Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: EHAA xedapena 201700568\nAldizkariaren data: 2017-02-01 Aldizkari honetan argitaratua: 2016022\nGaiak: FORU-OGASUNA; ONDORENGOTZEN ETA DOHAITZEN GAINEKO ZERGA; PFEZ: PERTSONA FISIKOEN ERRENTAREN GAINEKO ZERGA; ALDAKETA; GIPUZKOA\nHurrenkenaren zenbakia: 201700568\nJakinarazten dut Gipuzkoako Batzar Nagusiek onartu dutela «2016ko abenduaren 15eko 6/2016 Foru Araua, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren eta Oinordetzen eta Dohaintzen gaineko Zergaren Foru Arauak aldatzekoa, langileek enpresan parte hartzea bultzatzeko»; eta nik aldarrikatu eta argitara dadin agintzen dut, aplikagarria zaien herritar guztiek, partikularrek nahiz agintariek, bete eta betearazi dezaten.\nDonostia, 2016ko abenduaren 15a.\nGaurko koiuntura ekonomikoan, herri administrazio ororen erronketako bat da produkzio ehuna indartzea, lurraldeko enpresa inbertsioaren sustapena dela medio.\nBestalde, bizi dugun globalizazio ekonomikoaren testuinguruan, interes berezikoak dira enpresekin eta lurraldearekin konprometitutako pertsonek enpresetan egiten dituzten inbertsioak, deslokalizazioa bezalako arriskuak horren presente ez egotea ahalbidetzen duten neurrian.\nDudarik gabe, enpresekin konprometituen dauden pertsonen artean bertan lan egiten duten pertsonak daude, plantillak alegia.\nHori dela-eta, egoki iritzi da zerga alorreko araudian zenbait aldaketa sartzea enpresa inbertsioa errazteko, langileek enpresen jabetzan parte hartuz. Gainera, enpresen finantzabide horrekin, langileek parte hartu dezakete bai enpresen kudeaketan bertan eta bai erabaki estrategikoak hartzeko prozesuetan, eta hori, azken batean, enpresa proiektuari berari gertatzen zaio onuragarri.\nPertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren araudiak baditu dagoeneko arautuak hainbat pizgarri langileek enpresaren jabetzan parte har dezaten sustatzeko. Eskualdatzailearen ikuspuntutik, ulertzen da enpresen eskualdaketan –izan enpresa hori banakakoa izan sozietarioa– ez dagoela ondare irabazi edo galerarik enpresa eskuratzen dutenak bertako langileak direnean. Eta eskuratzaileen ikuspuntutik, aipatzekoa da langileek kenkari bat aplikatu dezaketela kuotan beren enpresako edo taldeko beste enpresa bateko akzio edo partaidetzak eskuratzen dituztenean.\nForu arau honek pizgarri horietan sakondu nahi du, eta, horretarako, alde batetik ezabatzen ditu horrelako erabakiak hartzeko gaur dauden oztopoak, eta, bestetik, pizgarriak egokitzen ditu bai egungo errealitate sozialera eta bai parte hartze tresna berrietara.\nHorrela, malguagoa egiten da enpresaburu eskualdatzaileak ondare irabaziagatik zergarik ez ordaintzeko ezarrita dauden baldintzetako bat, eskualdatzailearen adinarena. Izan ere, zerga onuraz gozatzeko, ez da eskatzen hirurogeita bost urte edo gehiago izatea; horren ordez, nahikoa da hirurogei urte beteta edukitzea. Malgutze hori bera egiten da, baita ere, familiaren esparruan enpresaren ondorengotzarako aurreikusita dagoen pizgarriari dagokionez.\nEra berean, bai enpresaburu eskualdatzaileak eta bai langile eskuratzaileek aplika dezaketen zerga onuraren esparruan, desagertzen da enpresa edo entitateko langile guztiei edo plantillako kolektibo jakin batzuei aurretiazko eskaintza bat egiteko beharkizuna. Izan ere, beharkizun horrek nabarmen hertsatzen zuen eragiketa horien bideragarritasuna, eta haien arrakasta oztopatzen zuen.\nHalaber, bi aldeek –enpresaburu eskualdatzaileak eta langile eskuratzaileek– aplika dezaketen zerga onuraren esparruan ere, ahalbidetzen da eskualdatutako entitateetako langileek bakarrik partaidetutako entitateak izatea eskuratzaileak. Izan ere, formula hori dagoeneko erabiltzen ari da Gipuzkoako enpresen esparruan, eta handi samarrak diren enpresen kudeaketa errazten du gainera.\nLangileek enpresan parte hartzeagatik aplikatzen den kenkariari dagokionez (langileek beren entitate enplegatzailean parte hartzeagatik aplikatzen den kenkaria da izendapen berria), berrikuntza hauek nabarmendu daitezke:\n– Zergadun eskuratzaileak gizonezkoak direnean, 100eko 10etik 100eko 15era igotzen da kenkaria, eta emakumezkoen kasuan, 100eko 10etik 100eko 20ra.\n– Urteko muga, 1.200 eurokoa lehen, orain 1.500 eurokoa da eskuratzailea gizonezkoa denean, eta 2.000 eurokoa emakumezkoa denean.\n– Gainera, urteko mugak gainditzeagatik edo kuota osoa nahikoa ez izateagatik kendu gabe geratzen diren kopuruak, hurrengo lau ekitaldietan kendu ahal izango dira.\n– Azkenik, ezartzen da ezen zergadun bakoitzak zergaldi jarraituetan zehar kentzen dituen zenbatekoen batura ezin dela izan 6.000 eurotik gorakoa, eskuratzailea gizonezkoa denean, edo 8.000 eurotik gorakoa, emakumezkoa denean.\nNobedade horien artean, azpimarratu behar da neurri positiboak hartzen direla emakumeen eta gizonen arteko berdintasun erreal eta eraginkorra bultzatzeko, hala ezartzen baitu martxoaren 9ko 2/2015 Foru Arauak, emakumeen eta gizonen berdintasunari buruzkoak. Helburua da langileek enpresetan parte hartzeko prozesuan genero berdintasuna sustatzea, eta horrekin emakumeei erraztea enpresetako zuzendaritza organoetara iritsi ahal izatea.\nArrazoi beretik ere, ezartzen da ezen langileek borondatezko eszedentzia eskatzen badute senideak zaintzeko, egoera horretan emandako denbora-tarteak lan egindako epealditzat hartuko direla.\nBestalde, gorago aipatutako aldaketen ondorioz, doikuntza hauek ere egiten dira bidenabar:\n– Langileen aldeko kostu bidezko eskualdaketa batean diferentzia positiborik gertatzen bada merkatuko balio normalaren eta eskualdaketa balioaren artean, diferentzia positibo hori ez da hartzen gauza bidezko lan etekintzat.\n– Ezartzen da ezen 2016a baino lehenagoko zergaldietan langileek enpresan parte hartzeagatik aplikatutako kenkariak ez direla konputatuko zergadun bakoitzak zergaldi jarraituetan gehienez aplika dezakeen kenkariaren ondorioetarako. Muga hori 6.000 edo 8.000 eurokoa izan daiteke.\n– Hogeita seigarren xedapen gehigarria aldatzen da, bertan ezartzeko ezen entitatearen akzio edo partaidetzak entitate horretako edo sozietate taldeko beste entitateetako langileek eskualdatzen dituztenean, eskualdaketan izandako ondare irabazi edo galerak kalkulatzeko, hauxe izango dela alderdi independenteek merkatuko baldintza normaletan adostutako prezioa: eskurapenaren unean geroko eskualdaketari begira adostutakoa, betiere baldintza jakin batzuk betetzen badira.\nOinordetzen eta dohaintzen gaineko zergari dagokionez, aldaketak sartzen dira banakako enpresak eta entitateetako partaidetzak «inter-vivos» eskualdatzeagatik ezkontideak, izatezko bikote-lagunak edo zenbait senidek aplika ditzaketen murriztapenen erregulazioan. Horrela, hirurogeita bost urtetik hirurogei urtera jaisten da dohaintza-emaileak eskualdaketa egiteko izan behar duen gutxieneko adina, eta enpresa edo entitatea konkurtso-prozedura baten ondorioz likidatzen denean desagertzen da enpresa bat edo entitateko partaidetza hurrengo bost urteetan mantentzeko obligazioa. Azken aldaketa hori elementu horiek «mortis causa» eskualdatzeagatik aplikatzen den murriztapenaren erregulazioan ere egiten da.\nAzkenik, foru arauaren xedapen iragankor bakarrak ezartzen du 2016ko urtarrilaren 1etik foru arau hau indarrean jarri arte enpresak edo entitateetako partaidetzak eskualdatu dituzten zergadunek hautatu dezaketela pertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren zer araubide aplikatu. Aukera hori ezartzen da, baita ere, epe berean entitate enplegatzaileko partaidetzak eskuratu dituzten langileentzat, entitate enplegatzailean parte hartzeagatik araututako kenkaria aplikatzeko eskubidea dutenean.\n1. artikulua.– Pertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren foru araua aldatzea.\n2016ko urtarrilaren 1etik aurrerako ondorioekin, xedapen hauek aldatzen dira Gipuzkoako Lurralde Historikoko Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko urtarrilaren 17ko 3/2014 Foru Arauan:\nBat.– 17.2 artikuluari g) letra gehitzen zaio, eta honela dio:\n«g) Langileek eskuratutako akzio eta partaidetzen merkatuko balio normalaren eta eskurapen balioaren arteko diferentzia positiboa, baldin eta eskurapenak eskuratzaileei ematen badie foru arau honetako 89. artikuluan aurreikusitako kenkaria aplikatzeko eskubidea, eta, orobat, langileek eskuratutako enpresen merkatuko balio normalaren eta eskurapen balioaren arteko diferentzia positiboa, foru arau honen 41.2 artikuluko d) letran ezarritako baldintzak betetzen badira.\n41.2.d) eta 89. artikuluetan ezarritako baldintzak ez badira betetzen eskurapenaren ondorengo bost urteetako edozein egunetan, zergadunak bere zerga egoera erregularizatu beharko du baldintzak bete ez diren ekitaldiko autolikidazioan. Erregularizazioaren barruan berandutze-interesak ere sartuko dira. »\nBi.– 41.2 artikuluko c) eta d) letrak honela geratzen dira idatzita:\n«c) Aberastasunaren eta fortuna handien gaineko zergaren foru arauko 6.bis artikuluan aipatzen diren enpresen edo entitateetako akzio edo partaidetzen kostu gabeko eskualdaketetan, ezkontidearen, izatezko bikote-lagunaren, aurreko ahaideen edo adoptatzaileen, edo ondorengo ahaideen edo adoptatuen alde egiten direnean, betiere beharkizun hauek betetzen badira:\nLehenengoa.– Eskualdatzaileak hirurogei urte edo gehiago eduki behar ditu, edo ezintasun iraunkorreko egoeran egon behar du, izan absolutua izan baliaezintasun handikoa.\nBigarrena.– Eskualdatzaileak zuzendaritza lanak egin izan baditu, eskualdaketaren unetik beretik lan horiek egiteari utzi behar dio eta ezin ditu jaso lan horiei dagozkien ordainsariak.\nHirugarrena.– Eskuratzaileak dohaintzaren eskritura publikoa egin ondorengo bost urteetan mantendu behar du jaso duen enpresa edo akzio zein partaidetzak, non eta epe horren barruan ez den hiltzen edo enpresa edo entitatea ez den likidatzen konkurtso-prozedura baten ondorioz. Halaber, eskuratzaileak ezin izango du egin inolako xedapen egintzarik edo sozietate-eragiketarik, zuzenean edo zeharka eskurapen balioa nabarmen murriztu dezakeenean.\nd) Aberastasunaren eta fortuna handien gaineko zergaren foru arauak 6.bis artikuluan aipatzen dituen enpresen edo entitateetako akzio zein partaidetzen eskualdaketetan, eskualdaketa horiek enpresan, entitatean edo taldeko entitateetan jarduten duen langile baten edo gehiagoren alde egiten direnean, baldin eta, aurreko c) letran aurreikusitako baldintzez gain, honako hauek ere betetzen badira:\nLehenengoa.– Langile eskuratzaileek eskurapena egin aurreko bost urteetatik gutxienez hirutan izan behar dute lan egindakoak enpresan edo entitatean edo taldeko entitateetan. Ondorio horietarako, senideen zaintza dela-eta langileak borondatezko eszedentzian egon badira entitate horietako batean, egoera horretan emandako denbora-tarteak lan egindako epealditzat hartuko dira.\nBigarrena.– Aurreko letrako hirugarren baldintzaren lehen paragrafoan aipatutako bost urteko epea enpresa edo entitateko akzio edo partaidetzak eskualdatu diren egunetik aurrera konputatuko da. Eskualdaketa hori eskritura publikoan edo agiri pribatuan jaso beharko da, zerga administrazioari aurkezteko.\nHirugarrena.– Aurreko bigarren baldintzan jasotako epean zehar, eskuratzaileek lanean jarraitu behar dute, langile gisa, entitatean edo taldeko entitateetan, edo, kasua bada, foru arau honen 24.1 artikuluan aipatzen den lan pertsonala jarraitu behar dute egiten entitatearentzat. Ondorio horietarako, ulertuko da senideen zaintza dela-eta borondatezko eszedentzia egoeran dauden langileek lanean jarraitzen dutela eszedentziak irauten duen bitartean.\nLaugarrena.– Aurreko bigarren baldintzan aurreikusitako epean zehar, eskuratzaile bakoitzak entitatean zuzenean edo zeharka izan dezakeen partaidetza, barruan sartuta ezkontidearena edo izatezko bikote-lagunarena, aurreko ahaideena edo adoptatzaileena, ondorengo ahaideena eta adoptatuena, eta zeharkako ahaideena hirugarren graduraino, ezin da izan 100eko 20tik gorakoa. Entitatea talde bateko kide bada, aurreko baldintza taldea osatzen duen entitate bakoitzari dagokionez bete beharko da.\nEntitatea eskualdaketa egin aurreko bi hilabeteetan eratu bada, edo epe horren barruan kapitala zabaldu badu diruzko ekarpenen bidez, b´) letrako beharkizuna eragiketa formalizatzen denetik aurrera exijituko da.\nLangileek bakarrik partaidetutako entitateak, aurreko paragrafoetan aipatutakoak, bigarren beharkizunean adierazitako epean bete beharko ditu a´) eta b´) letretan ezarritako baldintzak.\nd) letra honetan aurreikusitakoa ez da aplikatuko akzio eta partaidetzen eskualdaketa akzio edo partaidetza horien gaineko aukerak baliatuta egiten denean.»\nHiru.– 46. artikuluko azken paragrafoa honela geratzen da idatzita:\n«Foru arau honen 41. artikuluko 2. apartatuaren c) eta f) letretan aipatzen diren kostu gabeko eskurapenetan, dohaintza-hartzailea dohaintza-emailearen lekuan subrogatuko da ondasunen eskurapen balio eta datei dagokienez. c) letra horretan aipatzen diren eskurapenetan, aurrekoa ez da aplikagarria izango letra horretako azken-aurreko paragrafoan aurreikusitakotik ateratzen den eskurapen balio proportzionalari dagokionez.»\nLau.– 89. artikulua honela geratzen da idatzita:\n«89 artikulua. Kenkaria langileek beren entitate enplegatzailean parte hartzeagatik.\n1.– Zergadunek 100eko 15eko kenkaria egin ahal izango dute, gizonezkoen kasuan, eta 100eko 20koa, emakumezkoen kasuan, zergaldian zehar eskudirutan ordaindutako kopuruengatik, kopuru horiek ondoren aipatzen diren entitateetako akzio edo partaidetzak eskuratu edo harpidetzeko erabili dituztenean. Entitate horiek izan daitezke:\na´) Partaide bakarrak apartatu honetako a) eta b) letretan aipatzen diren entitateetako langileak izatea, eta langile horiek eskurapena egin aurreko bost urteetatik gutxienez hirutan lan egindakoak izatea bertan, letra horietan jasotako eran.\nb´) Bere aktiboaren gutxienez 100eko 90, a) eta b) letretan aipatutako akzio edo partaidetzek eratzea. Portzentaje hori zehaztearen ondorioetarako, diruzaintza ez da konputatuko aktiboan.\n2.– Entitatean edo taldeko entitateetan lan egindako denbora konputatzeari begira – aurreko apartatuko a), b) eta c) letretan aipatzen da konputu hori–, senideen zaintza dela-eta langileak borondatezko eszedentzian egon badira entitate horietako batean, egoera horretan emandako denbora-tarteak ere lan egindako epealditzat hartuko dira.\n3.– Urteko kenkaria ezingo da izan 1.500 euro baino handiagoa, eskuratzailea gizonezkoa denean, edo 2.000 euro baino handiagoa, emakumezkoa denean.\n4.– Gainera, kenkaria aplikatzeko, baldintza hauek bete behar dira:\n5.– 4. apartatuko baldintzak edo 1. apartatuko c) letrako portzentajea, aktiboaren osaerari buruzkoa, ez betetzeak bost urteko epearen barruko edozein egunetan, kendutako kopuruak itzuli beharra ekarriko du berekin, berandutze-interesak barne. Itzuli beharreko zenbatekoa kalkulatzeko, kendutako kopuruari baldintza bete ez den zergaldiko kuota diferentzialari batu behar zaio. Dena den, zergadunak beti izango du aukera kendutako kopuruak eta dagozkien berandutze-interesak lehenago ordaintzeko.\n1. apartatuko c) letraren b´) letran aktiboaren osaerari buruz aipatzen den portzentajea ez betetzeagatik lehen paragrafoan ezarrita dagoen obligazioa ez da zertan bete beharko, baldin eta ez-betetze hori gertatu bada taldeko entitate bat edo batzuk, zeinen akzio edo partaidetzak konputatzen baitira portzentajea zehazteko, konkurtso-prozedura baten ondorioz likidatu badira, eta ez-betetze hori bi hilabeteko epean zuzentzen bada. Entitateen akzio edo partaidetzak konputagarriak badira aktiboaren 100eko 90eko portzentajea zehazteko, eta entitate horiek guztiak konkurtso-prozedura baten ondorioz likidatzen badira, ez da exijitu ez-betetze hori zuzentzea.\n6.– Artikulu honetan ezarritakoa ez da aplikatuko eskurapena akzio edo partaidetzen gaineko aukerak baliatuta egiten denean.\n7.– Gipuzkoako Lurralde Historikoko Zergen Foru Arau Orokorrak 115. artikuluaren 3. apartatuan jasotakoaren ondorioetarako, artikulu honetan aurreikusitako kenkariak aplikatu ahal izateko, zergadunak berariaz adierazi behar du, ekitaldiko autolikidazioa aurkeztean, aplikazioaren aldeko aukera egiten duela.\n8.– Artikulu honetan taldeei egindako erreferentziak sozietate taldeei egindakotzat jo behar dira, Merkataritza Kodearen 42. artikuluan jasotako zentzuan.»\nBost.– Hogeita seigarren xedapen gehigarria honela geratzen da idatzita:\n«Hogeita seigarrena. Lan sozietateen eta bestelako entitateen akzio edo partaidetzak eskualdatzea.\n1.– Lan sozietateetako klase laboraleko akzio edo partaidetzen eskualdaketan zer ondare irabazi eta galera izan den kalkulatzeko, sozietate-kontratuetan, kontratu sozialetan edo sozietatearekin hitzartutakoetan ezarritako prezioa merkatuko baldintza normaletan alderdi independenteek adostutako preziotzat hartuko da foru arau honen 47.1 artikuluko b) letraren bigarren paragrafoan ezarritakoaren ondorioetarako. Erregela hau aplikatu ahal izateko, eskualdaketan jasotako prezioak bat etorri behar du sozietate-kontratuetan, kontratu sozialetan edo sozietatearekin hitzartutakoetan ezarritako prezioarekin.\n2.– Orobat, entitate baten akzio edo partaidetzak entitate horretako edo taldeko entitateetako langileek eskualdatzean zer ondare irabazi edo galera izan den kalkulatzeko, akzio edo partaidetza horien eskurapenaren unean geroko eskualdaketari begira adostutakoa, horixe hartuko da merkatuko baldintza normaletan alderdi independenteek adostutako preziotzat, foru arau honen 47.1 artikuluko b) letraren bigarren paragrafoan ezarritakoaren ondorioetarako.\nApartatu honetan xedatutakoa aplikatzeko, baldintza hauek bete behar dira:\na) Eskuratzailea pertsona edo entitate hauetako bat izatea:\na´) Akzio edo partaidetzak eskualdatzen diren entitateko langileak edo taldeko entitateetakoak. Langileek beren enpresa enplegatzailean parte hartzeagatik arautzen den kenkaria aplikatu ahal izateko, eskuratzaileak foru arau honen 89. artikuluan ezartzen diren baldintzak bete behar ditu.\nb´) Eskualdatzen diren akzio edo partaidetzen sorburuko entitatea, edo taldeko beste entitate batzuk, azkeneko horiek baldin eta, bi urteko epean gehienez, akzio edo partaidetzak beren langileei eskualdatzen badizkiete, aurreko a´) letran ezarritakoari jarraituz.\nc´) Langileek bakarrik partaidetutako entitateak, foru arau honen 89.1 artikuluko c) letran aipatuak, langile horiek akzio edo partaidetzak eskualdatzen diren entitatean edo taldeko entitateetan parte hartzen dutenean. Kasu honetan, 89. artikuluko baldintzak betetzea entitate eskuratzaileari eta bertan parte hartzen duten langileei dagokie.\na) letra honetan jasotako baldintzak betetzen ez badira, zergadunak bere zerga egoera erregularizatu beharko du baldintzak bete ez diren ekitaldiko autolikidazioan. Erregularizazioaren barruan berandutze-interesak ere sartuko dira.\nb) Eskualdaketan jasotako prezioak bat etorri behar du geroko eskualdaketari begira eskurapenaren unean adostutakoarekin. Ezinbestekoa da adostutako hori eskritura publikoan jasotzea.\nApartatu honetan xedatutakoa aplikagarria izango da, halaber, langileek foru arau honen 89.1 artikuluko c) letran aurreikusitako baldintzak betetzen dituen entitate baten akzio edo partaidetzak eskualdatu eta, haien eskuratzaileak, hauetako bat denean: entitatean edo taldeko entitateetan lan egiten duten pertsonak (entitate hori eta taldeko entitateak beste entitate horrek partaidetuta daudenean), edo eskualdatzen diren akzio edo partaidetzen sorburuko entitatea, betiere, apartatu honetako a) letrak hurrenez hurren a´) eta c´) letretan ezarritako baldintzak betetzen badira.\nApartatu honetan xedatutakoaren ondorioetarako, taldeei egindako erreferentziak sozietate taldeei egindakotzat jo behar dira, Merkataritza Kodearen 42. artikuluan jasotako zentzuan.»\nSei.– Beste xedapen iragankor bat gehitzen da, hogeita hamaikagarrena, honako hau dioena:\n«Hogeita hamaikagarrena. Langileek enpresan parte hartzeagatik 2016ko urtarrilaren 1a baino lehen aplikatutako kenkaria.\nLangileek beren entitate enplegatzailean parte hartzeagatik zergadun bakoitzak zergaldi jarraituetan kendutako zenbatekoen muga, hain zuzen ere foru arau honetako 89.2 artikuluko hirugarren paragrafoan ezarritakoa, aplikatzearen ondorioetarako, ez dira kontuan hartuko 2016a baino lehenagoko zergaldietan langileek enpresan parte hartzeagatik kendutako kopuruak.»\n2. artikulua.– Oinordetzen eta dohaintzen gaineko zergaren foru araua aldatzea.\nAldaketak sartzen dira Oinordetzen eta Dohaintzen gaineko Zergari buruzko urtarrilaren 11ko 3/1990 Foru Arauaren 19. artikuluko 5. eta 6. apartatuetan, eta honela geratzen dira idatzita:\n«5.– Banakako enpresa bat, negozio profesional bat, entitateetako partaidetzak edo horien gaineko usufruktu eskubideak mortis causa eskuratzen badituzte hildakoaren ezkontideak edo maiatzaren 7ko 2/2003 Legearen arabera eratutako izatezko bikote-lagunak, aurreko ahaideek edo adoptatzaileek, ondorengo ahaideek edo adoptatuek edo hirugarren mailarainoko zeharkako ahaideek, eta eskurapen horri Aberastasunaren eta Fortuna Handien gaineko Zergari buruzko abenduaren 18ko 10/2012 Foru Arauak 6. bis artikuluan araututako salbuespena aplikagarri bazaio, eskurapenak 100eko 95eko murriztapena izango du zergaren zerga oinarrian, betiere eskuratutakoari kausatzailea hil ondorengo 5 urteetan eusten bazaio, salbu eta epe horretan eskuratzailea hiltzen denean edo enpresa edo entitatea konkurtso-prozedura baten ondorioz likidatzen denean.\nAurreko paragrafoan aipatutako entitateetako partaidetzak eta horien gaineko usufruktu eskubideak eskuratzen direnean, murriztapena kalkulatzeko, kontuan hartu behar da jarduera ekonomikoari lotutako aktiboen balioaren –jardueratik eratorritako zorren zenbatekoa gutxituta– eta entitatearen ondare garbiaren balioaren arteko proportzioa; erregela horiek berberak aplikatuko dira partaidetutako entitateen partaidetzen balorazioan, horien entitate edukitzaileen partaidetzen balioa zehazteko.\nApartatu honetako lehen paragrafoan aipatutako eskurapenari eusteko baldintza ez bada betetzen, ordaindu beharko dira murriztapenagatik zergan ordaindu ez den zatia gehi berandutze-interesak.\nApartatu honetan jasotako murriztapena aplikatzeko, dohaintza-emaileak oinordetzen eta dohaintzen gaineko zergaren sortzapena gertatzen den momentuan bete behar ditu abenduaren 18ko 10/2012 Foru Arauak, Aberastasunaren eta Fortuna Handien gaineko Zergarenak, 6.bis artikuluan aurreikusten dituen beharkizunak. Zehazki, 6.bis artikuluaren 2. apartatuko d) letran aipatzen den baldintza betetzen den zehazteko, kausatzailea edo, hala badagokio, 2. apartatu horretako c) letran aipatutako ahaidetasun taldeko pertsona edo pertsonak hil diren zergaldiko pertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren autolikidazioari erreparatu beharko zaio.\n6.– Ezkontideak edo izatezko bikote-lagunak (maiatzaren 7ko 2/2003 Legearen arabera eratuak), aurreko ahaideek edo adoptatzaileek, edo ondorengo ahaideek edo adoptatuek inter-vivos eskuratzen badute banakako enpresa bat, negozio profesional bat edo entitate-partaidetza bat, eta eskurapenari aplikagarri bazaio Aberastasunaren eta Fortuna Handien gaineko Zergari buruzko abenduaren 18ko 10/2012 Foru Arauak 6.bis artikuluan araututako salbuespena, orduan eskurapen horrek 100eko 95eko murriztapena izango du zergaren zerga oinarrian, betiere baldintza hauek betetzen badira:\na) Dohaintza-emaileak hirurogei urte edo gehiago eduki behar ditu, edo ezintasun iraunkorreko egoeran egon, dela absolutua dela baliaezintasun handikoa.\nb) Dohaintza-emailea zuzendaritza lanak egiten ari bada, eskualdaketaren unetik beretik lan horiek egiteari utzi behar dio eta ezin ditu jaso lan horiei dagozkien ordainsariak.\nc) Dohaintza-hartzaileari dagokionez, dohaintzaren eskritura publikoa egin ondorengo 5 urteetan bere esku mantendu behar du eskuratutakoa, eta Aberastasunaren eta Fortuna Handien gaineko Zergari buruzko abenduaren 18ko 10/2012 Foru Arauaren 6.bis artikuluan araututako salbuespenerako eskubidea izango du, non eta epe horretan ez den hiltzen edo enpresa edo entitatea ez den likidatzen konkurtso-prozedura baten ondorioz. Halaber, dohaintza-hartzaileak ezin izango du egin erabilpen egintzarik edo sozietate eragiketarik, zuzenean edo zeharka eskurapenaren balioa nabarmen murriztu dezaketenean.\nApartatu honetan aipatzen diren baldintzak betetzen ez badira, ordaindu beharko dira murriztapenagatik zergan ordaindu ez den zatia gehi bidezkoak diren berandutze-interesak.\nApartatu honetan jasotako murriztapena aplikatzeko, dohaintza-emaileak oinordetzen eta dohaintzen gaineko zergaren sortzapena gertatzen den momentuan bete behar ditu Aberastasunaren eta Fortuna Handien gaineko Zergari buruzko abenduaren 18ko 10/2012 Foru Arauak 6.bis artikuluan aurreikusten dituen beharkizunak. Dena den, 6.bis artikuluaren 2. apartatuko d) letrako baldintza betetzen den zehazteko, dohaintza-emaileak edo, hala badagokio, 2. apartatu horretako c) letran aipatutako ahaidetasun taldeko pertsonak edo pertsonek eskualdaketaren aurreko lehen zergaldian errenta zergagatik aurkeztutako autolikidazioari erreparatuko zaio.»\nXEDAPEN IRAGANKORRA.– Enpresak, akzioak eta partaidetzak eskualdatzeko eragiketa jakin batzuetan langileei 2016an aplikagarri zaizkien araubidea eta zerga onurak.\n1.– 2016ko urtarrilaren 1etik foru arau hau indarrean jarri bitarteko epean, zergadunek eskualdatu badituzte aberastasunaren eta fortuna handien gaineko zergaren foru arauko 6.bis artikuluan aipatzen diren enpresak edo entitateetako akzio edo partaidetzak, eta eskualdaketa horiek enpresan, entitatean edo sozietate taldeko entitateetan jarduten duen langile bati edo bat baino gehiagori egin badizkiote, zergadun horiek bi araubide hauen artean aukera dezakete: Gipuzkoako Lurralde Historikoko Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko urtarrilaren 17ko 3/2014 Foru Arauak 2016ko abenduaren 31n indarrean duen araudia edo, arau horren 17.2 eta 41.2.d) artikuluek 2015eko abenduaren 31ko idazkeraren arabera ezarritakoa.\n2.– Langileek 2016ko urtarrilaren 1etik foru arau hau indarrean jarri arteko epean eskuratu edo harpidetu badituzte akzioak edo partaidetzak lan egiten duten entitatean edo sozietate taldeko beste batean, bi araubide hauen artean hautatu dezakete: 2016ko abenduaren 31n indarrean dagoen araudia edo 17.2) eta 89. artikuluek eta hogeita seigarren xedapen gehigarriak 2015eko abenduaren 31ko idazkeraren arabera ezarritakoa.\nForu arau hau Gipuzkoako Aldizkari Ofizialean argitaratu eta biharamunean jarriko da indarrean, 1. artikuluan berariaz ezartzen dituen ondorioak eragotzi gabe.


Hezkuntzaren Soziologia :: denda :: Udako Euskal Unibertsitatea\nHezkuntza izan al liteke askea eta naturala? Zer mundutan bizi gara, eta zeintzuk dira hezkuntzaren erronkak mundu honetan? Zeintzuk dira gure garaiko arazo sozial nagusiak, eta zer egin dezake hezkuntzak horien aurrean? Hezkuntza zer da, erreprodukzio edo eraldaketa sozialerako tresna? Hezkuntza eskola bakarrik al da? Zer esan genezake gizarteratze-agenteei buruz: familia, lagun taldeak, pantailak? Hezkuntzan lan egin behar dutenek zergatik aztertu behar dute ekonomia ere? Hezkuntzak jarduera politikoa edo neutrala izan behar du? Zer egin daiteke hezkuntzatik migrazio-mugimenduek sortzen dizkiguten erronken aurrean? Eta genero-ezberdintasunen aurrean? Nolako curriculuma behar dugu? Zein da hezitzaile profesionalen rola gaur egun? Hezkuntza-instituzio gehiegi ote dago? Galdera horiei erantzuten saiatuko da liburu hau, hezkuntzan lan egin nahi dutenei edo hezkuntzan interesatuak daudenei zenbait pista interesgarri emanaz. Soziologiak hezkuntzaren azterketa zientifikoari eginiko ekarpen nagusiak jasoko ditugu, eta hezkuntza-gizartea harremana aztertuko dugu.


Aragami 2 bikainera euskaraz joka daiteke ofizialki azken eguneraketarekin - Berriak - Game Erauntsia - Bideojokoak euskaraz\nAragami 2 bikainera euskaraz joka daiteke ofizialki azken eguneraketarekin\nLander Unzueta | 2022/06/14 09:00 BerriakItzulpenak\nEztainuk eta Game Erauntsia Elkarteak lokalizatu dute Lince Works katalanaren azken bideojokoa. PC-an zein Xbox kontsoletan kaleratu da itzulpena.\nEuskarazko bideojokoen zerrendara titulu berria gehitu da. Lince Works estudioak iaz argitaratutako Aragami 2 aparta gure mintzairan joka daiteke, ofizialki, azken doako eguneraketa instalatuta.\nEztainu bideojokozalea arduratu da itzulpen lana burutzeaz: orain gutxi Outer Wilds maisulana euskaratu zuen zaleak 26.000 hitz baino gehiagoko lokalizazioa gauzatu du oraingoan. Berari laguntzen ibili gara Game Erauntsia Elkartetik; elkarrekin, Lincekoekin adostutako hitzarmen bati esker garatzaile katalanaren obrara PCan zein Xbox Series eta Xbox One kontsoletan —obra PlayStation kontsoletan dagoen arren, ezin izan da lokalizazioa hauentzat argitaratu— euskaraz jokatzea posible egitea lortu dugu.\nNinjak, isilpea, botere magikoak eta borroka latzak biltzen ditu Aragami 2k. Lehenengo atal xumean lortutako guztia beste maila batera eramatea lortu zuten iazko bideojokoarekin: nabarmentzekoa den atal estetikoarekin, gure helburuak itzalen maisuan bihurtzea eta Rashomon herrixka babestea izango dira.\nHorretarako, abilezia eta mugimendu berezi mordoa erabili ahalko ditugu: itzal jauziekin, esate baterako, teleportatzen ibiliko gara. Teilatuetatik saltoka aritzea izango da gure betebeharretako bat, beraz aproposa izango da bat-batean lekualdatzeko ahalmen hori. Isilpean ibilita, arerioak akatzeko tresnak izango ditugu eskura.\nNola ez, borroka gogorrak ere biziko ditugu. Arrisku handiko, baina ordainsari handiko dueluak proposatzen dituzte Lincekoek: Dark Souls sagan, besteak beste, ikusitako borroka mekanikak biltzen ditu Aragami 2k. Horietatik guztietatik bizirik ateratzeko ekipamendua ezinbestekoa izango da, gainera: gure armadurak zein armak sortzeko aukera edukiko dugu. Ekipamenduari ezaugarri bereziak ezartzeko ahalmenak ere lortuko ditugu.\nJoko kooperatiboa ere nabarmentzekoa da: hiru lagun elkarrekin ibil daitezke aipatutakoak egiten. Kanpaina guztira joka daiteke modu horretara; laguntzarekin, nola ez, errazagoa nahiz dibertigarriagoa izango da etsaiak eraistea eta akatzea.\nAzken eguneraketarekin hizkuntza gehitzeaz gain zailtasun mota berriak ere gaineratu dituzte arduradunek: jokoa errazagoa izateko zein zailagoa izateko doikuntzak daude orain menu nagusian.\nKomunitatea, euskarazko jokoetan lan egiten\nArgi dagoen bezala, gure hizkuntzan bideojokoen zaletasunaz jokatzeko aukerak gero eta anitzagoak dira. Euskal bideojokalarien lanari esker Aragami 2 bezalako tituluez ofizialki goza dezakegu horrela; gauza bera gertatzen da Papers, Please, Space Revenge zein Sword of the Necromancer bezalako lanekin.\nHala ere, are gehiago dira ez ofizialki lokalizatutako jokoak: azken hilabeteotan Super Mario 64, Outer Wilds edo Mario Kart 8 Deluxe bezalako maisulanak ikusi ditugu euskaraz.\nZaleek egindako itzulpenak baino askoz gehiago ikusten gabiltza, zorionez: argi dago euskal garatzaileek beren lanak ama hizkuntzan ikusi nahi dituztela, eta hori lortzeko lan gehigarria egiten dute. Azkenaldian Nuclear Corps, Pile Up, Magic Twins, The Five Covens edo Itadaki Smash ikusi ditugu; laster, One Last Breath iritsiko zaigu.\nGame Erauntsiaren euskarazko bideojokoen zerrendan aurki ditzakezue aipatutakoak eta askoz gehiago.


Haurtzaroa Babesteko Legearen Aurreproiektuak onartu dira\n2014(e)ko maiatzaren 05a\nMinistroen Kontseiluak Haurtzaroa Babesteko Legearen Aurreproiektua eta Lege Organikoaren Aurreproiektuak onartu ditu. Aurreproiektuetan parte hartu dute Justizia Ministerioak eta Osasun, Gizarte Zerbitzu eta Berdintasun Ministerioak. Erreforma horren bidez, adingabearen babeserako eskubidea gainontzeko eskubideen gainetik jarriko duen lehen munduko herrialdea izango da Espainia. Onartutako... (gehiago irakurri)\nDiru-sarrerak edukita ere, ingurumen arloko erakundeek justizia doan jasotzeko eskubidea izango dute\n2014(e)ko maiatzaren 02a\nGobernuak iragarritakoaren arabera, diru-sarrerak edukita ere, Doako Justiziaren Lege Proiektuak aintzat hartuko ditu ingurumen erakundeak. Orain arteko Doako Justiziaren lege proiektuaren arabera, doako justizia baliabide urritasuna egiaztatzen zuten erakundeek bakarrik eska zezaketen; hala ere, erabilera publikoko erakundeei eta fundazioei diru-muga igo zitzaien. Azken zuzenketaren bidez,... (gehiago irakurri)\nBotere Judizialaren Lege Organikoaren Aurreproiektua onartu dute\n2014(e)ko apirilaren 15a\nGobernuak Botere Judizialaren Lege Organikoaren Aurreproiektua onartu du. Lege berriak Justizia arintzea du helburu, eta horretarako, egiturak eraberritu eta XXI. mendeko gizartera, ekonomiara, eta errealitate juridikora egokituko ditu. Onartutako testuak 1985ean onartutakoa ordezkatuko du –azken horrek, urte guzti hauetan 40 aldaketa baino gehiago izan ditu-. Botere... (gehiago irakurri)\nProzedura Kriminalaren Lege berriaren arabera, epaileak deituz gero kargu publikoek ezin izango dute idatziz deklaratu\n2014(e)ko apirilaren 11a\nAlberto Ruiz-Gallardon Justizia Ministroak adierazi du, Prozedura Kriminalaren Lege berriaren arabera, kargu publikoek ezin izango diotela epailearen aurrean deklaratzeari uko egin. Hau da, orain arte idatziz egiten zuten; hemendik aurrera, ezin izango dute egin. Proposamena, XXI. mendera egokitutako Zigor-arloko Kode Prozesal berria sortzeko adituen batzordeak Ministerioari emandako... (gehiago irakurri)\nAbokatu eta prokuradore izateko sarrera-proba test erakoa izango da eta datozen egunotan lehen deialdiko data argitaratuko da\n2014(e)ko martxoaren 10a\nJustiziak, abokatu eta prokuradore izateko azterketako irizpideak ezartzen dituen Errege Dekretu berria onartu du. Errege Dekretuak 34/2006 Legearen Erregelamendua, urriaren 30ekoa, aldatu du. Horren arabera, unibertsitatekoa baino kualifikazio profesional altuagoa behar da abokatu edo prokuradore izateko. Hortaz, gaitasun profesionala bermatzeko, master bat gainditu behar da; master... (gehiago irakurri)


Hitzaren balioa | Hitzen uberan\n← Uxue Alberdirekin “Euli-giro” liburua mintzagai\n‘Irakurri, Gozatu eta Oparitu’, irakurzaletasuna bultzatzea xede duen ekimena →\nHitzak argi (Pamiela) poesia liburua plazaratu du Juan Ramon Makusok\n“Bizitzan norberak badauka bere txokoa eta poesia da nirea”. Hor sentitzen da gustuen Juan Ramon Makuso idazle errenteriarra. Hamar urte dira lehen poesia liburua plazaratu zuenetik. Apirilaren 23an, Donostiako Liburuaren Egunean eman zuen argitara laugarrena, Hitzak argi (Pamiela). Makusorena artifiziorik gabeko poesia dela esan daiteke. “Jada liburuetan esan dudana saiatzen naiz nire bizitzan islatzen, bestela artifizioa litzateke. Sentitzen dudana idazten dut, bestela ez nuke idatziko eta are gutxiago publikatuko”.\nHamar urte hauetan, poesiaren bidez islatu du bere bizitza. “Ez da handikeria bat”, liburuaren aurkezpenean argitu nahi izan zuenez. “Bakoitzak badu bizitzan bere txokoa eta hau da nirea”. Betiko obsesioak ageri dira Hitzak argi (Pamiela) liburuan. Baina hitzaren balioa eta hitzaren aldarria dira Juan Ramon Makusoren poesia berrian nagusitzen diren asmoak.\nHitzari ez zaio balioa ematen. Kezka hori du Errenteriako idazleak. “Uste dut berreskuratu behar dugula esaten dugun hori. Ni poesiaren bitartez saiatzen naiz hori egiten”, halaxe adierazi zuen Donostiako Liburuaren Egunean, Gipuzkoa Plazan egin zuen aurkezpen ekitaldian.\nHainbat aitorpen egin zituen liburu berriaren harira eskaini zuen agerraldian. Akaso argigarriena, hauxe: “Bizitzan ematen diren uneak ez badira benetakoak, nola idatziko dut benetakoa ez den horretaz? Ez dut idazten bizitzen ez dudan ezer”.\nMakusorena artifiziorik gabeko poesia dela esan daiteke. “Jada liburuetan esan dudana saiatzen naiz nire bizitzan islatzen, bestela artifizioa litzateke. Sentitzen dudana idazten dut, bestela ez nuke idatziko eta are gutxiago publikatuko”.


Coronavirus: EBk finantzatutako proiektuak Italiako coronavirus tratamendurako saiakuntza klinikoa abiarazi du - EU Reporter\nCoronavirus: EBk finantzatutako proiektuak Italiako coronavirus tratamendurako saiakuntza klinikoa abiarazi du\nItaliako farmazia-erregulazio agentzia, AIFA, argi berdea egin du koronabirusak eragindako sintoma arinak dituzten gaixoetan Raloxifenoa erabiltzeko saiakuntza klinikoa. 2020ko ekainean, EBk finantzatutako partzuergoa Exscalate4CoV Europako superkonputazio erabiliz iragarri osteoporosia tratatzeko erabilitako sendagai generikoa izan litekeela coronavirusaren aurkako tratamendu eraginkorra. Europako Batzordeak 4 milioi eurorekin babestu zuen E3C Partzuergoa.\nHau da adibide asko EBko Horizon 2020 ikerketa eta berrikuntza programak nola laguntzen duen koronabirusaren pandemiari aurre egiten eta tratamendu berriak garatzen. Azterketa klinikoak Raloxifenoren segurtasuna eta eraginkortasuna balioztatu beharko lituzke zeluletan birusaren erreplikazioa blokeatzeko eta, horrela, gaixotasunaren aurrerapena eutsi. Azterketa Gaixotasun Infekziosoen Institutu Nazionalean egingo da. Spallanzani 'Erroman (Italia) eta Milaneko Humanitas Research Hospital ere parte hartuko du.\nHasierako fasean, hiru tratamendu talde bereizitako 450 parte-hartzaileri Raloxifene kapsulen 7 eguneko tratamendua emango zaie ausazko lagin batean. Exscalate4CoV, errendimendu handiko konputazio potentzia eta IA konbinazio berezia erabiliz prozesamendu biologikoarekin, 400,000 molekula aztertu eta 7,000 molekula probatu zituen in vitro. Partzuergoan informazio gehiago aurkituko duzu Prentsa-oharra.\nAltzairuaren gehiegizko gaitasunari buruzko foro globala: Europar Batasunak G20ri eskatzen dio gehiegizko gaitasuna zuzentzeko\nMinbizia jipoitzeko Europako plana: lurruna babesteko eta minbizia gainditzeko garaia\nEuropak basatia jasaten du bigarren olatua koronabirusaren pandemia, uda osoan etenaldi labur bat egin ondoren hainbat ekonomia garrantzitsu blokeatuta daudela. Joan den astean Italia gero eta birusen milioika kasu baino gehiagorekin erregistratutako herrialdeen zerrendan sartu zen, Poloniako Estadio Nazionala landa ospitale bihurtu zen eta Espainiak 2021. urtera arte luzatu daitekeen larrialdi egoera nazionala izendatu zuen. kontinenteko kasu kopurua 14 milioi baino gehiago da gaur egun, eta ospitale sistemak haustura puntutik gertu daude.\nAlbiste onak, ordea, hasi dira sortzen. Baliteke kaltetutako hainbat herrialdek marea etengabe bizi izatea: infekzio tasak altuak diren arren, Alemaniak adierazi du "lehen seinaleak”Kurba berdintzen ari dela, birusaren ugalketa-tasa (R0) duela gutxi jaitsi 1 azpitik Frantzian. Baita Belgikan ere, duela gutxi hain gaizki egon zena, Liejan coronavirus positiboan zeuden erizainak baitzeuden galdetu asintomatikoak ziren bitartean lanean jarraitzeko, egoera da poliki-poliki egonkortzen egunero infekzio berriak ehuneko 40 jaitsi ondoren astero.\nHurbiltzen ari den opor garaiarekin presio handiagoa politikariek urteko amaierarako ekonomiak berriro ireki ditzaten, tresna egokiak martxan daudela ziurtatzea ezinbestekoa izango dela hirugarren olatu suntsitzailea saihestu nahi bada. Hori bai, COVID-19 proben erregimen fidagarriak zabaldu direla dagoeneko askoz gehiago da zaila osasun agintariek aurreikusi baino gehiago eta eraso iraunkorra izan dezaketena birusekin lotutako iruzurrak beste giltza bat bota die osasun publikoaren agintariek birus hilgarriaren hedapena kontrolatzeko saiakeretan.\nHorrelako eskandalu bat duela gutxi surfaced Europako bidaia deseginaren industriatik, non aurkitu zen gaizkile talde batek COVID-19 froga negatiboak faltsuak saltzen zizkien Pariseko Charles de Gaulle aireportutik irteten ziren bidaiariei immigrazio arau estuagoen artean. The faltsututako ziurtagiriak Pariseko benetako mediku laborategien izenak zeramatzan, eta eskema hori Etiopiara zihoan bidaiari batek ziurtagiri faltsua zeramala ikusi ondoren bakarrik egon zen agerian. Europa azken blokeo honetatik Europatik segurtasunez aterako bada, osasun informazioaren egiaztapen independentea eta fidagarria izan behar da edozein politika berriren oinarria.\nCOVID probaren emaitzak seguruagoak eta erosoagoak\nZorionez, goi-mailako teknologia handiko irtenbide ugari agertu dira dagoeneko. SICPA's enpresa suitzarra CERTUS MyHealthPass, adibidez, lehendik dagoen bat erabiltzen du bloke katean oinarritutako teknologia osasun egiaztagirien egiaztapen unibertsala ahalbidetzeko, eta gaur egun itsas tripulazioei zein hegazkin konpainietako bidaiariei laguntzeko probatzen ari dira.\nCERTUS irtenbidea bereziki onuragarria izango da itsas jendearentzat, pandemiaren hasieratik ohiko betebeharrak betetzen ahalegindu direnak. Agintari nazional askok dute zalantzan itsasokoen COVID-19 proben baliozkotasuna eta bere osasun dokumentuak onartzeko denbora oso luzea behar izan zuten, itsas jendea maiz lurrean uzten baitzuten aurreikusitako lehorreratzetik hilabete batzuetara. Gainera, osasun eta bidaia agiriak ukatzeak sarritan eragozten ditu ordezko potentzialak ontzi horietara igotzea, linboan dauden langileen buruko ongizatea kaltetzea eta nazioz haraindiko funtsezko eragiketak etetea.\nAire konpainien industria, ez da harritzekoa, hala da Borroka antzeko erronka batekin. Herrialdeek gero eta gehiago eskatzen dituzte PCR proba negatiboak sartzeko — beste batzuk dagoeneko plangintza nola integratu coronavirusaren aurkako txertoa ziurtagiriak mugan kontrolatzeko prozeduretan, baina Charles de Gaulle aireportuan aurkitutako COVID proba eraztun faltsuak bezalako eskandaluek nazioartean aitortutako prozeduren beharra agertu dute MyHealthPass-ek eskaintzen duen irtenbide teknologikoa bezalakoa. Eskema egiteko gai da Autentifikatzen paperezko dokumentuak zein informazio digitala, OMEk onartutako COVID-19 proben emaitzen baliozkotasuna bermatzeko. Itsasokoek, hegazkin konpainietako langileek eta nazioarteko bidaiariek beren osasun txartel digitala autentifikatuta eraman dezakete telefono adimendunetan, epe laburrean funtsezko nazioarteko zerbitzuak berriro irekitzea ahalbidetuz eta nazioko eta tokiko agintariek hobeto laguntzen baitute. aurreikusi eta prestatu etorkizuneko agerraldietarako.\nAutoisolamendua motz geratzen da oraindik\nKronobirus birusaren egiaztapen probek eta bestelako osasun informazioek mugak irekitzen lagun dezaketela eta jarduera ekonomiko normala lehenbailehen berreskuratzea ahalbidetzeaz gain, gobernuek denbora hori erabili beharko lukete loturak falta dira orain arte probak eta isolamendu estrategiak erortzea eragin dutenak. COVID-19 proba azkarrak eta hedatuak azkenean hasten badira aireratzen, zehatzagoak indartuta odol-probak iraganeko infekzioa antzemateko, agintariek ere gehiago egin behar dute gaixotasunaren eraginpean egon daitezkeen populazioak autoisolatzera bultzatzen eta konpentsatzen, garapen horiek behar bezala hartu ahal izateko.\nUdako egun latzak gertatu zireneko hilabeteetan, a irudi argiagoa Europak pandemia kontrolatzeko izan dituen porrotak hasi dira sortzen. Erresuma Batuan, non COVID-19 kasuak 1.3 milioi baino gehiago izan diren, baino gutxiago bostena koronabirusaren sintomak jakinarazi zituzten pertsonen auto-isolamendu arau nazionalak eta agintariak betetzen zituzten banatu arrisku handiko eremutik itzultzean berrogeialdiko arau-hausteengatik isunak lortzeko eskukada eskasa.\nHemen ere, koronabirusaren agerraldia kontrolatzen duten puntu altuak dituzten herrialdeek irtenbide teknologikoetara jo dute, autoisolamendu baldintzak betetzearen zama arintzeko eta indarrean dauden arauak betetzen direla bermatzeko. Taiwan, adibidez, COVID-19 kontrol neurrietarako nazioarteko urrezko estandar gisa agertu da. Nazioarteko mugak itxi eta bidaiak goiz arautu ondoren, Taiwanek arrakastaz lortu du mantendu kontaktuen trazadura eta teknologia hobetutako erregimen zorrotza koarentenan horrek lagundu dio uharteko nazioari kasuak eta hildakoak baxuak izaten. Bereziki, Ozeano Bareko herrialdeak "hesi sistema elektronikoa" ezarri zuen, telefono mugikorraren kokapeneko datuak erabiltzen dituena, berrogeialdiko pertsonak etxean egon daitezen. Teknologiak berrogeialdian daudenen arazo praktikoei eta buruko osasunari buruzko irtenbidea ere eman zuen, janaria banatzeko aukera errazak eskaintzetik LINE mezularitza aplikazio ezagunarekin garatutako chatbot-era.\nEuropako agintariek udan huts egin zuten bigarren olatu bat bere bidean gelditzeko behar zituzten irtenbide teknologikoak ezartzeko. Bigarren blokeatze errondak aukera berri bat eman die birusaren hirugarren olatua saihesteko probak eta berrogeialdian jartzeko estrategia integral eta seguru baten zutabeak eraikitzeko.\nItaliak 28,337 koronabirus infekzio berri erregistratu zituen aurreko 24 orduetan, osasun ministerioak igandean (azaroak 22) esan zuen, aurreko egunean 34,767 baino gutxiago. COVID 562ri lotutako 19 heriotza ere jakinarazi zituen ministerioak, larunbatean 692 eta ostiralean 699 baino gutxiago. Joan den egunean 188,747 koronabirusen azukreak egin ziren, ministerioak esan duenez, aurreko 237,225en aurka.\nItalia izan zen birusak jo zuen Mendebaldeko lehen herrialdea eta 49,823 COVID-19 hildako izan dira otsailean sortu zenetik, Europako bigarren bidesari handiena Britainia Handiaren ondoren. 1.409 milioi kasu ere erregistratu ditu. Azken egunetan Italiako eguneroko heriotzen kopurua altuena izan den arren, ospitaleetako sarreren eta zainketa intentsiboen okupazioaren gehikuntza moteldu egin da.\nCOVID-19 duten ospitalean 34,279 ziren igandean, aurreko egunean baino 216 gehiago. Larunbateko 106 eguneko igoerarekin alderatuta. Zainketa intentsiboan dauden pazienteen kopurua 43 igo da, larunbatean (azaroak 10) 21 besterik ez ziren igo eta 3,801 dira orain. Italiako bigarren epidemiaren bolada bizkor bizkortzen ari zenean, duela astebete arte, ospitaleetako sarrerak 1,000 inguru igotzen ziren egunean, zaintza intentsiboen okupazioa eguneko 100 inguru handitzen ari zen bitartean.\nLombardiako iparraldeko eskualdea, Italiako Milan finantza hiriburuan zentratua, kaltetuenen eremua izaten jarraitu zuen igandean, 5,094 kasu berri eman zituelarik. Campaniako hegoaldeko eskualdeak, Lombardiako biztanleriaren% 60 inguru besterik ez baitu, kasu berrien artean bigarren kopurua kalkulatu zuen, 3,217.\nkoronabirusa30 mins ago\nAfganistanen45 mins ago\nkoronabirusa54 mins ago\nEzgaitasunakDuela 9 ordu\nEnergiaDuela 9 ordu


Zinexitek emakumeek justiziaren alde egiten duten lana erakutsiko du\nAzken eguneratzea: 2016/11/14 12:27 (UTC+1)\nElkarbizitzaranzko Zinema Erakusketaren zazpigarren edizioak lau film proiektatuko ditu azaroaren 14tik 17ra Azkuna Zentroan, Barakaldon, Sestaon, Basaurin eta Gasteizen.\n"Marzia" filmak zabalduko du zinema zikloa\nZinexit Elkarbizitzaranzko Zinema Erakusketak emakumeek bakea eta justizia eraikitzeko egiten duten lana izango du ardatz zazpigarren edizioan, baita giza eskubideen defentsan eta, batik bat kontrako testuinguruetan, balioak transmititzeko gauzatzen duten zeregina ere.\nAurten, lau film eskainiko ditu Biktimen eta Giza Eskubideen Eusko Jaurlaritzaren Zuzendaritzak antolatzen duen zinemaldiak.\nPelikulok azaroaren 14tik 17ra ikusi ahalko dira Bilbon, Azkuna Zentroan, sarrera doakoa dela, eta, aurten lehenengoz, Barakaldon, Sestaon, Basaurin eta Gasteizen ere ikusi ahalko dira lanetako batzuk.\nAstelehenean, hilak 14, “Marzia my friend” finlandiar dokumentala emango dute. Sari asko jaso dituen lanak 20 urteko afganistandar emakume baten istorioa kontatzen du: askatasuna, lan interesgarri bat eta maitasuna ditu helburu, baina, Afganistanen bizita, asmo horiek “iraultzaileak” diren jakitun da.\nHurrengo egunean, asteartearekin, “Taj Mahal” Nicolas Saad frantziar zuzendariaren lana ikusi ahalko da. Mumbain izen hori zeukan hotel baten aurka egindako eraso terrorista du kontagai, eta bere logelan bizirauteko borrokatuko den 18 urteko emakume frantziar baten bizipenak helarazten dizkio ikusleari.\nAzaroaren 16an “The Trials of Spring” estatubatuar dokumentala erakutsiko dute, Kairon Tahrir plazako manifestazioak modu ezberdinetan bizi izan zituzten hiru emakumeren istorioa.\nAzaroaren 17an, zinema jaialdia ixteko, “Ama, nora goaz” dokumentalaren estreinaldia prestatu dute. 1937an, senarrek Errepublikaren alde egiteko izena eman zutenean, etxetik bota zituzten mila gipuzkoar emakumeren istorioa kontatzen du lanak.


Albisteak Aukeran eta Drindots taldeak gaur Necochean hasiko den Euskal Argentinar Aste Nazionalean\n-19:00etan: Bandera eta masten inaugurazioa Euzko Etxe aurrean. Maria Julia Ercoreca gogoan -20:00etan: Txikiteoa euskal etxeko egoitzan\n-19:00etan: 2011ko Euskal Aste Nazionalerako logoa hautatzeko eginiko diseinu lehiaketara aurkeztutako lanen erakusketaren hasiera-20:00etan: Euskal Zinea: "El vasco de la carretilla" filmaren emanaldia. Sarrera doan. Lekua: euskal etxearen kultur aretoa-21:30etan: Txikiteoa euskal etxearen egoitzan\n-19:00etan: Euskal gastronomia eskola, Arantza Soraluce eta Choli Berreteaga euskal argentinar chef adituen eskutik. Parte hartzeko elikagai iraunkor bat eraman behar da. Lekua: euskal etxea-21:00etan: Txikiteoa euskal etxeko egoitzan\n-19:00etan: Cesar Arrondoren “Euskal Herria: nazio baten historia laburra” hitzaldia. Lekua: euskal etxeko kultur aretoa-21:00etan: Aukeran Dantza Konpainiaren aurkezpena. Lekua: euskal etxeko pilota lekua -21:30etan: Sagardotegi eguna Euzko Etxea-n\n-8etatik 10:30etara: Ongietorria ordezkaritzei eta gosaria-13:00etan: Ordezkaritzen bazkaria Euzko Etxea-n\n-15:00etan: Herri kirolak hondartzan-18:00etan: Koralen emanaldia Karmengo Parrokian (61. kalean 58. eta 60. artean)-20:00etan: Emanaldi artistikoa Paris Antzokian: Aukeran Dantza Taldeak “Gernika” aurkeztuko du. (sarrerak salgai euskal etxean)22:00etan: Ordezkaritzen afaria eta erromeria Euzko Etxea-n. Drindots taldearen musika zuzenean\n-8etatik 10:30etara: Harrera ordezkaritzei-8:30etan: Gosaria-9:30etan: FEVA bilera euskal etxeko kultur aretoan-9:30etan: Liburuzainen bilera euskal etxeko mus aretoan-9:30etan: Euskara bilera euskal etxeko sukaldaritza elkartean-11:30etan: Zuzendari bilera euskal etxeko pilota lekuan-13:00etan: Bazkaria Euzko Etxea-n-17:30etan: Danborrada Euzko Etxearen aurrean, Gaztelubideko Juan Mari Abad danbor nagusia zuzendari eta elkarte horretako kideak ere jotzaile -18:30etan: Kalejira erdiguneko kaleetan, Paris Antzokiraino, partaide direla Gargantua, erraldoi eta buruhandiak, dantzarien ordezkaritzak, bisitari eta bertako Gazte Alai eta Zahar Alai-19:30etan: “Maria Julia Ercoreca” emanaldi artistikoa Paris Antzokian: euskal etxe bisitarietako dantza taldeen partaidetza eta baita Necocheakoak bertakoak (59. etorbidea, 62. eta 64. artean)-22:30etan: Afaria eta erromeria Euzko Etxean. Drindots taldearen musika zuzenean\n-11:00etan: Meza Karmengo parrokian (61. kalean, 58. eta 60. artean)-12:00etan: Lore sorta bat Dardo Rocha enparantzako Gernikako kimuan. Danborrada eliz aurrean-12:30etan: Dantzak Dardo Rocha Plazan-14:00etan: Amaiera errekia, Aste Nazionaleko lehiaketetako sari-ematea: logo-, afixe-, eta euskarazko txartelena. Lekua: Colegio Danes, 43. etorbidean, 64 eta 66 artean. Sarrerak salgai euskal etxeko idazkaritzan. -18:00etan: Ordezkaritzen azken agurra\n2011/10/24\tNecocheako Euzko Etxea euskal etxeak 2011ko Aste Nazionalaren behin betiko egitaraua plazaratu du\n2011/08/01\tArgentinako dantza zuzendariak Necochean bilduko larunbatean, azaroko Euskal Astea prestatzeko\n2011/04/01\t2011ko Euskal Astea bertan izango dela, Necocheako alkatea Euzko Etxea-ko arduradunekin bildu da


DonostiaEuskaraz.eus - Bizkarrik ez dudan emakumea\nBizkarrik ez dudan emakumea\nOlano, MikelKutxa, 1995 Ipuina\nDemagun, adiskide, zure barrunbeko gela ilunean begiratu eta —litekeena da eta— gerra-fronte bat ikusi duzula; demagun, era berean, gerra-fronte horretan, gai nerakoen antzekoa baina inor ez bezalakoa den Johny izeneko soldadua ikusi duzula, bere lubakian bizirik suertatutako bakarra eta, Heriok bazterrak arraso jo dituelarik, bera harrapa dezan arte zenbat denbora pasako den —bi segundu, minutu bat, bost egun— ez dakiena.\nDemagun, hirugarrenik, gizonezko horrek —emakumezkoa izan dadila, hala nahiago baduzu, niri ez dit batere axola eta—, Johnyk alegia, zuk bere lekuan joka tuko zenukeen era beretsuan jokatzen duela eta, daukazun perspektiba horretaz baliaturik, sai batek mendi eta zelai eremuak ikus ditzakeen bezain aise eta egoki, bere jokabidearen nondik-norakoa gertutik jarrai dezakezula.\nDemagun, azkenik, ni idazle bat naizela —eta, ondorioz, zu irakurlea—, eta zure barrunbeko gertakizunen islada diren orri hauetan barrena zure itsu-mutila izateko aukera eta ohorea eskintzen didazula.\nOngi da. Emandako baldintzak onartuko dituzulakoan, joan gaitezen luze gabe —tropa etsaiak jada Johnyren lukabitik gertu ikus baitaitezke— gure soldadua zertan dabilen ikustera.\nIzan ere, lubakiko estuasun horretan, lagunen hilotz lokaztuen artean, bera ere goitik behera lur koloreko, muniziorik eta arma osorik gabe, Johnyk zigarro bat erre nahi luke, erreko lukeen azkena balitz ere, eta honela oroipen iheslarien keaz gozatu. Lubakiko estuasun horretan zigarroa leiho irekia baita, gerraren zamari, beldurrari, ihes egiteko irtenbide bakarrenetakoa.\nHalakoetan Johnyk leihoa salto batez igaro eta hirian utzitako neskarekin entretenitzen ohi du gogoa; neskarekin eta neskari buruzko arrazoiek sortarazitako kezka eta jakinminekin. Eta jakinmin eta kezkak, akuiluak zekorraren amorrua bizten duen bezala, zigarroaren keak azaleratzen dizkio hobekien.\nFinean, zigarroarena eta neskarena irrika bat eta bera dira.\nIrakurleak bere perspektiba pribilegiatuaz laster ikusiko ahalko duenez, ordea, Johny zalantza batean bizi da neska horrekiko. Berataz gauza on gutxíegi baitaki zigarroakin edo gabe amets onik egin ahal izateko.\nGerra-lagunak bizirik ziren artean Johnyk ez zien neska hari buruzko ezer jakinarazi nahi izan. «Zer esan, ordea?» pentsatzen zuen, «bere izenik ere ez dakidala esaten diedanean farrez leher egingo ditek...». Orain, aldiz, prest dago, post mortem bada ere, bere gerra-lagunen belarri gorrei zorra ordaintzen hasteko.\nLau edo bosgarren aldiz eskuak poltsikoratu eta, beti bezala, erretzeko papera hezea baino ez du aurkitu.\nEz surik, ez tabako-belar izpirik. Apenas airea biriketara eramateko indarrik.\n«Ez duk harritzekoa» dio bere arteko. «Beti ibili haiz besteren lepora erretzen, beti ígoal, beti jendeari paketeko azken zigarro-aldea atereaz».\nZer diozu, irakurle? Honezkero trebatuxea sumatzen zaitut goitik beherako perspektiba horrekin; honerezko —oraindik saia bere hegaldian bezain trebe ez bazara ere—, zure barrunbeko gora-beherak menperatzen hasia zara, eta, besteak beste, laino hertsia etsaiaren frontearekin batera gero eta barrenago sartzen ikusi bide duzu. Eta sarraskia antzeman duen saiaren antzeko hegaldia egingo bazenu —hau da, lehendabizi altu eta zirkulu handietan, baina gero mantso eta lurrazalaren gain-gainetik—, lagunen aurrean, tiro eta bonba hots ozenaren gainetik ahotsa ahal bezala bortxatuz, Johnyri neskari buruzkoak azaltzen adituko zenioke...\nAzkuko belagaianKutxa Fundazioa, 2007\nAio, LeitzeLeitzako Udala, 2005


Etxebizitza eta enplegu duin baten alde - Gazteriaren Kontseilua Etxebizitza eta enplegu duin baten alde - Gazteriaren Kontseilua\n2020an murgilduta gaude jada antolatuko ditugun proiektu eta ekimenak antolatzen eta, bide horretan, gazteon egoera eta testuingurua kontuan izatea ezinbestekoa da. Gazteen Euskal Behatokiak kaleratutako txostenak oso baliagarriak dira horretarako. Azkena Gazteen Adierazleak bildumako Euskadiko gazteen panoramika 2019 eta Etxebizitza-emantzipazioaren kostua Euskadin 2018. Zoritxarrez ez da ez nahi eta ez merezi dugun egoera islatzen. Horregatik jarraituko dugu lanean etxebizitza eta enplegu duin baten alde.\nBizitza-proiektu autonomoa sortu ahal izateko beti aipatzen diren bi euskarri dira etxebizitza eta enplegua. Estuki lotuak daude gainera. Oraingoz, bietan pairatzen ditugun zailtasunak medio, apenas has dezakegu gure ibilbidea. Izan ere, 18 eta 34 urte bitarteko gazteen %37a soilik dago emantzipatua, 2007tik tasa baxuena. Eta ez da ez dugulako nahi, gugatik balitz 23,7 urterekin emantzipatuko ginateke-eta. Are gehiago, %49,2ak emantzipazioa zapuztuko zaiola aurreikusten du.\nBizitza-proiektuari ekiteko ezintasuna\nZergatik ez den hala? Etxebizitza librea alokatzearen kostua inoiz baino altuagoa delako. GEBren datuen arabera EAEko batez bestekoa 1.051,3€ko da, lurraldeko hiriburuka aldaketekin: Gasteiz 1070,1€, Bilbo 1.075,6€ eta Donostia 1.305,2€. Datu hau, noski, gazteen batez besteko soldatarekin alderatu behar da: 1.164€koa 2018an, 2017an baino 71€ gehiago soilik. Eta emakumeen kasuan 132€ gutxiago batez beste.\nBertatik ateratzen den lehen ondorioa argia da. Etxebizitza librea alokatzeko 18 eta 29 urte bitarteko gazte batek bere diru-iturrien %88,3a bideratu behar du, %94,9a emakume gazteen kasuan eta %84,3 gizonezkoen kasuan. Horixe litzateke bigarren ondorio nagusia: emakume gazteek arrakala bikoitza pairatzen dutela, adin-tarte bereko gizonezkoek baino %10 gehiago bideratu behar baitute. Ez da pairatzen duten ezberdintasun egoera bakarra. Gazteok kontratatzeko ohikoa da aldi baterako kontratuak (%68,1, 2007tik tasa altuena) edo lanaldi partziala (%30) eskaintzea eta, azken honetan, emakumeen tasa altuagoa da: %39,6 eta gizonezkoena %22,1.\nTestuaren hasieran adierazi dugun bezala, egoera hau ez da ez nahi eta ez merezi duguna. Horregatik Euskadiko Gazteriaren Kontseiluko (EGK) lan-arlo ezberdinetatik proiektuak eta egitasmoak garatzen jarraituko dugu gazteon beharrak mahai-gaineratzeko, hobekuntza-proposamenak administrazioari helarazteko eta aldaketak aldarrikatzeko.\nEmakume eta gizonen arteko berdintasun erreala lortzeko neurriak beharrezkoak dira. Besteak beste, berdintasun planei duten garrantzia ematea eta hauek paper hutsean gera ez daitezen ikuskaritza eta jarraipena egongo direla bermatzea. Ildo horretatik, enpresekin pedagogia eta lanketa egin behar da segregazio horizontalarekin amaitzeko, politika publikoetan hezkidetza jorratu behar da enplegu batzuek duten feminizazioa saihesteko ―hauek baitira gizartean gutxiago baloratzen eta ordaintzen direnak―.\nGazteen lan baldintzak bermatu behar dira, prekaritateari amaiera emanez. Izan ere, Osalanen datuen arabera gazteok lan istripu bat pairatzeko aukera gehiago ditugu. Era berean, egiten diren kontratuei jarraipena egin behar zaie beka eta praktikak diseinatuak dauden helburuetarako erabiltzen direla bermatzeko, hau da, ikasketa edo formazioko azken pausu bezala eta ez lanpostuak betetzeko\nEmantzipatzeko bestelako ereduak lantzen jarraituko dugu. Horietako batzuk dira etxebizitza komunitarioa, pisu solidarioak edota belaunaldi arteko elkarbizitza. Aurreko urtean belaunaldi arteko ereduan jarri genuen fokua, horretarako Hiruburu bi antolatuta: ‘Eta gazteon emantzipazioa?’ eta ‘Milaka Elkarbizitza’. Aurten, eredu desberdinak lantzen jarraituko dugu bide berriak ezagutzeko asmoz.\nEtxebizitzarako sarbidea lantzea ezinbestekoa da. Datuek adierazi bezala, gero eta zailagoa dugu gazteok emantzipazio prozesuari ekitea. Horregatik, berau zein nolako egoeran aurkitzen den eta honi erantzungo dioten neurri eta programak lantzea garrantzitsua da. Besteak beste, honako hauek dira aztertu beharreko batzuk: alokairu sozialak, dirulaguntza sistemak edo gazteen egoerara egokitzen diren alokairu neurriak.\nGuzti honengatik, ezinbestekoa da gazteon ahotsa, iritzi eta ekarpenak jaso eta administrazioari helaraztea. Horregatik, EGKren enplegu eta etxebizitza gaiak jorratzen dituen Emantzipa… zer? lantaldera gonbidatzen zaituztegu. Aurten ere lanean jarraituko dugu etxebizitza eta enplegu duin baten alde gazteoi eragiten diguten neurri eta programei ekarpenak egiten, animatu eta hurbildu.\nEdozein zalantzarekin bizibaldintzak@egk.eus edota etxebizitza@egk.eus helbidera idatzi edo 94 522 06 01/ 688 73 70 92 (Luisa) / 688 73 71 53 (Oihana) zenbakira deitu.


Larraona Ikastetxe Nagusiko hiru promozio Beka egunean berriz elkartzen dira – Claret Sanctus Paulus\nLarraona Ikastetxe Nagusiko hiru promozio…\nBeka eguna Larraona Ikastetxe Nagusiko egunik apartekoena da. Ikastetxean tradizio berezia duen ekitaldia da, hiru urte partekatu dituzten ikasleei aitortza egiten zaie eta ikasketak amaitu arte bertan bizi izandakoei opari bana eman. Halaber, Ikastetxe Nagusiarekin lotura berezia duten pertsonei ohorezko bekak ematen zaizkie.\nIkasturte honetan bekak bereziki garrantzitsuak izan dira, hiru belaunalditako ikasleek jaso baitute beka: oraingo ikasturtekoak eta aurreko biak (2019-2020 y 2020-2021). Pandemiaren ondorioz, bi belaunaldi horietarako ekitalda ezin izan zen egin 50 urteurreneko ekitaldiak ere egin gabe zeuden.\n150 pertsona inguru batu ziren ber-elkartze eta omenaldi egunen horretan: bekadun, senide eta Ikastetxe Nagusiko langileak. Areto nagusian bilera egin aurretik, ikasleen eta ikasle ohien arteko paintball bat egitea aurreikusita zegoen, baina elurte ikaragarri batek eragotzi zuen. Elurrak eragotzi ez zuena ekitaldiaren amaierako afaria izan zen, berriz elkartzeaz gozatzeko.\nRosalia Baena Molina Nafarroako Unibertsitateko ikasleen errektoreordeak inauguratu zuen ekitaldia. Jarraian, ikastetxearen 50 urteurreneko bideoa proiektatu zen. Ondoren, Javier Calvo egungo dekanoak jardueren memoria irakurri zuen eta argazki-erreportaje bat proiektatu. “Pandemiak familia honen eta pandemiaren arteko borroka latza ekarri zuen. Ikasketak, ondo pasatzea lotzea eta neurriak betetzea gogorra egin zen”, aitortu zuen.\nIkastetxeko egungo dekanoa poztu egin zen eskolan normaltasunera itzultzeaz bi urte zail ondoren: “Nahiz eta gauza asko utzi tintontzian, urte hauetan Ikastetxe Nagusia berritu egin da, baita lehengo egoerara itzuli ere. Unibertsitate bizitza, karreran zeharreko bidean hasi eta beste ikasleekin esperientzia hartzen joateko espazioa denez, lagunak dituzun beste batzuekin, nire gurasoek esaten dutena esaten dut: Gure bizitzako etaparik onenetako batean gaude”.\nJarraian, Jesus Zorrilla Ruiz ikasle ohia eta dekanoak, Nafarroako Volkswageneko Komunikazio eta Kanpo Harremanen egungo kudeatzailea, ikasgai magistral bat partekatu zuen izenburu honekin: “Garai berriak, galdera zaharrak”. Zorrillak nabarmendu zuen denbora aurrera doala, baina aldatzen ez dena “bizitzaren zentzuaren bilaketa” dela, eta ikasleei hau aholkatu zien: “bizi-plan koherentea” egitea. Ahaleginaren balioa azpimarratu zuen, emaitzan baino gehiago Antonio Machadoren poema ospetsuan oinarritua: Ibiltaria, ez dago biderik.\nPreviousPrevious post:LA VANGUARDIA | El Col·legi Claret de Barcelona defensa que el nen amb una malaltia rara segueixi al centreNextNext post:“Esplai l’Estel-en aburuz aita Claret hezitzaile mugarriaren eredu da”


‘Kooperatiben kudeaketarako gakoak: Arrasateko esperientzia’ MOOC kurtsoa abian • ZUZEU\nMONDRAGON UNIBERTSITATEAk ‘Kooperatiben kudeaketarako gakoak: Arrasateko esperientzia’ izeneko MOOC kurtsoa jarriko du abian hile honetan, urrian. MOOC kurtsoak masiboak, zabalak, irekiak eta online dira, ez dira ordaindu behar eta ez zaie inolako aurrebaldintza akademiko edo profesionalik eskatzen parte-hartzaileei. Komunitate kontzeptua ere garrantzitsua da oso formazio mota honetan: Social Learning izenekoan edo gizarte ikaskuntzan oinarritzen dira, hau da, erabiltzaileek eztabaida-foroetan edota sare sozialetan elkarren zalantzak argitzen dituzte. Hauxe izango da, bestalde, MONDRAGON UNIBERTSITATEAk aurten martxan jartzen duen hirugarren MOOC kurtsoa.\nEta sare sozialetan:


Javier Diéguez, MASTER CLASS: “Zibersegurtasunaren erronkak Industria Konektatuan” - SPRI\nJavier Diéguez, MASTER CLASS: “Zibersegurtasunaren erronkak Industria Konektatuan”\nJavier Diéguezek, Basque Cybersecurity Centre-ko zuzendariak, “Zibersegurtasunaren erronkak Industria Konektatuan” hitzaldia eskaini zuen Kursaalen, Basque Industry 4.0 Meeting Point ekitaldiaren barruan.\nJavier Diéguezek, BCSCko zuzendariak esan duenez, “Europako oso eskualde gutxik daukate Euskadirena bezalako zibersegurtasun-ekosistema bat”. Diéguezen hitzetan, “Euskadiko zibersegurtasun enpresek maila bikaina dute hainbat profiletan eta, gainera, badaukagu zientzia, teknologia eta berrikuntza sare bat, erreferentziazkoa dena Europan eta zibersegurtasuna aplikatzeko proiektuetan lan egiten duena”. Zirkulua biribiltzeko, badira gure artean fabrikazio aurreratuko industria puntakoak, zibersegurtasun-teknologiak aplikatzeko eskaera-eremuak identifikatzeko ahalmena dutenak”.\nBideo eta aurkezpena\nHori guztia gertatu zen\nBasque Industry 4.0. The Meeting Point 2017 topagunean\nBasque Industry 4.0. The Meeting Point 2017 ekitaldiko beste bideo batzuk


Biografia. Andrés de Urdaneta\nTOKIA: Euskara/ Andrés de Urdaneta/ Biografia\nANDRES URDANETA ETA ITZULERAKO BIDAIA\nAndres Urdaneta Ordizian jaio zen 1507. urtearen bukaeran edo 1508. urtearen hasieran, haren biografo zaharrenek hamar urte zaharragoa dela esaten badute ere. Dena den, Urdanetak berak argitzen du zalantza, 52 urtetik gora dituela esaten baitu 1560ko maiatzaren 28an erregeari idatzitako gutunean: "y dado que según mi edad que pasa de 52 años".\nAndres Urdanetaren gurasoak, Juan Otxoa Urdaneta eta Gracia Zerain, Goierriko burgesak ziren. Aita Ordiziako alkate izan zen 1511n, eta amaren familiak burdinolen sektorearekin zerikusi omen zuen, Velascoren esanetan, Legazpiren ahaide zelako eta Urdanetak Andres Mirandaola iloba zuelako. Urdanetaren etxea Oianguren baserria dela esan ohi den arren, badirudi hiriguneko etxe batean jaio zela, izan ere, Isastik dio bazela 'Urdaneta' izeneko etxe bat 1625ean.\nUrdanetak jasotako heziketari buruz ez dakigu ezer, baina emaitzak ikusita, ona behar zuen, batez ere zientzia zehatzetan. Lehen aldiz 17 urterekin ontziratu zenean, idazkera zainduarekin eta erraztasun handiz idazten zuen. Haren idazlanek, gainera, behaketa-dohain apartak eta oroimen bikaina erakusten dituzte.\nUrdaneta elebiduna zen: gaztelaniaz idazten zuen euskaraz pentsatzen zuena. Ondoko hizkuntza erromanikoen lexikoz betetako gaztelaniazko idazlanak, batzuetan, zailak dira ulertzen euskarara jo gabe, euskararen joskera sintaktikoak eta lokuzioak erabiltzen zituen eta.\nUrdaneta 1525ean itsasoratu zen estreinakoz, balio ekonomiko handia zuten Moluka irlak menperatu nahian Gaztelak eta Portugalek zuten lehia zela-eta Carlos V.ak Espezieriara (Molukak) bidalitako Loaysaren espedizioan. Elkano zen espedizioaren arduraduna eta “Sancti Spiritus” itsasontzia gobernatzen zuena eta zehaztu gabeko ardurako kargu batekin ontziratu zen Urdaneta bertan.\nUrdanetaren adina zela-eta itsasmutil edo morroi gisa ontziratu zela uste izan bada ere, ez zuen halako zereginik bete: esaterako, Elkanoren testamenduan lekuko gisa sinatu zuen, berehala hartu zituen bere gain hainbat erantzukizun eta behin baino gehiagotan kritikatu zuen arrazoiarekin bere egunkarian bere nagusi zuzenaren ontzia kudeatzeko modua.\n7 ontziz osatutako espedizioa 1525eko uztailaren 24an abiatu zen A Coruñatik. Magallaesko itsasartean gorabehera larriak izan eta hainbat arrazoirengatik 6 ontzi galdu zituen. Horrez gain, ia buruzagi guztiak hil ziren gaixotasunak jota. Mindanaora iritsi zen ontzi bakar batekin 1526ko urriaren 6an. Ondoren Moluketara abiatu ziren.\nIrla haietan egon zen 9 urtez, Urdanetak diplomazialari, estratega eta behatzaile dohainak erakutsi zituen. Hortxe eskuratu zituen 1565eko itzulerako bidaiarako erabakigarriak izango ziren bertako nabigazioaren eta klimaren inguruko ezaupideak, Amerikara Pazifikotik itzultzeko saiakeran porrot egin eta Asiako nabigatzaileekin harremanak izan ondoren.\n1528ko apirilaren 22an, Carlos V.ak Portugali saldu zizkion Molukengan zituen eskubideak; hori jakitean, urte batzuk beranduago, han geratzen ziren gaztelauek negoziatu egin zuten itzulera portugaldarrekin. Urdaneta 1535eko otsailaren 15ean abiatu eta 1536ko ekainaren 26an heldu zen Lisboara. Lisboa zapaldu bezain laster, portugaldarrek konfiskatu egin zizkioten zeramatzan agiri guztiak, alegia, Loaysa eta Saavedraren bidaien bideak, mapak eta beste memoria eta idazki batzuk: "otras memorias y escripturas, lo cual tomo la dicha Guarda Mayor sin auto de escribano, ni nada, sino así de hecho".\nEspainiako Enbajadorearen aginduz Portugaletik alde egin ondoren, buruz egindako bidaiaren kontakizun bat entregatu zuen Valladoliden 1537ko otsailaren 26an. Kontakizun honek ederki islatzen ditu Urdanetaren behaketa-dohainak, irlen ezagutza sakona eta haien etekinekiko interesa.\nGarai hartan Pedro Alvaradok eskatu zion Espainia Berritik abiatuko zen espedizio berri batean laguntzeko. Horretarako, Sevillan itsasoratu ziren 1538ko urriaren 16an, baina Mexikora iristerakoan, eten egin zen Alvaradoren eta Mendoza erregeordearen arteko harreman kaskarren ondorioz. Alvaradoren heriotzak Villalobosen esku utzi zuen espedizio hau, eta honek berriz huts egingo zuen itzulerako bidaiaren saiakeran .\nUrdaneta Mexikon geratu zen ardura handiko zereginetan, hala nola, 1542an Cabrillok Kaliforniako kostaldera egindako espedizioaren porrota ikertzen. Garai honetan kontakizun bat idatzi zuen, Karibetik barrena egindako nabigazioari, zikloi tropikalei, dortoken ugalketari edo sukar tropikalei buruzkoa. 1547an Peru baketzeko armada bat antolatzeko eskatu zioten, baina Lagascaren arrakastak bertan behera utzi zuen espedizioa.\n1553ko martxoaren 20an Urdaneta elite indigenen heziketan oso inplikatuta zeuden agustindarren ordenan sartu zen. Ez dakigu asko bere jarduera erlijiosoari buruz, baina badakigu ez zituela ur-jarduerak baztertu, izan ere, Tristán de Lunak eta Arellanok 1559an Pensacolara egindako arrakastarik gabeko espedizioan hartu zuen parte eta harreman estuak izan zituen gerora konkistatzaile izango zen Pedro Menéndez de Avilésekin.\n1559ko irailaren 24an, Felipe II.ak Luis de Velasco erregeordeari agindu zion Filipinetara espedizio bat bidaltzeko Urdanetarekin, aditutzat jotzen baitzuten egonkortu nahi zuten bide horretan. Kontraesanak daude espedizioaren helmugaren inguruan. Alabaina, dokumentazioari erreparatuz gero, badirudi portugaldarren mesfidantza ez pizteko egindako azpijoko baten ondorio direla aipatutako kontraesanak.\nFelipe II.ak bazekien –jakitera eman baitzioten– Tordesillasko Itunaren arabera Filipinak Portugalen mugapean zeudela, baina bazekien ere Filipinetan ez zegoela portugaldarrik.\nFilipinak menperatzeko eta Txinarekin merkataritza-zubi bat finkatzeko, beharrezkoa zen, ordea, itzulerako bide bat aurkitzea Pazifikotik Espainia Berriraino. Aurreko itzulerako bidaien bost saiakerek kale egin zuten eta Urdaneta zen erronka hura konpon zezakeen bakarra.\nEspedizioa, Legazpi buru zuela, 1564ko azaroaren 21ean abiatu zen Espainia Berriko La Navidad portutik. Urdanetak proposatutako hiru alternatibetatik bat jarraituta, biderik ekuatorialenean barrena nabigatu zuen. Bide hau aski ezaguna zen, Saavedrak eta Villalobosek dagoeneko erabili baitzuten joateko.\nUrdanetak ondo baino hobeto erakutsi zuen bere kalkuluak zehatzak zirela eta Pazifikoa ondo ezagutzen zuela. 1565eko urtarrilaren 21ean Guam irla gertu zutela ohartarazi eta biharamunean begiztatu zuten; espedizioaren pilotuek jada Filipinetan zeudela uste zuten; otsailaren 13ra arte, ordea, ez ziren bertara iritsi.\nBehin Filipinetan, bertako artxipelagoaren hainbat irla esploratu zituzten behin betiko kokaleku baten bila. 1565eko martxoaren 15ean, esplorazioekin jarraitzen zuten bitartean, Bohol-en ainguratu zuten, Itzulerako bidaia egiteko erabiliko zuten San Pedro ontzia konpontzeko zur asko baitzegoen bertan.\nHorretarako bidalitako fragataren aldeko txostenek eraman zuten Legazpi Cebú behin betiko kokaleku gisa aukeratzera konkista hasi behar zuten espedizionarioentzako. Ontzidia apirilaren 27an joan zen hara eta, hizkuntza ezaupideak zituenez, Urdaneta izan zen lehena ontzitik jaisten bertakoekin negoziatzeko (dirudienez, Asiako hego-ekialdeko zati handi batean harreman-hizkuntza zen malaysieraz ondo hitz egiten zuen eta tokiko zenbait hizkuntza ere ezagutzen zituen).\nFilipinetan behin betiko kokalekua finkatu ondoren, Espainia Berriarekin lotuko zuen bide egonkorra aurkitzea besterik ez zen geratzen.\n1565ean Filipinetatik Mexikora egindako itzulera gertaera garrantzitsua izan zen nabigazioaren historian. Ordura arte egindako bidaiarik luzeena zen; 7.644 milia nabigatu zituzten bide ezezagun batetik.\nBidaia garrantzitsu hau 18 urteko mutil baten aginduaren eta 57 urteko fraide baten zuzendaritza teknikoaren menpe egin zen. Lehena, Legazpiren iloba Felipe Salcedo zen eta bigarrena, Urdaneta. Azken honek ematen zuen konfiantzak soilik azaldu dezake beste edozein egoeratan ausarkeria suizida hutsa izango zena.\nSan Pedro ontzia Cebú-tik abiatu zen 1565eko ekainaren 1ean, Ozeano Bareaz haraindiko nabigazio bera 9an, San Bernardino itsasartetik ateratzean, hasi zen arren.\nUdako montzoiak bultzatuta, abuztuaren 14ra arte ipar-ekialdera nabigatu zuten Acapulcoraino eramango zituen Kuro-Shivo korrontea bilatuz; egun hartan lehen aldiz lortu zuten 39ºko ipar-latitudea 170ºko mendebal-longitudean. Ondoren, 32º Nra jaitsi, eta 39º 30' Nra igo ziren berriz ere irailaren 4an. Nabigazioa 'alferrik' luzatzen zuten bi 'mutur' horiek ere ez ziren ezustekoak izan: Urdanetak egiaztatu egin nahi zuen longitudea, garai hartan koordenatu menderaezina baitzen baina Pazifikoa zeharka gurutzatzeko ezinbestekoa.\nBere kalkuluekin bete-betean asmatu zuen, izan ere, Espinosa pilotuak, kontinente amerikarrera zegoen distantzia balioestean, bere egunkarian idatzi zuen Urdanetaren ustez egungo Mendozako Lurmuturretik 270 legoara zeudela. Distantzia hau 15 egun nabigatu eta gero egiaztatu zen. Kalkuluaren bidez soilik nabigatuz, 7000 miliaren ondoren ezinezkoa izango litzateke horrelako zehaztasuna lortzea.\nIrailaren 18an Kaliforniako Santa Rosa uhartea begiztatu zuten, eta honenbestez amaitzen zuten Pazifikoa mendebaldetik ekialdera zeharkatuz egindako lehen bidaia. Eskifaia akituta zegoen, baina jateko eta edateko premia handirik gabe. Egun hartatik aurrera, azkar jaitsi ziren kostaldetik Urdanetak hautatutako herriraino: Acapulcoraino, hain zuzen ere. Urriaren 8an porturatu ziren.\nUrdanetaren ezintasunaren mito zabaldua desegin ez ezik, itzulerako bidaia azkarra eta ezbeharrik gabekoa ere izan zen, inprobisaziorik gabekoa. Bidaia horren emaitza zuzenek 1815. urtean Manilatik azken galeoia itsasoratu zen arte iraun zuten; emaitza ez zuzena, berriz, beste honako hau da: bide hori mundu modernoaren itsas bide nagusienetako bat da egun.\nEspaina Berrira itzuli eta Audientziaren aurrean aitortu ondoren, Urdaneta Gaztelara joan zen Felipe II.ari kontuak emateko.\nBehin Gaztelan, gure gizonak Tordesillasko Itunaren baldintzetan oinarritutako irlen jabetzari buruzko “Parecer del P. Andrés de Urdaneta” agiria idatzi zuen 1566ko urriaren 8an.\nIzapide hau bete eta Indietako Kontseiluaren baimena eskuratu ondoren, Mexikoko San Agustín komentura itzuli eta 1568ko ekainaren 3an hil zen.\nJosé Ramón de Miguel Bosch, merkataritza-itsasketako kapitaina eta “Urdaneta en su tiempo” liburuaren egilea. Testu hau www.euskonews.com Euskonews argitalpenaren 211. zenbakian (2003 / 05 / 23-30) argitaratu zen eta egilearen baimenarekin berreskuratu dugu.


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Euskadin egingo den Nazioarteko Arkitektura Bienalak bere ateak zabaltzearekin batera hamar erakusketa inauguratuko dira\nEuskadin egingo den Nazioarteko Arkitektura…\nRCR Arquitectes estudioko Rafael Arandak bideratuko du Sormen partekatua erakusketara gaur arratsaldean egingo den erakunde-bisita, MUGAK Bienalari hasiera emango diona.\nMunduko kondominio zaharrenari buruzko, Peña Gancheguiren Imanolena etxeari buruzko edo muga batean bizitzeko modu desberdinei buruzko erakusketak.\nAzaroaren 6an (astelehena) hasiko da MUGAK Euskadiko I. Nazioarteko Arkitektura Bienala, Eusko Jaurlaritzako Ingurumen, Lurralde Plangintza eta Etxebizitza Sailak antolatzen duena. Inaugurazioa Miramar Jauregian izango da 19:00etan, Iñigo Urkullu lehendakaria buru dela. Inaugurazio-ekitaldiaren ondoren, Miramar Jauregian, hots, ekitaldi honen egoitza nagusian dauden Bienaleko hamar erakusketen ateak zabalduko dira. Erakusketa horien artean RCR Arquitectes. Sormen partekatua dago.\nIñaki Arriola Ingurumen, Lurralde Plangintza eta Etxebizitzako sailburuak, gaur goizean, RCR Arquitectes erakusketaren aurkezpenean nabarmendu duenez, “Pritzker saria jaso den urte berean sari hori eskuratu dutenak gure artean egoteak distira ematen dio Bienalari eta Euskadi Arkitekturaren nazioarteko erreferente gisa kokatzen du”. Arriolak esan duenez, “estudio horretako kideek espazio bizigarrien sorrera ulertzeko eta egikaritzeko duten modua, erakusketa ikusten duzuenean nabaritu ahal izango duzuena, guztiz bat dator Bienalak eduki nahi duen espirituarekin: MUGAK enuntziatuan bertan esaten denez, arkitekturaren mugak ez ezik, arkitekturak hainbat errealitaterekin (geografikoak, kulturalak, teknikoak, ingurumenekoak, sozialak eta herritarrei dagozkienak) harremanak eta gatazkak dituen zonen mugak ere arakatzea”.\nBestalde, RCR Arquitectes estudioko hiru profesionaletako batek, Rafael Arandak, Eusko Jaurlaritzari eta MUGAK Bienaleko komisarioari eskerrak eman dizkie “erakusketa honek Bienalari hasiera emateagatik. Beti nahi izan dugu arkitektura pertsonei hurbiltzea, ez soilik arkitektura munduari, baizik eta hiritargoari”. “Goizean jaiki egiten garenetik gauean ohera sartzen garenerarte eremu arkitektonikoetan bizi garelako”, azaldu egin du. Kataluniako arkitektoak gogoratu du bere estudioak, RCR Arquitectesek, betidanik saiatu dela “bizi garen momentuaren erronkei erantzuna ematen”.\nRCR Arquitectes. Sormen Partekatua erakusketarekin Kataluniako estudio horrek 25 urtean baino gehiagotan egindako lana erakusten du eta haren sormen-prozesu guztiaren berri ematen du, akuareletatik hasita (akuarelen bitartez, lanbide-jardueraren hasieratik beren lehenengo ideiak eta kontzeptuak bildu dituzte proiektu baten inguruan), ideia horiek eraikitako beren lanetan fisikoki plasmatzearekin amaitzeraino.\nEstudio hori Oloten (Girona) dago, eta, hasieran, hango lanak Kataluniara mugatu ziren. 2008an, sektoreari hainbeste eragin dion krisialdi ekonomikoaren hasieran, RCR Arquitectes gure mugetatik kanpo atera zen; lehendabizi, Frantziako hegoaldean hainbat proiektu egin zituen, eta, ondoren, Belgikara eta Arabiar Emirerrietara hedatu zuen bere ekintza-esparrua; horrekin guztiarekin lortu du gaur egun nazioarteko proiekzio handiena duen Espainiako estudioetako bat izatea.\nLan hori dela medio, Pritzker saria eman diote 2017an, Madrileko eta Bartzelonako arkitektura espainiarraren eragin-poloetatik urrun dagoen eta arkitekturak gizakia naturatik babestearekin batera bien arteko lotura hori bizirik eusten zuen garai hartatik hurbilago dagoen ezohiko estudio bati egindako aintzatespena. Adierazkortasun handiko materialak eta barnealdearen eta kanpoaldearen arteko lotura hori ez hausteko barnealdearen eta kanpoaldearen arteko mugak desegiten dituzten eraikinak dira Rafael Arandaren, Carme Pigem-en eta Ramon Vilaltaren lanaren ezaugarrietako batzuk.\nGaurtik aurrera, RCR Arquitectes. Sormen partekatua erakusketarekin batera, beste bederatzi erakusketa daude irekita jendearentzat Miramar Jauregian. Mugan bizi oso jatorri desberdinetako artistak muga kontzeptura hurbiltzea da; Imanolena (Luis Peña Ganchegui, 1964). Aterpe bat Kantauri Itsasoaren aurrean Mutrikun kokatuta dagoen lan bat da; Riviere du Bidassoa, mugaren bi modu (topografia eta tipografia) alderatzeko era bat da; 7 zelatari eta dorretxe bat Jorge Oteizaren zazpi lanen ikus-entzunezko instalazio bat da; Faisaien uhartea, denboraren atari bat erakusketak Frantziaren eta Espainiaren arteko mugan kokatuta dagoen munduko kondominio zaharrena aztertzen du; Basoa erakusketak zalantzan jartzen ditu paisaiaren eta errealitatearen arteko mugak; Harremanak erakusketak Euskadiko enpresek arkitektura-proiektu enblematikoetan egindako lanak erakusten ditu; 2017ko Peña Ganchegui Sariak lehiaketa honen lehenengo edizioko finalistak izan diren arkitekturako profesional gazteen proiektuak erakusten ditu.\nJauregiko txoko debekatuak irekita jendearentzat\nJauregia, MUGAK Bienalaren lehenengo edizioko egoitza nagusia, erabat aldatu da erakusketa horiek eta Gipuzkoako artisten esku-hartzeak eraikinaren txoko askotan, hots, korridoreetan eta barnealdeko patioetan, jarri baitira. Parte hartu duten artistak: Marina Etxeberria, Roskow, Juan Jimenez Areizaga, Javier Machimbarrena, Iker Spozio eta Julia Torrado.\nEra berean, gaurtik aurrera, Miramarko dorrea irekita egongo da lehenengo aldiz herritar guztientzat Habic klusterraren TOP-ARTE ekimenaren bitartez. Ekimen horrek, XX. mendearen hasierako hogeita hamar irudi ingururen bitartez, Kontxako badia garai hartan zen bezala ikustera eta gaur egun izan duen aldaketa leihoetatik begiratuta ikusten den bistarekin alderatzera gonbidatzen du.\nPedro Astigarraga, Arkitekturaren Euskadiko Nazioarteko Bienalaren I. edizioaren komisarioa. Rafael Aranda, RCR estudioko arkitektoa


Bizkaibus Irizar ie tram autobus elektrikoa hari da probatzen Portugaleten - Irizar e-mobility\nPortugalete izan da Bizkaiko Foru Aldundiak ehuneko ehunean elektrikoak diren autobusekin egiten ari den probetarako aukeratu duen udalerria, teknologia hori Bizkaibus zerbitzuaren ezaugarrietara nola egokitzen den egiaztatzeko. Oraingo honetan, probatu beharreko ibilgailua Irizar ie tram 12 metroko luzerako autobusa izan da, ehuneko ehunean elektrikoa den autobusa da, emisio kutsatzailerik gabekoa.\nPortugaleten egin den probaren aurkezpenean egon dira Miguel Ángel Gómez Viar Garraioak eta Mugikortasun Jasangarria Sustatzeko foru-diputatua eta Mikel Torres herriko alkatea, baita Irizar e-mobility enpresako zenbait kide ere.\nProba egiteko, «hiri» trazatu handiko lineak aukeratu dituzte, «populazio-dentsitate handia» duten udalerrien artekoak, hala nola, A3141 linea (Gurutzeta/Cruces-Bagatza-Valle de Trápaga Trapagaran).\nIrizarren modeloa linea horretako 12 metroko ohiko autobus «nagusiak» egiten duen ibilbidea egiten ari da, egunean 200 bat kilometro, autobusa abiapuntura eta kotxetegira heltzeko joan-etorriak barne. Zerbitzuaren «benetako» egoera ahalik eta zehatzen erreproduzitzeko, bidaiaririk gabe doa, baina 3.500 kilo inguruko karga gehigarriarekin «lastatuta». Horrez gain, «exijentzia-maila handiagoko probak» egiten ari dira zailtasun teknikoa duten puntuetan, erantzuna egiaztatzeko, eta, aldi berean, kontsumoari, denborari edo abiadurari buruzko datu teknikoak hartzen ari dira. Proba egin ondoren, txosten tekniko bat prestatuko dute, erantzuna zer-nolakoa izan den jasotzeko.


Hiru egunez, euskal ikertzaile gazteek beren lanak aurkeztuko dituzte Baionan | erritarrak | GAUR8 - mila leiho zabalik\n«Ikertzaile gazteak Baionan biltzea biziki garrantzitsua da. Euskal Herri guztia gazteon bizi eremu naturala izaten lagundu eta elkarren artean sareak garatzen segitzeko», dio Iduzkik\nIkergazte ikertzaile euskaldunentzako erreferente izateko bidean dagoela uste dute, horregatik gonbidatu dituzte edozein ikerketa eremutan diharduten gazteak\nOtsailaren 27tik 29ra bitartean euskal ikertzaile euskaldunen hirugarren kongresua izango da Baionako Errobiko campusean. 2015etik, bi urtean behin antolatzen du Udako Euskal Unibertsitateak Ikergazte izeneko kongresua, «euskal komunitate zientifiko-intelektuala trinkotzeko asmoz».\nIaz, UEUko zuzendari Kepa Sarasolak kongresu horren garrantzia azpimarratu zuen GAUR8k egin zion elkarrizketan: «Aipatzekoa da azkeneko hiru urteetan egon diren Ikergazte jardunaldiak. Kongresu moduan 120 lagun baino gehiago bildu ziren 2015ean Durangon eta 2017an Iruñean. Datorren urtean Baionan egin nahi dugu, 2019ko maiatzean. Horietan ikerlari berriak biltzen ditugu. Tesia egiten edo tesia bukatuta unibertsitatean kokatzen dabiltzanak askotan ez daude giro euskaldunean edo ez daukate kontakturik inguru gertuan eta bertan esperientziak trukatzeko aukera daukate». Lehenengo bi kongresuetan 120 lagun bildu zirela zioen Sarasolak; aurten, berriz, askoz gehiago izango dira «euskarazko ikerketari hauspoa» emango diotenak.\nAinhoa Latatu kongresuko koordinatzaile akademikoak dioenez, ikertzaile gazteak zertan ari diren jakitea da kongresuaren helburu nagusietako bat, eta euren artean harremanak sortu eta sendotzea.\nIkertzaileen lanen berri jakiteko\nIkertzaileentzat ezinbestekoa da beste ikertzaileen lanen berri izatea. Baita euskaldunentzat ere, jakina, kongresurako deialdian nabarmentzen duten bezala: «Ikertzaile euskaldunok bagabiltzalako Euskal Herriko unibertsitateetan eta ikerketa zentroetan ikertzen; badaukagulako ikertzen duguna ezagutarazteko ahalmena eta gogoa; nazioartean egiten duguna bertokoari azaldu nahi diogulako; Euskal Herrian zer ikertzen den jakin nahi dugulako; lankide izan daitekeen hori ezagutu nahi dugulako; eta edozein alorretakoak izanik ere, edozertaz euskaraz jarduteko gai garelako».\nIkergazte ikertzaile euskaldunentzako erreferente izateko bidean dagoela uste dute, horregatik gonbidatu dituzte edozein ikerketa-eremutan diharduten gazteak, giza zientzietan, gizarte zientzietan, zientzia zehatzetan, teknologian, arkitekturan edota osasunean. Helburua nazioarteko ikertzaileen komunitate euskalduna osatzea da.\nKongresuan parte hartzeko artikuluak, Ainhoa Latatuk azaldu duenez, jakintza-arloka sailkatu eta bi ebaluatzailek aztertzen dituzte. Normalean lan gehienak onartzen dituzte; batzuk, euskara aldetik edo metodologia aldetik osatu ondoren. Azkenik, ebaluatzaile horiek proposatzen dute ahoz edo poster bidez aurkezten diren.\nAurten parte hartuko duten zenbait lagunen iritziak bildu ditu GAUR8k. Guztiak ere bat datoz Kepa Sarasolarekin ekimenaren egokitasuna nabarmentzerako orduan.\nHasi berrientzako aukera\nHaizea Abrisketa urruñarra kongresuko batzorde dinamizatzaileko kidea Iker zentroko ikertzailea da eta EHUko Historia Sailean doktore tesia egiten ari da, Kubako independentzia gerlan espainiarren armadan izan ziren euskaldunen gainekoa. «Ikergazte izatea niretzat, lehenik, gure hizkuntzari garrantzia ematea da. Gaur egun oraindik euskararen tokia aldarrikatu beharra baitago», dio. «Euskararen garapenerako garrantzitsua da goi mailako ikerketa euskaraz egotea eta Ikergaztek plaza ederra eskaintzen dio aukera horri».\nHaritza Camblong baionarra EHUko Gipuzkoako Ingeniaritza Eskolako irakasle eta ikertzailea da, eta ESTIA Bidarteko ingeniaritza unibertsitate-eskolarekin ere kolaboratzen du ikerketa lanetan. Ikergazteko batzorde zientifikoan izango da lehenengoz. «Ikergazte izateak adierazten du, besteak beste, azken milaka urteetan bezala, euskal hiztun komunitateak oraindik egoera berriei egokitzen dakiela, agian beste milaka urtez bizitzeko», dio.\nXume eta labur definitu du Iduzki Soubelet Fagoagak Ikergazte: «Euskaraz ikertzen dugun pertsonon elkargunea da». Donostiako EHUko Psikologiako fakultateko irakasle donibandar honek, halaber, ikertzaileak eta haien lanak ezagutzeko aukera azpimarratzen du. «Euskaraz lan egiten dugunak gutxi garela sentitzen dudan arren, eta maila honetan batzuetan txiki sentitzen naizen arren, sentsazio hori gainditzeko aukera ematen digu Ikergaztek».\nMarie Pourquie baionarrak Iruñeko kongresuan parte hartu zuen duela bi urte. Bertan afasiari buruzko lan bat aurkeztu zuen Amaia Munarrizekin batera, eta ziur da Baionakoa ere ikertzaileen arteko topaketa aberasgarria izango dela.\nMariek bezala, Xantiana Etchebest mauletarrak ere parte hartu zuen Iruñeko kongresuan, “Zuberotar dardarkarien bariazio sozio fonetikoaren azterketa akustikoa” lana aurkeztuta. «Esperientzia biziki ona izan zen. Nire doktoretza lantzen ari nintzen eta lanari zentzua eman nion eta plazaratu ere. Ikusi nuen interesa pizten ahal zuela. Motibazioa ekarri zidan ere, eta beste lan interesgarri batzuetan ere oinarritu nintzen».\nHirugarren aldia du Nahia Idoiaga Mondragonek Ikergazten. EHUko Bilboko Hezkuntza fakultateko irakasle honek gai potolo bat landu du kongresurako: “‘La Manada’ auzia Twitterren: Sare sozialetatik gizartea eraldatuz”. Ikergaztea ikertzaile euskaldun eta gaztea dela esatea asko esatea dela dio. «Ikerkuntzaren munduan gaztea edo hasiberria izatea erronka handia da; gure ikerketaren oinarrian finkatzeko momentua baita, eta, gainera, ezagutzen ez dugun iker munduan sartzen baikara». Aurreko bi kongresuetan ere parte hartu zuen eta nolabait ahalduntze esperientziak izan zirela dio, «alor desberdinetako ikertzaileok, kalitatezko ikerkuntza euskaraz egin dezakegula frogatzeko aukerak».\nBatzorde dinamizatzaileko kide da Joseba Fernandez de Landa gasteiztarra. IXA taldearen Hizkuntzaren Analisia eta Prozesamendua masterrak ireki zion bidetik sare sozialak ikertzeko teknika berritzaileak bilatzen hasi zen, Eusko Ikaskuntzaren beka bati esker. Orain doktoretza bekaren zain dago, lan horretan jarraitzeko. «Nire ustez aukera paregabea da, bai gazteontzat eta baita euskaraz ikerketa egiten dugunontzat. Bi komunitate horietako partaideok zailagoa izaten baitugu gure lanak argitara ematea eta Ikergazte aukera ezin hobea da. Bestalde, ikerketak erdaraz egiten dituzten ikertzaile euskaldunentzat ere aukera oso erakargarria izan daiteke, motibazio bat 4-8 orriko euskarazko laburpen bat egiteko beraien lanekin, niri gertatu zitzaidan bezala».\nMaialen Sagarna Aranburu batzorde zientifikoko kidea EHUko Gipuzkoako Ingeniaritza Eskolako Arkitektura Saileko irakaslea da. Usurbildar hau duela bi urte ezin izan zen Iruñera joan, baina orduan ere batzorde zientifikoan parte hartu zuen hainbat komunikazio ebaluatzen. «Egia esan, asko harritu ninduten ikerketa lerro batzuk eta haien mailak», dio. Haren ustez, ikergazte izateak ez du esan nahi adinez gaztea den ikertzailea izatea bakarrik. Jakintza arlo gehienetan ez bezala, «arlo batzuetan ikergazteak ez dira (edo ez gara esan beharko nuke) adinez hain gazteak; arkitekturan adibidez. Arkitekturan ez da ikertzeko tradiziorik egon orain gutxi arte eta horrek bere ondorioak izan ditu. Ez da egon ikertzaile gazteak lagunduko dituen ikerketa talde sendorik eta, horren ondorioz, ikertzen hasi garenoi ikerketaren alorrean bideak zabaltzen joatea tokatu zaigu». Bestetik, «Ikergazteri esker, badago feedback bat atzerrian ikertzen ari diren ikertzaile euskaldunen lanari buruz eta hori oso aberasgarria da Euskal Herriko komunitate zientifikoarentzat», bukatu du.\nKongresua Baionan egitea ere garrantzitsua dela uste dute ikertzaileok. Haizeak honela dio: «Ipar Euskal Herrian euskararen garapenak salto kualitatiboa eman du Euskal Elkargoaren sorrerarekin, baina oraindik ere hizkuntzaren garapena ez dago ziurtatuta. Estatus falta muga handia da zentzu horretan. Halere, espazioak irekitzen ari dira eta euskara esparru guztietara hedatzen ari da herritarren eta gizarte eragileen nahiari esker. Euskara ikerketa arloan ikusgarri egiteak espazio berri baterako ateak irekitzen ditu eta euskal unibertsitate baten beharra eztabaidagai ezartzen du Ipar Euskal Herrian. Euskara, gazteria eta unibertsitatea, geroari begirako aldagaiak, batzen ditu eta aditzera ematen du euskararen garapena hortik ere pasa behar dela». Halaber, «euskarazko ikerketa Euskal Herri osoan kinka larrian baldin badago, zer esanik ez Ipar Euskal Herrian», nabarmendu du; horregatik, Ikergazte jardunaldiek eztabaida hori ere pizteko balio beharko luketela uste du.\nHalatsu uste du Iduzkik ere: «Baionan izateak lapurtar bezala nire ikuspegitik garrantzia berezia dauka. Batetik, esan bezala, euskaraz ikertzen dugunak gutxi baikara eta Ipar Euskal Herrian are gutxiago. Euskarari eta euskarazko ikerketari ikusgarritasuna ematea ahalbidetuko dio beraz Baionako Ikergaztek. Bestetik, euskaldunen artean ere, maiz, Ipar Euskal Herria bigarren mailan gelditzen den lurraldea dela uste dut, ahanzten den eremua. Hortaz, Euskal Herri osoko ikertzaile gazteak Baionan biltzea biziki garrantzitsua dela uste dut. Lapurdiko hiriburua ezagutzen ez dutenek hiria ezagutzeko, Euskal Herri guztia gazteon bizi eremu naturala izaten laguntzeko eta elkarren artean sareak garatzen segitzeko».\nHaritzak gogorarazi du Frankismoaren bukaeran UEU Ipar Euskal Herrian sortu zela, noizbait euskarazko unibertsitate bat sortzeko asmoz. «Beraz, UEU betidanik Iparraldean izan da, antolatzen dituen jardueren bidez; eta Ikergazte ez da salbuespena. Gainera, iduri zait garai batekin alderatuz geroz, harreman gutxiago badela orokorrean Iparraldearen eta Hegoaldearen artean. Inguruan ditugun herrialde handien hedabide erraldoiek eta administrazioak eragin handia dute egoera horretan». Haren ustez, UEU eta gisako erakundeek antolatzen dituzten ekitaldiak funtsezkoak dira Iparraldearen eta Hegoaldearen arteko zubigintzan. Marierentzat, azkenik, kongresua Baionan izatea «pozgarria» ez ezik, «aldi berean normala» ere bada.\nAstebete pasatxo barru hasiko da kongresua, egitarau oparoa dakarrena: hitzaldiak, lanen aurkezpen eta posterrak, tailerrak... eta ikertzaileen poza eta gogoa, inolako zalantzarik gabe euskal komunitate zientifikoarentzat ez ezik euskal gizarte osoarentzat ere onuragarriak izango direnak.\n«Ikasi behar dugu unibertsitatea modu nazionalean ikusten»\nEneko Bidegain kazetari baionarra Mondragon Unibertsitateko Ikus-entzunezko Komunikazioko graduko irakaslea da gaur egun eta 2015etik UEUko Talde Eragileko kidea ere bai. Astebetetsu barru hasiko den Ikergazte kongresuaz aritu zaigu.\nNola ikusten duzu euskararen egoera unibertsitateetan, ikerkuntzan?\nEuskarazko ikasketen eskaintza zabala da, baina oraindik anitz bada egiteko. Alde handiak daude unibertsitate batetik bestera, edo leku batetik bestera. Zenbait arlotan, euskara gutxietsia da, eta lehenesten da erdaldunentzako eskaintza. Ikerkuntzari dagokionez, euskarak arazo bikoitza dauka.\nAlde batetik, euskarari bakarrik ez dagokion arazoa dago: unibertsitateko irakasleei eskatzen zaie ikerketa egitea eta argitalpenak lortzea, ahal bada indize handiko aldizkarietan, baina, paradoxikoki, gero eta baliabide gutxiago eskaintzen zaio ikerketari. Gainera, aukerak mugatuta daude ikerketa lan hori plazaratzeko, ez dagoelako ikertzen ari diren guztien lanak argitaratzeko adina argitalpenik. Euskaraz ere gutxi daude, eta daudenak ere ez dira indize oso altukoak. Horri lotuta dago euskararen bigarren arazoa: ikerlariek ingelesez idatzi eta argitaratu behar izaten dute, aldizkari aukera zabalagoa dagoelako eta indize altuagoa dutelako. Egia da hainbat ikerketa arlo ez direla mugatzen Euskal Herrira, eta beraz komeni dela ingelesez ere zabaltzea. Baina beste ikerketa askoren interes-eremua Euskal Herrira mugatzen da, eta ez dago behar adinako biderik ikerketa horiei zabalkundea emateko euskaraz.\nAurtengo Ikergazte kongresua Baionan egiteak zer esan nahi du?\nUEUren eremuaren parte da, eta erabat naturala da Baionan ere antolatzea Ikergazte. Han ez antolatu izana litzateke anormala. Hori argi utzita, azpimarratu behar da ezinbestekoa dela euskal unibertsitatearen ekoizpena Lapurdira ere hedatzea. Erabat erdalduntzen ari da Lapurdi, eta euskara marjinala da Baionan. Beraz, Ikergazte han antolatzeak balio du euskarazko ikerketaren berri ezagutarazteko, euskara erabat zokoratua dagoen lekuan.\nHalaber, Lapurdi, Nafarroa Behere eta Zuberoako euskaldunek ikusi ahal izanen dute Euskal Herrian badagoela aukera euskaraz ikasi eta ikertzeko. Ikasi behar dugu unibertsitatea modu nazionalean ikusten, eta Lapurdiko eskaintza eskala nazional horren barnean ulertzen. Horretarako, Euskal Herrian dagoen eskaintza egokitu behar da Euskal Herri osoko herritarrentzat. Muga administratiboak ezin dira traba izan. Baina mapa mentalak ere aldatu behar ditugu.\nZergatik da garrantzitsua Ikergazte bezalako kongresu bat?\nLeku gutxi dago ikerketan hasiberriak direnek beren lanak plazaratu ahal izateko. Are gutxiago euskaraz. Beraz, Ikergaztek ematen du aukera bestela aukerarik ez luketen ikerlari gazte askoren lanak ezagutzeko. Gazteak bide bat egiten hasten laguntzen ditu Ikergaztek.\nIkergaztek ematen du aukera Euskal Herri osoko eta unibertsitate guztietako ikerlari gazte (edo ikertzen hasiberriak diren ez hain gazteak) elkartzeko. Hori aberasgarria da herri gisa.\nZergatik da hain garrantzitsua dibulgazioa? Ematen al zaio behar lukeen garrantzia?\nZertarako ikertu, gero ikerketa horiek «nehork» irakurriko ez dituen aldizkarietan gelditzen badira? Hau da, askotan, ikerketen emaitzak aldizkari zientifikoetan argitaratzen dira, eta mundu akademikoan gelditzen dira. Ikerketa asko gure gizarte hurbilari lotutakoak dira, eta han lukete eragina. Baina aldizkari zientifikoetara mugatzen bada haien hedapena, ez dute eraginik eragina behar luketen lekuan. Adibidez, gure ikerketa taldean egin dezakegu ikerketa bat euskal kazetaritzak konpondu behar duen arazo bati buruz. Emaitza horiek Erresuma Batuan, Japonian, Suedian edo Ameriketako Estatu Batuetan aurkezten baditugu, eta horretara mugatzen bagara, alferrik ari gara. Euskal Herriko aldizkari zientifiko batean argitaratuta ere, ez du askorako balio, ez badugu, gero, dibulgazio lanik egiten eta ez bagara euskal kazetaritzan ari direnengana joaten.\nHoni buruzko guztia: IKERGAZTE BAIONAN


Sautrela 447: Jon Ariza de Miguel, futbola literaturan eta Emon biar yako • ZUZEU\nAste honetako Sautrelan idazle berri baten bisita izango dugu. Jon Ariza de Miguel portugaletetarrak bere lehen eleberria kaleratu du, Ohe hotzak. Istorioko pertsonaiek denboran izoztutako adiskidantza berreskuratzea nahi dute. Alde baikorretik behatu beharrean baina, adiskidantzaren alderik garratzena landu du Ariza de Miguelek. Gertakariak eta deskribapenak maila apalagoan utzita, pertsonaiaren burutazioek hartzen dute narrazioaren pultsua.\nErreportajean ustez oso apartekoak diren bi mundu lotuko ditugu, futbola eta literatura. Futbolak kritika intelektualari mesfidantza sor diezaiokeen arren, zinez mardula da futbolari buruz idatzi duten idazleen zerrenda. Umberto Eco, Vladimir Nabokovo edo Eduardo Galeano dira izenetako batzuk. Euskal letretan ere baditugu hainbat adibide, eta horiek guztiak aletuko ditugu Lutxo Egia eta Ander Izagirre idazleekin.\nJuan Luis Zabalak Iñigo Aranbarriren lehen nobela ekarriko digu gogora, Emon biar yako eleberria. 60ko hamarkadan girotutako kontakizuna da, editore eta inprimatzaile baten gorabeherak ardatz dituena. Liburua irakurri ahala, irakurlearen inplikazioa bilatzen du kontakizunak.\nHau guztia, ohiko bezala, larunbatean, 15:00etatik aurrera izango da ikusgai ETB1en.\neuskal telebista, Hasier Etxeberria, Jon Ariza de Miguel, literatura, Sautrela\nJuanjo Elordi (Somuga): “Animazioa, Euskal Herrian, freelancen mundua da”