Lehorreko eta kostaldeko\nXII. gizalditik atzera\nLegeak eta erromesaldia\nJAKOB GURTZAREN HASIERA\nETA HISTORIA HAZIERA\nSeguru asko haren anaia Juan eta Ama Birjinaren gurasoak Joakin eta Ana ere bezalaxe, Betsaidan jaioko zen. Apostolu bien aita Zebedeo izan ze1:l eta ama Salome. Eroso samar bizi ziren guraso horiek, Zebedeok langileak erabiltzen baitzituen bere lanean eta Salome, bere etxea utzi eta, Jesusen atzetik joan zen, eta gainera diru pixka bat ere bazuenJesusi Zeruko Erreinua zabaltzeko lane an laguntzeko.\nApostoluen artean bi «Santiago» aurkitzen ziren, bata Handia, Zebedeoren semea, eta bestea Alfeorena esaten zitzaiona. Santiago Alfeorena oso ezaguna izan zen jerusalengo bazkunean, haren lehen gotzain ere izan baitzen, eta Tenploko almenetatik behera botatzean martire egin zuten. Alfeoren Santiago honi apostolu taldera Zebedeoren Santiagoren ondoren deitu zioten.\nSantiago eta Juan lehenbizi Juan Bautistaren ikasleak izan ziren. Harekin batean bizi izan ziren eta Jordan ibaian hartu zuten bataioa. Juanen mugimendua bazter haietan zebiltzan erlijio mugimendu askoetako bat zen. Hauen artean zebiltzan ere Esenioak, hala jakinarazi zigun Flavio Josefo historiagileak, eta orain Itsaso Hilan Qumrango eskuidatziak aurkitu ondoren, hobeto dakigu mugimendu honen berri. Juan Bautista eta Zebedeoaren Santiago eta Juan esenio mugimenduko kide izan ote ziren? Duda daiteke.\nJesus Joanen bataioa hartzeko Jordan ibaira etorri ondoren gauzak asko aldatu ziren. Garrantzi handiko unea zen Jesusen bizitzan bataio hori. Horrela herriaren aurrean agertzen hasi nahi zuen. Joanen hitzak «Hona hemenJainkoaren Bildotsa» nahikoak izan ziren Joanen ikasle asko Jesusen aldera joateko. Kristoren aldera igarotzen den ikasleetako bat Ander zen, Simon Pedroren anaia.\nHasieran Ander etaJuan ez ziren Jesus berarekin hitz egiten ausartu. Jesusek itzuli eta, zer nahi duzue? galde egin zien. Ander eta Joanek biek bakoitzak bere anaia Jesusengana eraman zuten. Anderrek bere anaia Simon eraman zuen, eta Joanek Zebedeoko Santiago.\nSanJuan eta SanJakob anaiak ziren. Anaia biak burrunbariak ziren, oldarkorrak, eta haien aiurri hori Berri Onean behin baino gehiagotan agertzen da. Behin anaia biek Zeruetako Erreinuko aulki onenak eskatu zituzten.\nSANTIAGOREN ALDARRIA HISPANIAN\nLehen tradizioek, ez biblia tradizioek, baina guztiz antzina idatziek, Santiago Handiak Iberian predikatu zuela esaten dute.\nLeon I (440-461). Lehenbizi Erromako Gotzain Leon azaltzen da gai honekin elkartua. Zein Erromako Gotzain Leon zen hau? Baina, Santiagoren gurtzapena uzten duen Erromako Gotzain eta batzuek Leon lII.a (795-816) dela uste dutena, biak bat ezin izan daitezke. Izan ere, "In Dei nomine Leo episcopus regibus francorum eta vandalorum, gothorum eta romanorum"1 protokolorik gabe agertzen baita, eta horregatik esandako Erromako Gotzain Leon II (681-683) edo Leon I.a (440-461) izan behar du, 455an bandaluen Genserikoren aurka jarri zen Erromako Gotzain, Galiziako Gotzainekin harremanak izan zituena.\nApostoluen Brebiarioak, VII gizaldi hasierakoak, etzaldeko idazkietan honela esaten du: "Jacobus filius Zebedei, luc Spaniae eta occidentalia loca praedicat»2. Ipar Afrikako kristau bazkunetik datorren egutegi batek hala dio: «Iacobus Zebedei in Spania"3.\n«De ortu et obitu Patrum», ustez Sevillako lsidoro Santuarenak (560-636) eta VlII gizalditik Etzalde osoan zabalduak, hala dio: «Spaniae et occidentalium locorum Evangelium praedicavit et in occasum mundi lucem praedicationis infundit»4. Baina, esaldi hau autore batzuek tartean sartua dagoela uste dute.\nBeda Agurgarriak 700 urte inguruan Apostoluen Brebiarioa ezagutzen zuen eta bazekien nola zatitu zuten mundua Apostoluen artean aldarrikatzeko, bere hitzaldietan beste tokiak asignatzen badizkie ere Apostolu batzuei. Badaki zer idatzi den Santiagoren predikuaren gainean. Bedak ontzat hartzen du Espaniako predikua, baina bere garaiko Toledoko Julian bisigoduak beste kontaera onartzen du eta Judean jartzen du aldarrikatzen. Beda izango da lehenbizi Santiagoren hezurrak Espanian, Galizian daudela dioena: «Hujus beatissimi sacra ossa ab Hispaniis translata sunt et in ultimus earum finibus, videlicet, contra mare Britanicum condita»5. «lste est frater beati Jacobi cujus in Hispania corpus requiscit»6. Bedaren berri hau 860.go Adonen martire-liburuak kopiatzen du, esalditxo bat eransten diola: "celeberrima illarum gentium veneratione excoluntur"7.\nAldelmu monako ingles bat da (+709), eta hari poesia bat leporatzen diote. Bada antzinako testu bat, «Chartae quadratae»k8 dakartena. Testu hau Aldelmuk aitatzen du eta Santiagoren Hispaniara egindako bidearen gajnean hitz egiten du. Antzinako testu hau Vl gizaldiko griego testu bat izango litzateke (Herodes Agripa Herodes Antipas tetrarkarekin nahasten baitu, Apostoluen BrebiaTioak egiten ez duena). Bere eskutan Chartae quadratae dauzkan Aldelmuren poesiak honela dio:\n«Primitus hispanas convertit dogmate gentes» barbara divinis convertens agmina dictis quae priscos dudum ritus, et lucida fana, (necrópolis) daemonis horrendi decepta fraude, colebant»9.\nAldelmuk bertsio berria onartzen du, baina bertsio horrek Erromako Gotzainaren eliza baiespena behar zuen. Baiespen hau Leon I.aren eskutitza izango litzateke eta aldaketa v: gizaldiaren erdi aldera gertatuko zen.\nAldhelmok, Inglaterran Malmesbury'ko Abateak, eta geroago Sheborn'eko Gotzainak Mariari eta hamabi Apostoluei konsakratutako hamahiru aldareei eresi bat idazten die. Santiagori buruz hau esaten du:\n«Hark ekarri zuen lehenbizi Españako jendea egiara».\nGoizerdiaroko gizaldietan prediku hau Lisieux'ko Frecuyldo gotzainak, Tarragonako metropolita Cesareok eta bere Apokalipsiren azalpenean Liebanako Dohatsuak aitatzen dute.\nBerri Ona zabaltze honi jartzen zaizkion eragozpenak hauek dira:\n-Tradizio hau ez doa VI. gizaldiaz aurrerago.\n-San Pablok Espainiara Berri Ona zabaltzera joateko asmoa azaltzen du (Errom. 15,24).\n-Bisigodo elizak ez du honen gainean ezer esaten.\nSANTIAGOREN HERIOTZA ETA HAREN GORPUA TOKIZ ALDATU\nHispanian predikatu ondoren, Santiago Judeara itzuli zen. Jerusalenen Santiago Txikia, Pedro etaJuanekin aurkituko zen (Gal 2,9). Bidalien Eginek diotenez, Herodes erregeak Santiago ezpataz hilarazi zuen eta Pedro preso hartu. Hau 41-44 bitartean gertatu zen, Pazko inguru aldian. Herodes Agripak erabaki hori bere herrikide erlijioan sutsuagoei eder egitearren hartuko zuen edo Hermogenes aztia bihurtu zuelako. Jerusalengo armenioen auzoan Santiago Handiari konsekratutako gotzain-eliza bat aurkitzen da, belaunez-belaun esan ohi denez hilzuten tokiantxe dagoena. Eliza X1I. gizaldikoa da, baina aurreagoko baten gainean eraikia.\nXII. gizaldiko Konpostelako kondairaren arabera, juduek gorpua herritik kanpora bota zuten. Haren ikasle bik, Atanasio eta Teodoro izenekoek, gorpua jaso eta Judeatik atera egin zuten. Itsasontzi batean sartu, eta itsasbide luzea egin ondoren, Galiziara heldu ziren. Ontzia Jaffatik irten zen eta Padronen hartu lehorra. Honen alde zera esan ahal izango litzateke, antzinako martirologoekJerusalenen hobiratu zutela esaten badute ere, ez da berririk batere Santiagoren hilobia Jerusalenen ohoratzen zutenaren gora-behera. «De ortu eta obitu Patrum» eta «Brebiarium Apostolorum» liburuetan Acha'n, (Achaia) Marmarica edo Marmorica'n hobiratu zutela esaten da. Baina, ez Marmarica'n ez Libia'n ez Zirenaikan ageri da aztarrenik batere Santiagoren gorpua ohoratzen zutenaz. IX-XI gizaldian Konpostelan Toki-izen bat, Arcis marmoricis deritzana, agertzen da, Amaia Tamárica edo Mahía del Tambre izenaren aldaketa. Toki-izen honen ordez geroago Konpostela izena jarriko da.\nErromako legeak gorpuak tokiz aldatzea debekatu egiten zuen\nEhortzigabeak alda zitezkeen baina tokiko buruen baimenarekin\nBeste autore batzuek aldaketa hori VII. gizaldian bakarrik egin ahal izango zela uste dute, muslimeak Palestinan sartu zirenean eta altxorren bat kutsatzeko arriskutik onik ateratzeko asmotan.\nOso nekez alda daiteke gorpua itsasbide luzea egin behar duen ontzian janarien ondoan.\nVI. gizalditik atzera Santiagori eskainitako eliza asko eta asko agertzen da Englanden, Frantzian, Galizian eta Asturian.\nLyongo Florok IX. gizaldian zera esaten du:\n"Hilobia hilerriaren buruan aurkitzen zen; toki hori gaur egunean Konpostelako Basilikapeko lurbamean dago. Ategabeko eraikuntza txikia zen, sarrera goitik zuena, etxe txiki edo etxe arkotu txikian zegoena. Bi gorputzeko Erromako mausoleoa zen, hilobi gela bat eta urteurrena ospatzeko gela edo aretoa zeuzkana. Hark ez du gaur horrela irauten.\nIX. GIZALDIAN HILOBIA BERRIZ AGERTU. KARLOMAGNO GIZANDIA.\n780. urtean espiritu-, politika-, guda-gertari eta nazioarteko egin handi batzuk elkartzen dira eta horiei esker hilobia agertu ahal izan zuten. Horien artean hauek aipa ditzakegu: Toledoko eta\nUrgelko adopzio doktrinaren aurkako guda, Asturia erresuma jaio berria ia desagertarazi Karlomagnok, Hispaniara joan eta, sutsu lan egin.\n777. urtean Karlomagnoren aurrera Hispania aldetik sarrazeno batzuk etorri ziren. Horrela 778an: «motus precibus et querelis Christianorum qui erant in Hispania sub iugo sarracenorum rex Carolus cum exercitu Hispaniam intravit»10.\nKarlomagno gauza bi egitera zetorren: bata, sarrazenoek eskaintzen zizkioten hiriak hartzera; bestea, Espainiako kristauei laguntzera.\nKarlomagno gudoste batekin Auñamendia igaro, Asturia erresumari lagundu eta gero Zaragoza eta lruñara aldatzen da.\nSasi-Turpinen arabera Karlomagnok sartu bat egin zuen Hispanian eta hari Apostolua ametsetan agertu ondo!en, Laktea Bideari jarraiturik, Konpostelaraino joan zen 778an. Bere gudostearekin lurraldea eta Apostoluaren hilobia askatu zituen.\nEspainiar historiografiaren arabera 777an Asturiasko Silo erregeak gudaldi bat egin zuen galiziarren aurka. Gudu hori Motecubeiro (Lugon) gertatuko zen. Zergatik egin gudaldi hori Silok, bere emazte Adosinda Alfontso I.aren eta musulman amaren alaba zelako, Hispaniarrekin bere amagatik bakean bizi bazen? Ez ote zen gudaldi hau Karlomagnoren laguntzarekin gertatuko? Zera jakin behar da, Siloren jauregi maisua Alfontso zela, Fruelaren semea, Alfontso lI.a izango dena, ordurako Karlomagnoren lagun eta lankidea.\nPelayo (1) Pedro de Cantabria Fabila (2) Alfontso I (3) Fruela Fruela I (4)\n757-768 Aurelio (5) Silo (6) 768-774 Mauregato (7)\nVermudo I (8)\nAlfontso II (9) 791-842\nRamiro I (10) Ordoño I (II) Alfontso III (12)\nOVIEDO ETA KARLOMAGNO\nAsturiako erresuma 769788 bitartean gainbehera doa, errege etxean arabe odola eta erlijioa sartu baitira. 778an Karlomagno Espainiara etorri zen kristauei laguntzera. Haren solaslaguna Alfontso izan zen, erregeen onularia, gero Alfontso II.a izenarekin errege izango dena. Haren aita Fruela I.ak ere Pipino Brevearekin harremanak izan zituen.\nAlfontso II.ak, bere erresumatik kanpora bidali zutenean, Nafarroan gorde zuen bere burua. Nafarroa 778tik Karloren mendeko Akitaniarekin lotua zegoen eta, ihes honi esker, Mauregato eta haren Cordobako aliatuengandik libratu zen, arabe zaintza eta adopzio doktrina zabaltzen baitzuten.\n788an Asturiako errege Bermudok ostera Alfontsori deitzen dio. Hau Nafarroatik Teodulfo Orleansgo gotzain eta Karlomagnoren onulariarekin itzuli zen. Oviedoko gorte eta eliza Karolingio estilora eratuko dute. Karlomagnoren lagun bezala dator, eta horregatik Cordobaren etsai. Arabeak Asturian (791) eta Frantzian (793) daude. Erresuma eta eliza zati bi egiten dira, frankoen aldekoak arabe aldekoen aurka, adopzio zaleak adopzioaren etsaien aurka. Handiki batzuek 795an Alfontsoren aurka altxa eta kendu egin zuten bere kargutik, baina Theudio handikiak Karloren laguntzarekin ostera lehengo tokian jarri zuen. 797tik Alfontso II.ak Karlomagnori bere menpekotza berritzen dio. Menpekotza hau Fruela I.aren garaitik eskaintzen zitzaion, hark Pipinori nafarren eta gaskoinen aurka lagundu zion eta Pipinok 744tik 753ra emandako kleroaren franko erreformak on hartu zituen. Ordezkoak (Fruela eta Basilico) bidaltzen dizkio «quos pro amicitia firmanda miserat cum donis»11.\nKarlomagnok adopzioen aurkako ekinaldia bere gain hartu zuen, Narbona (790), Ratisbona (792), Francfurt (794), Erroma (799), Aquisgran (799), baita 796.tik 812.ra bitartean Kordobaren aurkako guda ere.\n783. urte aldera hau idazten zuen, errege Fruela I.ak zera uste zuela, bisigodo erresuma eliza usteldua zegoelako erori zela eta horregatik kleriguak ezkongabeak izan behar zutela eta Eliza erreformatu egin behar zela. Pipino eta Karlomagnoren erreforma moldeari jarraitzen zion. Fruela I.ak bere aita Alfontso II.aren urratsen atzetik Eliza erreformatu egin nahi izan zuen. Alfontso Il.ak eta Karlomagnok analisi bera egiten dute kristaudiaren egoeraren gainean. Alcuinok 800. urtean zera esaten du, normanduen lapurkeria, apaizen ohitura txarrengatik, elizari ematen zaion zigorra zela.\nSantiago antzinako kristaudiaren ihardesle agertzen da, Toledoko adopzioari eta eliza ustelkeriari lekurik ematen ez diona. Santiago Lievanako dohatsuari hasierako aldietara itzultzea dela iruditzen zaio. Dohatsuak Santiagoren omenerako 783788 bitartean idatzitako eresian eta Mauregatori eskainian, eliza erreformatu nahi du, adopzionismotik bana dadin. Santiago nazioaren babesle eta patroi agertzen da: «Caput refulgens aureum Hispaniae, Tutorque nobis vernulus et patronus»12. Santiago Islam-aren aurka ekiteko elkargune azaltzen da.\nSasi-Turpinek Karlomagnoren bi expedizio aipatzen ditu, bata 778an, eta han Santiagori eskaintzen zaion jaureskuntzaren berri ematen da, eta bestea 800an, eta hemen Santiagoren hezurrak aurkitu direla esaten da.\n778an ez da Hispanian Santiagoren berririk, baina horrek ez du Karlomagnoren gudaldia Galiziaraino eramatea galarazten, milite eta erlijio helburuak iristeko, eta bidenabar Santiagoren jaureskuntza haraino eraman zuen, Apostoluak Galizian predikatu zuen ustea frantses eta ingles erlijio testuetan oinarritzen baita.\nKarlomagnok hamabi bat gudaldi egin zituen, batzutan Auñamendietan barrena eta bestetan itsasoan zehar, 800. urtean egin zuen bezala. Hemen, Eginardoren Annaletan esaten denez, normanduenaurka: «litus oceani Gallici»13 ondoan gudatu zuen. Bazen Karlomagnoren garaian kostaldeko bide bat Baionatik hasi eta Castro-Urdiales, Santillana, Ribadese1la, Ribadeon barrena zihoana.\nNEOGOTIKISMO ETA ESPIRITU JAZARGOA\nSantiago adopzio doktrinaren aurkako gudan kristau iturrietara itzultzen denaren agerbidea da. Milite guda berriz bizten da Asturiako politika erresumaren bizia arriskuan dagoen unean. Eta hau Karlomagnoren eta frankuen elizaren itzalpean.\nToledoko adopzionismoaren aurkako borroka bisigoduen eta gero Toledoko mozarabeen erlijio hiriburutza Oviedora aldatzeko amarrua da. Albeldaren kronikak dioen bezala: "omnem gothorum ordinem sicuiti Toleto fuerat, tam in ecclesia quam in Palatio, in Oveto cuncta statuit"14.\nAdopzio doktrina transakzio formula bat zen arabeak batera ekartzeko. Adopzioaren aurkakoek, iparreko neogodo eta kristau herriarentzat, doktrina nahasgabea bilatu nahi dute.\n785an penintsulako kristauak zatituak aurkitzen dira: "Et sicut duae quaestiones, ita duo populi et duae Ecclesiae, una pars cum altera pro uno Christo contendunt"15. Urte honetan, Asturko kristauek, Dohatsua aintziI1dari, Eliza Unibertsura jotzen dute, hau da, frankuen elizara. Karlomagnok Asturiasko eliza babesten du, kristau herriaren buru baita. 785790 bitartean, Orleansgo Jonas, frankuen elizak bidalirik, Asturiasko eliza guztietan barna ibili zen. 790an frankuen elizak bidalitako beste bat etortzen da, godo atzerriratu bat, eta orain Orleansgo gotzain, Theodulfo izenekoa, Oviedoko eliza eta gortea eratzen dituena. 790an Oviedoko batzarra biltzen da. Honek Elipando gaitzetsi eta Karlomagnok eskuartzeko eskatzen du eta Oviedo hiriburu mailara jasotzen du.\nHarreman hauek Asturiasko eliza berriari ideiak, testu santuak eta itzal handiko jendea ekarri zizkioten. Eta ideia berri bat hauxe da, Santiago Espainian Berri Ona hotsegiten aritu zena. Lievanako Dohatsua da ideia honen zabaltzaile bat. Dohatsuak berri hau lsidororen «De ortu et obitu Patrum» obrarenpredikutik hartzen du. Baina, obra hau tarteratua dago, Toledoko Julianek, VlI. gizaldian idazten duenean, ez baitu delako predikuren berririk. Dohatsuak berak tarteratu ahal izan zuen, Breviarirum Apostolurum obraren frantses testua irakurri ondoren.\nFranko kultura zabaltzen aritu zena batez ere Alduino izan zen, Espainiar eta lsidoro zale handia. Godo atzerriratuekin Tourseko San Martinen bazkun bat sortzen du; Oviedon, San Salvador, Santa María eta Hamabi Apostoluen elizetan goratzarreak idazten ditu San Isidororen omenerako eta Alfontso lI.aren erlijio obra goresteko.\nSANTIAGO BIDEAREN OROHARREKO HISTORIOGRAFIA\n1.IX. Gizaldira arte\nLyongo Flororen martirilogioaren arabera, 806an Santiago dagoeneko gurtzen zuten; horregatik haren hilobia 795-800 tartean aurkitu beharko zuten. Erromako Gotzain Leon III.aren mendean (795-816), Alfontso II.ari kapera bat eraikitzeko baimena eman zioten, eta hura AlfontsoIll.ak beste harrizko batekin berrituko du. Alabaina, Leon III.a ala Leon I.a zen?\nKostaldeko bidea antzina-antzinakoa da. Oso bide zaharra zen, Frantziara joan-etorria ez baitzen behin ere moztu. Tourseko Gregoriok 585.go Leovigildo eta Gotranen guden gainean hitz egitean aitortzen duenez, VI. gizalditik bazen behinik behin. Ibilbide honek kostaldetik IV; gizaldiko gudaldiak, Teodosioren mendean (346-395) egindakoak, berrituko lituzke; hau, izan ere, lruñetik Oiarsura etorri eta gero Bracantia'ko (dela Herkulesen A Coruñako dela Batanzosko) argidorrera joan baitzen. Bide hau Agriparen Via bera izan zitekeen, ipar itsasertza zeharkatzen zuen harbidea eta Cantabrian Cobreces, Puente de San Miguel, Santoña, Santa María del Puerto (Naxerako Gartziaren garaian herri askotako jende onarekin birpopulatutakoa) monastegian barrena igaroko zena.\nSantiagora erromesaldia IX. gizalditik atzera etengabe aurkitzen da. Gizaldi honetan Ghazal, Abderraman lI.aren ordekoa, normanduengana bidali zuten eta hauengandik normanduen enbajadorearekin Santiagora etorri zen eta, hemen bi hilabete gelditu ondoren, erromesekin Gaztelara itzuli.\nAlfontso III.aren garaian (866-911) eraikitzen dute Santiagoko eliza eta érromesaldiei haize ematen die. Astorga eta Sahagun bi erromes-toki ziren. Astorga 895tik. Sahagunen, 904an ber-erakian, erromes-ospitale bat zegoen. Alfontso III.aren garaian Astorgatik Zamorara doan erromes bide bat zen eta Euskal Herri eta Frantzia aldera bide bat egiten ari ziren, Erromako XXXIV harribidea atondurik: Bordele-Astorga eta Asturiasko bidean zehar: Oviedo, Santillana, Suances, Reinosa, Brañosera ondoan, Amaya, Carrion eta Sahaguneraino.\nAlfontso III.aren garaian kostaldeko bidea beharrezkoa zen. Bide hau bikoitza zen: lehorbide batean eta itsasbidea bestean.\nLehorbidea Oviedotik Santillanara doa eta hemendik Bizkaia eta Gipuzkoan barrena Frantziara. Horregatik Fruela l.ak (757768) eta Ordoño l.ak (851-866) euskallurrak edo Gallia Comata deritzana menderatzeko interes handia izan zuten. Bide honek gero Hendaia, Baiona, Bordele eta Soulacetik jarraitzen zuen.\n2.X. Gizaldi barruan\nX. gizaldian lehorbide eta atlante itsasbide hau egin al zitekeen? Normanduek eraso egin eta itxi egin zuten bidea. Normanduek Gijon eta Betanzosen lurreratzen dira Ramiro I.aren garaian (842-850). Erasoaldiak x. gizaldian etengabe ari dira. Alfontso lI.ak Oviedo Gozón dorrearekin indartu zuen. Santiagoko gotzain Sisnandok 960. urte aldera Konpostela normanduen aurka indartu zuen. Normanduengatik Asturia, Kantauri eta Galiziako itsasertzeko jendeak kostaldea utzi egin behar izan zuen.\nNormando erasoaren ondoren bidea, Santxo Handiak berriz moldatu aurretik, aldatua dagoela ikus daiteke. Euskal Herria kostaldetik igarotzen du, hau da, Baionatik, Itziar, Astigarribia, Berriatu, Zenarruza, Durango, Barakaldo, Mena ibar, Berzedo, Espinosa de los Monteros, Reinosa, Carrion barrena. Bide honetan izen handiko monastetxeak eraiki zituzten IX. eta X. gizaldietan. Bide honetatik zihoanak bai normanduen erasoak bai arabeen sarraldiak saihestu ahal izaten zituen. Baina, bide hau lruñako errege Santxo Gartzés I.aren bultzak aldatu egingo du, Banu Qasiarrei Rioja erdia konkistatzen baitie X. gizaldiaren lehen hamarreko urteetan, eta Naxera bere erresumaren hiriburu egiten du eta hiri hori bere gorteleku bihurtzen.\n3.Bidea XI. Gizaldian\nSantxo Handiak, ordurako irikia zegoen Santiago bidean, bere aurreko Santxo Gartzes I.ak egindako aldaketa, sakonagoa egiten du bere onerako eta batez ere bere semeei utzitako erresumak sendotzeko. Santxo Handiaren geopolitikaren pauso maisua da Santiago bidearen birmoldatze hau. Santxo Handiak bere oinordekoei hiru erresuma berri, bere Lehenseme Garciarengan batuak, utzi nahi zizkien, baina elkarren artean politiko eta ekonomiko elkartuak. Horregatik Bide hori lagun, gero izango ziren, Aragoi eta Gaztela erresumak elkartzeko asmoa zuen; bakoitzak bere hiriburua zuela, AragoikJaka eta Gaztelak Burgos. Kostaldeko bidea barnera sartzen zuen.\nSantxo Handiaren proiektu hau bere semeek poliki-poliki aurrera eramaten dute, batez ere Sacho Ramirezek. Izan ere, IO76an Jakan eta lruñean erromesei bidesaria ordaindu beharra kendu egiten die. Eta IO90an herri berri bat sortzen du, Lizarra (Estella) , Santiago Bidea indartzeko asmo bereziarekin.\nXI. gizaldian Penintsulan gregoriano erreformak indar hartzen du, eta hura lagun Erromako Gotzainaren itzala era berrian hedatzen da Clunyko monako talde askoren bidez, erreforma berria kristau herri osoan zabaltzen baitute. Lagun berriak eta errenta berriak bereganatzen dituzte Clunyko monjeentzat eta Erromako Gotzainarentzat. Clunyko monakoak oso gartsu hartzen dituzte lruñea, Aragoi, Gaztela etaLeonen. Mozarabe liturgia baztertzean eta Erromako jai-arauak sartzean, elizara jende berria heltzen da, batez ere Frantziakoa, Erromako Gotzainaren asmo berrien aldekoa eta Clunyn inspiratua. Clunykoek beren onerako, orain Santigora doazen erromesaldiekin indar hartuko duen espiritu modaren jabe egingo dira.\nXI. gizaldiko erromesaldien eredu argia Cid Campeadorek ematen digu bere eresian honela gogoratzen baitigu:\n«Badoa Don Rodrigo, de Vivar deitutako,\nSantiago ikustera, erromeria egitera16»\n4.Bidea XII. Gizaldian\nSasi-Turpinek 1131. urte aldera Santiago Bidea egiten inor baino gehiago ahalegindu zena Karlomagno enperadorea dela dio, eta honek 778an inauguratu zuela Apostoluak eskatu ziolako. Autore honen arabera bidea Frantzia, Aquitania, Gaskuña, Baskonia, Nafarroa, Espainian barrena Galiziaraino doa.\nSilense Kronikak, Alfontso VI.aren garaian idatziak, Cluny eta Borgoña aldeko espiritu bamean, erromesaldiak antolatzen Santxo Handia eta Clunyko monastegiak hasi zirela dio. Kronikaren autoreak, gainera, zera ikusten du, bere garai hartako zibil eta eliza kargu denak frantziarren eskuetan daudela. Silense kronika naziozale eta frankofoboa da. Eginardoren, Anales Regii, Fredegario'ren, Gregorio de Tours'en frantses hostoriografia gezurtzat dauka (Franci falso asserunt17) eta Karlomagno lapurtzatjotzen du «<More francorun auro corruptus»18). Silensek bide zaharra eta bide berriaren marra gogoratzen du, Santxo Handiari leporatzen diona: " Iter Sancti Jakobi quod barbarico timore per devia Alabe peregrini declinabant, absque retractationis obstaculo currere fecit"19. Baina Silense gutxi fidatzeko historiadorea da, bere jakiniturri berak ere moztu egiten baititu, Nafarroako geografia besterik ez du ezagutzen, Nafarroako erresumaren hasieraren berri nahas samar daki, baita Asturiasko eta Nafarroako erregeena ere. Badirudi ere Santiagoren hilobia Clunyn dagoenez duda egiten duela. Silensek azpimarra egiten du Santiago Bidearen eta Clunyren artean dagoen harremana, beneditarren modua Nafarroako erresuman sartu zela dio eta ze harreman zeuden A1fontso VI.aren eta Santxo Handiaren artean azaltzen du. Silensek helburu A1fontso VI.a goratzea du, honen erresuma 1077an Galiziatik Auñamendiraino hedatzen zen. Silensek, bere nazioaldeko protestaren aintzindari bezala eta Santxo Handiak egindako Bidearen marra nabariaraztean, SasiTurpinek zabaldua zuzendu besterik ez du egiten, honek zera baitzioen: "Rectissime transeuntem per Gasconiam, Basclamque"20. Baina, Clunyren eta orain Silenseren ofizial doktrina zera zen, bidea nafartarrei eta haien erregeei zitzaiela zor. Alabaina, 1076 eta 1084 tarteko historiografiak zera esaten du, Zubi, Lizarra, Logroño, Naxera eta Burgos barrena doan bidea frankoak asentatzeko bidea zela, merkatari bidea. Merkatarien bide hau Santiago Bide bihurtzen joango da. Horrela 1090an Lizarra sortzean Santiago Bidea egiteko xedea agertzen da.\nNaxerako Kronika, silensea baino atzeagokoa eta 1160. urte inguruan idatzia, nafarroen aldekoa da eta frankoen aurkakoa. Ez du onartzen frankoekin harreman onak eduki zituztenik ez godo erregeen garaian (Leovigildo eta Rekaredok Gontran eta Childebertokin), ez eta Alfontso lII.aren garaian ere. Bere garaiko Santiago Bidea deskribatzen du eta hari buruz hau dio: «Santiago Bidea deitzen diogun herri bidea».\nKonpostelako Historia 1120. urte inguruan idatzia dago. Haren autoreak frantsesak dira, espainiarren eta euskaldunen aurkakoak. Konpostelako Historia horrek bere I. liburuko I. atalean zera esaten du, nola santiagoren, Juan Apostolu eta ebanjelista santuaren anaiaren, gorputza tokiz aldatu zuten. (Espainian predikatu zuela dioen esaldi hau ez da Konpostelako Historiako testu guztietan agertzen). Eta Erromako Gotzain Leon santuaren eskutitz bat aitatzen du; haren arabera, ikasleek haren gorputza Espainia lurraldera aldatu zuten han hobiratzeko... eta Yria kaira heldu ziren.\nLehen liburuko 2. atala hilobi aurkituaz hitz egiteko erabiltzen du: Eta izen handiko pertsonak seinalatzen ditu, gaueko izarrek erakarriak, aingeru bat maiz agertzen dela eta azkenik Teodomiro etortzen da. (santiagoren hilobia nola agertzen den, Kristoren hilobia nola agertzen denaren antzera kontatzen da).\nKonpostelako Historiak Frantziatik Portoko gotzainaren bidea kontatzen duenean honela dio: "Rediens at civitatem Auxum, et ab Auxo ad Labordensem civitatem, tunc Alpes ingreditur, inde per ispuciam et per Navarra et per Vizcayam et per Asturiam... Carrionen usque pervenit"21. Santxo Handiak birmoldatu aurreko bidea deskribatzen du.\nXII. gizaldian erromes Borgoñako Santiago Guido etortzen da; hura handik gutxira, 1119 Erromako Gotzain egiten dute eta Kalixto lI.a izena hartzen du. Erromako Gotzain honi leporatzen diote erromesaldiek hartutako indar handia, Apostoluaren jaia igandean erortzen zen urtea jubileu urte santu deklaratu baitzuen.\n1147an Apostoluaren hilobira gurutzatuak etortzen dira, England'etik Lur santura zihoazen bigarren gurutze-guda barruan. Itsasontzi asko behar ziren hamahiru mila gurutzatu eramateko, eta bidenabar Portugalko Alfontso I.ari arabeen eskuetatik Lisboa bereganatzen laguntzen diote.\nAli Ben Yusuf almorabidearen enbajadoreak, Konpostelan Urraka andrearekin, Alfontso Enriquezen -gero Alfontso VII izango zenarenamarekin, hitz egiten duenak ezusteko handia hartzen du horrenbeste jende ikustean eta hala dio: «Hain Kristau erromes asko doaz Konpostelara eta datoz handik, ia ez dute sartaldera doan harbidean ibiltzeko lekurik uzten» .\nLiber Sancti Jakobi. Erromako Gotzain Kalixtori egozten diote liburu hau; 1119an Clunyko abade zela aukeratu zuten kargu horretarako. Eta ahatik egozten diote, haren atalburu batzuek haren izena dakartelako eta lanaren aurrehitzetan Kalixto bera dela autore esaten delako. 225 orriko eskuidatzia da, XII. gizaldiko idazkeran, santiagoko Katedralaren Artxiboan gordea. Beste kopia bat Aragoi Erresumako artxiboan gordetzen da, Konpostelan Ripollgo monako batek 1173an egin zuen. Eskuidatzi hau, barne kritikaren a:rabera, 1160 inguruan fetxatu behar litzateke. Autoreak bat baino gehiago dira, batzailea bat bakarrik baldin bada ere; batzaile hau Clunyko monako bat, sekulo-klerigo edo goliardo bat izan zitekeen. Bost liburu ditu:\n1) Santiagoren gaineko sermoi eta liturgi bilduma.\n2) Santiagoren Europako 22 mirarien bilduma.\n3) Santiagoren gorputza Konpostelara aldatzearen relatua.\n4) Sasi-Turpin edo Reimsgo artzapezpiku Turpini egotzitako kontakizuna. Karlomagnoren bizitza da.\n5) Liber Peregrinationis. Tratatu bat eta bide kontaera da, moral kontsejuen liburua eta santiagora erromes gidari. Konpostelara doazen erromesen 74 kontuetako bat da, XVIII. gizaldira arte kontserbatzen duguna. Autoreak berak ezagutzen ditu deskribatzen dituen bideak. seguru asko Poitoukoa izan zen. Liburuaren epilogo eskutitzak, Inocencio lI.ari egotziak (11301143), Aymeric Picaud aitatzen du, Vezelayko kaper-aua, eta bera esaten da dela Liber Peregrinationis liburuaren autore. Liburuak laburki bat eta 11 atal ditu. Frantziako Santiago Bidearen lau bideak seinalatzen ditu, igarotzen dituen tokiak eta ukitzen dituen erlijio monumentuak.\nKalixtoren Kodikeak, Leon I.aren ( 400-446) sermoi batean eta san Jeronimoren martire-liburuan oinarriturik, Espainiako santiagoren predikuaren eta haren gorputz aldaketaren tradizioa V gizaldiraino igotzen du; SanJeronimo hau 420an hil zen, baina ez dakigu bere martire-liburua noiz idazten den.\nKalixtoren Kodikeak eusko eta nafarren aurkako karolingio tradiziorik onena biltzen du. VII. gizaldiko Fredegariori jarraitzen dio, Fredegarioren jarraitzaileei, Pipino Txikiaren historiagileei, Eginardori jarraitzen dio, euskoen maltzurkeriaz hitz egiten duenari, Astronomoari jarraitzen dio, euskotarrak aldakorrak, maltzurrak eta asaldariak direla dioen hari.\nKalixtoTen Kodikean igotzen da gorenera bai franko, bai bisigodo bai hispano historiografiaren euskoen aurkako kondaira beltza.\nLiber Sancti Jakobi'ren Lehen Redakzioa: Alfontso III (906. u.). Codex Calixtinus hau ez daiteke Espainiako Historiatik separatua uler. Eta zera ikusiko dugu, Espainiako Historiaren gorabeherek Kodigo honen atal edo zati bat baino gehiago baldintzatzen dutela.\nLiburu hau X. gizaldian hasi ziren idazten. Aldi honetakoa da Oviedoko gortetik bidalitako ofizio-dokumentuen bilduma bat. Bilduma honek Espainian Santiago Berriona zabaltzen ibili zela defenditu nahi du, Galizian hobiratu zutela eta gero haren hilobia agertu zutela.\nDakigunez, VII. gizalditik zabaldua zegoen Santiagok Espainian predikatu zuela eta Galizian lurperatu zutela. Hori ingles testu batzuen bidez zabaldu zen. Baina, gutxik zuen testu hauen berri eta Beda Agurgarriaren arabera Apostoluaren gorputzak agertu gabe zirauen.\nDena aldatzen da IX. gizaldian, Adonen martire-liburuaren arabera hilobia agertu zenean. Horrela, Oviedoko erregeek lehenengo ofizio-testuak biltzen dituzte, hala, adibidez, A1fontso III.ak 906an Tours'ko San Martinen erlijiosuei idatzitako eskutitza, hilobiaren agerpena esplikatzeko.\nEskutitz honetan ofizialtzat jotzen diren testu zerrenda batzuk aitatzen dira. Hala, adibidez:\n-Prelatuen karta egiak eta, horien artean dudarik gabe, Epistula Leonis Papae.\n-Aiten historia egiak, Historia Translationis esate baterako.\n-Mirari batzuen kondairak, gero denak bildu eta bigarren liburua osatuko dutenak. Lehen bertsio honetan agertzen diren mirarietatik gero XII. gizaldiko mirarien liburura pasako ez diren batzuk agertzen dira. Antzinako mirarietan 2. eta 19. mirariak daude. Berebat, Alfontso erregearen gainean hitz egiten duen lehen mirariaren aitorra zehatzago esplikatu beharra dago.\na. Batzuek Alfontso VI. erregea dela uste dute eta aitormena 1086 eta 1109 tartean fetxatzen dute. Eta hori testuak Moabitak edo Almoravideiak aitatzen dituelako. Baina harritzekoa da nola Kodike horren idazleak ez dakien Alfontso horren izenik ez zenbakirik, orduan errege zen A1fontso VII.aren aitona izan behar baitzuen.\nb.Beste batzuk zera uste dute, Urgelgo Ermengotus edo Armengol kondearen aldiko A1fontso erregea izango zela, bere ejerzituarekin 1010an Kordoban sartu eta gero hil zena. Horrela balitz A1fontso V:aren aurrean aurkituko ginateke (999-1028).\n-Lehen idatzi hau Alfontso III.aren alditik ari ziren egiten eta Alfontso Varen garaian aurrera jarraitzen zuen.\n-Bere bamean Aiten idatziak sartzen ziren, Bedaren sermoia, esate baterako, Jeronimo santuaren idatziak, Santiago aldatzearen kondaira bat. Hau dena 906.erako bildua zegoen.\n-Bilduma honek Liber sancti Jakobi'ren lehenengo hiru liburuak osatzen zituen.\n-Lehen bilduma honi Liber sancti Jakobi deitzen zaio, Kalixtoren Kodikean aitatzen den bezala (I. lib., XVII. At.).\nLiber sancti Jakobi'ren Bigarren Bilduma (XI. gizaldi azkenean). Erredakzio aldia: Bigarren ofizio rezentsioa Clunykoek XI. gizaldi azkenean egiten dute, aldi horretan herri eta eliza kargu handienak fungitzen baitituzte. Clunykoek eragindako bigarren bilduma hau, 1090 eta 1107 bitartean Hugo abateari esker egin ahal izango zen, urte hartan Espainiara etorri eta Alfontso Vl.arekin Burgosen Pazkoa ospatu baitzuen. Arrazoi bat baino gehiago bazegoen horrela egiteko:\n1.- Hugo abateak Borgoñako Raimundoeta Borgoñako Enrike elkarren artean pakto bat egitera bultzatu zituen, Alfontso Vl.aren erreinuak zatitzeko, errege honek Zaidan emazte berria (Isabel) hartu baitzuen eta harengandik seme bat, santxo, ekarri. Gizakume berri honek Borgoñakoen proiektu osoa hausten zuen, batez ere Alfontso Vl.aren ondarea Urrakaren alde. Eta Hugo Borgoñako Konstanzaren osaba zen. Erreinu hartze hau zuritzeko Sasi-Turpinen politika-testu bat ekartzen da, eginkizun horretarako Borgoñako dinastiaren eskubideak legetzen zituena, zera baitzioen, Karlomagnok Espaina konkistatu zuenetik, haren feudo herria zela.\n2.- Espainiar ondarea Borgoñakoen alde arriskuan Clunyk bigarren aldian 1107an ikusi zuen, Alfontso VI.ak, bere seme Santxo hil zenean, Urrakaren emazte eta Erreinuko oinordeko Alfontso Borrokaria aukeratu zuenean, eta horrela Borgoñakoen ordezkari Alfontso Raimundezen interesak baztertu zituenean.\nErredakzio hau egiteko arrazoiak: Rezentsio honen helburua zera da, Santiagoz zabaldua zegoen guztia gorde, haiek baitira erromesaldiaren zaintzaile, eta 906. urtetik XI. gizaldi azken arte pilatu diren berriak lehenengo rezentsioari erantsi. Dudak garbitu nahi dituzte, izan ere «nonnulli qui dicunt esse apocrypha»22 baitira. Sasi Kalixtoren sarrerak apologia aldera hitz egiten du. Halaber, erromesaldiaren ofizio-eskuliburua egin nahi da, eta horrekin Clunykoek Santiagoren arazoa euren monastegi eta arrotz-etxeetan zabalduko dute, haien jan-tokietan irakurri bidez.\nIdatzaldi honen autoreak: Clunyarrak. Erromesaldiari esker sartzen den dirua ugaldu egin nahi dute, gotzain-eliza berreraiki, Clunyren eta Borgoñako gortearen arteko harremanei eragin. Hori egin nahi du Dalmaziok, Clunyko monakuak, Konpostelako gotzain aukeratuak, bere eliza Almanzorrek 997.go erasoaldian utzitako miseriatik berriz jaso. Hori Gelmirezek, Santiagoko gotzain eta Dalmazioren ondorengoak, Konpostelan 1082tik 1128ra izen handia irabazten duenak. Hori Borgoñako sendiak; haren feudo da Galizia, Borgoñako Konstantza Alfontso VI.arekin ezkondu zenetik, eta gero Borgoñako Raimundo eta Borgoñako Enrique Gaztelako Urraka eta Portugalko Teresarekin ezkondu zirelako.\nZer sartzen da idatzi horretan? Clunykoek SasiTurpinen Historia Karoli Magni edo Karlo Handiaren bizitza sartzen dute. Zera ohartu behar da, Sasi Turpinen obrak zati bi dituela eta autore bat baino gehiagorenak gainera. Lehenak bere bost atalekin Santiagoren berri ematen du. Bigarrena hitz-lauzko jesta-kantua da. Liber Sancti Jakobi obrak Sasi Turpinen bost atalak hartzen ditu, jatorrikoa baino bertsio berriagoan, ordea, jatorrikoa ertsiagoa baitzen. Bertsio aberatsago hau clunyarren lana da. Karlomagnoren Historia hau ezaguna zen Espainian XII. gizaldi hasieran; horren lekuko da 1110 urte inguruan idatzitako Silensea, honek ezagutzen baitu. Baina, Silense aurretik ez zen ezaguna, horregatik Alfontso lll.ak ez du haren berririk. Karlomagnoren gai hau, clunyarrek tartean nahastua, Liber Sancti Jakobi obran batez ere 2.en eta 4.en liburuetan sartzen da.\nLiber Sancti Jakobiren hirugarren idatzaldia (1132-1158). Noiz eta non egin zen idatzaldi hau: 1132 eta 1158 bitartean. Testuak berak dioenez: «hunc codicem... scribitur enim in compluribus locis... et praecipue in Cluniacum»23. Eskuidatziak buruan Konpostela aitatzen du eta mirarietatik fetxa litekeenez 1131 eta 1139 bitartean izango zen. Alabaina, 5. atala idaztean Diego Gelmirez (+1139) eta Alfontso V11 (+1157) hilak bezala aitatzen dira. Horregatik gida-liburu hau fetxa horren ondoren idatzi beharko zuten. Hau da, 1158 eta 1173 bitartean, orduan, izan ere, Ripo11go monako bat, Armand de Mont, Konpostelan Codex Calixtinusaren kopia bat egiten aritu baitzen.\nldazteko arrazoiak: Behin Borgoñako leinuak Gaztelako Erresuman tokia tinko hartu ondoren, ez du babesteko SasiTurpinen bezalako ofizio-testurik behar; ahatik Silensearen edo Ximenez de Radaren eta Alfontso X.aren Gaztelako historiografiak Karlomagnoren obraren aurka egingo dituen kritikak onartu egingo ditu. Horiek denek Historia Caroli Magni gezurra dela diote eta Karlomagnori lapur deitzen diote. Hirugarren idatzaldi hau egiteko arrazoiak, Erromako Gotzainak Espainako gurutze gudaren alde eta Santiagora erromes joatearen alde, dena Alfontso V11.ari laguntzeko, egindako deian ipini behar dira.\nldatzaldi honen autoreak hauek dira: Aymeri Picaud, Oliver d'lsan eta Flandesko Giberta. Aymeri Picaud eta Olivier d'lsan Poitoukoak ziren. Olivier d'lsan eta Flandesko Giberta Aymeri Picaud apaizaren etxeko eta lagunak ziren. ldatzaldia Erromako Gotzain Kalixto ll.aren menpean jarri zen, hau da, Clunyko abate Borgoñako Guidoren -Borgoñako Raimundoren anaiarenmenpean. Bildumariek obra Kalixto ll.ak, erregearen osabak, idatzi izan balu bezala aurkezten dute. Ziur Kalixto ll.na ez da mirarien liburuaren autorea, haietako asko Kalixto lI.na baino aurreagoko idatzaldietan aurkitzen baitira. Kalixtoren Kodikea azkeneko aldiz Aymeri Picaudek idatzi zuen, Vezelayko miraria erantsi zion. Konpostelara heltzen denean, 1131 inguruan, Palestinatik Clunyn barrena dator. Aymeri PicaudJerusalengo kalonjea zen eta batetik bestera bide egiten 14 urte igaro zituen. Idazki eta mirariak, Kalixto lI.aren hitzaldiak, eresi eta nekaldiak bildu zituen, eta gai guzti horiekin Clunyn geratu zen idazteko.\nIdatzaldi honetan zer sartzen den. Hirugarren bilduma honetan idatzitako zatian batez ere bosgarren liburua edo erromesaren Gida sartzen da.\n5.Bidea XIII. Gizaldian\nTuyko Lukasek XIII. gizaldian idazten du. Nola Karlomagno etorri zen esaten du, Alfontso II.ak Apostoluari, haren hilobia aurkitu ondoren, eliza eraiki zionean. Honela dio: «Karlomagnok Euskal Herriko bidea egin zuen Santiago agurtzera etorri zenean» . Alfontso II eta Karlomagnoren elkar-ikuste hau, bai Iriako Maria Santuaren Kronikak baiesten du (honek elkar-ikusi hori Santiagon jartzen du), baita Iriako Kronika Txikiak ere (honek elkar-ikusia Oviedon jartzen du: «deinde Adefonsous Castus in Asturias reversus ut videret se cum Carolo Magno rege Franciae»24). Tuyko Lukasek basati jendez betea zegoelako itxitako lehenengo bidea aitatzen du. Euskal Herrian barrena zihoan beste bigarren bidea, eta Santxo Handiak zabaldutako hirugarren bidea. Chronicon Mundiren testuak hitzez hitzera honela dio: "Iter SanctiJakobi aperuit, quod barbarica infestatione clausunerat et per devia Alavae peregrini declinabant"25.\nErromesaldiak asko ugaltzen dira XIII. gizaldi honetan. Bordeleko Artxapezpikua eta Nantesgo Gotzaina arabeen aurka 1212an Navas de Tolosako borrokaldian gudatzera etortzen direnean, borrokaldi aurretik Apostoluaren hilobira agertzen dira.\nXIII. gizaldi hasierakoak dira Asisko Frantziskok, Domingo de Guzmanek, Fernando lll.ak, Alfontso IX.ak eta Portugalko Santxo ll.ak Konpostelara egindako erromesaldiak.\nJimenez de Radak XIII. gizaldi hasieran baietsi egiten du Tuykoak esana, eta hala dio, Tuykoak seinalatutako bigarren bidea Euskal Herrian eta Asturian barrena zihoala. Santiagoren debozioa eta bidea sortzearen frantses bertsio hau Alfontso X Jakintsuaren Kronika Generalak ukatu egiten du.\n1 "Leon gotzainak franko, bandalo, godo eta erromatar erregeeiJainkoaren izenean".\n2 'Jakobok, Zebedeoren semeak, Espainian eta etzaldeko tokietan predikatzen du".\n3 "Zebedeoren lakobo Espainian".\n4 "Berri Ona Espainian eta Etzaldeko bazter guztietan predikatu zuen eta aldarriaren argia munduaren azkenean zabaldu zuen".\n5 "Txit dohatsu honen hezur santuak espariiarrek aldatu eta haien azken lurretan, hots, Britain itsaso aurrean lurperatu zituztenn.\n6 "HauJakobo dohatsuaren, gorputza Hispanian datzanaren, anaia da". 7 "Jende haiek erruz doaz haiek ohoratzeran. 8 Bertso idazkiak.\n9 Hark bihunu zuen lehenbizi bere doktrinarekin Espaniako jendea, hark bihurtu jainko hitzekin deabru izugarriak engainatutako eta hilobietan jauresten zuten basa jendea.\n10 "Hispanian sarrazenoen menpean zeuden kristauen eske eta kejak eraginda, Karlos erregea bere gudostearekin Hispanian sartu zen".\n11 "Hauek adiskidegoa sendotzako dohainekin bidali zituen".\n12 "Hispaniaren buru argi distiratsu, gure Babesle bizi eta patroi". 13 "Galiziako itsas ertzean".\n14 "Goduen era dena Toledon izan zen bezala, bai eleizan bai errege-jauregian, dena Oviedonjarri zuen".\n15 "Eta bi doktrina bezala, bi herri eta bi Eleiz, batak bestearen aurka gudatzen du Kristo bakarraren alde".\n16 "Ya se parte Don Rodrigo/que de Vivar se apellida/para visitar Santiago/adonde va en romería".\n17 Frantziarrek gezur baiesten dute.\n18 "Diruz ustelduriko frantziarren arabera".\n19 Santiago Bidea. erromesek basatien beldurragatik Arabatik bideoker zehar egiten zutena, batere eragozpenik gabe ibiltzeko bide egin zuen".\n20 Gaskuña eta Euskal Herrian zehar zuzen-zuzen igarotzen zela.\n21 " Auxo hirira itzuli eta Auxo'tik Lapurdi hirira joan ondoren. Auñamendietan sartzen da eta handik Gipuzkoan, Nafarroan, Bizkaian eta Asturian barrena Karrionera heltzen da".\n22 "Algunos que dicen que son fingidos".\n23 "Izan ere, kodike hau... toki askotan idazten da... e,a batez ere Klunin".\n24 Gero Alfontso Kastua Asturiara itzuli zen Frantziako errege K arlo Magnorekin egokitzeko".\n25 "Santiago bidea zabaldu zuen, basati jendeak ixten baitzuen eta erromesek Arabatik barren okertu behar izaten bait zuten".\nCopyright © ingeba, 2008, © José Luis Orella Unzué, 1999-2008 - All Rights Reserved.


Beste albisteak – InfoBeaz\n2019ko NEOTEC programa, CDTI\nUztailaren 1a arte zabalik egongo da epea NEOTEC programan eskaerak egiteko. Horren bidez CDTIk oinarri teknologikoa duten enpresa berritzaile sortu berrien proiektuak bultzatu nahi ditu.\nBerrikuntzarako Eskaera Irekia, Telefónica España\nTelefónica Españak Berrikuntzarako Eskaera Irekia plazaratu du bere negozio-prozesuak hobetzen lagunduko duten konponbideak bilatzeko. Zehazki bere linea mugikorrak erabiltzen dituen erabiltzaile-mota ezagutzea. Proposamenen bidalketa ekainaren 10a arte.\n2017ko barne-ekintzailetza plana\n2017ko barne-ekintzailetza Planak, Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun Sailak bultzatua, Beazen eta Araba eta Gipuzkoako BIC zentroen laguntzarekin, enpresen monitorizazioa eta laguntza banakatua konbinatu nahi ditu ekintzailetzari ekin diezaioten, sentikortzeko eta prestatzeko jarduerak indartuz eta segmentatuz.\nNICE 2016 saria\nMaiatzaren 12a arte zabalik egongo da epea Europako NICE sarien deialdira aurkezteko. Sariok arazo ekonomiko, sozial eta politiko globalei konponbide berritzaileak ematen dizkieten proiektuak goraipatzen dituzte.\nSantander CRUE-CEPYME praktika bekak\nUrtarrilaren 31 arte zabalik egongo da epea Santander bankuak CRUE eta CEPYMEren laguntzarekin eskaintzen dituen 5000 beketariko bat eskatzeko. Unibertsitate ikasleek proiektuan parte hartzen duten ETEetan lanbide praktika ordainduak egitea da helburua.\nMINECO – Retos – Colaboración 2016 programa\nEkonomia eta Lehiakortasun Ministerioak Retos – Colaboración 2016 programa onartu du enpresa eta ikerkuntza-erakundeen artean garapen esperimentaleko proiektuak bultzatzeko. FEDERen fondoekin batera finantzatzen den deialdi honen aurrekontua 586 milioi eurokoa da.\n2015eko Artisautza Sari Nazionalak\nUrriaren 22a arte zabalik egongo da epea Industria, Energia eta Turismo Ministerioak babestu eta EOI Fundazioak antolatzen dituen Artisautza Sari Nazionaletan izena emateko. Helburua artisautza garaikidearen arloan jokabide bikainak goraipatzea eta ETE artisauen garapena bultzatzea da.\nGazte ekintzaile kultural eta sorkuntzaren arlokoentzako plataforma europarra\nEuropako Batzordeak EBko organismo publiko eta pribatuentzat den deialdia egin du kulturaren eta sorkuntzaren arloan hala EB osoan nola beste herri batzuetan aktibo dauden gazte ekintzaileen sare guztiak integratuko dituen plataforma birtual bat garatzeko. Proiektuak aurkezteko epea irailaren 15era arte da.\nEl 13 de julio la Comisión de Industria del Senado aprobaba el proyecto de Ley de Patentes, concluyendo así la tramitación parlamentaria de una ley que busca fortalecer el sistema estatal de patentes y equiparar la normativa actual al ámbito internacional.


Gutaz eta Euskal Herriko historia eta nortasuna: errelatoaren jabeak - Noticias de Gipuzkoa\nrafa stxez muxika, nabarralde fundazioaren kidea 07.02.2020 | 10:35\nDatozen asteotarako hitzaldi sorta, erakusketa eta ikastaroak antolatu dituzte Oñatin eta Bergaran udalek eta Nabarraldek, Olaso Dorrea fundazioaren laguntzarekin. Geuk gutaz jakitea dute helburu.\nErrelatoa, kontakizuna, berba nonahi agertzen zaigu gaur egun. Errelatoa historiarekin lotuta doa. Historia ez da , izanagatik ere, antzinako gertaeren zerrendatze huts hotza.\nHistoria errelato baten orrialdeak dira. Aurrekoak hurrengoa baldintzatzen du eta hark datozenak, eta geu hor nonbaiten gaude. Normalean ez da izaten errelato bat eta bakarra, geu ere ez garelako bat eta bakarra. Hala ere, errelato bat eta bakarra ofizial bihurtzeko joera izan ohi da beti. Ofiziala eta bakarra hezkuntzan, politikan, komunikabideetan. Azken buruan, gizartea moldatzeko abiapuntu eta jomuga izango den errelatoa.\nGiza talde batek ez badu bere errelatoen kontrola, beste norbaitek bere interesetarako harrapatuko dio kontrol hori. Berdin dio euskal-nafarrok izan, Ameriketako nazio indigenak zein Afrikakoena edo Ekialde Hurbilekoena izan. Kontrolatzaileak erabakiko du herri eta herritar horiei dagozkien eskubideak eta debekuak. Horregatik komunikabide, tertuliakide eta gizarte agente ezberdinen ahotan beti egotea errelatoa.\nOro har, euskal-nafarrok ez gara gure errelatoaren jabe. Garaitu, konkistatu eta asimilatu gaituztenen errelatoa inposatu eta onartu ere onartu dugu maiz baino maizago. Horrek auto-ukazio eta autoestimua eskasera eraman gaitu. Ezgauza garela sinestarazi arte. Euskal Herriko komunikabideetan "a nivel nacional" sarri entzuten denean, ez dira Bilbo, Baiona edo Iruñeko ezertaz ari, Espainiaz baizik. Gure paradigma, errelatoa, gaztelarra da. Gaztelar diot, bai; nazionalismo espainiarra, azken finean, supremazismo gaztelarra delako.\nOrain dela urte gutxi San Telmo museoan, ospe handiz, Los Galos/Galiarrak erakusketa egin zen hartan Akitania osoa galiarra (zelta) zen. Euskaldunak ez ginen inondik inora agertzen ez mapetan ezta azalpenetan ere. Erakusketa hartara frantsesek eraman zuten errelatoa, baina zabaldu gu geu ari ginen zabaltzen.\nPodcast eta youtubeko historia, hizkuntzalaritza eta halako gaien saio gehienen arabera Asturias, Leon, Gaztela eta Aragoi artean ez zegoen ezer. Dibulgatzaile gaztelarren errelatoan zeltiberoak eta godoak besterik ez zen han, geroago frankoak aukeran. Euskal-nafarrok derrepentean agertu omen gara lur hauetan. Euri osteko perretxikoen modura. Perretxiko txarrak gainera, pozoia barreiatzeko hazitakoak omen.\n"Mesedez, errelatoa ez ukitu, ordea". Besteak beste, akademiko espainiar ofizialen errelatoan "vasconicación tardía" delakoaren teoria nekez uztar daitekeelako Iruña-Veleian aitzineuskaraz egitearekin. Ondorioz, froga arkeometriko independenteak eta indusketa kontrolatuak baztertu beharko dira zenbait aurreiritzi eta teoria ez asaldatzearren. Zientziak epaitu beharko lukeena, epaile batek epaituko du otsailean. Politikan sarriegi bezala, oraingoan ere epaileek idatziko dute errelatoa.\nAkordatzen naiz behin gaztelar batek oinarririk gabeko nazionalismo anakronikoa leporatzen zidan solasaldi batean, euskaldunon estatua Nafarroa izan zela esan niola nik. Hori eskolan sekula ere ez ziotela irakatsi erantzun zidan. Gaztelarrean errelatoa bakarra da; berau, baina, geure artean ere erabiltzen dugun bakarra izan ohi dena. Gainera Nafarroako errege dinastia batzuk frantsesak izanik, bada, legitimitaterik ez zutela-edo aditzera eman zidan. Haren errelatoan koroa espainiarraren Austriarrak eta Borboiarrak gaztelar peto petoak omen ziren; Cuencakoak edo ote? ... eta zorioneko gu Espainiako etxe handian onartu gaituelako, guk astakirten ezjakinok horrela nahiko ez bagenu ere.\nErrelatoa "normalago" egite aldera oraingo Iruñeko "udal normalago" honetan, Enrique Mayak alkateak Iruñeko historia dibulgatzeko argitalpenetan "baskoien aipamena" murrizteari ekin dio. Navarra+an Ciudanosek duen ordezkariak ekarpen "normalagoa" egite aldera, euskara Iruñean mintzatu denik ere zalan-tzan jarri du. Berdin die inguruko toponimiak dioena edota artxiboko eskutitzak, ezkontza testigantzak, hainbat kargutarako hizkuntza eskakizunak, interprete eta itzultzaile premiak eta antzeko dokumentazioa azaleratuz, Jimeno Juriok, Peio Monteanok, Patxi Salaberriak eta beste aditu askok Iruñea eta bere ingurua 20.mendera arte euskalduna izan dela froga-tzeak. Euskara arrotza da hauen errelatoan. Euskara mintzatu den tokian, inoiz mintzatu bada, gauzen orden "normalagatik" berez lasai-lasai isiltzen joan da gure aurrerabidearen mesedean. Supremazista gaztelarren errelatoan ez da sekula jazarpen, inposaketa edo debekurik izan. Izan ere, ez da inoiz gatazkarik gertatu eta, ondorioz, "normaltasuna" haiek ezarritakoa izanik, kontra egiten ausartu dena gaizto intolerante fanatikoa deklaratu dute. Iruñeko udal argitalpen horretan, ostera, Loiolako San Inazio militarra Iruñeko konkistan laguntzea nabarmenago goraipatzea egokiago jo dute. Hori ez omen da vascongadoen mutur sartzea. Errelatoari ondo baldin badatorkio, ez dago "injerencia vasca" arrotzik nonbait. Xamartek bere Etxera Bidean liburuan Aezkoako jendeak jasandako auto-ukazioa eta autoestimu falta adierazteko, bere amonarekin 1980ko solasaldi labur hau kontatu du:\n-Amatxi, herrian erraten didate zuk badakizula arront ongi uskaras elekatzen\n-¡ Qué no, qué no sé ! ¿Pero qué dices, mi chico? Eztakit! Atzendu zaida!!- atsekabeturik oihukatu zidan, urduri, lotsaturik (beldurturik), soldaduen kuartela izan zen Txirrineko bordari so eginez.\nAezkoan bezala, Euskal Herri osoan errelatoa inposatu nahi izan eta izango digute, horrek dakartzan ondorio guztiekin. Fake news, intoxikazioa, soldatapeko komunikabide eta tertulianoak, akademiko ofizialak eta etxekalteak beti izan dira eta izango dira. Arazoa euren errelatoa ofizial bihurtzetik eta gure onartzetik eratortzen da. Errelatoaren bertsioak ezagutzean datza gakoa. Eta horretarako erakusketa, hitzaldi eta ikastaroak: geuk gutaz jakiteko. Nabarraldekidea\nLa venta a pérdidas de alimentos se multará con hasta 100.000 euros


Iberiaren hegaldiek ez dute normaltasuna berreskuratuko larunbata arte | Consumer\nIberiaren hegaldiek ez dute normaltasuna berreskuratuko larunbata arte\nBidaiariek hasierako erreserbak erabil ditzakete, bertan behera utzi badituzte ere.\nBertan behera utzitako hegaldiak pixkanaka berrantolatzea eta tripulazioen txandaketak doitzea dira atzo Iberiak konpondu zituen zeregin nagusietako bi, pilotuen greba eten ondoren airelinea normaltasunera itzultzeko. Gaur hegaldiak berriro programatzen hasi dira eta horien zati bat berrituko da. Hala, datorren larunbatera arte, gutxienez, ez dira amaituko hiru eguneko langabezia dela-eta sortutako desorekak. Prozesu horri esker, berehala merkaturatuko dira Internet bidezko tarifa merkeak.\nIrudiari dagokionez, ezinezkoa da deitutako grebak epe ertainera izango dituen ondorioak kalkulatzea, bereziki udako oporrak aldatu dituzten estatuko eta atzerriko bidaiarien artean. Hala ere, gerta daiteke sortutako galerak proiektatzea. Zehazki, kalkulatzen da aerolineak 15 milioi euroko zenbaki gorriak izan dituela astelehenetik asteazkenera, eta 80.000 bidaiari inguru.\nIberiak atzo arratsaldean jakinarazi zuen pilotuen grebagatik erreserbak aldatu behar izan dituzten bezeroek orain erreserbatuta dituzten hegaldietan edo bertan behera utzi aurretik zituzten hegaldietan bidaiatu ahal izango dutela. Horretarako, erreserbaren lokalizatzailean bi aukerak agertuko dira. Grebaren aurreko egoerara itzultzea aukeratu duten erabiltzaileentzat, bere bidaia-agentziarekin edo Serviberiarekin harremanetan jartzea gomendatzen du airelineak, aukeratutako hegaldia baieztatzeko. Txartelak itzultzea erabaki zuten bidaiariak beren hegaldietara itzuli ahal izango dira, ordaindu zuten prezio berean.\nMadrilgo Erkidegoko Kontsumitzaileen Batasunak (UCE) grebaren eraginpeko bidaiari guztiei eskatu zien konpainiari itzul diezazkiotela billeteen kostu osoa, edo kontratatutakoen antzeko baldintzetan aukeratutako helmugara eraman ditzala, indarrean dagoen araudiak ezartzen duen bezala.\nBidaiariak berriz kokatzea\nEspainiako Bidaia Agentzien Elkarteak (AEDAVE) adierazi du kaltetutako bidaiariak berriz kokatzeko izapideak arintzen saiatuko dela, baina, beharrezkoa bada ere, agenteak “baldintzatuta” daude, bai Iberiaren erabakien ondorioz, bai aerolinearen eta Aireko Lineetako Pilotuen Espainiako Sindikatuaren (SEPLA) arteko akordioaren arabera.\nBestalde, Espainiako Bidaia Agentzien Elkarteen Federazioak (FEAAV) ohartarazi du ezeztapenaren prezioa “ezin dela onartu”, ez Iberiak ez erabiltzaileak. “Arazoak ez dira izango birkokatzeak konpainia beraren barruan egin badira, baizik eta bezeroek beste hegazkin-konpainia batzuetako billeteak badituzte”, eta horiekin akordio zirkunstantzialak lortu zituen Iberiak, azaldu du.\nBai FEAAVk, bai AEDAVk aholkatzen diete bezeroei bidaiak kontratatu zituzten agentziekin harremanetan jartzeko, greba bertan behera utzi ondoren irekitako aukeren arabera.\nhegaldiak huelga-eu Iberia-eu normalidad-eu pasajeros-eu


LITERATURIA 2017 - IES URIBE-KOSTA BHI\npublicado a la(s) 7 may 2017 1:20 por mari luz arranz\nMaiatzaren 25etik 28ra, idazleak, argitaletxeak eta irakurleak nahastuko dira Zarauzko kale eta aretoetan, literaturarekin gozatzeko. Antolatzaileek azaldu dutenez, Ispilua izango da aurtengo gaia, eta Literaturia gure isla da, berriz, leloa. Hain zuzen ere, uste dute, liburuek bezala, Literaturiako ekitaldiek ere aukera ematen dutela norberak beren buruarekin topo egiteko eta, agian, baita ezagutzen ez zituen alderdiak deskubritzekoa ere. Ideia hori iradokitzen du kartelak ere.\nEgitarau bete betea aurkeztu dute Kaxildan egin duten aurkezpenean. Hiru gune izango ditu Literaturiak. Batetik, Modelo aretoak emanaldiak, antzerkia, errezitaldiak, solasaldia eta bideo-emanaldiak hartuko ditu. Emanaldietako asko estreinaldiak izango dira, eta haietako baten aurrerapen bat eskaini dute Irati Jimenez idazleak eta Petti musikariak Kaxildako aurkezpenean.\nModeloko oholtza-gainera aterako diren beste sortzaile batzuen izenak ere aipatu dituzte antolatzaileek: Bea Salaberri, Katixa Dolhare, Bihotz Bakartien Kluba, Huts Teatroa, Manex Agirre, Gaizka Amondarain, Lou Topet, Iban Zaldua, Miren Gorrotxategi, Fito Rodriguez, Ramon Agirre, Amagoia Gurrutxaga, Ainara Lasa, Lorea Agirre, Josu Landa…\nBestetik, larunbatean egun osoz eta igande goizean, liburu-azoka egingo da Musika Plazan. Aldi berean, kioskoa haurren gunea bihurtuko dela azpimarratu dute. “Jon Braunen tipia” deitu diote, Manolo Urbietaren omenez, eta haur eta gaztetxoei zuzendutako ekitaldiak hartuko ditu: ipuin-kontalariak, ilustratzaileak, poesia-tailerra, irakurle gazteen klubaren antzerkia…\nAzkenik, aurten argitaratutako liburuen aurkezpenak hartuko ditu Garoa liburu-dendak, larunbatean egun osoz.\nEgitarauaren aurkezpena bukatzeko, Literaturia iragartzeko bideoa estreinatu dute. Iraia Elias da protagonista, eta herriaren eta Literaturiaren irudi bitxia islatzen du. Literatura-zale guztiak, haur zein heldu, egun horietan Zarautzera hurbiltzera gonbidatuz amaitu dute aurkezpena.


Balmasedako Udala - Enkarterrik berrikuntzan eta lankidetzan oinarritzen du empresa proiektu berrien sorrera\nEnkarterrik berrikuntzan eta lankidetzan oinarritzen du empresa proiektu berrien sorrera\nEnpresa eta erakundeetako ordezkari askok parte hartu dute gaur goizean Artzentaleseko Amalurra Hotelean ospatu den “Enkarterri Gosariak” ekimenaren bigarren jardunaldian. “Berrikuntza eta Interlankidetza eskualde mailako enpresa proiektuen garapenean eta ezarpenean” izan da honen izenburua et eskualdeko enpresetan berrikuntza sustatzea eta elkarlana bultzatzea izan du helburu, enplegua berreskuratu eta inbertsioa erakartzeko giltzarria diren heinean.\nHirugarren jardunaldi honetan parte hartu dute Esther Lasak, Enkarterriko lehendakariak, eta Andoni García Larruceak, Enkarterri Group enpresari elkarteko lehendakariak. Bertaratu diren pertsonek Vibacar eta Komentu maitea Hotelaren ekimen berritaileak ezagutzeko aukera ere izan dute. Gainera, Laboral Kutxako Enpresa Garapen arloko esperientziak gertutik aztertzeko parada ere izan da Enkarterri Gosariak ekimenaren jardunaldi honetan. Hitzaldi eta esperientzia horiek eztabaida eta hausnarketa interesgarria ahalbidetu dute.\nHonakoan hislari gonbidatua Javier Sotil izan da. Mondragon Corporationeko presidentea da, Euskal Herriko industria talde nagusiena eta mundu mailan lan kooperatiboan erreferentzia den proiektuaren lehendakaria.\nMondragon Corporationeko lehendakariak, Javier Sotilek, azpimarratu du bere hitzaldian pertsonen alde apustua egin behar dela berrikuntza sustatzeko. “Beharraren ondorio da berrikuntza kasu askotan, baina pertsonarik gabe ez dago berrikuntzarik” gehitu du. Sotilek Mondragon Corporationeko historia komentatu du, 1956an sortu zenean ere ekonomikoki zaila zen testuingurua zela azpimarratuz. “Berrikuntza ere birsortzeko gaitasuna bezala ulertzen dugu guk eta pertsonak dira azken finean lurraldea eraikitzen dutenak”. Halaber, enpresa, erakunde eta pertsonen arteko elkarlana berebizikoa dela nabarmendu du,elkartasuna beti presente, egoera latzei aurre egiteko. “Hezkuntza eta jende gaztearen aldeko apustua egin behar da eta lurraldeari on egiten dieten elementuak gertu izan” komentatu du, birsortze ekonomikoa lortzeko giltza.\nEnkarterri Green mugimenduaren ekimenetako bat dira gosari hauek. Inguruko udalek, enpresariek eta agenteek bultzatu dute elkarte hori, proiektuak erakarri eta, ondorioz, Enkarterriko enplegua, ekonomia eta ongizatea indartzeko.


Buru gaixotasun motak : Fedeafes 25 años\nInicio»Buru osasuna»Buru gaixotasun motak\nBiztanleen %1k daukan gaixotasun larria da. Egiatan, askotariko arazo emozionalen eta pertsonalen ondorioz sor daiteke eta pertsona bakoitzean era ezberdinean agertzen da. Eskizofrenia duen pertsonaren ezaugarri nagusia pentsamenduen eta emozioen desitxuratze larria jasaten duela da. Askotan, pertsonak existitzen ez diren gauzak entzun edo ikusten ditu, ingurunetik isolatu egiten da, ez da bere itxuraz edo egitekoez arduratzen, edota benetakoak ez diren gauzak sortzen ditu. Hauek dira eskizofrenia motak:\nParanoidea: Sintoma nagusiak haluzinazioak eta delirioak dira.\nDesantolatua: Asaldurak ematen dira gogo-aldartean.\nKatatonikoa: Asaldura psikomotorrak ematen dira.\nBereizi gabea: Mota askotako sintomak ematen dira, baina ez dago nagusia den bakar bat.\nHondar eskizofrenia: Sintomak sinpleak dira, gaixotasuna kronikoa denean eman ohi da.\nGogo-aldartearen nahasmenduekin umorea asaldatu egiten da. Nahasmenduen artean, hauek dira oinarrizkoenak:\nNahasmendu depresiboak: Buru nahasmendu multzo honetan hainbat sintoma eman ohi dira, besteak beste, tristura, etsipena, inhibizioa eta hipoaktibitatea. Sindromea oso ezberdina da pertsona batetik bestera jatorriaren, eboluzioaren eta intentsitatearen arabera.\nNahaste bipolarra: Ezaugarri nagusia asaldura handiko (maniakoak) eta erabateko akidura (depresiboak) aldiak tartekatzen direla da. Fase bakoitzaren iraupena ezberdina da pertsona batetik bestera. Nahaste bipolarra duen pertsona ez dago beti umorearen gorabehera horietan murgilduta; fase batzuetan gogo-aldartea normalizatu eta gaixotasunaren sintomak ia guztiz desagertzen dira.\nNahasmendu hauek jasaten dituen pertsonak normalean gizartean onargarria denetik asko bereizten den sentitzeko modua eta portaera du. Ezegonkorra izan daiteke edota pertsonekin harremanak edukitzeko arazo larriak eduki ditzake. Mota askotarikoak daude, besteak beste:\nParanoidea: pertsona ez da ezertaz fidatzen, dena susmagarria iruditzen zaio eta ingurukoek asmo txarrak dituztela pentsatzen du.\nEskizoidea: pertsonak ez du interesik ingurukoekin erlazionatzeko eta ez ditu emozio asko adierazten. Bakarkako jarduerak aukeratzen ditu beti; ez zaio ezer atsegina iruditzen eta berdin zaizkio kritikak nahiz goraipamenak.\nEskizotipikoa: Pertsonen arteko harreman estuetan arazoak sortzen dira, denak berarekin zerikusia duela uste du eta pentsamendu magikoa izan dezake.\nMugakoa: Pertsonak harreman ezegonkorrak ditu, bere buruaren irudi asaldatua dauka eta bulkadak kontrolatzeko zailtasunak ditu. Gertaera txikietan ere haserre desegokia eta bizia erakusten du.\nBeldurra eta segurtasun eza nagusitzen dira era kronikoan. Bi motatakoak izan daitezke:\nFobikoak: pazienteak beldur irrazionala eta neurrigabea sentitzen du berez horrelakorik sentiarazi beharko ez luketen gauzak edo gertaerak direla eta.\nObsesibo-konpultsiboak: pertsonak pentsamendu oso iraunkorrak ditu eta konturatzen da zentzugabeak direla, baina ezin ditu ekidin.\nBestelako buru gaixotasunak: loaren nahastea, sexu nahasmendua, elikaduraren nahasmenduak, adimenaren nahasmenduak, etab.


Ezohiko mugimenduak Googleren inguruan | Teknopataren txokoa\n2007(e)ko urriak 9 Trepetak Iruzkinik ez\nAzken egunotan badirudi lurrikara txiki bat gertatzen ari dela Googleren inguruan. Azken dardarizoa gaur bertan etorri da, Googlek Jaiku mikroblog zerbitzua erosi duela jakinaraztean.Ez dakizuenontzat, Jaiku beta bertsioan dagoen zerbitzu bat da, Twitterren oso antzekoa. Erabiltzailea une bakoitzean zertan ari den labur-labur azaltzeko aukera ematen du, eta mezu labur horiek web orriaren bidez, ordenagailurako programatxo baten bidez edo sakeleko telefonoan jaso daitezke. Horrela, lagunak eta ezagunak zertan ari diren jakin daiteke uneoro, sare sozialak are sozialago egiteko.\nGoogleren mugimendua ikusita, ematen du etorkizun oparo eta interesgarria daukala mikroblogen kontu horrek, ego Googlek gutxienez hala pentsatzen duela. Dena den, ez da komeni larregi fidatzea: duela ez horrenbeste, adibidez, ematen zuen IP telefonia izango zela interneteko enpresen hurrengo pagotxa. Esperantza larregi jarri zuten, nonbait, negozio esparru berrian, eta gaur da eguna alor horretako enpresak erosi zituzten multinazionalek diru gehiegi inbertitu zutela aitortzen dutena.baina tira, hori beste baterako utziko dugu.\nArestian aipatu dudan lurrikara txiki horrek astean bolo-bolo dabiltzan bi zurrumurrutan dauka epizentroa:\nBadirudi azken hileotan zurrumurruetan milaka aldiz aipatu den GooglePhone edo gPhone delakoa ez dela gailu bat, hirugarren enpresen telefonoetan instalatzeko moduko sistema eragile bat baizik. Halaxe azaldu zuen atzo The New York Times egunkariak. Googleren asmoa, beraz, ez litzateke Appleren iPhone bedeinkatuarekin lehiatzea, baizik eta Microsoften Windows Mobileri, Symbian OS-i eta hilzorian dagoen Palm OSi aurre egitea goi-mailako telefonoetarako sistema eragile alternatibo gisa. Sistema eragilea, kode irekikoa, antza, dohainik eskainiko lieke Googlek hala telefono egileei nola telefonia zerbitzu emaleei, eta dirutxoak, sorpresa-sorpresa, sistema eragilearen bidez kudeatuko litzatekeen publizitatetik poltsikoratuko lituzke. Dena den, badirudi telefonia zerbitzu emaleak behintzat nahiko hotz hartu dutela albistea. Izan ere, Googleren asmoa enpresa horiek sareen eta terminalen gainean duten kontrola lausotzea da, eta noski, sareak eraikitzen eta terminalak kontrolatzeko moduak asmatzen inbertsio erraldoiak egin dituzten enpresak ez dira oso aldeko.\nAurreko horrekin oso lotuta, beste zurrumurru batzuk zabaldu dira, Google OS sistema eragile batekin dabiltzan Google PC batzuen ingurukoak. Engadgeten irakurri dudanez, David Liu izeneko gizon batek, Googleren lege ahokularia omen dena, Google PC marka erregistratzeko eskaria egin du. Google PC, Google OS eta Google Office baten inguruko zurrumurruak aspalditik dabiltza sarean gora eta behera, baina kontu honekin guztiarekin berpiztu eta indartu egin dira.\nDena den, argi geratu denez, iragarpenak egiteko ahalmena hutsaren hurrengoa daukat… ez kasu askorik egin!


“Arnasa gara”: Ongi etorri euskararen herrira\nHemen zaude:Hasiera»Albisteak»“Arnasa gara”: Ongi etorri euskararen herrira\nBortzirietako Euskara Mankomunitatea 2021-03-23 0 Iruzkin\nEusko Jaurlaritzak, Nafarroako Gobernuak eta UEMAk elkarlanean landutako egitasmoa da, arnasguneetako herritarrak ahalduntzeko asmoarekin.\nEkimen honekin arnasguneek euskararen biziberritzean duten garrantzia nabarmendu nahi da. Horretarako, udalerri euskaldunetan eta euskararen arnasguneetan hizkuntza ohiturei lotutako zortzi egoera landuko dira zortzi bideo esketxetan. Gai bakoitzeko, bideo bat. Hala, bideo bakoitzak egoera bat irudikatzen du eta kanpainaren asmoa da egoera horien inguruko sentsibilizazio lanketa bat egitea sare sozialen bidez. Bertzeak bertze, arnasguneetako pertsona erreferenteei (aktore, musikari, kirolari) elkarrizketak eginen zaizkie, gaiaren inguruan hausnartzeko. Kanpainak zortzi aste iraunen du, martxoaren 22tik maiatzaren 16ra bitarte, eta aste bakoitzean gai bat izanen da hizpide.\nMartxoaren 22an eman zaio hasiera kanpainari. Egoera fiktizioen bidez egunerokotasunean gertatzen diren egoerak islatzea da xedea, errealitateak fikzioa gailentzen baitu. Kanpainak arnasguneei lotutako zortzi ideia zehatz landuko ditu astean behin sareratuko den esketx baten bidez. Arnasguneetako herritarrek euren arazo eta erronketatik abiatuta ahalduntzerako urratsa ematea da eta arnasguneek euskararen biziberritzean duten garrantzia azpimarratzea.\nEguneroko egoerak islatzen dituzten bideo esketx horiez aparte, arnasguneetako pertsona erreferenteei egin elkarrizketak eginen zaizkie. Guztia sare sozialen bidezko sentsibilizazio eta jarraipen kanpaina batekin osatuko da.\nZazpigarrena: “Euskararen tximeleta efektua”\nEuskarari eusten diogunean, ingurukoak ere euskaraz aritzeko giroa sortzen dugu. Zabaldu egiten dugu euskaldunak euskaraz aritzeko modua, hitz bakar bat nahikoa duen kodearekin. Gainera, hurbiltasunetik, adiskidetasunetik eta konplizitatetik aritzen gara askotan, eta tximeletak oharkabean hedatzen dira, euskarari bizia emanez. Euskarari eusteak duen garrantzia erakusten du bideo honek, solasaldi informalean ere euskara naturaltasunez biziberritzeko.\nIdeia nagusia: Euskarari eusten diogunean, ingurukoak ere euskaraz aritzeko giroa sortzen dugu, euskarari bizia emanez.\nLeloa: Euskararen tximeleta efektua.\nAktoreak: Graxi Arregi, Sambou Diaby, Mikel Irazusta eta Erika Olaizola.\nSeigarrena: “Mediku bakoitzak bere orrika“\nToki bakoitzeko hizkerak edo euskalkiek euskara zein aberatsa den erakusten digute. Batzuetan gure inguruan bakarrik erabiltzen den hitz bat aipatzen dugu, eta hori egiten dugun aldiro euskara aberasten ari gara. Orrikak, kurrikoak, kurrikak edo porrikak arrotzak zaizkigu beharbada, baina tenazak edo alikateak baino jatorragoak dira.\nAspaldi ikasi genuen abesten: “guztiok gara euskaldun, nahiz eta hitz desberdinez bat bera dugu euskara”.\nIdeia nagusia: Euskalkiek bizitza ematen diote hizkuntzari, eta euskalki bakoitza erdarari aurre egiteko txertoa da.\nLeloa: Mediku bakoitzak bere orrika.\nAktoreak: Sambou Diaby, Ainhoa Etxebarria, Mikel Irazusta, Erika Olaizola, Juanen Saralegi.\nBortzgarrena: “Euskararekin ezin galdu”\nGureak bezalako herri euskaldunetan guraso aunitzen kezka izaten da haurrak erdaraz nola moldatuko ote diren. Horren beldurrez zenbaitek gaztelerara ere jotzen du, haurra hizkuntza horretan ere trebatu dadin. Beldur horrek, ordea, ez du funtsik, hizkuntza hegemonikoaren erauntsia etenik gabea baita eguneroko bizitzan, komunikabideetan, sare sozialetan nahiz aisialdiko eskaintzan.\nIdeia nagusia: Aunitzetan gurasoen beldurrek mugatzen dituzte haurrak. Beldurra galdu behar da, ez euskara.\nLeloa: Euskararekin ezin galdu.\nAktoreak: Iban Garro, Juanen Saralegi.\nLaurrena: “Nor da Tomas Hidalgo?”\nHurbiltasunari, konfiantzari eta konplizitateari bidea irekitzen ahal dio euskareaz egiteak. Hala ere, udalerri euskaldunetatik ateratzean erdaraz hasten gara gehiegitan, solaskidea euskalduna izaten ahal dela ahantzita. Euskara, ordea, edozein tokitara ailegatzeko giltza izaten ahal da. Beraz, zertarako aldatu erdaretara kalean, ostatuan edo harremanetan hastean ere euskaraz gusturako moldatuko bagara?\nIdeia nagusia: Ez ahantzi: euskara da giltza.\nLeloa: Nor da Tomas Hidalgo?\nAktoreak: Graxi Arregi, Ainhoa Etxebarria, Mikel Irazusta.\nHirugarrena: “Ongi etorri euskararen herrira”\nUdalerri euskaldunak garen heinean, gure esku dago etorri berriei hizkuntza ere ematea, harrera egitearekin batera. Gure artean errotuko diren ehunka lagunei euskara ematea modu ederra da beso zabalik hartzen ditugula erakusteko. Eskolak eta euskaltegiak zabaltzea, ordea, ez da nahikoa izanen herritarrek gero erdaraz egiten badiegu. Euskara zubi ederra da elkarrekin gurutzatzeko, eta gure hizkuntza eskaintzea da eskua luzatzeko eta gure artera gonbidatzeko modurik egokiena, lehen hitzetik hasita.\nIdeia nagusia: Bertakoa maitatzen erakustea da harrerarik onena, eta hizkuntza zubi ederra da horretarako.\nLeloa: Ongi etorri euskararen herrira!\nAktoreak: Sambou Diaby, Iban Garro, Gotzone Rekondo, Juanen Saralegi.\nBigarrena: “Hitanoarekin, busti gehiago”\nHika aritzeak hizkuntzaren bizitasuna erakusten du. Baita hurbiltasuna, laguntasuna eta konplizitatea ere. Hitanoa, gainera, simetrikoa da, eta berdinen artea erabiltzen da. Hainbat lekutan, ordea, hika aritzeko ohitura aunitz murriztu da, batez ere gazteen artean. Horren inguruko hausnarketa dakar bideo honek, transmisioa berreskuratzeko eta konplizitatea areagotzeko modua erakustearekin batera.\nIdeia nagusia: Garai batean hika aritzen ginen. Orain zergatik ez? Ez dadila haria eten!\nLeloa: Hitanoarekin, busti gehiago!\nAktoreak: Ainhoa Etxebarria, Erika Olaizola, Iratxe Urkiaga\nLehenbizikoa: “Kafesne bat, mesedez”\nGure herriak, gure bazterrak eta gure produktuak nabarmentzen ditugu bisitariak erakartzeko, bertako elikagaiekin eta kulturarekin batera. Aunitzetan, ordea, bertako hizkuntza alde batera uzten dugu zerbitzu sektorean, bisitariei arreta erdaretatik eskainita. Ez du zentzurik, bisitari ugari espresuki etortzen baitira udalerri euskaldunetara, eta euskara ikustea eta aditzea gustukoa baitute. Euskara, beraz, amu erakargarria da turistentzat. Ez dadila falta gure menuan!\nIdeia nagusia: Bertako produktuen antzera, bertako hizkuntza ere kalitatea eta hurbiltasuna erakusteko ezinbesteko osagaia da.\nLeloa: Euskara da gure postalik ederrena.\n· Aktoreak: Ainhoa Etxebarria, Erika Olaizola, Juanen Saralegi.\n· Iraupena: 01:56′


GOIZPER Industrial IK4-IKERLAN zentro teknologikoarekin lankidetzan aritu da kontsumo txikiko sentsore autonomoen proiektu berri batean. Sentsore horiek makinen funtzionamendua monitorizatu eta ekoizpen-sistemak hobetzen dituzte.\nProiektu honekin, Goizper-ek digitalizaziorako pauso berri bat eman du 4.0 Industriaren esparruan.\nHaririk gabeko sentsoreak oinarrizko elementuetako bat dira industriako automatizazio-prozesu guztietan. Hain zuzen, organo sentsorial eraginkorrak dira eta funtsezko eginkizun bat betetzen dute 4.0 industriaren ezarpenean: makinen osagaien eta prozesu industrialen egoerari buruzko informazioa urrutitik jaso eta transmititzea.\nPotentzia-transmisioko osagaien fabrikazioan espezializatutako GOIZPER Industrial erakundeak smart sentsore bat diseinatu du IK4-IKERLAN zentro teknologikoarekin batera. Smart sentsore horrek modu jarraituan monitorizatzen du aurkakoak diren eta sarbide zaila duten inguruneetan instalatutako balazta-enbrageen higadura-maila. Horretarako, disko birakarietan integratzen da eta modu autonomoan funtzionatzen du, energy harvester zinetiko bati esker (inguruneko energia hartu eta baterien bizitza nabarmen luzatzen duen gailua). Haririk gabeko komunikazioei esker, sentsoreak marruskadura-materialaren higadurari eta balazten marruskadura-puntuan dagoen tenperaturari buruzko informazio zehatza ematen du urrutitik.\nGainera, haririk gabeko izaerak sarbide zaileko puntuetan aldagaiak neurtzea ahalbidetzen du eta balio erantsia ematen dio sistemari.\n2015ean abiarazitako proiektu hau hainbat fasetan garatzen ari da oraindik.\nBig data, zibersegurtasun, condition monitoring eta beste industria-funtzio batzuei buruzko azken teknologiak aplikatu dira. Modu horretan, informazioa urrunetik kudeatzen da eta modu zehatz eta seguruan aztertzen da, zibereraso eta datu-galerarik gabe.\nEra berean, enpresak prebentziozko mantentze-lanen kostuak txikitzen ditu erabat eta, beraz, fabrikazio-prozesuetan gerta daitezkeen matxurak eta geldialdiak ere murrizten ditu. Marruskadura-materialaren higadura-egoerari buruzko etengabeko informazioa izanik, zehatz-mehatz jakin daiteke noiz egin behar diren mantentze-lanak.\nMikel Mondragón Goizper Industrial-eko IT zuzendariaren arabera; “Goizper eta IK4-Ikerlanen arteko lankidetza-hitzarmenari esker garatutako smart sentsore berriak aukera ematen digu bezeroentzako zerbitzu hobea eta kalitate handiagoko irtenbideak eskaintzeko, ekoizpenaren aurreikusi gabeko geldialdiak eragotziz, eta muntaketa txar batek eragin dezakeen disfuntzio oro, gehienetan lerrokatze hausteek eragindakoak, ekidinez”.\nBezeroarentzako beste abantaila handi bat da osagaien egoerari buruzko informazioarekin azterketa prediktiboak egin daitezkeela eta horien arabera ekipoen diseinua eta makinen edo sistema adimendunen funtzionamendua doitu eta fabrikazio- eta/edo mantentze-prozesuak hobe ditzakegula.\nProiektu hau beste urrats bat da Goizperren ingurune digitalaren bilakaera teknologikorako eta bezero bakoitzari egokitutako irtenbide pertsonalizatuen bitartez balio erantsia eskaintzeko.


Herrira: “Luxianok ez du aukerarik izan bizirik zen artean Euskal Herrira itzultzeko” | Pasaiako Hitza\nHerrira: “Luxianok ez du aukerarik izan bizirik zen artean Euskal Herrira itzultzeko”\n2012/03/31\tNabarmenak, Politika\tNork Oarso Bidasoko Hitza Luxiano Eizagirre iheslari politiko sanpedrotarra herenegun hil zen Kuban. Herrira ekimenak oharra helarazi die hedabideei heriotza horren harira. Hona, hitzez hitz, Herriraren gogoeta:\n“Luxiano Eizagirre euskal iheslari politikoa hil da Kuban\nEspetxearen eta ihesaren orrialdea atzean utzi behar ditu Euskal Herriak. Bake egoera justu bat betikotu behar dugu gure herrian, sufrimendu oro atzean utziz. Herritar oro askatasunez bertan bizitzeko egoera erdietsi behar dugu.\nEgun tristeak izan dira azken hauek, Luxianoren heriotzak eta bizi osorako espetxe zigorraren mantentzeak markaturiko egunak. Baina ilusioa galdu gabe, herritar gehiago aldarrikapen justu hauen bueltan batuz lortuko ditugu aurrez aipaturiko helburuak.\nEuskal iheslari politikoak Herrira!”\nEtiketak: iheslaria, izagirre, kuba, luxiano, pasaia, pedro, san Logging In...\tProfile cancel\nBerriketan.info Viewing item 1 to 5 (of 5 items) Olatz Mitxelena wrote a new post, Sutea izan da Azkuene kalean, on the site Oarsobidasoko Hitza 48 minutes ago\nEtxeko biohondakinak konpostatzen ari dira lezoarrak azaroaz geroztik sei auzokonposta guneetan, eta hasieratik jarraipen bisitak egin ditu Elkarrekin 21 Ingurumen Aholkularitzak. Hilabete honetan bertan beste 17 Olatz Mitxelena wrote a new post, Autodefentsa feministan trebatzeko ikastaroa antolatu dute Antxon, on the site Oarsobidasoko Hitza 1 hour, 50 minutes ago


ICIQeko talde teorikoen buruhausteak | Zientziaren labirintoan kokatuz\nHasiera » Gaurkotasunekoak » ICIQeko talde teorikoen buruhausteak\nGaurko sarrera honetan atzera begira jarriko naiz. Atzera begira diot, jadanik ICIQeko egonaldia iraganeko kontua delako. Izan ere, aste honetan bukatu dut bertan egin dudan bi urteko ikerketaldia. Hala, ICIQeko talde teorikoen ikerketei eskeiniko dizkiet gaurko lerroak, kimika teoriko eta konputazionalaren bidez egin daitezkeen ikerketen ikuspegi orokor bat izan dezazuen.\nKataluniako kimika ikerketen institutuan (ICIQen alegia), arlo ezberdinetako hogei bat ikerketa talde inguru daude. Institutuaren helburu nagusia prozesu katalitiko berrien garapena lortzea da. Prozesu hauek, material biodegradagarrien nahiz polimero berrien sorrera, lehengaien erabilera errentagarriagoa edo aldaketa klimatikoa moteltzea lagunduko lukete. Azken helburu horri begira, bi dira jorratzen diren ikerketa lerroak: ura zatitu eta erregai garbi bezala erabili ahalko litzatekeen hidrogeno molekularra lortzea, eta aireko karbono dioxidoa metanola bezalako konposatu erabilgarri bihurtzea.\nICIQeko hiru ikerketa talde teorikoen lana ere kontextu honetan ulertu behar da. Hauek ordea, ez dituzte ohiko laborategiak erabiltzen, elektroien nahiz atomoen portaera islatzen duten printzipio mekanokuantikoak ebazten dituzten ordenagailuz betetako laborategi teorikoak baizik. Dena den, sarritan beharrezkoa izaten da ordenagailuetan lorturiko emaitzak ohiko laborategietan esperimentalki lortzen direnekin alderatzea, egiten ari diren kalkulu eta hurbilketak zuzenak direla ziurtatzeko. Zentzu horretan, ikerketa talde teoriko eta esperimentalen arteko harremana etengabea da. Halaber, zenbaitetan emaitza teorikoak behar izaten dira laborategian egindako behaketak arrazoitzeko, eta halakoetan ICIQeko ikerketa talde ezberdinen arteko kolaborazioak behar izaten dira. Funtsean, horixe da era honetako ikerketa zentruen arrakastaren arrazoi nagusia.\nBada, hiru talde teorikoen lana hiru esparru nagusitara bideratzen dela esan daiteke:\nKatalisi homogeneoa: erreakzio jakin bat lortzeko katalizatzaile baten erabileraren bideragarritasuna ikertzen da, eta bideragarria dela ondorioztatuz gero, erreakzio hori nola gertatzen den ikertzen da, prozesu katalitikoa fintze aldera. Homogeneo hitzak, erreaktiboak, produktuak eta katalizatzailea bera fase berean daudela adierazten du, dela gas egoeran dela disoluzioan. Talde honen ikerketen artean leudeke, katalizatzaile baten laguntzaz ura eguzki energiaren bidez zatitu eta hidrogeno molekularra lortzeko erreakzio baten ikerketa, edo erreakzio estereoselektibo batzuen azterketa. Era berean, era honetako sistemak ikertzeko metodo ezberdinen bideragarritasunaren inguruan ere lan egiten da.\nKatalisi heterogeneoa: Kasu honetan ere erreakzio bat katalizatzaile baten laguntzaz nola gertatzen den, edo gerta ote daitekeen ikertzen da. Kasu honetan ordea, erreakzioan parte hartzen duten erreaktiboak eta katalizatzailea fase ezberdinetan aurkitzen dira. Esate baterako, erreaktiboa gas bat izango da eta katalizatzailea gainazal solido bat. Beraz, lehenik eta behin gasa gainazalean adsorbaturik (harrapaturik) gelditu behar da, erreakzioa gertatzeko. Katalisi homogeneoarekiko beste diferentzia haundi bat, katalizatzailearen mugimenduak askoz ere mugatuago daudela da, ez baita berdina molekula bat mugitzeko askatasuna eskeintzen dion gas egoeran aurkitzea edo solido egoeran aurkitzea. Halaber, erreakzioan parte hartzen duten konposatuetako bat solido nahiz likido egoeran aurkitzen baldin bada, posible izango da bi erreaktibo nahiz katalizatzaile molekulak elkarrekin elkarrekintza bat izatea, edo erreaktibo molekula batek aldi berean bi katalizatzaile molekularekin elkarrekintza nozitzea. Hau nahitaez kontuan hartu beharko da erreakzio bat aztertzeko garaian. Bukatzeko, sistema heterogeneoenaazterketarako sistema homogeneoen kasuan erabiltzen ez diren kalkulu metodo batzuk behar izaten dira, eta talde honetan horien garapenean ere lan egiten da.\nPolioxometalatoak: ICIQeko hirugarren talde teorikoaren ikerketa lerroetako bat, polioxometalatoei (POM) loturikoa da. Konposatu hauek batez ere molibdenoa edo wolframioa bezalako trantsizio metalez eta oxigenoz osaturik daude. Simetria haundiko konposatuak izaten dira: trantsizio metala erdigunean eta oxigenoak bere erpinetan dituzten oktaedro ezberdinen elkarketa bat izan liteke, eta era honetako egitura ezberdinak fosforo, aluminio edo silizio atomo baten inguruan bil daitezke. Ikusi ahal izan denez, konposatu hauek katalizatzaile onak izan ohi dira, propietate antitumoral nahiz antibiralak dituzte, eta uren garbiketan erabil daitezke. Bada, horretarako lehen urratsa konposatu hauek ongi ezagutu eta beren egoera elektronikoa deskribatzean datza.\nHiru lan esparru hauek kimika teoriko eta konputazionalaren erabilgarritasunaren adibide garbiak dira. Beste hainbat eta hainbat ere badaude, baina ICIQeko talde teorikoen lana hiru esparru hauetara mugatzen da.\nBa gaurkoz hau izan da guztia. Egia esan, polioxometalatoen atalak berari eskeinitako sarrera bat merezi duela uste dut, egituren irudi eta guzti. Baina hori beste baterako utziko dut.


Izpi epelak I – Kaixomaitia.eus | Bloga |Saltsa badago!\nIzpi epelak I\nBere esku epelak esnatu ninduen, nire atzean zegoela bizkarretik hasi eta nire sabelera eraman zuen. Oraindik arraroa zen niretzat horrela esnatzea, beti izaten nuen zalantza benetakoa ote zen edo ametsetan ari ote nintzen. Apirileko larunbat bat zen eta pertsiana izkinatik eguzki-izpi txiki bat sartzen zen. Ohetik atera eta leihoa ireki nuen. Nahiz eta egunero ikusi, eguzkiak argitutako paisaia berde hark ez ninduen inoiz nekatzen.\n-Mmmm.. zenbat gustatzen zaidan leiho horretatik sartzen diren eguzki-izpien epeltasuna – esan zuen oraindik begiak ireki gabe, goxo – kaixo matte.\nBerriz ohera sartu nintzen, berarengana gerturatu eta gorputza bere kontra jarriz, aurrez aurre.\n-Eguzki-izpiena bakarrik al da epeltasuna? – xuxurlatu nion bihurri, nire ahoa berera gerturatzen nuen bitartean. Berak irribarre txiki batekin erantzun zidan. Bere beheko ezpainari heldu nion nire ezpainekin, suabe eta gero urrundu egin nintzen – kaixo mattia.\nOhetik jaiki, musika jarri eta gosaria prestatzen hasi nintzen. Ogi txigortuak platerean jartzen ari nintzela, aho zabalka etorri zen besoak luzatuz. Nire txandal beltza zeraman jantzita, ondo geratzen zitzaion eta bazekien berak ere zenbat gustatzen zitzaidan. Hazita nabaritzen zitzaion hankartekoak berotu egin ninduen, eta hori ere bazekien. Ezin izan nuen saihestu irribarre egin eta nire beheko ezpainari hozka egitea.\n-Zer egiten duzu txandal horrekin?\n-Ez zenidan esan atzo mendira gindoazela?- erantzun zidan bihurri, gerturatzen zen bitartean.\nGerritik heldu zidan eta lepoan muxu goxoak ematen hasi zen, bere eskuekin pijamaren gainetik laztantzen ninduela. Lepoko muxu haiek nahikoa ziren ni hotzikarekin hasteko. Buelta eman eta muxu busti bat eman nion. Bere mingaina nirearekin jolasten hasi orduko nire aluan beroa sumatzen hasten nintzen beti. Efektua berdina zen nire etxean, kale erdian edo taberna batean egon, beti nabarmentzen nuen berotasun hura, jarraian etortzen zen hezetasunarekin batera.\n-Joder! – atera zitzaidan – Ze arraroa den hortzetako aparatu hauekin muxu bat ematea! – biok barre egin genuen- Kendu! Jan egin behar dugu eta! – biok aparatuak kendu eta musukatzen jarraitu genuen.\nMahairen kontra jo arte bultza nion, nire eskua bere lepotik bere hankartera eraman nuen, galtzen kanpotik ferekatuz.\n-Kaixo anai txiki!- esan nuen adarra joz, muxuen artean.\nMomentu horretan Xabi Bandini eta Chica Sobresaltoren “Zalantza eta Egia” hasi zen erreproduzitzen. Muxuka jarraitzen genuen bitartean nire kamiseta kendu nuen.\n-Ez al genuen ba gosaldu behar?- Galdetu zidan eskua bizkarretik ipurdira eramaten zidan bitartean.\n-Jan esan dut, ez gosaldu.\nNire lepora jaitsi zen muxuka. Dena prest dago agurra, zalantza eta egia, nabeak piztu dira. Kantaren erritmora jarraitzen genuen elkar laztantzen, elkar musukatzen, arnasak pixkanaka azkartzen. Leku bat omen zen mundu horretan, joan beharra daukat. Maite zaitut eta dena esana dago, banoa lasai. Elkarri begiratu genion. Lepotik beheraka jarraitu zuen, nire titietara heldu zen. Ezkerrekoa eskuarekin heldu eta titipunta ahora sartu zuen. Mingainarekin jolasten hasi zen, niri gozaraziz, berak gozatuz. Ei! Area ginen goruntz estratosferara aireak jaurti gintuen edo area ginen, area edozein planetara bidali genuen. Lekuz aldatu ginen eta mahaiaren gainean eseri nintzen, izkinan. Nire eskua bere galtzen azpira sartu nuen. Gogor zuen zakila, eta punta bustitzen hasia zen. Hezetasun hura ukitzeak gehiago berotu ninduen, nire hankarteko berotasuna igoz, bustiz. Bitartean bera ikusten nuen, nire titiak zupatzen, begiak itxita, gozatzen. Han behetik begiratu zidan, baimena eskatuz bezala.\n-Egin hozka – esan nion arnasaldi artean, nire ezpainari hozka egiten niola.\nOndo zekien titipuntetan hozka egiteak erotu egiten ninduela, baina beti eskatzen zidan baimena, era horretan. Eta hozka egin zidanean, gustuz gehiago busti nintzen burua atzera eramanaz. Bitarte horretan, nire eskuak jolasean jarraitzen zuen bere zakilarekin, gora eta behera batzuetan, puntan hatzekin borobiltxoak egiten bestetan. Titiak utzi eta lepo ondora etorri zen.\n-Jan egin nahi zaitut- esan zidan belarrira eta hozka txiki bat egin zidan bertan.\nBegietara begiratu ginen eta nik baietz egin nion buruarekin, bero, nire beheko ezpainari hozka eginez. Nire buruari hozka egite hori berari hozka egitea kontrolatzeko egiten nuen keinu bat zen. Nik eskua bere galtzetatik atera eta kamiseta kendu nion eta hatzekin bere titipuntekin jolasten hasi nintzen. Galtzak jaisten hasi zitzaidan eta lagundu egin nion. Muxu busti bat eman genuen, mingainek aho kanpotik elkarri bultzaka jarraitzen zuten horietakoa. Orduan keinu hura egin zuen, bere eskua bere ahora eraman eta bere hatza miazkatu zuen, gero hatz umel haiek nire alura eramateko. Zenbat berotzen ninduen horrek. Konturatzerako Ruper Ordorikaren “Bizitza eder denean” abestiaren erritmora laztantzen ninduen. Bizimodua lagunarekin dastatzea.\n-Mmmm… – ezin nion plazerari barruan eutsi.\n-Igo oinak gora.\nKasu egin nion eta mahai gainean eserita geratu nintzen hankak zabalduta. Aulkia hartu zuen eta nire aurrean eseri zen bera ere. Eskuekin izterren barrutik laztandu ninduen eta gero nire ipurdira eraman zituen, berarengana hurbilduz. Izter ondoetan muxuak ematen hasi zen, mingaina pasatzen, alutik gero eta gertuago. Ni berriz, ikuskizun harekin gero eta beroago nengoen, arnasestuka nengoen ordurako. Ohartu naiz: zuk badakizu esan gabeko hitza. Bere mingain bero eta bustia ezpain handietara eraman zuen, hauek miazkatu eta hatzekin ireki zizkidan. Barruko ezpainak miaztu zizkidan behetik goraino, klitorira iritsi arte. Eta han geratu zen, bueltak ematen, zurrupatzen, ezpainekin tiratzen. Ni gero eta gehiago ari nintzen bustitzen baina gehiago behar nuen, ez nuen hura gelditzerik nahi. Oh! Oh! Oh! Bizitza eder denean, goxo binaka bertan murgilduta.\n-Sartu hatzak- eskatu nion. Begietara begiratu zidan bere ezpainak zupatzen ari zela.\nOlatz Salvadorren ahots gozoa entzuten nuen nire estasi hartan, “Nora” abestia. Bere eskua gerturatu zidan aurpegira, nire eskuarekin heldu eta hatzak ahora sartuz hatzak miazkatu nizkion, gozatuz, bere zakila izango balitz bezala. Berriro eskuak blai sentipen guztien nomada, paisaia ezkutuetara gidatu zenituen taupadak.\nEta nire alua jaten jarraitu zuen eta hatz bustiak sartu zizkidan. Ez dakit hor barruan ukitzen zidana, G puntua, J puntua edo Ama Birjinaren puntua zen, baina ene Jaungoiko maitea!\nZenbat gustatzen zitzaidan bere hatzekin larrua jotzea! Ateo izatetik sinisdun izatera pasatzea lortzen zuen. Eta hor, mingainaren eta hatzen erritmoak mantenduz nire arnas etenak gero eta luzeagoak ziren. Eta zure ingerada etorri zait gogora, mundua zain zenuen, irten zinen kanpora. Nire titietako bate heldu nion, eta punta estutu. Iritsi zinen helmugara, inork ez daki nora.\n-Banoa, Amets, banoa.\nGorputzak goitik behera dardara egin zidan. Begiak itxita. Arnasa geldi. Topera iritsi. Inork ez daki nora. Orgasmora iristen garenean, nora joaten garen, hori bai ez dakiela inork. Arnasa sakon hartu nuen sudurretik eta lasai bota nuen. Begiak ireki nituen irribarre batekin. Han zegoen, irribarrea gorde ezinik, muxu eman zidan izter barruetan, sabelean.\nBaietz erantzun nion buruarekin. Mahaitik jaitsi nintzen, eta ezpainetan muxu eman nion. Nire zaporea zuen oraindik. Sofara joan ginen.\n-Kendu galtzak – esan nion eskuekin keinu eginez – asko berotzen naute baina nahigo dut batere gabe.\nBerak galtzak kentzen zituen bitartean, sofan eseri nintzen berari begira. Kendutakoan nire gainean jartzen hasi zen baina ez nion utzi. Gogo izugarria nuen bere zakila ahoan sartzeko. Eskuarekin heldu nion eta gora begiratu nuen.\nZakila ahoan sartu nuen. Punta lehendabizi, barrurago gero.\n-Mmmmm…- gozatzen ari zen. Beste kanta bat hasi zen – Mirari, benetan? Salda badago?- esan zuen barrez- edo hobe hire etxera, lasai egitera – kantatu zuen-\nNik buruarekin baietz egin nion, egiten ari nintzena utzi gabe, baina irribarre batekin. Hertzainaken “Salda badago” kanta zen hurrengoa erreprodukzio-zerrendan. Negu gogorra herri puta hontan, bizitzak emandako plazer txiki hauengatik ez balitz. Puntan kontzentratu nintzen, mingainarekin borobiltxoak egiten nituen, barrura xurgatuz. Ahotik atera eta mingainarekin miazkatu nion puntatik beheraino, eskuarekin barrabilak laztantzen nizkiola. Eskua buruan jarri zidan, bere arnas hotsa entzuten nuen azkartzen.\nZakila ahotik atera nuen, gozatzen ari nintzen horrela ere, baina bere zakila nire aluan sentitu nahi nuen.\n-Jarraituko dut edo… ? Sartzea nahi dut.\nKondoiaren bila joan zen korrika. Etzan eta nire burua ukitzen hasi nintzen, blai jarraitzen nuen. Salda badau! Belauniko jarri zen nire hanken artean, kondoiarekin batera berak oparitutako klitori-xurgatzailea ekarri zuen. Kondoia jarrita pixka bat altxa eta lepotik helduz, muxu eman nion. Bere gainean jarri nintzen. Berotzen hasi dira. Zakila aluko zulora bideratu genuen eskuekin eta nik behera eginez sartu zen, barruraino. Hanka bat lurrera jaitsi nuen, mugimenduak azkarragoak eta indartsuagoak izateko. Dena prest dago, zein goxoa den eta kalean ere, salda beroa.\n-Hartu hori – esan zidan buruarekin jostailua seinalatuz, arnasestu artean- gozatu.\nEskuineko eskuarekin hartu, bibrazioak mailaz igo eta nire klitoriaren parean jarri nuen. Bi sentsazio haiek elkartzea zoragarria zen. Bizitzak emandako plazer txiki hoiengatik ez balitz. Momentu horretan gure soinuak bakarrik entzuten nituen: arnasestuak, plazer oihuak, kolpe bakoitzak ipurdiaren kontra ateratzen zuen soinua. Eta nola ez, nire hankartea asko bustitzen zenean entzuten zen soinua, lokatzetan hanka sartzean sortzen denaren antzekoa.\nBerriz, iritsi nintzen orgasmora. Amets niri entzunda, segidan. Jota geratu ginen sofan, elkarri barrezka, goxo. Eta bustita, oso bustita.\nPixka bat garbitu eta gosaldu egin genuen. Gero, mendirako arropak jantzi eta giro eder hura aprobetxatuz Pagoetara igo ginen. Nahia eguerdian etortzekoa zen bazkaltzera.\nMendi buelta egin ondoren, elkarrekin dutxatu ginen. Bazirudien 2020an jo gabeko larru jotze guztiak berreskuratu behar genituela, edozein aukera ona zen elkar laztantzeko, ukitzeko. Ez zen beharrezkoa beti orgasmora iristea, blai egitea edo zakila gogortzea. Batzuetan, elkarrekin hartutako dutxa lasai bat ere nahikoa zen.\nNahiak haurrak beraien amonarekin utzi eta abiatuko zela abisatu zidan mezu batez. Denbora zen ez ginela elkarrekin egoten baina txertaketa hasi zenetik egoera hobeagoa zen eta Bizkaitik etortzeko arazorik ez zegoen.\nKamiseta berria estreinatu nuen. “Musika maitatu. Faxismoa gorrotatu”. Halaxe zioen Berri Txarraken kamiseta gorri hark. Zenbat arrazoi. Denean asmatzen zuen talde hark, baita etenaldi mugagabea noiz egin ere, norbaitek pandemiaren berri eman ziotela zirudien.\nEzpainak kamisetaren kolorez pintatzen ari nintzela ispiluan topatu nintzen Ametsekin.\n-Ondo? – galdetu nion panpoxa itxurak eginez.\n-Bai, oso polita zaude. Pena da ezpain horiek maskararekin tapatu beharra.\n-Bueno, Txirikordaren maskara bat jantziko dut eta zoragarri egongo naiz – harro puntuarekin esan nion,begiarekin keinu eginez – zu ere oso sexy zaude – hala zen, kamiseta beltz bat zeukan jantzita. Ez zuen gehiago behar niretzat, izatez zen erakargarria.\nNahiak herrira heldu zela abisatu zidan. Urrutira ikusi genuen. Ze sexy zegoen. Militar itxurako botak, media beltzak, gona estanpatu motza eta kamiseta beltza jantzita, ilea leunduta eta ziurrenik, honek ere, maskararen azpian gorriz pintatutako ezpain gorriak. Baina ez zen hori bakarrik Nahia hain erakargarri egiten zuena. Bere izateko era zen, bere jarrera, bere indarra, bere bizitzeko gogoa. Bere haurrez eta inguruko guztiez goxo arduratzen zen baina horretarako beharrezkotzat hartzen zuen bere burua zaintzea. Eta horrela, hau egunero praktikan jarriz, bizitzaz gozatzea lortzen zuen. Ondo maite zen eta hori nabaritu egiten zen, arlo guztietan.\n-Nahia!- egin nion oihu.\n-Kaixo matxi!- erantzun zidan berak.\nElkarrengana hurbildu ginen eta besarkada estu bat eman genuen.\n-Ai! Ze gogoa nuen zurekin elkartzeko! Bueno eta zurekin ere bai, Amets!\nBenetako besarkadak ziren, ilusioz beteak, garestiak balira bezala, edo gu aberatsak, emateko aukeragatik.\n-Eta, Edur? Non da ero hori? Lanean dago edo ez dator? – galdetu zidan.\n-Ez dator. “Kaixomaitia.eus”-en ezagututako tipo batekin hitzordua dauka.\n-Ze ondo! Ea ondo joaten zaion!\nIzpi epelak II


Zeledonek etxe berria euskaraz erosi du\n2018ko urriaren 23a, asteartea | Ordua Euskal Herrian 03:29:55\n"Koherentzia kontua izan da batik bat, gu biok euskaraz bizi garenez, ahal dela, kontu inportanteetan ere horrela jokatzen dugulako".\nEtxe berriaren eskriturak euskaraz egitea lortu du bikote batek Gasteizen. Argazkia: Arabako Alea.\nEtxebizitza berriaren eskriturak euskaraz egin nahi genituenez, lehenik eta behin GEU elkartearekin hasi ginen harremanetan. Elkartekoek euren artean galdetuagatik ere, erantzun ziguten ez zutela ezagutzen notario euskaldunik Gasteizen; duela bi urte dokumentu ofizial batzuk euskaraz egin nahi izanda, azkenean Bilbora jo behar izan zutela.\nHala, mailegua Laboral Kutxak ematea adostu genuenez, banku horren Legutioko Ateko bulegoko Adolfo Bolinaga eta Eduardo zuzendariari adierazi genien gure nahia, euren erantzuna baietz, batetik edo bestetik lortuko zutela.\nAzkenean iritsi zen eskriturak sinatzeko eguna, uztailaren 17a. Han elkartu ginen saltzaileak, gu geu erosleak, Laboral Kutxaren ordezkari gisa Iker Atxa, Francisco Rodriguez-Poyo notarioa eta bertako langile euskalduna den David. Azken honek esan zigun Gasteizko Jabetzaren Erregistroaren 3., 4. eta 5.bulegoetan aurretik ez zituztela inoiz eskritura horiek euskaraz ikusi (1. eta 2. bulegoetan ez zuen galdetu, ezta geuk ere). Beraz, beharbada Gasteizen euskaraz egindako lehenengo etxebizitza salerosketa izan da astelehen honetakoa, guk horren berririk izan gabe.\nIxone eta biok arras pozik gaude, ez hainbeste lehenengoak, bigarrenak edo hamaikagarrenak izateagatik, baizik eta gure nahia, dokumentu hain garrantzitsu hauek euskaraz egitea zelako. Koherentzia kontua izan da batik bat, gu biok euskaraz bizi garenez, ahal dela, kontu inportanteetan ere horrela jokatzen dugulako. Lizardi poetak zioena gauzatu dezagun: "Baina nik, hizkuntza larrekoa, nahi haunat ere noranahikoa."\nBukatzeko, zeu ere animatzen zaitut: euskaraz egitea posible denez, egin egin behar da!\nAlbiste hau Ixone Angulok eta Aitor Oiarbidek argitaratu dute Arabako Alean eta CC-by-sa lizentziari esker ekarri dugu ARGIAra.\nKanal hauetan artxibatua: Euskararen erabilera | Gasteiz


Altxatu egin gara Bizkaiko bulego eta langeletako negoziazio mahaitik eta mobilizazioei ekingo diegu | LAB SINDIKATUA\nZerbitzu Pribatuak Bulego eta despatxuak Altxatu egin gara Bizkaiko bulego eta langeletako negoziazio mahaitik eta mobilizazioei ekingo...\nBide bakarra dago, borroka eta mobilizazioa, patronalak eta bere enpresek xantaia utz dezaten. LABek mobilizazio egutegia aurkeztuko du datorren martxoaren 20an CEBEKen aurrean, 11:00etan egingo duen mobilizazio batean.\nLABek, Bizkaiko bulego eta langelen sektorea dagoen egoera aztertu ondoren, proposamen berria ekarri du hitzarmenaren negoziazio mahaira. Sinatzeko moduko proposamena da gure ustez, hau da, azken proposamen bat da eta ez bere edukiak beherantz negoziatzeko proposamena. Bertan ikus daitekeenez, ahalegin handia egin dugu gure hitzarmenaren bi oinarriak ikutuz berau sinatzea helburu moduan hartuta.\nEta gure borondatea argi gera dadin, proposamena behin betikoa izan eta berau sinatzekoa, altxatu egingo gara negoziaziorik ez dagoen mahai honetatik, patronalak hausnartu eta hitzarmen duina sinatu ahal izan arte. Ateak zabalik izango ditugu, beti ere patronalak xantaia albo batera utzi eta gutxieneko hauek baliozkotzat jotzen dituen bitartean.


Bankako kobre meategi eta burdinola - Wikipedia, entziklopedia askea.\nBankako kobre meategi eta burdinola\nBankako kobre meategi eta burdinola Bankan (Nafarroa Beherea) kokaturako multzo industriala izan zen. 1996ko urriaren 8az geroztik, bertako labe garaia eta lurpeko galeriak, Frantziako monumentu historiko daude izendaturik. Herrigunetik sei kilometrotara dago, iparralderantz, RD-948 errepidearen ertzean.\n43° 07′ 43″ N, 1° 22′ 24″ W / 43.1286°N,1.37333°W / 43.1286; -1.37333Koordenatuak: 43° 07′ 43″ N, 1° 22′ 24″ W / 43.1286°N,1.37333°W / 43.1286; -1.37333\n1747. urte inguruan jarri zuen martxan Laurent Beugnière suitzarrak, zeinak galdategi bat eraikiarazi zuen, Frantzia osoko handienetakoa izan zena, 1789an zituen 400 langile ingururekin. Era berean, kobrearen urteko produkzioa 120 tonakoa zen 1760an. Garai hartan, Frantziar itsas-armadarako kanoiak eta kanoi-balak egiten zituzten batez ere.\nLekuaren erabilera aldatu eta denbora batera, 1802an, fabrika berraldatu zen Muthuon meatze-ingeniariaren eskutik, eta burdinola bihurtu zen, mea tratatzeko. 1823an, Jean-Baptiste Ricqbour olagizonak fabrika siderurgikoa eraikiarazi zuen, non labe garaia jarri zen. Harreman sareetatik kanpo egonik eta erregai faltan, zeina inguruko basoek ezin zuten gehiago hornitu, burdinola 1864an itxi zuten.\nBertako labe garaia, teknologia honen froga paregabea da, ia ukitu gabe dagoen leku batean kokaturik, meatzetako galeriekin batera. Labe garaia, gelditu baino pixka bat arinago birmoldatu zuten eta hareharri gorriz eginiko multzo osoa ia ukigabe dago. Multzoa jatorri zaharreko XVIII. mendeko kobrezko meategiaren gainean dago kokaturik.\n↑ (Gaztelaniaz) Bankako historia Auñamendi entziklopedian (2011-03-24ean eskuratua)\n↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa Mine de Banca.\nMultimedia: Mines de cuivre de Banca


Adimen lehiakorra - AZTI\nMugitzen garen ingurune konplexu eta aldakorrean, mundu zientifiko-teknologikoa enpresa-errealitatearekin eta aldaketa-ingurunearekin lotzen dugu, negozioan eta gizartean duen eraginaren ezagutza sortuz.\nEnpresa aldaketara, bereiztera eta negozio-aukera berriak identifikatzera bultzatzen dugu, honako hauek ahalbidetuko baitizkiote:\nIngurune aldakorrari erantzutea, gertaeretan eta datuetan oinarritutako erabaki estrategikoak hartuz eta ezagutza ondo kudeatuz.\nEtorkizuneko egoerei aurrea hartzea.\nEnpresaren produktuei/zerbitzuei balioa gehitzea.\nBerrikuntza bultzatzea soluzio disruptiboen bidez.\nNegozio-eredu berriak eta I+G+b proiektuak ezartzea.