::: Euskonews & Media ::: Gaiak ::: Menchu Gal, aparteko artista\nJosé Javier FERNÁNDEZ ALTUNA, arte kritikoa\nEmakumea, margolaria, figurazioa, modernitatea, abangoardia, gerra zibila, frankismoa, neofigurazioa... hitz guzti hauek, konbinatuak, emaitza desberdinak ematen badituzte ere, horietako batek izen eta abizen zehatzak ditu: Menchu Gal Orendain. Emakume hau, Irungo margolari figuratiboa Menchu Gal (Irun, 1918), Manuel Lekuona saria jaso duen bigarren emakumea baita, eta ez bakarrik bere izenean aipatu ditugun balore guztiak biltzeagatik, baizik eta gainera modu paregabean, askean, koherentean, ausartan eta apartazkoan lortzeagatik, nahiz eta aurrera egiteko orduan, bai artistikoki bai historikoki, baldintza gogorrak aurkitu zituen.\nEmakumea izanik, gizonezkoek nagusitasuna zuten giro artistikoari aurre egiteaz gain, Menchu Gal margolari figuratiboak, abangoardia erradikalenek onespen guztiak jaso zituzten garaiari eta frankismoak nagusitasuna zuen testuinguru historiko bati aurre egin behar izan zien. Horregatik, Menchu Galetaz hitz egiteko orduan lehen lekuan paregabe hitza erabili dugunean kontzienteki egin dugu, bere margolanak eta ibilbide artistikoa ez direlako bakarrik askeak izan, baizik eta koherenteak ere eta, batez ere, ausartak.\nMenchu Gal Orendain, 1975.\nHistoria eta artea garaikide izenaz ezagutzen dugun garaian, eta ondorioz, abangoardia izenekoak nagusiagoa izanik lengoaia artistiko berritzaileen eta iraultzaileen aldeko apustuak nabarmendu diren garai honetan, Menchu Gal jakin izan du ez bakarrik bere berezko ibilbide artistikoa egiten, arte garaikidearen hasierarekin batera hasten dena -inpresionismoarekin eta postinpresionismoarekin, gehienbat-, baita abangoardiaren zenbait ezaugarriak barneratu ere -fauvismotik hasiz espresionismoraino, baina baita kubismoaren edota abstrakzioaren zenbait ezaugarri hartuz ere-, amaieran leku desberdin eta berezi batera helduz, Menchu Gal berak soilik garatu ahal izan duena.\nOndorioz, onak diren artista guztiei gertatzen zaien bezala, Menchu Galek bere estiloan etapa eta aldaketa garrantzitsuak bizitu baditu ere, egungo egoerak ematen digun perspektibatik aztertuz, bere garapena guztiz koherentea izan dela onartu behar dugu, eta ezaugarri batzuk aldatzen joan badira ere, beste batzuk errepikatu egin dira, eta guzti horrek hain zaila definitzekoa den estiloa izenekoa sortu du.\nHorrela, Menchu Galen lanean argi eta garbi nabarmentzen den lehen gauza figurazioaren aldeko apustua da. Baina Menchu Galek lantzen duen figurazioa ez da errealista, eta berez bere margolanetan ez dugu inoiz bere begiek ikusten dutenaren irudikapen zehatzik aurkituko, baizik eta aurrez duenaren sentsazioa. Horretarako, lehenengoz, errealitateaz jabetzen da, ikusitakoa subjektibatuz, eta ondoren, bere bizipen pertsonalak gehituz, lan berri bat sortzen du, gehienetan errealitatetik urrunduta dagoena baina bere izaerara hurbilduz, berak nahiago baitu deskribapen hutsean geratu baino iradokizunak proposatu, eta bere pintzeladen eta koloreen artean, bere buruaz hitz egin.\nArgazkia: Lore Agirrezabal.\nFigurazioaren ondoren, Menchu Galen lanean nabarmenki azaltzen den bigarren ezaugarria kolorearen aldeko bere biziko apustua da, baina ez bakarrik erabiltzen dituen kolore tonuekiko, biziak, alaiak eta intentsuak, gehienbat, baizik eta koloreak nagusitasun osoa duelako margolanean, kolorea berak marrazkiaren ingurua antolatzen baitu, eta elkar fusionatuz, marrazkia bera desagertzen da. Menchu Galen trazua pintzelada zabal, aske eta urduri batean oinarritzen da, kulunkatzen diren mugimenduak osatuz, modu arin eta bigun batean biratuz eta, printzipioz behintzat, espontaneoka. Koloreekiko, bere ibilbidean garapen fase desberdinak ezagutu baditu ere, orokorrean, bere kolore gogokoenak orlegia, urdina eta gorria izan dira, bere tonu intentsuenetan eta alaienetan, beraien bitartez, gehienetan, bizitzarekiko poza igorriz.\nBere lanean nabarmendu beharreko hirugarren ezaugarri orokorra konposizioaren aurrean izan eta mantendu duen jarrera da. Bere hasieretatik eta bere ibilbidearen zehar, arlo honetan, bere jarrera ere originala izan da; parez pare irudiztatu badu ere bere konposizioetan ez da perspektibarik egoten eta, ondorioz, margolanaren elementu guztiak plano berean lerrokatzen direla ematen du, edo beste batzuetan, planoak nahastu egiten direla, distantziak nahasiz. Baina, ondorioz, ezaugarri horrek pentsarazi badezake ere, bere konposizioak antolamendurik gabeak direla, ez da horrela, konposizioarekiko bukaerako emaitza, alderantziz, beti oso antolatuta egoten baita, nahiz eta bere margolana askea eta dinamikoa izan; bere konposizioak beti dira kontzienteak eta aurrez prestatuak.\nAzkenaldi honetan zehar Menchu Galen ekoizpena gutxiagotzen hasi bada ere, berak bere garapenarekin jarraitu du lasaitasun garai batetara heldu arte, margolan estatikoagoak sortuz, izpiritu bareago batek nagusitasuna izanik. Bai koloreak bai trazuak aurrekoak izaten jarraitzen badute ere, azken garai honetan, bere egungo ekoizpena ere hartuko lukeena, Menchu Galek bere estiloarekiko fideltasuna mantenduz, ikuspegi lasaiagoa, barnera bilduta eta introspektiboagoa eskaintzen du, nahiz eta hausnarketarako gaitasun bera bertan egon, hori izan baita bere ibilbideko beste ezaugarrietako bat, eta baita egin duen apustua bere lana figurazioarekin hainbestetan lotu den azalkeriatik eta apaingarritasunetik urruntzeko asmotan.\nPasajes. Menchu Gal Orendain. 1954.\nMenchu Gal mota honetako artista izan da baina, gainera, emakumea izanik, horrek suposatu dion zailtasunekin, duen guztia lortu izan baitu bere emakume kondiziotik abiatuz. Horregatik, Eusko Ikaskuntzak antolatzen duen 2006ko Manuel Lekuona saria Menchu Gali emanez, ez dira soilik margolari baten lana eta ibilbidea eskertzen eta saritzen, aipatu dugun bezala, paregabea, askea, koherentea eta ausarta izan delako, baita hori guztia zailtasunez beteriko giro ezohiko eta kontrako batean lortu duen emakumea delako. Badira beste margolari eta emakume ere, meritu nahikoak bildu dituztenak honelako sari garrantzitsu bat jasotzeko, baina Menchu Galen apartekoa zera da, margolari eta emakume izan dela batera, eta honek arrakastaren meritua gehitzen du.


Tailerrak gazteguneetan — Nerbioi-Ibaizabal\nTailerrak gazteguneetan Azaroan zehar, STEM arloko profesionalek gidatutako gazteentzako tailerrak eskainiko dira eskualdeko gazteguneetan. https://bizilabe.elhuyar.eus/eu/nerbioi-ibaizabal/tailerrak/https-bizilabe-elhuyar-eus-eu-nerbioi-ibaizabal-tailerrak-tailerrakgazteguneetan https://bizilabe.elhuyar.eus/eu/nerbioi-ibaizabal/tailerrak/https-bizilabe-elhuyar-eus-eu-nerbioi-ibaizabal-tailerrak-tailerrakgazteguneetan/@@download/image/BZL NI TAILERRAK txiki.jpg\nAzaroan zehar, STEM arloko profesionalek gidatutako gazteentzako tailerrak eskainiko dira eskualdeko gazteguneetan.\nDATA: azaroan zehar.\nEsperimentu likatsuen tailerra\nKriptografia eta kode sekretuak! Scape Room bat eraikitzeko tailerra\nZergatik eta nola lehertzen dira arto-krispetak? Nola egiten da azukre-kotoia? Ezagutzen dugu jaten duguna? Nola lortzen da elikagaiak denbora luzean kontserbatzea? Egin daitezke elikagaiak eguzkiarekin? Tailer honetan, aurreko galderei erantzuna emango zaie, sukaldaritzako errezetak zientzia-esperimentu bihurtuko dira, eta sukaldaritza tradizionalaren eta garaikidearen atzean dagoen zientzia ezagutuko dute gazteek.\nAzaroak 6,13,20,27 18:00-20:00\nAzaroak 9, 16, 23, 30\nKriptografia eta kode sekretuak tailerra\nAzaroak 5,12,19,26 (17:00-19:00)\nZubieta etorbidea, 16\nAzaroak 6,13,20,27 (18:00-20:00)\nUdiarraga kalea, 24\nAzaroak 5,12,19,26 (19:00-21:00)\nAzaroak 6,13,20,27 (17:00-19:00)\nIzen-emateak irailaren 21etik urriaren 21era egingo dira, herrietako gazteguneetan.\nTokiak beteko balira, itxaron-zerrenda sortuko da.


Escrito el 18 de Abril de 2018 en vasco con un tamaño de 13,94 KB\nEUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA ETA HAREN GIZARTE ONDORIOAK (1875-1923)\nFederico Echevarriaren hitzaldia librekanbismoari eta protekzionismoari buruz\nVicente Blasco Ibañezen el intruso eleberriaren pasartea.\nGaraiko gizarte eta ekonomian eragina izan zuten; kolonien galerak, gerrak eta liberalismoaren finkapenak. Ekonomian industrializazio berantiarra zegoen Europarekiko. Demografiaren hazkunde motelak, hirigintzaren bizkortzea ekarri zuen, hirietara nekazariak heldu ziren lan bila, nekazal exodoa eman zen.\nEkonomian aldaketak eman ziren. Hasteko, nekazaritzari dagokionez, lur sail gehiago lantzen zirenez produkzioa igo egin zen.\nIndustrializazioa ematen hasi zen, kostaldeko probintziatan batez ere, Bizkaia eta Gipuzkoan; siderurgia, meatzaritza,oihalgintza… produktuak makinek sortzen zuten. Liberalismoa, aduanak, trenbideak eta protekzionismoa ezartzeak, meatzaritzari laguntza ekarri zion, aduanekin dirua irabazten baitzuten, eta trenbideekin denbora aurreztu. Trenbideei esker ere, gauzak leku gehiagotara eraman zitzaketen, eta leku gehiagotatik ere etorriko ziren. Garraioan ere hobekuntza handiak egon ziren, batez ere trenbidea hazterakoan, gainera baporezko barkuen sorrera ere eman zen. Azkenik, bankuak ere sortu ziren, dirua gorde eta prestamoak emateko, artean Banco de Bilbao, eta Banco Santander sortu ziren.\nBeraz Espainian aldaketa handiak eman ziren, baina Europarekiko berandu, beraz ez zegoen egoera onean.\nEuskal herriko industrializazioak, zortzi ezaugarri izan zituen, eta horiekin, bi euskal lurralde nekazal gizarte izatetik gizarte eta ekonomia industrialera izatera pasa ziren. Euskal Herria, Europarekiko berantiarra zen, baina ez Espainiarekiko, esportazioekin diru pilaketak izan ziren. Bizkaian tradizioa zegoenez, lehenago hasi zen industrializatzen eta baita gehiago ere, horrela nagusitzen. Siderurgiak garrantzia hartu zuen, eta Espainiako merkatu bertan zegoen, hau da, Espainiak erositakoa bertan saltzen zen. Beste ezaugarrietako bat, industria hau burges taldeek bultzaturikoa izan zela da. Bi industria eremu eredu zeude, Bizkaiakoa eta Gipuzkoakoa; biek gorabeherak izan zituzten, batzuetan asko egin eta gutxi saltzen zuten eta beste batzuetan alderantziz, imigrazioa ere ekarri zuen, eskulanetarako euskaldun jendearekin ez baitzen nahikoa.\nAurretik aipatutako bi ereduak desberdindu egin behar dira; lehenengo Bizkaiakoan, siderurgia eta meatzaritza ziren nagusi. Lurralde horretan burdina lantzeko tradizioa zegoen erdi arotik, bai ontziolak eta baita zeharrolak ere. Nahiz eta,Britania Handira, burni mea exportatuz lortzen zuten kapitala, bultzakada handiena 1841.Urtean izan zuen, aduanak kostara eramaterakoan eta labe garaiak eraikitzean; hasiera batean Bizkaian, burni mea erabiltzen zuten, baina gerora ikatz ingelesa erabiltzen hasi ziren. Atzerritarrek eta burges bizkaitarrek eman zioten Bizakaiari aipatutako bultzakada, batez ere Nerbioi itsasadarrean, ezkerraldean industriak sortuz eta eskuinaldean berriz aberatsen etxebizitzak; adibide garbi bat da Santa Ana Boluetakoa, Ibarran. Hasieran esan bezala, siderurgia nagusienetarikoa izan zen, azken finean, asko garatu zen sektorea izan zen. Hasiera batean, kapital falta zegoen, baina gero Esparterorekin diru pilaketa eman zen 1860ko hamarkadan. Burges bizkaitarrek eskatutako protekzionismoari esker bizkaiko industriak aurrera egitea lortu zuen, besteak beste, trenbidea eraikitzen ari ziren muga zergen salbuespena kentzea lortu baizuten. Baina trenbidea sortzeaz gain, portuak ere aurrerapen handiak izan zituzten.\nProzesu guzti honek, langileen pilaketa ekarri zuen; manufakturetan inoiz baino pertsona gehiago zeuden lanean. Pertsona hauek nekazal eremuetatik etorri ziren; nekazal exodoa. Baina, manufakturetara iristeaz gain, lurretara ere iritsi ziren,eta bertako etxeak ez ziren merkeak, ondorioz etxeetan ere pilaketak eman ziren eta honek gaixotasunak ekarri zituen, batzuetan heriotz tasa handitzen zen. Gaixotasun horiek, infekzioak, biriketako gaixotasunak, higiene falta, elikadura urria, lan saio luze eta gogorrak, eta jendearen pilaketaren ondorio izaten ziren.\nNolanahi, XX.Mende hasieran hobekuntzak eman ziren, ospitalak eraiki ziren eta gaixotasunei aurre egiteko botikak asmatu ziren. Aparte, garai honetan eta industrializazio prozesuarekin lotuta nazionalismoaren eta langile mugimenduen gorapena ere eman zen Bizkaian.\nBigarren eredua, Gipuzkoakoa, Bizaiakoa baino beranduago eman zen, XIX.Mende amaieran.; eta bestean ez bezala, bertako sektore nagusiak, metalurgia eta papergintza izan ziren. Bietatik metalurgia izan zen sektore garrantzitsuena, Deba arroan bereziki. ANtzinako burdinolak modernizatu zituzten, beraz bertan ere tradizioa zegoen. Horretarako, diru pribatua erabili zuten, bi enpresa garrantzitsu Union Cerrajera eta Eibarko arma fabrika izan ziren. Papergintza bestalde, 1841ean sortu zen, adibidez La Esperanza FabrikaTolosan. Beranduago, 1902an beste zenbait sortu ziren, Papelera Española esaterako. 1931an Oria inguruan ere papelera batzuk sortu ziren, Papelera de Oria deiturikoak. Orokorrean enpresa txikiak izan ohi ziren, eta probintzian zehar sakabanatuta egoten ziren. Baina hauek bietaz aparte, oihalgintza ere garatu zen pixka bat, batez ere Bergaran, 10 enpresa baino gehiago egon ziren.\nKostako lurraldetan emandako industrializazioak, gizarte ondorioak ekarri zituen; gizarte estamentalaren desagerpena eta klase gizartearen finkapena eman zen esaterako. Hiru klase sozial desberdin bereiztu ziren; goi mailakoa, erdi mailakoa eta behe mailakoa. Goi mailakoak ondo bizi ziren, ideologiaz kontserbadoreak, botere politikoa zeukaten eta demokraten aurkakoak ziren; nobleziak eta goi burgesiak osatutako taldea zen, lehenengo horiek tituludun dirudun pribilegiatuak ziren, bigarrenak ordea titulu gabedun dirudunak ziren, noblezia imitatzen zutela esaten zute, eta bankari edo finantzieroak izan ohi ziren.\nBestalde, erdi mailakoak zeuden, hauek, goi mailakoak lez ondo bizi ziren, eta orokorrean burgesek osatutako taldea zen; hauek, ikasketadun pertsonak ziren eta nazionalismoa bultzatu zuten. Talde heterogeneoa zen, armadak, sendagileek… osatzen baitzuten. Ez ziren ideologiaz berdinak, batzuk errepublikarrak, beste batzuk liberalak eta beste batzuk kontserbadoreak baitziren.\nAzkenik behe mailakoak zeuden, bizi kalitate oso eskasa zeukaten, eta hiruretatik talde kopurutsuena zen. Bertan bi talde nagusi bereizten ziren, landa eremutakoak eta hirietako langileak\n. Landa eremutako gehienak,nekazaritza eta abeltzaintzan egiten zuten lan desamortizazioak eta jauntxokeriak kaltetu zituen, eta askok Bizkaira emigratu behar izan zuten. Horrez gain, analfabeto kopurua oso altua zen eta asko anarkismora gerturatu ziren. Hirietako langile gehienak ordea, morroi, artisau industrietako langile edo dendariak izaten ziren; hauek ere lan baldintza kaxkarrak zituzten, baina lana bai gizonezko eta baita emakumezkoek ere egiten zuten. XIX.Mende arte nagusiei men egiten zien, baina ondoren langile mugimenduak sortu ziren. Bizkaian, klase honetako pertsona asko zeuden, Bilbo hiri oso industrializatua baitzen, dirua zeukaten, baina justu eta batzuek ezer ez.\nNahiz eta, klase desberdinetan banatua egon gizartea, legeen aurrean denak berdinak ziren; nobleak dirua zutenez, gobernura sartu zitezkeen, baina gizartean besteen berdinak ziren, hau ikusita, botere politiko eta ekonomikoa zutela ondoriozta daiteke.\nOndorio demografikoak ere egon ziren, artean, hazkunde motela, pilaketa, higiene faltak, elikadura pobreak, lan baldintza ekarri zituen heriotzak. Egoera hau oso nabarmena zen Bizkaian, (bai meatzaritza, zein siderurgian ari zen kolektiboan); baina, XX.Mendean hobetu egin zen, ospitaleak eraiki, ur zerbitzuak hobetu eta gaixotasunak kontrolatzerakoan, honek heriotza+ tasan izugarrizko beherakada ekarri baitzuen\nAzkenik, ondorio sozio-politiko-ekonomikoak zeuden; langile mugimenduen sorrera eta finkapena eman zen, eta baita euskal nazionalismoaren sorrera.\nEuskal herriko industrializazioa eta haren gizarte ondoriak 1875-1923 Industrializazioaren ondorioak Gizarte ondorioak euskal herrian industrializazioa Euskal herriko industrializazioa Euskal herriko industrializazioa eta bere gizarte-ondorioak 1875-1923 Industrializazioa euskal herria Gizarte industrializazioaren ondorioak Euskal herriko industralizazio eta gizarte ondorioak


Ibilbidea - Arrazolako bide berdean - Turismo irisgarria\nEz dago baloraziorik Ibilbidea - Arrazolako bide berdeanrentza\nApatamonasterio-Axpe-Atxondo (Bizkaia) Ibilbidea - Arrazolako bide berdeanren webgunera joan\nIbilbidea Axpe eta Santiago auzoen artean hasiko da, auzo biak lotzeko errepidea zeharkatzen duen gunean. Autobus-geraleku bat topatuko dugu abiaburutik hogeita hamar metro eskasera. Ibilbidearen hasierako puntuan informazio-panela dago (egokitu barik), bera da abiatzeko erreferentziazko lekua, eta ia igartzen ez den beheranzko aldapa txiki batean Atxondoko herrigunerantz abiatuko gara. Balio historiko, kultural eta geografikoei buruzko informazio interesgarria aurkituko dugu ibilbide osoan zehar, paneletan edo zutoinetan. Horietako bat ere ez dago egokituta aulkian dabiltzanentzat edo braillez zein QR kodeen bidez irakurtzeko ere. Ibilbidean zehar, Arrazola ibaiaren ertzean, hainbat elementu daude: jarlekuak, atsedenlekuak edo/eta aisiarako guneak, komunak eta iturri bat. Ez dago egokituta. Ibilbidetik kanpo ez dago leku horietarako sarbiderik. Atsedengunean, aisiarako gunea, iturria eta komunak dauzkagu eta, hogeita hamar metro eskasera, autobus-geralekua dago, geltokirako sarbide egokituarekin. Ibilbidearen amaieratik bostehun metrora, Atxondo herria ikusten da atzealdean, ibilbideko baso-gune ugarien artean. Ibilbidea amaitzeko berrogeita hamar metro geratzen direnean, bidegurutze bat aurkituko dugu. Bertan, GR 229 ibilbideak eskumara jotzen du eta aurrean zubi bat daukala amaitzen da. Leku hori erreferentziazkoa izango da, izan ere, guk zubira jo beharko dugu, GR 229 ibilbidea alde batera utzita. Zubia gurutzatu ondoren, ibilbidea hamabost bat metro aurrerago amaituko da. Atxondoko herrigunearen barruan, ibilbidearen amaieratik artez ehun metro aurrera joanda, autobus geltokiak topatuko ditugu kalearen albo bietan.\nPaisaia aberatsa, Urkiolako Natura Parkea\nBide berdea, Historia eta Kultura\nGR 123 bide-tartea\nA8 autobidea Durangoko irteera Abadiño eta Elorriorantz,\n634 errepide nazionala\nA3913: Arrazola – Durango\nA3923: Elorrio – Durango – Bilbo\nApatamonasterioko aparkalekutik Atxondo auzora\nArrazolako bide berdea, Axpe Atxondon kokatua, Arrazolako trenbidearen bide zaharra, Anboto euskal gailur enblematikoaren magaletik doa, Arrazola ibaiaren paraleloan, izen bereko haranaren bizkarrezurrean zehar. Lehen industria helburuetarako (meatzaritza) erabiltzen zen ibilbide hau oso bide erraza eta pozgarria da, landa ingurunea protagonista nagusia baita.\nAurrera lurrun lokomotora minerala haranetik 5 kilometro ingurura zegoen Apatamonasterio hiriko nukleora ateratzeaz arduratu zen, eta hori azken atalean minerala garraiatzeko bagoiaren bidez gogoratzen da. Gaur egun, ingurunea aisialdirako gune bihurtu da, trenbide zaharra aldatuz hartxintxarrezko pista trinko bat bihurtuz. Jateko mahaiak eta era guztietako ekipamenduak dituzten berdeguneak ditu.\nBizkaian, Atxondo bailaran kokatua, Arrazolako bide berdea bizkaitarrek gehien erabiltzen duten familia planetako bat da, oso baliabide natural errepikaria, Anbotoko mendigunea (Urkiolako Parke Naturala) eta inguratzen duen landa ingurunearekiko ikuspegiengatik nabarmentzen dena. zuk. Euskal eremu hau ez da bere magiarik gabe. Eta Anboto mendia Mariren etxea da, gure lurraldeko izaki mitologiko garrantzitsuenetako bat. Anbotoko Mari, naturaren jainkosa, kristau erlijioaren aurreko izaki mitologikoa, euskaldunen ikono mistiko handietako bat izan zen, eta hala da. Pertsonaia batek, akelarres eta sorginak (euskarazko sorginak) batera, ingurune epiko batean, ingurune magikoan, murgilduko gaitu.\nErrepide gurutzatzeak zebra-biderik gabe.\nZubiaren erdian jarritako piboteak, gurpil-aulkien pasabidea oztopa dezakete.\nIrakurritako seinale bertikalak\nBai. Legar trinkotua\nBai. Irakurritako amaierako seinale bertikalak.\nBai, laguntzarik gabe\nLorategi botanikoetan, halakorik balego, bidean eskura dagoen baliabide mota batera iristeko kartelak braillez, 120 zm-tik beherako altueran.\n5 km joanekoa bakarrik Ibilbidearen iraupena: ordu eta erdi


General Álava – KONBOIA\nMadriletik ihesean ari ziren tropa inperialekin batera, milako gurdik eta animaliak osatutako karabana izugarri bat iritsi zen Gasteizera. Ondorioz, hiriak gainezka egin zuen konboia osatzen zuten ibilgailuen, zaldien eta pertsonen kopuru handia zela eta.\nEkainaren 21ean artean ere konboi horren zati handia zegoen gure hirian. Konboian objektu eta ondasun ugari garraiatzen ari ziren, adibidez ekipaje militarrak, artilleria, dokumentu ofizialak, armadaren dirua, bitxiak, liburuak, arropa, altzariak, elizak arpilatzetik ateratako artelanak eta errege bildumak.\nDurana erori zenean, Frantziara joateko errege bideak ematen zuen ihesbidea itxita geratu zen. Iruñerako bidea hartu beharra zegoen nahitaez; bide hori, ordea, ez zen batere egokia gurdientzat. Horrela bada, hainbat gurdi irauli eta ilarak sortu ziren; izuikara orokortuz joan zen. Armada aliatua iristean, lapurreta eta arpilatze kolektiboa sortu zen; horrek, dena dela, armada inperiala hondamenditik salbatu zuen, haren jazarpena eten baitzen.


Hirugarren alta - Soraluze - Plaentxia.eus\nUbane Madera Zangitu 2020-04-17 11:20\nAzken datuen arabera, soraluzetar bakarra dago koronabirusarengatik ospitaleratuta. Izan ere, azken orduotan, ospitaleratuta zeuden herriko hiru adinduri alta eman diote. Bestalde, kutsatu kopurua ere jaisten doa, eta gaur gaurkoz, 7 soraluzetarrek dute Covid-19 gaitza hartuta.\nCovid-19 gaitzarekin lotutako herriko datuek hobetzen segitzen dute. Dagoeneko hiru lagunek jaso dute alta, eta bakarra dago koronabirusarengatik ospitaleratuta. Eta kutsatu kopuruak ere behera egin du.\nDebabarrenean, baina, ez da joera bera eman. Izan ere, herenegun 3 lagun gehiago kutsatu baziren ere, atzo, 27 gehiago kutsatu zirela diote azken datuek. Hori horrela, eskualdean, guztira, 222 lagunek dute Covid-19 gaitza hartuta.


Alex Morganek eta beste jokalariek egin duten aldeko manifestua » Ibon Cabo\nAlex Morganek eta beste jokalariek egin duten aldeko manifestua\nPublicado por iboncabo a las 10:28:04 en Athletic Club, Bilbao, Kirolak, cultura libre, deporte femenino, derechos humanos, futbol vasco\nEstatu batuetako neska jokalariek federakundearen aurrean eta berdintasun arloan salatu dute, haiek beraiek, gizonak baino gutxiago irabazten dutela hamaika futbola jokatzeagatik.\nAtzo, Komunikabideek berri hau argitaratu zuten. Irakurri eta gero, zalantza asko datozkigu burura, nolabait horrelako egoerak ikusita, berdintasunaren bideak nahiko urrun jarraitzen duelako. Gainera, benetan normala izan daiteke emakumeentzako horrelako egoerak jasatea? Kirola munduan ere sar daiteke sozial ikuspuntua? Zein neurri zehatzak jar ditzake indarrean futbol munduak eta bereziki federakundeak?\nKasu hau ez da batere alde batera uztekoa. Berriaren arabera, neskek, Estatu Batuetako selekzioan, bakarrik soldata bat irabazten dutenean bakarrik kobratzen dute. Gizonak, aldiz, kasu guztietan kobratzen dute zer edo zer. Hau da, irabazten dutenean zein galtzerakoan, kasu guztietan, soldata bat jasotzen dute.\nHori dela eta, Alex Morgan erdilariak egoera hau publikoki salatu du. Berarekin, beste lau jokalariek ere salatu dute bidegabekeria hori. Deigarria da ikustea zein den Estatu Batuetako emakumeen futbol selekzioaren curriculuma. Azken urteotan, gutxienez hiru mundu txapelketa eta lau urrezko domina joko olinpikoetan irabazi ditu Estatu Batuetako selekzioak. Aipatzekoak izango litezke merezimendu hauek edo ez dira beste mundukoak? Errez erantzungo genuke logika aplikatuko bagenu? Zoritxarrez, askotan, futbolean mundu normalaren logika ez da aplikatzen eta sen ona ez dago hain zabalduta. Berdintasunaren aldeko apustu argia egin dezan, sen ona erabil behar dugu egoera guztietan.\nEstatu Batuetako emakume jokalariek, merezimendu osoz eta datu garbiak eskuetan edukiz, berdintasunaren alde dihardute. Estatu boteretsu honek, futbolean jokatzeagatik, gizonei 17.625$ ordaintzen die irabazi eta gero. Galtzeagatik ordea, 5000$ jasotzen dute “bakarrik”. Baina emakumezko taldean jokatzen dutenek 1350$ irabazten dute eta nola ez, bakarrik, irabazteagatik. Horregatik jokalariek kexa hau berdintasunaren aldeko komisioan jartzea erabaki dute. Gaur egun, oraindik, matxismoaren menpe bizitzeari benetan ikaragarria deritzote eta ni neu erabat ados nago hartu duten erabakiarekin.\nBerdintasunaren bideak ibilbide luzea dauka aurrean baina kirol munduan, eta bereziki futbolean, bidea hain luzea da, nolabait, hamarkada batzuk pasatu behar direla helburua lortu arte. Hala ere, gobernuaren esku dago neurri zehatzak indarrean jartzea horrelako egoerak inori berriro gerta ez dakizkion. Zorionak Alex Morgani eta bere kideei askatasuna zuen esku dagolako eta benetan, horrelako borroka aktibatzea beti izan liteke erabat interesgarria berdintasunaren aldeko mugimendua indartzeko.


Heriotzak esna mantentzen nau.\nGaua da kanpoan, gaua izatea merezi du.\nLurraren erraietan beti da gaua, satorren ordua da satorraren domeinuetan. Axola dio ezer egun-argiak lurpean bizi denari? Ez gehiegi. Bat eginda zaude aspaldi honetan lurrarekin eta batere ez mugitzea zenukeela onena iruditu zaizu hasieran. Zure erraiak eta lurrarenak errai berak ez dira bada? Ahots teluriko batek diotsu: abandonatu zeure hezurrak betiko, zer arraio. Ez al dira hezurrak danbor-jotzailearentzako makilak, txirulariarentzat txirulak? Hainbesteko atxikimendua diezu honezkero tinbala kolpatzeko ere nekez balio lezaketen humero pareari eta tibia horiei? Nola egongo zara, etzanean baino hobeto? Lo egin ezinik dabiltzan milaka gizaki kezkatu ados egongo dira honetan: lo zauden orduak dira onenak. Baina hainbeste urte mugitu gabe egoteak ezin du ona izan. Inurriturik dituzun gorputz-adarrak dantzatu nahi zenituzke, hatz puntak apur bat esnarazi. «Ahal banitu hatzetako hezurrak bere loturetatik aska eta haiek kraskatuz ostera ere kateatu!». Matrailezurren ordez haginlariak moldea ateratzeko erabili ohi duen igeltsua ote duzun sentipena; begiak zabaldu ere kostata, zure artean, «ez zuan oso arteza baltsamatu ninduen morroia», lurra baino sikuagoa den hauts zuri batek hartua dizu garunaren parte bat: desmemoria, magnesioa, karea.\nZenbat denbora behar du gorpu batek usteltzeko? Sei, zortzi, hamar urte? Antropologo forentseek diotenez, hezetasunaren arabera. Proba egin nahi? Akabatu katu bat eta utzi leihoko freskuran, ea.\nEzin ezer oroitu. Zuri-zuri duzu burua, tabula rasa egin balizute bezala. Baina hain arrasekoa ere ez da izan buru-garbiketa. Argitxo bat bada tunelaren amaieran; pospolo hari horixe hartu hatz artean eta tira matazari apurka-apurka, hain fina den hariño atzemanezin hori desegin ez dakizun, kontu handiz. Zerbait-zerbait gogoratzen duzu, bai: esaldiak eraikitzeko eta hitzak lotzeko gai zara. Sintaxia zara. Gramatika hutsa. Nortasunik gabeko hitz saldoa. Laster berreskuratuko duzu berriz ere memoria. Amnesia handi samar bat besterik ez da, kolperen bat jasoko zenuen, auskalo, nagiak kendu behar dituzu, esnatu berriaren aje trumoitsua uxatu, tekila mozkorraldi baten bestondo bortitza, tekila edo zena zela, duela hogeitaka urte edaten zenuen pozoi destilatua. Ez, dagoeneko jabetu zara horretaz: zurea ez da belarretatik altxatu, praketako belar-izpiak astindu eta bidezidorrean gora Xarmengarria zira txistuka jarraitzea bezain erraza izango.\nKosta behar zaizu ederki kanpora irtetea.\nKanpoan zer? Norbait duzu zain? Izpilikuak, pinu moztakak, txilarra nonahi, fruitua emateko lain hazi ez diren pikondo kimuak, eguzkiak mailukatu eta harrespilen inguruetan euren burua babes bila makurtzera derrigortu duten arbolak, jaio izanaren damu diruditenak, euren baitara bilduak, euren buruei itzala emateko trikututako zuhaitzak; masustarik gabeko sasiak, sasi asko, eukaliptoren bat asko jota, izeiak. Eta gainerakoan basamortua. Itsasotik gertu sarkorragoa da lurraren usaina. Sargori dago eta ur gezaren faltak gehiago pisatzen du mihiaren irrikan kresalaren kontsolamenduak eta kaio-brisak baino. Galipot txaplatez jositako errepide komarkalak. Mihilua eta salbia bezalako belarren usainak errepide bazterrean, anis eta hondar. Hor daude erromero orratzak ere, hatzak haietara inguratzen dituenarentzat ziztagai. Itsasotik ez datorren arren, haizea dabil zirimolan, tramontana ez baizik eta hegoa, hautsa gora altxatuz. Beha sugandilen lorik eza, hozkailuetako imanak bezala arroketan nola geratzen diren geldi: gora eskuak. Mexikoko basamortu baten hain ezberdina ere ez. Hemen ez da han adinako sargoririk, jakina. Kaktusak ere ez hain nabarmenak, ttipiak eta tartekatuagoak.\nMexiko, tekila? Zertara dator hainbeste aipamen ozeanoaz bestaldera, güerito? ¡No mames, guey! Hi ez haiz eta inoiz Hego Amerikan izan! Memoriaren bide-seinaleren bat izango duk, agian. Narratzaile hau bere buruaren bila dabil: pistaren bat, hika edo zuka hitz egin behar ote dizudan argituko didana. Hainbeste zakurkeria egin dizkizut. Ez naiz beti ongi portatu zurekin, gorrotatuko nindukezu bizirik bazina. Egon adi buruak uzten dizkizun arrasto itxuraz inkoherenteetara ere, irakurle. Botila hautsiren baten hondakin porrokatuak, bart gaueko egur kiskaliaren aire urruna, scouten kanpalekuren bat behiala gitarra hippy zahartxo baten abaroan, anaitasunezko kantuak, «zergatik galdu itxaropena berriz ikusteko, zergatik galdu itxaropena berriz elkartzeko», etorkizuneko enkontru gauzatu ezinak ospatuko dituen jendea, hain gutxi iraun eta hain azkar itzaltzen da udako adiskidetasun bi astez eternala. Segitu, segitu aurrera: belar luze berdotsak, ifrentzu glaseatuko menda-belar bakanak, alkohol edo brea usaina, ez gasolina bezain bereizgarri, ez hain sakonki gogaikarri. Itsaso kutsatua eramangarriagoa da errepideko aire gasolio usainekoa baino. Haizeak hautsa altxarazten du berriz, ez da inor ageri. Hara, hara: Mexikoko Futbol Mundialetako kamiseta bat zeneraman soinean. Hori zen orduan! Ez zara inoiz Mexikon izan, baina Mexikoko Mundialetako xirta zeneraman eskuburdinez lotuta, zapatak arrastaka eraman zintuztenean oinez lotuta (berriro lotuta? Bai: bi, hiru, lau aldiz lotuta, oso lotuta, hagitz lotuta, orkatiletan hogei urte geroago min emateko moduan lotuta, gertatu zaizuna inori kontatuz gero hark ere bere orkatilak lotuta sentitzeko moduan lotuta). Sastraka hauetan barrena eraman zintuztenean peiotearen abantailetan pentsatuko zenuen agian. «Mendi Errusiar batean banengo, bidaia lisergiko batean banengo, gezurra balitz hau dena!». Ez, ez dut uste... Ez dirudi bizirik zinenik hona ekarri zintuztenean. Ala bai? Lekuan bertan eman zizuten tiroa buruan? Hilik ekarri zintuzten hona, gorpu zendu, betazal erori? Ekarri zintuztenek, orduan, eskuburdinen premiarik gabe ekarri zintuzten? Demagun baietz, demagun hala izan zela: eskuburdinarik gabe ekarri zintuztela hona, eskuburdinak, euren serie-zenbakiak, urte askoren buruan ere zantzu bat izan daitezkeelako errudunak aurkitzeko. Edo agian bizirik ekarri zintuzten, baina begiak tapatuta, ahoa tapatuta, eskumuturrak izara apurtuz estekatuta. Krudelak eta burutsuak ziren zure borreroak. Krudelkeria maila batetik aurrera koska bat areago estutzeko burutsua izan beharra dago derrigor, gustatu edo ez halaxe dira kontuak, ondo daki hori Deabruak.\nEntzuten da itsasoko olaturik hemendik? Ez. Itsasoa gertu samar dago, baina ez nahikoa, Mediterraneoa edukiontzi isila da gaur. Eta ez zaitezte engaina: itsasoa asmazio bat, ez da besterik hildakoentzat.\nSastraka batzuk eta soilgune bat. Eta sastraka gehiago, gu gogaitu eta gure pazientzia proban jarri beste zereginik ez dutenak. Hondarra dago soilguneetan eta horrek sortzen du hanka hutsik joatea posible deneko ilusioa, gero agertzen diren arren berehala harriak, txintxarrak eta ez hain txintxarrak, arroka txikiak eta ez hain txikiak. Bidezidorretik apartatzeko unea. Sasi hauek ez dira Kantauri isurialdekoak bezalakoak, sareagoak dira, hosto berde distiratsurik ez, menda-belarraren ifrentzua dirudien kolore zuri mate batez daude estaliak berde oro, hor eta hor eta hor, zigor edo fusta antzeko sastraka idor zutak, harri pilatu zapalez egindako hesiak; gizonak pauso seguruz datoz, lehenbailehen bukatu nahiak urduritasuna disimulatzen laguntzen die. Beharbada lehendik ezagutzen du lekua haietarik batek. Lan lohiren bat egina du lehen ere hemen. Zer lan lohi, ezin jakin zer lan lohi. Bakarrik edo besteren laguntzarekin. Bakarrik edo lohiaren laguntzarekin. Errepidetik urrun gaude? Kilometro batera? Kilometro eta erdira? Kilometro erdira bakarrik? Ez dago hainbeste urrundu beharrik ere, errepidetik hiru pausotara irten, eta jada jendearen ohiko ibilbide eta azturetatik urrun ezartzen duzu zeure burua. Bi pauso aski izaten dira gehienetan denonbide usatu eta sarrietatik aienatzeko. Amildegiaren ertzera erortzeko aski da pauso bakarra.\nGaua delako. Gaua izatea merezi du eta gaua da. Errepidea ez da nagusietakoa. «Putakume honek ez dik ongi ezkuta dezagun ere merezi», pentsatu du norbaitek. «Zakur deslaia, farola batetik urkatuta zintzilik utzi behar genikek, ohartu nahi duenarentzako zentzagarri, arratoi lehertua bezala errepide bazterrean uztea merezi dik, Trotarekin horixe egin zitean, errepide ertzean lehertu; aurki dezatela bera ere errepide bazterrean oka egitera geratu diren turista germaniarrek euliak ahoan birundan dituela».\nBaina kontua ez da zuk merezi duzuna.\nHonek ez dauka zerikusirik zuk merezi duzunarekin, haiek ezkutatu nahi dutenarekin baizik. Alibi egokia eta segurtasuna, norbere larrua babesera eta segurutik izatea, orain eta hemendik hogeitaka urtera ere berdin, eskuak eta espedientea zuri. Legeak eta zigorrak eta memoriak preskribatu artean, segur. Eskua joan zitzaigun. Eskua joan zitzaien eta oraindik ez zaie etorri bueltan. Eskua. Non?\nAgian autoz heldu dira haraino, agian lepoan hartuta ekarri zaituzte, paradoxa latza litzatekeena, arima zeken horiek zu lepoan hartuta segitzea aurrera. Baina nor da zeken eta norena da zekenkeria? Ulertuko zenituzke agian, ulertu behar zenituzke, beren larruan bazeunde. Haien pare zinateke haien larruan bazeunde, haien haiek eta haietako bakoitzaren zirkunstantzia. «Ni neu naiz eta neronen zirkunstantzia. Ene zirkunstantzia salbatu ezean, ez naiz ni salbatuko». Filosofo ezagunaren esaldiaren bigarren partea ahaztu egin ohi da beti, auskalo zergatik. Baina inor ez dago inoren larruan. Nork bere larruan galtza bete lan badugu beste inorenean sartzen hasteko. Ezberdintasuna da zu zerorren hezurretan zaudela, eta ez zeure larruan honezkero.\nMaletategia dzart ireki da. Edo furgoneta bat da, agian. Laurogeiko hamarkadako furgoneta, Ebro bat, suspentsio eskasekoa, eta —goma gastatua dutenez gero— euri-eskuila hala moduzko eta kirrinkariak dituena. Hautsa eta hondarra nahasten diren zokoan zanbulu egin du ibilgailuak. Maletategiko gorpua mugitu egin da, burua inerte linterna baten argitara, zauri sakon bat du bekainean. Berehala estali zaituzte, manta nabarra larruorde.\nBai, jabetu naiz. Oraingoz eusten diot tentazioari eta zuka egiten dizut, ez dakit zergatik, hala ateratzen zait hildakoekin.\nHildakoak; asko dira, eta beti eskertzen dute entretenimendu apur bat.\nHemen. 80ko hamarkadan gaude. Lan egiteko adinean daudenen bostetik bi langabezian Espainiako Estatuan, beti ere datu ofizialen arabera; Björn Borg tenislari suediarra erretiratu da aurten, Martina Navratilovak irabazi du Flushing Meadowsko lehia; Antartikako Vostok basean 89,2 gradu Celsius harrapatu dira zeropean, inoiz lurrean erregistratu denik eta tenperaturarik baxuena; sei urte bete dira Elvis Presley hil dela, esnatu behar luke hark ere inoiz; Bartzelonako Bellvitge ospitalean espainiar estatuko lehen gibel transplantea egin da, dena ez da txikizio eskalpeloak haragia irekitzen duenean; martxoaren 8an, emakumearen egunerako, Ronald Reaganek Sobietar Batasuna «gaizkiaren inperioa» dela esan du; irailaren lehenean ehiza-hegazkin sobietarrek abioi komertzial hegokorearra bota dute errakuntza malerus bat dela medio, 269 hildako malerus eraginez maleruski. Tennessee Williamsen heriotzaren urtea da, Desio New Orleansko auzo baten izena da. Bere arbasoek gaizki egindakoak zuzendu dituenik ere bada, berandu, bai, baina bada zerbait —ez esperantzarik gal, inkisizioaren peko sorgin garaikide kiskaltzen hasi berriok, eutsi!—; maiatzaren 9a da eta Joan Paulo II.ak, doan lekura doala makurtu eta lurra musukatzen duen Aita Santuak, duela bi urte Mehmet Ali Agca sikario turkiarrak zerbitzu sekretu bulgariarren eta KGBren enkarguz ia-ia hil zuen berberak, Galileo Galileiren kontrako kondena erretiratu du, palazzoko kontuak, jakina da, piano-piano, baina azkenean lontano; Aspaldian espero zaitudalako ez nago sekula bakarrik, izan zitekeen Galileok esandako esaldia, baina Arantxa Urretabizkaiak aurten argitaratutako liburuaren izenburua ere bada; Margaret Thatcherrek irabazi ditu Britainia Handian hauteskundeak, eta ene, bai aise irabazi ere; sei urte joan dira Frantzian azken lepamozketa egin zutela gillotinaz, bi urte baino ez Eliseoak gillotina abolitu duenetik (la mort de la mort), nahiz eta frantziarren %62 erabaki horren kontra egon, nahiz eta frantziarren %61i Mitterrandek bere garaipena ospatzeko askatutako 5.000 presoen liberazioa gehiegizkoa iruditu, nahiz eta eta nahiz eta, politikariak liderrak direlako oraindik eta karismak inkestek baino gehiago ahal duelako.\nAurten, 1983an, atera da kalera Michael Jacksonen Thriller arrakastatsua, Iratze okre geldiak kaleratu du Imanolek; Anjel Lertxundik Hamaseigarrenean aidanez argitaratu du, Madonnak Holiday abesten du zilborra jada agerian duela; Superman filmaren hirugarren zatia egin du Christopher Reeve aktoreak, oraingoan gaiztotu egingo da eta gero berriro zintzotu, noski; urtebete da «Por el cambio» lemapean Espainiako presidente dela Felipe Gonzalez, «Adelante», hitz hori baino ez zuen esaten telebistarako egindako spotean, «Adelante»; hiru urte joan dira gerrillari argentinarrek Paraguaiko Francisco Franco abenidan Somoza Nikaraguako diktadore exiliatua hil dutenetik, gorpua kiskalita geratu da, baina Mercedesaren motorra martxan, «izan ere, auto alemaniarrekin fida zaitezke».\nRDA ez da txantxa eta ez da parke tematikoa, sei urte falta dira Berlingo harresia erortzeko, urtebete Europa ekialdeko atleta diziplinatu eta hormonatuek Los Angelesko Olinpiar Jokoetan domina parrastada irabaz dezaten eta beste hainbeste Carl Lewis Haizearen Semea ezagutu dezagun. Frankizien negozioak eta haiekin etorriko diren zinpeko guardak orokortu gabe daude artean, zinpeko guardak furgoi blindatuetan bakarrik ezagutzen ditugu oraindik, film noiretako glamurra iradokitzen dute eta ez hogeita bost urte geroagoko erruki mileurista. Filmetan ikusita soilik dakite umeek pizza bat zer den, fotokopiak luxu kosmikoa dira, ez da hain erraza gauzak kopiatu eta multiplikatzea, ez da hain erraza, erraza ere ez batere, multikopistak erabiltzen dira oraindik, tintaren toxina sarkorragoa da, makinaz idazten dugu eta makinaz idazten dugunean ikatz-orria jartzen dugu folioaren azpian, dokumentu garrantzitsuen kalko-orriak izateko tipula-orrietan, ditxosozko kalko orriak, kalko orri bedeinkatuak; jada idatzi duen arren ez diogu oraindik Borgesi irakurri ispiluak eta kopulatzea nazkagarriak direnik, edo Benedettiri, jatorrizko bekatua ez baizik eta fotokopiak direla okerrena; egurrezko leihoak dira nagusi, PVCa eta kristal bikoitza ez ditugu ezagutzen, titanioa zientzia fikzioa da, aluminioa da oraindik populuaren baitan prestigio gehien duen aleazioa, fundizioetako labeetan amiantoa darabilte bizkotxoa balitz bezala; hatza diskoaren zuloan sartu behar da telefonoak markatzeko, erro karratua ateratzen duen kalkulagailu bat da etxe gehienetan dagoen konputagailurik sofistikatuena; marketing hitza hitz modernoegia da, eskaparateak salgaiak pilatzen diren almazen ilun sobietarrak besterik ez dira, bestaldera joan beharra dago benetako eskaparate bat, gustuz jarritako erakusleiho apain eta argitsu bat ikusteko, Lafayette galerietara eta horietara (ez ahaztu pasaportea); bestaldean bitxi-denda dirudite supermerkatuek gure begietara, Europa behazuna isurtzen ari baita artean, mugaz eta txarrantxaz. Bandoaren kontrako irrintzia baino zerbait gehiago delako oraindik kontrabandoa, ofizio bizi bat eta kartzelara joateko arriskua.\nMediterraneotik gertu eta ehiza eremu babestuetatik gertu dagoen leku honetara ekarri zaituzten gizonek oraindik ez dute pairatu behar izan ingeles akademien eskaerarik, beharrizanik eta derrigortasunik euren lanpostuetara iristeko. Ez jakiteagatik, ez dakite X marks the spot hitzen esanahia oraindik, ez dituzte filmak gurean —gurean?— azpititulaturik ematen, eta horren truke ezabatzaile ejertzito ederra daukagu —bikoizleak esaten diete— inork esandakoak feriante ahotsarekin ezabatzen dituen ejertzitoa, 90etako erakusleiho koloretsu eta aldirietako galeria komertzial erraldoiak irudikatzea kosta egingo litzaieke akademia grisetan egurraren lengoaian hezitako poliziei; trenbidearen zabalera diferentea da hemen duela zortzi urte ohean hil zen diktadoreak hala erabakita; zergatik? Frantziako mugatik haratago, tren atzerritarrak, etiketa atzerritarrak dituzten kontserba atzerritarrak eta ideia atzerritarrak eta saltoki baino gehiago bitxi-denda diruditen supermerkatuetako Danone jogurt atzerritarrak etor ez zitezen diktadura koxkorraren goxo gordinera, horregatik; herrialde zaharkitu bateko erakunde zaharkitu bateko esaneko gizonak dira botekin hondarra harrotzen duten presati horiek, bi urte barru NATOn sartuko den estatu bateko musketierrak, hiru urte barru Europako Ekonomi Elkartera sartuko den estatu batekoak, ezpatariak izan nahi baina beranduegi jaiotzea tokatu, lastima; gau-txandan lan egiten dute hamabi orduz, eskua joaten zaie batzuetan, ulertzekoa —lotu beharko lukete pita bat hatz lodiaren bueltan, gero atzera ekartzeko; atzera arrantzatzeko joaten zaien eskua—. Diktadura batetik eta bere arauetatik datoz. Araua dioenak erraia ere badio. Hortxe lurperatuko zaituzte. Zuloan. Haiek bakarrik dakite non. Lurraren erraietan.\n— Itxura penagarria dute, ezin ditugu horrela utzi: desager daitezela.\n— Zenbat eta jende gutxiagok jakin, hobe.\nSasiak ere begiak baditin. Hiruk sekretu bat gorde dezakete haietako bi hilik badaude. Baina ez gaitezen desbidera. Non geratu gara?\nHemen. X marks the spot. Altxor baten bila zulatzen duenak bezala hasi dira zulatzen. Ez, gezurra: altxorrik topatuko ez dutela dakitenek zulatzen duten bezala hasi dira zulatzen. Bi dira, edo hiru, agian. Kale jantziz doaz —de paisano— eta ez da galoiduna bereiztea erraza. Baina galoiduna dirudienak ez du aginduak eman besterik egiten. Egiten dutena egiten dute zer egiten duten gehiegi pentsatu gabe. Mekanikoki, baina hildako bat kokotean zuri begira izateak eman dezakeen hozkirri erantsiarekin. Izua da. Presa da. Desosegua da. Hildakoaren begirada kokotean. Hildakoa hilik egon arren, manta nabarra larruorde duen arren, haren begiak ikusten ez dituzten arren. Zure begiak ikusten ez dituzten arren. Ilargirik ez dago, gaitz erdi. Gaua barea da, kilkerrak eta txitxarrak entzuten dira pala hotsek hondar kutsuko eta hauts kutsuko eta idor kutsuko lur neutroa klask zulatzeari uzten diotenean. Adam armatuak dira: Adam omen bere lorategian zulatze lanak egin zituen lehena, hala diote, pala bat armatzat har badaiteke, bera izan zela lehen lagun armatua. Lorazainetik ehorzlera ez dagoela, alegia, alderik apenas: Adamen oinordekoak bi-biak, armatuak bi-biak. Esaneko gizonari bizkarra izerdiarekin umeltzen hasten zaionean, pikatxoiari eman eta emanka, zerbaiten zentroa kalkulatuz metal puntadunak lurra zulatzen duenero, «ez dadila behintzat aukeratutako lekuan harririk agertu, otoi», erregutzen du. Nori erregutzen dio, ordea? Gauari, gauekoei erregutzen die.\nHotz egiten du, izerditan dituzte hortzak.\nLurruna ahotik joan-etorri azkarrean. Gauean zuri. Beltzean lauso. Itzalian ke.\nIzarniaturik gaua, baina haiek ez daude izarretarako.\nLehenbiziko lana, zuloa egitea. Zulo egokia. Egokitzeko moduko zuloa. Zu lo etzanean kabitzeko modukoa. Edo belaunak kizkurtuta, ez da exajeratu behar. Gainera, denok kizkurrarazten gaitu ilunabarrak amiñi bat, denok neurtzen dugu zentimetro bat gutxiago gauean, oherakoan, goizean jaikitzean baino. Profita dezagun gauak eransten digun umildade hori hilobia txikiagoa izan dadin, gutxiago zula dezagun. Eta gaua da, gaua izatea merezi du. Kalkulu azkar bat eta, «hobe dugu eskas ez geratu, jarraitu zulatzen». Alferrikako lanaren enbarazua esaneko gizonek orain, «putakume honek lanak eman behar zizkiguk», edo, beste hizkuntza batean, «este hijo de puta nos está haciendo sudar más que la gorda Mariluz», etc. Meretriz ezaguna denentzat, Mariluz, nonbait. Eta esaneko gizonetan gazteenak, Hernandez delakoak, Mariluz ezagutzen ez badu ere, barre egiten du ozarki, besteek marikoitzat har ez dezaten. Marikoitzat har ez zaitzaten barre ozarrak egiten hasi eta Adamen oinordekoak ez daki inoiz zein krimen egiten bukatuko duen. Lorazainaren bokazioa hortxe amaitu zaio Hernandezi, lagun armatuak halakorik izan bazuen sekula.\nMamuek haize hegoa nahiago ote dute? Sosegatuagoak ote dira Mediterraneoko mamuak? Iparraldeko Europan mamuak estridenteak direla diote, beldurgarriak, desafinatuagoak haien uluak, hotzagatik. Erraza da mamu nordikoak, irlandarrak, estoniarrak, alemaniarrak labana eskuan dutela azalpenik gabe zu erasotzen irudikatzea. Mediterraneoko mamuak, ordea, ez dira horren tetriko, ezin inoiz serioskiegi hartu, hiltzen zaituztenean ere, txapuza eginez zaituzte hiltzen, Don Juan Tenorio eta halakoak, komikoak dira, bufoak, haien komikotasunak egiten ditu batzuetan beldurgarriago, lepoa egingo genuke labanaren ordez pandereta dantzarazi baietz, haiekin basoerdiak hartzeko modukoak dira Mediterraneoko mamuak. Fantasmas devotos de Frascuelo y de María. Bada Espainiako literaturan fantasma serio eta benetan beldurgarririk? Eta Euskal Herrian? Zeintzuk eta nolakoak dira euskal mamuak?\n— Zuloa prest dago, nagusi.\n— Gehiago zulatu.\nHogeigarren mendea. Hara. Halogenoa? Zer da hori? Horixka edo azula da leihoetako argia, eta funditu da bonbilla, eta aldatu dugu bonbilla. Batere igogailurik gabeko zenbat etxe. Edo zenbat etxe bere ate bakarreko igogailuekin. Gure amaren beldurrekin igogailua hartzen genuenero: ez gehiegi hurbiltzeko, besoa moztu behar izan ziotela igogailuaren ateak martxan harrapatuta ondoko atariko norbaiti. Eskurik gabe geratu, eskua joan eta eskua bueltan ekartzerik izan ez. Kale peatonala? Zer da hori? Hogeigarren mendea. Gu harexek harrapatu gintuen, hogeigarren mendeak, pintzadun sagu-tranpek sagua nola: bizirik eta bete-betean. Eta sagu-tranpan dagoen saguak denbora pasatzen ikusten duen bezala, guk ere ikusten dugu hogeita batgarren mendea pasatzen, baina sagu-tranpako pintzak gauzka hogeigarrenean iltzatuta. Eta luze izango.\nCambalache, siglo veinte.\n— Baina ez al da nahikoa?\n— Gehiago zulatzeko, ostiala! Bi kabitzeko moduan!\nManta marroi batean bilduta ekarri zaituzte agian? Manta nabarra dela ez dago zalantzarik. Odola koagulaturik aspaldi, tantarik ez darizu, ezpada odolbilduaren gatzatu solidoari sortzen zaion izerdi biziarena. Napoliko San Jenaroren figurari bezala, beste santu edo beste mamu mediterraneoar bat, odol malkoak ateratzen baitzaizkio hari lantzean behin, hala diote mirarietan sinesten duten katoliko napolitarrek. Baina negar malko eskarlatarik ez dario zure gorputzari. Hilik zaude azken tantaraino. Jada ez zaude hor. Hor ez. Eta hor ere ez eta hor ere ez. Zure familiak jakin nahi luke non zauden, ordea. X marks the spot. Urte asko pasatuko dira jakingo duen arte, eta non zauden ez jakitearen larritasun hori aurpegiko zimur bakoitzean zizelkatzen doakiela zahartuko dira zure ahaideak. Mihilu eta txilar eta izpiliku eta erromero usainak iraungo du, turistak eta errepide nagusiak gertuago egongo dira eta zabalagoak izango dira karreterak, konurbazioak, zirkunbalazioak, errotondak. Lehen kapilar zena zain zabala eta ziztaerraza da orain: organoak komunikatzeko modu bat omen dira errepideak, laurogeietan ez zegoena... Laurogeietan zezenaren isatsa eta zezenaren gibela eta zezenaren urdaila eta zezenaren bihotza eta zezenaren begiak eta zezenaren hesteak ez zeuden komunikaturik ezpada kapilar sigi-sagatsuekin, zirkulazio txarra, bere kasa zebilen organo bakoitza, herri bakoitza, bi koloreko doscaballosak —beltz eta granate—, eta seiscientosak —zuriak— eta miniak —sagardo botilen kolorekoak— eta dianseisak. Laurogeietan irrati programetan horrela egiten zuen diosal goizeko esatariak: «Día soleado en toda la piel de toro, queridos oyentes». Queridas, hori geroago etorri zen: burges adulteroak apartamentua jartzen zion emakume hura zen orduan querida.\nUrteen buruan, gaua izan arren ez da gaua hain iluna izango, fluorargiak agertuko dira tarteka, pabilioi industrial sofistikazio gradu ezberdinekoak 90etan, epaile eta forentse demokratiko batzuk musua garbi etorriko dira zu hobitik ateratzera teknika artetsuz eta profesionaltasun ostentagarriz, tabako beltzaren ordez rubioa patrikan, edo agian ezer ez, nikotina partxeen tirania. «Guk bazakiagu geure lana egiten, ez trabatu bidea eta utzi profesionalei». Haiek badakite latexez jantzitako atzamarra begian nola sartu. Haietako batzuk, gauez zu lurperatzera etorri ziren mamu berberak izatea ere litekeena da, volver, volver, y las nieves del tiempo blanquearon mi sien (zuritu beharrik ez zureak, karez baitziren enpo). Baina ez dezagun sobera aurreratu denboraren gurpila, oh, qué será, qué será, horretarako urteak falta dira oraindik, gutako inor ez da narratzaile orojakile anpulosa, gurpil horren jabe erabatekoa.\nMomentuz hiesa zerbait berria da Europan, AEBetan hitz egiten da zerbait horretaz, nahiz eta Europako Parlamentuko Komisioak ere hura ikertzeko eskaera lausoa egin duen aurten estreinakoz. Gizon esanekoetako batek makurtzean erromero adar batean ziztatu du hatza, odol analisirik ez du aspaldi egin. Hogeigarren mendean gaude, sagu-tranpan iltzaturik, gure sagu-begiak erne, laurogeiko hamarkadan bizi gara, nork ez du lagunik galdu heroinaren erruz, GIB birusak harrapatuko du beharbada gizon esanekoa hemendik urte gutxira Miranda de Ebroko putetxe batean bere gau librean larru-aldi tristea izan ondoren Chuecan jaiotako prostituta heroinazale batekin —nork daki, agian Mariluz? Ene kandelargia!—; handik hemezortzi hilabetera hilko da tximistak jota baino lasterrago, argiaren abiadan, eskumuturrak oilo fameliko baten zarpa estu, «para una vez que la meto en caliente, me voy a poner yo el gorro en la polla». Ez genuke egon nahi bere larruan. Berak ere ez, bere larruaren sakona zoko eta moko ezagutuko balu, baina batzuetan bigarren larru bat jartzea norbere buztanari on da bizirauteko, nola den on nork bere buruari ematea bigarren larru bat zoramenaren mende ez erortzeko.\nNork egon nahi luke norbere larruan norbere burua azken zirrikituraino ezagutuko balu?\nBaina hori narratzaile orojakileak bakarrik daki eta lezake, eta nor dago askojakin horren larruan? Norberak badu aski daukanarekin. Ez da komeni dena jakitea ere.\nAutoko, furgonetako, ibilgailuko atea ireki dute, manta marroia destolestu Vargasek eta Hernandezek, pentsatu ere egin gabe la piel de toro izan daitekeela destolesten duten mantatzar hori. Bueno, bonito, barato, paisa. Gutxi dira oraindik etorkinak Espainian, nahiago dute Frantzia magrebtar eta subsahararrek, etorkin gutxi horiek bataiatzeko «etorkin» hitza asmatu ere ez da egin izatez, erlojuak saltzen dituzte eta pitxiak, gutxiengoa direla uste dugu, exotikoak direla, hain xaloak gara, hain urrun dago Kamerun eta hain urrun bizitakoa denbora errealean kontatzeko antsia. Ibaiek gainezka egin dutelako erditze asko aurreratuko diren arren 83ko uholdeetan, oraindik etortzeko dago benetako oldea, olde afrikarra, patera hitza eta cayuco hitza ez ditu inork entzun. Etsaia etxean dago eta udan meloiak saltzen dituztenak ijitoak dira oraindik. Marokoarren auto zamatuen ilara itzelek zezen-larrua zeharkatzen dute udako oporretan, Hispania Una Grande Libren oin-puntetan txiza egitera bakarrik geratuz, autoko barraskilo-sabaian olana estuz trakets bildurik daramaten altzari pila erraldoiari eusten dioten Citroën, Peugeot eta Renault zaharren pneumatiko gastatuek asfaltoarekin duten kontaktua baino harreman handiagorik izan gabe Castillaren larru gogorrarekin. Gaztela? Bai, hori aurrerago. Oraingoz Castilla Castilla da. «Zer ziren horiek, ama?». «Marrokiak». «Nora doaz, ama?». «Etxera». «Zer zeramaten mairuek auto gainean?». «Telebistak, alfonbrak, irratiak, altzariak, mantak».\n— Ez, mantak ere desagertu behar du. Ez dugu arrastorik utzi behar. Arrasto txikienik ere ez dugu utzi behar.\nZure gorpua bota dutenean zulora, hezurrek kraska, hauts, hondar, lur hartu dute.\nOrduan heldu da bigarren ibilgailua. Gidaria traketsagoa da, ez da sasiak inguratzeaz arduratu eta haien gainetik doa zuzen lehen ibilgailuaren argiek iluminatzen duten zuloraino. Piszina rustiko zaintsua, lur koloreko zulo ttipi bat bustitzen dute autoaren argiek. Piszina hutsa konikoki isuritako argi beilegiz blai. Hilobi bat, hagitz erregularra espero zitekeenerako, gauez zulatzea zailagoa dela kontuan hartuta. Ez da hain traketsa trapezoidea. «Bikain, bikain. Lan ona egin duzue, mutilak».\n— Bi kabitzeko moduan!\nBaina, hemen dator lehen ezustekoa, film amerikarretako hamabigarren minutua baino lehen derrigor agertu behar duen femme fatale hori bezala, gidoiak edo gidoilariaren talentu faltak hala eskatutako ilehoria nola, halaxe.\nBeste bat dakarte bigarren ibilgailuan. Haren larruan egongo bazina bezalakoa da. Hark ere ez du larrurik. Hura ere zure laguna zen. Mina, mamia.\nBelauniko dator, begiak trapuz itsututa. Lehen tiroa ez da nahikoa izan. Bigarrena azkar kontatuko dugu, mingarriegia da. Kontatutzat eman eta kito.\nBatera lurperatuko zaituztete jada minik sentitzen ez duen mamirik gabe biok. Laster hezur zifratu izango dira zuen gorpuak. Zuen gorpu dezifraezinen mezurik ez da. Ezin duzue esan, demagun, «detaile bat izan da zuen aldetik hain sakon zulatzea, arazoaren sakontasunera heldu nahi izatea zeuenkoikeria hutsez izan arren, detaile bat izan da laguna nirekin batera lurperatzea, hezurra hezurrari besarkatuta lagun minak beti, mila esker, zenbat zor dizuegu, ezingo dizuegu sekula zor hau ordaindu, kitatu, likidatu. Zuek guri egin diguzuena ere ezingo duzue ordaindu, kitatu, likidatu; demagun, igande arratsaldeko karrusel deportiboan irratiko oihuek beste oihu batzuk ekarriko dizkizuetelako gutxien esperotakoan burukominera eta buruko muinera. Gu bakean gaude. Sendiak —zuenak eta gureak— borroka egin beharko du mamuekin». Etorkizunak borroka egin beharko du mamuekin. Barkuetan ekarriko dituzten dozenaka psikoanalista argentinarrek, cambalache, siglo veinte, vibrante, bárbaro, borroka egin beharko dute mamuekin. Zuen seme-alabek borroka egin beharko dute mamuekin. Hor konpon etorkizuna eta etorkizunekoak, izorrai denbora futuroa, ongi ibili eta hanka hautsi. Break a leg, ikasiko dute polizia modernoek ingeles akademietan, Home English. Mucha mierda, bai, hala diote aktoreek, mucha mierda. Kakatzarra. Hainbestetan bezala beste hizkuntza batean erosoago, beste hizkuntza batean a mí como si te meten un yunque por el culo, etc., Mariluz. Zer uzten diguzue? «Zer uzten dizuegun? Gure mamuak uzten dizkizuegu herentzian. Gutxi iruditzen, ala? Esker txarrekoak zuek». Ezikusiarena egin dezakezue, auzoz, bizilagunez, jagole eta jasaile sentimentalez, hiriz alda zaitezkete, baina gutxien espero duzuenean agertuko zaizkizue mamuak.\n«Merezita heukan, herorri henbilkion patuari segika».\n«Bizi hadi horrekin, izorrai».\n«Bizi hadi horrekin hemen».\nBaina lana ez dago amaituta. Kare biziaren ideia ez dakigu nork izan duen. Vargas, Hernandez, elkarri deituratik esaten diote, nahiz eta teniente koronelak espresuki debekatu dien. Arrastorik ez, garbia omen, dena erretzen du kareak. Zakurrek ere ezingo lituzkete topatu.\nGero hautsak eta urteek egin dezatela egin beharrekoa. Folio zuri bat.\n«Oraindik ez al dakizu zer bilakatuko zaren, Soto? Esatea nahi? Ez dut uste entzutea gustatuko zaizunik. Hala ere? Benetan esatea nahi? Ongi da, Soto. Hara. Esango dizut. Bilakatuko zara martiri guztiak bezala hasieran herriaren adrenalina. Eta bilakatuko zara martiri guztiak bezala gero herriaren anestesia. Formola aipatzea krudelegia litzateke, eta bestalde, herria hitza bera jarriko dute urte gutxi barru formoletan. Zergatik esaten dudan hori? Zentzua galduko duelako herri hitzak, lagun maitea, cher ami, my friend. Tuberkulu itsusi baten pare erabiliko dute hitz hori, bai, ez harritu, ez begiratu niri horrela... Baina gauza berri gehiegi kolpe batean ezin azalduko dizkizut, ezta? Hobe isiltzea... Herria, hitz hori erabiliko dut oraingoz, apurka-apurka ohitzen joan zaitezen. Eta esan dut bilakatuko zarela martiri guztiak bezala hasieran herriaren adrenalina, eta bilakatuko zarela gero herria den tuberkulu zatar horren anestesia. Adrenalina lehenbizi, desarrazoiaren kontrako ikur, haserre askoren hodi-eroale zarelako. Ezteiek eztei berriak eta hiletek hileta berriak egiten dituztelako. Anestesia gero, beste gauza askoren arrazoia zure larruan bilatuko dutelako askok urte askoan. Adrenalina eta anestesia, akaso biak aldi berean. Jendeak indarra behar duenean zuen hilobi ezezagunean sartuko du burua, zuen urmaelean, zuen piszina horretan hartuko du gorroto eta kemen bustialdia, «a bai, gure mutilek egin duten hau ez dago ondo, baina hara zer egin zuten Sotorekin eta Zeberiorekin... Ahaztu duzu, ala? Ez dituzu Soto eta Zeberio maite, ala? Herriak ez du ahaztuko, herriak ez du barkatuko».\nDzart itxi da lehen atea, kopilotuarena gero. Dzart. Linternak itzali dituzte autoetan sartzerako. Bigarren autoa eta bertan doazen esaneko gizonak, dela portaeran dela mugimenduan, lehen autoaren itzal besterik ez dira. Egiten dugun guztia egina du beste norbaitek lehenago. Zu egongo zaren lekuan, egona da beste bat lehenago.\nIsilik doaz ibilgailu barruetan esaneko gizonak. Leihoak itxita, kilkerrak eta txitxarrak entzun gabe. Norbait urduritu da, kontzientzian harramazka hasten den arratoia duzue isiltasuna.\n— Jarri irratia norbaitek, demonio! Honek hileta bat ematen dik!\nEdo: «Zigarro bat inork?». Auto barruan erretzeko enpatxurik ez garai hartan. Hogeigarren mendea, siglo veinte. Sagu-tranpa hori. Haietako bakarren batek ez du erretzen, baina are gutxiago du eskaintzen zaion zigarroari uko egiteko aldarterik, Vargas, Hernandez, beste hainbat, bi hilotz lurperatzetik datozen gizon esanekoak direla kontuan hartuta. Hiru ipurtargi eta kea, autoko leihatilak itxita. Nork bere burutazioak. Eskuak garbitzeko gogoa denek. Gai transzendentaletatik egunerokotasunera jauzi egiten dute otupen freudiarrek: humanoak dira, jakina humanoak direla, humanoegiak, heriotza atzean utzi dute eta Anís del Mono kopa eta Lagarto xaboia eskatzen dizkio gogoak polizietako bati (lagarto, lagarto), larrua jo gabe daramatzan egunak («sin meterla en caliente») gogora ekartzen beste bati, haurraren sukarra eta emaztea esna egoteko aukera urriak hirugarrenari, haserretuko ote litzaiokeen esnarazi eta atzetik joko balio larrua berriz ere bere larruan sentitzeko, barruko arroparik kendu gabe larrua jo, kuleroa doi apartatuz eta kotoiaren frikzioa buztanean sentituz. Komisarian ala nork bere etxean garbituko dituzte eskuak? Denek garbituko dituzte birritan? Txandaka? Hatzak eramango ote dituzte sudurrera eskuak txorrotaren pean busti aurretik? Ba ote dakite Zorionak zuri hiru aldiz abestu behar dela eskuak garbitu ahala bakteria guztiek alde egin dezaten?\n«Una mano lava otra mano; dos manos lavan la cara».\n«Los uniformes de diario no se llevan a casa, se lavan en el cuartel, ¿no conoce las reglas?».\nBaina kale jantzian doaz. De paisano.\nLehen ibilgailua urrundu da. Bigarren ibilgailua urrundu da. Demagun hau: esaneko gizonetako bat hamabi urte geroago Nerjako karezko etxe batean oporretan. Eguzkiak karean sute egiten du eta blai itsutzen da esaneko gizona, berun urtua dirudien brandy trago luzearen bultzada pixgarri alkoholikoak esaten dion bitartean, ez nahi bezain kontsolagarri inoiz:\n— Egin behar huena egin huen.\nKareztatutako horma zuriak esango dio:\nTorturatzaileak bestelako kezka domestikoak izango ditu aurki: semea langabezian, andrearen diabetesa, tumore bat, heriotzari begiratzeko beste modu batzuk, beste prisma bat.\n— ¡Decansen, armas!\n— Obediencia debida, no es gente: es gentuza; diligencia, ejecución, un trabajo como cualquier otro, combatir limpiamente la escoria.\n— Sí, mi comandante.\nEskerrak inork nahi ez duen altxor hau. Altxorra lurperatu zuenak nekez aurkituko luke orain. Hogeitaka urteko euriak eta hautsak aldatu egin dituzte lekuz sastrakak ere, allez hop! Lehoia uztaian zehar jauzi eginez otzan eta esaneko, berriro ere pauso batzuk haratago postura berbera hartzeko. Halaxe egiten du sastrakak ere jauzi aski denbora emanez gero, basamortuko dunak gauez bezalaxe. Mihilua, txilarra, izpilikua eta erromeroa bai, hortxe daude. Txilarra eta pinuen enborretako lika. Landareak jakintsuak dira, gizakia baino jakintsuagoak, pazientzia gehiagokoak bai behintzat. Ez da zaila hori, egia esan. Abar biluziren bat, trenbide anarkiko bateko trabesak irudikatuz estazio abandonatuan. Hori, ikusten duzun lehen gauza. Animaliaren baten burezurrak begitantzen zaizkizun adar lehorrak harrespilaren gainean. Zure burezurra. Begietatik hauts zurixka kendutakoan bereizi duzun lehen gauza karez estalitako izter-hezurrak eta aldakak izan dira. Eginahalak eta bi egin behar izan dituzu txahal batenak ez direla sinesteko. Kosta egin zaizu zutik jartzea, zaila da orporik gabe eta oinik gabe: hezurrak ez daude beren lekuan eta haizea dabilkizu hezur batetik besterako hutsuneetan txirulari. Zuri honek ez dirudienez hezurren zuritasun berezkoa, oinez abiatu baino lehen erabaki duzu lehenbizi hezur horiek lurrean lerratu eta banan-banan putz eginda garbitzea, kareari putz egitea, besoetan kilimak eragiten dizkizuten inurriei putz. Femurra ezagutu duzu, baina ez zara oso ona anatomian, eta tibia parea kokatu arren, saihetsen bat falta ote zaizun irudipena... Nerjan ume batek ote darabil falta zaizun saihetsezurra jostailuzko danborra tarrapatatan jotzeko? Saihetsezur bat gutxiago, zer egingo zaio. Ez da traba handia: bestaldean soberan duzunetarik bat kenduta orekatu da hain garrantzitsua ere ez den simetria. Zakur bat inguratu zaizu. Begira duzu, baba dariola. Hari bota diozu soberako saihetsezurra: gustura hartu du eta badoa hari gordeleku sekretuan lur ematera. Irribarrea atera zaizu, estreinakoz.\nEman da zabal zazu munduan hezurra.\nGabeziak gabezia, birikek bular-kaxaren barruan lurrera amildu gabe eutsiko diotela iruditzen zaizu. Hatzak hozkia emateko eran kraskarazi —«ongi hasi gaituk: nagiak kentzea besterik ez diat egin eta bete diat esnatu orduko lehen gutizia!»—, eta denak bere lekuan paratu dituzu. Bazoaz, zerorren eskultore, tirriki-tarraka, zeure buruari garai bateko eitea ematen.\nEskuetako hezurtxoak beren horretan zeuden, ez duzu puzzlea osatu beharrik izan, eta eskerrak. Burezurra hartu duzu eskuetan. Ez du hainbeste ere pisatzen. «Burezur begibakoa, ene antzik ba al duzu? Zerbaiti ustel usaina dario: egon lasai, zeruak konponduko du». Urrun daude Danimarkako mamuak, Danimarkako gazta zulodunak urrun; a, ez, suitzarrak ziren horiek. Gazta neutroak beren zulo neutroekin. Bala zeru urdina.\nEz da gauza bera hezurretan egotea edo norbere hezurretan egotea.\nZu, zeure hezurretan zaude berriro. Zeure larruan zaude berriro. «Orrazi bat izango banu eskura», ezin izan duzu pentsamendu burugabea, friboloa, saihestu.\nAgian orrazi horrexen bila zabiltzalako, inkontzienteki zulora begiratu duzu eta ikusi: ez orrazirik batere baizik eta ispilu hautsi bat, zurea ez den burezur bat kare zuriak errea, bere kaxatik irtena dirudien barailezur bat, hezur pila bat lekuz kanpo, zu ez bezala lo eta bizitzarik gabe. Ukitzen duzu mezu baten bila, laztantzen diozu barailezurra mezu baten bila: braillezurra.\n— Ez al hator nirekin, Zeberio? Etorri, gizona! Esnatu eta altxa!\nSorbaldetatik heldu diozu, hura bere loaldi luzetik iratzarri nahian, baina bitan apurtu zaizu haren klabikula, birigarro baten hezurdura hauskorra bailitzan. Haren artikulazioak lotzen saiatu zarenean igeltsuzko sagar bana desegin zaizu ezker-eskuin eskuetan. Putz egin diozu hautsari. Konprenitu duzu. Bera ez dator. Etsi du. Ez du bizitzeko gogorik, mendekatzekorik, barre egitekorik. Ez zara saiatu ere egin lagunaren iritzia mudarazten. Errespetua zor zaie hilik jarraitu nahi duten hildakoei ere. Hilik eta lo.\nHasperen egin duzu. Bakarkako lana da bizitza. Heriotza ere bai, nonbait.\nLaguna atzean utzita oinez abiatu zara honenbestez, saihets-errepiderantz, saihetsa baino zerbait gehiagoren falta sumatuz. Atzera begiratzen duzu tarteka. Laguna zurekin etortzea desio zenuke, baina ez datorkizu atzetik.\nZuloan geratu da betirako Zeberio isila, Zeberio diskretua, Zeberio zoroa, Zeberio anaia.\nGaua da. Gaua izatea merezi du. Valle de la Escombrera 10 Km dioen bide-seinaleari muzin egin eta La Aparecida 4 Km dioenaren ondoan jarri zara, jarri baino areago ezarri, autostopistei beldurrik ez dienen bat geratuko ote zaizun esperantza gutxirekin. Nork daki, germaniar familiaren bat akaso, Amsterdamgo hippy gazte saldoa Volkswagen furgoitxo bat mukuru beteta, mototsa luzeko emakume haxix-zale bular txiki eta politekoa gidari. «Eskatzea libre ez al da? Geratzen ote da hippyrik batere hainbeste urteren buruan? Europan egongo gara bada, honezkero, eskubide eta betebehar guztiekin, ala?». Hozkirriak zeharkatu dizu bizkarrezurra: eta esaneko jendea topatuko bazenu berriz, beste garai bateko jende hura, Hernandez, Vargas, lorazain bokaziorik gabeko Adam armatuak? Ez, gauza batzuk bizitzan behin bakarrik gerta daitezke, heriotzan behin bakarrik. Deabruaren narrazio lerroak ere ez dira hain makurrak. Zorte txarra litzateke hogeitaka urteren buruan berriz ere esaneko jendearekin tupust egitea... Ez, ez duzu uste haiek itzuliko zirenik hona. Hiltzailea ez da kemenaren lekura itzultzen. Kemen hori galdu egin zuelako aspaldi. Harritu egiten delako, beharbada, behiala kemen hura izate hutsaz.\nEz al da ederra bizirik egotea?\nBaina zu ez zaude bizirik: hilik zaude eta esna. Ez da gauza bera. Aldatu diren gauzen gose zara, mundua ikusi nahi duzu, diferente. Lagunak ikusi nahi dituzu, zahartuta. Barre egin haien kontraesanen lepotik. Ederra da bizirik egotea, baiki, dena aldatu eta pikutara nola joan den ikusteko besterik ez bada ere, ederra da bizitzara itzultzea. Zergatik ez ote dute hildakoek pribilegio hori? Ez da bidezkoa. Alta, honek ez dauka zerikusirik merezi duzunarekin... Xaloa zara bestaldetik datorren mamua izateko. Xalotasun pixka bat ez da txarra mamuen kasuan ere, denborarekin sendatzen da.\nKendu duzu azken zinta isolatzaile puska ahotik. Egarri zara. Edozer gauza musukatuko zenuke, zilarra ez izan arren, metal hotzen bat, oihalen bat, ezpainek bere lekuan jarraitzen dutela ziurtatzeko.\nHezetasuna hortzetan. «Ongi. Ni nauk, hauek dituk nire letagin okerrak».\nUrrunean gasolindegi bateko argiak, Shell konpainiakoak. Ondoan hostal bat: Hostal Europa. «Malo», pentsatu duzu, «negozioek falta duten horrexen izena izaten dute beti; Pensión Edén, Ultramarinos Paraíso... Hostal Europa? Excusatio non petita... Ez gaude Europan orduan, kontu nominal hutsa da. Agian Europa ezabatu egin dute feriante ahotseko bikoizleek». Dezepzionagarria, bereziki, europar humanistentzat, denak hilik ez baleude. Aukeran, hostala baino, nahiago gasolindegia: Shell. Muskuilu batetik irten eta beste muskuilu baterantz zuzendu. Zerraldoz zerraldo. Klarionarena dirudien, baina benetan kare biziarena den arrasto bat utziz bidean. Otsoek gernuarekin bezala karearekin eremua markatuz. Joko-zelaiko marrak eta mugak. Futbol-zelai inprobisatu bat hondartzan. Kare biziz. Lehen karea bakarrik zen bizia. Orain zeu ere bai. Berriro bizirik. Edo ia-ia. Hilik eta esna.\nZauri bat duzu gorri bekainean. Odol tanta bat eraman duzu ezpainetara. Irribarre egin duzu. Mirakulua obratu da: San Jenaro napolitarra negarrez hasi da. Erromeroaren lurrinak kiribil epelak egiten dizkizu sudur-zuloetan. Zeure baitan zaude berriz, nahiz eta taupadarik baduzunetz ziurtatzen ez zaren ausartzen, eta nahiago duzun zeure baitara bildu baino, entzumena kanporantz zorroztu eta olaturik batere entzuten ote den bereizten saiatu.\nEz da bereizten.\nAgian kilometro bat edo bi aurrerago, batek daki. Valle de la Escombrera. La Aparecida. Olatuak. Uhinak. Uhin espansiboak. Goizegi da etsitzeko, hasi besterik ez zara egin.\nOrrazirik ez azkenean, beraz. Zure betaurreko lodien arrastorik ere ez. Eta ondo ikusten duzu, hala ere. Inoiz baino hobeto. Harritzeaz batera kemena eman dizun koketeria keinu batez ilea eskuarekin lisatzea erabaki duzu, kortesia eta koketeria bizidunen ezaugarri ezdeusenak ere ez direla pentsatuz, baina zure gorputzaren presentzia ausentzia intermitente batek lausotzen duela, ez dakizu ziur garai bateko ile-xerloak diren, edo Cartagena aldeko haizearen epela ote den zure hatzek laztandu dutena.\nHonetaz ez dago zalantzarik: zeure larruan zaude berriz. Eta gauak gau izatea merezi duen bezala, inork ez dizu hori ukatuko, itsasoak bere azula adina merezi duzu zuk zeure larrua.


Ondareari buruzko erakusketa ireki dute Zumarragako kultur etxean - Otamotz : Otamotz\nRicardo Mediavilla errementari legazpiarra. // Gorka Gomez\nZumarragako kultur etxean Ondareari begirada argazki erakusketa ireki dute. Bertan,Euskal Herriko ondareari buruzko lehiaketara aurkeztutako 21 argazki ikus daitezke. Aukeratutako lanean artean, Gorka Gomez GOIERRIKO HITZAko lankideak ateratako bat dago. Erakusketa hilaren 30a arte egongo da zabalik: astelehenetik ostiralera, 09:30etik 13:30era eta 15:00etatik 21:00etara.\nArgazkiak toki ezberdinetan aterata daude: Sevillan, Almerian, Huelvan, Senegalen, Alacanten, Berlinen, Asturiasen, Atxarten, Menorcan, Iruñean, Aian, Eibarren, Pasaian, Otzarretan, Bilbon, Iturenen, Sestaon…\nGoierriko bi argazki\nGoierrin ateratako bi argazki daude. Biak argazkilari legazpiarrek ateratakoak dira: bata Txakel Urartek atera zuen San Adrian igarobidean eta bestea Gorka Gomezek egin zion Ricardo Mediavilla errementari legazpiarrari.\nOrain arte lehiaketaren zazpi edizio egin dira eta Gomezek bosgarrenean parte hartu zuen. «Ricardo Mediavilla laguna dut eta bere tailerrean argazki batzuk atera nizkion. Izan ere, bere jarduna ikusgarria da. Lehiaketaren berri izan nuenean, Mediavillari ateratako argazkia gaiarekin bat zetorrenez, lehiaketara aurkeztea erabaki nuen», azaldu du. Gomezek bigarren saria lortu zuen bere lagunari ateratako argazkiarekin.\nZumarragako Zelai Arizti kultur etxeko erakusketa Ondarebiziak muntatu du. Ondarebizia ondareari buruz sentsibilizatzeko proiektu bat da. Baita elkarlana bultzatu nahi duten ondare zentroek bultzatutako lan plataforma bat ere. Ondarebizia Museum Cemento Rezolak eta K6 Kultur Kudeaketa enpresak bultzatu dute, Eusko Jaurlaritzaren laguntzarekin.


Erosi Removio Sevillan\nErosi gel Removio sevillarra merkean\nEspainia jendeak maiz papiloma eta garatxoen arazoari aurre egiten dion herrialdea da. Eta orain irtenbide hobea dago: gelak verruen eta papilomaren aurka Removio. Gel arrakastaz lortzeko, hau egin beharko zenuke:\nZuzendariak deituko dizu eta entregatzeko epea kontatuko dizu eta produktuari buruzko galdera guztiak erantzungo dizkizu.\nHartu gelak, paketea jaso ondoren, mezularitzari edo posta bidez ordaindu beharko diozu.\nRemovio gel eros dezakezu €39 beherapenarekin eta% 50eko beherapena lortu fabrikatzailearen webgune ofizialean.\nNola erosi Sevillan Removio\nGiza papiloma birusa arazo larria da Espainiako pertsona guztientzat. Removio wart eta papilloma gel natural eta eraginkorra da Sevillan eskuragarri. Droga etxean erabiltzeko erraza da, garatxoak eta papilomak kentzeko mediku laguntzarik bilatu gabe. Erremedioak larruazaleko gaixotasunak kentzen laguntzen du, hala nola papilomak eta garatxoak. Droga gizonezkoek zein emakumezkoek berdin erabil dezakete. Verruak eta papilomak sendatzeko beharrezko probak gainditu eta ziurtagiria jaso du. Nola eskatu Removio gel?\nEska ezazu gel Removio sevillarra (Espainia)\nRemovio anti-wart gel erosteko, bete eskaera orria web ofizialean, zure izena eta telefono zenbakia adieraziz. Bete inprimakia zurekin harremanetan jartzeko. Jaso gure espezialista baten doako kontsulta xehetasun guztiak argitzeko eta eskaera egiteko. Eskaera egin ondoren, jaso Sevillako ondasunak jarritako orduan eta ordaindu ondasunak jaso ondoren. Paketea jaso ondoren eskaera ordaindu ahal izango duzu. Postariak zehaztutako helbidera bidaltzeko kostu zehatza desberdina izan daiteke salgaiak jasotzen dituzun hiri desberdinetan - Sevilla.\n% 50eko deskontua gaur, eska ezazu prezio baxuan.Bizkortu uneko deskontua lortzeko -50% €39 fabrikatzailearen webgunean.\nRemovio Granadan Removio Malagan\nBuruzko iritziak Removio Sevillan\nEskatzeko Removio Sevillan % 50 bakoitza


Langabetuentzako prestakuntza-ikastaroak erabilgarriak al dira? | Consumer\nLangabetuentzako prestakuntza-ikastaroak erabilgarriak al dira?\nLangabeziaren ikastaroak kalitatezko prestakuntza dira, eta ez da beti erabilgarria izaten, enpresen benetako beharretara ez egokitzeagatik.\narabera: Osteguna, 2016ko azaroaren 03a\nLangabezia-ikastaroak eta lan-merkatuaren egoerara egokitzea gai eztabaidagarria dira, defendatzaileak eta aurkariak, eta abantaila eta eragozpen batzuk dituzte artikulu honetan. Alde batetik, ondo aukeratuz gero eta ondo aprobetxatzen badira, eraginkorrak dira, langabeak laneratzea errazteko beharrezko ezagutzak ematen dituzten profesionalek ematen dituzten prestakuntza-ikastaroak baitira. Kontrakoak? Plaza gutxi daude eta, gainera, ez dira beti egokitzen enpresen eskaeratara eta geralekuaren benetako beharretara.\nNork eman dezake izena langabeziaren prestakuntza-ikastaroetan?\nIrailean, Espainiako langabetuen kopurua 3.720.297 izan zen, Enplegu eta Gizarte Segurantza Ministerioaren datuen arabera. Estatuko Enplegu Zerbitzu Publikoan erregistratutako langabetu-talde horretan (SEPE) edo inoiz lan egin ez duenean eta enplegu-eskatzaile gisa izena emanda dagoenean, zerbitzu horrek eta autonomia-erkidegoetako enplegu-zerbitzu publikoek diruz lagundutako ikastaro batean parte har dezake.\nZer dokumentu behar dira langabezian izena emateko?\nAre gehiago, prestazio edo laguntza bat kobratzen ari bagara, ez da posible, prestakuntza-programetan parte hartzeko prest egon behar da. Eta enplegu-zerbitzu publikoek deialdietan parte hartzeko deialdiak, prestakuntza-ikastaroak edo lan-orientazioko hitzaldiak bidaltzen badituzte, nahitaez joan behar da, ez betetzeak zigorrak ekar baititzake, baita laguntza kentzea ere.\nLangabetuei prestakuntza ikastaroen 4 abantaila\nLangabetuentzako prestakuntza-ikastaroek abantaila nabarmenak dituzte, besteak beste, honako hauek:\nDoakoak dira. “INEMeko ikastaroak” (orain, SEPA) izeneko ia guztiak aukera bikaina dira, gehien behar dutenei, langabeei, dohainik prestakuntza eskaintzen baitiete.\nEskaintza oso zabala da. Urtero, katalogo bat argitaratzen da enplegu-zerbitzuen prestakuntza-eskaintza osoarekin. Ikastaro guztiak agertzen diren zerrendan, bakoitza kode batekin identifikatuta dago. Ehunka ikastaro daude, ia denentzat: web orrien programatzaileak, gozogileak, ile-apaintzaileak, hizkuntza-ikastaroak, enpresa-kudeaketako ikastaroak…, SEpeko web orrian ikus daitekeen bezala.\nBarietate horrek, batzuetan, nahastea eragin dezake. Horregatik, oso garrantzitsua da ikastaro bat aukeratu eta izena eman aurretik, interesdunak bere eduki zehatzari buruzko txostena egitea. Era berean, benetan eraginkorra izan dadin, komeni da jakitea zer okupazio-maila duten, hau da, jakitea ea egin duten pertsonek lana lortu duten eta zenbat denboran.\nIrakasleak eta materiala kalitatezkoak dira.Ikastaroak ematen dituzten irakasleak adituak dira lantzen dituzten gaietan, eta erabiltzen dituzten gaiak eta gaiak kalitatezkoak dira. Hori da, hain zuzen, ikuspegi orokorra. Ikastaro batean izena ematean eta ikastaroan parte hartzean, ordea, ez dela horrela ikusten bada, autonomia-erkidegoko enplegu-zerbitzuko arduradunari jakinarazi behar zaio.\nDiploma edo ziurtagiria ematen dute.Ikasturtea amaitzean, aprobetxatu bada eta errendimendu ona izan bada, jasotako prestakuntza egiaztatzen duten diplomak ematen dira. Ofizialak ez badira ere, kasu askotan, lan-eskaintza batean edo oposizio batean eskatzen diren ezagutzak daudela justifikatzeko erabil daitezke.\nIrudia: Lubosa Houska\nZer eragozpen dituzte langabetuentzako ikastaroek?\nEz dute beti loturarik enpresek eskatzen dutenarekin. Ematen diren ikastaroak kalitatezkoak dira eta langabetuak osatzen dituzte, baina ez dira beti erabilgarriak izaten ikasleek lana aurkitu dezaten. Zergatik? Ez direlako egokitzen lan-merkatuak benetan eskatzen duenera, langabeak foro askotan aipatzen direnez. Eta konpainiak bide batetik eta bestetik doaz, eta, beraz, desadostasun horrek esan nahi du profesionalak, trebatuak, ez duela enplegu batean gauzatzen.\nPlaza gutxi daude eta deitzeko denbora asko behar dute.Oso ikastaro onak daude, baina oso ohikoa da plaza baino eskaera gehiago egotea. Hori dela eta, askotan hautaketa-prozesu labur bat izaten da, SEpeko prestakuntza eta lan-orientazioko arduradunek izena emateko unean ohartarazten dutenez. Aurreko gaitasunak kontuan hartzeaz gain – ikastaro batzuek ezagutza zehatzak behar dituzte -, 25 urtetik gorakoek ere lehentasuna dute, eta urte bat edo gehiago daramatenek ere bai. Plazarik gabe geratzen bada, ikastaroa ematen duen erakunde homologatuarekin harremanetan jar daiteke beste hiri batean plaza bat eskatzeko.\nLangabeek egindako beste kexa bat da ikastaro bat egiteko berandu jotzea, pertsona bat batean izena ematen denetik, batzuetan hilabete batzuk igarotzen baitira.\nOso zorrotzak dira asistentziarekin.Hilabete batean ikasleak eskoletara hiru aldiz edo gehiagotan falta badira frogagiririk gabe edo ikastaroa aprobetxamenduz egiten ez bada, beste hautagai bati eman dakioke bere lanpostua (betiere emandako ikastaroaren %50 baino gehiago ez bada) eta kanporaketa dakar. Bai, falta da, beti jakinaraziz, medikuarengana joan behar izanez gero, epaitegira joan edo lan bat hasi, besteak beste.\nLangile aktiboentzako prestakuntza-ikastaroak\nHalaber, SPSEk prestakuntza-ikastaroak eskaintzen ditu lanean ari diren langileak birziklatzeko eta gaitasunak eta gaitasunak hobetzeko. Prestakuntza hori aurrez aurre nahiz urrutitik ematen da, baita online moduan ere.\nenplegua ikastaroak langabezia mercado trabajo-eu paro-eu


Lan munduaren esplotazio kontzeptuala - Nontzeberri\nHasiera/ARTEA/Lan munduaren esplotazio kontzeptuala\nLan munduaren esplotazio kontzeptuala\nHélène Duboc artista frantsesaren Waiting for loading izeneko erakusketa aurkeztu zuen Bilbao Artek joan den barikuan. Erakusketa berria irailaren 26ra arte izango da ikusgai bertako Erakusketa Aretoan.\nBilbao Arteko 2013ko artista egoiliarra izan den Hélène Duboc bere sorkuntza-proiektua erakusteko aukera izan du. Bilbao Artek igorri digun oharrean irakur daitekeenez “Waiting for loading lan edo ekoizpen ekintzari eta bere errepresentazioaren harremanen artxibo, kudeaketa, transgresio eta bilakaeraren paradigman dauka testuingurua. Proiektu honek lan munduaren esplotazio kontzeptualari eta lantegi ingurunei lotutako errepresentazioei zuzendutako ekintza dinamikak ezartzea bilatzen du”\nErakusketa eskultura, instalazioa, interaktibitatea eta grafika proposamenak biltzen ditu Hélène Duboc artista frantsesak. “Waiting for loading, iaz Bilbao Arte Fundazioan garatu nuen proiektuaren etapa bat izatea nahi nuke, funtsezko hiru oinarri nagusiren gainean eraikita: lana, lantegi-giroa eta kondekorazioa. Hiruren artean osatzen duten erroteria triangeluarraren bitartez, ikuspegi pertsonala eskaini nahi izan diot testuinguru jakin bati, gaur egungoari alegia, ekonomiaren eta balioen arloko krisi suntsigarriak erabat baldintzatuta, ekoizpenerako lekuen abandonua eta eraispena kudeatu duena”, azaldu du artistak.\nHélène Duboc lizentziatua da Amiens-eko Jules Verne Unibertsitateko Arte Fakultatean. Hainbat erakusketa egin ditu, haien artean: XXVII Muestra Joven de Arte de La Rioja-n, edo Import/Export, erakusketa indibiduala, Alicanteko Centro 14-n.\nBihar Euskal Herriko I. Elektrotxaranga topaketa\nDabadaba aretoaren iraileko programazioa


Woody Allenek gaur ekingo deutso film barriari Donostian - bizkaie.biz\nBizkaie! 2019-07-10 08:26 Zinemea\nDonostian, Pasaian eta Zumaian egingo ditue filmaketa lanak.\nWoody Allenek bere hurrengo proiektua, Rifkin's Festival, aurkeztu dau prentsaurreko jentetsuan, inguruan lantaldeko aktoreak, produktoreak eta Markel Olano, Gipuzkoa Aldun Nagusia eta Donostiako alkate Eneko Goia zituala, besteak beste, Elena Anaya, Gina Gershon, Sergi Lopez eta Wally Shawn aktoreak.\nWoody Allenen filmearen grabaketearen harian, Kontxako hondartza dana ez dabe zarratuko; kazetarien galderei erantzunez, Woody Allen zinemagileak badaki hil arte jarraituko dauela lanean. Allenen eretxiz, edadea (83 urte) eta Dylan Farrow alabatzakoak sexu abusuak egin eutsozala salatu eta gero bere herrialdean haren inguruan zabaldutako ezikusia (AEBetan ezin izan dau estreinau egindako azken filma, A Rainy Day in New York, Europan ikusi ahal izango dana) ez dira atxakia izango erretiroa hartzeko: Nik giza hartu-emonak jorratzen ditut, jentearen artekoak, komedia, adierazo dau.\nWoody Allenen azkena komedia erromantikoa izango da, Donostiako Zinemaldian girotutako istorio bat idatzi dau, 2004ko Donostiako Zinemaldia agertoki dauena, hain zuzen be.\nDonostiak eta horren inguruak, jaialdiak hartzen dauen eremuak, baita berdeguneek eta itsasoak be protagonismo handia izango dabe: Donostiaren gaineko nire ikuspegia aurkeztu nahi deutsat munduari, paradisuaren gaineko ikuspegia, bere garaian New Yorkegaz zein Parisegaz egin neban legez, adierazo dau zuzendariak.\nGaur hasiko dira pelikulea filmetan Donostian eta abuztuaren 23ra arte jardungo dabe lanean, uriburuan ez eze, Pasaian, Zumaian eta Gipuzkoako beste hainbat lekutan be.


Covid kutsatzeak non gertatzen diren: datu kezkagarriak\n2021/03/19 sustatu.com -- Albiste originala ikusi\nCovid pandemiari buruzko EAEko datuetan, herritarrei jakinarazi ez zaien baina Eusko Legebiltzarrean publiko egin den datu multzo baten berri eman du aste honetan Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkideak. Lau hilabeteko tarte batean, Covid kutsaketen agerraldiak non izan diren zehazten da; hau da, kutsaketa bat baino gehiago lotu direnean agerraldi batean, toki jakin batean. Datuak berriak dira, eta Koldo Garcia genetistak Twitterren azaldu bezala, kezkagarriak ezkutatu izan dutenagatik, eta aditzera ematen dutenagatik.\nHauxe da Uberari pasatutako dokumentua (Legebiltzarreko webgunean, eta geuk gorde dugun kopia batean), berak Twitter bidez zabaldu zuena, eta laburpen hau dakarrena:\nKoldo Garciak hari batean ondorioak atera ditu, eta grafiko berriak sortu. Lehenengo eta behin, Garciak azpimarratzen du agerraldi identifikatuak oso gutxi direla, %80 eta %90 artean ez dakite non gertatu diren. Hau datu arraroa eta kezkagarritzat jotzen du, azken aldian agerraldien jatorria %50ean identifikatua zegoela esan izan delako. Jatorri ezezagunak eta ezagunak bilduta, honela geratzen da grafikoa:\nEta kasu ezezagunak kenduta, horrela geratzen da banaketa grafikoki:\nKutsatze gehienak, osasun eta hezkuntzaren eremuan gertatu badira, Garciaren irakurketan, administrazioaren ardura zuzen-zuzena duten esparruak dira horietxek, eta hor egon da efektibitate gutxiena babes neurriak ezartzeko orduan. Gizarteak oro har, pertsonek beren jarduera sozialean, zuhurrago jokatu dute eta kutsatze kasuak norbanakoen jarduerarekin lotzea zailagoa da. Abendutik aurrerako murrizketa sozialek, oro har, kutsatze sozialen beherakada markatzen dute: baina administrazioaren alorreko kasuetan, ez da nabari hori.\nEra berean, arreta deitzen dio Garciari etxeko kutsatzeen maila ia ezereza. Bereziki Nafarroan epe berdinerako zabaldutako datuekin kontraste egiten du horrek:\nIrakurri txostena, eta Koldo Garciaren azalpenen haria. Gutxienez, datu bilketan ezezagutza kolektibo handi batean gabiltzala erakusten du; eta datuen komunikazioan, eta haien ondorioz hartutako erabakien zuhurtzian zalantzak pizten dira.\n야구분석 충전 및 환전


Herri Ondarea :: Baldea sorkiaren gainean eroatea\nOrduan errekara joaten ziran erropak garbitzen. Iturriaren alboan dagoan errekara joaten ziran, Zamudiora bajatzen dan errekara. Errekea behar dan moduan eginda egoan harriagaz. Astelehenetan errekara erropak garbitzen! Erropea errekara balde zabaletan eroaten eben. Hamar litro eukiko zituan baldeak. Baldea buruan hartuta eroaten zan, sorkiaren gainean.\nLekukoak sorki bat hartu eta zelan ipinten zan azaltzen dau.


672 Eredua (Main.Ereduak.672 Eredua.WebHome) - XWiki\nAzken aldaketa ZERGA BIDEA 2020/06/29 09:01\nAITORPEN ZIRRIBORROAREN LABURPENA\nAUTOLIKIDAZIOAREN DATU OROKORRAK\nAUTOLIKIDAZIOAREN DATU EKONOMIKOAK\nAurretik likidatutako aseguruen metaketa\nDOKUMENTU PRIBATUEN EREDUAK\nPantaila honetan, aitorpenaren laburpen bat agertzen da, hainbat ataletan sartutako datuen arabera prestatu dena.\nAitorpenaren ataletan sartzeko, MENUA botoia sakatu daiteke edo, bestela, AURREKOA eta HURRENGOA botoiak, aitorpenaren urrats guztiei jarraipena egiteko aukera ematen baitute.\nBehin atalak eta derrigorrezko datu guztiak beteta, aitorpenaren aurkezpena AURKEZTU botoiaren bidez egin ahal izango da.\nAURREBISTA edo PDF botoia sakatuta aitorpenaren zirriborroa agertuko da, baina ez du balio izango aitorpena aurkezteko.\nDokumentua identifikatzeko pertsona bat aukeratu eta haren datuak adierazi.\nGoitibeherako zerrendan aukeratu zerga sortu duen egintza edo kontratua jasotzen duen dokumentu mota (notariala, judiziala, administratiboa edo pribatua).\nAdierazi, hala badagokio, notarioaren izen-abizenak edo dokumentua eman duen organo judizial edo administratiboaren datuak.\nProtokolo zenbakia / Erreferentzia\nAdierazi, hala badagokio, dokumentu notarialaren protokolo zenbakia edo dokumentu judizial edo administratiboaren erreferentzia.\nAdierazi zein egunetan egin den dokumentua.\nDokumentuan ageri diren eskuratzeko modu desberdinak adierazi:\n-Oinordetza: Ondasun eta eskubideak herentzia, legatu edo beste edozein oinordetza titulu bidez eskuratzea.\n-Dohaintza: Ondasun eta eskubideak eskuratzea dohaintzaz edo “inter vivos” egindako doako beste edozein negozio juridikoren bidez.\n-Asegurua: Bizi aseguruen onuradunek jasotako zenbatekoak, asegurua kontratatu duena eta onuraduna pertsona bera ez bada, 2006ko abenduaren 29ko 10/06 Foru Arauak, Gipuzkoako Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergarenak, 18.a) artikuluan berariaz erregulatutako kasuak salbu.\nGoitibeherako zerrendan aukeratu kausatzaile aseguratua.\nKausatzaile berri bat aukeratzeko (hau da, zerrendan ageri ez den kausatzaile bat), GEHITU botoia sakatu eta bere datuak sartu.\nAdierazi zein egunetan hil den kausatzailea edo, bestela, zein egunetan irmo bihurtu den absentearen heriotza-adierazpena Kode Zibilaren 196. artikuluaren arabera.\nOhiko bizilekua sortzapen egunean\nAukeratu HERRIA eta, kasua bada, PROBINTZIA, dagokion goitibeherako zerrendan.\nOhiko bizilekua Zergaren Foru Arauak 2 bis artikuluan dioenari jarraiki zehaztuko da.\nKausatzailearen ohiko bizilekua Gipuzkoan badago sortzapen egunean, ondoko informazioa eman behar da, sortzapen egunaren arabera:\n“EAEn egun gehiago” (2017ko abenduaren 30etik aurrera sortutako zerga-egitateak):\nBAI adierazi kausatzaileak zergaren sortzapen egunaren aurreko 5 urteetako denboraldian ez baditu egun gehiago pasa lurralde erkidean.\nBestela, EZ adierazi. Kasu horretan, obligazio pertsonalagatik tributatuz gero, lurralde erkideko arauak aplikatuko dira. Zein autonomia-erkidegotako arauak aplikatu behar diren zehazteko, kontuan izan behar da zein autonomia-erkidegotan igaro duen denbora gehien sortzapen egunaren aurreko 5 urteetako denboraldian, kalkulu horretarako EAEn igarotako egunak kontuan hartu gabe.\nOHARRA: Aplikagarri den lurralde erkideko araudiak aseguruen zenbatekoa oinordetzaren ondasun edo eskubide bezala sartzera behartzen badu, 670 eredua bete beharko da (ez 672 eredua).\n“Ohiko egoitza EAEn” (2017ko abenduaren 29 arte sortutako zerga-egitateak):\nBAI adierazi kausatzaileak ohiko bizilekua Euskal Autonomia Erkidegoan izan badu aurreko 5 urteetan, zergaren sortzapen egunetik kontatuta.\nBestela, EZ adierazi. Kasu horretan, obligazio pertsonalagatik tributatuz gero, lurralde erkideko arauak aplikatuko dira. Zein autonomia-erkidegotako arauak aplikatu behar diren zehazteko, kontuan izan behar da ohiko bizilekua zein autonomia-erkidegotan izan duen denbora gehiagoz sortzapen egunaren aurreko 5 urteetako denboraldian, kalkulu horretarako EAEn ohiko bizilekua izandako denboraldia kontuan hartu gabe.\nKausatzailearen datu ekonomikoak\nAtal hau oinordetza kasuetan bete behar da. Hortaz, bizi-aseguruen onuradunek jasotako zenbatekoak aitortuz gero bakarrik, atal hau bete beharrik ez dago.\nAutolikidazio berri bat egiteko GEHITU botoia sakatu eta adierazi eredua, kausatzailea eta subjetu pasiboa dagokion goitibeherako zerrendan. Subjektu pasiboa ez bada zerrendan ageri, BERRIA botoia sakatu.\nSubjektu pasiboaren datuak: datu nagusiak (NAN, izen-abizenak, jaiotze eguna, sexua, etab.): Ageri diren datuak ez badira zuzenak, EDITATU botoia sakatu zuzentzeko.\nZerga helbidea (zerga helbidea Gipuzkoan EZ duten zergadunek soilik)\nLauki hau ondoko kasuan bakarrik bete behar da: subjektu pasiboaren egungo helbidea Gipuzkoan ez dagoenean.\nOhiko bizilekua edo egoitza zergaren Foru Arauko 2bis artikuluan xedatutakoaren arabera finkatzen da.\nGoitibeherako zerrendan aukeratu zergadunak edo onuradunak kausatzailearekin duen ahaidetasun harremana.\nGipuzkoan egoiliarra den aseguru entitatea edo Gipuzkoan jarduten duten atzerriko entitateekin lurralde horretan kontratatutako asegurua\nLauki hau ondoko kasuan bete behar da bakarrik: subjektu pasiboaren ohiko bizilekua atzerrian dagoenean sortzapen egunean (obligazio erreala).\nAdierazi zenbat diren onuradunak edo subjektu pasiboak.\nBAI ala EZ adierazi, dagokionaren arabera, Oinordetzen eta Dohaintzen gaineko zergaren araudiari jarraituta.\n3/1990 FAren 2. Xed. Irag\nBAI adierazi subjektu pasiboa Foru Arauaren Bigarren Xedapen Iragankorrera biltzen bada.\nBizi aseguruen onuradunak jasotako zenbatekoa aurretiaz aurkeztutako eredu batean likidatua izan bada, BAI jarri dagokion laukian. Kasu horretan ez da beharrezkoa izango autolikidazioko lauki bat bera ere betetzea.\n1.Bi urtetik gorako aurrerapenez kontratatutako aseguru indibidualak eta aseguru kolektiboak\nLauki honetan ondoko zenbatekoak adieraziko dira: aseguru indibidualetatik jasotakoak (baldin eta polizan adierazitako ezbeharra eta kontratuaren artean bi urte baino gehiago igaro badira) eta aseguru kolektiboetatik jasotakoak.\n2.Bi urtetik beherako aurrerapenez kontratatutako aseguru indibidualak\nLauki honetan ondoko bizitza-aseguruetatik jasotako zenbatekoak adieraziko dira bakarrik: aseguru indibidualetatik jasotakoak baldin eta polizan adierazitako ezbeharra eta kontratuaren artean bi urte baino gutxiago igaro badira.\nAtal honetan aurretiaz likidatutako aseguruen zenbatekoak adierazi behar dira, ondoko sailkapena kontuan hartuta:\n1.Bi urtetik gorako aurrerapenez kontratatutako aseguru indibidualak eta aseguru kolektiboak: Lauki honetan ondoko zenbatekoak adieraziko dira: aseguru indibidualetatik jasotakoak (baldin eta polizan adierazitako ezbeharra eta kontratuaren artean bi urte baino gehiago igaro badira) eta aseguru kolektiboetatik jasotakoak.\n2.Bi urtetik beherako aurrerapenez kontratatutako aseguru indibidualak: Lauki honetan ondoko bizitza-aseguruetatik jasotako zenbatekoak adieraziko dira bakarrik: aseguru indibidualetatik jasotakoak baldin eta polizan adierazitako ezbeharra eta kontratuaren artean bi urte baino gutxiago igaro badira.\nBizitza aseguruaren poliza\nProgramak kalkulatzen du, “BIZITZA ASEGURUEN POLIZA” atalean aldez aurretik adierazitako datuen arabera.\nProgramak kalkulatzen du, “AURRETIK LIKIDATUTAKO ASEGURUEN METAKETA” atalean aldez aurretik adierazitako datuen arabera.\nOndoko eragiketaren emaitza da: Bizitza aseguruaren poliza + Metatutakoa\nProgramak kalkulatzen du, “MURRIZPENAK” atalean aldez aurretik adierazitako datuen arabera.\nOndoko eragiketaren emaitza da: Zerga oinarria – Murrizpenak\nOndoko eragiketaren emaitza da: Oinarri likidagarria x Zergak indarrean duen tarifa.\nAurreko kuoten kenkaria\nAdierazi eskuratzaileak lehenagotik ordaindutako kuotak.\nOndoko eragiketaren emaitza da: Kuota osoa – Aurreko kuoten kenkaria\nZerga sortu duen egintza edo kontratua dokumentatzen duen agiriaren jatorrizko alea eta kopia soila. Agiri horretan zehaztu behar da zein den zerga oinarrian sartutako ondasun edo eskubide bakoitzaren benetako balioa.\nKausatzaileak hitzartutako kontratuen fotokopia, edo, aseguru kolektiboen kasuan, aseguru-entitateak emandako ziurtagiria, zenbat jasoko den eta onuradunak zein diren adierazi behar duena.\nErregistro Zibilak luzatutako heriotza agiriaren fotokopia. Gainera, kausatzailearekiko ahaidetasun maila frogatu behar da, familia liburuaren fotokopia eta bestelako egiaztagiriena aurkeztuta, ahaidetasuna mailarik urrunenekoa denean izan ezik.\nOnuradunen eta kausatzailearen Nortasun Agiriaren fotokopia.\nAseguruaren polizan onuradunak ez badira berariaz eta zehazki aipatzen legezko oinordekoengana bidaltzen duelako, beharrezkoa izango da kausatzailearen testamentu-xedapenak aurkeztea, halakorik bada, azken nahien ziurtagiriarekin batera. Testamenturik ez badago, horren ordez, oinordekoak deklaratzen dituen auto judiziala edo akta aurkeztuko da.\nAurrekoa hala izanik ere, Zuzeneko Zergen Kudeaketa Zerbitzuak agiri horien jatorrizko aleak edo horien kopia baimendua aurkezteko eskatu ahal izango du.\n* 3/1990 Foru Araua, urtarrilaren 11koa, Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zergari buruzkoa.\n* 42/2012 Foru Dekretua, urriaren 22koa, Oinordetzen eta Dohaintzen gaineko Zergaren Erregelamendua onartzen duena.\n* 361/2013 Foru Agindua, apirilaren 15ekoa, Oinordetzen eta Dohaintzen gaineko Zergaren autolikidazioa egiteko 670, 671 eta 672 eredu berriak onartzen dituena.\nEredu bat prestatu dugu, bizitza aseguruen dokumentu pribatua egin ahal izateko.\nAgiri hori aukerakoa da, hau da, ez da nahitaez eredu hori erabili behar.\nSortzailea ZERGA BIDEA 2020/06/19 14:26


Jakin ezazu zein diren Arabako Ganberak internazionalizazio-fasean dauden 4.0 enpresei eskaintzen dizkien zerbitzuak\nArrakasta-kasuak: Caype eta 4.0 biltegia\nHemen dugu ArabaTIC, Arabako Aste Digitalaren hirugarren edizioa\nZure enpresak 4.0 zerbitzu eta soluzioak eskaintzen ditu? Presentzia du nazioartean edo internazionalizatzeko asmoa du? Arabako Ganberak topaketa bat antolatu du, eta internazionalizazio-fasean dauden 4.0 enpresetarako eskaintzen dituen erreminta eta laguntza guztiak erakutsiko ditu bertan.\nMaiatzaren 8ko (asteazkena) 12:00etan ganberaren egoitzara (Dato kalea 38) hurbiltzen diren enpresek, honako hau egin ahalko dute:\nEgungo eta etorkizuneko eskaintza esportagarria ganberako teknikariei azaldu.\nGanberak internazionalizazio-fasean dauden enpresei eskaintzen dizkien zerbitzuak zein diren jakin, hurrengo hilabeteetarako ekintza konkretuen proposamen batzuen berri ere izateaz gain.\nTalde edo klub informal baten zati izatea internazionalizazioan interesatutako enpresekin, baterako ekintzak burutzeko.\nDinamika hori lehendik ere egin da beste sektore batzuetako enpresekin, eta 4.0 soluzioak eskaintzen dituzten Arabako enpresak bultzatu nahi ditu eta laguntza eskaini nahi die internazionalizazioaren fase hain kritiko horretan.\nTopaketara bertaratu nahi diren edo informazio gehiago nahi duten enpresek honako helbide elektroniko honen bidez egin dezakete: industria@camaradealava.com.


Sortu - Bihar Bilbon preso ohiek deitu duten manifestazioan parte hartzeko deia egiten dugu\nBihar Bilbon preso ohiek deitu duten manifestazioan parte hartzeko deia egiten dugu\nBihar, abuztuak 26, 12:30etan Bilboko plaza Borobiletik abiatuta Bizkaiko preso ohiek deitu duten manifestazioarekin bat egiten du Sortuk eta bertan parte hartzeko deia egiten dugu. "Amnistiaren norabidean, preso eta iheslariak etxera!" lelopean, Bilboko Aste Nagusiko egun handian gauzatuko da mobilizazioa, jaietan ere senide eta lagunak bidaia latz horiek egiten jarraitu behar dutelako eta preso horiek etxetik urrun, haietako batzuk larri gaixorik, egunez egun baldintza gogorrei aurre egin behar dietelako.\nEgoera honen aurrean, elkartasun osoa eskaini nahi die Sortuk euskal preso eta iheslari politiko, senide zein lagunei. Izan ere, presoak kaleratzeko prozesua abiarazteko nahikoa da egun indarrean dagoen legedia aplikatzea. Horregatik, euskal preso politikoek abian jarri duten prozesua babestu eta txalotu du Sortuk eta emandako pausuak zein emango dituztenak babesteko deia egin dio euskal gizarteari.\nSortuk gogoratu nahi du euskal gizarteak behin baino gehiagotan erakutsi duela salbuespeneko espetxe politikarekin amaitu behar dela eta gatazka konponbidearen bidean euskal preso eta iheslariak etxean egon behar direla. Ostiral honetan beste behin ere bizi duten egoera latza gogoan izan eta eskaera justu eta demokratiko honekin bat egiteko aukera izango da Bilbon.\nSorrera: 25 Abuztua 2016