2020-10-07 - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nPCR proba egiteko izena ehunka herritarrek eman dute dagoeneko Azkoitian\nMaialen Etxaniz eta Andoni Elduaien\nAzkoitian Osakidetzaren baheketarako PCR probak egiten hasi diraPCR probak egitera joateko eskatu die Osakidetzak 17 eta 60 urte arteko azkoitiarrei\nAzkoitian Osakidetzaren baheketarako PCR probak egiten hasi dira\n13:30erako 400 herritarrek eman dute izena Osakidetzaren arabera, baina kopurua goraka doa. Osasun langileek egunean 900 PCR proba egiteko gaitasuna izango dutela jakinarazi du Javier Zubizarreta Azkoitiko alkateak.\nPCR probak egitera joateko eskatu die Osakidetzak 17 eta 60 urte arteko azkoitiarrei\nAntton Lopez 'Kubati' epaituko dute bihar Auzitegi Nazionalean\nZiurrenik bihar eta etzi deklaratu beharko du Madrilen Zarauzko bizilagunak. Itxita geratu zen 1986ko auzi bategatik zitatu dute berriro.\nMartxan dira Meagako bidegurutzean biribilgunea egiteko lanak\nGetariako Udalak 2017. urtean aurkeztu zion proiektua Gipuzkoako Foru Aldundiari. Autobus geltokiak eta oinezkoentzako bidegurutzea ere eraikiko dituzte.\nAzpeitian eta Azkoitian atzeman dituzte eskualdeko positibo gehienak\nUrola Kostan, orotara, 21 positibo atzeman zituen atzo Osakidetzak: Azpeitian hamar, Azkoitian sei, Zestoan bi eta Orion, Zarautzen nahiz Zumaian bana. Azken zazpi egunetako positibo kopuru metatua kontuan hartuta, Azpeitia da Gipuzkoako 10.000 biztanletik gorako herrien artean tasarik altuena duen herria. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan PCR proba egin zuten herritarren %4,2k eman zuen positibo atzokoan. Ospitaleratuen kopuruak behera egin du.\nIAk Herri Eskolak antolatu ditu astelehenerako,"langileok erdigunean jartzen gaituen edukia mahaigaineratzeko"\n"Jaiegun arrotzari intsumisioa adieraztea" eta "langileok erdigunean jartzen gaituen edukia" lantzea izango dute helburu eskualdeko IAko taldeek prestatutako Herri Eskolek. Azkoitian, Azpeitian, Zarautzen eta Zumaian elkartuko dira datorren urriaren 12an, goizetik hasita.\nBi gizonezko ikerketapean jarri ditu Ertzaintzak, "birziklatze gune batean ustez lapurreta egitea" egotzita\nAtzo, 22:00ak aldera, jazo ziren gertaerak, Azpeitian. Birziklatze guneko barrutia inguratzen duen hesia behartuta ikusi zuten ertzainek, eta barruan furgoneta bat eta bi gizonezko. Ertzaintzak jakitera eman duenez, lapurretan ari zirela aitortu zieten bertaratu ziren agenteei. Ondorioz, bi gizonezkoak identifikatu egin zituzten, eta ikerketapean jarri.\n'Biktimen politikak: azterketa kritikoa' hitzaldia izango da gaur, Oriok Kultur Etxean\nJon Landa EHUko Zuzenbide Penaleko katedradunak eskainiko du hitzaldia, memoria historikoa eta gertuko memoria ikertzeko Aranzadik abiatu berri duen lanaren barruan.


«Enpresak aurrera egin dezan, familiak ados jarri behar du» | Berria.eus\nEkonomia «Enpresak aurrera egin dezan, familiak ados jarri behar du»\nGaizka Zulaika. Aefameko zuzendaria\nGizarteak ez die behar besteko aitortzarik egiten familia enpresei, hala uste du Gaizka Zulaikak, baina azpimarratu du enpresa horien jardunak onurak ekarri ohi dizkiela «gizarteari eta eskualde osoari».\n2017-08-13 / Ivan Santamaria\nJoan den urtean hartu zuen Aefame elkarteko zuzendari kargua Gaizka Zulaikak (Zarautz, 1971). Hainbat enpresa eta kooperatibatan ibilitakoa da, eta Innobasque elkartean eta Bizkaiko Foru Aldundian lan egindakoa ere bada. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan familia enpresen garrantzia aitortzea eta balioak gizarteratzea hartu du erronka modura.\nZer ulertzen dugu gaur egun familia enpresa modura?\nBadira definizio akademikoak, baina funtsean esan nahi du familia batek edo familiaren adar batek enpresaren kontrola duela. Konpainiako akzioen erdiak baino gehiago edukitzea izango da, oro har, nahiz eta batzuetan kontrola posible den %30ekin ere. Ez da kontrol ekonomiko hutsa. Esan nahi du enpresaren pentsamoldea eta filosofia ere erabakitzen dutela horiek.\nEnpresaren norabidea eta helburua gidatzea da mamia?\nDuela gutxi, Eibarko familia enpresa baten historia ezagutu nuen. Sortzaileak zeukan ideia zen Eibartik sekula ez ateratzea, han egotea bere gotorlekua. Enpresaren oinordekotzan hori zen ezaugarri nagusia. Beste enpresa batzuetan ere egongo dira txikitatik entzuten diren mezu, esaldi edo ezaugarri batzuk, jarraitu egin dutenak.\nEzaugarri propioak dituzte familia enpresek hemen?\nBai. Badago testuinguru historiko bat. ETAren eraginak herentzia gogorra utzi du. Bazkide batzuek hor segitzen dute. Ez dute atera nahi. Diskrezioaren kultura oso hedatuta dago. Gero, beste ezaugarri batek zerikusia du Euskal Herriko pertsonen izaerarekin. Hemengo artzainak edo Elkano bera herri txikietakoak ziren, baina kanpora atera eta mundura zabaldu ziren. Bertako enpresaburuak gutxirekin hasi ziren, baina ekintzaile izan dira, oso nabarmen. Gauzak egiteko gogoa oso handia izan da.\nIndustriaren pisua handia da?\nKanpora begiratzen duzunean, ez duzu halakorik ikusten. Geure historia industrialarekin zerikusia duen zerbait da. Ekipo ondasunak, makina-erreminta edo mekanizatuak hor daude. Baina familia enpresen artean baditugu ontziolak, edo ardoa, ardo ona egiten duten upategiak, edo bizikletak egiten dituztenak, BH bera bezala. Industriaren pisu horrek kultura bat ezartzen du.\nGizarte eredu oso soziala dugu. Gizartea oso laua da. Mailak ez dira hainbeste bereizten, beste leku batzuekin alderatuta. Industrian eta familia enpresetan egin du batzuk oso gertukoak izatea, euren herriari oso lotuta. Helburua ez zen burtsan kotizatzea edo Suitzan bizitzea; helburua zen egitea eta egitea.\nZeintzuk izan daitezke familia enpresa baten abantailak, beste enpresa mota batzuekin alderatuta?\nIkuspuntuak axola du. Abantailak norentzat? Gizartearentzat, administrazioentzat edo familientzat? Gizarte moduan, ematen du jendeak ez duela behar bezala baloratzen familia enpresa bat. Noski, onak eta txarrak egongo dira, baina familia enpresa bat baduzu zeure eskualdean, eta jabeak bertakoak eta serioak badira, saiatuko dira jarduera horri eusten. Aurrera egin dezan inbertituko dute, jende ona fitxatzen saiatuko dira, edo hezten. Horrek onura dakarkio eskualde osoari eta gizarteari. Multinazional baten filiala bazara, aldiz, kostu zentro bat zara. Errentagarria ez bazara, itxiko zaituzte.\nErakundeentzat zeintzuk lirateke abantaila horiek?\nErakundeentzat hil edo bizikoa da enpresa indartsuak izatea bertan. Konturatzen ari dira familia enpresa sendoak duen garrantziaz. Zergak, inbertsioak eta lanpostu onak sortzen ditu hemen sendotasun horrek.\nAskotan aipatzen da aldaketaren aurrean zuhurragoak izan ohi direla familia enpresak, eta kosta egiten zaiela tamaina hartzeko edo hedatzeko erabakiak hartzea. Hala da?\nDuela gutxi EHUrekin eta IEFrekin egin genuen azterketa batek zuhurtzia hori islatu zuen. Familia enpresaren ezaugarrietako bat da irabaziak normalean berriro inbertitzen direla enpresan. Banatuko da dibidenduren bat, baina kultura hori da. Sortzaileak alabari edo semeari hori pasatu nahi dio enpresa. Gero, gerta daiteke 30 lehengusu edo lehengusina akziodun izatea, eta etekin bat bilatzen hastea. Zilegi da hori, noski. Baina errealitatea hor dago. Normalean, familia enpresek finantza egitura sendoak dituzte; ez daukate akziodunei etekina banatzeko behar hori. Horrek arazoak sortzen ditu familien barruan ere.\nErronka da familiako kide guztiek, bai exekutiboak direnek eta bai akziodun hutsak direnek, ulertu behar dutela zeintzuk diren euren eginbeharrak. Hor lan handia geratzen da egiteko.\nEnpresa guztietan da korapilatsua ondorengotzak finkatzea. Zailagoa da familia enpresetan?\nZailagoa da, eta landu beharreko zerbait da. Geure familia enpresek duten gabezia handiena izan da, historikoki, enpresaren kudeaketara bideratu direla ahalegin gehienak. Familia hezi dute lan esparruaren barruan, baina gero uste dute hortik kanpo familia besteena bezalakoa dela. Eta ez da. Lege ikuspuntu hutsetik lotura asko daude —herentziak, esaterako—, baina, gero, lotura emozionalak daude. Ni lanean nago enpresan, eta zu ez. Ni exekutiboa naiz, eta autoa dut enpresaren izenean, eta zuk ez. Tontakeria ematen du, baina horrela da.\nDenok lanean izan ohi ditugun eztabaidak ugaritzen ditu familia izateak, alegia.\nArazo eta kasuistika asko daude. Familiak arau batzuk adostu behar ditu enpresak aurrera egin dezan. Historikoki oso gutxi egin da. Ondo egiten duen familiak ziurtatua du, hein handi batean, ondo joango dela transmisioa.\n«Aitonak sortu, aitak garatu, eta ilobak lurperatu», esan ohi da.\nMito bat da. AEBetako ikerlari baten ondorioa zen, hango estatu bateko lagina hartuta. Euskadiko familia enpresekin egiten baduzu —hamar langiletik beherakoak kenduta, merkataritzakoak, ziur aski—, ez da hori aterako.\nBigarren belaunaldia zenbat enpresak gainditzen dute?\nGeure kasuan, bazkideen artean, %70 izan daitezke. Baina ez zaizkigu askorik gustatzen kalkulu horiek, enpresa motak zerikusi handia duelako horretan.\nOinordekoa bilatzerakoan, beti begiratu behar zaio familiari?\nElkarte moduan, ez diegu bazkideei aholkurik ematen. Hori esanda, badaude arrakasta izan duten enpresak, erabaki hori edo kontrakoa hartuta. Ez dago erantzun bat. Bidea aurkitu behar da. Baina bide hori landu behar da, noski, eta esparru ez-merkantil batean landu behar da. Hori da askoren arazoa. Animalia merkantilak dira, egin dezagun, sal dezagun produktua, eta hor gustura daude, baina, arlo emozionalera sartzean, galduta geratzen dira.\n4.0 olatua, hartu beharrekoa


Hegazkin batean kokatuko den istorioak lortu du Igartza saria. Noticias de Navarra\nHamabi proiektuk hartu dute parte eta Erika Elizari hernaniarraren ‘Zendabalitz’ lanak irabazi du\nGorka Martinez Esti Veintemillas - Jueves, 13 de Septiembre de 2018 - Actualizado a las 06:03h\nErika Elizari Igartza sariarekin, atzo Beasaingo Igartza jauregian.\ndonostia- Erika Elizari hernaniarrak irabazi du aurtengo Igartza saria, idazle gazteei beren proiektuak garatzeko ematen zaien beka. Sari hori CAF enpresak eta Beasaingo Udalak antolatzen dute eta aurten 21. edizioa antolatu dute.\n“Aurten hamabi lan aurkeztu dira Igartza sarian eta horrek ekimena osasuntsu dagoela esan nahi du”, aipatu zuen atzo Aitor Aldasorok, Beasaingo alkateak. Beka lortzeko euskaraz kalitatez idaztea ezinbestekoa dela azaldu zuen alkateak eta iragarri zuen datorren otsailean Miren Amurizak, aurreko urteko garailea eta aurten epaimahai lanetan ibili dena, bere liburua aurkeztuko duela.\nIrabazi duen proiektuaren izena Zendabalitz da. “Izenburuak iragana, oraina eta etorkizuna islatu nahi ditu”, azaldu zuen Erika Elizarik. “Eleberri hau hegaldi gorabeheratsu baten kronika da”, azpimarratu zuen. Oraindik bukatzeko dagoen istorio hau, hegazkin batean kokatzen da eta bertan 100 lagun aurkitzen dira aireportuan geldirik eta hegazkinetik atera ezinik. “Zazpi pertsonaia aukeratu ditut hegaldi horretatik eta ezusteko horrek euren buruetan kontzientzia turbulentziak sortuko ditu, haien iraganari edo etorkizunari lotuta joango direnak”, aipatu zuen.\n“Nobela honetan iraganak eta etorkizunak sortu ohi dizkiguten kezkei buruzko lan bat egin nahi nuen eta ezinegon horiei buruz hausnartu, hau da, atzera eta aurrera begiratzeak onik egiten digun planteatu”, adierazi zuen irabazleak.\nElizari oso pozik zegoen saria jasotzeagatik: “Ilusioa, presioa eta motibazioa sentitzen ditut momentu honetan”. Bere esperientzia profesionala telebistan gauzatu da erredaktore lanetan, Ikus-Entzunezko Komunikazioan lizentziatua baita. Horregatik azaldu zuen eleberriak idazten berria dela eta proiektu hau izango dela literaturarekin izan duen “harreman estuena”.\nZendabalitzen egitura oraindik finkatu gabe dago baina Elizari jada lanean hasi da liburuari forma emateko: “Autobusean nentorrela ideia bat bururatu zait amaierarako”. Gainera, kapitulu bakoitza pertsonaia bati egokituko zaio, baina protagonista horien artean harremana egongo da, istorioak tartekatuko baitira: “Haien arteko interakzioak nabarmenak izango dira eta horrek irakurketa joko baten moduan planteatuko du, irakurlea haria jarraitzeko jolastera gonbidatuz”.\nBestalde, generoaren aldetik, azpimarratu zuen nobelaren muina dramatikoa dela, baina egoera horri buelta ematea lortzea dela bere helburuetako bat: “Barrea sorraraztea lortuko banu, oso ondo legoke”.\nAzkenik, Joxe Begiristainek, CAFeko ordezkariak, aipatu zuen harro sentitzen dela bere erakundeak “beka hau babesteagatik” eta sari horri esker idazle berri gehiago egongo direla nabarmendu zuen.\netiquetas: igartza saria, erika eliza


BiziPoz programa martxan, «zahartze aktiborako» - Hernani - Kronika.eus\nBiziPoz programa martxan, «zahartze aktiborako»\nKronika - Erredakzioa 2017-02-12 01:00\nAdinekoentzat, programa berri bat jarri dute martxan, Hernaniko Zerbitzu Sozialek. BiziPoz programa abiatu dute, «zahartze aktiboa sustatzeko». Otsailetik ekainera izango da egitasmoa, eta astean behin egingo dituzte saioak.\n«Herritar aktiboak eta partehartzaileak nahi ditugu Hernanin, txikitatik hasi eta hirugarren adinera arte», azaldu du Udalak. Eta nabarmendu du, apustu horren emaitzetako bat dela BiziPoz ekimena, jubilatuen mahaiaren harira sortu dena.\n15-20 laguneko taldea\nPrograma honetarako, 15-20 laguneko taldea osatu dute. Ostegunean egin zuten aurkezpena eta aurreneko saioa, eta hemendik aurrera, astero elkartuko dira Biterin. Bertan, haien intereseko gaiak landuko dituzte, eta dinamizatzaileaz gain, saio bakoitzerako aukeratutako gaian aditua den norbait egongo da, saioa gidatzeko.\nBaina edukiak landu bakarrik ez, proiektu bat ere diseinatuko dute BiziPoz programako partehartzaileek: herriarentzako interesgarria izan daitekeen programa edo ekimen sozial bat.


Han eta hemen: Maite dut... bizitzea\nDuela zenbait egun, hausnarketa-bilkura batean, entzun nituen batzuk plazaratzen euskararen erabilpen eremurik ez zutela hainbat ikasleek eta ondorioz izugarri zaila bilakatzen zela, maila batetik goiti, ikasten jarraitzea eta batez ere asimilatzea, maila baten bilakaera bat ikustea, ez delarik erabilerarik ez etxean, ez lagunartean, ez lanean, ez giro sozial orokorrean.\nIragan astean, bretoindar batzuk plazaratzen zuten aztergai bat bazutela: ikastaro luzeetan (sei hilabete baino luzeagoak) ikasleek bizitzen zituztela kasik erregularki eta momentu zehatzetan (ikas prozesuko garai jakinak, ez galdetu zein) estagnazio eta erregresio faseak, zeinetan asimilazioa ia ezinezkoa zaien eta noizbait motibazioan eragiten zuen zerbait gertatzen zitzaiela, interes berri bat pizten, bizipen zenbait izaten dituztela, erregresio hori gelditu eta prozesua berriz bultzatzen duena. Hori gertatzen omen zaie, barne, erabilpen eremuak dituzten ikasleei eta nolabaiteko inperatibo profesionalak dituztenei. Goaitatzen dut hau dokumentaturik agertuko zaidanez, zeren gisa batez konbentzitua naiz erabilpen molde edo proiektu pertsonalekin lotura duela, norberak nola eta zertan proiektatzen duen bere burua hizkuntza gutxitu bateko hiztun eta gizarte eragile gisa.\nKasualitatez, aste honetan, aipagai izan dugu ikasle talde batean kultur praktiken bidez ikasten dutela eta izugarri motibagarria izateaz gain, emankorra ere badela irakaspena.\nGainera, ikasturte honetan ere badut erregularki irakasle baten oihartzuna, egiazki, ez da metafora, ahal bezainbat kantu bidez lantzen dituena gauzak, edozein kantu, kantari, edozein edukiren lanketarako (sekulan ez da kantua bera helburu haatik, domaia da bailiteke jorratzekoa).\nEta esperientzia hauen ezagutzeak berriz abiarazi du ping-pong partida ene baitan.\nBeti zerbait berezi eragiten du espresio kultural tradizional edo modernoagoez, euskal dantzaz, literaturaz, bertsolaritzaz, kantuaz, antzerkiaz jakiteak, jasotzeak. Kuriosoa da, interesantea, aspergarria, ulergaitza, atzokoa, gaurkoa. Aihergarik ez. Eta oroz gainetik sentimendu bat: nirea ere da, edo ez.\nBizkitartean inpresioa ukan dut maiz, ez nuela asmatzen edo ez nintzela gaiaren bururaino joaten. Gehienetan lantzen nuela gai gisa, hau da zerbaiten inguruko aipamen bat egitea, gogoeta bat, lan bat eginaraztea horrekin, baina sekulan ez “praktikara pasatzea”. Erran nahi dut mintzagai gisan erabiltzen direla maiz kultur gertakariak eta edukiak eta ez bitarteko gisa. Azken finean, kultur kontsumo batera goaz, zeinetan nahiko pasibo gelditzen garen batzuk eta besteak. Kultur ekintza bat burutzen da, kontsumitzen dugu, itzuli pare bat ematen diogu eta hor gelditzen gira bazterrean.\nBitarteko gisa erabiliko bagenitu, ikasleak eramanen genituzke kontsumotik eragile izatera edo behintzat egile. Ez nuke erakaskuntza tresna bakartzat, bitarteko eta helburu nagusi gisa erabiliko, noski, helburu nagusia hizkuntzaren irakaskuntza den heinean eta kultura, diot espresabide artistikoa, ez baita ez helburu bakar, ez nagusia. Euskara erakasten dugunean, alderdi kulturalaren transmisioa ere lantzen dugu edo behintzat horrela diogu. Kultura zentzu zabalean irakasten dugula ez da dudarik, gure munduaren ikusmoldea helaraziz, gure gizarteko praktiken inguruko berri zabalduz, eraldatzea bultzatuz, eragile izatea iradokiz.\nIzan ere, kultur edukiez, orokorrean, zernahi uler daiteke, hala nola egunerokoan ditugun praktiken eta gertakarien lanketa izan daiteke alde bat. Klaseak “zentzuzkoagoak” egiten ditu, agian erakargarriagoak, beti motibagarria izaten da kuriositatea pizten duelako. Hau gertatzen da batez ere lekuko espresio kultural klasiko edo tradizionalekin, erran dezagun: kantua, dantza, sagardotegiak...\nEnetzat kultura bada zerbait zabalagoa baina hauei doakionez, argi da gure identitate kulturalaren adierazpideak direla, hortaz, galtzera ez utzi, ahal bezainbat transmititu eta ahal bada biziberritu beharko ditugula uste dut.\nBada, baliteke lagungarri ere izatea klasean: hizkuntzaren transmisioa uztartzea praktika kulturalarekin. Kultur espresio baten bidez ikastea eta honen bizitzea. Bakoitza bere heinean bihurtuz eragile, eta ez hainbeste ikusle-kontsumitzaile-pasibo.\nHorrelako praktiken eragiten dutena ikasleengan zer da xuxen? Ez dakit. Emozionalki zerbait eraginen du. Kultur espresio horiek “egiteak” (dantzatzea, kantatzea, antzeztea) hizkuntzaz hobeki jabetzeko, aberastasuna lantzeko, memorisatzeko, jarioa hobetzeko, naturaltasun handiagoa izateko balioko dute dudarik gabe. Haratago nork bereganatzea, bere egitera eramanen ditu, uztartuz euskara ikastea, kulturaz jakitea, kultura bizitzea fisikoki, praktikaren bidez hizkuntzarekin identifikatzen eta komunitate bat integratzen du. Eta bizipen fisikoak asko lagunduko du, hiztun gisa identifikatzeko bere burua, komunitate bateko kide.\nDudarik gabe ez dut batere argi gaia baina sentsazio biziki indartsua zerbait hunkitzekoa badela, segurtasuna esperientzia batzuk onak direla, feeling onean oinarrituak eta emankorrak.\nUrte pare bat pasatuko zait oraino.\nArgazkia: Bizia by The Fotografo


Garuna - Belbin euskaraz\nHasiera » Ekipo rolak » Garuna\nTaldearentzat berrikuntza eta ideia-iturri nagusi gisa jokatzea.\nSortzaileak eta burutsuak, Garunak dira gehien bat taldeari ideia berriak eta iradokizunak ekarriko dizkien kideak. Ikerketan zehar, Belbin doktoreak ikusi zuen talde batean hasierako ideien potentzialitatea sormeneko pertsonetatik zetorrela.\nGarunek arazo konplexuak modu berritzaile eta intesgarrietatik jorratu ditzakete. Pentsamendu lateralerako gaitasuna dutenez irudimen eta originaltasun handiko ideiak aportatu ditzakete. Beraz, pentsatzeko lekua eta denbora eman behar zaie, taldeak aprobetxa ditzakeen ideiak sortzeko.\nGarunak ez dira beti aintzat hartzen oso egituratuta dauden erakundeetan, haien pentsaerak aldaketak eragin baititzake eta gauzak egiteko modua aldatu. Baina horrek egiten ditu funtsezkoak. Garunak jartzen du arrakasta ekar dezakeen ideia baten hazia, eta hori gabe, taldeak gelditu egin daitezke.\nEgiten ari diren orotan buru-belarri sartuta daudenean, taldeko beste leku batzuetan gertatzen ari denetik deskonekta daitezke. Bere munduan murgilduta, urrun dagoela eman dezakeen taldeko rola da, eta zailtasunak izan ditzake gauzak berak bezala ikusten ez dituzten taldeko beste kide batzuekin komunikatzeko.\nPentsatzeko duten originaltasun moduagatik, garunen ideiak erradikalak eta praktikotasunik gabeak izan daitezke. Gainera, interesatzen zaien ideia batean zentratu daitezke, taldeak eskatzen duenaren ordez. Horregatik, taldeko beste kide batzuen mende daude, ideiak ebaluatzeko eta praktikan jartzeko. Baina hau ez da beti erraza. Garunek kritikei uko egin diezaiekete edo mindu egin daitezke gainerako taldekideek beren ideiaren bat onartzen ez badute.\nTalde batean Garun gehiegi egotea ere arazotsua izan daiteke, horietako bakoitza bere ideiez kezkatuago egongo baita, ideia bat aurrera ateratzeko eta emaitzak lortzeko elkarrekin lan egiteaz baino.\nGarunek beren ideiak bereganatzeko joera badute ere, urrunegi eraman dezakete hau. Garunei ez litzaieke prozesuaren ardura hartzen utzi behar beste batzuekin lankidetzan aritzeak taldearentzat emaitza hobeak eskaintzen dituenean.\nSormenerako denbora eta espazioa ematea. Haien ideiak entzutea eta azaltzera animatzea.\nMurrizketa gehiegi ezartzea edo kritikoegiak izatea ideia sakon bat aztertzeko aukera izan baino lehen.\nKoordinatzaileak dira Garunak hobekien zuzentzen dituztenak, haien talentuak hobeto erabil baititzakete eta ideiak taldearen premien arabera mantentzen lagundu. Ardurandun gisa, Garunek ondo funtzionatzen dute beren ideiak testatu ditzakeen Monitore-Ebaluatzaile baten laguntza dutenean, edo beren ideiak ekintza praktiko bihur ditzakeen Ezartzaile bat dutenean.\nGarunek espazioa eta denbora behar dute pentsatzeko. Zailtasunak izan ditzakete burokraziarekin, eta oso egituratuta dauden erakundeak murriztaileegiak izan daitezke.\nTalde-lana, jakin-mina, lidergoa, autoestimua, irtenbideak bilatzea, ikuspegia, sormena, irudimena, lehiakortasun espiritua, nork bere buruaren baieztapena, kontzentrazioa, malgutasun kognitiboa, arazo konplexuak konpontzea, pentsamendu paraleloa, originaltasuna, independentzia, berrikuntza, adimen emozionala.


Zein tenperatura akatsak eta arrautzak hiltzen dira: izozteak beldur dira, hiltzen dira lurrun eta ura irakiten - Etxea, apartamentua - 2019\nIzozteak eta ura irakiten parasitoen aurkako borrokan: zein da tenperatura akatsak hiltzen al daiteke izoztuak edo izoztuak?\nHasteko, tenperatura metodoa ohearen akatsak kentzeko modurik eraginkorrenetako bat da. Azalpen erraza da. Beren ohiko existentziarako baldintza ezagunak barruko baldintzak dira.\nParasitoen gorputzean termorregulazio sistemarik ez dago ingurumen baldintza aldakorretara egokitzeko.\nJaitsiera handia eragin negatiboa du egoera horietan, eta azkenean suntsitzea eragiten du.\nGaur egun, hala nola, gaia buruz ari gara hitz egiten - zer tenperatura bugs hiltzen: ohea, arropa? Frost beldurrak beldur al dira, tenperatura minetan izozten?\nZein da tenperatura akats eta arrautzak?\nBed bugs beldurra baino gehiago beldurra. 50 ° C-ra gorako finkatuta badago, parasitoak minutu gutxi batzuetan bizi daitezke eta +45 ° C-ra 30 baino gehiago. Intsektuen arrautzak ez dira aldaketa horien aurrean, beraz, baldintza horietan beste egun batez iraungo dute.\nZein tenperatura ez da azaltzen? Izoztearen kasuan, dena ez da hain argi. -10 ° С parasitoak erraz biziko diraanabiosia erortzean. -15-17 ºC-ko hotza negargarria izango da haientzat, baina 3-4 egunez jarduten badu bakarrik.\nORDAINDU ATENTUA! Aurki itzazu apartamentuan zurrunbiloak agertzeko arrazoiak: ohea eta arropa. Hartu prebentzio neurriak eta agian ez duzu dirua erosi beharrik ohatzeetatik.\nEta -20 º C-tan, ordu gutxi batzuk nahikoa pertsona helduak hiltzen dira. Egoera horretan arrautzak egonkorragoak dira eta egun pare bat iraungo dute. Baina denborarekin, izozteak hiltzen ditu.\nOheko arazoei aurre egiteko modurik seguruena da lurrun eta ura irakiten.\nGogoratu ur beroa nahikoa ez dela espero den emaitza ekartzea.\nHelduen parasitoak ez hiltzeko, baita larbak ere, ura + 50 ºC baino gehiago berotu behar da. Ura irakiten egokia da.\nOro har, kasu honetan ohatilak suntsitzeko hainbat modu daude.\nKanoi Termiko Arrunta. Tarte modernoak instalatzeko erabiltzen dira. Kutsatutako gelan sartzen da, airea berotzen du + 60 ° C-ra, egoera hau ordu erdiz mantentzen da eta emaitza bistakoa da. Arazotasuna da bero-pistola ez dela plazer merkea. Beraz, hobe da alokatzea, eta ez erosteko.\nLurrun sorgailua ohatzeetatik. Erosotasuna da instalazioen edozein tamainako. Lurrun beroa berehala jarduten du, intsektuak suntsitzen. Gainera, gailu hau oso erosoa da erabiltzeko.\ngarbiketa. Kutsatutako elementu guztiak makinan sartu eta garbiketa moduan sartu behar dira 90 ° C-tan. Arazorik ez da gauza guztiak tenperatura horretan garbitu daitezkeela.\nburdin. Arropa, eskuoihalak, oheko arropekin infekzioaren aztarnak estutu behar dira gehienez tenperatura eta, ahal izanez gero, bi aldeetatik.\nUra irakiten Hobe da lurrean eta baseboards hutsak finkatutako parasitoak suntsitu. Baina egurrezko altzariak ur irakinetan kaltegarriak dira. Gezurra hondatu ahal izango du. Hala ere, zoru modernoari ere aplikatzen zaie.\neguzki-argia. Udako egun bero batean, kutsatutako elementu guztiak: ohe, mantak eta altzariak, hobe da eguzkiaren azpian jasan. Hau da etxeko izurriteak kontrolatzeko modu oso eraginkorra eta erraza.\nIradokizuna Udan beroa intsektuen aurka borrokatzeko eta auto propioa laguntzeko.\nEguzkitan kokatutako autoan, batzuetan, airea 60-65 ºC-ra berotzen da. Behar duzuna! Prozesatu beharreko elementu guztiak ordu batzuetan kabinan tolesten dira. Denbora horretan, akatsak hiltzen ari dira.\nMetodo honen abantailak asko dira. Horietako batzuk nabarmendu behar dira:\nGarbitasun ekologikoa. Borroka-arma gisa, ura soilik erabiltzen da, etxeko animaliei edo gizakiei kalterik egiten ez diona.\nEz da lurrun-garbigailuaren edo lurrunaren sorgailuaren kostua kontuan hartu behar. Azken finean, etxeko izurriteak borrokatzeaz gain, arropa garbitzeko eta garbitzeko tresna iraunkorra ere bada.\nOhe gainean: burkoak, mantak eta koltxoiak, debekatuta dago intsektizidak aplikatzea. Baina lurruna prozesatu daiteke.\nLurrun eta ura irakiten erraza eta azkarra edozein tamainako gelak erabil ditzake.\nLAGUNTZA! Ohe-gaitzetarako botere-iturri bakarra giza odola da. Haien ziztadak izorriak izaten dira eta umeek alergiak sor ditzakete. Ikusi hestebideak nola kudeatu behar den eta nola murriztu daitekeen artikulua.\nLurrunek ez dute material lodirik barneratzen edo hutsune estuak sortzen.. Horregatik, intsektu batzuk bizirik iraun dezakete.\nFerryek ezin dituzte liburuak bezalako elementuak kudeatu. Bere eraginpean puskatzen dute.\nGainera, lurrunaren prozesamenduan Baliteke etxetresna elektrikoak huts egitea.\nPosible al da puskak izoztea? Ohe izurriteak suntsitzeko izotza iparraldeko eskualdeetan. Metodo hau are errazagoa da. Bi egunetan gela batean leihoak eta ateak irekitzea nahikoa da. Beharrezkoa bada, errepikatu prozedura hau berriro. Etxeko jabeak denbora horretara joateko lekurik ez badute, kutsatutako gauzak eta barruko objektuak hotzetik ateratzea besterik ezin dute egin.\nAzkar eta doan izurriteen kontrola.\nizozte egoitza ez-lokaletarako egokia: garajea, estalpa, udako etxea. Izozteak bizi diren gelak asko jasan ditzake: baliteke iturgintza bi egunetan huts egitea, horma-papera edo hodiak atzean irteten direnean.\nLaguntza! Kutsatutako elementu txikiak izozkailuan kokatu behar dira, parasitoen tenperatura kritikoan jarriz. Baina horiek gordetzeko aste bat baino gutxiago izango da.\nMetodo horiek ez badute garbitu etxea ohatzeetatik, onena da laguntza profesionalen bila. Gaitz hori kendu egingo dute kualitatiboki, merke eta epe laburrean. Desinfektatzaileek beren lanean eta lurruntzan erabiltzen dituzte eta prozesatzeko produktu kimikoak. Zalantzarik gabe, ehuneko ehun emaitza bermatuko dira.\nBeraz, zer tenperatura hutsegiteetan hiltzen duten aurkitu dugu, izozteak hiltzen dituzte izozteak (izoztu edo ez) eta akatsak hotz beldur dira? Haiekin aurre egiteko tenperatura-metodoa erabiltzea deskribatzen du.\nParasitoekin aurre egin ezin baduzu, prestakin kimikoak erabil ditzakezu, adibidez: Etxea Garbia, Geth, Zifoks, Raid, Combat, Hangman.\n"Maryina Roshcha" tomate hibridoaren barietateen deskribapena eta laborantza-ezaugarriak\nFamiliaren ongizate etxea - ficus "txiki-hutsik"\nPepinoaren hostoak horia eta lehorra dira: borroka eta arrazoiak\nCopyright 2019 \_ Online larre nekazaria \_ Izozteak eta ura irakiten parasitoen aurkako borrokan: zein da tenperatura akatsak hiltzen al daiteke izoztuak edo izoztuak?


Kepler-22b - Wikipedia, entziklopedia askea.\n2011ko abenduaren 5a\nKepler object of interest (en) : KOI-87.01\nKepler Input Catalog (en) : Kepler-22b\nKepler-22b Kepler-22 izarraren inguruan biratzen duen exoplaneta bat da, guregandik 638 bat argi-urtera Cygnus konstelazioan.\nKepler-22b, tamainaz, Lurraren bikoitza da. Bere masa eta azaleko konposizioa ezezagunak dira. Litekeena da azaleko oskol likido edo gaseosoa duen konposatu sukoi bat edukitzea. Bere izarraren inguruan 290 egunean behin biratzen du. Ebidentziek adierazten dute planetak azaleko tenperatura ertaina duela, gainazala ez dagoela berotegi efektuko gasen mende. Atmosferarik ezean, bere oreka tenperatura (Lurraren antzeko albedo bat hartuz) −11 °C izango litzateke gutxi gorabehera, Lurraren (−18 °Cren aldean.\n2009ko maiatzaren 12an ikusi zuten planetaren lehen trantsitua eta 2011ko abenduaren 5ean Kepler-22b existitzen zela iragarri zuten.\n↑ a b (Ingelesez) NASA Press Release. NASA – NASA's Kepler Confirms Its First Planet in Habitable Zone of Sun-like Star. .\n↑ (Ingelesez) Most 1.6 Earth-radius planets are not rocky. 2014-7-31.


Anesvad GKEak kanpaina berri bati ekin dio Buruliko ultzeraren eraginei buruz | Consumer\nAnesvad GKEak kanpaina berri bati ekin dio Buruliko ultzeraren eraginei buruz\nGaixotasun hori duten herrialdeek laguntza eskasia dutela erakutsi nahi du.\nEkintza Sanitarioa eta Garapen Soziala (Anesvad) GKEak atzo aurkeztu zuen Sevillan Buruliko ultzerari buruzko sentsibilizazio-kanpaina berria. Kanpaina horren bidez, gaixotasun horrek kaltetutako herrialdeek (Boli Kosta, Benin eta Ghana, besteak beste) pairatzen duten laguntza-urritasuna agerian utzi nahi du, José Ignacio Castro ekimenaren zuzendariak esan zuenez.\nUrtarrilaren 26ra arte, Anesvad-ek iragarkiak jarriko ditu prentsan, irratian eta telebistan, Buruliko ultzera dutenen egoeraren berri emateko. Hala ere, kontua ez da informazio horiek ikusten dituen pertsona errudun sentitzea, arazo horri buruz hunkitzea baizik.\nBuruliko ultzera, jatorria eta transmisio-modua oraindik ezagutzen ez den gaixotasun bat, endemikoa da 25 herrialdetan, eta horietatik 17 afrikarrak dira. Ukitutakoen %70 15 urtetik beherako haurrak dira, eta haien lehen agerpena ale txiki bat izaten da, nahiko erraz atera daitekeena. Hala ere, azkar jokatzen ez bada, gaixotasunak aurrera egiten du, eta lesio larriak eragiten ditu azalean. Zauritua anputatzera behartu dezakete.\nCastrok adierazi duenez, GKE horrek Boli Kostan garatu dituen proiektuek orain arte profesionalak prestatzea eta behar diren osasun azpiegiturak sortzea lortu dute, kaltetutako 25.000 pertsonetatik 6.000 artatzeko. Era berean, iragarri zuen etorkizun hurbilean Anesvad-ek Ghana eta Benin-era zabalduko dituela lankidetza-proiektuak, eta datozen bi urteetan 10.000 gaixo baino gehiago artatu nahi dituela.\nBestalde, kanpainaren zuzendariak nabarmendu zuen Buruliko ultzeraren tratamenduan erabiltzen den heparina antikoagulantearen eraginkortasunari buruzko ikerketa-proiektu bat egin dela, odol-fluxua normalizatzea lortu baita. Oraingoz, Castroren arabera, emaitza positiboak lortu dira 25 pazientetan, eta ikerketa beste 200 gaixori zabaltzea espero da. “Heparina bidezko tratamenduaren emaitza positiboak berresten badira, Buruliko ultzera duten gaixoei tratamendu kirurgikoaren alternatiba bat eskaini ahal izango zaie”, esan zuen.\nBuru kanpaina-eu ultzera


Bilbobus zerbitzuko erdibideko geltokien egokitzapena langileekin adosteko eskatu dugu | LAB SINDIKATUA\nZerbitzu Publikoak Garraioa Bilbobus zerbitzuko erdibideko geltokien egokitzapena langileekin adosteko eskatu dugu\nLABek ez du ulertzen nola den posible erabaki hau aurrera eraman nahi izatea langileak kontutan hartu gabe eta euren iritzia ezagutu gabe neurria ahalik eta egokien gauzatzeko, erabakia joan den urtarrileko udalbatzan hartu zutenean; hortaz, sei hilabete izan dituztenean gaia langileekin eztabaidatzeko. Tokian toki, auzoz auzo, egunero lanean ari garenak gu garela esan ohi du Alfonso Gilek, baina hitz horiek ez ditu bete.\nUdalaren aldetik, kezkagarria da oraindik interesa agertu ez izana Bilbobuseko emakume langileen egoerarekin. Izan ere, langile hauek euren kezka azaldu izan dute komunikabideetan, eta enpresa batzordetik ere pairatzen dituzten arrisku egoeren berri eman dugu: komunera joate hutsa, esaterako, arazo dute; kasu honetan, Gautxori G1, Moyua plazan bakarrik egon beharrean, gaueko orduetan plaza Zirkularrean gainontzekoekin egotea eskatu izan da. Langileen aurkako erasoen inguruko kezka ere hor dago, eta prebentzioaren beharra aipatu izan da, eraso bat gertatzen denean bakarrik egiten baitituzte kanpainak. Hauek adibide batzuk besterik ez dira.\nUdalak dominak jartzeko baliatu nahi du erdibideko geltokien zerbitzu hau, eta hori ezin da onartu, gai sentsible bati buruz hitz egiten ari garelako. Eta gaia garrantzitsua delako, uste dugu lankidetza bat beharrezkoa dela gaueko zerbitzuan parte hartzen duten langileekin; hots, Bilbobuseko langileekin. Bada, gaur gaurkoz, lan hori ez da egin.\nGasteiz eta Donostian proba pilotoak egin dituzte, ezinbestekoak direnak neurria behar bezala martxan jartzeko. Erabiltzaileei eskuorriak banatu zaizkie ere. Bilbon, berriz, prentsa ohar eta barne komunikazio bana argitaratzearekin nahikoa dela ikusi dute.\nBestalde, LABek argi du neurri honen egokitzapenak ezin dituela langileen lan baldintzak okertu. Hortaz, zerbitzu hauen denborak aztertu beharko dituzte, ordutegiak betetzeko orduan estres egoerak saihesteko.\nMota honetako geltokientzako ere beharrezkoak dira araudi edo protokolo batzuk finkatzea, baldintzak eta erabilerak zehazteko.\nUdalak jakitun izan behar du neurri honen gauzatzeak inbertsio gehiago ekarriko duela, langile gehiago beharko direlako kaleko ikuskaritza egiteko auto elektrikoen bitartez edo ordezkapenak egiteko denborak eta atsedenak bermatze aldera, besteak beste.\nNeurri hauek informazio eta sentsibilizazio kanpaina indartsuak behar dituzte izan. Indarkeria sexistaren aurka eragitea da helburu nagusia, eta argi utzi behar da neurri hauek jendartearen onerako direla.\nBilboko Udalari premiazko bilera bat eskatzen diogu, neurriari buruz behar bezala hitz egiteko eta sakoneko gogoeta bat gauzatzeko. LABek konpromisoa hartzen du proposamen teknikoak egiteko, baita segurtasunarekin lotutakoak ere, beti ere erabiltzaile, langile eta herriaren mugikortasunaren onerako.\nHau guztia esanda, aipatutako neurria gelditzeko eskatzen dugu, erabakia eragiten dien pertsonekin hitz egin arte eta hauek behar bezalako formazioa jaso arte. Beste aukera bat da uztailaren 1etik aurrera proba piloto bat egitea, linea guztietan egokitu beharrean.\nLAB indarkeria sexistaren aurka borrokatzeko hartzen diren neurri guztien alde dago, baina beti langile eta erabiltzaileekin lankidetzan, ez hauteskunde kutsu eta marketing ikuspuntu batetik, hauxe baita Alfonso Gilen asmoa. Bilboko Udalak LABen laguntza osoa jasoko du lankidetzan lan egin nahi izanez gero, beti ere emakumeentzako hiri integratzaile bat lortzeko bidean, hauen eskubideak urratuak izan ez daitezen mugikortasunan arloan; hots, berdintasunean eta segurtasunean bizi daitezen.


Uroplatus alluaudi - Uroplatus alluaudi Uroplatus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.... https://eu.wikipedia.org/wiki/Uroplatus_alluaudi\n4 Maddalen Arzallus\n8 Go!azen (telesaila)\n9 Doctor Zhivago (filma)\n10 Irati Goikoetxea (idazlea)\nNGC 620 - NGC 620 galaxia bat da, Andromeda konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen 1871ko abenduaren 14an.... https://eu.wikipedia.org/wiki/NGC_620\n3 Ainhoa Goikoetxea\n5 Pirritx, Porrotx eta MariMotots\n8 James Webb (teleskopioa)\nOprimits - Oprimits, Balear Uharteetako musika taldea da. Protesta letra zuzenengatik da ezaguna, ska, hardcore, rock eta batez ere reggaearen erritmoekin nahasturik. Letretan komunikabideen manipulazioa, Europa kapitalista edota militarrak (Cabrerako militarren presentzia) salatzen ditu gogor, eta nazio zapalduen askapena (Herrialde Katalanen batasuna) eta sozialismoa aldarrikatzen du. Influentziak gehienbat Inadaptats eta Brams Herrialde Katalanetako musika taldeak i... https://eu.wikipedia.org/wiki/Oprimits\n2 James Webb (teleskopioa)\n3 Iñaki Encina Oyon\n4 Kixmiren jaiotza eta Olentzeroren jatorria\n8 Orix arrunt\n10 Sara Gandara\nClongriffin - Clongriffin (irlanderaz: Cluain Ghrífín) Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko iparraldean dagoen auzune bat da. Donaghmede auzunetik hurbil dago.... https://eu.wikipedia.org/wiki/Clongriffin\nGaurko #ArtikuluNabarmendua: Walt Disney https://eu.wikipedia.org/wiki/Walt_Disney\n3 Joseina Etxeberria\n5 Nerea Alias\n7 Modus Operandi (musika taldea)\n9 Amaia Uranga\n10 Ilaski Serrano\nLuc Bondy - Luc Bondy (Zürich, 1948ko uztailaren 17a - ib., 2015eko azaroaren 28a) antzerki eta opera zuzendari suitzarra izan zen.\nAlemanian, Frantzian eta Belgikan aritu da batez ere lanean. Nazioarteko Antzerki Unibertsitatean ikasi zuen Parisen. 1969an Hanburgora joan zen bizitzera, eta Thalia Theater-eko laguntzaile gisa hasi zen lanean. Berdin-berdin zuzentzen zituen Witkiewicz (Le Fou et la Nonne, 1971) eta Shakespeare (Comme il vous plaira, 1973), Fassbinder (L... https://eu.wikipedia.org/wiki/Luc_Bondy\n5 Nogen (musika taldea)\n6 Hanlonen printzipioa\n7 Ainhoa Etxebarria\n9 Jaione Ugaldebere Sarasua\n10 Abenduaren 23\nBellavary - Bellavary (irlanderaz Béal Átha Bhearaigh) Irlandako udalerri bat da, Mayo konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 147 biztanle zituen.... https://eu.wikipedia.org/wiki/Bellavary\n6 Xabier Lizardi\n7 Inma Gomila\n8 Nukleo (geologia)\n10 Kote Cabezudo\nSatoshi Yamaguchi - Satoshi Yamaguchi (japonieraz: 山口 悟, 1959ko abuztuaren 1a - ) Japoniako futbolaria da.... https://eu.wikipedia.org/wiki/Satoshi_Yamaguchi\nGaurko #ArtikuluNabarmendua: Marokoko historia https://eu.wikipedia.org/wiki/Marokoko_historia\n3 Munduko biztanleria\n4 Nerea Ibarzabal\n6 Tormesko itsumutila\n9 San Tomas jaia\nHamersen - Hamersen Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, Wümmeko Rotenburg barrutian. 2014an 464 biztanle zituen 13,61 kilometro koadrotan banatuta.... https://eu.wikipedia.org/wiki/Hamersen\n1 Erliebe (geografia)\n9 Lurraren egitura\n10 Euskal mitologia\nBratřice - Bratřice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 148 biztanle ditu eta 10,34 kilometro koadroko azalera. Pelhřimoveko barrutian dago.... https://eu.wikipedia.org/wiki/Brat%C5%99ice


Presoenak ez du kausa galduen zerrendan tokirik\nRamon Sola|2016/01/16 Eguneratua:\nProzesua eta «prozesismoa»\nAitor Agirrezabal|2016/01/16 Eguneratua:\nEuskal Herrian internazionalismo moduan ulertu nahi izan duguna, zenbaitetan, inperialismo ideologiko huts bilakatu da. Iritzia emateaz harago, Katalunian zer egin behar zuten eta zer ez ezarriz\n«Molt Honorable Senyor Mas»\nMikel Zubimendi|2016/01/16 Eguneratua:\nPentsatzen lagundu, haurrak filosofiara gerturatzeko metodologia proposamena\nAimar Etxeberria Korta|2016/01/16 Eguneratua:\n«Filosofia» eta «haurrak» elkar ezkontzeko zailak diruditen bi kontzeptu dira. Baina filosofiaz aritzea hainbat autorek duten mundu ikuskera ikastea baino gehiago da: galderak egitea da, esperientziei zentzua ematea. Prozesu horretan laguntzaile dira Miren Camison eta Imanol Alvarez. «Haurrei ez zaie irakasten, pentsatzen lagundu baizik».\nEz delako goiz, ez dadila beranduegi izan\nMikel Zubimendi|2016/01/09 Eguneratua:\nESPETXEA ETA SORMENA\nSorkuntza presoarentzako, ihesbide ez ezik, ihesaldi ere badenean\nAimar Etxeberria Korta|2016/01/09 Eguneratua:\nHitzak miatuak eta ideiak jarraituak diren eremuan, sormena, ihesbide ez ezik, ihesaldi ere bihurtzen da presoaren egunerokotasunean. Gatibutasunari aurre egiteko edo buruari ziegako lau pareten artetik ihes egiten laguntzeko, hamaika dira presoa sorkuntza garatzera eramaten duten arrazoiak.\nEuskarazko sistema adimenduna garatzen ari da, hezkuntza eta jendartea hobetzeko\nMaider Iantzi Goienetxe|2016/01/09 Eguneratua:\nDuela 25 urte, oraindik ordenagailuek solas egiten ez zutenean, euskara ikasteko lehenbiziko softwarea sortu zuen euskaltzale talde batek. Gaur egun, euskara eta ingelesa barneratzeko sistema adimendun bakarra, Bai&by, garatzen dihardute. Krisiari aitzin egin eta fundazioaren proiektua burutu dutela ospatu dute besta batekin.\nPP-REN ESTRATEGIAREN PORROTA\nMarotok etorkinen aurkako mezua zabaldu zuen botoak irabazteko, baina gizartea alkatearen kontra altxatu zen\nIon Salgado|2016/01/02 Eguneratua:\nApirilaren 18an egin zen Gora Gasteiz Eguna. Jai giroan, milaka kolorez osaturiko hiri bat aldarrikatu eta etorkinen eskubideak defendatu zituzten Gasteizko erdigunean bildutakoek. Aipatutako ekimenak PPko Javier Maroto alkateak martxan jarritako kanpaina baztertzaileari erantzuna ematea zuen helburu.\nBide luzea egiteko oraindik\nMartxelo Diaz Aristizabal|2016/01/02 Eguneratua:\nMaiatzaren 15eko hauteskundeek aldaketa ekarri zuten Nafarroara. Lan eskerga dute eskuinak utzitakoa konpontzeko. Abiadura ez dela nahikoa diote hainbat eragilek, baina hilabeteotan norabidea aldatzea lortu da.\nBEÑAT GAZTELUMENDIK GIPUZKOAKO TXAPELA\nOrria 120/ 159


Arte[faktua] 82: Rafa Egiguren, Txipiroiak bere beltzean, Joserra Senperena, Jon Artano • ZUZEU\nArte[faktua] 82: Rafa Egiguren –\n‘Txipiroiak bere beltzean’\nLeire Martínez eta Naia Ostaikoetxea\nRafa Egiguren idazle hernaniarra izango dugu aste honetako Arte[faktua]-n gonbidatu nagusi. Donostiako Parte Zaharrean elkartuko gara berarekin, Susa argitaletxearekin plazaratutako Txipiroiak bere beltzean ipuin liburuaz solastatzeko. Ekialdeko kulturek, batez ere txinatarrak, pisu handia dute liburuan. Bertan bizitakoa da Egiguren, eta gustuko dituen Txina klasikoko liburuak aipatzen ditu obran. Hizkuntzek ere presentzia nabarmena dute, hala nola euskarak, katalanak eta txinerak. Euskal gatazka ere ageri da. Baita umorea ere. Hamahiru ipuinez osaturik dago liburua. Izenburua bigarrenak ematen dio, eta, erdigunea, berriz, Troyako Zaldia ipuinean dago.\nGazte hasi zen Egiguren idazten: Zeruko argia aldizkariko Gazte naiz atalean, hain zuzen, 1960ko hamarkadan. 1981ean hasi zen bere lehen literatur lanak argitaratzen: Txipiroiren bat edo beste poema liburuarekin, hain zuzen. Ordudanik, genero ezberdinak probatu ditu bere ibilbide literarioan zehar, hala nola poesia, saiakera, eleberria eta narrazioa. Denek gertatu omen zaizkio erosoak. Azken liburu honi eleberri bat idazteko asmoz ekin zion, baina, azkenean, esku artean zeukanari erreparatuta, ipuin sorta bat idaztea aproposagoa zitzaiola ikusi, eta halaxe egin zuen.\nJoserra Senperena musikaria gonbidatuko du Egigurenek elkarrizketara. Lagun handiak izateaz gain, elkarrekin lan egindakoak dira Mandarin dotore disko-liburuan, literatura, artea eta poesia uztartzen dituen lanean. Egigurenek itzulitako poemen gainean konposatu zuen Senperenak lan horretan. Kulturaz, arteaz, literaturaz eta musikaz asko hitz egiten dute elkartzen diren bakoitzean. Elkarrekin literatura errezitalak egindakoak dira, gainera.\nJon Artano Euskadi Irratiko esatariak bere liburu kuttunen berri emango digu aste honetako Apalat[egia] tartean.\nBestalde, Irakurlea atalean, Tabakalerako Leire Canok C.P. Snow-ren Bi kulturak liburuaren gomendioa egingo digu.\nAste honetako Galdetegia-n, berriz, Irene Arraratsek, Lourdes Oñederrak eta Elurre Iriartek, astero legez, literaturaren inguruko galdera banari erantzungo diote.\nHorretaz gain, Leire Martínez eta Naia Ostaikoetxeak Aliceren abenturak lurralde miresgarrian liburuaz hitz egingo digute Booktuber atalean.


2019ko abenduaren 06a, ostirala | Ordua Euskal Herrian 11:03:33\nZerk eragiten digu bozka egiten dugunean? Zer ideia, asmo eta emozio daude deman? Pentsamendu politiko lausoak ala sakon hausnartu eta gero geure pentsakeran erro sendoak hedatu dituzten kontsiderazio landuak? Ingurukoekin partekatzen dugun ideologia jakin bat edo inorekin hitz egin gabe biltzen ditugun usteak –frantsesezko moldeak dioen bezala idée reçue horiek, jasotako ideiak–, nondik jaso ditugun ere ez dakigula? Gure ingurua, gure bizitza, gure gizartea nolakoak nahi ditugun zedarritzen duten ideia argiak ala erraietan gogorrago edo ahulago imurtxi edo kili-kili egiten dizkiguten sentipenak?\nZer jotzen dugu garrantzitsuago herritarrok? Gure bizimodu partikularra hobetu behar digutela dioten promes itxurapainduak edo guztiondako ongizatea agintzen diguten programa orohartzaileak? Zeri heltzen diogu? Alderdien programen eduki burutsuei ala kanpainen estetiken ederrari? Alderdiek aldarrikatzen dituzten ideiei ala proposatzen dizkiguten hautagaiei?\nEta alderdiendako, zer da inportanteago? Afiliatuen irudipenak eta desirak ala boto-emaileen eskaerak eta baldintzak? Zer paper jokatzen duten alderdien antolamenduan buruzagien egoek, asmo handinahiek eta pertsonalismoek?\nEta, bestalde, zer neurritan dira muntadun, noraino eragile, bestelako faktoreak? Alderdi eta hautetsien parametro etikoek, adibidez, berdintsu eragiten dute ezkerrean eta eskuinean? Nola, zenbatean, baloratzen dugu herritarrok afera publikoen kudeaketa, eta nola, zenbatean, alderdien jarrera baketzaileak edo liskartsuak debate politikoan? Zertan hartzen ditugu kontuan, botoa emateko orduan, gaien tasun sinbolikoak edo aferen balio pragmatikoak?\nZenbateraino dira erabakiorrak herritarron baldintza partikularrak –unean unekoak, on eta txar–, inguruabar kolektiboak eta balizko itxaropenak? Eta zenbateraino, sinesmenak, tradizio kulturalak edo kontsumitzeko erak, eta, are, geureganatzen ditugun eduki mediatikoak?\nPosible al da horiei guztiei neurria hartzea, antzinako filosofia batzuek ilusio huts gisa jotzen zituzten pentsamendu eta emozioetatik harago?\nAla derrigorrezkoa dugu, kondena eta madarikazio, lau urtean behin sistemak saltzen dizkigun amets, asmo, zirrara eta irudipenen zurrunbiloan galtzea?\nNafarroan 2015eko aldaketak aurrera egin izan balu, ez nintzatekeen arituko, segur aski, halako galderak egiten (eta, horren ordez, etorkizuneko erronka ilusionagarriak izanen nituzkeen hizpide...).\nKanal hauetan artxibatua: Iritzia | Udal eta foru hauteskundeak 2019\nFayez Badawi, Palestina Askatzeko Herri Frontea\n"Palestinako lurren %5 dago palestinarren esku, eta hori ere kendu nahi digute"


Eremu horian dago Azkoitia, eta momentuz ez dute neurri murriztailerik ezarriko herrian - Azkoitia - Maxixatzen.eus\nEremu horian dago Azkoitia, eta momentuz ez dute neurri murriztailerik ezarriko herrian\nAritz Mutiozabal 2021-11-15 14:11\n233,36ko intzidentzia tasa du une honetan Azkoitiak, eta azken zazpi egunetan hamabi positibo hauteman ditu Osakidetzak. Beraz, momentuz herrian ez dute eraginik izango Eusko Jaurlaritzak eremu gorrian dauden udalerrietan ezarri nahi dituen neurri murriztaileek.\nAzkoitiak eremu horian jarraituko du beste astebetez. Eusko Jaurlaritzak astero ateratzen ditu koronabirusaren pandemiaren gaineko datuak, eta gaur, astelehenarekin, azken astebetekoen berri eman du.\nAzken zazpi egunetan hamabi lagunek eman dute positibo herrian, eta 233,36koa da 100.000 biztanleko azken hamalau egunetako intzidentzia tasa. Eusko Jaurlaritzak neurri murriztaileak iragarriko ditu bihar, asteartea, eremu gorrian dauden herrietarako; eta, beraz, Azkoitian momentuz ez dute neurri horiek eraginik izango. Gotzone Sagardui Osasun sailburuak bihar emango du horien berri, Gobernu Kontseiluaren ostean, baina neurrion helburua jende pilaketak saihestea dela aurreratu dute.\nGaur-gaurkoz, Azpeitia da eremu gorrian dagoen Urola Kosta eskualdeko udalerri bakarra, baina Gipuzkoako beste bost udalerritan ere intzidentzia tasa altuak dituzte: Astigarraga, Segura, Tolosa, Urretxu eta Zumarraga.\n5.000 biztanletik gorako eskualdeko gainerako herrietan ere ezin da esan lasaitasuna nagusi denik. Guztiak eremu horian daude sartuta: Orio 260,93ko tasarekin, Zarautz 261,28koarekin eta Zumaia 111,94koarekin. Gainerako herriek 5.000 biztanle baino gutxiago dituztenez, Jaurlaritzak ez ditu koloreetako eremuetan sartzen, baina Getariak eta Aizarnazabalek, esaterako, 1.554,77ko eta 910eko tasak dituzte hurrenez hurren.\nHego Euskal Herrian nabarmena izaten ari da PCR eta antigeno probetan atzematen ari diren positibo kopuruaren goranzko joera; izan ere, astebetean 2.644 positibo zenbatu dituzte. Atzo 5.480 proba egin zituen Osakidetzak eta Osasunbideak, eta guztira, 439 positibo detektatu zituzten.\nLurraldeka, Gipuzkoan baieztatu dituzte kasu berri gehien: 160. Bizkaian 133 izan dira, Nafarroan 130 eta Araban hamar. Uneotan COVID-19ak jotako 114 lagun daude Osakidetzaren mendeko zentroetan, horietatik 30 Zainketa Intentsiboen Unitateetan (ZIU). Nafarroan 43 dira ospitaletan dauden herritarrak, eta horietatik zortzi ZIUn daude.


EU - GUGLE proiektua - Sestao Berri\nPortada » Proiektuak » Europako proiektuak » EU – GUGLE proiektua\nEU-GUGLE (“European Cities Serving as Green Urban Gate towards Leadership in Sustainable Energy” - “Energia Jasangarritasuneko Lidergoa Lortzeko Ate Ekologikoa diren Europako Hiriak”) “Europako Hiri eta Erkidego Adimendunentzako Berrikuntza Elkarteak” sustatutako proiektua da, eta berriztapen jasangarriaren arloko jarduketa onenak sustatzea dauka helburu.\nEuropako hirietan, Kontinente Zaharreko energia-kontsumoaren %70 ematen da, eta kontsumo guztiaren %40 eraikinei dagokie. Beraz, ageri-agerikoa da higiezinetako kontsumo energetikoa murriztu beharra dagoela, Europak 2020. urterako zehaztutako %20ko murrizketa-helburuak betetzeko aukera eduki dezan. Testuinguru horretan, Europar Batasunak asmo handiko proiektu eredugarria jarri du abian Europako 6 herrialdetan, eta hiri bat aukeratu du lurralde bakoitzeko. Espainian, Sestaoko udalerria aukeratu du, eta, Bizkaiko udalerri horrekin batera, honako hauexek ere parte hartzen dute esperientzia horretan: Aquisgran (Alemania), Milan (Italia), Tampere (Finlandia), Viena (Austria) eta Bratislava (Eslovakia).


Plentziako Udala - Museoak\nHerri-lanak eta Zerbitzuak\nKontsumitzailearen Informaziorako Udal Bulegoa\nItsasadarra, portua eta hondartza\nHerritarren segurtasuna - Udaltzaingoa\nAranburu Farmazia - Museoa\n1888ko urtarrilaren 4an, lehenengo aldiz ireki zituen Pedro Aramburu Mendieta jaunak farmazia honetako ateak. Geroztik, astez aste, bere eginkizun sanitarioari lotu zaio etengabe, hainbat eta hainbat zeregin profesionaletan: formula magistralak landu, analisi kimikoak, bromatologikoak, klinikoak…\nBotikan sartu, eta bertan urte luzeotan barrena erabili izan diren produktu eta lanabesak aurkituko ditugu. Azken mendean sendagaiek bizi izan duten eboluzioa erakutsi nahi dugu; lehengo produktu naturalen ordez produktu kimikoetarainoko bilakaera, formula magistralen ordez espezialitate farmazeutikoetara. Gainera, farmazialarien lanbideak analisien arloarekin eta beste arlo zientifiko batzuekin izandako lotura aurkeztu nahi izan dugu.\nErakusketak botikaren jatorrizko guneak okupatzen ditu, hasierako labotaregia eta antzinako botikaostea, solastoki interesgarriak izandako lekuak, Miguel Unamuno bezalako intelektualen topalekuak.\nErribera 20, 48620 Plentzia (Bizkaia)\nTelefonoa: (+34) 94 6775301\nButroiko Plasentia elkartea\nMuseoa udaletxe zaharrean dago, dorretxeen tipologiako eraikin batean. Eraikinak kanpoaldean bi armarri ditu, bata uriarena eta bestea Errege-erregina Katolikoena, eta sarrera gainean 1562. urteko inskripzio bat, Martin Perez de Placencya dohaintza-emailearen aipamena duena. Gaur eguneko udaletxea eraiki zenean, 1922an, zaharrean egokitu zituzten eskualdeko eta tokiko epaitegiak eta, oraintsuago, liburutegia.\n1999ko urtarrilean Butroiko Plazentia Elkarteak museoa zabaldu zuen Plentzia bertako eta bere eskualdeko historiako hainbat elementu eskuratzeko eta erakusteko. Eraikinak sarrera eta bi solairu ditu.\nErdi Aro aurreko lekukotza gutxi dugu eskualdean. Paleolito Aroko tresna eta erreminta bakan batzuk, eta erromatarren garaiko txanponak, merkataritzarekin zerikusirikoak seguruenik.\nLope de Harok sortu zuen Plentzia, antzinako Gaminiz herriskaren gainean, 1266. urtean. Hasieran Plasentia de Butrón izan zuen izena. Logroñoko forua eman zion Diego Lope de Harok 1299an. Uriaren izena XI. mendetik aurrera agertzen da ituneetan, nabigazio-liburuetan eta mapetan. Oso bitxiak dira mapa-egileek -frantsesak eta holandarrak gehienak- uriari emandako izenak. Jatorritik itsasoa eta arrantza izan zituen jarduera nagusiak; sorrera-agirian aitortua du balea harrapatzeko eremu bat. Denbora igarota, bertako marinelek kabotajean eta burdin-mineralaren garraioan jardun zuten luzaroan Bizkaiko Itsas Golkoan; mineral-ontziak bestelakoak baino gehiago ziren sasoi batean. Alturako itsasketan ere aritu ziren. XIX. mendeaz gero, Ingalaterrarekin izandako Konbentzio Gerraren eta karlistaden eraginez ia ez zen geratu Plentzian erroldaturiko itsasontzirik eta Plentziako marilenak beste portu batzuetako ontzietan hasi ziren Andaluzia, Ingalaterra, Karibe eta Filipinetako merkataritzak eskaintzen zien itsas-garraioko lanetan.\nNabigazio-arloko eremu guztietan zuen agintea Plentziako itsasgizonen San Pedro Kofradiak. Bertan batzen ziren Barrika, Sopelana, Lemoiz eta Gorlizeko marinelak. Ordenantzarik zaharrenak 1524. urtekoak dira. 1870a arte iraun zuen kofradia hartako hainbat agiri jasota daude, besteak beste, inskripzio-egiaztagiriak, itsasoko zerrendak, agirien erregistroak eta abar.\nKofradiak suspertu zuen Plentziako antzina-antzinako Itsas Eskola; 1933ra arte iraun zuen. XX. mendean kendu zituzten aduana, eskualdeko epaitegia eta itsas-komandantziaordetza ere.\nInguruetako basoek egur asko eta kalitate onekoa zuten eta, ondorioz, hasieratik izan ziren ontziolak herrian. Itsasontziak egiten ziren lekuan gaur egun dagoen plazaren izenak ontziola haiek gogorarazten dizkigu eta Delmasek XIX. mendearen erdialdera egindako irudi bat ere horren lekuko dugu. Baina Bigarren Karlistadaren ondoren, XIX. mendearen azken urteetan, galdu egin ziren ontziolak.\nItsasadarrak berebiziko garrantzia izan du itsasketa garatzeko. Ikusgai daude Basterra olerkariak biziki goraipatu zuen itsasadar honen trazaduraren zenbait plano ere. Uraren sakonerak lehendik arazoak sortzen bazituen, XX. mendearen hasieran kanpoko moila-muturrak eraiki zirenean, areagotu egin ziren arazo horiek. Horrek, itsasadarra bideratu izanak eta Itsas Osasun-etxerako errepideak urritu eta aldatu egin dute antzinako topografia.\nOntzi-maketek itsasketaren bilakaera azaltzen digute. Erakusgai dagoen zaharrena galeioa da, kargako eta, batera, guduko ontzia, itsas zabaleko nabigazioan funtsezkoa XVI. eta XVII. mendeetan. Hurrengo mendean, XVIII.ean, beste motatakoak agertu ziren: fragatak, goletak eta bergantinak. Ondoren, XIX. mendean, cliperrak, oso ontzi bizkorrak, eta, mende-azkenean, baporeak; belakoek atzera egin behar izan zuten orduan. Itsasontzien erakusketa osatzeko XX. mendeko merkataritza-ontziak, bidaiari-ferryak eta petroliontzi erraldoiak ikus daitezke.\nMaketetariko batzuk zin-opariak dira, elizetako gangetatik esekita jartzekoak. Zin-opariak dira itsasontzien zenbait koadro ere, ontziak ekaitz erdian harrapatuta erakusten dizkigutenak Beste batzuk gomutagarriak dira, bat edo beste tripulazioren bateko lagunen batek margotua.\nSolairu bietan ikusgai daude Plentziako marinelen edo Itsas Eskolako ikasleen argazkiak. Horietako bat Nikolas Olagibel Esnalena dugu. Plentzian jaioa, ontzi-jabea, bankaria eta merkataria, XIX. mendeko erdialdean itzal handia izan zuen Bizkaiko politika-ekonomietako arloan. Ibilbide arrakastatsu bezain nekezaren lagina da ekimeneko plentziar haren bizitza, Bigarren Karlistadan aukeratu zuen afiliazioarengatik kalteak jasan behar izan zituen gizon harena. Bigarren solairuan nabigazioko tresnak daude ikusgai, astroak behatzeko eta nabigatzeko tresnak: kataloxak, oktanteak, sestanteak, planiesferioak, nabiesferak, konpasa eta alidada besteak beste; badira abiadura neurtzekoak ere (adibidez, korrikina), eta baita itsasontzietako osagaiak ere: argiak, kanpaiak, lema, sukaldeko eta bestelako ontziak eta abar.\nItsasketari buruzko zenbait agirik osatzen dute erakusgai dagoena; ikusgai daude, besteak beste, nabegatzeko mapak, merkataritzako gutunak (pleitak), nabigazioko egunkariak, ontzien itsasbideak, pilotuen izendapenak, itsasontzien argazkiak, astronomiari eta nabigazioari buruzko tratatuak, maniobrak eta abar.\nHelbidea: Goienkale 25 48620 Plentzia\nTelf. 94 677 37 25\nOrdutegia: Ostirala 17:00 - 20:00\nLarunbata 11:00 - 14:00 eta 17:00 - 20:00\nIgandea 11:00 - 14:00


-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: “El mundo (foral) al revés”. Duela 3 urte, 7 hilabete\nHau da Diario de Noticias egunkarian agertutako artikulu baten izenburua. Hemen Nafarroako euskararen egoeraren kritika bat egiten da, Amaya Zarranz PPko parlamentuko kide baten txio batetik hasita. Hau da […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: Euskara, interneten gehien erabilitako 50 hizkuntzen artean . Duela 3 urte, 7 hilabete\nEuskal Gobernuaren datuen […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: ” EZIN DIZUET TXALORIK EGIN EZ BAITUT ULERTU ESAN DUZUENA”. Duela 3 urte, 7 hilabete\nBehin manifestazioa bulkatuta ekitaldi bat egin zen, […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: Euskara eleberriak egiteko egina dago. Duela 3 urte, 7 hilabete\nAlberto Ladron Arana Nafarroako Unibertsita Publikoan eskolazain moduan aritzen da goizeetan. Arratsaldeetan, aldiz, idazlea da. Orain ” Harrian mezua” izeneko “thiller” batean dabil. Azken egunetan egin […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: Mintzodromo batekin ospatu da Euskararen Nazioarteko Eguna. Duela 3 urte, 7 hilabete\nDonostiak Euskararen Nazioarteko eguna ekimen berezi eta harrigarri batekin ospatu du, mintzodromo batekin, alegia. Belaunaldien arteko mintzodromo hauek duela bost urte hasi ziren eta ikusi dezakegunez […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: ‘Hamabortz, ama bat’ lelopean, 2015eko Nafarroa Oinez, Baztanen . Duela 3 urte, 7 hilabete\nBerri hau Nafarroako Ikastolen Elkarteak iragarri du gaur Iruñean egindako […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: E-posta baten historia. Duela 3 urte, 7 hilabete\nHonekin batera, […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: Irudi irisgarriak, mesedez!. Duela 3 urte, 7 hilabete\nKaixo lagunok! Gaurko sarreraren informazioa oso garrantzitsua dela uste dudalako idazten dut; hala ere, ez dakit zenbat pertsonek irakurriko duen, eta irakurtzen dutenetatik zenbatek kasu eginen dioten. Honen […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: Klik batean eLiburutegian. Duela 3 urte, 7 hilabete\nAsteazkenean, Gasteizko Ibaiondo liburutegian, liburu digitalen mailegu zerbitzuari buruzko aurkezpen bat egon zen. Jadanik martxan jarrita dagoen eLiburutegia, Euskadiko liburutegi digitala, sustatzeko eta […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: Gabonak laster helduko dira eta horrekin batera loteriako iragarkia. Duela 3 urte, 8 hilabete\nUrte honetakoa polita dela esan daiteke. […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: Nola egin “Klaseko beste blogak” orrialdea. Duela 3 urte, 8 hilabete\nKaixo denoi! Jakingo duzuen bezala, gure blogaren menuan badago osagai bat klaseko beste blogak orrialdera eramaten duena. Orrialde horretan, izenburuak argi azaltzen duen bezala, gure klasean sortutako beste […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: ‘Iragana aurretik’ elkarrizketa Berri Txarrak-ekin. Duela 3 urte, 8 hilabete\nIragana aurretik dokumentalaren lehenengo zatian, Berri Txarrak-en 20 urtetan zehar izandako istorioa eta bidea kontatzen digute. Gorka Urbizuk, talde honen partaide nagusietariko batek, taldearen hastapenerako […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: Autismodun haurrak eta teknologia. Duela 3 urte, 8 hilabete\nGaur, The New York Times egunkarian agertutako berri bat erakutsi nahi dizuet. Nik Tech in the Trenches blogari esker izan nuen albistearen berri. Berriak autista den mutiko bat Appleren Sirirekin lagun hoberen […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: Euskahaldun. KO – RRI – KA !. Duela 3 urte, 8 hilabete\nHemen da Korrikaren 19. edizioa. Urepeletik abiatuko da martxoaren 19an, eta 29an amaitu Bilbon handian. Baina, edizio hau ez da gainontzekoak bezalakoa izango. Izan ere, oraingo honetan AEK-k norberaren nahaiak […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: Berreskuratu dezagun tour linguistikoa!. Duela 3 urte, 8 hilabete\nBada, bertako herritarrak elkartu eta taldean herrian zehar joan ziren kontalari baten laguntzarekin. Hernani osoan zehar zihoan […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: Bla bla bla. Duela 3 urte, 8 hilabete\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: Nola konfiguratu EHUko e-posta beste hornitzaile (gmail, hotmail, yahoo…)edo aplikazio batean jasotzeko. Duela 3 urte, 8 hilabete\nIzenburu arraroa sarrera batentzat, ezta? Hobeki esanda, izenburu arraroa blog honetako sarrera batentzat. Egia da. Berez, nahiago nuke sarrera hau idatzi behar ez izatea. Agian […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: Euskal Zine Bileran euskara hutsean. Duela 3 urte, 8 hilabete\nLekeition urtero antolatzen den zine jaialdiaren 37.edizioa izango da urte honetakoa eta azaroaren 23tik 29ra ospatuko da. Aurten antolatzaileek diote beste urteekin konparatuz gero askoz parte hartze […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: Iruñerrian euskara musikaren bitartez bultzatzen da. . Duela 3 urte, 8 hilabete\nMusika euskaraz egitea ez da soilik konpas jakin batean akorde edo melodi herrenkada bat jotzea, izan ere, askoz haratago doa gauza: edozein egoera, testuinguru edo tokitan euskaraz bizitzeko hautua dakar. Gisa […]\n-(e)k “Hego-haizeak dakartzan hitzak” gunean bidalketa berri bat idatzi du: Badugu zeregina azaroaren 8an: denok Ziburura!. Duela 3 urte, 8 hilabete\nZiburuko ikastola iparraldean dagoen ikastola bat da, Frantziako herrialdean. Frantziako estatuak ez du onartzen bertako umeek hezkuntza euskaraz jasotzea; eta, hori dela medio, duela hilabete gutxi egunero 100 […]


Kalean da Harmaila kirol aldizkariaren 8. alea | EHK\nKalean da Harmaila kirol aldizkariaren 8. alea\nHarmaila, euskara hutsean pasioa eta analisia uztartzen dituen kirol aldizkaria\nHarmaila aldizkaria 2017ko udaran ikusi zuen argia, Aitor Manterola kirol kazetari eta BERRIAko kolaboratzailea, Eñaut Barandiaran gidoilari eta kirol zuzendaria eta Iñaki Berastegi kirol esatariaren eskutik. Bere sortzaileek kirol aldizkari parekidea, arnas luzekoa eta euskarazkoa bezala definitzen dute, betiere kirola kulturaren filtroaz jorratuz.\nUrtean bost ale ateratzen dituzte, eta lan mardulak dira, 100 orrialdekoak gutxi gorabehera. Filosofiaren beste euskarriak lurraldetasuna eta genero berdintasuna dituzte. Euskal Herriko lurralde guztiei egiten diete lekua eta nabarmena da ere genero berdintasunaren lanketa, izan ere, emakumeen presentzia handia izaten baita orrialdeen barruan. Herri mailako kirolera hurbiltzen ere saiatzen dira, gertutasuna irabazteko.\nEuskal Herrian dagoen kirolzaletasunarekin bat eginda eta euskararen erabilera sustatzeko eta bultzatzeko kirola beharrezkoa dela iritzita Harmaila sortu zuten kirola euskaraz irakurtzeko aukera emateko herritarrei.\nOraingoan, aldizkariaren 8. alea atera dute argitara eta Maritxu Housset, Arbonan jaiotako paleta gomazko pilotaria da zenbaki honetako protagonista nagusia. Lapurtarraren palmaresa ikustea besterik eztago protagonismo hori merezia dela jakiteko: 5 aldiz munduko txapeldun paleta gomaz trinketean : 2002, 2006, 2014 eta 2018an (bi titulu bildu zituen Bartzelonan. Trinketean eta 30 metroko ezker paretan). 3 Munduko Kopa irabazi ditu ere: 2012an Iruñean, 2013an Haillan-en (Bordele), 2016an Santiagon (Txilen). Frontball-eko munduko txapeldun 2017an.\nGainera, modu argian adierazten du euskal selekzioaren aldeko jarrera, egunen batean Frantzia eta Euskal Selekzioaren artean hautatu beharko balu bere erabakia zein izango zen galdetuta, erantzun irmoa mahairatzen duelarik: “Euskal Selekzioa, dudarik gabe. Legez edo administratiboki ez dakit posible den, baina hautatzen ahal balitz, egingo nuke, eta ez naiz bakarra”\nHarmaila aldizkariaren 8. alean jorratzen diren gaiak:\n-Reyes Azkoitia eta Ixiar Bakerorekin solasaldia\n-Madelen Urieta RPK Araski taldeko entrenatzaileari elkarrizketa.\n-Kirolarien Harmaila, Ane Barandiaran softbol jokalariaren hitzetan\n-Roberto Zarrabeitia argazkilariaren artxiboa arakatuz, “Laborategi” inprobisatuetako harribitxiak aurkitzeko asmoz.\n-Ainhoa Tirapuri elkarrizketa, hitzarmen kolektiboa sinatzeko zegoela, emakumezko futbolarien grebaz eta euren eskariez solasaldia.\nHarpidedun egin behar da aldizkaria irakurri ahal izateko, online edota paperean, eta harpidedunak behar dituzte, egitasmoak aurrera egin dezan.\nUrteko 40 euro ordaintzea nahikoa da etxean jasotzeko papereko urteko bost aleak, eta online bidezko harpidetzagatik 15 euro ordaindu behar dira. Harpidetza egiteko www.harmaila.eus webgunean sartu behar da, Denda atalean. Salmenta ere bultzatu dute Euskal Herriko hainbat liburudenda eta kioskoetan, eta alea 10 eurotan dago salgai.\nHarmaila aldizkaria non eskuratu:\nLiburutegiak: Donostian (Casares-Tomasene liburutegia, Larratxo Liburutegia, Ernest Lluch liburutegia, Haur liburutegi nagusia, Okendo liburutegia, Egia liburutegia, Lugaritz liburutegia, Alderdi Eder liburutegia; Gasteizen (Judimendi liburutegia, Berrizko liburutegia, Hernaniko liburutegia, Lezoko liburutegia, Usurbilgo Sutegi Udal liburutegia, Zarauzko Udal liburutegia.\nSalmenta puntuak: Iruñea (Katakrak liburuak), Altsasu (Arkatz liburudenda), Zumaia (Mandala liburudenda eta Aizpurua liburudenda), Gasteiz (Zuloa irudia), Donostia (Hontza liburudenda).\nAtera berri da Geure Sport aldizkariaren bertsio digitala\nGeuresport aldizkaria, 2018tik herri kirolen munduan erreferentziazko argitalpenak atera du edizio digitala


Berriak - Nola aukeratu eskala handiko injekzio bidezko makina ona\nNola aukeratu eskala handiko injekzio bidezko makina ona\nInjekzioa moldatzeko makina plastiko termoegonkorrak forma desberdinetako moldeetan injektatzen dituen gailua delako, plastikozko produktuen moldaketa gauzatzeko. Injekzio bidezko eskala handiko makinak gehienetan berogailu elektromagnetikoak erabiltzen dituzte energia aurrezteko efektuak lortzeko eta, energia kontsumoari eta energia aurrezteari dagokionez, maiztasun bihurgailua hautatzen da ekipoaren funtzionamendu potentziaren maiztasuna aldatzeko. Honek fidagarritasun hobea lortuko du eta fidagarritasun handiagoa lortuko du Errendimendu ona, beraz, benetako egoeraren arabera aukera hobeak egin behar ditugu eta fidagarritasuna asko hobetuko da.\nNoski, kalitate oneko injekzio bidezko tamaina handiko makinetarako energia aurrezteko materialak berokuntza eta potentzia terminoetan gauzatzen dira. Hori dela eta, benetako egoeraren arabera aukera hobeak egin behar dira. Lortutako kalitatearen bermeak errendimendu bikainagoa izango du, beraz, lor daiteke. Fidagarritasuna ere asko hobetuko da. Aukeratu jakitea berogailu elektromagnetikoak berotzeko denbora aurrez dezakeela, berokuntzako hodiaren gainean zuzenean jarduten duela eta isolamendu-geruza bereziak berotze-efizientzia hobetu dezakeela, berotze-efizientzia altua den bitartean eta abar. Horiek dira energia aurrezteko gehiago bermatzeko arrazoiak. Iraganean, erresistentzia berotzeko bobinek efizientzia txikia eta bero galera handia zutenez, elektrizitatea oso kontsumitzen zuten. Hori dela eta, plastikozko produktuak prozesatzearen kostua asko handitu da.\nEskala handiko injekzio bidezko makina ona aukeratzen dugu energia aurrezteko efektu onak lortzeko. Berokuntza zatiaren energia aurreztea aipatu dugu goian. Orain batez ere energia aurrezteari buruz hitz egiten dugu potentziari dagokionez. Ekipoak funtzionamenduan 30 HZ-ko energia behar badu eta motorraren benetako potentzia handiagoa bada, energia xahutzea eragingo du. Aukeratu maiztasun bihurgailua doikuntzarako, ekipamenduak zenbat behar duen ziurtatzeko. Potentziaren irteera zenbat potentzia irteten den araberakoa da, beraz lor daitekeen energia aurrezteko efektua ona da, beraz lortutako fidagarritasuna hobea izango da.\nZehaztasunezko plastiko bidezko injekzioa, Horma meheak injektatzeko makina, Zehaztasun bidezko injekzio moldaketa, Precision Injection Molding Inc., Zehaztasun injekzioa, Moldeatze Doitasuna,


Oso polita zure mozorroa, baina segurua da? - kontsumoBIDE - BLOGA\nOso polita zure mozorroa, baina segurua da?\negilea: Kontsumobide, Otsaila 16, 2017\nEz zaitez itsutu inauterietako ospakizunekin. Frozen mozorroa edo printze arrosa nahiz printzesa urdin baten mozorroa janzten baduzu, jantzi horiek, zure ametsa betetzen laguntzeaz harago, araudi espezifiko bat bete behar dute; are gehiago, adingabeentzat badira.\nHaurrentzako mozorroak, hots, hamabi hilabetetik gorako eta 14 urtetik beherakoentzako mozorroak jostailutzat hartzen dira, eta dagokien araudian ezarritako segurtasun-baldintzak bete behar dituzte. Mozorroen etiketan, hau agertu behar da:\nFabrikatzailearen edo arduradunaren izena, izen soziala edo marka eta helbidea.\nLote zenbakia, seriea, modeloa edo beste edozein elementu, identifikatzen uzten duena.\nProduktuaren osaera eta produktua garbitzeko eta gordetzeko gomendioak.\nMozorroa janzteko adin-tartea.\nErabilera jarraibideak, beharrezkoa bada.\nOhartarazpen espezifikoak gaztelaniaz eta ondo irakurtzeko moduan agertu behar dira, ontzian edo bilgarrian. Bereziki gogoan izan 36 hilabete baino txikiagoentzat adierazitakoa. Agerian egon behar da, bai piktograma espezifiko batekin, bai “ez da komeni 36 hilabete baino gutxiagoko umeentzat” edo “ez da komeni hiru urtetik beherako umeentzat” hitzekin (biak ere jar daitezke); eta arrisku bereziren bat badakar ere, adierazi egin behar da. Adibidez, “asfixiatzeko arriskua; pieza txikiak” edo “itotzeko arriskua; soka luzea”.\nAraudian, betebeharrak ere ezartzen dira:\nEzin dute izan askatu daitekeen edo irentsi daitekeen pieza txikirik.\nEz dute punta edo ertz zorrotzik izan behar.\nSuteen kontrakoak diren edo nekez sutzen diren materialekin egin behar dira.\nEzin dute izan eztanda egin dezakeen substantziarik edo osasunerako arriskutsua izan daitekeenik.\nJantziek ez dute ez sokarik ez kordoirik izan behar txanoaren edo lepoaren inguruan, umeak horietan korapilatu ez daitezen. Beste lekuren batean halakorik badago, ezin izango da atera eta ez dira luzera maximo batetik gorakoak izango.\nHelduentzako mozorroek ehungintza-produktuetarako ezarrita dauden baldintza guztiak bete beharko dituzte, etiketa, osaera eta kontserbazioari dagokionez. Besteak beste, fabrikatzailearen edo inportatzailearen izena, helbidea eta IFZ eduki behar dute.\nProduktu kosmetikoak dira, eta, beraz, bete egin behar dituzte artikulu horietarako eskatzen diren aginduak, kontrol dermatologikoak gainditu dituztela ziurtatzen dutenak. Bereziki, ondo ziurtatu behar duzu:\nIraungipen data minimoa eta fabrikazio-lotearen zenbakia.\nOsaera eta osagaien zerrenda.\nErabiltzerakoan kontuan izan beharrekoak.\nIleordeak, maskarak eta osagarriak\nMozorroa osatzeko, ileorde, maskara eta beste edozein osagarri jantzi nahi baduzu, ondo ziurtatu seguruak direla; are gehiago, txikiek janztekoak badira.\nMaskarak: Aireztapen egokia izan behar dute, itomen-arriskurik ez izateko. Ziurtatu sukoiak ez diren materialekin egin direla eta CE marka dutela.\nIleordeak: Ez dira luzeegiak izan behar, erredurarik gerta ez dadin sua hartuz gero.\nGeziak eta bentosak dituzten artikuluak: Ezingo dira askatu.\nEta, noski, ondo gorde faktura edo erosketa-tiketa, arazorik izanez gero, erreklamatzeko aukera izan dezazun.


Mobilizazioak, informazio-kanpaina eta sinadura bilketa iragarri du Antondegi Berdea-Olatuak Itsasoan kolektiboak, Donostiako Antondegin olatu artifizialen instalazioa eraikitzeko asmoa bertan behera gera dadin. Eneko Goia alkateari eta Udaleko alderdi politikoei eskatu diete aurkeztu dituzten argudioak irakurri eta aintzat har ditzatela. Eta herritarrei berriz, argudio guztiekin bat etorri ez arren horietako batzuekin ados egonez gero, proiektuaren kontra sinatu dezatela.\n“Garaiz gaude proiektu hau geldiarazteko”\nHamabost argudio zerrendatu dituzte. Laburrean, sinatzaileen iritziz “proiektu honek ez dio surflarien eskaera bati erantzuten; enpresak ezarritako irizpideak betetzen dituzten surflariek eta txapelketa jakin batzuetan aritzen direnek baino ezingo lukete erabili; antzeko azpiegitura du enpresak Aizarnazabalen; surfaren artifizializazioa sustatzen du; olatu artifizialek eliteko surflarien prestakuntzan lagun dezaketela pentsatzea gehiago da uste bat errealitate bat baino; olatu artifizialetan egiten diren txapelketak oso eskasak dira; azpiegiturak ingurumen ondorio oso negatiboak izango lituzke; sarrerak prezio altua izango luke; etorkizunean jende guztiarentzat irekiz gero, masifikazioa areagotuko litzateke; garapen jasangarriarekin bateraezina da masa-turismoa eragin dezake; itsasoaren aldamenean olatu artifizialen instalazio bat eraikitzea zentzugabea da erabat; atzerapauso handia litzateke trantsizio energetikoan; Europar Batasunaren jarraibideen aurka doa guztiz; min berezia ematen digu horrelako proiektu bat surfaren izenean proposatzeak; eta garaiz gaude proiektu hau geldiarazteko”.\nDagoeneko sinatu duten surflari gipuzkoarren artean daude, besteak beste, Gorka Alcantarilla, Laida Rodriguez, Arkaitz Bardaji, Urko Otxoa, June Torrealdai, Janire Virgala, Unai Aizpurua, Aurora Makazaga, Lo Eizagirre, Mikel Troitiño, Ganix Arakistain, Iñigo Herrero, Alex Uranga, Mikel Olabarria eta Ibon Pazos.


Iraganaren arrastoen gainetik - Nafarroako Hitza Iraganaren arrastoen gainetik – Nafarroako Hitza\nIraganaren arrastoen gainetik\n2020, maiatzak 15 Albisteak, gaiak, Gizartea, Kultura, nafarroa 446\nTrikuharriaren kartela da zutik utzi duten gauza bakarra!”. Hala salatu du Etxarri Aranazko herritar batek Fagamendiko dolmenak berriki pairatutako txikizioa: monumentua zapaldu eta suntsitu egin dute, basolanak egiten ari zen makina astun bat gainetik pasatu baitzaio.\nHilaren lehenbiziko asteburuan zabaldu zen berria; hain zuzen ere, koronabirusak eragindako itxialdiaren mugak arindutakoan, mendizaleek lehenbiziko aldiz inguruetan ibiltzeko aukera izan zutenean. Herritarrek orduan ikusi zuten zer gertatu zen. Trikuharriaren oraingo egoeraren lekuko izan zirenek zenbait argazki eta bideo jarri zituzten sarean, eta berehala sortu ziren sumin eta haserre mezuak.\nHerritarrek egin bezala, Hilharriak elkarteak ere gogor kritikatu eta salatu du Fagamendiko dolmena suntsitu izana. Elkarteko kide da Iñigo Txintxurreta, eta, azaldu duenez, “txikituta” gelditu da monumentu megalitikoa. “Ikusi dugu tumulu zati bat birrinduta dagoela, eta susmoa dugu ganbara ere suntsitu egin dutela, erakutsi dizkiguten bideoetan ez baitira ikusten trikuharriaren ganbararen harlauzak”.\nBasozainek bildutako informazioaren arabera, makina Fagamendiko harri tumuluaren gainetik pasatu zen, eta, hortaz, desitxuratu egin du trikuharriaren jatorrizko forma. Gainera, adierazi dutenez, dolmena ez ezik, margo horiz eta zuriz pintatutako basabidea ere hondatu du enpresak, zura ateratzeko arbolak mozten ari zela.\nGertatutakoaren berri izan eta gero, egun berean —maiatzaren 4an—, Sakana-Mendialdea mugapeko basozainak Fagamendiko dolmenaren inguruetara azaldu ziren, hura ikuskatzeko. Akta batean bildu zituzten antzemandako kalteak, eta Nafarroako Gobernuko Ingurumen Departamenduak zehapen espediente bat ireki du basolanak egin zituen enpresaren kontra.\nMaiatzaren 6an, Ingurumen Departamenduko basozainak, Sepronako kideak eta Ondare Historikoaren Zerbitzuko arkeologoak bertaratu ziren, kalteak neurtzeko asmoz. Txosten bat egin dute bildutako xehetasunekin, salaketan aintzat har ditzaten.\n“Saihesten ahal zen”\nJoxe Miel Barandiaranek aurkitu zuen Fagamendiko dolmena, 1954an, eta Etxarri Aranazko Trikuharrien ibilbidearen parte da. Dozenaka dolmen ikus daitezke bidean, pago eta haritzen artean. Hilharriak elkartearen arabera, dolmenak informazio mordoa gordetzen du garai batean Ataun-Burundako mendilerroan eta haren inguruetan bizi ziren artzainei eta unaiei buruz.\nOso ezaguna da ingurua. Areago, askok argudiatu dute “aise” ikus daitekeela dolmena non dagoen, ongi seinaleztatua baitago aspaldi; bereziki sumindu ditu horrek, haien ustez agerian gelditu baita ez dela hutsegite bat izan, eta erraz saihesten ahal zela. Bestalde, Txintxurretak azaldu du monumentu megalitikoak mapan kokatzen laguntzeko tresnak ugari direla, eta harritua dio “sinestezina” iruditzen zaiola ikustea oraindik ere horrelakoak gertatzen direla.\nAzaldu duenez, urteak dira dena “oso informatizatua” dagoela. Esaterako, Euskal Herriko Atlas Megalitikoari esker, posible da ikustea monumentu horiek non dauden kokatuak. Atlasa lurraldeka dago antolatua, eta, hain zuzen ere, guztien artean, Nafarroako lurrak aztergai dituena da berriena, oparoena eta osatuena.\nHilharriak elkartea arduratu zen hura egiteaz, hain justu. “Katalogoa osatu genuen, eta zehaztasun handiz jasota daude megalito bakoitzaren datuak eta koordenatuak”, azaldu du Txintxurretak.\nBaliabideak asko izanagatik ere, Fagamendikoa ez da lehenbiziko kasua. Iñigo Txintxurretak gogora ekarri du, esaterako, 2018an Leitzako Irusoko dolmena hondatu zutela. Orduko hartan, monumentuaren gainean ehizarako dorre bat eraiki zuten.\nBeraz, orain gertatu dena salbuespena ez dela ikusita, kritika egitea eta gaiaren inguruan hausnartzea “behar-beharrezkoa” dela uste du Txintxurretak. Haren iritziz, arazoa ez da baliabide eskasia, teknologiaren erabilera “desegokia” baizik. “Suntsitzeko erabiltzen dugu teknologia, horretan onak gara, baina gauzak babesteko… Horretarako ez dira ditugun baliabideak behar bezala erabiltzen”, esan du.\nHilharriak elkartea 1998tik ari da Euskal Herriko mendi eta basoetako monumentu megalitikoak babesteko lanean. Monumentu horien katalogazioan eta prospekzioan oinarritzen da haien jarduna. “Oso inportantea da horrelakoak lokalizatuta edukitzea, zaindu ahal izateko. Eta, hala ere, begira zer ari den gertatzen”, azaldu du Txintxurretak. Izan ere, Fagamendikoa ezaguna zen, eta kalte egin diote, halere.\nDena dela, horrelako gertaerek ez dute elkarteko kideen grina apaltzen, eta bila jarraitzeko indarra sobran dute, jakin arren handia dutela erronka. “Fagamendikoarekin gertatu bada, imajinatu zer gertatuko den oraindik ezagutzen ez ditugun monumentuekin!”.\nJendearen pentsaera aldatzea nahi luke Txintxurretak, “gogo falta” ikusten baitu. Sinetsita dago monumentu megalitikoak ez direla balioesten; uste du “handi-handiak” direnak miresten direla bakarrik. Horrelakoek informazio mordoa gordetzen dutela nabarmendu du: “Dolmenak, adibidez, ez dira hilobi soilak; lurra egituratzeko eta memoria gordetzeko ere balio dute”. Denboran atzera egiteko aukera ematen dute, Neolitoan hasi baitziren halakoak sortzen, eta orduko errituei buruzko informazioa jasotzeko aukera dute ikertzaileek haiei so eginez. “Duela 5.000 urte baino gehiagoko altxorrak ditugu, eta zaindu egin behar ditugu”.\nAzken zenbaketen arabera, guztira bostehun trikuharri ezagun inguru daude Nafarroan. Gainerako monumentu megalitikoak ere aintzat hartuta hots, tumuluak, harrespilak eta zutarriak, 1.500 megalito daude Nafarroako lurretan. Pixkanaka, bilduma hori handitzea nahi dute. “Altxor berriak” aurkitu, zaindu eta gorde.\n« Gero eta hurbilago\nParetara lotuta, aske »


XX. mendean zehar Zizurkilgo Fraisoro etxean jaso zituzten Gipuzkoako haur espositoak eta ama ezkongabeak. Eva García Magriñák liburu batean bildu du arazo gordin horri erantzuteko ia ehun urtez egindako ahalegina.\n“Umezurztegian, goseak oinazea zekarkien oraindik Oliverri eta lagunei: egunean burruntzali bete ahi besterik ez zieten ematen, jaiegunetan ezik, orduan ahiarekin batera ogi zatitxo bat ere ematen baitzieten. Handik hiru hilabetera haurrek janari gehiago eskatzeko ausardia bildu zuten eta, zotz egin ondoren, Oliverri egokitu zitzaion eskaera egitea. (…) Mutikoa astebetez gela hotz eta ilun batean giltzaperatu zuten; hantxe eman zituen egunak eta gauak, garrazki negarrez. Soilik jangelan lagunen aurrean jipoitua izateko uzten zioten gelatik irteten”. Pasartean aipatzen den Oliverrek Twist du abizena, eta hitzok Charles Dickensek idatziak dira. Eta horixe da, oro har, zinemak edo literaturak sehaska etxeez edo haurrentzako erruki etxeez eman duten eta gehienok jaso dugun irudia. Eva García Magriñák, aldiz, Fraisoro etxearen historia Fraisoroko amak, Fraisoroko haurrak liburuan jaso du. Errealitate gordina islatu du, baina tragedia horiek beste modu batera tratatzen hasteko oinarriak ezarri zirela ere azaldu du.\n1900ean Gipuzkoako Aurrezki Kutxa Probintzialak 20.000 pezetako dohaintza egin zuen sehaska etxe berria eraikitzeko. Hori baino lehen, gehienetan pobreziak bultzatuta abandonatutako haurrak Gipuzkoako tornuetan uzten zituzten –komentuetako atarian haurrak modu anonimoan uzteko erabiltzen ziren ate birakarietan, alegia–, eta 1844az geroztik, Gipuzkoako Foru Aldundia arduratzen zen espositoez –instituzioen esku geratzen ziren haurrak–. Baina inude sarea ez zen nahikoa, baliabideak ere ez, eta haur horien heriotza tasa izugarria zen. XIX. mende bukaeran haurrenganako kontzientzia aldatu egin zen: haurren osasuna eta eskubideak babesteko mugimendua abiatu zen. Gipuzkoako administraziora ere iritsi zen espositoen alorra hobetzeko nahia, eta aurrezki kutxaren laguntza funtsezkoa izan zen.\nHaurren (eta amen) etxea\nZizurkilgo Fraisoro etxeak 1903ko udan zabaldu zizkien ateak Donostiako tornuan zeuden 40 bat umeri, eta beste 14.000 haur inguru pasako ziren handik 1994an zentroa itxi zuten arte. 1913an tornuak desagerrarazi zituzten, abandonuak errazten zituztelakoan. Haurrak Donostia eta Tolosako ospitaletako amatasun geletatik zetozen. Bestela, atarian entregatu behar ziren. Urte horretan, amatasun gela prestatu zuten sehaska etxean bertan, baina berehala txiki gelditu eta 1921ean ama etxea eraiki zuten bestearen alboan.\nEva Garcíaren helburu nagusietakoa emakume horien errealitatea azaleratzea izan da: “Familiaren babesa izan zutenek ere, oso egoera gogorra jasan behar izan zuten kanpoan, gizartean”. Ama horien profil jakinik ez du ematen: “Denetik zegoen. Baziren prostituzio mundutik zetozenak eta egoera marginalean zeuden emakumeak, baina ez ziren gehiengoa”. Askok besterik gabe senargaiekin harremanak izanda bukatzen zuten Fraisoron. Eta baziren senitartekoek edo nagusiek behartutakoak ere.\nKanpoko eta barruko inudeak\nHaur jaioberrien elikadura funtsezkoa zen haien biziraupenerako. Esne artifizialak heriotza tasa handitzen zuela ikusi zuten berehala, eta, beraz, inudeek haurrei bularra ematea zen egokiena, kanpoko nahiz barruko inudeek. Gainera, edoskitze naturalak sortzen duen lotura afektiboak errazten zuen haurra bularra eman zion amarekin edo inudearekin gelditzea.\nKanpoko inude gehienak baserrikoak ziren, haur biologikoa galdu berriak eta, horregatik, edoskitzeko egoera aproposean zeudenak. Inudeek diru saria jasotzen zuten. 1916an hileko 26 pezeta ordaintzen zieten haur jaioberriei bularra emateagatik, eta haurrek adinean aurrera egin ahala, gutxiago; hala, 5-6 urteko haurrak zaintzeagatik 10 pezetakoa zen soldata.\nBarruko inude gehienak haurra Fraisoron bertan edo ospitalean izandako ama ezkongabeak ziren. Administrazioak debalde ematen zizkien erditze ospitalarioa eta haurraren geroko gastu medikoak eta diru-laguntza ere eskaintzen zien. Ordainetan, ama etxean erditzeaz gain, haurra bi hilabetez edoski behar zuten. Epea pasata, gehienek Fraisoro uzten zuten, baina baziren etxera bueltatu nahi edo ezin zutenak. Haiek inude moduan geratzeko aukera zuten eta, mantenuaz gain, soldata jasotzen zuten. Fraisoron sartu ahal izateko, gipuzkoarra izateaz gain, baliabide ekonomiko mendrekoa izan behar zuen emakume haurdunak. Baldintza hori betetzen ez zutenei bertan egoteko aukera ematen zitzaien, mantenu gastuak ordainduta. Ohorezkoak edo pagatzaileak zeritzen eta besteekiko pribilegioak zituzten, esaterako, bakarkako gelak. Fraisorora joateko, arrazoi ekonomikoez gain, sarritan arrazoi “sozialak” zeuden seinale. “Emakume oso gutxik zuten independentzia ekonomikoa”, dio Eva Garcíak, “eta senargaiak eta, batez ere, aitak erabakitakoari men egitea beste erremediorik ez zuten izaten”.\nHaur batzuk kanpoko inudeen edo amen eskutik irten ziren Fraisorotik. 1940an, esaterako, 28 haur irten ziren amarekin, eta beste 48 inudeekin. Gerora inude batzuek haurrak seme-alabatzat hartzen zituzten praktikan –haur biologikoak zituztenek espositoak ofizialki adoptatzeko aukerarik izan ez arren–, baina beste batzuek atzera sehaska etxera eramaten zituzten.\nHaur kopuru gehien 1923an bildu zuen Fraisorok: 333 guztira. 1930eko hamarkadan kopuru hori ez zen 200dik jaitsi, eta 1976. urtera bitartean urtero 100dik gora haur pasa ziren handik. Erditze kopururik handiena, aldiz, 1948koa izan zen. Urte hartan 76 haur jaio ziren Fraisoron eta gainerako urteetan kopurua 50 inguruan ibili zen. 1960tik aurrera nabarmen egin zuen behera eta 1968az geroztik ez zen erditzerik izan, kanpoko ospitaleetara eramateko joera nagusitu baitzen.\nEspositoen heriotza tasari dagokionez, Gipuzkoako erakundearen datuak oso onak ziren, inguruko inklusetakoekin alderatuta. Amarekin sartu ziren haurren heriotza tasa %0,7koa izan zen 1943an, eta amarik gabe iritsi zirenena, %26,1ekoa. Bizkaiko inklusako datuak parekoak ziren. Baina Araban amarik gabeko haurren %44 eta amarekin iritsitakoen %63,6 hil zen urte hartan, Madrileko inklusan bezalatsu.\n“Luxuzko” etxea baztertuentzat\nFraisoro, inguruko inklusak baino hobea zela esan nahi al du horrek? Fraisoron sartutako amen jatorriak ere antzeko ondoriora eraman gaitzake, probintziaz kanpokoak zirelako. 1930-1950 urteetan soilik amen %64 ziren gipuzkoarrak; %13,9 nafarrak ziren, %4,6 Bizkaitik etorritakoak, %2 Valladolidekoak eta beste %2 Frantziako Estatukoak.\nAskok goraipatu zuten Gipuzkoako Foru Aldundiaren zerbitzua, esaterako, Jose Maria Salaverria idazleak. 1910ean ABC egunkarian argitaratutako artikulu batean, Fraisoro jauregitzat zuen. Bere esanetan, sehaska etxea bisitatzen zuten jaun askok beren seme-alabak hantxe uzteko eragozpenik izango ez luketela zioten. “Marmola, iturriko ura, airea eta argia, xukadera garbiak, estukozko zoruak, horma bernizatuak; dena da garbia, aberatsa, oparoa eta bikaina Gipuzkoako Sehaska Etxean”.\nBaina artikuluak aurrera egin ahala, idazleak eraikina albo batera utzi eta haurrei erreparatzen die; “oinazearen seme-alabak” dira harentzat. Amaitzeko, haur horientzat etorkizunean erruki bihozberagorik egongo ote den galdetzen dio bere buruari, ez ote den errukitsuagoa haurrei oinazea biziarekin batera kentzea, horrela bizitzera kondenatzea baino.\nBaina, haien onerako, Gipuzkoako Foru Aldundia ez zen uste berekoa. Eva Garcíak dioenez: “Dena ez zuten ondo egingo, gaur egun psikologian dugun ezagutza ere ez zuten, mugatuta zeuden”, baina, oro har, instituzioen, sendagileen, Karitateko alaben, eta han aritutako langile gehienen borondatea goraipatzen du, beti ere amen, haurren eta adopzio familien eskubideen arteko oreka zailean. “Nahiz eta perfekziotik urrun egon, garai hartako gizarteko izaera erlijiosoa ere kontuan izanik, nire ustez, txukun samar kudeatu zituzten zeuzkaten baliabideak. Arazoa ez zegoen Fraisoron, arazoa gizartearena zen, Fraisoron ezkutatu nahi izan arren”.\nEspositoei eta ama ezkongabeei, esker onez\nInklusak aitzindari izan ziren, hein handi batean, haurren osasuna sistematikoki kontrolatzen eta osasun azterketa horien emaitzen inguruko hausnarketa egiten. Hala, puerikulturaren eta pediatriaren hastapenek etxe horietan izan zuten sorburua, eta gero gizarte osora zabaldu ziren.\nOspitaletako erditze-gelek ere badute zer eskertua babes etxe horiei. 1920ko hamarkada arte soilik haurdun ezkongabeek erditzen zuten ospitaletan, haientzat propio prestatutako erditze gelatan. Ondoren, pobreen erditze zailenak ospitaletara eramaten hasi ziren, eta pixkanaka ospitalean erditzeko ohitura gizarte klase guztietara zabaldu zen.\nEta espositoak esne artifizialaren akuri ere izan ziren. Fraisoron bertan, hasieran edoskitze artifiziala erabiltzea proposatu zuten. Baina behi esne egokitua hartzen zuten haurren heriotza tasa askoz handiagoa zen sehaska etxeetan. Horrenbestez, haurrei inudeek bularra ematea lehenetsi eta bultzatu zuten. Eta, aurrerago, esne artifiziala hobetuz joango zen, haurrentzat kaltegarria ez zen formula lortu arte.\nFraisoroko ama, haur eta langileen testigantza\n10.829 espositoaren ama. 1954\n“Egunero, goizeko zazpietan meza izaten zen. Inork ez gintuen behartzen hara joaten. Nahi zuena joaten zen. Han ez zen inor ezertara behartzen. Hori bai, errespetua eta umeak ondo tratatzea behar-beharrezkoa zen. (…) Nik hiru ume neuzkan nire kargu. Bularra nireari eta Fernandito izeneko beste bati ematen nion. (…) Ni han zoriontsu izan naiz eta, handik ateratakoan, babesetik, zu eta zure haurraren bizitzaren kargu egitea salto handia da. Nire gurasoek ni bakarrik bueltatzea nahi zuten, haurrik gabe”.\n11.283 espositoaren ama. 1963\n“Garai hartan hura leku marjinala zela sinisten zuen jendeak, baina marjinaletik gutxi zuen. (…) Esan behar dut bi urte haietan haurra adopzioan emateko presioak jasan nituela Diputazioaren bidez, baina nik garbi nuen ez nuela inoiz hori egingo. Hori izan daiteke han izandako esperientziarik mikatzena edo itsusiena. (…) Jaten ere primeran ematen zuten; pentsa, tarteka ardoa ere eskaintzen ziguten! Ez genuen ezeren falta! Nik hangoaz ona besterik ezin dut esan”.\n3.051 ama. 1974\n“Haurdunaldiaren bosgarren hilabetean sartzera nindoala erabaki nuen ez nuela herrian gelditu nahi. Herri txikia zen eta jendearen esamesetatik ihes egin nahi nuen (…) Herri txiki bateko presiotik joanda oso leku aurrerakoia iruditu zitzaidan. Tratua oso ona zen eta, han emandako hiru hilabeteetan, gauza asko ikasi nuen: haurrak zaintzeari buruzkoak, hauen dietak nolakoa izan behar duen… Baina denak giro misteriotsu batez kutsatua zirudien: nesken arteko girorik ez zen sustatzen, inork ez zuen bere zirkunstantzien berri ez eman ez galdetzen…”.\n“Ni, ia denak bezala, bularra eman zidan inude batekin atera nintzen Fraisorotik egunak nituela, baina 5 edo 6 urterekin Fraisoro Etxera bueltatu ninduten. Zaila badirudi ere, gogoan dut egun hura. Barrena sartu ginen eta han zeuden moja denak. Gogoan dut nola leiho batetik ihes egin nahi nuen. Leiho altuak ziren eta ni, haietako batera igota, handik eskapatu nahian. Moja batek handik jaisteko nola hanketatik tira egiten zidan oso gogoan dut oraindik. Moja haiek emakume onak ziren. Ni neu, gaizto samarra”.\n“Ni eskolan konturatu nintzen anai-arreben artean abizen ezberdin ugari erabiltzen genuela eta oso arraroa egin zitzaidan. Etxera bueltan aitari horren galdera egin nion eta berak garbi esan zidan kontua nola zen, anaia J.M. eta biok nondik gentozen eta zergatik. (…) Tarteka, helduak ginela, inspektorea etortzen zen baserrira, gure berri izateko. Gogoan dut herrena zela eta oso gizon jatorra”.\n“Fraisoron jaio nintzen. Handik hilabete batzuetara, hidrozefalia izan nuen. Egoera horretan haur gehienak hil egiten omen ziren, baina, arazoak arazo, mediku eta mojen zaintzari esker, aurrera egiten nuen nola hala. (…) Ni hartu ninduen bikotea 50 urteko gizonak eta 30 bat urteko emakumezkoak osatzen zuten. Jo egiten zuten elkar eta, ondorioz, ni ere bai, biek egurtzen ninduten. Pentsa, tximinia gainean arbasta bat zeukaten ni jotzeko! (…) Ama eta…, aita eta…, ez…, niretzat hitz horiek ez zuten zentzu handirik. Ni inork ez ninduen besoetan jaso, ezta muxurik eman ere”.\nJose Antonio Alustiza (1916-1992), 1951-1986 urteetan mediku zuzendari\n“Haurra eta ama babesten saiatu behar dugu, eta ez aita, orain bezala, aita baita gehienetan errudun nagusia”.\nVictor Ormaechea, 1986tik mediku\n“Ni arduradun izandako urte hauetan guztietan bi haur hil dira bertan, batek bat-bateko heriotza izan zuen, Down sindromeaz aparte zeuzkan bestelako konplikazioengatik, eta geroago Loistarainen kokatuak ginenean, beste bat Hiesak jota. Edozein gizarte-mailan eman daitekeen heriotza tasaren antzerakoa izan da nik han ezagutu dudana”.\nMila Larburu, 1976-1984 urteetan langile\n“Oraindik gogoan dut, aurreko zelaian, manta baten gainean, ume denak pila bat eginda nire gainean, barrez; edota, haien siesta garaian, amekin terraza eder hartan izandako kafe-solasaldiak: beren egoerari buruz, munduaz… Ama batzuk bertan bizi ziren. Haurrak 5 urte izan arte, horretarako eskubidea zuten. Beste batzuk ordea, kanpora irteten ziren lanera eta asteburuetan bisitan etortzen ziren. Dirua zutenean, taxian agertzen ziren, bestetan dirurik ez eta telefono dei batekin konformatu behar izaten zuten haurrek. Horrelakoetan, pena ematen zidan, haurra guapo-guapo prestatzen genuen bisitarako eta, gero, ama azaldu ez”.\nAndres Izaskun, bizi osoa espositoei lotuta\nAndres Izaskun 1916ko maiatzaren 14an jaio zen. Handik ordu gutxira, Fraisoro Etxean utzi zuten. Urtebete zuela, Oarsoaldeko senar-emazte batzuek jaso zuten, eta 1922an Andresen harrera patentea gauzatu zen. Baina 1925ean Andresi tuberkulosiaren oinarria zuten tumore batzuk diagnostikatu zizkioten aldakan. Orduan, familiak Andresen ordez beste haur bat eskatu zion Probintziako Espositoen Batzarrari (PEB), eta, eskaera onartuta, Andres erakundearen kargu gelditu zen bigarrenez.\nOspitalean bost urte eman ondoren, Tolosako Errukietxera eraman zuten. Ikasle ona izaki, Donostiako Lanbide Eskolan matrikulatu zuten lehenik, eta gero Iruñekoan sartzen saiatu zen.\nBaina 1936an, gerra piztu zenean, 20 urteko gaztea Errukietxera itzuli zen. Hango espositoen egoera gordina ikusita, hura aldatzeko ahal zuen guztia egingo zuela erabaki zuen. Hala, 1941ean PEBn idazlari lanetan hasi zen, garaiko espedienteak kontu handiz eta xehetasun osoz osatzen eta zaharrak erreskatatzen. Handik hiru urtera agente ikustari izendatu zuten, eta 1955etik 1981era zerbitzuko ikuskatzailea izan zen.\nBulegoko lanak sekula baztertu gabe, haurtzaroko gaixotasunak herren utzitako gizonak Gipuzkoa osoa ibili zuen, herriz herri, baserriz baserri, askotan oinez, haur baten eskaera egiten zuten ezkontideen eta hartutako haurren kontrola egiteko. Eta etxera iristean ere ez zen haren lana amaitzen, espositoak eta amak maiz etxera joaten baitzitzaizkion aholku eta babes eske.\nEva Garciak funtsezko iturri izan ditu Andresek osatutako txostenak, ez soilik datu guztiak jasotzen zituelako, baita lehenago dokumentu ofizial hotzak zirenak xehetasun eta inpresio sentiberez bete zituelako ere. Egileak liburuan dioenez, “gizon ulerbera zen; ikusi besterik ez dago informeetan amei eskaintzen zizkien esaldietan, bakoitzaren nortasunaren alde positiboa islatzeko egindako ahaleginak”.\n1992an zendu zen Andres Izaskun, 6.397 zenbakidun espositoa.