Katxonderstan: Madrilgo taberna bateko terrazan gertatu zitzaigun\nMadril. Duela pare bat urte, hiru agian. Taberna bateko terraza batean bi lagun berriketan ari gara. Euskaraz. Emakume bat, 55-60 urte ingurukoa, ondoko mahaian daukagu, guri begira, guk esaten duguna entzuten. Eta, halako batean, galdetu digu: "¿Estáis hablando en vasco?". Gero gertatu zena ez dut inoiz ahaztuko...\nKonturatuta nengoen emakumea gure berriketa entzuten ari zela, eta begira geneukala. Kontuan hartuta Madrilen geundela (euskaldunen aurkako hooligan asko omen daude bertan), ez nion susmo onik hartu. "¿Estáis hablando en vasco?" galdera egin zigunean, urduri jarri nintzen. Istilu usaina hartu nion.\n"Sí, en vasco" erantzun genion, lehor, bakean uztea nahi genuela ulertarazi nahian. Kale! Aulkitik altxa, eta gure mahaira etorri zen. Konturatzerako ondo-ondoan geneukan. Orduan, ez zegoen distantzia sozialik...\nZerbait esan nahi zigun, eta gu biok ez genuen hari entzuteko gogo handirik. Baina ez genuen beste erremediorik izan...\nGaztelaniaz hitz egin zigun, eta gutxi-asko hau kontatu zigun: Ama Elorriokoa zuela, euskalduna, "txikitan euskara baino ez zekien horietakoa". Gazte zelarik (ez genion galdetu ze adinekin, gu isilik baikeunden, hilak bezala) mutil bat ezagutu zuela, valentziarra, eta euskararik ez zekiela. Emakumea harekin maitemindu zela, eta gerora ezkondu. Valentziara joan zirela bizitzera, mutilaren bizitokira. Mutil hura, jakina, aita zuela.\nEta gu entzuten. Urduritasunak eta istilu usainak uxatuta, galdera hau generabilen buruan: Baina emakume hau zer ari zaigu kontatzen? Nora doa pasadizo hau?\nJarraipena zuen istorioak, jakina: Elorrioko emakume euskaldunak eta Valentziako mutilak lau seme-alaba izan zituztela, haietako bat guri istorioa kontatzen ari zitzaigun emakumea. Senar-emazteen artean elkar ezagutu zutenetik gaztelania erabiltzen zutela, eta seme-alabei ere gaztelaniaz egin zietela. "Amak ez zigun inoiz euskaraz hitz egin. Zertarako hitz egin euskaraz Valentzian? Ez zeukan inolako zentzurik".\nJakin-mina piztu zitzaigun, eta ez genuen irudikatzen bukaera. Inondik ere ez.\n"Amak, orain, 83 urte ditu, eta alzheimerra du. Horren ondorioz, besteak beste, modu bitxi batean hitz egiten hasi zen. Ez genekien zer gertatzen zitzaion, beste hizkuntza batean ariko balitz bezala zen. Kostatu zitzaigun ulertzea zer gertatzen zen: Euskaraz ari zen. Haurtzarotik aurrera ikasitako guztia ahaztu eta txikitako hizkuntzan ari zen".\nEuskararen transmisioaren garrantziaz hitz egiten dutenean, ni Valentzian bizi den emakumearekin akordatzen naiz.\nEuskarak zertarako balio duen galdetzen dutenean, ni Valentzian bizi den emakumearekin akordatzen naiz.\nEuskaldun elebakarrez hitz egiten entzuten dudanean, ni Valentzian bizi den emakumearekin akordatzen naiz.\nEuskara jakitearen premia gutxien espero duzun unean eta tokian egon daiteke.\nKontakizun hau argitaratu ondotik, Jon Intxaurragak (@j_intxaurraga Twiterren) Argiako artikulu baten berri eman dit: "Ama hizkuntzaren erabileraren eragina Alzheimer dementziaz hunkitua den pertsonaren akonpainamenduan". Liluragarria!\nIdatzi hau Zuzeu orainkarian ere argitaratu dute, eta Twiterren iruzkin hauek eragin ditu:\nGurean antzekoa gertatu zen eta ni nintzen amama ulertzen zuen bakanetakoa. Duela 100 urteko bizkaiera ez da erraza....\n— Jon Intxaurraga (@j_intxaurraga) November 19, 2020\nNire amonaren Ahizpa monja misioilaria zen, oso gazte Australiara eta gero kolonbiara joan zen, behin etxean dei bat jaso genuen, kolonbiako monja batena, amonaren ahizpa arraro hitzegiten hasi zela esanez, altzeimerrak jota euskaraz ari zen.\n— Dabid argindar (@argindar) November 19, 2020\nEgilea: martinkitto3@gmail.com ordua: 14:04\nEtiketak: #ValentzianEuskaraz, euskaldun elebakarra, euskalduna, euskara, Madril\nKokapena: Madril, Madrid, Espainia\nmartinkitto3@gmail.com 2020(e)ko azaroakren 22(a) 08:35\nZuzeun Urtzik iruzkin hau utzi du: "Horrelako istorioak entzuk edo irakurtzerakoan zirraraz gain beldurra ere sartzen zait, azken hori askorentzat oso ulergarria ez bada ere. Beste askok bezala, nik ere euskara eskolan ikasi nuen hiru urte nituenetik aurrera. Hortaz, noizbait zahartzarora helduz gero eta horretara ailegatzea espero dut, beti izango nuke euskara ahazteko eta, ondorioz, galtzeko aukera hori. Egunero euskaraz bizitzen saiatzen naiz eta nire bizitzako esparru askotan lortu dudala esan dezaket, hortaz, hainbeste maite dudan gure hizkuntza galtzeko ideia zinez beldurgarria begitantzen zait. Agian horretan pentsatu duen bakarra naiz, baina ondo legoke besteon iritziak jasotzea, beldur horren beraren inguruan eta, nola ez, hiru urte izanda ikasitako hizkuntza ahazteko aukera benetan gertatzeko aukeren inguruan.\nMila esker guztioi eta izan ontsa".


Gipuzkoako atletismo txapelketa 2019\nArgitalpen data 5/13/19 3:11 PM\nTALAIA ATLETISMO TALDEKO NESKAK Gipuzkoako txapeldunak eta mutilek hirugarren postua lortu dute.\nArgitalpen data 5/10/19 12:39 PM\nFilosofiako mintegiaren eskutik, batxilergoko 1. mailako ikasleekin grabaketak egin eta… hona hemen gure opera prima: “Perla filosofikoak”. Ikusi, ikasi eta gozatu!\n2018-2019 Ikasketa bidaia\nArgitalpen data 5/6/19 10:40 AM\nDBH 2. mailakoek egindako Stop Motion batzuk\nArgitalpen data 4/12/19 9:49 AM\nZORIONAK talde guztiei, lan bikaina egin duzue!\nOrrialdea 12 nondik 32\n56 - 60 erakusten 159 emaitzetatik.


MAIATZAK 5: KASEDA-GALIPENTZU-UXUE – Pagoeta M.E.\nGR-1 Ibilbide Luzeko Bidezidorra da. Ampuriasen (Gironan, Costa Brava erdian), Mediterraneo ertzean hasi eta Atlantiko ozeanoranzko norabidea hartzen du. Aurreneko 600 bat km GR-11 Pirinioetako bidezidorraren parean egiten ditu, eta ondoren, iparraldean, Done Jakueren bidearekin (GR-65) lehian doa aurrera. Los Arcosen (Nafarroa) gurutzatzen dira bi bideak eta handik Penintsularen beste ertzeraino jarraitzen du, Finisterreraino (Coruña).\nOraingo honetan ibilbidea (txangoa) Kasedan hasi, Galipentzutik igaro eta Uxuen amaituko dugu.\nKaseda (445 m)\nHerria beheko aldetik gurutzatuta, bideak lurralde lau batetik egiten du aurrera, telefono lineatik hurbil, xake-taularen antzera markatuta dauden laborantzako lur artetik. Ibili 20 bat minutuan eta bidarte edo pista gurutze batera iritsiko gara. Han eskuinera egin eta Aragoi ibaira heldu arte jarraituko dugu. Ezkerrean utziko ditugu San Pedro mendilerroko(889 m) azken aldean nagusi diren Kaparretako Uharrizko harkaitzak,\nZubi erromanikoa (380 m)\nGalipentzu Zaharra gure buru gainean zintzilik dugula, Aragoi ibaia igaroko dugu Erdi Aroko zubitik. Aldapa piko bat igota, erdi hutsik dagoen herri honen kale estu eta maldatsuetan ibiliko gara.\nGalipentzu (543 m)\nGalipentzu (543 m). Goi aldetik H-Mra, Uxuerako bidea hartuko dugu. Antzina mandabidea eta transhumantziako abelbidea zena, gaur egun pistek eta traktoreen gurpil-markek ia erabat ezabatua dago.\nBidegurutzea muino baten gainean. Jaitsiera luze batean, ezkerrean Sola eskorta utziko dugu eta beste hiru sakan igaroko ditugu: Capaburros, Aliaga eta Tutibero. 30 minututan aldapa luze batek muino gainera eramango gaitu, San Migelen baselizaren (XIII.m.) hondakinetatik gertura. Amaitzeko, Uxue (747m) herrira iristeko azken pausoak egitea gelditzen zaigu.\nDistantzia: 18 km inguru\nIgoera metatua: 750 m inguru\nJaitsiera metatua: 450 m inguru\nIraupena: 5 / 5:30 ordu inguru\nIrteera: 7:30ean Agoues-eneko biribilgunetik\n← MENDI TOUR 2019\nMENDI JARDUNALDIAK 2019 →


Ahutzak Italian! - Ekintza Ikastola\nItaliar kultura, geografia eta gastronomia ezagutzen aritu dira haur hezkuntzako ikasleak: pizza egin dute, gondolan ibili dira eta Pisa ezagutu dute!\nMunduko kulturak eta bazterrak ezagutzea oso da garrantzitsua, eta oraingoan mediterraneoko herrialde honetan sakondu dute haur hezkuntzako 4. mailako ikasleek. Horren adibide da Ahuntzek azken egunetan egin dituzten ekintzak.\nItaliar kultura ezagutu dute, eta bertan ezagunak diren ohiturak, jakiak eta lekuak. Besteak beste, pizza egin dute plastilinarekin, jolasa eta irudimena lantzeko, benetako pizza ere egin dute, dastamena, elikagaiak eta testurak ezagutzeko, Pisa eta Venezia kokatu dituzte mapan, eta bertako ohituretan sakondu dute. Gondolan ere ibili dira, pentsa!\nBegira zeinen ondo pasa duten!\nEtiketak: donostia, ekintza, gastronomia, haur hezkuntza, hezkuntza, ITALIA, kultura


mutil berria dugu Adakin: Eneko Maiz diseinatzaile grafikoa\nDiseinuzale amorratua. Diseinuarekin erlazionatutako orok txunditzen du: diseinu editorialak, arkitekturak, produktuak, animazioak, ilustrazioak edota diseinu grafikoak. Ikus-Entzunezko Komunikazioan lizentziatu zen EHUn eta Internet Eremuetan Sistemen Integrazio Masterra egin zuen Mondragon Unibertsitatean. Autodidaktatzat du bere burua eta etengabeko irakaskuntza, diseinuaren altzoan irakurtzea, proiektuei buruz hitz egitea, ezagutza eta esperientzia partekatzea eta ahal duen neurrian dakiena erakustea gustatzen zaio.\nBai. Eneko Maiz du izena eta diseinatzaile grafikoa da. Freelance gisa fitxatuta genuen aurretik eta aukera iritsitakoan, alferrik galdu baino lehen, adakiko taldera batu da.\nLegazpiarra, 78koa, CV inbidiagarria du, esfortzuaren eta etengabeko formakuntzaren ondorioz, baina hoberena da langilea eta jatorra dela. Etxerako modukoa, alegia.\nPozik gaude gurekin lanean hastearekin. Eta ezagututa, jakinekoa da zuri ere ez dizula hutsik egingo.\nEspero dugu gure artean izatea denbora luzez. Saiatuko gara zoriontsu egiten.


Gipuzkoako Foru Aldundiak kultura bonuak eskainiko ditu Gabonetara begira — Oñatiko udala\nGipuzkoako Foru Aldundiak kultura bonuak eskainiko ditu Gabonetara begira\nForu Aldundiak 220.000 euroko aurrekontua onartu zuen atzo kultura bonuen egitasmoa gauzatu ahal izateko.\nKultura Bonuekin kultura artikuluei aplikatzen zaien BEZa konpentsatu nahi dela adierazi zuen Kultura eta Kirol diputatu Denis Itxasok Diputatuen Kontseiluaren amaieran. Herritarrak kultura kontsumitzera animatu nahi dira, BEZaren igoeraren ondorioak pairatzen dituzten liburu edo disko denda eta antzokientzat pizgarri izanik.\nKultura produktuak edo ikuskizunetarako sarrerak erosteko bonuak berezituko dira. Liburu eta ikus-entzunezkoak erosteko7000 bonu kaleratuko dira. Herritarrek 20 eurotan eskuratuko dituzte baina 30 euroko ordainbalioa izango dute. Ikuskizun eta emanalditara joateko berriz, 10.000 bonu eskainiko dira. Hauek 25 eurotan ordainduko dira baina 40 euroko balioarekin erabiliko dira ikuskizunetarako sarrerak erosteko.\nBonuak erosteko kanpaina abenduaren 4an hasiko da. Bitartean, ekimenera atxikitu nahi duten komertzio eta enpresen zerrenda osatu behar da eta bono txartelak, fisikoki, egin behar dira.\nKultura bonoak ez dira berriak gurean. 2009tik 2012ra Eusko Jaurlaritzak halako eskaintza egin zuen kultura sektorea sustatzeko asmoz. 2013an berriz, Jaurlaritzak egitasmoa bertan behera utzi zuenean Bizkaiko Foru Aldundiak hartu zuen lekukoa baina eskaintza Bizkaira mugatuz. Orain, eta atzoko Diputatuen Kontseiluan hala erabakita, Gipuzkoan izango dugu kultura bonorik Gabonei begira.\nEusko Jaurlaritzak babestu zituen aurreko kanpainetan, kultura bonuak Oñatiko hainbat dendetan gastatu ahal izan ziren.\nEusko Jaurlaritzak merkaturatu zituen kultura bonoak


Ekobulebarreko obrari 2021eko urtarrilean ekingo zaio eta 16 hilabeteko iraupena izango du | Mondraberri Arrasateko Ataria\nHasiera Albisteak Ekobulebarreko obrari 2021eko urtarrilean ekingo zaio eta 16 hilabeteko iraupena izango du\nSanta Teresa-Galizia kaleetako irisgarritasuna hobetuko duen igogailu sistema ezarriko du Udalak. Asmatu S.L.-k gauzatuko du proiektuaren idazketa, lehiaketa publikoa irabazi ostean. 27.600 euroko aurrekontua du, BEZ gabe, eta 2021eko uztailerako proiektua idatzita egongo da. Udalak asmo du 2021eko uztailean bertan obrak lizitazio-lehiaketara ateratzea.\nArrasateko Udalak udalerriko hirigintza proiektuekin aurrera darrai. Covid-19ak gogor eragin du gizartean, eta Udalak berak ere lehentasunak aldatu behar izan ditu unean-unean, herritarren babesean eta ongizatean jarriz fokoa, inoiz baino gehiago. Hala ere, Arrasatek aurrera darrai eta etorkizunari heldu behar dio: herritarren ongizatea bermatuz, garapen ekonomikoa bultzatuz, beharrezko azpiegiturak eskainiz eta gure identitatea eta ingurunea zainduz. Baita hain premiazkoa den eraldaketa ekologikoari jarraipena emanez ere: Udalaren asmoa da iraunkortasunaren ikuspegia, toki garapena eta hiri-erakargarritasuna uztartzen dituen bidetik aurrera egiten jarraitzea. Hori premisa, Arrasateko Udalak mahai gainean zituen proiektuen lanketarekin jarraitzen du, beste hainbaten artean, Ekobulebarra edota Galizia kaleko igogailu publikoarekin.\nHain zuzen, Construcciones Moyua S.L. enpresa izan da Ekobulebarraren obra gauzatzeko lehiaketa publikoaren irabazlea. 6 enpresa aurkeztu ziren lehiaketara. Lan hauetarako aurrekontua 1.729.079,97 eurokoa da, BEZ gabe. Gauzatzeko epea 16 hilabetekoa da. Lanak 2021eko urtarrilean hastea dago aurreikusia.\nMaitzaren 1 plaza eta Maalako biribilgunea lotuko dituen bidegorriak jarraipena izango du. Garibaiko BUS geltokiari itxura berri bat emango zaio, motorrentzako eta bizikletentzako aparkalekuak eta TAXIen geralekua ere berregokituz. Horrez gain, Biterri eta Maalako biribilgune arteko zatia oinezkoentzat eta bidegorriarentzat bakarrik utziko da (ibilgailuek jada ezingo dute hortik igaro).\nGrupo San Juan-eko eskuhartzeari dagokionez bizilagunen azken erabakiaren zai, proiektuak aurreikusten du Alfontso X plaza oinezko gune bihurtzea, Sebero-Portaloia-Biteri oinezko gune zabalarekin bat eginez. Grupo San Juan aldera ematen duen erreka bazterra oinezko bihurtuko da ere, ibai ertzeko egon-gune bat sortuz. Alfontso X plazan dagoen Biteriren estatua bere izena daraman kaleko berdegunera lekualdatuko da.\nUr parke berri bat eraikiko da, Santa Barbarako parkeari jarraiki, Villa Amparo eraikinaren inguruetan, ibaiaren alboan. Bi gune izango ditu: bat haurrei zuzendua, ur zirkuitu batekin, eta bigarrena gaztetxoentza, 18 ur jolas baino gehiagorekin.\nGalizia kalean igogailu publikoa ezartzeko proiektuaren idazketa, abian\nErguineko mugikortasun bertikaleko ekimen integralaren ostean, Santa Teresa-Galizia kaleetako irisgarritasuna hobetuko duen igogailu sistema ezarri nahi du Udalak. Proiektuaren idazketa atera zuen lehiaketara ekaina amaieran, eta jada lizitatu da lana: aurkeztutako 4 enpresen artean, Asmatu S.L.-k gauzatuko du lana. 27.600,00 euroko aurrekontua du, BEZ gabe, eta 2021eko uztailerako proiektua idatzita egongo da. Udalak asmo du 2021eko uztailean bertan obrak lizitazio-lehiaketara ateratzea.\nUdalak adierazi duenez, “proiektu honek genero ikuspegia barneratuko du segurtasuna oinarri eta Santa Teresako bizilagunen mugikortasunean eragin zuzena izango du hobera, oinezkoen mugimenduak sustatuz eta autoen erabilera gutxiaraziz.\nArguiñano 2020-09-25 At 10:49\nGipuzkoa etorbidea peatonizatu edo errai bat trafikorako moztea proposatzen bada, trafiko guztia Elma auzotik bideratzeko, Elma auzokoak ez gara geldi geratuko gure bizikalitatea nola kaltetzen duten ikusten. Gipuzkoa etorbidean bidegorria eta trafikoa pasatzeko 2 erraientzako lekua sobera dago.\nEtxekalte 2020-09-25 At 14:25\nHortaz, zure argumentu bera erabilita, Arguiñano,Nafarroa Etorbideko, Zarugaldeko eta Otalorakoeen bizi-kalitatea ez kaltetzeko oinezkoentzako bihurtuko ditugu kale horiek.\nZergatik duzue Gelmakoek herri osorako onuragarri izan daitezkeen proiektuen aurrean beti eskubidea?\nEtxekalte 2020-09-25 At 14:27\nBeto eskubidea esan nahi nuen\nArguiñano 2020-09-26 At 08:44\nBarkatu baina Gelmakoak ez dugu zarugalde eta otalorak izan dezakeen egoeraren inongo errurik, han etxebizitza erosi zutenek bazekiten nora zihoazen, arrasateko udalak ez ditu ekobulebarraren kontuarekin gune horiek kaltetu nik dakidala. Beraz, tranparik ez mesedez. Gauza da alarma egoeran udalak Gelma auzoa kaltetu zuela, Arrasateko trafiko guztia kurbaz beteriko auzo batetik sartuz, zarata, kutsadura eta oinezkoak arriskuan ipiniz… Ixilik geratu behar gara ala? Ze arazo dago bidegorria Gipuzkoa etorbidetik sartzeko trafikorako bi erraiak mantenduz, inor kaltetu gabe? Badirudi Gipuzkoa etorbidea trafikorako istearekin batzuk tematuta daudela, astakeri baten atzean denontzako onuragarria den proiektua dela esanez. Nik ere ez dut nahi trafikoa nere etxe aurrean izatea, baina badakit horrek beste batzu kaltetu ditzakeela, horregatik ez dut eskatuko gelma auzoa peatonalizatzea. Baina noski, eskatzen dudana da inor galtzen ez irtetzea. Hortaz, ados zurekin, “denontzat onuragarria” den zerbait egin dezagun. DE-NON-TZAT.


Zuzeneko zuzeneko txata Frans Timmermans lehen presidenteordearekin - EBko berriemailearekin\nZein da zure esperientzia EBko araudiekin tratatzeko? Zure ustez, Europako Batzordeak gehiago egin lezake zure negozioa laguntzeko? Europako Batzordearen lehen presidenteorde Frans Timmermansek zure iritziak entzun nahi ditu.\nOstiralean 24 Apirilaren, Frans Timmermans-ek zuzeneko elkarrizketa egingo du bere araudi hobeari buruz Facebook Twitter kontuak. Esan du enpresa txiki eta ertainak (ETE) EBren arrakastaren neurri garrantzitsua direla. Zuzeneko txat honen helburua Batzordeari topatzen dituzun arauen adibide errealak ematea da.\nEz galdu aukera zure ahotsa entzuteko! Elkartu elkarrizketan eta lagundu EBren erregulazio hobeko estrategia osatzen.\nGai erlazionatuak:Europako BatzordeakEuropar BatasunaezaugarriFranz Timmermansfull-image


Errezilgo San Martin Herri Eskola: otsaila 2021\nEUROPAKO HAINBAT NAZIO\n5 eta 6 mailako ikasleekin "EUROPA" gaia ari gara lantzen hiruhilabeteko honetan. Horretaz baliatuta "azalpen-testua" ere bereziki lantzen jardun gara. Hainbat eredu jarraitu ondoren, bikoteka ipinita, hauek izan dira 6. mailako ikasleak osatu dituzten testuak:\nTONPORDO MENDIRA GOIZPASA\nPasa den ostiralean, eguraldi ona zetorrela aprobetxatuz, mendira atera ginen goiz-pasa eder bat egiteko asmoarekin, 3. mailatik 6. maila arteko ikasleekin.\nEskolatik atera eta San Joseko bidea jarraituz Zorroztainera pistaz iritsi ginen. Handik gora jo genuen Txabaltoki eta Tonpordo mendiraino. Zorionez, uste genuenaren aldean, bidea lokatz handirik gabe zegoen.\nTonpordoko tontorrean argazki batzuk atera ondoren, Trintxeratik barrena Iturburu baserriraino jaitsi ginen. Bertako askan piska bat jolastu eta eskolarantz abiatu ginen Ibarguren eta Aitzetatik barrena.\nGustura ibili ginen eta errepikatzeko gogoarekin iritsi ginen eskolara.\nSAGARRAREN BIDEKO INFORMAZIOA\nKAIXO, BLOGARI JATOR HORI!\nHONA HEMEN HH 4-5 ETA LH 1-2 KO IKASLEEK EGIN DUTEN LANA.\nZUEN SEME-ALABEKIN IKUSTEA ETA GOZATZEA ESPERO DUGU.\nGORA INAUTERIAK! HH-LH1-2\nMozorro dotoreak soinean, arratsalde ederra pasa genuen.\nHona hemen bideotxoa:\nSAGARRAREN BIDEAN PANELAK IRAKURTZEN\nOtsailan 2an mertxen gelakoekin sagarraren ibilbidera Joan ginen.\nPanelak irakurri genituen. Txandaka aritu ginen.\nHarri eta Iraiak azken panela irakurri zuten San josen.\nHH 4-5, LH1-2\nSaio ederra izan dugu gaur frontoian Inauteriak ospatzeko! Talde guztiok elkartu eta dantza eta kantu saio polita egin dugu!\nJoan den ostegunean, otsailak 4, Santa Eskean atera ginen. Lehenengo eskola atarian abestu genien gurasoei, eta gero LH3tik gorako ikasleok herrian zehar ibili ginen koplak kantatu eta gozoki mordoa batuz. Hemen duzue egun horretako argazkiekin egindako bideotxoa.\nComo ya estamos en invierno, esta vez hemos preparado unas adivinanzas sobre esta estación. ¡A ver si os gustan y las adivináis! 3er ciclo


HABE IKASBIL: Hontza eta elefantea\nKeywords: deabru, elefante, erregina, adiskide, errege, ezkondu, hontza, oihan, ipuin, akabatu, amets\nHABE aldizkariaren 37. alean eman zen argitara ipuin hau, 1984an. Testua eguneratuta ekarri dugu orain IPUINAK atalera.\nCuentos Populares de Asia, 3, Doncel, 1982, 147-150. orr.\nBehin batez, oihan itsu batean hontza eta elefantea bizi ziren, eta oso adiskideak ziren. Urte luzetan elkarrekin eraman zituzten pozak eta atsekabeak, eta unerik zailenetan ahaleginak egin zituzten beti elkarri laguntzeko.\nEgun batean, elefantea goseak zegoen eta janari bila hasi zen. Oihanean barrena zihoan eta nahiko barruan sartu zenean, bat-batean deabru-bilera batekin topo egin zuen. Deabruen Erregeak amets egina zuen, hain zuzen, ametsetan elefante bat jan zuelarik. Hori dela eta, deabruek beren aurrean haragi eta hezurrezko elefante bat zeukatela ikustean, Erregearen ametsa egia bihurtu zela uste izan zuten. Harrapatu zuten elefantea eta bera akabatzeko prest zeuden. Nahiz eta elefantearen protestak handiak izan, ez zituzten kontuan hartu. Azkenean, zera esan zuen elefanteak:\n- Azken mesede bezala, hauxe eskatzen dizuet: nire adiskiderik zaharren eta minenarekin bilera egiten utz diezadazuela.\nDeabruek egin zioten mesede hau elefanteari, eta honek bere hitza eman zien, berehala itzuliko zela bera jan zezaten. Gero hontza bere adiskidea ikustera joan zen. Bidean zera galdetzen zion elefanteak ikusten zuen jende guztiari:\n- Egia dela uste al duzu, alegia, zuek zerbait ametsetan jaten baduzue, gero egiaz eta benetan jan behar duzuela?\nEgia zela segurtatzen zioten denek; beraz, elefante gaixoa gero eta eroriago zegoen eta oso zorigaiztoko sentitzen zen. Azkenean, bere adiskidea bizi zeneko arbolara iritsi zen elefantea eta hontza adar batean lasai eserita aurkitu zuen. Keinuen bidez, elefanteak kontatu zion hontzari zer gertatzen zen eta esan zion:\n- Beno, adio, adiskide maite; orain banoa deabruen Erregeak jan nazan.\n- Ez, ez, inola ere ez -esan zuen hontzak-; ez ezazu etsi. Uztazu zeurekin joaten eta asmatuko dut zerbait zu salbatzeko.\nHorrela bada, bi adiskideak deabruen Jauregira abiatu ziren. Adiskidearen laguntasunak ederki kontsolatu zuen elefantea. Hontza elefantearen buru gainean jarri zen, zeren eta hegan egin behar izanez gero, elefantea baino lehenago iritsiko baitzen horrela.\nDeabruak bilduta zeuden tokira iritsi zirenean, hontzak lozorro sakon batetik esnatu berria balitz bezala egin zuen. Harrotu zituen hegoak eta begiak zabal-zabalik, deabruen batzarrari begira geratu zen. Gero esan zuen:\n- Egin berria dut amets zoragarri bat, zeren eta deabruen Erreginarekin ezkontzen nintzela egin baitut amets. Beraz, orain benetan ezkondu behar dut berarekin. Non da bera?\nDeabruak, ordea, protestan hasi ziren indar bizian. Honela esan zioten hontzari:\n- Ezin ezkonduko zara gure Erreginarekin amets ergel batean berarekin ezkondu zarelako.\nBerehalakoan erantzun zuen hontzak:\n- Nik ezin badut lortu nire ametsak egia bihurtzea, nolatan nahi du zuen Erregeak elefante hau jatea, berak ametsetan jan duela pentsatu duelako bakarrik? Nire adiskidea jan nahi horretan segitzen badu, nik ere zuen Erreginarekin ezkontzeari eutsiko diot.\nDeabruak erabat jota geratu ziren, zer egin ez zekitela. Beraz, hontzari eta elefanteari beren etxera itzultzen utzi zieten, eta horrela salbatu zuen hontzak bere adiskide elefantearen bizia.\nADISKIDE MINA.- Lagun bihotzekoa. Amigo/a intimo/a.\nAKABATU.- Hil. Ehiztariak animaliak akabatu egiten ditu.\nATSEKABE.- Nahigabea, zoritxarra.\nEGIN BERRIA DUT.- Duela gutxi egin dut, arestian egin dut. Era berean esaten da: aita etorri berria da, ogia erre berria da.\nELKARREKIN ERAMAN.- Compartir.\nERGEL.- Hutsal, balio gutxiko.\nHEGOAK HARROTU.-Hegoak astindu.\nIRITSI.- Heldu, ailegatu.\nJOTA.- Txundituta, leloturik.\nTOPO EGIN.- Ustekabean aurkitu.\nUZTAZU.- Utz iezadazu.\nTales - Aug 11, 1983 - 980 Visits\nTales - Aug 10, 1983 - 843 Visits\nTales - Aug 8, 1983 - 983 Visits\nHABE Aldizkaria - 37 alea\n6 Pedro Aldazabal. Laster Euskadiko filmategi ofiziala sortuko da. 9 "Mikelen heriotza". Imanol Uribe: "Jende asko minduko da" 12 Angoulemako feria. Euskal Herriko komikilariak arrakasta lortu dute Europan 18 Eutanasia gure artean. Ondo hiltzen lagundu! 22 Euskal Herriko Karteldegileak (eta IV) 25 Josu Zabala: "Gehienetan amorruak bultzatzen nau musika jotzera" 30 Ipuinak: Hontza eta elefantea ...[+]\nHABE Magazine - Feb 15, 1984 - 314 Visits


Urtarrilaren 12a - Halet Çambel, turkiar arkeologo eta esgrimalaria (j. 1916).\nUrtarrilaren 31 - Miklós Jancsó, hungariar zinema zuzendari eta gidoilaria (j. 1921).\nOtsailaren 13a - Richard Møller Nielsen, daniar futbolari eta entrenatzailea (j. 1937).\nOtsailaren 23a - Carla Accardi, italiar margolari abstraktua, Forma eta Continuità arte-taldeen kide sortzailea (j. 1924).\nOtsailaren 24a - Petra Cuevas, PCEko militante eta sindikalista espainiarra (j. 1908).\nApirilaren 5a - Peter Matthiessen, estatubatuar idazle, eleberrigile eta naturalista (j. 1927).\nApirilaren 24a - Tadeusz Różewicz, poloniar olerkari, antzerkigile eta itzultzailea (j. 1921).\nEkainaren 21a - Walter Kieber, Liechtensteingo lehen ministroa (j. 1931).\nUrriaren 18a - Efua Dorkenoo, emakumeen genitalen mutilazioaren aurkako ghanesar-britainiar ekintzailea (j. 1949).\nUrriaren 19a - Leonore Davidoff, estatubatuar soziologo eta historialari feminista (j. 1932).\nUrriaren 19a - John Holt, jamaikar reggae abeslari eta kantagilea (j. 1947).\nAzken aldaketa 21 ekaina 2022(e)an, 09:59(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 21 ekaina 2022, 09:59.


Idi Bihotz taldeak urteetako abentura musikalari bukaera ematea erabaki du - Nontzeberri\nHasiera/MUSIKA/Idi Bihotz taldeak urteetako abentura musikalari bukaera ematea erabaki du\nEuskarazko Heavy Metal musika bultzatzen hamarkada eta erdi inguru eman ondoren, Idi Bihotz taldeak urteetako abenturari bukaera ematea erabaki du. Guztira sei disko plazaratu eta makina bat kontzertu eskaini ditu penintsula osoan. Nolanahi ere, agur esateko ordua dela erabaki dute bizkaitarrek eta datorren udazkenean ibilbideko azken kontzertua eskainiko dute. Beraien ibilbideari errepaso on bat emanez, zuzeneko gogoangarria egingo dute. 90ko hamarkadan Su Ta Gar edo Latzen taldeek hasi eta hedaturiko euskarako heavy musikari segida eman zioten. Hain zuzen ere, Bizar anaiek gidatutako boskoteak bere lekua egin du Europako power metalaren eszenan (Helloween eta Stratovarius taldeak dira erreferente), eta Euskal Herriko ordezkari esanguratsuenak izan dira.\nAzken kontzertuaren xehetasunak zehaztu eta argitu aurretik, bizkaitarrek agur esateko adierazpen hau luzatu nahi izan dute:\nBetidanik jakinarazi digute, hasiera duenak amaiera ere duela. Atzean utzi ditugu dagoeneko, ehundaka kontzertu, mila entsegu baino gehiago, 54 kanta, 5 estudio diska, zuzeneko CD eta DVD-a, VHS home bideoa, eta batez ere ilusio handiz beteriko ordu pila. Uste dugu garai honen amaiera heldu dela, 14 urte iraun duen une bakar bat. Gu geu, garenarekin gelditzen gara, betiko lagunekin eta bidetik gehitu diren lagun guztiekin. Ez genuen sekula pentsatuko heldu garen lekura helduko ginatekeenik, milaka lagunen aurrean eta munduko talderik onenetariko batzuekin joko genuenik, gure hizkuntza Euskal Herritik kanpora eramango genuenik, ezta hemengo, estatuko eta munduko zenbait aldizkari, serie, filma edota libururen batean aterako gintuztenik, eta are gutxiago Japonian hainbat diska saldu edota Britainia Handiko Rock Hard-en urteko taldeen artean egongo ginenik ere. Agian hauek guztiak, gertaera xumeak izan daitezke baina ziur gaude, Idi Bihotz-ek pentsa genezakeena baino askoz gehiago eman diguna, eta agian egunen batean guzti honen jakitun izatera iritsiko gara.\nEskerrik askorik beroenak, guri gehien gustatzen zaigunaz, musikaz, haiekin gozatzeko aukera eman diguten herri eta hiri guztiei, zuen plazetan jotzeko aukera eman diguzuelako. Eskerrik asko ere festibal ezberdinei, promotorei, gure managerrei, komunikabideei eta urte hauetan zehar ezagututako talde izugarriei, eta nola ez, zuei, jende guzti horri, zuen bihotzak ireki ta beharrezkoa den berotasuna eman diguzuelako, gu zuen bizitzen barruan sartzearren eta kontzertu guztiak ahaztezinak bihurtu dituzuelako. Bihotz-bihotzez, eskerrik asko!!!.\nBaina ez goaz beste barik, gehien atsegin duguna eginez agurtuko gara, azken kontzertu ahaztezin batekin. Laister zehaztuko dugu non eta noiz izango den , espero dugu guzti-guztiok bertan egotea, Idi Bihotz-i txapela jarriz izugarrizko garai honi amaiera emateko eta azken gau hau gure bihotzetan behin-betiko gordetzeko."


Bederatzi urte izango nitinan idaztearen estutasunak lehen aldiz ezagutu nituenean. Andereño M.ren ikasgelan nengonan orduan. Andereño aurrerazale eta irekia zunan. Munduari bere kabuz eta askatasunean aurre egiten irakastean oinarritzen zinan bere pedagogia. Beste andereñoek jolas-ordu gabe zigortzen gintiztenan artean, berak «pasaportea» deitzen zuen sorkuntza lan bat, margolana edo idazlana, egiteko aukera ematen zigunan.\nAurreko urtean arrebak irakasle izan zuenez, bere bidez jakin nituenei esker ezagutu aurretik irabazia zuenez ospe ona andereño berriak, irrika biziz hasi nuen ikasturtea. Ez zuen gure esperantza zapuztu: Andereño M.k erakutsi baitzigun askatasunaren bidea!\nAndereño M.k hirian ibiltzen irakatsi nahi izan zigun. Zuzen esateko, hirian ibiltzen baino, libre ibiltzen irakatsi nahi zigun, arduraz ibiltzen. Haurron taldetxoak egin eta hiriko maparen kopia bana ematen zigun. Mapak bi gune zituen markatuta: bata ikastola eta bestea egun horretako irtenaldiaren helburua. Helburuan jartzen zigun hitzordua eta gure kabuz abiatu behar izaten genuen hirian barrena, nor lehenago iritsiko lehian.\nIrtenaldi haiek ez ziren nonbait gurasoen gustuko izan, txikiegiak omen ginen eta arriskutsuegia zen hirian zaintzarik gabe ibiltzea. Andereño M.ri errieta egin eta bukatu zitzaizkigun askatasunaren ibilaldiak.\nBehin batean, Andereño M.k handitan izan nahi genuenari buruzko idazlan bat egiteko agindu zigun. Burutu beharreko idazlan horren aurrean izan nuen Orrialde Zuriaren aurreko Idazlearen Izua deitzen zaionaren berri lehen eta azken aldiz.\nHaur batzuek txikitatik jakiten dute handitakoan zer izan nahi duten, nahiz eta gero, gehienei, bizitzak ustekabeko lanbideak eskaintzen dizkien.\nOndo gogoratzen dut nik ez nekiela zer izan nahi nuen eta gainera izugarri urduritzen ninduen gaia zela.\n— Zer izan nahi duzu handitan? —galdetzen zidaten irribarrez helduek, masailean atximurka goxoa eginez.\nIsilik gelditzen nintzen, zer erantzun jakin gabe.\nHelduak, nire mututasunaren esanahia ezin asmatuz, lagundu egin nahi izaten zidan.\n— Nahi al zenuke su-hiltzailea izan? —galdetzen zidaten, esaterako.\n— Aita bezala izan nahi duzu?\nNik ez nekien ordea zein lanbide zuen aitak.\nAita kartzelatik atera zenez geroztik, ofizinara joaten zela zen ziur nekien gauza bakarra. Bertan egiten zuenaz susmorik ez nuen, ordea. Edonola ere, aspergarria eta interesik gabekoa iruditzen zitzaidan bere bizimodua. Goizero larruzko zorroa besapean hartuta abiatzen zen. Eguerdian itzultzen zen bazkaltzera. Eta bazkalostean berriro alde egiten zuen, arratsean itzultzeko.\nOfizinara joatea zein lanbide mota izan zitekeen ez nekien arren, banekien ez nuela horretan aritu nahi handitan, eta ezetz erantzuten nien.\nBeraz, Andereño M.k handitakoan izan nahi genuenari buruzko idazlana jarri zigunean, zer idatzi jakin gabe gelditu nintzen. Izenburua besterik ez nuen idatzi.\nNi izan nintzen idazlana egin ez zuen bakarra. Ikaskide guztiek bazekiten zer izango ziren handitakoan, inbidiaz entzuten nien norberak hautatu lanbideaz ari ziren bitartean: mediku, abokatu, astronauta, ziklista, su-hiltzaile, ile-apaintzaile...\nOrria zuri eman nion andereñoari eta, espero bezala, ikastordua amaitutakoan deitu ninduen. Kezkatuta zegoen, etxeko lana egin gabe ematen nion lehen aldia baitzen.\nHanditan zer izan nahi nuen ez nekielako utzi nuela etxeko-lana egin gabe esan arren, ez zidan aitzakia onartu. Zero jarri zidan.\nEtxean, afalorduan, beti bezala aitak ikastolan zer moduz ibili ginen galdetu zigun arrebari eta bioi.\n— Ondo —arrebak.\nMutu gelditu nintzen ni.\n— Zerbait gertatu zaizu ikastolan, Mikel.\nArazoren bat nuenean nola asmatzen zuen harrituta uzten ninduen aitak. Haur guztiek bezala gurasoek barrukoak ikusteko abilidade bereziren bat zutela uste nuen.\nArrebak bazekien gertatu zitzaidana, baina gure arteko sekretuak benetako sekretuak zirenez ez zuen ezer esan.\n— Ez larritu, esan zer gertatu den.\nAma mahaitik altxa zen, baxera batzuk harraskara eramateko edo azkenburua mahaira ekartzeko aitzakiaz.\n— Zero jarri didate idazlanean —aitortu nuen.\nOrduan ere ez zen haserretu aita; gutxitan haserretzen zen.\n— Zer gertatu zaizu bada?\n— Handitan zer izan nahi dugun zen idazlanaren gaia. Baina nik ez dakit zer izan nahi dudan.\nJadanik ezagutzen nuen lanbide zerrenda eskaini zidan aitak hautuan.\nAlferrik zen. Ez nekiela zer izan nahi nuen berretsi nion. Eta horrexegatik, nire irudiz, andereñoak jarri zidan zero hori ez nuela merezi.\n— Ez badakit zer izan nahi dudan handia izatean, eta gutxiago zer izango naizen, ezin nuen idazlana egin —arrazoitu nuen.\nAita ez zen nire iritzi berekoa. Andereñoarekin zegoen ados.\n— Ez duzu idazlana egin. Beraz, merezitako nota jarri dizu. Ez al dakizu zer egin behar zenuen?\n— Handia izatean zer izan nahi duzun ez dakizula esanez idatzi behar zenuen. Zer izango zaren ez dakizula. Horri buruz idatzi behar zenuen.\nHor nuen idazlanerako gaia, bai. Horrekin orrialde osoa ez nuen beteko, baina lerro batzuk idatz nitzakeen gutxienez. Maite ez nituen lanbideak aipa nitzakeen, nire zalantzen berri eman, zaila egiten zitzaidala nire burua etorkizunean ikustea, lanbide zehatz batean irudikatzea, alegia.\nAitaren irakaspen horri esker orrialde zuriak ez zidan beldurrik emango aurrerantzean. Orrialde zuriaren tontorra egiteko nondik abiatu ikasia bainuen.\nAita kartzelan egon izanak ekiditen ote zidan berarekiko identifikazioa? Alegia, beste haur batzuk bezala, aita bezalakoa izatea nahi nuela erabaki banu, horrela hasi beharko nukeen idazlana:\nHanditan aita bezalakoa izan nahi dut: euskal preso politiko ohia. Eta kartzelatik irtendakoan, ofizinara lanera joango naiz.\nEz nuen preso izan nahi, noski, eta bulegari ere ez zitzaidan etorkizun gustagarria iruditzen.\nAndereñoak idazlan hura egiteko agindu zigunean, bederatzi urterekin, ez nekien idazle izaterik bazegoenik. Norberaren barne eta kanpo mundua, norberaren ikuspegiak eta irudimenaren uztak, norberaren egunerokoak eta ametsak paperean jartzea bizibidea izan zitekeenik. Orain, ia berrogei urte ondoren, handitan izan naizenaren, lanbide gisa izendatu ezin daitekeen nire ezkutuko bizimoduaren ispilu iruditzen zaizkit egin gabe utzi nituen idazlan eta, orri zuri haiek.\nHamasei urte inguru nituen idazle izan nahi nuela erabaki nuenean. Hamazazpi urterekin unibertsitateko ikasketak hautatzeko ordua iritsi zitzaidanean, ez nuela unibertsitatera joan nahi jakinarazi nion aitari, idazle izan nahi nuela. Aitak, berak ere gaztetan idazle izan nahi zuela aitortu zidan. Ez zela zeregin batere erraza eta hobe nuela unibertsitateko ikasketei ekitea, eta aurrerago, idazle izateko nahia banuen, izango nuela aukera horretarako. Bitartean idazten jarraitzeko, baina ez uzteko ikasketak. Kotxea hartu eta Bilbora eraman ninduen unibertsitatean izena emateko.\nUrte luzeotan bazterrean utzi dut literatura. Beti egokitu (edo desegokitu) zait zeregin garrantzitsuagorik, presazkoagorik, ezinbestekoagorik edo larriagorik. Literatura idaztea bonbardaketen pean lehertutako Grozniko kaletan kaniketan jolasten aritzea zatekeen. Nahiz eta batzuetan galdegin izan diodan neure buruari ea ez ote nenbilen aitzaki-maitzaki, aitak zeregin zaila zela ohartarazi zidan honi itzuri egiten, bete-betean heltzeko beldurrez.\nAtxilotu gintuztenean kendu zidaten diru zorroan, nortasun agiri faltsuekin batera egunkari mozketatxo bat neukan, oroitzen ez dudan idazle hegoamerikar baten aipuarekin: «Borrokan ari ginen artean ez genuen idazteko betarik, eta orain, garaitu gaituztenean, iritsi da literaturaren ordua». Aforismoaren bigarren zatiarekin ados ez egon arren, lehenak hatz puntak txindurritzen zizkidan idazteko antsia baretzeko balio zidan.\nEta hementxe nago orain, beste ezer ezin eta idazlearenak egiten. Ez ditut garaituaren etsipenetik zikintzen denboraren orrialde zuriak, ez naiz porrotaren mikatzarekin abiatzen oroimenaren oihanean azaltzen zaizkidan piztiak eta zomorroak alfabetoaren salabardoarekin ehizatu eta gramatikaren formolean betirako disekatzera.\nSortzaileak bere presentzia fosildua uzten duenean, historiaurreko labarretako margo eta zeinuetan, ostraketan irarritako idazkunetan, papiroetako hieroglifoetan, kopisten kaligrafia txukunez biderkatutako inkunableetan, inprimategien tinduaz biderkatutako idazkietan, edo bytetan gordetako hizki elektronikoetan, azkarregi desagertzen den oraina bezainbeste du gogoan sekula bukatzen ez den etorkizuna.\nEz al da bada idazlearen amets gorena, idatzitakoaren bidez ikusten edota ezagutzen ez ditugunei ikusezina ikusaraztea, ondorengoei ere hitz egiten jarraitzea, beren ahotan edota garunetan berpiztea, hil ostean ere bizidunen artean jarraitzea?\nHitzoi bizia emanez, nire ahotsaren doinuaren antza izan nahi duen idazkera sortzen saiatzen naun. Mugimendu urriko mundu honetatik ihes egin eta higanatzeko dudan modu bakarra dinat.\nGaur egun norbaitek galdetuko balit ea zertan aritu nahiko nukeen, ez niken zalantzarik izango.


Bergarako EAJ: "Agurne Barrusok eta EH Bilduk irtenbideak bilatzea baino, beren burua zuritzea dute helburu" - Bergara - Goiena.eus\nBergarako EAJ: "Agurne Barrusok eta EH Bilduk irtenbideak bilatzea baino, beren burua zuritzea dute helburu"\nMiren Arregi 2017-07-13 15:45\nBergarako igerilekuaren inguruan EH Bilduk astelehenean egindako agerraldian esandakoak erantzuteko prentsaurrekoa egin du gaur goizean Bergarako EAJk. Adierazi dutenez, "kanpoko igerilekuaren proiektua nahiz obraren esleipena, Agurne Barruso buru zuen EAE-ANV eta Aralaren gobernuak egin zituen". Gaineratu dute, datu horiek "herritar ororen esku" daudela udaletxean.\nJeltzaleen arabera, 2004ko apirilean, Vitoriano Gallastegi alkate zela, igerilekuen proiektuaren lehen fasearen proiektu teknikoa onartu zen eta ondorengo bi urteetan, hurrengo faseak garatzen joan ziren, 2006an, igerilekuen eraikina zabaldu zen arte.\nJakitera eman dutenez, 2006ko inaugurazioaren ostean, gobernu taldeak Bergara Kirol Elkartearekin mantentzen ari ziren negoziaketek eskaintzen zuten aukera berriak ikusirik, Agorrosingo kirol esparruaren inguruko azterketa integral bat egiteko tartea hartzea erabaki zuen, futbol zelaia barne, azken hori udalaren esku geratzeko aukera baitzegoen.\nEAJren esanetan, "aukera berriak bilatzeko azterketa horretan, 2007ko hauteskundeak etorri ziren eta EAE-ANV, Agurne Barruso buru zuela, alkatetzara iritsi zen". Jeltzaleek diotenez, hurrengo urtean, 2008an, Agurne Barrusok kanpoko igerilekuaren proiektua aurkeztu zuen Hirigintza Batzordean eta urte horretan bertan, igerilekuen eraikuntza esleitu zen.\nEAJko kideek azpimarratu dutenez, datu horiek herritarren eskura daude udaletxeko aktetan, eta adierazi dute "argi eta garbi" uzten dutela, "Agurne Barrusok, bere burua zuritze aldera, behartua zegoela dionean, gezurretan ari dela". Eta erantsi dute: "Kanpoko igerilekua egitea bere erabakia eta bere gobernuarena izan zen. Ez da zilegi, momentu hartan hartutako erabakiaren erantzukizunetik ihes egin nahi izatea eta horretarako besteak erantzule egitea. Gobernuek eta alkateek, agintean egonda hartutako erabakien erantzukizuna bere gain hartu behar dute eta ez besteei errua bota beren burua zuritu nahian".\nPrentsaurrekoan gaineratu dutenez, "EAJk oso argi du gai hau eta herritar ororen zalantzak argitzeko prest" agertu da. Eta erantsi dute: "Orain garrantzitsuena bakoitzak bere ekintzen erantzukizuna bere gain hartu eta kanpoko igerilekuei irtenbidea bilatzea da". EAJren esanetan, herritarrek euren arazoei irtenbideak emateko jartzen dutelako konfiantza udal ordezkariengan eta ez bata besteari errua botatzen aritzeko.\nBukatzeko, jeltzaleek esan dute, ireki zen San Juan egunean bertan geratu zela argi igerilekua txiki gelditu zela. Gogora ekarri dute, "geroztik legegintzaldi hura eta hurrengoa" izan dituztela "gaiaren inguruan hausnartu eta irtenbideak bilatzeko", baina orain arte ez diotela gaiari heldu. Eta honela amaitu dute agerraldia: "Argi dago gai honetan Agurne Barruso alkate ohia ez dagoela lasai. Esan ohi den bezala, excusatio non petita accusatio manifesta".


abendua archivos - Topagunea\nDurangoko Azoka, zortzi geltokiko ibilbidea\nEuskaltzaleen Topagunea\t- 14/11/12\n49.Durangoko Azokak, kulturgintzako hainbat alor lantzeko zortzi gune izango ditu aurten ere, ohiko liburu eta disko azokaz gain. Gaur aurkeztu ditugu nobedade nagusiak, Landako erakustazokan bertan. Kulturzale guztiak asebetetzeko,Landakon hasi eta San Agustin antzokiraino ibilbide bat marraztuko dugu abenduaren 5etik 8ra. Areto Nagusia, Kabi@, Azoka TB, Saguganbara, Plateruena, Ahotsenea, Irudienea eta Szenatokia dira ibilbide horretako […]\nEuskaltzaleen Topagunea\t- 14/11/05\nDurangoko Azokako ikus-entzunezkoen plaza, Irudienea, laugarren urtez egongo da zabalik. Aurten ere, Zugaza zineman egongo da Irudienea, eta Durangoko Azoka bezala, abenduaren 5etik 8ra izango da. Film asko jaso ditugu aurtengo egitaraua osatzeko, berri pozgarria. Zoritxarrez, ezin izan dugu lan guztiak proiektatzeko tarterik egin, baina egitarau orekatua prestatzen ahalegindu gara: fikziozko filmak, dokumentalak, hizketarako gaiak, […]\nKameratoiaren 10. edizioa abenduaren 6tik 8ra egingo da\nEuskaltzaleen Topagunea\t- 14/10/28\n2005 urteaz geroztik, Euskaltzaleen Topaguneak KAMERATOIA Euskal Herriko Ikus-entzunezkoen Rallya antolatu du urtero. Aurtengoa 10. edizioa izango da eta iazko arrakasta dela eta, Durangoko Azokako Irudienea Ikus-entzunezkoen plazan egingo dugu, bigarrenez. Lehiaketak 48 orduko formatua mantenduko du. Hala, abenduaren 6an, parte hartzaileek aurkeztu beharreko film laburren gaia eta bertan islatu beharko dituzten ezaugarrien zerrenda […]\nEuskaltzaleen Topagunea\t- 14/09/16\nDurangoko Azokako ikus-entzunezkoen plaza da IRUDIENEA, Zugaza zineman kokatua dagoena. Aurten, abenduaren 5etik 8ra izango da azoka, eta guneetan hainbat diziplinatako lanak aurkezteko aukera izango dute sortzaileek. Ahotsenea, Areto Nagusia, Kabi@, Irudienea, Saguganbara eta Szenatokia guneetan izena emateko epea urriaren 15ean bukatuko da. IRUDIENEAk euskarazko ikus-entzunezko lanak proiektatu eta aurkezteko aukera eskaintzen du. Era guztietako lanak izan […]


Badator…. ARAMAIOKO I. KOPLA TXAPELKETA! — Bertsozale Elkartea\nBadator…. ARAMAIOKO I. KOPLA TXAPELKETA!\nAramaioko Bertso Eskolan ez daude geldi. Badaramatzate urte batzuk herriko bertso-bizitza astintzen, eta urtero dituzte hainbat hitzordu finko (Gabonetako bertso saioa, Santa Ageda batzea…). Baina, oraingo honetan, zerbait bereziari ekiteko gogoa piztu zaie, eta, aurten, KOPLA TXAPELKETA batekin animatu dira.\nUrriaren 19an (barikua) izango da hitzordua, Aramaion bertan, noski. Txapelketak bi zati izango ditu:\nArratsaldean, bi kanporaketa jokatuko dira kalean. 1. saioa 18:30ean izango da Goiko taberna parean, eta 2. saioa 19:30ean plazan. Bi kanporaketa hauek jokatu ondoren, 12 parte-hartzaileetatik 6 pasako dira finalera.\nGauean, Iturrieta sagardotegian jokatuko da finala. 21:00etan izango da afaria, eta afalostean saioa. Bertsolariei hainbat musikarik lagunduko diete kantuan, beraz, saio musikatua izango da: Jon Aranburu (mandolina), Ekaitz Aranberri (gitarra), Maialen Ballina (panderoa) eta Amaia Arregi (trikitixa).\n12 bertsolarik hartuko dute parte txapelketan. Parte hartzaileak, Aramaioko bertsolariak eta Aramaiorekin muga egiten duten udalerrietakoak izango dira, eta gonbidatu berezi bat ere izango dute:\nOtxandio: Aitor Esteban\nAbadiño: Txaber Altube\nArrasate: Jokin Labayen eta Ane Zuazubiskar\nAretxabaleta: Martin Berrizbeitia\nEskoriatza: Haizea Arana\nGuest starring (Oñati): Maider Arregi\nAfarian izena emateko azkeneko eguna urriaren 15a da (astelehena). Horretarako, telefono zenbaki honetara deitu/idatzi beharra dago: 615739255 (Manex)


Leioako Udala - Adierazpena. Ekainak 28 - LGTBI+-en (Lesbiana, Gay, Transexual, Bisexual eta Intersexualak) Nazioarteko Harrotasun Eguna\n2021-06-28 Adierazpena. Ekainak 28 - LGTBI+-en (Lesbiana, Gay, Transexual, Bisexual eta Intersexualak) Nazioarteko Harrotasun Eguna\nEkainaren 28an, aurten ere, eskubideak eta bizikidetza aldarrikatzen ditugu euskal gizartearen aurrean, aniztasunetik abiatuta. 1969ko ekainaren 28an - Iaz 50. urteurrena ospatzen ari ginen - Stonewallen matxinada gertatu zenetik New Yorken, data hori egun bihurtu da lortutako lorpen guztiak aldarrikatzeko eta ikusarazteko,\neta, ezinbestean, or aindik lortzeko dugun guztianabarmentzeko izan behar du.\nBerdindu zerbitzu publikoak, Eusko Jaurlaritzaren LGTBI kolektiboari informazioa eta laguntza ematekoak eta\nLeioako udalak eskerrak eman nahi dizkie sexuaskapenaren aldeko borrokaren alde bizitza eta ahaleginak eman dituzten pertsona guztiei, gaur egun ere antolatzen eta gizartea sentsibilizatu, kontzientziatu eta eraldatzeko lana egiten jarraitzen baitute. Era berean, gure mugetatik kanpo eta hemen isilik jasaten duten pertsona guztiak aitortu eta ahaldundu nahi ditu. Eta hori egin nahi du, bereziki, 2021ean, hain ohikoa ez den egoera bizi behar baitugu.\nBerdindun eta Leioan argi daukagu erne ibili behar dela sexu- eta genero-aniztasunaren aurkako sektore eta alderdi politiko jakin batzuen diskurtso eta planteamenduen gorakadaren aurrean, eta horrek ondorio zuzenak\nditu:alde batetik, trans kolektiboaren eskubideak onartzearen aurkako oposizio zuzena; eta, bestetik, erasoen gorakada, duela egun gutxi gure herri batean ikusi ahal izan dugun bezala. Horregatik, oraindik ere beharrezkoa da LGTBI kolektiboaren eskubideen aldeko borroka ikusarazten jarraitzea.\nIkusgarritasun lesbikoa, trans, bi, trans despatologizazioaren aurkako egunak, LGTBIfobiaren aurkakoak... bat egiten dute, gaur, izateko eta desiratzeko harrotasunaren aldarrikapenean, bakoitzak bere erara, dendenek.\nHorregatik guztiagatik, Berdindun eta Leioa udalatik egun hau sexu-askapenaren alde lortzen ari garen aurrerapen guztiak ospatzeko aprobetxatzera animatzen dugu euskal gizartea, ahaztu gabe gizarte osoaren lana dela erne ibiltzea, horren alde borrokatzen jarraitzea eta pertsona guztiak askatasunean bizi eta adierazi ahal izatea bermatzea.\nHerritarrak animatzen ditugu, beraz, sentsibilizazio- eta aldarrikapen-ekitaldiekin bat egin dezaten, foro publikoek,\nhedabideek eta sare sozialek agerian utz dezaten gaur aniztasunaren aldeko borroka-eguna dela. Leioako Udalak konpromiso irmoa jakinarazten du berdintasunezko gizarte inklusibo bat, herriko bizitzan pertsona guztien eskubideak eta partehartzea bermatuko dituena, eraikitzen laguntzeko.\nHorretarako, honako neurri hauek abiarazi ditu:\n- Maiatzaren 17a eta ekainaren 28a oroitzapenegun egitea.\n- Ekainaren 28a dela-eta, bozeramaileen batzordean adierazpen instituzionala onartzea.\n- Udaletxeko balkoian eta kultur etxean banderak jartzea.\n- Urteroko sentsibilizazio- eta prestakuntzakanpainak egitea.\n- LGTBI kolektiboko emakumeak ahalduntzeko hitzaldiak eta tailerrak eskaintzea Leioako Laket Emakumeentzako Jabekuntza Eskolaren bidez.\n- Hezkidetza-programa, Lehen Hezkuntzako lehen mailatik DBHko 4. mailara bitarteko ikastetxeetarako, tratu-berdintasunaren aldeko bizikidetza bultzatzearren eta LGTBI pertsonak diskriminatzeko moduei buruzko ezagutzak eskuratzen laguntzea, tratuberdintasunaren eta diskriminaziorik ezaren printzipioa lortzen laguntzeko.\n- Leioako Udalak bai horretarako eskumena duten erakunde publikoei, bai behar besteko gaitasuna duten eremu pribatukoei eskatzen die LGTBI+ kolektiboaren eta, bereziki, emakume bisexual, lesbiana eta transexualen bizi-baldintzak hobetzeko arauak, protokoloak, lantaldeak, ekintzak, ekimenak eta abar abian jar ditzaten sustatzeko, haiekin batera doazen estereotipoak hauste aldera.\n- Ikuspegi feminista duten prestakuntzaprozesuak jarraitu bultzatzen, langile publiko eta politikoentzat, bereziki, jendeari arreta emateko, eta gizarte- eta hezkuntzaesparrurako.\n- Zeharka, LGTBI kolektiboekin, kolektibo feministekin eta adituekin identifikatutako ekintza guztien diseinu, jarraipen eta ebaluaziorako elkarrizketa lotesle eta iraunkorreko espazioak gaitzea.\n- Eusko Jaurlaritzari eskatzea LGTBIfobiaren aurkako behatoki bat sortzeko, gizartemugimenduekin batera, eraso eta hilketa LGTBIfobikoak erregistratu, zenbatu eta horien berri emateko.\n- LGTBI pertsona guztien erabateko berdintasun eraginkorraren alde lan egiten jarraitzea, barneko, Europako eta nazioarteko ordenamendu juridikoarekin bat etorriz.\n- Irmotasunez gaitzestea indarkeria-mota guztiak, agerikoak zein ikusezinak, baita ere gorroto-delituak, diskriminazioa, intolerantzia, umiliazioa eta sexu-desira, sexu- eta genero-identitatea edo gorputzdibertsitate sexuala orientatzen duten gainerako indarkeriak ere.\nAdierazpen instituzionala. LGTBI+-en Nazioarteko Harrotasun Eguna (pdf, 136 kb)


Festa- eta jolas-egunak, erromatarren garaitik datozenak, eta batez ere tradizio katolikoko lurraldeetan, garizuman sartu aurretik egiten direnak (leku batzuetan lehenago ospatzen dituzte). Egun horietako ospakizunak. Sorrera antzina-antzinakoa duen arren, kristautasuna zabaldu aurrekoa, inauteriak bizirik dirau egungo mundu modernoan.\nErroma klasikoan udaberri-hasierarekin batera Saturnalia izeneko jaiak ospatzen zituzten. Urte-sasoi berean hainbat kulturatan jai, errito eta zeremonia franko egiten zen neguaren ondotik udaberria zetorrela ospatzeko. Kristautasuna nagusitu zenean Elizak garizuma ezarri zuen -penitentzian berrogei egunean haragia jatea eta festak ospatzea debeku zen- eta, erantzun gisa, herria aipatu berrogeialdia hasi aurreko egunetan, gero bazter utzi beharko zituen atsegin eta plazerez gozatzera eman zen. Honela, egunotan usadio paganoa eta egutegi kristaua bat etorri ziren, eta inauteria udaberriko erritoen ospakizunaren jarraipena izan zen.\nErdi Aroan Erromako inauteriak izen handia izan zuen eta, gerora, Italia (Florentzia, Venezia), Frantzia, Alemania eta Espainiara zabaldu zen ohitura. Erreforma iritsi zenean, ordea, protestantismoa nagusitu zen lurraldeetan utzi egin zioten ospakizun publikoak egiteari; lurralde katolikoetan bete-betean jarraitu zuen.\nGaur egun Euskal Herrian, oro har, aspaldiko elementu sinbolikoak gorde dituzten inauteri folklorikoak -Zuberoako maskaradak eta Lantzeko inauteria adibidez- eta hiriko inauteri modernoak -Tolosakoak kasu- ospatzen dira. Ezagunak dira hainbat herritan antolatzen diren ospakizun bereziak eta bertan parte hartzen duten pertsonaiak: Lapurdiko kaskarot-martxa, Lantzeko Miel Otxin, Ituren eta Zubietako joaldunak, Zalduendoko Markitos, etab.\nIturria: Harluxet eta beste


Cullman Center sormen beka irabazirik, New Yorken igaroko du Kirmen Uribek 2018-2018 ikasturtea\nKirmen Uribe idazle ondarroarra (arg. Gara)\nGutxiago falta da eta berehala da hemen iraila; eta irailarekin batera Cullman Centerren bekarekin New Yorken bederatzi hilabeteko egonaldia abiatuko du Kirmen Uribe idazle ondarroarrak. Segidako erreportaje hau duela hiruzpalau hilabete argitaratu zuen Ariane Kamiok Gara egunkarian, baina ikasturte berria gerturatzen joan ahala gauzatzen ere hasiko dira bertan aipatzen diren beka eta Uriberen pauso eta mugarri berria.\nAriane Kamio / Donostia. Hurrengo geltokia New York izango du Kirmen Uribek datorren ikasturtean. Bertako liburutegi publikoko Cullman Center sormen beka irabazi du idazle ondarroarrak, sona handikoa nazioartean. Jauzi bat egin nahi du bere ibilbidean eta fikziozko nobela baten intuizioz egingo du AEBetan bederatzi hilabeteko egonaldia irailetik aurrera.\n(Garak argitara emandako erreportajea)


"Donostian badaude zaharrak edo itxura klasikokoak izan gabe balio handia duten eraikinak" : Irutxuloko Hitza\nHamabietan bermuta: Ander Gortazar\nHiria eta bere eraikinak beste ikuspegi batekin begiratzeko gakoak eskaintzen ditu Ander Gortazarrek. Aditua da arkitekturan eta hirigintzan, eta Donostian, eraikin klasikoetatik harago, aintzat hartu beharreko beste arkitektura ereduak daudela aldarrikatzen du.\nTokiko Gobernu Batzordeak Eraikuntza Ordenantza eguneratzea onartu berri du. Ba al zenekien?\nEz, ez nekien, baina duela gutxi Eusko Jaurlaritzak beste dekretu zirriborro bat onartu zuen, etxebizitzen ezaugarriei erreferentzia egiten diena. Eztabaida dezente egon zen horrekin, askok uste dutelako administrazioa ez dela nor gure etxeetan sartu eta gure sukaldeak zein tamaina izan behar duen esateko. Udalari dagokionez, ordea, ez dakit zer den onartu dena.\n40 artikuluren artean, onartu da etxebizitzek, gutxienez, 35 metro karratu izan behar dituztela.\nJaponiako Nakagin dorreko kapsuletan horren herenarekin bizi dira.\nBai. Atari elkarteak kapsula horietako bat Nautikora ekarri zuen eta nik lagundu egin nien. Gure asmoa ez zen etxebizitza minimoaren apologia egitea, 60ko hamarkadan egon ziren behar eta ideietatik sorturiko tipologia arkitektoniko berriak erakustea, eta hortik eztabaida bat sortzea baizik. Niri dagokidanez, ez naiz etxebizitza minimoaren aldekoa.\nBadirudi, ordea, etorkizunean horrela biziko garela pentsarazi nahi digutela.\nBueno, Eusko Jaurlaritzak onartu nahi duen dekretua behintzat metro karratuak igotzearen aldekoa da. Badirudi, hortaz, dekretua kontrako norabidean doala. Baina egia da beste leku batzuetan bakarrik bizi direnentzako edo egoera jakin bat bizi dutenentzako etxebizitza minimoak planteatzen ari direla. Bartzelonan, esaterako, horrelako etxebizitza proiektu bat onartu dute dependentzia egoeran dauden pertsonentzako, eta horrek ere ika-mika eragin zuen, askok uste dutelako etxebizitza horiek ez liratekeela onartuko beste pertsona batzuentzako.\nEtxebizitza inteligenteei eta espazioaren optimizazioari buruz ere hitz egiten da.\nAsmakuntza berritzaileak dira automatikoak diren momentutik, baina ohe bihurtzen diren armairuak eta halakoak betidanik existitu izan dira. Hala ere, niri ez zaizkit gustatzen, ematen duelako arazoa dela etxeak gaizki optimizatuta daudela, benetako arazoa metro karratuaren prezioa denean. Iruditzen zait debateari ematen dion erantzuna ez dela benetan debatearen funtsa.\nNola ikusten duzu Donostiako hiri politika? Herritar guztiek dute lekua espazio publikoan?\nSegurtasunari edo irisgarritasunari dagokionez gauza batzuk ongi egiten ari dira, baina espazio publikoa denontzat izan behar dela badiogu, hor arazoak ikusten ditut. Etxebizitzen prezioa edo auzoak nola tratatzen ari diren ikusita… Denontzako da? Bai, ordaindu dezaketenentzako.\nGainera, iruditzen zait auzoak gero eta homogeneoagoak bilakatzeko arriskua dagoela. Esango nuke aurreko hamarkadetan auzoetan jende ezberdinagoa zegoela. Lehen, jendeak bizi zen auzoetan egiten zuen lan, eta hori galtzen ari da orain, batez ere auzo berrietan. Loiolako Erribera eta Txomiñenea, esaterako, oso antzeko auzoak dira pertsona tipologiaren aldetik. Beste auzo batzuk, berriz, ghetto bihurtzen ari dira.\nNolako eragina du auzoetan bizitokiak eta lantokiak gertu egoteak?\nAuzoetan eta hirietan du eragina. Bizitokiak eta lantokiak gertu egoteak ekartzen duena da bertakoek bertan kontsumitzea, izan menu bat jateko, trago bat hartzeko edo erosketak egiteko. Horrek nolabaiteko kohesio bat sortzen du, auzotarrak haien artean ezberdinak izan arren. Eta auzo misto batek sortzen dituen dinamika guztiak oso positiboak dira. Azken urteetan, ordea, eredu monofuntzionalago batera jo dugu. Merkataritza-gune handiak horren adibide dira, eta eredu horren ondorioak ez dira hain positiboak.\nHor paradoxa bat dago. Izan ere, lehen, industria oso kutsakorra zenean, etxebizitzak fabriken inguruan zeuden, eta orain, gero eta garbiagoak direnean, poligonoetara jo dugu, hirigunetik kanpo. Horrek mugikortasun patroi batzuk ere sortzen ditu, batez ere autoan oinarritutakoak, eta baita auzo batzuk lo-auzo bilakatzea ere.\nEstigmatizatuak izan diren erakinen balio arkitektonikoa aldarrikatzen duzu. Horregatik antolatu duzue zuk eta Jonander Agirrek Bidebietako hamabi apostoluetan barrena larunbatean egingo den paseoa?\nAldirietako arkitektura beti egon da estigmatizatua. Sortu ziren garaian eta sortu ziren moduan sortu zituzten: azkar, material txarrekin… Gainera, horra bizitzera zetozenak pertsona umilak eta kanpokoak ziren. Orduan, estigma hori betidanik egon da, ez hainbeste han bizi den jendearen artean, kanpoan bizi direnen artean baizik. Hamarkadak pasata, ordea, eraikuntza horiek perspektiba batekin ikusi ditzakegu, eta ulertu dezakegu zergatik den auzo bat den bezalakoa.\nHamabi apostoluen diseinua Le Corbusierren hirigintza ideia batetik dator, ez da norbaitek besterik gabe asmatutako zerbait. Kale estuen ereduaren kontra, korronte horrek etxebizitzak bertikalki luzatu eta dorreen artean berdeguneak sortzea bilatzen zuen. Eta hor kontatzeko asko dago. Ulertu behar dugu gure hiria historiako momentu eta korronte askoren emaitza dela.\nSoilik zaharrak diren eraikinei ematen diogu ondare balioa?\nEz nuke esango beti zaharrak direnik. Gogoratzen dut duela urte batzuk polemika dezente egon zela Mirakontxa inguruko jauregitxo bat bota behar zutelako, baina eraikuntzak ez zuen inolako balio arkitektoniko berezirik. Hala ere, nolabaiteko itxura klasiko bat zuenez, batzuek pentsatu zuten hori nahikoa zela eraikina salbatzeko.\nAldiz, duela 50 urte egindako etxebizitza moderno batzuk, arkitektonikoki onak zirenak, inolako oihartzunik gabe bota dituzte. Ondarretan bizpahiru aldiz gertatu da jada. Hirian badaude zaharrak edo itxura klasikokoak izan gabe balio handia daukaten beste eraikin batzuk.\nArkitekturak duen balio hori herritarrei helarazteko jaio zen Mugak Arkitektura Bienala?\nBai, hori da bere helburuetako bat. Diziplina plazaratu eta gai batzuen inguruan jendeak kontzientzia bat garatzea bilatzen du. Nakagin dorreko kapsularen kasua asmo horren adibide da: garai zehatz batean, toki zehatz batean, arazo zehatz bati eman zitzaion erantzun arkitektonikoa erakusten digu. Horren bidez pedagogia bat egin daiteke.\nZergatik aukeratu duzu La Hora del Cafe kafetegia elkarrizketarako?\nEtxea alboan daukat, eta kanpoan gosaltzen dudanean, hona etorri ohi naiz. Oso kafe ona daukate, eta bertakoa jende jatorra da. Leku atsegina iruditzen zait, ez dauka beste misteriorik.\nAtotxako dorre alboan egoteak zerikusia izango zuelakoan nengoen.\nEz, ez. Askoz errazagoa da [barrez]. Hemen bizi naiz, eta lekua ondo zetorkidan, besterik ez.\nHAMABIETAN BERMUTA. Patata tortilla pintxoa eta laranja zukua.\nNon. La Hora del Cafe (Egia).\nPrezioa: 4,90 euro.


Habian daude irakasleentzako gizarte berrikuntza eta ekintzailetzan trebakuntza kurtsoak Students4Change proiektuaren markoan | Sinnergiak\nErasmus Plus programaren barruan Europar Batzordeak, goi hezkuntza indartzeko bere bigarren ekintzaren markoan, finantzatutako Students4Change proiektuak helburu du akademian ekintzailetza eta gizarte berrikuntza sustatuko duten hezkuntza ereduen garapena.\nHelburu hori lortze aldera, Students4Changek bi fasetan bananduriko trebakuntza programa bat aurkeztu du: lehenengoan, maiatzaren 2an hasi eta ekainaren 20an bukatuko dena, mintegi online multzo bat eskeiniko da. Bigarrenean, Brasilgo Porto Alegre hirian uztailean egingo den aurrez aurreko trebakuntza kurtso bat antolatuko da.\nInternet bitartez egingo diren kurtsoekin hasiera ematen zaio trebakuntza programari, zeinen bitartez latinoamerikako 50 unibertsitate irakaslek euren gizarte berrikuntza eta ekintzailetza tenika eta lanabesetan ezagutzak sakondu egingo dituzten, esparru horietan izandako esperientzia eta ideiak elkarbanatzen dituzten bitartean.\nInternet bidezko kurtso hauek Students4Change proiektuaren web orrialdearen bitartez egingo diren 8 sesioren bitartez emango dira. Sesio hauetan landu egingo dira besteak beste:\nGizarte berrikuntza eta ekintzailetza soziala goi mailako ikasketen parte moduan.\nGizarte berrikuntza eta ekintzailetza soziala. Unibertsitateen etorkizuna eraikitzen.\nKomunitatea gizarte berrikuntzan eta ekintzailetza sozialean inplikatzeko tresnak.\nGizarte berrikuntza proiektu eta ekimenen inpaktuaren ebaluazio prozesuaren garrantzia.\nSaio bakoitzak, zeinek 90 minutuko iraupena izango duen, bertan landu diren gaiak deskribatzen dituen dokumentu teoriko bat izango du, beste formatu batzuetako edukiez gainera, hala nola bideoak, argitalpenak edo web orrialdeak.\nEuskal Herriko Unibertsitateak (UPV/EHU) paper zentrala du Students4Change proiektuaren trebakuntza lanen antolaketa prozesuan, eta zehazki, maiatzaren 23an eta 30ean egingo diren internet bidezko 2 mitengiren diseinu eta ebaluaketa prozesuan.\nStudents4Change proiektuaren inguruan gehiago jakiteko, bisitatu Students4Change proiektuaren web orrialdea.\n← Agenda 2030 eztabaidagai UPV/EHUren udako ikastaroetan\nTxostena: Gazteen langabezia eta Lan Prekarioa →


GAUR8 - Aplikazioen arriskuak\nGELTOKIAK - Aplikazioen arriskuak\nEa libre izan gaitezkeen. Halaxe galdetu didazu motxila bizkarrari estu lotuta; Noainez, Intxortaz eta Gernikaz betetako motxila bizkarrari atxikita. Aurrera makurtuta oinez ibiltzera ohituegi dagoen bizkar okertua erakutsiz erantzun dizut nik, begiak lurrari itsatsita. Haizearen zurrumurruak hizkuntza ezezagun batean hitz egiten du hemen, Adarraren eta Onddiren arteko lepo honetan. Etenetako Trikuharriak eguzki erloju bat dirudi eguerdiko sargorian. Begiak kizkurtuta ikusi dugu orain dela milaka urte gu bezalako beste batzuek ikusten zuten harri tentea. Denbora ez baita berdin mugitzen leku guztietan. Orduak mugitzen dira harriaren itzaletan, belarretako ilunguneetan marrazten dira eguzkiaren itzuliak, baina harriek ez dute erlojurik ezagutzen, eta kulturek ere ez, akaso. Heriotzari gurutze bideak sortu aurretik, bide-gurutzeetan egiten zitzaizkion monumentuak, harrian zizelkatutako momentuak. Hilentzako menhirrak altxatzen zituzten biziek, beraientzako zirela ohartu gabe. Beldurtutako lurra arantzaz betetako triku bat besterik ez baita heriotzarekin gogoratzen denean.\nPottokak bueltaka dabiltza inguruko belardietan. Baina, belarra gogorra da hemen; haizeen eta ekaitzen aurrean gotortuta dago. Hemendik begiratuta, Adarratik behera datozen mendizaleek inurri koloretsuak baino ez dute ematen. Garotan marrazkiak egin ditu norbaitek. Besteek egindako urratsen gainean luzatzen dugu pausua, dozenaka, ehunka, milaka oinen arrastoak uzten ditugu belarretan eta bideak soiltzen ditugu garotan, milaka oinen artean. Akaso bideak eraiki ez, ibili egiten baitira. Tarteka, norbaiti otuko zaio bide xendatik atera eta bere ibilbidea sortzea, baina berehala irentsiko ditu belarrak bere urratsak, berehala desagertuko da poliki doan denbora honen geografia ezkututik.\nMotxilak bizkarrean min ematen dizu zuri, trikuharriaren aldamenean zutik. Libre izan nahiko zenuke, hegoak eduki nahiko zenituzkeela esaten didazu, lur honetatik ihes egin nahiko zenukeela. Nik hegoak bakarrik ez, haizea ere beharko zenukeela erantzun dizut. Eta hemendik aste batzuetara gure gainetik igaroko diren usoekin akordatu naiz, herri txikien negu gordinetik ihesi joaten diren horiekin.\nZure bideari jarraitu nahiko zenioke, halaxe esan didazu, baina bide-bazterretan ehizarako postu gehiegi dauzkagu adaxka artean ezkutatuta. Besteek egindako bideetan ibiltzeaz aspertuta zaudela esaten didazu, nekatu zarela historiaren lokarri ikusezinak orkatiletan estututa sentitzeaz. Buruntzaren horma irentsiekin gogoratu naiz ni, eta ustekabean urruneko errepideren batetatik azkarregi doazen autoen hotsa iritsi zait. Kulturak etenetan bizi dira, ez hausturetan. Galdera-ikur bat dira zure begiak zeruan ekaitza lehertu denean. Nik hemen denbora ezberdin ibili arren badabilela erantzun dizut, hankak belar gotortuan sustraituta, bideak ibil nazan zain.\nInguruko basoren batean orro egin du animalia izuturen batek. Lehenengo euri tantak sentitu bezain laster korrika abiatu zara garo artean, itsu-itsuan, baina bideak bukatu eta oinak urratzen dituzte landare artean ezkutatutako sasiek. Polikiago joateko eskatzen dizut eta tren azkarrak ikusi ditut mendietan zauri diren tuneletan lasterka; polikiago joateko eskatu dizut eta lurrak eta apurtzen imajinatu ditut inongoak ez omen diren zure hanka modernoak; polikiago joateko eskatu dizut eta hizkuntza arrotzetan mintzo diren haizeek oihu egin dute itsasaldean, eta azkarregi zoaz zu hankak lurrean behar bezala bermatzeko, azkarregi denbora ikusteko. Ekaitza lehertu denean, zuhaitz baten enborrean finkatu duzu eskua; arnasestuka dituzu begiak ere. «Ihes egin nahi nuen» esan didazu, motxila lurrera botaz. Baina besteek egindako urratsen lohiak zikindu dizkizu botak. •


Hezkuntza Berrikuntza eta Gorputz Hezkuntza |\nHezkuntza Berrikuntza eta Gorputz Hezkuntza\nPosteado a las 4:29 pm por admin, el 2 diciembre, 2021\nArtikulu honetan saiatuko gara gorputz hezkuntza arloak hezkuntza berrikuntza prozesu batean hartu dezakeen xedea ezaugarritzen. Horretarako, hainbat gakori buruzko gogoeta sustatzea izango dugu helburu.\nGizartean somatzen, ikusten eta pairatzen ari garen aldaketa guztiei erreparatuz gero, hala nola, migrazio fenomeno berriak, kulturartekotasuna, emergentzia klimatikoa, baliabide naturalen agortzea, hiperkonektibitatea, iraultza teknologiko radikalak, pentsamendu materialistaren nagusitasuna, pribatutasunaren haustura, kontrola… aldaketa garai bat baino garai aldaketa batean murgilduta gaudela esaten da.\nGauzak horrela, formakuntzan dihardugunon hausnarketa galdera argia litzateke: zer egin behar du eskolak gizarte horretan bizi diren ikasle eta biziko diren biztanleen beharrei ahalik eta modu esanguratsu eta eraginkorrenean erantzuteko?\nGizartea eta eskola txanpon bereko bi alderdi izanik, BERRIKUNTZA hitza eta BERRIKUNTZA jarrera datorkigu burura. Francisco Imbernónek hezkuntza berrikuntza definitzen du “taldean, modu kolektiboan egiten diren proposamen, ekarpen eta ideia berrien arakatze prozesu eta jarrera gisa, non praktikan antzematen diren arazoei aurre egiteko testuinguruetan eta hezkuntza praktika instituzionalean, aldaketak ekarriko dituen”; hau da, berrikuntza bera ez da helburua, bitartekoa baizik; hezkuntza berrikuntza prozesuen helburu nagusia IKASLE GUZTIEK HOBETO ETA GEHIAGO IKASTEA izango litzateke.\nBerrikuntzaz jakin badakigu alderdi anitzekoa dela, hala nola, irakaslearen aurrezagutzak eta sinismenak aldatzea, irakasle-ikasle rolak aldatzea, irakaslearen egiteko moduak aldatzea, espazioak eta antolaketa aldatzea suposatzen duela… badakigu hau ez dela erraza, baina berrikuntza gauzatu eta mantendu dadin, ezinbestekoa da.\nBerrikuntzaz jakin badakigu zuzendaritzatik sustatu daitekeela edo irakasle talde batek tira dezakeela eta gehienetan biak lerrokatuta joan beharko direla berrikuntza prozesua abiatu eta batez ere egiten diren aldaketak denboran iraunkorrak izan daitezen. Badakigu baita hortarako zein garrantzitsuak diren ikaste komunitateak eta sareak, gainera berrikuntzak dio irakasle-gai-talde-gela-ordu eredua desagertuko dela, irakasle taldea, kotutoretza eta komunitatearen alde. Gauzak horrela, badakigu berrikuntza prozesua eskolan eta eskolatik abiatu behar dela, hezkuntza sistema osoaren aldaketa noiz etorriko, zain egon gabe.\nHezkuntza berrikuntza prozesuko alderdirik garrantzitsuena berrikuntza zergatik eta zertarako egiten dugun jakitea da; zergatik abiatu berrikuntza prozesu bat, zein da prozesu horren iparra, nora joan nahi dugun… Berrikuntza beraz, helburuetatik hasten da, justifikatzen duten asmoetatik, eta horri zentzua emango dion curriculum eta ebaluazio batetik.\nBizi garen gizarte aldakor, ziurgabe, konplexu eta zalantzakor honetan bizitzeko, zer jakin behar dute ikasleek? are gehiago, Yuval Noah Harari historialari eta pentsalari israeldarrak bere azken liburuan “21 lezio XXI. menderako“ UTRU (Unprecedented Transformation and Radical Uncertainties) akronimoa erabiltzen du, aurrekaririk gabeko eraldaketa eta radikalki ziurgabea den gizarte bat ezaugarritzeko. Ez dezagun ahaztu etorkizuna ez dela etorri behar dena, orain gertatzen ari dena baizik eta noski bertatik ikasi beharrean gaudela.\nGoazen beraz arreta gunea hortan jartzera; nola jaso behar dute ikasleek benetako ikaskuntza, ikaskuntza autentikoa, ikaskuntza sakona? zein ikaskuntza egingo zaizkie baliogarri? bizitzarako prestatzen ditugu gure ikasleak? zein ikasle/pertsona eredu beharko dugu? Hor dago gakoa.\nGAKOA: PERTSONA EREDUA: Pertsona Osasuntsua\nGure ustez eskolak PERTSONA OSASUNTSUAK lortu behar ditu; eskolak ikasleari gizarte ziurgabe aldakor eta konplexu horretan ahalik eta erosoen bizitzeko, norbere gorputz eta buruaren zaintza egiteko erramintak eman behar dizkio. Pertsona osasuntsu gisa ulertuko dugu, bere ongizate fisiko, mental eta soziala duena eta funtzionatzeko gaitasunaren lorpen maila gorena eta gaixotasun maila txikiena izango duena.\nIkasle osasuntsua garatzeko (gaur egun eta etorkizunean) eskolak, komunitatearekin batera, testuinguru ezberdinak sortu beharko ditu, hezkuntza formala eta ez formala uztartuz; eskolako curriculumak guzti honi berariaz erreparatuko dio, ikasleak bizitza osasuntsu bat eramanez, etorkizunari begira osasuna garatzeko estrategiak eskuratuz, gorputza, burua eta ingurua zainduz, jarduera fisikoa egiteko ohitura hartuz, kultura motriza eskuratuz, emozio hezkuntzaz jabetuz, adiskidetasunaz gogoeta eginez, naturaren kontzientzia hartuz… ongizate fisiko, mental eta soziala garatzeaz ari gara alegia.\nEskoletako curriculum eta ebaluazioaren definizioan ikasleen irteera profiletako bat OSASUNTSUA ezaugarria izango da, definizio honek duen konplexutasun guztiarekin, osasuntsua kontzeptua ere alderdi anitzekoa baita, erreferentzia egiten dio alderdi fisiko, mental eta sozialari, ez da zerbait estatikoa, behin lortu eta betirako daukazuna baizik eta osasuna dinamikoa da, gaixotasuna eta ongizatearen artean mugitzen eta uztartzen delako. Konplexua da pertsonok beste aukera askoren artean izan dezakegulako gaixotasun edo disgaitasun maila altua, eta gainera osasuna, norbere bizilekuaren baldintza historiko, sozial, kultural eta ingurugirokoen menpe dago.\nIkasleak ikasi beharko du fisikoki norbera zaintzearen ardura izaten, bizitza guztirako gorputz bakar bat dugunaren kontzientzia izaten eta bera zaintzeko ardura nagusia norberarena dela jabetzen eta horretarako ikasi beharko du bizitzarako ohitura osasuntsuak eskuratzen. Gorputzaren ongizatean eta gorputzaren funtzionamendu egokian datza, pertsonaren alderdi fisikoaz ari gara.\nHau ezingo du lortu mentalki norbera zaintzearen kontzientzia hartu gabe eta ikasleak jakin beharko du oreka bat egon behar dela pertsona eta bere ingurune kulturalaren artean eta bere baitan daudela ongizate emozionala eta psikikoa eta horrek estres egoeretan pertsona batek nola pentsatu, sentitu, jokatu eta erantzuteko moduan eragin zuzena duela, pertsonaren alderdi mentalaz ari gara.\nBestetik, ikasleak inguruneak dakarren erronka eta aldaketetara egokitzeko eta autokudeatzeko gaitasuna lortu beharko luke eta beste pertsonekin harreman egokiak eta aberatsak izateko gaitasuna garatu. Pertsonaren alderdi sozialaz ari gara.\nEskolak beraz, pertsona osasuntsua ezaugarri pertsonala garatzea nahi badu, testuinguru ezberdinak sortuko ditu hezkuntza formala eta ez formala kontuan izanik (GH arloko bi orduak gaindituz) eta ikasle, eskola eta komunitatearen erantzunkizunean azpimarra jarriz, hau da, ikasleari testuinguru, momentu eta espazio ezberdinak eskaini beharko dizkio, irakasle bat –talde bat- gela bat – arlo bat- ordu bat eredua gaindituz.\nGAKOA : IKASLE –IRAKASLE ROLEN ALDAKETA\nHezkuntza berrikuntzak ezagutzak igortzen zituen irakasle orojalea desagertarazi eta irakasle bidelaguna azaleratu du, ikaslea hezkuntzaren erdigunean jarriz.\nIkaslea, ezagupen ezberdinen hartzaile hutsa izatetik, bakarkako zein taldeko proiektu eta ikerketa ezberdinetan murgiltzera pasako da, teknologia berriak erabiliko ditu baliabide pedagogiko gisa, norbere curriculum propioa osatzeko aukeraketan murgildu eta ebidentzietan oinarritutako ebaluazioan kokatuko da ; hau horrela gerta dadin irakasleak bere egiteko moduak aldatu behar ditu aipatutako guztia benetan gauzatu dadin. Horretarako irakaslea, talde lana zuzentzen eta ikasleari behar dituen euskarriak eskaintzen arituko da ikasle bakoitza ezagutu eta iradokitu asmoz, ikasleen abilezia, gaitasun eta zaletasunak garatuz eta taldea aberastuz.\nPertsona osasuntsuak lortzeko, ikasleak rol aktiboa erakutsi beharko du bere osasunaren zaintzan, eguneko, asteko, hilabeteko eta ikasturteko ikuspegi batetik abiatuta, hezkuntza formala eta ez fomala uztartuz OMEk (Osasunaren Mundu Erakundea) jarduera fisikoa egiteko maiztasun, denbora eta intentsitatearen gomendioetara iristeko, bizi ohitura osasuntsuak ezagutu, gauzatu eta garatuz.\nIkasturte ezberdinetan zehar ikaslea jarduera fisiko ezberdinetara gerturatuko da, bere zaletasunak aurkituko ditu, teknologia berrien laguntza izango du, ohitura osasuntsuen jakintza eskuratuko du, eta horretako norbera, eskola eta komunitatea bidelagun izango ditu.\nEskolak (irakasleak, familiak) eta komunitateak (elkartegintza, udaleko kirol zein kultur zerbitzuak…) testuinguruak eta erraztasunak eskainiko dizkio ikasleari pertsona osasuntsuan bilakatu dadin (goizeko aktibazioa, patio hezitzaileak eta aktiboak, bizi ohitura osasuntsuen tailerrak, mugimendua ahalbideratzen duten metodologiak, udalekuak, bakarka, gelaka zein familian burutzeko erronkak, eskola kirola…).\nEsparru hau definitzeko, sortzeko eta ebaluatzeko irakasle profil berri bat antzeman dezakegu tutorea bera izan daitekeena edo tutorearekin batera ikasleen ongizate fisiko, mental eta soziala bermatzeko ardura izango duen osasun irakaslea. Irakasle honek ikasleen OSASUNTSUA ezaugarri pertsonalaren jarraipena egingo luke, derrigorrezko eskola ibilbidean zehar eta hau amaitzean, ikasleek ohitura osasuntsuak eskuratuak izan ditzaten.\nBestetik eskolak ezin izango du irakasleen osasunaren zaintza ahaztu eta eskolako irakasle zein langileei testuinguruak (espazioak, formazioa, tailerrak… ) eskaini beharko lizkioke, bakarka, irakasle taldeetan zein ikasleekin batera jarduera anitzak egiteko.\nGAKOA: ARKITEKTURA ETA ESKOLAREN DISEINUA\nHezkuntza berrikuntzan sartuta dauden ikastetxeak arkitekturaren eraldaketan murgiltzen ari dira, eredu pedagogiko berriek, ikas irakas prozesu berriak eskatzen dituztelako, hau da, ikasle eta irakasleak harremantzeko moduak aldatu dira, irakasteko modu berriak daudelako, horregatik guzti honek, eskolako diseinu, arkitektura eta altzariak aldatzea eskatzen du, argi izanda noski, arkitektura beti pedagogiaren menpe egon behar dela.\nEspazio berriek baimendu behar dute alde batetik, irakasle eta ikasleen arteko elkarekintza egotea asanblada edo debate gisara, bestetik baimendu behar dute ikasleen arteko harremana sustatzea, proiektuen lanketak eta beraien arteko elkarrizketa izateko eta azkenik baimendu behar dute ikaslea norbere buruarekin egoten, pentsatzeko, gogoeta egiteko, lanak antolatzeko.\nPertsona osasuntsuaren begiradan sartuz, galdetu beharko ginateke ea barne espazio horiek mugimendua sustatzen duten, goxo sentitzera edo motibazioa pizteko eragina duten, kanpo espazioen diseinuak zein eredu pedagogikori erantzuten dion, bai barne zein kanpo espazioek ikasle guztien beharrak asetzen dituzten, jarduera fisiko ezberdinak burutzeko espazio anitzak dauden, naturaren balio pedagogikoaren begirada dagoen, eskola komunitatera irekia dagoen eta eskolako espazioak patiotik haratago doazen …\nBarne espazioak berritzen ari diren honetan kanpo espazioen txanda dela aldarrikatuko genuke patioak ere heziketa gune direlako, berariaz esku-hartze pedagogikoak egiten badira behintzat; guk argi dugu hezkuntza ez formala, hezkuntza dela eta eskolakoa dela.\nKanpo espazio berriak behar dira, polibalenteak, malguak, atseginak, erosoak, seguruak, genero ikuspegia bermatzen dutenak, eskolakoak, komunitatekoak, herrikoak, mankomunitate mailakoak….\nAipatu bezala eskoletako barne zein kanpo espazioetaz gain hezkuntza berrikuntzak eskatzen du komunitatera (elkartegintza, udal zerbitzu, mankomunitatea, lurralde, enpresa …) eta ingurunera (kalea, plaza, natura …) gehiago irekitzea; espazio horien apropiazioa eginez teknifikazioa- naturarekin orekatuko da, hiperkonektibitatea- barnekotasunarekin, humanitatea- zientziarekin.\nAmaitzeko beste hainbat gakori erreparatu baldin badiogu ere, koordinazioa eta antolaketa kasu, beste tarte baterako utziko dugu.Gauzak horrela argi daukagu, konpetentzia motorra, hezkuntza berrikuntzaren aliatu bilakatuko dela, ikasleak hobeto eta gehiago ikas dezaten, bizi garen eta etorriko den gizarte ziurgabe eta konplexu horretara, egokitu gaitezen.\n← ¿CÓMO PREVENIR LA LUMBALGIA?\nKirol praktika ohituren emaitzak direla-eta →


Materialen zientzia eta ingeniaritza. Hastapenak :: Libelista\nMaterialen zientzia eta ingeniaritza irakasteko aurreko edizioetan erabilitako helburuak eta hurbilketak mantendu ditut zazpigarren edizio honetan. Lehen helburua, helburu nagusia, da kalkulua, kimika eta fisika ikasten hasi diren unibertsitateko ikasleei oinarrizko printzipioak aurkeztea maila egoki batean. Bigarren helburua da gaia ordena logiko batean aurkeztea, gai sinpleenetatik konplexuenetara. Testu osoan mantentzen saiatu naizen hirugarren helburuaren, edo filosofiaren, arabera, gai edo kontzeptu bat lantzea merezi badu, orduan, behar adinako xehetasunez lantzea eta zabaltzea merezi du, ikasleek erabat uler dezaten beste iturri batzuetara jo behar izan gabe. Laugarren helburua da ikaskuntza-prozesua arintzen duten ezaugarriak txertatzea liburuan. Bosgarren helburua da irakaskuntza- eta ikaskuntza-prozesua hobetzea, gaur egun ingeniaritzako irakasle eta ikasle gehienek eskura dituzten teknologia berriak erabiliz.


Iztuetak brokel-dantzaren azken dantza bezala aurkezten du zinta-dantza. Horrez gain, ez du dantza horri buruzko datu gehiago eskaintzen. Jose Antonio Olanok prestatutako brokel-dantzarien taldeak 1858an Bilbon eskainitako dantza saioaren aurkezpen-orriko 10. tokian, belauntxingoaren ondoren eta uztai handienaren aurretik agertzen da zinta-dantza:\nJose Antonio Azpiazuk 1858an brokel-dantzari buruz idatzitako deskribapenean, honela aurkezten du zinta-dantza:\nAngel Muruak jasotako datuen arabera, 1941 eta 1942 bitartean Jose Lorenzo Pujana Legazpian izan zen dantzak irakasten, eta besteak beste zinta-dantza irakatsi zuen. Horretarako erabili zuten zinta-dantzaren makilak bospasei metroko altura zuen eta lotutako zintak askatzerakoan makilaren muturretik uso bat askatzen zen. Ohitura hau Antzuolako trokeo-dantzan egin ohi den zinta-dantzan ere gordetzen da gaur egun.


Zer dira koipeak eta zergatik behar ditu? | Consumer\nZer dira koipeak eta zergatik behar ditu?\nLipidoek energiaren %25 eta %30 artean izan behar dute dieta osasungarri batean, baina mota askotakoak daude.\nEgilea: Eva San Martín 2018-ko urriak 1\nGantzak funtsezko makronutrientea dira elikadura osasungarria izateko . Baina koipeak eta koipeak daude. Adituek gogoratzen dutenez, nutrizioan ezer ez da dirudien bezain nabaria. Koipeak garrantzitsuak dira eta, gaitz guztiak salatu aurretik, ezagutu egin behar dira bakoitzaren ezaugarriak .\nZenbat koipe behar du?\nGantz asegabeek gantz-azido esentzialak ematen dituzte, hala nola omega 3 eta omega 6 azidoak, gorputzak elikaduraren bidez behar dituenak, ez baita gai bere kabuz sintetizatzeko.\nZure organismoak koipeak . Beste makronutriente batzuek baino kaloria gehiago dituzte: 9 kilokaloria gramo bakoitzeko, gramo bat proteinatan edo karbohidratotan daudenen bikoitza (4 kilokaloria dituzte). Baina “koipeak dira energia-mantenugai nagusia”, dio Emili Rosek, ‘ Espainiako herritar helduen elikadurako koipe eta olioei buruzko adostasuna ‘, Nutrizio, Elikadura eta Dietetika Elkarteen Espainiako Federaziokoa.\nLipidoak, gainera, gorputzak behar dituen baina berez sintetizatu ezin dituen funtsezko gantz-azidoen iturri dira, zelulen funtzionamendu egokirako eta metabolismorako funtsezkoak. Koipeak edo lipidoak landareetan eta animalietan egoten dira, baita zenbait organismo mikrobiarretan ere. Gainera, behar den erregaia ez ezik, bitamina garrantzitsu asko, hala nola A, D, E eta K, bakarrik disolbatzen dira (liposolubleak).\nDietikagizionistak bat datoz: gantzek dieta osasungarriaren %25 eta %30 artean sortu behar dute. Arazoa da denak ez direla berdinak eta ez dutela berdin jokatzen gorputzean. Gure energia-iturri nagusia diren arren, Ros-ek dioenez, jaten ditugun energia-motak eta -kalitateak eragin handia du osasunean. Beraz, arazoaren egoera zein koipetan hartzen dugun laburtzen da.\nAlde batetik, adituek “koipe gomendagarriak” . Olio eta gantz asegabeak dira, batez ere gantz-azido esentzialak ematen dituztenak, hala nola omega 3 eta omega 6 azidoak, gorputzak elikaduraren bidez sartu behar dituenak, ez baita gai bere kabuz sintetizatzeko. Fruitu lehorrak, oliba-olioa, arrain urdinak, haziak, soja eta zenbait frutatan aurki ditzakegu, hala nola aguakatean. Baina koipe gomendagarriak bi motatakoak dira:\nGantz monoasegabeak . Koipe horretan daude neska politak, eta adituak ados daude elikadura-balioagatik eta osasunerako onurengatik. Horien artean daude monoinsaturatuak, landare-jatorrikoak, batez ere oliba-olioa . Osasungarrienak dira: adituek gomendatzen dute hartzen ditugun koipeen erdiak horrelakoak izatea.\nGantz poliasegabeak . Batez ere landare-oliotan aurkitzen ditugu ( ekilorea, artoa edo soja ) eta arrainean (urdinean gehiago, antxoak, atuna, sardinak, berdela eta izokina. ). Omega 6 motako gantz-azido poliasegabeak nabarmentzen dira: landare-oliotan, hala nola ekilore-, arto-, soja-oliotan eta arrainaren omega 3, barazki- eta soja-oliotan. Gantz-azido esentzialekin gantz asegabeak ematen dituzten beste elikagai batzuk hauek dira: fruitu lehorrak olioa, zenbait hazi eta fruta, hala nola aguakate .\nBeste ohar bat: ekilore-olio oleiko garaia gero eta ohikoagoa da elikagai batzuetan. Gantz horrek, omega 6 horren zati baten ordez, azido oleikoa (monoasegabea) erabiltzen du; azido hori da oliba-olioan nagusi den gantz-azidoa, eta, beraz, ekilore-olio altuaren osaera oliba-olioaren antzekoa da.\nOliba-patsaren olioa: hiru galdera erantzunarekin\nGantz aseak eta trans\nKoipe gomendagarriak badaude, beste batzuk ez dira hain gomendagarriak, batez ere kopuru handietan kontsumitzen badira. Kontua moderazioan dagoelako.\nGantz aseak (…) animalia-koipeak, koko-olioa ) gehiegi kontsumitzeak kolesterol “txarra” handitzen lagun dezake, teknikoki dentsitate txikiko lipoproteinak (LDL) deritzona. Hala ere, PURE azterketa ( Prospective Urban Rural Epidemiology ). Zazpi urtetik gorako 18 herrialdetan 135.000 lagunen dietak konparatu zituen eta aldizkari mediko entzutetsuan argitaratu zen. Lancet , dio ez direla kaltegarriak neurriz kontsumitzen badira. Gantzak esnekiak eta haragi zuria (oilaskoa) pixka bat onuragarriak dira. Eta haragi gorria neutralak dira, ez kaltegarriak, ikerketaren arabera, gaixotasun kardiobaskularren ikuspegitik.\nTrans koipeak . Artifizialki lortzen dira, gantz likidoak gantz solido bihurtzeko margarinak, opilak, galletak, pizza izoztuak, krispetak eta bestelako elikagai prestatuak egiteko elikagaien industrian erabiltzen direnak. Denborak aurrera egin ahala, ikusi da horiek direla osasun kardiobaskularrarentzat kaltegarrienak, eta gaur egun nabarmen gutxitu dira.\nTrans gantz naturalak\nEzustekoa: esneak trans ere badu . Baina adituak konturatu dira trans gantzen unibertsoan ñabardurak ere badaudela, eta horiek funtsezkoak direla. Baina argitu du María Visitación Calvok, ‘ Esne-gantza: konposatu bioaktiboen iturri naturala ‘, jatorri industrialeko trans ak txarrak dira, esnearen trans azidoak jatorri naturalekoak dira, eta horien ondorio negatiboak ez dira oso probableak esnekiak neurriz hartuz gero.\nGainera, esne-gantza konposatu aktibo onen iturri naturala da, hala nola azido butirikoa, azido linoleikoa edo zenbait gaixotasun kroniko prebenitzen laguntzen duten fosfolipidoak.\nRevista urria 2018


Jarduera fisikoaren ekarpenak balizko hezkuntza lege berriko oinarrietarako • ZUZEU\nJarduera fisikoaren ekarpenak –\nGorputzaren burujabetzako ikuspegi integrala hezkuntzan…\nSARRERA. Euskadiko Legebiltzarrean Hezkuntzarako araudi berrirako oinarriak eztabaidatzen ari dira. Oinarri horiek ez diote bide eman Hezkuntza Fisikoaren eta jolasaren mundutik egin izan ditugun aldarrikapenei. Beste behin, «maria» izaki, ez da aintzat hartu ez gorputzak ez eta motrizitateak duten berebiziko garrantzia.\nArtikulu honekin bilatzen dudana da gorputzaren eta mugimenduaren garrantzia ikas-irakas prozesuetan aintzat hartzea. Proposatzen dut hezkuntza sistema osoko gune eta une guztietan gorputzaren eta mugimenduaren kontzientzia hartze bat eta horretarako nazioarteko mailan dagoen ezagutza zientifiko eta esku-hartze proposamenak botatzen dizkizet. Ez dakit hezkuntza politika-egileen kontzientziak piztu eta oinarriak osatzea lortuko dudan. Konformatzen naiz irakurle zaren horren (er)aldaketarako zirrara pizteaz bat lanabesak emango, eta noski, hartuko bazenizkit. Goazen ba!\nGORPUTZA ETA MUGIMENDUA. NON DAUDE? Musika, Esku-Lanak eta Jinasia. Hezkuntzako hiru Maria. Musika-arteetan gorputz-adierazpena. Hirurek ala hirurek dute gorputza eta motrizitatea bidelagun. Etengabeko hezkuntza lege-erreformetan aipatua izan ohi da ikaslea erdigunean ipini eta adierazpenaren garrantzia. Baina zeruak lurra jo behar duen guztietan, hezkuntza paradigma berdina errepikatu egiten da: ikaslea adi eta geldi egon behar du. Badirudi ikaskuntza-irakaskuntza prozesuak gorputzetik «deskonektatu» egin behar direla. Gorputza traba dela.\nFrancesco Tonuccik, maisuki eta modu oso grafikoan adierazten zuen hezkuntzak motrizitatearekiko duen ahaztura: Bizitzako lehen urteetan, oinez egitera eta mintzatzera bultzatzen ditugu umeak, ahalik eta eskolara iritsi arte, zeinetan isilik eta geldi egotera behartzen ditugun.\nBizitzako une guztietan, benetako ikasketak, soilik, gorputza eta mugimendua bat eta batera eman direnean gauzatzen dira. Ikasketa esanguratsua bezala deiturikoak ezinbestekoan du psikea, emozioa eta gorputzak hirurak elkar eta elkarrekin ematea. Gorputzaren «deskonexioa» oso ohiko bihurtu da gure ikasgeletan, eta ondorioz, ikasleei asko zailtzen zaie, mugimenduaren zirrararik gabe, benetako eta sakoneko ikasketa arrakastatsu eta esanguratsuak izatea.\nBaso eskola, zirkulazio librea, proiektuetan lan egitea, pedagogiaren konfidantza eta psikomotrizitate alorreko eskaerak. Bakoitzak beretik egin arren proposamena bera da: ikasteko mugitu beharra dago. Ekintzak sortzen du besteekin eta inguruarekin elkar ekintza, eta horrek gauzatzen du ikaslearengan ikerketa eta ezagutzarako sena piztea.\nMugimendu ezaren indikatzaileak asko dira: inoizko kirol eta jarduera-fisiko eskaintza handiena duten belaunaldi honetako umeek inoizko gain-pisu eta obesidade zenbaki altuenak dituzte. Kaleak eta plazak «okupatzen» dituzten umeen jolas espontaneoa futbol erregea (ez erregina) da. Haurrak «monitorizatuta» ditugu: autobuseko monitorea, jangelako monitorea, eskola-kiroleko monitorea; eta bereziki, pantalla-monitorea. Eduki teoriakoak «ikusi» eta «entzun» egiten dituzte, eta gutxitan «ukitu» eta «bizitu».\nMugimendu ezak umearen autonomia eza dakar. Gure espazio hurbilaren eta norberaren gorputzaren konkista aukera murritzek nor bere buruarekiko konfiantza, ausardia eta independentzia oztopatzen dituzte. Aske eta libre izango diren etorkizuneko helduen trebakuntza biziki hanka trabatzen dituzte segurtasunaren eta kontrolaren izenean aurrera eramaten ditugun usteko hezigarri diren hezkuntza-jarduerek. Korapilo horri guztia askatu asmoz nire proposamena:\nJARDUERA FISIKOAREN IKUSPEGI INTEGRALA HEZKUNTZA SISTEMA OSOAN BERMATU. Nire proposamenek ebidentzia zientifikoaren eta nazioarteko erakundeen gomendiotik edaten dute, eta Munduko Osasun Erakundeak eta ISPAH (International Society of Physical Activity and Health) erakundeek egiten dituzten gomendio zehatzak aintzat hartzen ditu bereziki.\nProposamena, ikastetxe komunitate osoan eta hezkuntza ez formaleko abaguneetan, Jarduera Fisikoaren ikuspegi integral bat garatzea da. Irakurle, horien xehetasun zehatzetan murgiltzeko jo ezazu EUSKADIKO MUGIMENT webgunera.\nEsku hartze horiek guztiek hezkuntza eragileen kontzientziak piztu nahi ditu. Buru jabetu behar gara gorputzak eta mugimenduak duten garrantziaz. Noski ikasleak gehiago mugiaraziko dituguna; baina, bereziki, mahai gaineratu nahi duguna da gorputza ikasketa prozesuaren ezinbesteko parte bat dela, gorputzaren eta berorren mugimenduaz kontzientziaraztea da bilatzen duguna. Esku hartzeak bi multzotan aurkezten dizkizuet:\nESKOLA ORDUZ KANPO EKINTZEN ESKU HARTZEA. Proposamen hauetan sartu baino lehen ohar bat: Ikastetxeetako komunitateetan ezinbestekoa da eskola orduz kanpoko ekintzek merezi duten duintasuna eta balioa ematea.\nAldarrikatzen dudana da hezkuntza formalak eta ez formalak bat egin behar dutela ikastetxe komunitate integral batean. Bateko eta besteko eragileek batera arraun egin behar dute egitasmo pedagogiko bera aurrera ateratzeko. Eskola ordua eta eskola orduz kanpoko orduak ez dira gauza bera. Desberdinak dira. Bata aisia da eta bestea hezkuntza formala. Giltzarria da berezitasunak berezitasun, biek ala biek, koherentzia eta koordinazio orientazio bera izan behar dutela.\nErronketako bat baliabide gehiagoren premia izango den arren, lehengo urratsa, ikusmira aldaketarena izango da. Eskola orduz kanpoko jarduerak ikastetxeko jarduerak dira. Hezkuntza proiektuan txertatuta egon behar dira eta berebiziko aukera dira hezkuntza komunitatearen helburuak erdiesteko. Bereziki komunitate horren kohexio eta ekitatea mahia gainean helburu gisa jartzen baditugu. Askotan, heziketa esanguratsuagoak emateko aukerak eskainiko dizkigute une ez formalek formalek baino. Eskolaz ordu kanpoko ekintzen duintasuna aldarrikatzen dut.\nIKASTETXERA JOAN ETORRI AKTIBOAK. Bizikleta, oinez, patin, patineteak eta garraio publikoak denak dira onak ikastetxera autonomo, libre eta aktiboki joateko. Esperientziak ugari eta arrakastatsu asko dago. Zenbait estatututan ezinbestekoa da umeak bakarrik eskolara joatea beren garapen integralaren parte bezala. Autobus, autoaren eta helduen morrontzatik ihes egiteko lehen urratsa egun bakar batekin hastea izan daiteke. Herriko eta eskualdeko beste ikastetxe eta beste udalekin batera jardutea eramango gaituzte. Irakurle, zu nola joaten zinen eskolara?\nPATIOA. Irakasle askoren kafe ordua eta ikasleen tentsioak askatzeko unea. Diote eskola patioak eta espetxe patioak helburu eta antzerako konfigurazio bera dutela: kontrola. Eskola gehienetan (areto) futbol kantxa edo pilotaleku «gogokorrak». Ekarpen feministari esker bereziki gaia oso bogan dago. Hainbat komunitatek espazio fisikoa eraldatu eta desportibizatzen ari dira aukera naturalagoko proposamenekin. Asfalto/hormigoi zurrunetik urruntzeko asmoz natura- eta bertikaltasunaren konkistarako elementuak sartzen dira. Europan badira adibideak hori egin ostean emaitza bera lortu dutenak: Alegia, gizontasun batzuek espazio nagusi eta gehiengoa bereganatzen jarraitzen dutela. Lehen baloiarekin zena orain natura elementu garrantzitsuenekin. Beraz, irakasle kafe ordu askoren kaltetarako, patioak aukera paregabe dira ikasleen harremanen gogoeta piztu eta haren gainean eragiteko. Espazioak bitarteko dira eta ez helburu. Beraz, patioak eraldaketa fisiko batekin batera, erabiltzaileen ikuspegi eta partaidetza kritikoko parte hartzearekin eraldatu behar dira; eta horrek, beste behin, komunitatearen su moteleko parte hartze prozesu irekiko sukaldatzea eskatzen du.Beste behin ustezko balio gutxiko harria, harribitxi bilakatzen zaigu heziketarako.\nJANGELA ORDUAK. Gorputza aintzat hartzea ez du uneoro geldirik ez egotea adierazi nahi, jangela orduak atseden eta lasaitasunetik gutxi dute eta maiz ekintzekin kargatu egiten ditugu, noiz eta behar bada, deskargatzea den bide eraginkorrena. Beste behin, komunitate osoaren esku hartzea eskatzen du.\nIKASTETXEKO ESKOLA KIROLA. Gure alaba-semeen lehen kirol eta jarduera fisikoen lehen esperientzietarako esparru emozional seguru eta hurbilena bere ikaskideekin egunero partekatzen dutena da, alegia, bere ikastetxea. Bertan daude bere premiaz eta interesez dakiten profesionalak. Gainera, gurasoek ere, «auzolanean» inplika daitezke ordezkaritza organo gorenaren bidez eta jardueren antolaketaninplikatuz. Benetako ikastetxeko eskola kirol arrakastatsu baterako, aurrez azalduriko guztiekin batera, ezinbestekoa da, eskola orduz kanpoko hezitzaile horiek klaustroaren koordinazioan aritzea, koherentzia pedagogia eskatzen du eskola ordua eta eskola orduz kanpokoa, biak ala bika, umeen interes gorena erdiesteko, elkar lana. Bereziki, Gipuzkoako hainbat eskola-kirol adibide dira ustezko kimera oso egingarri dela.\nEZ ANTOLATUA ANTOLATZEA. Jolas libre eta autonomoa desagertzen ari da. Gure umeek geroz eta agenda estuagoekin aukera gutxiago dituzte beren jolas-denborak libre, aske eta nahieran antolatzeko. Pedagogoek gero eta garrantzia handiago ematen ari zaie garapen integralean jolas libre eta autonomoak duen garrantziaz. Norainoko izango da garrantzia non Australiako komite olinpikoak berak gomendatzen duela entrenamendu ordu bakoitzeko jolas libreko beste bi egotea. Gure haurrek askatasuna eta autonomia izan dezaten, askatasuna eta autonomia eman behar diegu.\nFAMILIAN JARDUERAK. Bizitza aktibo bat garatzeko aldagai handietako bat omen da zure amarekin kirola egitea. Amatasun motxiletan harri gehiago sartzea ez da nire asmoa. Gakoa da aldagai garrantzitsua dena ziurtatua dagoela, eta oso aukera interesgarria dela familian eta lagunartean jarduera-fisikoa egitea. Pandemiak zeuden aukerak ikusgarriago egin ditu, probestu ditzagun.\nPROPOSAMENAK ESKOLA ORDUTAN. Heziketa Fisiko ikasgaitik haratagoko Heziketa Fisikoa. Heziketa Fisikoko eskola-ordu gehiago bat astean erreklamatu den bakoitzean asmoa ez da bete. Urte batzuk dira Euskadiko Lizentziatu Elkargoak eta Soin Hezkuntzaren Aldeko Taldeak ikerketa bat egin zutela Heziketa Fisikoaren saio kopuruak neurtzen. Kantitatea astean bi ordutik behera zegoenaz konturatzeaz bat, oso kezkagarria zen irakasle espezialista murritza eta hainbat ikastetxetan ikasgaiak jasaten zuen tratua: asteko bi saioak batean elkartuta ematen ziren, patio orduak ikasgai ordu bezala inputatzen ziren, desgaitasun bat duten ikasle asko salbuetsita daude, eta abar.\nEgia da ordu gehiago behar direla, baina horrekin batera, ezinbestean, profesional gehiago eta hobeak behar ditugu. Ikastetxetan Heziketa Fisikoko Sailak indartu behar dira, bai ikasgai bera ordu gehiago emateko eta baita hemen planteatzen ari naizen estrategiak eta programen lidergoa eramateko.Sail horiek tokiko herri-administrazioarekin eta kirol-eragileekin batera elkarlanean aritu behar dute ume eta nerabeei kirola eskolara ekarri eta ostera, eskolatik komunitatera jauzi egiteko.\nEgungo antolaketan, klubek eta eskaintza pribatuak hartzen dute aurre, eta soilik, helduekin bezala, ekonomia eta gizarte baldintza zehatz batzuk dituzten ikasleengana iristen da. Ustezko aukera berdintasuna eskaintzen den arren, denek ez dute aukera berdinak. Ekitate ikuspegi horretan ikastetxeetako Heziketa Fisiko Sail hauetako Jarduera Fisiko eta Kirol-Hezitzaileen «ahalduntze motorra» ezinbesteko bilakatzen da, beraiek, dira erraztaile eta hezitzaileak haur eta nerabe horiek komunitatean txertatzeko.\nATSEDEN AKTIBOAK. Eskola-ordu barruan eta gehiegizko eseritako orduetako albo-kalteak ekidin asmoz, etenaldi txikiak egin daitezke, aulki albotik bertatik.\nPROIEKTUAK ETA ZEHARLERROAK. Irakaslea arbelean eta igota, behean ikasleak aulkitan «iltzatuak» norabide bakarrean begira. Aldaketak ematen ari dira argazki horiek desagertu daitezen, baina edukiak eta ezagutza teorikoak, oraindik orain, irakasle askoren eguneroko egiteko moduak dira, eta ondorioz, bestelako aukera dinamikoak ez dira garatzen ari: Egitasmoak proiektu eta zehar lerroan, zirkulazio librea, natura eta kalera gehiago irtetea komunitatearekin eta espazio hurbilarekin elkar eragiteko, eta abar.\nAMAITZEKO. Hemen jasotako aukerak ez dira fiktizioak, han eta hemen arrakasta izaten ari diren esku-hartzeak dira. Egia da Administrazio Publikoak gaiari beharrezko duintasuna eta baliabideak eskainiko balizkio dena errazagoa litzateke. Baina egiari zor, eta bereziki haur eta nerabeen kirol eta jarduera-fisikoak izan duten trataera pandemiko debekatzailea ikusirik, zail ikusten dut haien zain gelditzea.\nMotrizitatearen eta bizitza osorako Heziketa Fisikoaren garrantziaz buru jabetzen ari diren bitartean, eta enegarren Hezkuntza oinarriak eztabaidatzen dituzten bitartean, kontzertazioa eta segregazio tasen kontrolerako udalen esku hartzean zeintzuk beharko duten eztabaidan murgilduta jarraitzen duten bitartean gure aukera bakarra lehen lerroan toki mailan jardutea.\nLehen lerroan, toki mailan, gauza txiki asko egiten ari dira. Gauza asko egin daitezke. Begirada aldaketa txiki batekin hasi daiteke dena. Hemen hainbat adibide erreal, arrakastatsu eta berme zientifikokoak aurkeztu dizkizuegu.\nAukeratu bat, urrats saiakera txiki bat eman eta aurrera. Biderik luzeena urrats batekin hasten da. Gure alaba-semeek merezi dute-eta!\nIntxaurrondo.1976. Heziketa Fisikoan Lizentziatua. Aritua heziketafisiko, eskola-kirol eta aisialdiko kontuetan; akitua konponbidetarako proposamenak egiten eta aditua aita kezkatugintzan.\nAzkenean Iberdrolatik deitu didate