Erabilera-baldintza orokorrak - Grupo Babesten\nWeb orria erabiltzeko\n1. WEB GUNEA ERABILTZEKO LEGEZKO ABISUA ETA BALDINTZA OROKORRAK\nUztailaren 11ko 34/2002 Legearen (Informazio Gizartearen eta Merkataritza Elektronikoaren Zerbitzuei buruzkoa) 10. artikuluan jasoa den informazio-betebeharra betetzeko, hona hemen webgune honetako informazio orokorreko datuak:\nWebgune honen (hemendik aurrera, Webgunea) titularra BABESTEN, S.L. (hemendik aurrera, GRUPO BABESTEN taldea) enpresa da; enpresaren egoitza soziala, jakinarazpenetarako: Gregorio de la Revilla zumarkalea 27, 3. sol. 48010. Bilbo (Bizkaia). IFK: B95562500, Bizkaiko Merkataritza Erregistroan erregistratuta dago, 5035 liburukian, 1. folioan, BI-54261 orrian, 1. inskripzioan. Harremanetarako helbide elektronikoa: info@grupobabesten.eus\nII. ERABILTZEKO BALDINTZAK\nErabiltzeko Baldintza Orokor hauen (hemendik aurrera, Baldintzak) xedea Webgunerako sarbidea eta Webgunearen erabilera arautzea da. Baldintza hauei dagokienez, honako hau hartuko da Webgunetzat: pantailako interfazeen kanpoko itxura, bai modu estatikoan, bai modu dinamikoan, hau da, nabigazio zuhaitza; eta dela pantailako interfazeetan, dela nabigazio zuhaitzean txertatutako elementu guztiak (hemendik aurrera, Edukiak) eta, hala badagokio, erabiltzaileei eskaintzen zaizkien online baliabide edo zerbitzu guztiak (hemendik aurrera, Zerbitzuak).\nWebgunean sartzeak eta/edo Webgunea erabiltzeak, baita eskaintzen diren Zerbitzu eta Edukietan sartzeak eta/edo horiek erabiltzaileak ere Erabiltzaile izatea eragiten du.\nWebgunean sartze edo webgunea erabiltze hutsak, edo webguneko eduki eta/edo zerbitzu guztietan edo batzuetan sartze edo horiek erabiltze hutsak Erabiltzeko baldintzak erabat onartzen direla adierazten du. Edozein arrazoi dela medio, erabiltzailea ez badago baldintza hauekin ados, webgunea erabiltzaileari utzi beharko dio.\nErabiltzaileak adinez nagusi dela eta webgunean ibiltzeko lege ahalmena baduela adierazten du, bere erantzukizunpean. Kasuren batean datuak edo informazioa eman behar izanez gero, bere nortasunari buruzko gezurrik ez esatera behartuta dago, hau da, ezin izango du beste pertsona baten itxurak egin, eta ematen duen informazio guztia egiazkoa eta zuzena izatera ere behartuta egongo da, inolako mugarik, erreserbarik edo faltsukeriarik gabe.\nWebgunean eta bertako edukietan sartzea, eta GRUPO BABESTEN taldeak web-orri honen bitartez eskaintzen dituen zerbitzuak erabiltzea libre eta doakoa da, alegia, erabiltzaileak ez du kontraprestaziorik eman behar ordainetan. Dena den, GRUPO BABESTEN taldeak baldintza bat ezarri du zerbitzuak erabiltzeko: zerbitzuak erabili baino lehen, dagozkien formularioak bete behar dira.\nWebgunean eta webguneko edukietan sartzeak, edo zerbitzuak erabiltzeak ez dakar ezein lotura komertzialik GRUPO BABESTEN taldearen eta erabiltzailearen artean.\nEtorkizunean GRUPO BABESTEN taldeak zerbitzuen truke kontraprestazio ekonomikoren bat eskatzea erabakiko balu, esanbidez eta argi eta garbi jakinaraziko ditu honako datu hauek: kontraprestazioaren zenbatekoa, ordaintzeko modua eta aplikatu beharreko gainerako baldintza bereziak, betiere indarrean hasi baino lehenago; hartara, erabiltzaileak aukera izango du zenbatekoren bat ordaintzea eskatzen duten zerbitzuetan sartzeari edo zerbitzu horiek erabiltzaileari uzteko, bere borondatez.\nErabiltzaileak ezin izango du webgunea Legearen, moralaren eta ordena publikoaren aurkako jardueretarako erabili, ezta debekatuta dauden edo hirugarrenen interes edo eskubideak nahiz webgunearen funtzionamendua urratzen edo kaltetzen dituzten jardueretarako ere. Web-orria zentzuz erabiliko du, eta bere gain hartuko du Baldintza hauek ez betetzearen ondorioz sor litekeen erantzukizun oro.\nWebgunean eskura dauden eduki, marka, logo, irudi, dokumentu guztiak edo jabetza intelektualari edo industrialari buruzko legeetan babestuta egon daitekeen beste edozein elementu GRUPO BABESTEN taldearenak edo taldearen titular legitimoenak dira, ez beste inorenak. Erabiltzaileak jabetza intelektual eta industrialeko eskubideak errespetatzeko konpromisoa hartzen du.\nBerme eta erantzukizunen salbuespenak\nGRUPO BABESTEN taldeak ez du bermatzen Webgunearen jarraitutasun, eskuragarritasun eta erabilgarritasunik, ezta eduki edo zerbitzuei dagokienez ere.\nHalaber, ez da erantzule izango edo ez du bermatzen webgune honen bitartez eskura daitezkeen zerbitzuetan edo edukian akatsik ez dagoenik edo erabiltzailearen sistema informatikoan (softwarea eta hardwarea) kalterik eragingo ez duenik. Inolaz ere ez da erantzule izango webgunean sartzeagatik, nabigatzeagatik edo webgunea erabiltzaileagatik sor daitezkeen edozein motatako kalte edo galerei dagokienez, eta hor sartzen dira honako hauek ere (baina ez soilik hauek): sistema informatikoetan eragindakoak edo birus bat sartzearen ondoriozkoak.\nHalaber, ez da izango webgune hau behar ez bezala erabiltzeagatik erabiltzaileei eragin dakizkieen kalteen erantzule. Zehazki, ez du bere gain hartuko telekomunikazioetan gerta daitekeen erorialdi, etenaldi, falta edo akats ororen erantzukizunik.\nGRUPO BABESTEN taldeak eskubidea izango du webgunearen aurkezpena eta konfigurazioa noiznahi eta aurrez jakinarazi gabe aldatzeko, baita webguneko edukia eta zerbitzuak ere, eta ez du inolako erantzukizunik hartuko bere gain hori egiteagatik.\nWebgunean Interneteko beste gune batzuetara joateko loturak edo hiperestekak jarriz gero, GRUPO BABESTEN taldeak ez du inolako kontrolik izango gune eta eduki horien gain. GRUPO BABESTEN taldeak ez du, inolaz ere, erantzukizunik hartuko bere gain kanpoko webgune bateko esteka baten edukiei dagokienez, eta ez du bermatuko hiperesteka horietan edo Interneteko beste gune batzuetan jasotako edozein informazio edo materialen erabilgarritasun teknikoa, kalitatea, fidagarritasuna, zuzentasuna, zabaltasuna, egiazkotasuna, baliagarritasuna eta konstituzionaltasuna.\nEra berean, kanpoko konexio horiek jartzeak ez du esan nahi inolako lotura, fusio edo parte-hartzerik dagoenik konektatutako erakundeekin.\nBaldintza hauek aldatzea eta baldintzen iraupena\nBaldintzak indarrean egongo dira aldatzen ez diren bitartean. GRUPO BABESTEN taldeak baldintzak noiznahi aldatzeko eskubidea izango du; beraz, garrantzitsua da erabiltzaileak testu hau arretaz irakurtzea webgunean sartzen den bakoitzean.\nBaldintza hauek Espainiako Legeen arabera arautu eta interpretatu behar dira. Erreklamazioren bat egin behar izanez gero, Bilboko epaitegi eta auzitegiei dagokie eskumena. Erabiltzaileak GRUPO BABESTEN taldeari egin nahi dizkion jakinarazpen, errekerimendu, eskaera eta bestelako komunikazio guztiak idatzita egin beharko dira, eta egoki egindakotzat joko dira honako helbide honetan jasotzen direnean: info@grupobabesten.eus\n3. COOKIEN ETA JARDUERA FITXATEGIEN ERABILERA\nUztailaren 11ko 34/2002 Legearen (Informazio Gizartearen eta Merkataritza Elektronikoaren Zerbitzuei buruzkoa) 22.2 artikuluan xedatutakoa betez, cookiak biltzeari eta tratatzeari buruzko politikaren berri emango dizugu atal honetan.\nInformazio hau irakurri ondoren gure cookien politikari buruzko zalantzarik izanez gero, gurekin harremanetan jar zaitezke gure helbide elektronikoaren bitartez: info@grupobabesten.eus\nCookieak fitxategi txikiak dira, eta web-zerbitzari baten bitartez nabigatzailera bidaltzen dira, besteak beste, erabiltzaileak nabigatzen ari den bitartean egiten dituen jarduerak erregistratzeko eta zenbait funtzionaltasun tekniko ahalbidetzeko. Batzuetan, cookiek duten informazioaren arabera, erabiltzailea nor den jakitera ere irits daiteke.\nWebgune honek erabiltzen dituen cookieak erabiltzaile anonimoarekin eta haren ordenagailuarekin baino ez dira lotzen, eta ez dute, beren kabuz, erabiltzailearen datu pertsonalik ematen. Nolanahi ere, webgune hau erabili ahal izateko, webguneak bidaltzen dituen cookieak instalatzeko baimena eman behar du erabiltzaileak. Hala nahi izanez gero, zure ekipoan instalatutako cookieak blokeatu edo ezabatu ditzakezu zure ekipoan instalatuta duzun nabigatzailearen aukerak konfiguratuta. Kontuan izan, dena den, cookie guztiak ezabatu eta blokeatzen badituzu, webgunearen zatiren batek agian ez duela funtzionatuko edo webgunearen kalitatea murriztu daitekeela.\nHemen aurkituko duzu web nabigatzaile ohikoenak cookieak desaktibatzeko konfiguratzeko moduari buruzko informazioa.\nCookie “iraunkorrak”. Izenak adierazten duenez, erabiltzailearen ordenagailuan denbora jakin bat egoten dira. DOMINIONek cookie iraunkorrak erabiltzen ditu webguneen erabilerari buruzko informazioa biltzeko eta informazio hori lehen deskribatu dugun moduan baliatzeko. Cookie horietan ez dago informazio pertsonalik, eta ez dute erabiltzailea identifikatzea ahalbidetzen.\n“Saioko” cookieak. Saio jakin bateko berariazkoak dira, eta erabiltzailea webgunetik ateratzen denean ezabatu egiten dira. DOMINIONek helburu hauetarako erabiltzen ditu saioko cookieak: webgunean tresna interaktibo bat erabiltzen den bitartean emandako informazioa erregistratzeko; erabiltzailearen datuak erregistratzeko erabiltzailea webgunean konektatzen denean; webguneen erabilerari buruzko informazioa biltzeko, lehen adierazi dugunez. Era berean, cookie horietan ez dago informazio pertsonalik, eta ez dute erabiltzailea identifikatzea ahalbidetzen.\nZerbitzu jakin batzuk emateko beharrezkoak edo komenigarriak diren cookie teknikoak. Cookide horiek desaktibatzen badira, ezin izango dituzu webguneko edukiak behar bezala jaso.\nCookie analitikoak, erabiltzaile guztien portaeraren jarraipena eta azterketa estatistikoa egiteko. Cookie horiek desaktibatzen badira, webguneak funtzionatzen jarraitu ahal izango du, baina cookie horiek gure webgunearen erabilerari buruz eta webgunearen edukiari buruz biltzen duten informazioak ezin izango ditu gure zerbitzuak hobetu.\nKanpoko sare sozialetako cookieak, bisitariek plataforma sozialetako (Facebook, YouTube, Twitter, LinkedIn eta abar) edukiarekin elkarreragin ahal izateko; sare sozial horietako erabiltzaileentzat soilik sortzen dira. Cookie horiek erabiltzeko baldintzak eta bildutako informazioa dagokion plataforma sozialaren pribatutasun politikaren arabera arautzen dira.\nJarraian, webgune honetan erabiltzen ditugun geure cookieak eta hirugarrenenak zerrendatuko ditugu, eta norenak diren eta zertarako erabiltzen diren ere aipatuko dugu:\nIZENA DOMEINUA ARDURADUNA IRAUNGITZEA HELBURUA\n__utma(1) static.addtoany.com(1) Hirugarren alderdia\nCookie honek erabiltzaile ID bakarra sortzen du, eta erabiltzailea webgunean sartu zen lehenengo eta azkeneko aldiaren datak erregistratzen ditu. Erabiltzaile bakar berak webgunea zenbat aldiz bisitatzen duen jakiteko erabiltzen da.\n__utmb(1) static.addtoany.com(1) Hirugarren alderdia\nErabiltzaileak gure webgunean zenbat denbora igarotzen duen eta zenbat orri bisitatzen dituen jakiteko erabiltzen da, hau da, bisitaldiek/bisitaldietako saioek zenbat irauten duten.\n__utmc(1) static.addtoany.com(1) Hirugarren alderdia\n(1)Google Analytics Saioa WEB ANALITIKA\nCookie hau __utmb cookiearekin batera erabiltzen da, erabiltzaileak beste saio bat abiarazten ote duen jakiteko\n__utmt(1) static.addtoany.com(1) Hirugarren alderdia\nCookie hau eskaeren ehunekoa mugatzeko erabiltzen da.\n__utmv(1) static.addtoany.com(1) Hirugarren alderdia\n(1)Google Analytics 2 urte, konfigurazioa edo eguneratzea egiten denetik hasita WEB ANALITIKA\nAldagai pertsonalizatuen datuak gordetzeko erabiltzen da\n__utmz(1) static.addtoany.com(1) Hirugarren alderdia\nCookie hau bisitaldiaren atribuzioa egiteko erabiltzen da, hau da, erabiltzailea gure webgunera nondik eta nola iritsi den jakiteko./td>\nuvc (2) addtoany.com(2) Hirugarren alderdia\n(2)Linkedin Iraunkorra ANALÍTICA WEB\nCookie honen bitartez, bisitariak edukiak parteka ditzake sare sozialetan, errazki, webgune honetan horretarako jarritako botoien bitartez.\nNID(3) google.com Hirugarren alderdia\nCookie hauei esker, Google bilatzailerako informazioa eta bistaratzeko lehentasunei buruzko datuak biltzen dira, Google zerbitzuetan agertzen diren iragarkiak pertsonalizatzeko.\nPREF(3) google.com Hirugarren alderdia\nCookieak nola desaktibatu\nErabiltzaileak nabigatzailea konfigura dezake cookieak jasotzean horren berri izateko, eta cookieak disko gogorrean instalatzea eragotz dezake. Mesedez, kontsultatu zure nabigatzailearen argibideak eta eskuliburuak informazio gehiago eskuratzeko:


Xanpun bertsolariaren gorazarrez –\nUrruñan, garai hartan, Euskal Herriko ditxolaririk ospetsuenetako bat bizi zen, Bixente Izkierdo izena zuena, eta Xanpun harekin zaletu zen euskal hitzaren magia eta jolasean. Hamabi-hamahiru urte zituela, eta erdipurdika bazen ere, bertsotan hasi zen lagunen arteko giroan. Jende aurrean, lehen aldiz, Oleta auzoko bestetan kantatu zuen, bertako plazan, orduan Urruñan bizi zen Joan Joxe Eizmendi “Errexil” eta Ahetzeko Mattinekin batera.\nHamazazpi urterekin parte hartu zuen Ezpeletan jokatu zen bertso norgehiagokan, baita geroxeago Luhuson jokatu zenekoan ere. 1948ko apirilaren 5ean, hemezortzi urte zituela, parte hartu zuen Hernandorenak Saran antolatu zuen Bertsulari Xapelgoa entzutetsuan. Hurrengo urteetan, Gipuzkoako eta Nafarroako bertso saio eta txapelketetan buru-belarri ibili zen, baita Iparraldeko saioetan ere, Xalbador, Mattin, Zubikoa, Errexil, Ezponda, Basarri, Uztapide, Lizaso, Lasarte eta garaiko gainerako bertsolariekin batera. Hauxe izan zen Euskal Herria edo Euskadi bere osotasunean ezagutzeko Xanpunek ongi baliatu zuen aukera. Honela kantatu zituen bihotz-bihotzetik ateratako bertso eder hauek: Euskadi zaharra //\n1.- Goretsi dezagun denok Euskadi zaharra,/ bihotzetan piztu dauku indarraren karra,/ erakuts dezagun beroz zoin dagon azkarra./ Gora Euskadi eta euskaldun indarra! // 2.- Hizkuntzarekin dauzkagu, kultura, kirola,/ zoinek irakinazten bait dauku odola. / Semeon semeak jarraiki nahi badute hola,/ Euskadi maitea ezin galdu da, nehola.// 3.- Aizkolari izan, berdin harria jasotzen,/ edo arraunlaria itsasora jotzen;/orgen altxatzaile edo lastoa botatzen,/ beren indarrarekin gaituzte jostatzen.// 4.- Berdin pilotaria harrika plazetan,/ nola dantzaria den zuzen urratsetan,/ soinulariak aldiz, goiz ta arratsetan,/ bozkarioa dute sortzen bihotzetan.\nHogeita hiru urte zituela Anttoni Basurko donibandarra ezagutu zuen. Neska honen familia Pasai Donibanetik Lapurdira etorria zen. Aita arrantzalea zen lanbidez, eta Donibane Lohizuneko Ongi etorri izeneko itsasontzian hartu zuten lanerako. Hori dela eta, familia guztiarekin batera, Donibane Lohizunera aldatu zen eta hortxe bizi izan ziren hortik aurrera. Anttoni Donibane Lohizuneko Begiraleak euskal kultura elkartean ibili zen ttiki-ttikitatik, eta baita Xanpun ere, emaztegaiaren bitartez, elkartera hurbildu baitzen gazte-gaztetatik. 1952ko urrian, Emanuel eta Anttoni Donibane Lohizuneko elizan ezkondu ziren eta hiri horretan bizi izan ziren hortik aitzina. Lau haur ukan zituzten, bi neska eta bi mutil. Orduz geroztik, Xanpunek gorespen handia erakutsi zuen beti Donibanerekiko, eta gorespen hori nabarmen islatzen zuen bere bertsoetan. Donibane eta Ziburu izeneko bertso sortan honela dio bigarren koblan: Donibane ta Ziburu ditu agertzen lehen argiak,/ zoin diren leku paregabeak, ederrak bezin garbiak./ Anai-arrebak direla ere erran baiditake biak,/ Urdaxuriak berexten ditu ta bateratzen zubiak.\nEta Gora Donibane! Izeneko bertso sorta hunkigarrian honela erraten digu azken koblan: Laborariak, arrantzaleak, eta berdin hiritarrak,/ denek erakuts herriarentzat maitasun eta indarrak, / landatuz diren itsaso, mendi, ibai ta zelai ederrak./ Gora, gora zu Donibane,eta zurekin donibandarrak!\nXanpun, eserita eskubiko muturrean, Bertsolari Txapelketa Nagusian\n2002ko urtarrilaren 17an zendu zen. Geroztik, bera bizi izan zen kaletxoa Xanpun bertsulari kalea izenaz birbataiatu zuten. Xanpun bertsolari erromantikoa zen, bihotzez kantatzen zuena. Euskaltzale handia zen, eta Euskadi ongi ezagutzeaz gain, sakon maite zuen. Donibanen, behin, Euskadiko mugak izeneko bertso gogoangarria kantatu zuen bere arrangura garbiki azalduz: Nork ez daki gaur gure Euskadi / zer modutsutan dabilen?/ Gu bentzutu nahi gaituzten hoiek / ken ditzagun lehenbailehen./ Gu gira euskotarrak eta / zendako ez egon hemen?/ Hoiek gaur buru uzten badira / Guziok gaituzte hilen.\nAzken agurra Donibane Lohizuneko elizan egin zitzaion. Hiletara ehunka bertsozale, bertsolari eta euskaldun hurbildu ziren beraien esker ona agertzera. Aldarera igota, Txomin Ezpondak bertso hau kantatu zion: Ustekabean etorri zaigu / berri triste ta iluna;/ Xanpunen hilketak izan baitu/ lur ikaren oihartzuna./ Gure denboran izatu dugu / egizko anaitasuna,/ oroitzapena besterik ez da /orain gelditzen zaukuna./ Egungotz agur Manuel! Eta / ikusi arte laguna!\nSegidan, 1998tik gure egunetara Begiraleak elkarteko lehendakari den Xabier Soubeletek honako bertsoa kantatu zion elkartearen esker ona adierazteko: Ezkil dorrearen pare / ixilik dago eliza,/ gaur itzali baitzaio/ itsaspuntako haritza./ Xanpun hor zen goresteko,/ hark zuen bertsuaren giltza./ Begiraleak-en izenean / hartu nahiko nuke hitza./ Lehenik, antzerki ekintza,/ ta gure bertsularitza,/ solas, irri eta mintza,/ zuauren izaitearen agintza./ Milesker zuri bihotzez,/ Zu, euskal enbor bortitza!/ Omenaldi ederrena gaur/ bihotzean dugun ixiltza.\nGoian bego Xanpun, Euskal Herriko bertsolari zendu guztiekin batera, Xanpun umil, alai eta handia. Hor nonbait ibiliko da norgehiagoka, bertso saio ederrak eginez. Aintza euskal hitza arte, jolas eta zientzia bilakatu duten bertsolarientzat!\nEzin dut artikulu hau bukatu Joxemari Iriondo bertsozale handiari nire eskerrik beroenak eman gabe. 2006an eta Auspoaren bilduman Xanpun bertsularia izeneko liburu paregabea plazaratu zuen eta horixe izan da artikulu hau hezur-mamitzeko erabili dudan iturri nagusia. Milesker, beraz, zuri, Joxemari Iriondo jauna!\nXanpun bertsolariaren gorazarrez Xanpun bertsolariaren gorazarrez\nbertsolariak, bertsolaritza, bertsolaritzaren historia, historia, manuel sein usandizaga, xanpun, Xanpun bertsolariaren gorazarrez\n[Txiorik Onena] 2019ko 10. astea


[Zinema Euskaraz] Grufaloa • ZUZEU\n[Zinema Euskaraz] Grufaloa –\nZineuskadik sustatzen duen Zinema Euskaraz programaren barruan, «Grufaloa» filma estreinatuko da euskaraz ostiral honetan, maiatzak 18.\nJulia Donaldson idazlearen bat-bateko klasiko hau zinemarako egokituta ikusi ahal izango da euskaraz Euskadiko zinema-aretoetan, mundu zabalean liburuaren hamahiru milioi ale saldu ostean, tartean euskarara ere itzulita.\nFilma 2009koa da, eta arrakasta itzela erdietsi du, 10 milioi ikusle baino gehiago izan eta 35 jaialditan parte hartu baitu, non sari ugari eskuratu dituen -Oscar sarietarako izendapena tarteko-.\n«Sagu txiki bat poz-pozik dabil basoan. Gosetuta dago eta sabela betetzeko hurren bila joatea erabaki du. Bidean, bera bezain gosetuta dauden azeria, hontza eta sugearekin topo egin du. Hirurek etxera gonbidatu nahi dute bazkaltzera, baina sagua ez da haien asmoez fio eta modu atseginean ezetz esan die haien gonbidapenei; izan ere grufaloarekin hitzordua du!\nBaina zer da grufalo bat? Ezagutu Grufaloaren eta haren alabaren mundu liluragarri Julia Donaldson idazleak, haur-literatura modernoan erreferentea denak, sortutako samurtasunez eta balioz betetako bi abentura dira».\n“Grufaloa“ filmak etxeko txikiak (3 urtetik gorakoentzako da egokia) abenturak bizitzera gonbidatzen ditu, asmamena, pertseberantzia eta ausardia baliatuta gonbidatu ere.\nDonaldson idazlea eta antzerkigilea da, eta bere pasioen aurkikuntzak izan ditu ezaugarri: asmatutako pertsonaiak, abestiak, narrazioak eta ikuskizunak. Guztira 200 liburu baino gehiago dauzka argitaratuta, eta haren lanaren bereizgarri nabarmena zera da, txikiak irakurtzera bultzatzen dituela, antzerki- eta musika-irudikapenaren bidez.\nHonako areto hauetan emango dute filma:\nAntiguo Berri edo Principe (Donostia)\nCines Niessen Zinemak (Errenteria)\nanimazioa, euskara, Grufaloa, haurrak, zinea, Zinema euskaraz


45 Artea, teknologia eta ikerketa zientifikoa — Arteleku.net\n45 Artea, teknologia eta ikerketa zientifikoa\nBio-bildumagaiak eta gorputz erakusketa. Lori B. Andrews, Dorothy Nelkin\nNor da pertsona desberdinei ateratzen zaien material genetikoaren jabea, arte helburuetarako dela, ikerketa helburuetarako dela? Egileek diote gorputza objektu gisa tratatzea eztabaidagai izan daitekeela.\n1998an, Mannheim-eko (Alemania) Lan eta Teknologiarako Estatu Museoan, Korperwelten izeneko erakusketa ikusgarri eta eztabaidatsua zabaldu zen. Erakusketan 200 gorputz atal eta berezko tamainako figura erakutsi ziren. Ez ziren ez eskultura ez gorputz moldatu konbentzionalak, benetako giza gorpuak edo gorputz errealetako atalak baizik. Artistak, Gunther Von Hagens —aldi berean medikua eta Anatomia irakaslea Heidelbergeko Unibertsitatean— gorputzak kontserbatu eta prestatu zituen gantzutze prozesu baten bitartez.\nZehar45Andrews.pdf — PDF document, 499Kb\nArte transgenikoa. Eduardo Kac\nEgileak arte transgenikoa, bere esanetan arte forma berri bat, definitzen du, eta ingeniaritza genetikoaren tekniken erabileran oinarrituta izaki bizidun berezien sorkuntza proposatzen du.\nZehar45Kac.pdf — PDF document, 194Kb\nLaztan elektronikoa. Subjektu inkontziente baten oharrak. Louise K. Wilson\nHasteko, jar zaitez eroso aulkian... eroso egoteko jarrera aldatu behar baduzu, aldatu lasai... zu jarri lasai eta erlaxatu...\nSteven Rose neurozientzialaria sinetsita dago laboratorioak “gizarte modernoaren zentral ideologiko eta teknologikoak” direla. Hala eta guztiz ere, eta haien inguruko kultura fragmentatua dela eta, laboratorioen barruan gertatzen dena “ezkutu eta misteriotsua” dirudi2. Beraz, ez da harritzekoa laboratorioa sarri askotan leku fiktizio eta espekulatibotzat hartu izana, jendeak eszenatoki bat dela pentsatzea, moralitatea eta etika maiz bazter uzten diren eta gorputzaren lehengaia bere osagaietara murriztua gertatzen den drama ustekabeko eta inkontrolatu baten eszenatokia.\nWilsoneuskaraz.pdf — PDF document, 41Kb\n15 urte, nobela 1, 8 eskarmentu. Lourdes Oñederra\nZergatik hasi nintzen nobela bat idazten?\nZerk bultzatu nindun lanean astea?\nZertan datza inspirazioa?\nHauek dira, besteen artean, Lourdes Oñederrak bere buruari egiten dizkion galderak.\nZehar45Onederra.pdf — PDF document, 202Kb\nZehar45CalAlbum.pdf — PDF document, 464Kb


Liburuaren hilabetea ospatuko du Tolosak apirilean - Deia\nLiburuaren hilabetea ospatuko du Tolosak apirilean\nTOLOSA. Apirilak eta literaturak harreman estua daukate. Hilaren hasieran, 2an konkretuki, Haur Liburuaren Nazioarteko Eguna ospatzen da, eta 23an, aldiz, Liburuaren Eguna. Hori dela eta, Tolosako Udalak egitarau berezi bat prestatu du hilabete honetarako, non udalerriko udal liburutegiak protagonismoa hartuko duen, bertan antolatuko baitira haur zein helduei zuzendutako ekintzak.\nAlde batetik, Tomi Ungerer ilustratzailearen obra omentzeko, ikastetxeetan lantzeko hiru ipuin aukeratu dira: Hiru bidelapurrak haur hezkuntzan, 4 urtetik gorako haurrekin lantzeko, Lagun berriak lehen hezkuntzan, 6-7 urte bitartekoekin lantzeko, eta Otto ilaunezko hartz baten autobiografia liburua lehen hezkuntzan, 8 urtetik gorakoekin lantzeko.\nIkasleek ipuinari buruz marrazkiak egingo dituzte eta horiekin muralak osatuko dira. Muralen argazkiak liburutegiaren webgunera igoko dira eta apirilaren 30etik aurrera egongo dira ikusgai herritar guztientzat. Marrazkien egileen artean liburuak zozketatuko dira. Horrez gain, Tomi Ungereren beste hainbat obra mailegagarri egongo dira liburutegian. Guztiak bere lanaren inguruan sortutako interesgunean egongo dira.\nBestalde, hilabetean zehar gustuko liburuak gomendatzen dituzten haur eta helduen artean ere liburuak zozketatuko dira. Parte hartzeko hiru modu daude: instagram bidez story bat sortzea gomendioarekin @tolosako_liburutegia etiketatuz, argazkia emailez bidaltzea liburutegia@tolosa.eus helbidera edo, azkenik, liburutegira hurbiltzea gustuko liburuarekin eta bertan ateratzea argazkia. Gomendioen argazkiak ikusgai egongo dira Tolosako Liburutegiaren Instagram kontuan eta webgunean, eta apirilaren 30ean egingo da partehartzaile guztien artean liburuen zozketa.


Agerreburu | Aize-Eder (Buztintxulo) | Arriguren (Arrigoain)\nZenturion-Enea izenez azaltzen da etxearen eskritura agirian. Ez dakite honen zergatiaren berri ematen, aurrekoren bat gizaki lerden eta tantairen bat ote zen ustea daukate. Dena den, gero Bustintxulo izenez azaltzen zaigu baserria kalean. Egun ere buztintxulotar deituraz ezagunagoak dira.\nOrain Iruntxi-Berri taberna dagoen lekuan zegoen Buztintxulo baserria, Andre kalea orduan, Kardaberaz kalea gaur. Esan behar da Hernaniko kaleek beren baitan ezagutu duten azkeneko baserria berau dela. Esan didatenez 5-6 behi izaten zituzten han eta aberea (zaldia), ganaduentzat jatekoa ekarri eta pisa, simaurra... soro eta belardietara garraiatuko baziren. Abere honek herriko beste zerbitzu bat ere gauzatzen zuen Praixku (aitona) zenaren garaian: hiltegitik harategietara okela eta haragia garraiatzea.\nAski gogoan dute etxe aldaketa, kaletik irten, ganaduak eta altzariak hartu, eta Aize-Eder deitu etxe berrira pasatu ziren eguna: Munduko Txirrindu Txapelketa burutzen zenekoa (1965. urtea). Ongi oroitzen dira egun hartan zirkuituko errepidea zeharkatzeko izan zituzten oztopoez.\nEzinezko jokabidea zen jada kalean jarraitzea: pisaren usaina, abereen ukuilurako sartu-irtenetako oztopoak, automobilen bozina hotsa... Ez zuen inolako zentzurik kalean eta kaleko puntu horretan baserriaren izateak.\nHala-hala, Buztintxuloko lurretan, nonahitik ageri den gaintxo batean eraiki zuten Aize-Eder baserria, herritik eta Santa Barbarako bidean Sagastitxo pasatuta eta ezkerrera Agerre baserria baino lehentxeago. Etxeak etxe polit baten airea du. Bi isuri eta bi plantako etxe tentea, ataria eguzki aldera begira, saihetsean hiru-lau meta-belar ondu eta oraingo meta moderno bi plastikopean. Atzean, ipar-mendebaldera terraza eta azpian ukuilua. Aurrean, gainera, metro asko gabe Institutua eta Biteri eskola kokatzen dira, ez du beste inolako oztoporik. Etxekoandreak dioenez, eskolak eraiki eta lehen urteetan benetan gogaikarriak gertatzen ziren orduko haur eta gaztetxoak (harriak tiratzen, iseka eta iraina baizik ez baserritarrei...) Orain bestelako heziketa ematen zaien seinale garbia dela dio. Etxea ormigoiz egina eta karez ongi zuritua dute. Aize-Eder izena zinez ongi asmatua dela esan zait: alderdi guztietako haizeak (hegoa, mendebala...) jotzen omen du etxea, ongi jo ere.\nAipaturiko Praixku zenaren seme ezkonduak, bere familiarekin estreinatu zuen Aize-Eder etxe berria. Alde batetik, senar-emazteak: Joxe Mari Garmendia Garin eta Joana Aizpurua Arruti, jaiotzez Aiako alaba hau, eta Joan Joxe eta Patxi semeak. Alboan, etxebizitza biko etxea denez, Joana, Joxe Mariren arreba eta Joxe Esnaola Muxika senar-emazteak, Lukainkategi (Añorga) baserriko semea hau.\nGaur, Joana, alarguna, Patxi semea eta Joxe, koinatua, alarguna hau ere, bizi dira AizeEder baserrian.\nGanaduak, 6-7 behi eta 4-5 zekor eduki ohi dituzte, horrek suposatzen duen guztiarekin; esaterako, ganaduen jatekoa: belarra, artoa, arbia... Esnea eta haragia dira hauen produktu nagusiak: zekorrak hazteaz aparte, gogotik saiatzen dira esnea biltzen. Esne putzu polita, gaur goizean neure begiz ikusi dut, Iparlateko kamioi zisternari etxe azpiko bidegurutzera atera diotena. Etxekoandreari esan diodanean alde ederra Hernaniko kaleetan eskailerak gora eta behera ibili orde. Erantzuna ere halakoxea izan da.\n—“Alde ederra litroko 90-100 pezeta hartu ordez, 50 pezeta ozta-ozta Iparlaten eskutik hartzea ere, eta, hori koipea eta beste, esnea ongi analizatu ondoren!”


Irati Lazkano, Egilea hemen ZUZEU\nJulen Portillo, Euskal Tiktokerra\nJulen Portillo, Euskal Tiktokerra - Julen Portillo Zarautzeko mutil gazte bat da Tiktoken bideo barregarriak igotzen dituena eta zortzi mila jarraitzaile dituena. Mutil honi gehien gustatzen zaion E...\nIzen Abizen konbinazio bitxiak - Iaz pandemia garaia izanda ere, bidaitzeko aukera izan nuen. Bai, badakit garai egokiena ez zela, baina egin nuen. Hortaz, hauxe nire AITOR MENA izango da. Iaz Amer...\nUkrainera, Ukrainiako hezkuntza - Gaur egun, Ukraina eta Errusia arteko norgehiagoka puri-purian dago. Baina zer dakigu ukrainiera eta errusiera hizkuntzei buruz? Zer harreman dute haien artean? Ho...


Beasain Errekarte III-Sukia Eraikuntzak *\nErrekarte auzoa osatuko duen eraikinean AZKEN ETXEBIZITZA salgai.\nAurkitu etxe berri batean bilatzen duzun lasaitasuna eta erosotasuna. Beasaingo ingurune pribilegiatuan, Loinatz ermitarako bidetik eta Igartzako monumentu-multzotik gertu.\nTerraza erosoak dituzten 2, 3 eta 4 logelako etxebizitza berriak. Gainera, etxebizitza guztiek sukalde osoak eta gela bakoitzean armairu bat izango dute. Garaje itxiak ere egongo dira etxearekin batera erosteko.\nZure etxebizitza nahi duzun moduan eta zure beharren arabera pertsonalizatu ahal izango duzu, halaber, gure pertsonalizazio-programaren bidez, eta hainbat aukeratan murgildu ahal izango zara.\nEz galdu zure etxebizitza berria Beasainen erosteko aukera!\nErreserbatu zure hitzordua 943 30 29 13 telefonora deituta.\nSalmenta-bulegoa: Nafarroa Hiribidea, 16 - Beasain (hitzordua eskatuta).


Donibane Grazi Turismo Bulegoko webgunea | Ipar Euskal Herrian\nGaraziko eskualdeak gaur egun Nafarroa Behereko Donibane Garazi du hiriburu. Donibane Garazi Euskal Herriko herri ederrenetarikoa da.\nOztibarre eta Zuberoa ditu mugakide ekialdean eta Baigorri-Aldude mendebaldean. Hegoaldean berriz, Nafarroa garaia. Donibane Garazitik igarotzen dira Donejakue bidea eta GR10 mendi ibilbidea. Lurralde honetakoa da ere (Baigorrirekin batera) Irulegi JDB arnoa. Alde guzietan ikus daitezke mahastiak, bereziki mendi magaletan.\nGaraziko eskualdea, Nafarroa Beherearen hego aldean izanik, mendiz inguratua dago. Oztibarre eta Zuberoa ditu mugakide ekialdean eta Baigorri-Aldude mendebaldean. Hegoaldean berriz, Nafarroa Garaia. Hemengoa dugu Irulegi JDBko arnoa. Bistan da eskualdeko herri ezagunena Donibane Garazi dela. Harresiz inguraturiko herri gotor zoragarria da. Bertatik pasatzen da (GR 65) Compostelarako Donejakue bidea.\nXII. mendean sortu zen Donibane Garazi. Orduan herria Nafarroako Erresuman zen, Iruñea hiriburu zuela. Herriak kokapen estrategikoa zuen, Pirinio mendi zolan erresumaren iparraldea eta Frantziako erresumarekiko mugen zaintzeko. Eskualdea erromatarren garaitik ezaguna zen. Horren lekuko ditugu Donazaharren aurkitu diren hondarkinak eta Arnostegi lepo ondoan erromatarrek eraiki zuten Urkuluko behaketa dorrea. Irisarrik ere bazuen zeregin garrantzitsua, ezen bertan eraiki baitzuten, Malta Ordenako zaldunek Ospitalea jauregia.\nMendiz inguraturik, Errobi errekak zeharkatzen du eskualde hau, eta ondorioz arroila jaitsiera eta espeleologia praktikatzeko leku ederra da. Mendi ibilbide andana ere badu. Jatsu eta Izpuratik Arradoi kaskora joan gaitezke Irulegi JDBko mahastietatik. Donibane Garazitik abiatuz, GR 10 ibilbidetik Ezterenzubira eta Baigorrira joan gaitezke. Arnostegiko lepotik berriz, Urkulu dorrera igo daiteke. Erromatar garaiko dorrearen hondarkinak 1400 metroko goratasunean daude. Organbide lepo ondoan, Errozate mendigunean, Harpea lezea dugu: forma oso berezia du.\nGaraziko eskualdean bi haran nagusi ditugu. Ergaraiko harana, Mendibe, Behorlegi eta Lekunberri herriekin. Hemendik Irati ez da urrun, eta mendi ibilaldiak egiteko edo Ossau-Irati gasna ekoizleak ezagutzeko leku ezin hobea da. Bestalde, badugu Ezterenzubiko harana Eiheralarre eta Ezterenzubi herriekin. Bertatik igarotzen dira GR10 eta GR65 ibilbideak.\nHarpea lezea luzaz, eta orain dela gutxi arte, artzainek baliatzen zuten aterpe gisa. Eguraldi txarra zenean artaldearekin sar zitezkeen barnera. 1200 ardi sartzen ziren !\nDonibane Garaziko ikustekoak\nHerri gotorra XII. mendean sortu zen, Nafarroako Erresuma garaian. Herritarrak biziki harro dira beren herriko harresiez eta zitadelaz.\nZitadela, Mendiguren izeneko muinoaren kaskoan eraiki zuten Erdi Aroko gaztelu zaharraren hondarkinen gainetik XVII. mendean. Vauban arkitektoak moldatu zituen 1685ean.\nIrulegiko mahastiek azalera aski xumea dute: 250 hektarea besterik ez. Jatorri Deitura Babestua eskuratu zuen eta gaur egun 10 herriko eremu batean ekoizten da.\nHiri erromatarra izana, Donibane Garazitik 3 km-ra dago eta bertan atzemanen dituzue erromatar kanpamenduko indusketa lekua eta museoa.\nDonejakue bideak Garaziko herri bat baino gehiago zeharkatzen ditu: Donibane Garazi, Eiheralarre eta Uharte Garazi. Donibane Garazitik Orreagarako etapa (27 km) bideko zailenetako bat da, mendian gora egiten baitu.\nDonibane Garazi haranetan ezagutzeko


Elizaco saindu eta yakintsun handienen arabera, herrietaco aphezec arimeri buruz egiten duten arduraco lanaz canpo, deusec ez diote diosesa bati, giristino escualde bati hainbertze on ekhartzen nola misionec; erran daiteke misionec osatzen eta fincatzen dutela herrietaco aphezen lana, bai macurrac chuchentzeco, bai egiazco debozionearen arimetan phizteco eta begiratzeco, bai salbamenduzco obra guzien hedatzeco eta fincatzeco, gehiago dena, hainitz arima ez da salbatzen misioneri esker baizic.\nNola Aita Garicoampiuml;tzen lagun gehienec ez baitzakiten escuara, escual herrian ez dire izan hainitz ezagutuac.\nBainan diosesaco biarno aldean, bethi bizi bizia dago Aita Chirou, Larrouy, Perguilhem, Carrerot, Casau, Vignau, Vignolle, Higúere eta bertze ascoren orrhoitzapena eta yendec badakite erraiten zenbat lehiarekin seculan akitzen ez balire bezala, bazabiltzan herriz herri predicatzen, cofesatzen, hitz batez arimen zeruco bidean ezartzen edo aintzinarazten.\nAita Garicoitz ez zaitaken hola herriz herri ibil bere misionestekin.\nBataila batean ere, aintzindari lehena soldadoetaric hurbil egoiten da, bainan berech, ahalaz batailaren goiti beheiti guzien ikhusteco tokian, soldadoeri araberaco manuen emaitea-gatic.\nHola zagon Aita Garicoitz.\nLehenic bere misionesteri erraiten zioten zer egin behar zuketen arimen salbatzeco, gero ahalaz yakintsun egiten zen misionetaco harat hunatez, bozcariatzen zelaric gauzac ongi zohazinean, berri tcharrec bihotza erdiratzen ziotelaric.


ELAk langile publikoen soldata igoera eskasa dela salatu du — ELA Sindikatua\nELAk langile publikoen soldata igoera eskasa dela salatu du Soldata igoera ez dago loturik KPIren erreferentziarekin, eta langile publikoek 30 urte baino gehiago beharko dute azken urteotan galduriko eroste-ahalmena berreskuratzeko. Akordio horrek ontzat ematen du, beraz, PPk, UGTk, CCOOek eta CSIFek 2018ko martxoan sinatu zuten akordioa. https://www.ela.eus/eu/nafarroa/albisteak/elak-langile-publikoen-soldata-igoera-eskasa-dela-salatu-du https://www.ela.eus/@@site-logo/elalogo.png\nNafarroako Gobernuak foru-langileen soldata-igoerak %2,25ekoa izango dela iragarri du. ELAk uko egiten dio foru-gobernuaren proposamen horri, PPk, UGTk, CCOOek eta CSIFek 2018ko martxoan egindako akordioa ontzat hartzen duelako. Izan ere, akordio horrek babesa ematen die austeritate-politikei, eta ez du indargabetu sektore publikoan hain ondorio larriak eragin dituzten dekretuetariko bat ere. Oroitu beharrekoa da, halaber, akordioa betetzeko jarri den baldintza: autonomia-erkidegoek defizita, gastu-sabaia eta zor-muga bete behar izatea. Beraz, oinarrizko legeen bidez autogobernua ahultzeko joerari eutsi diote. Gure autonomia haien eskuhartzeen pean dago, eta, berez, deuseztaturik.\nSoldata-igoerari dagokionez, Madrilgo akordioa zeharo eskasa da, eta gainera ez dago loturik KPIren erreferentziarekin. Azken aurreikuspenen arabera, 30 urte beharko dira, kasurik onenean, azken urte hautetan Nafarroako administrazio publikoetan.galduriko eroste-ahalmena, %15ekoa, berreskuratzeko.\nELAk Nafarroako Gobernuari eskatu dio alde batera utzi ditzala austeritate-politikak, eta utzi diezaiola behingoz Madrilen erabakitzen denari men egiteari. Aitzitik, benetako negoziazio-aldi bat ireki beharko luke, azken urteetan galduriko %15eko eroste-ahalmena berreskuratzearren. Orobat, guztiz beharrezkoa dira enplegu-arloko akordioak egitea, sektore publikoko behin-behinekotasunaren tasa %35etik goitikoa baita, sektore pribatukoa baino anitzez handiagoa.\nBertzalde, premiazkoa da sektore publikoko behin-behineko enplegu prekarioarekin bukatzea —milaka langileren behin-behineko egoera egonkortuz eta finkatuz—, eta baita azken urteetan murrizturiko gainerako lan-baldintzak lehengoratzea ere.


Nola deskargatu eta erabili Internet Explorer Mac | Foro mugikorra\nNola deskargatu eta erabili Internet Explorer Mac-erako\nInazio Aretoa | 25/10/2021 16:00 | Mac, Sistema eragileak\nMicrosoft-ek Internet Explorer-era kaleratu zuen azken bertsioa 2013koa da. Ordutik 2021eko abuztura arte, Microsoft-ek Interneteko arakatzaile gorrotoenetako baten segurtasun-eguneratzeak kaleratzen jarraitu du. 2022ko ekainera arte, Windows 10 ordenagailuetan egongo da eskuragarri (Windows 11n sartuta ez dagoena).\nWindows-erako Internet Explorer-en azken bertsioa 2013an kaleratu zen eta eguneraketak jasotzen jarraitu duen arren, macOS bertsioa 2003tik alde batera utzi da, Microsoft-ek garapena alde batera uzten zuela iragarri zuenean Safari OS Xrako kaleratzearekin. Orain arte, Internet Explorer zen Mac-en arakatzaile lehenetsia.\nIa 20 urtez eguneratu gabe egon dela kontuan hartuta, deskargatu eta erabili Internet Explorer Mac batean ez du zentzurik arrazoi ezberdinengatik:\nOso zaila baita halako bertsio zahar bat eskuratzea.\nEz baitu funtzionatuko macOS Mojave-rekin hasten diren bertsioetan, 64 biteko aplikazioak soilik exekutatzeko aukera ematen duen bertsioa.\nWeb teknologiak asko aurreratu du Mac bertsioa eguneratu ez den ia 20 urte hauetan, beraz, ez da bateragarria izango web orri gehienekin.\nInternet Explorer ia abian jarri zenetik ezaugarritu izan da administrazio publikoen web arakatzaile gogokoena Espainiako eta beste herrialde batzuk.\nHau izan zelako merkatu kuota handiena duen nabigatzailea, Windows 95 berez sartuta lortu zuen kuota, Europar Batasunaren isun handia eta sistema eragilearen instalazioa amaitu baino lehen beste nabigatzaileak instalatzeko baimena emateagatik.\nBai edo bai behar baduzu, zure Mac-en Internet Explorer erabiltzeko, jakin behar duzu ez dagoela dena galtzen, ez duzula Windows-ek kudeatutako ordenagailurik erosi behar, posible baita. Internet Explorer emulatu beste arakatzaile batzuen bidez, Safari adibidez.\nSafari, Mac-entzat zeinen optimizatuta dagoen, ez da eskuragarri ditugun nabigatzaile onenetariko bat, izan ere, onenen artean ere ez dago, nahiz eta macOS Big Sur abian jarrita, Applek. luzapenetarako Safari laguntzan sartu da (MacOS Mojave eta Catalina-ra ere iritsi zen laguntza Safari eguneraketa batekin).\nHona hemen aplikazio/arakatzaile onenak erabili Internet Explorer zure Mac-en.\n3 Chrome eta Microsoft Edgerako IE Tab luzapenarekin\n4 Instalatu Windows Mac-en\nSafari-rekin web orri bat Internet Explorer balitz bezala bisitatu ahal izateko egin behar dugun lehenengo gauza da aktibatu Garapen aukerak. Safari Garapenaren menua aktibatzeko, jarraian erakusten dizkizudan urratsak jarraitu behar ditugu.\nSafari irekitzen dugu.\nGoiko menura joango gara, egin klik Safari - Hobespenak.\nOndoren, egin klik fitxan aurreratu.\nFitxa honen barruan, laukia markatuko dugu Erakutsi Garapen menua menu barran.\nMenuaren goialdean, Laster-markak eta Leiho aukeren artean, menua bistaratzen da Garapenerako.\nMicrosoft-ek Internet Explorer alde batera utzi duenez, gainerako nabigatzaileek ere berdin egin dute eta gaur egun, Safari-k ez digu uzten Internet Explorer bezalako web orri bat zuzenean bisitatzen. Garapen menuko aukera bat hautatuz, baina egiten jarraitu ahal badugu behean erakusten dizugun moduan:\nSafari-n irekitzen dugu bisitatu nahi dugun web orria Internet Explorer-ekin egingo bagenu bezala.\nJarraian, menua sakatuko dugu Garapenerako eta aukera hautatzen dugu Erabiltzaile-eragilea - Beste batzuk.\nErakutsitako koadroan, idatziko dugu:\nMozilla / 5.0 (Windows NT 10.0; Trident / 7.0; rv: 11.0) Gecko bezalako\nEta egin klik gainean onartu. Erabiltzaile-agente hau Internet Explorer 11-ri dagokio Windows 10-rako.\nSafari irekitzen duzun hurrengoan, erabiltzaile-agente hau Erabiltzaile-agentea - Beste menuan gordeko da azken postuan, beraz, ez duzu berriro bilatu beharko.\nWineBottler Windows aplikazioak macOS-en exekutatzeko diseinatutako aplikazioa da. Baina ez edozein aplikazio, bakarrik egokitu diren aplikazioak eta aplikazio honen barruan aurkitzen da.\nAplikazio hau da kode irekikoa eta ahal duzu deskargatu guztiz doan edozein motatako erosketa barne.\nWineBottler-ekin, ahal dugu instalatu Internet Explorer 6, 7 eta 8 bertsioak, nabigatzaile honen bertsiorik ezagunenak eta zeinetan oinarritu ziren administrazio publiko gehienek euren zerbitzuak Internet bidez eskaintzen hasi zirenean.\nHorrez gain, aplikazio honi esker, ahal dugu instalatu Windows aplikazio klasikoak hala nola, MS Paint, Media Player Classic, Windows Media Player.\nChrome eta Microsoft Edgerako IE Tab luzapenarekin\nNabigatzaileen luzapenek eskaintzen dizkiguten funtzio kopurua zabaltzeko aukera ematen digute, funtzio gehigarriak gehituz (erredundantzia merezi du). Microsoft-ek Windows 10 abiarazi zuen arakatzaile berri batekin: Microsoft Edge horrekin Redmond-en egoitza duen konpainia Internet Explorer betirako ahaztea nahi nuen.\nLuzapenak eta beste errendatze-motor bat eskaintzen zuen arren, EdgeHTML (Internet Explorer-ek erabiltzen duen Trident-etik eratorria), azkenean berdin gehiago izan zen. 2020an, Microsoft Edge-k itxura osoa jaso zuen. Barrutik berritua zegoen, Chromium-en oinarrituta zegoen eta Blink errendatze motorra erabiltzen hasi zen, Google Chrome eta Opera-k erabiltzen duten bera.\nChromium-en oinarrituta dagoenez, hala da Chrome Store sareko luzapen guztiekin bateragarria. Jakin-mina baduzu, Safari-k WebKit errendatze-motorra erabiltzen du.\nMicrosoft Edge eta Chrome-k nola ahalbidetzen diguten badakigu instalatu luzapen berdinakZure pribatutasunaz kezkatzen bazaizu, probatu beharko zenuke, ziur ez zaituela utziko.\nGainera, Chrome macOS-erako eskuragarri dagoen arakatzaile txarrenetariko bat da betidanik, baliabideen harraska agortezina baita.\nLuzapenari esker AI TAB, edozein web orri bisita dezakezu Internet Explorer balitz bezala. Luzapen honek, adibidez, arakatzaile honen gaiztatutako teknologietarako laguntza eskaintzen du Java, Silverlight, ActiveX, Sharepoint...\nHorrez gain, luzapenean klik eginez hautatzeko aukera ematen digu. Internet Explorer-en zein bertsio emulatu nahi dugun, Internet Explorer 7tik Internet Explorer 11ra.\nInstalatu Windows Mac-en\nBeste aukera bat, askoz astunagoa eta horientzat bakarrik gomendatzen da Windows aplikazioak aldizka erabiltzen dituzten erabiltzaileak Windows 10 Mac batean instalatzea da, Boot Camp bidez edo VMWare edo Parallels-ekin gure ordenagailuan makina birtualak sortzeko aukera ematen diguten aplikazioak erabiliz.\nZure taldea a batek kudeatzen badu Intel prozesadorea, ez duzu arazorik izango irtenbide hau erabiltzeko. Hala ere, zure ordenagailua Appleren ARM prozesadoreek (M1, M1 Max, M1 Pro edo berriagoa) kudeatzen badute, ezin izango duzu.\nHau da, Windows 10 eta Windows 11, artikulu hau argitaratzeko unean (2021eko urria) ez dute ARM prozesadoreetarako bertsiorik saltzen, nahiz eta merkatuan eskuragarri dagoen baina fabrikatik mota honetako prozesadore batekin ateratzen diren ekipoetarako soilik.\nArtikuluaren bide osoa: Foro Mugikorra » Sistema eragileak » Nola deskargatu eta erabili Internet Explorer Mac-erako\nWindowserako doako iMovie alternatiba onenak\nNon deskargatu Mac-erako horma-paper onenak


Etxebarri baserria - Wikipedia, entziklopedia askea.\nGaraiera 153 m\nEtxebarri baserria (Araba)\nGaraia XVII. mendea\nFatxada 16,70 metro\nEusko Jaurlaritza 2002ko uztailaren 29a\nEtxebarri Laudioko Larra auzoan dagoen baserria da.\n2002ko uztailaren 29an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.\n1.1 Kokapena eta azalpen orokorra\n1.2 Barneko egitura\n1.3 Tipologia eta kronologia\nKokapena eta azalpen orokorra[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nLarra edo San Bartolome auzoan dago eta nekazari aurrekari nabarmenak dituzten etxe talde bateko eraikina da. Taldeko etxe guztiek, orokorrean, Etxeberri izena hartzen dute; ondoren, 3. zenbakia azalduko dugu.\nEtxea Arraño mendiaren iparraldeko mazelan dago, eta Nerbioi errekak zeharkatzen duen ibarreko behe aldea menperatzen du; Larra auzoa bi zatitan -goialdea eta behealdea-, utzi duen Laudioko saihesbidearen ibilbide berritik oso hurbil dago. Fatxada nagusia ekialdera edo eguzki begira dago.\nMazelan kokatutako eraikin isolatu honek angeluzuzenetako solairu trinkoa du: fatxada 16,70 metrokoa eta luzera 12,60 metrokoa. Altxaerari dagokionez, bi solairutan –azpikoa eta lehenengoa- eta estalkipean banatua dago; azken hau, erdiko hormartean eta erabat zabalik agertzen da. Teilatua bi uretara eraikia da, eta fatxada nagusiarekiko elkarzuta den gailurra eta erdiko hormartean atzealdera zuzendua dagoen teilatu-faldoia (mirabustana) ditu. Fatxada nagusiko teilatuak jabaloiek eutsitako luzapen txikia du.\nAurrealdean, solairu nagusira sartzeko eskailera bikoitzak baserriak bizitza biko banaketa duela adierazten du. Horrek gogorarazten digu ere, nekazaritza ustiapena hobetzeko eta gehiago aprobetxatzeko banatu zela bi zatitan baserria.\nBaserria dagoen maldak atzeko eta alboko altxaera guztian hormatxoa edo nibelazio-zokaloa (zimentazio bista) egitea behartzen du, hormatxo horren gainean jasotzen dira itxitura-hormak. Itxitura-horma horiek ertzetako harlanduen antzeko harri handiagoekin eta erregularragoekin eginak dira. Fatxada nagusiko beheko solairua harrizkoa da; goiko solairuek, berriz, gai arinagoekin betetako egurrezko bilbadura kareztatua azaltzen dute. Etxebizitzaren lurzorutik, hau da, beheko eta erdiko solairuaren altuera ertainetik hasi eta teilatura iristen diren egurrezko hiru zutoin sendoek finkatzen dute fatxada nagusiaren erdiko hormartea.\nEtxebizitzetara sartzeko eskailera bikoitzak barandaudun eskailburuak ditu, eta hauetatik, hain zuzen ere, sartzen da barrura. Lau leihoek betetzen dituzte sarrera bakoitzaren alde banatan, solairu nagusian zabaldutako hutsarteak. Ganbara, guztiz zabalik, aurrean dago. Beheko solairura edo ikuiluetara bi ate xumetik joaten da. Gainerako altxaeratan, hau da albokoetan eta atzekoan, hutsarteen banaketa, tamaina eta egitea ausazkoa da, eta guztietan nabarmenena teilatuaren lerrotik oso hurbil daudela.\nEtxebizitza biek antzerako zatiketa edo banaketa dute: hasieran atariko gela dago, handik sukalderako eta korridore motz baterako sarrera dago, eta azken horretan, ganbarara iristeko eskailera, eta komunera eta geletara sartzeko ateak.\nBarneko egitura[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nEraikinak goitik-beherako elementuz osatutako egitura azaltzen du, egurrezko bi zutoinek hiru hormarte bereizten dituzte, aurreko eta atzeko fatxadarekiko elkarzutak dira, erdiko hormartea zabalagoa da eta bi azpizatitan banatzen dute erdiarekiko ezarritako bi zutoinek. Ekialdeko eta iparraldeko hormei lotutako zutoinak horma horien barruan daude. Gainerakoak harroinetan oinarrituak eta berriki zementuaz gogortuak, teilaturarte osoak dira. Zutoinak orekan banatuta egotea, atariak 3,50 eta 4 metroko argi-hutsarteak izatea ahalbideratzen du. Goitik-beherako eta zeharkako harriak egituraren korapiloetan estekatzeko, giltzadun aho-zirika sistema erabiltzen da. Korapiloen inguruan hainbat piezatan kontra koskak izateak hauen muntaia errazten du. Badira, alboko ahoan egiten diren mihiztaketa "enara" itxurakoak ere, aho-zirika sistema baino zaharragoak diren mihiztaketa teknikak, hain zuzen ere. Zenbait elementuk izandako itxuragaltzeak mota ezberdinetako pieza lagungarriak gehitzea ekarri du, batez ere egonkortasuna eta egituraren gogortasuna ziurtatzekoak.\nTeilatu-zurajean gapirioen eta petralen arteko lotura konpontzeko aterabidea edo sistema oso interesgarria da; gapirioetan josita dauden eta buru nabarmenak dituzten egurrezko iltzeak edo giltzak oraindik ere gorde egiten baitira. Hormarteak banatzen dituzten petralekin topa egiten dute buru horiek eta, horrela, gapirioak ez labaintzea eta egitura guztia gogortzea lortzen da. Gailurra egurrezko iltzeekin josita eta alboko ahoetan mihiztatzen diren jabaloiekin gogortzen da. Ganbarako solairuak opaitzurrarekin landutako eta burdinazko iltzeekin jositako egurrezko oholtza agerian du.\nTipologia eta kronologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nBaserri motari dagokionez eraikina fatxada laua duten baserri-multzokoa da: ataririk gabekoa, zutoin osoduna, etxebizitza bikoitzekoa, altxaeran gutxi garatua, fatxada nagusiarekiko elkarzuta den gailurra duena eta jabaloiak eutsitako hegalkinduna. Orokorrean XVII. mendeko bigarren zatikoa dela esan daiteke, baina, mende horretako lehenengo zatikoak izan daitezkeen eraikuntza- eta forma-xehetasunak ere agertzen dira. Hala ere, baditu eraikuntzaren aldetik berrikuntzak eta beranduagokoak diren material- eta piezakatze-ekarpenak ere.\nOrriaren azken aldaketa: 28 azaroa 2019, 10:28.


Mendi lasterketa: EHUNMILAK. ASTE BETE FALTA DA!!!\nMendizale batzuk landako anoan, Hiru Haundiak proban ( 2010 ).\nEhunmilak proban parte hartzeko eguna gerturatzen ari da.\nAzkenengo probak igaro ostean, erabaki bat hartu det: oinez egingo dudala; hori bai erritmo onean, denbora kontrolak nahiko exigenteak baitira hasieran, batez ere Tolosara iritsi arte.\nGero, tripetatik ondo baldin banabil, aurrera jarraitzea da dosifikatzen, une oro indarrak neurtuz.\nIbilbidean zehar 2 atseden nagusi ditugu: Tolosa eta Etxegarate, eta beraietan siestatxoa botatzeko aukera ez det alperrik galduko.\nArduratzen nauan beste aldagai bat eguraldia da, beroa egiten badu akabo! Proba luze hauetan “deshidratazioa” espata bat bezala beti gainean dugu, ba beroarekin gureak egin du! Horren aurrean zer egin? Ba, burua ondo babestu, gorputza ondo hidaratatu, likidoak piskanaka piskanaka edanez eta frutak irentsiz.\nBestalde lehen edizio hau berezia izan behar da. Euskal Herrian 167 km-ko mendiko probarik ez bait da inoiz ezagutu. Badago jendea, bere kabuz, distantzia luzeko zeharkaldiak jarrain, non stop formatoan, egina duena; Sebe Peñak (1953an) eta Jabier Bastarrikak (2003an) adibidez, 4 katedralak egin zuten, 398 km osatuz: Bilbo-Gasteiz-Iruñea-Donostia-Bilbo, 4 egunetan elkartuz.\nLea Artibai aldean ere, Markinako mendizale batzuk 7 haundiak egina dute, 248 km osatuz: Markinatik hasi eta bukatu hurrengo mendiak igoaz: Oiz, Erlo, Ernio, Txindoki, Aizkorri, Anboto, Gorbea, 3 egunetako epean.\nOraingo hau berriz, Ehunmilak, non stop eran Euskal Herrian antolatu den inoizko distantziarik luzeena duen mendi zeharkaldia da. Batzuk lasterketa izena jartzen diote, beste batzuk martxa, berdin dio, proba luze hauetan helburua bukatzea da, denborak bigarren maila batean utziaz.\nDatorren ostegunean, uztailak 16an, Beasainen elkar ikusiko dugulakoan, agur bero bat parte hartzaile guztiei, lagunei eta eskerrak antolatzaileei!\nEgilea: Mendi lasterketa ordua: 11:15


Other Words proiektua: hiru ekitaldi uztailean - Donostia Kultura\nOther Words proiektua: hiru ekitaldi uztailean\nUztaila(r)en 10-(e)an, 2019 [11:20 h.]\nOther Words ekimenaren lau urteko ibilbidea osatzear dagoen honetan, azken hiru ekitaldiren berri ematera gatoz.\nUztailaren 17an, Bart Kingma frisiarrak bertsolaritzari buruz egin zuen "Hizkuntza txikitu baten arrakasta" dokumentala aurkeztuko dugu. Hitzordua Euskaltzaindiaren Donostiako egoitzan (Tolare baserria. Almortza bidea, 6) izango da, arratsaldeko 19:00etan.\nUztailaren 19an, hamar hizkuntzatan ondutako 34 idazlan jasotzen dituen Other Words antologia aurkeztuko dugu. Egitasmoaren nahiz argitaletxearen ordezkariak Donostiako liburutegi nagusiko Mandasko Dukearen aretoan elkartuko dira.\nUztailaren 26an, Other Words egitasmoan parte hartu duten euskal idazleek euren literatur egonaldien berri emango diete Pasai Donibaneko Kulturgunera ( Donibane kalea, 1) biltzen direnei. "Topagune" gelan bat egingo dute, 19:00etan.


Euskal lurraldeen arteko Nazio Topaketa berezia egingo da bihar Kilometroak-en eskutik | El Diario Vasco\nUrretxuEuskal lurraldeen arteko Nazio Topaketa berezia egingo da bihar Kilometroak-en eskutik\nKilometroak. Tinko heldu zion lekukoari U-Z Ikastolak. / AGUADO\n75 gaztek egunpasa ederra egingo dute euren arteko harremanak sendotuz\nDV URRETXU. Viernes, 16 marzo 2018, 09:26\nKilometroak 2018ren eskutik, euskal lurraldeen arteko Nazio Topaketa egingo da bihar, larunbatean, Urretxun eta Zumarragan.\nAurtengo Gipuzkoako Ikastolen aldeko jaiaren antolatzaile den Urretxu-Zumarraga Ikastolako ordezkaritzarekin batera, beste bost ikastetxetako gazteak etorriko dira: Atarrabiako Paz de Ziganda Ikastola, Getxoko San Nikolas Ikastola, Gasteizko Armentia Ikastola eta Ipar Euskal Herritik, Xilaba talde bezala, Kanboko Xalbador Kolegioa eta Ziburuko Piarres Larzabal Kolegioa.\nHorrela, Euskal Herriko 75 gazte elkartuko dira gure bi herrietan antolatu den egunpasaz gozatzera.\nEgitasmoaren helburu nagusia gazteak euren artean nahastu eta elkar ezagutzea izango da. Pertsona guztiak gara ezberdinak, bai fisikoki eta baita izaerari dagokionez ere. Aitzitik, aniztasuna aberasgarria da, elkar ezagutuz eta elkar ulertuz, elkarrengandik ikasteko aukera dugu. Eta hori da martxoaren 17ko Nazio Topaketa honek lortu nahi duena: harremanen bitartez zubiak batzea, Kilometroak 2018ren leloari jarraituz.\nHarrera goizeko hamar eta erdietan izango da, eta partaide guztiei ongietorria emango zaie Gernikako Arbola plazan. Ekimen berezia izango dela eta, talde bakoitzeko partaide batek jendea agurtzeko bertso bat bota beharko du lehenik eta behin.\nJolas eta jokoak hamaiketan hasi eta, bi orduz luzatuko dira. Bost taldeak hainbat jolas eta jokotan lehiatuko dira plazan eta inguruan.\nTalde bakoitzeko bikote batek orientazio froga bati egin beharko dio aurre. Jarduera honen helburua, Urretxuko eta Zumarragako interesguneak ezagutzera ematea da.\nNazio Topaketako partaideek, euren laguntzaileek eta ekimenean lanean aritu diren boluntarioek elkarrekin bazkalduko dute. Kilometroetako Erronka Batzordeko guraso talde batek prestatuko du janaria.\nSegiran, talde bakoitzak 20 minutu izango ditu besteen aurrean landutako ekimen kulturala erakusteko. Ekimen horrek hiru atal izan behar ditu: abestia (bertsolaritza barne), musika eta dantza.\nSeiretan egingo da agurra, eginari amaiera emateko. Egun osoan egindako proba guztien emaitzak emango dituzte ezagutzera. Halaber, alde egin aurretik, Urretxu-Zumarraga Ikastolako ikasleek agurra dantzatuko dute eta gazte bakoitzari opari bat emango diote.\nNazio Topaketaren antolatzaileak Urretxu-Zumarraga Ikastola, Ikastolen Elkartea (EHI) eta Kilometroak Kultur Erakundea dira. Babesleak Rural Kutxa eta Irizar dira. Laguntzaileak, berriz, Urretxuko Udala, Zumarragako Udala, Kaiku eta Lumagorri.\nGoierri mendi sailaren irteera hilaren 25ean Los pensionistas de Urretxu y Zumarraga continúan con sus movilizaciones


Nori ematen dio zerbitzu Deusto FabLabek?\nDeusto FabLaben funtzio nagusia da Industria Diseinuko Ingeniaritzako Graduko ikasleentzat euskarri izatea, haien proiektu akademikoak garatzeko. Horrez gain, Deustuko Unibertsitateko unibertsitateko elkarte guztiarentzako eta, oro har, gizarte guztiarentzako espazio irekia da. Berrikuntzako ekosistema bat garatzen du,pertsona, ideia, proiektu, produktu eta emozioz osatua, eta uki daitekeen eta ukiezina den munduarekin daude denak lotuta.\nErreserbak egiteko sisteman ezarrita dagoenez, Deusto FabLaben erabiltzaileak hauek izango dira:\nIndustria Diseinuko Ingeniaritzako Graduko ikasleak, proiektu akademikoak garatzeko.\nDeustuko Unibertsitateko beste titulazio batzuetako ikasleak eta gainerako unibertsitateko elkartea, jarduera unibertsitarioarekin lotutako proiektuak garatzeko.\nGizartea, oro har, edozein herritarrek bere objektuak fabrikatu ahal izan ditzan Ateak Zabaltzeko egunetan: jostailuak, altzariak, osagarriak, apaingarriak, etab. Gainera, Deusto FabLabek ikastaroak eta mintegiak antolatuko ditu, fabrikazio digitaleko teknologiak eta 3D diseinua herritarrei hurbiltzeko (ikusi blogs.deusto.es/fablab berrien bloga, jardueren data eta prezioen inguruko argibide gehiagorako).\nMakerrak, diseinu eta arkitektura estudioak eta diseinuaren munduko beste profesional batzuk, euren proiektuak FabLabak eskaintzen dituen teknologia eta zerbitzuekin garatu nahi badituzte, proiektuei balio erantsia emanik (bidali posta elektronikoko mezua fablab@deusto.es helbidera, erreserba eta tarifei buruzko argibide gehiago jasotzeko).\nFabLabaren jarduerak babestu nahi dituzten enpresa eta erakundeak, mezenasgoaren barruan (bidali posta elektronikoko mezua fablab@deusto.es helbidera, babesle mota desberdinei buruzko argibide gehiago jasotzeko).\nIndustria eta teknologia enpresak, Deusto FabLabekin duten lankidetza esparruaren barruan, Industria\nDiseinuko baterako proiektuak garatzeko (bidali posta elektronikoko mezua fablab@deusto.es helbidera argibide gehiago jasotzeko).


Wearable datorren moda. Teknologi jantzi berria ezagutu!\nWearable datorren moda. Jantzi egiten den teknologi berria ezagutu!\nHasiera/Berrikuntza, Internet eta Teknologi berriak/Wearable datorren moda. Jantzi egiten den teknologi berria ezagutu!\nGero eta gehiago erabiltzen ari dira soinean jarrita edo erropan integraturik eramagarriak diren tramankulu elektronikoak. Etengabe erabiltzailearekin harremanetan dauden teknologiak dira eta hainbat funtzio desberdinetan lagungarri izan daitezke, bihotz taupaden kontrola baita ikusten ari garenaren argizkia ateretzeko adibidez. Jantzi daitezkeen teknologi berri honi, jantzgarria deritzogu, Wearable ingelesez. Erabiltzaileen gehigarri bat direla esan genezake bai gorputzarena eta baita adimenarena ere.\nLanak egiten eta informazioa eskuratzeko lagungarri zaizkigun hainbat tramankulu ditugu gaur egun gure artean. Ondoren, jantzgarriak diren elementu hauen adibide batzuk ditugu.\nVivofit: Eskumutur adimendua eguneko ekintza fisikoa kontrolatzeko egokia. Loaldia monitorizatzeko balio du ere bai.\nGoogle Glass: Googleren betaurreko adimenduek inguruko informazioa ematen digute eta beste hainbat ekintza burutzeko baliagarriak zaizkigunak, argazkiak atera adibidez. Beste erabiltzaileekin komunikatu eta sarean informazioa lortu dezakegu ere. Medikuntzan eta larrialdietan erabiltzen dira adibidez.\nNymi: Eskumutur teknologikoa etxeko atea eta kotxekoa irekitzeko, sareko gure kontuetara sartzeko, ordenagailura zuzenean sartu eta beste eragiketa egiteko aukera ematen du.\nMyo: Beso eskaner honen bidez Appleko hainbat makina erabili ahako ditugu egiten ditugun keinuekin. Ordenagailuan eragiketak egin, bideojokoetan aritu, telefono deiak hartu eta beste makina batzuekin harremanetan jarri.\nSmart Diaper: Ume txikien fardel eta mugikor aplikazio honen bitartez umearen giltzurrun arazoak ikuskatu dezakegu. Baita ura behar duen ere bai.\nSensible Baby: Ume txiki bat nola dagoen ikuskatu dezakegu makinatxo honekin.\nEskuragarri dauden wearable tramankuluak dituzue hauek. Ezagunak zenituen? Erabiltzen duzu horrelakore bat? Ziurrenik zuetako hainbatek jantzi daitezkeen bestelako elementuak ezagutzen dituzuela. Eskertuko genizueke behealdean iruzkin batean hoien berri emango bazenigukete. 😉\nKZgunea2015-10-29T12:13:01+02:002014/11/20|Berrikuntza, Internet eta Teknologi berriak|Iruzkinik gabe


Dena martxan da, apirilaren 6 eta 7an, Euskal Herriko itzulia Oñatin arrakastaz amaitu dadin. — Oñatiko udala\nDena martxan da, apirilaren 6 eta 7an, Euskal Herriko itzulia Oñatin arrakastaz amaitu dadin.\nEuskal Herriko itzulirako prestaketa lanak hasi dira. Txirrindulariek zeharkatuko dituzten kale eta errepideetan oztopoak kendu eta konponketak egingo dira. Lasterketa egunetan, aparkalekuak eta trafikoa mugatuko dela adieraziz jakinarazpenak jartzen hasi dira eta larrialdietarako protokoloak zehaztu dira.\nBi aste besterik ez dira falta Euskal Herriko txirrindulari itzulia Oñatira iritsi dadin. Halako ekitaldi handi bat ondo irten dadin, faktore asko hartu behar dira kontutan eta neurriak ere aurrez zehaztu eta jakinarazi behar dira.\nErrepideei dagokionean, esaterako, erdiguneko kautxozko badenak kendu dira jada. Euskadi Etorbidean jarritakoak dira une honetan dauden bakarrak. Horiek, azken orduan kenduko direla jakinarazi digu udaltzain buruak. Zubillagan txirrindularientzat arriskutsuak diren porlanezko badenak bestalde, pitin bat leunduko dira.\nBestelakoan, errepideetan ikusi diren zuloak tapatzeko, solte dauden adokinak konpontzeko eta pinu-hondarrez eta hostoz zikin dauden auzo-bideak ere behar bezala garbitzeko agindua eman da.\nAparkalekuei dagokienean berriz, apirilaren 6an, Euskadi Etorbidea eta inguruko kaleak, Kurtzebide, Moiua eta Errekalde auzuneko behekaldea, autoz garbi egon beharko dira, baita, Aita Lizarralde eta Patrue kale ere.\nZapatuan, aparkatzeko debekua duen gunea zabaldu egingo da, Lizaur edota Kale Zaharretik Kanpantxora bitartean. Baita Foruen Enparantza ondoko aparkalekura edota Errekalde eta San Lorentzoko hainbat guneetara. Alternatiba moduan, ETEO eta hainbat industrialdeko aparkalekuak irekiko dira. Baina aparkalekuen gaiari dagozkion xehetasunak, bebarruetan udaltzaingoak jarri dituen informazio orrietan jaso dira. Baita, zirkulazioa eten eta errepide mozketak ere. Aipagarria da, itzuliari amaiera emango dion erlojupekoa egin dadin, apirilaren 7an, Olabarrieta eta San Prudentzio arteko zirkulazioa arratsaldeko ordu baterako eten egingo dela. Arratsalde horretan, Oñatira sartzeko bide bakarra Udanatik behera datorrena izango da. San Prudentziotik aurrera ezin izango da etorri. Horren berri ematen duten kartelak, datorren astean bertan jarriko dira, San Prudentzioko errontonda inguruan.\nEten hauek autobus publikoaren zerbitzuari ere eragingo diote. Apirilaren 6 eta 7an, esaterako, Euskadi Etorbideko autobus geltokia Bidaurretara eramango da. Eta Euskadi Etorbideko zabor ontzi eta gainerako edukiontziak ere lekuz aldatuko dira. Honen inguruko xehetasunak ere, portaletan jarri diren oharretan zehaztu da.\nZapatua izango den apirilaren 7an bestalde, goizeko azoka ohikoa baino murritzagoa izango da. Santa Marinan izaten diren saltzaileei ez etortzeko esan zaie eta plazako azoka-gunean egoten direnei, lehenago amaitu eta jaso dezatela.\nBitartean, larrialdiren bat gerta daitekeela eta, hartarako protokoloa ere zehaztu da eta horren berri, suhiltzaile, ertzain eta 112 larrialdietako arduradunei eman zaie.\nSantu guztien zubian bisita bereziak eta Arrikrutz kobak 2016/10/25\nDenboraren Aztarnak Aizkorriko Paisaian 2016/09/19


2005eko hirugarren hiruhilekoan aurreko urteko aldi berean baino ume gutxiago jaio zen\nHomeGaiakJaiotzakPrentsa Oharrak 2005eko hirugarren hiruhilekoan...\nJAIOTZEN ESTATISTIKA (JAIE), 2005eko 3. hiruhilekoa\nUrte horretan Euskal Autonomia Erkidegoan 14.638 jaiotza egon ziren\nEUSTATek egindako Jaiotzen Estatistikaren arabera 2005. urteko hirugarren hiruhilekoan 4.871 ume jaio ziren Euskal Autonomia Erkidegoan, aurreko urteko aldi berean baino %3,1 gutxiago. Lurraldeka, Araban 702 ume jaio ziren (aurreko urteko aldi berean baino %2,8 gutxiago) eta Gipuzkoan 1.691 ume (%6,7 gutxiago). Aitzitik Bizkaian 2.478 ume jaio ziren, 2004ko hirugarren hiruhilekoko antzeko kopurua lortuz (%-0,6).\nJaiotzen hurrenkera kontuan hartuta, 2005eko hirugarren hiruhilekoan jaiotzen erdia baino gehiago (2.857 ume) lehenengo seme-alabak izan ziren; 1.723 ume (%35,4) bigarren seme-alabak izan ziren eta jaiotako umeen %6 hirugarren edo hortik gorako seme-alabak izan ziren. Soilik Gipuzkoan (%42,5) gertatu da bigarren edo ondorengo seme-alaben ehunekoak Euskal Autonomia Erkidegoko batez bestekoa (%41,3) gainditzea.\nJaiotzak amaren adinaren arabera banatzean 30-34 urtekoak dira oraindik nagusi, jaiotza guztien %45,5 adin-tarte horretako amen artean eman baitziren. Gero 35-39 urteko amen artean eman zen jaiotza gehien (%27,4), eta 25-29 urteko amen artean soilik izan ziren jaiotzen %17,6. Muturreko adin-tarteak aintzat hartuta, 25 urtetik beherako multzoan jaiotzen %5,2 izan ziren eta 40 urtetik gorakoen multzoan jaiotzen %4,3.\nJaiotako ume guztien %22,7ak gurasoak ezkondu gabe izan zituen, 2004ko hirugarren hiruhilekoko antzeko kopurua beraz. Hiru lurraldeen artean soilik Gipuzkoak izan du Euskal Autonomia Erkidego osoko balioak baino handiagoak (%23,2). Multzo honetako ama izateko adina seme-alabak izan zituzten emakume guztiena baino txikiagoa izan zen, ezkondu gabe zeuden amen %15,3ak 14 eta 24 urte bitartean baitzituen.


Tailerrak - Game Erauntsia - Bideojokoak euskaraz\nGame Erauntsiak bideo-jokoei lotutako era askotako tailerrak eskaintzen ditu. Kultur eta aisi elkarte, zentro, ikastetxeei eta enpresei zuzendutako ekintzak dira hauek eta aurrez-aurrekoak edo online izan daitezke. Gutxieneko iraupena ordu batekoa da, baina beharren arabera luzatu daiteke.\nGame Erauntsiak irakaslea, edukiak, online azpiegitura eta komunikazio baliabideak (irudiak, testuak, bere sare sozialak…) eskaintzen ditu.\nEsaterako, EDE Fundazioaren Haritulab, Gazteentzako neguko teknologia laborategirako eta enpresa pribatuentzako ikastaroak prestatu ditugu.\nHonako lau tailerrak eskaintzen ditugu:\nStreamer tailerra: OBS programaren instalazioa eta dohiketa\nTailer honetan interneten zuzeneko emisioak eta grabazioak egiteko software librean oinarritutako OBS programaren instalazioa eta erabilera irakasten dugu. Interneteko hainbat plataformetan zuzeneko emisioak egiteko beharrezko jakintzak eskuratuko dira. Honen helburua euskarazko edukiak Interneten sustatzea da, espezifikoki bideo-jokoen gameplayak jorratuz. Edukiak:\nZuzenekoak egiteko pausoak\nBideo-joko iruzkin idazketa tailerra\nTailer honetan bideo-joko baten iruzkin edo reviewa nola idazten irakasten dugu. Honen helburua idatzizko kazetaritza espezializatuan trebatzea da, konkretuki bideo-jokoei lotutako testuetan. Edukiak:\nBideo-jokoetan espezializatutako euskarazko kazetaritzaren egoera\nIruzkin baten oinarrizko elementuak: egitura, baliabide multimediak eta genero ikuspegia.\nGame Erauntsiaren webgunean iruzkinak nola argitaratu\nBideo-jokoen itzulpen tailerra [Etorkizunean eskaintzekoa]\nTailer honen helburua bideo-jokoak euskarara itzultzeko oinarrizko ezagutza eta baliabideak eskaintzen dira. Edukiak itzultzaile profesionalekin prestatu ditugu. Helburua bideo-joko baten itzulpena burutzeko oinarri teoriko eta praktikoak eskuratzea da. Edukiak:\nEuskara eta bideo-jokoak\nTeoria: bideo-jokoen hizkunta ezaugarriak\nPraktika: Weblate plataformaren erabilpena\nCaster tailerra [Etorkizunean eskaintzekoa]\nTailer honetan bideo-joko esataria, hau da, caster izateko oinarriak irakatsiko dira. Honen helburua ahozko kazetaritza espezializatuan trebatzea da, konkretuki bideo-jokoei lotutako zuzeneko emanaldien iruzkinetan. Edukiak:\nE-kirolak eta euskara\nTeoria: caster lanaren oinarriak\nPraktika: bideo-joko baten emanaldia\nTailer bat antolatu nahi baduzu jarri zaitez gurekin harremanetan esteka honen bidez eta bidali zure eskaera honakoak zehaztuz: tailer mota, aurrez aurrekoa edo online, iraupena, hartzaileak, aurrekontua eta datak.


Edizio kritikoaren iturriak: AOB-Q\nIturriaren izena: [Artxiboko Orri Bakanak - Eskuzko karratu zulogabeak]\nArgitalpen-datuak: Eskuizkribuak, 37 orri\nIturriaren urtea: 1995-2000~\nOrrialde-kopurua: 74 (37 orri)\nKanpo-deskripzioa: 17 x 20 cm-ko paperak dira, estilo beretsuz eskuz idatziak, gainean gurutzetxoa dutenak. AOB-B sortakoen oso antzekoak dira paperak, baina karpetan sartzeko zulorik gabeak. Horregatik aparteko sortakotzat jo ditugu hauek. Bost testu bina orrialdetan daude idatzita; bi testu, berriz, hiruna orrialdetan.\nEdukia: 35 olerki, AOB artxibadoreetan sail ezberdinetan sailkatuak. Bakarren bat kenduta beste inolako iturritan ez daude. Autorea hil ondoren horietako 10 testu argitaratu dituzte dagoeneko (2007-02).\nGaiak: Gai esistentzialak eta erlijiozkoak dira nagusi olerki hauetan: Bizitza, Denbora, Jainkoa. Baina bestelako gaiak ere ageri dira: Arantzazu, Poesia, Izadia, Lurra...\nDatazioa: Horietako batean, "Jesukristo kontzientziak" hasten denekoan, 1997ko data jartzen du; "Mila bederatziehun ta" hasten dena 1998koa dela badakigu, seguruenik Urtezaharrekoa, 1999.ra aldatzeko gauekoa, alegia. Gure aldetik, urte-tartea zabalduz, eta AOB-B sortakoekin parekatuz, 1995-2000 tarteko urtekotzat jo ditugu, bakoitzari buruz bestelako datu zehatzagorik ez dugunean, goian aipaturiko bi horiei buruz dugun bezala.


BioBilbao - Portal Cambio Climático de Bilbao - Portal Cambio Climático de Bilbao - 2018AN SORTUTAKO HONDAKINAK MURRIZTU ETA BIRZIKLATZE-TASA IGO EGIN DA, % 46,79RA ARTE 2018AN SORTUTAKO HONDAKINAK MURRIZTU ETA BIRZIKLATZE-TASA IGO EGIN DA, % 46,79RA ARTE – BioBilbao – Portal Cambio Climático de Bilbao\n2018AN SORTUTAKO HONDAKINAK MURRIZTU ETA BIRZIKLATZE-TASA IGO EGIN DA, % 46,79RA ARTE\nBirziklatze-tasak hondakin-mota guztietan (ontziak, beira, papera-kartoia, gai organikoak, olioa…) egin du gora eta batez ere, edukiontzi marroian nabaritu da, % 176,33ko igoerarekin.\nPapera eta kartoia dira Bilbon gehien birziklatzen direnak; iaz 24.539,86 tona jaso ziren, 2017an baino % 10.91 gehiago.\nAlde negatiboan, aipatu behar da bolumen handikoak (altzariak, gauzak, etxeko tresna elektrikoak, telebistak…) gero eta gehiago uzten direla edukiontzien ondoan eta kalean, hain zuzen ere % 49,16ko igoera izan du. Igoera hori dela-eta, azaroan 1.000 binilo itsatsi zituzten edukiontzi berde ilunetan (gainerako hondakinak), herritarrei gogorarazteko era horretako gauzak biltzeko doako zerbitzua dagoela 010 telefonora deituta.\nIbaia garbitzen duten itsasontziek, iaz, 72.708 kilo jaso zituzten, horietako erdiak baino gehiago hondakinak eta landare-hondarrak.\n2018an, bosgarren edukiontzia auzo guztietara iritsi da; 371 edukiontzi izatetik 1.341 izatera pasatu gara. Une honetan, 25.415 etxe ari dira gai organikoak birziklatzen.\nBirziklatze-politika horren fruitu dugu atzo Bilboko Udalak jaso zuen “3 paper-txori urdin 2018an” saria, papera eta kartoia bereizita biltzeko egiten duen kudeaketa bikainagatik. Sari hori ASPAPEL Paper eta Kartoiaren Fabrikatzaileen Elkarteak ematen du.\nBilboko Udalak ahalegin handia egin du 2018an herritarrak jabetu daitezen birziklatzea garrantzitsua dela. Horretarako hainbat kanpaina eta ekintza gauzatu ditu. “Birziklatu aitzakia barik” leloarekin, bilbotarrengana iritsi nahi izan du Udalak, birziklatzen lagun dezaten. Erantzuna ona izan da; izan ere, Bilboko birziklatze-tasa % 46,79ra arte igo da. Tasa goraka doan arren, lanean jarraitu beharra dago, bizimoduaren eta kontsumorako ohituren ondorioz, gero eta hondakin gehiago sortzen ditugulako.\nEuropak helburu bat ezarri du: 2010erako birziklatze-tasa % 50ekoa izatea. Horretarako, funtsezkoa da herritarrak jabearaztea nor bere hondakinen erantzule dela.\nGainera, hor dago klima aldaketa ere; adostasuna dago hondakinen kudeaketa ez-egokiak negutegi-efektuko gasen –batik bat metanoaren- emisio handiagoa dakar. Horregatik, erakundeek lan egin behar dute herritarrei tresnak eskuragarri jartzeko eta, bestetik, herritarrek birziklatzearen garrantziaz jabetu behar dute.\n2018an, Bilbon, 187.349,67 tona hondakin sortu ziren eta 2017an, 188.167,85 tona; hortaz, beheranzko joerarekin jarraitzen dugu.\nHondakin horietatik 105.018,18 tona gainerako hondakinen atalekoak dira (hau da, bereizita biltzen ez direnak). Udalaren zirkuituaren eta zirkuitu pribatuaren bidez, 82.331,49 tona bildu dira eta TMB bidez, 5.334 tona; beraz, birziklatze-tasa % 46,79an dago.\nBirziklatze-tasak igo izanak badu beste arrazoi bat ere, zabor asko sortzen dutenentzako (dendak, fruta dendak, ostalaritzako establezimenduak, udal merkatuak, ikastetxeak…) gaika eta atez ate (kartoia, gai organikoak, EPSak…) biltzeko zerbitzua sustatu izana.\nGai guztietan birziklatu da gehiago jatorrian:\n2018an gehien birziklatu dena papera-kartoia izan da, 24.539,86 tona, 2017an baino % 10,91 gehiago.\nAtzetik beira dago, 7.814,60 tona bilduta, iaz baino % 4,10 gehiago.\nOntzi arinei dagokienez (edukiontzi horia) 5.368,07 tona bildu ziren, 2017an baino % 6,77 gehiago.\nBerrerabiltzeko gauzen edukiontzi zuriaren (etxeko objektu txikiak, etxetresna elektriko txikiak, mugikorren bateriak, lehorgailuak, arropa, oinetakoak, liburuak, jostailuak…) erabilerak ere igoera izan du. Iaz baino % 16,63 gehiago bildu da horietan. Edukiontzi horietan bildutakoa Kooperak Mungian duen plantara eramaten da. Koopera Caritasek sustatutako kooperatiba da, helburu bikoitza duena: lan munduan sartzea eta ingurumena zaintzea.\nSukaldeko olioa uzteko edukiontzi laranjetan, ordea, % 10,53 gehiago batu da. Olioa hustubidetik botatzea arduragabekeria da, olio litro bakar batek 1.000 litro ur kutsatzen dituelako. Horregatik, plastikozko botila batean gorde eta edukiontzi horietako batera eraman behar da. Etxeko olioari tratamendua ematen zaio, zikinkeriak iragazita, Barakaldon dagoen plantan; hortik ateratzen den lehengaia biodiesel moduan erabiltzen da.\n“Etxeko gai toxikoak” (margoak, bernizak, erradiografiak, bonbillak, aerosolak, inprimagailuetako tonerra…) % 19,36 gehitu dira. Beharbada ez gaude guztiz jabetuta etxeetan badirela produktu bereziki arriskutsuak ingurumenerako, eta horiek ezin direla edukiontzi arruntetan utzi. Horiek biltzeko, Udalak furgoneta bat erabiltzen du, barrutiz barruti joaten dena egunera horrelako produktuak batzera. Gainera, nobedade moduan, “etxeko toxikoak” izeneko produktuak birziklatzen laguntzeko, iaz Bilbogarbi mugikorrak, barrutiz barruti ibiltzen direnak, jartzen hasi ziren auzoetan. Era berean, produktu horiek Bilboko 4 puntu finkoetara ere eraman daitezke, alegia, Bilbo Garbietara. Asteko egun guztietan daude zabalik.\nPilak ere ez dira zaborrontzira bota behar. Hori gerta ez dadin, Bilbon 100 saltoki ingurutan pilak jasotzen dituzte birziklatzeko eta horrela, birziklatze-tasa % 13,17 igo da.\nAipatu behar da hondakin organikoen birziklatzeak (edukiontzi marroia) ezagutu duela gorakadarik handiena, % 176,33ko igoerarekin; guztira 1.619,83 tona jaso dira edukiontzi marroietan eta konpost egiteko erabiliko dira. Igoera hori, jakina, bosgarren edukiontzia Bilboko auzo guztietan jarri izanak eragin du. Lehen 371 edukiontzi marroi zeuden eta orain 1.341, urian han eta hemen. Une honetan Bilboko 25.415 etxebizitza ari dira edukiontzi marroia erabiltzen gai organikoak botatzeko. Bilboko Udalak organikoak birziklatzera animatu nahi ditu herritarrak.\nAlde negatiboan, aipatu behar da bolumen handikoak (altzariak, gauzak, etxeko tresna elektrikoak, telebistak, ordenagailuak…) gero eta gehiago uzten direla edukiontzien ondoan eta kalean, hain zuzen ere % 49,16ko igoera izan du. Horregatik, azaroan 1.000 binilo itsatsi zituzten gainerako hondakinetarako edukiontzietan (berde iluna), gogorarazteko debekatuta dagoela tresnak eta tamaina handiko gauzak bertan behera kalean uztea, hori ordenantza ez betetzea dela eta isuna dakarrela aipatuz. Biniloetan herritarrei gogorarazten zitzaien Udalak baduela era horretako gauzak biltzeko doako zerbitzua, 010 telefonora deituta. Baldintza bakarra: hondakina atarira jaistea adierazten zaion egun eta ordurako.\nUdalaren zirkuituaren eta zirkuitu pribatuaren bidez, 82.331,49 tona bildu dira eta TMB bidez, 5.334 tona; beraz, birziklatze-tasa % 46,79an dago.\nBilbon dauden edukiontziei dagokienez, esan behar da biztanleko edukiontzi-kopuru gomendatua gaindituta duela urte batzuetatik.\nBeste alde batetik, Garbikerrek, tratamendu mekaniko biologikorako planta gestionatzen duen enpresak, Bilboko zaborren ezaugarriak aztertu ditu 20 aldiz, hau da: gainerako hondakinen edukiontziko zaborrak aztertu dituzte, horra bota behar direnak zenbat diren ikusteko eta horrela, ondorioztatzeko kasuan kasuko edukiontzietara botatzerik ba ote zegoen. Eta datuak ikusta, badugu zer hausnartu eta zer egin, botatzen dugun guztia birziklatu dadin nahi badugu.\nBilboko Udalak beste leku batean ere, ibaian, jarduten du egunero, ur-azala, ibaiertzetako beherengo aldeak, kaiak eta eskailerak garbi egon daitezen. Horretarako, urte osoan ontzi bi ibiltzen dira, elementu flotagarriak eta hondakinak itsasoratu daitezen saihesteko helburuarekin.\n2018an, 72.708 kilo hondakin jaso ziren ibaitik; 10.027 kilo (% 14) ontzi arinak izan ziren; 3.288 kilo (% 4,5) beira eta 59.393 kilo (% 81,5) landare-hondakinak eta bestelakoak.\n2018AN EGINDAKO EKINTZAK ETA KANPAINAK\nBilboko birziklatze-tasa % 46,79koa den arren, orain badago zer egin. Horregatik, Bilboko Udalak ekintzak eta kanpainak gauzatu ditu 2018an, herritarrak oraindik ere gehiago jabetu daitezen ingurumena zaintzeko birziklatzearen garrantziaz:\nGai organikoak bereizita biltzeko zerbitzua Bilbo osora zabaltzea: 1.341 edukiontzi jarri dira, txartel elektronikoarekin zabaltzekoak. Horrek aukera ematen dio Udalari horien erabilera bultzatzeko neurriak hartzeko.\nKartoia biltzeko edukiontziak % 20 gehitu dira eta etxeko olioa batzekoak % 70; horrela, lortu nahi da hondakinak bereizita botatzeko edukiontzi guztiak eskura izan ditzatela herritarrek, gune berean.\nBilbogarbi mugikorrak, hau da, puntu garbi mugikorrak, jarri dira urian zehar, beste edukiontzietara bota behar ez diren gaiak bota ahal izateko, hala nola, inprimagailuetarako kartutxoak, bonbillak, CD/DVDak, erradiografiak, pinturak eta aerosolak.\nAtez ate hondakinak jasotzeko zerbitzua areagotzea. Dagoeneko 600 saltoki eta ostalaritzako establezimendutara iristen da, horiek baitira zabor gehien egiten dutenak eta premia bereziak dituztenak. Udal merkatuetan ere egiten da atez ateko bilketa.\nInformazioa emateko eta herritarrak birziklatzearen garrantziaz ohartzeko kanpainak, baita uriko auzo guztietan birziklatzea sustatzeko eta hobetzeko ere, hezkuntza-komunitatearekin, herritarrekin eta elkarteekin batera jardunda.\n“HIRU PAPER-TXORI URDIN 2018” SARIA\nBirziklatze-politika horren fruitu, atzo Bilboko Udalak “Paper-txori urdinak 2018an” saria jaso zuen Madrilen, papera eta kartoia bereizita biltzeko egiten duen kudeaketa bikainagatik. Sari hori ASPAPEL Paper eta Kartoiaren Fabrikatzaileen Elkarteak ematen du. Bilbon saririk handiena eskuratu zuen, 3 paper-txori.\nAurreko edizio bietan ere saria jasotakoa da Bilbo, baina orduan paper-txori bi izan ziren. Aurten Bilbok sari nagusia eskuratu du, papera eta kartoia bereizita biltzeko egiten duen kudeaketa bikainagatik.


Emakume aipagarriak historian zehar • ZUZEU\nEmakume aipagarriak historian –\nIdazleak, zientzialariak, aktoreak, politikariak edo hegazkingileak, besteak beste. Asko dira bizitzea egokitu zitzaien denboran historia aldatu duten eta gertakarien garapenean funtsezko papera bete duten emakumeak. Iraultzaile handiak, egunez egun eremu bakoitzean eta gizartean ezarritakoa hautsi zutenak. Berdintasunaren aldeko borrokan mundua bidezkoago bihurtu duten beste hainbati bidea ireki dioten emakume ausartak. Gaur, zuzeu.eus-en, omenaldi xumea egingo diegu historian mugarri izan diren 10 emakumeri, emakume izateak aterik ixten ez duen eta matxismoa existitzen ez den gizarte baten aldeko borrokan gure urratsak gidatu (eta gidatzen) zituztenei. Hala ere, oraindik lan asko dugu egiteko.\nMaria Salomea Sklodowska-Curie, Marie Curie bezala ezagunagoa, poloniar jatorriko zientzialari bat izan zen (frantziar nazionalizatua), zientziaren mundua erabat irauli zuena bere lan eta aurkikuntzekin. Erradioaktibitatearen alorrean aitzindaria izan zen (Bi elementu berri aurkitu zituen: Polonio eta Radioa), eta espezialitate desberdinetan (fisika eta kimika) bi Nobel sari jaso zituen lehen pertsona izan zen. Eta Pariseko Unibertsitatean irakasle izan zen lehen emakumea.\nMarie Curie-k zientzialari bihurtzeko borrokatu behar izan zuen, Polonian emakumeek ezin baitzuten unibertsitate-ikasketarik egin. Bi alaben zaintza eta karrera zientifikoa uztartu behar izan zituen.\nVirginia Woolf eleberrigile, saiakeragile, editore eta feminista britainiarra izan zen, XX. mendeko modernismo literarioaren figura nabarmenetako bat. Bere lanen kalitate handiak eta bizitzan lortutako aintzatespenak eta ospeak garrantzi handiko postua eman zioten mugimendu horretan. Horren ondorioz, Londresko gizarteko figura garrantzitsuenetako bat bihurtu zen gerren arteko aldian.\nBere saiakera guztiek eta, bereziki, gela propio bat izena duen batek, XX. mendeko mugimendu feministaren sustatzaile eta ikur nagusietako bat izateko balio izan zioten. Virginia Woolfek mugarri bat ezarri zuen bere garaikide eta ondorengo idazleen pentsamenduan.\nDiseinatzaile handi honek modaren eta goi mailako joskintzaren mundua erabat irauli zuen garai bereziki zailean: gerren arteko aroan. Belle Époque-ko arropak hautsi zituen. Beste bira bat eman zien emakumeen jantziei, zeinak, modan sartu zirenean, erosoago eta informalago bihurtzen hasi baitziren.\nHorrela, bada, emakumeak askatu zituen korsesez (literalki eta metaforikoki) eta beren mugimenduak mugatzen zituzten apaingarri itxuratsuez.\nHegazkinlari estatubatuar hau ospetsu egin zen ekuatore-linearen gaineko lehen aire-bidaia egiten saiatzeagatik. Amelia mundu osoko heroia bihurtu zen, jendetzak idolatratua. Emakumearen eskubideei eta genero-berdintasunari buruzko eztabaida sakona sustatu zuen joan den mendeko lehen hamarkadetan. Earhartek The Ninety-Nines emakume hegazkingileen erakundea sortu zuen 1929an. Abiazio irakaslea zen Purdueko Unibertsitatean, Cosmopolitan aldizkariko zutabegilea eta emakumeen eskubideen aldeko kanpainen sustatzailea izan zen.\nMunduari hegazkinez bira emateko ametsa bete ezin izan bazuen ere (nahiz eta oso gertu geratu zen hori lortzetik), Amelia Earhart bere kemena eta ausardiagatik eta eskubide berdintasunaren aldeko borrokan aitzindari izateagatik igaro zen historiara.\nGaur egungo feminismoaren erreferente handienetako bat bihurtu den margolari mexikarra. Frida Kahlok artearen mundua ez ezik, politikarena ere irauli zuen. Nazioko eta nazioarteko artista ospetsuen laguna zen Frida, eta hain garrantzitsua, non Louvre museoan bere lanetako bat aurkeztu zuen lehen artista izan baitzen herrialde honetan. Bere ideia politikoak iraultzaileak izan ziren emakumeak sexu ahulekotzat hartzen ziren garai batean.\nFridak Mexikoko indigenen kausa defendatu zuen eta, bere sentimendu nazionalaren parte gisa, bere sinboloak eta tradizioak berreskuratu zituen bere obran.\nRosa Parks eskubide zibilen defendatzaile sutsua izan zen Estatu Batuetan, arraza edo erlijio arrazoiengatik pertsonen banaketa hegoaldeko estatu gehienetan oraindik nagusi zen garaian. Keinu bakar batekin, Rosa Parksek Eskubide Zibilen aldeko mugimenduaren lehen txinparta eragin zuen, 1955eko abenduaren 1ean eserlekua zuri baten esku uzteari uko eginez. Gogoratu beharra dago, sinestezina bada ere, garai hartako arraza bereizketaren legeek afroamerikar bat behartu zezaketela eserlekua edozein gizon zuriri uztera. Ekintza horrengatik, berak kartzelan amaitu zuen.\nNational Geographic-en kontatzen den bezala, ekitaldi honekin, Rosa Parks-ek, Kolore Herriaren Aurrerapenerako Elkarte Nazionaleko laguntzaileak, Martin Luther King-en arreta erakarri zuen eta, elkarrekin, protestei ekin zieten, Estatu Batuetako Gorte Gorenak garraioan arraza-bereizketa herrialdearen eraketaren aurka zihoala adieraz zezan.\nKimikari eta kristalografo ingelesa izan zen, DNA, RNA, birus, ikatz eta grafitoaren egiturari egindako ekarpen garrantzitsuen erantzule. Zientziaren munduak bidegabeki ahaztutako zientzialaria, garai hartan oso maskulinizatua.\nHain zuzen ere, 1962an hiru zientzialarik lortu zuten Fisiologia eta Medikuntzako Nobel saria DNAren egitura aurkitzeagatik, hamar urte lehenago, Rosalind Franklinek DNA hidratatuaren B aurpegiari argazkiak ateratzea lortu zuenean.\nHari esker, Crickek eta Watsonek ikusi ahal izan zuten DNAren forma ez zela beraiek uste zuten bezalakoa, eta haien egitura zehazteko beharrezko konexioak ezarri zituzten.\nMundu osoan ezaguna bere Egunerokoari esker, Ana Frank neskato judu alemaniarra izan zen, eta ia bi urte eta erdi eman zituen bere familiarekin eta beste lau pertsonekin Amsterdamen Bigarren Mundu Gerran naziez ezkutatzen. 1944ko irailaren 2an, Ana Auschwitzeko kontzentrazio-esparru nazira bidali zuten, eta, geroago, Bergen-Belsengo kontzentrazio-esparrura. 1945eko martxoan tifusak jota hil zen. Bere egunerokoan, bere sufrimendu guztia eta herri juduak jasan zuena jaso zituen.\nAnak Egunkarian idazle bihurtzeko zuen nahia bete nahian, Otto Frankek, bere aitak eta familiako biziraun zuen bakarrak, argitaratzea erabaki zuen. Urteekin, nazismoaren aurkako borrokaren sinbolo bihurtu zen mundu osoan.\n9. Elizabeth Blackwell (1821-1910)\n1849. urtea. Elizabeth Blackwell Genevako medikuntza eskolan matrikulatutako lehen emakumea zen. Halaber, Estatu Batuetako lehen hiritarra izan zen doktore gisa gaitzen zuen diploma ofizial bat lortzen. Estatu Batuetako medikuntzan aitzindari izateagatik ez ezik. Baita emakumeen hezkuntza eta abolizionismoa defendatzen dituelako ere.\n1949az geroztik, Estatu Batuetako Emakume Medikuen Elkarteak Elizabeth Blackwell domina ematen du urtero. Helburua: doktoreen lanari bikain lagundu diotenak aitortzea.\n10. Hedy Lamarr (1914-2000)\nHedy Lamarr, austriar aktore ezaguna izateaz gain, espektro zabalduaren teoria garatu zuen, WiFiaren aitzindaria, Bigarren Mundu Gerran. Irrati bidez kontrolatutako torpedoentzako komunikazio sistema sekretu baten asmakizunak oinarri teknologikoak ezarri zituen asmakizun modernoentzat ‘, WiFi edo GPSa kasu.\nHala ere, asmakuntza 60ko hamarkadara arte ez zen aprobetxatu, orduan patentea misil gidatuentzako haririk gabeko komunikazio militarrak garatzeko erabili baitzen.\nBestalde, askotan esaten da ere, emakumeek ez dutela agintzeko gaitasunik. Baina historian zehar, antzinetik, emakume ugari egon dira eta daude aginte postuetan. Beraz, erakusten dute gaitasun hori ere izan dezakegula arazorik gabe.


Arta sakonak, estetikarekin | Arta sakonak, estetikarekin – iparraldekohitza\nZuberoan, Donibane Garazi inguruan eta Baionan ari diren estetikalari sozialek beren lekukotasuna eman dute oraino ezezaguna den ofizioaz. Gorputzak jasaten dituen aldaketak onartu eta gainditzeko ahaleginetan ari dira estetika tresna gisa harturik, izan etxez etxe, ospitaleetan edo zahar etxeetan.\nEstetikalarien ofizioa aipatu eta berehala topikoak azaleratzen dira: depilazioa, makillajea… Estetika psikosozialarekin berriz, arazo edo patologia desberdinen sostengu artak dira proposatuak, topikoetatik urrun. 1960ko hamarkadan Amerikako Estatu Batuetako ospitale psikologikoetan abiaturik, gaur egun Olue edo Baionako ospitaleetara hedatua da praktika, baita barnealdeko etxez etxeko zerbitzuetara ere.\nOfizioaren izendapenak hitz bat galdu du bidean , beren burua estetikalari sozial gisa izendatzen baitute, adibidez, Maylis Errezarretek Atharratzen eta Laurence Marlinek Baionan. Bernadette Orhategarai arnegitarrarentzat berriz, barnealdean ofizio horretan hasi zen lehenetarikoarentzat, “psiko” hitzak ere bazuen bere zentzua: “Jendeak barnetik zaurituak direlarik, abian zara barnago xerka. Ez duzu arta bat egiten egiteagatik; xerkatzen duzu zer behar duen, zer bizi ukan duen. Ez gara psikologoak baina pixka bat xerkatzen dugu gero ikusteko zer plantan eman”. Hala egiten dute eritasun baten ondorioz aldaketa morfologikoak jasan dituztenekin, obesitate arazoak dituztenekin edo adineko pertsonekin, besteak beste.\nOrhategarai 12 urtez estetikalaria izan zen Donibane Garazin lana utzi behar izan zuen arte. “Zerbait falta nuen, uste dut itzulia egina nuela”, dio, esplikatzeko 2010ean estetikalari sozial izateko formakuntza egin zuela: “Nahi nuen barnago ari izan jendeekin. Maite dut bizia, maite ditut jendeak”. Ofizioa “bihotz bihotzetik” maite izanagatik, ezin du gehiago praktikatu azken bi urteetan arazo fisikoengatik.\nBestelako ibilbidea da Maylis Errezarret formakuntza bera egitera eraman zuena: pertsona elbarriekin hezitzaile berezitua izan nahi zuen, baina ez zituen lehiaketak gainditu. “Gogoetan hasi nintzen beste zer egin nezakeen beren egunerokoan laguntzeko. Ohartu nintzen gorputz higienean eta gizarteari transmititzen dieten irudiaren arazoak bazirela”. Horretan ari da orain, besteak beste, norberaren itxuraren pertzepzioa hobetzeko lanetan edo norberaren konfiantza indartzeko ahaleginean.\n“Pixka bat kasualitatez” hasi zen Laurence Marlin duela zortzi urte, oihalgintzako ekoizpen arduradun izateaz aserik “humanotik hurbildu beharrak” ofizioz aldatzera bultzatu zuelarik. “Estetika soziala aipatzean, maluruski, estetika da gehien entzuten den hitza. Alta ez zait sekula erakargarri izan estetika estetikagatik. Estetika sozialean, aldiz, estetika soilik lan tresna bat da, eta gehitu behar zaio ongi izatea”.\nEstetikaren garrantzia eri denean\nAtharratzen Oroer estetika kabinetea sortu zuen Errezarretek biak eginez, estetika arrunta eta estetika soziala: “Ofizio desberdinak dira”, haren ustez. Batean bezeroak dituela dio, bestean pazienteak. “Estetika sozailean ari naizelarik, estetika estakuru gisa baliatzen dut arazoak dituen pertsona bati ihesaldi bat eskaintzeko. Zerbait sakonagoa da, pertsonaren intimitatea landu dezakegu hunkituz, masajeekin, besteak beste. Gizarteari ematen diogun irudia hobetzeko ahalak ematen ahal ditugu oinarrizko estetika teknika batzuen bidez (makillaje kurtsoak adibidez), betiere natural izanez, estetikaren klixeak muturrera eraman gabe”.\nFrantziako osasun ministerioak onartzen du estetika soziala, onkologian bereziki, sostengu arten parte dela. Ez da, hargatik, ospitaleetan lanposturik sortzen; beren kontu instalatuak dira, eta ospitaleetan egiten duten lana Minbiziaren Kontrako Ligak finantzatzen du. Frantzia mailako 2003ko minbiziaren planarekin ezagunago egin zen ofizioa, sostengu artak anitz aipatu zirelako kimioterapiak gorputzarentzat dituen ondorio kaltegarrietan interesa ezarririk. Laurence Marlin: “Onkologian bereziki irudia landuko dugu: ileak galtzea, titi baten ablazioa, larruaren idortzea, azazkal hauskorrak, bekainak galtzea… Horrek guztiak eraginen du. Hor zinez estetika nozioak landuko ditugu, erakutsiz badirela aterabideak, teknikak norbera izaten segitzeko, besteekiko aurkezteko”.\nOro har, gorputza zaintzeko artak lantzen dituzte. Edozein patologia edo arazok eragin ditzakeen aldaketa fisikoek, Bernadette Orhategarairen ustez, “denentzat inportantzia badute; ikusten dute familiaren begirada, triste direla eta sufritzen dutela. Hori zaila da denentzat”. Hiru langileek bat egiten dute: lehenik, pazientearen konfiantza irabazi behar dute, intimitatean sartzen diren urrats gehiago egin aitzin, masajeekin bezala. Maylis Errezarret: “Hunkitzea ene lan tresna inportantea da, ongi izatearen masajeekin bereziki. Uste dut tresna ona dela emozio batzuk askatzeko. Baina lehen kontaktua usu azalekoa da pazienteak onar dezan hunkitua izatea. Berantago heldu dira oinetako edo bizkarreko masajeak”.\nGizonak eta laborariak\nPazientea gizon edo emaztea izateak ez du eragin handirik Errezerratentzat, praktikan kopuru berdintsuak baititu bietan. Marlinek, aldiz, gizonekin zailtasun gehigarriak baditu: “Estetikalari soziala naizela erratean normalki ezezkoa entzuten dut. Gero mintzatu, elkar ezagutu eta ohartzen dira ez dela estetika hutsa izanen. Eskuen masaje batekin lehen harreman bat landu, eta gizonentzat, usu, parada da mintzatzeko; Emazteek bezala sufritzen dute, baina batzuetan gizonentzat zailago da gauza batzuk adieraztea”. Baionako ospitalean, gizon batzuek bi edo hiru aldiz uko egin ondotik azkenean bere zerbitzuak onartzen dizkiotela gehitu du.\nBarnealdeko pazienteekin ere, bereziki laborantza mundukoekin, gorputzarekiko harremana desberdina da Marlinen ustez: “Pixka bat urrunagotik abiatzen gara. Diferentzia bat bada, bai. Etxalde batetik heldu diren emazteak ez dira usu, adibidez, Baionako jendeak bezainbat estetikaz arranguratu”. Horiekin “emeki-emeki” aritzen dela ziurtatzen du, usaiak kolpetik aldatzera pusatu gabe. “Norbaitek ez badu bere bizian sekula azazkaletako bernizik baliatu ez dut nik ezartzeaz konbentzituko nahiz badakidan kimioterapiarekin azazkalak indartzeko balio lukeela”.\nOlueko ospitalean aritzeaz gain, Maylis Errezarret etxez etxe ere ibiltzen da, eta onartzen du laborantza munduan doi bat zailago dela: “Utzi behar dira gertatzen zaiena onartzen, utzi behar dira ere ikusten tratamenduen ondorioak nolakoak diren ohar daitezen ontsa izan daitekeela sostengu artak ukaitea”. Ahoz aho ezagutua izatea da, haren kasuan, Zuberoan pazienteak bere gana erakartzeko tresna hoberena. Azken bi urteetan, etxean artatu zuen lehen pazientearen segidan, geroz eta jende gehiagok nahi izan dituzte haren zerbitzuak.\nDiagnostikoarekin bat egiten du Orhategaraik; baina bere kasuan, lan tresna bat zen hizkuntza ere: “Badira frenoak, bai, baina konfiantzan ezartzen badira… nik adinekoekin jadanik konfiantza lortzen nuen bakarrik euskarari esker. Ez da ahantzi behar, hori abantaila alimalea da jendeekin harremanetan sartzeko. Ez da aski euskaldun, maluruski”.\nEzagupena bai, dirurik ez\nOrhategarai baikorra da ofizioaren aitzinatzeak ikustean, hala nola lantaldean aritzearen bilakaerarekin. Haatik, dolu du estetika sozialean “maluruski ez dela dirurik ezartzen”. Ezagupenik eza agerikoa da hiru lekukotasunen estatusarekin: beren kontu ari dira beren kabineteetan eta etxez etxe, eta ospitaleetan egiten duten lana kanpoko erakundeek dituzte diruztatzen.\nNahiz eta Zuberoan beste estetikalari sozial bat izan behar litzatekeen heldu den urte hastapenean, Maylis Errezarretek argi du zerendako ez diren gehiago oraindik; abiatu zelarik, ezinbestekoa zen gastu sobera ez ukaitea “haurrak ukanez, adibidez”. Hitzarmen desberdinak baditu, baina ez arras finkoak: Olueko ospitalearekin hitzarmen mugagabe bat badu, urte oroz berritua dena. Departamenduko Minbiziaren Kontrako Ligarekin eta etxeko ospitaleratze zerbitzuekin ere hitzarmenak ditu, urte oroz berritzea espero duena. Alta, beren artekin laguntza handia ekartzen dute, Marlinen erranetan: “Tratamenduak hobeki bizitzeko, eta ahal bezain erosoen joateko tratamenduaren bururaino”.


07 otsaila, 2014 Iritzia, Itzainak 1280\nAurrekoan elkarrizketa batean haurdunaldian eta umea izandako aurreneko bi urteetan zerbait faltan bota nuen galdetu zidaten, nire erantzuna, barru-barrutik atera zitzaidana zera izan zen: «Amatxo».\nBizitzak eman dizkidan zaplaztekoak direla eta, duela bi urte eta erdi behar propioetatik sortu zen proiektu bat martxan jarri nuen. Guraso izan nintzen momentuan neuzkan gabeziak betetzeko sortu zen proiektua; gabezi horiek, batez ere, informazio falta edo informazio-iturri falta batetik sortuak izan ziren.\nBaina zein izango zen nire sorpresa, proiektu hau niretzako bakarrik ez, jende askorentzako beharrezkoa zela ikusi nuenean. Proiektuak izan duen erantzuna ikustea besterik ez dago. Aurreko batean Igartza Jauregian (Beasain) hitzaldi sorta bat antolatu genuen, guraso-hezitzaileei zuzenduta (elikadura eta emozioak ardatz hartuta) eta hitzaldi gela beteta izan genuen ia egun osoan.\nBeste alde batetik, oso gertukoa dudan pertsona batek kontrakoa esan zidan. Bere ustez gaur egun berak ez du edo ez dago gurasoentzako baliabideak eskaintzen dituen zentro baten beharrik; dioenez, «gu aurrera atera gintuzten bezala, guk ere gure haurrak aurrera aterako ditugu. Eta gure gurasoek seguruena ez zutela ez liburu eta ez hitzaldien beharrik izan».\nAgian hala izango da, baina gure gurasoen garaian altxor handi bat zeukaten, beraien «tribua». Gaur egun daramagun bizitza estresagarria dela eta, familia edo tribu kontzeptua galdua dugula ikusten da; gu txikiak ginenean behintzat, inguruan ama, aita, izeba-osabak, amona-aitonak… bata ez bazen bestea, denak genituen inguruan. Orain, kasu gehienetan ez da horrela; denok gabiltza lan munduan murgilduta, berandu arteko ordutegiekin. Eta horrela ez bada ere, denbora inondik atera ezinda…\nGure haurrek ere ez daukate guk geneukan lasaitasuna. Zenbat ordu libre izaten genuen guk? Zenbat denbora jolastu eta irudimenari emateko? Gaurko umeek eskola ordu asko izaten dute, eta eskola ordu horietatik kanpo, beste betebehar pila jartzen dizkiegu. Hori gutxi bada, jolasteko izan dezaketen denbora asko pantailei begira pasatzen dute…\n«Tribua» diogunean, ez dugu talde handi baten beharra adierazi nahi, nahikoa da gure haziera eta hezkuntza modua konpartitzen duten konfiantzazko pertsona multzo batekin. Familiakoak edo lagunak.\nArtikulu honen izenburuari jarraituz, afrikarrek daukaten lema batekin bukatu nahiko nuke: «Haur bat hezteko tribu osoa behar da». Esaldi honek haurra bakarrik heztea zein zaila den esaten digu, eta egia da; bere haurtxoarekin ordu guztiak bakarka pasatzen dituen guraso batek oso ondo daki egoera hau zein gogorra izatera iritsi daitekeen. Ezin da ardura guztia amaren edo aitaren gainean ezarri. Gurasoa ezinean dagoenean, gaixo, nekatuta edo tope eginda, tribu edo sare hori beharrezkoa da, eta ez da tamaina inporta duena.\nEta zuk? Zure tribua topatu duzu? Ubuntu: «Neu naiz, gu garelako».\nBakailao konfitatua ilar kremarekin »