Miren Mateo eta Xabier Aizpurua\nAzken hamarkada honetan Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak sustaturiko ikerketa soziolinguistikoak, erakunde honek euskararen aldeko ekintza positiboen politika abian jartzeko eta aldian-aldian ebaluatzeko duen borondate onaren adierazgarri dira.\nZentzu honetan, 1991. urtean hasita bost urtean behin egin izan diren Euskal herriko inkesta soziolinguistikoak, euskararen erabilera sustatzeko garaturiko hizkuntza-politiken eraginkortasunari buruzko behin betiko ebaluazioa egiteko beharrezkoak diren adierazleak lortzeko oinarrizko bitarteko dira, erroldekin batera. Aipaturiko inkestek, 1981. urteaz geroztik ama-hizkuntzari eta euskararen ezagutzari eta erabilerari buruzko datuen berri eman izan digutenek, populazio-erroldetatik eta biztanleen udal erroldetatik ondorioztaturiko informazioa egiaztatzeko eta osatzeko aukera ematen digute alde batetik, eta bestetik, euskal hiztunak bizi diren eta errolda-daturik ez den lurraldeetako (Iparraldeko Euskal Herrian) beharrezko informazio funtsezkoena lortzea ahalbidetzen dute.\nArtikulu honek, hizkuntza-politikako ebaluazio-adierazleei, bilakaera soziolinguistikoari eta honek Euskal Autonomia Erkidegoan izandako emaitza nagusiei buruzko panoramika laburra aurkezten du.\nJoseba Intxaustiren arabera, "Ladislao Velasco arabarraren estatistikak dira joan den mendeko euskal hiztunen kopuruari buruz ezagutzen ditugun daturik fidagarrienak". Aipatzekoa da Euskal Herriko herrialde ezberdinen ia osotasunean euskal hiztunen portzentajea oso handia zela: Gipuzkoan (1867) %96; Bizkaian (1867) % 81; Iparraldeko Euskal Herrian (1866) %65; Nafarroan (1867-68) %20 eta Araban (1867) %10.\nDatu hauek ikusita, azken mende honetan gertatu den eta orain azaltzen saiatuko ez garen arrazoi askok eraginikoa izan den euskararen etengabeko atzerakadak, desplazamendu linguistiko ikaragarria sortu duela aipatu behar da eta horren ondorioz gaur egun:\nia ez da euskadun elebakarra den hiztunik,\neuskal hiztunen kopurua efektiboen heren bat baino gehiago murriztu da eta\nama-hizkuntza euskara duen populazioa minoritarioa da Euskal Herriko lurralde guztietan.\nHogei urte baino gehiago iragan dira dagoeneko, Autonomia Estatutuak (EAE, 1979) euskara Euskal Autonomia Erkidegoko hizkuntza ofizial izendatu zuenetik eta gure erakunde propioak berreskuratu genituenetik. Euskal Autonomia Erkidegoan harturiko oinarrizko neurrietariko bat 10/1982 Euskararen Legea Normalizatzeko Oinarrizko Legea izan zen; hiritarrei eskubide linguistikoak aitortu ostean botere publikoaren betebeharrak finkatu zituena, euskararen erabileraren normalizazio osoa lor zedin. Une hartatik aurrera, Desplazamendu Linguistikoaren Inbertsioa (Reversing Language Shift) ondoko urteetako hizkuntza-politikaren ardatz nagusi bilakatu zen.\nJoshua Fishmanen arabera, Desplazamendu Linguistikoaren Inbertsioaren helburua ez da hizkuntzaren jabekuntza goiztiarra sustatzea, lehenengo edo bigarren hizkuntzaren aldaera ezberdinak erraz menderatzea edota ikastetxearen barruan ohizko hizkuntza gisa erabil dadin lortzea bakarrik, geroz eta handiagoa den gizarte-mailako funtzionaltasuna lortzea eta oraindik populazioaren gehiengoaren baitan ama-hizkuntza izatera iritsi ez den hizkuntza belaunaldiz belaunaldi transmititzea ere lortu nahi da, segidako belaunaldi bakoitzak aurreko belaunaldiak izan zuena baino abiapuntu aurreratuagoa izan dezan.\nBilakaera soziolinguistikoaren adierazleak\nHori guztia ikusita, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak, Euskal Herri osoko adierazleen sistema abian jartzeko saiakeraren aldeko apustua egin zuen orain dela hamar urte baino gehiago; arrunta, fidagarria, homogeneoa, denboran aurrera jarraipena izango zuena eta adikorra izango zen sistemaren aldeko apustua. Hartara, lurralde eta gizarte-talde ezberdinetan, aldi batera, eta lurraldean edota gizarte-taldean bertan, luzetara, ondorengo alderdiak ebaluatu ahal izateko, besteren artean:\nI. Euskararen belaunaldiz belaunaldiko transmisioa eta, oso bereziki, euskararen transmisioa familiaren bidez edo aipaturiko hizkuntzaren jabekuntza goiztiarra ikastetxean.\nII. Hiztunen mugikortasun linguistikoa (eutsi-indarra, gal-indarra edota erakar-indarra indizeak) beren lehen hizkuntzaren arabera.\nIII. Euskararen erabilera eta handituz doan bere gizarte-mailako funtzionaltasuna:\nfamilia-, gizarte- eta erakunde-funtzioen arteko erabilera ezberdinak abiapuntu izanik, batez ere, gazte euskaldun berrien artean,\ngehien baldintzatzen duten alderdi sozioestrukturalen eta sikolinguistikoen identifikazioan arreta berezia jarriz: euskaldunen dentsitatea hurbileneko harreman-sareetan (familian, lagunartean. lanean...) eta euskarari (dela lehenengo hizkuntza dela bigarrengoa), gaztelaniari edo frantsesari dagokionez zenbateraino menderatzen den eta zenbaterainokoa den etorria.\nSistema honek, gainera, gizartearen nortasuna osatzen duten dimentsio ezberdinen adierazle izan behar du. Hona hemen dimentsioak: dimentsio soziodemografikoa (sexua eta adina); kategoria sozio profesionala (ikasketa-maila, lanbidea, enpleguari dagokion egoera); dimentsio geografikoa (Euskal Herriko hiru lurralde politiko-administratiboak; juridikoki finkaturiko eskualde linguistikoak; esparru soziolinguistiko ezberdinak; probintziak, eskualdeak eta udalerriak; eta 10.000 biztanlez gorako udalerrietan baita auzoak ere); nortasun linguistikoa; jatorria; eta nortasun kulturala, besteren artean. Horretarako, oinarrizko bi informazio-iturri hartzen dira oinarri:\nBost urtean behin egiten diren EAEko biztanleen udal erroldak; 1981. urteaz geroztik, euskararen gaitasun linguistikoari, hiru urte arte bereganaturiko lehen hizkuntzari eta etxean nagusi den erabilera-hizkuntzari buruzko galderak gaineratu zaizkienak. Galdera hauetatik abiatuz, hor nonbait sintetikoak diren tipologien sail osoa gauzatu dugu .\nEta 1991, 1996 eta 2001 urteetako inkesta soziolinguistikoak; Euskal Herri osoa hartzen dutenak (6.300 pertsona baino gehiago hartuz) eta erroldak emaniko informazioa osatzera datozenak, probintziatik beheragoko mailetan adierazgarri ez badira ere.\nGaur egun, Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren Koordinazio Zuzendaritza, hizkuntza-politikaren eta bilakaera soziolinguistikoaren adierazleen sistema nazionala gauzatzeko proiektuan murgildurik da. Proiektu honen bidez, aipaturikoen ebaluazio jarraitua egin ahal izango du, alde batetik, eta euskara normalizatzeko prozesu honetan parte-hartzaile diren herri aginteei, eragileei eta organoei ( hiritarrak oro har, familiak, normalizazio linguistikoko eragileak, profesionalak eta erakunde edo elkarteak) informazio garrantzitsua eskaini ahal izango die, bestetik.\nHizkuntza-politikaren adierazleen sistema nazionala egitea, Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren ekintza-planen barnean kokaturiko proiektua izan da. Izaera egonkorreko ekintza-ildoa osatzen du eta honakoak dakartza berarekin:\na. Adierazleen definizioa;\nb. Aldez aurretik definituriko adierazleen taxutzea eta kalkulua;\nc. Adierazleen sistemaren etengabeko hobekuntza.\nProiektuaren helburu nagusia Euskadi osoko hizkuntza-politikaren egoerari buruzko informazioa emateko gaitasuna izango duen adierazleen sistema definitzea eta eraikitzea da, egiten ari diren nazioarteko ereduekin bateragarria izango dena (Katalunia, Québec,\n) eta herri aginteei, dagozkien eskumen-eremuetan aplikagarri izango zaiena. Aipaturiko adierazleek, hizkuntza-politikaren testuinguru-alderdiak ez ezik honen kostuak, funtzionamendua eta emaitzak ere kontuan izan beharko dituzte. Hortaz, proiektua ez da iraupen zehatzekoa, aldian-aldian berrikustea eta eguneratzea eskatzen duen ekintza-programa iraunkorra baizik.\nAdierazleak lortzeko aldian-aldiko datu fidagarriak emango dituzten iturriak behar direnez, Euskal Estatistika Erakundearekin harremana estutu beharko da are gehiago, baita Jaurlaritzako eta gainontzeko administrazioetako sailekin ere, aipaturiko proiektua, gainerako ebaluazio-ikerketekin hobeto koordinatzeko; ebaluazio-ikerketa hauek datu-iturri naturalak baitira adierazle batzuentzat, batez ere ekintza-plan sektorial jakinetako prozesu eta emaitzetakoak.\n1995-1998 eta 1999-2002 epeetako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren ekintza-planek, hizkuntza-politika sistematikoki ebaluatzeko beharra barneratzen zuten eta adierazleen sistema nazionala gauzatu beharra aurreratzen zuten.\nHorretarako, aldaketak egin ziren 1996. urtean Euskararen Aholkularitza Kontseiluan. Orduz geroztik, hizkuntza-politikaren alorrean ahalmen osoa duten EAEko Botere Publikoak (jaurlaritza, foru aldundiak eta udalerrietako elkarteak) ez ezik gizarte-ekimenaren eragile eta ordezkari ugari dago ordezkaturik bertan. Euskararen Aholkularitza Kontseiluak, lan-talde ugari sortu zuen proiektuaren baitako lan jakinak gauzatzeko:\na. azken hamarkadetako ekintza-programa sektorialetako puntu indartsu eta ahulen ebaluazioa eta\nb. euskararen erabilera sustatzera bideraturiko aurrekontuen azterketa.\nEbaluazio honetako emaitzak, Eusko Jaurlaritzak 1998ko uztailaren 28an onarturiko eta Eusko Legebiltzarrak 1999. urteko abenduaren 10ean berretsiriko Euskararen Erabilera Sustatzeko Plan Orokorrean irudikatu ziren.\nGaur egun, adierazleen sistema nazionala artikulatzeko lanean dihardugu. Adierazleen sistema nazionala eraikitzeak duen zailtasun nagusia, adierazleek barneko koherentzia gorde dezaten eta beren arteko harremanak ezar daitezen lortzea da. Horrek, eredu teoriko bat hartzea eskatzen du. Nazioarteko esperientziak, aitzitik, eredu hori ezartzeko ezintasun praktikoa ematen du aditzera. Hori dela eta, adierazleak koherenteki banatuko dituen eta beren artean lotuko dituen erreferentzia operatiboaren esparru bat ezartzea litzateke egokiena.\nErreferentzia-esparru funtzional hau, adierazle mordoa barne hartuko lukeen honako bost sailez osaturikoa izango litzateke :\na. Testuingurua (populazio osoa eta urtez urte; biztanleko BPG; populazioak jarduera ekonomikoarekin duen harremana; populazio inmigrantea eta bere adina; ...),\nb. Baliabideak (euskararen erabilera sustatzeko gastu publikoa; normalizazio linguistikorako eragile gisa lanean ari den populazio aktiboaren proportzioa (irakasleak, euskara-teknikariak, itzultzaileak, interpreteak, kazetariak; ...),\nc. Lege garapena eta ekintza-programa sektorialak (eredu linguistikoen (A, B, D, X) eta titulartasuna kontuan hartuz (publikoa / pribatua) hezkuntza-etapen araberako euskal hezkuntza-sistemako ikasleen portzentajea; euskaraz abesturiko musika emankizunetan; zabaltzea (argitaraturiko aleen kopurua adieraziz) bertako nahiz eskualdeko (doakoa) prentsan, euskaraz emandako albisteen portzentajea adieraziz; ...),\nd. Prozesuak (euskara-planak dituzten administrazio, ikastetxe edo enpresa kopurua; ...),\ne. Emaitzak (belaunaldiz belaunaldiko euskararen transmisioa, familia bidezkoa barne, adinaren arabera; euskararen erabilera esparru informaletan eta formaletan;...).\nOso zaila da sistema zenbat adierazlek osatu behar duen zehaztea; hori dela eta, aipaturikoak aukeratzeko irizpideak finkatzea garrantzitsua da guztiz , hortaz:\nGarrantzia eta esangura: adierazleek, hizkuntza-politikaren alderdi garrantzitsuei buruzko informazio esanguratsua eman behar dute.\nBerehalakotasuna: adierazleek, egoera soziolinguistikoari eta hizkuntza-politikari buruzko ideia azkarra eta orokorra eman behar dute aditzera, ezaugarririk bereizgarrienen berri emanez modu sintetikoan.\nSendotasun teknikoa: hau da, baliozkotasuna eta fidagarritasuna.\nBideragarritasuna: adierazleen lorpen eta kalkulu egingarria eskatzen du, bai beharrezko informazioari dagokionez bai bere kostuari dagokionez ere.\nIraunkortasuna: kalkulaturiko adierazleak denboran zehar manten daitezen eskatzen du, egoera soziolinguistikoari eta hizkuntza-politikari buruzko luzerako ikerketak egiteko aukera izan dadin.\nAdosturiko aukeraketa: adierazleak aukeratzeko prozesua zaila da beti, bat etor ez daitezkeen ikuspuntu ezberdinak eta lehentasun ezberdinak adostasunera irits daitezen behartzen baititu. Funtsezkoa da prozesu hau adostasuna bilatzera zuzendurikoa izatea.\nHau esanda, Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak eginiko ikerketa soziolinguistikoetatik ateratako ondorio nagusiak aurkeztera joko dugu jarraian. Ikerketa hauek, oso egoera konplexu eta aldakorra aurkezten dute; ondorengo ezaugarriak dituen egoera:\nAldaketa sakonak gure populazioaren baitan : a) jaiotze-tasaren beherakada bortitzak eraginiko populazioaren galera handia (gazteenen artean gertaturiko galera ikaragarria da), aldi berean populazioaren zahartze azkarra sortzen duena; b) eta datozen urteetan gero eta gehiago izango diren etorkinen etengabeko gehikuntza.\nEuskaldunen kolektiboaren baitan aldaketa kualitatibo sakona; euskara bigarren hizkuntza duten gazte elebidunen inkorporazio handiak eragindako euskaldunzaharren etengabeko ordezkatzeak sorturikoa (gazteenen artean euskaldunzaharrak baino gehiago dira dagoeneko euskaldun berriak). Bi kolektiboak kualitatiboki oso ezberdinak dira; euskaraz edo gaztelaniaz mintzatzerakoan duten erraztasunari dagokionez ez ezik familia- eta gizarte-mailako (lanean) beren harreman-sareetan duten euskaldun-kopuruaren arabera ere. Honek guztiak ikaragarri baldintzatzen ditu beren erabilera linguistikoak.\nAldi berean gertatzen ari diren sakoneko aldaketa hauek dira, azken batean, gure gizartearen osotasunean elebidunak gero eta gehiago direla eta adinen araberako euskararen erabilera zertxobait handitu dela nabarmentzea zailtzen dutenak. Edozein kasutan, gure lurraldeko bilakaera soziolinguistikoa bereizten duten zenbait ezaugarri garatzen saiatuko gara jarraian hurrengo titularren bidez :\nPopulazioaren gehiengoak, gutxienen eta gutxituriko hizkuntza den euskararen mesedetan eginiko ekintza positiboaren aldeko apustua egin du.\nBelaunaldiz belaunaldiko transmisioaren aurrerakada ikaragarria da, euskal hezkuntza-sistema euskaldundu izanaren fruitu diren milaka hiztun berriei esker.\nFamiliaren baitan euskararen transmisioa ia erabatekoa da. Hala eta guztiz ere, populazio osoa kontuan hartuz, lehen hizkuntza euskara bakarrik duten hiztunen portzentajea bere horretan mantentzen dela esan badaiteke ere, pitin bat handitzen da lehen hizkuntzatzat euskara eta gaztelania, biak aldi batean, dituztenak gehituz gero.\nEuskararen erabilera (batez ere, erabilera formaleko esparruetan baina baita erabilera informaleko esparruetan ere) handitzen ari da, baina hamar urte beranduago eta bere ezagupena handitzen ari dena baino gutxiago. Hala eta guztiz ere, oro har euskaraz mintzatzen diren pertsonak gutxiengoa dira adin-talde guztietan (ia inoiz ez %25 baino gehiago), dena den aldeak nabarmenak dira adinaren arabera: helduenen artean, hau da, 1937. urtea baino lehen jaiotakoen artean, ez da ia alderik euskaraz mintzatzen direnen, euskara ongi menderatzen dutenen edo lehen hizkuntza gisa (dela bakarrik edota gaztelaniarekin batera) izan dutenen artean; gazteenen artean, ordea, hau da, 1977. urteaz geroztik jaiotakoen artean, euskaraz mintzatu ohi diren pertsonak gehixeago dira (%25eko muga gainditzen duen adin-talde bakarra da hau) baina paradoxa badirudi ere, lehen hizkuntza izan zutenen bikoitza dira eta ongi hitz egiten dutenen erdia baino gehixeago bakarrik.\nAurretik ere esana dugunez, euskararen belaunez belauneko transmisioaren aurrerakada ikaragarria izan da: 1981. urtean, gaztelaniaz bakarrik mintzatzen ziren elebakarrak, euskaldunak edota, hobeto esanda, elebidunak baino bi edo hiru aldiz gehiago ziren adin-talde guztietan; 15 urteren buruan, 25 urtez beherako gazteen artean, elebidunak dira gaztelania hizkuntza bakar duten elebakarrak baino gehiago baina, lehen ere adierazi dugunez, jaiotze-tasaren bat-bateko beherakadak, elebidunen hazkuntza horrek populazio osoaren baitan isla handiagoa izan dezan galarazten du.\nAitzitik, gazte elebidun gehiago izatea hezkuntza-sistema euskaldundu izanari zor zaionez, hiru elebidunetatik batek baino ez du euskaraz mintzatzeko etorri, trebetasun eta erraztasun handiagoa gaztelaniaz hitz egiteko baino. Hortaz, euskaldun berrien pisua gero eta handiagoa da elebidunen artean eta horrenbesteko garrantzia duen aldaketa kualitatibo honek eragin zuzena du euskararen erabileran; elebidunek kontran baitituzte, kasu honetan, euskara ohiko hizkuntza gisa erabil dezaten baldintza objektiboak. Beraz, gazte elebidun hauek ikastetxean eskuratutako gaitasun linguistikoa sendo dezaten programa bereziak abian jartzea presakoa da; behin ikastetxea utziz gero gaitasun hau galtzeko arriskurik izan ez dezaten. Zentzu honetan, beharrezkoa da sentimenduari eta afektibitateari loturiko gizarte-euskarri gehigarriak (familiaren, lagunen eta belaunaldi ezberdinetako beste zenbait pertsona esanguratsuren maitasuna, onespena eta begirunea; intimitate-maila ezberdinetan) edota erabilgarritasunari loturikoak (sariak, karguak nahiz lanbideak eta gizarteak behar bezala baloratuko dituen eta arrakasta edo gauzatze nabarmena izango duten probak) eratzea, trebetasun eta ikasketa horiek sendotu daitezen eta bere burua mantentzeko modukoak eta eraginkortasun autonomokoak bilaka daitezen.\nMugikortasun linguistikoari dagokionez, aipatzekoa da, EAEn euskara bereganatu dutenak galdu dutenak baino askoz ere gehiago direla (galerak izugarri murriztu baitira); Nafarroan eskuratzeak galerak baino pitin bat gehiago direla; eta, Iparraldeko Euskal Herrian galerak eskuratzeen oso gainetik daudela. Hau guztia, hiru herrialdetariko bakoitzean indarrean den hizkuntza-politikaren isla garbia da.\nBestalde, EAEko elebidunik gehienak euskaraz edota euskaraz eta gaztelaniaz mintzatzen dira nagusiki, ez beren familietan bakarrik baita hurbileko komunitatean (lagunekin, lankideekin, apaizarekin) eta erabilerarik formaleneko esparruetan ere, osasun-zerbitzuetan salbu. Azken urte hauetan euskararen erabilera handitzen ari da zer edo zer azterturiko erabilera-esparru guztietan. Dena den, ohiko hizkuntza gisa euskara erabiltzen dutenak, zifra osoak begiratuz, gero eta gehiago badira ere, portzentualki gero eta gutxiago dira euskaldunen kolektiboari dagokionez, baina gero eta gehiago, populazio osoari dagokionez. Hau, gure gizartean lehen hizkuntza euskara ez duten elebidunen kopurua izugarri handitu izanaren ondorio zuzena da.\nAzken batean, euskaldunen kolektiboaren profila eraldatzen ari da guztiz eta aipaturiko kolektiboaren ohizko nortasun-zeinu nabarmenak zirenak (euskaldunak, lehen hizkuntza euskara dutenak, euskaraz ongi mintzatzen direnak eta hizkuntza hau etxekoekin nahiz lagunekin erabiltzen dutenak dira) gero eta ilunago ari dira bilakatzen (gero eta gutxiago dira lehen hizkuntza euskara duten euskaldunak eta gero eta gehiago ohiko hizkuntza gisa euskara erabiltzen ez dutenak). Hortaz, ez ote gara gaur egun arte euskaldunen artean euskara batez ere familiaren eta lagunen esparruan erabiltzea bermatu duen gizarte-arau nagusiaren aldaketaren atarian egongo, azken batean, denboran zehar hizkuntzak bizirik irautea ahalbidetu duen diglosia-egoeraren aldaketaren atarian egongo?\nErabilera baldintzatzen duten faktoreei dagokienez, inkesta nahiz abiapuntu hartuz gauzaturiko azterketek garbi adierazten dutenez, harreman-sareko euskaldunen dentsitatea eta lehen eta bigarren hizkuntzari dagokion gaitasun linguistikoa dira eraginik handien dutenak:\nEtxean euskararen erabilera gailen dadin, bertako euskaldunen dentsitateak %80tik gorakoa izan behar du.\nEtxean, euskara lehen hizkuntza dutenen erabilera hamar handiz handiagoa da, jatorriz elebidun direnen aldean eta hogei aldiz handiagoa, euskaldun berriak direnen aldean.\n10.000 biztanle baino gehiago dituzten EAEko udalerrietako mapa sintetikoek, auzoz auzoko euskararen aurrerapena ematen dute aditzera, gizarte-harremanen sarean barneraturiko euskaldunen dentsitatearen hazkuntzari dagokion aurrerapena; aitzitik, dentsitatearen hazkuntza hori nahikoa ez dela eta gizartean erabilera orokortua bermatzeko beharrezko mailara heltzen ez dela ere ematen dute.\nBukatzeko, euskararen belaunaldiz belaunaldiko transmisioari dagokionez honako hauek baiezta ditzakegu:\n1966 eta 1970 urteen artean jaiotakoak 1986 eta 1990 urteen artean jaiotakoekin alderatzen dituen azterketak agertzen du euren gurasoen artean erdaldunez edo euskaldunez bakarrik osaturiko bikoteak gutxitzen ari diren bitartean euskaldunez eta erdaldunez osaturikoak nabarmen gehitzen ari direla.\nHori dela eta nabarmendu egin nahi dugu bikote mota berri hauetan gertatu den euskararen belaunaldiz belaunaldiko transmisioaren nahiz familia bidezko transmisioaren bilakaera positiboa.\nEAEn euskarak aurrerakada garrantzitsua izan duela aipa daiteke, ikuspuntu demografikoari (elebitasunaren unibertsalizazioa), geografikoari (hiri-inguruneetan batik baten) eta funtzionalari (belaunaldiz belaunaldiko familiako erabileraren eta transmisioaren etengabeko hazkuntza) dagokionez. Honek, dena den, ez du gaztelaniaren atzerakada eragin, gaztelania baino ez zekiten elebakarrak murriztea baizik. Azken batean, muturreko egoerek, diren bezalakoak direla ere, atzera egiten dute berehala, hizkuntzari eta kulturari dagokion integrazio eta mestizaje-egoerari leku egiteko. Hori, gizarte-mailako babes handiaren eta 80ko hamarkadaren hasieran euskararen alde egiteko harturiko ekintza-neurri positiboen emaitza da.\nAitzitik, Nafarroan, euskara sustatzeko politika beranduagokoa eta EAEkoa baino askoz ere indar gutxiagokoa den tokian, euskararen aurrerakada askozaz ere txikiagoa da eta, azkenik, Iparraldeko Euskal Herrian, euskararen atzerakada etengabea da eta belaunaldiz belaunaldiko transmisioa ez dago inolaz ere bermaturik.\nHizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren ikerketa soziolinguistikoei eta bere emaitza nagusiei buruzko panoramika aurkezten ahalegindu gara. Informazio gehiago nahi izanez gero jar zaitezte gurekin harremanetan:\ntelefonoa. 00 34 945 01 81 10\nfaxa. 00 34 945 01 80 82\nArgitaratutako guztiak eskuragarri daude formatu elektronikoan ondorengo helbidean:\nHizkuntza Politikarako Sailburuordetzak zuzenean parte hartu duen azken ikerketen zerrenda:\nEuskal Herriko III. Soziolinguistikazko Inkesta / IIIª Encuesta sociolingüística de Euskal Herria. Vitoria-Gasteiz. (2001).\nEuskal Autonomia Erkidegoan euskara sustatzeari loturiko jarduera ekonomikoen eraginaren ebaluazioa. Vitoria-Gasteiz (2000).\nIKEI. RECLUS, euskararen eredu s / RECLUS, modelo prospectivo del euskera (1998).\nNekane JAUSORO. Gazte-helduak. Hizkuntza-gaitasunetik erabilerara. (1997). (Euskal Herriko Unibertsitateko Soziologia II Sailarekin sinaturiko kontratua).\nEuskal Autonomia Erkidegoan euskara sustatzeari loturiko jarduera ekonomikoen eraginaren ebaluazioa. Vitoria-Gasteiz (1997)\nEuskal Herriko II. Soziolinguistikazko Inkesta 1996 / IIª Encuesta sociolingüística de Euskal Herria (1996). Vitoria-Gasteiz. (1999).\nII Mapa Sociolingüístico / II. Soziolinguistikazko Mapa. Vitoria-Gasteiz. (1997/1998/1999).\n"Inkesten erabilgarritasuna planifikazio linguistikoaren prozesuan" (1998). 1998ko ekainaren 5ean Mr. Padraig O'Riagain-ek, The Linguistics Institute of Ireland-en ordezkari gisa, 98-06-NOR-0074-00 zenbakia duen hitzarmena sinatu zuen Europako Batzordeko Hezkuntza, Heziketa eta Gazteriaren XXII. Zuzendaritza Orokorrarekin, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak parte hartu zuen proiektu honetan buru izateko.\n"Planifikazio linguistikoa Europako testuinguruan" (1998). 1997ko apirilaren 14an Dr. Glyn Williamsek, University College of North Wales-en ordezkari gisa, 97-06-NOR-0040-00 zenbakia duen hitzarmena sinatu zuen Europako Batzordeko Hezkuntza, Heziketa eta Gazteriaren XXII. Zuzendaritza Orokorrarekin, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak parte hartu zuen proiektu honetan buru izateko (1998).\n"Ekoizpen linguistikoa eta hizkuntzaren erabilera lotzeko garatu beharreko politika" (1997). 1996ko azaroaren 25ean Mr. Padraig O'Riagain-ek, The Linguistics Institute of Ireland-eko ordezkari gisa, 96-06-AUT-0145-00 zenbakia duen hitzarmena sinatu zuen Europako Batzordeko Hezkuntza, Heziketa eta Gazteriaren XXII. Zuzendaritza Orokorrarekin, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak parte hartu zuen proiektu honetan buru izateko.\nEuskal Herriko I. Soziolinguistikazko Inkesta (1991) / Iª Encusta sociolingüística de Euskal Herria (1991). Vitoria-Gasteiz. (1992).\nSoziolinguistikazko Mapa. 1986. urteko erroldaren araberako Euskal Autonomi elkarteko azterketa demolinguistikoa / Análisis demolingüístico de la Comunidad Autónoma Vasca derivado del Padrón de 1986. Vitoria-Gasteiz (1989).


Bengoa – Bideo -\nGRABAKETA, EDIZIOA, PROIEKZIOA\nZURE LANA ELKARBANATU\nGaur egungo gizartean dena pantaila baten bidez komunikatzen da. Gure lan-talde profesionalari esker, zure mezua bideo eran ekoiztu eta zabaltzeko aukera daukagu. Ekitaldietatik hasita eta bideo korporatiboetararte, zure mezua WEB eta sare sozialen bidez zabaltzeko medioa da bideoa.\nZurekin eskuz esku lan egingo dugu pre-produkzioan, grabaketaren plangintza egokiena prestatzeko eta gero grabaketa egunean dena ahalik eta azkar eta lasaien joateko dena. Azkenik, edizioan grabatutako material guztiari forma eta ordena emango diogu, grafismoak eta logoak barneratuz, hizkuntza desberdinetan azpititulatuz eta bideoa zabaldu nahi duzun kanaletarako formatu egokienak prestatzen. Youtube, Vimeo, streaming, Web Horrialdea, Sare Sozialak… Bakoitzak formatu aproposa eskatzen du, eta guk denak eskeintzen dizkizugu.\nEkipo onena dugu, bai bideo-kamera aldetik, bai soinu eta argiztapen aldetik ere, emaitza ezinhobea lortzeko. Zure ekitaldia ahaztezina bilakatuko dugu.


Euskararen estrategia digitala: Hausnarketarako ideiak Sustatu.eus - Teknologia albisteak\nJosu Waliño (cc-by-sa)\n2018-12-03 : 12:21\nIngurune Digitala aldatuz doa. Egunetik egunera ikusten ditugu berrikuntzak, eta etengabe aldatzen zaigu teknologiarekin dugun harremana. Teknologiak inguratzen gaitu, eta harreman honetan hizkuntza ezinbestekoa da gaur egun. Alor honetan ere euskarak bere bidea egin du, eta askotan esan izan ohi dugun moduan, euskararen osasun digitala ez da txarra, baina aldaketak azkar datoz, eta, euskarak, abiadura horretara egokitzeko gaitasuna behar du.\nHau lortu asmoz plan eta proposamen ugari ondu dira azken urteotan, baina, zoritxarrez, ez dago estrategia bakarra euskararen lurralde osoa kontuan hartuko duena, daudenak kontraesankorrak dira, eta EAEz kanpoko estrategia digitaletan ez da euskara kontuan hartzen.\nEgoera hau ez da euskarara mugatzen. Nazioartean “Digital minorisation” kontzeptua hasi da zabaltzen fenomeno hau deskribatzeko, eta islandiera bezalako hizkuntza nagusien kasuan ere desagertze digitalaz hasi dira hitz egiten.\nHau guztia kontuan hartuta, adostasunean oinarritutako Estrategia Digital baten beharra gero eta nabarmenagoa da. Euskara ardatz izango duen Estrategia Digitala, honako gakoetan oinarritu beharko litzateke gutxienez:\nBitartekotza egingo duen entitate bat behar du euskarak, bere estrategia digitala garatuko bada, baina bitartekotzaz hitz egitean ez ditugu soilik Google eta Facebook bezalako erraldoiak izan behar kontuan. Gertuko eragile eta sektorearekin ere izan behar da harremana, Euskal Herrian garatzen den teknologiak euskara kontuan izan dezan, euskararen lurraldean euskararentzat teknologia gara dezagun, eta plan berrietan euskarak bere tokia izan dezan.\n2. Burujabetza teknologikoa\nGarbi izan behar dugu Euskarak behar duen teknologia ez dela atzerrian garatuko, interes ekonomiko urria pizten duelako. Baina gure Estrategia Digitalean onartzen badugu euskarak teknologia behar duela, ezinbestekoa dugu Burujabetza teknologikoaren bidea jorratzea, horretarako bide-orri propioa garatuz eta profesional euskaldunak trebatuz.\n3. Edukien garapena\nEuskara eraman behar dugu ingurune digitalera esparru guztietan, testua eta baita ikus-entzunezkoak ere, eta horretarako estrategia eta plataforma propioak behar ditugu.\nSorkuntza garestia da, eta hau bideragarri egiteko ezinbestekoa da berariazko diru-laguntza lerroak indartu eta euskarazko marketin digitalaren aldeko apustua egitea, sarean euskarazko edukiak argitaratzea sozialki eta ekonomikoki errentagarria izan dadin.\nEuskarazko Ingurune Digitalaren estrategiak bi alderdiak hartu behar ditu kontuan: eskaintza eta eskaria. Ez du ezertarako balio euskarazko edukiak argitaratzea euskaraz kontsumitzeko ohiturak indartzen ez badira.\nHau guztia kontuan hartuta, ezinbestekoa da ezagutza eta kontzientziazioa lantzea, erabileraren alderdian eraginez. Euskarazko edukien eskaintza zabaldu eta bideragarri egingo duen erabiltzaile komunitate aktiboa garatu behar dugu.\nEuskarak behar duen estrategia digitala arrakastaz garatzea espero badugu ezinbestekoa da adostutako gidaritza bateratua izatea. Orain arteko txosten eta estrategiak gomendioetara mugatzen ziren, edo gaiaren ardura erakunde desberdinen artean banatzen ziren.\nHorregatik, euskararen estrategia digitalaren zutoinetako bat honen diseinu, garapen eta eguneratzeaz arduratuko den entitate legitimatu baten izendapena izango da, beharrezko neurriak adostasunez ezarri ahal izateko.\nLaburtuz, honako gakoak azpimarratuko nituzke:\nEuskara erdigunean kokatuko duen Estrategia Digital berritzailea behar dugu, euskararen garapen digitalerako bide-orria ezarriko duena.\nEstrategia Digitalaren Gidaritzaz arduratuko den entitate legitimatua adostu behar da, baliabide tekniko eta ekonomikoz hornituko dena, eta aginterako gaitasuna izango duena.\nEuskararentzat Hizkuntza Teknologiak garatuko dituen erreferentzia-zentro baten sorrera behar da.\nEragile guztien inplikazioa ezinbestekoa da prozesuan: Administrazioa, Unibertsitatea, ikerketa-zentroak, enpresak eta gizartea orohar.\nArtikulu honen bertsio luzea Eusko Ikaskuntzaren Geroa Elkar-ekin kongresuko liburu zurian argitaratuko da. Hemen irakur daiteke osorik, eta hemen dago aurkezpenaren bideoa. Bertsio laburtu honen originala, cc-by-sa lizentziari esker hona ekarria, Sarean.eus webgunean.


Topagune irekia eta diziplina anitzekoa | Hernani Erabaki\nSormenerako espazio irekia, diziplina anitzekoa eta sortzaileen arteko zein sortzaileen eta herritarren arteko elkartrukea errazten duena. Ideia horiek sortu ziren lehen saioan eta ideia horien inguruan arituko dira datozen saioetan.\nMartxoaren 13an Sormen Gunea definitzeko prozesuaren lehendabiziko bilera egin zen. Hernaniko 25 sortzaile eta herritar ingururen talde lanarekin, bi gai nagusi landu ziren:\nZein gune eta baliabide erabiltzen ditugu Hernaniko sortzaileok gure sormen prozesuetan? Hernanin eta Hernanitik kanpo kokatuak dauden guneen mapa osatu zen.\nZein erabilera eman nahiko genioke Hernaniko sormen gunea izango den Ave Maria eraikinari? Zertarako erabili nahi dugu?\nBi galdera hauentzat sortutako erantzunak lehen saioaren aktan kontsulta daitezke, orri honen behekaldean bertan.\nHorrez gain, saioan banatu zen material osagarria ere webgune honetan aurkituko duzu:\n– Saioaren egitaraua\n– Saioaren aurkezpena\nHurrengo saio irekia martxoaren 27an izango da, arratsaldeko 18:30etatik 21:00etara Biteri kultur etxean. Bigarren honetan, Azpeitiako Dinamoa Sormen Gunearen esperientzia eta Hendaiako Borderline Fabrika izango dira gure artean, esperientziak konpartitu eta Hernanirako interesgarriak izan daitezkeen ideiak jasotzeko.


«Sukaldari onenekin ikastea da nire asmoa»\n29 urtarrila, 2019 Elkarrizketa 1332\nBaladi Goiburu (Legazpi, 1991) maila goreneko sukaldarien ligan jokatzeko prestatzen ari da. Donostiako Cebanc eskolako ikasketak amaitzear dituenean, orain arte egindako ibilbideaz, jaso dituen sarietaz eta etorkizunerako dituen asmoei buruz hitz egin du.\nGaztea bai, baina ez zara mutikoa, 27 urte dituzu.?Zurea bokazio berantiarra izan al da?\nHala esan daiteke. Baina nik txikitatik izan dut sukaldaritzarako zaletasuna. Argazkiak ditut zartaginekin eta arrautzekin, ama atzetik ibiltzen zen beti nik egindako lardaskeriak jasotzen, gaur bezala…\nBaina gaztea nintzela aita hil zen, eta ikasketekin arazoak izan nituen. Egoera hartaz irteteteko 2013an Ingalaterrara joatea erabaki nuen ingelesa ikastera , eta bi urte igaro nituen familia batean au pair lanetan.\nHura ondo etorri zitzaidan heltzeko eta neure burua egonkortzeko, eta handik erabakia hartuta etorri nintzen:?sukaldaria izan nahi nuen. 2015a zen.\nSukaldaritza ikasten ari zara oraindik.\nLaugarren urtea egiten ari naiz Cebanc-en;?lehenengo Sukaldaritza eta Gastronomia erdi mailako gradua egin nuen, eta orain goi mailako Sukaldaritza Zuzendaritza ari naiz ikasten. Otsailean bukatuko dut gradua, eta gero, ekainera bitartean, praktikak egingo ditut Hernaniko Fagollaga jatetxean.\nUnibertsitate mailako ikasketak dira.\nBai, Basque Culinary Centerrekoak bezalakoak. Gure ikastetxea ez da hain ezaguna, baina beste hori bezain ona edo hobea da, eta sukaldari handien harrobia gainera. Adurizek Cebanc-en ikasi zuen, adibidez.\nOso gustura nago neure buruarekin eta ematen ari naizen mailarekin; ikasteari utzi nion gaizki nenbilelako, eta sukaldaritza eskolan nota oso onak ateratzen ditut, irakasleek ondo hitz egiten dute nitaz…\nHau laugarren eta azken urtea da, sukaldeko burua izateko ari naiz ikasten. Aurretik hiru urte egin nituen sukaldaritza purua ikasten, oinarrizkotik hasi eta abangoardiakoraino. Nire jarrera beti izan da begiratzea eta ikastea; begiak zabal-zabalik izaten nituen beti, dena gustatzen zitzaidan:?sukaldea, eskaintza gastronomikoa, segurtasuna eta higienea…\nCebanc-en oso irakasle onak daude, eta zenbat eta gehiago ikasi orduan eta hobeto aterako zara merkatura, lanera. Eskola txikia da eta tratua oso gertukoa da. Irakasle batzuekin konfidantza hartzen duzu eta horrek bidea irekitzen dizu gauza berriak probatzeko eta ikertzeko.\nAsmatu zenuen orduan sukaldaritza aukeratuta.\nOso pozik nago hartu nuen erabakiarekin, orain arte egin dudan onena izan da. Hori bai, lan gogorra da, eta oso aldrebesa familiarekin kontziliatzeko, baina oso atsegingarria.\nSariak ere irabazi dituzu.\nBai. Sukaldaritzako bigarren urtean Euskadiko Ostalaritza Eskolen Eusko Label Lehiaketan parte hartu nuen eta bigarren geratu nintzen. Gero, iazko urrian, Sukaldaritza Zuzendaritzan nenbilela, Espainiako talentu gaztearen Semilla saria irabazi nuen, eta abenduan Nekazaritza eta Arrantza ministeritzaren Mediterraneamos.\nZeintzuk izan dira saritutako plater horiek?\nEusko Labelekoan osagai nagusiak arrautza eta oilaskoa zituen plater bat zen. Semilla, bimi barazkia zeraman tapa batekin irabazi nuen, eta Mediterraneamos, itsasoaren itxura zuen platera zen, arrainarekin egindakoa; berdela, alga batzuk eta itsasoko uraren airea zeraman.\nZuk sortutakoak dira guztiak?\nBai. Nireak dira. Sukaldaritza harrapatu egiten duen lanbidea da. Gauzak ulertzen zoaz, zergatiak ulertzen dituzu, eta horri guztiari liburuak begiratuta edo baten bati galdetuta ikasteko eta gauza berriak egiteko gogoa eransten badizkiozu, ideiak sortzen dira, milaka ideia, eta horietako bat edo bi onak badira…\nIdeia horiek gauzatzen direnean, zeinek probatzen ditu?\nSariez gain, zer gehiago dago zure curriculumean?\nIazko udan Masterchef telebista programako kanpalekuetako irakaslea izan nintzen Gironan. Prestigiodun kanpalekuak dira eta curriculuma potolotzen duen lan horietako bat. Gustura ibili nintzen eta aurten berriz joango naiz, baino zuzendari bezala, Burgosera.\nSukaldari, irakasle eta laster sukaldeburu. Zein da gustukoen duzun lana?\nZer gustatzen zaidan gehiago, sukaldatzea, irakastea ala agintzea? Denak, baina sukaldatzea gehiago. Hala ere, giza baliabideen kudeaketa, talde bat eramatea oso polita da eta nahitaez jakin beharrekoa.\nSukaldatzea orduan, baina zer?\nAbangoardiako sukaldaritza gustatzen zait, oraingoa, sifoiak, aireak… hori bai, oinarri sendo bat eta produktu ona duena.\nEta sukaldariak, zeintzuk gustatzen zaizkizu? Honezkero ezagutuko zenituen batzuk.\nBai. Masterchefekoak ezagutu ditut, baita ere Aduriz, Valentziako Ricard Camarena, Oiangun egondakoak… Camarenarekin lan egiteko aukera izan dut, bi Michelin izar ditu. Eta praktikak Ingalaterran egin nituen 2017an, The Elephant jatetxean, beste izar bat eta bi aldiz Bocuse D’Or izan den Simon Hulstonekin.\nZer eman diote lan horiek zure prestakuntzari?\nAsko ikasten duzu, teknika pila bat, sukaldatzea… Lan asko egiten duzu, sukaldean ari zarela jangelatik eskariak etengabe sartzen dira, ezin duzu geldirik egon. Estres handiko lana da, baina aldi berean, harrapatu egiten zaituena.\nZeintzuk dira zure planak?\nHilabete barru bukatuko ditut ikasketak, eta gero praktikak egitera joango naiz Ixak Salaberriarekin Fagollagara, gero Masterchefera udan eta ondoren, Berasategira joatea espero dut, Semilla saria Lasarteko jatetxean hiru hilabeteko prestakuntza ikastaroa egitea zelako. Beldur pixka bat ematen dit, Martin oso gogorra delako, baina ilusioarekin joango naiz, denetik ikasteko gogorarekin. Lehiaketa bat ere badut buruan, Eusko Labelekoa, ea lehen saria lortzen dudan oraingoan. Txekorra prestatuko dut, tenperatura baxuan eginda.\nEta epe luzera, zer?\nEz naiz geldirik egongo, beste jatetetxe batzuetatik pasa nahi dut, El Celler de Can Roca, Adurizen Mugaritz… Hazten joan nahi baduzu, onenekin ikasi behar duzu. Zaila da, itxaron zerrenda luzeak daudelako, baina ez diot utziko ateak jotzeari.\nEta azkenean, zure jatetxea irekiko duzu?\nHala espero dut, neure ideiak lantzeko, neure platerak prestatzeko.\nTxikia, dastatze menuarekin, eta sukaldaritza modernoan oinarritutakoa. Hori bai, oinarri sendoa, euskalduna eta tradizionala ageri-agerian izango du. Legatza saltsa berdean ez da faltako, adibidez, baina nire erara eginda, hau da, zainzuriekin, salikornia algarekin, urdaiazpiko airearekin…\n« ‘Guaxapean’ zer berri?\nElkarlana jorratuz »


"Gogoa izanez gero, gutako edonork egin dezake edozer" - Debagoiena - Goiena.eus\n"Gogoa izanez gero, gutako edonork egin dezake edozer"\nXabi Urzelai 2020-07-03 16:35\nJoseba Azkarate, Igarki Pascual eta Ruben Viso, aste barruko aurkezpenean.\nPandemia egoera dela eta, lasterketak itzultzen direnean Joseba Azkaratek, Igarki Pacualek eta Ruben Visok defendatuko dute Antxintxikako kirol egokituko saileko elastikoa. Oraingoz hiru kirolari horiek osatuko dute LANA Antxintxika izena duen taldea; euren lehenengo triatloia egitea dute helburu.\nZelan iritsi zarete proiektu honetara?\nJoseba Azkarate: Betidanik izan naiz kirolzalea, eta errepidean zoritxarreko istripua izan eta gero, Antxintxikako kide Aitor Rementeriarekin berba eginda bizikleta erosteko proiektua abiarazi genuen, dirua lortzeko zozketak saltzen hasi ginen, eta horri esker erosi ahal izan genuen kirol egokituan parte hartu ahal izateko handbike-a. Poliki-poliki, egitasmo hura handitzen joan da, jendea batu da proiektura, eta gaur [astelehena] aurkeztu dugu saila bera modu ofizialean.\nIgarki Pascual: Urteak daramatzat Gasteizen saskibaloian jokatzen. Gaztea nintzela, bizkar arazo batzuk tarteko ebakuntza egin behar izan zidaten, eta ordutik, kirola oso lagungarria izan da niretako. Baina, azkenaldian, saskibaloiaz gain, beste kirol jarduera batzuk probatzeko beharra neukan. Hala, Josebaren bitartez izan genuen Antxintxikaren proiektuaren berri, eta birritan pentsatu barik animatu gara. Lehenengoz triatloi bat egitea da asmoa.\nRuben Viso: Gaztetan traktore batekin istripua izanda geratu nintzen elbarri, eta futbola alde batera utzi eta saskibaloiari heldu nion. Egokitu egin behar duzu egoera berrira. Hala, Josebak Zuzenak taldean errugbian ere egiten du, eta hark kontatu zigun triatloi taldean zegoela, eta ordurako gu ere kirol jarduera hori probatzeko gogoz geunden.\nJoseba, zer dakar Antxintxikak pauso hau eman izanak?\nJ.A.: Batez ere, bailara mailan aurrerapauso handia da, jendea kontzientziatzeko lagungarria delako. Hiriburuetan errazago ikusten dira halako kasuak, hau da, desgaitasunen bat duten lagunek ere kirol jarduerak egin ditzaketela, baina hemen ez da halakorik ikusten. Hau da, proposatuz gero edonork edozer egin dezakeela erakustera gatoz.\nZure kasuan, kirola egiteak ze onura ekarri dizkizu?\nJ.A.: Onura mordoa, eta egunerokotasunean ikusten ditugunak, gainera. Gurpil aulkian ibiltzeko egonkortasun handiagoa, indarra beso eta eskuetan, konfiantza... Ez dira onura fisikoak bakarrik, psikologikoak ere hor daude: beste gauza batzuetaz arduratzen zara, motibazioa...\nEta Antxintxika moduko talde batean egoteak ze onura dakartza?\nJ.A.: Triatloia bakarkako kirol jarduera bat da, baina elkar babesten dugu. Gainera, laguntasuna behar izaten dugu materiala prestatzeko, hemendik hara joateko...\nI.P.: Antxintxikaren proiektuaren berri izan aurretik ere triatloietan parte hartzeko asmoz geunden. Gure gaitasunen arabera ahalik eta lasterketarik egokienak aurkitzen saiatu, eta iristen ginen lekuraino iritsi. Orain, berriz, proben gaineko informazio zehatzagoa izango dugu, baliabide hobeak; izan ere, behar dugun materiala garestia da.\nR.V.: Ze lasterketatara joan gaitezkeen, nora ez... Halako informazioa izango dugu, Antxintxikakoak antolatzaileekin egongo direlako proben ezaugarriak aurrez jakiteko. Eta, noski, taldearen babesa izatea ere gauza handia da.\n2020rako baduzue erronkarik?\nJ.A.: Oraingoz nire erronka handbike-an dago, hor nabil burubelarri. Baina etorkizunera begira triatloi bat egin ahal izatea dut buruan, eta badakit egingo dudala.\nR.V.: 2020ra begira geneukan erronka zen pare bat triatloi egitea, poliki-poliki kirol hau ezagutu eta hobetzen joateko.


Artistak egoitzan Bilbao Eszenan - Bilbao Gazte\nArtistak egoitzan Bilbao Eszenan\nBilbaoEszenaren (Bilboko Baliabide Eszenikoen Zentroa) ekimen bat da Bilbon sormen eszenikoa bultzatzeko eta arte eszenikoen eremuan sormen eta ikerketa prozesuak garatu nahi dituzten artista eta konpainiei laguntzeko. Proiektua Euskal Herriko 18 urterik gorako artista, artisten kolektibo edo arte eszenikoen eremuko ikertzaileei zuzenduta dago, eta baliabide ekonomikoak, teknikoak, instalazioak eta aholkularitza artistikoa eskaintzen die euren sormen proiektua gara dezaten. Deialdia otsaila eta martxoa bitartean izaten da.\n4 beka ematen dira, bakoitza 3.000 euroko laguntzarekin, eta bat behintzat euskara hutseko proiektu batentzat zuzentzen da.\nAurkezten diren proiektuek eszena eremuko sorkuntza edo ikerketa prozesu baten garapena proposatu behar dute, batez ere, arte eszeniko berriei gehien lotuta direnetan, ardatz nagusia antzerkia, dantza edota mugimendua izango delarik, arte eszenikoetako diziplina tradizionalagoei (kaleko antzerkia, zirkua, etab.) lotutako proiektuak baztertu gabe.\nEgonaldi bakoitzak 25 egun iraungo du gehienez, eta aukeran uztaila, abuztua, iraila eta urriaren lehen hamabostaldian aurkeztu eta hautatutako proiektu artistikoa landuko da tarte horretan era trinkoan. Euren proiektua garatze aldera, hautatutako artisten eskura jarriko dira Udalaren lokalak.\nProzesu sortzailea jendaurrean –publiko orokorra edota sektoreko profesionalak– aurkezteko aukera izango dute gainera, Bilboko BAD Antzerki eta Dantza Garaikidearen Jaialdiaren hurrengo edizioaren barruan.\nSormen artistikoa eragitea, diziplina horiei lotutako artistek garatutako proposamen eszenikoen bidez.\nSormen artistikoan ikerketa prozesuak indartu, ardatz nagusia agertoki esparrua eta, batik bat, dramaturgia berriak direlarik.\nTokiko artistei eta jendeari Euskal Herrian garatutako sormen eta ikerketa prozesuen ezagutza eskura jarri.\n18 urtetik gorako Euskal Herriko artista, artisten kolektibo eta arte eszenikoen esparruan ikertzen duten pertsonak.\nDeialdia otsaila eta martxoa bitartean. Eskaerak martxoaren 12 baino lehen.\nEuskal Herriko artisten, sortzaileen eta konpainien sorkuntza eszenikoetarako diru-laguntzen 9. deialdia, baliabide ekonomikoak, teknikoak eta aholkularitza jasotzeko. Deialdia otsailaren 1etik martxoaren 12ra egon zen zabalik, eta 43 proiektu aurkeztu ziren, haietatik 5 euskaraz. 3.000€-ko 4 beka eman zitzaizkien antzerki, dantza garaikide eta dramaturgia berrien proiektuei, eta BAD 2017 jaialdian erakutsi ziren proiektuok.\nArdatza: Sormena sustatzea


Ospitalearen urteko memoria - Gurutzetako Unibertsitate Ospitalea\nHasiera | Ospitalea | Ospitalearen 2011. urteko memoria\nAurreko ekitaldian, ospitalea handitzeko zenbait lan burutu ziren. Horrela, A aldeko eraikin berria inauguratzearekin batera, ospitaleak 70 ohe berriz hornitu zen. Horretaz gainera, Larrialdietako handitze-lanak ere amaitu ziren, guztira 1500m2 zaharberriturik eta 1300m2 gehiago irabazita; eta azkenik, Heliportua ireki zen. Azpiegitura horrek pazienteen ospitaleratze arina ahalbidetzen du haien osasun-egoerak hala eskatzen duenean, eta zentro sanitarioaren asistentziaren kalitatea hobetzen du.Beste alde batetik, Biocruces Institutua lehenengo urratsak ematen hasi zen. Lehenengoz, eraikin berriko lanak bermatuz, Carlos III Osasun Institutuaren finantziazioari esker. Izan ere, Zientzia eta Berrikuntza Ministerioren mende dagoen zentroak Gurutzetako Ikerkuntzako zentro berria finantzatuko du 10´5 miloi euroko mailegu bigun baten bitartez. Bigarrengoz, Institutuko Zuzendari Zientifikoa izendatuz, hain zuzen, Ildefonso Martínez de la Fuente Martínez doktorea.Jarduerari d... gehiago ikusi\nAurreko ekitaldian, ospitalea handitzeko zenbait lan burutu ziren. Horrela, A aldeko eraikin berria inauguratzearekin batera, ospitaleak 70 ohe berriz hornitu zen. Horretaz gainera, Larrialdietako handitze-lanak ere amaitu ziren, guztira 1500m2 zaharberriturik eta 1300m2 gehiago irabazita; eta azkenik, Heliportua ireki zen. Azpiegitura horrek pazienteen ospitaleratze arina ahalbidetzen du haien osasun-egoerak hala eskatzen duenean, eta zentro sanitarioaren asistentziaren kalitatea hobetzen du.\nBeste alde batetik, Biocruces Institutua lehenengo urratsak ematen hasi zen. Lehenengoz, eraikin berriko lanak bermatuz, Carlos III Osasun Institutuaren finantziazioari esker. Izan ere, Zientzia eta Berrikuntza Ministerioren mende dagoen zentroak Gurutzetako Ikerkuntzako zentro berria finantzatuko du 10´5 miloi euroko mailegu bigun baten bitartez. Bigarrengoz, Institutuko Zuzendari Zientifikoa izendatuz, hain zuzen, Ildefonso Martínez de la Fuente Martínez doktorea.\nJarduerari dagokionez, Gurutzetako Unibertsitate Ospitalearen garrantzia islatzen da punta-puntako prozesuen kalitatean eta horien konplexutasunean. Ospitalizazioari gagozkiola, 2010ean baino 1300 ospitaleratze gehiago izan dugu, 51.634 guztira. Batez besteko egonaldia, kirurgia handirik gabe, 6,86 egunetara jaitsi da, aurreko urtean baino 0,71 egun gutxiago, eta marka historiko bat lortuta. Interbentzio kirurgiko handiak 30.404 izan dira, 2010eko 29.650 interbentzioen aldean, ia 750 gehiago.. Arlo horren datuak oso onak izan dira, eta ildo horretan, Kirurgia Handi Anbulatorioak % 61.89 erdietsi du, hori ere marka historikoa dela. Bestetik, itxaron zerrendako pazienteak gutxitu dira eta batez besteko itxaronaldia 38,89 egunekoa izan da, azken bi urteotan bezalatsu. Ebakuntza-gelen errendimendua hobetu da, % 89;98 lortuta..\nErreferentziako jarduerei dagokienez, eutsi zaio giltzurruneko transplanteen kopuruari, 123 guztira, eta gehitu dira emaile biziengandik datozenak. Era berean, gibeleko transplanteak aurreko urteko zifretan daude, guztira 62 izan direla. Azkenik, korneakoak 90era iritsi dira, eta zuntz amniotikokoak 81era.\nUrteko memoria (2011) ikusi ezazu - Osorik\nUrteko memoria (2011) jaitsi ezazu - Laburtua OSPITALEA Ospitalearen historia


PSE eta Lakua, EAJk hezkuntza politikari eginiko kritiken aurka - GARA\nHerenegun EAJ-k Patxi Lopezen Gobernuaren hezkuntza politika kritikatu ostean, atzo, Lakuako Gobernua eta PSEko zenbait ordezkari balorazio horren aurka agertu ziren.\nLakuako Hezkuntza eta Kultura Saileko idazkari Vicente Reyesek esan zuenez, «EAJk euskara Gobernuaren kontra egiteko arma gisa erabili nahi du». Horretarako, «gezurretan» ari dela salatu zuen, «interes politikoek bultzatuta eta bazterrak nahasteko helburuarekin».\nEAJko legebiltzar-tal- deak «Lopezen Gobernuaren hizkuntza politikaren nora eza» zeren ondorio den ez dutela asmatzen aipatu zuen agerraldian. «Ez dakigu utzikeria, alferkeria, baldartasuna, euskararekiko gorrotoa edota horien guztien nahaspila den», zehaztu zuen EAJk.\nHezkuntza idazkariaren ondotik, Idoia Mendia Lakuako bozeramailea eta Rodolfo Ares Barne sailburua ere mintzatu ziren. Mendiak, EAJ-ren kritikak direla-eta, «oso minduta» dagoela esan zuen. «EAJk azken 30 urteetan euskarari dagokionez gauza asko ahaztu ditu».\nBestalde, Rodolfo Ares Barne Sailburuak aditzera eman zuenez, «Lakuako Gobernuak euskararen alde lanean tinko jarraituko du».


Usurbilgo hainbat entitate Euskaraldiaren bigarren ediziorako prestatzen hasi dira | Usurbil\nEntitateetan ARIGUNEAK sor ditzaten, prozesua abiatuko dute.\nZure entitateak ere Euskaraldian parte hartu nahi du? Jarri harremanetan Usurbilgo Euskaraldia batzordearekin eta informazioa bidaliko dizugu.\nLagunduko diguzu Euskaraldiaren ariketa Usurbilgo entitateei azaltzen? Aurkezle-sarea osatzen ari gara. Animatu!\n2018. urte bukaeran, hizkuntza-ohituren aldaketan, pauso garrantzitsuak eman ziren Euskaraldia: 11 egun euskaraz ekimenaren baitan. Aurtengo bigarren edizioan, urrats berriak emango ditugu, eta norbanakoek ez ezik, entitateek ere neurriak hartuko dituzte hizkuntza-praktika berriak bultzatzeko.\nZer dira entitateak? Zein entitatek har dezakete parte? Mota guztietako entitateek: erakunde publikoek, gizarte eragileek, enpresek, kooperatibek, kultur eta kirol taldeek, etab.; tokian tokikoek, eskualde mailakoek, lurralde batekoek zein Euskal Herri osokoek.\nEntitateetara jauzi eginez bultzatuko dira taldeetako hizkuntza-ohituren aldaketak, bigarren edizio honetan. Izan ere, Euskaraldiak, lehen edizioan egin moduan, belarriprestei eta ahobiziei proposatuko die, 15 egunetan, euren egunerokoan egin dezaten ariketa; baina horrez gain, euskaraz mintzatzeko gai diren hiztun-taldeak identifikatu beharko dituzte entitateek: ARIGUNEAK. Horrela, taldean ere hizkuntza-ohiturak euskararen mesedetan aldatzeko ariketa egin ahal izango dute.\nZure entitateak Euskaraldian parte hartu nahi duela? Jarri harremanetan Usurbilgo Euskaraldia batzordearekin (usurbil@euskaraldia.eus helbidean edo 943 37 19 99 zenbakira deituz), eta beharrezko informazio guztia bidaliko dizugu: Ariguneak zer diren, nola identifikatu daitezkeen, zein pauso eman izen emateko…\nUsurbilen dagoeneko Euskaraldia prestatzeko konpromisoa hartu dute honako 13 entitate hauek:\nSantueneko Gure Elkartea taberna\nSantueneko Zaharren Egoitza\nUsurbilgo Kirol Elkartea (eskubaloia)\nEz geratu atzean!\nLagunduko diguzu Euskaraldiaren ariketa Usurbilgo entitateei azaltzen? Aurkezle-sarea osatzen ari gara! Norberak erabakiko du zein entitateri aurkeztu nahi dion: lan egiten duzun enpresari, irakasle edo guraso zaren ikastetxeari, bazkide zaren elkarteari, kafea hartzen duzun tabernari, erosketak egiten dituzun dendari, afiliatua zaren sindikatu edo alderdi politikoari…\nAurkezle-sarean izena ematen duzuenok beharrezkoa den laguntza eta materiala izango duzue, eta nahi izanez gero, jasoko duzue formazioa, aurkezpenak egiten hasi aurretik. Animatu! Gehiago eta hobeto egingo dugu asko bagara! Aurkezle-sarean izena emateko, usurbil@euskaraldia.eus helbidera idatzi edo 943 37 19 99 zenbakira deitu.\nBigarren edizioan, gehiago, gehiagorekin eta gehiagotan egingo dugu euskaraz!\nUsurbilgo Euskaraldia batzordea, 2020ko urtarrila.


Manifestua – K17.eus\nK17 KOMISIOAREN MANIFESTUA\nAurten komunistok 1917ko Urriko Iraultza Proletario Sozialista Handiaren mendeurrena ospatzen dugu. 1917ko Urriko Iraultza, munduko nazio guztietako proletalgoarentzat XX mendeko gertakaririk garrantzitsuena da; kapitalismoaren errealitate zanpatzaile, esplotatzaile eta kriminalaz bestelako mundu bat posible zela erakutsi baitzuen. 1917an zein egun, ez da kapitalismoari alternatibarik komunismoa eta beronen eraikuntzaren lehen urratsa den sozialismoa baino.\nEuskal Herrian, komunista talde batek, 1917ko Urriko Iraultzaren Mendeurrena dela eta, ekitaldi eta iharduera ezberdinak burutu asmoz Komisio bat osatu dugu. Komisio honek, ahalik eta atxikimendu kopuru handiena biltzea du xede, 1917ko prozesu iraultzailea, bere ondorioak, eta Euskal Herriko Mugimendu Komunistaren 2017ko egoera aztertzearen inguruan dinamika unitario bat osatzeko.\nKomunismoaren etsaiek 1917aren esanahiari beldurra eta gorrotoa diote. Ez litzateke arraroa izango hauek aurten, Mendeurrenean, komunismoa eta marxismo iraultzailea belztu asmoz gezur errepikakorrak botatzen ikustea. Eta modu berean, ezkerposmodenoko korronteak ere baditugu, bai Euskal Herrian zein beste herrialde batzuetan, 1917ko Urria eta honen ondarea aizuntzen eta bere garrantzia erlatibizatzen saiatuko direnak. Ezker “transbertsal” eta postmaterialista honek, eraldaketaren kontzeptua bahitzen duenak, herri-sektoreen artean duen babesaarriskutsua da oso, langile klasea burgesia-ttipiaren ohiko mespretxuaz tratatuz kapitalismoarekiko alternatiba ukatzearen funtzioa betetzen duelako.\n1917ko Iraultza maiuskulaz idatzi beharreko Iraultza da. “Iraultza” hitza maiztasun hustutzailez erabiltzen den garai honetan, halako Iraultza batek izan zuen garrantzia eta hura izan zen alboka-kolpea berriz baloratu behar dugu. Egun, “iraultza” hitza estalki mota berri bat, dantzaleku bat, futbol taktika beri bat, edota politika “konprometituaren” arloan “kontsumo-ohitura” berri bat, performance bat, edo irribarreen politika iragartzeko erabiltzen den honetan; Iraultza hark, benetako Iraultza batek izan zuen itzala oso lurrundua agertzen zaigu.\n1917ko Iraultza ez zen izan egun hain modan dauden eta “egunerokotasunean norbanako aldaketa” batetara mugatzen den “mikro-iraultza” horietako bat, historian lehen aldiaz (modu iraunkor eta egonkorrean) Estatu Sozialista bat eraiki zuen Iraultza bat baizik. Nahi ala ez, 1917 XX eta XXI mendeko emantzipazio-mugimendu guztientzat erreferentzia saihestezina izan zen; eredu gisa, inspirazio gisa, edo are “bere akatsak gainditu” nahi zituzten mugimenduentzako anti-eredu gisa. XX eta XXI mendeetan ez da egon neurri handiago edo txikiagoan 1917tik edan ez duen mugimendurik. Honez gain ezin dugu ahaztu 1917ko Iraultzarekin hasitako Estatu Sozialistaren eraikuntzak II Gerra Mundialean nazi-faxismoaren porrota ekarriko zuen oinarriak jarriko zituela. Sobietar herriaren 1945 garaipenak Gizateriaren duintasunarentzat suposatu zuen ekarpen izugarria kontutan izanda esan dezakegu 1917an hasitako prozesu sozialista hura historian zehar egon den gertaera garrantzitsuena litzatekeela.\nHorregatik, gure ardura da, gurea, komunistona soilik, Mendeurren honen garrantzia eta esanahia kontutan hartzea eta hausnarketa historizistez eta folkloreaz haratago, galdera hauei erantzuna eman behar diegu: Zein izan zen 1917ko Iraultzaren esanahia? Zein garrantzia du egun? Are gehiago; zergatik da beharrezkoa egun 1917aren mendeurrena ospatzea?\n2017TIK 1917RA: AUZIA ZENTRATUZ\nEuskal Herrian Mugimendu Komunista politikoki, ideologikoki zein antolakuntza-alorrean ahuldade egoeran dagoela begi-bistakoa da. 2008an eztanda egin zuen krisiaren aurrean, ekoizpen-baliabideen jabe diren klaseek kapital-metateka berreskuratzeari ekin diote. Bizi gaituen garaian, kapitalismoaren gainbehera-garaian, posible den era bakarrean: esplotazioa, zapalkuntza eta arpilatze inperialista areagotzen. Orain arte erraza izan zaiena egungo Mugimendu Komunistaren ahuldadeari esker. Hamarkada bat da jada lan- eta gizarte-eskubideen kontrako erasoek, langile klasearen eta herri-klaseen txirotzeak, langabeziak eta prekarizazioak eta banketxe-sektorearen garbitze-politikek nazioarteko finantza-erakundeekin eragindako zorrak Ongizate Estatuen bideragarritasuna ezinezko egin dutela. Desetxeratzeak, mozal legeak, txirotasun-mugaren peko soldatak, autoritarismoaren eta faxismoaren gorakadak, guda inperialistak… eta langile klasea eta herri-sektoreak, zeruertzean alternatiba erreal, eraginkor eta zinez iraultzaile baten ezean, desmobilizazio eta zatiketa politikoaren egoeran.\n2017an, krisiak hamarkada bat egingo duen honetan, egin beharreko balorazioa “krisi” batean edo atzerakada ekonomiko baten fasean baino, europar marko inperialistaren testuinguruan kapitalaren balorizazio eredu berri baten ezarketaren aurrean gaudela ondorioztatu behar dugu. Langabezia, prekarietatea eta herri langileen txirotze erlatibo zein absolutua ez dira jada bitxikeria bat, baizik eta “uste oneko ezker” sozialdemokrata horrek kapitalismoari ezarri nahi dizkion itxura aurrerakoiekin ere bateraezina den eredu berri batetako araua.\nII Mundu Gerraren ondoren hainbat herrialdetan (Asia, Afrika eta Hego Ameriketako nazio zapalduetako herri langileen pentsutan, beraietako burgesiek eskuratutako gainirabazi inperialistei esker) demokrazia burges ‘aurreratuak’ ezarri ziren. Demokrazia esklabista moderno hauetako hiritarrek, baina, lortutako askatasun eta eskubideak galtzen ari dira. Areago, zuzenbide-estatu liberal burgesak bermatutako askatasun eta eskubide formalak murrizten ari dira ere bai.\nEgungo kapitalismo kriminal, esplotatzaile eta zapaltzailea gainditzeko baldintza politiko, ideologiko, organizazio-arloko zein mobilizatzaileak eraikitzea, hots, haustura iraultzailea, kapitalismoak garamatzan itsu-kaleari alternatiba bakarra da. Iraultza bat, iran nahi duen edozein iraultza, Estatu-aparailu bat suntsitzea eta beste batez ordeztea da, deblauki. Zanpatuek aurreko boterearen uzkailtzeak dakarren botere-hutsunea bere botere propioaz ordezten ez badute, zanpatzaileek euren boterea berreraikiko dute. Hau boltxebikeek arras ongi ulertu zuten: Iraultza egiteko beharrezkoa izan zen langileen asanbladak, sobietak, langileriaren boterearen enbrioi bezala ulertzea eta burgesiaren erakundeak ordeztuko dituzten botere-organu bihurtzea. Botere-organu, ez “parte-hartze” edota “hausnarketarako” organu. Hau da, burgesiaren diktadura langileriaren diktaduraz ordeztu zuten (edozein Estatu klase baten diktadura dela dioen egia unibertsala ulertu baitzuten).\nBoterea langileek sortutako organuek, langileak, baserritarrak eta soldaduak ordezkatzen zituzten organuek hartu zuten. Beraz, langile-borrokaren erabateko gauzatzea izan zen, hau da, 1917ak klase-borroka proletalgoaren garaipenarekin (eta ez langileria bere egoera “hobetzera” murriztutako menpeko klase egiten duen egoera luzatzearekin) buka daitekeela frogatu zuen. Horrek bermatu zuen langileriaren ordezkaritza-organuak botere proletarioaren organu bihurtzea.\nEta hori dela eta aldarrikatzen dugu guk, komunistok, 1917 haustura iraultzailearen eta langile-boterean oinarritutako botere berria eraikiko duen, emantzipazio sozialista ekarriko duen eta klase menderatzaileak zanpatuko dituen gizarte berri baten erreferente beharrezko erreferente bezala.\n1917KO URRIA: “BESTELAKO MUNDU BAT” EGON BADAGOENAREN FROGA\nLangile-klaseak eta sektore herrikoiek egunerokotasunean bizi dituzten arazoek –langabezia, txirotzea, prekarizatzea, esplotazioa, zapalketa, patriarkatua…- arazo horien inguruko kontzientzia hartzea beharrezko egiten dute, lehen urratsa hau nahiko erraza da. Zailena, arazo hauen konponketaren ondorioak asumitzea da, hau da, “ezker erreformistak” dakartzan erreformekiko, hobekuntzekiko eta “papurrekiko” itxaropena ezabatzea eta arazo hauek sortzen dituen sistema kapitalistarekiko alternatibaz jabetzea. 2017an, 1917an bezala, emantzipazioa ez da bide erraza; 1917an inperialismoaren eta errusiar klase edukitzaileen erantzuna sobietar boterea zapaltzeko asmoz, guda zibila eta esku-sartze militar atzerritarra izan ziren; langileen demokrazia eraikitzeko edozein saiakera burgesiak zer nolako bortizkeriaz erantzuten duen agerian utziz. Modu bertsuan, gurean, egungo zanpaketa eta esplotazio kapitalistako erregimenarekiko alternatibak Europar Batasunarekiko, euroarekiko eta “Troika” delakoarekiko haustura dakar, horrek komunistok konpondu eta argitu beharreko arazo eta arriskuak dakartzalarik.\n1917ko Urria Mugimendu Komunistak eraldaketa sozialaren abangoardian jartzeko, taktika eta estrategia egokiarekin duen bloke sozial iraultzaile bat osatzeko eta langile klasea oinarri kontziente eta antolatu gisa sistema politiko, ekonomiko eta ideologiko-kultural berri batera daraman botere berri bat eraikitzekogaitasunaren inguruko ikasgai historiko bat da.\nHau hala gertatu izan bazen, proletalgoak bere botere propioa defendatzeko eta hauxe langileen alde, ekoizpen-indarrak garatuz ekoizpen-mailan itzelezko aurrerajauzi bat emateko eta ekoizpen forma aldatzeko erabiltzeko gaitasuna izan zuelako izan zen.\nHori baita sozialismoa eraikitzea, botere iraultzaileari ukorik egin gabe, klase-borrokaren eta langile klasearen askapen tresna gisa erabiltzea; klase-borroka ez baita bukatzen burgesiaren uzkailtzearekin, burgesiak boterera itzultzeko ahaleginak egiten baititu. Boterea burgesiaren kontra erabiltzeari uzten zaionean, burgesia boterera itzultzeko atea berriz zabaltzen da, hauxe gertatu zen porrot egin zuten esperientzia sozialistetan. Boterea ez da “espazio huts” bat, batena edo bestearena da. Horregatik, sozialismoaren eraikuntzarako proletalgoaren diktadura beharrezkoa da.\nHalaber, 1917ko iraultzaileek argi zuten boterea beharrezko tresna bat zela; hau da, botere orok subjektu bat eta objektu bat dituela, eta proletalgoak, edozein subjektu iraultzaile bezala, bere Estatua eraikitzeko boterearen beharra zuela. Egungo “ezker berria” oraindik nahasirik agertzen da honekiko, eta bere politika boterearen nozioa eta boterearen konkista ukatzean edo gaitzestean oinarritzen du bere politika; boterea tresna bat dela ulertu gabe, bere borroka moralerako oztopo balitz bezala. Errusiar iraultzaileek egungo “ezker berriak” jokatzen duen moduan jokatu izan balute, iraultza “uzkailtze” fasean geratuko zatekeen eta sekula ez zuketen sozialismoa eraikiko; edo okerrago, sobietak ez ziratekeen botere-organu bihurtuko.\nArgi duguna da “ezker” postmoderno eta mediatikoek ez gaituztela ez langileria ez herri-sektoreak Europar Batasunarekiko hausturatik pasa behar den emantzipaziora eramango.\n1917KO URRIA: BERE ONDORIOAK\n1917ko Urria da berandu hasi zen eta lasterregi, 1991ean hil zen XX mende laburrari hasiera ematen dion mugarria; 1917k kapitalismoaren basakeriari alternatiba egikarigarriak zeuden testuinguru historiko bati hasiera eman zion. SESB munduko lehen Estatu Sozialista gisa eratzearen prozesuan egin zitezkeen akatsez haratago, zuzen egindakoek hainbeste izan ziren ezen kapitalismoak berak 1917ko Urriaren arabera berregitaratu beharra izan zuen. Urriko Iraultza Sozialistak mundua bitan banatu zuen, Iraultzaren aldekoen eta kontrakoen artean, beren itxaropenik handiena bezala ikusten zuten zanpatuen eta zibilizazioa hankaz gora jarriko zuen arrisku bezala ikusten zuten zanpatzaileen artean. “Ongizate Estatua” bera, kapitalismoaren erdiguneek gizarteentzat–ez dezagun ahaztu kapitalismoan badaudela halako errealitatea ezagutu ez zuten formazio ekonomiko-sozial azpigaratuak- ekarri zituen lan eskubideen eta askatasun demokratikoen arloan ekarri zituen hobekuntzak barne, ezinezkoak ziratekeen Urria eta bere ondarea gabe.\nSESB, Guda Zibilaren errautsetatik aterata, setio politiko, ekonomiko eta ideologiko bati aurre egin beharrean, ekonomia aurrekapitalista bat zuelarik, 25 urte baino gutxiagoan industrializazio prozesu azkar bat egiteko gai izan zen, ekonomiaren plangintza arrazionalaren eraginkortasuna frogatuz. Ekonomi-modernizatzearen prozesu hau legegintza berri batez lagundua izan zen, eskubide sozial eta laboralen eta emakumearen emantzipazioaren arloan Estatu kapitalistarik aurreratuenetako eskubideak txiki utziz. Analfabetismoa nagusi zen eta kultura klase edukitzaileen esku urrietan zegoen herrialde batean, sozialismoaren garapenak hezkuntzaren demokratizazioa eta garapen tekniko-teknologiko eta zientifikoa ekarri zituen.\nIraultzak hartutako lehen erabakien artean aurreko errusiar Gobernuek (tsaristek zein liberalek) beste Estatu batzuekin hirugarren Estatuen kontura eginiko itun inperialista-espantsionistak argitaratzea eta salatzea izan zen. Hala, interes inperialista konkretuak (Errusiarenak zein Estatu aliatuenak: Frantziarenak eta Ingalaterrarenak) salatu zituzten eta kanpo politikan ordena berri bati ekin zioten.\nHorrez gain, Errusiar Iraultzak uzkaili berri zuen Errusiar Inperioak zanpatutako nazioen askapena ekarri zuen eta nazio dene arteko erabateko berdintasuna aintzatestea ekarri zuen, nazio hauen garapen kulturala osatu zuen, beren hizkuntzak ofizial egin zituen eta Errepublika bideragarri bihurtu zituen; eta eredu horri jarraituz, beste Estatuetako Alderdi Komunistek autodeterminazioaren defentsa bere egin zuten. Horrez gain, III Internazionalak, bere sortzetik, AEBren eta europar potentzien kolonien askapena helburu politiko bihurtu zuen.\nAsko ziren Errusian iraultza sozialistarik egitea ezinezko zeritzoten erreformistak, Errusia “herrialde atzeratua” zenez “baldintza objektiboen falta” zegoela zeritzotenak. Leninek eta boltxebikeek planteamendu hau hautsi zuten, batez ere bi baldintza aintzatetsiz: une hartako errusiar mugimendu iraultzailearen garapena eta analisi konkretua. Errusiaren egoera kontutan izanik, “iraultzak herrialde garatu batean izan behar du” esaten zuten dogmatikoen kontra, “Errusia egun inperialismoaren katearen katebegi ahula da” zioen analisia aplikatu zuten eta han egin zuten iraultza, “baldintzak” berez sortu gabe, borroka ideologiko eta politikoaz sortu beharra daudela frogatuz.\n1917KO URRIA: BERE UNIBERTSALTASUNA\n1917ko Urrian, ezbairik gabe, “errusiar” testuinguruko zenbait ezaugarri propio izan ziren. Hala ere, “berezia” edo konkretua dena ezin dugu edozein prozesu iraultzailetan dagoen ezaugarri zentralarengandik bereizi: hau aurretikako erregimen politikoa uzkaili beharra eta masa zanpatuen botere armatuan oinarritutako botere berri bat eraikitzeko beharra da. Urriko Iraultzaren esperientziaren garrantzia parerik gabekoa da, eta etorkizuneko edozein irautlza-esperientzia Urriko esperientzia aztertzera eta berorengandik irakaspenak ateratzera derrigortua dago.\nMarko kapitalista barruan ez dago emantzipazio-alternatibarik, proletalgoak haustura iraultzailea gidatzen ez badu ez da alternatiba sozialistarik. Aitzitik, klase-borrokaren dinamika konkretua, beharrezko aliantzak edo sozialismoa eraikitzeko modua beste auzi bat da. Zergatik hartu zuten hainbeste herrialdetako mugimendu ezberdinek eredu gisa 1917ko Iraultza eta ez beste edozein iraultza? 1917an (beste edozein tokitan errepika izango ez duten) tokiko berezitasunek ekin bazuten ere, bere oinarria unibertsala da: klase borrokaren ondorio delako (eta klase-borroka errealitate unibertsala da), burgesia uzkaili zuelako (beharrizan unibertsala) eta erreformismoaren aitzakien aurrean, burgesiaren diktadura kriminalaren aurka langile boterea eraikitzea eta proletalgoaren gidaritzapean eraldaketa soziala egitea posible dela erakutsi zuelako (politikaren egia unibertsal bat).\nHaustura iraultzaile batek izaera holistiko globala du. Hain zuzen haustura da kontzeptu-gakoa, klase-borrokaren arlo guztiak klase edukitzaileen boterearen kontrako guda politiko eta ideologiko bihurtzen zituena.\nEuskal Herritik, emantzipaziorako eta kapitalismoa gainditzeko alternatiba bakarra sozialismoa, nazioen arteko batasunerako ikurra internazionalismo proletarioa, eta gida teorikoa marxismo iraultzailea direla berresten dugu. Sozialismoa bat eta bakara baita, betiere tokiko errealitateetara moldatzen den arren. 1917ko Urria, eraldaketa soziala langile-botereak bultzatu zuenaren esperientzia gisa, emantzipaziorako bide unibertsal gisa, ehun urte ondoren ere indarrean dago.\n1917KO URRIA: AKATSAK IKASGAIEN PARTE DIRA\nEz 1917ko Urria ez bere ondarea ez dira orbangabeak: kontrakoa uste izatea boltxebikeek gizatasunaz harainoko kualitatean zituztela uste izatea da, eta eurek ere ez zuten halakorik onartuko. Klase-borrokak, iraultzaren ostean ere, jarraitu egin zuen. Endekatze burokratikoa eta zurmintze politiko, ideologiko eta ekonomikoa, barne-indar atzerakoien berrantolaketaren emaitza da, eta botere sozialistaren oinarria higatu zuten, higatze honek 80.ko hamarkada bukaeran eta 90.eko hamarkada hasieran hondamendira eraman zuelarik. Egungo Mugimendu Komunistak, bere berregituraketa prozesuan, elementu hauek aintzat hartu behar ditu.\nBERRESKURA DEZAGUN 1917!\nLangileok ezin dugu utzi guretzat esanahi hain garrantzitsua duen zerbait etsaiek edo “lagunek” mespretxatzerik. Hemen azaldu dugu 1917ko Iraultzak langile klasearentzat erabateko garrantzia zian zuela; langile klasearen garaipenik handiena izan zela. Europan zehar zebilen mamua benetakoa zela erakutsi zuen.\nBatzuen aburuz, Estatu Sozialisten porrotak 1917 akats bat izan zela frogatzen du. Honela langile klasea politikoki garaitu edota “subjektu berriez” ordeztu nahi dute. 1917ko Iraultzaren mendeurrena ospatzen den honetan, Euskal Herriko langileok ezin dugu utzi data hau besterik gabe iragan dadin edota bazter utziko gaituzten ospakizun interesatu edo desitxuratuak egin daitezen. Hau ahalbidetzea langile klasearen porrota onartzea litzateke, norbere ondarea lagatzea litzateke. Hala ulertuta, K-17k, lan-komisio zabal eta anitza denak, helburu bakarra du: 1917 BERRESKURATZEA.


FRANTZIAKO PARTAIDETZA-EREDUAK EZARTZEA\nTESTUA (PDF): https://yadi.sk/i/1WYoO_vC__LHAw\n1. Aplikazio praktikoaren ikuspegitik eta, funtsean, araugintzaren bidez ezarritako ereduen ikuspegitik, Frantziako esperientzia oso interesgarria izan daiteke Espainiako langileek enpresan duten parte-hartzearen zerumugak eta helburuak zehazteko.\n2. Espainiak enpresa parte-hartzaileen sare garrantzitsua du, bai eta ondo garatutako kultura parte-hartzailea ere. Hala ere, erregulazio-bideak gutxi aztertu dira. Horregatik guztiagatik, bereziki interesatzen zaigu Frantzian langileek duten parte-hartzearen egoera aztertzea; izan ere, parte-hartze hori nabarmen aurreratuagoa da araudiaren ikuspegitik, eta, aldi berean, Espainiatik geografikoki eta kulturalki alboan dugu.\n3. Espainiako datu globalak ez dira parte-hartze handiagoa izateagatik Europan nabarmentzen. Gizarte-ekonomiaren eremutik kanpo, jabetzan parte hartzeagatik nabarmentzen ez den enpresa-sare bat dugu, eta, ziurrenik, kudeaketako eta emaitzetako parte-hartzearen batez bestekoaren azpitik dago.\n4. Espainiako egitura ez-kooperatiboaren errealitatea obsesiboki sindikatuen aurka dagoen enpresaburuez osatuta dago, langileen parte-hartze eraginkorrerako oso egokia ez den enpresa-giro batean.\n5. Horri gehitu behar diogu Europako beste herrialde batzuetan ez bezala, langileek kudeaketan edo emaitzetan parte hartzeko egitura-euskarri arauemailerik edo instituzionalik ez dagoela. Beraz, erronka handia da gure errealitatera egokitu daitezkeen jardunbide desberdinak aztertzea, interesgarriak badira, batez ere guretik hurbil dauden araudi-kulturetan, hala nola Frantzian.\n6. EKAI Taldearen proiektu honen hartzaile zuzenak dira administrazio publikoetan gai horri buruzko erabakiak hartzeko edo proposamenak egiteko eskumena duten pertsonak, bai eta gizarte-, sindikatu-, enpresa- eta politika-eragileak ere.\n7. Zeharka, hartzaileak dira, halaber, horretan interesa duten eragile eta pertsona guztiak, baldin eta ideia eta ikuspuntu desberdinak emateko gaitasuna badute, edo proiektu honen emaitza izango diren ondorio edo proposamenak zabaltzeko gaitasuna badute.\n9. Horrela, EKAI Taldearen proiektu honen helburua da Frantzian langileek enpresan parte hartzeko garatu diren ereduak aztertzea, kontrastatzea eta zabaltzea, bai eta eredu horiek Espainian aplikatzeko aukerak ere.\n10. Zehazkiago, proiektuaren lehen helburua Frantzian garatutako parte-hartze ereduei buruzko informazio nahikoa lortzea da, aztertu eta ondoren kontrastatzeko.\n11. Halaber, Espainian aplikagarriak izan daitezkeen Frantziako jabetzan, kudeaketan eta emaitzetan parte hartzeko jardunbide egokiei buruzko informazioa lortu eta horiek aztertu nahi dira.\n12. Era berean, Frantzian garatu diren eta Espainian esploratzeko kontuan har daitezkeen emaitza onak lortu dituzten erregulazio-bideak aztertzea eta informazioa lortzea aurreikusten da.\n13. Informazio hori eta Espainian duen erabilgarritasuna edo "esploragarritasuna" kontrastatuko da Espainiako eta Europako adituekin, eragile ekonomiko, politiko edo sindikalekin, eta, oro har, espainiarrekin, sare sozialen bidez. Eta, azkenik, lanean zehar lortutako ideiak eta ondorioak eta egindako azterlanaren azken emaitzak modu masiboan zabalduko dira.


19:18, 8 ekaina 2017ko berrikusketa\n24 bytes removed , Duela 3 urte\n15:33, 5 maiatza 2017ko berrikusketa (aldatu)\n19:18, 8 ekaina 2017ko berrikusketa (aldatu) (desegin)\nGarai horri [[mongol]]en inbasioak ekarri zion amaiera XIII. mendean. [[Tamerlan]]ek xahutu zuen []. eta []. artean, eta [[Konstantinopla]] erori zenean ([]) mendebaldeko kristau herritik urrun gelditu zelarik, turkiarrak eta persiarrak lurraldea hartzen saiatu ziren hiru gizaldiz elkarren lehian, eta []an persiarren babespeko lurralde bilakatu zen. []an, [[Errusiar Inperioa|Errusiaren]] laguntza eskatu zuen, eta []ean Georgiako ekialdeko lurraldea bereganatu zuen eta [[XIX. mende]]an zehar gainontzekoa. Nekazaritza eraberritzeak eta esklabotasuna debekatzeak ez zuen hobekuntzarik ekarri lurraldera eta, hala, []an alderdi [[sozialdemokrazia|sozialdemokrata]] sortu zen ezkutuan, [[Stalin]] buru zuelarik.\n[[Fitxategi:Georgien Parlament Unabhängigkeit.jpg|thumb|right|280px|Georgiaren independentzia adierazpena, 1918]]\nZenbait hamarkada geroago, elite [[nazionalismo|nazionalista]] eta modernista bat sortu zen, zeinek antzinako estatu loriatsua berriro eraikitzea proposatzen zuen. []an, ametsa gauzatu zen [[Georgiako Errepublika Demokratikoa|Georgiako Errepublikaren]] jaiotzarekin (1918-[]), [[mentxebike]]en kontrolpean eta [[Alemania]]ren babespean. Nolanahi ere, [[Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboa|Sobietar Errusiak]] okupatu zuen berriro []an, SESBeko errepublika bat izateko, [[Transkaukasiako Sobietar Errepublika Federatibo Sozialista|Transkaukasia]]ko parte gisa. []ko abenduan, ordea, Transkaukasiatik banatu eta [[Georgiako Sobietar Errepublika Sozialista]] eratu zen.\n=== Barne gatazkak ===\n[[Fitxategi:AbchazijaGruzijoje.png|thumb|right|220px|Abkhazia (ilunduta) Georgian]]\n* [[Abkhazia]]ko eskualdea independentea da ''de facto'' []tik. Eskualdeko lurraldearen % 83 Abkhaziako gobernu sezesionistak kontrolpean du, [[Errusia]]ko armadaren laguntzaz. 1992-1993ko Gerraren ondorioz, Abkhaziako georgiar gehienek lurraldetik ihes egin zuten, eta egun Georgiako beste eskualde batzuetan (hiriburuan bereziki) bizi dira erbesteratu moduan. Hala ere, Abkhaziako lurraldearen % 17 —Abkhaziako Errepublika Autonomo georgiarra— Georgiako gobernuak kontrolatzen.\n[[Fitxategi:Qartvelebi poloneti.jpg|thumb|right|250px|Georgiar gaztea, [[txokha]] jantzita.]]\nGeorgiarrak dira errepublikako biztanle gehienak (%86,8 2014an). Gainerakoen banaketa hau da: %6,3 [[azerbaijandar]]rak, %4,5 [[armeniar]]rak, eta %2,3 gainerakoak (errusiarrak, osetiarrak, [[abkhazia]]rrak, [[yazidi]]ak, ukrainarrak...)<ref name="cia"></ref>. [[Migrazio|Emigrazioa]] ez da handia izan, sobietar aroaren amaiera arte behintzat. Georgiar nazioaren batasuna bertako berezitasunak (kulturalak nahiz hizkuntzazkoak) ezabatu gabe egin da; berezitasun horiek antzinako erreinu eta printzerrietan oinarritzen dira, eta oraindik ere badute eraginik bizitza politikoan. Horrela, georgiar talde desberdin asko dago, eta berez georgiar direnak errepublikaren erdialdean bizi dira. Hala, badira, besteren artean, [[turkiera]]z mintzatzen diren georgiarrak, erlijioz musulmanak (meshkhetak), [[Iosif Stalin|Stalinek]] 1943-1944 urteetan Erdialdeko Asiara deportatu zituenak; haien itzultzeko eskubidea arazo bat da gaur georgiar biztanle eta agintarientzat.\nHerri menditsua den arren, Georgiak abantaila handiak ditu, nekazaritza, industria, turismoa eta merkataritza aldi berean gara daitezen. [[Sobietar Batasuna]]ren garaian, oso izen ona zuen gainerako errepubliken artean, beren Mediterraneoko fruituak eta barazkiak saltzera joaten zirenean Moskuko [[kolkhoz]] tristeetara. Bizi mailaren adierazleak Sobietar Batasuneko garaienak ziren. Gaur egun, ordea, Sobietar Batasuna erori zenez gero, krisiak gogorren jo duen herrialdeetako bat da. Ekonomiaren sektore nagusi guztiak nekazaritza espezializatua, elikagai industria, garraioak (kamioiak), aeronautika militarra, [[mea]] eraldaketa, turismoa geratu ziren kaltetuak, orduko trukeak hautsi izanaren, errusiar-sobietar merkatuaren galeraren, energia baliabideen eta lehengaien hornikuntzaren gorabeheren, sistema komunistaren erortzearen eta Georgiako barneko krisi politiko eta etnikoen ondorioz..\n[[Fitxategi:TBC_BANK.jpg|thumb|right|280px|TBC bankua, [[Tbilisi]]]]\nEkonomiaren erreforma, estatuak abian jarria eta [[Nazioarteko Diru Funtsa]]ren laguntzaz, erritmo eta emaitza desberdinez ari da egiten, sektore eta eskualdeka. Ekonomia pribatuaren sobietar aroaren bukaeran hasi zen indartzen, baina []an [[pribatizazio]]a hasi zelarik, []. urtean lurren erdia baino ez zen pribatizatu. Nekazaritzaren emaitzak gora egin du, baina halere ez aski laboretan herrialdea beregain izan dadin. Nekazaritzaren hazkunde hori industriaren osotasunaren (nekazaritza-elikagaien industriarena izan ezik) krisiaren ondorio da segur aski. Lantegi handien pribatizazioa motel doa, erosle faltagatik askotan, nahiz eta atzerritar inbertsoreak erakartzeko politikagintza bultzatu den. Enpresa txiki eta ertainak, aldiz, ugaldu egin dira. Inbertsio ez produktiboak egiteko joerak, eta atzerrian erositako ondasunak eta zerbitzuak kontsumitzekoak (Turkiari batez ere, inportazioen %17 2015ean<ref name="cia"></ref>), auzitan jarri du nazio ekonomiaren berregituratzea, ekonomia hori gainera ez baitago Mendebaldeko merkatuetara egokitua, eta finantza baliabideen faltan baitago (nazio diru bat, ''laria'', sortu zen 1995ean).


1929ko eromena Marx-en begietan — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Harrikadak / 1929ko eromena Marx-en begietan\n1929ko eromena Marx-en begietan\nMikel Iturria 2012/01/21 18:20\nGroucho, ez Karl.\n"Bostongo Copley Plaza Hoteleko igogailuan nindoan. Igogailuzainak ezagutu egin ninduen, eta esan zidan".\n"- Marx jauna, badakizu zer? Orain dela gutxi bi gizon igo dira, ur handitako arrainak, inondik ere. Jaka gurutzatuak zeramatzaten jantzita, eta krabelinak papar-hegaletan. Balio merkatuei buruz ari ziren hizketan; eta, benetan diotsut, lagun, zertaz ari ziren ongi zekiten, antza. (...) Kontua da gizonetako batek zera esan diola besteari: "Jar ezazu ahalik eta diru gehien United Corporationen".\n"Igogailuzainari bost dolar eman, eta Harporen gelara joan nintzen, presaka. Segituan jakinarazi nion igogailuan topatu berri nuen balizko urre meategiarena. Harpo gosaltzen amaitzen ari zen, eta txabusina jantzita zegoen oraindik".\n"Beraz, ni kaleko jantziekin eta Harpo bere txabusinarekin, atarira korrika jaitsi, artekariaren bulegora sartu eta istant batean United Corporationen ehun eta hirurogei mila dolarreko balioa zuten akzioak erosi genituen...."\n"Gora eta gora jarraitu zuen merkatuak. Biran genbiltzanean, Max Gordon antzerki ekoizleak urrutiko deia egin ohi zidan New Yorketik, merkatuak kotizazioen berri emateko. Hartzaileak ordaintzeko deia izaten zen, baina zer axola? Berriak beti berdinak ziren. "Gora, gora, gora", beti".\n"Garai hartan hasi nintzen goizak agentearen bulegoan eserita igarotzen, ulertzen ez nituen ikurrez betetako taula bati begira. Goiz iristen ez banintzen, ez nuen sartzeko modurik ere izaten. Burtsako artekaritza bulego askotan Broadwayko antzoki gehienetan baino jende gehiago izaten zuten".\n"Egun jakin batean, merkatua zabuka hasi zen. (...) Nik ezagutzen nituen batzuek milioiak eta milioiak galdu zituzten. Nik zorte hobea izan nuen. Berrehun eta berrogei mila dolar besterik ez nituen galdu. (Edo ehun ea hogei lan aste, astea bi mila dolarrean). Gehiago ere gal nezakeen, baina horixe zen nik neukan diru guztia".\n"Max Gordon adiskideak, garai bateko finantza aholkulari eta merkatari azkarrak, New Yorketik deitu zidan (...) Hauxe besterik ez zuen esan: "Marx, txantxa amaitu da!". Erantzun nuenerako, telefonoa mutu gelditu zen".\n"Merkatuaren analistek argitaratutako zabor guztia kontuan hartuta, ez dut uste egoeraren gorabehera guztiei buruz nire adiskide Gordon jaunak egindakoa bezain laburpen zorrotzik inork egin zuenik. Hiru hitz haietan esan zuen esan beharreko guztia. Bai horixe, lehertu egin zen. Iruditzen zait bizirik jarraitzeko arrazoi bakarra nire adiskide guztiak egoera berean zeudela jakitea izan zela. Finantzetako zoritxarrak ere, edonolako zoritxarrak bezalaxe, konpainia atsegin du".\nGroucho eta ni, Groucho Marx. Meettok argitaletxeak euskaraz argitaratutakoa. 179. orrialdeetatik aurrera. Itzultzaileak: Miren Arratibel eta Aintzane Atela.\netiketak: ekonomia, literatura, groucho_marx, meettok, krisia


Hasiera / Berriak / «Avellanedan etxerako lanak ez dira arazo»\nAvellaneda Ikastetxeko Lehen Hezkuntza eta DBHko ikasketa buruek, Iraide Gauna eta Sarai Mula, gaur egun etxerako lanak nolakoak izan beharko liratekeen azaldu dute Onda Vascan\nBeste garai batzuetan etxerako lanak buruhauste handia ziren ikasle eta familientzako, gaur egun, Avellaneda Ikastetxean ez dute suposatzen inolako arazorik. Azken urteotan ezarritako metodologiek, ikasleen ulermenean oinarritutakoak, -proiektuetan funtsa duen ikasketa, Singapur metodoa, Flipped Classroom…- etxerako lanak ulertzeko modua aldarazi dute.\nLehen Hezkuntzan, adibidez, gomendatutako eguneroko irakurketa ez ezik, batzuetan, ikasleek klasean lantzen ari diren proiektu baten inguruan informazioa bilatzea dute etxerako lan. DBHn, modu zorrotzago baten, Flipped Classroomen bidez, 3 edo 4 minutako bideoak ikusten dituzte, non, irakasleak materia edo kontzeptu zehatz bat azaltzen duen.\nOnda Vascako Aulas Abiertas espazioan egindako elkarrizketan, Iraide Gaunak, Lehen Hezkuntzako ikasketa burua, azaldu duenez, “batzuetan errefortzua behar den arren, antzinako etxerako lanak ez daukate zentzurik, normalean ikasleek ez dute lana etxera eramaten”.\nBigarren Hezkuntzan ohikoagoak dira etxerako lanak, hala ere, errefortzu modura bidaltzen dira, ez lana aurreratzearren. Sarai Mulak, DBHko ikasketa burua, aipatu duenez, “DBHn badaude etxerako lanak, baina gure helburua klasean emandakoaren errefortzua izatea da eta, era berean, ikasleek kontzeptuak berenganatzeko laguntzarik behar ez izatea”. Klasearen luzapena ez delakoan, etxerako lanak murrizten saiatzen direla azaldu du Mulak.\nHona hemen, elkarrizketa osoa:\nOtxarkoagako 200 gaztek Got Talent lehiaketan parte hartzen dute auzoaren errealitatea erakusteko


Espainiaren gainbehera eta Europan hegemonia edo nagusitasuna lortzeko borrokak izan ziren XVIII. mendeko ezaugarriak. Ekonomiaren ardatza jadanik ez zen Mediterraneoa, Atlantikoa baizik, eta, batik bat, potentzia kolonial berriak: Ingalaterra eta Herbehereak.\nHolanda eta Ingalaterran izan ezik, Europako gainerako herrialdeetan, XVI. mendeko gobernu autoritarioen ordez, monarkia absolutuak gailendu ziren XVII. mendean. Botere guztiak errege-erreginen esku geratu ziren, erabateko aginpidea zutela.\nZenbat erresuma zeuden Espainian XV. mendearen bukaeran?\nZenbat XVIII. mendearen hasieran?\nHarremanik al du horrek XVII. mendean zehar ezarri ziren monarkia absolutuekin?\nFrantzisko I.a (1494-1547), Frantziako erregea, Karlos V.aren etsai amorratua izan zen, Karlos V.ak oinordetzan hartutako Italiako lurraldeak eskuratu nahi zituelako. Gainera, enperadorearen jabegoek Frantziako erregearen lurraldeak erabat inguratzen zituzten.\nXVI. mendean zehar Frantzia banatu zuen erlijio-borroka 1598an bukatu zen. Urte hartan, Nantesko Ediktua onartu zuten, barne-bakea bermatzeko. Besteak beste, kultura-askatasunerako eta kargu publikoetan katolikoak bezala aritzeko eskubidea aitortu zien protestanteei.\nLuis XIV.a, Eguzki erregea\nHenrike IV.aren erregealdian zehar (1589-1610), Frantziako ekonomia berpiztu egin zen, eta Kanada kolonizatu eta Quebec eta Montreal sortu zituzten. Henrike IV.a 1610an hil zen, eta Luis XIII.a izendatu zuten errege, 9 urte besterik ez zituela. Erregea artean haurra zenez, ama, Maria Medici, izendatu zuten erregeorde, eta Richelieu kardinalarekin batera agindu zuen. Luis XIV.aren, Maria Mediciren bilobaren, erregealdia monarkia absolutuaren adibide garbia izan zen.\nEspainia gainbeheran eta Frantziako absolutisten asmo hegemonikoen kontrako borrokan murgildurik zegoen, eta, gainera, Herbehereak etengabe ari ziren hedatzen merkataritzan. Gauzak horrela, XVII. mendean zehar, beste potentzia handi bat nagusitu zen politikan eta ekonomian: Ingalaterra.\nEuropako gainerako monarkiena ez bezala, Ingalaterrakoaren boterea aristokraziak mugatzen zuen. 1640ko eta 1688ko iraultzek monarkia absolutua ezartzeko ahaleginak zapuztea eta monarkia konstituzionala finkatzea lortu zuten. Horrela, parlamentuak erregearen boterea mugatu zuen.\nZein da Ingalaterrako monarkia eta Europako gainontzeko monarkiak bereizten zituen ezaugarria?\nBotere espainolaren gainbehera\nAlemanian eta Italian, Erdi Aroan finkatutako sakabanaketa politikoak XIX. mendera arte iraun zuen. Herbehereek, Espainiatik banandu ondoren, errepublika ezarri zuten.


Herri Ondarea :: Lorentzari esker hazitakoak\nTreintatarrak bizi ziran hemen eta bederatzi neba-arreba edo ziran. Gaixoberak ziran, diabetesa-edo, eta ama Lorentza zan, alarguna; Arratiatik kriada etorri eta hangoagaz ezkondu-edo egingo zan. Orduan ama, etxea bentan ipini zanean, hiru seme-alaba solteruekin geratu zan han eta hiru hilabeteko epea emon eutsien urtetako. Lehenagoko legeak be holan ziran.\nEuren amak esaten eban Lorentza ona zala, ha egon ez bazan berak ez ekiela eurak zelan haziko ebazan be. On hutsa zan. "Zer egin behar dozu Mª Luisa?" galdetzen eutsan. Ganaduentzat zestoagaz eta igitaiagaz urtetan eban eta esaten ei eban: "Serafintxu, Jose Antonio, etorri hona! Amak egin dagiazala beharrak eta nik itxarongo dot". Zestoa aurrez ipini, harexen ganean jesarri eta gero ogi zatia atara eta baba-lapikoan sartzen ei eutsien. Gura eutsen eurei seguru.... "Zati baten Lorentzak hazikoak zarie zuek" esaten eutsen amak. Eta berak erropea edo hau edo hori... labadorarik be ez eta...


WHY galdetegiaren emaitzen analisia – GoiEner\nWHY galdetegiaren emaitzen analisia\nTarifa aldaketari buruzko iritzia\nEsku-hartzeari buruzko iritzia\nEnergia kontsumoaren karakterizazioa\nBazkideen erabakiak hartzeko profilaren karakterizazioa\nBazkideen energia eraginkortasunaren profilaren karakterizazioa\nFamilia unitatearen deskribapena\n2019ko uztailean, CNMC-k (Merkatuen eta Lehiaren Batzorde Nazionalak) argindarra garraiatzeko eta banatzeko ordainsariak kalkulatzeko metodologia berri baten lehen proposamena argitaratu zuen (tarifa berriak). Tarifa horiek 2020ko urtarrilaren 1ean ezartzea aurreikusita zegoen, baina prozesuak atzerapen eta aldaketa ugari izan zituen. Azkenean, tarifa berriak 2021eko ekainaren 1ean sartu ziren indarrean. Tarifa aldaketa horrek hainbat moldaketa ekarri ditu argindarraren kontsumoa kobratzeko orduan.\nHonen harira, WHY proiektu europarreko kideekin batera eskala handiko ikerketa-ekintza bat planteatu genuen, onuragarria izango zelakoan bai bazkide eta baita kooperatibarentzat ere.\nIkerketa-ekintza honen zati kualitatiboa aztertu asmoz, galdetegi bat bidali zen 2022ko urtarrilean. Dokumentu honen helburua, galdetegi honetan jasotako emaitzak aztertzea da. Ondorengo puntuak ebaluatuko dira:\nTarifa berriei buruzko ezagutza maila eta Goienerreko bazkideengan eragin dituzten aukera berriak\nIradokitako aldaketen jarraipen maila eta talde esperimental desberdinen artean agertu diren oztopoak\nGaldetegia 691 bazkidek erantzun dute. Kontutan hartu beharrekoa da, galdetegia bidaltzeko ez zela beharrezkoa galdera guztiak erantzutea.\n2. Tarifa aldaketari buruzko iritzia\nLehen zati honetan, bazkideek tarifa aldaketari buruz duten iritzia aztertu da. Aztertutako laginaren %36-ak tarifa aldatze hau neurri egokia ez dela uste du, beti berdinak zigortzen direlako, eta %26-ak ez dituelako ezarritako helburuak beteko. Gainontzekoek, neurria egokitzat jotzen dute.\n%89-ak tarifa aldaketak ekarritako periodo banaketara kontsumoak egokitzeko neurriak hartu ditu. Neurri ohikoenak arropa/ontzi garbigailua eta beste etxetresna elektriko batzuk erabiltzeko ordua aldatzea izan dira. Neurri hauek errespetatzeko edo neurri gehiago ez hartzeko oztopo nagusia lan/eskola ordutegia ekintza hauekin bateraezina izatea da. Honekin batera, energia kostuaren aurrean etxeko erosotasunari lehentasuna ematea ere oztopo izan da hainbat kasutan.\nTarifa aldaketara hobeto egokitzeko %27-ak etorkizunean etxeko kontsumoak sakonuneetara eraman eta puntako orduetan kontratatutako potentzia murrizteko asmoa duela azaldu du.\n3. Esku-hartzeari buruzko iritzia\nUztailetik abendura bitartean, tarifa berrien eta kontsumo elektrikoaren inguruan hainbat gomendio bidali zitzaizkien bazkideei. %19-ak emandako aholkuak aurrez jarraitzen zituela adiera du. Beste %59-ak aholkuak edo aholku batzuk aplikatu dituela esan du eta beste %21-ak ez arrazoi desberdinengatik ez dituela jarraitu. %57-arentzat bidalitako aholkuak lagungarriak izan dira, eskala desberdinetan.\n4. Energia kontsumoaren karakterizazioa\nGaldetegia erantzun duten bazkideen hornidura kontratuen %95-ak lehenengo etxebizitzei ematen dio argindarra.\nIrudia 1. Bazkideen hornidura kontratuen banaketa\nBigarren etxebizitza dutenen %100ak udaran erabiltzen du etxea. Gutxien erabiltzen den garaia, aldiz, negua da. %9-ak soilik erabiltzen du bigarren etxea garai honetan. Asteburuei begiratuz, %45-a asteburu guztietan edo ia guztietan joaten da bigarren etxebizitzara.\nMerkatu txikiak aztertzeko asmoz, duten ordutegiari buruz galdetu da. Gehiengoak, %57-ak, goizez eta arratsaldez, modu jarraituan, irekita egoten dela esan dute.\nErabiltzen duten berokuntza mota nagusiari buruz galdetuta, gehiengoak, %54-ak, banakako gas galdara erabiltzen duela erantzun du. Gainontzean, askotariko emaitzak egon dira.\nAipatzekoa da “beste bat” erantzun duten pertsonen gehiengoak su-egurra erabiltzen duela etxea berotzeko.\n2. irudia. Etxebizitzetako berokuntza mota nagusiak\nSistema elektrikoei begira jarriz, etxean zeintzuk dituzten galdetu da. Laginaren %79-ak etxean sukalde elektrikoa duela erantzun du. %16-ak termo elektrikoa edo bero ponpa erabiltzen du Ur Bero Sanitariorako (UBS), %3,18-ak ibilgailu elektrikoa du eta laginaren %2,6-ak bateriak (emaitza hauek ez dira beraien artean baztertzaileak, hau da, pertsona batek gailu edo teknologia bat baino gehiago aukeratzeko aukera izan du).\n3. irudia. Etxeetako sistema elektrikoak\nNabarmentzekoa da Ur Bero Sanitariorako termo elektrikoa/bero ponpa erabiltzen duten etxeen %23-k erradiadore elektrikoak erabiltzen dituztela etxea berotzeko. %12-ak biomasa galdara edo berogailua dute, %11,5-ak bero ponpa eta beste %11,5-ak eraikineko berokuntza zentrala. Gutxiago erabiltzen dira galdara elektrikoak (%6), energia-metagailuak (%6), lurzoru erradiatzaileak (%4) eta egurra (%4).\n5. Bazkideen erabakiak hartzeko profilaren karakterizazioa\nProfilak sailkatzeko orduan, GreenSoul proiektu europarrak sortutako sailkapena erabili da. Honen arabera, hiru profil mota desberdintzen dira:\nNahiago dut erabakirik ez hartu. Beraz, gauza bera egiten saiatzen naiz, gehiegi pentsatu gabe. Ez dut ikertzeko denborarik, lehentasuna ematen baitiot eguneroko ohituretan kontzentratzeari.\nNahiago dut gauzak ahalik eta esfortzu fisiko eta kognitibo txikienarekin egin. Nire testuinguru sozialak kezkatzen nau, nahiz eta, oro har, beste zeregin batzuekin oso lanpetuta edo nekatuta nagoen. Beraz, hausnartzeko denbora askorik erabili gabe jarduten saiatzen naiz.\nNahiago dut nire erabakiei buruz gogoeta egin. Badakit zer nahi dudan eta nire aukerak ebaluatzen ditut. Gainera, nire eguneroko ekintzak eta nire jarduera ereduak aztertzen ditut, eta haietatik ikasten dut.\nHiru aukeren artean, %74-a hirugarren profil motarekin identifikatu da, %22-a bigarrenarekin eta %3-a lehenengoarekin.\n4. irudia. Erabakiak hartzeko profilaren karakterizazioaren banaketa\n6. Bazkideen energia eraginkortasunaren profilaren karakterizazioa\nProfilak sailkatzeko orduan, NUDGE proiektu europarraren esparruan egindako sailkapena erabili da. Sailkapen honetan 6 energia kontsumitzaile talde desberdintzen dira ingurumenari buruzko konpromiso eta ezagutza mailaren arabera:\nIngurumena babesteaz kontzientziatuta nago, ondo informatuta nagoela uste dut eta nire ekarpenaren erantzule naizela.\nIngurumenaz kezkatuta nago, baina lehentasuna ematen diot nire familiaren erosotasunari eta epe laburreko gastuaren kontrolari.\nIngurumenaz kezkatuta nago, baina ez dut nire ekintzen eragina ezagutzen, ez eta hori murrizteko zer egin dezakedan ere.\nNire energia gastuarekin kezkatuta nago.\nInguruko pertsonek (senideek, lagunek edo lankideek) niri buruz pentsatzen dutenak kezkatzen nau.\nEz nau batere kezkatzen nire energia kontsumoak.\nLaginaren %64-a lehen aukerarekin identifikatu da, %23-a bigarrenarekin, %6-a hirugarrenarekin, %4-a laugarrenarekin eta %0,14-a (erantzun bat) seigarrenarekin.\n5. irudia. Energia eraginkortasunaren profilaren karakterizazioaren banaketa\n7. Familia unitatearen deskribapena\nFamilia unitatearen deskribapen bat izateko, hasteko, etxebizitzari buruzko datuak bildu dira. Hurrengo irudietan adierazten dira bildutako datuak.\n6. irudia. Titulartasuna\n7. irudia. Etxebizitzaren azalera erabilgarria\n8. irudia. Etxebizitaren/eraikinaren amaitze urtea\n9. irudia. Etxebizitaren/eraikinaren energia ziurtagiria\nOndoren, familia unitateen egoera ekonomikoa aztertuko da. Hurrengo bi grafikoetan, familia unitateak urtean dituen diru sarrera garbiak eta urtean aurrezten dutena adierazten dira, hurrenez hurren.\n10. irudia. Urteko diru sarrera garbiak\n11. irudia. Urteko aurrezkiak\nOndoren, familia unitateko berokuntza eta ur bero sanitario, garraioaren erregai eta etxeko argindarrean bataz besteko gastuak azaltzen dira.\n— Berokuntza eta ur bero sanitarioa.\nUrteko bataz besteko gastua: 656,80 €.\n— Garraioaren erregaia.\nUrteko bataz besteko gastua: 1278 €.\nUrteko bataz besteko gastua: 628 €.\nAzkenik, klima aldaketaren eta honi aurre egiteko aukeren inguruko azterketa egin da. %96-ak klima aldaketaren inguruan nahikoa kontzientziatuta (maila ezberdinetan) dagoela adierazi du.\n%42-ak klima aldaketaren aurka borrokatzeko ekintza bat edo gehiago eginak dituela, eta horiek edo antzekoak egiten jarraitzea gustatuko litzaiokela esan du. %13-ak ekintzaren bat egina duela baina momentuz ekintza berririk egitea aurreikusten ez duela adierazi du. %18-ak ingurumenarekiko jarrera aldatu beharko lukela uste du.\n2030 eta 2050erako ekonomiaren deskarbonizazio helburuak lortzeko herritarrek eginkizuna zein den badakitela esan du laginaren %48-ak.\nEnergia komunitate bat zer den argi dutela adierazi du %36-ak, eta %42-k ez dakiela oso ondo zer den. Argi dutenen artean, %80,1-ak energia komunitate batean parte hartu nahiko luke. Zer den ez dakiten (%18) edo ondo ez dakitenen artean, %61-ak parte hartu nahiko luke energia komunitate batean.\nEtorkizunera begiratuta, %72-a prest egongo litzateke eguzki plaka fotovoltaikoetan inbertitzeko, %29-a auto elektrikoetan, %23-a bero ponpetan eta %20-a baterietan (emaitza hauek ez dira beraien artean baztertzaileak, hau da, pertsona batek gailu edo teknologia bat baino gehiago aukeratzeko aukera izan du).\nEtorkizunean zein agertoki motatan inbertituko den edo inbertitzea espero den jakiteko asmoz, 5 agertoki mota planteatu dira:\n“Status quo”-ari eustea, baina ibilgailu elektrikoak bakarrik erabiliz.\nIbilgailu autonomoaren hedapen masiboa sustatzea (garraio publiko kolektiboa hobetzearekin batera).\nBidai kopurua murrizteko neurriak bultzatzea (telelana, administrazio publikoen deszentralizazioa, zerbitzuen digitalizazioa, etab.).\nOinezkoentzako eremuen sorkuntza masiboa sustatzea (garraio publiko kolektiboa hobetzearekin batera), herritar gehienek “oinez” bizitzeko aukera izan dezaten.\n12. irudia. Etorkizuneko agertokiak\nGehienen iritziz, tarifa-aldaketa ez da neurri egokia izan. Hala ere, %89-ak tarifa aldaketak ekarritako periodo banaketara kontsumoak egokitzeko neurriak hartu ditu. Beraz, esan daiteke bidalitako informazioa eta aholkuak jarraitu dituztela.\nEnergia-kontsumoari dagokionez, eta kontsumo gehiena etxea berotzeari dagokiola jakinda, beroketa sistemak aztertu dira. Etxe gehienek banakako gas-galdara erabiltzen dute etxea berotzeko. Sistema elektrikoak aztertuz gero, haien presentzia oso handia ez izan arren, etxe batzuetan termo elektrikoa edo bero ponpa UBS-rako (%16), ibilgailu elektrikoa (%3,2) eta/edo bateriak (%2,6) dituzte. Zifra horiek interesgarriak dira etxeetako elektrizitate-kontsumoa mugitzeko eta/edo malgutasun gaitasuna ebaluatzeko.\nEtorkizunean ahalmen hori handitu egingo dela esan daiteke, %72 eguzki-plaka fotovoltaikoetan inbertitzeko prest egongo bailitzateke, %29 auto elektrikoetan, %23 bero ponpetan eta %20 baterietan. . Ehunekorik altuena plaka fotovoltaikoena da; beraz, etorkizun hurbilean jendeak aukera horren alde egingo duela espero daiteke.\nEtxebizitzen datuak aztertuz gero, deigarria da datuen erdia baino gehiago (%56) 2006. urteaz geroztik eraikitako etxebizitzei buruzkoak izatea; eta hala ere, etxebizitzen %16-ak bakarrik izatea C mailako energia-ziurtagiria edo altuagoa. Zalantzarik gabe, eremu horretan lan asko dago egiteko. Lehendabizikoa, etxebizitzen eraginkortasun onak duen garrantziaz jabetzen da.\nNabarmentzekoa dira energia komunitateei buruz lortutako datuak. %36-ak energia komunitate bat zer den argi duela adierazi du. Gehiengoak zer den guztiz argi ez eduki arren edo zer den jakin ez arren, energia komunitate batean parte hartzeko prest daudela adierazi dute.\nAzkenik, esan daiteke gehiengoa ingurumenarekin eta klima-aldaketarekin kontzientziatuta dagoela. Honek, aurreko ondorioak ere justifikatzen ditu.\nOndorio hauek galdetegiaren emaitzak aztertuta atera direnak izan dira. Datozen hilabeteetan kontsumo kurbak aztertuko ditugu eta emaitza zehatzagoak lortzea espero dugu.