Pastarekin erabiltzeko saltsak\nDena ez da tomate saltsa. Era askotakoak daude merkatuan, bai pasta platerak laguntzeko eta bai beste errezeta asko prestatzeko ere: bolognarra, pesto, napolitarra... Produktu horien guztien ezaugarriak zertan diren azalduko dugu kontsumitzaileek ongi hautatu dezaten.\nZalantzarik gabe, pasta oso elikagai moldakorra da, eta etxe guztietan izaten du estimu handia: oso merkea da, ia denei atsegin zaie eta erraz eta nahiko azkar prestatzen da. Horretaz gain, era askotako osagaiekin konbinatu daiteke, izan tomate freskoa, olibak, atuna –entsaladan doanean–, eta haragi xehatua eta gazta, plater beroetan prestatzen denean. Gehienetan tomate frijituz laguntzen dugu, gure inguruan saltsa hori oso estu lotua baitago plater horiei. Ez da harritzekoa saltsa mota hori hainbeste erabiltzea, badago-eta arrazoi handi bat kontu gastronomikoetatik haragi: oso erraz erabiltzen da. Poto bat edo brik bat zabaldu baino ez dugu egin behar, eta horrek denbora eta lan handiak aurrezten ditu. Esan liteke gure sukaldeetan klasiko bat dela tomate saltsa. Baina agian ez da berdin gertatzen jateko prest dauden beste hainbat aukerarekin; horiek ere pastarekin erabiltzeko izaten dira, adibidez napolitar saltsa edo pestoa, baina gure inguruan ez dira hain ezagunak. Gida honetan ikasi egingo dugu zerekin eginak dauden eta zer-nolako elementuak hartu behar liratekeen kontuan hautatzeko orduan.\nPasta bezala, italiakoak\nItaliako plater tipikoa da pasta, eta ez da harritzekoa hura laguntzeko saltsa motarik gehienek ere jatorri hori izatea: arrabiata, puttanesca, carbonara, bolognarra, pestoa, eta abar. Horietako gehienak osagai errazekin eginak daude, Mediterraneo ingurutik datozenekin, adibidez tomatea, albaka, baratxuria edo gazta. Gida hau egiteko, horietako batzuk hautatu ditugu:\nBolognar saltsa. Italiako Bologna hiriaren ingurutik datorrelako esaten zaio horrela. Ragú bolognese izena ere ematen zaio, eta halaxe ageri da Rummo markako ontzian; izan ere, ragú hitza erabiltzen da haragi erregosia izendatzeko. Saltsa hori aski ezaguna da gure inguruan, nahiz eta hemen haragi xehatua eta tomate saltsa bakarrik nahasten ditugun gehienean, eta batzuetan beste osagairen bat ere bai, adibidez baratxuria. Jatorrizko bertsioak, ordea, osagai gehiago ere baditu: txahal haragi xehatua, txerri urdaia, barazkiak –batez ere azenarioak, apioa eta tipula– eta tomate saltsa, eta horri beste osagai hauek eransten zaizkio: ardo zuria, haragi salda, gurina eta esnea. Era horretakoak dira aztertu ditugun hiru: Rummo, Gallo eta Eroski.\nNapolitar saltsa. Tomatez egindako zenbait saltsari Italiatik kanpo ematen zaion izena da; saltsa horiek ohikoak dira herrialde horren hegoaldean. Osagai hauek izaten dituzte nagusiki: tomatea, baratxuria, tipula, oliba olioa (edo gurina), gatza, piperbeltza eta usain belarrak, adibidez albaka, oreganoa eta perrexila. Multzo horretan sartuko lirateke Barilla eta Eroski marketakoak.\nTomatez egindako beste saltsa batzuk. Multzo honetakoek era askotako osagaiak izaten dituzte; Barilla Olive markakoak, esaterako, olibak daramatza, eta Garofalo eta Mutti etxeetakoek Italiako gazta tradizionalak, adibidez Parmigiano Reggiano delakoa, zeina ohiko osagaia den parmigiana saltsan (parmesanoa).\nPesto saltsa. Italiako Liguria eskualdetik dator eta albaka, pinaziak, baratxuria, Italiako gazta ondua (Pecorino Romano) eta oliba olioa izaten ditu. Italierako pestare hitzetik datorkio izena, eta esanahia hauxe da, ‘motrailu batean ehotzea’, horixe da-eta prestatzeko modu tradizionala. Era horretakoak dira hautatu ditugun saltsetako bi: La Molisana eta Gallo.\nZer irakurri etiketetan\nSaltsa bakoitzaren ontzian letra handiz ageri da dagokion izen tradizionala, adibidez “pesto”, “napoletana” edo “bolognesa”. Horrek arrasto batzuk ematen ditu horien ezaugarrien inguruan, baina jakin egin behar bakoitza nolakoa den. Horregatik komeni da etiketa irakurtzea. Eta beti gainera, osagaiak aldatu egin daitezke-eta marka batetik bestera: legeak ez du zehazten saltsa mota horrek nolako ezaugarriak eta osagaiak eduki behar dituen. Gutxi gorabehera zer-nolako ezaugarriak dituen jakiteko, legezko salmenta izena irakurri behar da, zeina osagai zerrendaren ondoan aurkituko dugun. Hor azalduko zaigu produktuaren deskribapena. Gallo bolognar saltsak, adibidez, hau dio: “tomatez egindako saltsa pasteurizatua haragiarekin”, eta Barilla napolitar saltsak beste hau: “tomate saltsa tipularekin eta usain belarrekin”.\nErosketa gida hau egiteko, saltsak hautatu ditugu, merkatuan puntapuntakoak diren marketakoak, eta alderdi hauek aztertu ditugu:\nOsagaiak. Kalitate komertziala nolakoa den jakiteko aztertu ditugu, batez ere zer-nolako lehengaiak dituzten ikusteko, adibidez tomatea, haragia edo gazta.\nBa al dute tradizionalen antzik?\nHurrengo pausoa osagaien zerrenda irakurtzea da. Horrela jakingo dugu zer-nolako elementuz osatuta dauden eta zenbateko kopuruan duten bakoitza, pisu gehien duenetik gutxien duenera zerrendatu behar baitira. Beraz, lehen osagai gisa oliba olioa ageri denean, badakigu horixe daukala kopuru handienean.\nOsagairen bat ontzian nabarmenduta ageri denean, hitz edo irudi bidez, zehaztu egin behar da zenbatekoa den proportzioa, eta horrekin ere askoz errazago jakingo dugu zer-nolako osaera duen produktuak. Adibidez, Barilla napolitar saltsaren etiketan irudi bidez erakusten dira tomatea, azenarioa, ezkaia eta tipulina, eta, ondorioz, esan egin behar du bakoitza zenbateko proportzioan daukan (tomatea %76, azenarioa %3,5, ezkaia %0,4 eta tipulina %0,2).\nInformazio hori guztia eskuetan dugula, esan liteke aztertu ditugun saltsarik gehienetan nahiko ongi errespetatu dela jatorrizko errezeta, nahiz eta salbuespen batzuk ere badauden, nagusiki segurtasun arrazoiengatik eta arrazoi ekonomikoengatik, osagai garesti batzuen ordez merkeagoak diren beste batzuk erabili dituzte eta. Horixe gertatzen da, adibidez, olioarekin; errezeta tradizionaletan oliba olioa erabiltzen da normalean, baina bertsio komertzialetan ekilorearena izaten da. Ikus dezagun xehetasun gehiagorekin osagaien zerrenda.\nZerekin daude eginak?\nGida hau egiteko aukeratu ditugun saltsen artean bi multzo oso desberdin bereiz ditzakegu: pesto saltsak (bi dira, Gallo eta La Molisana etxekoak) eta gainerako guztiak (bolognarra, napolitarra, parmesanoa, oliba), zeinak tomatez eta beste barazki batzuez eginak dauden funtsean, eta beste osagai batzuk ere izaten dituzte batzuek, adibidez haragia edo gazta.\nPesto saltsa. Errezeta tradizionalaren antz handia dute aztertu ditugun saltsek: denek dute olio eta albaka dezente, baita fruitu lehorrak, Italiako gazta tradizionala eta baratxuria ere. Desberdintasun handiena osagai jakin batzuetan dago, zeinak kostuak merkatzeko erabiltzen diren: oliba olioa beharrean, saltsa komertzialek ekilore olioa erabiltzen dute; fruitu lehorrei dagokienez, saltsa komertzialek anakardoak izaten dituzte pinazien ordez (Gallo etxekoak, dena den, %1 dauzka pinaziak); eta lodigarriak ere erabiltzen dituzte testura hobetzeko, adibidez patata, esnearen proteinak edo landare jatorriko zuntza (jatorrizko errezetan ez da erabiltzen halakorik).\nBi saltsa komertzialak elkarren artean alderatzen baditugu, ikusiko dugu antzeko osaera dutela. Bi horietan honako proportzio hauetan ageri dira osagaiak gutxi gorabehera: ekilore olioa (%35), albaka (%30), Grana Padano eta Pecorino Romano gazta tradizionalak (%7-9) eta oliba olioa (%1). Desberdintasun aipagarrienak lodigarrietan daude (patata darabil Gallo etxekoak eta esnearen proteinak eta landare jatorriko zuntza La Molisanak), baita anakardoetan (zertxobait gehiago La Molisana etxekoan) eta pinazietan ere, zeinak Gallok bakarrik dituen. Pinazien proportzioa, dena den, %1ekoa da azken horretan, nahiz eta etiketan horiek agertu nabarmenduta, fruitu lehor nagusia balitz bezala.\nTomatez egindako saltsak. Arreta ematen duen lehen gauza da tomatea formatu batean baino gehiagotan ageri dela: purea, mamia, kontzentratua eta baita “tomatea” ere besterik gabe. Formatu kontua besterik ez da, produktu mota hori egiteko bat baino gehiago erabiltzen da eta. “Tomatea” jartzen duenean, esan nahi du begetal hori bere horretan erabili dela (azal eta haziekin). Halaxe ageri da Rummo eta Garofalo marketan. Beste produktu batzuetan tomate mamia darabilte, adibidez Mutti, Barilla eta Gallo etxekoetan, hau da, begetalaren barneko aldea, mami hutsez osatua, azalik gabe. Erabiltzen diren gainerako formatuen artean guztizko solido disolbagarrietan dago desberdintasuna, edo beste modu batean esanda, tomateak duen ur kantitatean, behin partzialki deshidratatu dutenean edo iragazi egin dutenean azalak, haziak eta bestelako elementuak kentzeko (adibidez, zuntza):\nTomate kontzentratua. Solido disolbagarrien kontzentrazioa %7koa edo handiagoa da, hau da, hiru formatuetan ur gutxien duena da.\nTomate purea. Solido disolbagarriak %7 eta %24 artean dira.\nTomate pasta. Solido disolbagarriak %24 baino gehiago dira, hau da, hiruretan ur gehien duena da.\nBalio komertzial handieneko formatuak tomatea eta tomate mamia dira, horiek dutelako tomate freskoaren edo gutxi prozesatuaren antz handiena zapore, lurrin eta testurari dagokienez. Estimu gutxien duen formatua, eta merkeena, tomate kontzentratua da, ur gehien horrek izaten duelako eta, ondorioz, ez hain zapore, lurrin eta kolore sendoa. Produktuak trinkotasun egokia izatea da helburua, eta horren arabera aukeratzen da formatu bat erabiltzea edo formatuak konbinatzea, betiere kontuan hartuta lehengaiaren eta elaborazio prozesuaren kostuak.\nHorixe egiten dute guk aztertu ditugun marka gehienek: konbinatu egiten dituzte tomatea edo tomate mamia eta kontzentratua. Desberdintasunak bi saltsatan aurkitu ditugu: Rummo etxekoak tomatea baino ez dauka, eta Eroski etxekoek tomate purea. Kontsumitzaile gisa, alderik handienak testuran sumatzen ditugu; tomatez edo tomate mamiz eginda dauden produktuek pikor gehiago izaten dute normalean, eta leunagoa izaten da purez egindakoetan. Baina zaporea eta lurrina ere desberdina izaten dute; leunagoak eta ñabardura gehiagokoak izaten dira tomatez eginda dauden produktuetan purearekin edo kontzentratuarekin egindakoetan baino.\nTomatez eginda dauden saltsen artean hiru multzo handi egin ditzakegu osagaiak kontuan hartuta: haragia dutenak (bolognarra), gazta dutenak (parmigiana edo parmesanoa) eta hirugarrena barazkiak eta begetalak dituztenak, adibidez napolitarra eta oliba erakoa.\nBolognar saltsa guztiek daukate txerri haragia eta bestelako haragiren bat. Eroskik %6,5 dauka txerri haragia eta %3,5 abelgorriarena; Rummok %19 abelgorriarena eta %12 txerri urdaiazpikoa; eta Gallok %16 abelgorri eta txerri haragia nahasian eta %1 urdaia. Osagai horiek guztiek (urdaia, abelgorria edo txerri urdaiazpikoa) eragina dute nutrizio osaeran eta baita zapore, lurrin eta testuran ere. Urdaiak, adibidez, gantza ematen du nagusiki, baina kontuan hartu behar da produktuaren %1 baino ez dela Gallo saltsan.\nSaltsa parmesanoei dagokienez (Mutti eta Garofalo), biek Parmigiano Reggiano gazta daramate, izenak dioen bezala, eta antzeko proportzioetan ageri da bietan ere: %4 eta %5. Nagusiki barazki eta begetalez osatuta dauden saltsetan honako hauek nabarmentzen dira: tipula, azenarioa, baratxuria, usain belarrak (oreganoa, albaka, erromeroa) eta olibak (Barilla Olive). Horietako batzuk beste saltsa batzuetan ere ageri dira. Rummo eta Eroski etxeetako saltsek, adibidez, tipula, azenarioa eta apioa daukate, %14ko proportzioan gutxi gorabehera, jatorrizko errezetak agintzen duen bezala. Gallo bolognar saltsak ere baditu azenarioa eta tipula (%12 osatzen dute), baina apiorik ez.\nNutrizio arloko informazioa ere kontuan hartzekoa da oso. Askotan horixe bakarrik irakurtzen dugu, batez ere elikagai horrek kaloria asko ematen duen jakin nahi dugulako edo gantz edo azukre asko ematen duen. Baina datu horiek modu isolatuan hartuta, ez digute gauza handirik esango. Egoki interpretatuko baditugu, testuinguruan sartu beharra dago, ez baita gauza bera 5 gramo gantz hartzea txerri urdaitik edo oliba oliotik. Informazio hori, beraz, osagarri bat gehiago da egiaz.\nPesto saltsek kaloria gehiago ematen dute besteek baino. Zehazki, 450 kcal 100 gramo bakoitzeko, edo bestela esanda, 225 kcal 50 gramoko errazio bakoitzeko; zifra handi samarra da hori, are gehiago pasta platerkada batekin jaten denean (350 kcal 100 gramo bakoitzeko); guztia batuta, beraz, 575 kcal ematen ditu. Pasta platerkada bat janda pesto saltsarekin, batez besteko heldu batek egunaren buruan hartu beharreko kaloria kopuruaren laurdenera iritsiko ginateke, eta litekeena da egunaren buruan jaten ditugun beste elikagaiekin muga hori gainditzea.\nGainerako saltsetan, kaloriak 110-130 kcal inguruan dabiltza bolognar erakoetan eta Garofalo parmigano delakoan eta 65-90 kcal inguruan besteetan. Azken batean, pasta plater bati saltsa horien errazio bat eransten badiogu (50 g), osotara 385-410 kcal emango dituzte, pesto saltsa daramatenek baino zerbait gutxiago.oliba oliotik. Informazio hori, beraz, osagarri bat gehiago da egiaz. Pesto saltsek kaloria gehiago ematen dute besteek baino. Zehazki, 450 kcal 100 gramo bakoitzeko, edo bestela esanda, 225 kcal 50 gramoko errazio bakoitzeko; zifra handi samarra da hori, are gehiago pasta platerkada batekin jaten denean (350 kcal 100 gramo bakoitzeko); guztia batuta, beraz, 575 kcal ematen ditu. Pasta platerkada bat janda pesto saltsarekin, batez besteko heldu batek egunaren buruan hartu beharreko kaloria kopuruaren laurdenera iritsiko ginateke, eta litekeena da egunaren buruan jaten ditugun beste elikagaiekin muga hori gainditzea.\nGainerako saltsetan, kaloriak 110-130 kcal inguruan dabiltza bolognar erakoetan eta Garofalo parmigano delakoan eta 65-90 kcal inguruan besteetan. Azken batean, pasta plater bati saltsa horien errazio bat eransten badiogu (50 g), osotara 385-410 kcal emango dituzte, pesto saltsa daramatenek baino zerbait gutxiago.\nIreki aurretik egiaztatu\nAztertu ditugun saltsa guztiak beirazko potoetan merkaturatzen dira, eta segurtasun tapa bat daukate. Horri esker oso erraz jakin dezakegu produktuak hutsean ontziratua jarraitzen duen; hala denean, tapak erdialdean izaten duen konkortxoa hondoratua egoten da. Potoa lehenbiziko aldiz irekitzen dugunean, utzi egiten dio hutsean egoteari, eta soinu berezi bat ateratzen du (“pop”), eta taparen konkorra gorantz nabarmentzen da. Beste modu batean esanda, potoa lehenengoz ireki aurretik taparen konkorra gorantz aterata badago, ez genuke kontsumitu behar. Eta berdin gertatzen da lehenbiziko aldiz irekitzean tapa indarrik egin gabe askatzen denean edo soinu berezi hori egiten ez duenean. Ontziek kolperen bat hartzen dutenean taparen inguruan, gerta daiteke nahi gabe hutsaren babesa galtzea, adibidez garraiatu bitartean. Ez da batere ohikoa, baina komeni da kontuan izatea.\nKalorietan ikusi ditugun desberdintasunak gantzaren ondorio dira, mantenugai horrek energia kantitate aipagarria ematen du eta: gantz gramo bakoitzak 9 kcal ematen ditu, eta proteina edo karbohidrato gramo bakoitzak 4 kcal. Hori dela eta, pesto saltsek, oliba olio dezente eta gazta kopuru aipagarria dutenez, %40-46 dauzkate gantzak, eta gainerakoak, berriz, %4 eta %10 artean dabiltza. Azken horietan, desberdintasun nagusia gaztari edo haragiari zor zaio, eta ekilore olioaren proportzioari ere bai. Horien artean gantz gehien dutenak Rummo bolognarra eta Garofalo parmigiana dira (%9,5 eta %8,7), eta gutxien dutenak, berriz, Barilla napolitarra eta Barilla Olive (%3,7 eta %4,5).\nProteina kantitatea ez da berdina guztietan, eta pentsatzekoa denez, handiagoa izango da haragia edo gazta duten saltsetan. Horrela, mantenugai horren proportzioa %3,1 eta %7 artekoa da produktu horietan, Garofalo parmigiana dago mutur batean eta Rummo bolognarra bestean. Begetalak bakarrik daramatzaten saltsetan ez da iristen %2ra, adibidez Barilla etxekoan eta Eroski etxeetako napolitarretan. Nolanahi ere, ez da bereziki proteina asko izaten duen produktua.\nKontu izan gatzarekin\nGarrantzitsua da gatz kantitateari arreta jartzea, produktu batzuek gehiegi eduki dezakete eta, hau da, %1,25 baino gehiago. Berriz ere pesto saltsak nabarmentzen dira, non %3,3tik %3,7 bitartekoa den gatz kantitatea (Gallo eta La Molisana), segur aski gazta ondua daukatelako. Garofalo parmigiana saltsak ete gainditu egiten du zifra hori (%1,3 dauka), gazta darabilelako horrek ere. Beste muturrean, Barilla napolitarra saltsa ageri da batetik, gatza %0,96 duela, eta Mutti parmigiano bestetik, %0,8rekin.\nKantitate horiek 100 gramori dagozkio, eta pentsa liteke errazio bat hartzen dugunean (50 g) ez dugula hainbeste gatz barneratuko, baina ez da hala. Adibi dez, La Molisanaren errazio batek 1,85 gramo gantz ematen du, eta hori asko samar da, egunaren buruan gehienez 5 gramo hartzea gomendatzen dute eta.\nJatorriak baldintzatzen du prezioa\nAztertu ditugun saltsek alde handiak dituzte prezioan, batez ere tomatez eginda daudenen eta pesto saltsen artean. Azken horiek nabarmen garestiagoak dira besteak baino (0,71 € balio du La Molisana etxeko errazio batek eta 0,52 € Gallo etxekoak), segur aski darabiltzaten lehengaiak ere garestiagoak direlako: albaka, anakardoak, pinaziak eta Jatorri Izen Babestuko gaztak. Rummo bolognarrak ere prezio handi samarra du, 0,62 € errazioak.\nGainerakoak nabarmen merkeagoak dira, nahiz eta horien artean ere badiren aldeak: Italian eginda dauden saltsek prezio handiagoa dute, Barilla, Garofalo eta Mutti etxeetakoek (errazioak 0,35-0,44 € artean balio du); Espainian egindakoen errazioa 0,15-0,28 € artean dabil, eta alde hori lehengai garestiagoek eragin izango dute segur aski (Italiako gaztak, Jatorri Izen Babestukoak, olibak…), baita jatorriak eta garraio gastuek ere.\nLa Molisana pesto: %3,7\nGallo pesto: %3,3\nGallo boloñesa: %1,6\nGarofalo parmigiana: %1,3\nBarilla Olive: %1,2\nEroski bolognarra: %1,1\nRummo ragú bolognarra: %1\nEroski napolitarra: %1\nBarilla napolitarra: %0,96\nMutti parmigiano: %0,8\n*Gatz gehiegi duela esaten da %1,25 baino gehiago duenean. Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) gomendioa da egunean 5 gramo gatz baino gutxiago hartzea\nEroski napolitarra: 31,20 euros\nEroski bolognarra: 36,25 euros\nGallo bolognarra: 59,13 euros\nBarilla napolitarra: 73,32 euros\nRummo ragú bolognarra: 129,85 euros\n*Urteko osoko gastua, lau laguneko familia batean kide bakoitzak astean errazio bat hartuz gero, guztira 200 gramo astean.\nPasta laguntzeko saltsen artean alde handiak daude, nagusiki osagaien ondorioz agertzen direnak. Pesto saltsek, adibidez, kopuru handietan ematen dituzte kaloriak, gantza eta gatza, proportzio handian dutelako ekilore olioa, eta osagaien artean anakardoak eta gazta ondua ere badituztelako. Horregatik utzi behar genituzke noizbehinka jateko. Aztertu ditugun bi aukeren artean, Gallo eta La Molisana, ez dago alde handirik osaeran, eta, beraz, ez dago arrazoirik prezioan halako alde handia egoteko. Hori dela eta, bi horietan Gallo etxekoa da gomendagarriena, merkeena hori da eta (0,52 €).\nNutrizioaren ikuspegitik, bolognar eta parmigiana erako saltsak ez dira gomendagarrienak maiz jateko, lehenak haragi gorria duelako eta bigarrenak gazta ondua. Astean behin hartu behar lirateke, gehienez. Lehenbizikoen artean, ikuspegi komertzialetik ezaugarri onenak dituen bolognar saltsa Rummo markakoa da, zeinak %73 dituen barazkiak eta %22 haragia. Baina garestiena ere bera da. Gallo etxekoak ezaugarri hobeak ditu (tomatearen mamia du eta haragi gehiago, %17), baina aldeak ez dira hain nabarmenak, eta ez dago arrazoirik garestiagoa izan dadin (0,28 €); hortaz, Eroski bolognarra izango litzakete aukerarik onena (0,17 €).\nParmigiano erako saltsen artean (Garofalo eta Mutti), biek oso antzeko ezaugarriak eta prezioak dituzte (0,40 eta 0,44 € errazioak). Desberdintasunik handiena da Mutti etxekoak olioa gutxiago duela eta, gainera, olibarena da; Garofalok, berriz, ekilorearena darabil. Bi horietan, Mutti etxekoa da gomendagarriena. Azkenik, barazkiz eginda dauden saltsen artean ez dago alde handirik eta arrazoirik prezioan halako desberdintasunak egon daitezen. Eroski napolitarra da aukerarik egokiena, kalitatepreziorik onenak berak ditu eta.\nProduktu guztiak kontuan hartuta, kalitatepreziorik onenak Eroski napolitarrak eta Gallo bolognarrak dituzte.\nOsagaien zerrenda. Hobe barazkiak dituztenei ematea lehentasuna.\nNutrizio arloko informazioa. Olio asko eta gazta daukaten saltsek dezente izaten dituzte gantza eta kaloriak.\nGatza. %1,25etik gora gehiegizkotzat jotzen da. Batzuek nabarmen gainditzen dute zifra hori.\nPrezioa. Alde handia daude batzuen eta besteen artean. Italian eginda daudenak garestiagoak dira Espainian ekoitziak baino, besteak beste garraio gastuengatik.\nSaltsak Italiakoak direnean... gaztak ere bai\nSaltsa horietako batzuk egiteko, Italiako zenbait gazta tradizional erabiltzen da, adibidez Parmigiano Reggiano delakoa (parmigiana saltsa) edo Pecorino Romano eta Grana Padano izenekoak pesto saltsan. Guztiek daukate Jatorri Izen Babestua, eta horrek zehazten du nolako baldintzak bete behar dituen bai elaborazio prozesuak eta bai azken produktuak ere. Hortaz, balio komertzial handiko produktuak dira.\nPecorino Romano. Gazta ondua da, ardi gaztaz egiten dena Lazio, Sardinia eta Toscana eskualdeetan, eta zapore sendo eta gazia izaten du. Horrexegatik erabiltzen da pasta laguntzeko (birrinduta) edo saltsa egiteko, adibidez pesto erakoa.\nParmigiano Reggiano. Hamabi hilabetez ontzen da gazta hori; behi esnez egina da, eta Italia iparraldeko udalerri jakin batzuetan lantzen dute (Parma, Emilia-Romagna, Modena, Bologna eta Mantua). Zapore sendoa izaten du, fruitu lehorren ukitu batzuekin.\nGrana Padano. Gutxienez bederatzi hilabetez ontzen da gazta hori; Po Haranean egina da, behi esnearekin, eta prozesu tradizional baten bidez kentzen diote gantzaren zati bat. Parmigiano Reggiano gaztaren antzeko ezaugarriak ditu, zapore eta lurrin sendoak alegia, fruitu lehorren ukitu batekin.\nEsadazu zer-nolako osagaiak dituen eta esango dizut zein hautatu


Espainiako hiri ederrenak | Absolut Travel\nAlberto Hankak | | Barcelona, Cordova, España, Madrid, Salamanca, Toledo\nEspainia ezaugarritzen duen bertuteren bat bada, ezarpenen barietatea eta kontrastea da. Pirinioetan eskiatu eta eguzkia hartu dezakegu klima subtropikala duen uharte batean eta, ondoren, Madrilgo kale kosmopolitan galdu edo Andaluziako patio koloretsuetara begiratu. Berretsitako berezitasuna Espainiako hiririk ederrenak hurrengoa ekarriko dizugula.\nEgile honen hiri gogokoenak oraindik gordetzen du Andaluziako mirari honen kale, eraikin eta zubietan zeharkatutako ondare erromanikoa, judua, musulmana eta kristaua. The Kordobako gune historikoa, Gizateriaren Ondare izendatua, bere meskita inposatuaren inguruan biratzen da, arkitektura mudejarraren adibidea, Elizak etengabe katolikora gerturatzeko saiakerak egin arren. Argazkigintza tipikoa baino lehen abiapunturik onena Puente Romano, salmorejo tipikoa ona bere tabernetako batean edo Kordobako patio ospetsuak Maiatz bakoitzean hiri osoan usain eta koloreko kapa bat erakusten duen jaialdia osatzen dute. Denbora pixka bat ere badaukazu, beti etor zaitezke Medina Azahara palatino hiria, Espainiako Unescoko azken ondarea.\nSevillako kaleetan zehar ibiltzen zarenean konturatzen zara zein handitasun duen Espainiako hiririk ospetsuenak. Bere alde zaharra, Europako handiena Veneziaren eta Genovaren ondoan, eraikin ugariz osatutako mendeurreneko distiraren lagina da: La Giralda, Guadalquivir-era begira dagoen Oro del dorre ikonikoa edo Alkazar bikaina Game of Thrones-en agertoki gisa erabiltzen dira Sevilla esperimentalagoarekin kontrastatzen duten ikuspuntu futuristikoa (Las Setas) edo folkean arnasten den artea. Triana auzoa. Zalantzarik gabe, Sevillako kaleetan zehar zaldiz zaldi saltoka dabilen iratxo andaluziarra inspiratzeko hiri onena.\nHiri gutxik erakusten dute Bartzelonaren xarma. Espainiako hiririk nazioartekoena Haussmanen Parisek ezin hobeto marraztuta eta eragindako hiri-ehunaren zati bat ez ezik, begiak ere ematen ditu Antonio Gaudíren lana hori Bartzelonako txoko ustekabeenetan banatzen da, inoiz arnasten ez duen Sagrada Familia batetik edo Park Güell batetik sinbolismoaren eta kolore bereziaren labirinto bat agintzen duena. Itsasoak laztanduta, Bartzelona gaueko giro kultural eta kultural paregabe batez elikatzen da, hala nola, Gràcia bohemioa edo Born barruti kosmopolita bezalako hondartzetan festa eta haize artean amaitzeko. Barceloneta edo, nire gogokoena, Mar Bella, ez hain gomendagarria den auzoaren amaieran Poble Nou.\nEzaguna da "Hiru kulturen hiria" Hainbat urtez populazio kristau, judu eta musulmanak elkartu izanagatik, antzinako Toledo Tajo ibaiari begira dagoen muino baten gainean hedatzen da, non bere kale estu sareek eta Gaztelako historiaren erreferentziek Mantxako hiria zentzumenentzako gozamen bihurtzen duten. ... Zocodover plaza historiaren zatien arteko ibilbideari hasiera ematen dio, Toledoko katedral inposatu bat, sinagogak, beste garai bateko balkoiak edo duela gutxi kontrastatzen duten labana dendak. sukar gastronomikoa hori hirian askatu da carcamusak, migak edo cochifritos bezalako plateren artean.\nSalamancak kulturaren eta historiaren sehaska du Mendebaldeko unibertsitate zaharrena forman agertzen den karaktere bakarraren froga gisa bi katedral - Zaharra eta Berria -, San Esteban komentua edo Santiago eliza. A osatzen duten ikonoak Zentro Historikoak Gizateriaren Ondare izendatu zuen horren ondoren, Europako Kultur Hiria edo Interes Turistiko Nazionaltzat jotzen den Aste Santua da. Hemen dagoelako, Salamancan, La Celestinaren maitaleen historia bere baratzeetan arnasten da eta Cristóbal Colón edo Antonio de Nebrija bezalako izenak berreskuratzen dira hiri berezi honen artean.\nHalaber, «Donostia» izenarekin ezagutzen da Espainiako hiririk ederrenak mendearen erdialdean, bere arkitekturaren bidez, itxura frantses eta burgesaren menpe gelditu zen bainuetxe paradisu zahar honetara etortzen diren turistak eta ikusleak erakartzen jarraitzen du. Artzain Onaren katedrala edo Udaletxea Donostiako gotorleku handiena laztantzeko Alde Zaharretik hedatzen den estilo neogotikoaren bi adibide on dira: Kontxako hondartza, El Urgull edo El Igueldo bezalako mendiek mugatutako kostaldeko Edena.\nEspainia osoa Madrilen dago, kontrastez beteriko hiriburu horretan, haur adoptatu bezala sentitu gaitezke eta haien eraginak mikrokosmos kosmopolita paregabe batekin nahasten dira. Ibilbidea markatzen duen Gran Vía bezalako leku ikonikoetatik Reina Sofía edo El Prado bezalako museo enblematikoak, Lavapiés-en etnia, La Latina giroa, merkatuen distira edo El Retiro-n inguratutako lurpeko mundua zeharkatuz, Madrilek ez du arnasa hartzen bere txoko guztiak ezagutzeko orduan. Denbora sobera baduzu ere, beti dezakezu bisitatu Aranjuez eta bertako jauregi eta lorategi oparoak edo lorategien zakarrean diamante gisa baieztatzen den Madrilgo Sierra bateko basoetan galtzea.\nJerusalem eta Erromarekin batera, Santiago de Compostela-k bat osatzen du munduko erromeria zentro handienak, xarma eta solemnitatea beste leku gutxitan bezala. Bat Espainiako hiririk ederrenak, Galizian, Gizateriaren Ondare izendatutako bere alde zaharrean ixten du a Santiago Katedrala bertan, apostolu ospetsuaren hilobiak milaka pertsona erakartzen ditu, leku desberdinetatik urtez urte ospetsua hasten dutenak Camino de Santiago.\nSevillako folkloretik hasi eta Donostiako dotoretasuneraino, Espainiak kontrasteen, historiaren eta kultura paregabearen meka gisa duen potentziala berresten du.\nZeintzuk dira, zure ustez, hiri politenak España?\nArtikuluaren bide osoa: Absolut Travel » Espainiako hiri politenak\nZer ikusi Ávilan egun batean\nPorto bi egunetan


Sexu-lanari buruzko hitzaldia eskainiko du gaur Conxa Borrellek - etakitto.eus\nSexu-lanari buruzko hitzaldia eskainiko du gaur Conxa Borrellek\nAndretxeak hainbat hitzaldi antolatu ditu hilabete honetan prostituzioa eta sexu-lana auzian jartzeko, eta Conxa Borrell izango da lehen hizlaria. OTRAS sindikatuko idazkari orokorra da Borrell eta ‘Sexu-lana: lan-eskubideak, sindikatzea edo esplotazioa’ izenburua duen hitzaldia eskainiko du gaur 18:00etan Portaleko areto nagusian.\nHilaren 22an Peter Szil psikoterapeuta eta aktibistaren txanda izango da ‘Gizonezkoak, pornografia eta prostituzioa’ izenburua duen hitzaldia eskaintzeko, eta 23an Amelia Tiganus aktibista feministak eta emakumeen salerosketako biktima ohiak ‘Emakumeak eta umeak: prostituziorako salgaiak. Nola fabrikatzen da puta bat?’ izeneko berbaldia eskainiko du toki eta ordu berdinean.\n« `Los teloneros del chocolate´ antzezlana eskainiko du La Red Teatrok ostiral honetan Ermuan “Esperpentos con chispa y fuego” antzezlana estreinatuko du bihar La Novenak »


Gertu nahi banauzu - - Maxixatzen.eus\nGertu nahi banauzu\nIxabel Jauregi 2021-06-05 08:30\nIxabel Jauregik maiatzeko Maxixatzen aldizkarirako idatzitako iritzi artikulua: 'Gertu nahi banauzu'.\nEntzule nahi zaitudan adiskide kuttun: 1982ko azaroaren 11n jaio nintzen, Donostiako Andia kalean. Agian, ezagutzen nauzu, baina zurekin inoiz baino gertuago izan nahian, lerro hauek idaztera ausartu naiz.\nGaurkotasunez bizi dugun garai honetan, beharbada goibel, etsita, bakarrik, zoriontsu, baikor, herriminez, maiteminduta... aurkitzen zaren horri zuzentzen naiz. Euskara hutsean, inoiz baino gertuago sentitu nahi zaitut.\nMusikarekin ase nahi zaitut, horretarako askotariko aukera eskainiz, euskal kantak nahiz mundu guztikoak.\nZer garrantzitsua den hizkuntza bat mugitzen den hitzekin jolas egiteko gurpil soro eta erakargarria: olerkien bidez, bertsoen trinkotasunez, trebetasunez, gaiari ertz guztietatik helduz.\nKirola jarraitzea, praktikatzea gustuko duzula pentsatzen dut; horretan aldian egongo zara nirekin bat eginez gero.\nMundua eta bizitza ulertzeko tresna egokiak eskaintzen dizkigu zientziak eta sail hori ere zure esku jartzen dut: klima aldaketa, berrikuntzak, ikerketak, trantsizio ekologikoa... nabarmenduz.\nOrduero, egunerokotasunari buruzko informazio tantak kontu handiz prestatzen ditut, baita ikuspegi askotako iritziak bildu ere.\nZutabegileak jarraitzeko joera baduzu, buru argidunen gai desberdinekiko zerrenda ez da motza, haiek adi-adi jarriko zaituzte.\nEta ez pentsatu zutaz ahanzten naizenik; zuk parte hartzeko, zure bizipenak kontatzeko, amuak botako dizkizut, nire lantalde oparoan zure presentzia ezinbestekoa zaidalako. Zu gabe ez nintzateke ezer eta.\nIrakurzalea bazara, maiz idazleen eta irakurleen erakusleiho ederra nauzu.\nOsasunarekin arduratsua naiz, eta astero pare bat kide aritzen dira gaiaz hizketan eta koltsultak erantzuten. Nola ez, baita aldareetan egotea merezi duten nekazariak, txorien bitxitasunez aritzen direnak edota euskal kulturaren transmisioaz kitzigarri jarduten dutenak ere.\nSortzaileak ere maite ditut: margolariak, musikariak, argazkilariak, zinemagileak, antzezleak... Haiek ere ezagutaraziko dizkizut.\nInoiz baino gertuago sentitu nahi zaitut, 365 egunetan, 87,7 dialean, horretarako lantalde profesionala zure esku jarriko dut , konpainia egiteko prest nauzu, etxeko lanetan, etxez kanpo, naturan, kotxean, ... ordu txikitan, lo hartzen ere lagun zaitzaket.


Gizarte errespetuzkoagoa, bidezkoagoa eta integratzaileagoa eraikitzearen alde - Beasaingo Udala\nArgitaratua: 17 Maiatza 2020\nMaiatzak17, LGTBIfobiaren aurkako egunean, Beasaingo Udalak jendarte inklusiboa, zaintzailea eta proaktiboa aldarrikatu nahi du kolektibo honek pairatzen duen diskriminazioaren aurrean\nEhunka lagun hil dira gay, lesbiana edo transexuala izateagatik\nAurten, COVID-19aren ondorioz etxean erdi konfinaturik geratu behar dugunez, ezin izango da kalera irten manifestatzera, baina, berdin jarraituko dugu salatzen sexu eta genero aniztasunarekiko gorrotoak sortarazten dituen erasoak. Eraso horiek gure inguruan eta 70 estatutan baino gehiagotan gertatzen dira; izan ere, ILGA txostenaren arabera, sexu orientazioa kriminalizatzen da, eta horrek esan nahi du ehunka biktima hil direla, gay, lesbiana eta transexualak izateagatik.\nEz zaitzala LGTBIfobiak kutsatu\nBeasaingo udaletik, maiatzaren 17an, jendarte inklusiboa, zaintzaile eta proaktiboa aldarrikatu nahi dugu, LGTBI kolektiboak oraindik aurre egin behar dien diskriminazio planoen aurkako borrokan eta eskubideak lortzearen alde ahaleginak batuko dituena.\nUste dugu gizarte eragile guztien zeregina dela gizarte errespetuzkoagoa, bidezkoagoa eta integratzaileagoa eraikitzea, gure lan agendetan LGTBI kolektiboarekiko konpromiso esplizituak hartuz, oraindik indarrean dauden diskriminazio planoen aurkako borrokan aurrera egin dezagun.\nUlertzen dugu une honetan COVID-19ren gaia dela eta haren ondorioak lantzea lehentasuna direla, baina Beasaingo udaletik inoiz baino gehiago jarraituko dugu LGBTI pertsonen eta haien ingurunearen ondoan, LGTBIfobiaren aurka borrokatuz, persona guztientzat berdintasuna eta askatasuna lortu arte.


1936an herritik ihes egin zuten kideen inguruan ikertu du Intxortak | Mondraberri Arrasateko Ataria\nHasiera Albisteak 1936an herritik ihes egin zuten kideen inguruan ikertu du Intxortak\nAdierazi dutenez Jakin bagenekien, 500dik gora batailoietara joan zirela borrokara eta hauetatik 107 gerra ekintzetan hil zirela. Beste 300 atxilotuak izan ziren eta urte luzeak eman zituzten espetxean edo esklabo lanak egiten. Azkenik, 55ek Frantziara ihes egitea lortu ondoren Kataluniara itzuli ziren borrokatzera, bertan atxilotu eta Gurs edo Olorongo kontzentrazio-eremuetara eraman zituzten.\nEgin genituen ikerketek hainbat pista eman zizkiguten galdera hauek erantzun ahal izateko lan-ildoak zehazteko: Elgetako Udalarekin batera aurtengo omenaldiaren prestaketa lanei esker, non, gerrako haurrak omentzeko asmoa dugun, aukera polita izan genuen hauen testigantzak jasotzeko, adibidez, nora joan ziren, norekin (guraso, aitona-amona, osaba-izeba) ea. Bestalde, eta pandemiaren ondorioz izan dugun konfinamenduak emandako denbora aprobetxatuz, garaiko egunkarietako informazioa jasotzen aritu gara interneten Euskal Herria eta Kataluniaren inguruan aurkitutako artxibo guztiak sakon aztertuz. Telefonoz izandako elkarrizketa askorekin batera, honek guztiak ahalbidetu du, orain aurkeztuko dizuegun lana.\nAurretik aipatu ditugun 1500 pertsonetatik, 494k Frantziara, Kataluniara, Belgikara, Ingalaterrara, Argentinara, Txilera edota Errusiara egin zuten ihes.\nDeba-Goieneko herriak ebakuatzean, ehunka izan ziren euren familiekin batera Bizkaia aldera ihes egin zuten haurrak. 1.937ko maiatzetik aurrera, gerraren gogorkeriatik ihes egiteko, guraso askok euren seme-alabak atzerrira bidali zituzten bonbardaketetatik eta gosetik aldentzeko. Haur batzuk euren familiekin batera egin zuten ihes, beste batzuk, ordea, bakarrik joan behar izan zuten erbestera ,eta, honek, euren senideei buruz denbora luzez ezer ez jakitea suposatzen zuen.\nZerrenda ikusteko esteka


Lagun aurrerakoien arteko afaria batean, deskuiduan, elkarrizketa geopolitikara bideratu zen. Gai jartzaileak etorkizuneko balizko txinatar hegemoniari beldur ziola esan eta iparramerikar inperialismoa txinatarra baino nahiago zuela adierazi zuen argudio kultural bat erabiliz: “Azkenean, AEBak guregandik gertuago daude, yankiek gure baloreekin eta bizitza estiloarekin zerikusia dute”. Inork ez zuen ezer esan, inork ez zuen sentitu adierazpen hori xenofoboa zenik eta inork ez zuen beharrezkoa ikusi eztabaida datuekin objektibatzea, inperialismo hobeagoaz edo txarragoaz hitz egin behar bazen. Afariko parte-hartzaileek ondo ulertu zuten markoa: gureak eta besteak. Logika horretan afera ez da zer den ona edo txarra, logika horretan kultura arrotzarekiko mesfidantza eta arbuioa dira nagusi.\nPolitika konparatuan etorkizuna aurreikusten saiatzen gara lehen aldiaz ikasiz, horrek ez du esan nahi huts egin ez daitekeenik, baina askotan balorazio politikoak egiteko garaian dauzkagun elementu bakarrak orain arteko gertakariak dira.\nAzkeneko hamarkadei begiratzen badiegu, Txinak ez dio inori eraso egin, AEBek ordea, gerra eta eraso militarren zerrenda amaigabea dute, besteak beste, nazioarteko legedia hautsiz eta ez bakarrik arlo militarrean, baita ekonomikoan ere. Txinari, ordea, oso tatxa gutxi jarri dakioke nazioarteko politikan: legedia errespetatzen duen jokalari zuhurra eta kooperatiboa da.\n"‘Besteak’ boteretzen direnean eta beraien adierazpen geopolitikoek subiranotasuna, indar ekonomikoa eta defentsarako gaitasuna erakusten dituztenean, xenofobo errukiorrak erasokor bihurtzen dira"\nBeijingen aurka Txinako itsasoko uharteen gaineko soberania borrokak eta kutsadura aipatu ohi dira. Baina, alde batetik Txina ez da uharte gehien okupatu duen herrialdea eta lehian dauden bost herrialdeen artean uharteak harresitu zituen azkena da. Halere, gatazka honek ez du eragin esku-hartze militarrik eta bere arerioekin kooperazio ekonomikoa zabaltzen jarraitu du. Bestalde, une honetan energia berriztagarrien lehen produktore da Txina eta 2060an karbonoaren neutraltasuna lortzeko plan bat du martxan isurketen kantitatea naturalki xurgatu daitekeen tamainakoa izan dadin.\nHalere, xenofobia itsua da datu enpirikoen aurrean. Mendebaldeko hedabideak begiratzea baino ez dago: zenbat kritika eta barre egin dituzte hainbat herrialdetako COVID-19aren aurkako neurri, sendagai eta txertoen inguruan! Zenbat egia erdi eta berri faltsu estigmatizazio kulturala elikatzeko! Eta nondik eta pandemiak munduko hildako kopuru handiena utzi duen partetik.\nErrealitatea da Mendebaldeko pentsamendu nagusia, liberala eta berriki kultur diskriminazioaren aurkakoa, xenofobiaren eraikuntza mozorrotua baino ez dela. Pentsamenduaren hegemonia neoliberalari esker indibidualizatu egin da xenofobiaren pertzepzioa; hau da, jarrera xenofoboak pertsona indibidualekin erakustea onartezina da, baina, aldiz, indibidualak kolektibora eskalatzen duenean xenofobia esplizitatzen eta haren kontrola lurruntzen hasten da.\nKultura desberdinen aurrean jarrera ez xenofoboak agertzea, betiere beste horiek gutxiengo zaurgarriak edota ahulak badira, beren tolerantzia-balioengatik moralki nagusi sentitzen diren xenofobo errukiorrak suspertzen ditu. Hala ere, beste kulturak horiek (besteak) boteretzen direnean eta beraien adierazpen geopolitikoek subiranotasuna, indar ekonomikoa eta defentsarako gaitasuna erakusten dituztenean, xenofobo errukiorrak erasokor bihurtzen dira, izaera xenofoboa duten estigmatizazio kultural guztiak paseatzera ateraz. Horregatik, Mendebaldeko hedabideak titular eta kalifikazio xenofoboen benetako makinak dira, besteak beste, Txina, Errusia, Iran eta Latinoamerikako edozein herrialde subiranistaz hitz egiten dutenean.\nKanal hauetan artxibatua: Iritzia | Xenofobia


Euskeraz ala erderaz irakurten\nTxikitatik asi ta geiago, nagusi egin arte, beti erderaz irakurri ta ikasi dauan euskalduna, erdalduna geiago izaten da euskalduna baiño. Bere gogoan sortzen jakozan oldozkun edo pentsamentuak erderaz iruditzen dauz bere barrurako, bere buruagaz erderaz itz egiten dau, baita bere ideko guztiakaz be. Onetarikoentzat, jakiña!, errazago da erderaz irakurtea. Oneexek be, orraitik, euskerea galdu ez badabe, ta zaletasun pixkategaz asten badira euskeraz irakurten, aldi gitxian barru egingo dabe zeregin ori erderaz baizen erraz. Sarritan ikusi doguna da auxe.\nOstantzeko euskaldunentzat, adiralbenik edo estudiorik egin ez dabenentzat, eta beti euskeraz diarduenentzat, errazagoa da euskeraz irakurtea... eurak uste izan ez arren. Auxe da gauza arrigarria: onetariko batzuk uste izaten dabe erderaz irakurri ta ulertuten dabela, ta geien-geienetan len baizen uts geratuten dira. Irakurri eragiozue onei erderaz apur baten, eta bereala itandu zer esan gura dauan itz onek edo orrek edo arek, eta ikusiko dozuez larri zer erantzun ez dakiela. Eta ostera, notin zindo ta tolesbakoak badira eretxikeri ta andipuzkeririk ez daukenak, irakurri eragiozue euskeraz, ta agiriko da zein ederto ulertuten daben. Bai ba, euren ele edo berbetan da ta! Eretxiak eta andiputzak badira, orduan ez ezer itandu, eurenai eutsitearren guzurra dariola ibilliko jatzuez ta.\nEdonungo notiñak obeto ulertuten dabe euren elez erbesteko elez baiño, ezer esaten jakenean itzez naiz idatziz. Egi au ukatuten dauana... lau ankadun belarri-luze bategaz buztartu, ta bialdu solora, Lugintza edo Agriculturak irabazi daian.\nZuk, U-tar J. K. adiskide orrek zeure idazki buruan ipinten dozun itanduagaz zer-ikusirik ez dauko lugin gazbako orrek diñoanak: «Euskerea ez doa iñora be».\nOri esaten dabenai egin bear litzakioe, al balitz, erderea irakatsi ta Extremadurara edo bialdu, ia zer egingo leukean bere erdera ta guzti. Laster litzake atzera emen goseak illik.\nEsango balebe: «Ondo dator erderaz be jakitea», baietz esango geunskioe ta isilduko gintzakez; baiña «Euskerea, zetako da?» esatea, euskaldunak bere burua ukatzea da, erdaldunen buztarripean bera sartzea, gizonak egin leiken oillokeririk andiena da.\nOri esaten daben euskaldunai, geuk al dogun guztia ukatu bear geunskioe, ez adiskidetzat ez laguntzat artu ezetan be. Iñoz geure eskuan badaukogu mesede bat egiteko erea, ta mesede au artzeko bajatorku orrelako euskaldun abenda-saltzaille zikin bat eta belarrimotz bat, onexeri, belarrimotzari egin mesedea besteari baiño lenago.\nDoillorari ez lekurik emon.


SPRI atzerrian. Uztailako laugarren astea - SPRI\nSPRI » Nazioartekotzea » Asia eta ozeania » SPRI atzerrian. Uztailako laugarren astea\nSPRI atzerrian. Uztailako laugarren astea\nEuskal haur-moda Txinako Baby Maternity azokan eta Campecheko Ekonomi Garapeneko idazkariak Euskadiren Mexikoko delegazioa bisitatu du\nEuskal haur-moda Txinako Baby Maternity azokan\nEspainiako 13 enpresak parte hartu dute Shanghain uztailaren 20tik 22ra egin den China Baby Maternity Expo azokaren hamaseigarren edizioan. Haurrentzako Produktuen Espainiako Elkarteak (ASEPRI) koordinatu du Espainiaren parte-hartzea, ICEX-en laguntzarekin. SPRIren Shanghaiko bulegoko proiektu-teknikariek aukera izan zuten azoka bisitatzeko eta sektorea hurbilagotik ezagutzeko.\nParte-hartzaileei dagokienez, Babyauro euskal markak badaramatza bost urtetik gora Txinan. Bestalde, Bilboko “Pan con chocolate” enpresak ez zuen izan stand propiorik, baina presente egon zen azokan Txinako bere agentearen bitartez.\nCampecheko Ekonomi Garapeneko idazkariak Euskadiren Mexikoko delegazioa bisitatu du\nCampecheko Ekonomi Garapeneko idazkari José Domingo Berzunza hile honetan elkartu da Euskadiren Mexikoko Delegazioarekin, hots, Ibon Mendibelzua delegatuarekin eta enpresa arloko arduradun Irakusne Incierterekin, bertatik bertara ezagutzeko euskal eredu ekonomikoa eta eredu hori aintzat hartzeko Campecheren premiazko berregituraketa-prozesuan.\nCampeche Mexikoren hego-ekialdean eta Yucatan penintsularen mendebaldean kokatutako Estatu bat da. Ikaragarri sufritu du azken urteotan petrolioaren prezioaren jaitsieragatik, bere ekonomia petrolio industrian oinarrituta baitago, eta Errepublikaren azken postuan dago enpresen azpiegiturari dagokionez. Gauzak horrela izanik, Berzunza idazkariaren asmoa da Estatuko ekonomia dibertsifikatzea, oinarritzat harturik ekintzailetza, berrikuntza eta esportazioa.\nHorretarako, Ekonomi Garapeneko Programa ezarri nahi dute, asmoa dutelako sektore garrantzitsuenak ez ezik (hala nola petrolioa, nekazaritza, ehungintza eta eraikuntza), turismoa eta Informazio Teknologiak ere sustatzeko. Bestalde, Campechek asmotzat hartu du Mexikoko Gune Ekonomiko Berezien estrategian -gutxi garatutako Errepublikako Estatuak sustatzeko plan nazionalean- sartzea, horregatik bultzatu nahi du alderdi logistikoa, batik bat portuetan. Azkenik, Berzunzak dio teknologi parke bat eraiki nahi dutela Campeche iparraldean, horretarako aprobetxatuz Yucantanekiko hurbiltasuna eta harekin dituzten sinergiak, zeinak Parke Zientifiko eta Teknologiko bat sortu berri baitu Méridan.\nEskualde mailako berregituratze-proiektu hori dela eta, idazkaria interesaturik agertu da gertuagotik ezagutzeko SPRI, Innobasque, Azti-Teknalia, Bilboko Portua eta Euskadiko Teknologi Parkeen Sarea, eta ez dute baztertzen aurtengo azaroan Euskadira etortzea.


Udalekuen inguruko inkesta betetzeko azken eguna gaur da, uztailak 20 | Lezoko Unibertsitateko Udala\nHasiera » Berriak » Udalekuen inguruko inkesta betetzeko azken eguna gaur da, uztailak 20\nUdalekuen inguruko inkesta betetzeko azken eguna gaur da, uztailak 20\nUdalekuetan parte hartzen ari diren haurren gurasoek aurtengo udalekuen balorazioa egiteko aukera dute inkestaren bitartez. Blogaren bitartez erantzun daiteke\nAurtengo udalekuak azken txanpan murgiltzera doaz, uztailaren 27an amaituko dira eta, beraz, hurrengoa azken astea izango da. Gauzak horrela, eskaintzen den zerbitzua urtetik urtera hobea izateko helburuarekin udalekuetan parte hartzen ari diren haurren gurasoei inkesta bat betetzeko eskatu zaie eta horretarako azken eguna gaur da, uztailaren 20a, ostirala.\nInkesta blogaren bitartez erantzun daiteke, hurrengo estekaren bitartez: https://hezkide.wixsite.com/udanjostatzera\nUztailaren 2an ekin zitzaien aurtengo udalekuei eta hiru aste hauetan zehar jarduera, jolas eta irteera desberdinak egin dituzte parte hartzen ari diren 203 haurrek; besteak beste: ginkanak, mendira eta igerilekura irteerak, Lezoko herria ezagutzeko ekintzak, truke jolasak eta brillet txapelketa. Aurtengoan, gainera, iazko udazkenean inauguratu zen Herri Eskolako jolastoki estalia erabili da egun euritsuetan ekintzak aurrera eraman ahal izateko.\nHurrengo asteko ostiralean, uztailaren 27an, amaituko dira 2018. urteko udalekuak eta ordurako haurrek ‘Buruhandi’ aurkitzea espero da, izan ere, udalekuen hasieran desagertu egin zen. Beraz, datorren ostiralean pertsonaia honen bilaketa ospatzeko festa ospatzea aurreikusita dago.


Datorren igandean bukatuko da udako ordutegia, eta ordulariak ordubete atzeratu beharko dira. | Consumer\nDatorren igandean bukatuko da udako ordutegia, eta ordulariak ordubete atzeratu beharko dira.\nOrdu-aldaketa horrek etxeko sektorean %5 aurreztea ekarriko duela kalkulatzen da\nEuropako Batasuneko kide diren herrialde guztiei eragiten dien “Ordu-aldaketa” arautzen duen Erkidegoko Zuzentaraua betez, datorren igandean, urriaren 30ean, amaituko da udako ordutegia. Martxoan hasi zen, energiaren erabilera optimizatzeko. Horrela, erlojuak ordubete atzeratu beharko dira eta goizeko hiruretan biak izango dira.\nAldaketa horrek eragina izan duen hilabeteetan (martxotik urriaren bukaerara arte) argiztapen-aurrezkia %5 izan daiteke, Dibertsifikaziorako eta Energia Aurrezteko Institutuaren (IDAE) kalkuluen arabera. Hala, Espainiako familia baten batez besteko kontsumoa 3.200 kilowattekoa bada, etxe bakoitzeko 6 euro baino gehiago aurreztuko lirateke eta 60 milioi euro baino gehiago familia osoarentzat. Horri gehitu beharko litzaioke, merkataritza eta zerbitzuen sektoretik, %3ko aurrezkia (6 milioi eurotik gorakoa), aire girotuaren kontsumoa murrizteagatik.\nHasiera batean modu desberdinean bada ere, 1974az geroztik hasi zen hedatzen ordutegi-aldaketa, petrolioaren lehen krisia gertatu zenean, eta herrialde batzuek beren erlojuak aurreratzea erabaki zuten, eguzkiaren argia hobeto aprobetxatu eta argitan elektrizitate gutxiago kontsumitzeko. Geroago, 1981az geroztik aplikatu da zuzentarau gisa, eta lau urtean behin berritu da, hurrenez hurren.\naldaketa horario-eu uda


Pello Añorga idazle eta ipuin kontalaria, gaur, bibliotekan - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza : Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\nPello Añorga idazle eta ipuin kontalaria, gaur, bibliotekan\nMARKINA-XEMEIN // Herri Bibliotekak antolatuta, topaketa egongo da gaur, 18:00etan, Pello Añorga idazle eta ipuin kontalariagaz. Liburuekin eta ipuinekin lagunduta, etxean elkar entzuteko espazioak zelan sortu azalduko du Añorgak, solasaldian. Topake...\nMARKINA-XEMEIN // Herri Bibliotekak antolatuta, topaketa egongo da gaur, 18:00etan, Pello Añorga idazle eta ipuin kontalariagaz. Liburuekin eta ipuinekin lagunduta, etxean elkar entzuteko espazioak zelan sortu azalduko du Añorgak, solasaldian. Topaketak irauten duen bitartean, umeentzako zaintza zerbitzua egongo dela jakitera eman du Igor Idoeta Herri Bibliotekaren arduradunak.


Euskal Herriaren ezagutza eta abentura uztartuko ditu EuskarAbenturak | Kultura | Naiz\nKULTURA | Euskarabentura\nHeldu den udan Euskal Herriko herrialde guztiak zeharkatuko ditu EuskarAbenturak Euskal Herriaren ezagutza, euskara eta abentura uztartuz.\n@MartxeloDiaz|IRUÑEA|2017/12/27 11:03 Eguneratua:\nEuskarAbentura ekimenaren ibilbidea. (EUSKARABENTURA.EUS)\nDuela bi urte eta erdi hasi ziren EuskarAbentura ekimena antolatzen. Gaur, bederatzi lagunek osatzen duten elkartea dute eta udan egingo duten ibilbidea prest.\nAntolatzaileen taldearen izenean gaur Iruñean Iker Goñik eta Irati Labaienek azaldu dutenez EuskarAbenturaren jatorrian euskararen ezagutzak aurrera egiten duen bitartean erabileraren hazkundea gelditu delaren kezka dago.\nHori konpontzeko helburuarekin uztailean Euskal Herrian Gizateriaren ondaren diren leku guztietara joango dira 120 gazterekin. Ekimenaren helburuak euskara sustatzea, euskaldun gazteen sarea sortzea, Eusal Herriaren ezagutzan sakontzea eta genero ikuspegia, turismo jasangarria eta ingurugiroari errespetua bezala balore positiboak bultzatzea dira.\n2001 eta 2002 urteetan jaiotako gazteei zuzendatu dago EuskarAbentura eta bertan zazpi herrialdetako eta diasporako lagunak elkartuko dira.\nEkimenean parte hartuko dutenak hautatezko motibazio gutun bat eta lan bat igorri beharko dira. euskarabentura.eus webgunean eman behar da izena. Euskara eta herria, euskara eta emakumeak eta euskara eta itsasoa dira lanek jorratu beharko dituzten gaiak. Lanak historikoak, literarioak, plastikoak, musikalak eta ikus-entzunezkoak izan daitezke.\nLanak bidaltzeko epea martxoaren 18an amaitzen da. Apirilaren 16an emango dituzte hautatuen izenak eta abentura uztailaren 1tik 31ra egingo dute.\nHerrialde desberdinetatik abiatuta Maulen elkartuko dira partehartzaileak. Done Jakueko Bide Frantsesa hartuta, Donibane Garazi eta Iruñea pasatuz Vianaraino helduko dira. Hortik Errioxako Donemiliaga Kukulara joango dira, euskarazko lehen idazkiak jasotzen dituen monastegira. Hortik, Añanako gatzagetara joko dute Barnakaldeko Done Jakue bidea alderantzizko norabidean eginez Txingudiraino heltzeko. Handik Baionara iritsiko dira Kostaldeko Done Jakue Bidea egiteko. Altxerri, Ekain eta Santimamiñe ikusteko parada izango dute. Abentura Getxon amaituko da, Bizkaia Zubian.


Azkoitia nagusitu da Herriarteko Gomazko Paleta Txapelketan, hirugarrenez\nDonostiari 0-3 irabazi dio etxean, eta hirugarren txapela jarraian jantzi du horrela; jokatutako final guztiak irabazi dituzte azkoitiarrek\nAzkoitiak irabazi du aurten ere Gipuzkoako Herriarteko Gomazko Paleta Txapelketa. Donostiari nagusitu zaio berriro, etxean jokatutako finalean, 0-3ko emaitzarekin. Eta bere hirugarren txapela jantzi dute, hala, azkoitiarrek; jarraian janzten duten hirugarren txapela da, gainera, azken hiru edizioak irabazi baitituzte (2020ko edizioa bertan behera gelditu zen COVIDagatik). Hauexek jaialdiaren xehetasunak:\nDONOSTIA 0 / AZKOITIA 3. AZKOITIA TXAPELDUN\nDONOSTIA (Unai Aroztegi) 14\nAZKOITIA (Iker Epelde) 20\nDONOSTIA (Manuel Ferreiro-Santi Ubeda) 19\nAZKOITIA (Oier Beitia-Igor Juaristi) 20\nDONOSTIA (Xabi Elejalde) 7\nAZKOITIA (Jokin Aizpuru) 20\nEsan bezala, aurtengo garaipenarekin 3. txapela lortu du Azkoitiak. Txapelketaren lau edizioetatik azken hirurak irabazi ditu (2020an ezin izan zen txapelketarik jokatu pandemiagatik): 2019koa (Tolosaren aurka), 2021ekoa (Donostiaren aurka) eta 2022koa (Donostia txapeldunorde). Jokatu dituzten hiru finaletan txapeldun izan dira azkoitiarrak.\nDonostiak ere hiru final jokatu ditu. Horietako 1 irabazi du: 2018koa (Azpeitiari nagusituta). Eta beste 2ak galdu: 2021ekoa eta 2022koa (biak Azkoitiarekin).\n15 herri lehiatu dira aurten gomazko paletaz: Aia, Andoain, Anoeta, Astigarraga, Azkoitia, Donostia, Errenteria, Hernani, Mutriku, Oiartzun, Soraluze, Tolosa, Zarautz, Zestoa eta Zumarraga.\n2022ko Herriarteko Gomazko Paleta Txapelketaren xehetasun guztiak ikusgai daude gure webgunearen Lehiaketa-Federatua-Herriartekoa-Gomazko paleta atalean. Eta finalaren sari-banaketako hainbat irudi Argazki galeriak txokoan.


Justiziak eta Autonomia Erkidegoek Justiziako langileentzako prebentzio eta segurtasun neurri amankomunak ezarri dituzte Covid-19ari eusteko - Justizia Administrazioa Euskadin\nJustiziak eta Autonomia Erkidegoek Justiziako langileentzako prebentzio eta segurtasun neurri amankomunak ezarri dituzte Covid-19ari eusteko\nAste honetan Justizia Ministerioak ebazpena argitaratu du Autonomia Erkidegoekin adostuta, pandemiak irauten duen bitartean Justizia Administrazioko funtzionarioek oinarrizko zerbitzuak ematearekoan hartu behar dituzten prebentzio-neurriei buruzkoa.\nLurralde guztiarentzako arau amankomun horren ezarpena, Justizia Administrazioaren koronabisuaren aurka ekiteko Krisiaren Koordinazio Batzordearen azken bileran adostu zen. Batzordea Osasun Ministerioaren SND/261/2020 aginduaren babesean sortu zen iragan ostiralean. Agindu horretan ezarritakoaren arabera, Justizia Ministerioari dagokio Justiziako langileen jardunaren koordinazioa, BJKNren eta EFN eskumenei kalterik egin gabe eta alarma egoerak irauten duen bitartean.\nOsasun agintariek ezarritako gomendioei jarraituz, ebazpenak hurrengo neurriak ezarri ditu:\nEdozein babes-neurri hartzerakoan, taldearen babesa norbanakoen gainetik egongo da. Neurri indibidualak lan-jardunaren arriskuarekiko proportzionalak izan behar dira.\nTaldeko prebentzio-neurriak: ezin izango da eraikin judizialetara sartu egiaztagiririk gabe, sar daitekeen pertsona kopurua mugatuko da eta baita barruan egon daitekeen denbora. Guztientzako gel hidroalkoholikoak egongo dira eta arnas-aparatuko gaitzak dituztenentzat maskarak egongo dira, bi metroko distantzia gorde beharko da, talde-babeserako elementuak ezarriko dira eta garbiketa eta desinfekzio neurriak areagotuko dira.\nLana antolatzeko neurriak: lan telematikoa sustatuko da, ezarritako oinarrizko zerbitzuetatik kanpo utziko dira kalteberak diren pertsonak, zentroaren zuzendaritzarekin koordinatuko dira osasun zentroetara, espetxeetara, adingabeen zentroetara edo zaharren egoitzetara egin beharreko ezinbesteko desplazamenduak, atxilotuak eta presoak egoitza judizialetara eramatea mugatuko da eta zitazioak eta seinalamenduen hitzorduak bata bestetik urrunduko dira.\nNorbere burua babesteko neurri ez-zehatzak: Birusaren transmisioa kontrolatzeko eta gutxitzeko babes-neurriak hertsiki jarraituko dira. Arnasketa aparatuaren gaitzik izanez gero, osasun agintariei jakinarazi beharko zaie eta emandako jarraibideak jarraitu behar dira. Laneko eremu guztietan eta edozein arrisku-egoeraren aurrean norberaren-higiene neurriak indartuko dira eta oinarrizko zerbitzuetako langileek egin behar dituzten premiazko irteeretan maskarak eta eskularruak erabiliko dira.\nLaneko eremu fisikoan ezarri beharreko neurriak: Segurtasun-neurriei buruzko kartelak jarriko dira eta higienea bereziki zainduko da.\nKasu positiboetarako eta/edo isolamendu kasuetarako\nEragindakoaren aldetik: autonomia erkidegoaren osasun zerbitzuen jarraibideak jarraitu beharko ditu, lurralde kudeatzailetzari edo eskumenduna den lurraldearen organo baliokideari aldi baterako lanerako ezintasuna jakinarazi beharko dio eta goragoko arduradunei eta gertuko lantaldeari egoeraren berri eman beharko dio.\nEragindako langilearen goragoko arduradunari dagokionez: positiboaren berri eman beharko du, eta kasuan kasu, lurralde kudeatzailetzari edo organo baliokideari jakinarazi beharko dio eta antolakuntza-erabakiak hartu beharko ditu oinarrizko zerbitzuek bere horretan jarrai dezaten\nLurralde kudeatzailetza edo autonomia erkidegoaren organo baliokideari dagokionez: garbiketa enpresari desinfekzio neurriei buruzko jarraibideak emango zaizkio. Osasun agintariei positiboa jakinaraziko zaie beharrezko neurriak hartu ditzaten, eta itxiera, jarduera bertan behera uztea edo isolamenduari buruzko Osasuneko ebazpenak jakinaraziko zaizkio.\nJarduerak eta kutsatzeko-arriskua\nKutsatzeko arriskua dago, baieztatutako Covid-19aren kutsatze-sintomak dituen norbanako batekin harreman estua egon daitekeen lan-egoeretan.\nHarreman estutzat joko da langile batek balizko kasu bati edo baieztatutako gaisotasun zantzuak dituen norbanako bati laguntzea, edo leku berean egotea, baldin eta bien artean bi metro baino gutxiagoko tartea egon bada.\nArrisku gutxiko egoeratzat joko dira, balizko gaiso batekin edo kutsatze-zantzuak dituen erabiltzaile batekin harreman estua egon ez denean.\nArrisku gutxiagokotzat jokok dira erabiltzaileekin harreman zuzena ez duten lanak, eta baldin badute baina bi metroko tartea errespetatzen bada edo babes-neurri kolektiboak ezarri badira.\nInformazio gehiago behar baduzu, kontsultatu ezazu laneko segurtasunari buruzko Justizia Ministerioaren ebazpena, Covid-19 pandemiak irauten duen tarterako (2020ko martxoak 23).


Bilbao.net, Hasiera, Zergak ordaindu behar ditut, Zerga eta dirubiltze arloko eskariak "E-2", E2 - Udal gainbalioaren (hiri-lurrek irabazitako balioaren zerga) autolikidaziorako eskabidea\nZergak ordaindu behar ditut Zerga eta dirubiltze arloko eskariak "E-2" E2 - Udal gainbalioaren (hiri-lurrek irabazitako balioaren zerga) autolikidaziorako eskabidea\nE2 - Udal gainbalioaren (hiri-lurrek irabazitako balioaren zerga) autolikidaziorako eskabidea\nUdalaren gainbalioaren (hiri-lurrek irabazitako balioaren zerga) autolikidaziorako eskabidea aldez aurretik egin beharreko tramitea da; hain zuzen, autolikidazioa egitea eskatzeko eta hiri-lurrek irabazitako balioaren zerga, udal gainbalio izenez ere ezagututako zerga, ordaintzeko.\nsalerosketa, dohaintza, trukea, erosketa edo zorrak ordaintzeko egindako likidazioa\ntestamentu bidezko zein testamenturik gabeko jaraunspena\nenkante publikoan besterentzea, derrigorrezko desjabetzea\nKuota lortzeko indarrean dagoen zerga-tipoa aplikatu behar da zerga-oinarriaren gainean. Azken hau kalkulatzeko hauek hartu behar dira kontuan: izandako aurreko eskualdaketatik iragandako urte-kopurua, eskualdatutako portzentajea eta Bizkaiko Foru Aldundiak ondorio horietarako, eskualdaketa egiten den unean, emandako higiezinaren lurraren balio erreala.\nEskualdaketak irabazizkoak edo doakoak (testamentu bidezko zein testamenturik gabeko jaraunspena, dohaintzak) direnean, eskubide erreala noren alde egiten den edo eskuratzailea nor den eta horixe da ordaintzera behartuta dagoena.\nOrdain-bidezko eskualdaketak, prezio bidezkoak (salerosketa, trukea, desjabetzea) izanez gero, eskualdatzailea edo eskubidea beste bati eskualdatzen dion edo beste baten alde egiten duen pertsona da ordaintzera behartuta dagoena.\nZerga eta diru-bilketa alorrean eskabideak egiteko eredu normalizatua bete eta bidali edo aurkeztu behar du interesdunak edo berorren ordezkariak; hain zuzen, “E-2” Udal Gainbalioaren autolikidaziorako eskabidea. Horretarako, bete beharreko datuak bete eta eskatutako dokumentazioa aurkeztu behar dira horretarako jarritako epean.\nEskabidea berrikusi egingo da. Daturen bat falta bada, eskatzaileari esango zaio zuzentzeko.\nAztertu eta hartutako erabakia jakinaraziko zaio interesdunari.\nKomunikazio horiek prozedura arruntetik bidal daitezke. Era berean, interesdunak herritarren karpetan edo enpresen karpetan kontsulta ditzake, sinadura elektronikorako sistema onartua daukanean, edo Udala on-line zerbitzuan alta emanda badago eta sartzeko erabiltzaile-kodea eta pasahitza badauzka. Igo\nZer egin behar dut zerbait kontsultatu edo zerbitzu honi buruzko gorabeheraren bat badago?\nArdura duen administrazio-atalak erabaki beharko du kontsulta edo gorabehera hori.\nEkonomia eta Ogasun Saila (Gainbalioaren Sekzioa) Ernesto Erkoreka plaza 12, beheko solairua\nTelefonoak: 94.420.5203 / 94.420.4642\nZerbitzu honi buruzko kontsulta, gorabehera, kexa edo iradokizunak egiteko, Bilboko Udalak herritarren esku du “Zure Udalak aditzen dizu” atala. Inprimakiko datuak bete behar dira eta jakinarazpenaren zergatiaren berri eman. Gero, jakinarazpen hori kontsulta, kexa edo iradokizuna egin den sailera zuzenduko da. Bilboko Udalak hitza ematen du Datuen Babeserako abenduaren 13ko 15/1999 Lege Organikoan eta ezar daitezkeen gainerako arauetan ezarritako babesarekin tratatuko dituela datuak.\nTelefonoak: 94.420.52.03 / 94.420.46.42\nPaso1 Udal gainbalioaren (Hiri lurrek irabazitako balioaren zerga) autolikidaziorako eskabidea\nInternet sarbide zuzenarekin


Hasiera > bol: 5, zk: 2 (2021) >\tFurundarena\nBadoa 2021 urtea ere eta iritsi da OSAGAIZ aldizkariaren aurtengo bigarren zenbaki arrunta argitaratzeko unea. Iazkoan bezala COVID-19 gaixotasunaren eraginak markatutako urtea izan da, badirudi birusa gelditzeko etorri dela eta ikusi egin beharko da mundu mailan nolako eboluzioa izango duen etorkizunean.\nSARS-Cov-2 birusak eragindako pandemiari aurre egiteko oso garrantzitsua izan da txertaketa masiboa. Txertoen garapena oso azkarra izan da eta bere eraginkortasunarenganako eta albo-ondorioenganako nolabaiteko mesfidantza sortu da hainbat pertsonarengan. Aldizkariaren ale honetan argitaratu dugun artikulu batean egileek iturri ezberdinetatik lortutako informazio zabala bildu eta landu dute txerto hauen onurak eta arriskuak ebaluatzeko.\nArtikulu batean antisorgailu hormonalei buruzko ikerketa bibliografiko bat bildu da. Bertan aurkitu dutenez, farmako hauek hartzaileengan beldurra sortzen badute ere, eragin ditzaketen albo-ondorioak arinak eta iragankorrak dira eta gomendagarria da jarraipen medikoa egitea. Heziketa sexualaren lanketa hobetu beharko litzateke eskoletan eta gizonezkoentzako kontrazepzioan ere aurrerapenak beharrezkoak lirateke.\nEmakumeek erditu ondoren depresioa izan dezaketela nahiko ezaguna da eta haren prabalentzia altua kontutan harturik arduraz hartu beharreko arazoa da. Artikulu batean argitaratu dugun ikerketa bibliografikoan ikusi dute bere gorputz-irudiarekin gustora ez dauden emakumeek erditu-osteko depresioa pairatzeko arrisku handiagoa dutela. Gorputzarekiko gogobetetzea lantzea onuragarria izan daiteke erditu ondorengo depresioaren prebentzioan.\nUmeen elikadurari buruzko artikulu erakargarri bat ere sartu dugu aldizkariaren ale honetan. Umetxoa handitzen ari den heinean, elikagai osagarriak sartu behar izaten dira bere dietan eta orokorrean koilara bidez egiten da. Dena dela badago beste metodo bat Umeak Gidatutako Elikadura Osagarria bezala ezagutzen dena eta kasu honetan umeak erabakitzen du eskaintzen zaizkion elikagaietatik zein jan nahi dituen eskuekin bere erritmora. Literatura zientifikoaren berrikuspen bat eginez aztertu dira metodo honen onurak eta zalantzak. Egileek azpimarratu nahi izan dute gai honi buruzko ikerketa gehiago behar direla.\nGizonezko gazteen artean agertzen den barrabiletako zelula germinalen minbizia kasu gehienetan sendatzea lortzen da, baina tratamenduak epe luzerako ondorio kaltegarriak utz ditzake, adibidez ugalketarako arazoak eta baita ere bihotz-hodietako gaixotasunak izateko edo beste tumore batzuk izateko arriskua. Konbertasak zenbait proteina inaktiboren heltze-prozesuen arduradunak dira eta haien susbtratu askok tumoreen garapenarekin erlazioa dute. Artikulu batean aztertu dute konbertasek barrabiletako zelula germinalen minbizian izan dezaketen eragina eta horrek izan dezakeen balioa helburu diagnostiko eta terapeutiko gisa.\nGero eta gehiago dira generoak zenbait osasun-egoeratan duen eragina aztertzen duten ikerketak eta, hain zuzen, OSAGAIZ aldizkariaren zenbaki honetan argitaratzen dugun artikulu batean irakurri daitekeenez, EAEko emakumeek modu larrian eta ez programatuan ospitaleratuak izateko arrisku handiagoa dute ondorengo arrazoi hauengatik: hipertentsioa, bihotzeko angina, disritmia kardiakoak, bihotz-gutxiegitasuna eta aterosklerosia. Generoarekin lotutako ezberdintasun horiek zuzentzeko hainbat ildo lantzeko beharra aipatu dute.\nAdin batetik aurrera erorikoak izateko arriskua handitu egiten da eta, ondorioz, osasun-arazo ugari eratortzen dira. Galdera da ea posible den ariketa fisikoa landuz osatutako programa batek eroriko horiek gutxitzeko balio al dezakeen . Artikulu batean literatura medikoaren azterketa sistematiko bat egin da galdera horri erantzuten saiatzeko. Azterketa honetan aurkitu dutenez, zenbait argitalpenek diote programa hauek erorketen intzidentzia gutxitzen dutela, baina badira gutxitze hori frogatzea lortu ez dutenak ere. Bestalde osagai anitzeko ariketez osatutako programek eragin positiboa lortzen dute erorketen arrisku-faktoreetan.\nAurten ospatu den ikertzaile gazteen IKERGAZTE 4. Edizioan osasun-arloan irabazle aukeratu zen lana ekarri dugu aldizkariaren ale honetara Lan sarituak atalean. Endometriosiak neurri antropometrikoekin eta ezaugarri menstrualekin izan dezakeen lotura genetikoa aztertu da. Ikerketan diotenez pisu baxuak eta hileroko ziklo laburrek endometriosiarekin harreman genetikoa dute eta erlazio hori kausala ere izan daiteke.\nOsasun arloko unibertsitate-ikasketetan behar diren testu-liburuen hutsunea arintzera dator Dosi txikitan atalean aipatzen den Giza histologiari buruzko eskuliburua odontologiako ikasleentzat liburua. Bertan irakurri ditzakegu liburuaren edukiak.\nBeste era bateko liburu gomendagarri bati buruzko informazioa ere ekarri dugu Dosi txikitan atalera, hain zuzen, Jose Antonio Agote saria irabazi zuen Medikuaren oinarrizko gaitasun profesionalak izenburua daraman liburu argitaratu berria da.\n2021eko uztailean Bilbon egin zen osasuna eta hizkuntza gaitzat hartuta EHUko laugarren uda ikastaroa. Bertan aurkeztatutakoaren aipamen labur bat ere ekarri dugu aldizkarira.\nKritikoki aztertutako lanen atalean oraingoan argitaratzen dugun artikuluan diotenez paziente ez-zirrotikoen multzoan hepatitis autoimmuneen tratamenduan azatioprina budesonidarekin konbinatuta eraginkorragoa da eta toxikotasun txikiagoa du azatioprina eta prednisonaren konbinazioarekin alderatuta.\nFarmazialarien txokoan argitaratu dugun lehen artikuluan terapia antineoplasiko ezberdinen eragin toxikoak aztertu dituzte. Alde batetik tratamendu zitotoxiko klasikoak ditugu, eta beste alde batetik, azkeneko urteetan gero eta gehiago erabiltzen diren terapia molekular gidatuak eta immunitatearen kontrol-puntuen inhibitzaileak. Garrantzitsua da terapia hauen ondoriozko albo-ondorioen identifikazioan eta maneiuan trebatzea.\nTxoko honetan aurkituko duzue baita ere azkenaldian argitaratu diren INFAC buletinen, medikamentu berrien fitxen eta i-botika informazio-orrien ohiko laburpena.\nEditorialean aipatu nahi nuen baita ere Euskararen egunean ospatutako ekitaldi batean Osakidetzako Donostialdea ESIak OSAGAIZ aldizkariari sari bat eman ziola euskararen erabilera eta normalizazioa sustatzen duelako. Irudian ikus daitezke erredakzio- batzordeko Izaskun Elezgarai eta Joxerra Furundarena saria jaso berritan.\nErredakzio-batzordea osatzen dugunon partetik Urte berri on egile, ebaluatzaile eta irakurle guztioi!


Nerea Ibarzabal Salegi da Bizkaiko bertsolari txapeldun berria | Cultura | Naiz\n18 DIC. 2021 - 20:45h\nBizkaiko bertsolaritzak badu txapeldun berria, Nerea Ibarzabal Salegi markinarra. Poesia ederrarekin entzuleari kilimak sentiaraziz, saio borobila osatu du benetan. Buruz burukoa Jone Uria Albizurirekin jokatu du. Bikain Getxokoa ere, ia txapela ukitu du. Publikoa zutik, musukoen gainetik barreka.\nNerea Ibarzabal Salegi, txapela jantzita. (Marisol RAMIREZ/FOKU)\nNerea Ibarzabal Salegi da Bizkaiko bertsolari txapeldun handia. Hunkituta, negarrez, Onintza Enbeita Maguregi orain arteko txapelduna besarkatu du luze. Segidan hurbildu zaio Jone Uria Albizuri, markinarrarekin buruz burukoa jokatu duena, estutu goxo bat ematera. Xabat Galletebeitia Abaroa ere bai, Ibarzabal eta Enbeitarekin entrenatzen ibili dena. Miribillan, jendea txaloka, zutik, pozarren, bero-bero.\nTalde lana izan da finalaren ezaugarria, ongi hartu dute elkar bertsolariek hasieratik, gozatuz. Belaunaldi ezberdinak elkarrekin egotera ohitzea bada bertsolaritzaren dohainetako bat eta hori sumatu da oholtzan. Hain zuzen ere, bi lagunek batera jarri diote txapela irabazleari, Joseba Etxeberria eta Moises Enbeitak, antolatzaile taldearen aurpegiak. Bata Lekueren osaba, bestea Enbeitarena.\n'Gure etxeko andre guztiak nahi nituzke ohoratu/ egoerarik gogorrenetan ez direnak hondoratu/ bizikideei bertsokideei bihotzetik bost olatu/ badago nondik jasoa eta badago zer geroratu/ muga kartzela harresi ibai, galerak zelan kontatu/ merkantzientzat bideak libre ta pertsonak zokoratu/ baina itzarrik eusten gaituzten ideia hoiei oratu/ hormak higatu daitezkeelako ta arrakalak loratu', kantatu du azken agurra txapeldunak. Oraindik ezin sinetsita zegoen, oso pozik. Ohore itzela izan da berarentzat txapela, are gehiago ume-umetatik hazten ikusi duten Joseba Etxeberria eta Moises Enbeitak jantzita. 'Ipuin baten amaiera eder bat bezalakoa', hasierako agurrera ekarri duen Harry Potterren doinua bezain magikoa, 'Hitzetik Hortzera'-ri elkarrizketan azaldu dionez.\nTxapeldunordeak erdalguneko bertsolaria dela jarri du balioan: 'Beste hizkuntza, bizipen beste/ euskara bat mingainean/ darabilgunok lehen asko ez, batzuk gabiltz orainean/ erdalguneko bertsolarien motxilatxoa soinean/ inoiz txantxa bat ta eszeptizismo puntu baten ordainean/ baina ez nuke gatzik bota nahi ixtear den orbainean/ soilik amets bat, esperantza bat, denbora joan heinean/ indarrak jartzen ditugun hontan Barakaldon, Iruñean, ia aldaketa noiz sumatzen den, baina oholtza gainean'.\n874,5 puntu eskuratu ditu txapeldunak; 866, txapeldunordeak. Hirugarren, buruz burukoaren atean, 520,5 punturekin, Etxahun Lekue Etxeberria gelditu da. Baliteke Larrabetzukoaren azken finala izatea. Hala iradoki du hasierako agurrean.\nLaugarren, 507,5 punturekin, Xabat Galletebeitia Abaroa lekeitiarra eta bosgarren, 489,5ekin, Onintza Enbeita Maguregi. Jarraian, 486 punturekin, Aitor Bizkarra Ruiz, eta ondotik bi finalista berriak, 484 punturekin Aitor Etxebarriazarraga Gabiola eta 464rekin Gorka Pagonabarraga Agorria.\nPuntako buruz burukoa\nPublikoak musukoa jarrita egon behar izan du denbora osoan, ezin ezer jan eta edan, komunerako bueltak ere murriztuak. Beraz, inoiz baino adiago, Uriak hasierako agurrean umorez kantatu duen bezala. Finalik onena egiteko gogoz zegoela esan du, eta lortu du, azkenean txapela eskuratu ez badu ere.\nBuruz burukorako izenak esaten dituzten une hunkigarri horretan, elkar besarkatu dute Ibarzabal eta Uriak, biak negarrez. Brotxe zoragarria jarri diote arratsaldeari. Ederrak izan dira egin dituzten bi ofizioak.\nZortziko Txikian, honakoa zuten gaia: Bizkaiko txapelketako finalean kantatzen ari da Nerea, eta Jone entzungailutik bertsoak txibatzen ari zaio. Atsedenaldian elkartu dira komunean.\n‘Belarri ertzean zure ahotsan taupada/ buruz burukoraino tinko heldu gara/ ta oro har gustura zuk eginaz hara/ baina angularekin pasatu egin zara’, ekin dio Ibarzabalek, Zortziko Txikiko ofizioari erreferentzia eginez.\n‘Etsai gogor bat daukat txapelaren bila/ baina Jonek zein ote du puntu debila?’, jakin nahi izan du Nereak. Hona Joneren sekretua: ‘Hara galdera hortan atea jo kanka/ nik esan nahi nizuke aguanta-aguanta/ Jonek ez du sartuko berehala hanka/ Maialen Lujanbio du pinganilloan ta’.\nSeiko Motzean, Jone etxez etxeko laguntza zerbitzua jasotzen duen erabiltzailea izan da. Murrizketak direla-eta, Nereak, laguntza hori ematen dion langileak, aurrerantzean berarentzat denbora gutxiago edukiko duela esan dio.\n‘Lehengo arreta erdia eta doble izerdia/ nahiz eta askok ez duen ikusten gure alderdia/ sistemak zer miseria/ zer nolako aberia/ eta gainera zuek eman behar gero aurpegia’, kantatu du Jonek.\n‘Lehen pertsona bat zinen, eta orain 15 minutu’, penatu da Nerea. Baina indarra atera du: ‘Hauxe da azken emaitza/ banakoen esku zaintza/ eta oraindik konponbidea ikusten dut gaitza/ baina dut indar bikoitza/ zeuri eskaintzeko goiza/ oso-osorik zukutu arte minutu bakoitza’.\nKartzelan, honako gaiari abestu diote: ‘Topa egin eta txintxina entzutearekin batera, horrela pentsatu duzu: pasatu dadila pasatu beharrekoa’.\nTxapeldunak kilimak sentiarazi dizkigu. Hona hiru bertsoak:\n‘Neure senar, neure ume, neure etxeko proiekto/ ereiten joan naizena urte guztiak tarteko/ baina sentitu izan naiz sarri aspertu antzeko/ neure urrezko kaiola ta koloretako zepo/ hortan aspaldi erori ta hiltzen doan intsekto/ gaur aspaldiko ligeak idatzi dit afaltzeko/ ta baietz erantzun diot pentsatu barik hobeto/ ze zuk eta biok zor bat dugu oraindik kitatzeko’.\n‘Erdi diskretuan sartu gara biok tabernetan/ ea ezagun bat edo aurkituko dugun bertan/ baina ez, ez dago inor jar gaitezen mahai honetan/ zer zelan ondo al gabiltza? Txisteak erdi brometan/ txanpaina edalontzian, nik jada ez dakit zertan/ dardara bat sentitzen dut lepazurreko iletan/ ta urrezko bris-bris hoiek txanpainaren burbuiletan/ aspaldi kilima hauek euki barik masailetan’.\n‘Lehendik txanpaina zena geure eskutik eskura/ gero bilakatu zaigu ahotik ahora ura/ hotelera joan gara oroituz lehenengo uda/ eta izara artean berriro azalez muda/ eferbeszente ta motxa gaur gaueko abentura/ eskertzen dizut bisita, egon naiz oso gustura/ musu bat eman ta agur, geure ordua heldu da/ berriro itzul gaitezen maite gaituzten lekura’.\nUriak ez zuen erronka makala lan hori gainditzen, eta bikain moldatu da, pandemiari buruz kantatuz. Hona hiru bertsoak:\n‘Mila mediku kontsulta/ sarritan ahul, eztulka/ 80ak pasatuta/ bizitzaren azken punta/ gozatu gura nuela baina beldurra ez da nire kulpa/ pandemia baten sartu ginen behin ta ezin pandemia buka/ nire barruan sarri ez al dut jode pandemia puta/ ia bi urte pasatu ditut neure etxean sartuta’.\n‘Gure semea-alaba/ gure biloben osaba/ eta biloba ilara/ Aitor, Maddi eta Mara/ etxe barruan luze egon naiz badaezpada, badaezpada/ baina azkenean beldurra ere bihurtu liteke karga/ eta gabonak zetozela ta behar genuen atara/ gehienez 10 esan ziguten, 30 batu gara’.\n‘Adina ez da debalde/ argatik nago ahalge/ baina ez nagoela hain grabe/ ere ez da nobedade/ beraz ospatu beharko dugu ta ahal bada ez suabe/ egin naiz nire txanpain koparen eta botilaren jabe/ ta hemen gabiltz txintxin ta topa, mahai hontan aldez alde/ pasa dadila pasa behar dena, baina topa zuen alde’.\nBertsolariak, elkar entzunez eta erantzunez\nBuruz burukotik harago, finala aparta izan da orokorrean. Zortziko Handiko lehenengo ariketatik bertatik. Galletebeitia eta Enbeita dotore hasi dira, pandemiatik ia senideen aurrez aurreko bisitarik gabe dauden bi presoren azalean. Xabatek egoera hori zein gogorra egiten zaion ezkutatu nahi die hurbilekoei, Onintzak nahiago du partekatu.\nHurrengo bikotea Nereak eta Etxahunek osatu dute, eta nabarmentzen hasi dira jada. Neba-arrebak ziren. Gurasoek, lana dela-eta, zaintzaile batekin uzten dituzte. Nereak onartzen du, baina Etxahun haserre dago gurasoekin.\nZortziko Txikian, Enbeita eta Ibarzabal gustura, umoretsu aritu dira jatetxeetan xahututako dirua nola justifikatu eztabaidatzen ari diren bi zinegotziren paperean. Etxahun eta Xabat ere bai etxeko objektuekin altxorraren bila jolasten ari den bikotearen paperean. Estimatzekoak dira Xabaten umorea, bere hitz jokoak, eta Etxahunen dotorezia, bertsotan hizketan bezala egitea.\nPuntu erantzunetan azkar eta ongi ibili dira bertsolari guztiak. Adibidez Aitor Etxebarriazarraga, finalista berrietako bat. Hamarreko Txikian ere luzitu da gernikarra. Bakarkako ariketan, Gorka Pagonabarragak, hau ere finalista berria, ongi osatu du urteak bakarrik bizi den eta hedabideetatik harrera familien beharra dagoela jaso duen pertsona baten istorioa. Baita Aitor Bizkarrak ere, hizkuntza aberatsez. Funtzionatzen ez duen bikote batean harrapatuta dagoen pertsona baten angustia transmititu digu, harremana etengo duela esaten hasi eta atzera nola egiten duen deskribatuz, ‘azkenerako erabaki dut urrats hori ematea/ ez, ez da ezer maitea’. ‘Aterako zait, hau bukatu da, eztarriko intxaurretik/ eztanda egin aurretik’, amaitu du.


Salbuespenean salbuespen | Kultura | Berria\nDurangoko 56. Azoka. Bilakaeraren lekukoak\n2003. urtean heldu zen azoka Landakora, eta hor finkatu du egoitza. ARITZ LOIOLA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi\n2021eko abenduak 8 - Durango\nOhitu nahi ez, baina ohitu behar. Azken-aurreko eguna, eta gorputzak Landakoren paisaia berrira egokituak dituztela itxaron dituzte erakusmahaien atzeko langile zein boluntarioek lehen txandako bisitariak. Goizeko hamarrak jotzeko puntuan heldu da barrura emaria. Sartu eta segidan, ordu eta erdi dutela gogorarazpena bozgorailuetatik, eta ezin dela jan, ezin dela edan, maskararekin sudurra eta ahoa estalita ibili behar dutela, eta arduraz jokatzeko, «barruan zein kanpoan». Ohitu nahi ez, baina ohitu behar. Aurtengoa ez duela inork erraz atzenduko, hala uste du Izaskun Ellakuriaga azokako komunikazio arduradunak. Postu horretara heldu aurretik, beste hainbat egiteko bete ditu aurretik azokaren bueltan, eta argi esan du: «Iazkoaren eta aurtengoaren moduko ezohiko ediziorik ez da sekula izan aurretik».\nEta hori izan direla garai eta urte konplikatuak iraganean. Egunotan azokan dabiltzan ugarik ezagutu dituzte, esaterako, frankismoaren hondarretan egindako lehen aldiak. 1965ean izan zen estreinakoa, Andra Mariko elizpean. Testuinguru erdaldun orokortuari salbuespen bat eraiki nahi izan zioten antolatzaileek, euskarazko —ez soilik— liburugintzari eta diskogintzari bere plaza propioa emanez. Hemeretzi erakusle zituen ordukoak, eta 219 ditu gaurkoak. Han egon zen azoka 1974ra arte, eta 56. Azokara disko berriarekin heldu den Joseba Tapiak gogoan du hura bertatik bertara ezagutu izana. «Segituan aldatu zen gero merkatura; han erosi nuen nik Errobiren lehen diskoa, eta biniloak entzuteko plastikozko aparatua harekin estreinatu nuen. Urte hartan eman zioten Itoizi rock talde hoberenaren saria ere».\nEgon edo ez egon lanaren azal gorriaren argitan, patxadaz mintzatu da egunaren hasieran, eta «ezberdin» eta «arraro» erabili ditu orain arteko sentsazioez aritzeko. «Lehen egunean hartu genion denok neurria aurtengoari; edo kolpea, segun». Disko berri bat kaleratu duenero jarri da erakusmahaiaren atzealdean —1987an lehen aldiz, Leturiarekin ondutako Jo eta hautsi (Elkar) lanarekin—, eta batere dudatu gabe onartu du bide horretan diskoen salmentan izandako gainbehera. «Aurtengo zenbakiak are txikiagoak izaten ari dira, baina gure krisia lehenagotik dator. Arazoa formatua berritzean dago. Literaturan ez dago arazo hori, liburuak hor jarraitzen du, baina guri gertatzen zaiguna da agian jendeak erosten duela diskoa eta, beharbada, plastikotik atera gabe, telefonotik entzuten duela gero. Egun, diskoa erosten duenaren atzean batez ere beste intentzio bat dago, sostenguarena, eta hori jasotzea ederra da guretzat».\nLandakoren barrenean, musikarenean, aurreikusten ditu Tapiak eraldaketa gehien datozen urteei begira. «Inpresioa dut liburuen aldean salmentak egonkorrago direla». Ez du tonu etsirik azaldu, ordea, eta ospatu egin du «gremioaren» igurtzia jasotzen aritzea egunotan. «Ez dakit ez ote den hori azokaren alde inportanteena».\nAzokak izandako bilakaeraren gertuko testigua izan da Pello Eltzaburu Pamielako editorea ere. Kazetariak beterano deitu duenean, «lasai, laster erretiratuko naiz», itzuli dio barrez. Berak ere ezagutu zuen azokaren elizpeko sasoia, eta oroitzen ditu 1974-1996 artean merkatuan igarotako azoka egunak, bai eta 2003an Landakon finkatu ziren arte, han-hemengo karpa aldakorretan atondutako salmahaiak. Salbuespenezkoa izateari utzi gabe, hazten ikusi du azokaren itzala, eta bidean egindako urratsak «onerako» izan direlakoan da. «Liburu eta diskoak bakarrik ez, kulturaren ekosistemari egin zaio lekua», txalotu du. «Azokak urteekin egin duen jauzia ikaragarria izan da, estetikoki begiratuta ere nabarmena da. Garairik gozoenean iritsi da atzerapausoa, baina, ahal bezala, aurrera egin dugu».\nEz du ezkutatu, bestalde, «bistakoak» direla aurtengo azokaren «mugak». Eurek %60 jaitsi dute Landakon hartu ohi duten espazioa; zortzi erakusmahai ziren lehen, eta bost eta erdira igaro dira. «Pozten naiz aurreikuspena txikira jota egin genuelako», onartu du, arinduaz. «Azoka industria kulturalarentzat hamahirugarren hilabetea da fakturazioan, baina aurten lege hori ez da beteko, eta horren eragina, zoritxarrez, datorren urtean ikusiko dugu».\nPandemiak iaz inauguratu zuen azokaren bilakaeran beste mugarri bat jarri duena: saltoki digitala. Eltzabururen esanetan, eta bere ezusterako, harrera ona izan zuen iaz —«funtzionatu zuen herri honetan funtzionatu izan duen elkartasunaren uholdeak»—, eta, aurten motelago badoa ere, ongi ikusiko luke luzarorako etorri izana. Ñabardura bat, ordea: «Euskal kulturaren produkzioa eta panorama modu presentzialean baino ezin daitezke ikusi. Pentsa, guk 80 erreferentzia ditugu online, baina hemen 350 bat ditugu, eta ez dira denak!».\n«Hau gorantz doa»\nAzokaren atzeko egituraketan eta langileetan ere aldaketa nabarmenak izan dira hamarkadaz hamarkada. Komunikazioaren ardura duen Ellakuriagak uste du alor horretan izandako hazkundea bera dela frogarik behinena: «Neu soilik nengoen lehen, eta bost-sei lagun gara orain, eta beti ez da nahikoa. Azokaren zutabeetako bihurtu da komunikazioa».\nIurretakoa (Bizkaia) da sortzez, Gerediagako bazkidea aspalditik, eta hurbiletik jarraitu du, hala, azokaren eraldaketa. Irudi lezake bisitariak etxeko egin duela jada DA!-ren marka, baina izan, berri samarra da, eta azken urteetan hartutako norabidearen erakusle da Ellakuriagarentzat: «'Liburu eta disko azoka' aspaldi zaharkitu zen. Salmenta tokia da hau, baina hori baino gehiago izan da beti, eta hortik etorri da DA: kultur plazaren ideia nabarmentzeko».\nAurrera begira, faltan zera hartzen du: azokaren oihartzuna urte guztira zabaltzen asmatzea. «Bitartean, egin ahal izan dugun azokarik onena egiten saiatu gara», aipatu du, «dena kontran» sumatu arren: «Espektatibarik gabe antolatu behar izan dugu. Zer pasatuko zen txandekin? Ez genekien. Zer online dendarekin? Ez genekien. Eta eguraldiak ere ez digu lagundu. Karparik karpa ibili ginen urte batean elur asko egin zuen, parte hartzaile asko berandu heldu ziren... baina egunotakoa bezalakorik ez da tokatu urtetan».\nIzpiritu baikorrarekin zebilen Laura Mintegi idazlea ere. «Ni hasi nintzen etortzen oraindik elizpean zegoenean azoka, eta, orduan bezala, niretzat gaur ere erresistentziaren sinbolo bat da», zioen. «Hau beti izan da leku bat esateko: 'Bagara nor'».\nCarles Torner idazle katalanarekin eta Irene Larraza Etxepare Euskal Institutuko zuzendariarekin batera, PEN Klubaren inguruko solasaldi batean hartu zuen parte arratsalde erdian. Batetik bestera zenbiltzan, bizi. «Hau gorantz doa, bai ekoizpenean, bai kalitatean. Beti esaten dugu hartzailearen hanka dagoela kolokan, baina, lehengo aldean, beste zerbait ikusten dut nik».


Andrea Garcia, marrazkilaria: “Jendearen hitz politak entzuteak demaseko poza ematen du” - etakitto.eus\nAndrea Garcia, marrazkilaria: “Jendearen hitz politak entzuteak demaseko poza ematen du”\nEgun hauetan aho zabalik irteten dira El Corte Ingleseko ekitaldi aretora joaten direnak. Andrea Garcia marrazkilariaren lanak aurkitzen dituzte bertan, arkatzarekin egindako erretrato errealistak. 19 urteko artista eibartarrak bizitza osoa darama marrazten eta bere artista sena garatzen du musikaren bitartez baita ere. Irailaren lehen egunera arte egongo da zabalik erakusketa 11:00etatik 21:00etara.\n– Zenbat arkatz erabili dituzu erretratoak egiteko?\nAsko! Normalean bi edo hiru arkatz mota erabiltzen ditut, irudikatu nahi dudanaren arabera.\n– Nolako arkatz motak izaten dira?\n2B edo 3B, adibidez. Arkatz batzuk besteak baino leunagoak dira, beste batzuk bigunagoak.\n– Marrazkiak txuri-beltzean egiten dituzu edo koloretako arkatzak ere erabiltzen dituzu zure lanetan?\nGehienak txuri-beltzean egiten ditut, baina erakusketan badago koloretako arkatzekin egindako marrazki bat.\n– Arrazoiren batengatik egiten dituzu marrazkiak txuri-beltzean edo beste barik?\nBeti gustatu zait txuri-beltzean egitea, baina beste barik, ez dago arrazoirik. Txikia nintzenean horrela hasi nintzen marrazten eta horrela jarraitu dut.\n– Erretratuak bakarrik marrazten dituzu?\nJendearen erretratoak egiten ditut gehien bat. Erakusketan agertzen diren marrazki batzuk jendeak egindako enkarguak dira eta beste batzuk jendearentzako opariak.\n– Enkarguak jasotzen badituzu, zure lanek ibilbide luze eta ona egin dutenaren seinale.\nBizitza osoan marraztu dut, baina orain dela bi urte hasi nintzen enkarguak egiten. Gero, ahoz aho nire lanen berri eman zuen jendeak eta horrela zabaldu da sarea.\n– Norbaitek enkargu bat egin nahi badizu, zer egin dezake?\nNormalean zuzenean esaten didate, telefonoz edo lagunen bitartez. Publikoki ez dut telefonorik jarri nahi duenak enkarguak egiteko, konfiantza kontua da gehien bat. Egia esan ahoz ahokoa asko mugitu da eta enkargu asko egiten dizkidate astero. 10 ordu baino gehiago behar ditut lan bakoitza egiteko eta lan handia eramaten dut etxera.\n– Beti egin izan dituzu irudi errealistak?\nErrealismoa asko gustatzen zait, itzalekin lan egitea, baina denetatik egiten dut. Arte Ederretako karrera ikasten nabil eta gauza asko egiten ditut, baina erretratuak egiten eta errealismoa lortzen espezializatu naiz.\n– 19 urte dituzu eta Arte Ederrak ikasten zabiltza oraindik. Demaseko irudiak marrazten badituzu ere, bidea daukazu egiteko oraindik?\nAurretik Batxilergo artistikoa egin nuen eta irakasleek esan zidaten urruti iritsiko nintzela artearen munduan, beraz, bide horretan jarraitu dut.\n– Beti argi eduki duzu artearen bidea jarraitu nahi zenuela?\nBeno, musikaren munduan ere banabil. Nire gitarra eta ahotsarekin kontzertuak eskaini ditut eta baditut hainbat gauza esku artean. Nahiko artista naizela esango nuke nire osotasunean.\n– Zure lehen erakusketa da?\nAurretik Batxilergoko ikaskideekin egin nuen beste bat, baina hau da bakarka egiten dudan lehenengoa.\n– Nolako harrera izan du?\nJendea oso pozik dago eta marrazkiak izugarriak direla esaten didate. Jendearen hitz politak entzuteak demaseko poza ematen du, marrazkiak egiten zabiltzan bitartean ez diozulako garrantzia handirik ematen egiten zabiltzan horri.\n– Marrazki berriak egiten zabiltza? Beste ildo bat jarraituz agian?\nErretratoak egiten jarraitzen dut, baina etorkizunean koloreak gehiago sartzen hastea posible da.\n« Anabel Mendez, argazkilaria: “Asko maite izan dut argazkilaritza” Carlos Truko, El Salvadorreko patinatzailea »


Gastronomia eta osasuna, beste urrats bat Basque Culinary Centerren eta Zuatzuko Eguneko Zentroaren artean | Red Menni\nALESSANDRA GIUPPONIREN GRADU AMAIERAKO LANAK GORPUZTU DU AITA MENNIKO DONOSTIAKO KALTE ZEREBRALEKO EGUNEKO ZENTROAREN ETA GASTRONOMIA ZIENTZIEN FAKULTATEAREN ARTEKO HITZARMENA\nDioenez, sukaldea da bere “zoriontasun txokoa”, eta gradu amaierako lanerako (GAL) “pertsona moduan aberastu” egingo zuen zerbait nahi zuen.Horregatik, Alessandra Giupponik, Basque Culinary Center-eko ikasleak (BCC), erabaki zuen bere praktikak Aita Menniko Kalte Zerebraleko Zuatzuko Eguneko Zentroan (Donostia) egitea. Ikasturte amaierako balantzea egitea zoriontsu ageri da, ikasi duen guztiagatik, eta zentroan ere ezin zoriontsuago egon.\nMilandik iritsita, 2014an, Mondragon Unibertsitateari atxikitako Gastronomia zientzien Fakultateko Gastronomia eta Sukaldaritza Arteetako Graduan sartzeko hautatu zuten. Kudeaketa espezialitatea hautatu zuen. “Oraindik ez nuen kalte zerebralaezagutzen, baina BCCn proposatu zidatenean, karrera amaierako lan gisa, desgaitasuna duten pertsonei laguntzeko proiektu bat egiteko, ideia asko gustatu zitzaidan”, azaltzen du.\nHilabete batzuk bere asmoak gauzatzeko:horien artean, elikadurari lotutako hainbat ekintza instrumental egitea, eta, gainera, paziente talde handi baten dietaren jarraipena egitea.Otsailetik apirilera, italiar gazteak astean behin sukaldaritzako bi tailer antolatu ditu Zuatzun.Ondoren, maiatzetik ikasturte amaiera arte denbora hartu du GALa idazteko. Elikatzeko ohiturak hobetzea, elikatzeko heziketaren bitartez, hori da Alessandraren lanaren xede nagusia.Hori lortzeko, oso ekintza erakargarriak erabili ditu, horien artean, sukaldaritza tailerrak.\nKoordinatuta, jarduera instrumentalak dira sukaldaritza tailerrak egitea eta komunitatera irtetea (janaria erostea, meriendak egitea, etab.).Beste aldi batzuetan bezala, gastronomiarekin zerikusia daukan orok interes handia pizten da erabiltzaileen artean.Are gehiago ekintza bakoitza sorpresaz beterik etortzen bada, eta modu jarraituan, dena emanda eta hain profesionalki egiten bada.\nEta, sorpresen artean, batzuk oso loretsuak izan dira, hala nola osagai izartzat kalabaza lorea izan duten errezeta, edo enpanadillak egitea, bere baitan geranio petaloen zaporea bilduta.Dena oso goxoa, dibertigarria eta ikusgarria, argazkietan ikus dezakegunez.\nGazta eta sagarren dastatze ‘profesionala’\nIkusmina eta gozamena, baita ere Alessandra Giupponik antolatu zituen bi dastetan; batean 5 gazta mota dastatu ziren (horietako bat italiarra) eta beste 7 sagar klase. “Ilusio handia egin zien”, kontatzen digu Kalte Zerebraleko Zerbitzuko Olatz Uriarte koordinatzaileak: “are gehiago, batzuek etxetik ekarri zituzten sagarrak”. Dastatze profesionaletan erabiltzen den fitxa teknikoaren berdina erabiliz, parte hartu zuten 8 lagunek zera apuntatu zuten:lehendabizi, begietarako itxura; ondoren, testura, barietate bakoitza ukituz, eta, azkenik, ahoan duen zaporea. Mundu guztiak disfrutatu zuen tailerretan, ezaugarri organoleptikoak apuntatuz, eta sentsazio horiek ekartzen zizkieten oroitzapenak ere idatziz.Zentzumenak estimulatzeko modu harrigarria, atsegina eta osasungarria.\nProduktuen etiketen azterketa\nZuatzura etortzen diren pertsonek saskia produkturik osasungarrienekin betetzen ikastea, hori zen gure protagonistak ezarrita zuen beste erronketako bat.Supermerkatura irtetea nabarmentzen da, elikagaien etiketak bertatik bertara ikusteko, komunitatera egindako irteeren artean. “Eta guztiz harrituta geratu ziren, esaterako, ‘gazta birrindu’ batek olioa eta aromak besterik ez zuela”.Aurrez, paziente gehienek zentroan ikasia zuten elikagaiek etiketetan daramaten informazio hori guztia ‘itzultzen’. Ezagutza Basque Culinary Centerreko ikasleak gure ‘Osasunaren Ikasgelan’ ematen dituen irakasgaiekin osatzen da, aurrerago ikusiko dugunez, Psikologiako arloak koordinatuta.\nAlessandra Giupponik sukaldea deskribatzeko dio bere baitan pasio bihurtu den emozio bat dela.Beharbada pasio hori kutsatzen duelako, “onena da kasu egiten diotela”, nabarmentzen du Olatz Uriartek, eta azpimarratzen du hilabete horietan zehar zenbateraino aberastu gaituen haren presentziak.


Abian da Txapelketa Nagusiaren azken txanpa | El Diario Vasco\nCulturasAbian da Txapelketa Nagusiaren azken txanpa\nAbian da Txapelketa Nagusiaren azken txanpa\nNerea Ibarzabal, Amurrion izango den bertsolarietako bat. / GARI GARAIALDE/XDZ\nFinalean, Amets Arzallusen ondoan, zazpi bertsolarirentzat dago bakarrik tokia. Amurrion abiatuko dira horien bila finalaurrekoen bigarren itzulira igaro direnak\nDomingo, 19 noviembre 2017, 11:13\nBertsolari Txapelketa Nagusiko finalerako azken urratsak egiten ari dira bertsolariak. Izan ere, zazpik baino ezin izango dute lortu aulki bat Amets Arzallusen ondoan abenduaren 17an BECen jokatuko den finalean.\nFinalaurrekoetako lehen itzulia amaituta, 18 bertsolarik egin dute aurrera eta bigarren itzulian lehiatuko dira. Fase honek hiru saio izango ditu, eta lehena Amurrion (Araba) izango da, gaur bertan.\nBertsozale Elkarteak jakinarazi duenez, Beñat Gaztelumendi, Etxahun Lekue, Jon Maia, Jon Martin, Nerea Ibarzabal eta Sustrai Colina taularatuko dira Amurrioko Bañueta kiroldegian. Ohi bezala, 17:00etan hasiko da saioa eta ateak 15:30ean irekiko dira. Sarrerak www.bertsosarrerak.eus atarian daude eskuragai eta, aurrez amaitu ezean, egunean bertan ere zabalduko da leihatila 15:00etan.\nEginbeharreko ariketak ere aldatu egingo zaizkie bertsolariei lehen itzulitik bigarrenera. Aintzane Irazusta gai jartzailearen gidaritzapean, hauek izango dira parte hartzaileek egin beharko dituzten lanak: binaka, gaia emanda, hiruna bertso zortziko handian; binaka, gaia emanda, hiruna bertso zortziko txikian; binaka, gaia emanda, zortziko txikian puntutan, zortzi bertso osatu arte; binaka, gaia emanda, hiruna bertso hamarreko txikian; kartzelako lana: banaka, gaia emanda, hiru bertso nahi den doinu eta neurrian.\nAzken saioen moduan, Bertsoa.eus atariak eta ETB 4k zuzenean eskainiko dute saioa.\nLaburbira zirkuiturako proposamenen zain 'Sábado Deluxe' pierde fuelle pero logra liderar el 'prime time'


Youtuber izateko mila modu – Sarean Euskaraz\nEuskarazko Kultura Digitalaren Jardunaldiak\nYoutuber izateko mila modu\nYouTube plataforma ezagutarazteaz gain, bideoak euskaraz sortzera, editatzera, produzitzera, post-produzitzera animatzea da ikastaro honen helburu nagusia eta horretarako oinarrizko formakuntza eskeiniko zaie ikasleei. Aukeran Ikastaroetara Ane Atxutegi edota Ane Iturriarte YouTuberrak gonbidatuko dira.\nIkastaro dibertigarriak eta praktikoak programatu dira; ikastaro bakoitzak bi egun iraungo du eta egunero 3 orduz. Egun bakoitzak konpetentzia ezberdinak izango ditu. Youtuberreko izar izan nahi dutenei zuzendutako ikastaroak dira. Bertan, youtuber izatea zer den azaldu nahi diegu: trikimailuak, arrakastarako gakoak, modako gaiak, editatzeko teknikak…\nHelburua: Youtuben dauden genero eta kanal desberdinak ezagutuko dituzte. Bertan, kanala sortuko dute, pertsonalizatu eta sare sozialetan murgilduko dira. Bideoa grabatu, editatu eta kanalera igotzen ikasiko dute.\nLESAKA Koskontako Bideko aretoa Urriak 28 eta azaroak 4 17:00-20:00\nBERRIOZAR Gaztegunea Azaroak 5 eta 6


5.13 - Obrarako hirigintza-lizentzia osagarria eskatzea\nObrarako hirigintza-lizentzia osagarria eskatzea\nHiri-lurzoruko lursailei orube-legezkotasuna emateko behar diren hirigintza-obrak egiteko udal-lizentzia, ez dagoenean hirigintza-proiektu bat idazteko betebeharrik.\nObrak eraikuntzarekin batera egin ahal izango dira, edo aurretik eta independenteki.\nProiektu teknikoa. Bi kopia aurkeztuko dira, bat paperean eta bestea formatu digitalean (formatu editagarri grafikoa DWG formatuan eta idatzia PDF formatuan).\nGauzatze materialaren aurrekontuaren % 6 (BEZa kanpo):\nEraikuntza, instalazio eta obren gaineko zergari (EIOZ) dagokio % 4,5.\nObra handiak egiteko mota guztietako lizentzia eta baimenengatik tasari dagokio % 1,5.\n4 ZENBAKIKO ZERGA-ORDENANTZA, eraikuntza, instalazio eta obren gaineko zerga arautzen duena. (ALHAO: 14/2014. Data: 2014ko otsailaren 5a. http://amurrio.org/sites/default/files/ICIO2014.pdf\n7. zenbakiko ZERGA ORDENANTZA: 7.7 eranskina, obra handiak edo txikiak egiteko mota guztietako lizentzia eta baimenegatiko tasa zein kudeaketan, diziplinan eta udalerriko plangintzan esku hartzea arautzen duena. ALHAO: 59/14. Data: 2014ko maiatzaren 28a. http://amurrio.org/sites/default/files/licencias-obras.pdf\nGehieneko legezko epea: 3 hilabete (HALAGAJen azaroaren 26ko 30/1992 Legearen 42. art)\nNolanahi ere, berariazkoak izango dira eta administrazio-isiltasun negatiboa izango dute honako egintza hauek:\nb) Oin berriko edozein motatako instalazioak eraikitzeko, egiteko eta ezartzeko obrak.\nc) Etxe aurrefabrikatuak eta antzeko ezaugarriak dituzten instalazioak jartzea, direla behin-behinekoak, direla iraunkorrak.\nd) Zuhaitz-masak edo zuhaixka formako landareak moztea hirigintza-eraldaketako prozesuetan dauden lursailetan eta, izatekotan, mozketa hori jabari publikoa babesteko legeriatik eratortzen denean.\n(Lurzoruari eta Hiri-birgaitzeari buruzko Legearen Testu Bategina onesten duen urriaren 30eko 7/2015 LEDen 11.4 artikulua)\n2/2206 Legea, EAEko Lurzoruari eta Hirigintzari buruzkoa. 136 eta 195. artikuluak\nProiektua aztertu eta analizatu egingo da, eta egiaztatuko da hirigintzako araudira egokitzen dela. Prozedura abian dagoela nahitaezkoa bada lizentziaren eraginpean dauden beste administrazio publiko batzuek txosten bat egitea, kontzejuek barne, Udalak eskabidea aurkeztu dela jakinaraziko die, hilabeteko epean euren eskumenei buruzko txosten bat egin dezaten. Hilabeteko epean ez bada txostenik egiten, udal-lizentzia emateko prozedurarekin jarraitu ahal izango da.


Albisteak | Kultur Leioa - Part 117\nPop Rock Leioa lehiaketaren XV. ediziorako kartelaren lehiaketa martxan da\nLeioako XV. Pop Rock lehiaketako irudia izango dena aukeratze aldera, Pop Rock Lehiaketako VI. KARTEL LEHIAKETA martxan jarriko dugu. Kartel lehiaketan parte hartzeko urriaren 24ra arteko epea izango duzue.\n2014, irailak 4\nIraila Ondizko jaiekin hasten da\nOndizko jaiak hasiko dira ostiralean Irailari behar bezalako hasiera emateko. Sei egunetan zehar jai giroaz gozatu ahal izangu dugu Ondizen, programatutako ekintzen artean kontzertuak. Haurrentzako tailerrak eta puzgarriak, herri bazkariak eta hainbat txapelketa.\nEtiketak: Fiestas, Jaiak, Ondiz\n2014, irailak 3\nArte, artisautza eta sorkuntza ikastaroak Kultur Leioan\nArte, artisautza eta sorkuntza ikastaroetan izena emateko epea zabalik egongo da abuztuaren 25etik irailaren 5era.\nEtiketak: Arte, Artesanía, Artisautza, Creatividad, Cursos, Ikastaroak, Sorkuntza\n2014, abuztuak 25\nBihar hasiko da jai giroa San Bartolomen\nSan Bartolomen dena dago prest bihar bertan txupina botatzeko eta, lau egunetan zehar, jai giroan murgiltzeko. Egitarau potoloa dago zain, lehiaketak, jolasak, musika, herri kirolak, nekazal azoka, herri bazkariak…\nEtiketak: Fiestas, Jaiak, San bartolome\n2014, abuztuak 21\nPágina 117 de 121« Primera«...255075...116117118119...»Última »