Martin Calvo - Komunitatea - Goiena.eus\neka 11 Debagoiena\nAsko gustatu zait Érase una vez en Euskadi film luzea. Donostia Zinemaldiaren aurreko edizioan estreinatu zen. Ingalaterrako, Argentinako eta Txekiako hainbat zinemalditatik igaro ondoren, N...\nmar 19 Debagoiena\nNazioarteko testuinguru triste eta lazgarriak balio demokratikoetan oinarritutako hezkuntzaren garrantzia gogorarazten digun egunotan, lege bihurtuko den hezkuntza-itun berri bat lortzeko bidea azt...\nurt 22 Debagoiena\nHemen eta orain bizi garen honetan, gezurra gizartearen ezinbesteko motor ez ote den galdetzen diot neure buruari maiz. Neurri batean edo bestean, denok gara gezur-egile. Aitortzen duguna baino geh...\nHizkuntz profilekin zartadaka\n2021 aza 13 Debagoiena\nEusko Jaurlaritzak udaltzaingoetan bitartekotasunak betetzera deitutako azken lan-poltsak eztabaida sutsua piztu du, baita administrazioarekiko auzi-prozesu bat eragin ere. Estatuan ordezkaritza du...\n2021 ira 11 Debagoiena\nIragan ez horren urrun batean, bizitzari buruz orain baino are gutxiago nekienean, nire adineko hainbat gaztek "kale borroka" zelakoa praktikatzen zuten, "independentzia eta sozialismoa" xede, antz...\n2021 eka 26 Debagoiena\nZientziak dio gizabanakook pairatzen ditugun buruko gaixotasunen %75 inguru 18 urtetik aurrera garatzen direla. Sarritan, gaitz mentalen sustraiak haurtzaroan zein nerabezaroan aurki daitezke. Hau ...\n2021 api 24 Debagoiena\nEz dira gutxi azkenaldian txori urdinaren sare soziala uztea erabaki duten erabiltzaile aipagarriak, iritzi-liderrak dei diezaiegun. Twitter garai batean informazio eta eztabaida-gunea zelakoan, ga...\n2014 abe 12 Debagoiena\nAkaso gurean eta azken urteotan aski errepikatua izan delako, ez dut larregi gustuko hitza.\nJabego intelektuala kolokan\n2014 urt 24 None\nJabego intelektualak arerio boteretsuak izaten jarraitzen du.


KLK 2.0, Web 2.0 baliabideen inguruko webgunea da, 12 eta 16 urte bitarteko ikasleei zuzendutako multimedia web orria da. Produktuaren xede nagusia ikasleen artean teknologia berriak ezagutzera ematea da, era atsegin eta entretenigarrian, kalitatezko edukiekin eta elkarreragiketaren bitartez material erakargarria garatuz. Hau da, Teknologia berriek gaur egun duten presentzia kontuan hartuz horien erabilera ikasleen artean hedatzea. Webgunearen helburu nagusia Web 2.0 baliabideek eskaintzen dituzten aukeren berri ematea da, bai ikasgela barruan erabiltzeko bai ikaslearentzako berarentzako ere.\nGarapenerako ildo nagusiak honako hauek dira:\nTeknologia berriak gazteei ezagutaraztea.\nWeb 2.0 baliabideen inguruko ezagutzak gazteei helaraztea.\nTeknologia berriak eta ikas materiala uztartzea, gazteak teknologia berrietan erabat murgildutzeko.\nWeb 2.0 baliabideen gaia jorratuko duen euskarazko oinarrizko materiala Interneten eskuragarri jartzea.\nWebgunearen abiapuntua hainbat edukiren arteko nabigazioa eta interaktibitatea izango da. Horrela, ikasleak gai horren inguruan gehien interesatzen zaion informazioan zehar nabigatzeko aukera edukiko du, atal guztiak elkarren artean elkarloturik baitaude. Ikasleak hain gaurkoak diren gaietan murgilduko dira, aldi berean beraientzako oso erabilgarri izango diren ideia eta kontzeptuak eskuratzeko.\nHonako hauek dira Web 2.0 baliabideen webgunearen helburu orokorrak:\nWeb 2.0 kontzeptua ikasleei ezagutaraztea.\nGaur egun hain ezagunak eta erabiliak diren 2.0 tresnak ezagutaraztea eta horiek irakaskuntzan laguntza zuzena izatea.\nTeknologia berriak eta horien erabilerak ezagutzera ematea.\nIkasleek Web 2.0 zerbitzuak erabiltzen ikastea.\nWeb 2.0 tresnak ezagutzea, batez ere, Interneten edukiak argitaratu eta editatzeko gai izan daitezen, besteak beste, irudiak igo edo multimedia produktuak erabiltzen ikasiz.\nWeb inguruko materialak sortu, partekatu eta iritzia emanez: webguneak sortzeko tresna errazekin, irakasle nahiz ikasleek ikasteko edo gai zehatz batetz materiala sortzeko aukera eskainiz.\nBaliabide digital berriez ohartaraztea: informazioaren bilaketa eta aukeraketa, edo materiala argitaratzea eta zabaltzea.\nSarerako edukiak sortzea elkartrukerako baliabideekin eta multimedia elementuak txertatzea laguntzen duten formatuekin; horrez gain, beste erabiltzaileen eskura nola jarriko diren erabakitzea, betiere datu pertsonalak babestuz.\nIkasleak Web 2.0 baliabideak bere ikasketa prozesurako tresna moduan erabili ahal izatea.\nAriketetan parte-hartzera bultzatzea: ikaslearen interesa eta motibazioa piztuz.\nTaldean lan egiten ikastea, banakako lanarekin uztartuz, nola batean hala bestean lanaren eta zereginen gaineko erantzukizuna hartuz.\nSarean argitaratzen den informazioarekin kritikoa izaten ikastea eta ikuspegi zabala edukitzea.\nIkastetxe eta irakasleen arteko sareak sortzeko ingurune digitalak sortzea, hausnarketa, laguntza eta errekurtsoak partekatuz.\nInterneten talde-laneko aplikazioak erabiliz, gogotsu parte-hartzea gizarte-sare birtualetan informazioa igortzen eta jasotzen, ekimen bateratuak bultzatuz, errespetatuz eta lagunduz, talde-ekoizpenak sortzeko.\nSarean dauden baliabideak bilatu eta aukeratzea, ondoren norberaren lanean erabiltzeko, softwarea eta edukia banatzeko ereduak ezagutuz, jabetza intelektuala errespetatuz eta erabilpena baimentzen duten iturrietara joz.\nOCD Curriculumaren erreferentziak\nWebguneak osatzen duen ikasmaterialak DBH 4. ikasmailako Informatika gaiko edukiekin lotura zuzena du. Hain zuzen ere, irakasgaia osatzen duten lau gai multzoetatik hirurekin oso lotuta dago:\nBigarren multzoa: multimedia-tresna, irudia, bideoa eta soinua iturri bat baino gehiagotatik landu.\nHirugarren multzoa: webgunean edukiak argitaratzea eta zabaltzea.\nLaugarren multzoa: Interneten eta gizarte sare birtualetan sakontzea, software mota eta lizentzietan, eta zerbitzu elektronikoen erabilpenena.\nHala ere, web orriaren edukiek zeharkako izaera eduki nahi dute. Lantzen dituzten tresnak eta gaiak baliagarriak izan daitezke ikasleentzat Informatika bera ez den beste esparrutan eta bere eguneroko bizitzan.\nBestalde, webguneak honako gaitasun hauek garatzen lagunduko du:\nMaterialaren erabilerarako testuinguru metodologikoa.\nWebgunearen xede nagusia irakasgaiaren laguntzaile zuzena izatea da, hau da, informatikako kontzeptu teorikoen lehen sarrera baten ondoren, hori guztia era praktikoan garatzea ahalbidetuko duen tresna eskuratzea. Horrela, KLK 2.0 webgunearen bidez, ikasleak aurretik jasotako kontzeptu teorikoak era praktikoan landuko ditu. Horrekin guztiarekin, irakasle eta ikaslearentzat erabat erabilgarria izango den tresna izango dugu.\nWebgunearen oinarria interaktibitatea eta elkarreragiketa dugu, ikasleentzako erakargarria eta motibagarria izan dadin. Hainbat edukien arteko lotura eta nabigazioa ahalbidetzen baitu eta, horrez gainera, ikasitako eduki teoriko guztiak garatzeko aukera luzatzen du.\nHorrekin guztiarekin, ikasleak Informatika ikasgaiarekiko duen interesa eta motibazio-maila areagotzea lortuko dugu. Egunero hain erabiliak diren kontzeptu eta ideiak garatzeko aukera izango du era atsegin eta entretenigarrian eta betiere kalitatezko edukiekin.\nAbantailak Web 2.0 baliabideak hezkuntzan erabiltzearen abantailak:\nIkasle eta irakasleen arteko komunikazioa areagotzen du.\nBarne egitura KLK 2.0, Web 2.0 baliabideen webgunea, bost unitate didaktikotan banatuta dago:\nWeb 2.0 kontzeptuaren eta tresnen oinarrizko sarrera.\nArgitalpen-tresnak: Blogak, Microbloging eta Wikiak.\nAtal honetan ikasleak Interneten argitaratzeko tresnen berri jasoko du, tresna bakoitzaren ezaugarriak azalduko dira.\nMultimedia-tresnak: argazki, bideo eta soinuentzako zerbitzuak.\nIkasleari argazki, bideo eta soinua sareratzeko hainbat tresnaren berri emango zaio, zerbitzu bakoitza azalduz.\nHarremanetarako tresna hauek zertan diren azalduko da, norberaren pribatutasuna gordetzeko aukerak azpimarratuz.\nAtal honetan 2.0 tresnetan nabigatzeko orduan kontuan eduki beharreko segurtasun eta pribatutasun neurriak aztertuko dira.\nUnitate didaktiko bakoitzean alde batetik, eduki teorikoak, eta bestetik, horiek garatu eta sarera eramateko ariketa praktikoak daude. Horrela, unitate bakoitzak bere osotasunean edukiak bereganatu eta, ondoren, horiek gauzatzeko aukera eskaintzen du.\nAriketa horiek unitate bakoitzean azaldutako zerbitzuak erabiliz garatuko dira:\nWeb 2.0 kontzeptua bereganatzea eta sarean informazioa kudeatzeko dauden tresnen erabileran trebatzea. Ikasleak 2.0 baliabideen bidez jasotzen dituen hainbat baliabideren antolamendu eta sailkapena RSS jario eta markadore sozialen bidez.\nArgitalpen-tresnak erabiliz ikasleek sorturiko edukiak sareratzea Blog, Wiki, Microbloggingen moduko webguneek eskaintzen dituzten plataforma ezberdinak sortuz.\nHainbat zerbitzutan (Flickr, Euskaltube,...) izena ematea eta ikasleak sorturiko edukiak (argazkiak, bideoak,...) zerbitzu ezberdinetara igotzea.\nHainbat zerbitzutan (Facebook, Zugaz...) izena ematea, eta kontuen egituraketa eta kudeaketa.\nIrekitako kontuen pribatutasun ezarpenak ezagutzea.\nDenbora zehaztapenari dagokionean, unitate bakoitzari lau ikastordu ematea aurreikusten da. Lehenengo biak, atal teorikoari eskainitakoak eta irakasleak azaldu beharrekoak. Azken biak, ariketei eskainitakoak, bai bakarka bai taldeka egin beharrekoak.\nWebgunea ondo erabiltzeko, honako baldintza tekniko hauek betetzen dituen ekipoa behar da:\nWebguneak soinua eta bideoa dituenez, soinu-txartela eta bozgorailuak erabili behar dira.\nInternetera konektatutako ordenagailua.\nWebgune honetan aritzeko, IKT (Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak) delakoak ezagutzea gomendagarria da, hau da, Interneten nabigatzen, testu lanketarako programak erabiltzen eta posta elektronikoa, fitxategi eta direktorioak maneiatzen jakitea.\n"Web 2.0 baliabideak" webgunearen funtsezko helburua ahalik eta interaktiboena izatea da.\nHorretarako, erabiltzaile gaztearentzako erakargarria izan nahian hainbat edukien arteko lotura eta nabigazioa ahalbidetzen du. Horretarako, webgunea elementu aktibo askoz osaturik dago eta eduki batetik bestera nabigatzeko aukera dago une oro:\nErakusleiho interaktiboa: edukien oinarrizko informazioaren lehen begirada azkarra eskaintzeaz gain, ondoren zuzenean edukietan samurrago murgiltzeko aukera eskaintzen duena.\nEduki ezberdinen arteko nabigazioa, informazio batetik besterako mugimendu dinamiko eta arina ahalbidetzen duena.\nBilaketa atala, edukiaren araberako iragazketa egiteko aukera ematen duena.\nWebgune honetako eduki guztiak bi bertsiotan aurkezten dira: nabigagarria (HTML formatua) eta inprimaketarako prestatua (PDF formatua).\nIdeia eta koordinazioa: Iñaki Arrieta Baro eta Idoia Urkiri Azkoitia\nJatorrizko gidoia: Leire Mitxelena Erice eta Idoia Urkiri Azkoitia\nHizkuntza aholkularitza: Juan Mari Zurutuza Zapirain eta Leire Mitxelena Erice\nIlustrazioa: Amaia Roda Bengoetxea\nDiseinu grafikoa: Allende Mujika Jaime


Hiri asko bere baitan 2014-07-22 10:00\nAzken asteotan sare sozialen bitartez hainbat argazki plazaratu ditugu; "Hiri asko bere baitan" proiektuko zortzi obretatik kanpo geldituko diren, baina sorkuntza prozesuko parte direnak. Bazterreko argazkiak dira eta, bata bestearen segidan ipiniz gero, irakurketa anitz izan ditzakete; narrazio ugari osa ditzakete ikusten dituen pertsona bakoitzaren gogoan. Ondoren datorrena narrazio horietako bat besterik ez da, hirigintzaren haritik tiraka sortu duguna.\nOhorezko euskaltzain barriek diplomea jaso dabe\nBizkaie! 2014-07-22 09:39\nMaiatzean izentau zituen ohorezko euskaltzainei diplomak eta Euskaltzaindiaren ikurra emon eutsiezan barikuan Akademiak. Hamabi euskaltzain barri dira: Paulo Agirrebaltzategi, Angel Aintziburu, Dionisio Amundarain, Xabier Amuriza, Xipri Arbelbide, Antonio Campos, Maite Idirin, Mixel Itzaina, Jon Landaburu, Joan Martí, Martin Orbe -bilbotarra- eta Manu Ruiz Urrestarazu. Joan Martí izan ezean, beste guztiak ekitaldian izan ziran.\nAbian da 2. Mendi-Bideoen eta Argazkien Lehiaketa, "Ane Rubio gogoan"\nGailurra Uribarriko mendi-taldea 2014-07-22 08:39\nIazko arrakastaren ondoren, aurten ere GAILURRA MENDI TALDEAK (Uribarri-BILBO) bideoen eta argazkien lehiaketa antolatu du. Hemendik aurrera, ANE RUBIO GOGOAN izena izango du lehiaketak, aurten joandako lagunaren omenez. Udan honetan, badakizu, sartu zure kamara motxilan eta emaguzu zure abenturen berri argazki eta bideoen bidez. Iaz egin bezala, argazki eta bideo onenak ikusgai jarriko ditugu GAILURRAk antolatzen dituen mendi jaurdunaldietan. Lehiaketaren oinarriak www.gailurra.org webgunean irakur ditzakezu. Animatu eta parte hartu! 1.000 euro baino gehiago banatuko ditugu!\nHemen da 22. Euskal Encounter partya. 4.094 ordenagailu, 6.000 parte-hartzaile, 120 km sare-kable, 20 Gb segundoko sare-konexinoa\nBizkaie! 2014-07-22 00:00\n‹‹ Aurrekoak 1 2 3 4 ... 1788 1789 1790 1791 1792 1793 1794 1795 ... 1987 1988 1989 1990 Hurrengoak ››


Instantes / Moments\nSanturtziko (Bizkaia) Zamakona ontziola\nESVAGT DANA (Esbjerg)\nBandera: Denmark [DK]\nEslora x Manga : 88.40 x 15 m\nAlojamiento: 76 personas\nVelocidad : 18,0 nudos\nLugar de construcción: Astilleros Zamakona (Santurtzi, Bizkaia)\nPuerto base: ESBJERG (Denmark)\nEgilea: Josu Armaolea iruzkinik ez:\nEtiketak barkuak, Esvagt Dana, ontzigintza\nAbsentzia / Ausencia / Absence\nSanturtziko (Bizkaia) fatxada bat\nEz izatea izatea baino gehiago denean.\nCuando la ausencia pesa más que la presencia.\nWhen the absence weighs more than presence.\nFuneral Blues (1936)\nEtiketak Literatura, poemak, W. H. Auden\nBilboko Abandoko tren-geltokia (2011)\n"Estazio abandonatu bat, aulki bi, eta hamaika istorio asma ditzake tristurak".\n"Baina ez, Ez da egia. Aulkian ez dago andererik, ez inor. Irudimena da guztia. Imajinazioak sortu biziarazi du, irudiak ezerezaz moldatuaz, eta aulki horretan imini".\nMichel Saulaie idazle apokrifoa: J. Sarrionandiak Narrazioak liburuko azken orrialdeetako oharretan dioen bezala, "ez dut uste Michel Saulaie izena literaturako entziklopedietan aise aurki daitekeenik".\nEtiketak J. Sarrionandia, Literatura, Narrazioak\nOteizaren eskulturaren zati bat, koloreztatua.\nArantzazuko (Gipuzkoa) Apostoluen Frisoa\nEtiketak Arantzazu, eskultura, Oteiza\nHarrizko aska; bereziki arropa jotzeko eta garbitzeko erabiltzen dena, pieza lau eta zabal batez hornitua.\nEtiketak Elorrio, harraska\nDenboraren korapiloa, egunean zehar\n(Akrilikoa, paper gainean, 35 x 25)\nEtiketak akrilikoa, artea, Covid-19, pintura\nKarabana feminista heltzear dago.\nCoimbrako (Portugal) hormako pintada bat\nEtiketak Feminismoa, hormako pintadak\nFear (Akuarela eta errotuladoreak)\nRaymond Carverren Fear izeneko poemaren esaldi bat aitzakiatzat hartu dut, letra eta koloreekin olgetan ibiltzeko.\nEtiketak Carver, Fear, Lettering, Literatura, poemak\nMenorcako Cavalleria itsasargia, duela zenbait urte ateratako argazkia\nItsasargiek iluntasunean eta nora ezean dabiltzan nabigatzaileei portuko abarora sartzen laguntzen die.\nFernando Pessoak, idazle portugaldarrak, zioen barku baten helburua ez dela nabigatzea, horrela ematen badu ere, portu batera heltzea baino. K. Kavafisek, beste modu batera, baina, gauza bera esan zuen; alegia, helburua da etxera heltzea; baina, hori bai, bidaiak urte askoan iraun dezala.\nEtiketak itsasargia, Itsasoa\nIrudia hartzen baduzu, aipatu iturria, mesedez.\nPertzepzioaren inguruan - About Perception\n09/29-jakue in cadaques- pencil & blue\nParis Garaipen Arkutik Photo from the Arc de Triomphe Istanbul Galata Dorretik photo from the Galata Tower\nLeire Bilbaoren poema bat\nBurua kentzen (Leire Bilbao, Ezkatak, Susa, 2006) Badira emakume azalak ezkata usaina baino itsaskorragoak Badira barrua nola hustu jakiteke...\nMatematika irakasle bi. Andereak eta gizonak ez dute egundo elkar ikusi. Batak A hirian bizi eta hango eskolan lan egiten du, eta besteak B ...\nFear (Akuarela eta errotuladoreak) Raymond Carverren Fear izeneko poemaren esaldi bat aitzakiatzat hartu dut, letra eta koloreekin ol...\nPalman aurkitu nuen txoko eder hau. Bertan liburu-denda bat: Babel. Liburuak eta taberna, batera. Carver Country liburua erosi eta...\nOrrialdeak / Pages\nNire izkina munduan\nAbiadura Handiko Trena (1) abstraktua (1) akrilikoa (1) Ama (1) Arantzazu (1) arbolak (2) arkitektura (1) Arles (1) artea (2) artelanak (1) Arts world (2) Baltikoa (1) barkuak (2) Bartzelona (1) Basquiat (1) Bentanak (2) Berlin (2) Bidaia (1) Bilbao (6) Bilbo (2) bizitza (2) Bizitza paraleloak (1) Bonbardaketak (1) burdina (1) Caeiro (1) Carver (1) Covid-19 (1) Denbora (2) Edward Hopper (1) Eguzki-lorea (1) Elorrio (1) Elurra (1) Emakumea (3) emakumeak (1) erreka (1) eskailera (2) eskultura (2) Esvagt Dana (1) Etna (1) Fear (1) Feminismoa (1) flyscha (2) Gabonak (1) Gernikako eta Durangoko bonbardaketa (1) Gerra Zibila (1) H. Cano (1) Hamburgo (1) harraska (1) hizkuntzak (1) horma-pintura (1) hormako pintadak (1) Industria-arkeologia (1) Industria-arkitektura (1) iretargia (1) islak (1) Istanbul (2) Ithaka (1) itsasargia (1) Itsasoa (4) Itzalak (1) J. Sarrionandia (1) Kavafis (1) Leire Bilbao (1) Lettering (1) Literatura (7) Louise Bourgeois (1) Montmartre (1) Mundu Bola (1) musikariak (1) nabigatzea (1) Narrazioak (1) Onkologia (1) ontzigintza (1) orduak (1) Oteiza (1) P. Auster (1) Palma (1) Paris (4) Pessoa (1) pintura (2) poemak (5) Ragusa (1) Raymond Carver (1) Sarrionandia (2) Serantes (1) Sizilia (1) Smoke (1) Starway to Heaven (1) suntsiketa faxista (1) teilatuak (1) Tempus fugit (1) Turkia (1) txintxaunak (1) udazkena (2) ura (1) Urdina (1) Uxue Alberdi (1) Van Gogh (1) Varsovia (1) W. H. Auden (1) Warsaw (1) Zumaia (2)\nGuztira ikusitako orri kopurua


Akerbeltzen antxumak taldea izan da Bizkaiko Taldekako Txapelketaren irabazlea — Bizkaiko Taldekakoa 2022\nAkerbeltzen antxumak taldea izan da Bizkaiko Taldekako Txapelketaren irabazlea\nLarrabetzun Bizkaiko Taldekakoaren hiru finalaurrekoak eta finala jokatu dira. Finalistak Koipelustriek, Urruxarrak eta Akerbeltzen antxumak taldea izan dira, eta azken hau izan da hirugarren edizio honetako irabazlea.\nEgun osoko jaia izan da gaurkoa Larrabetzun. Eskolartekoarekin hasi da eguna, idatzizkoa lehenengo eta bat-batekoa gero. Egunari jarraipena bazkari herrikoiak eman dio eta ia 100 lagun batu dira bazkaltzeko Larrabetzuko eskolako aterpean.\n23 taldek parte hartu duten aurtengo taldekakoan, eta 8 kanporaketa jokatu ostean, gaur 3 finalaurreko eta finala jokatu dira Larrabetzun.\nLehenengo finalaurrekoa, 16:00etan hasi da eskolan bertan Laukijjek, Beethovenen belarriak eta Koipelustriek taldeen artean. Bertsotan Ander Sarriugarte, Ander Elorriaga, Bittor Salterain, Iker Uriarte, Janire Arrizabalaga, Koldo Gezuraga, Gorka Pagonabarraga, Aitor Bizkarra eta Txaber Altube bertsolariak aritu dira, eta epaimahaia Ander Arrien, Eneko Barruetabeña eta Igor Galarzak osatu dute. Gaiak hiru taldeetako gai-jartzaileen artean prestatu dituzte, eta aurkezle beharra Paulo Salterainek egin du.\nGiro bikaina sortu da eskolan eta Abadiñoko taldeak, Koipelustreak taldeak, lortu du finalerako txartela.\nBigarren finalaurrekoa 17:30ean hasi da kalean. Kantakunek, Urruxarrak eta Poto Baptist School taldeek jokatu dute. Iurretako Urruxarrak taldeak lortu du saioa irabazi eta finalera sailkatzea.\nSaioko bertsolariak Ibai Amillategi, Asier Galarza, Aitor Etxebarriazagarra, Peru Madalena, Gorka Lazkano, Ixone Asategi, Eneko Abasolo, Xabat Galletebeitia, Garazi Navarro eta Aitor Arrizubieta izan dira, epaileak Hodei Zenikaonandia, Enare Muniategi eta Aitor Ruiz eta gai-jartzaileak Zihara Jainaga, Txomin Madalena eta Aissa Intxausti izan dira. Giro beroa sortu da, eta publikoaren epaia erabakiorra izan da talde irabazlea izendatzeko.\nHirugarren, eta azken, finalaurrekoa ere kalean egin da 19:00etan hasita, Zornotzako Bertso Oskola, Akerbeltzen antxumak, eta Far Westeeko bertsolariak taldeen artean. Azken finalaurreko honetako bertsolariak Beñat Alonso, Ander Aldazabal, Alain Barañano, Sara Asenjo, Nahia Ibarzabal, Josune Aramendi, Jon Barrocal, Asier Alcedo, eta Ander Ucelay izan dira, epaileak Xabier Irakulis, Jone Antsotegi eta Jon Martinez eta gaiak hiru taldeen artean osatu badituzte ere, gai-jartzaile beharrak Beñat Romerok egin ditu.\nFinalera pasea lortu duen azken taldea Akerbeltzen antxumak izan da.\nFinalaren aurretik, indarrak batzeko aukera izan dute bertan batutakoek, Larrabetzuko Etxeraten eskutik bokadillo batzuk jateko aukera egon baita plazan bertan, musikaz girotuta.\nHori Bai gaztetxean izan da finala Koipelustriek, Urruxarrak eta Akerbeltzen antxumak taldeen artean. Ia ordu biko saio umoretsuaren ostean, Akerbeltzen antxumak taldea izan da Taldekakoaren hirugarren edizio honetako irabazlea.\nBertsotan aritu dira Bittur Altube, Gorka Pagonabarraga, Aitor Bizkarra, Peru Madalena, Eneko Abasolo, Ixone Asategi, Gorka Lazkano, Nerea Ibarzabal, Nahia Ibarzabal, Aissa Intxausti eta Josune Aramendi. Epaileak Hodei Zenikazelaia, Eneko Barruetabeña eta Sara Asenjo izan dira. Gai-jartzaile beharretan Idoia Anzorandia eta Beñat Vidal aritu dira.\nBizkaiko Taldekakoan, 23 taldek parte hartu dute, eta modu autogestionatuan antolatu dituzte saioak taldeek txapelketa osoan zehar. Zorionik beroenak parte hartzaile denei. Finalisten agurren aurretik, talde bakoitzeko ordezkari bat igo da oholtzara oroigarria jasotzera.\nEskerrik asko hau posible egin duzuen babesle eta laguntzaile eta antolatzaile denei.


Afganistanen bakea berreskuratzea - Federalismoa al da erantzuna? - EBko kazetaria\nNeguko denboraldiak litekeena da Afganistango bizilagunen estutasuna inoiz baino gehiago areagotzea. Litekeena da sendagaien, elikagaien eta ezinbesteko eskasiak hondamena eragingo duela. Amerikako AEBetako gobernuaren Afganistango Kokapen eta Laguntza ("APA") programak afganiar kopuru mugatu bat ebakuatzen saiatu den arren, ehunka mila afganiar daude Afganistandik atera nahi dutenak. APA Afganistango errefuxiatu kopuru mugatu bati laguntzeko egindako krisi paketea da. Herrialde askok ebakuatu kopuru txiki baten antzeko programak hasi dituzte Afganistanen pasaporte/bidaia dokumentuen zerbitzuak denbora luzez eten baitziren. Ezin da programa hauetaz baliatu pasaportea/bidaia dokumenturik ezean. Horrez gain, badirudi oso hegaldi gutxi daudela Afganistandik sartu eta irteten, idatzi dute Dheeraj Sharma irakasleak, IIM Rohtak zuzendariak eta Nargis Nehan Aghanistango gobernuko ministro ohiak.\nEra berean, programa hauei lotutako konplexutasunak direla eta, Europako Mendebaldeko eta Ipar Amerikako herrialdeetan onartutako errefuxiatu kopurua gutxienekoa izan da azken hilabeteotan. Horregatik, benetako krisia Afganistanen bizi diren eta bizitzen jarraituko duten pertsonena da. Krisi humanitarioa kontuan hartuta, duela gutxi Indiak sendagai batzuk bidali zituen Afganistanera. Hala eta guztiz ere, herrialde gehienek dilema batean daude laguntzak behartsuen eta sufritutako bizilagunengana iritsiko ote diren edo erregimen tiranikoa babestuko ote den. Gero eta konplexutasun handiagoa eta etengabeko atzerapenak kontuan hartuta, zein da Afganistango gobernuak atzerriko laguntza onartu eta emateko aurrera egiteko?\nJoan den astean, Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseiluak, Indiak zuzentzen duenak, oinarrizko giza beharrak mantentzeko ezinbestekoak diren giza laguntza eta sorospen jardueretarako 2255 (2015) eta 1988 (2011) ebazpenen arabera ezarritako zigorretatik salbuestea erabaki du. talibanen gainean. Hala ere, etxeko liskarrek jarrai dezakete behartsu askori laguntza-esfortzua aprobetxatzea. Ondorioz, Afganistango gizarteko segmentu guztien ordezkaritza egokia duen gobernu egitura inklusibo bat beharbada ordubete beharko da Nazio Batuek eta Nazio Batuek baimendutako erakundeek erliebe materiala banatzeko. Era berean, gobernu egitura inklusibo hori beharrezkoa da Afganistanen edozein bake eta egonkortasunerako.\nAzkenaldian, Loya Jirga deitzeko iradokizunak izan dira. Loya Jiga (kontseilu handia) 3,000 eta 5,000 tribu eta buruzagi politiko artean osatutako organoa da. Iraganean, Jirga tribal guztiak gai nazional handiago batera gonbidatu zituzten. Afganistango historian, lehen Loya Jirga (Jirga ezberdinetako kontseilu handiak) Mirwais Khan Hotakiren zuzendaritzapean ospatu zen, safavideen agintearen aurkako borroka bateratua izateko tribuen eskubideen babeserako. Hala ere, azken bi hamarkadetan, Jirga nazionala pixka bat inklusiboagoa izan zen, gizarte zibila, komunikabideak, gobernuko funtzionarioak, parlamentua, foru-aldundiak, gazteak, akademia, sektore pribatua eta emakume ordezkariak ordezkaritzan izan zirelako, sektore guztien laguntza bermatzeko. gizartea gai nazionaletarako. Hala ere, jendea ikusten hasi zen gobernu zentralak Loya Jirga enplegatzen zuela bere agenda politikoetarako adostasuna eta zilegitasuna lortzeko. Lehendakariek kide fidagarri eta leialez osatutako batzorde antolatzaile bat izendatzen ari ziren Loya Jirgak antolatzeko eta egiteko. Hori dela eta, landa-eremuetako jende askok Jirgas Justizia Mekanismo Informalaren bide gisa onartzen jarraitzen duen bitartean, sarbide erraza eta erabakiak hartzeko azkarra izateagatik, baina garai kritiko honetan erabaki nazional baterako erabiltzea zaila da. Aditu askoren ustez, azken 20 urteotan, erakunde antolakuntzak gobernuko funtzionarioak eta gobernuaren aldeko ordezkariak soilik gonbidatuko lituzkeelako Loya Jirgan gobernuaren agenda onartzera.\nLoya Jirgaren aldekoek diotenez, talibanek gobernu zentralizatu bat osatzeko zilegitasuna ekar diezaiokeela diote nazioarteko komunitateak finantza-laguntzak jaso eta egungo krisiei erantzuteko. Loya Jirgaren aurkariek Loya Jirgak talibanen erabakiei zigilua emango diela objetatzen dute, Afganistango gizarteko zenbait ataletan oso onarpen mugatua baitu. Gainera, gobernu zentralizatua Afganistanen arazoen oinarria izan dela diote. Aipatutako auzia Afganistango gobernuek azken hogei urteetan Loya Jirgaren babesarekin funtzionatzen ari zirela onartzen du, baina etnia guztietako talde pobreek eta baztertuek ezin izan zuten Afganistanera isurtzen duten milioika dolar onurarik izan. Gobernu zentrala laguntza diru guztia jasotzen eta zatirik handiena Kabulen eta beste hirigune batzuetan gastatzen zuen bitartean, probintzia pobreak mitxoleta lantzen eta talibanekin eta ISISekin bat egin zuten bizirauteko.\nLau hamarkadako gatazkak zatiketa geruzak sortu ditu afganiarren artean, etnia guztiak, batez ere pobreak eta landatarrak, injustiziaren eta zigorgabetasunaren biktima bihurtuz. Afganistango gobernu-egitura bat behar du, Afganistangoak elkarrekin bizitzeko ingurune egokia sor dezakeena. Gobernantza-egitura eraiki behar da afganiar guztiei zerbitzu egin diezaiekeen pertsonen beharrei erantzuteko, batez ere biztanleriaren %70 bizi den landa-barrutietan eta herrietan. Ordena politikoak etnia guztietako Kabulgo eliteen ordezkaritza ez ezik, probintzia, barruti eta herrien parte-hartzea ere bermatu beharko luke.\nOndorioz, Afganistanen federalismo soltea ezartzea da sorospena bidezko eta bidezko banatzen dela ziurtatzeko modu bakarra. Beste era batera esanda, nazioarteko komunitateak laguntza eta sorospen ahaleginak eskain ditzake Afganistango egitura federal hori kontuan hartuta. Egitura federal horretan eskualde/probintziek beren burua gobernatzen utzi beharko lukete, probintziek beren komunitateei eta gobernu zentralari erantzuteko mekanismoak ere ezarri beharko lituzkete.\nAfganistango egitura federalak abantaila asko izango ditu. Bidegabekeria saihestuko du eta boterea sakabanatzea eragingo du. Era berean, egitura horrek herritarren parte-hartzea areagotuko du eta aniztasuna areagotuko du. Gainera, sistema horrek eraginkortasun administratiboa areagotuko du eta herrialdeari oreka emango dio. Horrez gain, herrialdeko probintziek nazio politika batzuk blokeatu ditzakete eta beste batzuetan parte-hartze handiagoa lortzeko lobby egin dezakete. Egitura horrek ziurrenik aniztasun etniko, kultural eta arrazalaren egokitzapen handiagoa sustatuko du.\nAfganistango gutxiengoen gizartea da, hainbat etnia dituena, kultura eta komunitate nahiko anitza dituena. Etnia bakoitzak bere kultura, hizkuntza eta lidergoa atxikitzeko eta bereganatzeko gogotsu daude. Hala ere, gobernu zentrala probintzietako kultura-gaietan eta punta-puntako lidergoa inposatzen hasi zenean, gobernu zentralaren eta haren politiken aurkako erresistentziak indarra hartu zuen. Adibidez Faryab, bizileku gehienak uzbekerak diren probintzia bat da. Beti uzbekarrek probintziako gaiak zuzentzen zituzten eta bertakoak uzbekera hizkuntzan komunikatzen ziren. Gobernu zentralak bat-batean Daud Laghmani paxtun izendatu zuen Faryabeko gobernadore. Jendeak astez protesta egin zuen gobernu zentralak erabakia aldatu zuen arte.\nAzken 20 urteotan, Afganistanek oso ordena politiko zentralizatua bizi izan du, estatuaren kolapsoaren protagonista nagusi bihurtu zena. Eztabaidatu beharrean, hobe da Afganistango deszentralizazioa lau probintzietan gidatzea politika gisa eta ikasgaiak ateratzea.\n* Adierazitako iritzi guztiak orpertsonala eta ez dute iritziak adierazten EU Reporter.\nAfganistan: erantzukizun partekatua\nAzerbaijanen49 mins ago


Ford Mugarrik gaizki jokatu eta 33-25 galdu zuen Zumaian - Arrasate - Goiena.eus\nFord Mugarrik gaizki jokatu eta 33-25 galdu zuen Zumaian\nLeire Kortabarria 2013-12-01 19:08\nFord Mugarrik egun txarra izan zuen zapatuan Zumaiako Lubaki kiroldegian, Pulporen aurka, eta 33-25 galdu zuen. "Lehenengo 15 minutuetan bakarrik jokatu zuen ondo Ford Mugarrik, eta azken emaitza txarra izan zen. Kategoria honetan, 60 minutuak ondo jokatu ezean, edozein taldek egin diezazuke triskantza bat", esan dute arduradunek.\nPartidu hasieran, bi taldeek zehaztasun falta erakutsi zuten, baina Ford Mugarri sendoago zegoela zirudien. Hala, aurrea hartu zuen eta 3-6 aurreratu zen markagailuan. Baina momentu horretatik aurrera, Pulpo hasi zen partidua menderatzen, eta Ford Mugarrik ez zuen asmatu defentsan ez erasoan ere. Lehenengo zatia 15-12 bukatu zen.\nBigarren zatian, Ford Mugarri berdintzen ahalegindu zen, baina defentsan gaizki aritu zen eta erasoan ere bai. Horrela bada, Pulpok errenta handitu zuen, eta 50. minutuan 28-19 erakusten zuen markagailuan. Azken 10 minutuetan, arrasatearren defentsak baloi batzuk berreskuratzea ahalbidetu zuen, baina jaurtiketa eta kontraerasoko pase asko huts egin zituzten eta Pulpok 33-25 irabazi zuen.\n"Talde osoak hausnartu behar du"\nFord Mugarriko ordezkari Andoni Arando ordezkariak balorazio hau egiten du: "Argi dago aurten gogor borrokatu beharko dugula, baina ez dugu partidu horretan ikusi genuen Ford Mugarri hori berriz ikusterik nahi". Hauxe gaineratzen du: "Galdu egin daiteke, baina ez modu horretara, eta talde guztiak gogoeta egin behar du partidu horretan gertatu zenaz".\nDatorren astean, Egiaren kontra beste final bat izango dute zerrajeroek. Partidu interesgarria izango da, bigarren postuan daudelako bi taldeak, berdinduta.


Ez da She Lovely Stevie Wonder-ena - Artista-Egitateak\nEz da She Lovely Stevie Wonder-ena\nWonder-ek idatzi zuen hau bere alabaren, Aisha, jaiotza ospatzeko. 2005ean, Aisha-k (abizena: Morris, hau da, Wonder-en benetako izena) bikotea abestu zuen aitarekin 'How Will I Know' abestian.\nAbestia jaio berri den haurtxoaren negarrarekin irekitzen da. Hori ez da abestiaren gaia, Aisha, baizik eta abestiaren amaieran Steviek esaten duenean, 'Aizu, Aisha. Irten uretatik, haurra, zipriztinak eta protestak (bainu garaian guraso askorentzat ezagunak) dira benetan bereak, Stevie eta bere alabaren arteko une gogoangarri batean grabatuak.\nWonder-ek Aisha izan zuen Yolanda Simmons-ekin, abestiaren amaieran gertu aipatzen zuena: 'Londi ezin zen egin, hori pentsatu zenuen zu gabe'.\nWonder-ek pista honetako instrumentu guztiak jotzen zituen teklatu batzuk izan ezik, Greg Phillinganesek egindakoak. Wonder-ek harmonika zatia inprobisatu zuen, oso ondo ateratzen zena.\nAbestiak 6:34 iraungo du, Wonder bere alabarekin elkarreragiten duen itzalaldi luze batekin. Wonder-ek, Motown-ekin sinatutako kontratu osoari esker, kontrolatzen zuen abestia, abestia Amerikan single gisa argitaratzen eta kaleratzen utziko zuen, eta horrek Hot 100etik kanpo utzi zuen bere abesti ezagunenetako bat izan arren. Abestia Erresuma Batuan single gisa kaleratu zen, eta bertan 3:26raino jaitsi zen.\nDiskoaren zati handi bat The Hit Factory-n grabatu zen, New Yorkeko grabazio estudio mitikoan, non John Lennon-ek, Bruce Springsteen-ek eta Paul Simon-ek ere grabatu zuten. Wonder 2005ean itxi zuten The Hit Factory-ko lehen bezeroa izan zen.\n2015ean, Wonder saritu zuten telebistako bereziarekin Stevie Wonder: Songs in the Key of Life - An All-Star Grammy Salute . Ne-Yo-k egin zuen ekitaldian, Aisha Morris-en abestiaren erdialdean batu baitzen, Wonder harrigarria, alabaren ahotsa entzutea espero ez zuena.\nAmerican Idol Clay Aiken finalistak telebistako saioan egin zuen Sastrakak 'Nire bizitza lau kameratan' atalean.\n2003ko Cuba Gooding Jr. filmean agertzen da Tentazio borrokalariak . Abestia erabiltzeko beste film batzuk daude Arrosa itsasoa (1978) eta Juwanna gizona (2002). Erabiltzeko telesailak barne Emakumeak diseinatzen , Doogie Howser, M.D. , eta Etxekoandre desesperatuak .\nDavid Parton kantautorearen eta ekoizlearen bertsio batek # 4. arrakasta izan zuen Erresuma Batuan 1977. urtearen hasieran. Parton ezaguna da 1974an Sweet Sensation-en 'Sad Sweet Dreamer' arrakasta idatzi eta koproduzitzeagatik.\nLivingston Taylor-ek (James-en anaia gaztea) bere bertsioa kaleratu zuen 1997ko diskoan, Tinta .\nAbestia Billboard Hot 100ean sartu zen lehen aldiz 2011ko maiatzean, The Glee Cast taldearen azal batek 65. postuan estreinatu zuenean.\nharagi ogia edozer gauza egingo nuke maitasunagatik (baina ez dut hori egingo)\nbideoak irrati izarraren esanahia hil zuen


Soldatak aurten eta hurrengoan Europako batez bestekoa baino gehiago igoko dira Espainian. | Consumer\nSoldatak aurten eta hurrengoan Europako batez bestekoa baino gehiago igoko dira Espainian.\nSoldata-igoeren buruan daude, bai 2005ean bai 2006an, handitze-lanaren herrialdeak\nSoldatapeko langileen ordainsaria %4 haziko da aurten Espainian, eta %3,6, 2006an. Ehuneko horiek, hurrenez hurren, bederatzi eta lau hamarrenetan igoko dira, Europako Batzordeak emandako datuen arabera, Europako hogeita bost herrialdeen Europa osorako kalkulatutako batez bestekoa baino gehiago.\nZehazki, aurreikuspenen arabera, soldatapeko langileen soldatak %3,1 eta %3,2 igoko dira EBn 2005ean eta 2006an; 15 urteko Europan, berriz, tasa horiek %3 izango dira bi ekitaldietan.\nHamabosten Batasunaren barruan, Espainia izango da aurten soldatapeko langileen ordainsaria gehien handituko duen herrialdeetako bat, Grezia (% 5,5), Erresuma Batua (% 5,3) eta Irlanda (% 4,9) bakarrik gaindituta.\n2006. urteari dagokionez, soldatak beste herrialde batzuetan baino gehiago handituko dira Espainian, baina, oraingo honetan, Grezia, Erresuma Batua eta Irlandaz gain, Espainiako zifra EB zaharreko beste hiru baino handiagoa izango da: Portugalen, soldatapeko langileen ordainsaria %3,8 handituko da; Finlandian (%3,6) eta Suedian (%3,9).\nBaina soldata-igoeren buruan daude, bai 2005ean bai 2006an, handitzearen herrialdeak. Aurten, soldatapeko langileen ordainsariaren hazkunderik handiena Letoniak izango du (% 10), ondoren Estonia (% 8,5), Lituania (% 8,1), Txekiar Errepublika (% 7,9), Hungaria (% 7) eta Eslovakia (% 6,7).\n2006an, Estonian igoko dira gehien soldatak, % 7,9. Ondoren, Lituania (% 7,5), Letonia (% 7), Txekiar Errepublika (% 6,6), Eslovakia (% 6,5) eta Hungaria (% 6,2).\nEspainia handitze soldatak


Haurtxoen negarrari buruzko adierazpena – Haurtzaro bizia\nHaurtxoen negarrari buruzko adierazpena\nEnara Larraitz // 2020-08-12 // Artikuluak\nHaurtxoen negarrari buruzko adierazpenaDeskargatu PDFa\nJaioberri batek oihu egitea alferrik dela ikasten duenean… bere lehenengo sumisio-esperientzia pairatzen ari da.\nGizonok eta emakumeok, bizitzaren eta ezagutzaren arlo ezberdinetan lan egiten dugun zientifiko eta profesionalok, gure haurrak bizi eta haziko diren munduaren inguruan kezkatuta gauden gurasook ondorengo adierazpen hau egitea beharrezkoa ikusten dugu:\nEgia da mendebaldeko gizartean haurtxoen negarra ohikoa dela, baina ez da egia “normala denik”. Haurrek beti ondoeza sorrarazten dien zerbaitengatik egiten dute negar: logurea, beldurra, gosea, edo ohikoena eta aurrekoen kausa izan ohi dena, bere amarekiko edo inguru afektiboan dauden beste pertsonekiko kontaktu fisiko faltagatik.\nHaurtxoek ondoeza adierazteko duten mekanismo bakarra negarra da, arrazoia edozein dela ere; beren itxaropenetan, beren continuum filogenetikoan, ez da aurreikusten negar horri kasurik ez zaionik egingo, ez baitute bestelako baliabiderik sentitzen duten ondoezaren berri emateko eta ezin dutelako bere kabuz hori konpontzeko neurririk hartu.\nJaioberriaren gorputza amaren altzoan behar duena eskuratzeko diseinatua dago, bizirauteko eta ondo sentitzeko: elikagaia, berotasuna, atxikimendua. Arrazoi horrengatik itxaronaldiaren noziorik ez du; dagokion lekuan egonda, behar duen guztia eskura duelako. Gorputza gorputzarekin hazi den haurtxoak ez du behar-, gose-, hotz-, bakardade-sentsazioa ezagutzen eta ez du inoiz negar egiten. Jean Liedloff iparramerikarrak The Continuum Concept obran dioen bezala, haurtxoaren lekua ez da sehaska edo haur-kotxea, giza-altzoa baizik. Lehenengo urtean zehar hala da, eta lehenengo bi hilabeteetan modu ia esklusibo batean (horregatik, erditu berri dutenen “berrogeialdi” ospetsua). Gerora, inguruko beste gorputz batzuk ordezkari izan daitezke une batzuetan. Haurraren garapenak berak denboraldi sinbiotikoaren amaiera adierazten du: osifikazioa bukatzen denean eta haurra ibiltzen hasten denean, orduan hasten da autonomo izaten eta egoera sinbiotikoa desagertzen hasten da.\nEgia argia, xumea eta agerikoa da.\nBularreko haurrak bere digestio-sistemarako esne egokia hartzen du eta, gainera, edoskitzeen iraupenaren arabera bere konposizioa erregulatu dezake; beraz, amaren altzoan hazitako haurrak digestio-arazorik ez du izaten.\nHaurtxoak negar egiten badu eta ez bazaio kasurik egiten, desesperazio handiagoarekin egiten du negar sufritzen ari delako. Hainbat psikologoren arabera, haur baten negarrari hiru minutu baino gehiagoz kasu egiten ez zaionean, haurtxoaren integritatean zerbait sakona hausten da, baita inguruarekiko konfiantza ere.\nGurasook batzuetan ez gara hori jasateko gai, “haurrek negar egitea normala dela” eta “negar egiten utzi behar zaiela, ohitu daitezen” erakutsi diguten arren. Horrek bereziki sorgortu gaitu, negarrak eragin ez diezagun. Arrunta denez beraiengandik hurbil egonez gero, beren sufrimendua sentitzen dugu eta gurea balitz bezala sentitzen dugu. Barrenak nahasten zaizkigu eta ezin dugu beren mina onartu. Ez gara guztiz gizatasunik gabe geratu. Horregatik, metodo konduktistek pixkanaka joatea proposatzen dute, egunetik egunera elkarrekiko sufrimendu hori hobeto pairatu ahal izateko. Honek izen komuna dauka: “torturaren administrazioa”, haurrei hau egitea tortura hutsa delako, eta geure buruei ere egiten diogu, arau pedagogikoz edo pediatrikoz mozorrotu arren.\nEstatu Batuetako eta Kanadako hainbat zientzialari (biologoak, naurologoak, psikiatrak, eta abar), laurogeita hamarreko hamarkadan, giza bizitzaren lehen etaparen inguruan garrantzi handiko ikerketak egin zituzten. Haurraren eta amaren (eta bestelako ahaideen) arteko azala azalaren kontra, gorputza gorputzaren kontra baldin badago, neuronak eta sistema immunologikoa eratzeko beharrezkoak diren modulatzaile kimikoak sortzen direla frogatu zuten. Hau da, gorputz-kontaktuaren gabeziak haurtxoen garapen normala aztoratzen du. Horregatik, haurrak sehaskan bakarrik lo egiten uzten zaienean, beraiena dena eskatuz negar egiten dute.\nAzkeneko 50 urteetan, Mendebaldean, sektorearen multinazionalek bultzatutako kultura eta ohiturak sortu dira, haurraren gorputza amarenaren kontra ezabatzen dituztenak eta hazierari gizatasuna kentzen diotenak. Azala plastikoarekin eta giza-esnea esne artifizialarekin ordezkatzen denean, haurra eta ama gehiago bereizten dira. Gainera, amaren logelatik urrunago dauden beste logela batzuetatik haurra entzuteko walkie-talkie bereziak asmatu dira. Garapen industriala eta teknologikoa ez dira haurtxoen zerbitzura jarri, eta amaren funtzioen robotizazioa muturrera eraman dute.\nHaurren hazieraren kultura horretaz gain, emakumeen amatasuna gehiago eta gehiago medikalizatzen ari da; gure bizitza sexualaren aro atsegina izan ordez, gaixotasun hutsa bilakatzen da. Osasun-protokoloen eskutan egonda, emakumeok gure gorputzekiko sentsibilitatea eta kontaktua sorgortzen dugu eta gure sexualitatearen parte bat galtzen dugu: haurdunaldiaren, erditzearen eta erditu ondorengo plazera, edoskitzea barne. Aldi berean, emakumeok gizonen mundu laboral eta profesionalean sartu gara, gizonek eta gizonentzat egina, eta beraz, amatasuna kanpoan uzten du. Horregatik, industrializatutako gizarte honetan amatasuna eremu pribatuan eta etxean giltzaperatu da. Hala ere, milaka urtez, emakumeak bere lanak eta jarduerak egin ditu haurra gorputzetik zintzilik daraman bitartean, Mendebaldekoak ez diren gizarteetan oraindik gertatzen den bezala. Emakumea eta haurraren presentzia agertoki publiko, laboral eta profesionaletara itzuli behar du, giza-garapenaren etorkizuna suntsitu ez dadin.\nEpe motzera haziera-eredu robotizatua kaltegarria ez dela dirudi, ez dela ezer gertatzen, haurtxoek bizirauten baitute; baina Michel Odent (1999 eta www.primal-health.org) bezalako zientzialariek, hainbat ikerketa epidemiologikotan oinarrituz, robotizazio horren aspektu ezberdinen eta helduaroan gertatzen diren gaixotasunen arteko agerian utzi dute. Bestalde, eremu publiko zein pribatuan handituz doan indarkeriak ere tratu txarrean eta giza-bizitzaren lehenengo plazer korporalaren faltan du jatorria, Alice Miller (1980) psikologo suitzar-alemaniarraren eta James W. Prescott (1975) neurofisiologo estatubatuarraren ikerketek frogatu dutenez, bi izen soilik aipatzearren. Horretaz gain, drogekiko menpekotasunak eta nahasmendu mentalak lehen etapa honetan jaso izan den bortizkeria eta bazterketiarekin duten lotura agerian utzi dituzten ikerketak ere badaude. Horregatik, kentzen zaiena falta zaienean, haurrek negar egiten dute; badakite zer behar duten, badakite beren bizitzen momentu horretan zer dagokien.\nHaurren negarrari errespetu eta aitorpen/onarpen sakona sentitu beharko genuke, eta benetan pentsatu beharko genuke ez dutela negarra arrazoirik gabe egiten, edo are gutxiago gaiztoak direlako. Haiek erakutsiko digute zer egiten ari garen gaizki.\nHaur batek negar egiten duenean gure barruan sentitzen duguna ere ezagutu/aztertu beharko genuke; burua nahas dezaketelako, baina zailagoa da erraietako pertzepzioa nahastea. Haurraren tokia gure altzoa da: kontu honetan, umea eta gure erraiak ados daude, eta biek beren arrazoiak dituzte.\nEz da egia haurrarekin lo egitea arrisku-faktorea denik “bat-bateko heriotza” deritzon fenomenoarentzat. The Foundation for the Study of Infant Deathsen arabera, bat-bateko heriotzaren ondoriozko heriotza gehienak sehaskan gertatzen dira. Estatistikoki, beraz, seguruagoa da haurtxoarentzat ohean amarekin eta aitarekin lo egitea bakarrik lo egitea baino, hauek alkoholikoak, drogazaleak edo gizenegiak direnean izan ezik.\nAzaldu dugun guztiarengatik, gure kezka handia adierazi nahi dugu E. Estivill neurologoak Duérmete Niño liburuan (Estatu Batuetan hedatutako Ferber metodoan oinarritua dagoena) proposatu duen metodoaren hedapenari dagokionez. Metodo horren bidez, gurasoek beren haurren negarrarekiko duten tolerantzia sustatu eta landu nahi da. Konduktismo hori bereziki erradikala eta bereziki kaltegarria da, kontuan hartuta oraindik ere haurra heziketa-aroa dagoela. Ez da loaren nahasmenduak tratatzeko metodo bat, batzuetan aurkezten den bezala, baizik eta giza-bizitza ahalik eta azkarren menderatzeko metodo bat. Metodo horren ondorio larriak agerian jartzen hasi dira.\nGure giza izaerarekin bat datorren kultura eta zientzia behar ditugu, robotak ez garelako, sentitzen eta ikaratzen garen izakiak baizik gure nagusien gorputza falta zaigunean. Horretan laguntzeko, zure seme-alabak ORAIN sufritzeari utz diezaion, eta gaizki sentitzen bazara zure haurrari negar egiten entzuten diozunean, egin iezaiozu kasu, eskatzen ari dena sentitzeko besoetan har ezazu; seguru asko hori besterik ez du nahi eta behar, zure gorputzarekiko kontaktua. Ez ukatu.\nSarrera hau Declaración sobre el llanto de los bebés adierazpenaren itzulpena da. Testu originala Casilda Rodrigáñezen, ESTERen edota Costa Ricako Osasun Ministerioaren webgunean ikus dezakezue, besteak beste. Testua moldatzera, banatzera edota partekatzera animatzen zaituztet.\nPrevious Previous post: Atsekabea, arriskua haurtzaroan: filma\nNext Next post: Haurrekiko tratu txarrak


Nazioarteko lankidetzan murrizketei ez.\nBalaztada historikoa lankidetzako politikei Eusko Jaurlaritzan.\nEgungo aurrekontu luzapenaren markoan, Garapenerako Lankidetzaren Euskal Agentziak adierazi du 32 milioi eurotara mugatuko duela bere gastua, 2012ko 50,6 milioien aldean. Murrizketa horiek direla eta ez da beteko 2007ko Lankidetzaren Euskal Legea, zeinak ezartzen baitu Eusko Jaurlaritzak aurrekontu osoaren %0,7 bideratu beharko zukeela lankidetzara 2012an. Aurreikuspen horren arabera, 2013an aurrekontu osoaren %0,35 zuzenduko du helburu horietara, hau da, %0,4 baino gutxiago lehen aldiz 2002tik.\nEuskal lankidetza erreferente garbia izan da Estatu osoan azken 25 urte hauetan, ez bakarrik Euskadiko erakunde publikoek lankidetzara bideratu duten diru kopuruarengatik, baina baita ere, eta bereziki, aplikatu diren lankidetza politiken kalitatearengatik, epe luzekoak izateagatik eta emakumeen eskubide, genero ekitate eta jabekuntzaren alde duten konpromisoarengatik.\nMurrizketa horiek beren ondorioak dituzte pertsonengan, zuzeneko eragina hezkuntzan, osasunean, gizon-emakumeen arteko ekitatea bultzatzeko ahaleginetan, azpiegituren sustapenean... hots, herrialde pobretuetan pobrezian eta ezberdintasun egoeran bizi diren milioika pertsonengan. Kaltetuta suertatuko dira halaber herritarrak sentsibilizatzeko eta beraz gizarte justuago bat lortzeko gure inguruan abiatzen diren ekimenak. Krisi garaian, pertsonak izan behar dira politika guztien erabateko lehentasuna, beste edozein interesen gainetik.\nPobreziarekin eta desberdintasunarekin kezkatutako euskal gizarte engaiatu eta solidarioaren ahaleginari esker, orain arte egin diren lankidetzako politika publikoak euskal herritarren ondarea dira, eta euskal herritarrak harro daude elkartasun arloan Euskadik hainbeste urtean izan duen lidergoagatik. Horregatik hain zuzen, ezin zaio gizarteari kendu herritar, alderdi politiko, gizarte antolakunde eta erakunde publikoen arteko adostasunari esker hainbeste denboran lortu dena.\nHau guztia dela eta Euskadiko GGKEen Koordinakundean aldarrikapen ekimen batzuk antolatu ditugu, etengabe eguneratuko direnak gune honetan:\n-Sinatu eta Iñigo Urkullu Lehendakariari nazioarteko lankidetzan ez mozteko esan.\n-Prentsa oharra: Nazioarteko lankidetza arloko murrizketek mozketa historikoa egingo diete politika horiei eta ondorioz milaka pertsonaren eskubideak ezingo dira bermatu.\n-Zertarako balidu du euskal nazioarteko lankidetzak?\n-Aurrekontu solidarioa aldarrikatu sare sozialetan eta #presupuestosolidario etiketa erabili Twitter-en.\n-Eusko legebiltzarreko Giza Eskubideen Batzordean agerraldia martxoak 11an. Parte hartzearen bideoak.\n-Giza aurrekontuen aldeko mobilizazioak martxoak 12an.\n-Martxoak 21ean lankidetzan mozketen aurkako pertsonekin egindako "domino efektua".\n-Lankidetza aldaketarako; Euskadiko nazioarteko elkartasunaren alde manifestua\n-Pertsonak ez al ziren lehengo? iritzi artikuloa\n-El deterioro de la cooperación y su impacto en el aumento de la desigualdad entre mujeres y hombres iritzi artikulua.\n-Prentsa oharra: Gizarte zibileko 3.400 pertsonatik gora, zein kultura, kirola, unibertsitate eta kazetaritzako 50 pertsonalitate baino gehiago Eusko jaurlaritzak nazioarteko lankidetza arloan aurreikusitako murrizketen kontra azaldu dira.\n-Gipuzkoako Batzar Nagusien ebazpena Eusko Jaurlaritzako lankidetzan mozketen aurka.\n- Eusko Legebiltzarrean lankidetzaren inguruan onartutako legez besteko proposamena (ekainak 20an, osteguna).\n-Guztion ona iritzi artikulua\n-#CooperarParaTransformar ikus-entzunezko kanpaina


Vitoria-Gasteizko Udalaren web-orria - Bastida plaza oinezkoentzako bihurtzea\nMejorando Vitoria-Gasteiz Hobetuz - Bastida plaza oinezkoentzako bihurtzea\nProiektuaren helburua da kale zati hori behin betiko oinezkoentzako bihurtzea; Mejorando VG Hobetuz programaren bigarren edizioan (2018/19) aukeratu zen proiektua, herritarren bozketaren bidez. Auzoko hiri espazio bat elkartzeko gune gisa berreskuratu nahi da, eta horretarako, zirkulazioa eragotziko da, bizikletena izan ezik. Izan ere, bi noranzkoko bidegorria egokituko da.\nZolatutako bidea bi noranzko duen bizikleta-bidea bihurtuko da. Plazara iritsi aurreko bi muturretan metalezko bolardoak (Gasteizko Udalaren modelokoak) instalatuko dira, zoladuran barneratuak, ibilgailu motordunik igaro ez dadin.\nKalearen bi muturretako aparkalekuak ere berrantolatuko dira. Sarbidea itxi eta joan-etorrikoa izango da, alegia, zirkulaziorako bi noranzkotan geratuko da. Zati horretan sarrera eta irteera errazteko, aparkalekuan zamalanetarako gordetako eremu bakarra izango da, gehienez 15 minuturako.\nDosierra: 2018/CO_MOBR0003(Beste leiho batean irekiko da)\nProiektuaren aurrekontua: 20.657,07€\nGauzatzeko epea: 2018/09/19 eta 2018/12/7


Guretzako gunea, jatorri ezberdinetako emakumeen bilgune - Zizurkil - Aiurri.eus\nGuretzako gunea, jatorri ezberdinetako emakumeen bilgune\nAinhoa Gil 2020-02-26 09:17\nGosariaren inguruan, giro goxoan aritu ziren jatorri ezberdinetako Zizurkilgo emakumeak, Guretzako egitasmoaren lehen bileran.\nEhundik gora dira Zizurkilen bizi diren emakume atzerritarrak. Jatorri ezberdinak dituzte, esperientzia eta bizimodu ezberdinak, baina badituzte batzen dituzten hiru ezaugarri: emakumeak dira, kanpotik etorritakoak, eta Zizurkilen bizi dira. Haiek elkartu eta elkartrukerako gune bat sortu asmoz, deialdia luzatu zieten.\nOtsailaren 13rako zuten hitzordua. Elkarrekin gosalduz, lehen harremana egitea zen helburua. Jatorri ezberdinetako emakumeak gerturatu ziren bertara; marokoarrak, nigeriarrak, mexikarra, algeriarra... Parte hartzeko gogoz gerturatu ziren guztiak ere, Guretzako programaren berri jasotzeko asmoz.\nZizurkilgo Udalak zabaldu zien deia jatorri ezberdinetako Zizurkilgo emakumeei, haien beharren berri izateko, euren kezkak entzuteko eta taldea sortzeko. Udala ez da, ordea, ekimenaren atzean dagoen erakunde bakarra. Otsailaren 13ko bileran zeuden Sos Racismoko ordezkaria, Tolosaldea Garatzeneko teknikaria, Guretzako programaren koordinatzailea eta baita Zizurkilgo gizarte langilea ere. Elkarren berri izateko baliatu zuten lehen bilera, baina ez da azkena izango. Ekimenari jarraikortasuna ematea da helburua eta bildutakoek laster erakutsi zuten badutela horretarako gogoa.\nZer da Guretzako?\nMahaiaren inguruan bildu ziren herrialde ezberdinetatik etorritako Zizurkilgo emakumeak, gogotsu eta jakin-minez. Txelo Berra da Guretzako programaren koordinatzailea. Gipuzkoako beste zenbait herritan dagoeneko martxan dira antzeko taldeak, eta hark eman zituen azalpenak: “taldea osatzea da lehen bilera honen helburua. Bakarka, ez daukagu denbora luzean eta gogotsu arraun egiterik, baina elkarren laguntzaz, askoz ere indar handiagoa dugu. Talde izaera hori garrantzitsua da gauza askotarako; Udalarekin harremanetan egoteko,herriko beste elkarte eta taldeekin hitz egiteko, herritarrak ezagutzeko, inguruan ditugun baliabideen inguruko berri jasotzeko, jendearen jakin-mina pizteko... Bakarka ezin dugu hori guztia egin, taldean ordea, bai". Adi entzun zituzten hitzok bildutakoek eta aho batez eman zioten arrazoi.\nBizi diren herria eta herritarrak ezagutzeak duen garrantzia ere azpimarratu zuen programaren koordinatzaileak: "Hemengo kultura ezagutzea, ohituren berri izatea, hizkuntza..., hori guztia oso garrantzitsua da, bestela, aurreiritzietan oinarritzen gara. Hala gertatzen da alderantziz ere; ez bagaituzte ezagutzen, asmatu egiten gaituzte". Euren kultura eta ohiturak ezagutarazteko gogoa erakutsi zuten bertaratu ziren emakumeek, eta berehala hasi ziren proposamenak egiten: dantza ikastaroak, elkartruke gastronomikoak...\nHelduen integraziorako haurrek izan dezaketen garrantzia ere azpimarratu zuten bertaratutako emakumeek. "Umeek elkartzen gaituzte. Haiek dauden tokian izaten gara gurasoak ere. Pauso bat aurrerago joatea egokitzen zaigu orain eta denen arteko elkar-ezagutza hobea bultzatu. Orain, askotan gertatzen zaigu umeak jolasean dabiltzan bitartean, bertakoekin baino gehiago, gure artean elkartzea. Hori haustea lortu behar dugu". Helburu hori lortzeko egin beharrekoen inguruan hausnartzea izango da hurrengo pausoa, bildutakoek azpimarratu zutenez.\nGizartean eta politikan parte hartzeko beharra azpimarratu zuen Guretzako programaren koordinatzaile Txelo Berrak bere aurkezpenean. "Gu ez bagaude eremu horietan, gure izenean hitz egingo dute, baina gu ondo ezagutu gabe. Gure benetako beharrak ezagutzen ez badituzte, zaila izango da erabaki egokiak hartzea. Horregatik da garrantzitsua gizartean eta politikan parte hartzea, gure ahotsa entzutea".


Torne ibarra azpieskualdea - Wikipedia, entziklopedia askea.\nKoordenatuak: 66° 19′ 10″ N, 23° 40′ 15″ E / 66.31944°N,23.67083°E / 66.31944; 23.67083\nArtikulu hau Finlandiako azpieskualdeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Torne ibarra».\nBerezko izena Torniolaakson seutukunta\nUdalerri-kopurua 2 udalerri (kunta)\nLurralde historikoak Vestrobotnia\n309,81 km² (%7,6)\nDentsitatea 7.663 (2017.08.31)\nTorne ibarra (finlandieraz, Torniolaakso; ipar samieraz, Durtnosleagi guovlugielda) Lappi eskualde finlandiarraren mendebaldean dagoen azpieskualdea da. 4.076,3 km²-ko azalera dauka eta Araba baino handiagoa den arren, Lappi osoko azpieskualde txikiena da. Berrogei urtetan erdira jaitsi da biztanleria eta gaur egun, 8.700 bat biztanle baino ez dauzka. Bi udalerrik osatzen dute azpieskualdea, iparraldean dagoen Pellok eta Ylitorniok. Torne ibarra azpieskualdea, hain zuzen, Torne ibarrean dago; Finlandia eta Suedia herrialdeak zatitzen dituen Tornionjoki ibaiak sortzen duen ibarrean. Bitan zatitua dagoen arren, ibarreko bi aldeak batzen dituen kultura aberatsa politika eta ibaia baino sendoagoa da; hala nola, finlandieraren dialekto bat den meänkieliz hitz egiten dute tornetarrek. Gainera, azpieskualdeak, Övertorneå eta Pajala udalerri suediarrekin batera, ibarra sustatzeko turismo-proiektu bat jarri du abian.\nZirkulu Polar paraleloa azpieskualdetik igarotzen da eta honengatik, XVIII. mende erdialdean (zehazki, 1736. urtean), Pierre Louis Maupertuis astronomo, matematikari eta filosofo frantsesa Lurraren tamaiaren inguruko ikerketak egiteko bertara etorri zen. Pelloko Kittisvaara eta Ylitornioko Huitaperi eta 242 metroko Aavasaksa muinoen gailurretatik esan bezala, Lurraren tamainaren inguruko ikerketak egiten saiatu zen. Hain zuzen, Aavasaksa muinotik ikusten den Torne ibarraren paisaia zabala, Finlandiako Paisaia Nazionaletako bat da .\nJende gutxi bizi den arren, turista gehien erakartzen dituen herrialdeko guneetako bat dugu; batik bat, naturazaleak, zientzialariak eta arrantzaleak etorri ohi dira Tornionjoki ibaiaren ertz honetara.\nSakontzeko, irakurri: «Torne ibarra azpieskualdeko geografia»\nNaamijoki ibaiaren gaineko zubi trenbideduna.\nTorne ibarra Lappi eskualdeko mendebaldean dagoen azpieskualdea da. Rovaniemitik gertu dago eta Tornionjoki ibaiak Suediako Norrbottengo konderritik bereizten du. Hain zuzen, mugakideak Norrbottengo konderria mendebaldean, Tunturien Lappi iparraldean, Rovaniemi hiriburuaren azpieskualdea ekialdean eta Kemi-Tornio Ardatza hegoaldean dira. Azpieskualdeak Torne ibarrari zor dio izena eta Pello eta Ylitornio udalerriek osatzen dute. Lappi eskualde osoko azpieskualde txikiena den arren, guztira, 4.076,3 km²-ko azalera dauka eta 8.700 bat biztanle baino ez dauzka. Torne ibarra azpieskualdeko klima nagusia, klima subartikoa da, eta taiga edo baso borealak azpieskualdeko bazter guztiak betetzen ditu. Honenbestez, bertan hazten diren zuhaizti ohikoenak, haltzadiak, izeidiak, makaldiak, pinudiak, sahastiak eta urkidiak dira. Elurrak bestalde, azpieskualdeko lurra estaltzen du azaro hasieratik maiatzera eta aipatzekoak dira landare-espezie desberdinak aurki daitezkeen inguru zingiratsu eta paduratsuak, herrialde osoko ospetsuenak.\nZirkulu Polar Artikoa, 66º 33' 38" paraleloa, bertatik igarotzen da eta bi udalerriak bi zatitan banatzen ditu, iparraldeko eremu artikoa eta hegoaldeko eremu epela. Gauerdiko eguzki, gau zuri eta gau polar fenomenoak urtero izaten dira. Lehenengo bietan, eguzkia edo eguzkiaren argitasuna azpieskualdeko zeruaren jabe izaten da ekain hasieratik uztailera; gau polarra aldiz, iluntasuna nagusitzen den garaia hain zuzen, egun batean baino ez da izatean, abenduaren 21ean. Gauerdiko eguzkia hegoaldeen ikus daitekeen lekutako bat dugu Aavasaksa muino ospetsua. Lehen esan bezala, azpieskualdeko klima nagusia subartikoa da eta, ondorioz, tenperatura leunak izaten dira udan, baina neguak hotzak eta luzeak izan ohi dira. Hala ere, neguak ez dira Lappi erdialdean bezain hotzak, Ozeano Artikora iristen diren ur-korronte beroek neguak leuntzen dituztelako. Samiek antzinean, eta gaur egun oraindik egiten dituzten egutegietan, Lappiko klima ulertzeko lagungarri diren zortzi urtaro bereizten zituzten: udaberri-negua, udaberria, aitzinuda, uda, aitzinudazkena, udazkena, aitzinegua eta negu iluna. Iparrargiak bestalde, oso ohikoak izaten dira neguko gau ilun eta oskarbietan; irailetik martxora, lau gautatik hirutan ematen den fenomenoa da, urrian eta martxoan bereziki .\n2009ko Torne ibarra azpieskualdeko klima datuak \nLehen esan bezala, Zirkulu Polar paraleloa azpieskualdetik igarotzen da. Honengatik, XVIII. mende erdialdean, 1736. urtean zehazki, Pierre Louis Maupertuis astronomo, matematikari eta filosofo frantsesa Lurraren tamaiaren inguruko ikerketak egiteko bertara etorri zen. Pelloko Kittisvaara eta Ylitornioko Huitaperi eta 242 metroko Aavasaksa muinoen gailurretatik esan bezala, Lurraren tamainaren inguruko ikerketak egiten saiatu zen. Hain zuzen, Aavasaksa muinotik ikusten den Torne ibarraren paisaia zabala, Finlandiako Paisaia Nazionaletako bat da .\nIso-Vietonen aintzira Liinankivaara muino elurtutik.\nAzpieskualdea guztiz laua da, 300 metroak igarotzen dituen lekurik ez dagoelako; aipatutako Pierre Louis Maupertuisek haren ikerkuntzarako erabili zituen muino txikien artean daude Tornionjoki ibaiaren ertzetik gertu dauden Kittisvaara, Huitaperi eta Aavasaksa muinoak. Ur-azalera bestalde, %7,58koa baino ez da, 309,3 km²; dena den, hainbat aintzira eta ibai daude azpieskualdean zehar. Hala nola, aipatzekoak dira Torne ibarraren ikur nagusia eta ibai mugakidea den Tornionjoki eta Tengeliönjoki, eta bi udalerrien mugan dauden Alainen Alposjärvi, Iso Lohijärvi, Iso Vietonen, Miekojärvi, Raanujärvi eta Törmäsjärvi eta Väha Vietonen aintzirak. Bertako ur-korronte indartsu, emaritsu eta harroetan dauden izokina, amuarrain marroia eta laponiako amuarraina bezalako ur gezatako arrainek arrantzale ugari erakartzen dituzte. Arrantzale hauek, Konttaköngäs ur-jauzi txikitik hurbil jarri ohi dira arrain nahasiak harrapatzen errazagoak direlako. Dena den, ur-eremuetan ikus daitezkeen animalia handiena, herrialdeko igaraba ospetsuak dira.\nBabestutako eremurik ez dagoen arren, azpieskualdeko natura oso aberatsa da. Basoak ia muga gabe zabaltzen dira azalera guztian, izeidiak, urkidiak eta pinudiak, batez ere. Baso hauen muga bakarrak, nagusi diren eremu paduratsuak eta ibaiak dira. Oihan hauetan babesten diren hegazti ugari dago; hala nola, azpieskualdean, negu osoa hegoaldean pasa ostean iristen diren antzandobi handiak, antzara hankahori eta nanoak, arrano arrantzaleak, arrano beltzak, basoilarrak, belatz gorri, handi eta txikiak, bernagorri ilunak, birigarro arrunt eta txikiak, borrokalariak, elur-berdantzak, elur-hontzak, ipar belatzak, bele eta gailupak, istingor arrunt eta txikiak, kuliska gorri, pikart eta txikiak, kurlinta bekaindunak, larre buztanikarak, murgilari handi eta mottodunak, negu txirtak, negu txontak, txinbo artikoak, txio horiak, ur-zozoak, urre txirri arruntak, zapelatz galtzadunak, zerra ertainak, zingira berdantzak eta zozo paparzuriak. Izan ere, uda bitartean, 150 hegazti-espezie desberdin jasotzen ditu azpieskualdeak, baina negurako gutxi batzuk baino ez dira gelditzen; haien artean, eper zuriak, eskinosoak, mokokerrak eta kaskabeltz handiak. Ugaztun haragijaleen artean, hartz arreak, erbinude zuri eta arruntak, ipar-katamotzak eta jatunak dira nagusi; aspaldian ehizatzen ziren arren, azkeneko hauen kopurua haziz doa babes-legeei esker. Ipar otsoak aldiz, nahiko arraroak dira, baina noizbehinka azaldu ohi dira inguruetan. Altzeak eta elur-oreinak bestalde, animalia belarjale handi ospetsuenak dira .\nFinlandia Inperio barneko Dukerri Handi bihurtu zenean eta Suedia eta honen arteko Muonionjoki eta Tornionjoki ibaietako muga berriak ezarri zirenean, bakarra izandako udalerria eta herriak bitan zatitu ziren. Hau da, ibaiaren bi ertzetan zegoen udalerria, bitan zatitu zuten eta Ylitornio, Pello, eta Övertorneå udalerriak sortu ziren. Dena den, bi herrialdeen artean dauden arrean, bi aldeak bereizten dituen ibaian mugarik ez dagoela dirudi gaur egun.\nTorne ibarra azpieskualdeko geografia\nAhvenjärvi • Alainen Alposjärvi • Ajankijärvi • Iso Airi • Iso Kallijärvi • Iso Lohijärvi • Iso Vietonen • Kivijärvi • Koutusjärvi • Kukasjärvi • Lankojärvi • Majamajärvi • Matalajärvi • Miekojärvi • Nuasjärvi • Paamajärvi • Palojärvi • Palolompolo • Pellojärvi • Portimojärvi • Raanujärvi • Rattosjärvi • Torasjärvi • Törmäsjärvi • Vaajärvi • Väha Vietonen • Ylinen Alposjärvi\nAalisjoki • Konttajoki • Liakanjoki • Namijoki • Paamajoki • Tengeliönjoki • Tornionjoki • Vaajoki\nAavasaksa • Horilankero • Huitaperi • Kittisvaara • Niemivaara\nSakontzeko, irakurri: «Torne ibarra azpieskualdeko historia»\nTorne ibarrera iritsi zen lehen gizarte antolatua, Izotz Aroaren ondoren, iparraldeko klima leuntzen eta glaziarrak urtzen hasi zirenean iritsi zela uste da, k.a. 6000. urte inguruan. Mendeetan eratu zen kulturari Komsa edo Gorravárri izena ematen zaio eta Ozeano Artikoko kostaldean ezarri zirenez gehienbat, Ipar Itsasoko lehen Fonsa kulturako tribuekin harreman estuak izan zituzten. Nahiz eta oraindik lurralde honen jatorrizko biztanleen, samien jatorria ezezaguna den, badirudi tribu hauen eta beranduago (Harri Aroan) Eskandinaviara ekialdetik sartu ziren herri uraldarren nahasketaren ondorioa direla. Hasiera batean, euren lurraldea Ozeano Artikotik Finlandia, Norvegia eta Suedia erdialderaino zihoan eta, gehienbat, ehizatik, fruitu-bilketatik eta arrantzatik bizi ziren; hau da, ehizakiaren atzetik ibiltzen ziren, nomadak ziren. Azpieskualdean aurkitu diren lehenbiziko biztanle hauen aztarnak, k.a. 4500. urtekoak dira. Hain zuzen, guztira, garai honetako berrogeita hamar objektu aurkitu dira; hauen artean, ehiza-tresnak, harribitxizko apaingarriak, margolanak eta hainbat hilobi .\nErdi Aro Klasikoan suediarren eragina nabarmentzen hasi zen eta lurraldea, Suediar Erresumako antzinako Vestrobotnia probintziaren barruan egokitu zuten hegoaldeko Torne ibar guztiarekin batera. Honela, kristautasuna suediarren eskutik hedatzen hasi zen XI. menderako eta lehen finlandiarrak Torne ibarrera iristen hasi ziren; finn hauek, lehen samien bizileku ziren Tornionjoki ibaiko urertz emankorrak bereganatzen hasi ziren.\nBirkarleek lurralde honetan zuten boterea gutxitzeko eta Suediar Erresumaren boterea indartzeko asmoz, 1606. urtean Torne ibarra bitan zatitu zuten suediarrek: Torne Beherea eta Torne Garaia (finlandieraz, Alatornio eta Ylitornio). Azkenean, 1620. urtean, birkarleak garaituak izan ziren eta Suediar Erresumak Umeå, Piteå, Luleå eta Torneå hiriak sortu zituen; merkataritza Botniako Golkoko iparraldera eta ibarrera iritsi zen. Torneå, Suediar Erresuma osoko iparren zegoen hiria bihurtu zen eta hiri honen garapenarekin batera, Torne Garaia izeneko eskualdea osatzen zuten herriak ere aberastuz hasi ziren. Hala nola, ibarrean ekoiztutako gurin, arrantzatutako izokin eta larruak, Erresuma osoan preziatuak ziren salgaiak ziren; ordainetan, Suedia eta Itsaso Baltiko osoko produktuak iristen ziren. Garai honetan, azpieskualdean gelditzen ziren sami bakanak iparraldera jo edo gutxinaka, finnen kultura bereganatu zuten. Erresumak iparraldeko lurraldeak kolonizatzeagatik eskainitako onura ekonomiko eta lursailen jabetzen eskutik Karelia, Savonia eta Tavastiako biztanleak bertara iristen hasi ziren. Torne ibarreko gaur egungo kultura eratzen hasi zen .\nXVIII. mende erdialdean bestalde, gainbehera iritsi zen. Iparraldeko Gerra Handiaren ondorioz merkataritza gelditu egin zen eta Tornioren inguruan eratu zen ontzigintza industriak erakarrita, tornetar asko hirira mugitu zen. Gainbehera, 1715. urtean izan zen, Errusiar Inperioak Tornio menperatu eta suntsitu zuenean .\nZirkulu Polar paraleloa azpieskualdetik igarotzen da; honengatik, XVIII. mende erdialdean, 1736. urtean zehazki, Pierre Louis Maupertuis astronomo, matematikari eta filosofo frantsesa Lurraren tamaiaren inguruko ikerketak egiteko bertara etorri zen. Aavasaksa muinoaren gailurretik, Lurraren tamainaren inguruko ikerketak egiten saiatu zen. Honi esker, Aavasaksa muinotik ikusten den Torne ibarraren ikuspegia, Finlandiako Paisaia Nazional izendatu zuten. XVIII. mendearen bukaeran ere, Giuseppe Acerbi italiar esploratzailea Tornionjoki ibaiaren inguruan izan zen eta bertan, ahozko tradiziozko hainbat melodia bildu zituen .\nXIX. mendearen hasieran, Finlandiaren kontrola izateko Suediar eta Errusiar Inperioen arteko guduak izan ziren Finlandia eta Europa osoan; azkenean, Finlandiar Gerran, Errusiar Inperioak herrialdea bereganatu zuen finlandiar nazionalismoaren laguntzaz. Finlandia Inperio barneko Dukerri Handi bihurtu zen eta Muonionjoki eta Tornionjoki ibaietako muga berriak ezarri ziren Suedia eta honen artean. Honela ibaiaren bi ertzetan zegoen udalerria, bitan zatitu zuten eta finlandiar edo errusiar aldean gelditu ziren herritar askok muga igaro zuten. Dena den, 1809. urteko bereizketarekin batera, Ylitorniok eta Övertorneåk, bakoitzak bere udalerri propioa sortu zuten. Pello aldiz, Errusiar Inperioak emandako erraztasunez baliatuta, 1867. urtean Ylitorniotiki bereizi eta Turtola izeneko udalerria sortu zuen.\nMuga berri honen ostean, Tornio hiriak ere bere garrantzia, nagusitasuna eta merkatalgoan lan egiten zuen biztanle-kopuru handia galdu zituen eta merkatal-hiriaren tituluari uko egin zion Kemiren mesedetan. Honekin, Tornioren itzal emankorra amaitu eta azpieskualdea krisi sakonean murgildu zen. Hala ere, 1862. urtean, industrializazioarekin batera, trenbide garraioa iritsi zen eta honek, ibarreko ekonomia berriz, goranzko bidean jarri zuen.\nFinlandiak 1917ko Gerra Zibilean independentzia lortu ostean, eta prozesu hau oraindik egonkortu gabe zegoenean, Bigarren Mundu Gerrak eztanda egin zuen kontinente zaharrean. Herrialdeak bere independiente estatusa mantendu nahian eta SESB bere lurraldetik urruntzeko helburuarekin, Alemania naziarekin bat egin zuen. Norvegiatik iritsitako tropa alemaniarrak herrixketan egokitu ziren eta Ozeano Artikoaren defentsa antolatzeari ekin zioten. Gerra hurbil zegoenez, Finlandiar Gobernu hasiberriak, herritarrak Suediara ebakuatzeko agindua eman zuen. Hainbat guden ondoren (Neguko Gerra, Jarraipenaren Gerra), Finlandiak SESBekin bake-akordio bat sinatu zuen, eta horrek, alemaniarrak Finlandiar lurretatik botatzea eskatzen zuen. Finlandiak orduan, naziak jazartzeari ekin zion. Hauek, bizilagun den Norvegiara, euren herrialde satelitera alde egitea pentsatu zuten, baina ihes egin baino lehen, hauen atzeraldia eragozteko, finlandiarrak, Pello, Ylitornio eta gainontzeko mugako herrietan kokatu ziren. Laponiako Gerra hasi zen. Tornion gerrako gudu garrantzitsuenetako bat bizi izan zen, Tornioko gudua hain zuzen; gudua 1944ko urriaren 1ean hasi zen eta astebete iraun zuen. Leku estratetiko portuduna zenez, finlandiarrek Tornion defentsa zorrotz bat atondu zuten eta alemaniarrak hiritik igarotzerakoan gerrak eztanda egin zuen. Indar eta efektibo gutxiago izan arren, finlandiarrek etsai guztiak hil zituzten eta gizon askoren erretirada eragoztea lortu zuten. Honela, Ylitorniok eta Torne ibar hegoaldeko gainontzeko udalerriek, Lappiko gainontzeko udalerriek lortutako amaiera beldurgarria eta etsia jasotzeaz libratu ziren. Pellok aldiz, ondorio garratzak pairatu zituen, alemaniarrek herrixka eta eraikin guztiak, Konttajärvi izan ezik, erre eta suntsitu baitzituzten -haien artean, Turtola, eliza zaharra eta Pello-. Finlandiarren garaipenak behintzat, hauen berreraikitzea arindu zuen.\nBigarren Mundu Gerra osteko urteetan, Finlandiak ekonomikoki izugarrizko hazkuntza izan zuen eta gizarte eta politika egonkortasuna lortu zuen. Gerra osteko herrialde pobre bat izateari utzi, Gerra Hotzean neutral aldarrikatu, NBEk ezarritako isuna ordaindu eta 40 urtetan, teknologikoki munduko estatu garatu eta jakintsuena bihurtu zen, merkatuko izugarrizko botere ekonomikoarekin eta bizi maila altuarekin. Hasiera batean, industriak Tornio eta ondoko herrietan sustraiak errotu zituenez, hazkunde guzti hau ona izan zen azpieskualdearentzat; honek ia 18.000 biztanleko muga igaro zuen. Dena den, Lappiko ekonomiaren zentralizazioaren eta Kemi-Tornio Ardatzaren nagusitasunaren ondorioz, azpieskualdea gaur egun dirauen krisi garai luze batean sartu zen.\nGaur egun gero eta egitura garatuagoak iristen diren arren, azpieskualdeak Tornio eta ondoko hirien eraginpean jarraitzen du oraindik. Övertorneå eta Pajala udalerriekin batera sortutako turismo eskaintzak behintzat, langabeziaren ehunekoa jaitsi dute. Urtez urte biztanleria azkarren galtzen duan Lappiko azpieskualdetako bat da .\nSakontzeko, irakurri: «Kolariko trenbidea», «Pelloko geltokia», «Aavasaksako geltokia» eta «Ylitornioko geltokia»\nAzpieskualdean zehar mugitzea ez da erraza autoz ez bada. Finlandiako Gobernuarena den VR-Yhtymä garraio-konpainiaren trenak Ylitorniotik eta Pellotik igarotzen dira Kolarirako bidean. Trenbide honek Torniotik iparrerako bidea egiten du eta azpieskualdean, bidaiarientzako hiru geltoki daude: Ylitorniokoa, Aavasaksakoa eta Pellokoa. Trenbidea azpieskualdera 1966ean iritsi zen lehenbizikoz, eta ordutik, trenbide honen bidez, beste linea batzuk hartu eta Finlandia guztitik bidaiatzeko aukera dago .\nLappiko gainontzeko udalerrietan zehar edo azpieskualdeko herrien artean bidaiatzeko bestalde, autoa edo autobusa hartu beharra dago. Iparretik hegora zeharkatzen duen autobidea Valtatie 21a da; autobide hau Tornion hasi eta Enontekiöko Kilpisjärvi herriraino doa, Finlandia ipar-mendebaldeko muturreraino. Pekanpää, Kainuunkylä, Armassaari, Nuotioranta, Ylitornio, Alkkula, Kuivakangas, Kaulinranta, Aavasaksa, Juoksenki, Orajärvi, Turtola eta Pello herriak zeharkatzen ditu autobideak; Botniako Golkotik iparreraino, autobideak 459 km-ko luzera dauka. Gainera, azpieskualdea Rovaniemi hiriburuarekin lotzen duen beste errepide bat ere badago, Kantatie 83 errepidea. Honek, guztira, 77 km dauzka, eta Rovaniemiko hirigunetik Valtatie 21 autobidearekin bat egiten duen eta Pello herritik pare bat km-tara dagoen Keskustaajama izeneko guneraino doa. Suediara igarotzeko errepidezko bi muga nagusi daude: Pellotik suediar Pellora eta Aavasaksa zubitik Övertorneåra doazenak .\nMugakide dituen udalerritako aireportuak, Kemi-Tornio, Pajala eta Rovaniemi aireportuak, azpieskualdearen sarrera eta irteteko ateak dira. Kemiko portua ere, Tornionjoki inguruko ekonomia suspertzeko balio izan duen azpiegitura garrantzitsua da.\nAraba baino handiagoa den arren, Lappiko azpieskualde txikiena eta biztanle gutxien dituena da. Bi udalerritan banatua dago: iparraldean dagoen Pello eta Ylitornio. Bigarrena betidanik udalerri handi eta nagusiena izan den arren, azken urteotan bi udalerrien garrantzia parekatzen ari da; batik bat, Ylitornioren biztanleria jaitsieragatik. Mugakideak, Norrbottengo konderria mendebaldean, Tunturien Lappi iparraldean, Rovaniemi hiriburuaren azpieskualdea ekialdean eta Kemi-Tornio Ardatza hegoaldean dira. Bi udalerriak nahiko zabalak diren, herrixka askotan banatuak daude; aipatzekoak dira, hala nola, Tornionjoki ibaiaren bi aldetan dauden Pello, Juoksenki eta Turtola, eta Ylitornioko elizatea, Aavasaksa eta Raanujärvi.\nUdalerriak Finlandiako Dukerri Handiaren garaian eraiki ziren eliza berrien ondorengo zuzenak dira. Eliza berri hauek, gaineko elizbarrutitik banandu eta udalerri berriak sortzeko balio izan zuten XIX. mendearen bukaeran. Sortu zen lehen udalerria Ylitornio izan zen, 1809. urtean Finlandiako Dukerri Handia Suediar Erresumatik bereizi zenean; Pello aldiz, Turtola herrian eraikitako elizaren bitartez banandu zen Ylitorniotik 1867. urtean.\nPello 1.863,66 km² 3.989\nYlitornio 2.212,64 km² 4.740\nLappiko batzar nagusiko ordezkariak eskualdea osatzen duten 21 udalerrietako udalbatzek aukeratzen dituzte. Hala, biztanle kopuruaren arabera, udalerri bakoitzak hainbat batzarkide hautatzeko aukera du; kasu honetan, Pellok bi eta Ylitorniok bina ordezkari izendatzen dituzte.\nOndorengoa da Torne ibarreko udalerriek 2013-2016 aldirako Lappiko Kontseilura bidalitako ordezkaritza :\n-- Antti Mäkituomas Zentroko Alderdia Pello -- Eugen Parviainen Ezker Elkartasuna Ylitornio\n-- Jouni Ollikkala Zentroko Alderdia Ylitornio -- Janne Ranta Benetako Finlandiarrak Pello\n1 Ylitornio 3.000 Ylitornio\n2 Pello 2.200 (2.000) Pello / Övertorneå\n3 Juoksenki 700 (300) Pello / Övertorneå\n4 Turtola 600 (350) Pello / Övertorneå\n5 Lempeä 275 Pello\n6 Lankojärvi 250 Pello\n7 - ~ Ylitornio\nEuropar Batasuneko herrialdeekin eta Finlandiako gainontzeko azpieskualdeekin alderatuta, Torne ibarra azpieskualdean, 15 urte baino gutxiagoko biztanleriaren ehunekoa oso baxua da, %11,6koa, eta 65 urte baino gehiagokoa aldiz, oso altua, %26,3koa. Erlijioari dagokionez, gehienak sinesgabeak edo luteranoak dira, bereziki laestadianismo mugimendu kontserbadorekoak. Udalerriko hizkuntza ofizial bakarra finlandiera da; izan ere, biztanleria osoaren %99,4aren ama hizkuntza da. Zehazki, Torne ibarrean hitz egiten den finlandieraren aldaera bitxi batean hitz egiten dute herritarrek, meänkieli deritzoten dialektoan. Bigarren mailako hizkuntzak iparraldeko samiek hitz egiten duten ipar samiera eta suediera dira. Udalerri honetako jatorrizko biztanleak samiak dira; hala ere, XVI. mendetik aurrera, finlandiarren (gehienak, savoniarrak eta tavastiarrak) kopuruak izugarri egin zuen gora eta, apurka, samiek finlandiarren ohiturak bereganatu zituzten .\n1 Suedia 44\n2 Errusia 14\n3 Turkia 6\n5 Erresuma Batua 5\n8.700 biztanle pasatxo dituen azpieskualde hau, biztanle gutxien duen Lappiko azpieskualdea da. 70eko hamarkadaz geroztik, urtez urte biztanleria jaisten doa, Finlandiako ekonomia krisialdiaren ondorioz batik bat; izan ere, industria hitza bertan ezezaguna denez eta ekonomia Tornio hiriaren esku dagoenez, krisialdiak gogor astindu zuen lehen sektoreko azpieskualdea eta hainbat herritarrek lan bila kanpora jo behar izan zuten -batez ere, Helsinki, Rovaniemi eta Tornio hirietara-. Gaur egun bi udalerriek biztanleak galtzen dituzte; Pelloren biztanleria hogeita hamar urtetan %36a jaitsi da eta Ylitorniorena aldiz, %42,5a.\n14.472 13.130 12.416 12.503 11.923 11.449 10.866 10.365 9.955 9.799 9.456 8.961 8.729\nNazioartean ospetsuenak diren azpieskualdeko herritarren artean, Eero Mäntyranta iraupen eskiatzailea dago; finlandiar eskiatzaile ospetsuenen artean dagoen honek, guztira, hiru urrezko, bi zilarrezko eta bi brontzezko domina olinpiko irabazi zituen 1960ko, 1964ko eta 1968ko neguko olinpiar jokoetan; gainera, 30 km-ko lasterketan munduko txapeldun izan zen zortzi urtez. Innsbrucken ospatu ziren 1964ko Olinpiar Jokoak eskiatzaile honen gailur profesionala izan ziren; bertan bilakatu zen finlandiar kirolari arrakastatsuenetako bat eta "Mister Seefeld" izengoitia irabazi zuen.\nEtorkizun handiko beste kirolari batzuk, Et-Po -72 izotz-hockey taldean hezitako jokalari gazteak dira; hala nola, gaur egun Frölunda HC izotz-hockey talde suediarrean jokatzen duen Toni Koivisto ospetsua, eta aurtengo denboraldian Raumako Lukko taldean jokatuko duen Jarkko Kauvosaari jokalaria. Olli-Markus Taivainen pellotarra ere aipatzekoa da, hogei urtekin, iaz eski orientazioko distantzia ertaineko munduko txapelduna bihurtu zena. Kirolariekin bukatzeko, Sami Jauhojärvi iraupen eskiatzailea aipatu beharra dago; ylitornioar honek, brontzezko bi domina irabazi zituen Liberecen ospatu zen 2009ko Iraupen Eskiko Munduko Txapelketan, zehazki, 4x10 km-ko lasterketa eta talde esprint probetan .\nDena den, herrialdean ezagunenak diren udalerriko biztanleen artean, bi lehen ministroak aipatu behar dira; 1919. urtean Finlandiako lehen ministro izandako Kaarlo Castrén, eta 1995etik 2003ra izandako Paavo Lipponen sozial-demokrata. Azkenik, kirolarekin eta politikarekin zerikusi gutxi duen Rosa Liksom artista dugu. Iparraldetik iritsitako bere ipuin laburrek arrakasta handia izan dute herrialde guztian .\nLehen Hezkuntzako hamar eskola daude guztira azpieskualdean, bosna udalerriko. Eskola hauek, Ylitornioko Ainiovaaran, Kaulirantan, Mellakoskin, Raanujärvin eta Nuotioranta auzoan, eta Pelloko Lankojärvin, Lempeän, elizatean, Ruuhijärvin eta Turtolan daude. Bigarren Hezkuntzako instutuak aldiz, Ylitornio eta Pello elizateetan baino ez daude, Ylitornion Lukio eta Pellon Lukio izenekoak .\nOsasunak azpieskualdea bitan banatzen du. Ylitornio Länsi-Pohja Ospitale Barrutian dago eta bertako ospitale bakarra Kemiko Länsi-Pohjako Ospitalea da, Ylitornio herrigunetik 100 bat km-ra. Dena den, Tornion beste ospitale txiki bat dago eta Ylitornioudalerrian eritasun arinak sendatzeko bi eskualde-erietxe daude. Pello aldiz, Lappi Ospitale Barrutian dago eta bertako ospitale bakarra Rovaniemiko Lappiko Ospitalea da, Pello herrigunetik 100 bat km-ra. Dena den, eritasun arinak sendatzeko bi eskualde-erietxe daude Turtola eta Pello herrietan .\nSakontzeko, irakurri: «Pelloko armarria» eta «Ylitornioko armarria»\nAzpieskualdeko bi armarriek Pierre Louis Maupertuis zientzialariak eginiko bidaiarekin zerikusia dute.\nPelloko armarrian gau polarretan zerua argitzen duten iparraldeko izarrak daude, atzealde urdin ilun baten aurrean. Honek, Pierre Louis Maupertuis astronomo, matematikari eta filosofo frantsesaren ikerkuntza irudikatzen du. Izan ere, Lurraren forma arakatzeko, udalerriko hiru muinoen gailurretara igo zen 1736 eta 37 urten artean; Horilankero, Kittisvaara eta Niemivaara muinoen gailurretara hain zuzen. Eta esan bezala, muino hauetan ikerlariak arakatzen zituen izarrak azaltzen dira armarrian, gau polarretan zerua argitzen duten ipar izarrak. Armarria Olof Eriksson margolari helsinkiarrak sortu zuen .\nYlitornioko armarrian aldiz, zilarrezko atzealdearen gainean, hiru tontorreko mendi eta eguzki gorri bana daude. Hiru tontor hauek Ylitornioko Aavasaksa mendixka ospetsua irudikatzen dute, eta eguzki honek aldiz, gauerdiko eguzkia. Izan ere, Zirkulu Polar Artikoa udalerritik igarotzen da eta hain zuzen, gauerdiko eguzkia hegoaldeen ikus daitekeen lekua dugu Aavasaksa. Jaakko Hänninen artistak armarria sortzerakoan, udalerriaren ikur nagusiak margotu nahi izan zituen eta hauen inguruan eginiko ikerketek bertan izan duten eragina .\nEtnografiarekin eta artearekin zerikusia duten bi leku daude Pellon. Lehena, Etnografinen museo edo Etnografia museoa, Pello herrian dagoen zurezko eraikin bat da; bertan, udalerriaren historia eta Torne ibarreko biztanleen jatorria aztertzen dira. Museo honek, ibarreko puntako museo izatea lortu du azkeneko urtetan egin diren eraberritze lanei esker. Bigarrena, Lapin Keramiikka/ Lapin Savi izeneko gunea da; hemen aldiz, Lappi eskualdean bertan sortutako zeramika ospetsuaren erakusketa eta denda bat daude. Ylitornio udalerrian aldiz, historiarekin zerikusia duten zenbait museo daude, hala nola, Iikan Tupa eta Katajan Pirtti Museoa. Nuotioranta auzoan dagoen museo honetan, Lappi eskualdeko antzinako etxe eta egiturak daude erakusgai; esaterako, XIX. mendeko egongela eta logela bana ikus daitezke. Beste gune ezagun bat, Alkkulan dagoen Eskola Museoa da, finlandieraz Koulumuseo. Hemen, Ylitornio herriko aspaldiko eskolako material eta objektu ugari daude erakusgai, XX. mende hasierakoak denak .\nBertako eraikinen aspaldiko egiturei eta balio historikoari esker, Ratasjärvi, Meltosjärvi eta Raanujärvi herrixkak eta Aavasaksa eta Kittisvaara muinoak monumentu izendatuak izan ziren 1993. urtean .\nDenen artean, hauek dira azpieskualdeko eraikin eta oroitarri ezagunenak:\nAavasaksa zubia: Tornionjoki ibaia zeharkatzen duen zubi hau, Torne ibarreko zubi ospetsuena da. Guztira, 471 metroko luzera eta 9 metroko altuera dauzka eta 1965. urtean eraikia izan zen. Aavasaksa gune turistikotik pare bat km-ra dagoen zubiak Finlandia eta Suedia herrialdeak batzen ditu eta tornetar kulturaren ikur nagusienetako bat da .\nAnnikki Kariniemiren Estatua: Annikki Kariniemiren oroimenez eginiko estatua Ylitornioko oroitarririk ezagunenetako bat da. Ensio Seppänenek egin zuen 1990. urtean eta hasiera batean herrigunean egoteko eraikia izan zen arren, gaur egun, Aavasaksa muinoan dago. Annikki, Laponiako lehen emakumezko idazle arrakastatsua izan zen eta bere ipuinek herrialde guztian zehar bidaiatu zuten. Estatuaren helburua, Lappin, eta orokorrean sami kulturan, emakumeei dieten errespetua irudikatzea izan zen autorearen hitzetan .\nMaupertuisen oroitarria: Pierre Louis Maupertuis zientzialariaren omenez Aavasaksa muinoaren gailurrean dagoen oroitarria da; izan ere, zientzialariak XVIII. mendean eginiko ikerketak, mendixkako ikuspegiak, Ylitornio eta Pello udalerriak eta Torne ibarra munduan zehar zabaldu zituen. Maupertuis beraz, ibarrean oso maitatua den pertsonaia historikoa da eta honen omenez, herritarren diru-laguntzari esker oroitarri hau eraikitzea lortu zen.\nPelloko eliza: herrigunean dagoen eliza da Pelloko eraikinik garrantzitsuena; zurezko eliza luterano hau, 1953. urtean zabaldu zuten amerikar luteranoen diru-laguntzari esker, II. Mundu Gerra eta Laponiako Gerren ostean. Guztira, 350 fededunentzako eserlekua dago eta eraikin nagusiaz gain, pare bat metrora ezkila-dorrea ospetsua dago. Pelloko eraikin zaharrena ez den arren, udalerriak izena zor dion eraikina da .\nYlitornioko eliza edo Andreen eliza: azpieskualdeko eraikin garrantzitsuena da Pelloko elizarekin batera eta XX. mendean eraiki zen herrigunean. Harrizko eliza hau 1939. urtean eraikitzen hasi ziren, baina Neguko Gerrak eraikuntza-lan hauek eten egin zituen. Udalerriko gizonak finlandiar gudarosterakin bat egin zuten bitartean, emakumeak eliza eraikitzeaz arduratu ziren; ondorioz, Naisten kirkoksi izenaz ezaguna da eliza, gutxi gorabehera euskaraz Andreen eliza esan nahi duena. Elizak 550 fededunentzako eserlekua dauka eta bere hilerrian, Bigarren Mundu Gerran hil ziren 222 ylitornioarren hilobiak daude. 1818an eraikitako zurezko ezkila-dorrea antzinako elizatik gorde den egitura bakarra da eta udalerriko estruktura zaharrena da .\nAzpieskualdean bi kirol talde ospetsu daude. Lehena, Pellon Ponsi edo PePo taldea, Pelloko kirol talde ezagunena da. Taldeak parte hartzen duen kirolak iraupen eskia, orientazioa eta atletismoa dira. Taldekide ospetsuenen artean, Eero Mäntyranta, Olli-Markus Taivainen eta Sari Keskitalo daude. Lehena, finlandiar eskiatzaile ospetsuenen artean dago eta guztira, hiru urrezko, bi zilarrezko eta bi brontzezko domina olinpiko irabazi zituen 1960ko, 1964ko eta 1968ko neguko olinpiar jokoetan; gainera, 30 km-ko lasterketan munduko txapeldun izan zen zortzi urtez. Innsbrucken ospatu ziren 1964ko Olinpiar Jokoak eskiatzaile honen gailur profesionala izan ziren; bertan bilakatu zen finlandiar kirolari arrakastatsuenetako bat eta "Mister Seefeld" izengoitia irabazi zuen. Bigarrena, hogei urtekin eski orientazioko distantzia ertaineko munduko txapelduna da. Sari Keskitalo tornioarra berriz, finlandiar sprinter onena dugu, 2006tik herrialdeko sprint txapelketa gehien irabazi dituen emakumea \nBeste taldea, izotz-hockey talde ospetsua, Suomi-sarja Finlandiako hirugarren mailan jokatzen duen Et-Po -72 da; 2009-10eko denboraldian lehenengo taldeko laugarren postuan gelditu zen. Taldeak, Portimojärvi aintzirari zor dio izena eta 1972. urtean sortu zen. Seiehun bat pertsonentzako eserlekua duen Plussa-areena izotz-zelaian jokatzen ditu partiduak eta hauek, Ylitornioko ikuskizun jendetsuenak izan ohi dira. Taldean hazi eta hezi diren jokalari ospetsuenak, Konstantin Astrakhantsev errusiarra eta, Raumako Lukkon eta Frölundan jokatzen duten Jarkko Kauvosaari eta Toni Koivisto ylitornioarrak dira .\nOranki herrixkan bestalde, ekainero, arte lehiaketa bat antolatzen da. Herrixkatik pare bat km-tara dagoen baso batean hain zuzen, artistek beren obrak erakusten dituzte eta 2001etik berrogeita hamar bat artelaneko baso-hilerri bat bilakatu da gune hori. Ospe handia lortu duen txapelketa da eta urtero, gutxi gorabehera hamar bat eskultura iristen dira herrixka txiki honetara .\nYlitornio elizatea Ainiovaara muinoaren gailurretik.\nAzpieskualdeko egitura ekonomikoaren arabera, biztanleria langilearen %78ak zerbitzuetan egiten du lan; bai zerbitzu publikoetan, bai baso-zaintzan, bai turismoan. Gainontzekoak, nekazaritzan, Tornioko industrialdean, (egoera klimatikoak baldintzatuta) eta elur-orein zaintzan egiten du lan gehienbat. Torne ibarrean industria ia garatu gabe dagoenez, Tornion izan ezik, langabetuen kopurua ia Finlandiako udalerri guztietako altuena da, baina herriko landa-bizimodua dela-eta, datu hauek ez dira larriak.\n70eko hamarkadaz geroztik, eta batez ere 90eko hamarkadan, urtez urte biztanleria jaisten doa Finlandiako ekonomia krisialdiaren ondorioz batik bat. Lehen esan bezala industria hitza ezezaguna da bertan eta krisialdiak gogor astindu zuen lehen sektoreko azpieskualdea; ondorioz, herritar askok lan bila kanpora jo behar izan zuen -batez ere, Tornio eta Rovaniemi hirietara-. Hala ere, gaur egun Finlandiako ekonomia gailurrean dagoenez, biztanleek euren landa-munduan dihardute inongo arazorik gabe. Azkenik, aipatzekoa da azken urteotan basogintza industriak ere garrantzia hartu duela azpieskualdeko diru-sarreretan.\nDena den, zerbitzuak eta turismoa dira lanpostu gehien dituzten jarduerak. Hain zuzen, Torne ibarreko Övertorneå eta Pajala udalerriekin batera sortutako turismo eskaintzak behintzat, langabeziaren ehunekoa jaistea lortu du. Pierre Louis Maupertuis ikerlariaren ibilbideak, Zirkulu Polar Artikoak, Tornionjoki ibaiaren inguruko jarduerek, eta batez ere, Aavasaksa muino-turistikoak bisitari asko erakartzen dituzte; batik bat, naturazale eta arrantzaleak .\nTornionjoki ibaia udaran\n↑ Expedition monuments\n↑ Torniolaakson esihistoria\n↑ Tornion historia\n↑ Torniolaakson tilastotiede\n↑ Pellon etnografinen museo\n↑ Lapin Keramiikka/ Lapin Savi\n↑ 1993: Säilyttäminen lista Meltosjärven kylä, Ratasjärven kylä, Kittisvaara, Raanujärven kylä, Aavasaksan kruununpuisto\n↑ Annikki Kariniemen patsas\n↑ Eero Mäntyrannan\n↑ Pellon kirkko\n↑ Turtolan kirkko\n↑ Ylitornion kirkko\nNorrbotten Tunturien Lappi Rovaniemi\nNorrbotten Kemi-Tornio Kemi-Tornio\nOrriaren azken aldaketa: 25 abendua 2019, 12:13.


dashiell hammet New York hiriko Lennox Hill ospitalean hil zen Samuel Dashiel Hammett 1961eko urtarrilaren 10ean. Arlington-ko hilerri militar ezagunean lurperatu zuten. Hori da, ziurrenik, bere nazioko agintariek eskaini dioten ohore bakarra. Eta eskaini baino, Hammettek berak irabazia zuen, mundu guda bitan parte hartu zuelako bolondres gisa.\nHammett-ek Katonah izeneko herrixka bukolikoan pasa zituen bere bizitzako azken hamar urteak, hain maite zituen hirietako kaleetatik urrun. Alkoholismoaren eraginak eta 1955ean pairatu zuen bihotzeko batek erretiroa hartzera bultzatu zuten. Lillian Hellman idazleari esker izan ez balitz, Hammett-ek aspaldian egin izango zuen bere buruaz beste. 1931an ezagutu ziren, eta, inoiz ezkondu ez baziren ere, euren arteko harreman gorabeheratsua izan zen Hammett-en salbazio buia behin baino gehiagotan.\nSamuel Dashiell Hammett Maryland-eko baserri batean jaio zen 1894an. 13 urterekin eskola utzi, eta hainbat lanetan jardun zuen Pinkerton National Detective Agency entzutetsuan enplegua lortu aurretik. Lehendabiziko Mundu Gerran bolondres joan zen anbulantzia gidari gisa. Tuberkulosiaz kutsatu zen, eta garai hartan hasi zuen alkoholarekin izan zuen harreman hestua. Gerratik bueltan, publizitatearen munduan hasi zen lanean, eta horrekin batera idazteari ekin zion. Black mask aldizkarian argitaratu zituen bere lehendabiziko lanak Peter Collision ezizenez. 1929an Red Harvest eta The Dain Curse idatzi zituen, eta 1930ean bere obrarik ezagunena: The Maltese Falcon. Arrakasta berehalakoa izan zen. Pinkerton detektibe agentzian lan egin izanak eta taberna zuloetan ia akatu arte edateko zuen ohiturak asko lagundu zion kaleko giroa eta krimenaren mundua islatzen. Hammett-en Sam Spade detektibeak ez zuen beranduago Raymond Chandler-ek sortu zuen Philip Marlowe-ren ironia eta inteligentzia finik, baina sinesgarriagoa zen. Spade-ren zinismoa bat dator eta egiazkoagoa suertatzen zaigu boterearen ustelkeriaren eta gehiegikerien aurrean.\nIbilbide literario laburreko gizona izan zen Hammett. 1934an idatzi zuen bere azken nobela, Blood Money. Ideologia ezkertiarrekoa, Alderdi komunistan izena eman zuen. 1942an, eta faxismoa borrokatzeko asmoz, ejertzitoan izena eman zuen berriro. Tuberkulosiak eta alkoholismo larriak jota, Irla Aleutiarretara bidali zuten. Han igaro zuen 2. Mundu Gerra. Itzuli zenean, New York Civil Right Congress elkartean izena eman zuen. AEBetako gobernuak ez zion aurrerantzean pakerik emango. Lista beltzen garaian, behin eta berriro atxilotu zuten eta galdeketeta ugari egin zizkioten. 1951an sei hilabetez kartzelaratu zuten informazioa eman nahi ez izateagatik. Ez zuen inor salatu eta hurrengo hamarkadetan pairatu zuen ahazturarekin ordaindu zuen; sekula ez zen damutu. Bere heriotzaren 50. urteurren honetan, literaturari egindako ekarpenengatik soilik omendu beharrean, ez legoke gaizki gogoratzea Hammett-ek heroi amerikarren hilerria den Arllington-en duen lur saila ongi merezia duela.\nThe Thin Man (1934).\nBlood Money (1943)\nTHE BALDE 56 OSOA JEITSI. IKUSI FLASHA


Enplegu egonkorra eta murrizketa guztiak atzera bueltatzea borrokatuko dugu Funtzio Publikoaren Mahai Orokorrean | LAB SINDIKATUA\nEkintza Soziala Politika publikoak Enplegu egonkorra eta murrizketa guztiak atzera bueltatzea borrokatuko dugu Funtzio Publikoaren Mahai...\nEnplegu egonkorra eta murrizketa guztiak atzera bueltatzea borrokatuko dugu Funtzio Publikoaren Mahai Orokorrean\nBihar osteguna Eusko Jaurlaritzak Mahai Orokorraren bilera deitu du, eta balizko negoziaziorako ordainsariak eta 2012ko apartekoa, baja arrunten osagarriak, eta lanaldia besterik ez ditu sartu gai zerrendan. LABen aldetik ondo ikusten ditugu gai hauek planteatu izana, betiere alde bakarrez egindako murrizketa horiek guztiak erabat itzultzeko asmoa baldin badu Jaurlaritzak. Jaurlaritzak alde bakarrez kendutakoa itzultzea ez du negoziatuko LABek, akaso itzulketa oso hori egiteko modua. Hala ere, negoziaziorako borondate adierazpen bezala hartuko genuke kendutako guztia itzultzen badute eta aurretik sinatutako akordioak ere betetzen badituzte, ez baitago batere konfiantza girorik.\nLABen iritziz, bilerarako gai zerrendan puntu garrantzitsuena falta da, enpleguarena hain zuzen ere, eta gaia negoziazio mahaian defendatzeko konpromisoa hartzen dugu. Ez Erkorekak Parlamentuan modu koiunturalean mugatu bezala, erretiroei, baizik eta bere osotasunean Sektore Publikoak behar bezala funtzionatzeko behar diren kopuruak adostuz: Aurreikusitako erretiro kopuru handiaz gain, ordezkapenak, ratioak, behin-behineko tasak, azpikontratazioak eta abar.\nEta Erkorekak enpleguari heltzeaz «ez dugu denbora galtzerik» zintzoki esan balu ados egongo ginateke, baina hitz hutsalak eta tranpatiak dira gure ustez. Hain zuzen, denbora da galdu nahi duena: lehenago Enplegu eta Sektore Publikoaren legeak onartu, eta ondoren negoziazio mahaira eraman, erabat baldintzatuta eta sindikatuok eskuak loturik.\nEnplegu publikoaren arazoari lehenbailehen heldu behar zaio, lehen bilera honetatik. Benetako aldebiko negoziazio bat egiteko, eta bermeekin. Euskal Herriak behar dituen kalitateko zerbitzu publikoak hornitzeko lanpostu kopuruaz eta definizioaz ari gara.\nHain zuzen ere, astelehenean Josu Erkorekak Gasteizko Parlamentuan egindako egitasmoen aurkezpenean, besteak beste, sektore publikoari eta zehatzago langileoi eragiten digun hainbat kontu aipatu zituen. Euskal Enplegu Publikoaren beste Lege Proiektu bat eta Sektore Publikoaren Antolakuntza kasu, zeinen bitartez langileon eskubideak eta antolakuntza arautuko diren. Ildo hortatik zera baieztatu zuen: “2030ean Euskadiko Administrazio Orokorreko plantillaren % 68 erretiratuko da. Ez dugu denbora galtzerik”.\nLotsagarria da, urtero LAB eta beste sindikatuek Funtzio Publikoaren Mahai Orokorrean zein sektorialetan aldarrikatzen ari garela enpleguaren arazoari errotik heltzeko, koiunturak zein kanpoko faktoreak kontutan edukita baina muga izan gabe. Erkorekak, Jaurlaritzak, enpleguaren arazoa soilik erretiroan ikusten du, ratioak, ordezkapenak, behin-behineko tasak, azpikontratazioak eta abar kontutan eduki gabe.\nIraingarria ere «ez dugula denbora galtzerik» batekin apaintzea bere agerraldia. LABen iritziz denbora asko galdu dugu dagoeneko, eta Eusko Jaurlaritzak denbora galtzen jarraitzen du. Izan ere datorren osteguna urtarrilaren 19ko Mahai Orokorraren bileraren gai zerrendan ez baitago enpleguaren gaian sartuta, sindikatuok berriro eskatu izan diogun bezala.\nOsteguneko bilerara eramango du LABek gaia, aspalditik negoziazioaren erdigunean dagoelako. Funtzio Publikoaren mahai Orokorraren bileraren aurretik, elkarretaratzea egingo dugu enplegu egonkorra eta murrizketa guztiak atzera bueltatzea eskatzeko.


Eguaztenean inauguratuko dute parrokiako argiztapen berria - Oñati - Goiena.eus\nEguaztenean inauguratuko dute parrokiako argiztapen berria\nMireia Bikuña 2009-04-06 19:43\nTurismoarendako egokitu ondoren parrokiako argiztapen berria inauguratuko dute eguaztenean, 17:00etan. Erretaula eta aldare nagusiak, kripta, eta Errosario eta Pietateko kaperak argiztatu dituzte. Gutxiago kontsumitzen duen LED argi sistema erabili dute eta bisita turistikoendako egokitu dute. Guztira, 120.000 euroko aurrekontua erabili dute lanok egiteko. Foru Aldundiak eta Turismo eta Garapen Agentziak ordainduko dute erdibana.\nOñatiko Udalak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak 2008an abian jarritako proiektua bukatutzat ematen dute argiztapen berriaren inaugurazioarekin. Helburua parrokiako argiztapena berritzea eta turismoarendako egokitzea zen.\nErretaula nagusira zuzenduta zeuden lau fokuetako intentsitatea jaitsi egin dute. Lehen 300 lux-eko potentzia zegoen erretaulara begira, eta egun 50 lux ingurukoa. Gainera, erretaulako irudi bakoitzari foku bana jarri diote. Bestalde, programa informatikoaren bidez, unean uneko elizkizun eta ospakizunen arabera piztu eta erregulatu ahalko dute parrokiako argien intentsitatea.


Ohorezko jokalarien eta bazkidearen izendapenarekin borobildu du ikasturtea Aretxabaleta Kirol Elkarteak - Aretxabaleta - Goiena.eus\nOhorezko jokalarien eta bazkidearen izendapenarekin borobildu du ikasturtea Aretxabaleta Kirol Elkarteak\nLarraitz Zeberio Lekuona 2016-07-16 14:01\nOhorezko bazkide Seberiano Iturbe ohorezko jokalariaren saria jaso duten kirolariez inguratuta. (Argazkia: @UDAofiziala)\nZuzendaritza pozik da urteak emandakoarekin. Futbolean galdu egin dute hirugarren maila, baina gainerakoan elkarteko kirolariek emaitza politak lortu dituzte. Balantze ekonomikoa ere positiboa da, eta elkarteari aukera berriak eskainiko dizkion proiektuak dituzte esku artean: futbol zelai berria eta elkartearen egoitza Durana kalean.\nAtzo, egubakoitza, urteko batzar orokorra egin zuen Aretxabaleta Kirol Elkarteak (UDA). Bazkideek goraino bete zuten Arkupeko Zaraia aretoa, eta arduradunek hainbat datu eman zituzten. Elkarteak dituen bi presidenteek gidatu zuten batzarra: futbol saileko presidente Adrian Merinok eta gainerako sailetako presidente Agurtzane Elkorok.\n"Kirol arloan urte ona izan da", azpimarratu du Merinok. "Egia da futbolean hirugarren maila galdu dugula, baina orokorrean emaitzak oso positiboak izan dira bai futbolean bai elkarteak dituen gainerako sailetan". Kalean egindako kirol ekintzek emandakoarekin ere pozik dira elkartean: "Betiko martxa izan dugu", esan dute. Gogoratu behar da zazpi sail dituela Aretxabaleta Kirol Elkarteak: futbola, areto futbola, gimnasia erritmikoa, karatea, mendia, pilota eta txirrindularitza.\nDiru kontuekin lotuta bost mila euroko superabitarekin amaitu du urtea Aretxabaleta Kirol Elkarteak, eta arlo ekonomikoarekin ere pozik dira.\nBerritasunak: armarria, futbol zelaia eta egoitza\nElkartearen 70. urteurrena dela-eta armarria berritzeko lehiaketa deitu zuen Aretxabaleta Kirol Elkarteak. Epaimahaiak aukeratu du irabazlea eta urteko batzarrean eman dute erabakiaren berri. "Lan asko aurkeztu dituzte eta irabazlea Jon Ander Alberdik egindako armarria izan da. Armarri hori erabiliko dugu hurrengo urteetan", esan du Merinok. Aretxabaletarra eta UDAko bazkidea da Alberdi. Elkartetik argitu dute gauzak ondo egin dituztela, eta epaimahaiak ez duela egileen inguruko informaziorik izan aukeraketa egin aurretik.\nAurrera begira erronka potoloak ditu Aretxabaleta Kirol Elkarteak, horien artean futbol zelai berria egitea. "Kiroldegiaren eta futbol zelaiaren artean dagoen eremuan futbol zazpiko zelai berria egingo dugu. Udalarekin akordio batera iritsi gara. Horrek aukera emango digu neskei mutilak dituzten baldintza berdinak eskaintzeko, neskak UDAren estruktura berdinean integratzeko eta futbolean egin nahi duten gaztetxo guztiei ateak zabaltzeko".\nElkarteak, bestalde, klubaren egoitza irekiko du Durana kalean. Zenbait egokitzapen lan egin behar dituzte oraindik, baina aurreikusten dute udazkenerako bulego berria zabaltzea.\nOhorezko jokalariak eta bazkidea\nUrteko batzarrean une hunkigarriak ere bizi izan zituzten atzo, batez ere ohorezko jokalarien eta bazkidearen izendapenean. Sail bakoitzetik eta futbol talde bakoitzetik jokalari bat saritzen du elkarteak urtero. "Lortutako emaitzak baino kiroltasuna saritzen dugu, baloreak: taldekide ona izatea, errespetuz aritzea, taldea egitea…".\nOhorezko bazkidea ere saritu dute. Aurten, Seberiano Iturbe izan da. "Bizitza guztia eman du UDAko gauzetan lanean: belarra mozten, harmailak garbitzen, tabernan, sarreran… denean egon da. Bizitza guztia eman du atzeko lanetan eta eskertu egin nahi izan diogu", esan du Merinok. "Bazkide eredugarria da". Hunkituta jaso zuen saria Iturbek.


FITCH agentziak BBB kalifikazioa eman dio berriro LABORAL kutxari, bat egite prozesu ostean\nFitch kalifikazio-agentziak Laboral Kutxaren balorazioa gainbegiratu du, eta BBB ratinga eman dio berriro, Euskadiko Kutxaren eta Ipar Kutxaren arteko bat egitea gauzatu ondoren eta proiektu kooperatibo berriaren hasieran.\nMondragon Unibertsitateko kirol zerbitzuak eta Eskoriatzako Udalak mendi hilabetea antolatu dute\nMaiatzean zehar, mendi irteerak, ibilaldi gidatuak, eskalada probatzeko aukera, film proiekzioa eta orientazio ekintzak antolatu dira. Maiatzaren 5etik 29ra bitartean luzatuko dira ekintzak.\nHUHEZIn gradu eta graduondoen eskaintza aurkezteko ate irekiak izango dira\nMaiatzaren 16an eta 25ean egingo dira ate irekien jardunaldiak. Bertan, online hezkuntza eta erdi-presentziala aurkeztu da eta horretaz gain, hiru graduondo ofizialen gaineko informazioa ere emango da.\n« Aurreko 20 elementuak Hurrengo 20 elementuak » 1 ... 63 64 65 66 67 68 69 ... 81