Prekarietatea neskaz jantzia\n04 martxoa, 2019 Asteko Gaia 1285\nLan munduan emakumeek bizi duten errealitateaz mintzatu da Eztizen Agirresarobe, LAB-eko abokatua eta Koordinadora Feministako kidea.\nPrekarietateak emakume aurpegia du. «Kapitalismoak emakumeen esplotazioa aberasteko erabiltzen du» eta horren adibide da, «etxeko lanek eta zaintza lanek, barne produktu gordinaren heren bat» egiten dutela. Eztizen Agirresarobe LAB sindikatuko abokatu eta Koordinadora Feministako kidearen hitzak dira. Goierriko M8 Plataformak antola- tuta, pasa den otsailaren 18an, Ordizian egindako mahai-inguruan parte hartu zuen Agirresarobek. Lan munduan, gizonezkoen eta emakumezkoen artean dauden desberdintasunez mintzatu zen.\nLangabezia, behin-behinekotasuna eta soldata arrakala dira emakumezkoen prekarietatearen arrasto nagusietako batzuk. «Emakumeen artean langabezia tasa altuagoa da, eta behin-behineko kontratu gehiago daude». Agirresaroberen arabera, kapitalismoak «emakumeen esplotazioa, aberasteko» erabiltzen du eta horren adibide da, «etxeko lanek eta zaintza lanak, barne produktu gordinaren heren bat» egiten dutela. Martxan dauden tresna horiek «desberdintasunak» eta emakumeen «segregazio horizontala» eragiten dute; «emakumeak, sektore jakin batzuetan konzentratzen gaituzte, sektore feminizatuetan». Sektore horietan lan egiten dutenen %80, emakumezkoak dira. Lanpostu horiek «gutxietxita» egon ohi dira, eta baldintzak «okerragoak» dituzte; azken batean, «soldata baxuagoak» eta «eskubide gutxiago» dituzte.\nAgirresarobek argitu duenez, sektore feminizatuetan lan baldintzak «oso kaxkarrak» dira. Lanpostu hoiek ondo ezagunak dira: «Eraikinen garbiketa, etxeko langileak eta merkataritza edo zerbitzu pribatuak» dira feminizatuenen artean daudenak.\nArlo horietan lan egiten duten emakumeen «kontratu gehienak ebentualak» izaten dira. «Gizonaren soldata konplementatzen duten lanpostutzat ditu gizarteak, soldatak eskasak dira, ez dira lanaldi osoak izaten askotan eta eskubideei dagokienez, beste lanpostu batzuetan baino gutxiago izaten dituzte».\nAktibista feminista izateaz gain, abokatua ere bada Agirresarobe. Horri esker, emakume askok lan munduan dituzten bizipen errealak gertu-gertutik ezagutu ahal izan ditu. «Jubilatzeko eskubiderik ez duten asko daude, nahiz eta bizitza osoa lanean pasa duten; beste batzuk, etxeko langileen kasuan, adibidez, beldurrez bizi dira. Lanetik bota dituzte eta haien gauza pertsonalen bila pasatzeko beldurrez daude, edo soldata duin bat nahi duten emakumeak eta behin ere izan ez dutenak ere badaude». Denetariko egoeren aurrean dauden emakumeei babesa ematen saiatu da.\nErrealitate gordin horien artean, etxeko langileak dira egoerarik okerrenean daudenak. Bizitza sostengatzeko behar-beharrezkoa dute haien lana, baina ez dago behar bezala baloratuta. Martxoaren 8arekin «bizitzak erdigunera« eraman behar direla aldarrikatu nahi dute, ulertzen delako, «bizitza gainontzeko guztiaren oinarri» dela eta «lan produktiboak eta kapitala metatzen dutenek ere, oinarrian, etxeko eta zaintza lanak behar» dituztela. Lan garrantzitsua izanda ere ,«baldintza penagarriak» dituztela dio Agirresarobek. «Gizarteak haien esklabutza egoera asumituta du». Sektore horretan «utzikeria politikoa handia» dela uste du; etxeko langileen eskubideak gainontzekoei parekatzeko nazioarteko hitzarmen bat dago, baina «estatuek ez dute berretsi nahi». Egoera horrekin lehen bailehen bukatu behar dela uste du abokatuak.\nSexu langileen egoera ere «apartekoa» da. Prostituzioaren alde ala kontra egon, «hortxe dagoen errealitate da eta erregulatu egin behar da, langileen eskubideak bermatze aldera». Duela gutxi, sindikatu bat sortzen saiatu dira, baina ez zaiela utzi salatu du. Errealitate «oso gordina» bizi dute.\nEmakume autonomoak ere «zigortuta» daudela dio. «Saltzeko eredu basatiak» ez baitu laguntzen «haien baldintzak hobeak» izan daitezen.\nGarbiketa lanak egiten dituztenak aipatu ditu. «Lan gaixotasunak pairatzeko arrisku handia dute; urte askoan garbiketan lana egiten aritu direnek eskumuturreko arazoak izan ohi dituzte». Baina oraindik, «aintzat hartzen ez den zerbait» dela dio.\nEgora horien guztien atzean «patriarkatua» dagoela dio. Eta horrelako kasuen aurrean, «defentsa zaila» izaten dela, legea, «langilearen kontra» baitago. Azkenean, «legegilea, patriarkatuaren parte da eta emakumeak zapaldu» egiten ditu. Hori horrela, «ekintza sindikala eta emakume langileei babesa ematea» da bidea.\nAzken aldian asko entzuten den terminoa da soldata arrakala, eta horren inguruan hainbat argibide eman ditu Agirresarobek. Izan ere, arrakala «ez da bakarrik emakumeek gizonek baino gutxiago irabaztea lanpostu berean egonda eta lan bera eginda». Soldata arrakala, «enpresa batzuetan emakumeek sarbiderik ez dutela ikusten dugunean ere ageri da».\nKristalezko sabaiak ere ederki definitzen du egoera zein den. Emakumeak, «maila baxuagoan dauden postuak kubritzera kondenatuta» daudela dio, eta haiek egiten dituzten lanek «aitortza gutxiago» dutela. Azken batean, ideia horiek daude soldata arrakalaren atzean.\nEguneroko etxeko lana\nBatez ere, ordainpeko lanaz mintzatu bada ere, eguneroko etxeko lanen banaketaren inguruan ere aritu da Agirresarobe. Urteen poderioz eta borroka feministari esker aldatzen joan den zerbait dela esan du baina oraindik, emakumeen gain dago karga handiena arlo honi dagokionez: «lanean eta zaintza lanetan igarotako denbora batuta, emakumeek egunero ordubete gehiago egiten dugu». Horrek esan nahi du, «astean zehar egun bat gehiago» egiten dutela lan. Eguneroko bizimodua emakumeek sostengatzen dutela uste du Agirresarobek eta horrek, ondorio belala «bizitzeko, aisialdirako, sozializatzeko edo osasuna zaintzeko denbora gutxiago» dutela. Eta horrek, osasun emozinalean ere badu eragina.\nEmakume askori haurdun gelditzeak arazoak sortzen dizkie lan munduan\nGaur egun oraindik, gezurra badirudi ere, haurdun gelditzeak arazoak sor ditzazke emakume baten bizitza laboralean. Haurdun gelditu haurretik, lan eskaintza gutxiago dago emakumeentzako gizonezkoentzako baino, haurdun geldi daitekeen hipotesi hutsagatik. Agirresarobek gai honi lotutako kasu ugari ezagutzen ditu. Kontatzen zuen, hainbat enpresetan, emakumeek haurdun gelditzeko asmorik badute, enpresari komunikatu behar diotela derrigor. Gaur egun oraindik, emakume bat haurdun gelditu eta kaleratzen duten enpresarik ere bada. Arrazoia, ‘bere hobebeharrez’ egiten dutela izan ohi da. Kontziliazioaz hitzegin ohi da baina hori «parregarria» dela uste du Agirresarobek. Emakumeek sufritzen duten zerbait da, gizonezkoen artean, ez da horrelako kasurik ezagutzen eta neurriak hartzea «behar-beharrezkoa» da.\n« GoiBerri 319. zenbakia [pdf]


Ligré - Wikipedia, entziklopedia askea.\nAnché, Assay, Lémeré, Marçay, Rivière eta La Roche-Clermault\n536 (%50.5) 529 (%49.9)\nLigré Frantziako udalerria da, Indre eta Loira departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 1.027 biztanle zituen.\n2007an Ligré udalerrian erroldatutako biztanleak 1.027 ziren. Familiak 438 ziren, horien artean 108 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 175 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 131 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 529 etxebizitza zeuden, 434 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 63 bigarren erresidentzia ziren eta 32 hutsik zeuden. 522 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 434 etxebizitza nagusietatik 357 bere jabearen bizilekua ziren, 66 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 26 etxek bi zituzten, 59 etxek hiru zituzten, 139 etxek lau zituzten eta 208 etxek bost zituzten. 388 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 144 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 257 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nLigré udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 687 ziren, horien artean 490 aktiboak ziren eta 197 inaktiboak ziren. 490 pertsona aktiboetatik 464 lanean zeuden (251 gizon eta 213 emakume) eta 26 langabezian zeuden (6 gizon eta 20 emakume). 197 pertsona inaktiboetatik 93 erretiraturik zeuden, 50 ikasten zeuden eta 54 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Ligré udalerrian 451 unitate fiskal zeuden, 1.102 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.405 euro zen.\n2007an zeuden 29 komertzioetatik, 7 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 8 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.\n2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 ile apaindegia.\n2000. urtean Ligré udalerrian 49 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.872 hektarea erabiltzen.\nBNF: 152576802 (data)


2012ko zezeilaren 8a\tHASIEREA\nInjinerutzak hurretik ezagutzeko aukerea, egunotan Bilboko Goi Eskolan Bilboko Injinerutzako Goi Eskolan Injinerutzak aurkezteko Jardunaldiak egingo ditue zezeilaren 8an eta 9an, 16:30etik 19:00etara bitartean. Bilboko Eskolearen ekimenez antolatu dira topaketak, eta Batxilergoko ikasleen asistentzia handia espero dabe. Diziplina anitzeko laborategi bat, tailer mekaniko bat eta 17 erakusmahai izango dira ikasle bisitarientzat.\nArte sorkuntzeak teoria eta militantzia femininistan daukan eragina aztertuko dabe Arte Eder fakultadean\nArte sorkuntzan teoria eta militantzia feministen eragina. Arte sorkuntzearen eraginak teoria eta militantzia feministetan jardunaldiak zezeilaren 9an eta 10ean egingo dira, EHUren Arte Eder fakultadean, unibersidadeko iturriek jakinarazo dabenez.\nIruzkinak 0\teuskerea berbagai\nEuskerearen normalizazinoan atzerapausu handia emon leike Eusko Legebiltzarrak\nAurreikusita dagoana gauzatzen bada, Eusko Legebiltzarrak ezerezean itxiko dau merkataritzan kontsumo-hartu-emonak euskeraz egiteko eskubidea, kontsumitzaile euskaldunen eskubideen babesean atzerapausu handia emonaz.\nIruzkinak 0\tzinemea\nArkaitz Basterraren 'Life and Film' dokumentala bariku honetan estreinauko da Bilbon eta Gasteizen\nLife and film (The labyrinthine biographies of Vojtech Jasny) Sonora Estudios eta Arkaitz Basterraren produkzinoaren emoitzea da. Dokumentalak Jaengo Jaialdiko lehenengo saria irabazi eban eta Montrealgo Zine Jaialdian, Munduko Dokumentalak atalean aurkeztu zan 2009an.\nManu Katchek abiatuko dau BBK Masters at Work zikloa\nManu Katche perkusino-jotzaileak edegiko dau BBK Masters at Work zikloa zezeilaren 14an, Bilboko BBK Salan. Eszenatokian, lagun izango ditu Tore Brunborg saxo-jotzaiolea, Laurent Vernerey baxu-jotzailea eta Jim Watson tekladu-jotzailea. Emonaldia 20:30ean hasiko da.\nZer pasauko ete da bagilaren 26ko hauteskundeetan gehiengo osorik batek be lortzen ez badau?\t2016-04-27-(e)tik 2016-05-08-(e)ra inkesta\n1. Denpora tarte laburrean, hauteskundeak barriro\t2. Alderdien arteko negoziazinoei ekin beharko jake barriro\tsarekoak rss bidez\nMadinak diputatu izatea merezia duela esan du Diazek\nZure abizena Etxeberria, Etxebarria, Echavarria, edo Echevarria den erabaki dezakezu, baina Nahia ed...\nJon Ander Altube: 'Lanbide Heziketan ikastolen eredua zabaldu gura dogu ekimen sozialaren eredu lez'\nHarrobia Fundazinoko kudeatzailea\nUrna usaina ostera beIruzkinik ez\tArdi txikia beti bildots\nEuropa bat-batean, itzultzen...Iruzkinik ez\tIzena, izerdia eta izakerea\nEz dakit ba, Aritz...Iruzkinik ez\tagendea\nBerbaldiak - 2012-02-08 19:00etan\tIratxe Esnaolaren Galerna nobelea berbagai\nBerbaldiak - 2012-02-08 20:00etan\t500 urte estrategiarik gabe. Topiko politikoak desegiten, Pako Ar... Ikus-entzunezkoak - 2012-02-08 19:30ean\tFritz Lang zikloa. Metropolis (1927), Fritz Lang\nAnder Elortegik irabazi dau Bermeon Udabarriko Faseko ... - 519 aldiz\n'Sunakali' filmak irabazi dau Thinking Football jaialdia - 367 aldiz\nEuskal mitologiaren inguruko lehenengo 3D bideo-jokoa ... - 158 aldiz\nSanta Teresa Jesusenaren idazlan guztiak euskerara itz... - 2 iruzkin\n2015eko R. M. Azkue Literatura Sariak banatu ditu Eusk... - 2 iruzkin\nBerbaldiak eta topaketak hurrengo egunotan Bilbon, Mus... - 2 iruzkin\nEstekak • Nor garan • Harpidedun egin • Web mapea • Bizkaie! 2002-2016 • Legezko oharra eta pribatutasuna • RSS Sindikazinoa


Iragana baino, etorkizuna den hizkuntza - GARA\nGeure hizkuntza, euskara da festa erraldoi honen bizkarrezurra. Milaka eta milaka lagun batzen dituen lokarria. Horren alde ari da aspalditik lanean AEK, baina Euskal Herrian zehar dauden hamaika elkarte ere bai, txikiak ertainak, handiak; erakundeak, ofizialak edo ez, pertsona partikularrak, ezagunak nahiz anonimoak. Askok gainera musu-truk.\nOrain zortzi urte zabaldu zituen ateak Argantzon Ikastolak, eta honi esker, besteak beste, umeek badute etxean bertan euskaraz bizitzeko aukera. Bertako irakaslea da Ekaitz Lotina eta bera ere baikor ageri da.\nDatuek euren alde egiten dute. 0 eta 6 urte bitarteko haurrak hartzen dituen ikastola honetan, lehen ikasturtean hamaika ikaslek eman zuten izena, eta dagoeneko 42 dira datorren irailean bertan izango diren txikiak.\n«Garapena oso argi ikusten da. Hemen inguruan erreferentzia gara -gaineratu du-. Gure erronka garrantzitsuena euskaraz ikasteko aukera eskaintzea da».\n2007. urtean, %13,5a\nEtorkizunari irribarre egitea lagungarria da bidea samurragoa egiteko, baina batzuetan, kanpoko arrazoiak direla-eta, ikastola txiki gehienek bezala, Argantzon Ikastolak zailtasunak izaten ditu. Haur Hezkuntza soilik eskaini ahal izatearen arrazoi nagusietako bat diru laguntzak eskuratzeko dituzten «arazoak» dira. «Politika tartean dagoenean gainera...-salatu du-. Burgosek kontu honekin hainbat helegite ditu eta irabazita, eta horrek asko baldintzatzen gaitu. Zortzi urte daramagu martxan baina oraindik finantzatzeko bide sendorik ez dugu». Urte bakoitza «borroka bat, abentura bat», dio. Puntu honetan, Ikastolen Elkarteak egindako lana gogora ekarri du, «gugatik apustu sendoa egin zuten eta honi esker egiten dugu aurrera».\nHerriko eragile eta elkarteek euskararen nondik norakoak ezagutzen dituzte eta azaroaz geroztik, Andoni Llosas ere badabil antzeko betebeharretan buru-belarri. Orduan izendatu zuen Arabako Aldundiak Trebiñuko euskara teknikari, hain zuzen, Euskara Teknikarien Sarearen barruan. Ordutik hilabete gutxi batzuk baino igaro ez diren arren, baditu ikuspuntu eta iritziak. Bere lana euskara sustatzean eta erabileraren normalizatzean datza, eta ohartarazi duenez, Trebiñun euskarak pairatzen duen egoera ez da txarrenetakoa: «Onerako edo txarrerako Arabako beste eskualde batzuetan, Mendialdean edo Arabako Errioxan, esaterako, portzentajeari begiruz gero, ez dago alderik. Gainera -nabarmendu du-, ikusten da [hiztun kopurua] gorantz doala, gero eta jende gehiagok hitz egiten duela Trebiñun». Bestalde, euskararen jakintzatik erabilerara ere aldea nabaritzen dela baieztatu digu, «baina hori, azken batean, Euskal Herri osoko erronka da», ondorioztatu du.\nLakuako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak 2007. urtean egindako inkestatik ateratako datuen arabera, trebiñuarren %13,5 euskaraz ondo hitz egiteko gai da, eta beste hainbestek hitz egiteko gaitasun handirik ez duen arren, bada ulertzeko gai. Datu eguneratuak datozen hilabeteotan iritsiko dira, izan ere Lakua berriz egiten ari da-eta ikerketa soziolinguistikoa.\nDatu hauek mahai gainean izanik, eta azken urteek emaitza positiboak utzi dituztela ikusita, zein da hurrengo urratsa? Llosasek esan duenaren arabera, begirada Korrikatik harantzago jartzea da gakoetako bat: «Ume eta gazteengan egin behar dugu indarra, beste sektoreak baztertu gabe, baina diru laguntza eza traba izaten da, ez baita programa guztiak aurrera eramateko iristen». Horregatik, 17. Korrika amaitzean bertako eragile, euskara batzorde eta ordezkari politikoekin bildu nahi du Llosasek, «denon artean euskarak zein premiak dituen ezarri eta horren arabera eragiteko. Trebiñu euskalduna izango bada, umeengan dago kontua», azaldu du irmo.


2020ko Finantza Kontrolerako Urteko Plana eta martxoaren 8aren inguruko Adierazpen instituzionala hizpide izango dira gaurko Osoko bilkuran — Oñatiko udala\n2020ko Finantza Kontrolerako Urteko Plana eta martxoaren 8aren inguruko Adierazpen instituzionala hizpide izango dira gaurko Osoko bilkuran\nFinantza kontrolerako urteko plana legez egin behar da, baina orain arte ez da bete, ez behintzat Oñatiko udalean. Berriki, Gipuzkoako Foru Aldundiak plana betetzeko jarraitu daitezkeen ereduen-gida osatu eta bidali die udaletxeei, lana errazte aldera. Legeak agintzen duena abian jartzea erabaki dute udal askok, Oñatikoak barne.\nFinantza kontrolerako urteko planak, udalen fiskalizazio lana guztiz dokumentatu eta planifikatzen du. Gainera, egindako lanaren berri Osoko Bilkurari sistematikoki eman behar zaio. Urtean hirutan jakinaraziko zaio udalbatzari fiskalizazio lana nola egiten ari den; lehenik, urteko planifikazio lanaren berri emango da, bigarrenik ondorioak atera eta jakinaraziko dira eta azkenik, ondorioak zuzentzeko ekintza plana osatu eta aurkeztu beharko da. Gaurko bileran, 2020ko Finantza kontrolerako urteko plana nola egingo den azalduko da Osoko Bilkuran.\nBaina beste 11 gai ere azalduko dira. Herriko zenbait baserritan egin behar diren lanak interes bereziko edo udal onurako obra gisa onartu eta ondorioz hobaria aplikatzeko aurkeztu diren hainbat eskaera aztertuko dira, Berezao eta Olabarietako auzo alkate berrien izendapenaren berri emango da eta udal langileen aurtengo soldata igoera proposatuko da, besteak beste.\nMartxoaren 8a badator eta horren haritik, udalbatza osatzen duten bi taldeek babesten duten Adierazpen instituzionala irakurri eta onartuko da arratsaldeko Osoko bilkuran.\nHileko batzarra 18:30tan hasiko da eta Oñati irratiak zuzenean eskainiko du, ohitura duenez.


Jendaila | Hitz beste\n2012-04-24 by Anjel Lertxundi\nMunduko ordularirik onenak ere ezin du historiaren benetako denbora markatu: asmatuko dugu ordularirik garestiena, sofistikatuena, zehatzena, baina trepetak ezin digu esan zein den munduaren ordua, bizitzea egokitu zaigun sasoiaren sprit partikular hori. Begiratu Sarkozyri: kanpainaren bete-betean, herriarengandik zein hurbil dagoen erakusteko, irribarrerik gozoena erakutsi eta bostekoak oparitzen hasi zen jendeari. Bravo, courage, vive la France! Halako batean, ordea, burutazioren batek kopeta belztu zion, zalantzaren batek begirada ilundu. Bi pauso atzera eman, eskumuturrean zeraman Rolex garestia kendu eta patrikan gorde zuen, bateon batek lapurtuko zion beldurrez. Gero, bostekoak partitzen segitu zuen lapur potentzialez osatutako jendailari.\nSarkozyren Rolexak aparta behar du, bozek berek baino irakasbide semiotiko gardenagoa oparitu baitigu: hautagaiaren ordua eta hautesle gehienena ez datoz batere bat.\nIzen bila →\n2 thoughts on “Jendaila”\n2012-04-24 at 23:22\nDuela urte batzuk munduko elefante-ehiztarietan den ospetsuenari halaxe ebatsi ziotean ordularia Sevillan. Egun hartan herriaren alde egin zian, herritar baten alde bederen.\nSarkozyren boto emaileen arrazoiek benetan bereziak behar ditek izan. Halako keinuz beterik zegok haren jarduera eta, halarik ere, jendeak bozkatzen segitzen dik. Misterioa!\n2012-04-25 at 15:05\nKosmos-erlojua asmatuko balitz eta Lurraren benetako ordua emango balu, ez luke markatuko guk ezagutzen ez dugun ordurik, nik uste. Areago, aipatutako ordu honek ez du aldaketarik izan milaka urtetan.\nHots: jende pobrea zanpatzeko ordua, aberatsak txiroen bizkarretik bizitzeko ordua, edozein aitzakiz (ekonomiko edo erlijiosoa) herrien arteko borroka odoltsuen ordua, hautesleei hirusaku egiteko hautagaien ordua… Beti ordu bera!\nMayen iragarpenei jaramonik eginez gero, aurtengo abenduaren 21ean izango dugu, behar bada, Lur honen azken ordua!


martxoa 2018 - Slump doktorearen zaintiratua\n“Emakumeak gara, profesionalak, eta bakean lan egin nahi dugu; errespetua eskatzen dugu”, diote bideoan ageri diren kirol kazetari brasildarrak. Euren jardunean sufritzen duten sexu jazarpena salatzea du xede bideoak, #DeixaElaTrabalhar kanpainaren barruan zabaldua. Euren aldarriak tartekatu dituzte zuzenekoetan jasaten dituzten erasoen irudiekin. Iturriak: UOL Esporte vê TV, Cheek...\n[Oharra: Artikulu laburra beharko lukeena majo luzatu zait. Asteriskoa duten esaldiak dira protagonisten hitzak irakurri ahala sortu zaizkidan zalantzak] [Idatzitakoen artean, ideia hau nabarmenduko nuke: Soluzioa ez da azafatak errotik kentzea, haien lan moldea berplanteatzea baizik]. Igandean, hilak 25, hasiko da 1 Formulako denboraldia, Australian. Aurten, Sari Nagusien egutegia osatzen duten probetan, irteera-gunean egon ohi ziren azafaten lekua neska-mutikoek beteko dute, grid girls...


Argitalpena: EHAA, 1983/12/10, 182. zk.; EAO, 2012/4/17, 92. zk.\n§ 56. 27/1983 LEGEA, AZAROAREN 25EKOA, AUTONOMIA-ELKARTE OSORAKO ERAKUNDEEN ETA BERTAKO KONDAIRA-LURRALDEETAKO FORUZKO IHARDUTZE-ERAKUNDEEN ARTEKO HARREMANEI BURUZKOA\nEuskadiren politikazko egituraketa dugu Autonomia-Estatutoa legegintza-bidez egiteratzearen alderdirik garrantzitsuenetako bat horrek, bere aldetik, politika eta arduralaritza-erakuntza berria eta Kondaira-Lurraldeen Lege-Jaurpide berezien eta agintepideen aitorpena elkarri egokitu beharra dakarrela.\nHorretarako, eta hori du hain zuzen funtsezko helburu oraingo Lege honek, Kondaira-Eskubideekiko begirunea eta mende askotako Burujabetza Nahaia elkarri lotzea ezinbestekoa gertatzen da.\nAlde batetik, Autonomia-Estatutoak, bateango burujabetza-erakunde batzuk sortaraziz, eta hoien artean, bereziki, politikaren eta erakundeen aldetik duen lehentasunak Legezko ezein Erresumatan Legeak duen nagusitasunaren, eta politikaz Euskal Herriaren nahaiaren adierazgarri den Legebiltzarra sortaraziz, Erakundegoren-mailako egitura berri bat eman dio Euskadiri.\nBestalde, orainaldia antolatzea, Euskadi gaurregun jaurri ahal izatea bermatzea, 1839garrenerarte zegoen ihardutze-erapidetzari eta 1878garreneko lehenengo Ekonomia-Itunetikako berarizko antolakuntzari eustearekin batean egin ezinezkoa da. Kondairarekiko begirunea eta Kondaira norberetzakotzea, Kondaira-goaiaren barruan eta unean-uneangotuz egin behar da. Industria-iraultza, hiritartze-bidea; politika-bizitzaren korapilotsua, ekonomia-iharduna arra-zoizkotu beharra, horra hor aldakuntza nabarmen izan eta Kondaira-egoera berria dakarten aldaketa nabarmenak hori, bestalde, Kondaira-Lurraldeen berenezko Lege-jaurpideei egokitu behar zaiela. Bi behar hoien arteko egokitasuna eta oreka lortzea du xede oraingo Lege honek.\nHonela, Lehenengo Idazpuruak Bateango Erakundeen (Lehenengo Atalburua) eta Kondaira-Lurraldeek bere duten agintepide-maila araupetzea du helburu.\nEstatutoak bere 25.1 eta 37.3 Ataletan Kondaira-Lurraldeen onetan legegintza-ahalmen horri jartzen dizkion mugak ere Legean agertzen dira, eta Estatutoan Foru-Tradiziozkotzat berariz aitortutako gaiei buruzkoak dira. Bainan bakarreango agintepeko gaiak direla ta Legebiltzarraren legepekoak ez diren aginte-alorrak egote horrek ez du Legezko Erresuma izatearen ondorio den erakundegoren-mailako arta egiteko ahalmena baztertzen.\nLehenengo Idazpuruak, bukatzeko, Kondaira-Lurraldeen agintepideak esandako oinarri-irizpide hoiei atxikiz araupetzen ditu. Horregatik, eta "nolanahi ere" dagozkien agintepideak sendetsiz bat, oraingo Lege honek geroan sortu daitezkeen egoera berriei egokitu ahal izatea ohartematen du, batetik Estatutoa egiteratu eta horren ondorioz Autonomia-Elkarteak agintepide berriak egiteratzearen, eta bestetik herritarrei zerbitzu hobea egiteko aholkagarri gertatu eta agian izan daitekeen agintepide-birbanaketa baten ondorioz gai berriak eskuratu ahal izateko edo hoietarako eskua emateko lege-bideak jarriaz. Honela, gure Herriaren gizarte, ekonomia eta politikaren aldetikako bilakakuntzaren beraren indarrezko ikusmolde egokikaitzik eta zurrunik eza bermatzen da.\nBigarren Idazpuruak Euskal Herriko Herriogasuntza Nagusia eta Kondaira-Lurraldeetako Herriogasuntzak antolatzen ditu, bere bigarren Atalburua hoien arteko eskuarte-banakuntza arapetzekoa dela.\nAzkenean, Euskal Herri-Alorreko ekonomia eta dirubidetza-ihardunari arta egiteko goreneko ihardutze-erakunde izango den Herri-Kontuen-Euskal Epaitegia Legebiltzarraren Legez sortaraztea ohartematen da.\n1.- Autonomia-Elkarte Osorako Erakundeen eta bertako Kondaira-Lurraldeetako Foruzko Ihardutze-Erakundeen agintepideen banakuntza, hoien jabegoari eta egiterapenari dagokienetan, Konstituzioan eta Autonomia-Estatutoan ohartemandakoaren arauera, Lege honen bidez araupetuko da.\n2.- Bakoitzeko Batzar Nagusiak eta Foru-Diputazioak dira, bere kondairatikako tradizioaren arauera, Kondaira-Lurraldeetako Foru-Erakundeak.\n1.- Euskal Herri Osorako Erakundeen eta bertako Kondaira-Lurraldeetako Foruzko Ihardutze-Erakundeen arteko harremanak elkarkidetasunezko eta elkar laguntzazko sortarauetan oinarrituko dira.\n2.- Bakoitzari dagozkion agintepideen egiterapenean, Euskal Herriko Arduralaritzek eginkortasunezko eta elkarkidetasunezko sortarauen arauera jokatuko dute.\n2.- Jaurlaritzak Foru-Diputazio batekin edo batzurekin izenpetu ditzan zerbitzu-egitezko itunetarako, Hari buruzkoan, Jaurlaritza-Legearen 18.e) atalean ohartemandako legebiltzar-zaingoa izango delako bermeak izango du indarra.\nAUTONOMIA-ELKARTE OSORAKO ERAKUNDEEN ETA BERTAKO FORUZKO IHARDUTZE-ERAKUNDEEN AGINTEPIDEAK\nEUSKAL HERRI OSORAKO ERAKUNDEEN AGINTEPIDEAK\n1.- Autonomia-Estatutoaren arauera; Autonomia-Elkarteari dagozkionak izanik, Estatuto horretan, Lege honetan edo gerokoren baten Kondaira-Lurraldeetako Foruzko Ihardutze-Sailei aitortu edo izendatu ez dakizkien gai guztiekiko legegintza eta egiterapena Autonomia-Elkarte Osorako Erakundeei dagokien agintepide da.\n2.- Beti ere, Lege-mailako arauak emateko ahalmena Legebiltzarrari bakar-bakarrik dagokio.\n1.- Bere Foruzko Ihardutze-Erakundeen hauteskunde-arauak, erakuntza, jaurpideak eta iharduna.\n2.- Udal eta maila apalagoko Toki-erakundeetako hauteskunde-jaurpideak.\n3.- Udal-barrutien eta udalez gainetikakoen mugapena, Kondaira-Lurraldeez gaindikakoak izan ez daitezela.\n4.- Bere Diruegitamuak eta Kontuak gertatzea eta ontzat ematea, eta bai mailegu eta dirubidetza-eragiketak ere, Lege honen II Idazpuruari darizkion modutan.\n5.- Herrilan eta Zerbitzuen Foru-Egitamua idaztea eta ontzat ematea. Toki-Erakundeekiko teknikazko laguntza eta aholkularitza.\n6.- Autonomia-Estatutoaren 41garren Atalak esaten dituenak eta, orohar, Ekonomia-Itunearen Legeak edo zergalaritza-alorreko beste arau edo manuren batzuk emanda izan ditzaten guztiak.\n7.- Probintzia eta udal-jabetzapeko ogasunentzako jaurpideak, ogasun hoiek herri-baliapidetarakoak, ondarezkoak, Udalak berak ez bestek erabiltzekoak nahiz udalkideek erabiltzekoak izan.\n8.- Errepide eta bideekiko egitamuketa, egitasmoak, egitea, hoiei eustea, aldatzea, hoien dirubideak, erabilpena eta ustiaketa.\nAutonomia-Elkarteko errepide-sareen arteko behar bezalako egokitasuna bermatzeko, Kondaira-Lurraldeek, bere bidesaretan, Euskal Herri Osorako Erakundeek onartutako Orotariko Errepide-Egitamuan jarri daitezen teknikazko eta bide-seinaleentzako arauak jarriko dituzte indarrean, eta Erresumako Errepide-sarearen jarraipen izan edo elkarteaz besteko bese Herri-Erakundeenei edo Kondaira-Lurraldeetakoei heurei atxiki dakizkienetan berriz, esandako Orotariko Errepide-Egitamu horretan jarri daitezen aintzin-neurriak, helburuak, lehentasunak eta hobekuntzak egingo dituzte gutxienez.\nAutonomia-Elkartearen, Erresumaren, Elkarteaz besteko beste Herri-Erakunde batzuen edo Kondaira-Lurraldeen egitamuetako taiuketetan Kondaira-Lurraldeak edo hoien mugakideak har ditzaten elkartzepide berriak egitea oharteman dedinean, egitamu hoiek bakoitzaren ahalmen eta agintepideen arauera elkarri egokituko zaizkio.\nHori guzti hori, Autonomia-Estatutoaren 10.34 Atalean agintzen denaren kaltetan gabe.\n9.- Mendiak, oihan-ustiaketa eta zerbitzuak, abereentzako bideak eta alaguneak, Autonomia-Estatutoaren 10.8 atalak dioenez; oihan zaintza eta nekazaritza eta oihan-lurrei bere onean eustea eta hobetzea.\n10.- Beste Kondaira-Lurraldeei ez doazkien edo Legebiltzarrak guztientzako interesgarritzat aldarrikatu gabeko Herri-Lanak.\n11.- Ospea eta tradizioa direla edo Foru-Diputazio bakoitzaren menpeko diren Foral, Miñoe eta Mikelete-Indar edo Sailen jaurpideak, Eusko Jaurlaritzari Autonomiazko Ertzaintzaren goren-agintari denez dagozkion eskubideen kaltetan gabe.\n12.- Kondaira-Lurraldearen jabetzapeko Agiri-gordetegi, Liburutegi, eta Arte Ederrei eta Eskulangintzari datxezkien Erakustetxe eta Erakundeak.\n13.- Kondaira-Lurraldearentzat interesgarritasuna izan dezaten kultura-sailak sortaraztea eta hoiei eustea.\nb) Kondaira-Lurraldeei dagokie Bateango Erakundeek emandako honako gai hauek osabideratu eta egipideratzea:\n1.- Landare-osasunketa, nekazaritzaren eraldakuntza eta hazkuntza; nekazaritza zabalkundea, suztapena eta gaikuntza; mahastigintza eta ardogintza; landare-ustiaketa, haziak eta mintegi-landareak salbu.\n2.- Abere-ustiaketa eta osasunketa.\n3.- Ur gozotako arrainez eta ehizaz baliatzeko jaurpideak.\n4.- Itsasoaz besteko herri-uren eta hoien berezko uberken, aranen eta hoietzaz baliatzen direnen zaingoa.\n5.- Kondairazko, Artezko, Monumentozko eta Arkeolojiazko Ondareari bere onean eustea, hori hobetzea, birregokitzea edo, hala behar izanez gero, bilaketak egitea.\n6.- Kirolaren suztapena. Eskola-kirolentzako eta guztien kirolarentzako egitarauak.\nc) Honako gai hauetan, Bateango Erakundeen legebideak bere mugartean egiteratzea dagokie Kondaira-Lurraldeei:\n1.- Gizarte-sorozpidetza, Euskal Herri Osorako Erakundeek artez ihardutzearen kaltetan gabe.\n2.- Elkarte-hazkuntza, emakumea. Haurrekiko, gazteekiko, zahartzaroarekiko, atseden eta egurasketarekiko politika, Euskal Herri Osoaren Erakundeek alor hoietan artez ihardutzearen kaltetan gabe.\n3.- Babespeko berezko tokiei buruzko Arduralaritza.\n4.- Suteen aurkako zaingoa.\n5.- Hirigintzaren alorrean, Kondaira-Lurraldeei arioa, gertakuntza, egiterapena, eraentza, arta eta argipideketa-ahalmenak dagozkie eta bai, bere ihardutze-eremuaren barruan goragoko mailako egitamuketan zehaztutakoak egiteratuz Lurralde eta Hirigintza-Antolaketarako agiri-sortak ontzat ematea ere, Legeak beste herri-izaiki eta Hirigintzako Ihardutze-Erakunde batzuei ematen dizkien agintepideen kaltetan gabe.\n6.- Halaber, etxebizitzatarako hiri-lurretan jarri daitezkeen Ekintza Nekagarri, Osasunkaitz, Kaltegarri edo Arriskugarrien zermugapenerako, hoientzako onbideratze-neurriak emateko, ikuskaritzarako eta zigortzeko ahalmena, Kondaira-Lurralde edo Elkarteaz besteko Herri-Izaiki bakar bat baino hartu ez dezatenaren baldintzapean, eta Legeak Udal-Erakundeei ematen dizkien agintepideen kaltetan gabe.\nd) Kondaira-Lurraldeen bakarreango agintepidetzat izendatutako gaitan Erresumaren oinarrizko legegintzaren araupidetza-hedapena eta egiterapena Kondaira-Lurraldeei heurei dagokie.\na) Araupidetza, Foru-Erakundeek emandako araupideak beste edozeinekiko lehentasunez erabiliz. Autonomia-Estatutoaren Zazpigarren Aldibaterako Erabakian aipatzen diren edo, hala gertatutz gero, Eusko Legebiltzarraren legeetako araupideen ordezkaketa, Batzorde Nagusien Foru-Araupideen bidez egingo da.\nc) Arduralaritza, ikuskaritza barne dela.\nd) Arduralaritza-bideango Birrazterketa.\n2.- Arauen bidezko hedapena eta egiterapena Kondaira-Lurraldeei dagokieneko gaitan, honako aginte hauek dituzte:\na) Bateango Erakundeek emandako arauen araupidezko egiterapenerakoa, Foru-Erakundeek emandako arau hoietan beroietan esaten denaren aurka jokatzerik izango ez dutela.\nc) Arduralaritza, ikuskaritza barne.\n3.- Egiterapena Kondaira-Lurraldeei dagokieneko gaitan, Autonomia-Elkarte Osorako Erakundeek bere legeen hedapenerako eman ditzaten orohartzezko erabakien arauera egiteratuko dituzten honako aginte hauek izango dituzte:\na) Araudigintza, heuren berenezko zerbitzuak antolatzeko xedez.\nb) Arduralaritza, ikuskaketa barne dela.\nc) Arduralaritza-bideango Birrazterketa.\n4.- Kondaira-Lurraldeek, bere aginte eta ahalmen guztien dirubidetarako eta hoiek egiteratzeko, diruegitamu-gaitasun osoa izango dute, Lege honetan ohartemandako neurritan.\nErrepidetatikako Ibilgailuzko Garraioen alorreango Legegintza, Arauen bidezko Egiterapena, Goren-ikuskaritza, Egitamugintza eta Antolakidetza Autonomia-Elkarte Osorako Erakundeei dagozkie. Kondaira-Lurraldeek, bere mugartean, eta indarrean dauden Erresumarekingo Ituneen arauera, Arabak orain dituen ahalmenak heurak eta nolako berdinez erabiliko dituzte.\n7garren ataleko c) lerroaldian esaten denez Kondaira-Lurraldeei dagozkien Eusko Jaurlaritzaren egiterapen-ekintzapideekiko goren-ikuskaritza, baita ahalmen hori Lege honetan berariz aitortzen denetan ere, Eusko Legebiltzarraren Lege batek araupetuko du.\n1.- Eusko Jaurlaritzak, bere arioz edo Kondaira-Lurraldeetako Foru-Erakundeek eskatuta, Foru-Diputazioen ardurapeko diren zerbitzuen-eraentza eta arreta, dagokion Dekretoz zehaztuko den eremuz eta indarraldiz, hoiei utzi ahal izango dizkie.\na) Egiterapen-Arauak ematekoa.\nb) Artezpideak zehaztekoa eta eraentza-egitarauak gertatzekoa.\nc) Eraentzari buruzko argipideak jasotzekoa, eta ikusitako akatsak zuzentzeko eskeak egitekoa.\n1.- Euskal Herriko Autonomia-Elkartea eta hori osatzen duten Kondaira-Lurraldeetako bakoitza, bere agintepideak Autonomia-Estatutoaren, Lege honek dakartzan erabakien, eta hoiekin erabilgarri izan daitezen gainontzeko legeen eremuaren barruan egiteratzeko dirubidez eta diruegitamuz burujabe izango dira.\n3.- Eusko Legebiltzarrak, gero, Autonomia-Estatutoaren 41.2.a) Atalak agintzen duenaren babespean Kondaira-Lurraldeen arteko zerga-antolakideketarako, erakideketarako eta elkar-lanerako arauak ematearen kaltetan gabe, Ekonomia-Ituneak aitortzen dien araugintza-ahalmenaz baliatuz horretarako gaitasuna duten Foru-Erakundeek har ditzaten erabakiek zergapide berezien funtsezko alderdiak berdintasun-arauz araupetuko dituzte.\nEuskal Herriko Guztizko Diruegitamuak Jaurlaritzak egin eta Eusko Legebiltzarrak onartuko ditu. Kondaira-Lurralde bakoitzekoak bertako Foru-Diputazioak egin eta Batzar Nagusiek ontzat emango dituzte.\n2.- Foru-Diputazioek, eta bai hoietako lhardutze-sail eta Erakundeek ere, horren eratze-modua eta egitekoak Lege honetan jartzen direneko Herri-Dirubidetzen Euskal Kontseiluak jarri ditzan modutan, Autonomia-Elkarte Osorako Erakundeek erabiltzen dituztenen kideko irizpideak erabiliko dituzte diruegitamu-biderapenaren eta herri-kontaduritzaren alorrean, argipidetarako euskal herri-alor osoa bateratzeko xedez.\nKondaira-Lurraldeek, heurek bere gain hartu gabeko Euskal Herri Osoko zorpide guztiei erantzuteko laguntza emango dute; horretarako, Foru-Diputazioek Lege honetan agindutakoaren arauerako ekarketak egingo dizkiote Euskal Herriko Herriogasuntza Nagusiari.\n17. Atala - Euskal Herriko Herriogasuntza Nagusia\n1.- Euskal Herriko Herriogasuntza Nagusiak, Autonomia-Elkarte Osorako Erakundeei dagozkien agintepideak behar bezala egiteratzeko eta hoietarako dirubidetarako, Lege honen ondoriotarako, honela sailkatzen diren eskuarte-iturri hauek izango ditu:\nA) Agizko Dirueskuraketak\na) Foru-Diputazioek Lege honetan agindutakoaren arauera egin ditzaten, diruekarketak.\nb) Eusko Legebiltzarrak jarri ditzan Autonomia-Elkartearen berenezko zergapidetatikakoak, eta bai Legebiltzarrak itunepeko zergei jarri diezaizkiekeen gehigarritatikakoak ere.\nc) Bateango Erakundeen herri-jabetzapeko ogasunez baliatzeagatikako, bere agintepeko zerbitzuak egiteagatikako, edo norbanakoei doazkienak edo hoien onerakoak izan daitezen ekintzapideegatikako laguntzak.\nd) Hala egokituz gero, Autonomia-Eikarteak herri-lanak egin izanaren edo herri-zerbitzuak jarri edo gehitu izanaren ondorioz jarri daitezen berarizko zergak.\ne) Autonomia-Elkarte Osorako Erakundeek bere agintepideen eremuan jarritako isunak edo zigorrak.\nf) Lurraldearteko Ordezkaketa-Baltzatikako eskuraketak, eta Erresumako Guztizko Diruegitamuen eta beste Herri-Izaiki batzuenen pentzutango diru-izendapenak.\ng) Bere ondaretikako irabaziak eta norbanako-alorreko dirueskuraketak.\nh) Konstituzioa eta Autonomia-Estatutoan agindutakoaren ondorioz jarri daitekeen beste ezein dirueskuraketa.\nB) Berarizko dirueskuraketak\na) Gauzetango ezarketak inorentzakotzea.\nb) Dirubidetza-ogasunen balio-aldakuntzak.\nc) Zorpetzetikako dirueskuraketak, eta dirubidetza-zorpideen gainontzeko balio-aldakuntzak.\n2.- Autonomia-Estatutoaren Aldibaterako Erabakietako Boskarrenak agintzen duena egiteratuz Eusko Jaurlaritzak Erresumako Gizartesegurantzarekin egin ditzan Ituneetatikako dirueskuraketak, Euskal Herriko Guztizko Diruegitamuetan bere berarizko zertarakoen dirubideei eratxikiko zaizkie.\n18. Atala - Foru-Ogasuntzak\nBere Foru-Erakundeei dagozkien agintepide guztien behar bezalako egiterapenerako eta diru bidetarako, Kondaira-Lurraldeetako Foru-Erakundeek, Lege honen ondorioetarako, honela sailkatzen diren eskuarte-iturri hauek izango dituzte:\na) Ekonomia-Itunearen ondorioz Kondaira-Lurraldeek lortu ditzaten zerga eta zergalaritza-ariel guztien etekina.\nb) Kondaira-Lurraldeen Herri-jabetzapeko ogasunez baliatzeagatikako eta bere agintepeko zerbitzuez baliatu izanagatikako edo norbanakoei doazkien edo hoien onetangoak izan daitezen ekintzapideegatikako arielak.\nc) Toki-Erakundeen berenezko zerga izan eta Foru-Diputazioek lakatu ditzatenetatikako irabaziak, eta Ekonomia-Itunearen 46garren Atalak dioenaren arauera Lurralde bakoitzeko Toki-Erakundeei dagozkien zerga-eskuraketetango partzuer-zatiak, hori guzti hori Lege honen 22.1.7garren Atalean ohartematen den diru-eskuraketa hoien zertarakoaren kaltetan gabe.\nd) Aurreko a), b) eta c) zatietan esandako zergapideei erantsitako edo erantsiko zaizkien gehigarri, petxa, eta beste probintzia-eskuartetatikako irabaziak.\ne) Bere ondaretikako irabaziak eta norbanako-alorreko Legepeko dirueskuraketak.\nf) Erresumaren Guztizko Diruegitamuen, Euskal Herriko Autonomia-Elkartearenaren eta beste Herri-Izaiki batzuenen pentzutango eskuraketak eta beste dirueskuraketa batzuk.\ng) Konstituzioan eta Autonomia-Estatutoan agindutakoen ondorioz sortarazi daitezkeen beste dirueskuraketa guztiak.\n2) Berarizko dirueskuraketak:\na) Gauzetango diruezarketak inorentzakotzea.\nb) Dirubidetza-ogasunen balio-aldakuntza.\nDIRU-ESKUARTEEN HERRIOGASUNTZA NAGUSIAREN ETA FORU-OGASUNTZEN ARTEKO BANAKUNTZA\n1.- Aurreko 18garren Atalaren lehenengo zatiaren: a) txatalaren gai diren Ekonomia-Itunearen eraentzatikako dirueskuraketak, Erresumari ordaindu beharreko kupoa kendu ondoren, Euskal Herriko Herriogasuntza Nagusiaren eta Kondaira-Lurraldeetako Foru-Ogasuntzen artean banatuko dira, azken hauek lehenengoari egin beharreko ekarketak Lege honetan jarritako arauen ariora zehazten direla.\n20garren Atalaren lehenengo zatian esandako diru-eskuarteak, Bateango Erakundeen eta Kondaira-Lurraldeetako Foru-Erakundeen agintepeko zerbitzuen arauzko ihardunerako beharrezko izan daitezen "agizko eragiketen" gastuen dirubidetarako erabiliko dira, Lege honetan jarritako arauen ariora, eta bai "domu-eragiketegatikako" gastutarako ere.\nAurreko 20garren Atalak dioenez banatu beharreko eskuarteen banakuntza, eta Lurralde bakoitzak horretarako ekarri beharrekoen zehaztapena Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluan erabakiko da, Lege honetan jartzen diren bideez baliatuz.\nEskuarte hoien banakuntza, indarrean dagoen lege-erabidetzaren arauera Bateango Erakundeen eta Kondaira-Lurraldeetako Foru-Erakundeen jaurgopeko izan daitezen agintepide eta/edo zerbitzuen eretzean egingo da.\nJaurlaritzari, bere agintepeko zerbitzuegatik egin dakion eskuarte-izendapenaz gainera, ekonomia-egitamuketa, suztapen eta, hazkunde-politikabideak, irabazpideak eta aberastasuna Euskal Herrian norbanakoen eta lurraldeen artean eskualdeka eta alorka birbanatzekoak eta, orohar, Autonomia-Elkartearen politikazko eta ekonomiazko dendua bermatzeko xedezko neurriak jartzeko une bakoitzean egoki eritzitako diruizendapena egingo zaio.\nKontseiluak ikusi ditzakeen behin-behingo salbuespenen kaltetan gabe, diruegitamuak behar hainbatekoak izatetik abiatuz biztanleko orotariko eta bataz-besteko agizko gastua berdintasunaren eta elkartasunaren arauerakoa izan dedineko politika bat ardietsarazi dezaten irizpideak eta neurriak erabiliko dira.\nZergalaritza-eginahala indartu eta bai Bateango Erakundeetan bai Foru-Erakundeetan agizko gastuen hazkundea zabaltzeko xedezko irizpideak erabiliko dira.\nForu-Diputazioen ekarketa, funtsean, Kondaira-Lurralde bakoitzeko urte-irabaziaren heinean zehaztuko da. Halaber, Kondaira-Lurralde bakoitzaren zergalaritza-eginahalaren eta Autonomia-Elkarte Osoko bataz-bestekoaren arteko heinaren alderantzizkoa nahitaez kontutan izango da.\nKontseiluak, hala ere, 20garren Atalaren 2garren zatian ohartemandakoaren kaltetan gabe kontutan izango du, dagokiokeen eran, zati horren gai diren dirueskuraketen zenbatekoa, Itunearen eraentzatikako irabazien banakuntzan ahalik eta eginkortasunik haundiena lortzeko eta Atal horrek dakartzan irizpideak erabiltzeko xedez.\nHerri-Dirubideen Euskal Kontseiluak, eskuarteen banakuntzarako eta Kondaira-Lurralde bakoitzak Autonomia-Elkartearen diruegitamu-gastutarako egin beharreko ekarketak zehazteko hiru ekonomia-urtetarako gutxienez indarrean egongo den araupidetza ontzat emango du, Kontseiluaren iritziz indarraldi hori urtebetera edo bi urtetara mugatzea aholkagarri egin dezaten zernolakoak izatea gertatzen bada salbu.\nJaurlaritzak, lehen esandako eta Herri Dirubideen Euskal Kontseiluak ontzat emandako araupidetza barne izan dezan Lege-Egitasmoa bidaliko dio Legebiltzarrari, horren onarpen-eske. Egitasmo hori Atal bakarreko Lege gisakoa izango da, eta Lege honen 29garren Atalean ohartemandako jaurpideez heurez baliatuz onartuko da.\n1.- Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluak Kondaira-Lurraldeek Euskal Herriko diruegitamuetako gastutarako ekarri beharrekoa zehaztu ondoren Autonomia-Elkarteak, Erresumagandik, Kondaira-Lurraldeek bere Kupoen bidez eta Autonomia-Estatutoaren 41.2.d) Atalak dioenez hoiei eusteko laguntza ematen ari direneko agintepide eta/edo zerbitzu berriak eskuratzea gertatuz gero, Foru-Diputazioek Euskal Herriko Herriogasuntza Nagusiari urte horretan egin beharreko ekarketak Erresumarentzako bere Kupoak gutxitu daitezena hainbestetxe gehituko dira.\n2.- Alderantzizkoa gertatuz gero, ekarketak zehaztu zirenean Autonomia-Elkarteak hartuta zeuzkan agintepide eta/edo zerbitzuak berriz Erresumari itzuli eta hark uztea alegia, Kondaira-Lurralde bakoitzaren ekarketak atzera itzultze horren ondorioz Erresumarentzako bere Kupoa gehitu dedina hainbestetxe gutxituko dira.\n3.- Lege honetan ohartemandakoaren arauera, eta aginte-eskuraketa egiteratu dedin urteko Autonomia-Elkartearen Guztizko Diruegitamuak onartu ondoren erabakita egin daitezen Autonomia-Elkarteagandik Kondaira-Lurraldeentzako agintepide eta/edo zerbitzu hoiek hartzen dituzten Foru-Diputazioek urte horretan egin beharreko ekarketak gutxitzea ekarriko dute; gutxitze hori, Guztizko Diruegitamuetan dagokion Foru-Diputazioarentzat izendatuta egon eta eskuraketa egiteratzen den egunean oraindik erabilkizun egon dedin zatia hainbatekoa izango da, eskuratutako agintepidea eta/edo zerbitzua egiteratzeari darizkion eta diruegitamuetan sartuta eta oraindik bildu gabe dauden arielak eta gainontzeko irabazpideak kendu ondoren.\n4.- Aurreko zatian jarritako modu berean egingo da, baina alderantziz noski, agintepide eta/edo zerbitzuak eskuratzea Kondaira-Lurraldeek Autonomia-Elkarteari egitea gertatuz gero.\n5.- Atal honen aurreko zatietan esandako agintepide eta/edo zerbitzu-eskuraketen ondorioz Foru-Diputazioen Euskal Herriko Herriogasuntza Nagusirako ekarketetan gertatu dedin gehikuntza edo beherapena, eskuraketak egiteko unean epe-egunaren zain egon daitezen ekarketak ordaintzeko Lege honen 25karren Atalak jartzen dituen zatien artean banatuko dira, heinean.\n1.- Aurreko Ataletan agindutakoaren arauera Autonomia-Elkarte Osorako Erakundeei eta Kondaira-Lurraldeetako Foru-Erakundeei izendatutako gastu-zenbatekoak, Lege honen 20garren Atalean adimugatzen den bateango dirubidetza-ahalmena banatzeko izango dira erabilgarri, eta ez beste ezertarako; beraz, dirubidetza-ahalmen horretzaz eta bakoitza bere berarizko irabazpideez baliatuz, batek nahiz bestek bere berenezko diruegitamu-politika egin, eta bere diruezarketen zenbatekoa eta bere ardurapeko herri-zerbitzuen mailak nahi bezala erabaki ahal izango dituzte, egoki deritzen eskuarte-birbanakuntza eginez, Atal honen hurrengo zatietan agintzen denaren kaltetan gabe.\n4.- Euskal Herriko Guztizko Diruegitamuetan baldintzapeko dirueskuraketak egon daitezke, Foru-Diputazioei hoiekiko agintepideen jabegoa Jaurlaritzari dagokioneko diru-ezarketa eta zerbitzuen egiterapenerako dirubideak emateko. Diru-eskuarte hoiek nola erabiltzen direnaren kontuak urteoro Jaurlaritzari emango zaizkio, erabaki dedin eran, horrek, Eusko Legebiltzarrari eraman diezaizkion.\n5.- Halaber, agintepideen jabegoa Foru-Diputazioei dagokien gaietan Bateango Herri-diruezarketak egiteko hoiek eta Eusko Jaurlaritzak hitzarmenak egin ditzatenean ere aurreko zatian esandakoa egingo da. Hori ez da behin-behingotan baino egingo, bere haundia, Euskal Herri osorako interesgarritasuna edo Kondaira-Lurralde bat baino gehiago hartzen dutela eta, Eusko Jaurlaritzak hoietarako dirubideak egiten bere laguntza ematea beharrezko gertatu dedineko diruezarketetarako. Hitzarmen hoiek sendetsi baino lehen, Herri-Dirubideen, Euskal Kontseiluak bere arauzko erizpena eman beharko du, eta hitzarmen hoiek Eusko Legebiltzarreko Ekonomia, Herriogasun eta Diruegitamu-Batzordeari ezagutaraziko zaizkio.\n1.- Aurreko 16garren Atalean agindutakoaren arauera Kondaira-Lurraldeek Euskal Herri osoaren zorpideen dirubidetarako egin beharreko ekarketak sei zati berdinetan ordainduko dira, urte bakoitzeko otsailaren, jorrailaren, ekainaren, uztailaren, urriaren eta azaroaren lehenengo hamabost egunetan.\n2.- Euskal Herriko Herriogasuntza Nagusiak diruzko aintzin-eskuraketak eskatu ahal izango dizkie Foru-Diputazioei, bere agintepideen diru-bidetarako hoiengandik hartu behar dituen dirueskuarteen pentzutan. Aintzin-ordainketa, hoiek, Euskal Herriko Guztizko Diru-egitamuak egiteratzerakoango ordainketa eta dirueskuraketen epe-egunen arteko aldearen ondorioz sortu daitezkeen hutsaldiak betetzea izango dute xede. Aintzin-eskuraketa hoiek dagokien epe-egunean atzera itzuli beharko dira eta, nolanahi ere, eskatu direneko diruegitamu-urtea bukatzerakoan. Zio berdinarekin, Foru-Diputazioek, egin behar dizkioten ekarketen ordainketa atzeratzeko eskea egin ahal izango diote Euskal Herriko Herriogasuntza Nagusiari, Atal honen 1) zatian esaten denez.\n4.- Kondaira-Lurralde bakoitzari dagozkion eta Autonomia-Estatutoaren 41.2.d) Atalean adi-mugatzen den Erresumarentzako orotariko Kupoa osatzen duten Erresumarentzako Kupoak indarrean dagoen Ekonomia-Itunean jarritako arau eta bideen ariora izendatu eta hainbatu ondoren, Foru-Diputazioek dagozkien ordainketa-manuak egin eta Euskal Herriko Herriogasuntza Nagusiak orotariko Kupo hori Erresumari ohartemandako epetan ordaintzea egingo da, Jaurlaritzaren arioz nahiz Foru-Diputaziotako batek eskatuta egin daitezen atzerapenen-eskearen kaltetan gabe.\na) Foru-Diputazioek, domua kitatzeko eta dirusariagatikako urte-ordainketak bakoitzaren urteko agizko dirueskuraketa osoen ehuneko 12,5ekotik gora jo ez dezatenaren baldintzapean hartu ahal izango dituzte mailegu hoiek.\nb) Eusko Jaurlaritzak, Autonomia-Estatutoaren 42garren Atalaren gai diren ekarketak bazter utzita, lehen esandako urte-ordainketa hoiek Kondaira-Lurraldeen urteko agizko dirueskuraketen ehuneko 12,5ekoaren eta Autonomia-Elkartearen beraren ehuneko 25ekoaren guztizkotik gora jo ez dezatenaren baldintzapean hartu ahal izango ditu mailegu hoiek.\n3.- Aurreko zatian agindutakoa horrela dela ere, eta Euskal Erakundeen guztizko zorpetze-ahalmena ahalik eta haundiena egiteko xedez, Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluak, esandako ehuneko hoiek aldatzeko edo Kondaira-Lurralde batentzat edo batzuentzat beste maila batzuk jartzeko saloa egin ahal izango dio Jaurlaritzari, horrek kontuan izan eta hala badagokio Dekretoz onar dezan.\nHala egokituz gero egin dedin saloak doakien guztiek ahobatez onartuta egon beharko du, beti ere, aurreko zatian jarritako Autonomia-Elkarte Osoko agizko dirueskuraketen ehuneko 25ekoaren mugari men eginez.\n4.- Kondaira-Lurraldeek hartu nahi ditzaten Atal honen 2garren zatian esandakoetako maileguak elkarrekin eta Autonomia-Elkartearen zorpetze-politikarekin antolakidetuko eta egokituko dira Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluaren barruan.\n5.- Aurreko Atalean esandako antolakideketa eta egokitze hoiek mailegua edo zorra-girien jaulkipena egiteko eguna, hoien indarraldia, diru-saria eta gainontzeko ekonomiazko zernolakoak izango dituzte gai bakar. Horretarako, dagokien Erakundeek Kontseilu horri bere urteko zorpetze-egitasmoak bidaliko dizkiote, eta hoiek egiteratzeko moduak Erakunde horrek ekonomia-urte bakoitzerako jarritako arauei atxiki beharko zaizkie.\n6.- Kondaira-Lurraldeek, Jaurlaritzak Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluaren saloz emandako baimena beharko dute atzerrian mailegu-hitzarmenak egiteko.\na) Lege honen 20garren Atalean zermugatutako eskuarteen banakuntza egin eta, beraz, Autonomia-Estatutoaren 42.a) Atalean ohartemandako Kondaira-Lurraldeen Autonomia-Elkarteko Herriogasuntza Nagusirako ekarketak Lege honetxek dakartzan oinarri-irizpideen arauera zehaztea.\nb) Euskal herri-alorrarekin lotutakoa izan eta Kontseiluaren iritziz erakidetutako ihardutze-modu bat behar dezan ezein gairi buruzko ekonomia, dirubidetza eta diruegitamuen aldetikako iharduna aztertu, eta Jaurlaritzari eta Foru-Diputazioei saloak egitea.\nc) Lege honen manu berezietan eman dakizkion beste guztiak.\nIzendatu zaizkion egiteko hoiei gagozkiela Kontseiluak, Eusko Jaurlaritzak aurrez emandako artezpideei atxikiz, Euskal herri-alorreko lanarien lansaria eta agizko ogasunak erostezko gastuen eta zerbitzuen hazkundearen mailekiko gidak emango ditu, eta bai aurreko B) zatian esandako antolakideketarako eta "agizko eragiketetatikako" gastuen mugatutako eta zainpeko hazkuntza bat lortzeko interesgarri deritzen beste ezein neurri ere.\n2.- Herri-Dirubideen Euskal Kontseilua sei kidek osatuko dute, hoietako hiru Jaurlaritzak izendatzen dituela, eta beste hirurak, Foru-Diputazio bakoitzak bana.\n6.- Kontseiluak, egoki eritzitako aholku guztiak eskatu, eta Lege honek ematen dizkion egitekoak betetzeko egoki deritzen xehapen guztiak emanarazi ahal izango dizkie Euskal Herriko eta Kondaira-Lurraldeetako Arduralaritzetako ihardutze-sail guztiei.\n7.- Bilkurak egin ahal izateko gutxienezko kide-kopuruari, eztabaidaketei eta erabakiak hartzekoerei buruz Lege honetan edo Kontseiluak berak erabaki ditzan barne-ihardunerako arauetan oharteman gabeko guztietarako, Arduralaritzabide-Legean agindutakoak izango dira jaurpide.\na) Igarotzen ari den ekonomia-urteko eta hurrengoko diruegitamuen dirueskuraketetarako eta gastutarako aintzin-asmoen egiterapena une hartan zertan dagoen.\nb) Bere agintepideen eremuan hurrengo ekonomia-urtean egin beharrekotzat jotzen dituzten diruezarketei buruzko argipide-txosten zehatza, bakoitzean presaren zenbaterainokoa eta lehentasun-maila adieraziz.\nc) Foru-Diputazioen iritziz Eusko Jaurlaritzak bere agintepideen eremuan hurrengo ekonomia-urtean egin beharko lituzkeen diruezarketei buruzko egitasmo zehatzen buzipenak, eta alderantziz.\nd) Kontseiluak bere egitekoa behar bezala betetzeko bidezko eritzitako beste ezein argipide.\n1.- Urte bakoitzeko urriaren lehenengo hamabost egutegi-egunen gehienerako epearen barruan, Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluak Foru-Diputazioek Autonomia-Elkartearen diruegitamu gastutarako hurrengo ekonomia-urtean egin beharreko ekarketak xedatu eta horretzazko erabakia Eusko Legebiltzarrari bidaliko dio, atal bakarreko Lege-Egitasmo gisa, Kontseiluaren erizpena erantsiz.\nLegebiltzarrak Egitasmoari uko egitea gertatuz gero, atzera Jaurlaritzari bidaliko dio, bere bat ez etortzearen zioak adieraziz, atzera itzultze hori egindako egunetik hasi eta hurrengo hamabost egunen barruan eta bat ez etortzea kontutan izanik, Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluan bigarren eta behin-betiko Lege-Egitasmo bat egin dedin, eta hori onartzeko Legebiltzarrari bidaliko zaio.\n2.- Atal honen lehenengo zatian jarritako epearen barruan Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluaren barruan iritzi-batasun batera iristerik ez badago, Legebiltzarrari horretzazko argipide-txostena bidaliko zaio, kontseilukideen jarreren zioak adieraziz.\n4.- Lege honen 22garren Atalaren lehenengoaren 6garren zatiak dioen Legea iadanik onartuta egotea gertatuz gero, Atal honen lehenengoan eta 2garrenean ohartemandakoa bete beharrik ez da izango, eta Jaurlaritzaren eta Foru-Diputazioen Diruegitamuak Lege hori erabiltzetik atera daitezen ekarketak jarriaz egin ahal izango dira.\n5.- Euskal Herriko Guztizko Diruegitamuen indarraldia luzatzeak, bere aldetik, Foru-Diputazioek azken ekonomia-urtean Euskal Herriko Herriogasuntza Nagusiari egin behar zizkioten ekarketen lehengo zenbateko eta epe-muga eta guztizko indarraldia ere luzatzea ekarriko du eta, hori, Diruegitamu berriak onartu daitezenean hoietan dauden ekarketak indarrean jarri, eta hala egokituz gero batetik bestetarainoko aldeagatikako kontu-garbitasunak egitearen kaltetan gabe.\n1.- Herri-Kontuen Euskal Epaitegia da euskal herri-alorraren ekonomia eta dirubidetza-ihardunari goait egiteko goreneko ihardutze-saila. Epaitegi hori Eusko Legebiltzarraren artezko menpekoa izan, eta horren esku-ematez ihardungo du, aginte-eremuz Autonomia-Elkartearen mugarte osoa hartzen duela.\na) Autonomia-Elkarteko orotariko eta erakundegoren-mailako Arduralaritzak, hala egokituz gero Gizartesegurantza ere barne dela.\nb) Kondaira-Lurralde bakoitzeko Foru-Diputazioek.\nd) Euskal Herri-Baltzuek.\ne) Herri-diruen edo herri-diruagirien arduralaritza egin dezan beste ezein erakundek.\n5.- Bere goait-egitezko ihardunaren ondorioz, Herri-Kontuen Euskal Epaitegiak urtean-urteango argipide-txosten bat egin beharko du, Autonomia-Elkarteko Arduralaritzak eta Euskal herri-alorra osatzen duten gainontzeko erakunde guztiek ekonomia-urte hartan izandako diruegitamu, ondare eta diruzko eragiketa guztiekiko kontuak berebaitan daramatzala.\nArgipide-txostena Eusko Jaurlaritzari eta Lurraldeetako Batzar Nagusiei bidaliko zaie, bakoitzarentzakoak berari dagokion saloa daramala, eta horren aldaki bat Jaurlaritzari eta dagokion Foru-Diputazioari ezagutaraziz.\n7.- Herri-Kontuen Euskal Epaitegiarentzako diruizendapenak Euskal Herriko Guztizko Diruegitamuetako horretarako Sail berezi baten sartuko dira.\n8.- Euskal Herriko Kontu-Epaikaritzak aztertutako kontuak Batzar Nagusietako Toki-Erakundeetako eta Legebiltzarreko kideei eskuratuko zaizkie.\n9.- Eusko Legebiltzarraren Lege batek sortaraziko du Herri-Kontuen Euskal Epaitegia, horren osatze-modua, erakuntza eta egitekoak araupetuz, eta bai horren goait-egitezko eta aginte-alorreko ihardunarentzako bermapideak eta bideak ere, horrek kontaduritza-erantzukizuna eskatzeko herri-arioaren araupeketa barne daramala.\nEusko Jaurlaritzako Estadistika-Artezkaritza, edo hala egokituz gero Estadistikaren alorrean Autonomia-Estatutoak aitortzen dituen agintepideak egiteratzeko sortarazi dedin erakundea arduratuko da Lege honetan agintzen direnak behar bezala bete ahal izateko beharrezko izan daitezen Estadistikazko oinarrizko xehapenak ematez.\n2.- Toki-mailako diruezarketa eta antolapide-beharrei erantzuteko, Foru-Diputazioek, horretarako Herrilan eta Zerbitzuen Foru-Egitamuentzako eskuarte-izendapenak bere diru-egitamuetan egingo dituzte.\n3.- Euskal Herriko Herriogasuntza Nagusia eta Foru-Erakundeetako Ogasuntzak Euskal Herriko Toki-Erakundeetakoenari bete-betean egokitu dakizkion:\n1. Toki-Erakundeek eta bertako ihardutze-sailek eta erakundeek, Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluak erabaki dezan eran, diruegitamu-bideari eta herri-kontaduritzari buruzkoan Autonomia-Elkarte Osorako Erakundeek erabilitakoei egokitutako irizpideak erabiliko dituzte.\n2. Toki-Erakundeek itundu nahi ditzaten urtebete baino gehiagoko eperako maileguketak Kondaira-Lurraldeetakoei eta Autonomia-Elkartearen Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluaren baitango zorpide-politikari kidekatuko eta elkar-egokituko zaizkie.\n1.- Kondaira-Lurraldeek agintepideak beretzakotzea, arduralaritzazko eragite-indarrari eta diruegitamu-ondorioei dagozkienetan, hurrengo zatiaren gai den Bitariko Batzordearen erabakiak Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian eta dagokion Lurraldean iragarri daitezenaren baldintzapean egongo da.\n2.- Lege hau indarrean jarri eta gehienerako hilabeteko epearen barruan, hiru Bitariko Batzordeak eratuko dira, hoietako bakoitza Jaurlaritzaren eta dagokion Foru-Diputazioaren kopuru berdineko ordezkariz osatzen dela, Lege honetan Kondaira-Lurraldeei aitortzen zaizkien agintepideez erabat baliatzeko gizakizko eta gauzazko baliapideen eskuraketa egiteko.\n3.- Kondaira-Lurraldeei aitortutako zerbitzuei atxikitako Erresumako Herri-Arduralaritzako eta Erakundegoren-mailako Arduralaritzako karrerako, lanbidezko edo lan-akurapenezko herrilanariak, ihardutze eta aginte-egituraz Kondaira-Lurraldeen menpe egotera aldatuko dira, dena dela irabazita dauzkaten eskubideak aitortzen zaizkiela, Autonomia-Estatutoan eta irailaren 26ko 2339/1980 eta azaroaren 21eko 2545/1980 Errege-Dekretotan agintzen denez:\n4.- Eusko Jaurlaritzak akuratuta egon eta Kondaira-Lurraldeei eskuratzen zaizkien zerbitzuei eratxikitako lanariak ere, era berean, Kondaira-Lurraldeen menpe egotera aldatuko dira, lanari hoiekiko eskubide eta eginbehar guztietan Foru-Diputazioek Jaurlaritzaritzaren ordezkotza hartzen dutela.\nEstatutoa eta Lege hau egiteratuz agintepideak eta/edo zerbitzuak Autonomia-Elkarteari eta Kondaira-Lurraldeei eskuratzea bukatu ondoren, eta nolanahi ere Lege hau indarrean jarri eta gehienezko hiru urteko epearen barruan, Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluak eskuarteen Autonomia-Elkarteko Herriogasuntza Nagusiaren eta Foru-Diputazioen arteko behin-betiko banakuntza-jaurpideen salo bat egingo du, batek eta besteek beretzat hartutako agintepideei direneantxe neurtuta darizkien beharren eretzean, eta Lege honen 22garren Atalean jarritako oinarri-irizpide guztien eta bakoitzaren arauera.\n1.- Lege honen 14.3 Atalean agintzen dena, Autonomia-Estatutoaren 41.2.a) Atalean agintzen denez, Eusko Legebiltzarrak Kondaira-Lurraldeen arteko "erakidetzari, zergalaritza-egokiketari eta lankidetasunari" buruz eman dezan Legeak berariz zehaztu dezan egunaz gero izango da erabilgarri.\n2.- Lege hau argitaratu eta aurreko zatian esan den Legebiltzarraren Legea indarrean jarri dedin artean, Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluak Kondaira-Lurraldeen arteko erakidetasun hobe bat ekarri dezaten erabaki guztiak hartuko ditu, bakoitzean horretarako gaitasunaren jabe izan daitezen Foruzko lhardutze-Sailek gero hoiek ontzat ematearen kaltetan gabe.\n1.- Lege honen ondorioz eta Autonomia-Estatutoaren 43garren Atalean agintzen denez Kondaira-Lurraldeei aitortzen zaizkien zerbitzu eta agintepideei eratxikitako ogasun eta eskubideen jabegoa edo baliapena hoiei eskuratu diezaieneko eskua ematen zaio Jaurlaritzari.\n2.- Erabaki honetan agintzen denez eskuratutako ogasun eta eskubideekiko arduralaritza, iraunaraztea eta aldezpena Euskal Herriko Ondare-Legean ohartematen denaren arauera egiteratuko dira.


Argia :: Sistema legitimatzen duen joko absurdoa?\nLarrun Bertso txapelketari kritika\nOtsailaren 26an hasi eta martxoaren 12ra arte, Bertsolamintza IV Inertziak erantzi, garena jantzi jardunaldiak antolatu ditu Euskal Herriko Bertsozale Elkarteak. Egunerokotasunari herdoila kentzen arituko dira hamar hizlari, hainbat alorretan (umoreaz, sortze prozesuaz, gai-jartzailetzaz...). Txapelketako inertziez eta honek bertsolaritzaren sisteman duen eraginaz jardungo dira hauetako hiru, eta Larrunen elkartu ditugu. Bertsolaritzari buruzko beste ikuspegi bat duzu bertan, dena baita nondik begiratzen den. Erantzuteko aukera duzu bai argia.com webgunean, edo Bertsolamintzako hitzaldietan parte hartuz (ikus egitaraua kontrazalean).\n2011-02-27\t16 10 Follow @eeizagirre\n(Estitxu Eizagirre) Azter dezagun txapelketa sistemaren barruan. Nola deskribatuko zenukete bertsolaritzaren sistema eta horren barruan non kokatzen da txapelketa? Zein funtzio betetzen ditu?\nION ANSA. Oraindik egiteko dago bertsolaritzaren sistemaren azterketa. Eta beharrezkoa da egitea, jakiteko zer egiten ari garen eta zer egoeretan gauden. Nire ustez, sistema ideia batean oinarritzen da: ona eta txarraren arteko banaketan. Ez bertso ona eta txarra, baizik bertsolari ona eta bertsolari txarra. Horiek bi mutur dira eta ez da hizkera hori erabiltzen, baina hierarkizazio bat egiten da eta horren ondorioz dator egitura oso bat. Organo desberdinak daude kontzeptu horren inguruan mugitzen direnak eta azkenean iristen gara “elitearen” sistema batera, eta hori kokatzen da bertsogintzaren erdigunean: hori da erreferentzia, hori da eragina... Txapelketaren funtzioa zein den? Sistema guztien helburua da betikotzea, eta txapelketak besteak beste, funtzio hori betetzen du. Sistema elikatu eta indartu egiten du eta sistemaren legitimitatea bermatzen du.\n“Onak eta txarrak” esan duzu. Hori nork sortzen du? Publikoak, plazak? Zenbat eta saio gehiago egin, hobea zarenaren seinale?\nI. ANSA. Bertsolaritzan bada gauza bat, beste espresio artistikoetan nekez aurkitzen dena, eta da txapelketari aitortzen zaion zilegitasuna hierarkia hori osatzeko. Txapelketak ematen du legitimotasun hori, “labela”.\nFREDI PAIA. Gaur egun ari da lortzen hori gehien. Bertsozaletasunaz egindako azken inkesta soziologikoan (2006) ikusi genuen: jendeari galdetu “nor da zuretzat bertsolaririk onena?” eta erantzunetan 100 izen agertu ziren. Hori da txapelketak orain arte apurtu ezin izan duen errealitatea. Gaur egun ari da lortzen aniztasun hori apurtzea, besteak beste transmisio ereduaren bidez. Bertso eskola batzuetan gazteek argi ikusten dute nagusi batzuk txapelketetara doazela eta beste batzuk ez (eta batzuek hautua egiten dute txapelketara ez doazenen bidea hartzeko), baina sistemak ez du aukera hori ematen. Ezkutatu egiten du bigarren errealitate hori. Sasoi batean Hitzetik Hortzeran Goierriko bertsolarien saioak ematen zizkiguten, eta esaten zenuen “hor ez doa inor txapelketara, baina saioak egiten dituzte eta begira zer ondo pasatzen duten”. Hori dena fokutik* atera dugu.\nSistemara eta txapelketaren zereginera itzuliz...\nOIER ARAOLAZA. Nik dantzaren mundutik bizi dut txapelketen sistema, eta agian esango ditudan gauza batzuk ez dira ongi egokituko bertsolaritzara. Funtzioez hitz egiten dugunean bi gauza bereizi behar ditugu: bata da zer funtzio bilatzen dugun edo espero dugun txapelketa bat martxan jartzerakoan, alegia, zein diren gure espektatibak, eta beste bat da praktikan, funtzio horiekin batera, edo horien kontra, edo horiek ordezkatuz, zer beste funtzio betetzen dituen. Niri bigarren alde hau interesatzen zait, zeren gehienetan ez dira aitortzen funtzio batzuk, gero de facto funtzionatzen dutenak. Noski, txapelketa bat antolatzen dugunean gogoan ditugun funtzioak dira onuragarri izango direnak, eta neurri batean kaltegarri gertatu daitezkeenak edo “albo kalte” izendatu daitezkeenak ez ditugu aipatzen. Baina gero gertatzen dira. Eta momentu eta sektore batzuetan, esaterako dantzan, pisu handiagoa dute disfuntzioek, funtzioek baino. Eta orduan kolokan jartzen da txapelketa bera.\nTxapelketak eredu sortzaile bezala daukan indarra aztertzea interesatzen zait. Hori maila desberdinetan ematen da: batetik, txapelketa antolatzeak berak esan nahi du onartzen dela eredu batzuk izan behar direla. Eta gainera eredu horiek hierarkikoki antolatu daitezkeela. Beraz, badaudela bertsotan edo dantzan egiteko modu batzuk hobeak, beste batzuk baino. Hau da, txapelketa antolatzen dugun momentuan onartzen dugu egin daitekeela sailkapen bat. Badaudela hobeak eta okerragoak. Eta bestetik, behin txapelketa martxan jartzen denean, eredu hori zein den edo zeintzuk diren oso garbi adierazten du txapelketak. Eta eredu horiek zehaztearekin batera, aldi berean hedatzen ditu automatikoki: izugarrizko indarra dauka txapelketak eredu horiek erabat zabaltzeko, hedatzeko. Alde horretatik, aniztasunaren kontrako mekanismo oso indartsua da txapelketa. Horregatik iruditzen zait kaltegarria dela momentu eta sistema askotan.\nF. PAIA. Nik lehenengo azpimarratuko nuke txapelketa ez duela bertsolariak sortu. Bertsolarien esku egon denean bere burua lehiatzea, beste formula bat erabili izan du historikoki: desafioa jotzea. Zer ezberdintasun dago? Desafioan protagonistak bi bertsolariak dira. Txapelketan difuminatu egiten dira bertsolariak eta egiturak berak hartzen du indarra, txapelketak.\nSistema noiz sortzen da? Arte adierazpen oro lez, norbanako jarduera den bertsogintza estrukturalki interes kolektiboetarako erabili nahi denean. Txapelketak 30eko hamarkadan sortu zituzten bertsolariak ustiatu nahi zituzten elkarte batzuek: Euskaltzaindiak eta besteek, hizkuntza politikarekin lotutako funtzioetarako (ez da kasualitatea hamarkada horretan sortzea, abertzaletasuna borborrean dagoen sasoian). Bertsolaritzatik kanpokoak diren agenteek sortzen dituzte txapelketak. 1986an bertsolaritzak bere burua antolatu behar izan zuen, zergatik? Bertsolaria jada beste batzuen eskuetan zegoelako. Eta kanpoko erakundeek erabakitzen zutelako nola neurtuko ziren, nor izango zen ona eta nor txarra.\nSistema bat eraiki behar baduzu bertsolaritzaren inguruan, bertsolarien onarpena ezinbestekoa da: Hori ziurtatzeko tresna da txapelketa. Euskaltzaindiak oso ondo erabili zuen bere garaian. Bertsolaria bezalako fenomeno baten inguruan (nahiko kontrolagaitza, leku askotan dagoena, bakoitza bere ideia eta egiteko moduarekin...) sortzera zihoan sistema horri laguntzeko “tranpa” izan zen txapelketa, neurri handi batean. Hor elkarjoko bat dagoelako, batak besteari itzala ematen dio, batak bestea gabe ezin du bizi. Gaur ere Elkartearen zentralizazioa justifikatzeko tresna da txapelketa, esateko: “Bai, nik hartzen dut arte honentzako laguntzaren %99a, baina sortzailearen erabateko onarpena daukat hau egiteko”. Hori gabe ezinezkoa da, bertsolariak zilegitzen ez badu, Elkarteak ez dauka zentzurik ez indarrik. Eta bertsolariak bizirauteko txapelketara joan behar duenez, ez dago Elkartea zilegitu gabe bizitzeko modurik, txapelketari esker.\nGero dago non jartzen den fokua. Edozein bertso ekimenek urtean 200 saio dituenean eta Elkarteak ez duenean ardurarik hartzen saio horietako bakar bat ere grabatzeko, hor ikusten da sistema eta ekosistema. Fokua non jartzen du sistemak? Bera zilegitzen duen sektorean. Zeren fokutik kanpoko sektoreak, oso zabala denak (bat-batean agertzen zaigu bertsolari bat Zuberoan, bat-batean agertzen da jende bat elkartu eta lan egiten duena Barakaldon...), horrek ez du zilegitzen Elkartea eta beraz ez dira azpimarratu beharreko faktoreak.\nI. ANSA. Fokuaren ideiarekin guztiz ados nago, kontua da, askoz gehiago dela fokutik kanpo geratzen dena, foku barruan dagoena baino. Sistema honekin hau dena fokutik kanpo utzi beharrean, goazen berdintzera. Noski, horrek eskatzen du “ona” eta “txarra”ren ideia haustea. Kontsideratu nahi badugu bertsolaritza artistikoki zilegi den adierazpide bezala, ezin dugu hitz egin termino hauetan, “onenak” eta “txarrenak”.\nEzin dugu hitz egin ereduez. Musikariek ez dute ereduez hitz egiten, eraginez hitz egiten dute. Bertsolaritza lotzen ari gara bertsogintzarekin eta sormenarekin zerikusirik ez daukaten ezaugarriekin: txapelketak, merkatuak, audientziak... hori dena oinarritzen da on eta txarraren ideian. Kontua da ideia hori hausten duzunean mozorrogabetzen duzula ideia horren atzean egituratzen den guztia, gure barruan ere badagoen hori. Zeren ideologia transbertsala da, geronek barneratzen dugu eta geronek sortzerako prozesuan ere kontuan hartzen dugu, zilegitasuna ematen diogu etengabe. Niretzat klabea pentsamendu hori haustea da.\nO. ARAOLAZA. Bertsolaritzaz ari garenean zertaz ari gara? Komunikazioaz? Sorkuntza artistikoaz? Zeren komunikazioaz ari bagara “on” horren balorazioa zuzen-zuzenean testuinguruarekin eta momentuarekin lotutako gauza bat da: “Ona” da momentu bakoitzean komunikazio hori funtzionarazten duena. Baina bertsolari bera testuinguru eta momentu desberdinetan izan daiteke oso ona edo oso txarra. Beraz, komunikazioaz ari bagara ezin gaitezke on eta txar sailkapenetara jolastu. Sorkuntza artistikoaz ari bagara, uf! ba oraindik gutxiago! Hain zuzen ere, sorkuntza artistikoan zenbat eta desberdinagoa edo hausturarako joera handiagokoa izan, orduan eta interesgarriagoa iruditzen zaigu, ez dakit “onagoa”. Txapelketak oinarrian duena da onarpena, egon daitezkeela onak eta txarrak eta gainera antolatu egingo ditugula lehenengotik zortzigarrenera! Eta hori da jardueraren oinarrizko funtzioen kontrako urrats bat.\nFredik aipatzen du ekonomikoki bideragarri izatea dela txapelketa antolatzeko funtzio nagusietako bat une honetan. Baina nik uste dut badela beste bat, oso garrantzitsua: mediatikoki ikusaraztea. Ezin dugu ahaztu erabat gizarte mediatikoan bizi garela, eta gauzen arrakasta ere presentzia mediatikoaren arabera neurtzen dela. Eta txapelketak ematen dio beste ezerk emango ez liokeen presentzia mediatikoa eta horren ondoko soka guztia. Ekosistema horretan aipatzen dituzuen bestelako ekintza guztiak ere txapelketak sortzen duen olatu mediatiko horri esker artikulatzen eta biziberritzen dira. Zalantza da ea mediatikoki arrakasta hori izatea den helburu bat edo ez. Eta baldin bada, ba horretarako tresna oso egokia da txapelketa.\nF. PAIA. Eta ze aukera kostu daukan horrek, gauza bat egiten duzun bakoitzean beste zerbait ez lortzen ari baitzara. Oraindik ere ikusten dut txapelketatik kanpora bizitza asko dagoela. Ez dudana oso garbi ikusten da eredu honekin jarraituz gero hamabost urte barru bizitza asko egongo den bertsolaritzan txapelketatik kanpo. Sortzen ari garen belaunaldia “txapelketa ala hil” logikarekin dabilela iruditzen zait, gainera txapelketa erabat ikuspegi darwinistatik: txapelketarako balio badut bertsotarako balio dut eta bestela ez.\nGai honekin amaitzeko, eskematxo bat: gure txapelketaren indarra da gure antolaketa sistemaren ondorio. Eta horren ondorio da sortzen ari garen bertsogintza ere. Bertsozale Elkartea izango ez balitz kontzentrazio bat (egitura zentralizatu horretara bideratzen da finantziazio ia guztia), gure grabitate zentroa bertso eskoletan balego, dantza taldeetan bezala, txapelketak beste pisu bat izango luke eta beste era batera biziko genuke. Zergatik? Ez litzatekeelako hain hil ala bizikoa, parte hartu edo ez baliabideak izango genituzkeelako pisuzko alternatibak sortzeko. Bertsolaritzan baliabideen kontzentrazioa oso handia da, eta txapelketaren inguruko sistematik kanpo ekosistema bizigarri gutxi dago. Transmisioan oso lan ona egiten ari gara, bertsolari mordo bat sortzen, eta eskaintzen diogun etorkizuna inbutu bat da. Helduen txapelketan leku bat ez duten bertsolariek non kokatzen dute beren burua? Bada alternatiba bat, autogestioa, azken urteetan ugaritu dena eta funtzionatzen duena (“Txapel bete bertso” eta abar). Norberak bere ekimenari heltzea.\nO. ARAOLAZA. Bitxia egiten zait bertsolaritza eremutik dantzaren antolaketa eredutzat hartzea, dantza munduan azken 30 urteetan benetan bizi dugun drama geure burua antolatzeko gaitasun eza denean. Azken 10-15 urteetan dantzatik inbidiaz eta eredu bezala begiratu izan zaio bertso munduari, duen barne kohesioagatik eta sistema bat antolatzeko izan duen gaitasunagatik.\nF. PAIA. Proposatzen dudana ez da beste puntara pasatzea, gure egitura nazionala desagerrarazi eta eskualdeetako antolaketara bakarrik pasatzea. Baina uste dut beste muturrera jo dugula. Esaten dudana da oreka bat bilatu behar dugula. Zergatik? Bada gauzak txarto badoaz egun batean, motorra eskualdeak direlako. Aniztasuna hor dago, gure proiektua gizartearen aurrean askoz erakargarriago bihurtuko lukeen aniztasuna.\nF. PAIA. Oierrek esan duen bezala, aniztasunaren kontrakoa da txapelketa. Ereduak behar ditugu, arazoa da Eredua daukagula. Txapelketa irabazten duenaren eredua. Eta ondoren txapelketak eredu horretara moldatzen dira: gaien formulazioa...\nI. ANSA. Ni ereduen kontrakoa naiz. Eredurik ez da behar eta ez da sanoa ereduak edukitzea. Nik azentua norberarengan jartzen dut. Sortzea oso prozesu pertsonala da eta gauza bat da eraginak edukitzea, elikatzea, elkar eragitea... eta beste gauza bat da ereduei jarraitzea. Nik uste ideologia aldaketan oinarrietako bat horixe dela, eredurik behar ez izatea.\nO. ARAOLAZA. Nik zalantza daukat. Ez naiz ausartzen esatera behar ez ditugunik, uste dut garrantzitsuak direla, askotan nork bere bidea alde batera edo bestera bideratu ahal izateko, inspiratzeko... horiek eraginak diren, edo ereduak diren? Ez naiz ausartzen esatera. Baina ereduen arteko harremana osagarria izan behar da, kolore desberdinak eskainiz. Eta ez elkarren arteko antolaketa hierarkiko bat.\nI. ANSA. Gogorra iruditzen zait norberaren sortzeko gaitasunari uko egitea beste eredu bati jarraitzeko. Nik uste imitazioan sartzen garela, eta norberaren ukazioa dela hori.\nO. ARAOLAZA. Baina sorkuntza prozesurako trebakuntzan, behar beharrezkoak dira ereduak, non haiek imitatuz jartzen dituzun puntuan zure teknika eta sorkuntzarako erremintak.\nF. PAIA. Ikasketa prozesua imitaziozkoa da. Kontua da ereduak behar ditugula, pluralean. Zer gertatzen da? Gaur egun gero eta gehiago goazela Eredura. Gure belaunaldikook askoz trokelekoagoak gara gure aurrekoak baino. Errimari begiratuta eta abar, molde bateko jendea gara, eredu batzuei jarraitu diegulako. Baina nik uste prozesu hori ere inbutuan doala. Belaunaldi batekoak bai ikusten ditudala Egañaren imitatzaile, eta orain Lujanbiori gertatuko zaio gauza bera. Gure haurtzaroan ia bi urtero txapelduna aldatzen zenez, ereduak hor zeuden. Hamasei urtez eredu bat txapeldun izatearen ondorioek izango dute zerikusia.\nHaurrek imitatuz ikasten dute. Gelditzen zaigun lana da, eredu bakoitzetik ona den hori identifikatzea. Adibidez, Mañukortari buruz hitz egingo nuke: nola izan daiteke sasoi batean Euskal Herrian saio gehien egiten zuen pertsona adituentzat “kaka zahar bat”? Publikoari txoropito deitzen ari gatzaizkio aurpegira. Adituen ikuspegi hori da gure ikasleei buruan sartzen zaiena eta sistematik irradiatzen den ideologiak dioena: Mañukortak ez du batere balio eredu izateko. Baina aldi berean, herriak Mañukorta nahi zuen.\nI. ANSA. Ikasketa prozesua imitaziozkoa dela diogunean ez dakit gauza beraz ari garen: gauza bat da ikasitakoa nola ikasi izan dugun, eta beste gauza bat da “norberetik” esaten den hori egiten ikastea. Horrek ezin du imitaziozkoa izan. Horrek ez du esan nahi erreferentziarik ez dagoenik eta hutsetik abiatzen garenik.\nTxapelketari kritika egiten zaionean, galdera sortzen da beste era bateko txapelketak kalte horiek gaindituko ote lituzkeen. Txapelketa onik/justurik egin daiteke?\nI. ANSA. Txapelketa ona da, bere helburuak betetzen baditu. Gaur egun dagoena ikaragarri ona da egungo sistemarentzat. Ultraperfekzionaturik dagoen gauza bat da. Sustrai Colinak esan zuen bezala, BECeko finala “jubilatu koadrila baten modukoa da, urtero bat erortzen da” eta berri bat sartzen da, eta lortu dugu hori justifikatzea eta hori ontzat ematea, hain zuzen ere inoiz baino bertsolari gehiago eta mugimendu potenteagoa dagoen garaian. Beraz, oso ona izan behar du. Txapelketa justurik egin daitekeen? Ezin da.\nEta bertsoa epaitzea posible da? Ona eta txarra definitzea eta puntutan neurtzea?\nI. ANSA. Bada bai, ikusi besterik ez dago, etengabe neurtzen da bertsoa puntutan. Bertso ona eta txarra neurtu daiteke, “ona” eta “txarra” izendatzen hasten garen momentutik. Baina zer balio dauka horrek? Kontua da neurtu nahi dugun edo ez. Azken batean, honen atzean dagoen galdera da zer bertsogintza eraiki nahi dugun, eta bertsogintza horien oinarriak zein izango diren. Oraingo sistema nahi badugu, segi dezagun txapelketarekin zeren oso ondo egiten du bere lana. Orain, bertsolaritza lan artistiko bezala indartu nahi badugu eta kulturalki herri mugimenduaren bidean txertatu, nik uste dut desbideratu xamar gabiltzala. Ideologikoki kuestionatu behar dugu sistemaren egitura bera.\nF. PAIA. Baina zuk aipatutako “hau da ona eta hau da txarra” izendatzeko lan hori ez da egiten! Txapelketak egiten duena da bertsolari ona eta txarra bereizi, ez bertso ona eta txarra. Zeren ikusita gaude bertso txarrak bertsolari “onaren” ahotik asko puntuatzen, eta bertso onak bertsolari “txarraren” ahotik gutxi puntuatzen. Gainera debatea alferrekoa da, kontua da egin egingo dela. Baina ezin diegu epaileei esan: “Zuek lasai, ze beti egingo duzue txarto”. Epaileen profesionalizazioaren alderdia erabat deskuidatu da, epaileak izan behar luke bertso munduan pertsona ezaguna, bere jakintza eta autoritateagatik. Hori da txapelketak berme apur bat emateko baldintza bakarra. Baina bertsotan egiten duguna guztiz kontrakoa da: abokatu izatera heldu ez dena epaile. Eta epaile izan behar du abokaturik onenak. Izan behar du pertsona bat esango didana “Fredi, 5!”, “baina kristoren bertsoa da!”, “5! ze hau eta hau eta hau egin duzu”. Eta konbentzitu ala ez esango duzu: “asko daki”.\nI. ANSA. Baina epaileak ez daude horretarako.\nF. PAIA. Epaileak egin behar du hori! Edozein justizia sistema oinarritzen da epailearen autoritatean.\nI. ANSA. Esaten ari zara txapelketa justiziaren arabera antolatu behar dela, eta ez da hori kontua.\nF. PAIA. Baina justiziak izan behar luke helburu! Meloi hau irentsi behar badugu, ahalegindu gaitezen meloia ahalik eta kalitate onenekoa izan dadin. Epailetza deskuidatu dugu guztiz! Zenbat ordu sartzen dituzte bertsolariek urtean eta zenbat epaileek?\nO. ARAOLAZA. Nik ez dut sinesten ekintza komunikatibo edo artistiko bat sailkapen batean antolatu dezakegunik, kirolean bezala. Alfonso Sastrerekin erabat ados nago, artearen eta kulturaren alorrean sariak ematea interesgarria da. Ondo ari dena saritu beharra daukagu. Eta hori identifikatzen dugu, nor ari den ondo momentu batean. Baina sariak dira gauza bat eta lehiaketak beste bat. Eta sortzaile desberdinak zerrenda batean antolatzea “hau lehena, hau bigarrena eta hau hirugarrena”, “hau hobea da hau baino”? Horrek ez dauka ez buru ez belarri, ez komunikazioaren ikuspuntutik, ez artearen ikuspuntutik. Eta nik bertsogintzari zerbait eskatzen badiot da komunikazioa eta sorkuntza. Besterik eman dezakeen? Ez dakit, akaso epaileek besterik identifikatzen dute eta horregatik dira gai hori epaitzeko. Baina komunikazioa eta sorkuntza ezin dira modu horretara epaitu. Komunikazioan, txapelketako finalean 14.000 lagun baldin badaude, horietako bakoitzak bere izate eta testuinguruaren arabera jasoko du eta interpretatuko du mezua, bakoitzarengan desberdin funtzionatzen du mezu berak. Beraz, ezin ditzakegu zenbaki batekin berdindu! Artearen ikuspuntutik, egiten dira, “azken mende honetako artelanik onenak”, eta gainera sailkatzen dizkizute, baina horiek interes mediatiko hutsa dute, egunkaria saltzeko egiten dira.\nI. ANSA. Baina hori da koska, zertarako egiten da? Zer legitimatzeko?\nO. ARAOLAZA. Egin dezagun lehiaketa bat Bach, Mozart eta Vivaldiren artean. Eta aurkituko ditugu epaitzeko irizpideak, e! Batek berehala esango du, “sinfonia luzeenak egin zituenak 2 puntu gehiago, eta nota gehiago sartu dituenak...” nahi duzun guztia! Baina horrek badauka zentzurik?\nI. ANSA. Esan dugu txapelketaren funtzioa sistema legitimatzea dela, eta horretarako egiten da. Berez joko absurdo bat dena (eta niri joko absurdoak gustatzen zaizkit eta txapelketa gustatzen zait zentzu horretan), legitimatzeko erabiltzen da. Arazoa da hori mozorrotzen dugunean eta ematen diogunean berez ez duen lotura bat: eskatzen diogunean epaileari arrazoitzea zergatik den bertso hori bost. Hori ez da epaile baten funtzioa. Ezin diozu epaile bati zure bertsokera ona edo txarra den erabakitzeko eskumena eman.\nF. PAIA. Baina ematen zaio jada, de facto!\nI. ANSA. Zerorri ari zara eskumena ematen, zure gainetik epaitzeko eskatzen diozun momentutik.\nF. PAIA. Joko absurdo honetan sartu behar badugu, epaitu behar bada, izan dadila autoritatea daukan inor. Gainera publikoa ez doa bertsolariak ikustera, epaileak ikustera doa. Zeren zuk jartzen badituzu finaleko zortzi bertsolari horiek beste edozein egunetan BECen, ez da jendearen %10a joango. Orduan, nor ikustera doaz? Epaileak!\nF. PAIA. Bi bide bakarrik daudelako: edo txapelketa edo autogestioa. Ondorioa da askok egiten duguna, aste barruan lan egitea asteburutan lan egin ahal izateko. Baina horrek hil egiten zaitu. Bertsolaritzaz beste era batera bizitzeko asmorik baduzu, txapelketa da aukera bakarra. Dantzan ez da horrela, dantza txapelketa bat antolatzen da, baina gero beste hiru dantza eskola elkartzen dira eta lortu dezakete aurrekoaren adinako pisua duen beste txapelketa bat edo beste mugimendu bat antolatzea. Beste kontrapisu batzuk badirelako. Baina gaur Elkarteak txapelketa bat antolatzen badu, ez dago Euskal Herrian bertsoarekin lotutako beste ezer horren itzalaren laurdena duen alternatiba bat eraiki dezakeenik, baliabideak banatzeko moduaren ondorioz. Eta gainera autogestioari zer diskurtso egiten zaio? “Horiek dira txapelketan ezer lortu ezin eta horrela saioak egin nahi dituztenak”. Jasotzen den mezua mespretxua eta egurra dira. Larrun honetaz esango duten bezala “Fredi Bizkaiko txapeldun balitz ez litzateke hor egongo!”, bada egongo nintzateke gauza bera esaten, gainera txapelaren pisuarekin.\nZuk esandakoaren arabera, pentsa daiteke bertsotatik bizi nahi dutenek ez dutela beste aukerarik. Hor sartuko lirateke zenbat bertsolari, Euskal Herri osoko 15-20? Baina bakarrik Gipuzkoako Txapelketan 70 bertsolarik ematen dute izena.\nF. PAIA. Hamabost horietan sartzeko itxaropenarekin.\nI. ANSA. Hori da kapitalismoaren ideia: Izorratuta biziko zara beti baina beti izango duzu esperantza txiki bat gora iristeko. Ez da hori bakarrik, txapelketa bera saio bat da eta horretara joan izan gara, saio bat gehiago egitera. Eta beste motibo bat da korronteari jarraitzea.\nO. ARAOLAZA. Eta lehia gustatzen zaigulako, gizarte honetako balio bezala: “Ni gehiago hi baino”. Ez dut uste txapelketara doazen guztiak irabazteko itxaropenarekin doazenik. Baina bai hamazazpigarren geratzera hamazortzigarren baino. Hori jada bada motibazio fuerte bat. Orain arte txapelketaren kontrako motiboez aritu naiz, baina txapelketa antolatzeko arrazoiak asko daude, eta horiengatik antolatzen da: ekonomikoa funtsezkoa da. Mediatikoa, maila guztietan: ez bakarrik txapelketak dirauen bitartean, baizik eta horrek bertsogintza osoari ematen dion bultzadagatik. Eta bada beste funtzio bat: tranpolina. Jarduera horretan aritu nahi duenak lehenengo bere burua ezagutzera eman behar du, eta horretarako oso ongi funtzionatzen du txapelketak. Ondoegi, dantza munduan txapelketa irabazi dutenek bakarrik lortu dute momentu zehatz batean beren burua ezagutzera ematea. Eta ezagutzen zaituztenean deitu egiten zaituzte, bai emanaldiak egiteko eta baita beste hainbat proiektutarako ere, eta horrek diru iturri bat ekartzen badizu, dedikazio gehiago eskaini diezaiokezu. Dantzaren alorrean, txapelketa izan da urte askoan egon den tranpolin bakarra. Froga bat egingo dugu: ea, bota dantzarien izenak.\nF. PAIA. Jon Maia, Edu Muruamendiaraz...\nO. ARAOLAZA. Hiruak txapelketatik ateratakoak. Dantza txapelketetan parte hartzea askoz murritzagoa izan da. Kopuru bat ematearren, mila dantzari badaude sasoian, 10-15 bakarrik aurkezten dira. Pentsatzekoa da beste mila horien artean egongo direla on askoak, baina horiek ez dute aukerarik izan euren burua ezagutzera emateko eta beren bidea jarduera horretan egiteko, ez dutelako txapelketan parte hartzea erabaki.\nGaur egun zer beste tranpolin dago dantzan?\nO. ARAOLAZA. Ez dago. Horregatik jokatzen du txapelketak oso funtzio garrantzitsua.\nF. PAIA. Dantzan bada ezberdintasun bat, bertso eskolekin lotua: talde izaera. Nahiz eta dantza txapelketara ez joan, dinamika bat ziurtatuta daukazu eta zure taldearen esku dago dinamika hori. Bertso eskoletan egiten den lana antzerakoa da, horregatik ematen diogu garrantzia bertsolari horien artean koadrilak sortzeari. Izan daitezela 3-4-5 laguneko taldeak, gero porrot pertsonalak leundu eta sentitzeko “hau guztia daukat hemen”. Baina uste dut jende asko txapelketara joaten dela, bakardadean bizi duelako bertsolaritza. Ez du aurkitzen talde egitura bat bere inguruan bere beharrizanak asetzen dituena, urtean hainbat saio emango dizkiona. Adibidez gurean, badakigu asteartetan Algortako Ajuria tabernara bazoaz, han bertsotan egitea badagoela. Eta jende batentzat hori nahikoa da, astean saio bat egitea. Hori ere ez badaukazu...\nO. ARAOLAZA. Irribarrea ateratzen zait, zeren zuk negatibotzat dituzun ezaugarri horiek nik positibotzat izan ditut, eta alderantziz. Zuretzat bertsolaritzaren banakotasuna negatiboa da, eta niretzat beti izan da positiboa. Talde batean oso erritmo eta intentsitate ezberdinak daude, baina taldeko lana eskatzen du halabeharrez dantzak, eta ez gara gai izan aurrera egiteko. Eta bertsolaritzari begira beti pentsatu dut “noski, hauek bakarka dabiltzanez, batek norberaren apustua egiten du eta aurrera doa, ez dio axola atzekoak berarekin ez etortzeak”. Eta dantzan atzekorik gabe ez zoaz inora.\nF. PAIA. Konforme horretan. Baina badauka beste alde hori ere: bertsolaritza utzi duen jende gehienak utzi du bakardade horretan apustu pertsonalak huts egin eta bere inguruan ezer aurkitu ez duelako. Nik ere Bizkaiko Txapelketan sekulako ostia jaso, eta hamabost egun eman nituen bertsotan egiteko gogorik gabe (eta niretzat hori desio sexuala galtzearen moduko tragedia da), baina heltzen zara bertso eskolara, bazoaz tabernara, eta tragoaren ostean batek ateratzen dizu irribarre bat bere bertsoarekin eta panba, pasatu da txakalaldia. Nahiz eta badakizun bertsogintza bakarkako lana dela. Gaira itzuliz: txapelketak egiteko arrazoi positiboak mila dira. Baina ez bakarrik Bertsozale Elkartearen ikuspegitik. Euskaltzale eta abertzale bezala, nire esku balego txapelketa egin bai edo ez, gaur nire erantzuna da “bai”. Bai, ze euskal kultura dago dagoen egoeran. Gaur egun jende askok eta askok begiratzen digu bandera gisa. Eta eskerrak BEC dagoen hor.\nF. PAIA. Noski. Artearen, bertsogintzaren ikuspegitik txapelketak ez dauka ez hanka ez bururik... baina ikuspegi sozial eta politikotik txapelketak jarraitzen du betetzen sortu zenean zituen helburuak: euskal kultura bultzatzeko, eta neurri batean euskal abertzaletasuna bultzatzeko. “Euskal Herria libro da, ez da baina izango da” bertsoarekin 14.000 pertsona nola jarri ziren ikustea, eta beste gauza asko eta asko, eta oilo ipurdi eta sentimendu horiek ez ziren gertatuko presentzia soziala debekatuta eta gauza asko publikoki esatea debekatuta ez baleude. Katarsi politiko kolektibo bat izan zen. Horrek badakar beste arazo bat: Athleticeko Errege Kopako finalarekin konparatzen dut. “Ze ederra izan zen, ze hunkigarria...” baina nire lagun futbolzaleak komentatzen zebiltzan “4-4-2” ongi zegoen ala ez, ea zelai erditik defentsara distantzia handiegiak egon ote ziren... hori guk bertsotan ezin dugu egin. Bertsolari finalari buruzko artikulu guztiek zeri buruz hitz egiten dute? Valentzian futbol partidaren bueltan eratu zen jaiari buruz! Futbolari buruz? Zero. Nik bertsolari moduan hori salatzen dut: konforme, tresna sozial eta politiko moduan, bertsolari txapelketa behar du herri honek. Gure kultura batez ere kultura infantila da. Gure udako kanta eskolaurreko material didaktikoa da. Argitaratzen diren lau liburutatik hiru umeentzako dira. Idazle gehiago dauzkagu irakurleak baino eta gure idazleak zer edo zer dira gazteleraz saltzen badute eta espainiarrek esaten badute onak direla. Egoera kezkagarria da, eta testuinguru horretan, bertsolari txapelketa egin egin behar da. Eta 14.000 beharrean 250.000 ikusle lortzen baditugu, hobe. Herri ekintza bat da, politiko eta soziala. Txapelketa egin behar da, eta aurkezten ez banaiz ere antolakuntzan parte hartuko dut. Baina ez dezagun hori bertsolaritzarekin nahastu.\nI. ANSA. Hik ez huen finalari buruzko nire artikulua irakurri, orduan. Eta artikuluaren hasieran horixe nioen: txapelketari zentzua ematen dioten bakarrak hain zuzen bertsolaritza gainditzen duten gauzak direla. Gure bertsolari izateaz kontzientzia pixka bat gehiago izango bagenu, benetan gaizki sentitu beharko ginateke horrelako inguruneetan. Sormenari eta aniztasunari egiten zaion atentatu masiboa da. Bertsoa espektakulu bihurtzea, merkatuak dituen hainbeste balio ere barneratzen dituena... Azken txapelketan, egia esan, une askotan gaizki sentitu nintzen publiko artetik zirkuari begira.\nF. PAIA. Populismo handia zegoen.\nI. ANSA. Zer txalotzen den ikusita, ikuspuntu kritikoa pixka bat landuz gero... Niretzat horregatik da garrantzitsua bertsokeraren kontua, norberaren eredua sortzea... zeren hori lantzen dugun neurrian naturalki lantzen dugu zirku horren kontra doan jarrera. Norberak bere bertsokera lantzen duenean eta bertsokera horrekiko koherentea den neurrian talka egingo du ezinbestean artistikoki zentzurik ez duen sistema oso batekin. Musikan bere bidea garatu nahi duen musikari batek musika merkatuarekin talka egiten duen bezalaxe. Horregatik da bertsokera aldaketaren klabea.\nAldaketa horren klabeak azaldu lasai.\nI. ANSA. Aldaketa eman daiteke barrutik edo kanpotik. Nik gehiago ikusten dut aldaketa sistemaz kanpotik emango dela, kanpotik egiten denaren arabera aldatuko dela alegia.\nF. PAIA. Bai, baina gauza bat oso kontuan izan behar dugu. Aurrekoan Beñat Gaztelumendiri entzun niona gustatu zitzaidan ikaragarri: berak eta bere anaia Unaik bertso saio kopuru bera egiten dute urtean zehar. Eta bere anaiari behin eta berriz galdetzen diote kalean ea bertsoa utzi ote duen. Gogorrena hori da. Sistemak sinetsarazi dio gizarteari fokutik kanpo ez dagoela ezer ere!\nI. ANSA. Baina zer klabetan?\nF. PAIA. Mediatikoki, onarpen mailan... kanpotik bidea egin nahi duenak behin eta berriz erantzun beharko dio “Bertsolaritza utzi al dunk?” galderari. Diskurtsoa hori delako. Niri behin bertsolari “handi” batek esan zidan: “Bai, hik saio asko egiten dituk, baina denak gaztetxetan!”. Eta hori zer da bada, txungo pastel?\nI. ANSA. Hori gogorra da, hik balio sistema oso bat barneratu dualako, hik jada ideologikoki hori onartzen dualako. Mediatikotasuna oso krudela duk, derrigor gutxiengo bati lotzen zaio. Hori gainditzea duk kontua. Hori gainditu gabe duk Aspe eta Asegarce eratu nahi izatea: biak helburu bera eta biak kontu berarekin.\nF. PAIA. Guztiz konforme. Hori da niretzat Hamaika bertute. Pilotarekiko ezberdintasuna da Elkarteak guztion izenean aritzearen truke lortzen dituela gutxi batzuen onurarako, eta lurralde eremu oso txikian inbertitzeko (Gipuzkoako zati bat) baliabideak. Jendeak gure lanaren berri izatea da mediatikotasuna, aniztasunari aukera erreal bat emateko modu bakarra. Eta orduan nire galdera da: Nik zer arraio pintatzen dut Elkartean? Elkartearen apustua beste bat da, beste bide batetik doa eta gainera ez du ezta Atzerri Ministeriorik ere esateko: “Hara, zuek zarete ilunpetako biztanleak”.\nI. ANSA. Horregatik esan dut kanpokoak eragingo diola barrukoari, hori garatzen den neurrian. Sistema onenen eta gutxiengo baten inguruan oinarritzen da. Sistema aldatuko balitz, ez genuke hortik kanpo ezer sortzen aritu beharko. Elkartetik kanpo ari dira gauzak sortzen, eta gero eta gehiago sortuko dira.\nF. PAIA. Nik hor sartzen ditut bertso eskolak, eskualdeetako bertsozale elkarteak. Nik uste dut bertso eskolen garapena gero eta handiagoa izango dela.\nI. ANSA. Aurrera begira bi eremu ikusten ditut: batetik bertsolaritza lan artistiko gisa garatuko dela. Eta horretarako klabeak dira bertsolariak berak eta kritikariak. Kritikarien figura beharrezkoa da, bertsolaritzaren teoria bat behar dugu, ikerketa zientifikoetan oinarritutakoa. Kritika literario serioa behar dugu, ez txapelketan bat-batean 5 edo 6 puntuatzea.\nF. PAIA. Hori ez duzu lotua ikusten epailearen autoritate eta profesionaltzearekin?\nI. ANSA. Nik ez diot epaile bati autoritate hori ematen. Ezin dut onartu jarduera artistikoa zenbakitan oinarritzea. Zineman izarrak jartzen zaizkio filmari, baina zine kritikak eta zinemagileek ez dute serio hartzen hori. Hori parafernalia bat da, alde komertziala. Txapelketa ez dudanez artearen ikuspegitik baloratzen, bada kasik nahiago dut epaimahai popular bat, denen gainetik jarriko den norbait baino.\nAipatu dut aurrera begira batetik sorkuntza lana prestigiatzearen bidea ikusten dudala. Eta bestetik, bertsolaritza kultur mugimenduan oinarritzea, alegia, sistema ekonomiko eta politikoa beste bat izatea, bertso eskoletan gehiago oinarrituko dena.\nO. ARAOLAZA. Aldaketaren oinarria haustura da: Arrakastaren kontzeptuaren inguruko kontsentsua haustea. Hori da klabea. Arrakasta identifikatu daiteke kuantitatiboki, zenbat eta gehiago hobe bai ekonomikoki, publikoki, mediatikoki, bertsolari kopuruz... Baina arrakasta definitu dezakegu beste mila modutan. Bakoitzak bere herrian ekintza komunikatibo egokiak bideratzen baditu bertsotan, hori baino arrakasta handiagorik ez dago pertsona eta inguru horrentzat. Hori ere izan daiteke arrakastaren eredu ideala. Mañukortak baino arrakasta handiagorik auzoz auzoko bere ibilbidean, nekez aurkituko du inork. Eta agian Mañukortarentzat txapelketan ez baloratua sentitzea ez da frakasoa. Zeren bere arrakastaren esparrua beste bat da. Ez dauka txapelketaren beharrik ezertarako. Bertsogintzak une honetan arrakastatzat du gizartean ere presentzia handia izatea. BECeko betekada hori arrakasta da? Edo interesatzen ez zaigun bide batean jarri gara?\nF. PAIA. Bakoitzak aztertu beharko du zer bidek asebetetzen duen eta zer bidek ez. Baina ez dugu ahaztu behar mezu bat zabaltzen dugula gizartean. Bertso eskolako irakasle moduan aldaketa handia ikusi dut hamar urtean. Eta da BEC, eta da txapelketa, eta txapelketa, eta txapelketa. Garai batean ikasleek bertsoei buruz hitz egiten zizuten “bertso hau gustatu zait eta beste hau ez”. Gaur egun ikasleek bertsolariei buruz hitz egiten dute. Joko bikoitza da hori: bakoitzak egin dezala nahi duena eta pentsa dezala nahi duena, dio sistemak. Bale. Baina badira politika batzuk ondorio batzuk dakartzatenak eta guztion izenean egiten direnak.\nBegira, txapelketa egin egingo da, bertsolaritzarekin zerikusirik ez duten arrazoiengatik, historia guztian izan den bezala. Egingo denez, ahalegindu gaitezen kalitate handienekoa izan dadin bere esparru guztietan. Eta justu klabea den esparrua ezin dugu umezurtz utzi! Ansa, zuk esan duzun ikuspegiaren arabera, kritikariari ematen diozu epaileak egin beharko lukeen funtzioa. Orduan, sar daitezela kritikariak epaile edo epaileak kritikari. Baina biak baditugu, epaileak zer dira, txotxongilo batzuk? eta kritikariak zertarako daude “hau dena fartsa bat da! eta nik esango dizuet nondik doan kontua....” esateko?\nO. ARAOLAZA. Niri gertatzen zait kontraesan hori: Onartu behar dut txapelketa egingo dela. Orduan, nolakoa nahiko nuke? Beti pentsatzen dut: “Balorazio irizpideak ahalik eta zabalenak dituena”. Ba justu hori da edozein txapelketa hondoratzeko modurik onena. Zeren teknikarekin, matematikarekin, denok amen egiten dugu. Baina hasten garenean beste dimentsioak kontuan hartzen, demasak gerta daitezke, esaterako audientzia osoa epaimahaiak erabakitakoaren kontra egotea. Horregatik dira txapelketak zentzugabekoak. Egun batean Mañukorta txapeldun izendatzen badute, akabo!\nF. PAIA. Bai zera! Oso diziplinatuak gara. Bizkaian 2004an gauza larriak gertatu ziren arren, oraindik argitu bakoak, denok onartzen dugu epaia, nahiz eta ez ulertu epaileek esaten dutena.\nO. ARAOLAZA. Bai, niri arreta piztu izan dit horrek, bertsolariak sistemarekin zer txintxoak zareten.\n2266 zenbakia. 2011ko otsailaren 27a\nSorturen legalizazioa ETAren amaieraren truke\nAlternatibak eredu produktibistari\n"Euskal amerikar gara, identitate gatazkarik gabe"\n"Hemen komikigileak konplexuz beteta egon gara"\nBertso txapelketari kritika


1.500 lagun gerturatu dira Txikilandiara - Arrasate - Goiena.eus\n1.500 lagun gerturatu dira Txikilandiara\nMaider Arregi 2009-01-05 13:38\nTxikilandiako antolatzaileak pozik azaldu dira. Aurten gainera, 15 urte bete ditu eta ekintzaz eta sorpresaz beteta etorri da Txikilandia. Domeka, urtarrilak 4, izan zen egunik jendetsuena. Izan ere, ur jolasak eta Txan Magoaren ikuskizunak ume eta guraso asko erakarri zituen Musakolako haur parkera.\nAntolatzaileek adierazi dute ez dela aparteko ezustekorik gertatu eta dena oso ondo joan dela. Gurasoen parte hartzea ere azpimarratu dute. Iaz baino jende gutxiago ibili den arren, guztira 1.500 bat lagun gerturatu direla adierazi dute. Aurten gainera, 15 urte bete ditu Txilkilandiak. Arrasateko taldeekin elkarlanean aritu dira aurten ere eta hala, euskal dantzak edota konpartsak ere izan dira. Aipatu ere, Txikilandia ibarreko erreferente bilakatu dela eta inguruko haur parkerik handiena dela. "Ibarretik jende asko etortzen da eta profesionalagoa denez, exijentzia gehiago dugu".\nTailer eta ekintza ugari\nEgunero ekintza ugari izan dira. Goizero ipuin, musu margoketa eta ile apaindegi tailerrekin gozatu dute gaztetxoek. Argazki txoko digitalak eta markogintzak ere umeen arreta piztu dutela nabarmendu dute. Kaxak margotzea edota kometagintzan ere aritu dira gaztetxoak.\nBaina benetan arrakasta izan duen tailerra talogintza izan da. Gaztetxoek taloak egiten ikasi dituzte eta ondoren, gozatu edarra hartu dutela egindako taloak dastatzen adierazi digute antolatzaileek. Gurasoren batek edo bestek ere probatu zuen umeek egindako taloa.\nLudoteka eta ziber-txokoak\nAurten hiru ludoteka jarri dituzte. Horietatik bi dinamikoak izan dira puzgarri eta guzti. Eta beste ludoteka bat lasaia izan da. Ziber-txokoa iaz bezala jarri dute sarean murgiltzeko. Betiko puzgarri eta ohe elastikoak ere izan dira. Eta, aurtengo nobedadeetako bat Balance bike izeneko asmakizuna izan da: gorputzaren mugimenduek gidatzen duten bizikletak.\nGurasoak.com webgunea gurasoendako txokoa da eta Txikilandian webgunea ezagutzera emateko txoko bat jarri zuten. Gurasoek, bertan informazio ugari dute. Urtarriletik aurrera jarriko da martxan.\nGobernuz Kanpoko Erakundeen gaineko azalpenak eta informazioa ere webgunean duzue. Baita Gineako umeek egindako marrazki eta eskulanak ere ikusgai daude bertan. Gainera, Elkarhezitzen proiektuko kideak, umeei karterak eta poltsetako beste apaingarri batzuk egiten laguntzen ibili dira haur parkean.