.\nIVAKAVAKAYAGATAKI NI GALALA NI VAKATULEWA\n19. Na cava e isolisoli talei i Jiova vei keda? Na cava meda vakamareqeta kina na isolisoli ya?\n19 E isolisoli talei i Jiova vei keda na galala ni vakatulewa, e vakaduiduitaki keda tale ga mai na manumanu. Eda rawa ni digia na ivakarau ni bula meda muria, eda rawa tale ga ni vakatulewataka meda vakamarautaki Jiova se sega. Ia e lewai ira na manumanu na kila era sucukaya mai. (Vosa Vakaibalebale 30:24) Eda sega ni vaka na misini e porokaramutaki na ka me cakava. E soli vei keda na galala meda digi ira noda itokani, meda vakatulewataka tale ga na veika meda cakava me baleta na noda bula ena gauna qo kei na gauna se bera mai. Io, e vinakata o Jiova meda marautaka noda bula.\n20, 21. Na cava na vakatulewa vinaka duadua o rawa ni cakava ena gauna qo?\n20 E vinakata o Jiova meda lomani koya. (Maciu 22:37, 38) O Jiova e vaka na tama e marautaka nona kaya vua o luvena mai vu ni lomana “Au lomani iko,” qai sega ni vakasaurarataki o gone me cakava ya. E solia vei keda o Jiova na galala meda vakatulewataka meda qaravi koya se sega. Eratou vakatulewataka o Setani, Atama, kei Ivi, me ratou vakanadakui Jiova. Vakacava o iko, o na vakayagataka vakacava na nomu galala ni vakatulewa?\n21 Vakayagataka na nomu galala ni vakatulewa mo qaravi Jiova kina. E vica vata na milioni era sa vakatulewataka mera vakanadakui Setani ra qai vakamarautaka na Kalou. (Vosa Vakaibalebale 27:11) Na cava mo cakava ena gauna qo mo raica kina na kena vakaoti vakadua na rarawa ena vuravura vou? Ena saumi na taro qori ena wase tarava.\nKA DINA 1: SEGA NI VAKAVUNA O JIOVA NA RARAWA\n“E sega ni rawa vua na Kalou dina me caka ca, me cala o koya e Kaukaua Duadua!”—Jope 34:10\nNa cava sa rui levu kina na rarawa e vuravura?\nE lewa tu na vuravura o Setani na Tevoro.\nE vakavuna tiko ga na tamata na rarawa.\nE sotava ena so na gauna na veika rarawa e dua, ni cala na vanua e tu kina kei na gauna e tu kina e kea.\nE lomani keda vakalevu o Jiova. E sega ni vinakata meda rarawa.\nKA DINA 2: SAQATA O SETANI NA DODONU NI VEILIUTAKI I JIOVA\n“E kila na Kalou ni . . . [na] rai na matamudrau, drau na vaka na Kalou, drau na kila na ka vinaka kei na ka ca.”—Vakatekivu 3:5\nNa cava e sega ni vakalecalecava kina o Jiova na veibeitaki i Setani?\nE beitaka na Kalou o Setani ni iliuliu ca. E vinakata tale ga me vakabauta na tamata ni dodonu me lewa ga na ka e donu se cala.\nE saqati Jiova o Setani nira rai tu e oba vakaoba na agilosi.\nKA DINA 3: GUCE NA SASAGA I SETANI\n“E sega ni vu vua na tamata e lako tu me lewa na nona ilakolako.”—Jeremaia 10:23\nNa cava sa rui dede tale kina na rarawa ni kawatamata?\nSa vakatovolea na tamata na veimataqali veiliutaki, ia e guce na nona sasaga ni sega ni veidusimaki kina na Kalou.\nE dau vosovoso o Jiova, e solia tale tiko ga na gauna meda kilai koya qai digi koya me noda iLiuliu.\n1 Joni 3:8\nEna vakayagataki Jisu o Jiova me vakaotia na leqa kece e vakavuna o Setani.\nKA DINA 4: VAKAYAGATAKA VINAKA NOMU GALALA NI VAKATULEWA\n“Mo vuku na luvequ . . . me dua na vosa meu tauca vua sa beitaki au.”—Vosa Vakaibalebale 27:11\nNa cava e sega ni vakasaurarataki keda kina o Jiova meda qaravi koya?\nVosa Vakaibalebale 30:24\nE lewai ira na manumanu na kila era sucukaya mai, ia e solia vei keda o Jiova na galala ni vakatulewa. Eda rawa ni digia kina meda qaravi koya se sega.\nMaciu 22:37, 38\nE vinakata o Jiova meda yavutaka ena loloma na noda qaravi koya.\niMeli iMeli Na Cava sa Rui Levu Kina na Rarawa?


The Fiji Times » Luluvu na domo ni sere\n28 November, 2018, 11:18 am\nNODA Railesu e na macawa oqo, eda na wilika kina na kena la’ki vakayacori na lagalaga sere ni lotu ki valeniveivesu mai Naboro.\nNi tei wilika sara mada yani na i tukutuku ka a tabaki e na Na i Lalakai e na yabaki 1980:\nE dua na i tavi ni veivakalotutaki era vakayacora na matasere ni valenilotu mai na Samabula East e Suva, e na nodra a la’ki lagasere vei ira na kai vesu mai Naboro e na yakavi ni Siga Tabu na i ka 20 ni Janueri sa dromu.\nE vakavu na i lakolako oqo mai na nona kerekere e dua na kaivesu ka suka mai valeniveivesu, e na vula ko Tiseba ni yabaki sa dromu.\nA mai kaya ko koya ni ka e gadrevi vakalevu mai valeniveivesu na nodra “Vakani e na kakana vakayalo” ka ni sa raica rawa ni lailai na gauna me rawa ni tuberi kina na i vakavuvuli vakalotu ka me na yaga vei ira na kaivesu ena gauna era suka mai kina.\nNa kerekere oqo e a qai mani vakadonuya na Qase ni Valenilotu mai Samabula East, ka kerei ira na matasere ka kena i liuliu ko Alipate Vosawale, me ra la’ki lagasere vei ira na kaivesu e na dua na Siga Tabu, ka mani vakadonui.\nE na yakavi gona ni Siga Tabu ko ya, era a lako kina, ka lako vata tale tikoga kei ira na i Liuliu ni Tabana ni Veivakalotutaki, ko Rev Sakeasi Salababa kei Sakenasa Rokotunidau kei ira e so tale na kena turaga, na lewe ni valenilotu e Samabula East.\nE vakabauti ni a se sega ni bau vakayacori vakadua e na dua na gauna sa oti me la’ki lagasere ni lotu, e dua na matasere ni valenilotu ki na valeniveivesu, ka a mani rawa kina na lagasere e na Siga Tabu ko ya.\nEra vodo yani na matasere e na dua na basi levu, ka dua na i lakolako vakatubu yalo luluvu dina vei ira ka ra la’ki raica e so na nodra veikilai se wekadra ka ra tiko mai valeniveivesu.\nNa vakaciriloloma ni domo ni sere kei na qaqana, ka veilauti na kena i balebale, e a vakavuna na nodra yalo luluvu e so na cauravou, ka so sara era tavoya na wai ni matadra, e na nodra vakanananu ki na dui nodra matavuvale, vakabibi na kena vakauqeti vakayalo ka lako vata kei na vosa ni veituberi ni veivakalotutaki, ka tauca na i Talatala ko Rev Sakeasi Salababa. Sa i ira na i taba gone vakabibi ko ira na noda cauravou ka ra kauwaitaki tiko e daidai na nodra dau coko vakalevu e na basu lawa kei na vakacaca.\nA rogo na kauwaitaki ni tikina bibi oqo e na nodra vosa na turaga na Paraiminisita, ko Ratu Sir Kamisese Mara e na bose ni i Soqosoqo ni Taukei e na vula ko Noveba, 1979, e Suva,ka vakakina mai Naluwai, Naitasiri, e na Vakaraubuka sa oti.\nNa cava sara mada na kena i wali?\nE kaya e dua na satini ni valeniveivesu e na macawa rua sa oti ni kevaka era tuberi ga vakalotu na noda cauravou, era na qai gole tani mai na ca.\n“Ke dua tale na ka e caka, e na sega ga ni rawa me kena i wali,” a kaya o koya.\nTinia ni sa rauti ira vakavinaka ga na rogoca na sere ni lotu vakaciriloloma, kei na i vaqa vakayalo e veilauti, me rawa ni ra veisautaka kina na nodra bula vakayalo.Ni sa veisau se tarai na yalodra na kaivesu, e sa na qai sega kina na basu lawa kei na veitovo rerevaki, era dau vakaogai ira tu kina.


Meda Veitokani ga kei Ira na Lomana na Kalou\nEDA dau veitalanoa da qai veimaliwai kei ira na noda itokani. Ia e vinakati mera itokani vinaka. O cei o nanuma e noda itokani vinaka duadua?— Io, na Kalou o Jiova.\nE rawa beka me noda itokani sara ga na Kalou?— E vakaraitaka na iVolatabu ni o Eparama, e dua na turaga a bula ena gauna makawa, e “i tokani ni Kalou.” (Jemesa 2:23) O kila na vuna e vakatokai kina me itokani ni Kalou?— E vakaraitaka na iVolatabu ni o Eparama e dau talairawarawa vua na Kalou. E talairawarawa, dina ga ni dredre na ka e tukuni me cakava. Me rawa gona meda itokani ni Kalou, e dodonu meda cakava na ka e vinakata, me vaka erau dau cakava o Eparama kei na Qasenivuli Levu.—Vakatekivu 22:1-14; Joni 8:28, 29; Iperiu 11:8, 17-19.\nNa cava e vakatokai kina o Eparama me ‘itokani i Jiova’?\nE tukuna o Jisu vei iratou nona yapositolo: “Dou noqu itokani kevaka dou cakava na ka au vakarota.” (Joni 15:14, NW) Ni vu mai vei Jiova na ivakaro kece i Jisu, e tukuna tiko o Jisu nira nona itokani ga o ira na cakava na ka e vinakata na Kalou. Io, era lomana na Kalou na itokani kece i Jisu.\nO iratou na yapositolo ena iyaloyalo ena tabana e 75, eratou itokani dredre ni Qasenivuli Levu. Eratou dau lako vata kei Jisu ni ratou vukei koya ena cakacaka vakavunau. E vakayagataka vakalevu o Jisu na nona gauna vei iratou. Eratou kana vata. Eratou dau veitalanoataka na veika e baleta na Kalou. Eratou cakacaka vata. Ia era tiko tale e levu na itokani i Jisu. E dau vakaicili vei ira, ra qai veilasamaki vinaka.\nE dau taleitaka o Jisu me lai vakaicili vei iratou e dua na vuvale ena koro lailai o Pecani, volekata na koro levu o Jerusalemi. O kilai iratou?— Oqo o Meri, Marica, kei na ganedrau o Lasarusa. E vakatokai Lasarusa o Jisu me nona itokani. (Joni 11:1, 5, 11, VV) E taleitaka na vuvale oqo o Jisu baleta ni ratou lomani Jiova ratou qai qaravi Koya tale ga.\nNa cava e dau vakaicili vakalevu kina o Jisu ena vuvale oqo ni dau lako i Jerusalemi? O kila na yacadratou?\nE sega ni kena ibalebale oqo ni a sega ni kauaitaki ira na tamata era sega ni qarava na Kalou. E kauaitaki ira. E bau sikovi ira tale ga ena nodra vale me lai kana vata kei ira. Oqo e vakavuna mera kaya kina e so ni o Jisu e “nodra i tokani na daukumuni i vakacavacava kei ira na tamata i valavala ca.” (Maciu 11:19, VV) Ia e sega ni lakovi ira o Jisu baleta ni taleitaka na ivakarau ni nodra bula. E sikovi ira ga me lai vakamacalataki Jiova vei ira. E saga mera veisautaka na ivakarau ni nodra bula mera mai qarava na Kalou.\nNa cava e kaba kina i vunikau o Sakiusa?\nOqori na ka e yaco ena dua na siga ena koro o Jeriko. E curuma na koro oqori o Jisu ena nona ilakolako i Jerusalemi. E maliwai ira na ilala levu era via raici koya o Sakiusa. Ni turaga lekaleka, e dredre me raici Jisu o Sakiusa baleta nira le levu na tu mai liu. Mani cici i liu me lai kaba ena vunikau me rawa kina ni raici Jisu vinaka ni lako yani.\nNi yaco yani o Jisu i vunikau, e rai cake qai kaya: ‘Vakatotolo, kevu sobu mai, au na tiko ena nomu vale nikua.’ Ia e vutuniyau qai tamata ivalavala ca o Sakiusa. Na cava e via lako kina o Jisu ina nona vale na tamata ca oqo?—\nE sega ni baleta ni taleitaka o Jisu na ivakarau ni nona bula. E lako i kea me lai vakamacalataka vei Sakiusa na veika e baleta na Kalou. E kauaitaka na nona sasagataka me raici koya. E kila ni na rairai vakarorogo o Sakiusa. Oqo e gauna vinaka me vakaraitaka kina vua na ivakarau ni bula e vakadonuya na Kalou.\nNa cava e lako kina vei Sakiusa o Jisu? Na cava e yalataka tiko o Sakiusa?\nNa cava e qai yaco?— E taleitaka o Sakiusa na ivakavuvuli i Jisu. E veivutunitaka na nona veidabuitaki ira na tamata, e yalataka me vakasuka na ilavo e taura vakatawadodonu. E qai yaco me imuri i Jisu. Oti oya rau sa qai veitokani o Jisu kei Sakiusa.—Luke 19:1-10.\nKe da vuli vei Jisu, ena rawa beka meda sikovi ira era sega ni noda itokani?— E rawa. Ia eda na sega ni lako i nodra vale baleta nida taleitaka na ivakarau ni nodra bula. Eda na sega tale ga ni cakava vata kei ira na veika ca. Eda na sikovi ira ga meda lai tukuna vei ira na veika e baleta na Kalou.\nIa eda na veilasamaki ga kei ira na noda itokani dredre. Me rawa nira noda itokani, e dodonu me vakadonui ira na Kalou. E so mada ga era se sega ni kilai Jiova. Ia kevaka era via vulici Jiova, e rawa meda vukei ira. Ia kevaka era sa qai lomani Jiova me vakataki keda, sa na qai rawa meda veitokani dredre.\nOqo e dua tale na sala e kilai kina se e itokani vinaka e dua se sega. Raica na veika e dau cakava. E dau cakava beka e so na veika mosimosi vei ira na tani qai dau dredrevaka? E sega ni dodonu oya, se vakaevei?— E dau sauti koya beka na ka ca e cakava? Eda sega ni vinakata meda lai coko tu kei koya, se vakaevei?— E dau nakita beka na veika ca e cakava qai qaciqaciataka na nona sega ni tobo? Ke mani sega ni tobo, ia e raica na Kalou na ka e cakava, se vakaevei?— E rawa beka me noda itokani vinaka e dua e vakayacora na veika oya?—\nCega mada na nomu iVolatabu. Daru raica mada se na cava e kaya me baleta na kena tarai keda na nodra ivalavala na noda itokani. Na 1 Korinica wase 15, tikina e 33 (VV). O sa raica?— E kaya: “Ni kakua sara ni vakacalai. Sa dau vakarusa na i vakarau vinaka ko ira na i tokani ca.” E kena ibalebale oqo ni kevaka eda veimaliwai kei ira na tamata ca, eda na ca tale ga. Ia era na vukei keda meda itovo vinaka o ira na itokani vinaka.\nMeda kua ni guilecava ni o Jiova e bibi duadua ena noda bula. Eda sega ni via vakacacana na noda veitokani kei koya, se vakaevei?— Meda qarauna gona meda veitokani ga kei ira na lomana na Kalou.\nE vakaraitaki ena Same 119:115; Vosa Vakaibalebale 13:20; 2 Timoci 2:22; kei na 1 Joni 2:15 na bibi ni itokani vinaka.\nNa cava e biuta kina na nona vanua vinaka o Eparama me lai bula tu ena valelaca?\niMeli iMeli Meda Veitokani ga kei Ira na Lomana na Kalou


Private Plane Charter Service From se To Las Vegas, NV\nExecutive Business Private Jet Air Charter Las Vegas, Henderson, Nevada Na KaBani ni Rede ni Waqavuka Volekati Au 702-919-0800 me baleta na vosa cavuti lala lala veiqaravi ni waqana sega ni tiko ena kabani Vakabisinisi, Na ilakolako ena mua ni macawa ni leqa tubukoso se tamata yadua ena waqavuka ni yavadra sa mate tu? Qiri ki na 702-919-0800, e rawa ni o yacova vakatotolo na nomu icavacava ni ko drotani mai na icori ni vuka ni waqavuka vakabisinisi. Ni ko sa lisitaka na veiqaravi ni waqavuka, o vuka ena nomu ituvatuva ka sega ni ka ni waqavuka. Ni o yaco yani ki na rara ni waqavuka, o na tekivu vuka ena nomu levea tiko na laini balavu ena jeke iyaya, ticketing, ka sa vakatorocaketaka sara na tataqomaki ka icili na nomu waqavuka.\nNi ra sa tiko ena waqavuka vakayauqaqa era sa raica rawa tiko na pasidia ni Las Vegas ni ra sa tiko ena dua na waqavuka ka caka me ra vakacegui kina. Na idabedabe logavinaka e vakarautaka na rumu ni yava me rau na dodoka yani ka marautaka na waqavuka. Me baleta na bisinisi ni vuka, na veiqaravi ni tu e vakarautaka e dua na vanua vakaitaukei kina na ira na itokani e rawa ni liutaka na bose ni bisinisi ka sega ni vakataotaki vinaka duadua ni nodra gauna ni veilakoyaki. Na nomudou dro rawa dau vakavodoki iko mai ena dua na rara ni waqavuka voleka yani ki na nomu itikotiko kei na kauti iko ki na dua voleka cake ki na nomu icavacava, vakalailaitaki na gauna e gadrevi me baleta na veilakoyaki ni qele nomu ilakolako.\nSa rawa vei ira na dauveilakoyaki tu vakavakarau mera vakayagataka e dua na isau lala tu ga na yavadra. Na cakacaka oqo e gadrevi kina e levu cake na galala mai na ivakarau tudei ni veiqaravi vakalawa, ia era vakabula ilavo vei iko baleta ni o sa vakayagataka tiko na ilakolako lesu ni waqavuka ki na nona waqavuka e vale se dua na yava lala ka dabe tiko kina na waqavuka me laki kauti ira mai eso tale na pasidia. Ni tagutuvi laivi na yava lala ena vakalailaitaka na vakayagataki ni veiqaravi vakalawa ka sa rawa ni solia na ilavo maroroi oqo kivei ira na pasidia era se marautaka tikoga na isau ni dua na veiqaravi vakalawa ni waqavuka vakaitaukei e Las Vegas, NV.\nE sega ni dua na ka kevaka o vinakata mo veilakoyaki se vuka mai rarama, midsized, bibi, Airliners cake, se na waqavuka vakaitaukei turboprop ki na nomu ilakolako ka tarava ena gauna cava ga o ni gadreva, 24/7. Eda na rawa ni vukei iko ena solia vei keda e dua na veikacivi 702-919-0800\nNa iTikotiko Tale Eso keitou Veiqaravi kina e wavokita na yasana o Las Vegas\nLas Vegas, Vualiku kei Las Vegas, Na Drano, Henderson, NellisFab, Daimani Karakarawa, Siti o Vatu, Jean, Matasa-ni-Idia, Moapa, Vatu, Cina vaqaqara, Bar Marina ni Valetabu, Logandale, Ypeamu, Veiulunivanua Taucoko, Ni kalou, Dolan Springs, Ydvakadina, U-u, Cal Nev Ari, Ilavelave, Ishonasi, Bunkerville, Cima, Siti ni Dauvakasaqa, Caka cala, Chloride, Laughlin, Bucabuca o Amargosa, Fort Mohave, Dau vavavi, Vanua ni Veiqaravi Lailai, Buca Koula, Hackberry, Kingman, Baravi ni Willow, Gunlock\nvakacavara e dua na jeti vakaitaukei Reno


E Tautauvata na Lotu Kece? E Vakadonuya Kece na Kalou? | Taro Vakaivolatabu\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bislama Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chavacano Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chinese (Shanghainese) Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chiyao Cibemba Colombian Sign Language Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Ga Georgian German German Sign Language Greek Guarani Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Iban Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Javanese Kabuverdianu Kachin Kamba Kannada Kazakh Kazakh (Arabic) Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kongo Korean Kwanyama Lingala Lithuanian Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Maya Mingrelian Mongolian Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Nzema Okpe Oromo Pangasinan Persian Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Russian Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Somali Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tahitian Talian Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tongan Tsonga Turkish Turkmen Twi Ukrainian Urdu Vietnamese Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nSega, e duidui na lotu. E tu ena iVolatabu e levu na ivakaraitaki ni lotu e sega ni taleitaka na Kalou. Era umani kece ena rua na iwasewase qo.\nKena imatai: Sokaloutaka na kalou lasu\nE volai ena iVolatabu na vosa me vaka na “ka lasu,” “ka wale,” kei na “tawayaga” me vakamacalataka na sokaloutaki ni kalou lasu. (Jeremaia 10:3-5; 16:19, 20) Na Kalou o Jiova * e vakarota na matanitu makawa o Isireli: “Me kua ni dua tale na nomu kalou, o yau duadua ga.” (Lako Yani 20:3, 23; 23:24) E “waqa na cudru i Jiova” nira sokaloutaka na Isireli na kalou tani.”—Tiko Voli Mai na Lekutu 25:3; Vunau ni Soro 20:2; Dauveilewai 2:13, 14.\nE sega ni veisau na rai ni Kalou me baleta na kena sokaloutaki na veika e ‘vakatokai me kalou.’ (1 Korinica 8:5, 6; Kalatia 4:8) E vakaroti ira na via sokaloutaki koya mera kua ni veitokani kei ira na lotu lasu, e kaya: “Ni lako tani mai na kedra maliwa, ni tawasei kemuni.” (2 Korinica 6:14-17) Na cava e vakarota kina meda cakava qori ke tautauvata na lotu kece ra qai qaravi koya?\nKena ikarua: iVakarau ni sokalou e sega ni vakadonuya\nEna so na gauna, era sokalou na Isireli nira muria na vakabauta kei na ivakarau era muria na qarava na kalou lasu, ia e cata qo o Jiova nira bosoka vata na lotu dina kei na lotu lasu. (Lako Yani 32:8; Vakarau 12:2-4) E cudruvi ira na iliuliu ni lotu ena nona gauna o Jisu ena ivakarau ni nodra sokalou ni vakarairai qai veivakaisini, era “sega ni kauaitaka na veika bibi ena Lawa me vaka na lewadodonu, loloma, kei na yalodina.”—Maciu 23:23.\nE va tale ga qori ena gauna qo, na lotu ga e yavutaki ena ka dina e vakadonuya na Kalou. Na ka dina qori e tiko ena iVolatabu. (Joni 4:24; 17:17; 2 Timoci 3:16, 17) Na lotu e sega ni duavata kei na ka e tukuna na iVolatabu e vakacalai ira na lewenivanua mera kua ni qarava na Kalou. Levu na ivakavuvuli e nanumi ni yavutaki ena iVolatabu, me vaka na Letoluvakalou, na kena bula tiko e dua na ka ni sa mate e dua, kei na veivakararawataki tawamudu, e yavutaki mai na sokalou lasu. E “tawayaga” se ka wale na lotu e tokona na ivakavuvuli qori, ni ivakavuvuli ga vakatamata, sega ni ka e vinakata na Kalou.—Marika 7:7, 8.\nE cata na Kalou na lotu e veivakaisini. (Taito 1:16) Meda veiwekani vinaka kei na Kalou, e bibi me laurai ena noda bula na ka eda vakabauta, sega ni vagauna ga. Kena ivakaraitaki, e kaya na iVolatabu: “Ke dua e nanuma ni sa qarava tiko na Kalou ena iqaraqaravi e vakadonuya o koya ia e sega ni lewa vinaka na yamena, e vakaisina tiko ga na lomana, e tawayaga tale ga nona lotu. E va qo na lotu e savasava qai sega ni dukadukali ena mata ni noda Kalou na Tamada: meda qaravi ira na luveniyali kei ira na yada era rarawa tu, meda qarauna tale ga me kua ni tauvi keda na duka ni vuravura.” (Jemesa 1:26, 27) E volai ena Ai Vola Tabu na vosa “lotu savasava” me dusia na sokalou e sega ni tauvi duka, e sega ni veivakaisini.\n^ para. 5 E tukuni ena iVolatabu ni yaca ni Kalou dina o Jiova.\niMeli iMeli E Tautauvata na Lotu Kece? E Vakadonuya Kece na Kalou?


2 Samuela , chapter 5 of the Fijian Bible - with audio narration\nNa yavusa taucoko e Isireli era sa lako mai vei Tevita e Epironi ka tukuna, "Keimami sa nomu sui ka lewemu talega.\n2 "Ena veigauna sa oti ni sa tui tiko vei keimami o Saula, o iko ga sa liutaki Isireli yani ka kauti keimami lesu tale mai; sa tukuna vei iko o Jiova, 'O na vakatawani Isireli na Noqu tamata ka mo na lewa e Isireli.'"\n3 Era sa lako kece mai na qase e Isireli vua na tui e Epironi, sa cakava o Tevita na Tui e dua na veiyalayalati vata kei ira e Epironi ena mata i Jiova. Era sa lumuti Tevita me tui Isireli.\n4 Sa yabaki tolusagavulu o Tevita ni vakatekivu na nona lewa, ka sa lewa tiko e Isireli me vasagavulu na yabaki.\n5 Mai Epironi sa lewa tiko e Juta me vitu na yabaki ono na vula, mai Jerusalemi sa lewa kina me tolusagavulu ka tolu na yabaki e Isireli kei Juta.\n6 Na tui kei ira na nona tamata era sa lako ki Jerusalemi me ra valuti na Jepusaiti, o ira sa tiko ena vanua â€“ o ira sa vosa oti vei Tevita ka vaka: "Mo kua ni lako mai ki ke; o ira na mataboko kei na wamalai era na vakasavi iko." Ni sa nanuma, "Ni o Tevita ena sega ni lako yani ki kea."\n7 Ia, o Tevita sa taura na bai kaukauwa kei Saioni. (oqori na Koro i Tevita).\n8 Sa tukuna o Tevita ena siga o ya, "O koya sa kaba cake mai na yasana ni wai ka vakadrukai ira na Jepusaiti (na mataboko kei na wamalai â€“ o ira sa cati vakalevu mai vei Tevita) erna digitaki me i liuliu ka kavetani talega." Era sa tukuna kina, "O ira na mataboko kei ira na wamalai era na sega ni lako mai ki vale."\n9 Sa tiko o Tevita ena vanua qaqa ka vakatoka me "na Koro i Tevita." Sa qai taratara cake wavoki o Tevita mai kea ka kauta yani ki loma.\n10 Sa toso tiko o Tevita ka sa yaco me levu sara. Sa tiko vata kei koya o Jiova sa cecere sara.\n11 O Irami na tui Taia, sa vakau daunitukutuku vei Tevita, kei na veivuni-Sitari, kei ira na dautaravale kei na dautavatu. Era sa tara e dua na vale vei Tevita.\n12 Sa kila o Tevita ni sa vakadeitaki koya o Jiova me tui e Isireli, ka sa vakacerecerea talega na Nona matanitu ena vukudra na Nona tamata na Isireli.\n13 Sa tauri ira na watina lalai kei na watina lelevu e Jerusalemi, ena nona lako mai Epironi. Era sa vakasucuma vei Tevita e levu na luvena tagane kei na yalewa.\n14 Oqo na yacadra sa vakasucumi vua mai Jerusalemi: O Samua, o Sobaba, o Nacani, o Solomoni,\n15 O Ibari, o Ilisua, o Nefeki, o Javia,\n16 O Ilisama, o Iliada kei Iliveleti. Era Sa Vakadrukai Na Filisitia\n17 Era sa rogoca na Filisitia ni ra sa lumuti Tevita me tui Isireli. Era sa lako cake kece na Filisitia me vakasaqarai Tevita. Sa rogoca o Tevita, ka sa lako sobu ki na bai ni koro kaukauwa.\n18 Era sa lako talega na Filisitia me toka wawa ena Buca mai Refaimi.\n19 Sa vakatarogi Jiova o Tevita ka vaka: "O ni na soli ira beka ki ligaqu?" Sa sauma mai o Jiova, "Mo lako cake, Ni'u na soli ira vakaidina ki na ligamu."\n20 Sa lako o Tevita ki Peali-Perasimi, ka sa vakadrukai ira mai kea, ka tukuna, "O Jiova sa musuka rua na meca e mataqu, me vaka sa curumi yani na wai." Sa vakayacani kina na vanua o ya me Peali-Perasimi.\n21 Era sa biuta tu e kea na nodra matakau, o Tevita kei ira na nona tamata era sa kauta tani yani.\n22 Era sa lako cake na Filisitia ka tovolea me tuvani ira tale ena Buca mai Refaimi.\n23 Ni sa vakatarogi Jiova tale o Tevita, sa sauma mai o Jiova, "Mo kua ni lako cake; mo lako wavokiti ira ga ka lako cake yani mai na veivuniberi.\n24 "Ni o sa rogoca na rorogo ni tuva vakaivalu mai na veivunikau (beri), mo ni basuka sara yani vakatotolo. O Jiova ena lako yani ena vukumuni e matamuni me samuti ira na mataivalu ni Filisitia."\n25 Sa cakava vakakina o Tevita, me vaka sa vakaroti koya kina o Jiova; sa vakasavi ira na Filisitia mai Kipa ka yaco sara ki Qasa.


O Cei e Vakasavuitukutuku Tiko ena Duidui Vosa?\nULUTAGA LEVU | ITUKUTUKU ENA DUIDUI VOSA\nDua na Leqa Makawa\nNIKUA sa rauta ni 7,000 na vosa e vuravura raraba, qai dau vakadredretaka na veitosoyaki, na veivoli, na vuli kei na veiqaravi ni matanitu. A se vakilai sara na leqa qo mai na gauna makawa. Kena ivakaraitaki, ena rauta na 475 B.G.V. ena veiliutaki i Tui Esuerosi, (kena irairai o Kisekise I), e vakauta na matanitu o Perisia na ivakaro ina veivanua kece e liutaka, “mai Idia me yaco sara i Iciopea, e 127 na yasana, ina dui yasana ena kena ivolavolai, vei ira na lewenivanua ena nodra dui vosa.” *\nEra sega ni bau saga mera cakava qori na isoqosoqo se matanitu nikua, ia era cakava na iVakadinadina i Jiova. Era tabaka na mekesini kei na ivola ena levu sara na vosa, wili kina na katokatoni, na vidio, kei na iVolatabu. Era vakadewa tiko ena sivia na 750 na vosa, kei na rauta ni 80 na vosa vagalu. Era vakarautaka tale ga e vica vata na vakadewa ni nodra ivola na mataboko na Braille.\nEra sega ni rawatubu na iVakadinadina i Jiova ena sasaga kece qori. Era sega ni saumi na daunivakadewa kei ira na veitokoni. Na cava era saga kina vagumatua na iVakadinadina i Jiova mera vakadewa ena levu na vosa? Era cakava vakacava qori?\n^ para. 3 Raica ena iVolatabu na Esiteri 8:9.\niMeli iMeli Dua na Leqa Makawa


Me Salavata Nomu Bula kei na Masu ni Turaga—Wase 2 | Vulici\nNa Vale ni Vakatawa (iTabataba e Vulici) | June 2015\nWILIKA ENA VOSA Acholi Albanian American Sign Language Amharic Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Batak (Toba) Bengali Bicol Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Czech Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Finnish French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Kamba Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Korean Sign Language Krio Latvian Lhukonzo Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mambwe-Lungu Marathi Mauritian Creole Maya Mexican Sign Language Mizo Mongolian Moore Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian Sign Language Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Quichua (Imbabura) Romanian Runyankore Russian Russian Sign Language Samoan Sango Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tshiluba Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) vakaViti\nMe Salavata Nomu Bula kei na Masu ni Turaga—Wase II\n“Ni kila na Tamamudou na ka dou vinakata.”—MACIU 6:8.\nNa cava e okati ena kerekere me baleta na keda kakana ni veisiga?\nNa cava meda cakava me vosoti kina noda cala?\nE rogoca vakacava o Jiova noda kerekere meda kua ni temaki?\n1-3. Na cava e vakadeitaka kina e dua na tacida yalewa ni kila vinaka o Jiova na ka eda gadreva?\nE SEGA ni guilecava o Lana na ka e yaco mai Jamani ena dua na siga ena vulaikatakata ni 2012. E vakila o koya ni rogoci e rua na ka e masulaka. Na imatai ni nona masu a vodo tiko ena sitimanivanua me gole ena raraniwaqavuka. A kerea vei Jiova me rawa ni vunau. Na ikarua ni gauna e masu kina ni sa yaco ena raraniwaqavuka, qai kila ni sa daro na nona waqavuka me yacova na siga tarava. E masulaka o Lana ni sa sega ni vo tu vua e dua na ilavo ni Urope, e sega tale ga na vanua me lai moce kina.\n2 Ni bera mada ga ni cavuka na ikarua ni nona masu o Lana, sa kacivi koya mai e dua, “Bula Lana, na cava o mai cakava tu eke?” Na cauravou e vosa qo vua erau a vuli vata. E lako yani e kea kei tinana kei buna me rau talaci koya me gole e Sauca Aferika. Ni rogoca na ituvaki e sotava tiko o Lana, e sureti koya sara o Elke na tinai cauravou me lai tiko vei ratou. Dua na ka nodrau kauaitaki Lana o Elke kei tinana, rau taroga tale ga vua e levu na taro me baleta na nona vakabauta kei na nona veiqaravi vakatabakidua.\n3 Ena siga tarava ni katalau oti vakavinaka o Lana, e sauma e levu na taro vakaivolatabu, e vola tale ga na sala ni veitaratara kei rau na vakaicilitaki koya me rawa ni rau sikovi tale. E lesu bula tale i nona vale o Lana me tomana nona veiqaravi vakapainia tudei. E vakila o Lana ni o koya “na Daurogo masu” e vakaitavi ena ka kece e yaco ya.—Same 65:2.\n4. Na cava eda na veivosakitaka?\n4 Ni tarai keda vakasauri na leqa, de dua ena rawarawa vei keda meda kere veivuke vei Jiova, e ka ni marau tale ga vei Jiova ni rogoca na nodra vakamamasu na nona dauveiqaravi yalodina. (Same 34:15; Vkai. 15:8) Ke da vakananuma gona vakatitobu na masu ni Turaga, eda na raica ni tiko eso tale na ka eda gadreva vakalevu cake eda na rairai raibaleta. Me kena ivakaraitaki, raica mada na veika eda gadreva vakayalo e vakaraitaki toka ena iotioti ni tolu na ka e kerei ena masu ni turaga. Vakacava, e tiko tale eso na ka meda cakava me salavata noda bula kei na ikava ni ka e kerei me baleta na kakana ena veisiga?—Wilika Maciu 6:11-13.\n“NI SOLIA VEI KEIMAMI NIKUA NA KAKANA E RAUTI KEIMAMI”\n5, 6. Na cava e bibi kina noda kerea na keda kakana ni dua na siga ke sa veirauti mada ga na ka e tu vei keda?\n5 Dikeva ni qo e sega ni baleta ga noda kerekere yadua me baleta na “kequ” kakana ni dua na siga, e baleta tiko na “keimami” kakana ni dua na siga. O Victor e dua na ivakatawa ni tabacakacaka mai Aferika, e vakamacalataka: “Au dau vakavinavinakataki Jiova niu sega ni dau leqataka kei watiqu na ka me keirau kania, se na kena saumi na neirau rede ni vale. Dua na ka nodra dau qaravi keirau vakayalololoma e veisiga o ira na taci keirau. Au masulaka tale ga ni na rawa vei ira na vukei keirau mera vosota na dredre vakailavo.”\n6 Ke sa rauti keda na kakana me vica vata na siga, eda rawa ni vakasamataki ira na tacida era dravudravua se ra vakaleqai ena leqa tubukoso. Meda kua ni masulaki ira ga, meda cakava sara ga na ka me salavata kei na noda masu. Me kena ivakaraitaki, eda rawa ni wasea vata kei ira na tacida na ka e tu vei keda. Eda rawa tale ga ni dau cau ena cakacaka e vuravura taucoko, nida kila ni dau vakayagataki vinaka na cau e kumuni.—1 Joni 3:17.\n7. E vakatauvatana vakacava o Jisu na nona ivakasala meda “kua vakadua ni lomaocaocataka na siga nimataka”?\n7 Ni tukuna o Jisu me baleta na keda kakana ni veisiga, a rairai vakaibalebaletaka na ka sara ga eda gadreva vakatotolo. E vakaraitaka tale na sala e vakasulumi ira kina na buca ni veikau, qai kaya: “Me qai sega vakacava ni vakasulumi kemudou e lailai na nomudou vakabauta? Meda kua gona ni lomaocaoca meda kaya, ‘Cava meda tokara?’” E tinia ni tokaruataka na ivakasala qo: “Kua vakadua ni lomaocaocataka na siga nimataka.” (Maciu 6:30-34) E sega ni vakaraitaki tiko eke meda domodomoiyau, meda lomavakacegu ga ena ka sa tu vei keda. E okati ena veika qori na noda vale veiganiti, cakacaka meda vakarautaka kina na ka era gadreva noda vuvale, kei na yalomatua nida vosota na qaravi ni tauvimate. Ke da masulaka ga na veika vakayago, ena vakaraitaka nida vakabibitaka tiko ga e dua na ka. Eda gadreva vakalevu cake na veika vakayalo.\n8. Nona tukuna o Jisu na keda kakana ni veisiga e dodonu meda nanuma kina na veika bibi cava? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n8 Nona tukuna o Jisu na keda kakana ni veisiga eda lai nanuma kina noda gadreva na kakana vakayalo. E tukuna na noda Turaga, “E sega ni bula na tamata ena madrai wale ga, e bula ga ena vosa kece e lako mai na gusu i Jiova.” (Maciu 4:4) Meda masulaka tiko ga ni o Jiova ena vakani keda tiko vakayalo ena kena gauna dodonu.\n“NI VOSOTA NA NEIMAMI CALA”\n9. Na sala cava e vaka kina na “dinau” na noda ivalavala ca?\n9 Na cava e vakayagataka kina o Jisu na vosa “dinau,” e muri qai tukuna o koya “valavala ca”? (Maciu 6:12, vmr; Luke 11:4) Rauta ni 60 na yabaki sa oti e vakamacalataki vinaka ena mekesini qo: “Eda valavala ca nida talaidredre ina lawa ni Kalou, e yaco kina meda dinau vua. . . . E rawa vua na Kalou me taroga noda bula nida valavala ca. . . . E rawa ni tarova meda kua ni vakila nona vakacegu, me muduka tale ga noda veiwekani vinaka kei koya. . . . E dodonu meda lomani koya, e laurai qo ena noda talairawarawa vua; nida cakacala eda sega kina ni sauma lesu noda dinau ni loloma vua, ni okati me ivalavala ca noda sega ni lomana na Kalou.”—1 Joni 5:3.\n10. Na yavu cava e vosota kina noda cala o Jiova? Meda raica vakacava na tikina qo?\n10 Noda kerea e veisiga meda vosoti e dusia na yavu duadua ga e rawa ni bokoca kina noda valavala ca na Kalou, oya na isoro ni veivoli i Jisu. Sa rauta ni 2,000 na yabaki na kena saumi oti na ivoli, meda vakamareqeta gona me vaka ga na iloloma e soli vei keda nikua. “Sa rui talei na ivoli” ni noda bula, e sega kina ni rawa vei keda na tamata ivalavala ca meda sauma. (Wilika Same 49:7-9; 1 Pita 1:18, 19.) Meda kua ni cegu na vakavinavinakataki Jiova ena iloloma uasivi qo. Ni cavuti “neimami cala,” sega ni “noqu cala,” e dodonu meda nanuma kina nida gadreva kece na dausokalou na iloloma e vakarautaki vakayalololoma qo. Matata kina ni vinakata o Jiova meda kua ni kauaitaka ga noda veika vakayalo, meda kauaitaka tale ga na nodra eso tale, okati kina o ira na cala vei keda. Levu na gauna e dau cala lailai ga, qori na gauna vinaka meda vakaraitaka kina nida lomani ira dina na tacida da qai yalorawarawa ni veivosoti me vaka ga nona vosoti keda vakayalololoma na Kalou.—Kolo. 3:13.\nKe o vinakata me vosoti iko na Kalou, mo dauveivosoti (Raica na parakaravu 11)\n11. Na cava e bibi kina meda veivosoti?\n11 Ka ni rarawa nida tamata ivalavala ca, da qai dau katona na ca ena so na gauna. (Vunau 19:18) Ke da dau veitalanoataka, era na rairai tovaki keda eso tale, lai vakavuna na veisei ena ivavakoso. Ke da vakalaiva tiko ga na ituvaki va qo, eda sa vakaraitaka kina nida sega ni vakavinavinakataka na yalololoma i Jiova kei na ivoli. Ena sega ni via vakayagataka vei keda na Tamada na yaga ni nona isoro na Luvena ke da sega ni dau veivosoti. (Maciu 18:35) E vakamatatataka o Jisu na tikina qo ni oti ga na masu ni Turaga. (Wilika Maciu 6:14, 15.) Kena itinitini, me yaga nona veivosoti na Kalou, meda kua ni cakava tiko ga na ivalavala ca bibi. Noda vinakata meda kua ni valavala ca tiko ga eda na cakava kina na kerekere tarava.—1 Joni 3:4, 6.\n“NI KUA NI VAKATARA ME KEIMAMI RAWAI ENA VEITEMAKI”\n12, 13. (a) Na cava e yaco vei Jisu ni oti ga vakalailai nona papitaiso? (b) Na cava me bale ga kina vei keda ke da rawai ena veitemaki? (c) Na cava e vakadinadinataka o Jisu ni yalodina tiko ga me yacova na mate?\n12 Noda vakasamataka na ka e cakava o Jisu ni papitaiso oti ga eda rawa kina ni kila na vuna eda kerea kina: “Ni kua ni vakatara me keimami rawai ena veitemaki.” A dusimaki Jisu na yalo tabu ni Kalou me lako ina vanua talasiga. Na vuna? “E qai temaki koya e keri na Tevoro.” (Maciu 4:1; 6:13) Dodonu meda kurabuitaka qori? Sega, eda kila na vuna e talai Luvena mai kina e vuravura na Kalou. Oya me vakadinadinataki na ile e basika ni vorata na veiliutaki ni Kalou o Atama kei Ivi. E vinakati na gauna me saumi eso na taro. Kena ivakaraitaki, vakacava e cala nona bulia na tamata na Kalou? Rawa vua na tamata uasivi me tokona na veiliutaki ni Kalou, ke mani sagai koya mada ga “na vunica”? Vakacava e rawa vua na tamata me lewai koya ga, me sega na veiliutaki ni Kalou me vaka e tukuna o Setani? (Vkte. 3:4, 5) Ena vinakati na gauna me saumi kina na taro qori, ena vakaraitaka o Jiova vei ira kece na nona ibulibuli vuku ni dau yaga nona veiliutaki.\n13 E savasava o Jiova, e sega gona ni dau veretaka e dua. Na Tevoro ga o koya “na Dauveitemaki.” (Maciu 4:3) E rawa ni vakavuna na Tevoro na veitemaki. E vakatau vei keda yadua noda vakalaiva meda rawai ena veitemaki se sega. (Wilika Jemesa 1:13-15.) A sega tale ni wawa o Jisu me vorata na veitemaki kece ni cavuqaqataka na Vosa ni Kalou. E tokona gona o Jisu na dodonu ni nona veiliutaki na Kalou. E sega ga ni soro o Setani. A waraka “e dua tale na gauna veiganiti.” (Luke 4:13) E vorata tiko ga o Jisu na sasaga kece i Setani me tawayalodina. O Karisito e tokona na dodonu ni nona veiliutaki o Jiova qai vakadinadinataka ni rawa vua na tamata uasivi me yalodina tiko ga ke mani ca sara mada ga na veivakatovolei. E sasaga tiko ga o Setani me bacani keda na nona imuri o Jisu.\n14. Na cava meda cakava meda kua ni temaki?\n14 Ni se vakalewai tiko ga na ile ni nona dodonu na Kalou me veiliutaki, e vakatara o Jiova me vakayagataka na vuravura qo na Dauveitemaki me temaki keda kina. E sega ni vakalaiva na Kalou meda rawai ena veitemaki. E nuitaki keda qai vinakata me vukei keda. Ni doka na galala ni noda vakatulewa, e sega ni tu tu ga me tarova o Jiova noda temaki. Rua na ka meda cakava, oya meda yadra tiko ga vakayalo da qai masu wasoma. E rogoca vakacava o Jiova na noda masu?\nMo kaukaua tiko ga vakayalo qai gumatua ena cakacaka vakaitalatala (Raica na parakaravu 15)\n15, 16. (a) Na cava eso na ka ni veitemaki meda levea? (b) O cei me beitaki ke da rawai ena veitemaki?\n15 O Jiova e solia vei keda nona yalo tabu me vakaukauataki keda qai vukei keda meda vorata na veitemaki. E vakaroti keda tale ga na Kalou ena nona Vosa kei na ivavakoso me baleta na ituvaki meda levea, me vaka na vakayagataki vakasivia ni gauna, ilavo, kei na kaukaua ena veika vakayago e sega ni yaga. Erau tiko ena vanua vutuniyau e Urope o Espen kei Janne. Rau dau painia tudei ena dua na gauna dede, rau qai veiqaravi ena vanua e gadrevi kina vakalevu na veivuke. Ni sucu na imatai ni luvedrau, rau sa cegu ena painia, sa sucu tale qo na ikarua ni luvedrau. E kaya o Espen, “Keirau dau masulaka vei Jiova me keirau kua ni temaki ni keirau sa sega ni vakayagataka vakalevu ena gauna qo na neirau gauna ena qaravi ni itavi vakayalo me vaka eliu. Keirau kerei Jiova me keirau kaukaua tiko ga vakayalo, keirau gugumatua tale ga ena cakacaka vakaitalatala.”\n16 Dua tale na ka ni veitemaki ni gauna qo na saravi ni iyaloyalo vakasisila. Ke da temaki kina, eda sega ni rawa ni beitaki Setani. Na vuna? E sega ni rawa ni vakasaurarataki keda o Setani kei na nona vuravura meda cakava na ka eda sega ni via cakava. Eso era sa temaki nira vakasamataka tiko ga na veika ca. Ia eda rawa ni vorata qori nira sa vorata rawa e udolu na tacida.—1 Kor. 10:12, 13.\n“MONI VAKABULAI KEIMAMI MAI VUA NA VUNICA”\n17. (a) Rawa ni salavata vakacava noda bula kei na noda kerea meda vakabulai mai vua na vunica? (b) Na vakacegu cava sa voleka?\n17 Me salavata noda bula kei na kerekere “moni vakabulai keimami mai vua na vunica,” meda saga meda kua “ni vakavuravura [na vuravura i Setani].” Meda “kua ni lomani vuravura [nei Setani] se na ka e tu e vuravura.” (Joni 15:19; 1 Joni 2:15-17) Qori na sasaga eda na cakava tiko. Dua na vakacegu levu ni sa na sauma o Jiova na kerekere qo ni vakarusai Setani qai vakavuna me takali yani na ituvaki ca ni nona vuravura! Meda nanuma tiko na gauna e kolotaki sobu mai kina e vuravura o Setani, e kila o koya ni sa lekaleka nona gauna. Ena dela ni cudru e sega ni vinakata meda yalodina. Meda masuta tiko gona meda vakabulai mai vua na Tevoro.—Vkta. 12:12, 17.\n18. Na cava meda cakava tiko ga meda bula ni sa muduki na ituvaki ni vuravura i Setani?\n18 Vakacava, o vinakata na ituvaki marautaki qori? Masuta tiko ga me vakarokorokotaka na yaca ni Kalou na Matanitu ni Kalou, me vakayacora tale ga na lomana e vuravura. Nuitaki Jiova me vakarautaka na veika o gadreva vakayalo, vakayago tale ga. Meda vakadeitaka mada ga me salavata noda bula kei na masu ni Turaga.\niMeli iMeli Me Salavata Nomu Bula kei na Masu ni Turaga—Wase II\nO Karisito—na Kaukaua ni Kalou\nE Lomana na Kawatamata\nEda Rawa ni Savasava Tiko Ga\n“Ke sa Rawa Vei Kingsley, Au Rawa Tale ga ni Cakava!”\nMe Salavata Nomu Bula kei na Masu ni Turaga—Wase I\n“Me Tiko Vei Kemuni na Vosota”\nText Sala me download kina na ka e tabaki NA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) June 2015\niMeli iMeli NA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) June 2015\nNA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) June 2015


The Fiji Times » Veisisivi sere e Lami\nVeisisivi sere e Lami\nA MAI vakacagau e na i Wasewase o Lami e na kena marautaki na yabaki 50 ni Koniferedi e Viti e na nodra a vakayacora e dua na veisisivi sere ni lotu kei na veivakalasai e so e na bogi ni Vakaraubuka sa oti.\nE kaya o Nai Talatala Joji Natuivau ni rau a oka e na veisisivi sere oqo na Tabacakacaka o Qauia kei Lami ka umani koto e loma e 15 na valenilotu.\nOqo era oka kina na i wasewase vei ira na marama, turaga, mataveitokani kei na wilivola ni Siga Tabu.\nKuria ka kaya ni a vakarautaki na i cocovi kei na sitivikiti vei i koya na matasere e a liu kei ira na matasere e vakiaba;lebale na nodra sere ki na marautaki ni yabaki 50 ni koniferedi e na noda vanua.\nEra a oka e na veisisivi sere oqo e na Tabacakacaka o Lami na matasere ni valenilotu e Nasevou, Nakurukuru, Nakula, Valenicina, Waigasa, Naisogowaluvu, Matanisivaro, Waisere kei Saioni.\nE na Tabacakacaka o Qauia e oka kina o Orepi, Ararata, Moraia, Saineai, Kirisini kei Eremoni. E vakanamata tu oqo ki na soqo levu ni kena marautaki na yabaki 50 oqo e na vula mai oqo.


iKatini ni Kuita e Ijipita | Nodra iVola ni Vuli ni iVolatabu na Gone\niKatini ni Kuita\nA yalataka vei Fero o Mosese ni na sega ni raici koya tale. Ia ni bera ni lako, e kaya vei Fero: ‘Ena bogilevu tutu, era na mate kece na ulumatua tagane ni Ijipita, tekivu ena nomu vuvale me yaco sara vei ira na bobula.’\nE tukuna o Jiova vei ira na Isireli mera vakarautaka e dua na kakana. E kaya: ‘Vakamatea e dua na sipi, se me tagane yabaki dua qai boroya eso na kena dra ena nomuni katuba. Moni tavuna na lewena qai kania vata kei na madrai sega ni vakaleveni. Ni vakaisulu rawa, ni vakaivava, moni vakarau. Au na sereki kemuni ena bogi nikua.’ O raitayaloyalotaka na nodra marau na Isireli?\nEna bogilevu tutu, e lako na agilosi i Jiova ena vale kece e Ijipita. Na katuba e sega ni boro ena dra, e mate na kena ulumatua. Ia e lakosivita na agilosi na vale e boro ena dra. Ena vuvale kece ni Ijipita, era vutuniyau se dravudravua, e mate kina e dua na gone. Ia e sega ni mate e dua na luvedra na Isireli.\nE mate mada ga na luvena tagane o Fero. Sa sega tale ni vosota rawa, e mani kaya vei Mosese kei Eroni: ‘Tucake. Ni lako tani eke. Ni lai sokalou vua na nomuni Kalou. Kauta na nomuni manumanu, ni lako!’\nEra biuti Ijipita na Isireli ni cila vinaka tu na vula, era wasei vakavuvale kei na yavusa. Era le ononadrau na udolu na tagane, e levu tale ga na yalewa kei na gone. Levu tale era veitomani mera lai sokalou tale ga vei Jiova. Era sa qai galala na Isireli!\nEra dau vakarautaka e veiyabaki na kakana era kania ena bogi qori, mera nanuma kina na veivakabulai i Jiova. E vakatokai me Lakosivia.\n“Qo na vuna au vakabulai iko tiko kina, meu vakaraitaka kina vei iko na noqu kaukaua, me vakatakilai tale ga e vuravura taucoko na yacaqu.”—Roma 9:17\nTaro: Na cava na ikatini ni kuita? Cava era cakava na Isireli mera bula kina?\nLako Yani 11:1–12:42; 13:3-10


O Cei o Ira na Agilosi? | Taro Vakaivolatabu\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French Georgian German Greek Greenlandic Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Lingala Lithuanian Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Myanmar Norwegian Nzema Oromo Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Tamil Tatar Telugu Thai Tigrinya Tiv Turkish Tzotzil Ukrainian Venda Vietnamese Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nEra kabula kaukaua na agilosi, qai levu cake na ka era rawa ni cakava ni vakatauvatani kei keda. (2 Pita 2:11) Era vakaitikotiko mai lomalagi, na bula e lomalagi e duatani sara mai na bula e vuravura. (1 Tui 8:27; Joni 6:38) E veiganiti kina mera vakatokai na agilosi mera kabula vakayalo.—1 Tui 22:21; Same 18:10.\nEra vu mai vei na agilosi?\nNa Kalou a vakayagataki Jisu me buli ira na agilosi, e vakatokai o Jisu ena iVolatabu me “ulumatua ni kabuli kece.” E kaya na iVolatabu me baleta na nona vakayagataki o Jisu ena bulibuli: “E vakaitavi o koya [Jisu] ena buli ni ka kece tale eso mai lomalagi kei vuravura, na ka e laurai kei na ka e sega ni laurai,” wili kina o ira na agilosi. (Kolosa 1:13-17) Era sega ni vakawati se vakaluveni na agilosi. (Marika 12:25) Ia era buli na agilosi, era dau vakatokai tale ga mera “luve ni Kalou dina.”—Jope 1:6.\nEra se buli makawa sara na agilosi, qai buli e muri na vuravura. Gauna e bulia kina na vuravura na Kalou, era “tekivu kaila ena vakasausau” na agilosi.—Jope 38:4-7.\nEra le vica na agilosi?\nE sega ni cavuta sara ga na iVolatabu e dua na fika, e tukuna ga ni tiko e dua na iwiliwili vakaitamera ni agilosi. Kena ivakaraitaki, a raivotutaka na yapositolo o Joni e vica vata na drau na milioni na agilosi.—Vakatakila 5:11.\nEra vakayacani na agilosi qai tiko na nodra itovo?\nIo, e cavuti ena iVolatabu e rua na yaca ni agilosi, o Maikeli kei Keperieli. (Taniela 12:1; Luke 1:26) * Eso tale na agilosi era vakadinata ni tiko na yacadra, ia era sega ni dau vakaraitaka.—Vakatekivu 32:29; Dauveilewai 13:17, 18.\nE tiko na nodra itovo na agilosi. E rawa nira veivosaki. (1 Korinica 13:1) E rawa nira vakasama, e rawa nira vakacaucautaka na Kalou. (Luke 2:13, 14) E laurai tale ga ena nodra tokoni Setani eso na agilosi ena nona talaidredre vua na Kalou, ni soli vei ira na galala mera digia mera cakava na ka vinaka se ka ca.—Maciu 25:41; 2 Pita 2:4.\nE duidui na nodra itutu na agilosi?\nIo. E agilosi kaukaua duadua o Maikeli na agilosi turaga, qai soli vua e levu na lewa. (Juta 9; Vakatakila 12:7) Dua na iwasewase ni agilosi cecere era vakatokai me serafimi, era tu wavokita na idabedabe vakaturaga i Jiova. (Aisea 6:2, 6) Dua tale na iwasewase ni agilosi cecere era vakatokai me jerupi, era lesi tale ga ena so na itavi dokai. Kena ivakaraitaki, e yadrava na jerupi na icurucuru ina were o Iteni ni rau vakatalai oti mai kina o Atama kei Ivi.—Vakatekivu 3:23, 24.\nEra dau veivuke na agilosi?\nIo, e vakayagataki ira na nona agilosi yalodina na Kalou mera dau veivuke ena gauna qo.\nE vakayagataki ira na agilosi na Kalou mera veidusimaki ena nodra vunautaka na nona tamata na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou. (Vakatakila 14:6, 7) E yaga na veidusimaki qori vei ira na vunau kei ira na rogoca na itukutuku vinaka.—Cakacaka 8:26, 27.\nEra veivuke na agilosi ena taqomaki ni ivavakoso vaKarisito mai na nodra veivakamuai na daucaka ca.—Maciu 13:49.\nEra dusimaki ira na tamata yalodina ni Kalou na agilosi, era taqomaki ira tale ga.—Same 34:7; 91:10, 11; Iperiu 1:7, 14.\nEra sa vakarau vukei Jisu na agilosi ena kena vakaoti vakadua na veika ca, sa na qai vakilai na vakacegu.—2 Cesalonaika 1:6-8.\nVakacava e lesi e dua na agilosi me taqomaka na tamata yadua?\nEra kauaitaka na agilosi na nodra bula vakayalo na tamata ni Kalou, ia e sega ni lesia na Kalou e dua na agilosi me taqomaka vakatabakidua e dua na lotu vaKarisito. * (Maciu 18:10) Era sega ni taqomaki ira na tamata ni Kalou na agilosi mai na veivakatovolei se veitemaki kece. E kaya na iVolatabu ni levu na gauna ena vakarautaka na Kalou “na sala” me vosota rawa kina o koya e vakatovolei, qori ena nona veivakavukui kei na nona veivakaukauataki.—1 Korinica 10:12, 13; Jemesa 1:2-5.\nRai cala me baleta na agilosi\nRai cala: Era vinaka kece na agilosi.\nKa dina: Era cavuti ena iVolatabu “na yalo ca tawarairai,” kei “ira na agilosi era a valavala ca.” (Efeso 6:12; 2 Pita 2:4) Era vakatokai me timoni na agilosi ca qori, era tokoni Setani ena nona talaidredre vua na Kalou.\nRai cala: Era tawamate na agilosi.\nKa dina: Era na vakarusai na agilosi ca, wili kina o Setani na Tevoro.—Juta 6.\nRai cala: Era vuki me agilosi na tamata nira mate.\nKa dina: A buli ira sara ga na agilosi na Kalou, era sega ni tamata tu e liu, gauna era mate kina ra qai vakaturi mera lai bula e lomalagi. (Kolosa 1:16) Na Kalou e solia na bula tawamate vei ira era na vakaturi mera lai bula e lomalagi. (1 Korinica 15:53, 54) Na nodra itavi o ira qori e cecere mai na nodra itavi na agilosi.—1 Korinica 6:3.\nRai cala: Era cakava na agilosi na ka e vinakata na tamata.\nKa dina: Era talairawarawa na agilosi ina ivakaro ni Kalou, sega ni ka eda tukuna o keda. (Same 103:20, 21) O Jisu mada ga e kaya ni na sega ni kere veivuke vei ira na agilosi, ena kere veivuke ga vua na Kalou.—Maciu 26:53.\nRai cala: E rawa nida masu vei ira na agilosi mera vukei keda.\nKa dina: Na masu e tiki ni sokalou e dodonu me nona duadua ga na Kalou o Jiova. (Vakatakila 19:10) E dodonu meda masu ga vua na Kalou, ena vuku i Jisu.—Joni 14:6.\n^ para. 10 Era vakayagataka e vica na vakadewa ni iVolatabu na vosa “Lusefa” ena Aisea 14:12, ra qai nanuma eso ni yacana na agilosi a qai vuki me o Setani na Tevoro. Ia na vosa taumada vakaIperiu e vakayagataki e keri e kena ibalebale “kalokalo ramase.” E laurai ena ikotokoto ni sega ni vakaibalebaletaki vei Setani na Lusefa. Ia e vakaibalebaletaki ina matanitu o Papiloni, a vakamadualaka na Kalou ena vuku ni nona dokadoka. (Aisea 14:4, 13-20) A vakayagataki na matavosa “kalokalo ramase” me vakalialiai kina na matanitu o Papiloni ni oti na kena vakabalei.\n^ para. 21 Eso era nanuma ni nona sereki mai valeniveivesu o Pita e vakaraitaka ni a lesi vakatabakidua e dua na agilosi me taqomaki koya. (Cakacaka 12:6-16) Na cava ga eratou cavuta kina na tisaipeli na matavosa “agilosi [i Pita]”? De dua eratou nanuma cala ni sega ni rawa ni lako yani o Pita, sa talai ga yani e dua na agilosi me matataki koya.


NA LAKO YANI 28 FOV - Ia mo kauti Eroni na tuakamu vei - Bible Search\nNA LAKO YANI 27 NA LAKO YANI 29\nNA LAKO YANI 28\n1Ia mo kauti Eroni na tuakamu vei iko, kei iratou vata kaya na luvena tagane, maivei ira na Isireli, me bete vei au ko koya, io ko Eroni, ko Netapi kei Epaiu, ko Eliesa kei Icama, eratou luve i Eroni. 2Ia mo cakava eso nai sulu tabu me nei Eroni na tuakamu, me vakaiukuuku ka me rairai vinaka. 3Ia mo vosa vei ira kecega era sa lomavuku, ko ira ka'u sa vakasinaita e na lomavuku, me ra cakava nai sulu i Eroni me vakatabui kina ko koya, me bete vei au. 4Ia oqo nai sulu me ra cakava; e dua nai taube, kei na efoti, kei nai curucuru balavu, kei nai curucuru balavu sa cula kina nai ukuuku, nai sala, kei nai vau ni tolona; ia me ra cakava nai sulu tabu nei Eroni na tuakamu, kei iratou na luvena, me bete vei au ko koya. 5Ia ko ira, me ra kauta na koula, kei na ka pelu, ka lokaloka, ka kulakula, kei na lineni matailalai.\n6Ia me ra cakava na efoti e na koula, e na ka pelu, ka lokaloka, e na ka kulakula, kei na lineni matailalai ni wa muloci, e na cakacaka ni matai vuku. 7Me rua na kena wa bale, me cula ki na tutuna e rua; ka cula vata kina. 8Ia nai vau talei ni efoti, sa tiko kina, me caka vakakina, me vaka na kenai valavala; me caka e na koula, e na ka pelu, ka lokaloka, ka kulakula, kei na lineni matailalai ni wa muloci.\n9Ia mo kauta e rua na vatu onikisa, ka ceuta kina na yacadra na luve i Isireli: 10e ono na yacadratou e na vatu e dua, ka ono na yaca sa vo e na vatu kadua, me veitaravi me vaka na nodra sucu. 11E na nona cakacaka na matai dauceu vatu, me vaka sa ceu na mama, mo ceuta vakakina na yacadra na luve i Isireli e na vatu ruarua: mo cakava me vakadeitaki e na qara koula. 12Ia mo tokara na vatu ruarua ki na wa bale ni efoti, me vatu me ra nanumi kina na Isireli: ia ko Eroni ena kauta na yacadra e na mata i Jiova, e na tabana ruarua, me ra nanumi kina. 13Mo cakava talega eso na qara koula; 14ka rua na sinucodo e na koula dina; me tobe, me vaka na wa-qaliqali, ka bukia na sinucodo sa tobe ki na qara.\n15Ia mo cakava nai taube ni veilewai e na cakacaka ni matai vuku; mo cakava me vaka nai cakacaka ni efoti; mo cakava e na koula, e na ka pelu, ka lokaloka, ka kulakula, kei na lineni matailalai ni wa muloci. 16Me takiveilevu e na yasana vava, ka me lobi rua; e dua na afa kiupiti na kena balavu, ka dua na afa kiupiti na kena raraba. 17Ia mo vonota kina na vatu sa vono, me va na yatu vatu: ai matai ni yatu na satiusi, na topasa, kei na kapuquli: 18ia nai karua ni yatu, na emeralita, na safaia, kei na taiamodi: 19ia nai katolu ni yatu, na laikure, na aketi, kei na amecisita: 20ia nai kava ni yatu, na perili, na onikisa, kei na jasipa: me koula ga na qara sa vono kina. 21Ia na vatu ena ceuti kina na yacadra na luve i Isireli, e tinikarua, me vaka nai ceuceu ni mama; io na yacadra yadua, me vaka na mataqali e tinikarua. 22Ia mo cakava ki nai taube e rua na sinucodo e na wa koula dina sa tobe. 23Mo cakava talega ki nai taube e rua na mama koula, ka vauca na mama ruarua ki na tutu ni taube ruarua. 24Mo qai daramaka na sinucodo ruarua sa tobe, ki na mama ruarua sa vauci ki na tutu ni taube ruarua. 25Ia na muana yadua sa vo ni sinucodo ruarua sa tobe mo bukia ki na qara ruarua, ka vauca ki na mata ni wa bale ni efoti. 26Ia mo cakava e rua na mama koula, ka bukia ki na mua ni taube ruarua, e na tutuna, e na yasana ki loma ni efoti: 27ka rua tale na mama koula mo cakava, ka vauca ki na kena wa bale ruarua ni efoti e rukuna, vaka ki na matana, me donuya na tikina kadua sa vauci kina, me toka e cake, ka toka era nai vau talei ni efoti. 28Ia me ra vauca na mama ni taube ki na mama ni efoti e na wa pelu, me toka e cake, ka toka era nai vau talei ni efoti, me kakua ni tasere mai na efoti. 29Ia ko Eroni ena kauta na yacadra na Isireli e nai taube ni veilewai me donuya na utona, ni sa la'ki curuma na tikina tabu, me ra nanumi tikoga kina e na mata i Jiova.\n30Mo tokara talega na Urimi kei na Cumimi e loma ni taube ni veilewai; ia me donuya na uto i Eroni, ni sa curu ki na mata i Jiova: ia me colata tikoga me donuya na utona ko Eroni, e na mata i Jiova, na ka era lewai kina na Isireli.\n31Ia mo cakava nai curucuru ni efoti ka me pelu taucoko ga. 32Ia eloma me dua na kena qara me curu kina na uluna: me vakabatina na qara e na ka sa tali, me vaka na qara ni sulu ni valu, me kakua ni kadresu. 33Ia e na belena mo cakava eso na pomekaraneti, e na wa pelu, ka lokaloka, ka kulakula, me volita na botona; kei na lali koula eso, me volita talega e na kedra maliwa: 34e dua na lali koula, ka dua na pomekaraneti; e dua na lali koula, ka dua na pomekaraneti, me volita na bele ni sulu ko ya. 35Ia me vakaisulu kina ko Eroni me ia kina na nonai tavi: ia ena rorogo na kena tataqiriqiri, ni sa curu ki na mata i Jiova ko koya e na tikina tabu, ka ni sa curu tale mai, me kakua ni mate ko koya.\n36Mo cakava talega e dua na tiki ni koula dina me mamare, ka ceuta kina, SA TABU ME NEI JIOVA, me vaka nai ceuceu ni mama. 37Ia mo vauca e na wa pelu, me tu e na mata ni sala. 38Ia ena tu e na yadre i Eroni, me colata kina ko Eroni na kena cala ni ka tabu, era na vakatabuya na Isireli e na nodra i solisoli tabu kecega; ia ena tiko ga e yadrena, me ra vinakati kina e na mata i Jiova.\n39Ia mo cula vakaiukuuku nai curucuru balavu lineni matailalai; ia mo cakava dua nai sala ena lineni matailalai; mo cakava talega e dua nai vau ni tolona e na cakacaka vakaiukuuku ni matai ni culacula.\n40Mo cakava talega na nodratou i curucuru balavu na luve i Eroni, ia mo cakava nai vau ni tolodratou, ka cakava na nodratou i sala, me vakaiukuuku ka me rairai vinaka. 41Mo qai vakaisulutaki Eroni kina na tuakamu, kei iratou talega na luvena; ka lumuti iratou, ka buli iratou, ka vakatabui iratou, me ratou bete vei au. 42Mo cakava talega vei iratou na tarausese lekaleka lineni, me tabonaki kina na yagodratou, mai na tolodratou ka yacova na sagadratou; me ratou kakua ni luvawale. 43Ia ena vakaisulu kina ko Eroni kei iratou na luvena, ni ratou sa curuma na vale ni veitavaki, se ratou sa torova nai cabocabo-ni-soro me ia na cakacaka e na tikina tabu; de ratou sa cala, ka mate kina: oqo nai lesilesi vua, vei ira talega na nona kawa ka tawa mudu.


Era Veivakavulici Vakacava na iVakadinadina i Jiova ena iVolatabu? Sega ni Saumi na Veivakavulici ena iVolatabu\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Angolan Sign Language Arabic Arabic (Lebanon) Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Assamese Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Basque Bassa (Cameroon) Batak (Toba) Belgian French Sign Language Bengali Biak Bicol Bislama Bosnian Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chavacano Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Czech Czech Sign Language Damara Dangme Danish Digor Drehu Dutch Ecuadorian Sign Language Edo Efik English Esan Estonian Ewe Fante Faroese Finnish Fon Frafra French French Sign Language Ga Galician Garifuna Georgian German German Sign Language Gitonga Greek Greenlandic Guadeloupean Creole Guarani Guatemalan Sign Language Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hiri Motu Hungarian Hungarian Sign Language Iban Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Indonesian Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Itsekiri Japanese Japanese Sign Language Javanese Kabardin-Cherkess Kabiye Kabuverdianu Kabyle Kachin Kalanga (Botswana) Kamba Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabic) Kekchi Khakass Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Konkani (Roman) Korean Krio Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Lamba Laotian Latvian Lingala Lithuanian Low German Luganda Luo Luxembourgish Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mari Martiniquan Creole Mashi Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mexican Sign Language Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mizo Mongolian Moore Myanmar Myanmar Sign Language Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Ngangela Nias Nicaraguan Sign Language Niuean Norwegian Nyungwe Nzema Oromo Ossetian Otomi (Mezquital Valley) Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Persian Peruvian Sign Language Pidgin (West Africa) Polish Polish Sign Language Pomeranian Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Punjabi (Roman) Punjabi (Shahmukhi) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Romania) Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sunda Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Sãotomense Tagalog Tahitian Tajiki Tamil Tandroy Tankarana Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvinian Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Arabic) Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruguayan Sign Language Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Venezuelan Sign Language Vezo Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wichi Xhosa Yoruba Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri) Zulu vakaViti\nEra Veivakavulici Vakacava na iVakadinadina i Jiova ena iVolatabu?\nKeimami vakarautaka na sala vinaka duadua mo kila kina na ka e kaya na iVolatabu. E rawa ni vukei iko na neimami iwalewale ni veivakavulici mo:\nMarautaka nomu bula\nKila na ka e yalataka na iVolatabu ena veigauna se bera mai\nEna ulutaga qo\nCava e caka ena vuli iVolatabu?\nE saumi na vuli iVolatabu?\nE vakacava na kena balavu?\nAu na tekivu vuli vakacava?\nRawa niu tovolea mada ga e dua na lesoni?\nAu sa na dua na iVakadinadina i Jiova keu vuli iVolatabu?\nRawa niu vakayagataka ga noqu iVolatabu?\nRawa niu sureta eso tale mera vuli vata kei au?\nVakacava keu vuli tu ena dua na gauna kei ira na iVakadinadina i Jiova, e rawa niu vuli tale?\nAu rawa ni vulica ga vakataki au na iVolatabu?\nEna vukei iko e dua na iVakadinadina i Jiova mo kila vinaka na iVolatabu ni drau vulica vata na ulutaga yadua ena ivola, Marau me Tawamudu! O na kila vinaka kina na ka e kaya na iVolatabu, ena yaga tale ga vei iko. Sarava na vidio qo mo kila kina e levu tale na ka.\nSega. Keimami muria ga na ivakasala i Jisu vei ratou nona tisaipeli: “E soli wale vei kemudou, dou solia wale tale ga.” (Maciu 10:8) E sega tale ga ni saumi na iyaya ni veivakavulici me vaka na iVolatabu, kei na ivola e kena ulutaga, Marau me Tawamudu!\nE tiko ena ivola e 60 na lesoni. Ena vakatau sara ga vei iko na toso ni vuli. Ia e levu era dau vulica e dua, se sivia na ulutaga ena dua na macawa.\n1. Vakalewena na fomu ni kere vuli iVolatabu ena neimami website. Ena qai veitaratara yani vei iko e dua na iVakadinadina i Jiova me salavata ga kei na ka o vakalewena mai ena fomu qori.\n2. Ena veitaratara yani o koya ena vakavulici iko. Ena vakamacalataka vei iko na cakacaka ni vuli iVolatabu, ena sauma tale ga nomu lomatarotaro.\n3. Drau na tuvanaka sara na iwalewale ni nomu vuli. E rawa ni caka na vuli ni gole yani i nomu vale o koya me vakavulici iko, se drau vakayagataka na talevoni, video call, vola ivola, se imeli. Rawa ni dua na aua na vuli, ia e rawa ni lekaleka se balavu me vakatau ena kemu ituvaki.\nIo, vakalewena ga na fomu ni kere vuli iVolatabu ena neimami website. Ni veitaratara yani e dua na iVakadinadina i Jiova, tukuna vua ni o via tovolea ga na vuli mo raica ke o na taleitaka se sega. Ena vakayagataka o koya na brochure, Marau me Tawamudu! E tiko kina e tolu na lesoni e rawa ni o vakadeitaka kina mo vuli se sega.\nSega. Ia keimami taleitaka na vakavulica na iVolatabu vei ira na tamata kece. Keimami sega ga ni vakasaurarataka e dua me lewena na neimami lotu. Keimami vakamacalataka tale ga ena veidokai na ka e kaya na iVolatabu. Ia e nomuni vakatulewa yadua sara ga na ka oni via vakabauta.—1 Pita 3:15.\nIo, rawa ni o digia na ivakadewa ni iVolatabu o via vakayagataka. Ia keimami marautaka na vakayagataka na iVakadewa ni Vuravura Vou, ni matata qai donu tale ga. Keimami raica ni levu era via vakayagataka ga na ivakadewa ni iVolatabu e matau vei ira.\nIo, rawa ni o sureti ratou nomu vuvale se itokani.\nIo. O na taleitaka sara na vuli ena gauna qo ni sa vakavoutaki na ka e vulici, qai vakarautaki sara ga me ganita na ituvaki ni bula ena gauna qo. O na sarava tale ga kina e levu na vidio kei na itaba, ena bulabula tale ga na vuli.\nIo. Dina ni levu na vuli iVolatabu era marautaka me dua e vakavulici ira, ia eso era vinakata mera tekivu vuli mada ga vakataki ira. Na iVukevuke ni Vuli iVolatabu e tiko ena neimami website, e tu kina eso na ivukevuke kei na iwalewale e rawa ni vukei iko ni o vulica na iVolatabu. Qo eso na ivukevuke ena rawa ni yaga vei iko:\nLesoni ni Vuli iVolatabu ena Internet (Online Bible Study Lessons). Ena saumi kina eso na taro bibi me baleta na bula, me vaka: O cei na Kalou? Na cava e yaco tiko kina na ca kei na rarawa? Ena vakaotia na Kalou na rarawa?\nVidio Vakaivolatabu. Ena saumi na taro vakaivolatabu ena vidio leleka qo.\nSaumi naTaro Vakaivolatabu. Ena saumi e levu na taro vakaivolatabu ena ulutaga qo.\niVakamacala ni Tikinivolatabu. O na kila kina na ibalebale ni tikinivolatabu kilai levu.\nMarau me Tawamudu!—Tekivutaki na Vuli iVolatabu.\nNa brochure qo e rawa ni tekivu kina na porokaramu ni vuli iVolatabu, e sega ni saumi.\nVeivosakitaka na isau ni dua na nomu taro mai na iVolatabu, se mo vulica eso tale na ka me baleti ira na iVakadinadina i Jiova.\nKe volai na iVolatabu meda kila vinaka, na cava e vinakati tale kina na veivuke me kilai vinaka kina?\niMeli iMeli Era Veivakavulici Vakacava na iVakadinadina i Jiova ena iVolatabu?\nijwfq ulutaga 15


WILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Armenian Azerbaijani Brazilian Sign Language Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French Georgian German Greek Hiligaynon Hungarian Iban Indonesian Italian Japanese Kinyarwanda Kirghiz Korean Lithuanian Malagasy Myanmar Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Thai Turkish Ukrainian vakaViti\n19 SEVITEBA, 2019\nMe rawa ni vunautaki na itukutuku vinaka ena yalava e tarai vakavudua e Gabon. E tuvanaka kina na valenivolavola ni tabana e Cameroon, na cakacaka vakavunau lavotaki ena imatai ni June ina ika31 ni Okosita, 2019. E kena inaki me vunautaki na itukutuku vinaka vei ira na tiko ena siti o: Franceville, Koulamoutou, Lambaréné, Libreville, Makokou, Moanda, Mouila, Oyem, Port-Gentil, kei Tchibanga. Era sureti kina e levu mai na veivanua ena cakacaka lavotaki qori. E okati kina na le 400 na bolecakacaka mai Belgium, Kenada, Varanise, kei Merika.\nE sivia na rua na milioni na lewenivanua e Gabon. E tukuni ni 80 na pasede era vakayagataka na vosa ni vanua qori, oya na vosa vakaVaranise. E 30 tale ga na pasede era vosataka nodra vosanisucu, na vosa vakaFang. E vakayagataki gona na vosa ruarua qori ena cakacaka lavotaki qo.\nE vakaitikotiko e dua e vosa vakaFang e Bissegue, e Libreville. E taleitaka na veitalanoa vakaivolatabu, e kaya: “Se qai imatai ni gauna meu rogoca kina na itukutuku ni Kalou ena noqu vosa ga!”\nTukuna e dua na tacida yalewa e vakaitavi kina: “Na cakacaka lavotaki qo e ivakaraitaki sara ga ni nodra dau veilomani qai duavata na isoqosoqo i Jiova. O ira na mataveitacini era dauloloma, veiciqomi, yalovinaka, veikauaitaki ra qai dau lomasoli. Au nanuma lesu kina na ka e kaya o Paula me baleta na ivavakoso e Filipai—eda dau ‘duavata ena vakasama, ena loloma, ena lomavata, tautauvata tale ga na noda nanuma.’—Filipai 2:2.\nVuavuaivinaka na Cakacaka Lavotaki e Lapland


Vakatarogi | Rajesh Kalaria\nSA SIVIA e 40 na yabaki nona dikeva voli na mona ni tamata o parofesa Rajesh Kalaria, mai na Newcastle University e Igiladi. A vakabauta tu e liu na bula vakaidewadewa, ia sa veisau nona rai ni toso na gauna. A vakatarogi koya e dua e dauvola na mekesini na Yadra! me baleta nona cakacaka kei na ka e vakabauta.\nA sucu o tamaqu e Idia, o tinaqu e marama ni Idia, ia a sucu e Uganda. Erau a susugi ena lotu Idu. Keitou le tolu na veitacini, au ikarua ni gone. Keitou a vakaitikotiko mai Nairobi e Kenya ra qai lotu Idu e levu na lewenivanua.\nAu dau taleitaki ira na manumanu. Levu na gauna au dau taubale ena loma ni veikauloa. Au lai keba tale ga kei ira noqu itokani ena so na vanua e dau saravi kina na manumanu kei na so tale na kabula vakatubuqoroqoro. Au a vinakata meu vuniwai ni manumanu, ia niu tauri vola oti mai na dua na koronivuli e Nairobi, au gole sara ena London University e Igiladi. Au lai vulica e keri na mate e dau tauvi keda. Dua na gauna e muri sa vakatabakidua sara ga noqu vakadidike ena mona ni tamata.\nVakacava e veisaqasaqa na nomu vakadidike kei na ka o vakabauta?\nIo. Na veika vakasaenisi au vulica e vakavuna meu lomatarotarotaka na ivakavuvuli kei na ivakarau vakaIdu. Kena ivakaraitaki, na sokaloutaki ni manumanu kei na ivakatakarakara.\nNa cava o vakabauta kina na bula vakaidewadewa?\nNiu se cauravou, au bula maliwai ira e levu era vakabauta ni a tekivu e Aferika na bula vakaidewadewa, qai dau veivosakitaki vakalevu qori e koronivuli. Era kaya tale ga na qasenivuli kei na parofesa ni univesiti nira vakabauta kece na bula vakaidewadewa na saenitisi.\nVica vata na yabaki noqu vulica voli na baioloji kei na veika me baleta na yagoda. A qai vakamacalataka vei au e dua noqu itokani na ka sa vulica tiko ena iVolatabu kei ira na iVakadinadina i Jiova. Qori e vakavurea vei au na lomatarotaro. Au mani tiko ena dua nodra soqo na iVakadinadina a vakayacori ena neimami olo ni koronivuli e Nairobi. Oti rau vakamacalataka vei au e rua na daukaulotu iVakadinadina eso na ivakavuvuli vakaivolatabu. Erau vakabauta ni tiko e dua na Dauveibuli Uasivi e rawa ni sauma na taro bibi me baleta na bula. E vakaibalebale vei au na vakasama qori, au kila ni sega ni itukuni wale ga.\nE veisaqasaqa beka nomu kila vakavuniwai kei na nomu vakabauta ni buli na ka kece?\nIo! Au raica ena veika au vulica me baleta na yago ni vereverea na veika bula qai buli vakamaqosa. E sega ni vakatauvatani rawa na maqosa ni nodra buli na veika bula, e ka vakalialia kina me tukuni nira basika ga vakacalaka.\nTukuna mada e dua na kena ivakaraitaki.\nAu tekivu dikeva na mona ena veiyabaki ni 1970, dua na ka noqu qoroya na tikiniyago qori. E vakayagataki na mona ena vakasama kei na katoni ni ka, e vakatulewa tale ga ena nodra cakacaka e levu na tikiniyago. E ciqoma na itukutuku qai vakauta ina veitikiniyago eda dau vakila kina na ka.\nE yavala rawa na mona ena vereverea kei na matailalai ni nodra cakacaka e vica vata na bilioni na sela. E semati ira vata na sela qori na nave e vakatokai na axon. Dua na ka e vakatokai na dendrite (veibasogayaki me vaka na waka ni kau), e rawa ni veitaratara kina vaka vica vata na udolu e dua na sela kei na sela tale eso. Nida vakasamataka na iwiliwili vakaitamera ni sela ni mona, na tuvanaki vakamatau ni nodra cakacaka, kei na nodra cakava na ka ena kena gauna donu, eda sa qoroqoro ga. E veivakurabuitaki dina na maqosa ni nodra cakacaka vata na sela ni mona.\nKerekere tomana sara nomu ivakamacala.\nNa ivakaraitaki vinaka duadua ni nodra cakacaka vata vakamaqosa na sela e laurai ena nona kunekunetaki e dua na gone kei na gauna e sucu kina. Ni via semai koya e dua na sela ina so tale na sela e rairai yawa toka mai vua, ena vakayagataka na nave. E matailalai na itukutuku e vakauta na sela ina nave me vakayacora vinaka kina nona cakacaka.\nE tiko na ivukevuke e vakarautaki me baleti ira na nave vou, mera yacova kina nodra takete. Na ivukevuke qori era vaka ga na ivakatakilakila e tukuna vei ira na nave vou mera “tu vakadua,” “lako,” se “vuki.” Era na sega ni cakava vinaka na nave nodra cakacaka ke sega ni matata na idusidusi e soli vei ira. Na ka kece e tuvanaki vakamaqosa, tekivu sara ga mai na itukutuku ni noda bula e volai tu ena kena tobu e vakatokai na DNA.\nEda se sega tiko ga ni kila na ka kece e dau yaco ena noda mona kei na nona cakacaka. E okati e keri na sala e katona kina na itukutuku, vakavurea eso na ivakarau ni yalo, kei na nona vakasamataka na ka. Ia ena noqu rai, na kena yavala rawa mada ga na mona, na totoka kei na maqosa ni cakacaka e qarava e dusia ni bulia e dua e uasivi sara na nona vakasama.\nEra vakaraitaka vei au na iVakadinadina ni Vosa ni Kalou na iVolatabu. Kena ivakaraitaki, e sega ni ivola vakasaenisi na iVolatabu, ia e donu vinaka na ka e vakamacalataka me baleta na veika vakasaenisi. E donu na ka e parofisaitaki kina. E yaga tale ga vakalevu na kena ivakavuvuli, au vakadinadinataka sara ga qori. Sa tekivu dusimaki au voli mai na iVolatabu ena gauna au dua kina na iVakadinadina i Jiova ena 1973. Au vakila ni vakainaki qai marautaki kina na noqu bula.\niMeli iMeli Vakamacalataka Nona Vakabauta e Dua e Dau Dikeva na Mona