#FemRIGHTS proiektuak Montehermoso kulturgunea hartuko du azaroan\n“Helburua hausnarketa marko berria sortzea da. Giza Eskubideen egoera munduan zein den ikusita gure ekarpena egin nahi dugu, bereziki, emakumeok pairatzen ditugun urraketak salatzeko eta horiei aurre egiteko”, azaldu du Arantzazu Acha Unesco Etxeko zuzendariak.\n”Artea eraldaketa sozialerako lanabes erabilita egiten dut lan. Artetik genero rol, jazarpen eta desoreken inguruko hausnarketa plazaratzeko”, azaldu du Irantzu Lekue artistak..\nGASTEIZ. Gasteizko udalak Giza eskubideak eta sorkuntza artistikoa deituriko urteko deialdiaren ebazpena onetsi zuen ekainean eta Irantzu Lekue artista eta muralistaren eta Unesco Etxearen proiektua aukeratu zuen. Jaione Agirre zinegotziak azaldu bezala deialdi hori Garapenean Laguntzeko Zerbitzuak antolatzen du Montehermoso kulturunearekin batera. Elkarlanean aurkeztutako #FemRIGHTS proposamenak lortu zuen puntuaziorik altuena eta egitasmoa abuztuan abiatu azen ere, azaroaren bukaeran iritsiko da Montehermoso Kulturgunera behin aurreprodukzio eta produkzio faseak gaindituta”. Proiektuak Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsalaren 70. urteurrena du ardatz, eta emakumeen eskubideen urraketa jorratzen dute, bereziki. Hainbat dira egitasmoaren baitan burtuko diren ekimenak eta parte hartze dinamikak oinarri dituzten kale ekintza zein performance edo ikus-entzunezko sorkuntza batera erakusketa antolatu dute 2018ko azaroaren 27tik 2019ko urtarrilaren 13ra bitartean Montehermoso kulturunean, lehen solairu guztia hartuko duen erakusketan.\nIrantzu Lekue artista gasteiztarrak azaldutakoaren arabera “abuztuan mikro horma irudia sortzen aritu gara horretarako propio sortutako parte hartze dinamika batekin. Erronka denon artean Giza Eskubideak hizpide izango dituen artelana sortzea izan da”. Sei metrotako pieza izango da eta Alde Zaharra, Judimendi eta Lakuan burutuko diren ekimenetan sortu dute. Lekuek azaldu duenez, “arteak gizartea eraldatzeko tresna ezin hobea da. Nik lanabes moduan erabiltzen dut artea aldarrikatuz eta hain beharrezkoa dugun eraldaketa sozialera pausuak emateko”.\n“#Fem Rigths”. Unesco Etxea eta Iranzu Lekue-ren proiektuak Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsalaren 70. urteurrena du ardatz, eta emakumeen eskubideen urraketa jorratzen du, bereziki. Testuinguru horretan, Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsala eta abenduaren 10eko ospakizuna erreferentziatzat harturik, erakunde eta kolektibo sozial eta kulturalek egiten duten lana zabaldu eta herritarren sentsibilizazioa ahalbidetuko duen sorkuntza artistikoko proiektua izango dela nabarmendu du Unesco Etxea-ko arduradun Arantzazu Acha-k. “Giza eskubideak babestu eta aldezteko nazioarteko elkartasunaren alorreko gizarte-eragileak eta hiriko kultur eragileak elkarlanean jarriko zituen proiektua izango da”.\nElkarlanean burtuko dute proiektua Irantzu Lekue muralistak eta Unesco Etxeak. Elkarlan hau martxoan hasi zen Genevako Nazio Batuen egoitzara eginiko bidaiarekin. Sei sortzaileek, Unesco Etxeko zuzendaria den Arantzazu Acha de la Presarekin batera, “Arte eta kultura hezkuntza eskubide gisa” gaia jorratzeko ekitaldian parte hartu zuten. Bertan, besteak beste, Karima Bennoune kultur eskubideen errelatorearekin edo Gemma Carbo ConArte Internacionaleko zuzendariarekin egon ziren. Hezkuntza artistikotik gizarte eraldaketaren balioak nola jorratu izan zuten orduan hizpide, hezkuntza formalaren zein ez-formalen arlotik eta “lankidetza berri bat abiatu genuen Genevan”, azaldu du Arantzazu Achak.\nUnesco Etxearen programa hezkuntza eskubidearen edo kultura eskubideen arloetako tresnei buruz sakondu nahi duten arte hezitzaileei, kultura kudeatzaileei eta irakasleei egon zen bereziki zuzenduta eta “izaera erabat praktikoa izan zuen”. Hezkuntza eskubidearen edo kultura eskubideen arloetan han landutakoa Euskal Herrian garatuko dute ondoren sortzaileek. «Bakoitzak bere esparrura eramango zuen ikasitakoa, bizitakoa», esan du Achak. Horrela, Irantzu Lekuek, adibidez, gizartea, jendartea eraldatzeko horma irudigintza proiektua abiatu zuen “non helburua ez den bakarrik leku edo guneak kanpotik edertzea baizik eta barrutik ere, parte hartze dinamika eta kohesio dinamikak landuz, komunitateen arteko zubi berriak eraikitzea. Ezberdinak ezagun bihurtzeko, sinergiak sortzeko eta finean, eta txikitik handira, mundua eta gure ingurua hobetzeko. Horretan gabiltza eta oso egitasmo emankorra ari da izaten”. Genevara eginiko bidaiak artista eta Unesco Etxea batu zituen eta, Euskal Herriko beste sortzaileekin batera dihardu Lekuek ordutik Gizarte sarean, Unesco Etxeak sortutako Gizarte eraldaketarako Heziketa artistikoen euskal sarean.


Kapuściński garaile | Jendartean\nHasiera » Zinemaldia 2018 » Kapuściński garaile\nEz da ohikoena animaziozko dokumental batek lortzea publikoaren saria. Baina Another Day of Life ere ez da ohiko animazio lana. Hasteko, Ryszard Kapuściński gerra-kazetari handia duelako abiapuntu (haren Egun bat gehiago bizirik liburua eta hitzak ditu oinarri pelikulak), eta gainera, Raúl de la Fuente nafarrak eta Damian Nenowk zuzendutako obra gai delako, animazio bidez, ikuslea hasieratik amaierara harrapatzeko eta Angolako gerran bete-betean sartzeko; gerraren horrorea, geopolitika, konpromisoa, memoria eta gizatasuna pantailaratzeko.\nKazetaritza hizki larritan. Horretaz ere badihardu filmak. Azken finean, Kapuściński kazetari poloniarraren bizipenak dira mamia: badoaz kolono portugaldarrak Angolatik eta independentzia aldarrikatzear da herrialde afrikarra, baina berau gobernatzeko gerra betean dago herri xehea batetik (errusiarrek eta kubatarrek babestuta) eta estatubatuarrek/CIAk ordaindutako indarrak bestetik, eta egoera bertatik bertara ezagutzera joan da Kapuściński. Munduari kontatu nahi dio benetan gertatzen ari dena, herriaren alde bizitza ematen ari direnak ahanzturan erori ez daitezen, zanpatuen, txiroen, ahulenen memoria gorde dadin. Kazetari eta/baina pertsona den heinean, noraino iristeko prest dagoen ere kontatuko digu filmak.\nTarteka, animazioarekin batera garaiko irudi errealak eta protagonistak eurak (bizirik jarraitzen dutenak) hezur-haragizko agertzen zaizkigu, garai hura eta bereziki Kapuściński nola gogoratzen duten azalduz. Estilo eta formatu uztarketak lagundu egiten dio istorioari, eta omenaldi bikaina egiten dio kazetari poloniarrari.\nEuskal gidoi onenaren saria ere lortu du filmak. Eta publikoaren beste sarituak ere, Lukas Dhont zinegile belgiarraren Girl pelikulak, bi golardo eskuratu ditu, ikusleen iritziz Europako lanik onena izateaz gain Sebastiane saria (LGBTI komunitateak ematen duena) jaso baitu. Ez gaitu harritu, hain da sotila Girl, hain da ñabardurez betea, keinu txikiz, inplizituz, gordinez josia. Zakilarekin jaio den Lararen sufrimendu isila, gorputz arrotzean bere burua ezagutzen ez duen nerabearen bakardadea, edertasun handiz narratu du zuzendariak eta bikain antzeztu du Victor Polster aktoreak, eta ezinezkoa da protagonistarekin ez enpatizatzea. Baletaren erritmora, identitatea, esfortzua eta obsesioa bezalako gaiak jorratzen ditu istorioak, balet dantzaria izan nahi duen eta sexuz aldatzeko tratamendua abiatu duen Lararen ikuspegitik.\nGainerakoan, pelikula aipagarri ugari ikusi ahal izan ditugu Publikoaren Sarirako hautagaien artean. Pájaros de verano kolonbiarrean, diru-gosea, pasioa, familia, ohorea, mendekua… gurutzatzen dira hiru belaunalditan zehar, tragedia handienen gisan; emakumeek Iranen jasaten duten zapalkuntzaz ohiko tonu umorez zipriztinduan dihardu Jafar Panahik Se rokh filmean; eta bizitzak gogorturiko mutiko azkar eta leialaren istorioa dakarkigu Nadine Labakik, Libanoko kaleetan bizirauten saiatzen den umearen errealitate bortitz eta krudela: Capharnaüm.


Hiriak aldarrikatuz | Artitz Guggenheim Bilbao\nGizakia | Giza gorputza | Arkitektura | Hirigintza | Espazio publikoa | Artea eta gizartea | Sorkuntza artistikoa | Espazioa | Ekonomia | Elemental | Studio Other Spaces | Kultura | Medellín | Santiago | Alejandro Aravena | Sebastian Behmann | Jamal Khashoggi | Joan Clos | Giza harremanak | Berdintasuna | Bizi-kalitatea | Immigrazioa eta emigrazioa | Indarkeria\nALEJANDRO ARAVENA arkitekto txiletar bat da, Elemental arkitektura-enpresako zuzendaria. Ezaguna da bere konpromiso sozialagatik, eta hainbat interes partekatzen ditu Eliasson-ekin: jasangarritasuna, argindarrik gabeko eremuetarako irtenbideak eta espazio publikoaren aktibazioa. 2016an arkitekturako Pritzker saria eman zioten Aravenari; urte horretan bertan Veneziako Arkitektura Bienaleko komisarioa izan zen.\nOlafur Eliasson: Benetan baloratzen dut era askotako alorrak ukitzen dituen elkarrizketa, eta liburu hau horren lekukoa da. Komeni da egiaztatzea ea testuinguru jakin batean ona dirudien ideia bat baliozkoa ote den beste eremu batera transferitzen denean ere.\nAlejandro Aravena: Jakina. Zentzuzkoa da elkarrizketa zabaltzea eta zure lankideekin hitz egitera ez mugatzea. Arriskutsua ere izan daiteke, eta hori, printzipioz, asko gustatzen zait. Azken finean, egiten dudan lana ez da beste arkitektoentzat edo beste artista batzuentzat, gizartearekiko elkarrizketa da.\n[OE:] Oso ondo. Zure obratik gustatzen zaidana, Alejandro, zera da: argitasun teoriko handia duen arren, oso fisikoa ere badela; ingurune lokaletan txertatzen da. Ideia bati gorputza ematearen proposamen hori interesatzen zait, teoriatik haratago joan eta ekintza bihur dadin. Nola egiten duzu lana gorputzarekin?\n[AA:] Gogoan dut nola behin, teknologiari eta etorkizunari buruzko hitzaldi batean, parte-hartzaile batek adierazi zidan XXI. mendeko softwarea erabiltzen ari ginela historiaurreko hardwarearekin: gure gorputzak. Giza gorputza ez da milaka urtetan aldatu. Erromatarrek eraikitako eskailera bat erosoa da gaur egun ere, oinetako behatzak ez direlako aldatu. Beraz, bai, gorputza datu bat da, arkitekto gisa egiten dudan lanean kontuan hartzen dudan datuetako bat. Indar unibertsal batzuek eragiten digute, grabitateak esate baterako. Eta, gainera, ez da ahaztu behar “esfortzurik txikienaren legea”, pertsona bat beti bidezidor bat hartu eta soro bat diagonalean zeharkatzen tematzen denean bezala, horrela energia aurrezten duelako. Kultura desberdinetan ere, gauza batzuk unibertsalak dira. Giza gorputzak unibertsala izateko gaitasun hori du. Etiopiako pertsona bat Islandiako edo Txileko beste batekin lotzen duen zerbait da, eta ezin da baztertu.\nBadira guztiok lotzen gaituzten oinarrizko ekintzak ere; adibidez, ahoz gora lurrean etzatea. Zaila da horrelako gauzak definitzeko termino bat aurkitzea: esan dezagun “ziurtasun adierazezinak” direla. Zerbait gertatzen da laurogeita hamar gradu horietatik, lurrean eserita zaudenetik eta gora begira etzanda egotera pasatzen zarenean. Erabat aldatu da begira egon zaren zuhaitz hori. Zerura begiratzen duzu, eta ez naiz honekin poetikoa jartzen ari; gertatzen ari den funtsezko zerbait deskribatzen saiatzen ari naiz; gorantz begiratzen duzunean, zu baino askoz handiagoa den zerbaiti lotuta zaudela konturatzen zara.\n[OE:] Arrazoia duzu. Badira funtsezko gauza batzuk denok partekatzen ditugunak. Uste dut hori aitortzeak balio komunen pertzepzio biziago bat sortzen lagunduko ligukeela. Espazioaren balioak ere aipatu nahi nituen. Espazio publikoa garatzen aritu naiz, edo, termino orokorragoetan, publikoa denaren ideia, elkarrizketa hauetako batzuetan. Orokorrean ari naiz esaten dudanean honek globalki agintzen duela, baina gaur egun ematen du gehiago baloratzen direla kontsumo-espazio pribatizatuak eta espazio oso pribatuak, hala nola etxeko espazio intimoa, espazio publikoa baino. Baina espazio publikoa ez da aurreko haien tarteetan geratzen dena, besterik gabe. Borrokan ari naiz jendea horretan benetan zentra dadin, espazio publikoa beretzat erreibindika dezan eta pertsonak espazio horren koproduktoreak direla onar dezan. Zer da zuretzat espazio publikoa?\n[AA:] Nik uste dut albiste onen bat egongo dela ziurrenik fronte horretan. Habitat III [Nazio Batuen Erakundeak etxebizitzari eta hiri-garapen jasangarriari buruz egindako konferentzia, hogei urtean behin izaten dena] Quiton bildu zenean, 2016an, espazio publikoaren defentsa izan zen ondorio nagusietako bat. Gizateriak aurre egin behar dion erronkarik handienetako bat jendea hirietara masiboki etortzea da. Horrek eragin izugarria izango du eraikitako ingurunean. 2035. urtean, bi mila milioi pertsona izango dira mundu osoan hirietara joandakoak, lanaren, hezkuntza hobe baten, osasun-zerbitzuak eskura izateko aukeren eta baita aisialdirako aukeren bila ere; hori astean milioi bat inguru da, batez beste! Habitat IIIn entzun nuena laburbildu ahal izango banu, bereziki haren zuzendariak, Joan Clos-ek, esan zuena, esango nuke eraikiko ez dugun horretan datzala etorkizuneko hirientzat baliorik handiena; hau da, espazio publikoan. Intuizioak esaten digunaren kontrakoa dirudi, baina hiriak albiste ona dira. Kexatuko gara agian pertsonen kontzentrazioaz, baina edonola ere begiratuta, onuragarriagoa eta eraginkorragoa da hirietan bizitzea. Arazoa da hirietaranzko migrazio azkarrak kontrolik gabeko giza kokalekuak sortzen dituela, kalitatezko espazio publikoa sortzeko gaitasunik gabe. Iritsi berriak egokitzeko modua aurkitu behar dugu. Bestela, jendeak ez dio hirietara iristeari utziko, etortzen jarraituko dute, baina baldintza izugarrietan biziko dira!\nHiri-garapen eraginkorrak pribatua eta publikoa orekatzen ditu. Manhattan adibide ona da; espazio publiko eta pribatuaren proportzioa, gutxi gorabehera, bat-bat da. Beraz, espazio pribatu urbanizagarriko metro koadro bakoitzeko, espazio publikoko metro koadro bat dago, kaleak, espaloiak, plazak eta, jakina, parkeak barne hartzen dituena. Baina kontrolik gabeko kokaleku batean, txabola-auzo batean, proportzio hori kalkulatzen denean, hamar-bat baino gutxiagora jaisten da. Niretzat, ondasun komunaren adierazpen fisikorik erradikalena da espazio publikoa. Jarduera partikularrek, oso asmo zintzokoak izanda ere, ezin dute guztien ongia bermatu, baina espazio publikoak bai.\nEspazio publikoak birbanatze-gaitasun izugarria du, oso indartsua: ez diru-sarrerei dagokienez, bizi-kalitateari dagokionez baizik. Hirietako bizikidetza-arazo asko, pobreziari ezik, desberdintasunari zor zaie: “Zergatik haiek bai eta nik ez?”, sentsazio horri. Hiri bat neurtzeko modu bat da ikustea zer egin daitekeen bertan doan. Hiriek berdintasunerako bide labur bat eskaintzen dute, bizi-kalitatea hobetu baitezakete bakoitzaren diru-sarreren mende erabat ez dauden moduetan. Alde horretatik, funtsezkoa da espazio publikoa, birbanaketarako gaitasun handia baitu eguneroko bizitzaren esparruan. Nire hiria, Santiago, ez da munduko pobreena, baina bertako biztanleen erdiak ezin dira oporretan joan. Zer gertatuko litzateke pertsona horiei ahalik eta parkerik onena emango bagenie etxebizitza sozial batzuen aurrean, baita kontrolik gabeko kokaleku batetik gertu ere? Zer gertatuko litzateke ibaira joan eta primeran pasatuko balute naturaz gozatuz? Espazio publiko on batek lagundu dezake beste modu batera erloju-bonba bat izatera irits daitekeena desegiten.\n[OE:] Uste dut ez dagoela espazio publikoaren eginkizuna aitortzen duen pertsona asko. New York aipatu duzu —asko maite dudan hiri bat, noski, jende gehienak bezala—, baina iruditzen zait bidezkoa dela esatea bertako espazio publikoaren zati handi bat, berez, pribatizatu egin dela; ez dena, baina bai zati handi bat. Nire ustez, —eskandinaviarra naizen aldetik—, indartsuagoa da sare ekonomikoa nik sare zibikoa deituko nukeena baino. Baina jendea ez da halabeharrez konturatzen espazio publikoak bere alde jokatzen duela, komunitatearen mesedetan funtzionatzen duela, ez komunitatearen lepotik. Espazio publikoa zerbait gehiago da unitate pribatu positiboen arteko espazio negatiboak baino. Gehituko al zenioke beste zerbait espazio publikoaren jabetzaz pentsatzen duzunari?\n[AA:] Tira, esperientzia pertsonal guztiz prosaiko batekin has naiteke. Duela gutxi Londresen izan nintzen, laneko kontuengatik. Eta Londres oso hiri garestia denez hegoamerikar batentzat, han dohainik zenaz gozatu behar izan nuen. Londresko parkeak zoragarriak dira. Inork ez dizu sarrera kobratzen, ez duzu baimenik eskatu behar. Beste herritar bat zara, hiriko kalitatezko espazioez gozatzen. Gauza bera gertatzen da New Yorkeko Central Park-ekin. Hiriek aukera-kontzentrazio bat eskaintzen dute, baina aukera horiek kostu handia dakarte, eta espazio publikoak kostu hori orekatzen laguntzen du. Beraz, nola susta dezakegu espazio publikoaren sorrera gaur egun? Nahiago nuke saihestu ahal izango banu merkatuko hizkuntzaren erabilera, baina, antza denez, merkatuaren laguntza behar dugu ondasun publikoa sortzeko. Kalitate handiko ingurune publikoek ere beharko dute merkatuak beren intereseko zerbait egitea.\nBerri ona da —Habitat konferentziara itzuliz— higiezinen sustatzaileak, merkatuak eta merkatua, oro har, aro berri batean sartzen ari direla, eta konturatzen hasi direla publikoaren eta pribatuaren arteko bat-bat proportzioak benetako balioa sortzen duela. Merkatuak hobetu egin beharko du etekinik atera nahi badu. Lurra erabiltzeko planteamendu zaharra—metro koadro salgarri bakoitza maximizatzen saiatuz, espazio bizigarria konprimituz, bertikalki eraikiz eta dena salduz— ez da jada estimatzen. Sustatzaileak konturatzen ari dira —eta hau ere intuizioaren kontrakoa da— merkaturatu daitekeen lurraren balio ekonomikoa handitu egin daitekeela saltzen ez denari esker. Behin modu pribatuan okupatuta, espazio horiek ezingo dira inoiz berriro publikoak izan.\nBaina uste dut hobe dela jokoan dagoen sektore bakoitzaren DNA ulertzea eta bakoitzarentzat naturala denaren arabera kokatzea eragiketa. Adibidez: garapen-bidean dauden herrialdeetako hiriek lurzoruaren ehuneko hogei gorde ohi dute espazio publikorako, gutxi gorabehera. Udalerri pobre batean ere, ehuneko hogeikoa da, kaleak, espaloiak eta parke bat batzen dituzunean, hemendik edo handik. Horrez gainera, sustatzaileek eta higiezinen merkatuak espazio bera uzten dute gutxi gorabehera garatu gabe. Beraz, bi kantitateak gehituz gero, espazioaren ehuneko berrogei inguruko eremua dugu eraiki gabea. Baina ez dira gauza bera eraiki gabeko espazioa eta espazio publikoa. Merkatu pribatuak jendearentzat guztiz eskuragarri jarri beharko lituzke bere espazio eraiki gabeak, eta ez besterik gabe orube gisa utzi. Eta udalerri pobre batek bere jabetzako lursaila partzelatu beharko luke, eta nik korridore zibikoak deitzen ditudanak —korridore ekologiko gisa— etorkizuneko espazio publikoetarako gorde beharko lituzke, berehala horretarako erabili ezin badituzte. Hori guztia gehituz gero, ia heldu gara bat-bat proportziora, eta horrek frogatzen du etorkizunean nolabaiteko errebalorizazioa sortuko duela.\nHala ere, norbaitek tankeratu behar du orube hori. Eta hor sartzen da arkitektoa edo, zure kasuan, artista. Zure parkea ikusten egon nintzen Addis Abeban [Meles Zenawi Memorial Park; Eliassonek eta Sebastian Behmann-ek elkarrekin duten Studio Other Spaces arte- eta arkitektura-kabineteak diseinaturikoa]. Gure ekarpena, funtsezkoa nahiz eta apala izan, portzentaje hori forma, espazio bihurtzean datza. Aukeratzen dugun formak ezberdintasun erabakigarria ekar dezake jendearen bizi-kalitatean.\n[OE:] Ikusten dut zer esan nahi duzun bizi-kalitateaz eta horren atzean dagoen logikaz. Baina badakigu higiezinen interesek kontrolatzen dutenean espazio publikoa, espazio horiek jendea atsegintzeko eta iragartzen errazak diren jarduera-motetarako plataforma bihurtzen direla, konpromiso kritikoa bultzatzeko guneak izan beharrean; hori baita, nire ustez, espazio publikoarekin egin beharko litzatekeena. Horregatik galdetu nahi dizut nork duen espazio publikoari buruzko eskumena. Nork laguntzen du gure gizartean harremana, elkarrekintza, adierazpen-askatasuna eta autokonfiantza egon daitezkeen espazio fisikoko —eta are espazio psikologikoko— poltsa horiek diseinatzen? Izan ere, funtsean, auzia ez da espazio publikoa, baizik eta gure kolektibitate-sena, gure esperientzia edo ezagutza partekatuak. Nik uste dut espazio publikoak interkonexio-gaitasun horren gakoak eman beharko lizkigukeela. Horregatik interesatzen zaizkit Santiagon deskribatzen dituzun jokamolde-mikrosistema horiek; adibidez, jendeak nola erabiltzen dituen parkeak oporretan joan ezin denean. Londresko parkeak fantastikoak direla uste dut nik ere, baina ez nuke esango iraultzaileak direnik; elitistak ziren, neurri handi batean, parke horiek eratu zituztenen planteamendua eta balio erromantikoak. Beste leku batzuk aurkitu behar ditugu eremu zibikoan, haietan esan ahal izateko: “Hauxe da gure espazioa, gurea da”.\n[AA:] Erabat ados nago. Eta hor ere badugu albiste onen bat. Hiriaren planteamendu sofistikatuago bat ari da sortzen. Eta oso garrantzitsua da espazioren bat gordetzea eraiki gabea, ideia-mota hau garatzen eta korronte nagusian integratzen den bitartean. Jakina, merkatuak ez badu ideia hori bereganatzen, erakunde publikoek arautu beharko dute higiezinen jabetza, eta sustatzaileak arau horien arabera jokatzera behartu beharko dituzte; izan ere, orain lekurik erreserbatzen ez badugu, oso zaila izango da jabetza publikoa zena pribatizatu ondoren berriz publikoa izatera itzultzea.\nKolonbian berriki egin den plangintzak zenbait gako eskaintzen ditu ikuspegi zabaleko hirigintza-plangintzak izango duen itxuraz. Medellin eta Bogotako hirietan, bereziki, oso kalitate handiko proiektuak bideratu dira, bertan dauden erronkak gorabehera. Espazio publiko berriak konektibitatea bultzatzen du, eta aukerak helmenean jartzen laguntzen du. Gizartearen erresumina gutxitzen eta eguneroko bizi-kalitatea hobetzen ari da, argiteria publiko hobea eskaintzea eta oinarrizko segurtasuna bermatzea bezalako funtsezko gauzak ez aipatzeagatik. Hiririk gehienetan, askotan ez da dirua baliabiderik urriena, koordinazioa baizik; hau da, sektore ezberdinak lankidetzan aritzea lortzea: etxebizitza publikoak obra publikoekin, garraioa azpiegiturekin eta abar. Baina Medellingo Hiri-Garapenerako Enpresak [EDU] garraioa, azpiegiturak, gasa eta elektrizitatea kontrolatzen ditu. Koordinazio-kostua ia hutsa da. Medellinen, hiriko lekurik arriskutsuenak ur-biltegien inguruko eremuak zirela deskubritu zen. Hesituak zeuden, eta oso leku ilunak ziren gauez. Alkateak irtenbide drastiko baten alde egin zuen: hesiak kentzea eta uraren oinarrizko azpiegitura-eremu batzuk espazio publiko bihurtzea agindu zuen. Lehen ez zegoen ia metro koadro bat ere eraiki gabe.\n[OE:] Eta hilketa-tasa gutxitzen ari da?\n[AA:] Ikaragarri, duela hamarkada bat bisitatzera ausartuko ez nintzatekeen lekuetan. Modu horretan, espazio publikoa azpiegiturekin uztartzen ari dira Kolonbiako planifikatzaileak, erakunde kulturalak eta parkeak euskarri gisa erabiliz. Hau guztiz berria da! Normalean azpiegiturak edo parkeak edo museoak aurkitzen ditugu hirietan. Proiektu hauetan aldi berean koordinatzen dira hirurak. Azpiegiturak —ura, estolderia eta gas-hornidurako instalazioak—, eta garraioa, espazio berdea eta kultura konbinatzen dituzte. Medellingo “parke-liburutegiek” izugarrizko arrakasta izan dute, eta ereduzkoak gertatu dira Kolonbia eta Hego Amerika osoan. Liburutegi horietako gizarte-gune garrantzitsuenak ez dira irakurketa-gelak, baizik eta horiek itxita dauden tarteetan erabiltzen diren topaguneak, lehen espazio publikorik ez zegoen lekuetan. Estrategia horiek izugarri murriztu dute indarkeria, eta bizi-kalitatea hobetu dute. Horretan guztian politena da ez direla bata edo bestea egiten ari, bata eta bestea baizik. Eta nik esango nuke horrek nolabaiteko itxaropena ematen digula gainerako guztioi. Era guztietako eragozpenak gaindituz lortu badute, besteok ez dugu aitzakiarik gauza bera ez egiteko.\n[OE:] Hori dela-eta, beste gauza bat nahi nizun komentatu. Dakizun bezala, nik sektore kulturala deiturikoan egiten dut lana. Eta “kulturaz” ari naiz, zentzurik zabalenean: ez bakarrik gogoan hartuz antzerkia, arte bisualak, literatura, musika eta abar, baizik eta beste guztia, baita auzo-elkarteak eta tokian tokiko kirol-klubak ere. Gaur egun, sektore honek herritarren parte-hartze handia du leku askotan; herritarren konfiantzaz ere hitz egin liteke. Zenbait faktore ekonomikoren garrantzia baztertu gabe hala ere, enpleguarena adibidez, “gizartearen makina” gisa ikusten dut kulturaren sektorea: gizartearen muinean dagoen indar bat da, ez periferian. Pertsonen tolerantziari eta integrazio-zentzuari heltzeko balio duen indar bat da; pertenentziari eta nortasunari buruzko galderak planteatzeko; zer garen eta zergatik gauden hemen eta non gauden jakiteko, eta abar. Baina uste dut kulturaren sektoreak ez duela bere garrantzia aldarrikatzea lortu.\n[AA:] Bai, kultura funtsezkoa da, nahiz eta askotan kulturaren sektorea “estra” moduko bat dela pentsatzen den, eta ez funtsezko gauza. Politikariak eta sektore publikoa giza premietan zentratu ohi dira: “Auzi sozial, erreal eta zailetan aritzen gara”, kontatzen digute. Baina kulturak —izan eraikin bat, artelan bat edo futbol-zelai bat— isilik geratu eta bizitza esperimentatzen duzun uneetara eramaten gaitu. Janaria elikatzea baino zerbait gehiago den bezala, bizitza ez da premiak asetzea bakarrik! Bestalde, kulturaren sektoreak gizakiaren desira lantzen duela pentsatu ohi du bere buruaz; badakizu: “Gizakia gizaki egiten duenaz arduratzen gara”. Baina, azken finean, bizitza desiretan zein oinarrizko premietan datza. Kontua ez da gauza bat ala bestea aukeratzea; biak dira, aldi berean. Kulturaren sektorea oso modu sakonean konektatzen da jendearekin, aintzat hartzen badu gizakien premien eta gizakien desiren sintesi erabakigarria.\n[OE:] Hori oso interesgarria da. Eta premia horiek eta desira horiek indibidualak zein kolektiboak dira. Uste dut espazio kulturalak, terminologia espaziala erabiltzeagatik, aukerak ematen dizkigula elkarturik egoteko ados egoteko beharrik gabe. Horregatik interesatzen zait hainbeste kulturak bere gune propioei uko egitea eta hiriak antolatzeko mekanikan inplikatzea, espazio publikoa antolatzea, baita jarduerak eta bake-konferentziak ere!\n[AA:] Ez da harritzekoa galeriak bisitatzen dituztenen kopuruak urtero-urtero gora egitea. Bada beste gauza bat buruan bueltaka dabilkidana, bereziki Jamal Khashoggi [kazetari saudiarabiarra] hil zutenetik. Pentsatzen aritu naiz, eguzki-energia sustatuko balitz, adibidez, arduraz erabiltzen ez dakitenen boterea murriztuko litzatekeela. Eguzki-energiak ez dakar soilik jasangarritasuna, ez du klima-aldaketa geldiarazten bakarrik; sare elektrikotik deskonektatzeak nolabaiteko ahalmen demokratiko bat du, injustiziak zuzentzen ditu. Hiriek bidezidorrak eskaintzen dituztenez berdintasuna lortzeko, funtsezko elementua da, gizartearen zapalkuntza konpontzeko, ingurune eraikiaren kalitatea hobetzea. Ondo diseinatutako hiriek pertsonak ahaldundu ditzakete. Eta kasu horretan planetako erasotzaileak ez lirateke hain ahaltsuak izango.\n[OE:] Erabat ados nago. Arkitekto gisa, zure lanetan egin dezakezu hori. Zu agente zibikoa zara. Balio jakin batzuk dituzula iristen zara, eta ekintza bihurtuz adierazten dituzu.\n[AA:] Horregatik definitzen dugu gure praktika “ekintza-laborategi” gisa, eta ez “ideien laborategi” gisa!


TERTULIA: zerrenda bateratuen aukera; jorratzeko bidea edo galdutako aukera? - Arrosa\nUztailaren 22an, unibertsitate eta herri mugimenduetako 26 lagunek euskal ezker soziala Espainiako hauteskunde orokorretarako hautagaitza bakar batean biltzeko proposatzea. Zenbait alderdiri euren proposamena aurkeztu ondoren, ikusi dute horretarako aukerarik ez dagoela. Araba, Bizkai eta Gipuzkoari dagokionez, agiriaren sustatzaileek esan dute EH Bilduk aintzat hartu duela proposamena; Podemos-Ahal Dugu-k, berriz, baztertu egin du Espainiako hauteskundeetarako “daukan indarra ezagutu nahi duelako”, baina ez du erabat baztertu hauteskunde autonomikoetarako; eta Ezker Anitzak “urruntasun handiagoa” erakutsi du. Nafarroan ere aurkeztu zuten proposamena, eta Batzarrek eta Geroa Baik ezezkoa eman zioten horri; eta abuztuaren 19an beste zenbait eragilek antzeko proposamen bat egiten zutela ikusita, protagonismoa bigarren plataforma horren esku uztea erabaki zuten. Zerrenda bateratuen proposamen horretaz eta dirudienez proposamenean soilik geratu izanaz hausnartu dugu Ikoitz Arrese eta Nora Salbotxekin.\nPosted in ZebrabideaTagged #bateratu #espainia #hauteskunde #ikoitz arrese #kongresu #nora salbotx #tertulia #zerrenda\nMariaje Imaz: "Ohiturak ez dira egun batetik bestera aldatzen, eta kilometroetako balioen eguneroko lanketarekin segituko dugu"


KOLORENEA I - Detalle evento - Kultura\nEgitasmoaren izena : KOLORENEA I\n2000€ (BEZa barne)\n. Graffiti: gela bat, ikastetxeko pareta eta patioko gune bat.\n. Ilustrazioa: gela bat.\nParte-hartzaileak: 10 pertsona (gomendagarria) Hizkuntza: EUS - CAS\nIkastaro honetan, serigrafian erabiltzen den teknika irakatsiko da, serieko estanpatuak sortzeko. Ikasleek jantzi baten estanpazio-prozesu osoa egiten ikasiko dute, moodboard bat sortzetik random objektuekin esperimentatzera, ondoren estanpatuak ateratzeko eta serigrafiako pantaila batekin ehunezko jantzi baten edo paper baten gainean islatzeko. Kamiseta propioa sortu ahal izango dute, edo kartelgintzako kanpaina bat sortu.\nEsperimentuak egingo ditugu eguzki-errebelatuarekin gure diseinuak lortzeko eta estanpatzeko, eta, gainera, laborategi txiki bat sortuko dugu errebelatuentzat UV lanparekin.\nIkastaro honekin, lan-prozesuak azken helburu batekin kudeatzen ikasiko dugu. Talde-lanak eta ezagutzen transmisioak ekarpena egiten dute sorkuntza-prozesuan. Akats-proba sustatzen da emaitza ezin hobea lortzeko. Prozesuen zehaztasuna eta ordena prozesuaren barruan nabarmentzen diren elementuak dira. Esperimentazioa sustatzen da, beste emaitza posible batzuk lortzeko.\nParte-hartzaileak: 20 pertsona (gomendagarria)\nHizkuntza: EUS - CAS\nOrduak: 12 ordu/4 egun (3 ordu/egun)\nkastaro honetan mundu mailako graffitiaren historia pixka bat eta Euskal Herrian izan duen oihartzuna irakatsiko dira. Hiri-kultura deritzonaren joerak (HipHop, Graffiti, Skate) eta gure kulturan duen eragina.\nGraffitiak komunikazio-tresna gisa duen garrantziari buruzko nozioak emango dira, baina, era berean, espazio publiko eta pribatuetan duen legez kanpoko faktorea argituko da, bandalismo gisa definitzen denean. Eta, era berean, "Graffiti legalaren" forma berrien aukerak. Crew baten balioa eta haren nortasun-marka, kaligrafiaren erabilera elementu bereizgarri eta estetiko gisa, eta Sprayren erabilera definituko dira. Azkenik, graffiti bat egin behar da horma baten gainean edo euskarri mugikor baten gainean.\nIkastaro honetan, parte-hartzaileak bi sexuetakoak dira, eta arreta berezia jarriko zaie baldintza- eta aukera-berdintasunari, bai eta gure inguruan graffitiaren munduan aitzindari diren emakumeen balioari eta gaur egun duten garrantziari, bai eta emakume graffitigileen belaunaldi berriei ere.\nTaldearen garrantzia, loturak eta elkarrekin lan egiteko konpromisoa ezagutuko ditugu. Balorazio serioa egingo dugu espazio publikoko ekitaldien legezkotasunari eta legezkotasunari buruz, bai eta gure kaleetako bizikidetza- eta errespetu-kodeei buruz ere. Estetikak espazio publikoan duen balioa eta komunikazio-kodeen esanahia. Ikastaro hau metodo estetiko, plastiko eta progresiboetan oinarritzen da.\nParte-hartzaileak: 10 pertsona (gomendagarria). Hizkuntza: EUS - CAS\nOrduak: 48 ordu/16 egun (3 ordu/egun)\nIkastaro honetan ilustrazioaren oinarrizko printzipioak ikasiko ditugu, baita istorioak marrazki batzuen bidez nola kontatu ere.\nMarrazketaren, egituraketaren eta konposizioaren oinarrizko printzipioak ikasiko ditugu, inklinazioen bidez. Ez da garrantzitsua istorioak edo kontzeptuak kontatzeko abilezia plastiko handiak izatea. Tresna txiki batzuekin, pentsatzen duguna besteei nola komunikatu eta transmititu ikasiko dugu, fantasiak sortu edo umorea egin.\nTestuen ilustrazioa, horien oinarriak eta interpretazio-moduak. Ilustrazio-tekniken oinarrizko marrazketa eta bilakaera, eta gure inguruko ilustratzaile garrantzitsuak ezagutzea.\nIkastaro honetan parte-hartzaileak bi sexuetakoak dira, eta baldintza- eta aukera-berdintasuna nabarmenduko da, bai eta gaur egun ilustrazioaren munduan erreferente diren emakumeen balioa ere, bai gure erkidegoan, bai Estatuan eta nazioartean, gehiengoa baitira.\nIkastaro hau metodo estetiko, plastiko eta progresiboetan oinarritzen da.


Abian da Nafarroa Zinemaren Lurraldea ekimenaren 5. edizioaEuskal pantailaren gunea\nAbian da Nafarroa Zinemaren Lurraldea ekimenaren bosgarren edizioa\nNafarroako Erresuma Turismo sailak eta Navarra Film Commissionek antolatutako Nafarroa Zinemaren Lurraldea ekimenaren bosgarren ediziora gidoiak bidaltzeko deialdia zabaldu dute. Lurraldeko turismoa sustatzea eta Nafarroa errodajeetarako plato gisa indartzea ditu helburu deialdiak, eta lanak bidaltzeko azken eguna irailaren 15a izango da.\nIruñeko Baluarten egindako agerraldian aurkeztu dituzte, aste honetan, Nafarroa Zinemaren Lurraldea ekimenaren bosgarren edizioaren xehetasunak. Izan ere, klima-, paisaia- eta kultura-aniztasuna dira lurraldearen ezaugarri nagusiak, eta horrek fikziozko filmak zein dokumentalak errodatzeko toki interesgarri bilakatzen du Nafarroa, aukera ugari eskaintzen dituelako.\nAurtengoan zortzi udalerrik hartuko dute parte deialdian: Fiterok, Irantzuk, Olitek, Zangozak, Urdazubik, Tuterak, Vianak eta Iruñeak. Parte hartzaileek udalerri horietako bat aukeratu beharko dute film laburrak errodatzeko, eta antolatzaileek zerrendatutako eszenatoki zehatzetan grabatu.\nUneotan gidoiak bidaltzeko deialdia zabaldu dute. Hamar minutuko iraupena izan beharko dute, gaia librea da, eta hautatutako lekua traman nola txertatzen dute baloratuko du epaimahaiak. Lanak aurkezteko azken eguna irailaren 15a izango da.\nJasotako proposamenen artean, hautespen batzordeak hamar proiektu hautatuko ditu, eta aukeratuek bi hilabete eta erdi izango dituzte, azaroaren 30era arte, lanak errodatu eta aurkezteko. Antolatzaileek lau lagunentzako egonaldia ordainduko diete, errodajea errazteko.\nAzkenik, abenduaren 11tik 17ra Nafarroako hainbat aretotan eskainiko dituzte filmak, eta hilaren 21ean, azkenik, sari banaketa ekitaldia egingo dute. Orotara bost sari nagusi banatuko dituzte: 2.500 euroko lehen saria, 1.000 euroko bigarren saria, argazki onenaren 500 euroko saria, ikusleen 500 euroko saria, eta epaimahaiaren 500 euroko sari berezia. Gainera, aurten aurrenekoz, antzezpen onenaren 100 euroko saria emango dute. Animatu!\n2017ko Kameratoia Euskal Zine Bileran egingo dute\nDeialdiak Erakundeak Grabatzea - Filmatzea Industria\nDeialdiak Nafarroako Zinemaren Lurraldea Navarra Film Commission


Elikadura osasungarria - Eroski Corporativo\nGure ekarpena elikadura osasungarriari\nKontsumitzaile guztiei elikadura osasungarria eta orekatua eskaintzea da erakunde gisa dugun helburu nagusia. Horretarako, beharrak modu aktiboan aditzeaz gain, zenbait ekintza garatzen ditugu; batetik, produktu guztien kalitatea bermatzeko eta, bestetik, elikadura-ohiturekin erlazionatutako zenbait osasun arazo prebenitzen irakasteko, hala nola gizentasuna.\nEROSKIn elikadura orekatua eta segurua bermatzen duten produktuetan oinarritutako eskaintza komertzialaren aldekoak gara. Horrez gain, eskaintzak kolektibo jakinen beharrak ere estali behar ditu, hala nola zeliakoak, besteak beste.\nGainera, gure osasun eta elikadura proposamenak komunitate zientifikoak ezarritako beharren eta lehentasunen araberakoak direla bermatzeko, erakunde aholkulari bat dugu: EROSKI Fundazioaren Zientzialari Batzordea. Osasunean adituak diren profesionalez osatua, lagundu eta irakatsi egiten gaitu elikadura osasungarrirako estrategiarako epe ertain eta luzerako konpromisoan.\nEROSKIren Kalitatea Kudeatzeko Ereduak kalitate eta segurtasun arauak bermatzen ditu gure produktu eta zerbitzuetan. Zenbait arau, prozesu, prozedura eta tresnen arabera egituratzen da; elementu horiek elkarri loturik doaz balio-kate guztian, eta bermatzen dute merkaturatzen ditugun produktuak berme guztiak betetzen dituztela, elikadura-segurtasunari dagokionez. Informazio gehiago\nElikadura orekatua eta jasangarria\nOsasunarekin dugun konpromiso ukaezina dela eta, saltzen ditugun produktuen elikadura-segurtasuna bermatu baino gehiago egiten dugu. Hori dela eta, egunero dihardugu kontsumo aukera orekatuagoak eta osasungarriagoak eskaintzeko eginkizunean.\nProduktuaren nutrizio-mailaren hobekuntza\nEROSKIn lan egiten dugu gure produktuen osaeran nutrizio-profila hobetzeko behin betiko. 2019az geroztik, 60 erreferentzia birformulatu ditugu helburu horrekin. Ondorioz, gure marka propioaren % 70ak A, B edo C balorazioa du Nutri-Score etiketan. Gainera, marka propioko 44 erreferentzia birformulatu ditugu “Elikagaien eta Edarien Osaera Hobetzeko Lankidetza Plana eta 2020ko beste neurri batzuk” programaren barruan hartutako konpromisoaren parte gisa, Elikadura-segurtasuneko eta Nutrizioko Espainiako Agentziaren (AESAN) Nutrizioa, Jarduera Fisikoa eta Obesitatearen Prebentzioa (NAOS) estrategiaren barruan. Helburua da % 10era murriztea azukre erantsiak, gantz aseak eta gatza 2020rako.\nHorrez gain, 2019an, palma eta koko gantzak ere ezabatu ditugu marka propioko 64 erreferentziatan, eta aurrerapauso bat egin dugu 2021erako dugun helburua betetzeko: marka propioko produktuetako gantz horien % 100 kentzea.\nProduktuek nutrizio eta oreka aldetik dakarten informazioa\nEROSKIn badakigu kontsumitzaileei ematen diegun informazioa zein garrantzitsua den haien interesak zaindu eta babesteko; izan ere, horrela bakarrik har ditzakete haien beharren araberako erabaki informatuak. Uneoro betetzen dugu etiketatzeari buruz dagoen araudia produktu bakoitzean eta gure marka propioaren eskakizunekin. Informazio gehigarria eskaintzen dugu piktogramen bidez alergenoak errazago identifikatzeko, baita nutrizio-informazioa eskaintzen duten sistemak ere, hala nola nutrizio-semaforoa edo Nutri-Score. 2019an, Nutri-Score etiketa gehitu dugu dendetako gure marken produktu guztietan, baita 773 produkturen ontzietan eta Bazkide Bezeroei proposatutako otordu osasungarrietan errezeta guztietan ere. EROSKI Clubek osasun arloko programa aitzindari bat du, eta doan eskaintzen ditu informazio pertsonalizatua eta pizgarriak, gure Bazkide Bezero guztiek elikadura eta erosketa osasungarriagoa eta orekatsuagoa izan dezaten. Haren helburua da bezeroa orientatzea elikagaiei buruz: zein kopurutan eta maiztasunekin erabili, bai berak baita etxeko gainerako kideek ere, elikadura orekatua izateko.\nNutrizio behar espezifikoak\nBereziki aintzat hartzen ditugu gaixotasunak direla-eta sortzen diren elikadurako behar espezifiko batzuk, hala nola zeliakia, alergiak eta intolerantziak. Lan egiten dugu gure produktuen eskaintza segurua, nahikoa erosketa arrunt baterako eta prezio egokikoa izan dadin haientzat. 2019an, berritu egin dugu Lankidetza Hitzarmena Euskadiko Zeliakoen Elkartearekin, eta lankidetza-hitzarmen berri bat sortu Errioxako Zeliakoen Elkartearekin. Lanean jarraitzen dugu glutenik gabeko gure produktuen eskaintza hobetzen, bai gure marka propioan baita beste fabrikatzaileen markatan ere. Une honetan, 3.000 produktu inguru ditugu glutenik gabe; haietatik, 2.400 hainbat markatakoak dira, eta 550, berriz, gure markakoak. Informazio gehiago\nOsasunari eta jasangarritasunari buruzko informazioa\nCONSUMER EROSKI da EROSKI Taldearen proiektu informatiboa, gure kontsumitzaileak prestatzeko, informatzeko eta bidea errazteko bizimodu osasungarriagoa eta jasangarriagoa izan dezaten, produktu informatibo egiazko, independente, praktiko eta errazen bidez. Argitalpen honen bidez, gaztelaniaz, katalanez, euskaraz eta galegoz eskuragarri, elikadura, elikadura-segurtasuna eta osasunarekin erlazionatutako gaiak jorratzen ditugu, baita kontsumitzaileen interesekoak diren beste zenbait gai ere: ingurumena, solidaritatea, etxeko animaliak, haurtxoak, aurreztea edo etxeko ekonomia. 2019an zehar, hobetzeko eta irakurle nahiz kontsumitzaileei laguntzeko nahiarekin jarraitu dugu, eta haien interesekoak diren atalak gehitu ditugu. Hainbat profesionalez gain, elkarlanean aritzen dira, besteak beste: Espainiako Diabetikoen Federazioa (FEDE), Espainiako Bihotzaren Fundazioak (FEC), Azti-Tecnalia zentro teknologikoa eta Espainiako Lehen Mailako Arretako Pediatria Elkartea (AEPap). Informazio gehiago\nElikadura eta ohitura osasungarriak haurtzarotik\nInformazioa eta prestakuntza oinarrizko tresnak dira elikadurari dagokionez erabaki egokiak hartzerakoan. Hori dela eta, haurren gizentasuna prebenitzen duen elikadura sustatzen dugu, eta heziketa-tresnak eskaintzen dizkiegu haurrei, erabaki hobeak har ditzaten haien elikadurari buruz, modu kontziente eta dibertigarrian.\nElikadura Eskola EROSKI Fundazioaren ekimen hau 2013an sortua da, herritarren artean elikadura eta ohitura osasungarriak sustatzeko. Bertan elkartzen dira osasunaren eta hezkuntzaren arloko profesionalak, gurasoak, ikasleak eta elikadura eta ohiturak hobetzeko konpromisoa duten gainerako herritarrak.\nDeskargatu 3. Elikadura osasungarri


Zer egin eta zer ikusi Vitoria-Gasteizen | Turismoa Euskadin | Turismo Euskadi - Ezinbestekoak Euskadira egingo duzun bidaian - Euskadiko Turismoa\nVitoria-Gasteiz, Eusko Legebiltzarraren egoitza eta Euskadiko hiriburua. Hiri berdea da, espazio naturalez josia. Arabako Errioxatik pauso batera dago, munduan ezaguna den gune enoturistikoa.\nGasteiz, Eusko Legebiltzarraren egoitza eta Euskadiko hiriburua\nIritsi bezain pronto ohartuko zara: Vitoria-Gasteiz atsegina da, erosoa, eta bizitzeko diseinatuta dago. Dena dago hurbil, baita Eraztun Berdea izenez ezagutzen den hiriaren perimetroa ere, oinez zein bizikletan zeharkatzeko moduko sei parke handiek osatutakoa. Horietako batean, Salburuan, hainbat urmael daude. Migrazio igarobide batean kokatutako urmaelak direnez, hegazti ugari geratzen dira bertan. Norako turistiko iraunkorraren nazioarteko ziurtagiria lortu du, Biosphere Responsable Tourism.\nVitoria-Gasteizek eskaintzen dizun beste altxor bat Erdi Aroko hirigunea da. Obal itxura dauka, eta Euskadiko hirigune historiko enblematikoenetako bat da.\nKatedrala, gotikorik literarioena\nSanta Maria Katedral Gotikoa izango da zure lehen helburua. Norbaiti bururatu zitzaion Katedral hau zaharberritzeko lan luzeei etekina ateratzeko aukera bazegoela, berori nola eraiki zen hobeto erakutsi ahal izateko turistei eta historia zaleei. Ideia bikaina! Milioi bat bisitari baino gehiago ibili dira katedraleko habearte, atari eta harresietan zehar. Ken Follett eta Toti Martinez de Lezea eleberrigileek ere Katedrala izan dute inspirazio iturri euren liburuetako istorioak kontatzeko. Gasteiz zaharrak, gainera, Multzo Historiko izaerari eutsi dio. Bere kaleen izenek -Aiztogile kalea, Errementari kalea, Pintore kalea, Hedegile kalea, etab.- hain zuzen, bertan gauzatzen ziren gremio jarduerak gogorarazten dizkigute.\nVitoria-Gasteiz Arabako Errioxatik hurbil dago. Horri esker, hiria ezagutzeaz gainera, upategi ospetsu batzuetara joateko aukera izango duzu. Hiriburuak miretsi egiten du gastronomia, haren dimentsio guztietan.\nNOLA MUGITU GASTEIZEN:\nBizikleta duzu modurik egokienetako bat. Oraingoz, ehun bat km. egokitu dituzte hirian bizikletaz ibiltzeko. Ikus itzazu Gasteizko bizikleta ibilbideak.\nTranbian: Gasteizko tranbia 2008tik dabil, eta hirigunera eroso eta azkar joateko aukera ematen du. Gaur egun, bi linea dauzka, eta asteburuetan eta jai-bezperetan gauean ere badabil.\nAutobusez: Gasteizek hiriko puntu guztiak lotzen dituen 10 autobus-linea dauzka, baita gaueko autobusak edo linea bereziak ere (hirigunea Buesa Arana saskibaloi-pabilioarekin, Arabako Parke Teknologikoarekin edo aireportuarekin lotzen duena, adibidez).06:00etatik 22:00etara ibiltzen dira, 10 minuturo.\nARTIUM. Arte Garaikideko Euskal Zentro Museoa.\nGesaltza Añanako Gatz Harana\nZabalgana, Salburua, Olarizu eta Armentia: Gasteizko eraztun berdea\nBidaia magikoa Arabako Errioxako iraganera\nGasteizko ibilbide muralistikoa - Hiri margotua


'Euskalduna naiz eta arraroa nago' bakarrizketa saioa Eskoriatzan - Eskoriatza - Goiena.eus\n'Euskalduna naiz eta arraroa nago' bakarrizketa saioa Eskoriatzan\nZuriñe Velez de Mendizabal 2014-02-21 09:23\nEuskalduna naiz eta arraroa nago bakarrizketa saioa eskainiko dute gaur, egubakoitza, Eskoriatzako Huheziko fakultatean, 22:30ean hasita. Barry Manley irlandar-euskaldunaren eta Aitor Txarterina nafarraren eskutik euskaldun izatearen ondorioez egingo dute berba eta euskaraz bizi izateko tresna edo gakoak emango dituzte.\n"Bakoitzak hiru zati ditugu, eta Barryk, gainera, musika uztartzen du bere emanaldian. Bi umore, bi estilo uztartzen ditugu; ni ironikoagoa naizela esango nuke, eta Barryk, ostera, txiste gehiago baliatzen ditu". Hala eman du aditzera Txarterinak.\nOraindik ere euskaldun izatea arraro izatearekin lotzen dela dio eta euskaraz bizi izatearen esperientzian oinarritutako lana ikusi ahal izango da gaur Eskoriatzan: "Eta ondorio batzuez ere hitz egingo dugu, batzuk onak eta beste batzuk abisu modukoak dira". Betiere, umore puntuarekin jorratuko dute gaia, eta gogoetara bultzatzeko ere balio izango duela dio Baltziskueta ezizenez ezagun den nafarrak.\n"Hizkuntza minorizatuak ditugun jendarteok gorabehera, beldur eta bestelakoak partekatzen ditugu, eta mugak gaindi ditzakeen obratxoa dela esango nuke".


Egun pisua galtzea | Webgune ofiziala Dietonus\nBarau egun pisua galtzea neska eta emakume askok mota bat da "makila magiko" hori laguntzen ekarri forma eta pisu normal baten ondoren gastronomikoa binge egun bat besterik ez. Eta honetan ez dira gaizki – izan ere, ez dira errezeta barau egunetan pisu galera aukera ematen duten galtzen 3,5 kg kritikoa pisua ahalik eta denbora laburrenean.\nProduktu bat aukeratzerakoan, eraginkorrena manipulazioa egunean, bisita gidatuak, beren elikadura lehentasunak, eta baita balizko emaitza. Adibidez, atseginak pepinoak eman ahal ikusgarria eragina galera 3,5 kg, berriz, askoz-hildakoa buckwheat esparruan manipulazioa egun lagun dezake kentzeko gehienez 1,5 kg.\nZer da erabilera baraualdi egun pisua galtzea\nBarau egun pisu galera izan ohi da praktikatzen hiru kasuetan:\nepe baten ondoren ugaria gluttony denean fisikoki ondorioak sentitzen overeating;\nbezala, azken etapa luze bat detox dieta edo programa;\neta, azkenik, – erregular gisa praktika auto-jarraipen pisua, mota bat da prebentzioa gehiegizko pisua.\nEz duela esan nahi bat edo beste mota alta data gehiago egokia edozein helburu horiek bat, eta gutxiago besteek. Baizik eta, gidatzeko aukera metodoak izan behar soilik oinarritzen da, bere janaria hobespenak – ez jogurt bezalako, "eseri," buckwheat, ezin bizi egun bat gabe barazki – aukeratu bat baraualdi egun on pepinoak, eta abar.\nHorrez gain, jarraitu ahal izango duzu eta emaitza – bada, adibidez, berrezarri behar duzu gehieneko kopurua kilo, da onena aukeratu deskarga pepinoak edo sagarrak.\nHala ere, garrantzitsua da ulertzen duten pisua galtzea baraualdi bidez, egun gertatzen ez lepotik gantz galera baina ia 95% ondorioz erretiratzea gehiegizko fluidoa eta metatutako "zabor janaria" (matxura produktu substantzia, toxinak, ez asimilazioa elikagaien metatutako hesteak, etab.).\nGarbitu pisu galera pepinoak – ken 3.5 kg\nOspea guztiak dietak yf juehwf [bezala, izan ere, baraualdi egun on pepinoak gainean eraiki da bi propietate berezia landare hau — lehena, dauka gutxieneko kaloria zenbatekoa. Baina zer da garrantzitsuagoa, dieters da, izan ere pepino bat dago, substantzia hori moteldu bihurtze prozesua karbohidratoak, gantzak sartu. Emandako pepinoak ahal izango duzu galtzen 3,5 kg - mota hau isurketa eta arazketa deitu daiteke eraginkorrena azkar eguna.\nEzaugarri. Pepino barau eguna da, gutxienez kaloria, sarritan eguneroko kaloria kopuru honen pean erregimen ozta-ozta iristen 300. Beraz, hobe da hau bada, egun pasatzeko izango duzu, etxean handirik gabe fisiko eta mental estresa.\nPros eta cons. Nabariagoa eta desiragarria plus baraualdi egun on pepinoak – eraginkortasun handiko, kasu batzuetan, gal dezakezu 3,5 kg gehiegizko pisua.\nMenu eguna. 1,5 kg freskoa pepinoak indartsu banatuko 5-6 bazkariak. Jan gabe, gatza, saltsa eta espeziak, baina ezin duzu gehitu 1-2 tbsp bran eta 2 arrautzak egun bat.\nBarau egun on sagarrak edo ken 3 kg\nEuropako microbiologists frogatu dute, maiz kontsumoa sagarrak handitzen hesteetan mota berezi bat duten bakterioak saihesteko prozesuan gainbehera eta sustatzeko digestioa hobeto. Horren arabera, ez eraketa deiturikoak "elikagaien hondakinak", zein da zuzena prebentzioa agerraldia gehiegizko pisua. Eta American lankide-zientzialariek esperimentuak ondorioa izan zen duten emakume horiek jaten duten 3 sagar bat egun (baino beste dieta) pisua galtzen baino azkarrago horiek alde batetara utzi duten fruta hau zure eguneroko dieta.\nEzaugarri. Profesional asko nutrizionistek gomendatzen, horrez gain, fruta freskoa barruan Apple barau-eguna, jan eta, gainera, labean sagarrak.\nPros eta cons. Sagarrak ez bakarrik aberasteko gorputza burdina eta bitamina, baina, halaber, laguntza murrizteko "txarra" kolesterola. Horrez gain, quercetin flavonoids eta naringin, zein dira oso ugariak sagarrak, babesten laguntzen biriketako zelula batetik garapena tumore gaiztoak. Desabantailak Apple offloading egotzitako propietate bat sagarrak apetitua estimulatzen.\nMenu eguna. Manipulazio egun stock 1.5 kg sagar garratza edo neutroa barietate (baina ez da gozoa!). Egun osoan zehar erabili, ezagutzen formula: bada gose – Sagar bat jaten, baina ez baduzu nahi Sagar bat da – beraz, ez zara gose. Horrez gain, fruta, egun, behar duzu halaber, edan 1,5 litro ur garbia gas gabe.\nBarau egun jogurt – ken 2 kg\nMota honetako isurketa eta arazketa da ezagunenetako bat, emakume bakoitzak gutxienez bizitzan behin, baina "eseri" egun bat edo bi jogurt batekin. Esneki gal dezake, batez beste 2 kg gehiegizko pisua eta normalizes hesteetako funtzioa (barne – epela du laxative efektua).\nEzaugarri. Geroztik jogurt bera da likido zehar barau eguna produktu hau ez dute edan "cherished" eta, beraz, derrigorrezko guztietan dieta 8 ur-betaurrekoak. Posible da, mugatua izan behar 0,5 litro ur mineral gas gabe.\nPros eta cons. Kefir – oso erabilgarria da produktua, ez bakarrik pisu galera dagokionez, baina osasuna. Da normalizes odol-presioa, hobetzen hesteetako flora, ona da, prebentzioa, txantxarra, eta askotan medikuek gomendatzen bezala, prebentzioa eta bularreko minbizia. Desabantailak baraualdi egun on kefir egotzitako daiteke bakarrik laxative jabetza produktu hau onena da, edo plan eguneko enpresa-bilerak eta luze bidaiak.\nMenu eguna. 1-1,5 litro nonfat kefir (ez 1 baino gehiago%) edan 5-6 planteamendu egunean zehar. Bihurtzen da, behin buruz 2-3 ordu.\nBaraualdi dieta – ken 1,5 kg\nBakoitzak ale buckwheat asko dauka erabilgarria bitaminak eta mineralak. Beraz, baraualdi dieta bat da atsegina arauaren salbuespen, zeren edozein mono-dieta, nahiz eta egun batean, beti da bat terrible desoreka ezinbestekoa gorputza substantzia. Kasuan buckwheat, aldea ez da, beraz, terrible.\nEzaugarri. Ezaugarri nagusia buckwheat deskarga – prozesua egiten da produktu hau. Zerealen, edozein kasutan, ez da beharrezkoa sukaldaritza. Bakarrik lurrunetan! Adibidez, arratsaldean duzu pour zati bat buckwheat bi zati ura irakiten eta utzi olatuak arte goizean. Dieta eta baraualdi egun on buckwheat egokia da bakarrik, eta ale osoa.\nPros eta cons. Abantailak baraualdi egun on buckwheat da, batez ere, erabilera handiko produktua bera. Horrez gain, buckwheat pisua galtzea, ari bat, "motela karbohidrato" ezin hobeto elikatzen du, baina ez du handitu odol azukre – beraz, ez duzu sentitzen osoa denbora luzez. Honek, bide batez, arrazoietako bat da goi ospea, hala nola dieta bat. Desabantailak, besteak beste, izan ezik, ez dira zirraragarrienetarikoa galera kilogramo baino gehiago da 1,5 kg eguneko zaila da urrun joan.\nMenu eguna. Teorikoki jan ahal duzun bezala askoz buckwheat bezala "egokitzen". Baina behar bezala gabe, gatza, gurina, esnea, saltsa eta beste edozein condiments – ez kezkatu, zuk asko nekez egokitzen. Komeni da jan 1 Kopa lurrunetan buckwheat bakoitzean 2-3 ordu. Horrez gain, egun edan behar buruz 2 litro ur garbia gas gabe.


IKUS-ENTZUNEZKOETARAKO ETA IKUSKIZUNETARAKO SOINUKO GOI-MAILAKO TEKNIKARIA - Irudia eta soinua - IMSko Heziketa-zikloak\n1682/2011 Errege Dekretua [03/05/2013]\n336/2013 Dekretua [03/09/2013]\nIKUS-ENTZUNEZKOETARAKO ETA IKUSKIZUNETARAKO SOINUKO GOI-MAILAKO TEKNIKARIA\n• Soinu-proiektuetarako diseinu teknikoa egitea, eta, hala, proiektuan aurrez definitutako eskakizunei eta ezaugarriei erantzutea eta araudi teknikoak eta segurtasunekoak betetzea.\n• Soinu-proiektua egiteko beharrezko baliabide materialak eta teknikoak eta giza baliabideak zehaztea, optimizazio-irizpideak aplikatuta.\n• Soinu-proiektua abian jartzeko lan-plana diseinatzea, denborak eta baliabideak lotuta eta eragimen-irizpideak aplikatuta, xede ona ziurtatzeko.\n• Soinua hartzeko eta/edo erreproduzitzeko espazioak egokitzea, soinu-prozesuetan gehieneko kalitatea lortzeko.\n• Soinu-proiektuak abian jartzean, esku hartzen duen tresneria teknikoa muntatzeko, instalatzeko, konektatzeko eta bideratzeko prozesuak gainbegiratzea eta funtzionamendu egokia bermatzea.\n• Soinu-instalazioetan mantentze prebentiboko eta zuzentzaileko planak ezartzea, soinu-instalazio horietan matxuren eta disfuntzioen agerpena eta eragina minimizatzeko.\n• Ikus-entzunezko produkzioetan, irratikoetan, diskografikoetan, ikuskizunetan, ekitaldietan eta soinuztatze-instalazio finkoetan soinua jasotzeko, erregistratzeko, emititzeko, muntatzeko eta erreproduzitzeko prozesuetan doikuntzak eta probak egitea, hartutako, erregistratutako, emititutako, muntatutako edo erreproduzitutako soinuaren kalitatea zuzenean kontrolatuta.\n• Soinu-bandak muntatzea, eta, horretarako, soinu-pistak haien artean eta, hala badagokio, irudi-bandarekin sinkronizatzea eta nahasketa eta amaierako prozesu guztiak egitea, behin betiko soinu-banda antolatu arte.\n• Soinu-tresneria teknikoa desmuntatzeko, garraiatzeko eta biltegiratzeko prozesuak gainbegiratzea, eta egoki kontserbatzen dela eta bizitza baliagarria luzatzen dela bermatzea.\n• Zuzeneko soinu-teknikaria.\n• Estudioko soinu-grabaketako teknikaria.\n• Musika-grabaketako teknikaria.\n• PArako ("Public Address") soinu-teknikaria.\n• Soinu-monitoreen teknikaria.\n• Soinu-sistemen teknikaria.\n• Hari gabeko sistemetako soinu-teknikaria.\n• Mikrofonia-sistemetako teknikaria.\n• Soinu-muntatzailea eta editorea.\n• Soinu-nahaslea eta -masterizatzailea.\nProfesional honek ikus-entzunezko, irratiko, diskografiako, ikuskizunetako, ekitaldietako, eta barruti mugatuetako soinuztatze-egitura finkoen eta behin-behinekoen muntaiaren eta instalazioaren sektorean egiten du lan.\n• Soinu-proiektuen plangintza. (99 o.)\n• Soinu-instalazioak. (165 o.)\n• Ikus-entzunezkoetarako soinua. (264 o.)\n• Zuzeneko soinuaren kontrola. (140 o.)\n• Estudioko grabazioa. (180 o.)\n• Soinuztatze-sistemen doikuntzak. (99 o.)\n• Soinu-postprodukzioa. (180 o.)\n• Elektroakustika. (132 o.)\n• Komunikazioa eta soinu-adierazpena. (123 o.)\n• Ikus-entzunezkoetarako eta ikuskizunetarako soinu-proiektua. (50 o.)


Irakurketa taldea hasiko da berriro martxan | El Diario Vasco\nOiartzunIrakurketa taldea hasiko da berriro martxan\nIrakurketa taldea hasiko da berriro martxan\nHilabetean behin elkartzen dira. / GARAÑO\nGARAÑO OIARTZUN. Sábado, 6 octubre 2018, 01:00\nKurtso berriarekin batera irakurketa taldea hasiko da berriro ere eta hilabetero liburu bat iruzkinduko dute. Hain zuzen ere, irakurketa taldekoek liburu bat irakurri eta hilean behin, hura komentatzeko elkartzen dira. Euskarazko liburuak irakurtzen dituzte eta ondoren irakurritakori buruzko iritziak trukatzen dituzte. Goiatz Labandibarrek gidatzen ditu saioak.\nAurten berrikuntza batekin dator. Irakurriko duten lehen liburua Oiartzunen bizi den Esteban Agirrek itzulitakoa da, eta bera etorriko da saiora liburuaz hitz egitera. Hain zuzen ere, Joaquín Gallegos Lara ekuadortarraren 'Guaraguo...' narrazio liburua iruzkinduko dute urriko saioan.\nAntolatzaileek adierazi dutenez, liburu hau ez dago paperan publikatuta, baizik eta booktegin (dohainik) eta lotura honetan eskuratu daiteke: http://booktegi.eus/liburu.php?id=88. Honakoa da proposatzen duten irakurgaien egutegia, baina aldaketak egiteko prest daudela adierazi dute, proposamen guztiak ongi etorriak baitira.\nUrriak 16, Guaraguo eta beste istorio batzuk (Joaquín Gallegos Lara); azaroak 20, Egunsentiaren esku izoztuak (Xabier Lete); abenduak 18, Azken patriarka (Najat El Hachmi); urtarrilak 15, Harrian mezua (Alberto Ladron Arana); otsailak 19, Asylum (Javier de Isusi); martxoak 19, Laura esaten zioten (Leire Ibarguren); apirilak 16, Zorion handiegia (Eider Rodriguez); maiatzak 21, Lorea Gernika, andrazko bat (Koldo Izagirre); ekainak 25, Fotogramak (Goiatz Labandibar).\nAnimatzeko deia egin dute, ederki pasatzen baitute eta eztabaida interesgarriak edukitzen baitituzte.\nEuskal Herriko III. Boteluze txapelketak baditu finalistak Gaizki botatako hondakinak agertu dira Urkabe bidean


Sarako errugbi taldea Euskal Ligan gogotsu | Kirola | KAZETA\nSarako Izarra eta Irungo Txingudi taldeko jokalariak kirol lehia betean. @ Sarako Izarra Rugby\nEuskal Errugbi Ligan euskal taldeen arteko norgehiagokak ohikoak dira. Hori bera gertatu zen joan den apirilaren 16an Sarako eta Irungo errugbi taldeen artean jokaturiko partidarekin. 2018an harturiko delibero baten ondorioz, Sarako Izarra XV errugbi kluba Frantziako federazioa utzi eta Hego Euskal Herrira begira jarri zen, Euskadiko Federazioan integratuz Euskal Errugbi Ligako bigarren mailako 2018-2019 sasoiari ekiteko. Arreta piztu duen gertaera da, lehen aldia baita Ipar Euskal Herriko errugbi klub batek gisa horretako urratsa egiten duena.\nSara, hegorantz begiratzen duen herria\nAldaketa handi bat ekarri du klub lapurtarraren deliberoak. Berrikuntza eta aldaketa dira aurtengo sasoia maila berri batean hastean klubaren baitan nagusitzen diren sentimenduak. Klubeko arduradunek joan den sasoiaren hondarrean gogoeta idekitzea erabaki zuten, horretarako kide guzien iritzia bilduz. Sarako Izarra Frantziako federazioaren baitako maila ezberdinetan gainbeheran zihoala ondorioztatu zuten eta lehiaketa berri batean parte hartzeari ekin zioten errugbiaz ikuspegi berri bat ukaiteko.\n“Frantziako errugbiak egun eskaintzen duenaz irakurketa mingotsa egin genuen. Igoera lortzen genuenean ere yo-yoarena egiten genuen. Erreformen ondotik, maila baxuagora eramanak izan ginen. Gure kultura eta hegoaldearekiko hurbiltasunaren ondorioz, zerbait berria entseatu nahi genuen”, dio Patxi Jauregui Sarako Izarrako presidentekideak. “Bagenekien 4. eta 3. serieko lehiaketetan talde kopurua apaldu zela. Presidenteak jokalariekin egindako kontsultan luzaturiko proposamenak Sarako kluba biziarazi zuen. Nortasun eta kultur lotura bat dagoela sentitzen dugu. Euskal Ligan lehiatzeko gogo bizia dute jokalariek”, erran du klubeko bi prestatzaileetakoa den Pierre Pardonek.\nGogoeta hau aitzinetik plantan emana zen, jokalariek duela hiru urte proposatu baitzuten Euskal Ligara lotzea. Orduko hartan kluba ez zen aldaketa egiteko aski prestatua. Baina Akitania Berriko errugbi autoritateen erabakien ondotik, iaz berriz heldu zioten gaiari eta Euskal Ligako arduradunekin harremanetan jarri ziren. Herriak harreman historiko eta naturala du Nafarroako Zugarramurdi, Etxalar edota Bera herriekin. Lagunarteko partidak ere antolatu izan dituzte, tartean 2011-2012 sasoian egindako zazpi lurraldeetako torneoa. “Oinarri apaletik heldu gara, zerotik abiatuz. 4. serieko jokalari ttipiak gara. Ligaren harrera zoragarria izan da”, jarraitu du Patxi Jaureguik.\nHarrera beroa egin diote Sarako Izarra klubari, baina ezohiko urrats honek harridura ere piztu zuen, errugbiak Hego Euskal Herrian maila apalagoa duela pentsatu izan baita beti. Emeki bada ere, lau herrialdeetan azken urteetan garapen bat izan da eta klubetan geroz eta gazte gehiago sartzen ari dira.\nKluba biziarazteko modu bat\nZortzi hilabete lehiatzen aritu ondotik, saratarrak ongi egokitu dira txapelketa berrira. Lehen fasea gainditu ondotik, kluba bigarrenerako sailkatu da, baina aurkariek praktikatzen duten errugbiak harritu ditu gehien lapurtarrak. “Talka kultural bat da. Kirola sustatzeko jokatzen dute errugbira, Frantzian aurkariak ez jokatzea denean helburua. Haiek jokoa sortzen dute eta guk aurkaria suntsitzen dugu errugbira jokatu aitzin”, dio Patxi Jaureguik. Jokalariek plazerarekin hartu dute txapelketa berria. “Errugbiari loturik kultura berri bat ezagutu dugu. Landak eta beste leku batzuetarako desplazamenduak aldatu egin dira, euskal taldeen kontra aritzeko euskal liga batean arituz. Beti maitatu dut. Eskuz gehiago jokatzen dugu, plazer gehiago dugu, ez da hain bortitza eta kontent gara. Jendea elkar aitortzen den liga bat da”, adierazi du Romain Guedes jokalariak.\nKlubeko kapitaina den Julien Bretonek ildo berari heldu dio. “Dinamika ona izaten ari da, kluba biziarazteko modu bat izaten ari baita. Modu kolektiboagoan jokatzen entseatzen gara. Jokoa bizkorragoa da eta hasiberriak badirenez, mugimenduan oinarritzen den errugbia jokatzen entseatzen gara. Hego Euskal Herriko taldeengandik hurbilago sentitzen gara, Landetakoekin laguntasun gutiago baitzegoen”, erran du kapitainak. Jokalariek elkar errespetatzen dute eta zaleak ere pozik dira. Sarako jokalariek ez dituzte bigarren fasean lehenean bezain emaitza onak izan, aurkariak azkarragoak eta hobeki prestatuak direlako, baina ongi egokitu direla diote.\nSarako Izarra XV klubaren lehen xedea garatzea eta hurrengo mailara igotzea da, betiere txapelketako lehen bi postuetan geratzea baldintza izanik. Postu horretarako Logroño, Elorrio eta Irungo taldeak ditu aurkari zuzenak. “Helburu bat ezarri genuen, hots, lehen mailara igotzea eta konplikatua dela ohartu gara”, dio Pierre Pardonek. “Igotzea zaila da. Kirol mailan, jokalari berriekin indartu beharko gara. Partida hauetarako oraino ez gara prestatuak, ez dugu aski heldutasunik”, apaltasunez berretsi du prestatzaileak. Aurtengoa egokitzen hasteko lehen urtea izanik, Sarako Izarrak heldu den urtean ere Euskal Ligan segituko du, hobetzeko xedearekin eta begirada Euskal Herrira begira jarrita.


Egunkaria aurrera » Herri batzordeen lana ‘Egunkaria’-ren sorreran\nHerri batzordeen lana ‘Egunkaria’-ren sorreran\n2015, abenduak 1\nTxumai Iturria (Herri batzordetako koordinatzailea Euskaldunon Egunkaria-ren sorreran)\nEuskaldunon Egunkaria-ren sorreraren 25. urtemuga gertu dugun honetan, orduko bizipenak kontatzera animatu nau kazeta honek. Garai hartan Argia-ko langile eta EHE eta EKBko partaide izanik, gertutik jarraitu ahal izan nuen euskarazko egunkariaren sorreraren inguruko prozesua.\nKomunikabideen alorrean bagenuen euskarazko telebista (ETB), euskarazko irratiak (Euskadi Irratia hegoaldean eta Gure Irratia, Irulegi Irratia eta Xiberoko Botza iparraldean), euskarazko prentsa (Argia astekaria), baina euskaraz egunero jardungo zuen egunkaria falta genuen.\nUrte haietan, euskarazko egunkariaren premiaren inguruan makina mahai inguru eta hitzaldi antolatu zen euskalgintzak sustaturik. Hitzetatik ekintzetara pasatzeko unea iritsia zen. Joxemi Zumalaberen gidaritzapean, 1989. urte amaieran Egunkaria Sortzen ekimena abian jarri zen euskal kulturgintzako 75 pertsona ezagunen sostenguarekin. Urte bereko Durangoko Azokan balizko egunkariak bete behar zituen hamar ezaugarriak onartu ziren: euskaltzalea, nazionala, zabala, baterakoia, alderdi politikoekiko independentea, erdal komunikabideekiko independentea, ez-instituzionala baina bai diruz lagundua, profesionala, militantea eta berria.\nOrdura arte intentzio deklarazio bat baino ez zena mamitu eta gorpuzteko garaia heldu zen, proiektu gauzagarri batean bilduz. Horrela, hiru ardatz nagusi bereizi ziren: harremanak landuko zituen taldea (instituzioak, euskalgintza, kulturgintza, elkarteak, norbanakoak…), kazeta proiektua landuko zuen lantaldea (kazetari euskaldunak behar ziren, formazioa eman…), eta proiektua bideragarri egingo zuen dirua lortzeko lantaldea azkenik.\n300.000 euro (orduko 50 milioi pezeta/2 milioi libera) lortzea jarri zen helburu, eta horretarako, bi bide markatu ziren bakoitzak kopuruaren erdia eskuratzeko xedez: 3.000 euroko (500.000 pezeta/20.000 libera) akzioak erosiko zituen balizko bezeroak (enpresak, elkarteak, ikastolak…) lortzea batetik, eta herrietan antolatutako ekimenetatik gainontzekoa.\nNi azken horretan sartu nintzen buru-belarri. Herriak aktibatu behar ziren, Egunkaria-ren aldeko Herri Batzordeak martxan jarri behar ziren. 1990eko martxoa ingurua zen, eta urte bereko udaberrian herriz herri antolatu behar zen kanpaina diseinatu behar zen. Zein izango zen kanpainaren ardatza? Berehala agertu zen Joxemiren inspirazioa «herri bakoitzak bere Egunkaria egingo du». Momentuan ideia hark zuen potentzialitateaz jabetzea kosta bazitzaidan ere, laster konturatu nintzen zer adierazi nahi zuen «herritarrek lortutako publizitatearekin egingo dugu bideragarri Egunkaria». Kuadrillan nuen arotz bati esker, Euskal Herrian zehar ibili ziren ohol erraldoiak eta beren euskarriak egitea lortu genuen (aupa Mosto!). Bestalde, herrietan lortu nahi genuen diru kopurua lortze aldera, AEK-koen esperientziaz baliatu ginen herri bakoitzari helburu ekonomiko bat ezartzerako orduan. Herri bakoitzak lortu beharreko helburu horri begira bonuak eta 30 euroko (5.000 pezeta/200 libera) akzio partaidetzak jarri ziren.\nHerri Batzordeak martxan jartzeko bidean funtsezkoa izan zen euskalgintzako eragileen ekarpena (AEK, IKA, EHE, euskara taldeak…). Kanpaina hasi bitarteko dinamika oso intentsoa izan zen: bilerak, hitzaldiak, aurkezpenak…\nGuztira 3.000 pertsona inguru aritu zen lanean, 185 batzordetan antolatuak, 143 herritan banatuak.\nHerri Batzordeek Egunkaria Egunak antolatu ahala, kanpaina egutegia osatu genuen. Kanpaina formalki 1990eko maiatzaren 12an hasi zen, Herri Urrats bezperan Saran antolatutako Egunkaria Egunarekin. Amaiera, berriz, uztailaren 15ean Donostiako Belodromoan antolatu genuen jaialdi erraldoiak eman zion. Bi hilabete horietan zehar makina Egunkaria Egun antolatu zen Euskal Herrian. Ohol erraldoiak eta gainontzeko materiala garraiatze aldera, hiru furgoneta jarri genituen azpiegitura modura bakoitzak bere ibilbide propioa eginez (Gipuzkoako Egunkaria Egunak, Bizkaikoak eta gainontzekoak).\nEgunkaria Egunaren muina herri bakoitzak egin behar zuen Egunkaria izanik, eguna osatzeko askotariko ekintzak burutu ziren: bazkari herrikoiak, trikipoteoak, txistulariak, gaiteroak, bertsolariak, tirolinak, estropadak, kontzertuak…\nHasieran jarritako helburuetatik oso hurbil geratu ginen.\n25 urte igaro da, Euskaldunon Egunkaria itxi ziguten, baina eguneroko euskarazko prentsak bere bidea jarraitzen du. Ikastolen sorrerak, Kooperatiben mugimenduarenak edota Euskaldunon Egunkaria-renak bezalako fenomenoek frogatzen dute herri honek, zerbaitetan sinistu eta ilusioa dagoenean, baduela nahikoa indar eta kemena helburuak erdiesteko.\nAmaitzeko, mila esker bihotz-bihotzez Herri Batzordeetan murgildu zineten ehunka lagunei. Biba zuek!\n« Lehen zenbaki haiek (#Egunkariak25) ‘Egunkaria’, Baionan ere euskaraz! »


8industriaetaigb by Euskal Herria Bildu - issuu\nAMA LURRAREKIN BAT\nEGINGO DUEN JENDARTEA\nINDUSTRIA ETA I+G+b\nDefinizioa Kontzeptu orokorra Industriaren definizio klasikoa: “Industria lehengaiak produktu manufakturatu bihurtzeko behar diren jarduera multzoa da” Bigarren sektorearen definizio klasikoak zera dio: “Bigarren sektorea edo sektore industriala onura manufakturatuak fabrikatzeko jarduerak barneratzen dituena da” Hortaz industria prozesuak, bigarren sektorekoak alegia, zuzenean naturatik hartutako lehengaiekin hasten dira, eta produktu bukatuak dituzte emaitza, erabiliak edo kontsumituak izateko prest. Batzuetan eraldatze katea ez da toki bakarrean modu jarraian izaten, eta honela produktu erdifakturatuak edo erdilanduak ditu emaitza, aldi berean zenbait industria prozesuren jatorri edo amaiera izan daitezkeenak. Birziklapena, gero eta zabalduagoa, eta produktu amaituak erabili ondoren sortzen diren hondakinak industrian berriz ere sartzen dituena berreraldatuak izan daitezen, eragina izaten ari da, sektorearen definizio tradizionaletan barneratua izateraino. Birziklapena lehengai askoren agorpenaren aurrean sortu behar diren eredu ekonomiko berrien oinarrian dago. Prozesu industrialetan lehengai gisa erabiltzen diren baliagai naturalen izaera mugatua, gaur egungo industriaren erronka handienetakoa da. Denboraren poderioz baliagai naturalen pisua lehengai bezala gutxitu egin da, lehengaiak dagoeneko arbuiatuak izan diren produktuetatik ateratzea gero eta beharrezkoagoa den bitartean. Alabaina, industriak gure gizartean lekua izaten jarraituko du, izan ere sektorea definitzen duen hitz klabea materialen eraldaketa da. Funtzio jakin bat izango duen produktu bat lortzeko zerbait eraldatzea beharrezkoa den bitartean, industria egongo da.\nGaur egungo errealitatea Ikusi dugun bezala, gaur egun industriak errealitate berrietara egokitzea bilatzen du, birziklapena esaterako, definizio klasikoan ere eragin dutena. Industria XVIII. mendearen erdialdean sortu zen, aitzinako artisau-jardueren eboluzioaren ondorioz. Eboluzio teknikoak gizonari produkzio modu merkeagoak eta eraginkorragoak eskuratu zizkion, eta horri esker produktu elaboratuak kalitatea eta sofistikazioa irabazten joan dira.\nIndustriaren jaiotzak prozesu bat eragin zuen, industrializazioa deitua, bere bertute eta akatsak direla ere prozesua bizi izan duten herrialdeetako biztanleen bizitza kondizioak hobetu dituena. Ez da, baina, modu bidezkoan kudeatu. Gutxiengo batzuen kosta ala kostako aberaste grinek eta horrek sortu zuen nagusitasun militarrak, XV. mendetik eratzen ari zen sistema politiko inperialista finkatu zuten, eta baita errekurtso naturalen harrapakerietan oinarritutako sistema ekonomikoa ere. Grina horrek oraindik ere alderdi eskuindar gehienen estrategia gidatzen du, eta ekonomia pertsonen zerbitzuan jarri beharrean, pertsonak ekonomiaren zerbitzuan jartzen dituzten planteamenduen bidez adierazten da, hau da, gutxiengo horren aberasketan alegia. Gaur egun industrializazio prozesua kontinente guztietara zabaldu da, Afrika izan ezik, bigarren sektorean lan egiten duen 15 urtetik gorako biztanleria islatzen duen hurrengo mapan ikus daitekeen bezala.\n58 Kolore kodigoa: â‰Ľ%22,5 industrian enplegaturik dagoen 15 urtetik gorako populazioa. %20tik %22,5ra industrian enplegaturik dagoen 15 urtetik gorako populazioa. 17,5tik %20ra industrian enplegaturik dagoen 15 urtetik gorako populazioa. 15etik %17,5ra industrian enplegaturik dagoen 15 urtetik gorako populazioa. 12,5etik %15era industrian enplegaturik dagoen 15 urtetik gorako populazioa. 10tik %12,5era industrian enplegaturik dagoen 15 urtetik gorako populazioa. <%10 industrian enplegaturik dagoen 15 urtetik gorako populazioa. daturik gabe.\nMapa hau World Bankean argitaratutako datuen arabera eta berezko estimazio baten laguntzaz izan da egina, INEn eta INSEEn lortutako datuetan oinarrituta, zeinak gure herrialdea %12,5 eta %15 bitartean ezartzen du, Nafarroak %15 gailentzen duen bitartean. Beraz, oraindik ere Europako industria inguru sendoenetako batean gaude. Gure lurraldean, industriak gizartean duen pisua Europar Batasunekoa baino sendoagoa da, eta nabariagoa oraindik Mendebaldeko Europan dauden gertueneko ingurunearekin alderatuta, bigarren sektoreak biztanleria gutxien enplegatzen duen kontinenteko ingurune bihurtu baita. Mapan bigarren sektoreak hartu duen garrantzia ikus dezakegu, dagoeneko munduan zehar 15 urtetik gorako %13,42 biztanleria enplegatzen duena. Dudarik gabe, bigarren sektoreak, industriak alegia, garrantzi handia du mundu mailan ikuspegi sozialari dagokionean. Ez da ahaztu behar garrantzi horrek sustrai ekonomikoa duela. Industriak ekonomikoki milioika pertsona sostengatzen ditu. Aldi berean mapak argi eta garbi erakusten du nola bigarren sektorearen hedapena ez den inondik inora orekatua. Ongi ikus daitezke deslokalizazio prozesu berriaren seinale argiak Mendebaldeko Europatik eta EEBBetatik Europako Ekialdera eta batez ere Txinara. Edozein kasutan ere, inguru haietara lekualdatuko\njarduera industrialaren jabetza duen kapitalak jatorrizko tokietan jarraitzen du: Mendebaldeko Europan eta EEBBetan. Erabaki inguruneak ez dira produkzio inguruneekin batera lekualdatu. Gainera, deslokalizazio prozesua desberdintasun sozialak handitzen ari da. Enpresen kupulek irabaziak handitu dituzten bitartean, produkzio jarduerak langileak lan baldintza okerragoak dituzten tokietara mugituaz, enpresa horien herrialdetako biztanleriaren zati handi batek industria sektorean zuen enplegua galdu du, eta hortaz, baita sostengu ekonomikoa ere. Gainera, deslokalizazioak herrialdez mugitu ez diren enpresa lehiakorrei eragiten die baita ere, lehiakortasuna eta langileen lan baldintzak minduaz. Orokorrean, industria jarduerek eraldatutako produktuei balioa eransten diete. Amaitutako produktuek erabilitako lehengaien gehiketek baino moneta balio handiagoa dute. Hortik sortu da sektore honen indar ekonomiko tradizionala. Industriak aberastasuna sortzen duela esaten da. Industria ekonomiaren motorra dela esaten da, egiten duen berezko ekarpenagatik eta beste jarduera osagarri askoren sorpena suspertzen duelako. Industriak duen ongizate ekonomikoa sortzeko gaitasunaren adierazgarri sinpleenetako bat Balio Erantsi Brutoa (BEB) da, PIBarekin harreman estua duena. World Bankek datu asko eskaintzen dizkie herrialdeei bigarren sektoreak sortutako BEBak suposatzen duen PIB frakzioari buruz, sektore horrek sortzen duen guztizko enpleguari buruz eta manufaktura industriak sortutako PIB frakzioari buruz. Analisia eginez, esan daiteke bigarren sektoreak ekarpen garrantzitsua egiten diola herrialde baten ekonomiari, baita herrialde txiroenetan ere, enplegatutako pertsonen portzentajea baino PIB frakzio handiagoa sortuz. Ikus daiteke nola orokorrean bigarren sektoreak ekonomiaren motor gisa jokatzen duen. Alabaina, Europako ekialdeko herrialde askotan, eta Txinako zenbait tokitan (adibidez, Hong Kongen eta Macaon), islatzen da nola bigarren sektoreak sortutako VAB frakzioa sektore horretan enplegua duten langileen frakzioa baino txikiagoa den. Hau deslokalizatutako industriak kokapen geografiko berrian ekonomikoki ahula izaten jarrai tzen duenaren seinale da. Datuak gure herrialdearenekin alderatuta, baieztatu dezakegu bai gure herrialdean baita gure lurralde historikoan ere, bigarren sektoreak gure aberastasunaren frakzio handiagoa sortzen duela sektore berean enplegatutako pertsonen frakzioa baino, herrialde eta lurralde gehienetan bezala. Nafarroaren kasuan, gure gobernuak “Nafarroako ekonomia 2011an” argitaratutako txostenean agertzen diren datuetatik ondorioztatzen da bigarren sektoreak urte hartan PIBaren %35,04 sortu zuela, langileen %31, 24 enplegatu zuen bitartean. Hortaz, baita gure herrian eta Nafarroan ere, bigarren sektorea motorra da, ekonomiaren traktorea. Krisi ekonomikoa baino lehen, gure industriak eskualdeko motor ekonomiko bihurtu gintuen gertueneko Europan, erregioko per capita PIBari buruz Europar Batasuneko datuek islatzen dutenaren arabera, ez soilik Erosketa Botere Berdintasunari dagokionean baizik eta eurotan ere. Hurrengo mapak 2009 urteko erregioko per capita PIBari buruzko datuak islatzen ditu eurotan.\nKolore kodigoa: ≥ 34000 € PIB per kapita 2009n 32000tik 34000ra € 30000tik 32000ra € 28000tik 30000ra € 26000tik 28000ra € 24000tik 26000ra € 22000tik 24000ra € 20000tik 22000ra € <20000 € Daturik gabe\nEgoera orokorra Azken urteetan ekonomia eta gizarte mailan izandako eboluzioa Orokorrean bigarren sektorearen eboluzioak gaur egungo krisi ekonomikoaren eragin handia du. World Bankek VABaren hazkundeari buruzko datu asko eskaintzen ditu (kasu askotan txikiagotzea) bigarren sektorearen multzorako eta manufaktura industriarako, ideia orokor bat egitea ahalbideratzen dutenak. Argi eta garbi esaten ez duen arren, datuak prezio egonkorretan argitaratzen dituela dirudi.\nIkus daiteke nola herrialde gehienetan 2007 eta 2010 urteen artean izandako hazkundea negatiboa den. Krisiak bereziki eragin dio bigarren sektoreari Europan, Ipar Amerikan eta Kariben. Europan gehiago eragin die ekonomikoki ahulagoak diren herrialdeei, haien artean ekialdeko herrialde asko, eta hori deslokalizatutako industriak toki berrian duen ahuleziaren seinale da. Datu horiek gure herrialdekoekin alderatzen baditugu, baieztatu dezakegu gure bigarren sektoreak krisi ekonomikoa biziki sufritu duela, inguruan dauden Mendebaldeko Europako herrialde askoren antzera. Krisiaren inpaktua gure bigarren sektoreko emaitza ekonomikoetan txikiagoa izan da Espainiako Estatuan baino, non eraikuntzaren erortzea handiagoa izan de. Baina orduan…\nNolatan du gaurko krisiak hain gizarte kostu handia gure lurraldean?\nIkus dezagun xehetasun handiagoz Nafarroan gertatutakoa bi aldagarri garrantzitsuenei dagokienean, gure bigarren sektoreak sortutako VAB eta sektorean dagoen enplegua alegia. “Nafarroako ekonomia 2011 urtean” eta “Nafarroako ekonomia 2011 urtean” txostenetatik, zehazki 7. erantsia “PIB eta VAB jarduera adarretan Prezio Arruntak” eta 10. Erantsia “Okupatuen guztizko enplegua jarduera adarren arabera” , ondorengo datuak ateratzen ditugu:\n(Datos en €)\nVAB a pb Industria\nPIB pm S Secundario\nNumero total de trabajadores ocupados según sector Industria\nPIB pm por trabajador\nVAB a pb por trabajador\n(Datos en € por trabajador)\nOso negatiboak izango diren 2012 urteko datuak eskura eduki gabe, aurreko taulek argitasunez adierazten dute gure sektorean azken urteetan gertatutakoa, bai ekonomia mailan baita gizarte mailan ere. Lehenengo taulan besteak beste hurrengoa ikusten da: 1- Ekonomikoki, 2009 urtea txarra izan zen gure industriarentzat. Krisiaren gainerako urteetan VABaren eta prezio arruntetan izandako PIBaren hazkundea garrantzitsua izan da, nahiz eta oparotasun urteetakoa baino txikiagoa izan. Oso esanguratsua da industria arloan, eraikuntzaren sektorea kontuan izan gabe, 2009 ondoren hazkundeari dagokionean urte ahulena 2003 izan zela, eta ez 2008, 2010 ezta 2011 ere. 2- Higiezinen burbuilaren isla ikusten dugu 2002 eta 2007 urteetako datuetan, eraikuntzak eragindako VABaren hazkunde garrantzitsuekin. Ikus dezakegu nola lehenengo eraikuntza zulatu zen, eta gero gainerako sektoreak arrastatu zituen 2009an, gainerako industrian eraikuntzan baina oraindik larriagoa izan zen erorpenean. 3-Bigarren sektoreak multzoan guztizkoa baino VABaren hazkunde erritmoa handiagoa mantendu du, urte hauetan guztietan. 2002 eta 2007 artean ikus dezakegu nola bigarren sektorearen aldeko diferentzial positiboa eraikuntzak egiten zuen, gainontzeko industria bigarren sektoreak Nafarroan ekonomiak orokorrean izan duen portaera hobea izanaren arduraduna den bitartean, eraikuntzako datu txarrak arintzeko gai izateraino, analisian oso garrantzitsua dena. “Nafarroako ekonomia 2011” txostenean esaten digutenez “Nafarroako jarduera industrialak Espainian eta Nafarroan hazkunde ezberdintasunen %75 azaldu zuen, eraikuntzaren sektorea eta ez-merkatuko zerbitzuenaz gain”. Honek gure ekonomian bigarren sektorea zein garrantzitsua den adierazten du. Bigarren taulan ikus daiteke, besteak beste: 1-Nafarroan, bigarren sektoreko enpleguaren doikuntza izugarria izan da krisi honetan. Ikusten ditugun datu negatibo guztien artean 2009ko industriarako datuak soilik du harreman egokia VABari dagokion datuarekin lehenengo taulan. 2-Gainerako kasuetan, ikus dezakegu nola enpleguaren suntsiketa argitasun osoz neurrigabea izan den VAB eta PIBaren eboluzioari begiratzen badiogu. Konpara dezagun labur enpleguaren suntsipena bigarren sektorean langabeziaren hazkundearekin gure lurralde historikoan krisi garaian.\nParo total Empleo S Sec (Ind+Cons)\n2007 21575 110718\n2011 46946 87294\n2011-2007 25371 -23426\nTaula honek adierazten digu nola langabeziaren guztizko hazkundea 2007 eta 2011 urteen artean, neurri handi batean, bigarren sektorean suntsitutako enpleguarekin azaldu daitekeen\n(industria+eraikuntza). Datu hau bat dator gainerako sektoreetan enpleguari dagokionean ikusten dugunarekin. Lehenengo sektorean 2007 urtean 13562 langile zeuden, eta 2011 urtean 13671. Hirugarren sektorean (zerbitzuak) 2007 urtean 177743 langile zeuden, eta 2011n 177447. Beraz, ondorioztatu daiteke pairatzen ari garen enplegu krisia bigarren sektorean izandako enplegu suntsipenaren ondorioa dela. Bereziki eraikuntzan (bigarren sektorean izandako enplegu suntsipenaren %62,80), baina baita ere modu nabarian gainerako industrian (%37,20). Alabaina, lehenengo taulan ikusi dugun bezala, bigarren sektoreko eboluzio ekonomikoa hiru sektoretako bataz bestekoa baino hobea izan dela, eta lehenago ikusi dugu nola egon den Europako beste herrialde askoren mailan, non ez den enplegua hainbeste suntsitu.\nHonek esan nahi duena zera da, Nafarroako enpresetako kupulek krisia aprobetxatu dutela haien langileak ahalik eta gehien esplotatzeko, irabaziak maximizatuaz, sostengu ekonomikoa galdu duten milaka pertsona kaleratuaz. Ez bakarrik hori, baizik eta krisia aprobetxatu dute langile multzoari lan baldintza okerragoak dituzten hitzarmenak sinatu arazteko, baita soldata baxuagoak ere. Egoera honetan, nola da posible gure erkidegoko PIBa igotzea, gure langileriaren gehiengoak soldataren zati bat galdu duen bitartean, asko eta asko kaleratu dituztenean eta 400â‚Ź inguruko gizarte errenten menpe geratu direnean? Erantzuna erreza da oso. Tarte enpresarialak, enpresetako kupulen irabaziak gehiago hazi dira kaleko jendeak galdu duena baino. Hau da, azkeneko urteetan asko hazi dira gizarte ezberdintasunak. Aberatsenek asko irabazi duten bitartean, gizarte masak galpen handiak izan ditu. Kasu askotan etxebizitza galtzeraino. Hirugarren taulan ikus daitekeenez:\n1- Industriako eta eraikuntzako enpresariek haien langileak esplotatu dituzte 2010 eta 2011 artean. Ikusi dezakegu nola langileak sortutako BEBa asko hazi den industrian eta eraikuntzan, urte hauetan. Guztira 2011n langile bakoitzeko BEBa bigarren sektorean hiru sektoretako langile multzoaren batez bestekoa baino %23 handiagoa izan da. Datu hauen aurrean, zein ausartzen da oraindik ere Nafarroako industria lehiakorra ez dela baieztatzen? 2- 2011 urtean sortutako BEBa 2007an bigarren sektorean enplegatutako langileen artean banatzen badugu, langile bakoitzeko BEBa 66.490â‚Ź izango litzateke, oraindik ere gaur egungo batezbestekoa baino gehiago, 66.082â‚Ź. Erretorikoa den ariketa txiki honek aditzera ematen du lanaren banaketa bidezko baten garrantzia. Langileek produzitu egin behar dute, baina garrantzitsuena ez da, besterik gabe, irabaziak maximizatzea. Gizartearen ongizaterako, beharrezkoa da lanaren eta sostengu ekonomikorako aukeren banaketa bidezkoa. Hau ez da errealitatetik urruntzea, baizik eta gure inguruan dauden Europako herrialdeetan ikusi duguna, gobernu eskuindarra badute ere (geurea baino zibilizatuagoa, hori bai). Honek azaltzen du nola gutxi gorabehera Nafarroak duen PIBa hazkundea duten herrialdeek, krisi garai honetan, enplegua sustengatzea lortu duten eta, horrela, gizarte babesa den sistema publikoa halako langabezia tasak eragiten duen karga ekonomikotik libre uztea. Herrialde horietan %5 eta %9 arteko langabezia tasak daude, gure gaur egungo %15etik urrun. 2010 eta 2011 urtean Nafarroan izandako hazkundeak ez dute enplegua sortzen laguntzen, baina ez dute inondik inora ere hemen bizi izan dugun enpleguaren suntsitze masiborik eragiten.\nInstituzio mailan Egoera honen jatorriaren alde handi bat Nafarroako gobernuaren industria politikan datza. Joan den hamarkadako lehenengo urteetan, Nafarroako gobernuak bigarren sektorerako zuen politika mugiezinen burbuila handitzera mugatzen zen. 2008 urteaz geroztik, haien politika industriala patronalaren plan guztiak onartzean datza, irabaziak maximizatzeko, gure gizarte ehundura haustearen bidez. Irabaziak zituzten enpresen itxiera onartu da, haien jabeek negozio errentagarriagoetan edo deslokalizazioan inbertitu zezaten. Aldi berean, irabaziak zituzten enpresetan EREak onartu dira, langileen aurka eginez, irabaziak maximizatzeko prozesua errazteko helburuarekin. Nafarroako gobernuaren industria politikak ez du soilik krisi egoera larri hau onartu, baizik eta sustatu ere\negin du. Eskua joan zaie, gure gizarte ehundura suntsitzeraino. Milaka pertsonek haien egoera ekonomikoa okerrera egiten ikusi dute, hainbeste zein gizartea ito egin da. Barneko eskaria suntsituta dago. Jendea kasu askotan aldez aurretik aurreztutako diruarekin bizi da, eta ezin du ezinbestekoa baino ezer gehiago erosi. Hala, Nafarroak beste lurralde batzuk baina hobeto erantzun dio lehenengo krisi ekonomikoari, baina orain okerrago ari da erantzuten 2012ko atzerapenaren ostean. Bigarren sektoreko gure enpresariek irabaziak kosta ala kosta maximizatzeko duten grinak eta gure gobernuaren eskuin erradikaleko politikak hondamendi sozialaren arduradurak dira (soziala, eta ez industriala), eta Gizarte Segurantza arriskuan jartzearen ardura dute, aldi berean, gizarte babespenaren aldeko politiken murrizketaren eragileak ere diren bitartean. Alabaina, gure gobernua eta enpresariak, ez dira oraindik ohartzen haien politikek gure ekonomiari egin dioten minaz, eta ildo bereko proposamenak egiten jarraitzen dute. Murrizpen politika gehiago, soldata beherapen gehiago eta lan kondizio okerragoak populazioaren gehiengoarentzat. Honengatik guztiagatik beharrezkoa zaigu beste politika batzuk egitea, gobernua aldatzea, eta sektore honetako enpresarien pentsamoldearen eraldaketa sakona egitea, langileak eta lanak eragiten dituen kostuak desagertu arazi behar den karga astuna bezala ikusteari utzi behar baitiote. UPNren gobernuaren politika neoliberalek, PSNren pasibotasunari gehituta, eta PPren 2012ko lan erreforma gogorrak hil ala bizikoa ez zen azkeneko langilea ere kaleratzea erraztu die, eta emaitza ikusten ari gara: gure gizarte ehunduraren suntsipena, gure gizartearen alde handi bat sostengu ekonomikorik gabe eta laguntza sozial publikoen menpe, eta horrek dakarrena, kontu publikoen murrizte handia alegia, aberatsenek ez baitituzte zerga handiagoak ordaindu nahi.\nBeste zenbait aspektu garrantzitsu. Etorkizunaren perspektiba Deslokalizazioa: deslokalizazioa oso estrategia gaitzesgarria da. Egoera internazionalaren analisi honetan, eragiten dituen efektuak eta emaitzak ikusi ditugu. Hondakinen gutxitzea: hondakinen tratamenduari eta kontaminazioari buruzko informeak harremanetan jarrita, gure industriak bere jarduerak sortzen dituen hondakinak eta kutsadura gutxitzeko bidean aurrera egin behar du. Nazioarterakotzea: ekonomikoki, gure produktuak saltzeko merkatu bakarraren eta murritzaren menpe egoteak emaitza larriak ditu, merkatu horretan egoera txarra denean bereziki. Gure lurraldean enpresa handiek mundu mailan funtzionatzen dute duela askotik, eta hori izan da gure ekonomia Estatuarenaren aldean hain egoera larrian ez egotearen arrazoia. Alabaina, oraindik ere tamaina erdiko eta txikiko enpresa asko daude nazioarterakotze pausoa eman beharrean, epe luzean bizirauteko aukera gehiago emango bailizkie. Datuen arabera, esportazioak modu esanguratsuan ari dira goraka egiten, eta hori albiste ona da, baina ez dugu ahaztu behar BIZaren konpetentzia ez dagoela gure esku, eta hau epe laburrean arazoa izan daiteke. Dibertsifikazioa: â€œNafarroako ekonomia 2011 urteanâ€? txostenetik ateratako hurrengo argazkiak gure enpresa-ehundura irudikatzeko ideia ematen digu, baita enpresen tamaina eta haien dibertsifikazioarena ere. Dibertsifikazioaren abantaila handiena zera da, aktibitatea sektore ezberdinetan banatzean, oso zaila dela denak egoera txarrean egotea aldi berean, edo behintzat horren gaizki. Dibertsifikazioak asko laguntzen du ez hondoratzen. Aldi berean, dibertsifikazioaren alderdi txarra zera da, oso zaila dela aktibitate guztiak bikain egon daitezen aldi berean. Beraz, dibertsifikazioak potentzialaren sabaia ez ukitzea ere eragiten du, eta dibertsifikazio estrategiak hartzeak sabai potentzialean dagoena urruntzen du, aktibitate bakarrean egongo balitz iritsi ahal izango litzatekeena alegia. Orokorrean, Nafarroako dibertsifikazioari buruz ari garenean, denak gogoratzen gara automobilgintzaren sektorearekin (kasu horretan ezin dugu ahaztu Volkswagenekiko menpekotasunak izan ditzakeen emaitza kaltegarriak, bai arlo politikoan baita ekonomikoan ere). Alabaina, une honetan dibertsifikaziorako behar handiena ez dugu sektore honetan, baizik eta eraikuntzaren sektorean. Lehen-bailen egokitu behar gara sektore honek izan duen murrizketara. Eraikuntzaren sektoreak ez du berriro izango 2008 aurretik zuen maila, eta gainera ez da desiragarria,\neragin dituen arazoak ikusita. Beraz, langile horientzat aukera alternatiboak sortu behar dira, orain langabezian baitaude, eta ona litzateke guretzat alternatiba horiek industriatik jaioko balira, gure ekonomian duen garrantzia kontuan izanda. I+G+b (Ikerketa+Garapena+Berrikuntza): eraikuntzaren hain menpe egongo ez den ekonomia eredu berrirako bidean, alternatibak ezinbestekoak direla ikusi dugu. Gainera, orokorrean, gure industria ez da profil teknologiko handikoa, beraz lehiakortasuna galtzeko arriskua du berrikuntza prozesu bat bideratzen ez baldin bada. Gogora dezagun kontzeptu bakoitzaren definizioa. 2004. urteko Dekretu Erreal Legislatiboko 35. Artikuluaren arabera:\nIkerketa: “ikerketa izango da ezagutza berriak eta zientzia eta teknologia arloan ulermen handiagoa lortzen dituen bilaketa original planifikatua” Garapena: “garapena izango da ikerketaren emaitzen edo edozein ezagutza zientifikoren aplikazioa; material, produktu edo diseinatzeko prozesu eta produkzio sistema berrien aplikazioa; eta baita ere material, produktu, prozesu edo aldez aurretiko sistemen hobekuntza teknologiko nabaria” Berrikuntza: “berrikuntza teknologikoa izango da produktu berrien eskurapenean aurrerapen teknologikoa eragiten duen jarduera, edota aldez aurretikoen hobekuntza nabaria. Berriak izango dira ikuspegi teknologikotik begiratuta aldez aurretiko ezaugarri edo aplikazioak nabari desberdinak dituzten produktuak eta prozesuak” Ikerketa, Garapena eta Berrikuntza aurrera eramateko, beharrezkoa da prestakuntza eta kualifikazioa duen jendea, ikerlari izan daitezen. Gure lurraldean bi unibertsitate daude, horietako bat publikoa, eta oso zuzendua dago arlo teknikoko langileak irakastera, beraz I+G+Brako behar nagusia nahiko ondo bideratuta legoke hasiera batean. Alabaina, gure gobernuaren interes faltak eta itxaropenaren galerak zera eragiten du, ikerketa sistema egoki baten antolakuntzaren beharra, gure industriaren berrikuntza ahalbideratuko duena, ez kapital pribatuaren oinarriarekin ezta kapital publikoaren oinarriarekin ere. Ondorioz, kualifikazioa duten gazte asko emigratzen ari dira, bizibide hobe baten bila. Honek giza kapitalaren galera izugarria dakarkio gure gizarteari. Alemania, Belgika edo bestelako zenbait herrialde probetxua ateratzen ari dira, eta haien lanaren fruitua jasotzen ari dira, aldez aurretik jaso duten prestakuntzan inbertitu behar izan gabe. Tristeena zera da, Nafarroako eskuinean badagoela jendea hezkuntzan gutxiago inbertitzea ona dela uste duena, diru gutxiago duten ikasleei traba ekonomikoak jarriaz ikasketak amaitu ez ditzaten eta unibertsitate publikorako aurrekontuetan murrizketa garrantzitsuak eginez. Nafarroako Estatistika Institutuak I+G+B arloan egin den denboraldi baterako murrizketaren datuak errealitatea islatzen dute. Ikus dezakegu nola azken urteetan I+G+B arloan guztizko inbertsioa hazi den, baina aldi berean bigarren sektorean I+G+B ez da batere hazi 2004 urteaz geroztik, eta manufaktura industriaren kasuan, murriztu egin da. Hala, I+G+B arloan zegoen inbertsioaren guztizkoaren portzentajea %84,31tik %55,24ra jaitsi da, eta manufaktura industriaren multzoa 2004 urteko %82,19tik 2010ean %48,49ra jaitsi da. Bitartean I+G+B bost bider hazi da zerbitzuen sektorean denbora berean, totalaren %14,36tik %42,71 izateraino. Hazkundea, batez ere bioteknologiaren sektorean izan da. Begi bistakoa da Nafarroako Gobernuak I+G+Brako esfortzua Opus Dei finantzatzera besterik ez duela zuzendu (Klinika Unibertsitarioa, CIMA…), gure industriaren berrikuntza beharra ahaztuaz, baita arlo teknikoan prestatu diren langileak ere, emigratu behar izan dutenak. Ez da soilik gure industriak ez duela I+G+B arloan aurrera egin azken urteotan, baizik eta atzera egin duela modu esanguratsuan. Hau bigarren sektorearentzat arazoen jatorri izango da aurrerantzean, dudarik gabe. Industria sektore publikoa: 90. hamarkadaren erdialdeaz geroztik bizi izan dugun PP eta UPNren gobernuen praxi okerrak patrimonioaren aurkako aurrekontuak ezartzean datza, onura publikoak erabiliaz, eta be-\nreziki industria sektore publikoaren pribatizazioa, sarrera maila baxuegia orekatzeko saiakeran, presio fiskala ere oso maila baxuan mantentzeko helburuarekin beti, eta horrek estatuaren ahultasun ekonomikoa izan du ondorio, hainbesteraino zein krisi garaian sarrerak gutxiagotu direnean, zordundu egin behar izan diren hori zelako errekurtso ekonomiko bakarra, eta sustengatzen ezinezko bilakatu da, beraz estatuaren erreskatea (estatuko bankuena, hobeto esanda) eragin du. Gaur egun Nafarroako industria sektore publikoaren analisia erraza da oso. Ez dago jabetza publikoko jarduera industrialik. Sozietate publikoren bat edo beste badago sektoreko enpresei zerbitzuak eskaintzen dizkiona, haien artean gure komunitatean mugiezinen burbuila puzten lagundu zutenak, eta baita diru publikoa enpresa pribatuetan inbertitzen zuen baten bat ere (Sodena, Start Up Capital Navarra). Ederki, hau ez da eredu egokia. Errebisio sakona behar du. Industria sektore publiko sendoa, modernoa, teknologikoki aurreratua, garrantzi estrategikoko sektoretara zuzendua, efizientea eta gure gizarteari irabaziak emateko gaia, beharrezkoa zaigu irizpide ekonomikotik, gure bigarren sektorearen eboluzioa gidatzeko, gure gizartea hobetzeko eta aurretik deskribatu den prozesuak etorkizunean saihesteko. Adibide gisa, energia ereduaren analisia eginez ikus daiteke nola erregai fosilen agorpenak eta haien kontsumoari loturiko ingurumenaren arazoak energia ereduaren aldaketaren premia adierazten duten. Gure erakundeek, beste erremediorik gabe, egoerari aurre egin behar diete, eta sektore hau ekimen publikoak martxan jartzeko bereziki egokia da, I+G+Btik abiatuta konponbide tekniko berriak gizartearen esku jartzera heldu daitezenak, energia berriztagarrien iturrien ustiapena errentagarriagoa eginaz eta eredu aldaketa erraztuaz. Lurralde oreka: gaurko krisia agerian uzten ari da gure industriak maila lokalean banaketa geografikoari dagokionean dituen desorekak, eta tokiko langabezia-tasa handietan detektatu ditzakegu. Beharrak modu egokian aztertzeko daturik esanguratsuena langabezia tasaren banaketa litzateke udalerri eta eskualde mailan, poligonoen edo lursailen presentzia baino.Erakundeen lana da desoreka hauek zuzentzea, eta horretarako beharrezkoa da krisia uzten ari zaigun industria eta enplegu mapa aztertzea.


Euskarak (gaztelaniaz bada ere) balio du ligatzeko | Jalgi hadi plazara\nEuskara » Euskarak (gaztelaniaz bada ere) balio du ligatzeko\tAza05\nEuskarak (gaztelaniaz bada ere) balio du ligatzeko\nXuxurlatze teknikak balio al du ligatzeko?\nTopaketa lesbianistak izan dira duela gutxi Bizkaiko Dima herrian. Jendaurreko bilkura dezentetan bezala, hizkuntzak nola erabili zehaztu gabe zeukaten. Anekdota kontatu didana mahaian zegoen eserita, aurrean aurpegi asko begira zituela. Aurrez gaztelaniaz arituak ziren hizlariak; berak garbi zeukan euskaraz egingo zuela. Mikroa parean jarri ziotenean galdera hau egin zuen: “Nork ez daki euskaraz?”. Batzu-batzuek besoa jaso zuten, Espainiako Estatutik etorritakoak zeuden. Eta hizlariak horrelako zerbait esan zien: “Nik euskaraz egingo dut hitzaldia. Ea, boluntario euskaldunak behar ditugu euskaraz ez dakitenei itzulpena xuxurlatzeko. Bide batez elkar ezagutuko duzue!”.\nHizlariak bere kabuz hartu zuen horrela egiteko erabakia, antolatzaileei aurrez ezer esan gabe. Kezkatuta geratu zen, zer irudituko ote zitzaien antolatzaileei…\nHandik pixka batera antolatzaileak hurbildu zitzaizkion eta: “Ideia bikaina belarrira itzulpena egitea, ligatzeko balio du!”.\n7 euskaldun + gaztelania hiztun 1 = 8 gaztelania hiztun formula bete ez dadin, xuxurla bidezko itzulpen-metodoa hainbat forotan probatu dute dagoeneko. Ez dakit ikuspegi linguistikotik emaitzak interesgarriak izan diren ala ez, ezta ligatzeko balio izan duten ala ez. Horrelakoetan zabiltzatenon iritzia eskertuko genuke.\nArkaitz | 2012 Azaroa 5 at 22:27\tZoragarria ekarpena! ikastoletako gurasoen batzarretan, sindikatuetako asanbladetan, portaleko batzarretan… aplikagarria guztiz. Bizi dugun gizarte hotz honetann elkar ezagutzeko aukera emango du seguruenik, eta onenean ligatzeko ere, zergatik ez? eskerrik asko benetan, Onintza, ekarpenagatik (eta aurreko harengatik)\nReply\tJuanjo | 2012 Azaroa 6 at 11:36\tTxalogarria benetan hizlariaren ekimena. Era berean, esanguratsua da hizlaria kezkatuta gelditzea hartutako erabakiarekin. Horra hor hizkuntza minorizatu bateko hiztunen portaera ohikoa. Aurreko hizlariak kezkatuta gelditu al ziren beraien hizkuntza portaerarekin? Ez. Aldiz bertako hizkuntzan hitz egin eta orduan kezka, deserosotasuna… Horregatik baloratu behar dugu hizlari euskaldunak bere beldurrak gainditzea eta euskaraz egiteko hautua egitea gainera irtenbide egingarri bat proposatuta. Euskaldunok euskaraz hitz egiteko ditugun beldurrak gainditzen ditugunean errealitateak erakusten digu gehienetan beldur horiek gure barnean baino ez daudela. Honi buruz gehiago jakin nahi izanez gero hona hemen lotura interesgarria: http://www.telptailerrak.com\nLigatzeko balio duen? Noski, jende berria ezagutzeko ere balio du Reply\tBeñat | 2012 Azaroa 6 at 12:31\tGuk gure herriko gaztetxean ere hala funtzionatzen dugu, erdaldun bat egon ohi delako. Ez dut uste horrela asko ligatzen dugunik, baina zuk aipatutako formula matematikoa saihesteko oso baliagarria da!\nReply\tNekane Zinkuengi | 2012 Azaroa 6 at 12:56\tHalakoez aritzen gara hizketan Info7 irratiko Gureaz Blai saioan, Ainhoa Lasa EMUN kooperatibako kide eta telp tailerretako dinamizatzailea eta biok. Euskaldunok erdaren inposaketaren aurrean izaten ditugun portaerez, konplexuez, aurreiritziez… Hala nahi duenak, gaur 13:00etako albiste boletinaren ondoren izango du Gureaz Blai entzuteko aukera ordu erdiz, Info7 irratian.\nReply\ttxerra | 2012 Azaroa 6 at 13:10\tEmunen sarritan erabiltzen dugun teknika da xuxurlatzearena, batez ere bileretan eta. Kide euskaldun bat (edo euskara teknikaria zenbait kasutan) kide erdaldunaren ondoan jarri eta bileraren berri ematen dio, labur-labur eta belarrira. Orain arte emaitza nahiko onak lortu ditu martxan jarri den lekuetan eta teknika eraginkorra da ulermen maila ere igotzeko.\nBeste bide batzuk ere jorratu eta jorratzen ditugu: adibidez, Konprenitzen ekimena: http://www.lantalan.com/emun/euskara-planeko-helburuetako-bat-da-bileretako-euskararen-erabilera-gehitzea\nReply\tNerea | 2012 Azaroa 7 at 13:51\tTxalogarria eta hausarta,batez ere aurreko hizlariek ez badira euskaraz mintzatu.\nNire ustetan,gaizki ulertuak gerta ez daitezen aldez aurretik adostu behar da,baina sarritan urduri jartzen naiz nire jokabidearen azalpena emateko.\nHala ere ezezagunen artean errazagoa iruditzen zait lagun artean baino.