Independentzia premiaren aplikazio praktiko bat - GARA\nIndependentzia premiaren aplikazio praktiko bat\nOndorio bakarrera ailegatu beharko gara ezinbestean: ez dago guretzat alternatiba onuragarririk eskema honen arabera: erabaki guztiak beste aldeak hartu behar baditu, erabakitakoa beti izango da beste aldearen onerako\nOngizate estatua deitu izan denaren azken aztarnen deuseztapen asmo tinkoaren aurrean gaude. Apokaliptikoa eman ahal du honek, baina langileriaren garaipenek buelta izan ahal dutela egiaztatuta daukagu aspalditik. Zerbitzu publiko eta babes sozial apurrak, oraindik geratzen zitzaizkigun apurrak, daude jomugan. Hau ez da gobernu baten neurri zehatz batzuen arabera ateratzen den ondorioa, neurri zehatz horiek erasoaldi orokorraren isla baino ez dira-eta. Zerbitzu publiko eta babes sozial horiek batzuentzat baino ez dira premiazkoak, duintasunez bizi ahal izateko ezinbestekoak. Beste batzuek, ez ahaztu, zerbitzu eta babes oro erosi egiten dituzte. Baina azken hauentzat ere premiazko bihurtu dira, nahiz eta beste modu batean izan: ezinbesteko negozioa, alegia. Botere ekonomikoak berarentzat aldarrikatu eta �botere� politikoak men egin.\nMateria bezalakoa da kontu hau: materia ez da sortzen ez deuseztatzen, transformatu egiten da. Horrelaxe gertatzen da aberastasunarekin, zerbitzuak diren aberastasuna barne: gure eskuetatik desagertzen dena beste batzuen poltsikoetara joaten da.\nAgian klase moduan gure erru kolektiboa ere onartu beharko dugu, ez dezatela pentsa beti aurrekoari egozten diogunik. Ongizate estatuan nahiko eroso bizi ahal izango ginatekeela sinistu genuen oro har, nonbait. Kapitalismoan batzuk gu baino hobeto biziko zirela onarturik ere, guretzat ere zerbait geldituko zela pentsatuko genuen, akaso. Baina munstroa bere horretan ez dela geratzen, baizik eta gero eta handiago, gero eta goseago bilakatzen dela ahaztu zitzaigun. Horrela, oilar eta untxi batzuk kobazuloan utziz hura aseta, elkarrekin bizitzea posible izango litzatekeelakoan, ailegatu da momentua munstroak exijitzen dituen sakrifizioak gero eta krudelago, basatiago, odoltsuago bihurtu direla.\nZelan ailegatu gara egoera honetara, ba? Arrazoi nagusia sistema bideratzen duen funtzionamendua bera da. Erabaki guztiak alde bakar batek hartzen ditu. Egia da modu sotil batean egiten duela hau, denon izenean eta gure onurarako bailiran aurkezten dizkigu. Baina errealitate bakarra da guri, bien bitartean, ikusle pasiboaren papera uzten digula, erabaki horietan eta erabaki horiek hartzen dituztenengan konfiantza izan dezagula eskaturik. Ondorio bakarrera ailegatu beharko gara ezinbestean: ez dago guretzat alternatiba onuragarririk eskema honen arabera, erabaki guztiak beste aldeak hartu behar baditu, beti izango dira beste aldearen onerako.\nBeraz, eskema hori apurtzeko modu bakarra erabakitzeko gaitasuna berreskuratzea da. Ez dago bueltarik. Ez dago beste biderik. Eta erabaki gaitasun hori benetan erabaki ahalmen bihur dadin, erabakiak geure eremuan hartu behar ditugu. Bai, justu orain, erabaki guneak herritarrengandik ez ezik, geografikoki ere gero eta urrunago daudenean, inoiz baino premiazkoagoa da guk geure etxean erabaki ahal izatea. Independentzia premiaren aplikazio praktiko bat izango litzateke hau.


Euriak ez du danbor hotsa isildu Bergaran - Bergara - Goiena.eus\nEuriak ez du danbor hotsa isildu Bergaran\nMaite Txintxurreta 2015-09-16 08:00\nDanborradaren ibilbidean zehar zein bukaerako plazako ikuskizunean momentu askotan euria egin bazuen ere, jende ugari bildu zuen San Martin bezperako helduen danborradak, bai danborra jotzen, baita espaloietan ere. Bukaeran, santuaren gurutzeratzean, musika eta dantza ikuskizun berezia izan zen plazan.\nHerriko elkarte desberdinetako danbor-jole zein bandera eramaileak 22:30ean irten ziren Burdiñateko Udal Biltegitik, eta plazarainoko ibilbidea egin zuten San Martinen martxaren doinua jotzen.\nHonakoa izan zen ibilbidea: kultura etxea, Arruriaga, Masterreka, Bideberri, Fraiskozuri, Herrilagunak, Domingo Irala, Irizar, Barrenkale, San Martin plaza, Bidekurutzeta, San Pedro, Artekale, Arruriaga, Barrenkale, San Martin plaza.\nBeranduxeago, japoniarrak eta haien enperadorearen karroza atera ziren Udal Biltegitik, Martin Deuna preso zeramatela. Hori egiten den lehen aldia da; izan ere, orain arte japoniarrek eta danborjoleek batera egin izan dute ibilbidea. Aurten, Udal Bandak ibilbidea japoniarrekin batera egingo zuela aurreikusten bazen ere, euria zela-eta plazako arkupetan geratu ziren zain musikariak.\nMultzo biek haien ibilbidea bukatutakoan, guztiak plazan elkartu ziren eta bertan danborra jotzen jarraitu zuten milaka bergararren begiradapean.\nSan Martinen errepresentazioa\nDanborradaren bukaeran plazan egiten den Martin Deunaren martirioaren errepresentazioa inoiz baino ikusgarriagoa izan da aurten.\nLehendabizi, japoniar musika eta dantza ikuskizuna egin zuten eszenatoki gainean, herriko jendearen eskutik. Valen Moñux izan da, aurten ere, ikuskizun hori zuzentzeaz arduratu dena.\nSan Martin presoa gurutzera eraman eta hiltzeko unea, berriz, piroteknia ikuskizun batez lagundu zuten, eta udaletxeko balkoietan danborradako banderak astindu bitartean suzko erruberek apaindu zuten Bergarako zerua.\nSan Martin bezperako danborradako irudiak\nMaite Txintxurreta 2015 ira 16 Bergara


des- [Sareko Euskal Gramatika]\nEuskarak bere egin du aurrizki erromantze hau eta euskal jatorriko oinarriei erantsi die. Kategoria batekoak baino gehiagokoak izan daitezke oinarri hauek:\naditz telikoek1 har dezakete des-. Aurrizkiak, berriz, ‘kontrakoa’ balioa ematen dio oinarriari; aditzoinak adierazten duen ekintzaren kontrakoa, alegia. Hiztegigileek hainbat ordain eman dizkiete hiztegi elebidunetan baina literatura-tradizioan ez dira horiek erabili. bir-/ber- aurrizkia aztertzerakoan jaso den bezala, tradizioa dutenak edo azken urteetan sortu eta erabili direnak hartu ditu kontuan Euskaltzaindiak; corpusetan ageri diren batzuk ere gehitu ditugu guk: desagertu, desarmatu, desberdindu, desbideratu, desegin, desitxuratu, desobeditu… Maiztasun handiegirik gabe, baina beste hauek ere aurki ditzakegu corpusetan: desadoretu, desadostu, deseman (Zuzenbidean), deseraiki, etab.\nBaina badira besteak desarmatu arte itxaron egiten dutenak ere: zertarako, eta azkenean beraiek ez desarmatzeko. ( Desarmatzeaz, Larrepetit, Onintza Enbeita, Berria)\nNi gobernatzeko duen agintea\neguna den baino argiagoa da.\nNire eginbeharra, desobeditzea.\nHil nadila, bada, horrela ez bada. (Israel Brown, “Desobeditu”, Deabruaren hiztegia, Ambrose Bierce / Olarra, X.)\nEz da beti erraza erabakitzea euskal eratorria den ala mailegu egokitu hutsa; hala gertatzen da, esaterako, desamortizatu, desanexionatu, desinfektatu edo desordenatu aditzen kasuan. Pentsa liteke amortizatu, anexionatu, infektatu eta ordenatu aditzak oinarri hartu eta aurrizki bidez eratorririko aditzak direla; baina baita desamortizar, desanexionar, desinfectar edo desordenar gaztelaniazkoen egokitzapen direla ere.\nHorren emankorrak ez izan arren, izenondoak ere izan daitezke des- atzizkiaren oinarri: desatsegin, desberdin, desegoki, deseroso, desleial, desonest… Baita izenak ere: deserri, desohore, desordu, desoreka, destenore, desplazer… Hemen ere badira zalantza sortzen dutenak, eratorritzat hartu ala mailegu egokitutzat: desondra, desordena.\nEzen andre dena Mariaren alderako debozione-itxura bat atxikitzea, haren konfardietan sartzea, abitua ekhartzea, egun oro arrosarioa erratea, eta horrekin batean aitzina bekhatutan bizitzea, bethi urguilus, mundutar, arin desonest; bai, hori debozione gaizki aditu ta guziz sorjes bat liteke; hola salbatu uste izatea, uste funtsgabe, uste itsu bat liteke. (Meditacioneac gei premiatsuenen gainean, Duhalde)\nA gaisto desleial esker-gaistokoa, ta nire nekegarria ta gogaikarria! (Gueroco Güero, Añibarro)\nDes- aurrizkia daramaten aditzek -le, -tzaile, -pen, -garri… atzizkiak har ditzakete ondoren: desohoragarri, deseraikigarri, desegile…\nBadarik ere lekhatzen tut gaizki erran eta akusu hain beltz, eta desohoragarri batzu, non ezpaitu nihork pairatu behar hetaz kargaturik dagoen, hetarik deskarga ahal badadi zuzenaren bidez:[…] (Philotea, Pouvreau, S.)\nHebraikoz Abaddon eta grekez Apollyon, erran nahi baita desegilea. (Iesus Christ Gure Iaunaren Testamentu Berria,Leiçarraga)\nDesondra ta neke andia! Bai; baña ez desondra utsa; bada gau artan berean etorri zitzaizkan zerutik Aingeruak, eta menditik artzaiak, beren Jaun ta Errege andiari bezala, beren agurrak eta onrak egitera. (Jesusen amore-nequeei, Mendiburu, S.)\nEra berean, aurrizki honen bidez eratorririko izenondoek har ditzakete izenondoek eskatzen dituzten atzizkiak ere: -tasun, edo -tu, esaterako: desleialtasun, desberdintasun, desberdindu…\nEleiza santuko jaietara beti billatu izan det desberdintasun andi bat. (Sermoiak, Aguirre, D.)\nNola bada egin dezaket nik desleialtasun onen itsusia nere Jaungoikoaren aurrean, eta begietan? (Eracusaldiac, Aguirre, J. B.)\nIzenek, berriz, har dezakete -tu: desohoratu.\nNeure lagun giristinoa desohoratu du. (Eliçara erabiltceco liburua, Etcheberri (Ziburukoa))\n1 amaiera jakina duen prozesua edo gertaera adierazten dutenek\nEuskara Institutua, EHU, "des-", Sareko Euskal Gramatika (SEG), www.ehu.eus/seg


Nikomakorentzako etika/Laugarren liburua — Wikiteka\nNikomakorentzako etika/Laugarren liburua\n←Hirugarren liburua Nikomakorentzako etika (K.a. 349) Aristoteles, translated by Javier Aguirre Santos\nLaugarren liburua Bosgarren liburua→\n3932Nikomakorentzako etika — Laugarren liburuaAristotelesJavier Aguirre SantosK.a. 349\nJarraian hitz egin dezagun eskuzabaltasunari buruz. Badirudi, hain zuzen ere, ondasuneekiko erdikotasuna dela, eskuzabala ez baita goratua ez gerrate kontuetan, ez neurrizkoa goratua den arrazoi horietan, ezta are gutxiago bere epaietan ere, (25) dirua emateari eta jasotzeari dagokienean baizik, eta bereziki ematean. Eta bere balioa diruz neurtzen duen horri guztiari esaten diogu ondasuna.\nZarrastelkeria eta zikoizkeria ere badira ondasunei buruzko gehiegikeria eta gabezia. Zikoizkeria ondasunetara behar baino gehiago jotzen dutenei egozten diegu beti, baina zarrastelkeria beste zerbaiti lotuta ezartzen dugu zenbaitetan, (30) meneraezinei eta neurririk gabe xahutzen dutenei zarrastelak deitzen baitiegu; horregatik dirudite ziztrinetan ziztrinenak, horrekin batera bizio asko baitute. Beraz, ez dira egoki izendatzen, zarrastela bizio jakin bat duena baita, hots, ondasunak hondatzearena; (1120a) bere burua hondatzen duena, hain zuzen ere, galdua da, eta badirudi ondasunen hondamena norberaren nolabaiteko suntsipena dela, haiei esker bizi daitekeela uste dugulako. Beraz, zarrastelkeria zentzu horretan ulertzen dugu.\nGizakia baliagarriak dituen gauzez ongi edo gaizki balia daiteke, (5) eta aberastasuna gauza baliagarriren bat da; bestalde, gauza jakin batez gauza horri dagokion bertutea duena baliatzen da ezin hobeki; beraz, aberastasunaz ere baliatuko da ezin hobeki ondasunei dagokien bertutea duena, eta hori eskuzabala da. Baina badirudi ondasunez baliatzea gastatzea eta ematea dela; ondasunak lortzea eta zaintzea lorpenak dira neurri handiagoan. Horregatik dagokio (10) neurri handiagoan eskuzabalari behar duten horiei ematea, behar den lekutik lortzea eta behar ez den lekutik ez lortzea baino; bertuteari neurri handiagoan baitagokio ongia egitea ongia jasotzea baino, eta gauza ederrak egitea, gauza lotsagarriak ez egitea baino. Bestalde, agerikoa da ongia egitea eta gauza ederrak egitea emateari dagozkiola, eta hartzeari, ongia jasotzea (15) eta gauza lotsagarriak ez egitea. Gainera, esker ona ematen duenari adierazten zaio, ez jasotzen ez duenari, eta hura ere goratzen da gehiago. Halaber, errazagoa da ez jasotzea ematea baino, gizakiak ez baitaude eurena emateko besterena ez hartzeko bezain prest. Eta ematen dutenei eskuzabal esaten zaie, baina hartzen ez dutenak ez dira beren eskuzabaltasunarengatik goratzen, (20) beren zuzentasunarengatik baizik, hein batean. Bestalde, jasotzen dutenak ez dira inolaz ere goratzen. Gainera, bertutetsuen artean eskuzabalak dira maitatuenak gutxi gorabehera, onuragarriak baitira, eta hori dira ematean.\nBertutearen araberako ekintzak ederrak dira eta edertasunarengatik egiten dira; horrenbestez, eskuzabalak ere emango du edertasunarengatik eta zuzen: (25) behar direnei, behar dena, behar denean eta emate zuzenari jarraitzen dioten beste baldintza guztietan. Eta hori atseginez eta atsekaberik gabe, bertutearen araberakoa dena atsegina edo atsekaberik gabea baita, eta inolaz ere ez atsekabetsua. Behar ez den horiei, edo ez edertasunarengatik –beste kausa batengatik baizik– ematen duenari ez dio inork eskuzabala esango, bestelako zerbait baizik. Ezta atsekabez ematen duenari ere, (30) horrek nahiago baititu ondasunak ekintza ederra baino, eta hori ez da eskuzabalaren berezkoa. Eta eskuzabalak ez du hartuko behar ez den lekutik, horrela hartzea ez baita ondasunak gurtzen ez dituenaren berezkoa. Eta ez da inolaz ere ibiliko eske eta eske, mesedeak erraz hartzea ez baita ongia egiten duenaren berezkoa. Hori dela eta, behar duen lekutik hartuko du, adibidez, (1120b) bere onibarretatik, ez ederra delako, eman ahal izateko beharrezkoa delako baizik. Eta ez da bere ondasunez arduragabetuko, horien bidez beste batzuei lagundu nahi baitie, hain zuzen ere. Eta, eman ahal izateko, ez dio edozeini emango, eman behar zaienei eta behar denean, eta ematea egokia den unean. Baina neurriz gainetik ematea ere bada eskuzabalaren berezkoa, (5) erabat, eta horren ondorioz, bere buruarentzat oso gutxi gordetzea, bere burua gehiegi ez zaintzea eskuzabalaren berezkoa baita.\nEskuzabaltasuna ondasuneekiko esaten da, eskuzabalaren ezaugarria ez baitatza emandako kantitatean, ematen duenaren azturan baizik, eta aztura eskuzabala bere ondasunen araberakoa izaten da. Beraz, ezerk ez du eragozten (10) gutxiago ematen duena eskuzabalagoa izatea, horrek aberastasun txikiagotik ematen badu. Baina badirudi haiek beraiek lortu dituztenak ez direla eskuzabalagoak, ondasunak jarauntsi dituztenak baizik, horiek ez baitute inoiz gabeziarik jasan, eta, bestalde, denek maitatzen dituzte gehiago beren obrak, gurasoek eta poetek bezala. Baina ez da erraza eskuzabala aberastea, (15) dirua hartzeko eta gordetzeko joerarik ez duelako, emateko joera baizik; eta dirua ez du berez estimatzen, emateko baizik. Horregatik aurpegiratzen zaio zoriari gehien merezi dutenak gutxien aberasten direnak direla; baina hori ez da arrazoirik gabe gertatzen, ezin baitu ondasunik izan lortzeaz arduratzen ez denak, beste edozein kasutan bezala. (20) Hala eta guztiz ere, ez die emango, behintzat, ez behar ez duten horiei, ez behar ez denean, ezta horrelako beste edozein baldintzatan ere, hartara ez bailuke eskuzabalaren arabera jokatuko; eta aipaturiko gauza horietan gastatuko balu, ez lezake behar dituen gauzetan gastatu. Izan ere, esan denez, bere ondasunen arabera eta behar dituen gauzetan gastatzen duena eskuzabala da, eta neurria gainditzen duena, zarrastela. (25) Horregatik ez diegu zarrastel esaten tiranoei, beren opariekin eta gastuekin beren ondasun ugari gainditzeak ez baitirudi erraza.\nBeraz, eskuzabaltasuna ondasunak emateari eta hartzeari dagokien erdikotasuna izanik, eskuzabalak behar den gauzetan eta behar den guztia emango eta gastatuko du, afera txikietan zein handietan, (30) eta beti atseginez; eta behar den lekutik eta behar den guztia hartuko du, bertutea batari eta besteari dagokien erdiko terminoa izanik, biak egingo baititu behar den moduan, egoki emateari egoki hartzeak jarraitzen baitio, eta horrelakoa ez bada, aurkakoa da. Horrela, bada, elkarrekin ematen diren bi baldintza horiek batera azalduko dira pertsona berarengan, baina aurkakoak, ostera, ez, jakina. (1121a) Eta gertatzen bazaio beharrezkoa eta zuzena dena baino gehiago gastatzen duela, atsekabetuko da, baina neurriz eta behar bezala; izan ere, behar denarekin eta behar bezala atsegintzea zein atsekabetzea bertutearen berezkoa da. Bestalde, diru kontuetan eskuzabala moldakorra ere bada, (5) berari iruzur egin baitakioke, ondasunak estimatzen ez dituelako; eta neurri handiagoan nahigabetzen da behar zuen gastu bat egin ez bazuen, behar ez zuen gastu bat egin bazuen baino, eta ez dator bat Simonidesekin.\nBestalde, gauza horietan ere huts egiten du zarrastelak, ez baitu gozatzen ezta atsekabetzen ere behar duenekin eta behar bezala; hori argiago geratuko da ikerketan aurrera egin ahala. (10) Esana dugu zarrastelkeria eta zikoizkeria gehiegikeria eta gabezia direla, bi gauzetan: ematean eta hartzean, ematean gastua ere sartzen baitugu. Beraz, zarrastelkeriak ematean eta ez hartzean gainditzen du neurria, eta hartzean, berriz, falta du; eta zikoizkeriak ematean du falta eta hartzean gainditzen du neurria, (15) gauza txikietan izan ezik. Beraz, zarrastelkeriaren bi ezaugarriok ez dira sarritan elkarrekin agertzen (ez baita erraza guztiei ematea inondik hartzen ez bada, banako emailei ondasunak berehala agortzen baitzaizkie, eta horiek zarrastelak izaten omen dira). Agerikoa denez, pentsa liteke horrelako gizakia zikoitza baino hobea dela, (20) eta ez neurri txikian, hura adinak zein pobreziak erraz sendatua baita, eta erdiko terminora irits daiteke; izan ere, eskuzabalaren ezaugarriak ditu, eman egiten baitu, eta ez du hartu egiten, baina ez ditu ez bata eta ez bestea behar bezala egiten, ezta ongi ere. Beraz, ohitura hori hartuko balu, edo nola edo hala aldatuko balitz, eskuzabala litzateke; izan ere, behar direnei emango lieke eta behar ez den lekutik ez luke hartuko. (25) Horregatik ez da bere aiurria ziztrintzat hartzen, neurria gainditzea ez baita zitalaren berezkoa ematean eta ez hartzean, ezta jaiotzez doilorra denarena ere, ergelarena baizik. Badirudi horrelako zarrastela zikoitza baino askoz hobea dela, esandako arrazoiengatik eta batak askori on egiten dielako eta besteak, berriz, inori ez, ezta bere buruari ere.\n(30) Baina zarrastel gehienek, esan denez, behar ez den lekutik hartu egiten dute, eta, hori dela eta, zikoitzak dira. Eta gutiziatsu bilakatzen dira, gastatu nahi izateagatik, baina hori ezin dute ahurka egin, baliabideak berehala agortzen baitzaizkie; beraz, beste nonbaitetik lortzera behartuta daude; (1121b) eta aldi berean, ederkiaz batere arduratzen ez direnez, arduragabeki eta edonondik hartzen dute; izan ere, emateko irrikitan daude, baina ez zaie batere axola nola edo nondik hartu. Horregatik, hain zuzen ere, ez dira eskuzabalak euren emariak, ez baitira ez ederrak ez edertasunarengatik eginak, (5) ezta behar bezala ere; aitzitik, zenbaitetan behartsuak izan behar direnak aberasten dituzte, eta aiur neurritsua dutenei ez liekete ezer emango, baina losintxariei edo beste edozein atsegin lortzen dietenei, berriz, emari asko. Horregatik dira neurrigabeak ere haietako gehienak: ahurka gastatzeaz gain, euren neurrigabekerietan xahutzaileak ere baitira, eta ederkiaren asmoz (10) bizi ez izateagatik atseginen bila zuzentzen dira.\nHorrela, bada, zarrastela gidaritzarik gabe aurkitzen bada, esandako neurrigabekeriatara iristen da; baina norbaiten ardura aurkitzen badu, erdiko terminora eta behar den lekura irits daiteke. Zikoizkeria, berriz, sendaezina da (zahartzaroak eta ezgaitasun orok gizakiak zikoitz egiten omen dituzte, jakina), eta zarrastelkeria baino berezkoagoa dute gizakiek, (15) gehienak emankorrak baino diruzaleak baitira. Gainera, zikoizkeria hedadura handikoa eta forma askotarikoa da, zikoizkeria-era asko omen baitago. Izan ere, hori bi gauzatan datza: ematearen gabezian eta hartzearen gehiegikerian, baina ez da guztiengan osorik agertzen, zenbaitetan bereizi egiten baitira; (20) eta batzuek hartzean gainditzen dute neurria, eta beste batzuk ematean gelditzen dira labur. Eskulabur, zurkaitz, ziztrin eta horrelako deiturak jasotzen dituzten guztiak, hain zuzen ere, ematean gelditzen dira labur, baina ez dituzte besteren ondasunak gutiziatzen, ezta hartu nahi izan ere, batzuek nolabaiteko zintzotasunarengatik eta lotsagarria den guztiaren kontra neurriak hartzeagatik (25) (izan ere, batzuek euren dirua gordetzen omen dute –edo hori esaten dute, behintzat– ondoko arrazoiarengatik, hain zuzen ere: ekintza lotsagarririk egitera behartuta inoiz egon ez daitezen; horien artean eskueutsia eta horrelako guztiak daude, eta honela deitzen dira ezer ez ematean neurria gainditzearen ondorioz); eta beste batzuk, euren aldetik, besteen ondasunetatik urruntzen dira, besteena hartzea besteek norberarena hartu gabe (30) erraza ez dela pentsatzen dutelako; beraz, ontzat jotzen dute ez hartzea eta ez ematea. Beste batzuek, aldiz, hartzeari dagokionez neurria gainditzen dute edozer eta edonondik hartzeagatik, adibidez, zeregin arbuiagarrietan dabiltzanak, burdel-jabeak eta horrelako guztiak, eta diru gutxi utzi eta interes handiak ezartzen dituzten lukurariak; (1122a) horiek guztiek, hain zuzen ere, behar ez duten lekutik eta behar ez duten kantitatea hartzen dute. Agerikoa da etekinzalekeria baterako dutela, horiek guztiek etekinengatik, txikiak izanda ere, gaitzespenak pairatzen baitituzte. Izan ere, behar ez den lekutik ondasun handiak eta behar ez dutena hartzen dutenei ez diegu zikoitz esaten (5) –hiriak arpilatu eta leku sakratuak gabetzen dituzten tiranoei, alegia–, bihozgaiztoak, donausleak eta bidegabeak baizik. Hala ere, dadolariak, lapurrak eta bandilak zikoitzen artean daude, gutiziatsu zikinak baitira, jakina. Batzuek eta besteek, hain zuzen ere, etekinengatik ekiten diete jarduera horiei eta pairatzen dituzte gaitzespenak; (10) eta batzuk arrisku handietan jartzen dira harrapakinarengatik, eta besteek, eman beharko litzaiekeen lagunen kontura lortzen dute onura. Beraz, batzuk eta besteak, onura behar ez den lekutik lortu nahi izanik, gutiziatsu zikinak dira, eta eskuratze modu horiek guztiak, hain zuzen ere, zikoitzak dira. Normala da zikoizkeria eskuzabaltasunaren aurkakotzat hartzea, zarrastelkeria baino bizio handiagoa baita, (15) eta gizakiek haren kausaz akats gehiago egiten dute delako zarrastelkeriaren kausaz baino. Horrela, bada, izan bedi nahikoa eskuzabaltasunari eta horren aurkako bizioei buruz esandakoa.\nBadirudi jarraian oparotasunaz aritu beharko genukeela, hori ere ondasunei buruzko bertutea omen da eta. (20) Hala ere, eskuzabaltasuna ez bezala, ez da zabaltzen ondasunen inguruko ekintza orotan, dirutza handia xahutzen den ekintzetan bakarrik baizik; eta horietan eskuzabaltasuna gainditzen du tamainaz. Izenak berak adierazten duen legez, gastu egokia eta oso handia da. Baina tamaina erlatiboa da, trirreme-armadore baten gastuak eta erlijio-prozesio baten gidariarenak inola ere berdinak ez direlako. (25) Hortaz, egokitasuna gastatzen duenari berari, egoerari eta objektuari dagokie. Baina gauza txikietan edo neurritsuetan egokiro gastatzen duenari ez zaio oparoa esaten; adibidez, askotan ematen nion eskaleari esaten duenari, gauza handietan horrela egiten duenari baizik; izan ere, oparoa eskuzabala da, baina eskuzabala ez da ezinbestean oparoa. (30) Horrelako azturaren gabeziari zekenkeria esaten zaio, eta gehiegikeriari nabarmenkeria, arrunkeria eta beste horrelako bizio horiek ezartzen zaizkio, hau da, ez behar den egoeran neurria gainditzen ez duten bizioak, behar ez den egoeran eta behar ez bezala ilarraintzen direnak baizik; baina horri buruz aurrerago hitz egingo dugu.\nOparoak adituaren antza du, egokia dena (35) bereizi eta diru-kopuru handiak modu orekatuan gastatu baititzake (izan ere, hasieran esan dugun bezala, (1122b) aztura jardueren bidez eta bere objektuengatik zehazten da). Beraz, oparoaren gastuak handiak eta egokiak dira; hortaz, haren obrak ere horrelakoak dira; izan ere, horrela, gastua handia eta obrarekiko egokia izango da. Beraz, obra gastuaren duina izan behar da, (5) eta gastua obrarena, edota hau gainditu. Eta oparoak horrelako gastuak edertasunarengatik egingo ditu, hori baterako baitute bertuteek. Gainera, atseginez eta lasai egingo du, kalkulu zehatza zekena baita; eta obra nola egin ahalik eta ederren eta egokien neurri handiagoan hausnartuko du, zenbat kostatuko den eta nola egin ahalik eta merkeen baino. (10) Beraz, oparoa eskuzabala ere izango da nahitaez, eskuzabalak, hain zuzen ere, behar duena eta behar bezala gastatzen baitu; eta hor dago oparoaren tamaina, bere handitasuna, alegia: eskuzabaltasuna gauza horiei dagozkiena izanik, gastu berberaz obra bikainagoa egingo du, ondasunena eta obrarena (15) ez baita bertute bera; izan ere, ondasunik preziatuena baliagarriena dena da, adibidez, urrea; baina obrarik preziatuena da handia eta ederra dena (horrelako obraren begiratzea miresgarria baita, eta bikaina dena miresgarria da). Eta obra baten bertutea, bere bikaintasuna, bere tamainan datza.\nGastuetan badaude ohoragarriak esaten diegun horiek, jainkoei dagozkienak, alegia (20) –boto-opalkuntza, gurtzeko objektuak, eraikinak eta sakrifizioak–, eta, berdin, jainkotasunari dagokion guztia ere, eta herri-ongiari begira behar bezala egin nahi izaten diren horiek guztiak; adibidez: baten batek koru bat edo trirreme bat naroki hornitu behar duela edo hiriari herri-oturuntza oparitu behar diola pentsatzen duenean. Baina esan bezala, gauza haietan guztietan egileak ere hartzen ditugu kontuan, nor diren eta zein baliabide dituzten galdetuz, (25) gastuak horrelako gizakien duinak izan behar baitira, eta egokiak, obrari ez ezik, egileei ere bai. Horregatik ez liteke behartsu bat oparoa izan, ez baitu gastu handiak egokiro egiteko baliabiderik; eta saiatzen dena ergela da, duina eta beharrezkoa den horretatik urruntzen baita, eta bertutearen araberako gastua zuzen egindakoa da. Gastu handiak, orduan, (30) dagozkie horrelako baliabideak lehendik dituzten horiei –haien beraien bidez edo arbasoen bidez edo bere harremanen bidez lortuak–, eta nobleei, ospe handikoei eta beste horrelako guztiei, horiek guztiek handitasuna eta duintasuna baitituzte. Horrenbestez, oparoa horrelakoa da bereziki eta horrelako gastuak dagozkio oparotasunari, esan bezala (35) (handienak eta ohoragarrienak baitira). Eta banako gastuen artean, behin bakarrik egiten diren gastu horiei oparo esaten zaie, (1123a) eskontza batean edo horrelako egoera batean bezala, edo hiri osoari edo gizarte-maila altua dutenei interesatzen zaien zerbaitean, edo atzerritarren harreretan eta agurretan, edo opariak ematen eta hartzen direnean; oparoak ez baitu bere onurarako gastatzen, guztien onurarako baizik, (5) eta opariek boto-eskaintzen antza dute, nolabait, eta aberastasunaren arabera nork bere etxea hornitzea ere bada oparoaren berezkoa (hau ere baita ospe-adierazgarria), eta gehienbat obra iraunkor horietan gastatzea (horiek ederrenak baitira), eta kasu bakoitzean egokia dena, ez baitagokie gastu berbera jainkoei eta gizakiei, (10) ezta tenplu bati eta hilobi bati ere. Eta gastu bakoitza bere generoan handia da, eta, nahiz eta zentzu absolutuan gasturik oparoena obrarik handienean egindako gastu handia izan, beste kasu batzuetan ere izan daiteke handia gastua. Bestalde, obraren handitasuna eta gastuarena ez dira berdinak (pilotarik edo flaskorik ederrenak handitasuna baitute (15) ume batentzako opari moduan, baina haien balorea txikia eta eskasa da). Horregatik da oparoaren berezkoa oparoki eginiko edozein gastu (horrelako gastua ez baita erraz gainditzen) eta gastuak merezi duen duintasunaren arabera egitea.\nBeraz, horrelakoa da oparoa; neurria gainditzen duenak eta nabarmena denak (20) behar baino gehiago gastatzeagatik gainditzen du neurria, esan denez, gauza txikietan gastu handiak egiten baititu, eta ezegoki harrotzen da, adibidez, nork berea ordaindu beharreko otordu baten mahaikideak gonbidatuz ezkontza bat bailitzan, eta komediante koru baten arduraduna izanik, korua eszenatokira purpuraz jantzita sarraraziz, megaratarrek bezala. Eta hori guztia ez du ongiarengatik egingo, (25) bere aberastasuna erakusteko baizik, eta gauza horiengatik mirestua dela uste izateagatik; eta asko gastatu behar duen horretan gutxi gastatuz, eta gutxi gastatu behar duen horretan, asko. Bestalde, zekena labur gelditzen da gauza guztietan, eta gasturik handienak egin ondoren, huskeria batean hondatuko du lan ederra, eta egiten duen guztian pentsatu eta hausnartuko du (30) nola gasta lezakeen ahalik eta gutxien, eta egindakoaz kexatuko da, behar duena baino gehiago gastatu duelakoan. Beraz, aztura horiek bizioak dira; baina ez dute gaitzespen sortarazten, behintzat, hurkoentzat kaltegarriak ez direlako, ezta lotsagarriegiak ere.\nBadirudi arimanditasuna, izenak berak ere adierazten duenez, gauza handiei dagokiela. (35) Ikus dezagun, lehendabizi, zer nolako gauzari buruzkoa den, (1123b) ez baita ezertan bereizten aztura edo aztura duen gizakia aztertzea.\nIzan ere, arimandikoa omen da bere buruarentzat gauza handiak eskatzen dituena, horiek merezi dituelarik, bere merezimenduaren arabera jokatzen ez duena ergela baita, eta bertutetsuen artean inor ez da ez ergela, ez burugabea. Arimandikoa, beraz, esandako hori da. (5) Izan ere, gauza txikiak merezi dituena eta horrelakoak bere buruarentzat eskatzen dituena zuhurra da, baina ez arimandikoa, arimanditasuna handitasunean baitatza, edertasuna, gorputz handian bezalaxe; txikiak, lerdenak eta proportzionatuak izango dira, baina ez ederrak. Eta duineza izanik gauza handiak merezi dituela uste duena handizalea da; merezi dutena baino gauza handiagoen duinak direla uste duten guztiak ez dira handizaleak. Merezi duena baino gauza txikiagoen duina dela uste duena, (10) arimatxikikoa da, gauza handiak edo ertainak merezi nahiz gauza txikien duina izan; edo gutxiago merezi duela ere uste badu; baina bereziki, gauza handien duina dela pentsatuko balu; izan ere, zer egingo luke, horrenbeste mereziko ez balu? Beraz, arimandikoa mutur batean dago handitasunarekiko, baina erdian behar denarekiko (bere merezimenduaren arabera duina dela uste baitu); (15) gainerakoek, berriz, hori neurriz gainditu dute edo labur gelditu dira.\nBeraz, baten batek merezimendu osoz gauza handien duina dela uste badu, eta batez ere gauza handienena, gauza bakar bati dagokionez izango da bereziki. Merezimendua kanpoko ongiei dagokienez esaten da; eta handientzat har genezake jainkoei eskaintzen diegun hori, hots, goi-mailakoak direnek beste edozein baino gehiago irrikatzen dutena eta ekintza ederrenetarako saria dena: (20) horrelakoa ohorea da, hori baita, hain zuzen ere, kanpoko ongien artean, handiena. Beraz, ohoreei eta desohoreei dagokienez, arimandikoa behar bezalakoa da; eta arrazoirik eman gabe ere, agerian dago arimandikoek ohorearekin zerikusirik badutela; izan ere, gizaki bikainek ohorearen duinak direla uste dute bereziki, eta merezimendu osoz. Uzkurra, berriz, labur gelditzen da, bai bere buruarekiko, bai arimandikoaren duintasunarekiko; (25) handizaleak, bere aldetik, bere buruarekiko neurria gainditzen du, baina arimandikoa, behintzat, ez du gainditzen. Arimandikoa, gauza handienen duina baldin bada, onena izango da, hobea dena gauza handiagoen duina baita beti, eta onena, handienena. Beraz, benetan arimandikoa dena ona izan behar da; gainera, (30) badirudi arimandikoaren berezkoa litzatekeela bertute orotan bikaina izatea; eta ez lekioke inolaz ere arimandikoari korrika eta presaka ihes egitea egokituko, ezta zuzengabekeriak egitea ere. Izan ere, zergatik egingo lituzke gauza lotsagarriak handitzat ezer hartzen ez duenak? Eta zehaztasunez aztertuko bagenu, erabat barregarria agertuko litzateke arimandikoa ona ez balitz; bestalde, ziztrina balitz, ez litzateke ohorearen duina izango, (35) ohorea bertutearen saria baita, eta onak direnei eskaintzen zaie. (1124a) Horrela, bada, badirudi arimandikotasuna bertuteen nolabaiteko apaindura dela, euren handitasuna areagotzen baitu, eta haiek gabe ez da bera sortzen. Arrazoi horregatik da nekeza benetan arimandikoa izatea, noblezia handienik gabe eman ezin baitaiteke.\nBeraz, arimandikoak ohoreekin eta desohoreekin zerikusia du bereziki, (5) eta gizaki bertutetsuek emandako ohore handiekin neurriz hartuko du atsegin, ohore egokiak edo txikiagoak jaso dituelakoan, erabat betea den bertuteak ezin baitu nahikoa duina den ohorerik izan. Hala ere, onetsi egingo ditu, haiek ezin baitiezaiokete ohore handiagorik eskaini; (10) baina jende arruntak eta arrazoi xumeengatik emandakoak erabat gutxietsiko ditu , ohore horiek merezi ez dituelako; eta berdin desohoreari dagokionez ere, ez baita hari dagokionez zuzena izango. Beraz, arimandikoak, esan denez, ohoreekin zerikusia du bereziki; hala ere, aberastasunari, botereari, zorion eta zorigaitz orori dagokienez ere jokatuko du neurriz, (15) edonola gertatuta ere; eta, zoriona badu, ez da oso alai azalduko, ezta oso goibel ere zorigaitza badu. Izan ere, ohoreari dagokionez ere, ez du jokatzen hura gauzarik handiena bailitzan (boterea eta aberastasuna ohorearen bidez baitira eskuragarriak; horiek dituztenek, behintzat, gauza horiengatik izan nahi dute ohoratuak); baina ohorea gauza txikitzat hartzen duenak gainerako gauzak ere hartuko ditu horrela. (20) Horregatik dirudite buruiritziak.\nBadirudi, halaber, zoriaren dohainek ere laguntzen diotela arimandikotasunari; izan ere, etxeonekoek, boteretsuek edo aberatsek ohorea merezi dutela uste dute, ohorea nolabaiteko bikaintasunean baitago, eta ongiarengandik gailentzen den guztia ohoratuagoa da; horregatik horrelako dohainek ere egiten dituzte arimandikoagoak gizakiak, batzuk haiengatik ohoratuak baitira. (25) Baina, egia esan, gizaki ona baino ez da ohoragarria, nahiz eta ondasunak eta boterea dituena ohorearen duinagoa omen den; aitzitik, bertuterik gabe horrelako ongiak dituztenek ez dute zuzen euren burua ohore handien duintzat hartzen, eta ez zaie egokiro arimandikoak esaten, erabat betea den bertuterik gabe dohain horiek ez baitira sortzen. Izan ere, horrelako ongiak dituztenak ere bilakatzen dira buruiritzi eta ozar, (30) bertuterik gabe ez baita erraza halabeharraren dohainak egoki eramatea; bestalde, gainerakoak eraman ezin dituztenez, eta haiek baino hobeak direla uste dutenez, (1124b) erdeinatu egiten dituzte, eta gogoak ematen diena egiten dute. Izan ere, arimandikoa imitatzen dute –antzekoak ez izan arren–, baina ahal duten gauzetan imitatu egiten dute: ez dute bertutearen arabera jokatzen, baina gainerakoak erdeinatzen dituzte. (5) Beraz, arimandikoak zuzentasunez erdeinatzen du (iritzi zuzena baitu), baina herri xeheak halabeharraren arabera erdeinatzen du. Huskeriak preziatzen ez dituenez, ez da arrisku txikietan jartzen, eta arriskua ez du gogokoa; baina aurre egiten die arrisku handiei, eta arriskuan jartzen denean, bizitzarekiko arduragabea da, beraren ustez edonola bizi izatea inolaz ere merezi ez duelako. Eta mesedeak egiteko gai da, baina mesedeak jasotzeak lotsatu egiten du, (10) hura nagusi baten berezkoa baita, eta hori menpeko batena. Eta jasotako mesedeak baino askoz gehiago itzultzeko prest dago, horrela lehendabizi hasi zena beraren zordun bilakatuko baita, eta bera lagunduta izango da; halaber, badirudi haiek egindako ongia gogoratzen dutela, baina ez jasotzen dutena (ongia jasotzen duena ongia egiten duena baino menpekoagoa baita, eta paregabea izan nahi du), eta haiek egindako ongiaz (15) gustura entzuten dute, baina jasotzen duten ongiaz, atsekabez. Horregatik ez ditu Tetisek aipatzen Zeusi egindako zerbitzuak, ezta lakoniarrek atenastarrei egindakoak ere, jasotakoak baizik.\nBatere behar ez izatea, edo oso gutxi, baina besteei zerbitzuak egiteko oso prest izatea ere bada arimandikoaren berezkoa; eta, halaber, goi-mailakoekiko eta zorionekoekiko harroa izatea, baina neurrizkoa erdi-mailakoekiko, (20) haiek baino hobea izatea zaila eta agurgarria baita, baina hauek baino hobea, erraza; eta goi-mailakoen aurrean harro azaltzea ez da doilorra, baina xumeen aurrean, gogaikarria litzateke, ahulen aurka indarrez baliatzea bezala. Halaber, ez du gauza estimatuen atzetik ibili behar edo besteek lehendik betetzen dituzten postuetara joan behar; eta alfer eta motel egongo da, ohore bat edo eginkizun handiak (25) eskaintzen diren lekuetan izan ezik; baina ekintza gutxitan hartuko du parte, handiak eta ospetsuenetan bakarrik. Bestalde, bere sinpatiak eta gorrotoak ere agerian izan behar ditu (isilean gordetzea ikaratuaren berezkoa baita, eta gehiago kezkatu behar da egiaz iritziaz baino); eta aho betean hitz egin eta argi jokatu behar du (erdeinaria izateagatik erabateko askatasunaz hitz egiten duena baita, (30) eta egiatia, ironiaz hitz egiten ez badu; eta ironiaz herri xehearen aurrean hitz egiten du); eta ezin du beste bati begira bizi, (1125a) adiskide bati ez bada (hau esklaboen berezkoa baita; horregatik dira makurrak losintxari guztiak ere, eta xumeak, losintxariak). Eta miresteko joerarik ere ez du, ez baitu handitzat ezer hartzen; herratsu ere ez da, oroitzea ez baita arimandikoaren berezkoa, gauza txarrez bereziki, neurri handiagoan haiei jaramonik ez egitea baizik; (5) maiseatzaile ere ez da, ez baitu bere buruari buruz hitz egingo, ezta beste bati buruz ere; izan ere, berdin zaio bera goraipatua edo gainerakoak gaitzetsiak izatea; bestalde, laudatzaile ere ez da, eta horrexegatik, hain zuzen ere, gaizkiesale ere ez, ezta bere etsaiei buruz ere, irain batengatik ez bada. Eta gauza beharrezkoei edo txikiei dagokienez, kexatzeko eta erregutzeko joerarik txikiena du, (10) gauza horiei dagokienez horrela jokatzea gizaki arduratsu baten berezkoa baita. Eta gauza ederrak eta alferrikakoak eduki nahiago izango ditu, emankorrak eta onuragarriak baino, haiek gizaki autarkiko baten berezkoagoak baitira. Eta badirudi ibilera lasaia, ahots baxua eta ahoskera baratza ere arimandikoaren berezkoak direla, gauza gutxi interesatzen zaion hori ez baita presatsua, (15) ezta gartsua handitzat ezer hartzen ez duen hori ere; eta arrazoi horiengatik sortzen dira ahots zorrotza eta azkartasuna.\nBeraz, horrelakoa da arimandikoa, eta labur gelditzen dena, arimatxikikoa, eta neurria gainditzen duena, handizalea. Izan ere, horiek ere ez ditugu gaiztotzat hartzen, ez baitiote inori kalterik egiten, oker ez badaude. Arimatxikikoak, hain zuzen ere, (20) gauza onen duina izanik, berez merezi duenari uko egiten dio, eta bere burua gauza onen duintzat hartzen ez duenez eta bere burua ezagutzen ez duenez, badirudi nolabaiteko bizioa duela, merezi duen hori, behintzat, ona izanik, erdiesten saiatuko bailitzateke. Hala ere, horrelakoek ez dirudite ergelak, atsekak baizik, neurri handiagoan; baina horrelako iritziak okerragoak egiten omen ditu, (25) gizaki orok merezi duen hori lortzea baitu helburu, baina haiek ekintza eta bizibide nobleetatik ere urruntzen dira duinezak direlakoan, eta, era berean, kanpoko ongietatik ere bai. Handizaleak, bere aldetik, ergelak dira eta ez dute beren burua ezagutzen; eta hori begien bistakoa da: izan ere, duinak ez izan arren, eginkizun ohoragarriei ekiten diete, eta gero nabarmen geratzen dira; eta jantziz, itxuraz eta horrelako gauzez apaintzen dira, (30) eta euren arrakasta beste guztien aurrean agerian uztea nahi dute, eta haiei buruz hitz egiten dute arrakastarengatik ohoratuak izango direlakoan. Baina arimatxikikeria handizalekeria baino neurri handiagoan dago arimanditasunaren aurka, arruntagoa zein okerragoa baita. (35) Beraz, arimanditasunak, esan bezala, ohore handiekin du zerikusia.\n(1125b) Badirudi, lehenengo liburuetan esan zenez, horri buruz beste bertute bat dagoela, eta pentsa liteke horrek arimanditasunarekin zerikusia baduela, eskuzabaltasunak oparotasunarekin duenaren antzera. Biak ala biak, hain zuzen ere, handitasunetik urrun daude, (5) baina neurriei eta gauza txikiei dagokienez behar bezalako jarreran ezartzen gaituzte; eta ondasunak hartzean eta ematean erdiko termino bat, gehiegikeria bat eta gabezia bat dauden bezala, berdin, ohoreen gogoan ere baliteke behar bezalakoa baino gehiago edo gutxiago irrikatu, edo behar den lekuan eta behar bezala desiratu. Beraz, handinahikoa gaitzesten dugu ohorea behar ez den lekutik eta behar baino gogo handiagoz desiratzen duelako, baita handinahigabeak ere, (10) ekintza ederrengatik ere ohoratua izan nahi ez duelako. Hala ere, batzuetan, ohoreak irrikatzen dituena goraipatzen dugu kementsutzat eta bertutezaletzat hartzen dugulako, eta handinahigabea, neurrizkotzat eta zuhurtzat hartzen dugulako, lehenengo liburuetan ere esan bezala. Agerian dago, horrelako gauzaren zalea esaera zentzu batean baino gehiagotan esaten denez, (15) ez dugula beti pertsona berbera handinahikotzat hartzen; aitzitik, goraipatzen dugu ohoreak gainerakoek baino gehiago irrikatzen dituelako, baina gaitzesten dugu behar baino gogo handiagoz egiten duelako; eta erdikotasuna izenik ez duenez, badirudi muturrak norgehiagoka daudela, haren lekua hutsik bailitzan. Hala ere, gehiegikeria eta gabezia dauden gauzetan erdiko terminoa ere egongo da; ohorea behar baino gehiago edo gutxiago desiratu egin daitekeenez, (20) behar bezala ere egin daiteke. Horrela, bada, aztura hori goresten dugu, ohoreari dagokionez erdiko terminoa delako, izenik ez badu ere. Ohoreen handinahikeriaren aurrean, handinahigabekeria agertzen da; ohoreen handinahigabekeriaren aurrean, handinahikeria; eta bien aurrean, nola edo hala, biak. Badirudi gainerako bertuteei dagokienez ere gauza bera gertatzen dela; baina kasu horretan muturrak elkarren aurka agertzen dira, (25) erdiko terminoak izenik ez duelako.\nOtzantasuna sumindurarekiko erdikotasuna da; baina erdiko terminoa bera izengabea denez, eta muturren egoera ere oso antzekoa denez, erdiko terminoa otzantasuna izendatzen dugu, gabeziarako joera badu ere, hura izengabea delako. Gehiegikeriari suminkortasuna dei lekioke, (30) pasioa sumina baita, baina eragileak asko eta desberdinak dira. Beraz, behar den egoeretan eta behar den gizakiekin sumintzen dena eta, gainera, behar bezala, behar denean eta behar den denboraz, goraipatua da; beraz, gizaki hori otzana litzateke, otzantasuna bene-benetan goraipatzen bada (otzanak lasai egon nahi baitu eta ez pasioak eramana izan; (35) aitzitik, arrazoiak agintzen dion bezala, hots, behar den bezala, behar den egoeretan eta behar den denboraz sumindu). (1126a) Baina badirudi batez ere gabeziaz huts egiten duela, otzana ez baita mendekaria, barkabera baizik, neurri handiagoan. Gabezia, nolabaiteko suminkortasunik eza nahiz beste edozer izan, gaitzetsia da. Behar den egoeretan sumintzen ez direnek ergelak dirudite, baita behar ez den moduan, unean eta gizakiekin sumintzen direnek ere, (5) uste baitugu halako gizakiak sentitzen eta atsekabetzen ez duela, eta, sumintzen ez denez, bere burua babesteko gai ez dela; eta jasotako laidoak pairatzea edo bere senideen kontrako laidoak onartzea esklaboaren berezkoa da.\nGehiegikeria esandako era guztietan gerta daiteke (behar ez den pertsonekin, behar ez den egoeretan, (10) behar baino gehiago, behar baino lehen eta behar baino denbora luzeagoz gerta baitaiteke); hala ere, akats guztiak, behintzat, ez dira gizaki beraren baitan gertatzen; izan ere, hori ezin liteke gertatu, gaizkiak bere burua ere hondatzen baitu, eta erabatekoa agertzen baldin bada, jasanezina da. Horrela, bada, suminkorrak berehala sumintzen dira behar ez den pertsonekin, behar ez den egoeretan eta behar baino gehiago, baina berehala lasaitzen dira; (15) eta hori da, hain zuzen ere, euren ezaugarririk onena. Hori gertatzen zaie euren sumidurari eusten ez diotelako; aitzitik, hura askatzen dute eta tupusteko suminkortasunaren kausaz nabarmen gelditzen dira, baina gero lasaitu egiten dira. Suminkorrak oso odolbero dira eta gehiegi eta tupustean sumintzen dira, ororen aurka eta ororengatik; hortik beraien izena. Erresuminduak, aldiz, nekez lasaitzen dira, (20) eta beren sumindurari denbora luzez eusten diote, beren baitan amorrua geldiarazten baitute; hau amaitzen da mendekua hartzen dutenean, mendekuak sumindura geldiarazten baitu, atsekabearen ordez atsegina sortuz. Hau gertazen ez bada, zama handia eramaten dute, beren amorrua agerian azaltzen ez denez, inork ez dituelako lasaitzen, eta denbora luzea behar da norberaren sumina liseritzeko. (25) Horrelako gizakiak amorragarrienak dira beren buruarentzat eta euren adiskideentzat. Eta lakarrak deitzen diegu behar ez den egoeretan, behar baino gehiago eta denbora luzeagoz haserretzen direnei, eta mendekurik edo zigorrik gabe berradiskidetzen ez direnei.\nGehiegikeria otzantasunaren aurkakoagotzat hartzen dugu, gehiagotan gertatu ez ezik (30) (mendeku hartzea gizatiarragoa baita), bizikidetzarako ere okerragoak baitira. Lehen esandakoa oraingo azalpenetatik ere geratuko da agerian, ez baita erraza zehaztea nola, norekin, zergatik eta zenbat denboraz sumindu behar dugun, eta noraino jokatzen dugun zuzen edo huts egiten dugun. (35) Izan ere, gutxi desbideratzen dena, gehiegikeriaz nahiz gabeziaz, ez da gaitzesten, noizean behin labur gelditzen direnak goraipatzen baititugu (1126b) eta otzanak esaten diegu, eta adoretsuak, sumintzen direnei, agintzeko gai direla pentsatzen dugulako. Beraz, ez da erraza hitzez azaltzea zenbat eta nola desbideratu behar dugun gaitzesgarria izateko, horri buruzko iritzia banako kasuetan eta zentzumenetan baitatza. Hala ere, hau behintzat argi dago: (5) erdiko aztura laudagarria dela, haren arabera behar direnekin, behar den gauzengatik, behar bezala eta abar sumintzen garela, eta gehiegikeriak eta gabeziak gaitzets daitezkela, leunki, txikiak badira; gogor, berriz, handiagoak badira, eta oso gogor, larriak badira. Argi dago, beraz, erdiko azturari eutsi behar diogula. (10) Beude esanda, bada, sumindurari buruzko azalpenak.\nHarremanetan, bizikidetzan eta hitza eta ondasun-trukaketan, batzuek atsegingarriak dirudite, edozer laudatzen dute atsegina emateko eta ez diote ezeri trabarik jartzen; aitzitik, topo egiten dituztenei atsekaberik ekarri behar ez dietela pentsatzen dute. Beste batzuek, berriz, orori jartzen dizkiote trabak, (15) eta atsekabea sortzen badute, ez dira ezertxo ere kezkatzen; horiei kontentagaitzak eta liskarzaleak deitzen zaie. Beraz, agerian dago aipaturiko azturak gaitzesgarriak direla, eta haien arteko erdikoa, laudagarria; horren arabera, bestalde, behar den guztia eta behar bezala onartuko dugu, eta, berdin, arbuiatu ere egingo dugu. Aztura horrek ez du inolako izenik jaso, baina adiskidetasunaren antza handia du, bereziki; (20) erdiko aztura hori duena, hain zuzen ere, adiskide zintzoa izendatzen duguna bezalakoa izango da, maitasuna gehitzen badiogu. Hala ere, aztura hori adiskidetasunetik bereizten da, tratua dituenekiko pasiorik eta maitasunik ez duelako, ez baitu aztura horrek gauza oro behar bezala onartzen maitatzeagatik edo gorrotatzeagatik, berez horrelakoa izateagatik baizik. (25) Izan ere, berdin jokatuko du bai ezezagun eta ezagunekin, bai etxekoekin eta arrotzekin, baina kasu bakoitzean egokia den bezala, ez baita bidezkoa etxekoez eta arrotzez berdin arduratzea, ezta berdin atsekabetzea ere. Horrela, bada, esanda dago aztura hori duenak, oro har, besteekiko harremanetan behar bezala jokatuko duela, eta sufrimendurik ez eman edo atseginak emateko joera badu, noblea eta onugarria dena hartuko du kontuan, (30) giza harremanetan sorturiko atsegin eta atsekabeekin zerikusia omen baitu. Bere ustez poza ematea ezaina edo kaltegarria den kasu horietan guztietan, egiteari uko egingo dio, eta nahiago izango du atsekabetu; eta zerbait egiterakoan bere ekintzak desegokitasun bat –eta ez txikia, hain zuzen ere– edo kalte bat ekartzen badio, eta kontrakoak, aldiz, (35) nahigabe txiki bat, ez du lehenago ekintza onartuko; aitzitik, uko egingo dio. Bestalde, goi-mailakoekin eta herri xehearekin harreman ezberdinak izango ditu, (1127a) eta hobeto edo gutxiago ezagunekin, eta, berdin, gainerako ezberdintasunei dagokienez ere; eta bakoitzari begirune egokia emango dio, eta berez aukeratuko du atsegina ematea, eta saihestuko du nahigabea sortzea; eta ondorioak –noblezia eta onura, alegia– kontuan hartuko ditu garrantsitsuagoak badira. Halaber, geroko atsegin handi batengatik (5) nahigabe txiki bat eragingo du. Beraz, horrelakoa da erdiko aztura duena, baina ez du izenik.\nAtsegina eragiten dutenen artean, atsegina izateagatik eta beste zerbaitengatik egiten ez duena, adeitsua da; onura lortzeagatik egiten duena –bai dirutan, bai diruz lorturiko gauza horietan–, losintxaria; (10) bestalde, esana dugu gauza oro arbuiatzen duena kontentagaitza eta liskarzalea dela. Muturrek elkarren aurkakoak dirudite erdiko terminoak izenik ez duelako.\nHarrokeriaren eta ironiaren arteko erdikotasuna ere bada, gutxi gorabehera, gauzari berberari buruzkoa, eta horrek ere ez du izenik. Halaber, ez legoke gaizki horrelako azturak ere aztertzea, (15) aiurriari buruzko kontuak hobe ezagutuko baikenituzke banako kasuak aztertu eta bertuteak erdiko terminoak direlako uste osoa izan ondoren, edozein kasutan honela dela igarrita. Bizikidetzan, hurkoei atsegina edo nahigabea emateko joera dutenak aipatu ditugu jadanik; baina orain hitz egin dezagun egiazki edo gezurti jokatzen dutenei buruz, (20) bai hitzetan, bai ekintzetan, nahiz itxura egitean.\nBadirudi, orduan, harroputza dela ekintza ospetsu jakin bat, berea ez izanik, berea delako itxura egiten duena, edo dagokiona baino neurri handiagoan delako itxura egiten duena; gainzuritzaileak, ostera, dagokiona ezeztatu edo txikiagotu egiten du; erdikoa, berriz, gizaki tolesgabea izanik, egiazalea da, bai bizitzan bai hitzetan, (25) eta berez dagokiona onartzen du, ez gehiago ez gutxiago. Gauza horiek guztiak helburu batez edo helbururik gabe egin daitezke; eta, gizon orok bere izaeraren arabera hitz egin, jokatu eta nolabaiteko bizimodua du, helburu batengatik jokatzen ez badu. Bestalde, faltsukeria ziztrina eta gaitzesgarria da berez, eta egia, ederra eta laudagarria; (30) horrela ere, gizaki egiatia, erdiko terminoa izanik, laudagarria izango da, eta gizaki gezurtiak, bata eta bestea, gaitzesgarriak, baina neurri handiagoan gizaki harroputza.\nHitz egin dezagun bata eta besteari buruz, baina lehendabizi egiatiari buruz. Hala ere, ez gara ari hitzarmenetan edo zuzengabekeriari edo zuzentasunari dagozkion gauza horietaz, egiatia denari buruz (hori guztia beste berturte bati bailegokioke), (1127b) baizik eta egiatia denari buruz, egiatia izateak inolako desberdintasunik ekartzen ez duen egoeretan, ez bere hizketan, ez bere bizimoduan, horrelako aztura izateagatik. Horrelako gizakia zintzoa liteke, egia maite duenak eta axolarik ez duen egoeran egia esaten duenak, arrazoi handiagoz ere axola duten egoeretan esango baitu egia, (5) faltsukeria lotsagarria bailitzan saihestuko baitu –gezurra berez saihesten zuen horrek, hain zuzen ere–; horrelako gizakia laudagarria da. Eta hura egiatik gabeziaz urruntzen da batik bat –orekatsuagoa agertzen baita–, gehiegikeriak higuingarriak direlako. Inolako arrazoiarengatik bere buruari dagokiona baino gehiago delako itxura egiten duenak (10) gizaki ziztrinaren antza du (ez bailitzateke bestela faltsukerian poztuko), baina agerian dago gaiztoa baino, harroputza dela. Hala ere, arrazoi batengatik egiten badu, loriarengatik edo ohorearengatik, alegia, ez da harroputza bezain gaitzesgarri; baina diruagatik edo dirua lortzeko edozerengatik egiten duena askoz ere lotsagarriagoa da (harroputza izatea ez datza ahalmenean, hautapenean baizik, (15) harroputza izaten baita aztura baten arabera eta joera jakin bat izateagatik); horrela ere, gezurtia da faltsukeriaren baitan pozten dena, edo loria nahiz etekina irrikatzen duena. Beraz, loriarengatik harroputzak direnek goraipamenak edo zorionak eskuratzen dituzten gauzak dituztelako itxura egin ohi dute, eta etekinengatik harroputzak direnek, berriz, hurkoentzat onuragarriak ere diren gauzak dituztelako itxura egin ohi dute, gauza horien gabezia ezkutuan gorde baldin badaitezke, (20) aztiaren, jakintsuaren eta sendagilearen kasuetan bezala. Hau dela eta, gehienek horrelako itxura hartzen dute eta harropuztu egiten dira, esandako baldintzak haietan betetzen baitira.\nGainzuritzailek, euren ezaugarriak txikiagotzen dituztenek, aiurria askoz atsegingarriagoa omen dute, horrela hitz egiten omen baitute ez etekinengatik, arrandia saihesteagatik baizik. (25) Horiek ere gauza ospetsuak ukatzen dituzte gehienbat, Sokratesek egiten zuen bezala. Baina ezaugarri txikiak eta begien bistakoak ez dituztelako itxura egiten dutenei azaluts esaten zaie, eta askoz ere arbuiagarriagoak dira; eta, noizbehinka, harropuzkeria dirudi, lakoniarren jantzia bezala, harropuzkeria baitira, hain zuzen ere, bai gehiegikeria bai gehiegizko gabezia. Baina gainzurikeriaz neurrian baliatzen direnak (30) eta gainzurikeria arruntegiak eta begien bistakoak ez diren gauzetan erabiltzen dituztenak, atsegingarriak suertatzen dira.\nBadirudi, orduan, egiazaleraren aurkakoa harroputza dela, txarragoa baita.\nBizitzan atsedenaldiak ere daudenez, eta horiek olgetan igaro daitekeenez, badirudi egoera horretan ere badagoela nolabaiteko tratu adeitsua, (1128a) non behar dena eta behar bezala esaten eta, halaber, entzuten den. Eta alde handia ere izango da solaskideen eta hiztunen arabera. Eta agerian dago horren inguruan ere badirela erdiko terminoarekiko gehiegikeria bat eta gabezia bat. Horrenbestez, barregarrikerietan neurria gainditzen dutenek zantarrak (5) eta gogaikarriak dirudite, barregarri azaltzeko irrikitan daude, eta gauza egokiak esateko eta isekatua dena ez nahigabetzeko baino barre eragiteko joera dutela neurri handiagoan. Bestalde, ezer barregarririk esateko gai ez diren horiek eta esaten dutenekin gustura ez daudenek zarpailak eta mukerrak dirudite. Besteekin txantxetan modu adeitsuz dabiltzanak, aldiz, (10) gatzduntzat hartzen ditugu, hots, aiurri onekoak, horrelako mugimenduek aiurriarenak baitirudite, gorputzak mugimenduengatik epaitzen ditugun moduan, aiurriak ere epaitzen ditugu horrela. Gauza barregarriak ugari direnez, eta gizaki gehienek txantxekin eta isekekin behar bezala baino atsegin gehiago hartzen dutenez, zakarrei ere esaten zaie gatzdunak, (15) eta atsegingarritzat hartzen dira; baina esandakoa kontuan hartuta, agerian dago haien artean aldea dagoela, eta ez txikia.\nKontuz ibiltzea ere bada erdiko azturaren berezkoa; eta kontuz ibiltzen denaren berezkoak dira esatea eta entzutea gizaki zintzoari eta eskuzabalari dagozkien gauza horiek; horrelako gizakiak, hain zuzen ere, olgeta moduan gauzak esan eta entzun ditzake, (20) eta gizaki librearen txantxak eta morroiarenak desberdinak dira, baita ongi heziarenak eta gaizki heziarenak ere. Hori, hain zuzen ere, komedietan ikus daiteke, bai aintzinakoetan bai gaur egungoetan, haietan komikotasuna hizkera lizunean baitatza, eta horietan, berriz, aieruetan; eta horiek oso desberdinak dira begiruneari dagokionez. (25) Beraz, definitu behar da iseka egoki egiten duena gizaki libre batentzat gauza desegokirik ez esateagatik, ala entzuten duena ez nahigabetzeagatik edo gozarazteagatik? Baina, horrelako definizioa ere, behintzat, ez al da zehaztugabea izango? Izan ere, gizaki batentzat gauza jakin bat gorrotagarria da eta beste batentzat, berriz, atsegina. Baina, horrelako txantxak ere entzungo ditu, entzuten duenean jasaten dituen txantxak egin omen baititzake. Hala ere, ez du edozein txantxa egingo, (30) iseka nolabaiteko iraina baita, eta legegileek zenbait irain debekatzen dituzte; eta agian iseka batzuk ere debekatu beharko lituzkete. Horrela, gizaki atseginak eta libreak legea bere baitan bailitzan jokatuko du. Beraz, horrelakoa da erdiko terminoa, kontuz ibiltzeagatik nahiz gatzduna izateagatik definituta. Zakarra, berriz, barre egiteko joeraren menpe dago, eta barre eragin badezake ez ditu errespetatuko (35) ez bere burua, ez gainerakoak; eta hori lortzeko esango ditu ongi hezitako gizakiak inolaz ere esango ez lituzkeen gauzak, (1128b) baita entzungo ez lituzkeen gauza batzuk ere. Gizaki zarpaila, bere aldetik, ezgaia da horrelako jolasetarako, ez baitu parte hartzen, eta edozerk haserratzen du; bestalde, badirudi bizitzan atsedena eta olgeta beharrezkoak direla.\nBeraz, aipaturiko erdiko terminoak –bizitzan ematen direnak– hiru dira, (5) eta hirurak dira harremanetan eginiko hitz eta ekintza jakin batzuei buruzkoak. Haien artean bereizten dira, bat egiari buruzkoa delako, eta besteak atseginari buruzkoak. Atseginari buruzkoen artean, bata olgetan gertatzen da, eta bestea, bizitzaren beste edozein harremanetan.\n(10) Ez da komeni lotsari buruz hitz egitea hori nolabaiteko bertutea bailitzan, azturaren antza handiagoa baitu pasio batena baino. Nolanahi ere, ospe-galtzearen nolabaiteko beldurra definitzen da, eta gauza ikaragarriei buruzko beldurretik oso gertua da, lotsa sentitzen dutenak gorritu egiten baitira, eta heriotzaren beldur direnak, zurbildu. Horrenbestez, agerian dago bata eta bestea, nola edo hala, gorputz-erasanak direla, (15) eta hori, hain zuzen ere, pasioaren berezkoagoa da azturarena baino. Hala ere, pasioa ez zaio egokitzen edozein adini, gaztaroari baizik; izan ere, pentsatzen dugu gazteak lotsatiak izan behar direla, pasioaren menpe bizi izanik, sarritan okertzen direlako, baina lotsak eutsi egiten ditu; bestalde, gazte herabetiak laudatzen ditugu, baina inork ez luke zahar bat laudatuko lotsatia izateagatik, (20) lotsatzeko ezer egin behar ez duela pentsatzen baitugu. Bestalde, gizaki zintzoak ere ez du lotsarik sentitzen, lotsa ekintza ziztrinetan sortzen baldin bada, horrelako ekintzarik egin behar ez delako (eta ez du batere axola ekintza horiek benetan diren lotsagarriak edo gizakien iritziz, ez baita ez bata ez bestea egin behar, horren ondorioz lotsa ez gaitezen); (25) baina ziztrina dena, aldiz, zerbait lotsagarria egiteko modukoa da. Eta horrelako ekintzaren bat egin ondoren bere azturaren ondorioz lotsatzea, eta horregatik zintzoa dela pentsatzea, zentzugabea da, lotsa borondatez egindako ekintzetan sortzen baita, eta zintzoak ez du inoiz ezer ziztrinik borondatez egingo. Lotsa onbidetsua izan liteke hipotetikoki, (30) norbaitek horrelakorik egingo balu, lotsatuko bailitzateke; baina horrek ez du zerikusirik bertuteekin. Baina lotsagabekeria eta gauza lotsagarriak egiteaz ez lotsatzea ziztrina bada, horrelakoak egiteaz lotsatu arren, ez da zintzoa izango. Baina norbera meneratzea ere ez da bertute bat izaten, nolabaiteko nahastea baizik; baina hari buruz aurrerago emango da azalpena. Orain mintza gaitezen zuzentasunaz.\n↑ Homero, Odyssea XVII 420.\n↑ Homero, Ilias XXIV 129.Homero, Ilias I 394-407..\nOrrialdearen azken aldaketa: 15 maiatza 2020, 14:53.


XXV. Arte Eszenikoak Artes Escénicas dFeria\nFeriak arte eszenikoen merkatua bizkortzen laguntzea du xede nagusi, eragileak harremanetan jarriz eta azken antzerki sorkuntza aurkeztuz, arreta berezia eskainiz Euskal Herriko konpainiak bultzatzeari.\ndFERIA, hartara, arte eszenikoen sektorearen topaleku nagusi bihurtzen da lau egunetan, eragileen arteko hartu-emanak sustatuz eta sektorearen beraren garapena erraztuz.\nDonostiak, dFERIAri esker, arte eszenikoen 400 profesional baino gehiago hartzen ditu. Horietarik, 200 inguru programatzaileak dira. Nabarmentzekoa da Estatuko antzoki nagusietako ia programatzaile guztiak etortzea, bai eta nazioartekoak ere, hala europar nola latinoamerikarrak.\nDonostiako ikusleek masiboki erantzuten diete Feriaren proposamenei. dFERIAren lau egunetan zehar, 8.000 ikusle inguruk gozatu ohi dute programaturiko obrez. Ikusleriaren eskaera handia dela eta, funtzio askotan jarri ohi da "Sarrera guztiak salduta" txartela.\nHirugarren etapa (2007- gaur egun)\n2007an Victoria Eugenia eraberritua ireki ondoren, antzerki asko hor egiten hasi ziren berriz. Esanak esan, etapa berri honetan etengabe ari da aldatzen eta aberasten Feria. Urte gutxitan ugaritu egin da eskainitako lan kopurua, eta baita ere ugaritu egin dira Feriara etorritako profesional ziurtatuak eta Feriaz gozatu duten ikusleak. Izugarri aberastu da programazioa, eta arte eszenikoetako profesionalen arteko hausnarketa eta harremanak sustatzea helburu hartuta, geroz eta jarduera gehiago antolatzen dira. Gainera, gero eta handiagoa da Feriaren baitan dantzak duen agerpena; sentzu honetan, garrantzi berezia ematen zaie euskal koreografoen lanik bikainenen erakusketari.


Bigarren hezkuntza eta Batxilergoko ikasleen behar eta eskubideak defendatzeko urratsa da Ikas plataforma, Ikasle Autodefentsa Sareen elkargunea. Infantilizatzen dituztela diote, pandemia baliatzen ari direla ikasleen gaineko kontrola areagotzeko eta ikasle militanteen jarduna oztopatzeko. “Esaten digute ikasle kritikoak hezi nahi dituztela, baina ideia hori praktikara eramaten dugunean dena dira arazoak eta aitzakiak”, kontatu digute Batxilergoko ikasle diren Maider Indart (Iruñea) eta Mikel Gonzalezek (Durango).\nAdin txikiko izateak konplikatuago egiten du serio hartzea? Konplikatuago bilakatzen du ikasleen borroka?\nMikel Gonzalez: Ikastetxeko zuzendaritzarekin ditugun hartu-emanetan, egia da botere korrelazio edo konfrontazio horretan adin txikiko izateak ez digula mesederik egiten, baina ondo egindako lanaz gainditu daitekeen arazoa da eta lan horren fruitua litzateke egunen batean zuzendaritzarekin parez pareko harremana izatea.\nMaider Indart: Ukatzen zaigu gure ikasketa prozesuaren gainean erabakitzeko gaitasuna, ez zaigulako subjektu politiko gisa aitortzen eta helduak ez bagina bezala tratatzen gaituztelako.\nM. Indart: Hori da, baina hain juxtu bizi ditugun problematikei aurre egiteko antolatzen garenean, frogatzen dugu ez direla egia jartzen dizkiguten etiketa faltsuak: arduragabeak garela, ez garela helduak… Militatzeak konpromisoa eta ardurak hartzea dakarrelako. Baina zailtasun erantsia dugu: gure aldarrikapenak askotan desitxuratu egiten dira irakasle autoritarioen jarreren ondorioz; aldarrikapen konkretuen aurrean, arazo errealak ezkutatu eta modu autoritarioan jokatzen dute.\nM. Gonzalez: Militatzeko askotariko ereduak daude eta heldutasuna erakusten duen militantzia da ekintzen atzean arrazoiketa eta planteamendu zehatzak dituena. Hori da guk defendatzen dugun militantzia.\nMaider Indart: "Antolatzen garenean frogatzen dugu ez direla egia jartzen dizkiguten etiketak: arduragabeak garela, ez garela helduak... Militatzeak konpromisoa eta ardurak hartzea dakarrelako"\nHain zuzen, positiboa dirudi gazte aldarrikatzaile eta iraultzaileak asanbladatan bilduta ikusteak, eztabaidatzen, gogoetatzen… baina errealitatean ez ditugu nahi gazteak hain aldarrikatzaile eta hain iraultzaile, hobe obediente eta diziplinatu?\nM. Gonzalez: Denetarik dago. Gure ikastetxean badira bai irakasleak bai langileak (garbitzaileak adibidez) babestu egiten gaituztenak (“hobe kartela hemen jartzen baduzue, gehiago ikusiko da” gomendatzen digutenak, esaterako) eta badira noski irakasleak eta zuzendaritzako kideak otzan eta euren agintepean nahi gaituztenak, protestarik onartzen ez dutenak.\nM. Indart: Esaten digute ikasle kritikoak hezi nahi dituztela, baina ideia hori praktikara eramaten dugunean eta kritika arduratsua egiten dugunean, dena dira arazoak eta aitzakiak. Azken finean hezkuntzak funtzio diziplinatzailea betetzen du, etorkizuneko norabidea markatzen diguna: zazpi orduz izaten gara klasean egunero eta gero etxerako lanak egin behar ditugu, lan mundura begirako bizi-ohitura batzuk barneratzen goaz.\nM. Gonzalez: Galdera da: zertara dago bideratuta hezkuntza? Bide horri uko egiten diozunean, antolatuz edota borrokatuz, gaizki begiratuko zaituzte. Sistema bera nola dagoen egituratua, dena onartzera garamatza; ikastetxeetan ez da jarrera kritikoa pizten ez erakusten, eta horregatik ikasle asko ez da antolatzen.\nIkasketa prozesuaren gainean erabakiak hartu ahal izatea eskatzen duzue, erabakimena duten organo guztietan parte hartzea. Pedagogikoki hori da askotan entzuten dugun mezua: ikasleak kontuan hartuko dituen hezkuntza. Errealitatean ez da hala gertatzen?\nM. Gonzalez: Batetik daude ikastetxeen jarduna erabakitzeko organoak eta bestetik hezkuntza sistema erabakitzen dutenak. Ikastetxeei dagokienez, ikasleok oro har badugu esku hartzeko aukera, baina hezkuntza sistema erabakitzen duten goi karguekin dator arazoa, lan merkatuari beren lan indarra salduko dioten langileak hezitzea dutelako helburu; interesatzen zaizkien ikasketa prozesuak baino ez dituzte bultzatzen. Zornotzan adibidez, Lanbide Heziketan hainbat ziklotako ikasleek bertan behera utzi behar izan dituzte ikasketak, dirua bideratu delako arlo industrial eta informatikoko zikloetara, arlo sozial eta artistikoak alboratuz.\nM. Indart: Ikastetxeetan ere, gure ikasketa prozesuaren gainean erabakiak hartzeko aukera errealik ez dugu, hainbat organotan ikasleak egon badaudelako ordezkatuta, baina oso modu mugatuan, eta gure iritzia plazaratu ahalko dugu agian, baina iritzi horrek ez du zertan eragin, azkenean irakasle eta zuzendarien erabakien menpe gaude. Hezkuntzaren protagonistak ikasleak gara, logikoa litzateke erabakitzeko ahalmena aitortzea, baina instituzio bezala hezkuntza irrazionala da, ikasleak ez dituelako kontuan hartzen, are gehiago, isilarazi egiten ditu. Horregatik uste dugu gure ikasketen gaineko kontrola eskuratzeko eta hobekuntzak lortzeko ikasleak antolatzea dela benetako bidea.\nErabaki nahi dituzuen gauzen artean dago ikasturtean jorratuko diren edukiak ikasleek erabakitzea. Zaila dirudi, curriculum itxiak datoz goitik. Bada zirrikiturik horretarako?\nM. Indart: Aurreko erantzunaren ildotik, uste dugu batasunean eta elkartasunean oinarrituta joango garela gaitasunak eskuratzen, baldintza errealak borrokatzeko. Alegia, Ikas sortu berri da eta badakigu gure programaren puntu guztiak ez ditugula egun batetik bestera lortuko, baina asmoa da epe luzera, borrokatuz, esperientzia hartuz eta taldearen indarraz, edukien gainean ere erabakiak hartzeko ahalmena izatea.\nM. Gonzalez: Eta behin ikasle langileen batasunak oinarri sendoa lortzen duenean, urrats bat gehiago eman ahalko genuke: kontuan hartu behar dugu bigarren hezkuntzan ematen den edukia selektibitatera bideratuta dagoela, batez ere Batxilergoan, eta beraz selektibitatea ezabatzea da azken helburua, unibertsitaterako sarrera beste nolabait planteatzea.\nMikel Gonzalez: "Hartzen ari diren neurriak geratzeko datoz eta pandemia aprobetxatzen ari dira ikasleak are kontrolatuago eta otzanago izateko"\nTaldearen indarra azpimarratu duzue. Ikasleen batasuna lortzea da Ikasen funtsetako bat.\nM. Indart: Adibide bat: duela pare bat ikasturte, Iruñeko ikastetxe bateko kamerak kentzeko borroka abiatu genuen. Iragarri gabe eta ezkutuan jarri zituzten, uda garaian, eta ez da kasualitatea, Txantrea auzoko ikastetxean jarri zituzten, langile auzo batean. Zuzendaritzarekin hitz egiteko eta elkartzeko arazoak zeuden, beraiek ari ziren norabidea finkatzen, eta erabaki zen indarrak zentralizatzea: manifestazio nazionalera deitu zen Iruñean, Euskal Herriko ikasle asko etorri zen, eta mobilizazio horren ondorioz lortu genuen kamerak kentzea.\nM. Gonzalez: Ikas sare moduan dago antolatuta, eta horretarako aukera ematen du: afera konkretuei ikastetxeko edo eskualdeko borrokaz egin ahal zaie aurre, eta erantzun potenteagoa behar denean nazio mailako babesa ahalbidetzen du Ikasek.\nKamerak aipatu dituzu. Ikasetik salatu duzue pandemia aprobetxatzen ari direla kontrol sozialerako tresnak ugaritzeko batetik, eta erantzuteko dituzuen baliabideak neutralizatzeko bestetik.\nM. Indart: Biltzeko, kontzentratzeko, hitzaldi eta tailerrak egiteko… oztopo asko jartzen digute, argudiatuz ez direla aforoak eta distantziak betetzen, eta biltzeko espaziorik ere ez zaigu uzten, baina gero ikasgelan 30 lagun elkartzen gara tarteak errespetatu gabe eta osasun-berme urriekin. Nabari da pandemia baliatu dutela lan sindikala eta politikoa mugatzeko eta aitzakia ederra aurkitu dutela gure eskubideak urratzeko.\nM. Gonzalez: Gizartean orokorrean gertatzen ari den zerbait da, hartu dituzten hainbat neurri ez direlako osasun-neurriak, euren interesen aldeko neurriak baizik, goi karguak aberasten jarraitzeko. Langileen kontrol soziala latza izaten ari da, berdin ikasleena. Bolada baterako gauza balitz, hein batean ulertuko genuke, baina hartzen ari diren neurriak geratzeko datoz eta pandemia aprobetxatzen ari dira ikasleak are kontrolatuago eta otzanago izateko.\nM. Indart: Plataforma birtualek esaterako indarra hartu dute pandemian (Alexia, Educa, E-Inika) eta etxerako lanen, asistentziaren… gaineko kontrola zorrotzagoa izaten ari da horietan.\nM. Gonzalez: Bai, dena erregistratuta geratzen delako eta irakasleek dioten arren helburua dela paper gutxiago erabiltzea, plataforma horien funtzioa da ikasleek egiten duten edozer gurasoengana heltzea. Batxilergoa dagoeneko derrigorrezko hezkuntza ez dela kontuan hartuta eta 17-18 urte ditugula, lekuz kanpo daude halakoak, eskubidea izan beharko genuke ikastordu jakin batera ez joateko, beharrezkoa ez dela ikusten badugu.\nPandemiak hezkuntzaren kalitatea okertu duela ere badiozue, sarri ikastetxeetako baldintzak ez direla egokiak osasun krisi honi aurre egiteko.\nM. Gonzalez: Egunerokoan ikusten ari gara, adibidez ikasgelan pilatuta nola gauden, maskararen erabilera dutelako denerako soluzio, espazio zabal eta irekiak planteatu ordez. Ikasetik inkestak jarri ditugu martxan eskualde ugaritan, ikasleen testigantzak jasotzeko eta behin arazo larrienak identifikatuta horiei aurre egiteko.\nM. Indart: Testigantza horietan ikusi dugu arazo orokortua dela ikasle konfinatuek dituzten zailtasunak etxetik klaseak jarraitzeko. Jakina zen gutxi-gehiago konfinatuta egongo ginela ikasleak ikasturte honetan, baliabideak beharko zirela, baina horrela gaude. Gainera, desinformazio handia dago.\nErasorik gabeko ikastetxeak aldarrikatzen dituzue. Sarri ikasleengandik dator beste ikasle batzuen zapalkuntza eta jazarpena, nola kudeatu gaia?\nM. Indart: Bi motako erasoak ikusten ditugu: irakasle eta zuzendariengandik jasotakoak (aipaturiko infantilizazioa, komentario matxistak edo umiliagarriak…) eta ikasleen artekoak. Gure harremanak dira gizartearen isla eta horregatik bestelako gizarte eredua da eraiki behar duguna; erasorik gabeko ikastetxea ezin da sistema honen barruan eraiki, gizartea bera bortitza eta ez-osasuntsua delako, harreman eredu kapitalistan oinarritua (adibidez, etengabeko lehia sustatzen da gure artean). Hori esanda, gure arteko harremanen nolakotasuna landu behar dugu eta jazarpen kasuetan zapalduak babestu behar ditugu, jakina, ikasle langileon elkartasuna saretu.\nM. Gonzalez: Ideala hori izanda, sistema kapitalista apurtzea, epe laburrean jazarpen kasuei aurre egiteko esku hartu beharra dago, eta ez da erraza. Formakuntza, hitzaldi eta tailerretan lantzen saiatzen gara, Herri Eskolen bidez adibidez edota egun jakinen bueltan (azaroaren 25a, esaterako).\nTxantrea auzoko Eunate ikastetxean segurtasun kamerak jarri zituzten duela pare bat ikasturte eta manifestazio nazionalera deitu zen Iruñean. "Mobilizazio horren ondorioz lortu genuen kamerak kentzea". (arg: Hamaika Telebista)\nKanal hauetan artxibatua: Hezkuntza | Ikasle mugimendua | Kontrol soziala | Covid-19 shockean adi


360 graduko bideoa eta webgunea landa-turismo eta hoteletarako - adaki\n360 graduko bideoek esperientziak lehen pertsonan bizitzea ahalmentzen dute, fisikoki bertan egon gabe. Geroz eta ohikoagoak dira nekazal turismoen web orrietan, erabiltzailearen murgiltze-esperientzia bat baita, non bertan eszena bat ikus daitekeen hainbat angelutatik, aurrez aurre bertan egon gabe.\n360 bideoak oso erabilgarriak dira, eta gero eta ezagunagoak, nekazaritza turismoaren eta hotelen artean; izan ere, bezeroari aukera ematen diote ostatu hartuko duen gela ikusteko, benetako xehetasun guztiekin, dagoeneko bertan egongo balitz bezala. Horrek konfiantza eta lasaitasun handia ematen die bezeroei; izan ere, egonaldia erreserbatzean, badakite zer aurkituko duten.\nGainera, 360 graduko bideoek nekazal turismoak edo hotelak konpetentziarengandik bereizten dituzte; izan ere, ez dute gela irudi soilen bidez erakusten, baizik eta bisitariek logelak aurrez ikus ditzakete bertatik bertara, bisita gidatu bat balitz bezala.\nIbarre nekazal turismoak pauso bat gehiago eman nahi izan du eta bezeroei logelak erakusteko modua berritu du. Gurekin harremanetan jarri da webgunea berritzeko eta 360 graduko bideo bat egiteko.


Lamaiko Operia (Die Dreigroschen Oper) — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Garagoittiko Orakulua / Lamaiko Operia (Die Dreigroschen Oper)\nLamaiko Operia (Die Dreigroschen Oper)\nOier Gorosabel 2008/11/22 09:00\nBertolt Brechten berbak, Kurt Weillen musikia dittuan opera hau 8 ataletan argitaratuko dot hamen datozen egunetan. Audioz eta idatziz.\n"Lamaiko operia" Mack Labañia / Mack the Knife famatuan historixia da, Bertolt Brechtek idatzitta, Kurt Weillen musikiakin (Die Dreigroschen Oper). Opera honen lehelengo kantuaren hainbeste bertsiño egin izan dira XX mendian zihar. Jázzpanen klariñetietan naiz rockzalien gittarra elektrikuetan entzun izan doguz bertso famatuak:\n"Tiburóiak hagíñak daukaz;\nkrímenen óstian beti garbí..."\n1920 hamarkadako London glamourdun eta konfliktíbokó kalietan bizí edo biziráuten dau Mack Labañak, eskekó, puta, gaizkílle eta polizíako ustélen artián. 1918tik 1928ra Inglaterrak bizí izándako krísis girúan laníkeza, inflazíñua, eszeptízismúa eta garraztásun romántikua usáintzen zan Sohoko kalé zikíñetan.\n2006xan, Brechten lana euskerara itzuli genduan (Eibarko euskalkira zihetzago esanda), eta Matrallako eta Arrakala irratiko lagunekin bere 26 ekittaldixak 8 partetan grabau genduzen, irratixan atalka emititzeko moduan. Atal bakotxak 20 minutu baiño pizkat gitxiago dakaz. Ekittaldi bakotxak hizlauzko azalpen bat daka hasieran, gero pertsonaien elkarrizketak euskeraz, eta azkenian operako kantu orijinala alemanez -1958xan Berlinen Wilhelm Brückner-Rüggeberg-ek zuzendutako grabaziñua erabilli dogu-. Bestalde, hainbeste artistak "Mack Labañan Baladian" gaiñian egindako bertsiñuak erabilli doguz loturak egitteko (Louis Armstrong, Tijuana in Blue, Ruben Blades, Oskorri, Liberace, Joe Pass,...). Lehelengo atalan hasieran, prologo luzetxuagua dago "Lamaiko Operian" gorabeherak eta detalle historikuak azaltzen.\nHitzak: Bertolt Brecht\nMusikia: Kurt Weill\nItzulpena: Oier Gorosabel, Serafin Basauri\nMack Labañia – Aitor Eguren\nPeachum Jauna – Ander Arroitajauregi\nPeachum Andria – Leire Narbaiza\nKale kantarixa eta Zaldun mezularixa – Dani Astarloa\nJenny – Ane Olabarria\nPolly Peachum eta Lucy – Maite Arroitajauregi\nTiger Brown eta Narratzaillia – Oier Gorosabel\nArgazkiak.org | Lamaiko Operia © cc-by-sa: txikillana


Hasi dituzte Biteriko haur parkea berritzeko lanak - Arrasate - Goiena.eus\nHasi dituzte Biteriko haur parkea berritzeko lanak\nTxomin Madina 2018-01-26 15:13\nHainbat egokitzapen egingo dituzte bi hilabete irautea aurreikusten den lanekin. Aurrekontua 118.940,77 euro da.\nAurretik Gorostizako, Munarko eta Zaldibarko parkeetan egokitzapen eta eraberritze lanak egin ostean, Arrasateko Udalak Biteriko haur parkeko lanei ekin die. Udaletik adierazi dutenez, espazio hori herritarren eta bereziki haurren behar eta nahietara moldatzea da lanen helburua.\nHorretarako, ideia lehiaketa bat jarri zuten martxan 2016ko maiatzean, Arrasateko helduek zein haurrek aipatutako parkea eta Itxaropenakoa berritzeko proposamenak aurkeztu zitzaten. 64 proposamen jaso ziren denera, eta helduen zein haurren mailan sariak ere banatu zituzten. Proiektu irabazleen bideragarritasuna aztertu ostean hasi dituzte Biteriko lanak. Gauzak horrela, lurzorua egokituko dute, baita arriskuak ekiditeko puntadun ertza duten jardinerak biribildu; parkingetik irten ahala dagoena kendu; eta atseginagoak izan daitezen, hormigoizko bankuetan egurra jarri ere.\nHaurren jolasei dagokienez, orain arte daudenak ere hobetu eta berrituko dituzte. Ideia lehiaketan haurren mailan irabazle izan zen proposamenak zioena jarraituz, egun dagoen dorrea kendu eta Arrasateren eta dragoiaren kondairari erreferentzia egingo dion dragoi itxurako atrakzio edo jolas berri jarriko dute.\nBi hilabeteko iraupena\nBiteriko lanek bi hilabete iraungo dute, eta aurrekontua 118.940,77 euro izango da. Asmoa da, gainera, 2018an Itxaropenako parkea estaltzea eta Musakolako Nao Santiago edo San Andreskoa Kurtze Txiki jolas-parkeak berritzea.


Sorginen zelaia, prest | Sorginen zelaia, prest – iparraldekohitza\nekaina 30, 2016\nSorginen zelaia, prest\nBihar hasi eta igandera bitarte, kontzertuak, eztabaidak, ikuskizunak, tailerrak eta bestelako jarduerak izango dira Lekornen, Euskal Herria Zuzenean jaialdian\nAzken ukituak besterik ez dira falta EHZ Euskal Herria Zuzenean jaialdiari hasiera emateko. Bihar hasi eta igandera bitarte iraganen da festibala Lekorneko Garro eremuan (Lapurdi). Eguraldiarekin ere baikorrak dira EHZko antolatzaileak. Muntaturik daude jada azpiegitura guztiak. Iragan ekainaren 21ean hasi zituzten muntatze lanak, eta, egunero, 30 eta 40 lagun inguru izan dira laguntzen. Prestalanetara boluntario moduan bildu den jende kopuruarekin kontent daude antolatzaileak. Baita tokira bildutako gazte askok lehen aldiz parte hartu dutelako ere.\nMuntaketarako bi aste inguru behar dituzten arren, urte osoko lana eskatzen du jaialdiak. Horren ondorio da prestatu duten egitarau zabala. Denetariko musika taldeak izanen dira jaialdian, eta leku askotarikoak. Izen handien artean daude, besteak beste, Crystal Fighters, Nneka, Kadavar, Mammut, Willis Drummond, Fermin Muguruza eta Belako. Hiru egunetan izanen dira kontzertuak, Garro eremuan jarri dituzten bi agertokietan.\nDuela urte batzuk eremua murriztea erabaki zuten arren, agertokiez gain, beste hainbat gune egokitu behar izan dituzte: eztabaida gunea, gune ubela, animazioen gunea, haurren txokoa, tailerrena, janari eta edari guneak, kanpalekua, dutxak… Izan ere, «festibal bat baino gehiago da» EHZ, jaialdiko lehendakari Pauline Guellek adierazi bezala. Burujabetza dute ardatz, eta irizpide horri jarraitzen dio aurtengo leloak: Sorgin zelaian, gurea asma. Hortaz, hiru egunez sorgin bihurtuko dira Lekornen, «askatasun gosez gauden genero gabeko sorgin zapalduak», leloaz eman duten azalpenaren arabera. Eta zer asmatuko dute? «Jendarte ideal bat», Guellen hitzetan. Hiru egunez, haien ustez gizarte ideala litzatekeena eraikiko dute.\nHori dela eta, eztabaida gunea indartu egin dute aurten. Kapitalismoa eta osasuna, Ipar Euskal Herriko emakumeen askapen mugimendua eta elikadura burujabetza izanen dituzte hizpide, besteak beste. Kurdistango emakumeak ere gonbidatu dituzte, haien borrokaz hitz egiteko. Aurten, gainera, harreman berezia garatu dute Notre-Dame des Landeseko ZAD Zone d’autonomie definitive mugimenduarekin.\nCamille da ZADeko bizilagunetako bat. Goitizen bat da, ez baitute nahi inor bozeramaile gisa identifikatzerik. Egun, bertan eraiki nahi duten aireportuaren aurka borrokatzen dira. Baina harago doa. Ehunka herritar engaiatu dira mugimendu horrekin. «Ez da bakarrik aireportuaren aurkako borroka. Multinazionalen kontra gaude, lurraldeak hartu eta nahieran erabiltzen dituzten horien aurka», azaldu du Camillek. Eta gehitu du zapalkuntzan eta menderakuntzan oinarritzen ez den gizarte bat lortzea dela haien borrokaren helburua, naturarekiko eta besteekiko errespetuan oinarritua.\nFestibalaren ondoren, bira bat eginen dute ZADeko kideek Euskal Herrian, haien bizi ereduaz mintzatzeko eta ideiak partekatzeko. Horrez gain, abuztuaren 20tik 28ra, brigada bat joanen da Notre-Dame des Landesera, astebetez. Izen ematea zabalik dago.\nEztabaidetara soilik joan nahi duenak ez duela sarrera ordaindu beharko zehaztu dute antolatzaileek.\nAurtengo beste berrikuntza bat Gune Ubela izanen da. Brigada Ubelak prestatu du. Alde batetik, diskriminazio mota ezberdinen informazioa eskuratzeko eta eztabaidatzeko aukera izanen da. Bestalde, protokolo bat izanen da, eraso sexistei aurre egiteko. Telefono bat egonen da eskuragarri, ikusi edo jasandako erasoak salatzeko. Gainera, Gasteizko fakultateko Emakumeen Taldearekin elkarlanean, ferekatze tailerra antolatu dute, «norbere burua hobeki ezagutzeko».\nTailer gehiago ere izanen dira. Hala nola, okupazioaren ingurukoa. Emakumeentzako autodefentsa feminista tailerra prestatu dute. Serigrafia egiteko aukera ere izanen da. Gorputzak atseden har dezan, yoga egiteko tarte bat egonen da. Yosekain budo esperimentatzekoa ere bai. Eskuz Esku elkarteak Afrikako dantzak eta perkusioa eskainiko ditu, eta haiekin dantzatzeko parada ere izanen da.\nIkuskizunak eta txarangak\n«Aurten, hiru egunetan proposatuko dizkizuegu antzerki, txaranga eta bestelakoak», aipatu du Martta Irigoienek. Ikuskizunek ere badute eduki politikoa. Libre si on veut (Libre, nahi badugu) antzerki mutua eskainiko dute, esaterako. «Kapitalismoa, zapalkuntza eta boterearen indarra aipatuko dizkigute antzerkian», Irigoienen hitzetan.\nBokale Brass Band, Kakikomokeke eta Polekeleke txarangek joko dute larunbatean, eta elkar lehiatuko dira. King Size zirko konpainia ere izanen da bertan, baita Ama’tur «euskarazko sakelako antzerkia» ere. Halaber, Mystérieuses coiffures (Ile-apaintzaile misteriotsuak) ibiliko dira gunean barna.\nAurreko urteetan bezala, zikiroa antolatu dute igande eguerdirako. Euskal Herriko Laborantza Ganbarak prestatuko du bazkaria, inguruko hainbat laborariren laguntzaz. Igande goizean salduko dira bazkarirako txartelak.\nZikiroa nahi ez duenak, aukera du jaialdirako prestatu dituzten postuetan otordua egiteko. Egunero eskainiko dute janaria. Hori prestatzeaz festibaleko janari komisioa arduratu da. EHZk aldarrikatzen dituen ideiei jarraituz, tokikoak eta ekologikoak diren produktuak eskainiko dituzte oro har. Tokiko garagardoa ere ekoitzi dute jaialdian saltzeko.\nTokiko ekoizleak hautatzeak ingurumenari mesede egiten diola askotan adierazi dute. «EHZ ingurumenari atxikia» zaiola aipatu du Guelllek. Hortaz, produktuez gain, beste neurri batzuk ere hartu dituzte. Hala nola 25 komun idor eraiki dituzte, edalontzi berrerabilgarriak soilik erabiliko dituzte, desmuntatzerako zigarreta mutur bilketa antolatu dute, eta zaborra birziklatzeko plan bat ere badute.\nPublikoa zabaldu nahian\nAurten indar berezia egin dute EHZko antolatzaileek jaialdia publiko zabalago bati irekitzeko. Horregatik, haurren txokoan programazio «aberats eta zabala» eskainiko dute. Antolaketa erraztearren, ekintzetan parte hartu nahi dutenek izena eman dezakete web orrialdean. Haurren txokoa 10:30etik 18:00etara arte egonen da zabalik. Kanpoko artista ugari eta beste hainbeste laguntzaile izanen dira. Parte hartzea bultzatzeko, hamalau urtetik beherakoek ez dute sarrera ordaindu beharko.\nSarreren aurresalmenta jada amaitu da. Tokian bertan erosteko aukera izanen da. Hiru egunekoak 60 euro balio du. Egun bakar batekoak 30 euro, eta igandekoak soilik, 12 euro. Guellek aipatu du lehen aldia dela igandean hain prezio apala adostu dutela. Horrek ere parte hartzea sustatzea du helburu.\nEgun bat besterik ez da falta. Antolatzaile, laguntzaile zein bisitariengan jada sumatzen dira jaialdirako gogoak. Hiru egunez jendez beteko da Garro eremua, sorgin bilakatuko den jendez.\nDatorren astean jarraituko du lan erreformaren aurkako protestak\nHarri bat – Eneko Etxegarairen iritzia


Eraikuntzako langile bat hil da AHTren obretan Zizurkilen\nLan-istripu hilgarri berri bat gertatu da Zizurkilen, AHTren obretan, non langileak, Tecnolevers and Mobile Cranes, S.L. Errioxako enpresa batentzat lanean eta Comercial Urratz enpresak azpikontratatuta (aldi berean azken hau UTE Adunak azpikontratatutakoa, eta azken hau Euskal Trenbide Sareak azpikontratatua), hormigonerarekin lanean zebilela bizitza galdu du.\nIstripuari dagokionean, erabateko prekarietate eta segurtasun neurri faltako egoeran gertatu delarik, honekin lotutako hainbat betegabetze salatu ditu ELAk Eusko Jaurlaritzako Lan Sailaren aurrean behin eta berriz.\nGaur 9 pertsona dira AHTren obrak hasi zirenetik infraestruktura erraldoi honen eraikuntza lanetan hildakoak, hauetatik 2 azken hilabetean, eta guztiak azpikontratatutako enpresetan. Egoera larri honen aurrean, langileen osasuna eta bizitzaren kontura kostuak aurreztea beste helbururik ez duen era honetako gehiegizko jardueren kontrako berehalako neurri publikoak exijitzen ditu ELAk.


Cadier eta Frondiellak: Balaitus handiaren itzalpeko hirumilakoak - Ibilkari - Berria\nCadier eta Frondiellak: Balaitus handiaren itzalpeko hirumilakoak\nEz dira Tena bailarako hirumilakorik ezagun ezta gehien igotzen direnak ere, baina ibilbide osoan Balaitus, Arriel eta Palas mendien ikusmira ederra izango dugu.\nIgoerako bidearen nondik norakoak, zuriz oinezko bidea eta gorriz eskalada eta gandorrean jarraitutakoa. / Smithy\n2019-12-03 / Smithy\nBalaitus mendiaren erakargarritasuna handia da eta izenak bakarrik pisu ikaragarria dauka. Ospe handiko hirumilakoa da eta Respomuso aterpetik gora doazen mendizale gehiengoen jomuga izaten da inongo zalantzarik gabe.\nBadira Balaitusen itzalpean bizi diren beste hirumilako batzuk, hirumila metro magikoetatik gora izan ezean ahaztuak egongo zirenak. Mendi hauek igotzean Cadier anaiak eta Latour bezalako pirineista klasikoen arrastoa jarraituko dugu, historia biziaz zipriztindutako ibilbidea betez. Hala ere, hirumilako zifra magiko hau eta historia handia izan arren mendi hauek ez dira sarri igotzen.\nMendi hauek igotzean sentitutako bakardade sentsazioa itzela da, haizeak eta txoriek bakarrik hausten dutena. Honelako sentsazioa bizi nahi baduzu mendi aproposak hauek izan daitezke.\n- Lehen igoerak: Aguja Cadier (Cadier anaiak 1911an), Frondella (Wallon eta Latour 1879an)\n- Eramandako materiala: Kaskoa ezinbestekoa da harri solte asko topatuko dugulako.\n- Ibilbidea egiteko pasatako denbora: Zortzi ordu eta laurden, atseden uneak ere zenbatuz. Lekuz-leku:\nErdiko Frondellatik gandorraren ertzetik jarraituko dugu, gailurretik jaitsi eta gure eskuinean zabaltzen den harritza jarraituz Wallon gandorrera hurbiltzeko. Gandorrera iritsi baino lehen mugarriek ezkerrera (jaitsierako noranzkoan) eramango gaituzte Frondellen gandorra iparretik saihesten duen pasabide horizontalera eramanez. Pasabidea zeharkatu ondoren ezkerrerako joerarekin jaisten jarraituko dugu Mendebaldeko Frondiellara doan ohiko bidearekin bat egin arte. Azekn Frondiella hau igo nahi ez bada, hemendik Azpiko Arriel aintzirara (2.180 m) iritsiko gara.\nIbilbide honen inguruko informazio, argazki eta krokis gehiagorako hemen klik egin dezakezue.


Bidezko merkataritzaren desafioak | Consumer\nIrudia: Adam Naif\nBidezko merkataritza ohiko merkataritzaren alternatiba da. Ingurumena errespetatzen dela bermatzen duten irizpide ekonomikoak eta balio etikoak hartzen ditu kontuan, baita soldata duina Hegoaldeko eremu txirotuetako ekoizleentzat eta haien lan- eta bizi-baldintzen hobekuntza ere. Hala ere, etorkizunak aurrerapenak eskatzen ditu. Nagusiak: mota horretako produktuen kontsumo handiagoa eta ekoizleen presentzia nabarmenagoa ziurtapen-prozesuan.\nBidezko merkataritzako produktuen kontsumoa gutxiengoa da oraindik gure herrialdean. Eroski Taldea Fundazioaren 2007ko Kontsumo Barometroaren arabera, kontsumitzaileen %26k baino ez zuen erosi horrelako artikuluren bat azken hamabi hilabeteetan; 2005ean, berriz, %25ek. Zifrek erakusten dutenez, hazkundea ez dator bat salmenta-bolumen osoan 2004 eta 2005 artean izandako hazkundearekin: %28,4, hamarkada hasi zenetik izan den hazkunde-tasa handiena.\nAzken datu hori Setemek argitaratutako “Bidezko merkataritza Espainian 2006” urtekarian jasotzen da. Txosten horretan, jarduera horren hazkunderako joera nabarmentzen da, baita hazten jarraitzeko gure herrialdeak duen marjina ere. Zehazki, bere garapen-potentzialaren %30ean dagoela uste du. Jende askok merkataritza mota horri buruz duen ezagutza urriagatik azalduko litzateke kopuru hori. “Gehienek ez dakite zer den”, diote Mónica Gómezek eta Mónica Apariciok, Madrilgo Setem-eko bidezko merkataritzako sailekoak. “Hau erronka garrantzitsua da”, gaineratu dute.\nJarduera horrek hazteko joera izan arren, Espainiak garatzeko ahalmenaren %30 du.\nHerritarrak informatzea eta sentsibilizatzea funtsezkoa da bidezko merkataritza bultzatzeko. Are gehiago, produktu horiek merkaturatzeagatik izan daitezkeen pizgarri ekonomikoek baino gehiago, Setem-ek ohartarazi duenez, produktu horiek “ezagutaraztea erraztuko lukete”, baina alternatiba horren “bideragarritasuna” arriskuan jar lezakete.\nPrintzipioei dagokienez, bidezko merkataritza IFAT bidezko merkataritzako nazioarteko erakundeak (International Fair Trade Association) sustatzen duen genero-berdintasuna betetzen dela zaintzen du. Entitate honek emakumearen lana eta ekoizpen prozesuan egiten duen ekarpena “behar bezala” baloratu eta saritzea defendatzen du. “Hain zuzen, emakume langileek lidergoan eta gerentzian gaitasuna lortzen dute, eta kategoria horietan postuak bilatzera bultzatzen dira”, gogorarazi du Bidezko Merkataritzako Estatuko Koordinakundearen bozeramaileak.\nHorregatik, garrantzitsua da irizpide hori babestea eta ekoizleek merkaturako duten sarbidea handitzea, merkataritza-harremanetan jarraipena ematea, produktore behartsuentzako (bereziki emakume eta indigenentzako) garapen-aukerak gehiago sustatzea eta haurrak ustiategitik babestea. Gainera, bidezko merkataritzaren mugimenduak, besteak beste, helburu hauek ditu: jarduera hori gizarteak eta kontsumitzaileek “gehiengoa” duen eredua izatea; bidezko merkataritzaren irizpideak barneratzen dituzten portaera-kodeak har daitezen bultzatzea; eta “hegoaldean eta nekazari-komunitateen tokiko garapenean duen eragina” sakontzea.\nBidezko merkataritza ziurtatua\nFairtrade zigilua bidezko merkataritzako produktuak identifikatzen dituen ziurtagiri-tresna da. Produktu horien merkaturako sarbidea bermatzea eta FLO (Fairtrade Labelling Organizations International) erakundearen bidezko merkataritzako nazioarteko estandarrak betetzen dituztela ziurtatzea dira haren helburuak. Horretarako, FLO-Cert sozietateak bidezko merkataritzako produktuak ekoitzi eta saltzeko prozesuan ematen diren urrats guztien hasierako, hiruhileko eta urteko informazioa jasotzen du. Gainera, ikuskapenen maiztasuna eta konpainietara egindako bisiten maiztasuna ezartzen du.\nBidezko merkataritzako sistema ziurtatuan produktu gehiago sartzea onuragarria da ekoizleentzat, baina estandar egokiak lantzea eskatzen du.\nAzken urteotan, Bidezko Merkataritzako Produktuen Zigiluaren Elkarteko kide den Pablo Cabrerak aitortu duenez, ekoizleek bidezko merkataritzaren ziurtagirian eta FLO erakundearen erabaki estrategikoetan parte hartu dute. 2007an, hiru ekoizle-sare – NAP (Network of Asian Producers), CLAC (Latinoamerikako eta Bidezko Merkataritzako Karibeko Koordinakundea) eta FN (African Fairtrade Network) – FLOko jabe edo kide oso bihurtu ziren, eta, beraz, datozen urteetarako erronka, ekoizleengan sakontzea da, Cabreraren arabera.\nFLO zigilua duten produktuen salmentei dagokienez, azken urteetan hazkunde nabarmena izan dute: 2005ean %37 igo ziren, eta 2006an %42. Hazkunde horrek Iparraldeko herrialdeetako kontsumo-joera berriei erantzuten die, erosketa iraunkorra deritzonari buruzko interes handiagoa, produktu ziurtatuen sorta handitzea eta kooperatiba ekoizle berriak sartzea. Datozen urteetan, litekeena da hazkunde horrek aurrera jarraitzea. Hori dela eta, lorpen horiek egonkortzea da helburua, bidezko merkataritzako estandarrak betez, “zigiluaren sinesgarritasun handiari eusteko eta ekoizleek salmentengatik dituzten diru-sarrerak finkatzeko”, azaldu du Cabrerak.\nBestalde, produktu ziurtagarrien gamak dagoeneko 15 kategoria ditu, eta horietako bakoitzak berariazko estandar batzuk ditu, ikuskatzaile independenteek betetzen dituztela egiaztatzen dutenak. Hala ere, gama hori zabaltzea da helburua. Hala ere, ziurtatutako bidezko merkataritza-sisteman produktu gehiago sartzeak aukera ematen du ekoizle gehiagori mesede egiteko, baina estandar egokiak egitea ere eskatzen du, “egungo estandarren maila altuari eutsiz”.\nBidezko merkataritza eta Fairtrade zigiluaren bermea gero eta gehiago ezagutzen direnez, gero eta produktu gehiago zabaltzen ari dira mundu osoan. Datu berrienek adierazten dute:\nMundu osoko 22 herrialdek erabiltzen dute zigilua.\nZiurtagiria 15 produktu-kategoriatan jaso daiteke: bananoak, kakaoa, kafea, kotoia, loreak, fruta freskoa, eztia, zukuak, intxaurrak eta oleaginosoak, arroza, belar usaintsuak eta espeziak, futboleko baloiak, azukrea, tea eta ardoa.\nHegoaldeko 50 herrialdetako 548 erakundetako milioi bat produktorek beren produktuak saltzen dituzte zigiluarekin, eta beste 5 milioi pertsonak jasotzen dute onura.\nGuztira 667 merkatari daude erregistratuta munduan.\nGaur egun, 45.000 saltokik saltzen dituzte zigiludun produktuak Europan.\nfuturo-eu hazkuntza merkataritza productores-eu zigilu


Liburu digitalek eragin zuten 2015ean euskal liburugintzaren hazkundea . diariovasco.com\nLiburu digitalek eragin zuten 2015ean euskal liburugintzaren hazkundea\nHaurrei zuzendutako liburuak 2015eko Durangoko Azokan. / MORQUECHO\nJoan Mari Torrealdaik 50. urtez egin duen azterketak erakutsi du, besteak beste, pisua galtzen jarraitzen dutela literatur liburuek\nJoan Mari Torrealdai soziologo eta kazetaria euskal liburugintzaren kontularia ere bada nolabait 1976 urteaz geroztik, urte hartan hasi baitzen euskal liburugintza aztertzen. 2015ekoa du azkena eta, aurrekoak bezala, eta 'Jakin' azdizkariaren bidez hedatu du txostena; iazko azken zenbakian zehazki, aldizlariaren 127.ean.\n2015eko ekoizpenak, Joan Mari Torrealdairen bilketan, 2.353 liburu eman zituen. Horrek esan nahi du 2015ean 2014an baino 189 titulu gehiago argitaratu zirela. Ez dira datu txarrak aurreko urteetakoekin alderatzen badira. 2013an, esaterako, 1.833 argitaratu ziren, eta 2014an, kenketa sinple batek erakusten duen bezala, 2.164.\n2015eko uztak ekarri zituen 2.353 liburu horiekin esan liteke krisiaren aurreko urteetako kopuruetara itzultzen ari dela produkzioa. 2005ean, hain zuzen, 2.597 liburu argitaratu ziren, eta harrezkeroztik beheranzko joera izan da nagusi. Bestelakoan, azken urteetan areagotuz joan diren bi joera nabarmendu ditu Joan Mari Torrealdaik: edizio digitalen eta kanpoko argitaletxeen pisu gero eta handiagoa.\nGauzak ez dira, ordea, kenketak edo batuketak bezain sinpleak, eta aldaketa ez da soilik aritmetikoa. «Hazkunde handiena ez du izan paperezko liburuak, analogikoak, digitalak baizik: digitala 104 titulutan hazi da, eta analogikoa 85tan bakarrik». Aldaketaren munta eta abiaduraz jabetzeko, honatx datu argigarria: 2013an 1.667 liburu analogiko eta 183 digital argitaratu ziren; 2015ean 1.730 analogiko eta 623 digital. Orain bi urte, beraz, produkzioaren laurdena izan zen digitala.\nEuskarria edozein dela ere, gora egin dute nobedadeek eta itzulpenek, eta behera berrargitalpenek. Kezkatu egiten du berrargitalpenen moteltzeak Joan Mari Torrealdai, eta 'Jakin'-eko artikuluan zehazten ditu kezka horren arrazoiak.\nGaika, ezinbestean erosi behar den liburu 'praktikoak' jarraitzen du izaten jaun eta jabe, hezkuntzari lotuak, guztizkoaren %42 baitira. Askotan eskolarekin lotuta dauden haur eta gazteentzako liburuak daude bigarren postuan, ia %25arekin. Hamar liburutik ia zazpi, beraz, sektore horrentzat ekoizten dira. Urrun gelditzen dira giza eta gizarte zientziak (%13, 307 titulu) eta helduen literatura (%12, 283 titulu), 2014ko salbuespenarekin urterik urte beheraka doana. Alor horretan, generoka eleberria eta ipuina dira nagusi (%62,2). Aldizkarian argitara emandako artikuluan zehatz-mehatz aztertzen ditu edizioaren arlo denak, eta honako esaten du literatura liburuez: «Literatura liburuak behera egin du; ez da gainbebera; baina bai eroria. Unitate batzuk galdu ditu, orrialdeak ere bai eta bere pisua ere jaitsi da bi puntu».\nBeste datu deigarri bat da bertako eta kanpoko ekoizleek produkzioan duten pisu erlatiboa. Batetik, nabarmena da ekoizle handien pisua, produkzioaren %62,9 hamar argitaletxeren arteko kontua baita. «Bada joera bat ezarian-ezarian ezartzen ari dena, eta handitzen. Kanpoko ekoizleen esku hartzeaz ari naiz», idatzi du Torrealdaik. Izan ere, gero eta pisu handiagoa dute kanpoko ekoizleek. 2015an, erdiz erdi zeuden kanpokoak eta bertakoak; 2015ean, berriz, sei ziren kanpokokoak eta lau bertakoak.\n'Jakin' aldizkariko artikuluan zehatz-mehatz landu ditu Joan Mari Torrealdaik aipatu gaiak eta beste zenbait. 'Euskal kultura 2016' izenburupean, Garbiñe Ubeda, Ignazio Aiestaran eta beste hainbaten artikuluak bildu dituzte, zuzendariaren hitzekin eta 'Iritsi izana irismenaren izenean zigortzen denean' adierazpenarekin batera.


Alianzok blogentzako software libre bat euskarara lokalizatu du Sustatu.eus - Teknologia albisteak\nAlianzok blogentzako software libre bat euskarara lokalizatu du\nN. Pedrero - Alianzo\n2006-02-16 : 11:02\nBarakaldon egoitza duen Alianzo enpresak, blogak egiteko programa nagusienetakoa den B2evolution lokalizatu du euskarara. Horrela, euskara barne artuz, software hau 17 hizkuntzatara itzuli dute jada.\nB2evolution euskaraz erabiltzeko aski da programa web ofizialetik hartzea, baina hau ez da posible izango bertsio berria kaleratu arte. Hori, datozen bi hilabeteetan gertatuko da, eta, bitartean, Alianzoren web gunetik softwarea eta ondoren .po fitxategiak hartu beharko dira. B2evolution Vocento, Blogari.net eta Berriako blog plataformek ere erabiltzen dute. Alianzok egindako lokalizazioak Bizkaiko Foru Aldundiaren babesa jaso du.\n2006-02-16 : 17:51\nBlogarik ez ahal zuen ba lehendik ere B2evolution euskaraturik?\n> Barakaldon egoitza duen http://www.alianzo.com">Alianzo enpresak, blogak egiteko programa nagusienetakoa den http://www.b2evo.net">B2evolution lokalizatu du euskarara. Horrela, euskara barne artuz, software hau 17 hizkuntzatara itzuli dute jada.\n> B2evolution euskaraz erabiltzeko aski da programa web ofizialetik hartzea, baina hau ez da posible izango bertsio berria kaleratu arte. Hori, datozen bi hilabeteetan gertatuko da, eta, bitartean, http://www.alianzo.com/resources/b2evolution-euskara/">Alianzoren web gunetik softwarea eta ondoren .po fitxategiak hartu beharko dira.\n> B2evolution Vocento, Blogari.net eta Berriako blog plataformek ere erabiltzen dute. Alianzok egindako lokalizazioak http://www.bizkaia.net">Bizkaiko Foru Aldundiaren babesa jaso du.\n2006-02-17 : 11:37\nBai, guri Berriako lagunek utzi ziguten beraiek egindako itzulpena.\n> Blogarik ez ahal zuen ba lehendik ere B2evolution euskaraturik?\n> > Barakaldon egoitza duen http://www.alianzo.com">Alianzo enpresak, blogak egiteko programa nagusienetakoa den http://www.b2evo.net">B2evolution lokalizatu du euskarara. Horrela, euskara barne artuz, software hau 17 hizkuntzatara itzuli dute jada.\n> > B2evolution euskaraz erabiltzeko aski da programa web ofizialetik hartzea, baina hau ez da posible izango bertsio berria kaleratu arte. Hori, datozen bi hilabeteetan gertatuko da, eta, bitartean, http://www.alianzo.com/resources/b2evolution-euskara/">Alianzoren web gunetik softwarea eta ondoren .po fitxategiak hartu beharko dira.\n> > B2evolution Vocento, Blogari.net eta Berriako blog plataformek ere erabiltzen dute. Alianzok egindako lokalizazioak http://www.bizkaia.net">Bizkaiko Foru Aldundiaren babesa jaso du.