Milla ta bat gauetako ipuiak\neta TXIRINE ERREGINAREN IPUIA\nSurate'ko merkatari aberatz baten semea nauzue. Nere aita il ondoren, gutxi barru, utzi zizkidan ondasunik geienak txautu nitun eta geratu-ondarrei azkena ematen ari nitzan nere lagun ekin batera... ta ara or, bazkaritan izan nuan Surate'tik Serendi' ra zijoan erbesteko bat. Gure ariketa aren ibillaldietaz, jakiña.\n— Al izan ezkero —irriparrez esan nion— munduaren ertz batetik bestera, beaztoporik gabe ibilli al izan ezkero, gaur bertan Suratetik aterako nitzake.\n— Malek! —arek erantzun—. Ibilli nai badezu, eta batere eragozpen eta beaztorik gabe baditut nik erabide ederrak, eta erakutsiko dizkitzut.\nBazkalondoan eraman nau bakarrik eta esan ere bai, urrengo goizean berriro etorriko zala.\nAla egin ere.\n— Itzemanari bidegin nai diot; bialdu zazu serbitzari bat arotz baten billa eta betozte biak egur-zama ederra bizkarrean. Arotza eta serbitzaria etorri orduko, atzerritarrak ari esan zion kutxa bat egiteko sei oinkada luzean ta lau zabalean. Eta nere gizonak arotzari bere zeregiñean ederki lagundu zion. Irugarren egunerako kutxa amaituta zegon-ta atzerritarrak Persiko tapiz bategaz estali eta landara eramateko...; atzetik nik ere jarraitu nion.\n— Esan zure serbitzariei aldegiteko —arek.\nBai egin ere, ta atzerritarra ta ni biok geratu giñan. Eta bat batean ene! kutxa jaiki da eta ega egin du abantadan eta lañu tartetu zan.\nPixka bat geroago nere oñetara erori zan.\n— Ikusten —esan zidan—. Egazkiñ lasaia dala, ez ta? zuretzat artu ba, eta nai aña ibilli munduko alderdi guzietan\nAtzerritarrari eskerrak eman, eta zekiz bete-poltza emanaz galde nion. — Kutxa au ordea nola egarazi?\n— Laxter jakingo dezu. Arekin batera, kutxa-barneratu, eta tornillo bat ikutu ala aizatu giñan. Tornillo oni eragiñaz eskubiratuko zera. Ezkerra nai badezu, beste oni eragin: goratzeko muelle au ikutu; beratzeko berriz tira emendik. Ezaupide batzuen goraberak aztertu ondoren, atzerritarrak ederki abiatu eta etxeratu gaitu: ain zuzen ere, baratzan bertan jetxi giñan-ta.\nNere gela-barnean kutxa gorde, eta atzerritarra joan zan. Onenbestez, nere lagun artean jolasaldi ederretan — eta, irentxi nuan aitaren dirutza osoa. Ari ontara, diruegarri bainitzan alogeran artu diruetxetik... baña bai azkar zorretan naastu ere. Zer egin? tira... guazen kutxa billa: an jatekoa ta dirutxorta neukantxoa sartu, baratzeraño ixil-ixilillik atera, barneratu ta... muelle bat ikutu-ta aupa! aizeratu nitzan etxetik urruti... Bai, zorionez eta lekutara joan nitzan!\nGau guzian bizkor bizkor aizean zear... egunsentian kutxazulo batetik begira ta meadi, amilzulo ta eremua besterik ez nuan ikusi. Jarrai orrela gau ta egun ta urrengo goizean baso itzal baten gañean, uri eder baten ondoan negon. A zer uri ederra! Begira ta begira ondo azterkatu nuan: batez ere jauregi zabal bat: ta nekazaritzan ari zaa gizon bat ere bai. Basoratu nitzan, kutxa laga ta nekazariari urreratuaz galde nion uri aren izena.\nNekazariak orduan. — Gazte! azkar antzematen zaizu atzerritarra zerala, ez baidakizu uri ori Gazna dala, Babaman indartsu eta onaren bizilekua.\n— Ta nor bizi da jauregi artan?\n— Gaznako erregea. Txirina bere alabatxoa bertan espetxeratzeko eraiki zun. Bai ba, igarle batek iragarri omen du alaba ori atzipetuko dula ta, orregatik.\nEzkerrik beroenak eman nizkion nekazariari ezagunarazi zizkidan gorabera oegatik, eta tipi-tapa banua urira. Ate alboan zarata aundi bat... eta... ta une batzu geroago trikiti-trakata, zaldidun batzuk eroso jantziak eta estalki aberatzdun zaldietan. Gizatalde argitsu aren erdian gizaluze mardul bat, urrezko koroia buruan, eta soñeko bat bai perla pillaz estalia, diamante aundi bat lez.\n— Gaznako errege nunbait —nere artean nion—. Eta ala zan, gero jakin nuanez.\nBanebillen ba arutz-onutz uri zear ta nere kutxa bururatu zait, basoan utzi nuana eta ez nitzan lasaitu, basoratu eta etzutela arrapatu, atzeman arte.\nJanari ondarrak urdalleratu ondoren, an lo egitea erabaki nuan illundu zuan-ta.\nEzin ordea lorik egin: nekazariak Txirina erregin aretzaz esana buruan nerabillen: eta ezin iñolaz ere. Txirina gora ta bera, munduan ziteken emagumerik ederrena iduritzen bainuan, zergatik ez arrixkatu?\n— Nai ta naiez —nere kolkorako— jauregui orren tellatuetara aldatu, erregiñaren gelaraiñotu eta Jainkoak zekik! zertzelada auen buztana larrutu bear diat.\nEsan eta egin: kutxan sartu; igo-botoia io, egatu nitzan jauregi-zai zeuden gudarien buru gañetik. Ez ninduten ikusi ere egin, eta eragozpenik gabe tellatu batean,... apalatxo!! eseri nitzan.\nIsil-isillik, leio batetik beera... gela bat tapiz aberatzez ornitua... eta ara!... antxe diban batean Txirina ber-bera. ¡A emakume zoragarria!\nItzal andiz aurreratu eta belauniko munegin diot biotzez esku lirain aetan.\nErrege-alaba esnatu zan eta ikaraturik deadar egin zuan eta aurki azaldu zan bere iñudea, alboko gelan lo baizegon.\n— Mapeiker! —Txirinak— ¿nola barneratu da gizon au nere gelara? zu ote zera, agian orren laguntzalle?\n— Ni? Susmoketa ori etzait atsegin. Neroni ere bildurtuta nago gazte ausarti ori emen ikustean. Ori bestalde, ausarti orreri lagundu nai izan banion ere ¿nola gaztelu-zaien begi zorrotza itxutu? Onenbestez ere badakizu altzairuzko ogei ate ireki bear dirala erregeren sello ta guzti onerañotzeko. Egia dasaizut ezin asma det gazte orrek nola ainbeste eragozpide oinperatu dituan.\nIñudea ari zanean, ni ere asmatzen negon zer esango. Eta gogapen au bururatu zitzaidan. Mahoma igarlearen jitea edo izakera artu.\n— Erregekume eder ori! Txirinari buruz —ez bildurtu! ez ta zu ere Mapeiker ori! emen arkitzen naizelako. Mahoma igarlea naiz ni, eta erruki nitzan zure bizitz-urterik gozoenak, espetxean igarotzen dituzulako. Eterri naiz, igarle gaizto baten esakuna gezurtatzera alegia. Bahaman zure aita bildurrarazten duan esakun ankerra ezerestera. Lasaitu-ba ta poztu. Mahomaren emazte izango zera-ta. Zure eskontz-otsa barreiatzen danean, errege guziak Iragarle aundiaren aitagiñarreba bildur izango dute eta erregekume guziak zure bekaitzez. Txirina eta Mapeikerek sinetsi zidaten.\nGaualdirik aundiena Gaznako erregearen alabakin igaro nuan. Andik aldegitean itz-eman nion urrengo goizean aratuko nintzala.\nNere kutxa-barruan ba, oianeratu nitzan, zaindariri buruz, ardura gabe; eguzkia zeru-goratzean ni ere uriratu nitzan, soñeko ederrak eta Indi-zapizko turbante bat, urre-zipristiñ ta guztl, gerriko aberats bat, eta usai gozoak erostera. Neuzkan diruak ortan txautu.\nGero berriz, basoan nere burua atondu eta usaigozotzen. Illundu orduan, kutxaratu eta aupa! nere maitearen gelara. Txirina nere zai urduri zegon. Iragarle aundi ori! —berak— banitzan ba bildur zure emazte-gaiaz ez ote ziñan aztu! Baña esan, nola dezu alako gazte arpegia? Nik uste, Mahoma, bizar zuridun agure zar bat zala.\n— Egia da, nik erantzun, ala agertzen natzaie siñistedunei baña, baderitzait gazte-antzean naiagoko nazula.\nGoizean goiz, jauregitik alde, gabaz etortzeko eta orrela nere ikustaldiak egin nizkien: Txirinak eta bere iñudeak ordea etzuten susmatzen nik atzipetzen nituanik.\nEgun batzu barru, Gaznako erregeak jauregia zeazkatu, eta ate guziak itxita sello ta guzti billatu baizitun, alaitasunez bere serbitzariri esan zien.\n— Oso eroso dabil au! Jauregiko ate guziak begozke orain lez, eta ez naiz nere alabaren gain erori ditezken gaitzen bildur.\nErrege igo zan Txirinagana: onek ordea, urduritzeke ezin begira zion aitari.\nAntzeman dio erregek alaba urduri dala eta galde dio ia zergatik. Neska gaztearen egoneziña aunditurik. Azkenez ordea, aitaren kasketaldi-ari buru ezinegiñik mintza zaio gertaketaz.\n¡Gaznako erregeren izutze eta aozabala! Mahoma beraren aitagiñarreba dala jakin duanekoz! sekula amestu ere etzuana!\n— Ai! Nolako astakeria! alabatxo ori! Nola izan zera ain siñisterreza?\nAh Jainkoa! itunki esanaz. Alperrik da zure asmoei buruegitea. Ezagun da bai! Iragarleak esana bete da: gaizkille batek atzipetu du Txirina gaxoa!\nAla deadar egiñaz alabaren gelatik sumin-sumin atera ta aztertu ditu jauregiko zoko guztiak: gaizkillea ordea ezin billatu. Nundik? nundik sartu da gizon ausarti ori jauregira? Benetan arrigarria da auxe.\nBahamanek, gaua bertan igarotzea erabaki zun eta erregekumeari berriz galde zion norekin apaldu ote zuan.\n— Ez, Txirinak, nere ondoan ez du artu ez janari ez eta pattarrik.\nOri bitartean gaua gañeratu da, ta Gaznako erregek diban batean eseririk, agindu du alabaren gelako argi guziak piztekb, ta ezpata, zorrotik atera ere bai, ari egiñiko bidegabekeria odolez garbitzeko.\nEta ara... tximista batez Bahamanen begiak zirika ditu eta onek jo du leiora: bazekian, Txirinak esanaz, ni andik barruratzen nitzala-ta.\nErregek gora begiratu... ta dana su-kolorez ikusten baitzun, izutu da. Onela bidea erreztu zitzaidan; ba... ni leioratzean, Bahamanek etzidan bururik ebaki, izu-azpian zegon-da.\nOri ez ezik, belaunikatu zan nere aurrean, muneman eta esan zidan\n— Oi! Iragarle aundia! Nola merezi izan det nik zure aitaginarreba izatea?!\n— Errege indartsu ori! Jaikieraziaz, erantzun nion. Zu zera, musulma'artean siñismen geien duna: eta atik nik geien maitea, Idazki alda-eziñean irarrita zegon zure alaba atzipetuko zutela; jakitunak ala irakurri ere bai. Nik ordea Jainko aundiari otoi egin nion alako zongaitzetik zu askatzeko. Baita aditu ere. Baña araua jarri du. Txirina nere emazte bedi.\nErrege aul arek siñetsi zun nere gezurra eta pozez zoraturik, Iragarlearen sendiko zalako, berriz ere auzpeztu zan, onginaia adieraztearren. Eraiki berriro eta ziñegin nion nere laguntzapean biziko zala ala merezi bitartean. Eta bere alabakin, bakarrik utzi nindun.\nEgun artan bertan, gertaketa batek sendotu zuan oraindik geiago, errege gizajo arek nitzaz zuan iritzia.\nUriratzean, ekaitz aundi bat erori zan, eta tximist-dizdiraz izututa, serbitzari baten zaldiak ankazgora egin eta zalduna lurreratu.\nSerbitzari arek irri-egin zuan, Mahoma, bere alabakin eskontzen zala, erregek esan zualako, eta anka ausi.\n— A zoritxarrekoa! otsegin zion erregek. Iragarleak ire siñisterik-eza zigorkatu dik.\nZauriduna etxeratu, eta Bahaman jauregi'ra baitaratu zanekoz, arautu du jaialdi andiak egiteko, Mahoma eta Txirina bere emaztearen omenez.\n— Bizi bedi Bahaman, Iragarlearen aitagiñarreba! erriak deadar egiten.\nIlluntzean uritik atera, basoratu, kutxan sartu ta aupa aizean errege-alabaren gelaraño.\nTxirina eder ori! esan nion alboratu ondoren, zure aitaren serbitzari bat bazebillen baezpadan Mahomarekin eskondu zeran edo ez: ba-aldakizu nola zigorkatu detan? Ekaitz aundi bat eraiki, aren zaldia izuerazi, ta siñesgabearen ankaezurra ausi.\nBeste egunean Gaznako erregeak Batzarrari deiegin eta bere asmoa azaldu zion: alegia, Mabomarengana barkapen-eske eta serbitzari txakur aren okerregiña zurikatzera joatea: bere obena ondo ordaindu zuala-ta.\nAla egin ere. Erregin alabaren aurrean. Txirina ori! erregeak — zugana gatoz arren! otoi dezaiozula Mahoma zure senarrari, buru gutxidun gizon baten alde.\n— Badakit gertatua, Jauna! —Txirinak erantzun— Mahoma berak aipatu dit-eta.\nSerbitzari guziak, arrezkero siñetsi zuten Txirina Iragarlearen benetako emaztea zala eta aek ere auzpezturik erregutu zioten eurok eta zoritxarreko serbitzaria aldezteko. Erregalabak baietz.\nNi ordea larri baño larri tartean: janariak amaitu, soñeko eta usai gozoetan diru guzia aizatu, eta atik estualditan.\nBaña gogoratu zitzaidan orduan burutapen bat: gau artan bertan Txirinakin alkartzean.\n— Adi zazu, emazte, gure eskontzan garrantzi andiko zeregin bat aztu degu. Zure dotea... ez didazu eskuratu eta larri zait auxe. Ez det nik dote bearrik, baña zio edo zeregin ori bete nai nuke; eta atik zuk erastunen bat ematea naikoa izango da. Erreginkumeak, txepel arek, bere dirutza guzia eskura nai zidan. Nik ordea bi diamante aundi neretu nituan, beste egunean urian saltzeko.\nIlle bat joana zan, nik Iragarle jitea artu nuanetik eta ara! etorri zan Gaznara errege baten ordezkaria. Txirina ezkongai eskatzekotan etorri ere. Zure erregeren eskakizuna emaneziña zait zoitxarrez... Bahan'ek ari... nere alabatxoa emaztetzat Mahoma igarleari eman baidiot.\nAlako itzak entzutean, ordezkariak siñetsi zun Gazna'ko errege burutik eginda zegola.\nErregeri agur'egin bada, ta bere errialdera etxeratu zan. Asieran, atzerriko errege arek bere ordezkariaren iritzi berdiña zuan: alegia, Bahaman zoratuta zegola: baña obeto gogartuz eta azterkatuz... Bahaman'en ezetza begirapenik ez takela zala ta gudaroste indartsu bat bildu eta Gaznako errialdearen mugak ausi ditu.\nKazen izena zuan errege arek, Bahamanek ordea, aulagoa izanik guda astiro antolatu eta etsaiaren aurrerapenai ezin buru egin.\nJakin ere bai azkar askorik, Kazen'en gudari-taldeak indartsu eta egite aundikoak zirala eta bildurtu zan: bereak egin zuala eta batzartu ditu bere aundizki guziak. Eta ara, ankaezurra ausitako serbitzari arek onela itzegin zuan.\n— Auxe da txorakeria. Zeren bildur diteke errege, aldi ontan? Zer gaitz egin dezaiokete errege guziak Igarlearen amagiñarrebari?\n— Arrazoia dezu: Mahomagana, ara gaitezen —Bahamanek. Eta Txirina'ren billa ere jun zan eta, — Nere alabatxo ori, egunsentian Kazen, uri-gañeratuko da, ta bildur naiz aren gudakolpeari buru-egin al izango ore diotan: atik otoi egiozu?ure alde Mahoma zure senarrari.\n— Jauna —alabak— Igarlea gure alde izango ez ote dan bildurrik ez biotzeratu; arerioen gudarostea arek ezerestuko ta errege guziei erakutsiko die Mahomaren aitagiñerrabari bear dioten begirapena. Dana dala —erregek— gaua bertan degu eta Iragarlea ez da ageri. Utzi ote gaitu?\n— Ez aita, ez —Txirinak— korapillatuta gauzkan gudarosteari begira dago zerutik eta une auetan, bear bada, ezereztu du, gure arerio-artean bildur andia zabalduaz.\nIzan ere, ori zan, gezur-Mahomak egin nai zuana.\nEgun osoan Kazenen gudaroste indartsua begiz azterkatu zuan: baita aren egotokiak ere: baita batez ere Erregeren kuartela: arri aundi eta txikiz bete kutxa guzia... ta aupa! aizeratu eta erregeren kuartel edo zapizkoetxean gañean alto egin det.\nGudariak lo zorroan zeuden: atik, astiro jetxi! kuartel zulo batetik so-egin eta ara... an, Kazen, narruki eder gañean etzanda. Arri bat tira nion, ¡bai ederki ordea! bekokian, erdi-erdian eman nion.\nErregek orru-andi bat egin zuan: eta aren zaitzailleak presakatu ziran ari laguntzera.\nNik orduan, berriz aizeratu ta kuartel gañean arri-euri bat egin nuan. ¡A zaparrada bildurgarria! Kazen'en gudatalde guziak ikaraturik iges egin dute bidezorro ta guzti utzirik.\n— Mahomak galdu gaitu!... Gureak egin du.\nArerioak uri-korapilloari etsi diola-ta Bahamanek jarraitu dio gudatalde oberenakin: igesegille artean berriz erailketa gaitza egin eta Kazen preso artu du.\n— Zergatik, nere errialdearen mugaz barneratu, nere eskubidea zapalduaz? Zer egin dizut zuri, zuk guda neri etxeratzeko?\n— Bahaman! susmotan nitzan zure alaba ta Mahomaren arteko eskontza gezur utsa zala. Ezin siñetsi iñolaz ere, Mahomaren aitagiñarreba ziñakenik; zure itzak, begirapenikeza edo zirala-ta bengaizua artu nai izan nuan. Orain ordea garbi ikusi det, nere ondamen guzia Mahomaren eginlana baitda.\nBahaman errege Gaznara etxeratu zan Kazenekin batera: au ordea nere zauri ondoren il zan.\nMezkita guzietan jaialdiak izan ziran Igarleari eskerrak emateko, Gaznako arerioak apurtu zitualako. Errege berriz, bere alabaren jauregiratu zan.\n— Nere alaba ori! Mahomari nere eskerona agertu nai nioke: ondasun aundiak egin bai-dizkit.\nAla ari zan... eta oi bezela, leiotik barrura gelaratu nitzan. Erregek ikusi-ala nere oñetan auzpeztu, eta lurrari munemanaz otsegin zuan.\n— O Iragarle aundi ori! Nere biotz-barrena nola azaldu Eraiki nuan maitaki andik eta bekokian pa-emanaz esan nion.\n— Errege! Nik utsegin galbide andi artan! niganako maitasunak amilgune artara zuri bultzegin eta ni patxadan egon? ain bururikeza eta eskergaitza uste nazu? Baña ara or Kazen'en arrokeria makilkatu det: gizon putz arek zure Errialdea eta Txirina beretu nai baizitun.\nKazen errege obiratu ta bi egun ezkero Gazna'ko erregek jaialdi aundiak arautu zitun arerioen ondamena ez eze, Mahoma ta alabaren eskontza goresteko.\nBerriz ere, nere berri eman nai nien miragarri bat egiñaz edo... eta artarako erosi ditut urian pike-pilla bat, ta su arria ere bai: algodoia pikez igurtzi-eta errekai ederrak egin nituan.\nGaberatzean, kutxaratu eta aizeratu naiz: kaleak jendez pil-pilka; jolasak ere girorik ederrenean —su-eman niori metxari— sekula ez omen da ikusi zeruan olako gauza arrigarririk.\nEgia esan: argitu ondoren, neronek entzun nitun solasaldi eta berriketa gozoenak nere errekai aeri buruz. Jolasgarri zitzaidan au dana baña, ai! nere zoritzarra! basora begiratu eta nere kutxa zoragarria erretzen 1\nNunbait, errekai aen su-garren bat edo lotu zaio egurrari; ni ez konturatu: eta suak indar-artu du isilpean.\nNere ituna eta lertubearra!\nBaña zuzenbiderik etzegon eta negar egitea mandotik astora erortzea zan.\nErabaki bat artu bear! — Zer egin? Beste toki batera aldegin zorion billa.\nOrrela ba, Gaznatik iges-egin zun Mahoma Iragarle kaiku arek.\nIru eguneko bidea ibilli, eta bidari talde batekin topoegin det: kairotarrak izan, eta etxera baizetozten, aiekin batu nitzan. Kairon merkatari egin nitzan; munduaren bazterrak ikusi, uri ugari ere zearkatu ditut, ez ordea nere ibillaldiak aztu. Eta orain agure zar eta motel, emen naukazu merkatari onen ondoan. Zorgiñen jaun ori! arren ez egiozu bizirik gizagajo oni kendu. Irugarren agure zar aren itzetorria onela agortu zan. Zorgiñak ordea barkatu zion merkatariari eta utzeratu zan. Merkatariak pozez beterik eskerrak eman zizkion bere ongille aieri, eta etxeratu zan eta bere emazte eta seme ondoan luzaro bizi izan zan.


Presoak Euskal Herriratzeko, gizarte zibilak lidergoa hartzea nahi du Sarek | Berria.eus\nPolitika Presoak Euskal Herriratzeko, gizarte zibilak lidergoa hartzea nahi du Sarek\nPresoak Euskal Herriratzeko, gizarte zibilak lidergoa hartzea nahi du Sarek\nHirugarren urteurrena baliatuta, '0 kilometro' kanpainari ekin dio Sarek, Donostian eginiko ekitaldian. Irekik langileen 80.000 sinadura batu ditu, preso eta iheslariak etxeratzeko\nEkitaldi batekin amaitu zuten atzo hirugarren urteurrenean Sarek Donostian antolatutako eguna. JAGOBA MANTEROLA / ARP\n2017-06-18 / Edurne Begiristain, Hodei Iruretagoiena\nSorreratik hiru urtera, «helburuak lortzeko lanean» jarraitzen du Sarek. «Galtzen den borroka bakarra albo batera uzten dena delako». Beste urrats bat egin zuen atzo, Donostian, 0 kilometro kanpainari hasiera emanez: «Euskal presoak Euskal Herrian nahi ditugu. Eta orain nahi ditugu. Horregatik: 0 kilometro», azaldu zuten arratsaldeko ekitaldian Bego Atxa eta Joseba Azkarraga bozeramaileek. Hainbat eskaera egin zituzten euskal preso eta iheslarien eskubideen inguruan; euskal instituzioei, esaterako, eskubide horien defentsan «aurrea hartzea» galdegin zieten. Baina apirilaren 8ko ETAren armagabetzea gogoan, gizarteari egin zioten deirik zuzenena. Mugarritzat baitute armagabetzea, «eta hori nola egin zen»: «Euskal gizarteak erabaki bat hartu du: bake prozesuaren lider izatea. Eta, horretarako, oraindik, bide luze eta zaila dugu aurretik».\n16:15 aldera ekin zioten egunari Sareko kideek, Donostiako Zuloaga plazan. Elkarretaratze bat egin zuten hasteko, gaitz larriak dituzten euskal presoak askatzeko eskatuz. Ibon Iparragirre izan zuten gogoan bereziki —hiesa du, fase aurreratuan, eta maiatz amaieran ospitaleratu egin behar izan zuten, pneumoniarekin—. Han ziren, besteak beste, Angelita Burgoa, Iparragirreren ama, eta EH Bilduko hainbat ordezkari; esaterako, Eusko Legebiltzarreko bozeramaile Maddalen Iriarte.\nPorrotx pailazoak azaldu zituen egunaren nondik norakoak, presoen senide eta lagunek kartzeletara eramaten dituzten poltsetako bat hartuta. Beste hainbat gauzaren artean, bi puxika atera zituen poltsatik, Izar eta Xua —ama presoekin daude, Madrilen eta Picassenten (Herrialde Katalanak)— eta gurasoak bisitatzeko ehunka kilometro egin behar dituzten haurrak gogoan. Porrotxen atzetik, hiriko hainbat lekutan prestatutako guneetara joan ziren parte hartzaileak.\nPresoekin lotutako gaiak landu zituzten gune horietako batzuetan: senideak kartzelan dituzten adingabeen egoera, emakume presoena... Bertso, komiki, zirku eta herri-kirol tailerrak ere izan ziren, hitzaldiekin batera.\nGontzal Mendibil eta Urko kantarien kontzertuarekin amaitu zen eguna, ekitaldi nagusiaren ondoren. Euskal presoek Euskal Herrian behar dutela aldarrikatu zuten Azkarragak eta Atxak, baita gaitz larriak dituztenak askatzeko eta «salbuespen legedi bidegabea» amaitzeko eskatu ere. «Gizarte zibilari heldu nahi diogu, Sarerekin bat egin dezazuen, bakea, elkarbizitza eta konponbidea egingarri bihurtzeko».\nGasteizen, langileen ahotsa\nGasteizen, berriz, Ireki dinamikak deituta, ehunka lagunek bat egin zuten eguerdian antolatutako manifestazioarekin. Joan den urteko urrian jarri zuten martxan Ireki dinamika, euskal presoak eta iheslariak etxeratzearen alde enpresetan sinadurak biltzeko asmoz, eta atzoko mobilizazioarekin amaitutzat eman zuten orain arteko lana. Urriaz geroztik, ia 80.000 sinadura jaso dituzte Euskal Herriko langileen artean. Lortutako sinaduren garrantzia azpimarratu zuten Ana Sebal Agirregabiria eta Julen Mitxeltorena Irekiko kideek manifestazioa amaitzerakoan. «Euskal langileriak ozenki esan du euskal presoek, iheslariek eta deportatuek etxerako bidean egon behar dutela. Garaia dela».\nJakinarazi zutenez, sinadura horiek Foro Sozialaren esku utziko dituzte datorren astean, uste baitute «eragile egokiena» dela preso, iheslari eta deportatuen aldeko elkartasuna kudeatzeko. Hala, Foro Sozialak presoen auzia konpontzeko landua duen bide orri adostuaren «ekarpen kualitatibo gisa» aurkeztuko dizkiote bildutako atxikimenduak.\nIrekik bere bidea amaitu duen arren, sustatzaileek langileei eskatu zieten presoen eta iheslarien eskubideen alde «borrokan» jarrai dezatela, «estatuek duten giltzarrapoa irekiko duen giltza» haien esku dagoelako. Hain justu ere, sarraila batek eta bi gezik osatu dute Ireki dinamikaren irudia, eta horiek presente egon ziren atzoko manifestazioan eta amaierako ekitaldiko mezuetan.\nGoizean, Posta plazatik abiatutako manifestazioa hasi aurretik, Arangiz eta Otazu herrietatik jendez osatutako bina zutabe abiatu ziren Gasteizerako bidean. Ehunka lagunek osatutako bi zutabeak une berean iritsi ziren Gasteizko erdigunera, eta han elkartu ziren gainerako manifestariekin. LAB sindikatuak ere bat egin zuen deialdiarekin. Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak kazetariei azaldu zien ezinbestekoa dela lan mundutik presoen aferan «indarra» jartzea, eta LABentzat lehentasunezkoa dela gai horri konponbidea ematea.\nPresoak etxeratzeko aldarriekin abiatu zen manifestazioa, eta ordubete geroago amaitu zen, Zaramaga auzoan, langileentzat sinbologia handia duen toki batean: Martxoaren 3ko plazan. Amaierako ekitaldian, Etxerat-eko Urtzi Errazkinek txalotu egin zuen azken hilabeteotan langileek presoen alde erakutsitako «konpromisoa». Halaber, azpimarratu zuen ezinbestekoa dela «akordio zabalak» egitea, 28 urte bete dituen «sakabanaketa politika indargabetzeko».\nEdurne Begiristain, Hodei Iruretagoiena


Susa literatura - Tximeletak bizkarrean\nAzaleko irudia: Paul Klee, Angelus Novus\nPreludio (luze) bat\nBost egun Parisen\nHotel bateko gela anonimoan daude Ana eta Sara. Biak bakarrik. Ordulariak 8:00 pm markatzen du.\nEgun baterako bakarrik joan da Ana Firenzera, Sarak eskatuta. Asko kostatu zitzaion ahizpa konbentzitzea, Anak ez baitzuen nahi bidaiatu Silvia etxean utzita. Oraindik zazpi hilabete eskas besterik ez ditu. Edo agian Sararekin ez elkartzeko aitzakia zen. Baina Sarak faborez, mesedez eta era guztietan eskatu dio. Garrantzitsua dela. Berarekin hitz egin behar duela. Azkenerako, hiru egun hartu ditu Anak: bi bidaiatzeko eta bestea Sararekin hitz egiteko.\n— Sentitzen dut hiria ezin erakustea. Kasualitatea behar du zu etorri eta horrelako ekaitza lehertzeak.\nAna isil-isilik dago ohearen gainean. Egun guztia hara eta hona eman dute, eta ahizpa zaharrak ez dio esan ez dakien ezertxo ere. Amorratu egiten du horrek. Halako bidaia egin, bere alaba jaioberria etxean utzi eta Sarak oraindik ez dio ezer esan. Eta ez litzateke harrituko Firenzetik esan beharreko hori jakin gabe alde egingo balu ere.\nSirena hotsak entzuten dira kalean. Istripuren bat edo borrokaren bat edo beste zerbait gertatuko zen. Larunbat gaua izanda, edozer gauza izan daiteke.\n— Ez naiz turismoa egitera etorri. Hori egin nahiko banu, beste animo batekin azalduko nintzateke, eta seguruenik Andreu eta Silvia hemen egongo lirateke. Baina ni bakarrik etorri naiz zuk zerbait esan behar zenidalako.\n— Bai. Horregatik eskatu nizun etortzeko —Sarak leihoaren ertzetik.\n— Eta noiz esango didazu zerbait? Ez atzo iluntzean, ez gaur goizean, ez gaur arratsaldean, ez didazu ezer esan. Bihar goizean noa. Ez pentsa edozein momentutan hona azaltzeko aukerarik dudanik. Familia bat dut, negozio bat dut.\n— Ni ere familia horren parte izango naiz, ezta?\n— Zer nahi duzu esatea? —ia mespretxura iristen den tonuarekin—. Aitaren hiletan ibili zinen bezala ikusita. Ez dakit. Gauza asko aldatu dira. Zu mundutik bueltaka ibili zaren bitartean, zure esperoan egongo ginela pentsatzen zenuen? Halere, badakizu zerk ematen didan minik handiena? Urte luzeetan aita zaintzen egonda ere, aitak beti zu izan zaituela alaba kuttuna.\n— Hori ez da horrela.\n— Eta zuk zer dakizu? —bortizki—. Zuk uste duzu dena dakizula! Zuk uste duzu dena kritikatzeko eskubidea duzula! Baina benetan uste duzu horrela dela? Zuk ez dakizu Dublinera joan eta gero gertatu zen guztia.\n— Kontatu didate —ia entzunezin.\n— Kontatu dizute? Bai? Eta? Nik ere kontatu nizun kafetegian, baina zer egin zenuen? Errua niri bota! Izeba Doloresek lagundu ninduelako, ni kritikatu. Aita psikiatriko batean sartu genuelako, ni errudun bihurtu. Eta bitartean, zu, Dublinen. Oso eroso egongo zinen, ezta?\n— Badakizu liburu berri bat idazten ari naizela?\n— Eta zer? Zertara dator orain zure liburuaren kontua. Zure urtebetetzean opari bat bidali nizun, eta oraindik ez dut eskerrik jaso. Eskerrak, ez beste ezer. Bi hitz dira: eskerrik asko. Baina ezta hori ere. Hori esateko ere ez zara gai?\n— Ez da hori.\n— Eta zer da ba? —Ana geroz eta haserreago dago.\nSara leihotik begira. “Sara, egin behar duzu. Zuregatik etorri da. Ematen duenez, gainera, azken aukera izango da gauzak konpontzeko”, aitak albotik. Alkandorako botoiak askatzen hasi da.\n— Zertan ari zara? —galdetu du Anak.\nAlkandora lurrera bota du Anari bizkarra ematen. Bitartean, hizketan hasi da:\n— Nire autobiografia idatzi nahi dut. Konbentzituta nago horrela nire trauma eta arazo denak edo gehienak konponduko ditudala. Edo behintzat aurre egingo diet. Ikusten dituzu zazpi tximeleta hauek? Ezagutzen duzu Silvioren Mariposas kantua? Aipatzen du Mexikoko kultura batean, gerlariak hiltzen zirenean, tximeleta bihurtzen zirela. Beraz, Ana, entzun nire nobela berriaren nondik norakoak.\nSara Ballet Tàpies. 1977ko urtarrilaren 18an jaio zen Gironellan, Katalunian. Ama: Mercedes Tàpies. Aita: Josep Ballet. Ama frankismoari lotutako familia batetik zetorren. Aita gerra zibilean errepublikarren bandoan borrokatutako familia komunista batetik. Era batera edo bestera, elkarrekin amaitu zuten. Akaso aita maiteminduta zegoelako, eta amari ez zitzaiolako axola ideologien eta politikaren kontua. Inoiz ez zen galdetzera ausartu, nahiz eta kuriositateak barrutik jaten zuen. Eta Sarak sei urte zituenean, ahizpa bat: Ana Ballet Tàpies. Sarak gorrotatzen zuena. Bere espazioa kentzera etorri zela uste zuen. Familiakoek geroz eta kasu gutxiago egiten zioten Sarari. Ahizpa txikiak atentzio handiagoa behar zuen. Hori ez zuen Sarak ulertzen, edo ez zuen ulertu nahi. Enpatia falta agian? Horrek ingurua beste era batera ikustera eraman zuen. Laguntzarik ez bazuen, bere kabuz egingo zuen dena. Guztiari bere alde positiboa ikusiko zion, gainditu beharreko erronka izango zen dena. Eta Ana txikia handitzen zihoala, halako miresmen bat edo sortu zitzaion ahizpa zaharrarekiko. Bere atzetik ibiltzen zen denbora guztian, eta Sara horretaz jabetu zen. Baina ez zitzaion gustatzen. Ez zuen nahi horrelakorik. Ez zuen nahi bere ahizpa txikiak bere pausoak jarrai zitzan. Horregatik, beti liskarrean amaitzen zuten. Horrela pasatuko zuten bizitza guztia.\nLagun on bi zituen: Xavi eta Núria. Txiki-txikitatik. Lagun minak. Beti elkarrekin. Amaierara arte. Unibertsitatera arte, alegia. Bitartean, lagunik onenak ziren eta ezerk ez zituen bananduko. Sekretu guztiak salbu ziren haien artean. Gertatzen zitzaien guztia kontatzen zioten elkarri. Talde sekretu bat izan zitekeen hartan esan zuen Sarak 14 urterekin etorri zitzaiola lehen aldiz hilekoa. Núriak 13 urterekin izan zuela lehen esperientzia masturbazioarekin. Eta Xavik unibertsitatea hasterako komentatu zien mutilak gustatzen zitzaizkiola. Eta lehen musua. Eta lehen sexu harremanak. Eta zer sentitzen zen, ea minik ematen zuen. Eta lehen kontaktuak drogekin. Garajetik lapurtutako likoreak probatzea. Lehen zigarroak. Lehen kanutoak. Beti elkarrekin egongo ziren, nahiz eta Sarak Historia aukeratu, Núriak Arte Ederrak eta Xavik Zuzenbidea. Elkarrekin biziko ziren Bartzelonan.\nBaina Bartzelonara joan aurretik, zorigaitza. Urriak 2, 1994. Ama hil zen. Aitak eraman zuen klasetik bueltan etxera. Han, negar zotinka ikusi zuen Ana.\n— Ikusten tximeleta hau? Hori ama da —eskuin ipurmasailaren gainaldea erakutsiz.\nBartzelona paradisu izatetik infernu izatera pasatu zen putaseme bat eta txolin bat tarteko. Núriak Parisera egin zuen alde, eta ordutik bere pista galduta egon da beste zorigaizto batek elkartu zituen arte.\n— Uste dut Bartzelonakoa badakizula. Zure eskutitzean agertzen zen Xavirekin hitz egin zenuela, baina nik neuk ere kontatu nahi dizut bigarren tximeleta honek esan nahi duena —bizkarraren azpialdea erakutsiz.\nEta Bartzelonan unibertsitate garaian gertatutakoa azaldu dio azken ñabardura bera ere hitz garbi eta gordinez deskribatuz.\nHorregatik alde egin zuen handik urrun. Ezin zuen jasan Bartzelonak eta inguru hark esan nahi zutena. Hori izan zen Dublinera joateko arrazoia. Halere, Irlandan bertan ere ez pentsa gauzak errazak izan zirenik. Núria eta Xavi, betirako lagunak izan behar zirenak, atzean geratu ziren. Bakardadeak inguratu zuen, eta bere buruari galdetzen zion ea zer demontre egiten zuen han. Ezagunik ez inguruan, dena arrotz zitzaion, eta bera arrotz bat zen besteen begietan. Bi hilabetez edo, etxetik klasera eta klasetik etxera ibili zen. Garai batean zuen pentsamendu positibo guztia lausoturik zen Eireko behe lainoaren pean. Eta hori gutxi balitz, Bartzelonako mamuek oraindik jarraitzen zuten.\n— Hirugarren tximeleta.\nBaina zorionerako, lagun bat egin zuen: Olivia McDonald. Ile gorria, beti bilduta eramaten zuena. Begi grisak zituen, eta pekak aurpegi guztian zehar. Sarak baino bost urte gehiago zituen eta Belfasten jaio zen. Bortizkeriaz inguratutako haurtzaroa bizi izan zuen, Ipar Irlandako gatazkaren une gorenenak ziren. Horregatik, historia ikastea hautatu zuen, hainbeste bortizkeriaren atzean zer zegoen jakin nahi zuen, ulertu nahi zuen zergatik zen bortizkeria batzuentzako irtenbide bakarra.\nSarari kontatu zion 1994. urtean, ikasketak amaitzear zela, Parkinson gaitza diagnostikatu ziotela. Kolpe benetan handia izan zen berarentzat. Esku artean zuen dena albo batera utzi, eta noraezean ibili zen handik eta hemendik, gaixotasun hark bere bizitzako proiektuak izorratu zizkiola burutik ezin kenduta. Bere gaztaroa eta bizitza zapuztu behar baldin bazizkion, nahiago zuen berak bere gorputza suntsitu. Carpe diem. Eta gozamena gehiegikeria eta utzikeria bihurtu zen berarentzat. Lau urteko ibili eroaren ostean, ordea, horrela ezin zuela segi, ezinezkoa zela horrela jarraitzea erabaki zuen, eta ikasketen bideari heldu zion berriro. Orduan elkartu ziren Sara Ballet eta Olivia McDonald.\nHasiera batean, Sara ikasle egoitza batean egon zen, baina Oliviak bere etxera gonbidatu zuen. Eta masterrak iraun artean, Oliviak bere ahizpa txikia izango balitz bezala zaindu zuen Sara. Hasieratik izan baitzen Olivia ezer ez ezkutatzekoa. Gertatu zitzaiona kontatu zion Sarari, eta ez zuen nahi beste inork halakorik egitea.\nMinak egindako harremana zen. Lotura guztien funtsa mina zen. Baina lotura haiek ez zuten inolako minik ematen, ez zuten saminik transmititzen. Sara zoriontsu zen Dublingo pisu hartan.\nIkasteak ez zuen Olivia garai batean bezala asebetetzen. Aspalditik buruan bueltaka zuen dantza ikuskizuna antzokietan erakustea zen bere ametsa. Bai, Oliviak dantzan bizi nahi zuen. Txikitan ballet eskola batean sartzen saiatu bazen ere, ez zuen lortu. Halere, horrek ez zuen burumakurtu. Talde amateur batean hasi zen, dantza korronte berriak bereganatu eta koreografia propioetan txertatzen geroago. Halakoa zen bere egunerokoa: ikasi eta dantzatu.\nDantzaren munduan ezagutu zuen Anna O'Flannagan, gaitza diagnostikatu baino lehen. Oliviak eta Annak elkar ezagutu zutenerako folk talde sonatu bateko biolinista zen. Dublingo campus alboko taberna batean ezagutu ziren Hobbita liburuaren harira. Mahai batean zegoen Olivia hura irakurtzen eta kuriositatez hurbildu omen zitzaion Anna. Tolkienen zenbait olerkiri musika jartzen saiatzen ari zela kontatu zion.\n— Albo batera utzi nituen ikasketak, baina dantza baztertzea okerragoa izan zen. Momentua gozatzen ari nintzenez, nire gorputzaren gaineko kontrola nuela uste nuen. Ez zen horrela izan. Gaitza azkarrago okertu zen. Dantza gorputzak sentitzen zuena espresatzeko erabil nezakeela sentitzen nuen, eta egin nuen bakarra nire gorputza gaitzaren espresio bilakatzea izan zen.\n— Laburbilduz: ergel baten moduan ibili zela —Annak, gauzak argitze aldera, hiru garagardo pinta eramanez mahaira.\n— Eskerrik asko zalantzak uxatzeagatik. Kontua da nire bila hasi zela Irlanda guztitik. Eta aurkitu ninduenean ez zuen agurtzeko beste modurik izan ukabilkada batekin baino.\n— Dardara kentzeko forma egokia iruditu zitzaidan.\n— Annaren umore beltza. Kontua da dardarak ez duela inoiz alde egingo nire gorputzetik, eta horrekin bizitzen ikasi behar dudala, nire bizitzaren parte bihurtu. Ez dut dorpeziaren keinua izaterik nahi, baizik eta dantzatzen dudanean nire espresioen artean beste bat izatea.\n— Baina dorpezia izaten jarraituko du. Ez al da zure burua engainatzea?\n— Ai, Sara. Ez duzu oraindik ulertu, ezta? Denok ditugu dorpeziak. Batzuk errazago ezkutatuko dituzu, beste batzuk ez horrenbeste. Baina horiek gabe zu izango zinatekeela uste duzu? Hobe da berandu baino lehen onartzea eta haiekin bizitzen ikastea.\n— Eta hori infernutik itzuli den batek esaten dizu.\nItzulera horregatik zegoen energiaz beteta. Munduaren gainean dantzatu nahi zuen, eta aspalditik buruan bueltaka zuen ikuskizuna sortzen hasi zen Annarekin batera. Orduak eta orduak entseatzen eta entseatzen. Sara behin baino gehiagotan joan zen haiek ikustera. Dardararen aurkako eta aldeko barne borroka. Entsegu batean erori egin zen hankak huts egin ostean, baina ez zuen altxatzeko laguntzarik onartu eta “Berriro hasieratik, Anna!” oihukatu zuen.\nDenbora behar izan zuen Sarak Bartzelonan gertatutakoa Oliviari kontatzeko. Bai behintzat bere osotasunean. Bigarren urtean izan zen hori, 2001eko arratsalde eguzkitsu batean. Oliviak espezialistaren bat bisitatzeko aholkatu zion, berak ez zekiela horrelako zerbaiti nola aurre egin. Baina Sarak ez zuen nahi. Psikiatra edo psikologo batengana joateak erotuta zegoela justifikatzen zuen, bere ustez. Olivia bere alboan zen bitartean, nahikoa zuen horrekin.\nIkuskizun hark sona handia eskuratu zuen Dublinen, hasieran, eta Irlandako hiri nagusienetan ondoren. Londrestik deitu zituzten orduan. Bitartean, Sarak doktorego tesia egiteko beka eskuratu zuen.\nHilabete batzuetan ez zuten elkar ikusiko, baina bitartea entretenigarriagoa egiteko, Oliviak Silvioren disko bat oparitu zion: Mariposas.\n— Bigarren abestiak Olivia izena du.\nElkar besarkatu zuten “hurren arte” batekin. Eta hurrengo bat izan zen, baina azkena. Sekulako arrakasta izan omen zuen, eta Londresko dantza konpainia batean sartu zen handik gutxira. Islaz aldatu zen halako aukerari ezin baitzion muzin egin.\nAsteartea zen, edo osteguna. Jada ez du oroitu nahi, baina ez du beste erremediorik bere biografia hasieratik bukaerara kontatu gura badu. Eguna elkarrekin pasatu zuten Sarak eta Oliviak Dublingo bizipenak gogoratzeko asmoz. Aurreko despedidaren ondorengo bakardadeak iraungitze data zuen; oraingoa, ordea, kontserbagarri artifizialez gainezka zegoen. Oliviak zerbait gogoangarriarekin agurtu nahi zuen hurrengo batera arte. Halere, ez zen antolatu zuen bezala atera egun pasa.\nHiru hilabete lehenago, Olivia etxeko atetik maletei tiraka ikusi zuenean, zurrunbilo moduko bat sentitu zuen Sarak bularraldean. Neska irlandarrak baretu zizkion frustrazio eta amesgaiztoak esnatzen joan ziren, berriz. Oliviak abandonatu zuela pentsatzen hasi zen astebetera, eta agurtzera itzuli zenean, halako pantomimarekin, burla gisa hartu zuen. «Orain zein dela uste du nire dorpeziekin bizitzen ikasi dudan galdetzeko?», maleta egiten laguntzen zion bitartean.\n— Annak ezin izan du etorri, baina esan dit hau zuri emateko. Opari bat da.\nHobbita zen. Bost segundo eskas begiratzeko eta paretaren kontra jaurti zuen.\n— Zer ari zara egiten? —Sararen erreakzioak jokoz kanpo utzi zuen.\nEgun osoan zehar kremailera bat eraman baldin bazuen ezpainak ez zabaltzeko, momentu hartan mozala kendu berri zioten piztia zirudien. Bota zizkion, damutzeko denborarik gabe, bota nahi zizkionak eta barruan hobeto zeudenak: goragalea. Oliviak esker beltzekoa deitu zion Sarak esan zezakeen edozer onartu gabe. Klasean bakarrik ikusi zuenetik, ahizpa txiki baten gisa tratatu zuen, bere pisuan bizi zen, denean laguntzen zion. Eta orain, halako jarrerarekin eskertuko zion. Tenperamentu handikoa zen Olivia, eta arnasa sakon hartu ondoren, bera egon ez zen tartean zer gertatu zitzaion galdetzea erabaki zuen.\nHan bakarrik utzi zuela. Egoista zela hori egiterakoan. Bazekiela bera gaizki zegoela, eta halere, handik alde egin zuela.\n— Eta zatoz liburu hau oparitzera? Euren etxea berreskuratu nahi duten batzuen istorioa? Nola orain ospetsu izango zaren, hemendik bidali nahi nauzu? Zer uste duzu, betirako izango zarela dantzako star bat? Asko jota urteren bat, eta inor ez da gogoratuko zurekin. Snob bat bihurtu zara, eta ez duzu bizitza dekadenteagorik izango parkinsonak akabatzen zaituen arte.\nMomentu horretan Oliviak eman zion ukabilkada ez du inoiz ahaztu. Eta muturra ez zion apurtu mirariz. Irlandarrak etxetik bidali zuen, eta berdin zitzaion Sara kalean geratuta gaixotzen bazen, depresioak jota amaitzen bazuen edo beste edozein zorigaizto. Auskalo gerora Olivia damutu zen egindakoaz edo ez, baina Sara errudun sentitzen zen Oliviari esandakoengatik. Etxean hartu eta familiaren parte bezala zaindu zuen. Behar zuen edozertako han zegoen beti. Kulpak sorrarazten zion minagatik hasi zen bizkarra tatuatzen. Agur penagarri hura Oliviarekin bizitako une zoriontsuekin estaltzeko, tatuajea tximeleta formarekin.\n— Laugarren tximeletak, bizkarraren erdian hegan dagoen horrek, Olivia izena du. Aurreko hirurekin batera tatuatu nuen, azkena izango zela pentsatuz. Baina ikusten duzunez, ez zen azkena izan.\nOlivia Edinburgoko antzoki bateko oholtzara ateratzeko prestatzen zen bitartean, Sara New Yorkera iritsi berria zen. Bere doktorego tesia egiten zebilen, eta Columbiako Unibertsitatean onartu zuten urtebeteko mugikortasun-programa batean. Joan aurretik, Oliviari behin egindako zina oroitu zuen: zoriontsu izango zela, zoriontasuna bilatuko zuela, eta etsita ibili zen zaborrontzietan zoriontasuna bilatzen. Gogoz kontra maitemindu zen, baina alferrik. Mutilak ohetik bidaltzen zituen larrutan egin eta gero. Neskekin ere ez zuen lortu intimitaterik sortzea. Ezin zuen jasan norbaiten alboan lo egitea. Maitasun iheskorraren keinuak ezin zituen ulertu. Eta beste behin etsita, Harlemgo kaleetan galtzen zen tesia burutzeak zoriontasuna ekarriko ziola konbentzituta. New York frustrazioa izan zen Sararentzat, Lorcarentzat izan zen bezala.\n— New York, edo frustrazioaren tximeleta —bizkarrean geroz eta gorago erakutsiz.\nNew York Atlantikoaren beste aldean utzi zuen tesia Irlanda goibelean aurkezteko. Atzean utzi gabekoak ordura arteko iluntasunaren zamak izan ziren. Eta Firenzen amaitu zuen azkenik 2005ean. Sotto il sole della Toscana. Doktorego ondorengo programa baten emaitza izan zen Firenze, baina Mediterraneoko argiari halako fobia bat zion oraindik Sarak. Orduan, Dianaren kontsultan sartu zen lehenengo aldiz. Laguntza behar zuen, eta inguruan ez zegoen lagunik. Eta lagunak zeuden tokira ez zuen itzuli nahi. Zulo beltz baten barruan zegoen, itolarria sentitzen zuen, baina ez zekien nola irten ur beltz haietatik. Antidepresiboak hartzen hasi zen, eta terapia bezala egunerokoa idazten. Zortzi urte igaro dira jada egun hartatik.\n— Etsipen berri horren tximeleta ezker omoplatoaren gainean dago.\nIdaztea gustatzen zitzaionez, egunerokoaz gain beste zerbait idaztea gomendatu zion. Eleberriren bat edo ipuin bilduma bat, eta argitaratzen saiatzeko. Bere bizitzari zentzua emateko zerbait izango zuen. Horrela hasi zen Heroiaren kaiera idazten, erronka pertsonal bat bezala.\nBere Bartzelonako irakasle izandako Pablo Azconak idatziriko artikulu batetik abiatu zen: iheslari baten kroniketatik. Enpatia sentitzen zuen Serge Cabot izeneko iheslariarekiko. Baina bere aipamenak 1916an amaitzen ziren.\nOrduan ezagutu zuen bere bulegokidea izango zena: Giulia Marchetto. Sara baino gazteagoa zen, bi urte gazteagoa. Atzerrian ikastetik zetorren, Errusiako Astrakhan hiritik. Errusiako gerra zibila ikertu zuen han, eta unibertsitatean beste inor ezagutzen ez zuenez, Sarari pasatu zion bere lanaren kopia bat ea zer moduz ikusten zuen jakiteko. Hala hasi zen Sararen eta Giuliaren arteko adiskidetasuna, Astrakhaneko gutunak. Errusiako gerra zibileko korrespondentzia, 1918-1921 izeneko lanarekin. Sararen ustekaberako, Serge Caboten arrastoa zegoen lan hartan. Antza, liburu bat idatzi zuen, Esna amesteko gida, eta Naroch lakuko batailan hil zen iheslaria, Igor Vasiliev izeneko baten arabera “Gora iraultza sozialista!”, oihukatuz. Eta errusiarrak Caboten hilotzaren ondoan zegoen liburua hartu zuen.\nLiburuaren izenburuak Margot Canu izeneko emakume paristarrarengana eraman zuen. Nonbait, bere aitona zenak, Walter Le Rouge Bretonek, Bigarren Mundu Gerran eskuratu zuen liburua Munichetik gertu. Margot Canuk bere etxean gordetzen zuen liburu hura Sararen eskuetara iritsi zen azkenean.\n2007ko azaroan argitaratu zioten Heroiaren kaiera liburua. Ordutik sei urte laster.\nEta erronka handi hura gainditu ostean, pentsatzen zuen edozer egiteko gauza izan zitekeela. Berriz ere zoriontsu izateko bidean zela, haizea aldeko zuela. Iraganeko zorigaizto guztiarekin ahal zuela pentsatzen zuen, behingoagatik ahaztuko zuela hori dena. Zoriontasun euforia horretan Flavio ezagutu zuen. Sienatar bat. Maitemintzera iritsi zela pentsatu zuen. Berarekin zoriontsu izango zela. Elkarrekin biziko zirela. Elkarrekin ezkonduko zirela. Elkarrekin seme-alabak izango zituztela. Elkarrekin biziko zirela heriotzak banatu arte. Bai, bizitza tipiko batekin egiten zuen amets. Baina fantasiak besterik ez ziren. Beharbada, bihotza norbaiti lotu nahi zion behingoz, eta horrekin amesten zuen momentu guztietan. Beno, ez zen momentu guztietan izan. Beste emakume batekin larrutan topatu zuenean, ez zuen halakorik pentsatu. Atea kolpe batez itxi ostean, kalera irten eta katu beltz bat erosi zuen. Azkeneko aldiz Flavio ikusi zuenean, bere gauzak etxetik hartzeko izan zen. Itzultzeko erregutu zion berriro, sexu eszenaren ostean eskaileretatik erregutu zion bezala. Ez zion hitzik egin, eta gainera, katu beltzari ez zitzaion tipoa gustatu. Masailean harramazkak eraman zituen. Eta Sarak Capisci izena jarri zion katu beltzari, konbentzituta baitzegoen katu hark Sarak tipoarekiko sentitzen zuena ulertu zuela.\nOrdutik bere zitadela propioan giltzapetu zen. Unibertsitateko lana eta bigarren eleberri bat idazteko erronka besterik ez zituen buruan. Maitasun edo afektu espresio guztietatik urrundu zen. Ez zuen beste ezertan pentsatu nahi, pentsatzeak gauzak gogorarazten baitzizkion.\nBaina urriaren 2ko Anaren deiak dena hankaz gora jarri zuen berriz. Gero etorri zenak are gehiago.\n— Eta sorbaldan dudan zazpigarren tximeleta hau aitarena da.\nEta aitaren atzetik etorri ziren depresioak eta buruaz beste egiteko eta puzzlea behingoz amaitzeko saiakera guztiak. Zoriontasuna arbuiatzera iritsitako momentuak. Eta inguruko guztiak betirako galtzeko motiboak. Bakardadeak bere aurpegirik maltzur eta makurrenarekin barre egiten dizun momentua.\nSarak alkandora jantzi du bere kontakizuna amaitutzat jo duenean. Ana begiak zabalik, zer esan ez dakiela geratu da. Ordulariak 9:15 pm markatzen du orain. Ordubete pasatxo egon da Sara entzuten eta bizkarrean tatuatuta dituen zazpi tximeletei begira.\nSarak bira eman du.\n— Barkatu, Ana. Arrazoi duzu. Ez nuen eskubiderik Gironellan esan nizkizunak esateko. Inoiz ez dut izan etxean gertatutakoa kritikatzeko eskubiderik. Berekoi hutsa izan naiz denbora guztian. Uste dut nire ihesean, etxea zen bezala gogoratu nahi nuela. Horrela, beti egongo zen zerbait Gironellarekin, familiarekin, lagunekin lotuko ninduena. Baina gauzak beti doaz aldatzen, eta tuntuna izan naiz nire etxea, nire familia, nire lagunak ezin zirela aldatu pentsatu badut. Sentitzen dut, Ana. Barkaidazu, mesedez.\nAnak besarkada bat eman dio. Bere indar guztiekin. Horrela, bere gorputzak kontakizun guztian sentitu duen hotzikara disimulatzen du. Dardara handiegia da, ordea, eta indar denak ere ez dira gai uxatzeko. Belarrira hitz egin dio “Barkatzen dizut”, esanez.\nLuze egon dira hizketan gero. Ia hamaikak jo dituzte elkar agurtu dutenerako, baina hizketaldi alaia izan dute, azken hogei urteetan izan ez duten hizketaldia.\n— Badakizu izeba Dolores iruzur fiskalagatik eta kapital ihesagatik inputatu dutela? Duela aste batzuetako kontua da, baina agian jakingo zenuen.\n— Benetan? —irribarre bat ahoan—. Merezi zuen. Seguru gauza okerragoetan sartuta dagoela, eta gure aita psikiatrikoan sartzearena bere kontua izan zela.\n— Arrazoi zenuen —Anak firmeki.\n— Arrazoi zertan? —Sarak harrituta.\n— Aitarenean. Psikiatrikoko zuzendariarekin traturen bat edo egin zuen aita gainetik kentzeko. Inoiz ez zitzaion gustatu ama gure aitarekin ezkontzea. Hori nik ere banekien. Baina jakin zuenean istripua izan zuela eta hori dena, bere harreman guztiak mugitu zituen. Psikiatrikotik deitu ninduten. Zuzendaria izandakoa Doloresen laguna zen, negozioren bat omen zuten. Eta negozioa diodanean ez naiz zerbait legezkoari buruz ari. Eta horregatik, nik eskatu behar dizut barkamena zuri. Kasu egin izan banizu.\n— Faborez, Ana, zaude isilik! —Anak esandakoa txorakeriatzat hartuta—. Nik izeba barru-barrutik gorrotatzen nuen eta gorrotatzen jarraitzen dut. Fatxa bat delako gorrotatzen dut, eta aita mespretxatzen zuelako. Iruditzen zitzaidan Doloresen laguntza onartzea deabruarekin paktu bat egitea bezalakoa zela, baina ulertzen dut ez zenuela beste aukerarik izan. Ez dago ezer barkatzeko. Entzun?\nBiharamunean elkarrekin gosaldu dute Sararen pisuan. Oparitutako liburua mahaiaren gainean ikusi du post-itekin. Ea hasieratik amaierara aztertu duen galdetu dio ahizpak, baina erantzun beharrean liburua hartu du. “Diotenez, Machiavellik patuari buruzko honako ideia zuen: Fortunak bizitzaren erdia baino gehiago menperatzen zuen, eta gainerakoa virtù deitzen zuena zen. Fortuna umore aldaketa bortitzak zituen jainkosa kapritxoso batek egindako lerroak ziren. [...] Irakurleari handitasun partikularra eragiten dio Fortuna kontzeptuak. Baita virtù berak ere, ezin dena definitu hogei hitz edo gehiagoren laguntzarik gabe —kuraia, bertute morala, talentua, gaitasuna, adorea, iraunkortasuna, kemena...—, [...] patuari aurre egiteko modu bakarra da virtù di necessita, egoera aldrebesetan kuraia azaltzea”. Azken esaldia hamaika aldiz azpimarratuta dago.\n— Zer diozu?\nChibik liburuko bikotearentzat esan nahi zuena azaldu dio, nahiz eta jakin ahizpak irakurria duela: bat-batean haien bizitzan agertu den felidoa, eta gertukoa bihurtuta ere bisitari bat izaten jarraitzen duena. “Horregatik al daukazu koadro hori?”. Zigarroa piztearekin, bisitari izatearen gabeziez hasi zaio hizketan. Kontatu dio tailerrera joan zenekoa. Harrituta begiratu dio Anak, baina ez dio kontakizuna eten inongo momentutan. Antza, Bergara gerturatu zen Cristinaren kafetegian eztabaidatu ondoren.\n— Ana Ballet esan duzu? Bai, hemen egiten du lan. Baina gaur ez da etorriko. Bart bere aita hil omen da.\n— Benetan ari zara?\nEz daki zertara joan den hara, inprobisatzen aritu da denbora guztian ahizparen nagusiarekin. Bertan zer egiten duten galdetu dio txikitako lagun baten maskara jantzita, zer nolako langilea den Ana, zein diren bere lanak. Ezeren susmorik gabe zura lantzen jarraitu du nagusiak.\n— Eta ispilu hau?\nJabeak burua jaso eta berean jarraitu du. Anak egina omen da esan zionaren arabera, istorio batean oinarrituta. Gertuagotik ikusteko hurbildu eta orduan jabetu da istorio hori Heroiaren kaiera dela. Anak Sararen ideia “hezur-haragizkotu” zuen: Partisanian ispilu bat zegoen. Ispilua inguratzen zuen egurrezko markoaren goialdean, Kafkaren Prozesua eleberrian irakurri zuen pasarte batetik ateratako irudia zegoen: Justiziaren eta Garaipenaren irudia. Ispiluaren alboetara erramu hostoak zituen, Zesarraren koroa irudikatuz. Eta behean, erdi ezkutuan, untxi bat. Partisaniako ispilu horretan begiratzen zen edonor desitxuratuta islatzen zen. Anak gorpuztutako ispilua begiratzerakoan, beldurra sentitu du, baina segituan atera du jabeak bere pentsamenduetatik.\n— Atsegin duzu?\n— Oraindik salgai al dago?\nAltzari suediarren aurka lehiatzea zaila dela esan dio ahizpak. Italiara bidal dezakeen galdetu dio orduan.\n— Erosi nahi al duzu?\n— Ispilu horrek niretzat zer esan nahi duen jakin beharko nuke berandu baino lehen.\nAgurtu dira azkenean. Sarak esan dio azalduko dela egunen batean bere iloba ezagutzera. Udan edo. Baina oraindik gauzak dituela egiteko eta konpontzeko, eta pazientzia pixka bat izan dezala.\n— Puzzlea amaitzen dudanean, azalduko naiz.\n— Baina zazpi tximeletarekin, ez ditut gehiago ikusi nahi. Ulertu duzu?\nBeste besarkada batekin agurtu dute elkar. Eta han doa Ana maleta txikiari tiraka aireportuko hesteetan barrena. Sarak, bitartean, airean astintzen du eskua.\nKotxean sartu da. Giltza biratu eta martxan jarri. Irratia bera ere automatikoki piztu da. Bederatzietako albistegiak ematen hasi dira.\n“Egun on. Bart gauean Giulia Marchetto atxilotu dute, Toskanako narkotrafikatzaile talde garrantzitsuenaren burua. Droga Triesteko portutik sartzen zuten herrialdera eta gero iparraldeko lurraldeetara zabaltzen zuten”.\n— Zer? —eta bolumena igo du.\nIrratiak dio kontaktuak zituela atzerriko droga trafikoko beste taldeekin, eta unibertsitateko irakasle izatearena estalki bat zela Trieste eta Toscana lotzeko. Sarak ezin du sinetsi entzuten duena. Segituan deitu dio Francescari. Gero Gian Carlori. Haiek ere zur eta lur omen daude. Fionak deitu dio ondoren, Gian Carlorekin hitz egiten bukatu eta gero. Ea egia den galdetu dio. Sarak erantzun dio notizia entzun berri duela, eta sinetsi ezinean dabilela. Sekulako iskanbila sortu da bat-batean. Eta bost minutu baino gehiago egin dituenez aireportu atarian autoa mugitu gabe, carabinieri bat gerturatu zaio handik joan behar duela esateko.\n«Astelehenean kaos bat izango da unibertsitatea».\n— Nahi duzuna Sara, baina denak logika du. Bestela, pentsatu. Zergatik ez zegoen ezer bere etxean? Zergatik pentsatu zenuen etxe hura hotza zela? Nola ordainduko zituen bestela zuri bidalitako bitxi guztiak? Zergatik esan zizun bere negozioen inguruan ez galdetzeko? Eta oraindik gehiago pentsatuta... Seguru ez ziola ezer egin Timothy Flynn izeneko mutil hari? Froga faltengatik itxi zuten kasua, gogoratzen?\n— Aita, isildu zaitez, mesedez.\n— Seguru zurekin burua galdu zuela, eta huts egiteren bat egin horregatik. Emozioek galbidera eraman dezakete negozio bat, eta are gehiago hain delikatua bada.\n— Isiltzeko, ostia! Ez dut horren inguruan hitz egin nahi. Ahaztu! —isilik geratu da errepideari begira—. Joder! Oraintxe bertan Anarekin gauzak konponduta nintzen, eta bat-batean, bun! Horrelako zerbait gertatzen da. Ez da normala!\n— Normala ez dena da 60ko tarte batean 90ean joatea! Mantsotu!\n— Lasaitu zaitez, aita. Zuri ez zaizu ezer gertatuko.\n— Niri ez, baina zuri bai. A! Bihar Game of Thrones-en kapitulu berria.\n— Egia! Bi kapitulu geratzen dira hirugarren denboraldia amaitzeko. Ea zein hiltzen den. Ea Joffrey behingoagatik hiltzen den. Baina seguru bizirik aterako dela eta Jon Snow edo horrelakoren bat hilko dela, Ned Stark bezala.\nIgandea nekagarria izan da. Giuliaren berriak ezagun guztiak aztoratu ditu. Inork ez zuen horrelakorik pentsatuko inoiz, surrealistegia izan da. Pentsatzeko surrealistegia zen eta gertatzeko oraindik surrealistagoa.\nZerbait bazkaldu eta gero telebista piztu du. Albistegiak. Giuliarena agertu da, eta erabaki du ez duela horrelako ezer ikusi nahi. Kanalez aldatu du. Marrazki bizidunak.\n— Nahiago marrazki bizidunak ikusi bestea baino. Kafea prestatuko dut.\nEta kafea prestatzen ari den bitartean, musika hasi da, abesti ezagun bat. Begiak zabal-zabal ditu. Eguna surrealista doa, baina oraindik eta surrealistagoa bihurtuko dela dirudi. Harridura euforiarekin nahastuta, kantuan hasi da mundu guztiak entzuteko moduan:\n“Volant, volant sempre amunt! Sempre amunt! Na, na, na, tu amb mi tots dos junts lluitarem”.\nDragoi Bola Z. Dra-goi-bo-la-ze-ta. Inoiz ez du italieraz ikusi bere txikitako marrazki bizidunik onena. Gokuk Vegetaren aurka borrokatzen duen kapitulua da, gainera. Kafea sutik kendu, eta zigarro bat piztu du. Kapitulua bukatzean hartuko du kafea, baina bitartean ez dezala molestatu.\n— Aizu, Sara, gauza bat dut zuri esateko.\n— Garrantzitsua izan dadila aita, kontzentratuta nago.\n— Nik Dragoi Bola Zren hasierako kanta Kataluniako independentziaren ereserki egingo nuke.\nOrdenagailua piztu du. Skype zabaldu eta Xaviri deitu dio sarean dagoela ikusita.\n— Aupa, Xavi! Zer moduz?\n— Sara, orain ezin naiz biluztu, lanean nago.\nSarak “zu tontoa zara?” dioen aurpegiarekin begiratu du.\n— Aupa, Sara! Zurekin ezin dira bromak ere egin. Ondo nago. Zu ere?\n— Egun zeharo surrealistak izaten ari naiz. Gogoratzen Giulia? Capo bat zen! Droga trafikoaren capo bat! Larunbatean atxilotu zuten!\n— Itxaron. Errepikatu berriz?\n— Ba Giulia berez capo bat dela!\n— Garagardoa edaten ari ginen bitartean hitz egin genuen Giulia berberaz ari gara?\n— Bai, zein bestela?\nXaviren aurpegia poema bat da.\n— Eta Dragoi Bola italieraz ikusi dut.\n— Hori aurrekoa baino notizia handiagoa da, Sara —ironikoki—. Eta zerbait badakizu berari buruz?\n— Ez dakit ezer, eta egia jakin nahi baduzu, ez dut uste ezer jakin nahi dudanik —eta hor eman du amaitutzat Giuliaren gaia—. Anarekin hitz egin dut. Egun batzuetarako etorri da hona. Dena kontatu diot.\n— Aipatu zidan joan aurretik. Sentitzen dut Bartzelonakoa kontatzeagatik, baina ez nuen beste erremediorik. Bai ala bai kontatu behar nion.\n— Ez da ezer gertatzen. Ondo egin zenuen. Akatsa nirea izan da lehenago ez kontatzeagatik, baina jada kontatu diot eta listo.\n— Eta hobeto sentitzen zara?\n— Bai, baina oraindik ez dut puzzlea bukatu.\n— Puzzlea bukatu? Zertaz ari zara?\n— Puzzlea metafora bat da, Xavi. Ez zara ezertaz enteratzen. Baina puzzlea amaitu nahi badut, gauza bera egin behar dut zurekin —eserlekua hartu eta atzerago eraman du—. Hemendik ondo ikusten zait?\n— Bai, zergatik? —eta kamiseta erantzi du Sarak—. Zer ari zara egiten? Esan dizut lanean nagoela eta ezin dudala arropa kendu. Zer dira tatuaje horiek?\n— Isilik egoten bazara kontatuko dizut. Nire autobiografia dira tximeleta hauek, beraz arretaz entzun, zuk ez baitakizu istorioaren erdia ere.\nEta kontakizunean murgildu da. Beste behin. Amaitu duenean, Xavi mutu geratu da, Ana bezala. Ez ditu erruki hitzak entzun nahi, ordea. Aurpegian nabari zaio hori Sarari, eta Xavik ondotxo ulertu du. Beraz, beste zerbaitekin berrartu du solasaldia.\n— Zure gomendioari jarraituz, Tornatoreren Nuovo Cinema Paradiso ikusi nuen. Ez dakit zergatik, baina zure bizitzarekin lotu dut. Pelikulan bi aldiz gogoratu nintzen zurekin. Batetik, Totòk bere amarekin duen solasaldian. Badakizu, Totòk itzultzeko beldurra zuela esaten dion momentua, eta amak jaioterrian iraganeko mamuak besterik ez daudela aipatzen diona. Eta bigarrena... Gogoratzen duzu printzesaren istorioa?\n— Gutxi gorabehera.\nGauean bertan ikusi du Giuseppe Tornatoreren pelikula. Eszena horretan, Alfredo, nekatuta, atari baten aurrean esertzen da Totò alboan duela, eta printzesaren eta soldaduaren istorioa kontatzen dio. Dioenez, errege batek antolatutako festa batean, soldadu batek haren alaba ikusi zuen, erresumako printzesarik ederrena. Egun batez, bere maitasuna azaldu zion printzesari, eta honek zera esan zion: “Ehun egun eta ehun gau pasatzen badituzu nire balkoi azpian, zurea izango naiz!”. Han eman zituen egunak eta gauak printzesa begira zuela, eta laurogeita hemeretzigarren gauean, soldadua altxatu eta joan egin zen.\n— Zergatik ez duzu gauza bera egiten? —galdetu dio Xavik—. Zergatik ez zara zoriontasunaren leiho azpian esertzen, eta bukaera arte bere esperoan egoten? Zoriontasunak ezin du zina eten. Zoriontasunak ehungarren gauaren ostean zuregana jaitsi behar du.\n— Serio, Xavi? Zoriontasunarekin zin egitea da zure gomendioa? Ehun egunez ilusio batean bizitzea? Eta zergatik diozu hain serio eta hain konbentzituta zoriontasunak ezin duela zina eten? Uste duzu zoriontasunak ez dakiela promesa faltsuak egiten?\n— Zuk egiten duzu zure zoriontasuna. Gogoratzen duzu ospitaletik bueltan ikusi genuen grafitti hura?\nIrudia etorri zaio burura:\nHAPPINESS IS INSIDE YOU,\nNOT WITH ANOTHER PERSON.\n(botatako pertsiana magenta baten gainean esprai zuriz idatzita)


Tolosako Aitzol udal euskaltegia, ikasturte berriari ekiteko prest - Noticias de Gipuzkoa\nTolosako Aitzol udal euskaltegia, ikasturte berriari ekiteko prest\nIrailaren 22a bitarte izena eman daiteke eta ordutegi aukera zabala dago aurten ere, maila ezberdinetara moldatuta\n– m. san sebastian 14.09.2020 | 00:58\nTolosako udal euskaltegiaren eskaintzaren aurkezpena. Argazkia: N.G.\nTolosa – Aurten ere ikasturte berriari ekingo dio Aitzol udal euskaltegiak, eta matrikulazio epea zabalik dago irailaren 22ra bitarte. Aurten Euskaraz hasi, euskaraz hazi, euskaraz bizi, zure bizitza euskarazi lelopean ekingo zaio ikasturteari, beharrezkoak diren babes eta segurtasun neurri guztiak hartuta.\nAipatu behar da Udaleko Euskara eta Hezkuntza departamentuak dituen baliabideen zati handi bat udal euskaltegiaren jardunera bideratzen dela: Tolosako Udalak bertan erroldatutakoei B2 maila bitartean %75eko dirulaguntza ematen die, C1ekoei %50ekoa eta C2koei, %25ekoa. Tolosako euskaltegiak, Tolosan ez ezik, Tolosako hainbat auzotan eta eskualdeko herri txikitan ere izan ditu taldeak, hala nola, Amarotz auzoan, Amezketan, Asteasun, Larraulen, etab. Aurten hori mantentzeaz gain, lehenengo aldiz, Tolosaldeko Euskararen Mahaitik sortutako elkarlanaren ondorioz, Peñaskal fundazioan ere eskolak emango ditu, gazte etorkinak euskalduntze bidean jartzeko.\n16 urtetik gorako edonork eman dezake izena: kanpotik etorritakoek, euskaraz alfabetatu gabeek, gurasoek, jubilatu berriek, merkataritzako langileek, zenbait kolektibok€ Ordutegi zabala eskaintzen du euskaltegiak, ikaslearen egoerara moldatzeko: astean hamar ordu, zortzi ordu, sei ordu eta bost orduko aurrez aurreko moduluak goizean goiz hasi eta ilun-tzera arte. A1etik hasi eta C2 maila bitartean agiri ofiziala nahi duen edonork eman dezake izena, eta taldea osatzeko gutxienez zazpi lagun behar dira aurten. Gainera, aurrez aurreko eskolez gain, autoikaskuntza egiteko aukera ere badago.\nMatrikula egin daiteke telefonoz (943 651 006), e-postaz (aitzolue@tolosa.eus), Tolosako Udalaren web orrian (tolosa.eus) edo aurrez aurre 9.00etatik 13.00etara eta 16.00etatik 20.00etara.\nJabekuntza Eskolak bi ikastaro antolatu ditu.\nZabalik da Villabonako euskaltegian izen-emate epea.


Aralar, 1.994an izendatu zen Parke Natural. 10.956 Ha. ditu. Atauni dagokionez, udalerriaren hiru laurdenak parkearen barnean sartzen dira. Sarbide ugari ditu eta Ataunen bertan daude kokaturik gehienak. Nagusiena Lizarrustikoa da.\nAralarko Natur Parkea, altitudeari, hedadurari, lurzoruaren erabilerari eta balio naturalei dagokienez, Euskal Herriko mendigunerik garrantzitsuenetarikoa denaren barnean kokatzen da. Gipuzkoako hego-ekialdean dago kokaturik eta mendikate bereko Nafarroako gunearekin egiten du muga. Lehenengo mailako paisaia-erreferentzia dugu hau.\nParkearen baitan berezitasun eta balio natural handiko zenbait gune dago:\nAkaitz pagadia, duen hagin mordoarengatik ezaguna dena; Pardarriko lapiaza eta Txindokiren iparraldeko hegalak eta sakanak, florari eta faunari dagokionez oso espezie bereziak dituztenak; Aitzarteko "Ataungo domoa" ezagutzen dugun mailartea; Arritzagako harana eta Pardelutzeko izozturiko zirkoa, aparteko interes geologikoa duena; baso hostotsu garrantzitsuak, etab.\nAralarko Parke Naturala, aisialdiari eta dibertimenduari dagokionez ahalmen handia duen gunea da. Inguruko herriak eta baserriak beraiek ere, Aralarko erakargarri dira zeinahi bisitarirentzat. Txindokiren gisako gailur ezagunak edota monumentu megalitikoak dituzten alturako larregune zabalak hagitz interesgarriak dira mendizaleentzat. Lizarrusti mendatean, informazio-zentroa eta aterpetxea dituen Parkearen Interpretazio Zentroa eraiki da. Diaporamari begirada bat eman ostean, ibilaldi mordoa egin daiteke Aralarko Mendilerroan barna: Lareo urtegia, monumentu megalitikoen ibilbidea, Jentibaratzako Gaztelua, mendixkak, gailurrak, etab.\nPeriferia eta Aia auzoko gunea kenduta, ez dago biztanle-multzo askorik Parkean. Hala, parkearen beheko aldean barreiaturiko baserri bakan batzuk eta abeltzaintza-erabilera duten txabolak baino ez ditugu aurkituko.\nAralarko gizakiaren iragana Neolitiko garaiko artzaintza-jardueran da kokatzekoa. Hilobi-monumentu ugarik jasan du denboraren joana, lehenengo gizakiek eraldatu zuten ingurune naturalaren oso antzekoan den honetan; kareharrizko haitz zabal hauetan izan ziren basoek irekiriko larre zabal hauetan.\nUdan, artzainek Mendilerroko bordak izan ohi dituzte bizileku eta bertan garatu ohi dute beren jarduera. Borda hauetariko gehienak, Enirio-Aralarko Mankomunitateko lurretako larre publikoetan daude kokaturik.\nAralar, kondaira eta mito ugariren kabi izan da. San Migel goiaingeruaren agerpena Teodosio Goñiri VIII. mendean, Mari eta Txindokiko bere leizea, Putxerriko Dama, jentilak eta Kixmiren etorrera, mendilerroan kokaturiko pasarte mitologiko ezagunak dira. Ataungo seme izan zen On Joxe Migel Barandiaranek (1889-1991) kondaira hauetariko asko bildu zuen eta Aralarko aztarnategi arkeologikoak ere aztertu zituen. Bertan katalogaturik dira 30 trikuharri, 15 tomulo, 7 monolito, 2 harrespil eta 13 leize-zulo.\nMunoako antzinako galtzadak eta Auzako Gazteluko hondakinek, garai historikoetan merkataritzari eta gudari emanikoak izan zirela ematen dute aditzera. Arritzagako meatzetako hondakinek eta Lizarrustiko basoko trenak, errotek eta burdinolek, orain hamarkada batzuk parkean nagusi zen industria-jarduera ekartzen dute gogora; egurgileak, ikazkinak eta artzainak hilabete batzuez Mendilerroan izaten zireneko garaikoa.\nParkearen ertzean kokaturiko baserri-guneetan, landari (baserriak, dorretxeak, oinetxeak) eta erlijioari (ermitak eta elizak) loturikoa den interes handiko arkitektura aurki daiteke. Erlijiozko arkitekturaren barruan, Mendilerroaren bihotzean kokaturiko San Migel ermita da aipatzekoa. Nafarroan kokaturik badago ere, abuztuaren 2. igandean Santuaren irudia Gipuzkoan kokaturiko Igaratzaraino eramaten dute pelegrinazioan.\nAralar, Gipuzkoako eta oro har Euskal Herriko mendigoizaletasunaren erreferentzia-puntu garbia izan da tradizionalki. Txindoki, Ganbo, Putterri, Auza, Irumugarrieta, Marumendi, Enerio, Igaratza, ... gisako gailurrek duten erakargarritasunaren eraginez, hala nola Nafarroako pagadiak edota San Migelek duenaren eraginez eta mendilerroa Gipuzkoako nahiz Nafarroako hiriguneei dagokienez kokaleku estrategikoan kokatua egotearen ondorioz, jenderik gehien jasotzen duen mendilerroetarikoa da Aralar-Natura-ingurune aberats mordoa du Aralarrek:\nLareoko urtegia, historiaurreko monumentu megalitiko ugari; hamaika pasarte mitologikoren kokagune izandako ehunka kobazulo eta leize; basurde, basakatu, azeri, putre, arrano eta animalia desberdinen kabi diren pagadi eta harizti sail ederrak.


Caritas, Martxoaren 8an | Bizkaiko Caritas\nPosted by Cáritas Bizkaia on lunes, marzo 12, 2018 · Leave a Comment\nElurra, martxoaren 8ko Bilboko kontzentrazioan\nCaritas Bizkaiak urteak daramatza erakunde barruan gizon eta emakumeen arteko aukera berdintasunaren gaia lantzen. Bestalde, emakumeei arreta ematen diegunean bereziki saiatzen gara muturreko babesgabetasun egoerak antzematen (pertsonen salerosketa, etxerik gabeko emakumeak, genero indarkeria, prostituzioa…).\nTeresa Gonzálezek, Caritas Bizkaian arlo hori koordinatzen duen lankideak, horretaz hitz egin zuen RADI O POPULAR-HERRI IRRATIAN emandako elkarrizketa batean; eta emakumeek Caritasen eguneroko lanean duten egiteko garrantzitsua gogorarazi zuen, bereziki boluntarioen arloan, haien dedikazioa eredugarria baita [http://bit.ly/2HcyDgk (mp3)].\nIldo horretatik, Caritas Bizkaiaren zentroetako pertsona askok –Errekaldeko (#Bilbao) Familia eta gizarteratze http://bit.ly/2HcyDgarloko #Elurra zentroak, esaterako- parte hartu zuten martxoaren 8ko kontzentrazioetan, Emakumearen eguna dela eta, zentroaren proiektuen berezko jarduera gisa.\nEra berean, Caritas Bizkaiak Espainiako Caritasen Konfederazioaren Komunikatua bere egin eta zabaldu zuen. Horren bidez, “gaur egun oraindik ere emakumeek egunez egun jasaten duten indarkeria salatu zuen Caritasek eta Administrazio Publikoei dei egin zien benetako berdintasuna, eskubideak eta babes eta laguntza egokien bermea ziurtatzeko politika proaktiboak martxan jartzeko”.\nBizkaiko Elizaren Salaketa eta Elkartasun Ekintza publik oa Emakumeen Lan Duinaren aldeko Elizbarrutiaren Ekintza Era berean, asteartean, martxoak 6, Bizkaiko Elizaren Salaketa eta Elkartasun Ekintza publikoa egin zen Bilboko Indautxu plazan, 18:30ean, Emakumeen Egunaren harira. Pertsona guztientzako eta, bereziki, emakumeentzako lan duina eskatu zuten. “Emakumeen aurkako indarkeria ekonomiko, sozial eta kulturala betiko erauzteko lanean indarrak batu nahi dugu, pertsona guztion duintasuna errespetatu dadin lortzeko”, esan zuten.


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: ELGEk azpimarratu ditu teknologia berriak garatzean Eusko Jaurlaritzak izandako lorpenak\nELGEk azpimarratu ditu teknologia berriak…\nBere lorpen artean ELGEk azpimarratzen du Open Data Euskadi (http://opendata.euskadi.net) ataria dagoela. Berau proiektu aitzindaria da arlo publikoaren informazioa berriro erabiltzeko. Halaber, azpimarratu du beharrezkoa dela informazio hori berriro erabiltzeko politikak erabat garatu daitezen oinarrizko lau ildoetan aurrerapausoak ematen jarraitzea. Lau ildoak honako hauek dira:\n- Arlo publikoan informazioa elkartrukatzeko kultura bat sustatzea.\n- Gobernu Irekiak izan dituen abantailetaz eta datu publikoak berrerabiltzeak ekar ditzakeenetaz ohartaraztea.\n- Bermatzea eskaintzen diren informazioak bere erabiltzaileentzat benetan baliagarriak eta erabilgarriak izatea.\n- Ekimen horiek estrategia globalekin lotzea haien kudeaketa eta burutzapena eraginkorra izan daitezen.\n'Good Governance for Digital Policies: how to get the most out of ICT. The case of Spain's Plan Avanza' ('Gobernantza Ona Politika Digitaletan: nola handitu IKTen ahalmena. Plan Avanza kasua Espainian) da txosten horren izena eta bere 152 orrialdeetan, azken batean, egiten dena da nolabait animatzea Gobernu Irekia-ren ekimenak bultzatzera, betiere helburua delarik arlo publikoaren konfiantza, partaidetza eta gardentasuna handitzea sistematikoki IKT-ak, Web 2.0 eta sare sozialak erabiliz.


barren.eus - Hiromi: Japoniatik Elgoibarrera\nHiromi: Japoniatik Elgoibarrera\nNork idatzia: IES Elgoibar-Arreiturre BHI\nArgitaratua: 2015-02-27 09:45\nHIROMI YOSHIDA (Yuzawa, Akita, 1960): Emakume japoniar honek euskara ikasi zuen orain dela 30 bat urte inguru, ingeles filologia egiten zegoela berak zekizkien hizkuntzetatik zeharo ezberdina zen beste hizkuntza bat ikasi nahi zuelako.\nEuskara eta euskal kulturari bere bizitzako 30 urte baino gehiago eman dizkio eta gaur egun euskara jakitea, eta bereziki, erabiltzearen garrantziaz ohartarazten dihardu Euskal Herriko hainbat herritan. Kontzientziazio kainpaina horren baitan, Hiromi Elgoibarko DBH 1 eko ikasleekin izan genuen asteartean (otsailak 24), bere bizitzaren eta herrialdearen berri emateko, eta euskararen erabileraren inguruan kontzientziatzeko.\nHitzaldi benetan interesgarria izan zen, euskara atzerriko hizkuntza bezala nola ikasten den entzuteko aukera izan baitzuten ikasleek eta irakasleek. Honez gain, Hiromik euskararen eta Japoniako ainu hizkuntzaren arteko konparazioa ere egin zuen, euskarak bere egoerari buelta eman diezaiokela nabarmenduz, ia hilik (10 hiztun bakarrik dauzka) dagoen hizkuntza honen kasuan ez bezala.


Zure lehiakideak lurperatuko zaituzten IoT estrategian ari dira lanean Martech Zone\nNire etxean eta bulegoan Internetera konektatutako gailuen kopurua hazten doa hilero. Oraintxe dauzkagun elementu guztiek nahiko agerikoa dute - argi kontrolak, ahots komandoak eta termostato programagarriak bezalakoak. Hala ere, teknologiaren miniaturizazio etengabeak eta haien arteko loturak sekula ikusi ez dugun moduan negozioaren etena eragiten du.\nBerriki, honen kopia bidali didate Gauzen Internet: digitalizatu edo hil: eraldatu zure erakundea. Besarkatu bilakaera digitala. Lehiaren gainetik igo, Nicolas Windpassinger-en liburua. Nicolaseko presidenteordea da Schneider Electric-en EcoXpert ™ Bazkide Programa, bere eginkizuna munduko teknologia hornitzaile nagusien teknologiak eta espezializazioa konektatzea da, eraikin adimendunen eta etorkizuneko etorkizunaren aitzindaria Gauzen Internet, eta bezeroei zerbitzu eta konponbide inteligente, integratu eta eraginkorragoak ematea.\nLiburu lagungarri honek azaltzen duen moduan, mundu fisikoa animatzen ari da - adimentsua eta elkarri lotuta bihurtzen ari da. Izan ere, erantzuna zure bidaiaren abiapuntua da: hezkuntza. Irakurri Blockchain eta Adimen Artifizialari buruz mundua aldatuko dutelako. Zure hurrengo urratsa, hain zuzen ere, orrialde pare bat aurretik dago; piztu itzazu jokoaren IoT arauak ulertu eta zure onurarako nola erabili ikasi. Don Tapscott, Wikinomics-en egilea\nNicolasek ez du aukeraz hitz egiten soilik IoT, zehatz-mehatz mintzatzen da abantaila teknologikorik gabeko batez besteko negozioa nola eraldatu daitekeen IoT estrategiekin. Denok irakurri dugu medikuei, domotikari eta energia gailuei buruz ... baina zer pentsatuko ez zenukeen gauzei buruz? Hona hemen aurkitu ditudan adibide batzuk:\nPanasonic mahai adimenduna\nZaila da sinestea etorkizunean mahai bat erosiko duzula IoT gaitasunengatik ... baina bideo hau ikusi ondoren, iritziz aldatuko zara.\nZEEQ Burko Adimenduna\nNork imajinatuko zuen inoiz buruko konektatu bat - bluetooth bozgorailuarekin, zurrungen kontrolarekin eta loaren analisiarekin -. Beno, hemen da ...\nGaragardoa ekoizteko sentsoreak\nGaragardogilea bazara, nola jarrai dezakezu hobeto garagardo prozesua, koherentzia eta kontrola bermatzeko?\nKontua da IoT nonahikoa izango dela etorkizunean produktu eta zerbitzu ia guztiekin. Nicolas'liburua enpresei beren produktuak eta zerbitzuak berrikusteko eredu bat da, IoT berrikuntzan egindako inbertsioak negozioa nola eraldatuko duen zehazteko. Eta dena zure bezeroarekin hasten da.\nDigitalizatu edo hil lehen mailako negozio erabakitzaileek estrategia, zorroa, negozio eredua eta antolakuntza digitalizatzeko erabiltzen dute. Liburu honetan IoT zer den, bere eraginak eta ondorioak deskribatzen dira, baita eraldaketa digitala zure onurarako nola aprobetxatu ere. Liburuaren barruan ikasiko duzu:\nZer esan nahi du IoTk negozio guztientzat\nZergatik IoT eta iraultza digitala zure negozio eredurako eta biziraupenerako mehatxua dira\nUlertu behar duzuna arazoa hobeto ulertzeko\nIoT⁴ Metodologia Estrategikoa - Zure enpresak jarraitu behar dituen lau urratsak bizirauteko eragiketak eraldatzeko\nIoT-k negozio guztiak hautsiko ditu, horien liderrak barne, eta eraldaketa hau zure onurarako aprobetxatu dezakezu. IoT dagoeneko merkatu eta enpresa ugari eraldatzen ari da. Liburu honen helburuetako bat da aldaketa hauei zentzua ematea eta, are garrantzitsuagoa dena, zure lehiaren gainetik sorbaldak nola hazten diren ulertzea.\nErosi liburua - Digitalizatu edo hil\nDibulgazioa: nire Amazon kidea esteka erabiltzen ari naiz mezu honetan.\nTags: bilakaera digitaladigitalizatu edo hilEz ukitugauzen internetIOTNicolas WindpassingerSchneider Electric-en EcoXpert Partner ProgramaWikinomics\nNola handitzen du Netflix-ek bezeroen konpromisoa Big Data erabiliz


2018 Irailak 17\nAurten ikasleen jai bi egingo dira. Lehendabizikoa, Lekunberriko Plazaolako KANTINAn hilaren 21ean, eta, bigarrena, Iruñeko KATAKRAK aretoan, hilaren 24an. Bi ekitaldietan, hasteko, MINTZODROMOA egingo da, eta, hori amaitutakoan, festa, euskara ikasleen topalekua izan dadin.\nBeste giroan leku bi hauek, egun hauetan bereziki, euskara ikasleen topalekua izatea nahiko genuke, euskara ikasi dutenena, euskara ikasten ari direnena, euskara ikaslea izatea pentsatzen ari diren horiengana ere bai, baita euskaraz bizi nahi duen ororena ere. Zu hemen zaude, AEK ere bai! AEKn, euskara praktikoa!\nZu hemen zaude...


Maitasun gutuna garunari • ZUZEU\nMaite dut, ezagutu baino askoz ere lehenagotik nire alboan egon delako eta sekula ere abandonatu ez nauelako, nahiz eta noizbehinka traizionatu egiten nauen. Bai, badakit batzuetan barregarri uzten nauela eta ergel samar sentiarazten nauela; baina beste batzuetan, boteretsu eta alai sentiarazten nau.\nMaite dut, daukadan gauzarik baliotsuena delako; nire ametsen, desioen, fantasien, frustrazioen eta beldurren zaindaria delako. Nire sekretu aitorrezin eta sekretuenak hari soilik esan diezazkiokedalako.\nMaite dut, hura gabe ezertxo ere ez naizelako. Badakit jaramonik egin ezean, zoritxarrik beldurgarrienean eror naitekeela; horregatik, merezi duen arreta eskaintzen diot: mimatu egiten dut, trebatu egiten dut, ez diot geldirik egoten uzten, hezi egiten dut, aberastu egiten dut, konpainia onean egon dadin saiatzen naiz… Arduragabekeriaren bat edo presio soziala direla eta, batzuetan gaizki tratatzen dudan arren, ahalik eta hoberen zaintzen saiatzen naiz, nire azken hasperena arte alboan izan nahi dudalako.\nMaite dut, bere akats, hutsegite eta inperfekzioei esker gehiago balioetsi dezakedalako, eta hutsegiteek etorkizunean hobeto jarduteko lagungarri izango zaizkidalako. Zeren, hala eta guztiz ere, amore ez ematera eta aurrera egitera animatzen nau beti, haizea kontra izan arren.\nMaite dut, nahiz eta sekula sakonki ezagutzeko aukerarik izango ez dudan eta bere botere guztia erabiltzeko gai izango ez naizen.\nMaite dut, egunen batean betiko huts egingo didala jakin arren. Urrundu egingo da eta ezin izango dut harengandik gehiago espero. Baina egun hori iritsi arte, maiteko dut, zainduko dut eta nigatik egiten duen guztiagatik eskerrak emango dizkiot.\nGaruna, gutuna, maitasuna


Euskerabili: URTE OSOAN BEHERAPENETAN\nURTE OSOAN BEHERAPENETAN\nBatzuen ustez, beherapenek galdu egin dute garai batean zuten xarma. Gaur egun, ia urte osoan dauzkagu eskaintzak, arropetan, oinetakoetan, etxeko tresna elektrikoetan, edozertan, alegia. Gainera, ezin ditugu ahaztu outlet famatuak.\nBeraz, zertarako itxaron beherapenak izan arte urte osoan maukak baditugu? Uste al duzue urte osoan beherapenetan gaudela?\nEgilea: EUSKERABILI EUSKAL ordua: 17:00\nEtiketak: Beherapenak, dendak\nEz dut uste urte osoa beherapenetan gaudenik, eta ez baduzu zerbait konkretua behar, beherapenak hasi arte itxaroten merezi duela uste dut.Gainera aurten denda gehinak deskontu oso handiekin hasi omen dira beherapenak.\nNire ustez, urte osoaren zehar daukagu eskaiztza ugari denda guztietan, horrexegatik ez da beharrezkoa beherapenak itxarotea, gainera normalean itxaroten baduzu zerbait berezia erosteko joaten zarenean ez duzu aurkitzen. Beherapenak ez dira gehiago saltzeko baino estrategia bat, beherapen garaietan aurkitzen ditugu dendetan aurreko urteko gauzak eta ia ia prezio berean.\nNire ustez, normalean arropen kasuan ez du merezi beherapenetan arte itxaroteak erosketak egiteko, zeren eta urtean zehar arropen prezioak ez baitira garestiegieak. Bestalde, markako arropa eramatea gustatzen zaienek eta erosketen zaleek beherapenetan erosten dute.\nDena den, gauza garestietan (etxeko altzarietan, teknologian eta kirol egiteko gazuetan...)beherepenetan erosteak merezi du.\nEgia da urte osoan eskaintzak bereziak egoten direla ea denda guztietan baina ez dira beherapenetan ematen direnak; garrantzitsuena da beherapenak heltzen direnean zuezkaten arropa batzuk desagertzen direla bat batean, hau da, normalean nahi duzuna desagertzen da eta ezin duzu beherapeneko aurreko egunean ikusi duzuna erosi.Horregatik zer edo zer ikusin baduzu eta zure gustokoa bada, ez itxaron eta erosi badaezpada.\nBeherapenei buruz hitz egiten denean badirudi jendeak zerbait erosteko beharra daukala, suposatzen delako garai honetan gauza askoren prezioak besterik ez direla gainerako urtean baino merkeagoak. Pertsonak batzuentzat barne, prezio hauek makuak dira, nahiz eta gehienetan inork ez du prezioak alderatzen.\nNire ustez, robot dirudigu. Gure aurpegiaren aurrean agertzen denean beherapen hitza, gure buruan zerbait aktibatzen da eta denok gauza berbera egiten dugu. Edozein dendetara joan behar dugu zerbait erostera. Gainera, berdin zaigu zer erosi. Askotan behar ez duguna erosten badugu ere edo erosten dugula badaezpada. Azkenean, helmuga da erostea, ezta?\nGaitasun hau pixka bat barre egiten nau, batez ere, pentsatu ondoren duela hamabost urte garai honetan pertsona probeak erosi ohi zutela, ez zeukatelako nahiko dirurik opariak bere umeei erosteko gabonak izateagatik.\nAgian egia da beherapenetan gero eta ustekabe gutxiago aurkitzen ditugula,baina ez dut uste inork ez duela ezer erosten merkealdian.Nork ahal du kontrolatu erosteko bultzada ,70% deskontua ikusten duenean? Nahiko zaila da ,behintzat niretzat.Baina egia esateko ,merezi diren gauzak edo behar ditugun gauzak ,normalean ez ditugu beherapenetan aurkitzen.Ia beti nahi duguna saltzen da edo prezioak ez dauka beherapenik.Beraz,nire esperientzagatik gomendatzen dizuet nahi duzun ikusten duzunean eros ezazu ,bestela ziur aski beherapenetan ez duzu aurkituko.


SAKONEAN | Gasteiz Kultura | Page 2\nSAKONEAN Page 2\nKultura eta sormenaren esparru espezifikoari nahiz zeharkako beste eremu batzuei lotutako interes orokorreko gaiei buruzko elkarrizketak eta erreportajeak.\n“Europa Sortzailera aurkezten diren proiektuek banatze eta marketing estrategia onak...\nNola erakusten da kultura komunikabideen bidez?\nGo Gasteiz Kulturaren laugarren podcast-a. Bertan, sektoreko lau profesionalek kulturak komunikabideetan duen lekuaz hitz egiten dute.\n“Ez dugu erantzuten duen jenderik behar, galderak egingo dituen jendea behar...\nJavier Martinezekin hitz egin dugu, Txilen bizi den gipuzkoarrarekin, zeinak 25 urte baino gehiago baitaramatza enpresei eta erakundeei aholkuak ematen ikaskuntza-kultura garatzeko eta ezagutza kudeatzeko estrategiak ezartzeko\nAlemania, Ingalaterra eta Frantzian bizi ostean, Alejandra Buenok bost urte daramatza irakasle lanetan Ekuadorren, Guayaquileko Arteen Unibertsitatean. Zein ote du hurrengo jomuga? Gasteiz\nVitoria-Texas Beñat Andueza dantzariarekin\nArtista arabar asko ari dira etxetik urrun lanean. Aurtengo abuztuan haiek bizi diren hirietara bidaiatu dugu, zerk eraman zituen hara jakiteko eta haiekin batera gogokoen dituzten lekuetan ibiltzeko.\nGasteiz-Los Angeles Leire Baztarrica argazkilariarekin\nIzarren hiriraino joan gara, non Leirek leku bat egitea lortu baitu publizitate-argazkigintzaren alorrean; besteak beste, Will Smith aktorearen seme Jaden Smith du bezero.\nGasteiz-Berlin Ander Perrino kontrabaxu-jotzailearekin\nAnderrek txikitatik jakin zuen haren etorkizuna musikarekin lotuta egongo zela. Horretarako ikasi zuen, eta borroka egin du kontrabaxua jotzetik bizitzea lortzeko, Berlinen; 13 urte baino gehiago darama bertan.\nKultura, zuzenean, Printzipal Antzokira itzuliko da\nOsasun-alerta garaian ere antzokiko talde teknikoa lanean egon da buru-belarri, bertan behera utzitako obrak berriro programatu ahal izateko eta obra horiek modu seguruan disfrutatzeko protokoloa diseinatzeko. Marta Monfort, Anabel Duque, Julio Alvarez eta Esther Ramirez de la Piscinarekin hitz egin dugu Gasteizko Antzoki Sarea barrutik nolakoa den ezagutzeko


Elkartasun egun handia biziko du EITB Maratoiak abenduaren 17an jarraipena | EITB Maratoia\nElkartasun egun handia du EITB Maratoiak\n09:00etan hasi da EITB Maratoiaren eguna, dei-gunean, Sebastian Lizaso bertsolariaren bertso batekin. Egunean zehar jarraipen zabala egingo dute EITBko hedabideek.\nSebastian Lizasok hasiera eman dio EITB Maratoiko egun handiari bere bertsoarekin\n2020ko EITB Maratoiak egun handia bizi izan du. Urtero bezala, egun berezia izan da, eta bertan bilduko dena koronabirusa eta COVID-19a ikertzera bideratuko da. Aurten, beraz, denok gara kausa.\nAukera bat baino gehiago dago ekarpenak egiteko, eta denak daude martxan. Dohaintzak on-line egin daitezke, EITB Maratoiaren webgunearen bitartez; eta BIZUM bitartez ere egin daiteke ekarpena (33478). Gainera, 902 54 25 25 telefonoak hainbat egun daramatza martxan. Abenduaren 17an 100 aurpegi ezagun baino gehiago izan dira dei-gunean, telefono horretan deiak hartzen.\nJardunaldi solidarioa 09:00etan hasi da, Sebastian Lizasok dei-gunean bertan egin duen bertso batekin, eta Edu Barinaga ETBko zuzendaria, Maria Aguirre Eusko Jaurlaritzako Berrikuntza Zuzendaria eta Itziar Vergara Gipuzkoako ESIen Ikerketa Unitateko arduraduna ere izan dira bertan.\nEgun osoan zehar, EITBko hedabide guztietan (ETB1, ETB2, Euskadi Irratia, Radio Euskadi, Radio Vitoria eta Gaztea) konexioak egin dituzte dei-gunearekin, ekarpenen berri jakiteko. Gainera, eitb.eus-ek ere zuzeneko jarraipena egin dio egunari, eta bildutako diru kopuruaren inguruko informazioa eman du une oro. Bestalde, bertso katea ekimenarekin bat egiteko herritarrek igorritako bideoak emititu ditu ETB4k egun osoan zehar; izan ere, bertso katea abian jarri zenetik asko izan dira bideoa igorri dutenak: herritar anonimoak, familiak, ikastetxeak, artistak eta kultura eta kirol munduko aurpegi ezagunak, musika taldeak, abesbatzak, elkarte eta erakundeak... Askok bidali dute "Ez negar egin, gu elkarrekin" abestiaren bertsioa EITB Maratoiaren webgunera.\nAurten bertso kate luzeena lortu nahi du EITB Maratoiak, eta gizartea aktiboki ari da ekimenean parte hartzen. Hala, 1.600 bertso baino gehiago bildu ditu jada bertso kateak. Zehazki, on-line erremintak 1.076 bertso kate baino gehiago jaso ditu, 1.365 bertsolarik baino gehiagok idatzita, eta webgunean 550 bideoko langa gainditu da. ETB4ko emisioarekin batera, EITB Maratoiaren bideo bilatzailearen bitartez ikusgai daude bideo guztiak, eta 'Bertso Kateak' atalean irakurgai daude idatzizko bertso horiek.\n"Gaur" (Radio Vitoria) eta "Osasun Etxea" (Euskadi Irratia) irratsaioek EITB Maratoira bideratu dituzte jasotako sariak\nBerriki, "Gaur" (Radio Vitoria) eta "Osasun Etxea" (Euskadi Irratia) irratsaioek sari bana jaso dute, eta sari horien ordainsaria EITB Maratoira bideratu dute.\nAlde batetik, Grünenthal Fundazioak ikus-entzunezko hedabideen lehen saria eman dio Radio Vitoriaren "Gaur" kazetaritza-lanari, Mina kategorian, mina pairatzen duten pertsonen errealitatea zorrotz, enpatiaz eta sentsibilitatez islatzen jakin duelako. 2.500 euroko saria EITB Maratoiara bideratzea erabaki du saioak.\nBestalde, Arantxa Arzak eta Felix Zubiak 5.000 euroko donazioa egin diote aurtengo EITB Maratoiari. Rikardo Arregi kazetaritza saria jaso berri dute biek, Euskadi Irratiko "Osasun Etxea" saioagatik, eta sariaren zati bat COVID-aren ikerketara bideratzea erabaki dute. Covid-a izan da aurten "Osasun Etxea"ren ardatz nagusia eta gaitzari aurre egiteko ahaleginarekin bat egin nahi izan dute aitortza jasotzean ere.\nETB2k eta eitb.eus-ek "Qué me estás contando" saioa eskaini dute prime timean. Aurtengo maratoi solidarioak koronabirusa izan du ardatz; beraz, pandemia garai honetan bestelako egoerak bizi izan dituzten pertsona guztiei eskainitako saioa izan da. Biak zuzenean eskaini dira.\nArantza Ruizek eta Itziar Alduntzinek aurkeztu dute, eta Adela Gonzalezek dei-gune batetik egin du bat saioarekin, konexio etengabeak egin dituzte gaueko diru-bilketa nola zihoan jakiteko. Halaber, hainbat pertsona ezagun ere elkarrizketatu dituzte.\nKoronabirusak haien osasunean, ekonomian edo bizitzaren beste alderdi batzuetan eragin handia izan duen pertsona batzuen kasuak eta testigantzak ezagutarazi dira. Berebat, heroi anonimo horiek ezagutzeko eta omentzeko balio izan du saioak, gaixotasunaren aurka borrokatzeko eta kalteturik ahulenen kolektiboei laguntzeko euren onena atera baitute.\nPlatoan, gainera, preskriptoreen panela izan dute, eta koronabirusak gure bizitzan dituen ondorioak modu globalean ulertzen lagundu digute hainbat profesionalek.\nEta, nola ez, bertsoak ere ez dira falta izan. Xabier Euzkitze bertsolaria bertan izan da, gonbidatuentzako bertsoak sortzen eta aurpegi ezagunekin kantuan; adibidez, Ane Etxegoien eta Alex Ubago abeslariekin.\nETB1ek eta eitb.eus-ek ere prime timean eskaini dute "Biba Zuek!" saio berezia. Hainbat gonbidatu izan ditu saioak; Korrontzi taldeko Agus Barandiaran, Felix Zubia Donostia ospitaleko ZIUko medikua, Ruben Gorospe eta Marino Lejarreta, Mikel Elizegi saioko kolaboratzailea, Vidal Salcedo medikua, Maitane Ormazabal coach terapeutikoa eta Irantzu (Zestoako erresidentziako zaintzailea), besteak beste.\nAzken konexioan, Andoni Aldekoa EITBko zuzendari nagusiarekin egin dute bat bi saioek.\n100 aurpegi ezagun baino gehiago deiak jasotzen\nEITB Maratoiaren egunean, urtero legez, 100 pertsona baino gehiago aritu dira telefono-deiak jasotzen.\nTelebista eta irratiko aurkezle eta kazetari ugari egon dira dei-gunean: Xabier Madariaga, Urko Aristi, Egoitz Txurruka "Txurru", Unai Izquierdo, Leire Orbe, Adela Ucar, Bego Beristain, Amaia Artetxe, Naiara Pinedo, Javi Vizcaino, Yolanda Alzola, Ana Goitia, Eider Hurtado...\nHoriekin guztiekin batera, beste hauek ere egon dira laguntzen: "El Conquistador del Fin del Mundo" saioko Mikel Perez, Ismael Pereira, Eneko Van Horenbeke eta Txema Montoya; Gazteako Ainhoa Etxebarria eta Oihan Vega; "Go!azen" telesaileko Nikola Zalduegi eta Ander Lacalle; "Altsasu" telesaileko Erik Probanza, Nerea Rodriguez youtuberra, "Alardea" telesaileko Iñigo Aranburu, Radio Euskadiko Miriam Duque eta Alberto Guzman eta Ainhoa Goikoetxea solaskide eta kolaboratzaileak.\nAktore gehiagok ere egin dute bat EITB Maratoiarekin, hala nola Ugaitz Alegria, Yune Nogueiras, Olatz Ganboa, Garazi Urkiola, Getari Etxegaray, Ane Gabarain, Klara Badiola, Zorion Egileor, Gorka Aginagalde, Gurutze Beitia, Esther Velasco, Maribel Salas eta Gema Martinez.\nKirol munduko ordezkaritza handia izan dugu: Predrag Savovic, Isabel Iturbe, Patxi Peula, Jose Luis Korta, Ismael Urzaiz, Marino Lejarreta, Iñaki Goikoetxea, Iosu Esnaola, Nadeth Agirre, Rocio Ybarra, Manu Maritxalar, Peio Ruiz Cabestany, Naiara Diez, Marta Alberdi, Irati Astondoa, Javier Conde, Jon Salvador, Jokin Aranburu, Uxue Albizua, Irantzu Garcia, Eneko Llanos, Alberto Iñurrategi, Aitzol Atutxa, Iñaki Perurena, Herri Torrontegi, Andoni Aretxabaleta, Ibai Zabala, Naiara Gomez eta Maider Unda.\nMusika mundutik, Xabier Saldias (Egan), Jonatan Camacho eta Ramon Velez (Sonakay), Agus Barandiaran (Korrontzi), Lander Egaña 'Maizenita' flamenko abeslaria, Francis eta Josi (Doctor Deseo), Iñiguito (Txapelpunk) eta Haizea Gomez (abeslaria) aritu dira laguntzen. Bertsolarien artean, Sebastian Lizaso eta Bertsozale Elkarteko Jon Agirresarobe izan dira.\nHoriez gain, Mikel Poblacion, Xabier Gutierrez eta Zuriñe Garcia sukaldariak; Cayetana Lopez Tapia, Elikagaien Bankuko lehendakaria; Victor Gutierrez Bizkaiko Gurutze Gorriko presidentea; Iñaki Anasagasti senatari ohia; Itziar Vergara Gipuzkoako ESIen Ikerketa Unitateko arduraduna; Andres Urrutia euskaltzainburua; Mikel Madariaga Euskadi Fundazioko presidentea; Paul Urkijo zinema zuzendaria; Garbiñe Biurrun, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiko magistratua; Juan Ignacio Vidarte, Guggenheim Museoko zuzendaria; Erramun Osa Euskaltzaindiko kidea; Isidro Elezgaray, UNICEF Euskadiko presidentea; Izaskun Landaida, Emakundeko zuzendaria; Cristina Lage ostalaria eta Axlor Riezu umoregilea.\nHalaber, Sara Muñoz ekonomista, Jon Zarate EHUko Euskararen eta Etengabeko Prestakuntzaren arloko errektoreordea, Eder Aurre eta Mercedes de Miguel diseinatzaileak, Beatriz Marcos Lagun Zerbitzuetako zuzendaria, Bilbao Zentroko Olga Zulueta, Amaia Bakaikoa psikologoa, Maria Silvestre Soziologia irakaslea eta Susana Azpilikueta Mondragon Unibertsitatekoa egon dira EITB Maratoiko dei-gunean.


Idoia Mendizabal: «Soldata arrakala %50etik gorakoa da» | BINKE Galdakaoko eta Usansoloko aldizkaria\nIdoia Mendizabal: «Soldata arrakala %50etik gorakoa da»\nIdoia Mendizabal, garbitzailea\nBINKE / 2022ko apirila\n«Soldata arrakala %50etik gorakoa da»\nTESTUA: Unai Sarriugarte Lasarte\nBizkaiko bulego eta eraikinetako garbitzaileak protestan ari dira azken hilabeteetan, eta greba egunak deitu dituzte martxoko, apirileko eta maiatzeko zenbait egunetarako. Horietariko garbitzaile batzuk galdakoztarrak dira, Idoia Mendizabal tarteko, eta Udalarekin egoera honen inguruan eztabaidan ere badabiltza.\nKale garbitzaileen nahiz eraikinetako garbitzaileen gaur eguneko lan egoera erabat ezberdina da. Izan ere, batetik bestera soldata arrakala izugarria da. Galdakaon eraikinetako garbitzaileak lanuzteak egiten hasi dira egoera honi buelta emateko asmoz. Lehendabiziko greba eguna martxoaren 31n egin zuten, eta, beste zenbait lanuzte eramango dituzte aurrera apirilean eta maiatzean. Hala, greba honetan esku hartzen duen gure udalerriko eraikinetako garbitzailea den Idioa Mendizabal Oriberekin hitzartu da Binke, egoera honen inguruan zertxobait gehiago jakiteko helburuarekin.\nSoldataren arrakalaz hitz egiten dugunean, zenbateko arrakalaz ari gara? Kale garbikuntzan, %80 inguru gizonezkoak dira. Eraikinetako garbikuntzan, aldiz, %80 emakumeak, hau da, sektore feminizatua da. Kale garbiketan soldatak askoz handiagoak dira, Bizkaiko eraikinetako garbitzaileen soldatekin alderatuz gero. Izan ere, eraikinetakoek 16.000€ gordin kobratzen dituzte urtean, eta, kalekoek 26.000€, plus toxikoa sartu gabe. Hortaz, argi esan dezakegu, soldata arrakala %50etik gorakoa dela.\nZergatik dago hainbesteko desberdintasuna kaleko garbitzaile eta bulegoetako garbitzaileen artean? Arrazoi ugari egon daitezke. Alde batetik, sektore feminizatuak ez daudelako gizonezkoenak bezala baloratuta. Bestetik, emakumeon soldata beti egon izan delako ikusita senarraren soldataren laguntza gisa, ez soldata duin bat gisa. Horrez gain, beste hainbat arrazoi ere badaude.\nBizkaian badago sektore honetan lan-hitzarmenik? Bizkaiko eraikinetako hitzarmena existitzen da, 16.000€ gordin kobratzea zehazten duena. Baina, Bizkaiko lurralde historikoan ez dago kale garbikuntzako langileen edonolako hitzarmen orokorrik, hauxe udalerriz udalerri aldatzen doalarik. Gipuzkoan, esaterako, badago, eta Bizkaiko hitzarmenaren faltan, Gipuzkoakoa hartzen dugu aintzat.\nMartxoaren 31n greba egin zenuten, zelako jarraipena izan zuen? Ikusirik sektore oso atomizatua garela, uste genuena baino jarraipen gehiago izan du. Ez da erraza sektore hau mobilizatzea, beldurra dago langileen artean, baita prekarietatea gure buruetan oso barneratuta egon ere. Hori horrela izanik, jarraipenarekin oso pozik gaude. Gogoratu nahi dut, Bizkaian nahiz eta gure azken helburua soldata arrakala izan —Gipuzkoako erreferentzia, kale garbiketakoa—, hain urrun izanik, hitzarmen honetan ipini dugun helburua epe laburreko helburua da, Gipuzkoako eraikinetako garbitzaileetara ekiparatzea, hau da, 1.200€ hamabost ordainsaritan banatuta.\nZer jarraipen espero duzue izango dutela apiril nahiz maiatzean egingo dituzten lanuzteek? Ikusirik martxoaren 31n izandako grebaren jarraipena izugarria izan zela, oraingoa are handiagoa izatea espero dugu datozen lanuzteetan.\nGreba egiteaz gain, beste zerbait egiten ari zarete? Alde batetik, Bizkaiko hitzarmena duintzeko greban sartuta gaude buru-belarri, eta bestalde, Udalarekin hitz egiten ari gara, hitzarmen propio bat lantzeko helburuarekin, soldata arrakala are gehiago murriztea erronkatzat hartuta. Lehendabizi, Gipuzkoako eraikinetako langileen hitzarmenaren kondizioak izatea da epe laburreko helburua. Epea luzekoa, berriz, azken kale garbiketarekin ekiparatzea.\nUdal batek zer egin dezake ba zuen egoera hobetzeko? Asko, ekonomikoki, eta, baita, ideologikoki ere. Ideologikoki eta sozialki, soldata arrakala aitortzea da eman beharreko lehendabiziko urratsa. Galdakaoko Udalak egin ditugun batzarretan soldata arrakala badagoela aitortu du, eta horren aurrean neurriak zehazteko borondatea aurkeztu du. Baina, neurriak hartzearekin batera soldata arrakala murriztea da gauzatu behar duen bigarren ildoa. Horren esperoan gaude. Bizkaia mailan garbitzaileek egindako lana ikaragarria izan da azken hilabeteotan, Elorrioko eta Ermuako langileek lortu zuten soldata ekiparatzea, baita Guggenheim museoko garbitzaileek ere. Bermeon eta Gorlizen borrokan ari dira, eta, Galdakaoko emakumeok hurrengoak izan nahi dugu.\nEgoera latz honi buelta ematerik dagoela uste al duzue? Noski. IMQ-k 90 pertsona kaleratu zituen, eta borroka irabazi zuten. Tubacexen ere berdina gertatu da, baita H&M-n ere. Gauza oso zailak lortzen ari gara. Soldata arrakalaren kontua ere kontu konplexua da. Duela bost urte existitzen ez zen kontzeptu bat da soldata arrakalaren kontua garbikuntzan, eta, mahaigaineratzea lortu dugu. Asko sufritu dute Guggenheimeko langileek, Elorriokoek, Basaurikoek, Ermukoek. Dena den, bi xede oso esanguratsu lortu ditugu: batetik, soldata arrakala pixkanaka murrizten joatea, eta bigarrenik, gai oso korapilatsu bat gizarteratzea, ez kontrako jarrerarik gabe.\nZeintzuk dira zehazki eskatzen dituzuen aldaketak? Kale garbiketa eta eraikinen garbiketa berdin ordaintzea, hau da, soldata arrakala desagertzea. «Lan berdina, soldata berdina» lemapean gure soldata prekarioak bai ala bai igotzea, hain zuzen ere.\nLehendabiziko aldia al da esparru honetan grebara zoaztela? Egin izan dira mobilizazioak, baina esan dizudan moduan, oso sektore atomizatua da, prekaritatea barneratuta dagoelarik. Azken urteotan ikusten ari garena, benetako iraultza baten hasiera da. Soldata arrakalarekin amaitzeko borondatea irmoa da, eta, ez dugu inola ere etsiko.\n«Izen guztiak», Julen Gabiria\nSexuaz hitz egin dezagun