Egin/eragin. Zenbateraino sortu behar dituzte euskara elkarteek euskarazko guneak eta zenbateraino eragin behar dute lehendik dauden guneak euskalduntzeko? Kultur eskaintza. Azken urteotako kultur eskaintza oparoa izan da. Zenbateraino berrikusi eta berraztertu dira ordea, duela hogeita bost urte abian jarritako ildo ideologikoak? Komunikabideak. Euskarazko produkzio osoarentzat tokirik ba al da? Galdera horiek eta gehiago erantzun dituzte mahaikideek. Bestalde, Bagera, Berbaro, Euskarabila eta AEDko kideek norberaren euskara elkarteen esperientzia kontatu digute.\nKarmen Irizar, Juan Luis Arexolaleiba, Amaia Miner eta IÃ±aki ArrutiJon Urbe / Argazki Press\nMalores Etxeberria | Onintza Irureta Azkune @oirureta\nNola definituko zenukete euskara elkartea? Euskara elkarteen eredu batez hitz egin daiteke ala eredu desberdinak daude?\nKarmen Irizar. Ez daukat definizio bakarra. Badakit gauza izan beharko genukeela esaldi bakar batean definitzeko, baina. Urteetan erabili izan dugun definizioa ondokoa izan da: Euskaraz bizi nahi duen jendeak euskaraz bizi ahal izateko guneak eta aukerak sortzeko lana egiten duen taldea. Eta hala da neurri handi batean, baina inpresioa daukat oso motz geratzen ote den definizio hori bere horretan. Beste bi datu aipagarri daude. Batetik, erabileraren ikuspegitik egin dute beti lan elkarteek eta esango nuke erabileraren erreferente ere badirela. Bestetik, euskararen eskubideen eta konpromisoen ikuspegitik harago, elkarteen jarduna euskarak egunerokoan beste edozein hizkuntzak bezala betetzen dituen funtzioetan oinarritzen da.\nJuan Luis Arexolaleiba. Definizioarekin ados nago. Duela hogeita bost urte sortu ziren halako egoera bat gainditzeko. Kike Amonarriz eta bestek adierazi zuten ziklo berri bat ireki behar zela egoera gainditzeko. Filosofia, antolaketa eta ekimen aldetik ezaugarri propioak izan zituen eta dituen mugimendua da. Ea eredu desberdinak dauden? Oinarriak antzekoak dituzte, baina herri bakoitza mundu bat da.\nHasieran, euskara elkarteen zabalkundea oinarrietan eta filosofian burutu zen. Ondoren, hainbat ekimenek bilakaera handia izan zuten, hala nola, komunikabideek. Beraz, elkarte batzuek oinarriak baino ekimenak landu dituzte. Herri batzuetan esan dute: “Halako oinarridun elkartea egin behar dugu” eta beste batzuetan: “Begira, haiek aldizkaria egin dute, guk ere bai”. Bilakaera hobea izan dute eredua osotasunean hartu dutenek.\nIñaki Arruti. Esandako guztiarekin ados. Euskara elkartea hizkuntz komunitatea da, normalizatuta ez dagoenak behar ditu tresnak normalizazio hori artikulatzeko. Artikulazio horretan eragiten dutenak beharrak izaten dira, zer sentitzen den beharrezkoago. Orain dela 50 urte, seguruenik batere teoriarik gabe baina intuizio handiarekin, beharra sentitzen zen ikastola sortzeko, belaunaldi berriak euskaraz hezteko. 25 urte geroago, behar hori asetzen joan zen heinean, beste behar batzuk zeuden. Egoera zenbat eta normalizatuagoa izan, euskara elkarteen premia (eta beste gauza batzuena ere bai) txikiagoa da. Egoera normalizatuetan umeek etxean ikasten dute hizkuntza, helduek kalean eta jendea hizkuntza horretan bizi da. Hori da Madrilen madrildarrek egiten dutena. Hemen ez. Ume askok edo gehienek ez dute etxean ikasten baizik eta eskolan, heldu gehienek ez dute kalean ikasten baizik eta euskaltegian, eta euskaldun askok eta askok behar dituzte esparru eta harreman sare batzuk euskaraz bizi ahal izateko.\nEreduen kasuan nik ere hausnarketa bera egiten dut. Badaude oinarri edo printzipio batzuk, maila desberdinetan barneratuak baina elkarte guztiei dagozkienak. Konkrezioa herriz herri? Pertsona, baliabide, egoera soziolinguistiko eta abarren arabera emaitza diferenteak eman ditu.\nAmaia Miner. Zaila dago ezer berritzea esandakoak esanda. Beste generazio batekoa naiz. Euskara elkarteen sorrerak adoleszente bezala bizi izan ditut. Doberan [Hernaniko euskara elkartea] hasieratik egon naiz, baina 16-18 urte nituen. Filosofia eta teoriaren garaia galdu egin dut. Jarraipena izan da gurea. Euskara elkartea definitzen hasita esango nuke gure ama hizkuntza normalizatzen saiatzen den taldea dela. Badago konponente sentimentala, gure hizkuntza da, ez da kultur ondare soila.\nEreduen aldetik, erabat ados. Ereduak herri bakoitzean desberdinak dira eta gainera talde bultzatzaile bakoitzaren eredua ere oso desberdina da. Interesgune desberdineko taldeak mugitzen direnean, herri berean ere, oso bide desberdinetatik joan daiteke talde bera.\nK. Irizar. Baina oinarria berdina edo antzekoa.\nA. Miner. Oinarria bai, baina egiteko moduak asko aldatzen dira. Beste kontu interesgarria da, euskara elkarteak bata besteari begira egoten garela. Gazte jendeak sartzen denean esate baterako, beste elkarteek egiten dutenari begiratzen diote. Hausnarketa momentutan badago elkar begiratzeko joera hori.\nTopagunean ba al dituzue eredu tipo batzuk?\nK. Irizar. Zer ulertzen dugu eredutaz? Ulertzen badugu helburu bera izan, baina oinarri desberdinak dituen taldea, esango nuke ezetz, oinarriak denak dira berdinak. Erabileran, tokikotasunean, aisialdian, motibazioan eta sustapenean zentratu gara. Noski, Iñakik esan duen bezala, egoera soziolinguistikoak, biztanle kopuruak, euskaldun kopuruak, udalean dagoen alderdiaren jarrerak... asko baldintzatzen dute eta horren arabera jo dugu bide batetik edo bestetik, baina oinarrian ez dago desberdintasunik.\nUrtetako bilakaera izan dute euskara elkarteek. Orain, iraganarekin eta geroarekin alderatuz, zein puntutan daudela esan daiteke?\nJ. L. Arexolaleiba. AEDn [Arrasate Euskaldun Dezagun euskara elkartea] hainbat urtez aritu nintzen lanean, baina hamabost urte badira euskara elkartean zuzenean ez nabilela lanean. Beraz, gauzak ibili direnei eta dabiltzanei errespetu osoz eta animoak emanez esango ditut.\nEuskara elkarteetan denetik egongo da, baina nik ezagutzen dudanagatik zonalde euskaldunetan eta puntan ibilitako hainbat elkarte egoera ahul eta kezkagarrian dago. Dinamizatzaileak, liberatuak edo koordinatzaileak, gehiegi aldatzen dira eta era berean pisu handia dute. Boluntarioak edo militanteak maila apalean dabiltza, ez doaz gorantz. Elkarteak zer edo zertan ondo baldin badabiltza da euskaldunentzako kultur eskaintza bideratzen. Baina impasse egoera sumatzen dut. Euskara elkarteek bi zutabe dituzte: euskaldunei euskaraz bizitzeko aukerak ematea eta euskararen akuilu izatea. Sentsibilizazio edo akuilu lana askotan askoz ere lan inkomodoagoa da, ez da lan puntuala, ondo egin behar da. Alabaina, ez dakit elkarteak ez ote diren zentratu kultur eskaintza edo zerbitzuak areagotzen. Horrekin batera norabidea jarri eta akuilu lana egin behar da.\nEuskara elkarteekin lortu dena da egiturak jartzea pertsonen gainetik. Lehen pertsona gutxiren arabera taldearen egoera aldatzen zen.\nDuela 25 urte elkarteak egoera bati erantzuteko sortu ziren, baina kontuan edukita elkarteen eta gizartearen bilakaera, badago oinarri berri batzuetan sakontzeko premia.\nI. Arruti. 80ko hamarkadan elkarte gutxi izango ziren, 90ean eklosioa izan zen, 97an Topagunea... Argi dago momentu hau ez dela eklosio puntua euskara elkarteen kopuru aldetik eta dinamika aldetik ere ez. Egonkortasun egoeran daude, hitzak eduki ditzakeen gauza txar eta onekin. Egonkortasuna toki batzuetan subsistentzia da eta orduan karga negatiboa du. Beste toki batzuetan egonkortasuna da maila bat lortu eta dinamika normalizatu xamar batzuekin eragiten aritzea. Hori ere ezin dugu beti kritikagai jarri. Ezin da beti halako estasi egoeran, emozio betean ibili. Denek daukate beren erritmoa, eta elkarte baten bizitzak ere bai.\nBestea da kanpo faktoreen azterketa. 90eko hamarkadan gizartean borondatezko zerbait egitea balioen eskalan gaur egun baino askoz gorago zegoen. Kirol elkarteetan zer pasatzen da ba? Non dago kirol elkarte potentea zuzendaritza borondatezko indartsua daukana eta belaunaldi berriak ate joka dituena?\nDena dela, azkena esan duzun horrekin [Arexolaleiba] konforme nago. Badago bidegurutze bat sortu ziren oinarri eta premia batzuekin. Bidegurutze horretan, hor gabiltza errotondan, eta nonbaitetik atera behar dugu.\nA. Miner. Batez ere dibertsifikazioarena aipatuko nuke. Talde asko ari dira lanean euskararen inguruan: ikastetxeak, udaletxeak, euskaltegiak, euskara elkarteak... Denen lana kontaktuan dago. Bestetik, modan dauden gaiak aldatu egin dira, gizartean beste kezka batzuk dauzkagu: berdintasuna, ekologia, partehartzea... Militantzia, pixka bat goitik behera joan da, baina interesguneak aldatu egin dira edo gehiago daude. Jendea sakabanatu egiten da eta horrek indarrak asko jaisten ditu. Esan duzu borondatezko lanean ari direnak maila apalagoan ari direla, ordu gutxiagoz, indar gutxiagoz...\nJ. L. Arexolaleiba. Pertsona kopurua esan nahi nuen.\nA. Miner. Pertsona kopurua bakarrik ez, lana egiteko modua ere bai. Zuzendaritzako kidea egon daiteke egun guztia elkartearen gainean edo erabakiak hartzera mugatu. Bestalde, ulergarria da, euskara elkarteen lana zaila da, ez dira emaitzak ikusten, ez segituan, eta horrek ez du halako emoziorik sortzen.\nI. Arruti. Elizari gauza bera gertatzen zaio eta begira zer den. Estruktura du. Esan nahi dut beti barruko aldagaiekin saiatzen garela esplikatzen eta badago ikuspegi makroagoa ere.\nA. Miner. Kirola, auzo elkarteak... dena dago gainbeheran.\nI. Arruti. Galdera beste era batera egin daiteke: Ba al dago gizarte mugimendurik edo elkarterik izugarrizko eklosio puntua bizi eta transmisio gaitasun ikaragarrizkoarekin?\nA. Miner. Ez. Marketin askorekin bai batzuk.\nK. Irizar. Euskara elkarteen azpiegiturak finkatuta daude, baliabide materialak dituzte, humanoak, lan taldeak osatuta daude. Estrukturak mantentzeko orain ez litzateke problemarik egongo. Topagunea ere hor dago.\nFilosofiari dagokionez gaude hanka motzen ziurrenik. Zuek urratu zenuten bidea [Arrutiri begira] aurrez zeuon burua oso-oso ondo jantzita eta askok kopiatu egin genuen eta gerora jantzi genuen gure burua. Azken hamar urteetan Topagunea osatzen eta euskara elkarteen egiturak sendotzen zentratu gara eta janztearen alde hori nolabait ahaztu egin dugu. Momentu honetan, Topagunean aipatzen dugu, beharbada hasi beharko dugula berriro oinarri horiek finkatzen. Hasi beharko dugula elkarteetan langileei euskara elkarteen egiteko modua eta filosofia transmititzen. Abiadurak berak ez digu utzi horretan janzten langileak.\nAurrera begira zer? Duela 25 urte bezala elkarteei dagokie oso-oso erne egotea. Sekulako abiadan doa bizitza. Beraz, azpiegiturak ados, arriskua izan daiteke horretan zentratzea, baina urte batzuetan beharrezkoa izan da, egitura sendotu gabe nekez egin daitekeelako aurrera. Momentua iritsi da filosofian berrirakurketa, berrazterketa egiteko, eta geure burua janzteko.\nBeren helburuak lortzeko euskara elkarteek adarrak antolatu dituzte, tamaina eta izaera desberdinetakoak: hizkuntza zerbitzuak, aisialdi taldeak, taberna edo antzokiak, komunikabideak... Ba al dago egiterik horien baloraziorik?\nI. Arruti. Balorazio honen zati bat zenbakiz hornitu liteke. Hortik harago, lehendabiziko balorazioa ona da. Euskarazko aisialdia sortu eta bersortzeko motor nagusietakoa bihurtu dira euskara elkarteak. Begirale multzo ikaragarriak pasa dira herrietan. Horietako batzuk bihurtu dira gero eragile. Gabeziak ikusten ditut, baina hori gabe pentsatzea gaur egungo errealitatea, atzera egitea irudituko litzaidake. Herrian [Lasarte-Oria] kafe antzoki txiki bat sortu genuen, oso balorazio positiboa egiten dugu, erreferente bezala balio izan digu, bilgune, sorgune, belaunaldi berrientzako erakarpuntu izan da. Bestea komunikabideena da. Azken hamar urteetan zer bide egin duen, bolumena ikusita, irakurketa positiboak egitearen aldekoa naiz.\nHorretaz aparte, zerbitzuak euskaraz jasotzeko egin den ahalegin horrek badu beste aldagai bat elkarteak sendotzearen bidearekin. Oreka bilatzearen aldekoa naiz, alegia, txiringitoak (tabernak, aisialdiko azpitaldeak, komunikabideak) sortu ditugu eta zer egin dugu, indar gehiegi jarri horretan ala ez? Beti ez bada ere, nik uste dut badagoela korrelazio bat indartsuen dauden elkarteen eta zerbitzuak sortzen ahalegindu diren elkarteen artean. Momentu batzuetan garrantzitsua da oinarri eta azpiegitura horiek sortzea. Noski, zure indar guztiak horretan xahutzen badituzu, gaizki zabiltza, baina soilik ekintzak egin eta egin bazabiltza ere, egiturak sendotzeari arretarik jarri gabe, pertsona batzuen indarrak ahitzen direnean, zailagoa izango da lanean jarraitzea.\nA. Miner. Nahiko ados. Gure esperientzia batez ere komunikabideena izan da. Proiektu fuertea, iraultza txiki batzuk eragin dizkigu, beldurrak eta ezinak ere bai, baina horiek denak gaindituta izugarrizko indarra eman dio elkarteari; bazkideak ia bikoiztu egin dira, herritarrak erakarri ditugu (jende askok elkartea ezagutzen du komunikabidea ezagutzen duelako). Komunikabideak prestigioa hartu du. Tarteka horrelakoak egitea beharrezkoa da beste esparru batzuetara iristeko, beste ikuspegi batzuk izateko... Kostuak ditu, guk sufritu dugu, baina buelta emanez gero merezi du. Guk ez daukagu damurik. Tabernarik ez daukagu, herrian badago proposamena kultur gune bat egiteko, baina guk erabaki dugu eztabaidetan kide bat gehiago izatea, ez dugu protagonismoa izango, energia guztiak gauza batean sartu eta horrek ekartzen dituen onuretan ez delako beti asmatzen.\nK. Irizar. Egin daiteke balorazio kuantitatiboa eta eman daitezke kopuruak: hainbeste elkarte, hainbeste irrati, aldizkari... Eragina nabarmena da. Euskarak duela 25 urte presentziarik ez zuen eremuetan orain bada: aldizkariak, telebista... Baina kopuruak baino interesanteagoa da jakitea elkarteek zer eragin izan duten jendeak euskarari buruz duen pertzepzioan eta nola eragin duten euskararen bilakaeran. Topagunean diogu soinujolea bezala belarriz jotzen ari garela. Ari gara esaten euskara elkarteek erabilera sustatu dutela, baina hori esaterakoan belarriz ari gara. Ez dago azterketarik esateko hori hala den ala ez den. Ikerketa lerroa ireki beharko genuke ikusteko elkarteek zernolako eragina izan duten herriko euskararen garapenean.\nJ. L. Arexolaleiba. Aipatu da emaitzak ez direla ikusten laburrera. Erabilera indizean urratsak ematea zaila da, baina beste gauza batzuetan emaitzak ikusten dira, adibidez komunikabideetan. Herrietan telebista, irratia, aldizkaria sortzen denean kristoren eragina du, lehen ez zegoen eta orain badago.\nK. Irizar. Badago daturik esateko kristoren eragina daukala?\nJ. L. Arexolaleiba. Zenbat dira, ehun eta piko mila astero zabaltzen diren aldizkariak? Orain nire kezka: Diario Vasco adibidez, beste edozein egunkari baino gehiago saltzen bada herri horretan euskara elkarteen lana bada komunikabide horrek euskarari ematen dion tratamenduan, kazetariengan, arduradunengan eragitea. Euskara elkarteek bi funtzio betetzen dituzte; egitea eta eragitea.\nEta galderaren inguruan honakoa: batez ere herri ertain eta handietan zer behar ditugu euskara elkarte erraldoiak, ekimen piloarekin, egitura sendoekin, jende piloarekin edo ekimenak sendotu ahala autonomiaren bidea hartuko dutenak? Arrasaten, AEDren baitan jarraitu beharrean, ekimenak indartu ahala, bakoitzak bere bidea hartu zuen. Horrek elkarteari sortzen diren hutsuneei erantzuteko malgutasuna ematen dio.\nA. Miner. Kontua da zeinek eutsiko dion horri. Talde horietan jendea biderkatzen den ala errepikatzen den. Euskara elkarteen arazoa hori da. Nahiz eta saiatu taldeak sortzen edo independentzia hartzen, azkenean horietara jendea erakartzea da zaila. Jende berak bukatzen dugu hiru gauzetan. Hernaniko Kronikarekin egon zen zalantza zenbateraino aldendu eta gerturatu. Aukera egin zen Doberatik koordinatzeko eta gaur da eguna ez digula inongo lanik ematen. Nahiz eta egitura berririk ez sortu autonomoa da.\nEraginari dagokionez, Durangoko Berbaro euskara elkartekoek Topaguneko jardunaldietan esan zuten Plateruena Kafe Antzokian jardunaren ehuneko 80a gaztelaniaz dela. Helburu batekin sortzen duzu, baina gero agian ez du helburu hori betetzen. Beharbada diru iturria da eta justifika daiteke...\nJ. L. Arexolaleiba. Eta taberna arruntetan?\nK. Irizar. Horiek ez daukate helburuen artean euskararen normalizazioa eta euskara elkarteek bai. Bai, kezkagarria da, baina funtzio horretaz gain betetzen du beste bat Plateruenak; hiztun komunitatea trinkotzeko balio du, Durangaldean euskal kulturaren erreferente nagusia da. Erreferentea izatea oso erdaldunduta dagoen ingurunean oso positiboa da. Zuk nabarmendutako datuan zentratuko bagina beste balore positibo guztiak bertan behera geratuko lirateke.\nI. Arruti. Helburu betetze mailan, Gorkak (Barruetabeña, Berbaroko kidea) Plateruena sortu zutenean nahiko zukeena da hara sartu eta espazio oxigenatu hori edukitzea. Hori ez du lortu Durangoko ikastolak, ez du lortu Plateruenak eta ez du lortuko seguruenik hurrengo sortzen den ezerk.\nK. Irizar. Hori ez dago ezta Urola bailaran ere.\nI. Arruti. Baina kontua da, lehen baino hobeto gaude edo ez?\nK. Irizar. Hobeto gaude, baina ez daukagu datu zehatzik.\nI. Arruti. Bat emango dut nik. Plateruena inguruan diskoteka zegoen. Diskotekak eta Plateruenak tabernako zerbitzuaz gain, bilgune “kultural” bat zeukaten belaunaldi gazte piloarentzako. Plateruenan biltzen diren gazteei euskal kulturako produkzioak zerbaitetan eragiten die? Emaitza ezin dugu zenbakitan jarri, baina hor bizitzen diren esperientziek izango dute onurarik belaunaldi berrietan? Baiezkotan nago. Ni Durangokoarekin geratzen naiz. Irudika dezagun Durango Berbarorik gabe, Plateruenarik gabe, herri aldizkaririk gabe eta ez dakit zer gabe...\nDeabruaren abokatuarena egingo dut. Elkartearen egiturak horrelako kargak bere gain hartu gabe elkarteek beste gune batzuetan eragin izan balute?\nI. Arruti. Egin/eragin dikotomia da hori. Atzera begiratuz gero, egin eta eragin oreka horretan, zergatik ez genituen ikastolak sortu gabe utzi eta beste eskoletan eragin euskaraz irakas zezaten? Ala goazen autozentratzera, katalanek esaten duten moduan, eta jar ditzagun erdian guk sortutako ikastolak, komunikabideak edo dena delakoak eta hori, egitea alegia, izango da eragiteko modurik onena. Komunikabideekin zer egin da? Zenbat euskara elkarte eta euskara elkarte aurreko saiatu da Diario Vascoko kronika hori euskaraz egin zedin, ondo edo gaizki, eragiten? Egin ez bagenitu Argia, Berria eta euskarazko herri aldizkariak, egitera beharrean eragitera dedikatu izan bagina, lortuko ote genuen? Mugituko ote genituen Gara, Deia eta ez dakit zein beraien hizkuntza praktiketatik? Egin eta eraginen arteko horretan ez daukat batere damurik. Beste gauza bat da orain hainbat gauza eginda dauzkagunean, autozentratutako mugimendu eta erakundeak dauzkagunean, eragiteari eta nola eragiteari beste lan lerro bat irekitzea. Atzera begiratuta, ondo egin da orekan indarrak jartzean. Beste gauza bat da denak ezin duela horrela izan, alegia, ezin duzu errealitate osoa birsortu euskaraz, errealitatea bikoiztea izango litzatekeelako. Oreka bilatu behar da: sortu zerbait ona erdian eta gero eragin. Teorian oso erraza ematen du, baina praktikan zaila da.\nA. Miner. Bereiztu behar da non eragin daitekeen eta non lanak ez duen hainbeste merezi. Instituzioetan, administrazioan eragin beharra dago eta pribatuetan eragin dezakezu eragin dezakezuna.\nK. Irizar. Diario Vascon eragiterik merezi du? Nik uste ezetz. Aldiz, Jaurlaritzatik XXI. mendeko hizkuntza politika berria egitera doazen honetan, eragitea komeni zaigu eta hor eragitea badaukagu, hizkuntza badelako beraien helburuetako bat.\nTaberna eta antzoki horiek nola ikusten dira gaurtik begiratuta?\nJ. L. Arexolaleiba. Bilboko Kafe Antzokia izan da erreferentea. Arrakasta itzela izan du eta dauka behar besteko egitura eta aurrekontua izan dituelako. Hemen apustua egiten da edo ez da egiten. Bestalde, kezkagarria da esate baterako Plateruenan ehuneko laurogei erdaraz egitea. Durangon edozein tabernatan gaztelaniaz ehuneko laurogei izatea asko iruditzen zait. Galdera da: Plateruenan ehuneko hogei egiten bada euskaraz beste tabernatan zenbat egiten da?\nI. Arruti. Durangoko ikastolako gurasoen artean ehuneko zenbatetan egiten da euskaraz?\nK. Irizar. Ehuneko hamabostean edo?\nI. Arruti. Iruditzen zaigu erakundeak ez dakit zer hizkuntza ohitura ekartzen digula. Ez dago korrelazio zuzenik, eragina izan dezake baina xirimiria bezalakoa da.\nK. Irizar. Gestioaren alderditik aztertuko ditut antzokiak. Elgetakoa esate baterako Udalarekin elkarlanean egindakoa da, eraikina bera Udalarena da, baina kudeaketa euskara elkartearen esku dago. Aldiz, Plateruena erakunde pribatuarena da, Berbarorena. Topagunean bertan ere, euskara elkarteei buruz kezka hori izaten dugu: autogestioa izan beharko luke ehuneko ehun, erakunde publikoekin zenbaterainoko harremana izan beharko genuke, zertan bai, zertan ez, ekonomikoki zenbateraino... Bi proiektu horiek bi kudeaketa desberdin erakusten dizkigute. Berri xamarrak dira eta asko daukagu ikasteko etorkizunean.\nBestetik, Iban Arantzabali entzun izan diot areto handiak eta dotoreak beti izan direla kanpoko kulturgileentzako eta gure ekitaldientzako frontoiak edo plazak. Bi areto handi erreferente izateak euskal kulturari beste dimentsio bat ematen dio, ez kopuruan, baina bai kultura eta kulturgileak ikusteko moduan, eroso eta baliabidez hornituta, alegia.\nEuskara elkarteak ikusten dituzue antzoki horien motor?\nA. Miner. Herri bakoitzean errealitate bat dago. Hernanin daukagun sentsazioa da kultur arloan paper hori dagoeneko beste batzuek betetzen dutela, guk konplementatu egiten dugu. Kultur ekintzak egin ditugunean konturatu gara horrek asko jaten duela.\nI. Arruti. Bilbo, Kafe Antzokiarekin ala gabe hobeto?\nK. irizar. Antzokiarekin.\nJ. L. Arexolaleiba. Antzokiarekin.\nArrasaten dagoen kultur eskaintza ez da behar bezain euskalduna, eta hala ez bada, euskara elkarteak ezin du eragin hor bere egitura sortu gabe?\nJ. L. Arexolaleiba. Antzokiak ez du ezer ordezkatu behar, osagarria izango litzateke. Euskalgintzaren erreferentea litzateke.\nKontrajarrian dirudi egile-eragile kontzeptuekin.\nJ. L. Arexolaleiba. Zerbitzari berriek euskara erabil dezaten lan egin beharko da, tabernan lehen hitza euskaraz egiteko lanean jarraitu beharko da... baina bata ez doa bestearen kontra.\nK. Irizar. Espazioak guk sortuko ditugun ala ez? Azkoitian azken hamabost urtetan etorri da Benito [Lertxundi], gero etorri zen Benito eta azkena uste dut Benito etorri dela. [Barrez hasi gara denok]. Hortik kanpo etorri direnak euskara elkarteak ekarri ditu, eta ez da Udalean proposamenik egin ez dugulako. Azkoitian bada kultur programaziorik egiten duen talderik, baina hamarretik sei da gaztelaniaz, hiru ingelesez eta bestea izan daiteke beste edozein hizkuntza, euskara tartean behin. Euskararen ikuspegia eta zentraltasuna oraindik orain herrietan euskara elkarteek eta euskalgintzako taldeek dute, Udalek eta kultur taldeek... nik zalantza asko ditut.\nEuskara elkarte askoren ardatz bihurtu ziren tokian tokiko komunikabideak eta euskarazko sare indartsuena hori zela adierazten zen Topagunetik. Hedabide horietako asko eskualdeetako Hitza bihurtu dira; berriak ere sortu dira... Nola ikusten da eboluzio hori?\nJ. L. Arexolaleiba. Berriak, beste edozein komunikabidek bezala, eskubide osoa dauka eskualdetako Hitzak sortzeko. Euskarazko komunikabideek daukaten arazo bat da ez direla diruz errentagarriak. Diru-laguntza publikoak behar dituzte eta hor dago arazoa, ez gara ari eskubide kontuez diru publikoaz eta eraginkortasunaz baizik. Leihatilan konpetentzian ari gara.\nBeste gauza bat. Euskalgintzan gabiltzan denok apaltasun gehiago behar dugu. Norberak eragina daukala eta gauzak ondo egiten ditugula uste dugu, baina guztion artean ere gizartean oso txiki gara. Bakoitzak bereari eutsiz, elkarrekin dinamikak egin behar ditugu euskal komunikabideak indartzeko eta daukagun eragina biderkatzeko.\nI. Arruti. Kanpotik begiratuta, atzera begiratuta, uste dut gauzak ez ditugula ondo egin. Zuk esandakoekin lotuta dago, diru-laguntza publikoak, ez dago interlokutoretza bakarra... Bestetik, euskalgintzaren gaitz endemikoa perspektiba falta da, munduari, eta Europari, eta gero Euskal Herriari begiratzen badiogu ez gara jabetzen 600.000 hiztun garela, gure hizkuntza komunitatearen indar erlatiboa despistatu egiten zaigu. Gure txikitasunaren jabe ez gara eta arrogantzia gehiegirekin aritzen gara gehienetan.\nAurrera begira, zenbat komunikabide behar diren udalerrian, eskualdean, zenbat diren bideragarri? Hausnarketa horretan parte izan daitezkeenen arteko hausnarketa komunak egin eta soluzio konpartituak hartu. Ez daukat proiektu baten edo bestearen onurarekiko apustu erabatekorik, baina egiteko modu horiek adostuak eta konpartituak izan behar dutela bai.\nA. Miner. Ez ditut besteen errealitateak ezagutzen. Hernaniko Kronikarena kontatuko dut. Esparru propioa sortu zuen eta geroztik etorri dira besteak, Hitza dela, eskualdeko prentsa edo telebista... Distantzia pixka batekin hartu izan ditugu. Guri tokikotasunak erakutsi digu balio digula eta beste programek ez ziguten sinesgarritasun hori ematen. Presioak jasan izan ditugu, baita bazkideen aldetik ere. Noski, diru-laguntzak, diru bilketak... askotan solapatzen dira, batak bestea kaltetzen du eta konpetentzia zuzena dago arlo ekonomikoan. Informaziokoan ez luke egon behar, gehitu egiten da.\nK. Irizar. Barrutik bizi izan dut. Oso traumatikoa izan zen, negoziazioek luze jo zuten eta ez genuen adostasunik lortu. Zuen galdera zen, nola ikusten da eboluzioa? Ez da eboluziorik egon, eboluzioa da natural gertatzen den zerbait; Hitza ez da naturala izan. Bestalde, ez ginen denok sartu, Azkoitiko Maxixatzen eta Orioko Karkarak kanpo geratzea erabaki genuen. Urolan ez ginen akordiora iritsi, batez ere alderdi ekonomikoa ez genuelako garbi ikusten. Proiektu komunikatibo bera, ze aldizkari tipo izan beharko zuen hamabost egunetan adostu genuen. Erabaki ahalmena izan zen arazoa.\nDena dela, pasa den historia da, harremanek neurri batean gaiztotuta segitzen dute eta denborak sendatuko ditu, baina ez da logikoa gaur egun egiten ari garena. Ez da bideragarria Iñakik esan duen moduan 600.000 hiztun dituen hizkuntza batean gauza bera egiten edukitzea hainbeste jende. Informazio bera ematen dute Azkoitian Diario Vascok, Hitzak eta Maxixatzenek. Ez daukagu ez dirurik ez eta baliabide fisikorik ere horri eusteko. Alde denetatik sartu genuen hanka, ez genuen perspektibaz begiratzen jakin, norbera bere gotorlekuan jarri zen.\nAurrera begira, giroa baretuko balitz, iruditzen zait hausnarketa honekin hasteko momentua dela, tokiko prentsaren esparru komunikatiboa nola sortu. Hori ez dugu egin beharko norberarentzat ibilbide logikoa delako. Jaurlaritzak HAKOBAren bidez komunikabideez txostena egin du eta hortik atera dituzten emaitzekin komunikabideei buruzko eszenario berria proposatuko dute. Beraz, logikak berak agintzen duelako eta Jaurlaritzatik ere hori datorrelako elkarrekin hitz egitera eta bat egitera derrigortuta gaude.\nHerrietako eragile batzuek (udalek, ikastetxeek...) sortu dituzte orain arte aipatu ditugunen antzeko zerbitzuak. Non kokatzen da euskara elkarteen egitekoa?\nA. Miner. Ez da interferentzia handirik egon eragileek sortzen dituzten eta euskara elkarteak sortzen dituztenen artean. Nik uste hasieratik elkarlana egon dela, oso ondo uztartzen da lan hori, ez da errepikatzen. Batzuetan gu goaz ideiekin eta bestetan alderantziz, inor ez da guztiz autonomoa. Eragile izatearen funtzio hortaz oso kontziente gara.\nK. Irizar. Elkarlanean sortu dira zerbitzu horiek, nahiko modu naturalean. Aurrera begira zer dagoen? Erabileran aitzindari izan ziren euskara elkarteak eta erabilerari lotuta erronka asko dago, esparru asko dago eragiteko. Euskara elkarteak oso erne egon beharko du eta esparru berri horietara iristeko bideak zabaldu beharko ditu. Beste eragile batzuekin topo egingo dugu, seguru, eta elkarlanean segi beharko dugu.\nJ. L. Arexolaleiba. Batetik, adi, badago arriskua hainbat zerbitzu eskaintzerakoan administrazioaren eta batik bat udalen eskulan merkea izateko.\nBestetik, non kokatzen den euskara elkarteen egitekoa? Egitekoa orain dela 25 urte jarri zen bera da: normalizazio prozesuaren gidaritza lana egin, prozesuari osotasuna eman, norabidea finkatu. Herri askotan egitura eta dinamika zabala dago, baina gidaritza falta da. Gero betiko galdera dago: Nork gidatu behar du? EBPNren bidez administrazioak egin behar al du? Nire ustez, administrazioak badauka zeregina eta euskara elkarteek zeregin kualitatibo hori bete behar dute, euskalgintza osoaren bateragile izan, osatu eta motore lana egin.\nI. Arruti. Beste hari batetik helduko diot gaiari. Euskara elkarteek harreman interpertsonalei heldu behar ote dieten uste dut. Zerbitzugintzan gabiltza eta lan ildo horretan jarraitu beharko da, baina bestea da, kanoi bidezko gatazkatik (ez gerra delako) buruz burukora jaistea. Hau da, orain arte kanoiekin ibili gara; gaztelaniak irakaskuntza dauka eta guk kanoi handiagoak jarri behar genituen, alegia, ikastolak. Komunikabideekin berdin... Igoal pertsona artekora jaitsi behar dugu, zu eta ni, etorkin berri hori, euskaltegian ikasten ari den hori eta ni. Ez dut gehiago egin nahi euskararen alde, alegia, euskara gugandik kanpo dagoen zerbait moduan hartzen dugu. Hernanin euskararen alde egitea zer da? Amaiak dirua lortu behar du, firma bat bota behar du? Iparraldean ikastola sortu ezinik dabiltzanek bai, baina Hernanin? Igoal egin daitekeen gauzarik interesgarriena da euskaltegiko ikaslearen lagun egin eta hura euskaldun bihurtzeko prozesuan laguntzea.\nK. Irizar. Mintzapraktika?\nI. Arruti. Adibidez. Euskaltegikoarekin, mutil lagunarekin edo koadrilakoarekin. Euskararen alde egitetik norberaren barrura ekarri hori eta bere eguneroko praktiketan aldekotasun hori gauza terrenalagoetara eta pertsonalagoetara eraman.\nJ. L. Arexolaleiba. Euskara elkarteek eta euskalgintzak orokorrean zabaldu dezake zuk esandako mezua.\nI. Arruti. Zabaldu baino lehenago bizi egin behar da, barneratu. Esate baterako, Arrasateko euskalgintzako mila pertsonen artean erdarazko komunikabideak ohiz kontsumitzen dituen jende piloa dago, harreman interpertsonaletan euskaraz egin ditzakeen gauza piloa euskaraz egiten ez dituena... Planoz jaitsi gaitezke, sozialagotik psikologikoagora, galtzak jaitsi gabe, gai hori ateratzen denean errendizio parametrotan ari garela baitirudi. Hausnarketa honek interbentzio programak oso urruti ditu.\nK. Irizar. Eta emaitzak ere oso urrutira ikusiko dira.\nI. Arruti. Igoal tangibleagoak dira.\nAurrera begira nola ikusten da uztartzea sortu diren lanpostu profesionalak eta lan boluntarioa?\nK. Irizar. Ez dakit bereizketa garbirik egin daitekeen euskara elkarteetan profesional eta boluntarioen artean. Norbaiti entzun diot esaten: “Zer uste duzue kobratzen dugunok lan boluntariorik ez dugula egiten ala?”. Euskara elkartean lanean hasten denak nolabaiteko atxikimendua daukalako da. Beraz, profesionala bai, baina ez diruaren truke bakarrik ari dena, hori aitortu behar zaie.\nEta boluntarioena. Askotan pentsatu izan dut, Topagunean esate baterako Jasone [Mendizabal, zuzendaria] hor dago, gu zertarako? Kafea hartzeko eta zein ederki ari zareten esateko, hortik gora... [Barrez hasi gara denok]. Jasonek esaten du ordea, “eguneroko lanean sartzen gara gu eta ahaztu egiten zaigu herrietan zein errealitate dituzuen, ze zailtasun...”. Alegia, profesionalak eguneroko zurrunbiloak irentsi ez ditzan errealitatearekiko lotura egin.\nBestalde, bien lana da elkartearen filosofiari eustea. Boluntarioen lan zentrala hori da.\nJ. L. Arexolaleiba. Batarik edo besterik gabe ezin da ezer egin, bi horiek uztartzean datza euskara elkarteen arrakastarako gakoa. Baldintzak sortu behar dira profesional egokiak eta luzaroan jardungo dutenak izateko elkarteetan. Askotan, urteetan eramangarri ez diren erritmoetan ibiltzen da jendea lanean. Profesionala zaindu egin behar da, eta bestetik, eskatu behar zaio proiektuan sinestea, langile eta partaide izango litzateke azken finean.\nBeste hausnarketa bat lan boluntarioaz. Esaten da gizartea aldatzen ari dela: “Lehen bai baina orain ezin da”, dio jendeak. Orain dela hogei urte ere ez zen erraza boluntarioak inguratzea. Ezin dugu esaldi hori besterik gabe onartu. Salto baten premia ikusten dut, lan boluntarioa egokitu egin behar dugu, motibazioa landu. Lan militantea ez da sufrimenduarekin lotu behar, ez dauka zertan horrela izanik.\nBeste zalantza bat: Zer gertatzen da adibidez Ibilaldia bezalako gauza puntual baten inguruan, antolaketa lanetan, horrenbeste jende elkartzeko eta gero lan iraunkorrerako horren jende gutxi izateko? Ibilaldi baterako lortzen den dinamikaren ehuneko hamarra parametro iraunkorretarako lortuz gero nola aldatuko liratekeen gauzak! Zer aldatu behar da hori lortzeko?\nI. Arruti. Orain arte esandakoarekin konforme. Gertatzen dena da, bai boluntarioaren eta baita profesionalaren aldean, desberdinak direla proiektu bat sortu, bizi eta erein duen hasierako belaunaldia eta handik hogei urtera lanean ari diren boluntario eta profesionalen bizipenak. Proiektuarekiko atxikimendua diferentea da. Egin nahi den horren bisioaren edo misioaren ikuspegia nola transmititzen da?\nA. Miner. Ezin da transmititu. Belaunaldi bakoitzaren proiektua desberdina da.\nZer ekartzen diote euskara elkarteek Topaguneari eta zer Topaguneak euskara elkarteei?\nK. Irizar. Topaguneak euskara elkarteei, momentu honetan, batez ere, babesa eta sendotasuna ematen die. Lehen David Goliaten aurrean bezala ginen, Jaurlaritzaren aurrean, sekulako indarra eta tradizioa duen erakundearen aurrean. Topagunea da nazio mailako erakundeen artean interlokutorea. Iñakik esan duenarekin guztiz ados, 10. urteurrenean atzera begiratu eta ikusi genuen egitura hori antolatzea zela egin genuena. Horrelako egitura antolatzea ez da erraza, hamar urtean 90 elkarte bildu dira federaziora. Denbora piloa behar izan dugu horretarako. Behin hori finkatuta, egitura sendotuta, orain zertan gabiltza? Konturatu ginen freaki koadrila honek [Arrutiri begira] oso garbi izan zituela ildo filosofiko batzuk eta horiek nolabait higatu egin direla, albora utzi ditugula. Berriro ere filosofiaz, ikuspegiaz hausnarketa egin beharra zegoen eta horretan abiatu dugu hurrengo hamarkada, ea lehenago bukatzen dugun. Beste kontu bat da hori egiten asmatuko dugun ala ez.\nElkarteek Topaguneari zer ematen dioten: Ikuspegi erreala ematen diote, zaila izaten baita eguneroko martxan herrietako errealitatea ikustea. Bi nafar ditugu zuzendaritzan eta horien ikuspegia guztiz desberdina da nik Urolatik izan dezakedanarekin konparatuta. Orain Arabakoa etorri da eta hura beste mundu bat da. Egunerokoan iparra ez galtzeko norabidea markatzeko ikuspegia jasotzen du Topaguneak euskara elkarteetatik.\nJ. L. Arexolaleiba. Ze pozik noan mahai-inguru honetatik! Batez ere Iñakik eta zuk [Irizarrek] lehendakari moduan aipatu duzuena eta nik orain eta hurrengo galderan egiteko neukan hausnarketa ehuneko ehun bat datozelako. Galdera honi erantzuteko konfiantzako pertsonei iritzia eskatu diet eta honako puntuak bildu ditut. Bata, elkarteek jaso egin behar dute Topagunetik. Bestea, elkarteek Topaguneari bolumena, sinesgarritasuna eta errealitatearen pertzepzioa eman behar diote. Bestea, galdetu diedan lagunengan sumatu dut elkarteak ate joka doazenean Topagunera ateak zabal-zabalik aurkitu dituztela. Hurrengoa, Topagunearen lana osagarria da, lagundu egiten du, baina ez da erabakiorra. Bestetik, zer egin beharko luke Topaguneak? Kultur Errota garrantzitsua da, baina hori bere neurrira eraman behar da eta maila ideologikoan eta erreferentzialtasunean sakondu. Iñakik hori esan du eta zuk [Irizarrek] aurrera begirako ardatza hori dela esan duzunean, aupa! Ni pozik!\nA. Miner. Elkarteek Topagunea ikusteko moduan eboluzioa izan da. Elkarteko lehendakari sei urtez izanda Topaguneko bilera batean ere ez naiz egon, lan kargagatik batetik eta praktikotasunik ikusten ez zitzaiolako bestetik. Denborarekin ikusi dugu gauza askotarako balio duela, eztabaida foroa behintzat izan da. Erreferentzialtasuna irabazten joan da urteetan. Aurten, Doberan zuzendaritza berria dugula, bi kide joan gara lehen aldiz Topaguneko bilera batera. Badauka praktikotasuna, batetik filosofian-eta izan daiteke, baina bestetik esperientzia trukaketan. Momentu honetan zeinekin eta Elgoibarko euskara elkartearekin gaude harremanetan etorkinei buruzko programa dela-eta.\nEuskara elkarteen sorreran garrantzi handia eman zitzaion oinarri ideologikoari. Momentu honetan nondik doaz elkarteen ildo ideologikoak? Zein dira erreferenteak?\nJ. L. Arexolaleiba. Hutsunea sumatzen dut, diskurtsoen eta liderren falta, batez ere gizartean presentzia handiagoa izateko. Lehen esan dut, bakoitza buru-belarri dabil bere horretan eta uste du ia-ia mundua hor bukatzen dela. Euskara elkarteek eta Topaguneak batez ere ahalegina egin behar dute gizartean, eta ez euskalgintzan, presentzia handiagoa lortzeko.\nIldo ideologikoaren inguruan, urteetan erreferente izan dira Iñaki Arruti, Fernando Muniozguren zena, Julen Arexolaleiba... Adorez eta Atseginez osatu zutenek praktikan halako marko bat osatu zuten, Txepetxek-eta eraginda. Ideia haiek, beharbada, aipatu bai, baina ez dira osotasunean landu, ez dute berrilusionatzen jarraitzeko indarrik izan. Teorizazio oso bat hor da, oso-oso baliagarri izan ahal zaiguna berriro ere. Hori indartu beharreko arloa da, baina ez bakarrik euskara elkarteen kasuan baizik eta euskararen aldeko dinamika osoan. Erronka ez da euskara elkarteena soilik. Utopia bat, amets bat izan behar du, erakargarria izango dena.\nI. Arruti. Lehen ere esan dut, bidegurutzean gaude. Bisiotan, diskurtsotan, oinarri ideologikoak berregosten dago lan handia. Topagunearen kasuan esate baterako zerbitzuetan plus bat baino minus bat nahiagoko nuke eta aipatu dudan gairako baliabideak jarri, eta ea asmatzen den.\nA. Miner. Dudak dauzkat horretan. Orain dela pare bat urte egin genuen elkartean gogoeta eta lantaldeetako baten izena zen “Berdefinizioa”. Beste taldeak nolabaiteko ondorio batzuetara iritsi ginen eta “Berdefinizio”koek nahikoa lan izan zuten gutxieneko adostasunera iristen. Orduan, Topagunea saiatzea Euskal Herri guztiko euskara elkarteen ideologian komunean zeozer bilatzen? Helburu orokorrez gain ari naiz, elkarte guztiei argitasuna emango dion hori aurkitzea oso zaila iruditzen zait.\nK. Irizar. Lehen esan dudan moduan, duela 25 urte bezala erne egon beharko dute euskara elkarteek eta datozen erronka berriei erantzuten asmatu beharko dute. Horretarako duela 11 urte Topagunea sortzeko jarri ziren oinarri filosofikoei errepasoa egin, egungo errealitatera egokitu, eta belaunaldi berriek euren burua maila teorikoan jantzi beharko dituzte euskaraz bizitzen jarraitu eta proiektu berriak abiatu ahal izateko. Euskara elkarteen mugimendua sortu zutenen antzera, sortzaile izan beharko dute, guneak, uneak, produktuak, ikuspegi propioa eta ilusioa sortzen asmatu beharko dugu.\nJuan Luis Arexolaleiba, AED euskara elkartean eta Emun-en lanean aritua. Arrasaten (Gipuzkoa) jaio zen 1964an eta bertan bizi da. Geografia eta Historia lizentziatua da. Urte askotan euskararen inguruan aritu da lanean. AED (Arrasate Euskaldun Dezagun) euskara elkartean zazpi urtez aritu zen dinamizatzaile. Arrasateko Udalean sei urtez zinegotzi izan zen. Azken hiru urtetan Emunen aritu da, lana euskalduntzeko kooperatiban. Orain kooperatibagintzaren gizarte erantzukizunarekin zerikusia duen proiektu batean hasi da lanean.\nIñaki Arruti, Lasarte-Oriako Euskara Zerbitzuko arduraduna. Lasarte-Orian (Gipuzkoa) jaio zen 1966an eta bertan bizi da. Ikasketaz biologoa da. 1988tik Lasarte-Oriako Euskara Zerbitzuko arduraduna da. 1991n, Lasarte-Orian Ttakun Kultur Elkartea sortzen ibili zen eta zuzendaritzako kidea izan da 2004ra arte. Topagunearen (Euskara Elkarteen Federazioa) sorreran aritu zen 1996an. 1996tik 1999ra Euskararen Aholku Batzordeko kidea izan zen. Hizneteko irakaslea da berau sortu zenetik.\nKarmen Irizar, Topaguneko lehendakaria. Azkoitian (Gipuzkoa) jaio zen 1973. urtean eta bertan bizi da. Euskal eta Ingeles Filologiak ikasiak ditu. Gaur egun irakaslea da Azpeitiko Iraurgi ikastetxean. Azkoitiko Maxixatzen euskara elkarteko sortzaileetakoa da eta sortu zenez geroztik lehendakaria. Topaguneko zuzendaritzan dago 2003az geroztik eta federazioaren lehendakaria da 2006. urteaz geroztik. Euskadi Irratian Arratsaldekoa irratsaioan kolaboratzen du astero.\nAmaia Miner, Arkitektoa eta Doberako kidea. Andoainen (Gipuzkoa) jaio zen, 1975ean eta Hernanin bizi da. Arkitekturan lizentziatua da eta gaur egun Zarauzko Udaleko arkitektoa da. Hernaniko Dobera euskara elkartean urteak daramatza. Gaztetxo zela gerturatu zen eta 2001ean elkarteko zuzendaritzan sartu zen. 2007ra arte lehendakaria izan da.\nEuskalgintza aktibatu eta sarea sendotzea beharrezkoa da (Ainara Vazquez, Bagera elkarteko langilea)\nBagerak, Donostiako Euskaltzaleen Elkartea izanik, ez du Euskal Herrian diren beste edozein euskara elkarteekiko desberdintasun handirik bere barne funtzionamenduan, eguneroko jardunean eta helburuetan. Hau da, Bageraren funtzio nagusiak euskararen eta euskal kulturaren sustapena eta hedapena dira, etorkizunean euskaraz biziko den Donostia bat izateko. Bide horretan hainbat ekimen burutzen ditugu, batzuk euskararen normalizazioan eragiteko xedez; hala nola, Mintzalagun programaren bidez euskararen erabilera bultzatuz, Donostiako ekitaldi nagusietan euskararen erabilera neurtuz, eta abar. Beste ekimen batzuk berriz, euskal kultura sustatzeko: Mari Domingi ikastetxez ikastetxe, San Joan lore-sortak, Kantuz taldeak, kultur emanaldiak, ... Guztiek parte hartze ahalik eta zabalena izateko asmoa dute, batzuek beste batzuek baino hedapen murritzagoa izango dutela jakin arren. Gehienetan, elkarlana beharrezkoa eta desiragarria da; bai beste enpresekin, norbanakoekin edo taldeekin, euskalgintzarekin eta baita administrazioarekin ere. Administrazioen artean, Donostiako Udalarekin dugu harremanik zuzenena, eta hainbat ekimen antolatzen ditugu elkarlanean. Hala ere, sekula ezin dugu ahaztu Bagerari Udalaren begirale eta akuilu izatea ere badagokiola, normalizazioaren helburutik urrundu ez dadin, besteak beste, nagusiki, udan Donostian egiten diren aisialdi ekimen garrantzitsuenen behaketak (Aste Nagusian, Zinemaldian, Jazzaldian eta beste) eta Donostiako Euskararen Plan Orokorraren jarraipena eginez.\nHau da Bageraren egunerokotasuna. Aurrera begira berriz, beharrezkoa iruditzen zaigu, lehenik, arrakasta duten ekimenekin jarraitzea eta ahal den heinean horiek zabaltzea eta sendotzea, dela jende kopurua handituz, dela auzo gehiagotara zabalduz edota maiztasuna handituz. Bigarrenik, birmoldaketa edo planteamendu berria behar duten ekimenak eta proposamen berriak jaso eta bideratzea. Horretarako ezinbestekoa izango da bagerakide gehiagoren parte hartzea lortzea; bai ekimen puntualetarako eta bai aldizkako jardueretarako. Azkenik, Bageraren etorkizuneko egitasmo garrantzitsuenetako bat, Donostian dagoen euskalgintzaren sarea zabaldu eta sendotzea izan beharko luke dauden harremanak sendotuz eta berriak sortuz.\nHasieran esan dugu Bagerak ez duela beste elkarteekiko desberdintasun handirik, baina Bagerak Donostian egiten du lan, hiriburu batean, eta, gainera, hiribururik euskaldunenean. Ezaugarri honek berezitasunak sortzen ditu lan egiteko orduan. Hauetako batzuk aipatu baino lehen, esan behar da guztiek badutela beren alde ona eta beren alde txarra, zoritxarrez. Batetik elkartearen tamaina izango litzateke berezitasunetako bat; gaur egun Bageran 2 langile aritzen gara, honek ematen dituen aukerekin. Hala ere, horrek bagerakideen lasaitzea dakar eta langileen esku uzten da lanaren ardurarik handiena, beraien parte hartzea, aberasgarria izateaz gain, premiazkoa dela ahaztuta. Bestetik, honekin lotuta, hiriburuan hainbat arlotako elkarte guztiz ezberdinak biltzen dira eta maiz norbanakoek nahiago duten beste arlo bati eskaintzen diote beren denbora. Neurri batean horretan eragiten du Donostia hiribururik euskaldunena izateak, beste hiriburuek baino egoera hobea izanda, askok euskararen arloari ez diotelako beharko lukeen lehentasunik ematen. Dena den, elkarte eta erakunde desberdin askoren bilgune izateak, elkarlanerako aukera asko ematen ditu arlo diferente gehiago jorratu ahal baita. Egia da bestalde, hiriburu batean erdigune bat izatea oso zaila dela eta Bagerak hainbat eta hainbat ekimen auzoetan eta, hein batean, auzotarrentzako antolatzen dituela, bertakoen laguntzaz. Honek, askotan, auzo batzuetara ezin iristea eragiten du, eta zabalpenean hanka motz gelditzea. Azkenik, ezin aipatu gabe utzi kultura arloan hiriburu batean dagoen lehia. Egunero makina bat ekitaldi antolatzen dira Donostian eta Bagerak hutsuneak antzematen eta eskaintzaren osagarri izaten asmatu behar du. Gaur egun, Udala da kultur ekitaldi gehienen antolatzailea, eta, zoritxarrez, eskaintzaren zatirik handiena gazteleraz izaten da, baita beste ekimen pribatuetatik sortzen den eskaintzaren zati handiena ere. Horretan ere lan egin behar du Bagerak, administrazioaz kanpoko ekimenak euskaraz izan daitezen. Beste biderik ez dago euskararen normalizazioa lortuko badugu.\n1989-2009, berbAROA (Nahia Zorzosa eta Gorka Barruetabeña, Berbaro Elkarteko Zuzendaritza Batzordeko kidea, di-da Koop. Elkarteko gerentea)\n1989an sortu zen Berbaro Elkartea (www.berbaro.com). Durangoko euskaltzale batzuk batu eta beste herri batzuetako erreferentziak jarraituta, zuzendaritza-batzordea, azpitaldeak, egoitza… jarri genituen martxan. Gehienok, jakina, ez ginen euskara-normalkuntzako profesionalak, gehienok intuizioarekin, motibazioarekin eta euskaraz bizitzeko gogoarekin parte hartzen genuen ekitaldien antolaketan.\nIntuizioz hasi genuen ibilbidea baina urteetan Berbaron lan egin duten langile, boluntario eta zuzendaritzako kideen lanari eskerrak, gure egitekoa profesionalizatu dugu, euskararen aldeko lanean eraginkor izateko modua horixe dela sinesten dugulako. Hala, Berbarok, apurka-apurka, fruituak emateari ekin zion; zuhaitzak, gero eta sendoago, berbaro-kimuak emateari ekin zion:\nDurangoko Liburu eta Disko Azokan umeei begira prestatzen den Haur Literatur Aretoa Berbaro da. Ume eta gaztetxoen artean euskarazko irakurzaletasuna sustatzea helburu duen egitasmo hau Liburu Azokan ez ezik, Durangaldeko beste hainbat herritara ere eramaten dugu. Iaz adinez nagusi egin zen, hemezortzi urte bete zituen.\nGaur egun 8.000 etxetara heltzen den Anboto aldizkaria ere Berbaro da. Durangaldeko astekari bakarrak 24.000 irakurle inguru ditu eta proiektu honen hegapean sortu dira bai web gunea (www.anboto.org) bai eta Anboto Irratia ere.\ndi-da Koop. Elkartea (www.di-da.com) Berbaro da. Komunikazioa bere zabalean lantzen duen enpresa honetan hamar lagunek egiten dute lan eta besteak beste azken hiru Korrikak eta Ibilaldiak eta 2007ko Bizkaiko Bertsolarien Txapelketa antolatu ditu.\nDurangoko Euskara Zerbitzua ere Berbaro da. Berbaroren bi langilek kudeatzen dute Durangoko Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia, Udaleko euskara teknikariarekin batera 1999tik.\nDurangoko Plateruena Kafe Antzokia (www.plateruena.net), jakina, Berbaro da, baina historian atzera egin behar dugu eraikin honen hasierako teilak non jarri genituen gogoratzeko: elkarteak zituen proiektuetarako dirua lortzeko Berbaro taberna zabaldu genuen 1994an. Horrela konturatu ginen hizkuntza ohiturak aldatzea oso zaila bada ere, egunero zabalik dagoen txiringito batean batzen den jendearen hizkuntza ohiturak euskararantz bideratzerik badela.\nProiektu “txiki” hartatik lortu genuen esperientziak eta ilusioak bultzatuta, Durangalde mailan eta Euskal Herri osoan erreferente bihurtuko zen euskararentzako “txoko” handiago bat erditu genuen, proiektu erraldoi hura gauzatzeak itzelezko esfortzua eskatu zigulako eta azken batean… gure barren-barrenetik sortutako umea ere badelako. Gaur egun, Plateruena antzokiak hogeita hamar langile ditu, mundu osoko hainbat eta hainbat musikari eta artista hurreratzen da bertara, iaz 130 ekitaldi inguru antolatu ziren eta 30.000 lagun pasatu zen bertatik. Koxkortuz doa gure umea; datorren urrian beteko ditu lau urte.\nBerbaro taberna martxan jarri eta urtebete geroago, goiko pisuan gure bazkideentzako txokoa ere zabaldu genuen, gure herrian jatekoaren inguruan batzeko daukagun ohitura ezin saihestuz!\nAntzokiaren proiektua errealitate bihurtu genuenean, elkarteak etorkizunean hartuko zuen norabidea definitzeko gogoeta prozesua egin zen bazkideekin batera, eta gogoeta prozesu hark finkatu du azken urteetako gure lan ildoa:\nUme eta Gazte Arloa sendotzea. Gazteei zuzendutako ekintzak antolatu eta gazteak elkartera nola erakarri asmatu nahian gabiltza. Gure erronka: egun elkartera hurreratzen diren gaztetxoak etorkizuneko berbarotar izan daitezela.\nBestalde, Haur Literatura Aretoa inoiz baino indartsuago badago ere, egungo beharrizan eta teknologia berrietara egokitu eta itxura fresko eta modernoagoa eman nahian gabiltza.\nHerrian presentzia handiagoa izatea. Herrian antolatzen diren hainbat eta hainbat ekintzen gidari garen arren, egiten duguna eta transmititu nahi duguna hobeto helarazi gura dugu, egindakoa ikusten ez bada, sarritan egin izan ez balitz bezala delako.\nEtorkin gazteak euskalduntzea. Ume eta gazte etorkinek euskara ikasteko dituzten arazoei aurre egin nahian, Berbaro elkarteak AEKrekin eta Udalarekin elkarlanean etorkin hauentzako eskolaz kanpoko errefortzu klaseak antolatu ditu, umeak euskarara era ludiko batean hurbil daitezen.\nBukatzeko, ezin aipatu gabe utzi epe laburrean martxan jarriko dugun euskara hutsezko telebista. Telebista hau ere Berbaro izango da, besteak beste. Berbarok zirikatu baitzituen Gerediaga Elkartea, Anboto eta beste erakunde batzuk, Hamaika ikus-entzunezkoak S.L.rekin batera eskualdeko kalitatezko telebista euskaldun eta lehiakorra sortzeko.\nDatorren urtean 20 urte beteko ditu Berbaro elkarteak eta zer ospatu badugunez (aurreko lerrootara begiratzea baino ez dago!), urteurrena behar bezala ospatzeko prestaketa lanetan buru-belarri aurkituko gaituzu hemendik aurrera. Zer… bazatoz?\nBasaurin hausnarketarako unean (Alberto Delgado Fernandez de Ganboa, Euskarabilako kidea)\nBa al dakizu zenbat euskaldun garen Basaurin? Kalean, tabernetan, dendetan entzuten denari erreparatuz gero, banaka batzuk garela uste izango duzu zeuk ere, baina oker gaude: asko eta asko gara, baina gehienetan isolatuta sentitzen gara, ezin dugulako geure herrian euskaraz bizi”.\nKezka nagusi honek bultzatuta, 1995. urtean Basaurin antolatu ziren soziolinguistika jardunaldi batzuen ondoren, bertara hurbildu ginen hainbat euskaltzalek Euskal Herriko zenbait herritan euskararen normalkuntzarako burutzen ari ziren ahalegin eta lanen berri izan genuen, eta, ondorioz, gure herrian euskararen egoerari buruzko gogoeta sakona egitea merezi zuela ikusi genuen.\nBasaurin euskaldunok sakabanatuta bizi ginela ikusten genuen eta ezinbesteko jo genuen euskaltzaleak batu, elkar ezagutu, trinkotu eta euskararen erabilera bultzatuko zuen elkarte zabal eta bateragilea sortzea. Euskarari Basaurin esparru berriak zabaltzea eta jorratzea genuen helburu nagusi, bai eta Basauriko euskaldunon bilgune izatea ere.\nAhalegin horretan, gure inguruko elkarte eta erakundeekin elkarlanean aritzeari eman genion lehentasuna, gure udalerrian euskararen normalizazioa lortzeko plangintza baten beharra ikusten baikenuen. Gutxieneko plangintza bat adostea izan da urteotan, une oro, gure jardunaren ardatzetako bat.\nUrteetan aurrera egin dugu eta, neurri batean, hainbat ekimen eta egitasmo sendo finkatzea lortu dugula dudarik ez daukagu. Eskolaz kanpoko eta kultur arloan egindako ahaleginez gain, udal agintariei gure udalerriak behar eta merezi duen plangintzaren premia azpimarratu izan diegu behin eta berriro, baina ekimen puntual batzuk adostea izan da orain arteko lorpen txikia. Hala ere, esparru horietan egin dugun lanari esker, Euskarabila Elkartea ezaguna da Basaurin eta, nolabait, euskararen munduko erreferentzia ere badela esan daiteke. Elkartearen bazkide kopurua gorantz doa etenik gabe eta horrek gure inguruan euskara bultzatzeko eta berrindartzeko premia badagoela adierazten digu.\nUne honetan, udal mailako plangintza gero eta urrutiago ikusteaz gain, orain arteko ibilbidean lortu ditugun esparru gutxiak ere kolokan ikusten ditugu. Euskararen aldeko urratsak emateko udal agintarien borondate eskasa egiaztatu ahala, ataka honek gure elkartea udal erakundeekiko izan duen jarrera berraztertzera garamatza. Bestetik, Elkartearen beraren barne funtzionamendua eta gure inguruko elkarte edo erakundeen dinamikak aztertuta, oro har herrigintzaren eta bereziki guri dagokigun euskalgintzaren moteltze unean gaudela esan dezakegu.\nBasauri bezalako herri batean euskara elkarte batek egun betetzen dituen eta etorkizunean bete beharko lituzkeen funtzio eta zereginez jarduterako orduan, zaila da ezkortasunari ihes egitea, egoerari buruzko hausnarketa eginda, arrazoi ugari eta desberdinak direla medio, aurrera begirako nolabaiteko geldiune batean gaudela sumatzen dugulako.\nAED, 25 urte eta aurrera begira (Zigor Masip, AEDko lehendakaria)\nArrasate Euskaldun Dezagun (AED) elkarteak hogeita bost urte beteko ditu aurten. Hogeita bost urte jardun gogotsuan, euskararen erabilera arrasatearren bizi-esparru guztietara zabaltzeko helburuarekin.\nElkartea eratu zen garaian, 80ko hamarkadaren hastapenetan, euskara kinka larrian zegoen gure herrian. Arlo batzuetan, irakaskuntzan nagusiki, aurrerapausoak ematen hasiak baziren ere, arrasatearren artean euskararen erabilera hutsaren hurrena zen –hamarretik batek zeukan euskaraz berba egiteko ohitura–.\nErrealitate gordin horren aurrean, soziolinguistikako hitzaldi sorta baten inguruan elkartu ziren pertsona batzuek herriko euskaldungoarentzat elkarlanerako bilgune bat antolatzeko ekimena izan zuten. Horrela, 1983ko azaroaren 29an, Arrasate Euskaldun Dezagun elkartea sortzeko Batzar Eratzailea egin zen. Euskara elkarteen aitzindaria eraturik zegoen.\nHuraxe izan zen abiapuntua Arrasateko euskaltzaleak batu eta lanean hasteko, euskaraz bizitzeko eremu berriak zabaltzeko, euskal kultura sustatzeko, Udalean Euskara Zerbitzua sortzeko, euskarak normalizazioari begira behar zituen neurriak bideratzeko edota exijitzeko, jendearen hizkuntza-jarreretan eragiteko…\nUrterik urte AEDren jarduera hedatzen joan zen, lantzen zituen arloak (sentiberatzea, kultura, haur eta gazteen aisialdia, lan-mundua, hedabideak, emakumeak...) ugaritu ahala. Elkartearen sorreran ereindako haziaren fruitua biderkatuz zihoan etengabe eta, hori horrela, hasiera batean elkartearen lan-ildo ezberdinak jorratzeko eratu ziren lantalde batzuek beren bide propioari heldu zioten, izaera juridiko propioaz eta kudeaketa autonomoaz, modu eraginkorragoan eta kalitatezko parametroetan lan egiteko:\n1991: Arrasate Press eta Arrasate Telebista ekoizten zituen ARKO izan zen erakundetzen lehena.\n1994: Txatxilipurdi izan zen hurrengoa haur eta gazteen aisialdiaz arduratzeko.\n1995: Ekin Emakumeak elkartea eratzeko urtea izan zen, emakumeak euskarara gerturatu eta pertsona gisa garatzeko bideak zabaltze aldera.\n1996: Euskalan erakundetu zen azkena, lan-munduan, eta bereziki enpresetan, euskararen erabilera sustatzeko helburuarekin.\nAipatu, azkenik, Arrasateko elkarteon jarduera eta lan egiteko modua eredu izan direla gaur egun Hego Euskal Herrian diharduten laurogeitaka euskara elkarteentzat. Horren adibide dugu AEDk 1990ean bultzatu zuen Euskararen Hitzarmena, ordu hartan elkarrekin harremanak euskaraz izateko konpromisoa hartu zuten 37 erakundek sinatu zutena. Ekimen hura mugarri izan zen erakundeak euskalduntzeko bidean gaur egun hain hedatua dagoen hitzarmengintzaren filosofia eta metodologia erabili zirelako estreinako aldiz.\nUrtetako lan oparo horrek erakunde publikoen errekonozimendua ere jaso zuen 1997an, Gipuzkoako Foru Aldundiak Anton Abbadia saria eman zionean Arrasate Euskaldun Dezaguni.\nAED Euskara Elkartearen erronkak\n25 urte pasa dira baina aurrean agertzen diren erronkek beste horrenbeste urte jarraitzeko aukera ematen dute. AED elkarteak, erronka horiek guztiak aurrera ateratzeko nahia eta gogoa bere baitan darama, bere egin du Arrasate herrian beharrezkoa den Euskararen gaineko plan osotu eta nagusia. Hartutako erabakia ez da makala baina euskarak biziraun gura badu herri honetan, beharrezkoa dela deritzogu. Plan nagusi bat non, herrian uztarturik dauden gainontzeko euskalgintzako erakundeak inplikatzen diren eta sinergia mailak bilatzen diren, era antolatu baten euskara munduan lan egiten den, helburu bakarrarekin guztiok: euskararen erabilera areagotzea.\nZaila da aurrez esatea emaitza zein nolakoa izango den baina aurretik izandako ibilbideek aukera anitzak daudela argi erakusten digute, hor dago ARREPE egitasmoaren ibilbidea, helburu bakarrarekin 14 erakunde ezberdin lanean jartzeko kapaz izan dena.\nBigarren erronka nagusi bat, euskara elkartearen sendotzean datza. Urtez urte, hasierako asebetetze maila gainbehera etorri dela ezin genezake uka. Gaur eguneko egoera honi, itzulipurdia emateko garaia heldu dela argi daukagu. Euskara elkarteak izan badira egun jarraitu behar dute. Euskara elkarteek guztion beharra daukate: bazkide zein norbanako, erakunde publiko zein pribatuak, gazte zein helduak. Hasiera bateko ametsa ez da guztiz eraiki, bidea eginaz darraio.\n25 urteurrena betetzen duen AED elkartearen leloak dioen bezala, Arrasate Euskaldun Dezagun. Erronka latza baina ametsak egia bihurtu daitezen lanari tinko segi behar zaio. Guztion lana da euskarak izaera eta bizitza izatea.


Etxeko egongelatik bertsotan - Nontzeberri\nHasiera/BERTSOTAN/Etxeko egongelatik bertsotan\nBertsoak entzuteko modu ona da etxeko egongelako besaulkian jesarrita. Horixe proposatuko dizue berriz Hitzetik Hortzera saioak, irailaren 12tik aurrera eta ordutegi berrian, 21:00etan hasita. Bertsozale Elkarteak ekoizten du programa EITBrekin elkarlanean.\nHogeita hamaikagarren denboraldiari ekingo dio laster Hitzetik Hortzerak. Eider Perez aurkezleak programako gidari lanetan jarraituko du, eta hark aurkeztuko ditu bertsolaritzaren inguruan lanean ari diren hamaika lagun eta kontu.\nHitzetik Hortzerak bertso-saioen hitzorduak pantailaratuko ditu, bai eta bertso plazako ale esanguratsuenak ere. “Iaz Maialen Lujanbio eta Igor Elortza bertsolariekin egin bezala, aurten ere izango da bertsolari bati loturiko programa berezirik, baita txapelketen ingurukoak ere; udazkenean aurreikusten diren Xilabaren eta Bizkaiko Bertsolari Txapelketen ingurukoak, kasu. Iparragirreren jaiotzaren urteurrena, bertso plazaren alde laborala, bertso paperen iragana eta oraina… izango da zer ikusi, zer entzun eta zeri bertsotan egin aurtengo denboraldian ere, datorren astean hasi eta martxoaren bukaerara arte”.\nEz ahaztu, irailaren 12an, etxeko egongelaraino sartuko da bertsolaritza, ETB1i esker.


Beroak ez du Hariak estrategia gelditzen - Adinberri\nTermometroak 40 gradu inguru islatzen zituen arren, jardueretan hartu zuen parte jendeak\nKostaldera hurbildu ondoren, barnealdeara jo zuen berriz Hariak Estrategiaren aurkezpenak. Beasainen, Txindokiren azpian, izan zen estrategiaren aurkezpenaren seigarren geldialdia eta beroa izan zen protagonista. 40 gradu islatzen zituen termometroak Oria ibaiaren ertzean eta kaleak hutsik agertzen ziren arratsaldeko 16.30tan, ekitaldiaren jarduerak hastear zeudenean.\nHala eta guztiz ere, boluntarioek bere lanarekin aurrera jarraitu zuten eta informazio karparen ondotik pasatzen zirenei Hariak Estrategiaren helburuak azaltzen zizkieten eta atxikimendu dexente lortu zituzten. Ez zen lana egiteko egunarik egokiena, baina boluntarioek ez zuten hutsik egin eta hor zeuden Beasainen ere Hariak estrategiaren dekalogoa zabaltzeko.\nTailerretan, haurrei eta adinekoei artilearekin eskulanak egiten erakusteko prest zeuden Irati, Sara, David, Alicia eta Leire. Hauetako batzuk Legazpitik ari dira telarrak edo ponpoiak egiten irakasten. Beste batzuk, egun pare bat daramatzate tailerretan. Baina denak gustora dabiltza musutruk egiten duten lan hau burutzen eta adinekoei entzuten, bere bakardadeak nolabait leuntzeko. “Haurrak dira gehien animatzen direnak. Bere gurasoekin edo bere aitona-amonekin eseritzen dira gurekin eta gozatzen dute, egia esanda”, dio Sarak. Arte Ederretan lizentziatua da Sara eta bere trebezia zabaldu nahi du tailerretara gerturatzen direnen artean.\nSara profesionala da, baina tailerretan dauden beste boluntario batzuentzat eskulanak egitea zaletasuna besterik ez da. Davidek, Aliciak edo Leirek ez dute Arte Ederrak ikasi, baina gustora ari dira, batez ere, adinekoekin egiten duten lanarengatik: “Bere gauzak kontatzeko aukera dute honera gerturatzen direnean eta norbaitek entzutea eskertzen dute. Gustora dabil hemen eta pozik daude gure artean”, dio Leirek.\n“Jendea animatzen ari da”\nNahia informazio puntuan zegoen eta pozik dago sei jardunaldietan lortutako atxikimenduekin: “Jendea animatzen ari da. Karpa ikusterakoan hurbiltzen dira guregana estrategiari buruz jakin nahian”. Bere ustez, Iruneko jardunaldia izan zen arrakastatsuena.\nHariak estrategiaren aurkezpenaren sei jardunaldietan egon dira tailerretan David, Alicia eta Leire eta Arrasatekoa edo Irunekoa izan zirela jardunaldirik arrakastatsuenak diote. “Eguraldiaren arabera hurbiltzen da jende gehiago edo gutxiago”. Beasainen eguraldiak ez zuen lagundu, egiten zuen beroarekin zaila baitzen kalean mantentzea. Baina arratsaldea aurrera zihoan bitartean haize bolada goxoak iritsi ziren Usurbe Antzokiaren ingurura eta orduan bai gerturatu zela jendea eskulanak egitera eta informazio karpan Hariak estrategiari buruz jakitera.\nBeti bezala, itzalean ondo gordeta, Ainhoa Rivera hiloramarekin jarraitu zuen. Harietaz osatutako eskulturaren amaiera susmatzen da. Lau jardunaldi besterik ez dira geratzen Hariak estrategiaren aurkezpenaren bidaiaren helmugara iristeko. Donostian izango da.


Andaluziar abertzaletasun etnikoa — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Amatiño / Andaluziar abertzaletasun etnikoa\nAndaluziar abertzaletasun etnikoa\nAmatiño 2015/03/25 10:45\nAndaluziako hauteskunde-bezperan, Madrilgo egunkari handi-mandi horietako batek lar nazionalistatzat jo zuen Susana Diazen kanpaina eta, aldez aurretik, ausart asko, erabateko porrota iragarri. Porrota izan denik ez dirudi, ezta mezu “abertzaleak” etorkizunik ez duenik ere Andaluzian. Independentzia aldarrikatu lezakeen abertzaletasun-motak ez, segurutik, baina… independentzia ala hutsaren hurrengoa, besterik ez al da politikagintzan?\nIa berrogei urteren bueltan ahaztu egin zaigu, nonbait, 1977ko abenduaren 4an bi milioi andaluziar kaleratu zirela “libertad, amnistía, Estatuto de Autonomia” ohiukatuz. Katalunian, Galizian eta Euskal Herrian neurri horretan sekula aurretik egin ez zena, besteak beste.\nHego Euskal Herria, Galizia eta Katalunia “nazio historikoak” zirenik ez zuen ordurako inork zalantzan jartzen. Ezta espainiar Konstituzioaren bide azkarretik (151. artikulua) berezko eskubidez zor zitzaien autonomia lortuko zutenik ere. Madrilen nagusi ziren egitasmoetan, ordea, inork ez zuen uste Andaluzian halako eskakizunik indartu zitekeenik eta, hain zuzen ere, herritarrek kaleratu behar izan zuten, lehen mailako hiru herrialde historikoak baino gutxiago ez zutela nahi izan frogatu ahal izateko.\nAndaluziak ez du 1977ko manifestazio jendetsu hura erraz ahaztuko, poliziak José García Caparros gaztea tiroz hil zuen-eta, bandera zuri-berdea eskutan zeramala, berrogei urte lehenago (1936) falangistek Blas Infante, andaluziar abertzaletasunaren aita, bide-bazterrean erail zuten bezalaxe. Geroztik, Andaluziako Autonomia Estatutuaren lehen artikuluak zera dio: “Andalucía, como nacionalidad histórica y en el ejercicio del derecho de autogobierno que reconoce la Constitución…”\nEgia da, bai, azken lau hamarkadotako historiak erakutsi duela ezein alderdi andaluziarrek ez duela jakin ahal izan gurari abertzalea bertatik bertara kudeatzen, baina auskalo ez ote den izan euren burua “nazionaltzat” duten alderdiek gutxieneko nahikunde hori asetzen asmatu izan dutelako.\nFormulazio politiko guztien gainetik, Sevillan taxia hartu besterik ez dago konturatzeko, hango giro hura “andaluziarragoa” dela Bilbokoa euskalduna baino. Zenbaitek besterik uste arren, EiTBren euskarazko irrati-telebistaren programazio-moldeak Canal Sur-enak baino unibertsalagoak eta kosmopolitagoak dira.\nEsanak esan, euskal gizartea andaluziarra baino dezente anitzagoa eta trabesagoa da. Andaluzia espainiar gizarterik etnikoenetakoa da. Eta ez da kritika.


Eburniko kattana 2.1: Otso-harria. Saldukeria\nPasaiako badia. Kantaurialdeko Glasgow. Portzelana fabrikaren tximiniak horren ospetsu egin duten irudia. Kaolin orea egosi ez ezik, portzelana margotzeko beruznezko pintura eta tintea ekoizteko ke-zulo ugari nonahi. Zama lanak etengabeak dira portuan. Makailua, opioa, portzelana. Hirutasun santua.\nTokiaren berri ematen duten orri autotolesgarriek badiaren inguruan dagoen benta eta ostatu loratzen dituzte. Ospetsuena, Perurenarena dugu. Heroia da Perurena bentaren sarreran dagoen eskultura metalikoak gogoratu bezala Starleyri dema irabazi eta munduari bira hark baino arinago eman zionetik. Bata ekialderantz eta bestea mendebalderantz abiatu izanak Perurena bihurtu zuen garaile. Diotenez.\nEskultura polemikoa izan zen; eskultorearen izena ez da gogoan iltzatua geratu; soilik oriotarra zela. Izan ere, eskandulu handia izan zen gurpil altuko bizikletaren errueda handia hutsik errepresentatzea. Nahiz etabheroia besoak altxatuta agertu, hutsaren gainean dago hura.\nHortaz, bisitariek hutsa den gurpilari katetzen diote lurrin-belozipedoa, bentan tragoa hartzea gerturatzen direnean.\nBenta barruan jende andana dago. Tabernariari, Perurenari berari, kaskoa berotzen diona ezaguna dugu. Azkarate da, Peñafloridaren morroi hura.\n– Kolore askotako makutoak ditut salgai, bandoleran eramateko. Dio Azkaratek.\n– Baina beti eraman dugu eta makutoa bandoleran txo. Bestenaz, mundu biran jana soinean emateko nola moldatu nintzela uste duzu?\n– Bai; baleike. Ordea, nire asmakizunari esker bai ezker aldean bai eta eskuma aldean ere eroan leike dozu bandolera zintzilik. Alde batera jartzeko, esan “heldu”. Beste aldera ipintzeko, esan “marruzkatu”.\n– Baina baina… hoa hire amatxiren berdela perratzera, kaiku alua. Ea hura zintzilik dagoen.\n– Hain zuzen ere, nire ustez hori ez da posible. Izan ere, aipatzen duzun berdelak, izen zientifiko scomber scombrus, ez ditu eta perra non…\nEsaldia amaitzen utzi ez, ta Perurenak lehiotik botatzen du Azkarate, ikuilu aldera. Noiz eta… Ederren bidelapur kuadrila bertan denean, Elhuyar zelatatzeko prestaketan. Aurpegiak lastoz eta gorotzez maskaratzen ari dira, Azkaratek ama-ama potx! lurra hartzen duenean sats eta simaurren meta biguinean.\n“Ene bada jaungoikoa. Gamon alkatea ohartarazi behar dut”.\nIrudia: “Poll (1947, fig. 180)” by H. Dupond in Poll (1947) (naar Day) CC BY-NC-SA 4.0


Nire lehen koadernoa euskaraz atze...\nby Andoni Valle Rico\nPertsona deskribapena idazten pausoka\nPertsona deskribapena idazteko txa...\nPertsona deskribapena txartela by Idoia PT\nFernando Antolín Galindo, Orientador en el IES Aixerrota BHI-Getxo\nPSIKOSIA Egilea: Maialen Larrea 2.\nDefinizioa

Psikologian, psikosia errealitatearekiko ukipen falta dakarren nahasmendua da. Gaixotasun hau jasaten duten pertsonei psikotiko deritze. Gaur egun, "psikotiko" hitza psikopatikoren sinonimo bezala gaizki erabilia izan ohi da.

\n…

Stedmanen mediku hiztegiak psikosia honela definitzen du: «Buruko nahaste zuhur bat, nortasunean eragina duena, kalte organiko edo hura gabekoa eta errealitatearekiko ukipen falta eta funtzionamendu sozial arruntaren gaiztotzea dakarrena».

Subjektu psikotikoak haluzinazioak, pentsamendu eldarniagarriak (egoera epealdian dauden bitartean) eta pentsamenduaren nahaste arruntak (erlazio semantiko eta sintaktikoen aldaketak) jasan ditzakete.

\nDeskribapena

Psikosia pairatzen duten pertsonek haluzinazioak nahiz eldarnioak azaltzen dituzte, baita pentsamendu desantolatua eta norberaren nortasunean aldaketak ere.

Nerbio-sistemako hainbat elementuk, organikoak nahiz funtzionalak, erreakzio psikotiko baten eragileak izan daitezke.

Hala ere, zenbait pertsona bere bizitzetako momenturen batean errealitatearekiko distortsio eta ezohiko esperientziak izaten dituzte, minusbaliatu bihurtu gabe.

Ondorio moduan argudiatzen da psikosia, funtsean, ez dagoela kontzientzia arrunt batetik banatua, baizik eta kontzientzia arrunteko "continuum" bat dela. Perspektiba honetatik ikusia, klinikoki psikotiko bezala diagnostikatuta dauden pertsonak esperientzia bortitzak nahiz estutuak besterik ez izan ditzakete.

\nSintomak

Hurrengo sintomak dira nahaste psikotiko baten agerpena adierazi dezaketenak:

Jokabidearen aldaketa bortitz eta sakonak.

Nor bere barnean biltzea, beste inorekin hitz egin gabe.

Arrazoirik izan gabe jendea begira daukazula edoeta zutaz hitz egiten dutela pentsatu.

Bakarrik hitz egin solaskide bat duzula pentsatuz, ahotsak entzun eta ikuspenak izan (begi nahiz entzumenezkoak).

Zurrunbilo epealdiak nahiz memoria galera izatea.

Erruduntasun, lurjotze eta depresio sentimenduak jasatea.

\nNola sor daiteke?

Gehiegizko nekea

Sumintasuna

Estres negatiboa

Etsipen sentimentala

Kannabisaren kontsumoa

Beste substantzia toxikoen kontsumoa

\nPsikosis paranoidea

Psikosis mota bat da. Gaixotasun hau pairatzen duenak bere imaginaziotik ateratako edozein gauza errealitatezkoak direla pentsatuko du. Bere burutik ateratako irudiak ikusi zein entzungo ditu.

Sintoma fisikoak ez dira agerikoak baina bai psikologikoak.

Hainbat motatakoak daude: celotipikoa, persekutorioa, erotomaniakoa..etab.

Gaixotasun honek ez die antiseptikoei erantzuten.

\nDiagnostiko diferentziala

Psikosia eta zorotasuna

Psikosiak hartzen duen beste izen bat «zorotasuna» da. Baina kontuan hartu behar da «zorotasuna» ezhoiko jarrera guztiak hartzen dituela barne, psikositzat hartu gabe (obsesio kompultsiozko neurotiko baten «errituak» zorotasun baten adibide tipikoak diruditen arren, ez dute psikosi batekin zerikusirik). Zenbait fobia erotasunak direla dirudite, eta askotan ikara erasoek pertsona bera zoro bihurtzen ari dela pentsaraztea eragin dezakete.

Bestetik, dementziak, etiologia organikokoak, psikosi batekin nahastu daitezke. Hortaz, arreta handia behar da gaixotasun hauetaz hitz egiterako orduan, izate eta hauen bilakaera oso ezberdinak baitira.

\nTrataera

Psikosi baten tratamendua honek duen jatorriaren araberakoa da, baina orokorrean eta kasu gehienetan sendagai antipsikopatikoak erabiltzen dira, euskarri psikosizial eta oinarrizko gaixotasunaren tratamenduaz gain. Oso biziak eta indartsuak diren terapia psikokorporalak existitzen dira, pertsona psikotikoa bizitza arrunt bat eramateko eta mundu sozialarekiko egokitzapena ahalbidetzen diotenak.

\nKasuen azkerketa

“ European Psychiatry” aldizkariak dioenez, frogatu egin da Kannabisaren kontsumitzaileek psikosis aurreratuagoa dutela kontsumitzen ez dutenek baino.

Duela 4 urte ikerketa zientifiko bat egin zen kannabisa kontsumitzen zuten 119 pazienteekin.

Kannabisa urte gehiagoetan kontsumitzen zutenek psikosis maila altuago batean sartuta zeudela konprobatu zen.

http://www.youtube.com/watch?v=nuKGYqlwYl8 11.\nFILMETAN PSIKOSIA

El silencio de los corderos: http://www.youtube.com/watch?v=Y8YP65RX1-I

Psicosis:

http://www.youtube.com/watch?v=SgZZDzoJuZs

Hombre Mirando al Sudeste:

http:// www.youtube.com / watch?v = GrFYdYDebB8 & feature = related

\nWebgrafia

http://www.psiquiatria.com/articulos/psicosis/general/diagnostico39/23465/

http://www.psiquiatria.com/articulos/psicosis/general/casos_clinicos/1977/

http://psikolaixe.blogspot.com/2009/05/psikosia.html

http://eu.wikipedia.org/wiki/Psikosi

\nNire lehen koadernoa euskaraz atzerritarrak\nAndoni Valle Rico\nPertsona deskribapena idazteko txantiloia Idoia PT\nPertsona deskribapena txartela Idoia PT\nNotas de corte eus2016(sin prion)\nNotas de corte. cast 2016 sin prion\nHalloween juego interactivo\nInfo tl transporte y logística


Uda Ikastaro honen helburua da Euskal Herriko landa eremuko herri txikien etorkizuneko garapenerako, auzolanari lotutako kultura eta balio sistemetan egon daitezkeen indargune eta aukerei buruz hausnartzea. Horren oinarrian, Zerainlab elkarteak sustatuta eta Kutxa Fundazioak babestuta, Deustuko Unibertsitateak eta Mondragon Unibertsitateak azken bi urteotan garatutako "Auzolantzen" proiektua dago, zeinetan ikerketa eta gogoeta uztartu diren, balio sisteman, herri txikien etorkizunerako helduleku batzuk topatzeko. Ikastaro honetan, abiapuntu horretatik jauzi bat eginez, inguruko eta nazioarteko aditu eta arituak gonbidatu nahi dira gogoeta partekatua egitera.\nEuskal Herriko landa eremuko herri txikien etorkizunari buruz gogoeta egitea balio sistemaren eta kulturaren ikuspegitik.\nRound table: “Adituen solasaldia“


Caroline Grayri elkarrizketa - Concierto Económico Vasco | Ad Concordiam\n/Caroline Grayri elkarrizketa\n“NATIONALIST POLITICS AND REGIONAL FINANCING SYSTEMS IN THE BASQUE COUNTRY AND CATALONIA” TESIAREN AURKEZPENA\nTesia aurkeztu ondoren Caroline Grayri egindako elkarrizketa. Tesian aztertzen du finantzaketa sistemek nola eragiten duten nazionalismoetan, eta, horrela, faktore politikoen eta sozialen arteko erlazioan oinarritutako ikerketa-ikuspegia osatzen du.\nZure tesia, "Nationalist Politics and Regional Financing Systems in the Basque Country and Catalonia", amaitu berri duzu. Zerk bultzatu zaitu Euskadiko eta Kataluniako finantzazioa, eskualde mailakoa, doktorego-tesiaren ikergai hartzera?\nLiverpooleko Unibertsitateko ikerketa-proiektu zabalago batekin bat egin nuen. Proiektua Euskadiko eta Kataluniako alderdi nazionalistek, batez ere, EAJk eta Kataluniako Convergència-k, duela gutxi arte horrela deitu baita, azaldutako lurralde-proposamenen ebaluazioari buruzkoa zen. Asmoa zen trantsiziotik, batez ere 90eko hamarkadatik aurrera, alderdi nazionalisten ibilbidean eragina izan zuten hainbat faktore ekonomiko, politiko eta sozial ikertzea. Ikuspegi berritzaile baten bila nenbilen nire tesiaren zuzendariak bideratzen zuen proiektuari ekarpena egin ahal izateko, eta azkenean, ideia bat bururatu zitzaidan: finantzaketa-sistemek nola eragiten dieten nazionalismoei ikusten saiatzea. Proiektuaren beste ikuspegiak, politika eta gizartearekin lotuago dauden faktoreak ikergai hartu zituztenak, osatu nahi nituen horrela. Tesia hasi baino urte pare bat lehenago, Britainia Handiko enbaxadan, Madrilen, lan egin nuen denboraldi batean. Bertan nengoela, autonomia-erkidegoen zorrari, finantzaketa-arazoei eta antzeko gaiei buruzko txostenak idatzi nituen. Beraz, dagoeneko banuen oinarrizko ezagutza finantzaketa-araubide erkideari buruz, batez ere Katalunian. Hala ere, Ekonomia Itunaz askoz ere gutxiago nekien, Espainiak krisialdian zituen ekonomia-arazoetan jarri bainuen arreta, eta Euskadik beste erkidegoek baino finantza-arazo gutxiago zituenez, ez nintzen sakondu euskal gaietan.\nKonta iezaguzu zer ikerketa metodologia erabili duzun zure tesia lantzeko. Zenbat denbora eman duzu tesia egiten? Zenbat pertsona elkarrizketatu dituzu? Nola heldu zara hain korapilatsuak eta ezberdinak diren finantzazio-ereduen ezkutuko kontuak ezagutzera?\nMetodologia kualitatiboa zen, batik bat. Ikerlanak alderdi batzuetako politikari nabarmenei, beren aholkulariei, baita funtzionario batzuei ere egindako hainbat eta hainbat elkarrizketa izan zituen oinarri. Gehienak erkidegoetako gobernuen mailan egin nituen, eta Euskal Autonomia Erkidegoan foru-aldundien mailan ere bai. Ia-ia 50 pertsona izan ziren guztira. Elkarrizketa guztiek gutxienez ordubete iraun zuten eta elkarrizketatu askok behin baino gehiagotan hartu zuten parte. Oso pertsona garrantzitsu batzuekin hitz egiteko aukera izan nuen, adibidez, bi lehendakari ohirekin, Jose Antonio Ardanza eta Juan Jose Ibarretxerekin, eta bi aldiz elkarrizketatu nituen biak. Ekonomia sailburu ohiekin ere elkartu nintzen. Euskal Herrian, adibidez, sozialistek gobernatzen zutenean sailburu zen Carlos Aguirrerekin. Katalunian, Antoni Castells elkarrizketatu nuen, ekonomia sailburua hiruko gobernuaren garaian, baita Andreu Mas-Colell ere, ekonomia sailburua 2016ko urtarrilera arte izan zena. Elkarrizketa asko eta asko oso interesgarriak izan ziren eta elkarrizketatu guztiei eskertu nahi nieke nire proiektuari eskainitako denbora eta erakutsitako interesa.\nPolitologoa zarenez, ekonomia ituna eta lurralde erkideko, kasu honetan, Kataluniako finantzaketa-araubidearekin duen harremana aztertu dituzu, ikuspegi guztiz berri batetik. Zertan datzan azaltzerik bai?\nErkidego finantzaketa sistemekin lotutako negoziazio guztiak, 80ko hamarkadatik aurrera, baita negoziazio horien inguruko dinamika politikoak ere ikertu nahi nituen. Hori oinarri hartuta, aztertu nahi nuen nola eragiten ari ziren dinamika horiek alderdi nazionalisten ibilbidean. Euskal Herrian foru-aldundiek zergak biltzeak animatu ninduen horrek hiru lurraldeen arteko harremanetan izaten duen eragina sakonago aztertzera. Beraz, Espainia eta autonomia-erkidegoen arteko dinamika politikoak interesatzen zitzaizkidan, baita autonomia-erkidegoen barruko dinamika politikoak ere. Gehienetan, finantzaketa-ereduak ekonomialariek ikertzen dituzte ikuspuntu tekniko batetik eta zenbakien aldetik; nazionalismoak, berriz, politologoek eta soziologoek ikertzen dituzte, politikata gizarte-faktoreak aztertuz. Nire asmoa zen hain desberdinak diren bi arloak uztartzeko balioko zukeen azterlan bat egitea.\nZure ustez, zeintzuk dira Euskadiko finantzaketa-ereduaren bi ezaugarri nabarmenenak eta zergatik?\nLehenengo ezaugarririk aipagarriena Euskadin ia-ia zerga guztiak foru-ogasunek biltzea dela esango nuke. Ohi ez bezalako herrialdea da Espainia, gobernu zentralak bere lurraldearen zati batean zergarik biltzen ez duelako. Jakina, legea Espainiako legediarekin harmonizatzeko arauek mugatzen dute euskal zerga autonomia eta, gainera, foru-ogasunek ezin dute beren kabuz zergarik sortu, estatu mailan ezarritako zergak bateratu behar dira baizik. Baina, hala ere, oso zabala da autonomia fiskala. Bigarren ezaugarria Euskadi bezain lurralde txikian hiru ogasun egotea da, baina horrek arrazoi historikoak ditu, eta oso interesgarria iruditu zait. Izan ere, tesiaren atalik interesgarriena foru-aldundien arteko harreman-sarearen azterketa izan dela uste dut. Foru-aldundi guztietan egin nituen elkarrizketak, finantzaketa-sistemek politika-harremanetan duten eragina aztertzen ari nintzenez, hemengo foru-aldundiek Espainiako beste eskualdeetakoek baino botere handiagoa izateak dinamika politiko oso interesgarriak sortzen ditu Euskadin, beste autonomia-erkidegoetan ez daudenak.\nGaldera bera, baina Kataluniari dagokionez. Aipatu bi ezaugarri nabarmen eta azaldu pixka bat zergatik.\nHasteko, lehen begiratuan, eredu engainagarri samarra izan daiteke, lagatako zergak eta ez lagatakoak direla eta. Urteetan zehar zergak autonomia-erkidegoen esku utziz joan dira, hortaz, ustez autonomia-erkidegoek dute boterea lagatako zergen gainean, ez lagatakoak, berriz, Espainiako gobernuak kontrolatzen ditu oraindik. Gauzak horrela, autonomia-erkidegoek gero eta autonomia fiskal handiagoa dutela pentsa daiteke. Hala ere, lagatako zerga gehienak neurri batean baino ez dira laga, eta horiek Espainiako gobernuak biltzen ditu osorik. Gero, berdinketa-funts batetik pasa eta autonomia-erkidegoen artean banatu egiten dira. Hortaz, autonomia-erkidego batek zerga batekin ahalegin fiskala egin arren, adibidez, PFEZarekin, gerta daiteke ahalegin horri dagokiona, ezta horren zatia ere, ez jasotzea. Eta beste ezaugarri bat aipatzearren, arrazoi politikoak direla medio, oso zaila da eredu hori aldatzea. Egin diren erreforma guztiak eginda ere, arazoak ez dira behin betiko konpondu, batez ere berdinketa-mekanismoari dagokionez, negoziaketetan faktore politikoek arrazoi teknikoek baino eragin handiagoa izaten dutelako.\nZure ustez, zer neurritan dira giltzarri finantzaketa-ereduak euskal nazionalismoaren eta nazionalismo katalanaren agendetan?\nOso garrantzitsuak direla uste dut. Egia esanda, Kataluniaren kasuan hobeto ikusten da lotura, Convergència-n benetan ikusi baita finantzaketa-sistema hobetu nahiak eta hautematen den atsekabeak eragin nabarmena izan dutela Convergència-ren agendan. Era berean, Kataluniako ia-ia alderdi guztiak 90eko hamarkadaren bukaeratik finantzaketa-sistemarekin oso pozik ez egoteak lehiakortasun-dinamika oso interesgarriak sortu ditu alderdien artean. Hortaz, finantzaketari buruzko ideiek eta arlo horretan beste alderdiekin lehiatzeko beharrak izan dute eragina Convergènciak finantzazioaren inguruan duen ikuspegian.\nEuskadiren kasuan, lotura ez da hain nabaria, baina jarraitzen du eragin garrantzitsua izaten. Sozialistek gobernua utzi ondoren EAJk berriro agintaritza hartu zuenetik, EAJko ordezkariek gero eta gehiago hitz egin dute Espainiarekiko harreman politikoetan ezarri nahi duten kosubiranotasunaz, ideia hori Ekonomia Ituna azpian duen kosubiranotasunean oinarritzen dela aipatuz. Hortaz, zentzu horretan, itunak badu eragina EAJren agendan. Gainera, une jakin batzuetan, EAJk proiektu soberanistan aurrera egiteko bidea ematen du. Jakina, zerga-autonomia izateak erantzukizun fiskal handia ematen duenez, Euskadin ekonomia-arazoak egonez gero, horiek konpontzea edozein gobernuren lehentasun bihurtzen da. Ardanzari egindako elkarrizketa etortzen zait gogora: bere ustez, "urgentea" eta "garrantzitsua" ez dira gauza bera. Ardanzaren arabera, Euskadik izan ditzakeen arazo ekonomikoei aurre egitea "urgentea" da, "garrantzitsua", berriz, Euskal Herriaren subiranotasuna lortzeko bidean aurrera egitea da. Berak azaldu zuenez, itunak Euskal Autonomia Erkidegoari ematen dion erantzukizun fiskala dela eta, urgentea den horrek beti lehentasun izan behar du. Arazo ekonomikoei konponbidea aurkitu behar zaie agendako beste gauza bat egin aurretik.\nEkin diezaiogun beste gai bati: ikasketen mundua. Zer esango diguzu Erresuma Batuan duten ezagutza-mailaz, Euskadiko edo, oro har, Espainiako finantzaketa-ereduari dagokionez?\nOso gutxi dakite Euskadiko finantzaketa-ereduari buruz. Bi esparru bereiz daitezkeela uste dut. Lehenengoan, federalismo fiskalari buruzko azterketan, Espainia, oro har, ez da kontuan hartzen den kasua, eta kontuan hartuz gero, araubide erkidea aztertzen da gehienetan. Bigarren esparruari dagokionez, Espainiako historia eta politika ikertzen duten hispanistek eredu desberdin bat dagoela badakite, baina horretaz gain, ezer gutxi. Ikasketa Hispanikoen elkarte batean antolatutako hitzaldian egin nuen aurkezpenari esker ohartu nintzen gai hori oso gutxi ezagutzen zela. Itunari buruz hitz egin nuen, batez ere, Euskadi mailan nola funtzionatzen duen. Entzuleetako bat ekonomialaria zen, Espainiako ekonomian aditua, eta galdera bat egiteko eskua altxatu zuenean, zerbait zuzenduko zidala pentsatu nuen, baina ea ogasunak benetan foru-aldundien mailan eta ez autonomia-erkidegoarenean zeuden galdetu zidan. Harrigarria bada ere, ez zekien.\nEuropa esparruari begira, edozein alderdi erregionalistaren politika-agendak finantzaketa-eredua ardatz izan behar du, autogobernua badu helburu nagusi? Zer uste duzu? Zu eskoziarra zara, ezta? Adibidez, zer da finantzaketa-ereduaren garrantzia Eskoziako alderdi nazionalistaren agenda politikoan?\nEgia esan, orokortzea zaila dela uste dut, baina, oro har, esango nuke alderdi batek autonomia politikoa lortu nahi badu, komenigarria dela politika-deszentralizazioa deszentralizazio fiskalarekin batera joatea, neurri batean behintzat, eskualde mailako edo estatua baino maila beheragoko gobernuak beren gastu-politiken erantzule izateko. Gainera, nire ustez, autonomia handiagoa nahi duten eskualdeentzat toki egokia aurkitzeko aukera eman dezake horrek. Gaur egun, independentzia erlatiboa izaten da beti. Ez dago guztiz independentea den gobernurik, maila edozein dela ere, eta subiranotasuna eta autonomia maila desberdinen artean partekatzea da kontua. Eta bai, nire familia Edinburgokoa da, baina badira hamar urte baino gehiago bertan bizi ez naizela. Izan ere, Ingalaterran denbora gehiago bizi izan naiz, Eskozian baino. Erreferendumaren ostean Eskoziari zerga-botere gehiago eman zaizkiola ikusi dugu. Londreseko gobernu zentralak dagoeneko hartua zuen konpromisua, eskoziarrek independentziari "ezetz" esanez gero, erreferendumaren ostean eskumen gehiago transferitzeko, baina kontuan izan behar da Eskoziak askoz ere zerga-botere gutxiago zituela, Euskadirekin konparatuta. Gobernu eskoziarrak orain tresna gehiago ditu zerga-arloan, baina hori ere ez da panazea, ikusten baita, izan ere, eskumen horiek erabiltzea oso zaila dela. Adibidez, Eskoziak botere handiagoa du orain PFEZa bezalako zerga garrantzitsuen gainean, baina oso gutxi erabiltzen ditu eskumen horiek. Eskoziako gobernua ezkerrekoagoa izanda, teorian, agian, zerga batzuk Erresuma Batuan baino gehiago igo nahi balitu ere, politikoki oso zaila izango litzateke hori egitea. Baina kontu interesgarriak dira eta hitzarmen berriak duela ez asko abian jarri dira, beraz, itxaron beharko genuke egoera nola garatuko den ikusteko.\nGaur egun, lurralde-antolaketari buruzko eztabaida bolo-bolo dabil Espainiako estatuan. Zure ustez, zer ondorio izan ditzake estatu-eredu berri batek Euskadiko finantzaketa-sisteman? Eta Kataluniakoan?\nEz zait gustatzen iragarpenak egitea, uste baitut une honetan ohiz kanpoko egoera bat dugula Espainian, duela urte batzuk ezin aurreikusi zena. Baina, egia esan, ez dut uste etorkizun hurbilean estatu-ereduan aldaketa handirik egongo denik, alderdien arteko adostasuna lortu beharko bailitzateke horretarako, eta ikusten duguna oso bestelakoa da: ados jartzeko aukerarik edo borondaterik eza. Alderdiak ez daude ohituta estatu mailan koalizio-gobernuak sortzera eta ikusten da zer zaila den. Finantzazioari dagokionez, estatu-eredu berri bat adosten bada, edo bestela, finantzaketa-eredu berri bat, araubide erkidean ezartzeko –lan hori egin gabe dago oraindik– Kataluniarentzat estatu mailan toki bat bilatzen saiatzeak lehentasuna izan beharko luke, Kataluniaren arazoa ekonomiaz harago zabaltzen den arren. Euskadiren kasuan, Ekonomia Itunaren aurka batzuetan entzun daitezkeen adierazpen politiko batzuk gorabehera, ez dut ikusten aukerarik etorkizun hurbilean Itunean aldaketa handiak egiteko. Garrantzia duten alderdien artean Ciudadanosek bakarrik ez du Ituna nahi, baina alderdi horrek oso aulki gutxi ditu Espainiako parlamentuan. Espainiako alderdiak, agian, ados jar daitezke kupoa edo Itunaren beste alde batzuk berraztertzeko beharraren inguruan. Baina, teorian, gogoeta teknikoak oinarri hartuta egiten bada, ez litzateke Itunari eraso egitea, sistema orok baitute noizean behin eguneratzeko premia, interes politiko eta negoziazio teknikoak bereiztea beti zaila izan arren. Baina, ez, ez dut ikusten aldaketa handirik Euskadiko sisteman. Gainera, kontuan izan behar da PPk, Itunaren aldekoak, Madrilen gobernatzen duela orain, eta oso gobernu ahula dela, ahal den laguntza guztia behar izango duena. Hori dela eta, seguru asko, EAJren laguntza ere nahi izango du, lortu ahal izanez gero, beraz, nire ustez, itunean aldaketa handiak proposatzea ez dago agendan.\nOso ondo. Zenbat urte eman dituzu tesia idazten?\nHiru urte inguru.\nAzaldu diguzun bezala, hiru urteotako batean, landa-lan asko egin duzu. Beraz, bukatzeko, konta iezazkiguzu gertatu zaizkizun bi pasadizo, gurekin partekatu nahi dituzunak.\nHain zuzen, Euskal Herrian egindako landa-lana zen gehien gozatu nuen zatia. Beraz, Euskadin bizi nuen esperientziako bi gertaera kontatuko ditut. Lehenengoa hasiera-hasieran gertatu zitzaidan. 2014. urtearen hasieran heldu nintzen Bilbora, 8-9 hilabetez bizitzera. Baina aurreko udan Euskadi ezagutzen ibilia nintzen eta aste bat pasatzera etorri nintzen Bilbora. Eta lehen bidaia horretan Bilbon nengoela, egun batean, Britainia Handiko kontsularekin geratu ginen. EAJren egoitzaren aurrean zegoen taberna batean kafea hartzen geundela, kontsulak ezagutzen zuen EAJko kide bat sartu zen eta kontsulak aurkeztu ninduen. Eta gizon horrek esan zuen Bilbora etortzen nintzenean, behar izango nuen guztietan lagunduko zidala. Eta horixe bera egin zuen, asko lagundu zidan hasieran, harreman-sare bat sortzen. Berari esker ezagutu nituen kontaktatu nahi nituen pertsonak, eta gero, eurek beste pertsona batzuk aurkeztu zizkidaten. Horrela, nire kontaktu-sarea sortzea lortu nuen. Lehenengo kafe hura hartzea gogoan geratu zitzaidan, agian, pixkanaka-pixkanaka konturatu bainintzen Bilboko, eta oro har, Euskal Herriko politika-mundua txikia zela benetan. Norbaitekin kafetegian kafe bat hartzen eta hizketan egon zaitezke, eta seguru asko pertsona interesgarri bat sartuko da eta ezagutuko duzu, eta horrela, gero eta kontatu gehiago izango dituzu.\nBeste gertaera bat kontatzeko, hemen bizi nintzenean nire euskal kuadrilla bihurtu ziren lagunei buruzko zerbait hautatu beharko nuke. Zorte ona izan nuen, hona etorri aurretik, Espainiako beste toki bateko lagun batek bere lagun batekin harremanetan jartzeko esan zidan eta. Neska horren lagunek kuadrillan "adoptatu" ninduten. Izan ere, guztiak niri adarra jotzen zebiltzan eta esaten zidaten euskal kuadrillan integratzeari buruzko tesi bat idatzi beharko nuela, ez baita batere erraza! Lagun horiekin pasadizo asko izan nituen. Izan ere, oso ondo pasatzen, bai, baina baita Euskadi zer den hobeto ulertzen ere lagundu zidaten. Gogoan dut, adibidez, egin genuen lehen txangoa, hona etorri eta aste gutxira. Hernanitik hurbil zegoen sagardotegi batera joan ginen, inauterietan. Nik ordura arte Bilbo baino ez nuen ikusia, eta bat-batean Gipuzkoako herri euskaldun batean nengoen eta dena erabat desberdina zen. Euskadi geografia eta sentsibilitate politiko askotariko lurraldea denez, uste dut lagun-talde horrekin Euskal Herriko hainbat toki ezagutu izanak aukera eman didala ondo pasatzeko, baita euskal politikaren nondik-norakoak hobeto ulertzeko ere.\nEskerrik asko, Caroline.


Argentinako Villa Mercedes herriak eta Gipuzkoako Ordiziak adiskidantza hitzarmen bat sinatu dute\nHector Javier Darnay (Villa Mercedeseko ordezkari), Alejandra Iturrioz (Ordiziako alkatea) eta Roberto Gonzalez (Villa Mercedeseko ordezkari) hitzarmena sinatzen\nArgentinako Villa Mercedes hiriko ordezkaritza bat Euskal Herrian dabil aste honetan, lurraldea bisitatu eta lankidetza eta adiskidantza hitzarmenak sinatzeko Ordiziako Udalarekin. Bisitaldiaren oinarria Villa Mercedeseko Euskal Etxea dago, honen bitartez Ordiziako Santa Ana Korala eta Txistulari Banda Argentinan izan baitziren iaz. Orain argentinarrek bisita bueltatu dute eta bi herrien arteko harremanak sakondu eta Ordiziako hezkuntza, industria eta kultura hurbilagotik ezagutzeko aukera izan dute.\nVilla Mercedeseko ordezkaritza bat Ordiziara heldua da aste honetan, Santa Ana Korala eta Txistulari Bandak anfitrioi hartuta. Joan den asteko ostiralean heldu ziren argentinarrak, San Luis probintzia argentinarreko udalerri hartako agintariak eta Julio Esnaola, bertako Euskal Etxeko lehendakaria buru. Egun hauetan bisitariek Ordizia eta Goierriko lan heziketa zentroak, Mondragon Unibertsitatea, bertako enpresak eta Ordiziako Azoka ezaguna ikusi ahal izan dituzte, besteak beste. 'Interes handiarekin hartu dituzte hemen udaletxeek eta inguruetako enpresek kultura edo hezkuntza arloetan garatzen dugun parte hartzea...', adierazi dio BasqueHeritage.com-i Alejandra Iturrioz, Ordiziako alkateak.\nAtzo bertan Villa Mercedes eta Ordiziako agintariek adiskidetza eta lankidetza hitzarmenak sinatu zituzten, bi herrien arteko harremanak sakontzeko xedez. 'Kontaktua Euskal Etxearekin dugu nagusiki, eta beraien bidez Villa Mercedesekin', adierazi du Iturriozek. 'Gure aldetik Ordizia eta euskal kultura hobeto ezagutu ahal izan dezaten egingo dugu ahalegina. Luzatu diguten bisitaldian hainbat ekimenen inguruko informazioa emango diegu, adibidez kooperatibena edo lan hezkuntza programena, horiekiko interesa agertu baitute'.\n[Goiko irudian Villa Mercedes eta Ordiziako ordezkaritzak atzo Ordizian, adiskidantza hitzarmenak sinatu ostean]\nArgentinara bidaia iaz\nAtzo sinatutako hitzarmenen atzean Villa Mercedeseko Euskal Etxeak egindako lana dago. Iaz, herri argentinarraren 150 urteurrena eta euskal etxearen egoitza berriaren inaugurazio zela-eta Ordiziako Santa Ana Korala eta Txistulari Bandari bertara bidaiatzeko gonbitea luzatu zien. Ideiaren bultzatzaile nagusietako bat Julio Esnaola, euskal etxeko lehendakaria izan zen. Esnaolak Ordizian ditu sustraiak eta harremana mantentzen du. Bidaia 'esperientzia sinestezina' izan zen, koruko zuzendari Inma Goibururen esanetan.\nBidaia hartan parte hartu zutenen artean Ordiziako alkatea, Alejandra Iturrioz, eta Jesus Mari Lariz Kultura zinegotzia ere egon ziren. 'Esperientzia oso bizia izan zen', gogoratzen du Iturriozek, 'Buenos Aireseko lehen kontzertutik hasita. Ikusleetako batzuk abestiak ezagutzen zituzten, txikitan Euskal Herrian abestu zituztelako edo gurasoei entzunda. Korala eta bandako batzuk, gainera, euren Argentinako familia kideak aurkitu zituzten'. Buenos Aireseko estreinaldiaren ondotik taldea Mendozara joan zen eta oso ondo hartu zituzten hango euskal etxean. Bukatzeko Villa Mercedesen zenbait emanaldi egin zituzten eta bertako agintariekin biltzeko aukera izan zuten.\nVilla Mercedeseko Euskal Etxea\nEuskal ordezkaritza bat Villa Mercedesen 150. urteurrenean\nEuskalKultura.com-en argitaratua 2006ko azaroaren 13an\nEgun handia Villa Mercedesen, euskal gonbidatuekin\nEuskalKultura.com-en argitaratua 2006ko azaroaren 9an


CANNES 2014: Grazia gabeko film batetik maisu lan bietara | Zinema | Pantaila handian\nYou are here: Home ∼ 2014 ∼ May ∼ 15 ∼ CANNES 2014: Grazia gabeko film batetik maisu lan bietara\n“Le Festival est parti“. Eta ez ziteken hasi okerrago. Nicole Kidmanek eta “Grace of Monaco“ filmaren lan taldeak dirdir egin zuten Canneseko alfonbra gorrian. Jane Fonda eta bere soineko gorriak argazkalarien arreta handia eraman bazuten ere. Baina esan bezala Canneseko alfonbran euren lana ondo bete zuten, filmean porrot galanta izan ondoren. Zinemaldia lehiaz kanpo zabaldu zuen filmeari erridikulua, bazkalosteko telefilm txarra, patetikoa eritzi diote kritikoek, twitterren behintzat. Bakan batek harrotu eta “Cannes inoiz zabaldu duen pelikula txarrena ote den” galdetu du. Zabalera horrekin okerrena espero zuten askok.\nBaina lasaitua hartu dute gaur lehiaketa zabaldu duten bi pelikulak ikusi ondoren. Biek notaz gainditu dute kritikoen azterketa. Zoragarritzat jo dute maisu baten azken lana. 71 urte bete dituen Mike Leighek beste maisu baten erretratu ederra egin du “Mr. Turner“ biopic-ean. 1996an “Secretos y Mentiras” filmarekin Urrezko Palmondo eskuratu zuen zuzendari britaniarrak. Berriz lehian, J.M.W. Turner pintore eszentrikoaren bizitza erretratu du. Bizitza eta margolanak maisuki uztartu ditu Leighek. Fotografia izugarria da eta hala da protagonista, Timothy Spall.\nSarietarako kinielatan kokatu dute jada kritikoek lehendabazi ikusi duten lehiakidea. Mauritanian filmatutako “Timbuktu“ Cannesen kontinente beltzatik etorritako pelikula bakarra izango da. Abderrahmane Sissako zuzendariak yihadismo absolutistaren ankerkeria salatu du irudi ederrak eta umore tanttak nahastuta. Afrikatik kanpo, munduan oihartzuna duen afrikar zuzendari bakanetakoa da Sissako. Cannesen duela 21 urte “Un Certain Regard“ sailean saria jaso zuen. Berriz etorri da Cannesera Sail Ofizialen lehiatzeko eta kritikei erreparatuta maisuki gainera.\nBihar Kanadatik Turkiara egingo dugu bidaia. Egipton jaio baina Kanadan hazi den Atom Egoyan berriz Cannesen da. Oraingoan bahitu duten neskato baten aitaren piurak erretatzen digu “Captives“ filmean. Berarekin bosgarren aldiz lehiatuko da zinemaldian. Canneseko beste ohiko bat Nuri Bilgen Ceylan turkiarrak Analotia erdialdera itzuli da “Winter Sleep“ filmean.\nPosted in polemika, Zinema jaialdiak Tagged Abderrahmane Sissako, Mike Leigh