Akordioa sinatu dute Siemens Gamesan: itxi egingo dute Agoitz | Ekonomia | Berria\nAdostutakoaren arabera, 55 urtetik gorakoek aurrez erretiratzeko planak izango dituzte, eta besteei enplegu bat aurkituko die enpresak\nSiemens Gamesako langileek zenbait ekintza egin dituzte. Asteartean, errepide bat itxi zuten Iruñean. VILLAR LOPEZ / EFE Tamaina handiagoan ikusi\nIa hilabete eta erdiren ostean, amaitu da Agoizko (Nafarroa) Siemens Gamesako lan gatazka. Azkenean berearekin irtengo da enpresa: lantegia itxiko du, eta ez dute han lan gehiago egingo 238 langileek, baina, gutxienez, akordio bat erdietsi dute kaleratzeak horren traumatikoak izan ez daitezen.\nHerenegun amaitzen zen langileen kontratuak bertan behera uzteko erregulazio espedientearen kontsulta epea, eta, goizetik, langile batzordeko ordezkariak sindikatuekin bildu ziren. 10:30ean hasi zen bilera, eta gaueko azken ordura arte ez zuten itxi akordioa. Langileek atzo berretsi zuten adostutakoa, goizean egin zuten batzar batean: espedienteak aldeko 148 boto izan zituen, aurkako 37, eta bi boto zuri.\nKaleratzeak abuztuaren 25aren eta irailaren 30aren artean egingo ditu enpresak, eta akordioan adostu dutena da zer gertatuko den aurrerantzean langileekin. 54 urte baino gutxiago dituztenek lan egindako urte bakoitzeko 45 eguneko ordainsaria jasoko dute, gutxienez 30.000 eurokoa.\n55 urte edo gehiago dituzten beharginek, berriz, erretiroa aurrez hartzeko planak izango dituzte: 55 eta 60 urte artean dituztenei langabeziagatik jasotzen dutena osatuko die enpresak, soldataren %70-80 jaso dezaten 63 urte bete arte, eta 61 urtetik gorakoek lan egindako urte bakoitzeko 45 eguneko ordainsaria jasoko dute, gehienez ere 24 hilabetez.\nEz dute hori soilik adostu. Siemens Gamesak konpainiako beste lanposturen batean enplegua emango die Agoizko 88 langileri, eta enpresa bat ere kontratatu du gainontzeko beharginei beste lan bat aurki diezaien inguruko enpresetan.\nELA sindikatuak akordioa ez sinatzea defendatu zuen, eta «Siemens Gamesaren jarrera krudel eta ankerra» salatu. Dena den, eta bozketaren emaitzarekin bat ez egin arren, sindikatuak ulertu du «langileek presioa eta xantaiak jasan dituztela», eta balioa eman dio azken asteetan egin duten borrokari.\nELAk konpainia eta Nafarroako Gobernua kritikatu ditu: Siemens Gamesa, azken urteetan milioika euro irabazi arren lantegia ixteagatik; eta gobernua, «itxiera ez den beste aukeraren bat aurkitzeko erakutsi duen ezintasunagatik», are gehiago kontuan izanda diru publikotik milioika euro jaso dituztenetako bat izan dela itxiko duten enpresa.\nSiemens Gamesa, berriz, pozik agertu da akordioarekin. Arduradunek azaldu dute kaleratzeen eragina apalduko duela horrek, nahiz eta aitortu duten badakitela kaleratzeek kalteak eragingo dizkietela beharginei eta eskualdeari. Beste behin esan dute saihetsezina dela itxiera: «Agoizko fabrika ixtea ezinbestekoa da gure konpainiaren etorkizuna bermatzeko, eta munduan ditugun 25.000 langileen ongizatea bermatzeko; tartean, Nafarroan ditugun 1.500ena».\nSiemens Gamesak uztailaren 1ean eman zuen Agoizko lantegia ixteko asmoaren berri. Hasieratik, erabakiaren aurkako jarrera erakutsi zuten langileek, sindikatuek eta Nafarroako Gobernuak, eta lantegia ixteko nahikoa arrazoi ez zeudela argudiatu zuten. Jarrera hori defendatzen dute oraindik ere beharginek —hainbat mobilizazio egin dituzte—, eta Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakariak ere argi esan zuen herenegun: «Agoizko lantegia ixtea deslokalizazio bat da».\nEnpresak ez duela negoziatu nahi izan gehitu zuen Txibitek, eta atzo gauza bera esan zuen LAB sindikatuak: «Horrelako enpresa bat opor garaian eta aste gutxiko tartearekin ixteak enpresaren asmo txarra erakusten du; ez du inolako borondaterik izan jarduerari eusteko edo bestelako aukera batzuk bilatzeko».\nNafarroako Gobernuari, berriz, esan dio ez dela nahikoa Siemens Gamesari bi milioi euro eskatzea: «Zenbat diru publiko oparitu diozue Gamesari azken urteotan? Bi milioi baino askoz gehiago». Enpresak, 2007tik 2015era, 12.679.136,7 euro jaso zituen, batik bat ikerketa eta garapeneko laguntzen eta enplegu eta inbertsiokoen bidez. Azken urteotako daturik ez du eman Txibiteren gobernuak.\nNazioarteko konpainiaren arabera, ez zuen lantegia itxi beste aukerarik; fabrikak kostu handiak dituela dio, eta geografikoki ez dagoela ondo kokatuta. Siemens Gamesak 805 milioi euroren galerak izan ditu urritik, eta berregituratze prozesu batean murgilduta dago.


emaitzak • ZUZEU\nHezkuntzako azken emaitzez Azken egun hauetan jakin ditugu EAEko Hezkuntza sailak egindako Ebaluazio diagnostikoaren emaitzak. Ikus Laburpena: Berria. Horrelako azterketa eta analisiak egiten direne...\nZarauzko emaitzei errepasoa ematen jarri naiz goizetik. Zer gertatu da hauteskundeotan? Nola ulertu EAJren igoera? “Kudeaketa txarra”, “Atez-atekoa” izan dira boteprontoan ai...


‘Bideo-jokoak, sare sozialak eta jazarpena’ solasaldiaren osteko gogoeta - Berriak - Game Erauntsia - Bideojokoak euskaraz\n‘Bideo-jokoak, sare sozialak eta jazarpena’ solasaldiaren osteko gogoeta\nMaitane Junguitu | 2021/06/17 10:00 KomunitateaArtikuluakBerdintasuna\nEmakume bideo-jokalariek jasotzen dugun jazarpenari buruz jardun genuen solasaldian Jone Zalduegirekin.\nAurreko astean Game Erauntsia Elkartea Bideo-jokoak, sare sozialak eta jazarpena solasaldian elkartu ginen Emoki Elkarteko Jone Zalduegirekin. Izenburuak adierazten duen moduan, bideo-jokoak begirada feministaren bidez aztertu genituen, zehazki emakumeok jasotzen dugun jazarpenari buruz aritu ginelarik.\nEkitaldiaren gonbidatua Jone Zalduegi izan genuen, integratzaile soziala, hezitzaile sexual eta familiarra eta hezkidetzan aditua. Emoki Elkartearekin hainbat urte daramatzate espazio fisikoan eta digitalean ongizatea bultzatzen. Beraien lan arlo nagusietako bat teknologiaren erabilpenari lotuta dago: konkretuki honek gure arretan, ongizatean eta portaeraren duen eraginari buruz jarduten dute.\nGame Erauntsiaren aldetik Maitane Junguitu aritu zen solasaldiaren gidari. Komunikazioan doktorea da eta euskal bideo-jokozaleen komunitatearen baitan berdintasuna bermatzeko lanean ari da.\nOrdubete inguru iraun zuen mahai inguruak eta eztabaidagaiak hiru bloketan banatu ziren: teknologiaren maskulinizazioa, bideo-jokoak eta hauen baitan emakumeek jasotzen duten jazarpena eta espazio ez-mixtoen garrantzia.\nHauek izan ziren hausnarketaren ondorioak:\nHasteko, bideo-jokoen industria kapitalismoan oinarritzen dela azpimarratu zen. Bideo-jokoak saltzea helburu izanik, enpresek eduki inklusiboak baino etekinak bilatzen dituzte eta estereotipo sexistez hornitzen dituzte jokoak. Hori emakumeak (eta zehatzago neskatoak) bideo-jokoetatik aldentzea dakar eta ondorioz, profesionalki teknologia arloan ez jardutera eramaten ditu.\nBideo-jokoak ez dira mutilen gauza, baina espazio publikoan gizonak inposatzeak aurreiritzi hori dakar. Hori bideratzen duen arrazoietako bat bideo-jokoen ikus-entzunezkoen promozioa da, izan ere, nahiz eta arlo honetan emakumeak egon hauek ez dute jasotzen ikusgaitasun eta publizitatea berdina. Ez hori bakarrik, Interneteko algoritmoek aniztasuna zabaltzen duten edukietara sarbidea zailtzen dute. Beraz, beharrezkoa da bideo-jokoen arloan emakumeei ikusgaitasuna ematea, batez ere kontsumo altua duten bideo plataformetan, YouTuben eta Twitchen esaterako.\nSare sozialetan ematen den jazarpenari dagokionez, Jone Zalduegik azaldu zuen indarkeria anonimotasunari lotuta dagoela hein handi batean. Inpunitate hau sare sozialetan ez ezik bideo-jokoetan online jokatzen dugunean ere ematen da, besteak beste erabiltzaile izen femeninoak erabiltzerakoan edota ahots txatean emakume ahotsa entzutean.\nEmakume bideo-jokalariak estereotipoei ere lotuta agertzen dira. Hauen jokatzeko trebezia ebaluatuko da eta soilik bikaintasuna onartuko zaie. Horretaz gain, emakume bideo-jokalariak objektibizatuta agertzen dira, beraien fisikoa, janzkera eta nortasuna modu zehatz batekoa izan behar delarik gizartean arrakastatsuak izateko.\nJazarpenari aurre egiteko espazio ez-mistoak lagungarriak direla adierazi zuen Jone Zaldunegik. Bertan erabiltzaileak babestuta sentitzen dira, askatasunarekin, eroso eta hitz egiteko eta epaituak sentitzeko beldur gabe. Gizonek soilik osatutako espazio ez-mistoak ere erabilgarriak izan daitezke estereotipo eta aurreiritziak desegin eta norbera deseraikitzeko.\nMahai ingurua berriro ikusi nahi izanez gero hemen duzue:


Imanol Estevez: "Gure ehuneko ehuna emango dugu proiektu hau aurrera eramateko" | MuriasTaldea\nZe nota jartzen diozu taldearen denboraldiari?\nNire ustez taldea oso maila altuan ibili da, lasterketa askotan maila goreneko taldeekin parte hartu dugu eta, naiz eta oso talde gaztea izan, aurpegia eman eta emaitza onak lortu ditugu. Argi dago irabaztea oso zaila dela beti, baina ia lasterketa guztietan taldekideak ditugu garaipenaren borrokan eta hau kontuan hartu behar da.\nNire ustez, ezin da taldearen jarrera zenbaki batekin zenbatetsi. Uste dut gauzak ondo egiten ari garela eta zerbait gaizki egin dugunean, akatsetatik ikasi egin dugu.\nAurten pauso bat eman nahi nuen eta pozik nago nire denboraldiko lehen erdiarekin. Alentejoko garaipenarekin pisu bat kendu nuen gainetik, baina etxeko lasterketetan sentsazio gazi-gozoarekin geratu nintzen. Ondo ibili nintzen Miguel Indurain Sari Nagusian, baina osasun arazoak izan nituen eta hanka altxa behar izan nuen, denboraldiaren bigarren zatiko lasterketak gogoz hartzeko.\nHemendik aurrera lasterketa kopuru handia dago eta uste dut nire denboraldiko errendimendurik onena ondorengo lasterketetan izango dela.\nZer suposatu zuen Portugalen lortutako garaipenak?\nSekulako poza. Nire lehen garaipena profesional mailan eta Euskadi Basque Country Murias taldearena ere. Garaipena euskal zaleei eskaini ahal izatea ohore handia izan zen.\nZeintzuk dira zure helburuak denboraldiaren bigarren erdiari begira?\nNire prestaketa Route du Sud-en ondo ibiltzera bideratu dugu. World Tourreko taldeak arituko dira bertan eta Frantziako Tourra hasi baino aste bat lehenago ospatzen da. Emaitza on bat garrantzitsua izango litzateke bai niretzat zein taldearentzat. Gainera, Eurosport telebistaren bidez jarraitu ahal izango da.\nOndoren, Espainiako txapelketan arituko nahiz. Nire ezaugarrietara ondo moldatzen den lasterketa izango da eta, nahiz eta Movistar eta Caja Rural lasterketa menpean izango duten, beraiekin izan eta garaipenaren lehian sartzen saiatuko gara.\nTxapelketen ondoren, Portugalen itzuli bat, Ordizia, Getxo eta Burgosko Itzulia izango dira nire helburuak.\nZaleen babesa nabaritzen duzue?\nBai, baina inoiz baino gehiago bat egin behar dugu proiektu hau aurrera eramateko.\nNola ikusten dute kanpotik proiektu hau?\nNik behin bakarrik korritu dut aurten frantzian, baina bertako zaleek ezin hobeto tratatzen gaituzte eta proiektua oso begi onez ikusten dutela esango nuke.\nZein mezu bidaliko zenieke zaleei?\nEuskal talde bat txirrindularitzaren goreneko mailan izateko aukera daukagula eta guk gure ehuneko ehuna emango dugula helburu hori lortzeko.\nNik lortzea espero dut! Broma da, edozein taldekidek garaipena lortuta ere, garaipena guztiona izango da."Txope"-k irabaztea gustatuko litzaidake, nire gelakidea da eta horrelako sari bat merezi du.


Hainbat sari irabazi dituzte ibarreko nekazari eta abeltzainek Ordizian - Debagoiena - Goiena.eus\nHainbat sari irabazi dituzte ibarreko nekazari eta abeltzainek Ordizian\nLeire Kortabarria 2004-09-09 13:06\nDebagoiendarrek emaitza onak izan zituzten atzo Ordiziako Euskal Jaietako lehiaketetan. Tartean, nabarmena da gazta lehiaketan Arantzazuko frantziskotarrek lortutako hirugarren postua, inoizko emaitzarik onena lehiaketa horretan.contributors:\nNikolas Segurola joan zen Ordiziara Arantzazuko frantziskotarren ordezkari moduan. Euren produktua hirugarren geratu zen Gazta Lehiaketan, inoizko emaitzarik onena. Segurolak esan zuenez, datorren urtean Gomistegi baserriko gaztandegia berritzeko asmotan daude.\nBeste debagoiendar batzuk ere aurkeztu ziren lehiaketetara, eta sailkapen onak lortu zituzten. Behi lehiaketan, Bergarako Juan Maiorak hainbat sari irabazi zituen: umea eduki bariko 12-18 hilabeteko txahaletan, txapeldun geratu zen; eta bi bigarren sari lortu zituen beste hainbeste kategoriatan. Balentin Egaña oñatiarra bigarren sailkatu zen umea eduki bariko 18-24 hilabeteko txahalen kategorian.\nBestalde, fruta lehiaketan, Kontxi Izagirre antzuolarra bigarren geratu zen, 250 euroko sariarekin; postu eta sari berdina irabazi zituen haren herrikide Tomas Larrañagak barazki lehiaketan.


"Istorioak bertakoek kontatu eta zabaltzea falta zaigu" - Araba - Alea.eus\n"Istorioak bertakoek kontatu eta zabaltzea falta zaigu"\nAnakoz Amenabar 2019-09-14 06:00\nGasteizko Festval jaialdiko amaiera galan izan zen Ituño, joan den larunbatean. / Festval\n'La Casa de Papel' seriearen laugarren denboraldia grabatu berri, 'Hil kanpaiak' pelikula grabatzen hasiko da datorren astelehenean.\nBata eta bestearen artean, etena egin du Itziar Ituñok (Basauri, 1974) Gasteizen, Festval telebista jaialdian eman dioten Aisge saria jasotzeko.\nAzken denboraldiko interpretazio onenari saria jaso duzu, aktoreen eskutik.\nOso pozgarria izan da. Imajinatu gremiotik sari bat jasotzea zer den! Zure lanaren aitortza handia da, eta hori pozgarria da beti. Gainera Gasteizen! Kariño berezia diot hiri honi hemen ibili naizelako antzerkia egiten Teatro Paraisorekin batera.\nMomentu berezian heltzen da saria gainera, ezta?\nJustu La Casa de Papel-en laugarren denboraldia amaitu eta Imanol Rayok zuzendutako pelikula grabatzen hasi behar dudanean Gasteiztik pasa eta sari bat jasotzea ez da batere txarra kar kar...\nTsunami baten erdian bizi zarela esan duzu.\nLa Casa de Papel Netflixen estreinatu zenetik bizitako guztiagatik esan nuen. Pentsa 24 milioi lagunek ikusi dutela hirugarren parte hau, eta horretaz konturatzea...\nMilaka jarraitzaile Instagramen, herrialde ugaritako lagunen mezuak... Nola kudeatzen da fama hori?\nEgunaren arabera izaten da, eta lagun horiek gerturatzen diren moduaren arabera. Jende asko gerturatzen da kariño pilo bat eta bi musu ematera edota serieari buruz zerbait esatera, eta badira argazkia bakarrik nahi dutenak... Denetarik dago, baina egia da deskonektatzea oso zaila dela. Egunean zehar ehun argazki baino gehiago egin dituzunean, ostras... etxera bueltatu eta ez ateratzeko gogoa izaten duzu. Telesaila duzu ahotan denbora guztian, eta ez dago modurik lanetik deskonektatzeko. Modu anonimoan bidaiatzeko ere zail... horretan bizitza aldatu zait. Baina tira, lan hauetan egun batean hor zaude eta hurrengoan batek daki, beraz lasaitasunez...\n"Latza izan zen boikot saiakera; uste dut arrastoa uzten duela, ezer ez baita debalde"\n'La Casa de Papel' seriearekin ere boikot saiakera bat bizi izan zenuen. Nolako arrastoa utzi du?\nLatza izan zen, saiakera desatsegina, eta polita horren ostean ikustea zenbat jendek erakutsi zidan babesa eta animoa. Babes handia jaso nuen lagun eta ezezagunen aldetik. Baina uste dut arrastoa uzten duela, ezer ez da debalde. Noraino helduko den utzitako arrastoa? Ziurrenik lan batzuk hor geratu dira; oso gatxa da jakitea zergatik aukeratzen zaituzten eta zer interes dauden atzetik, baina batzuetan gauza susmagarriak gertatzen dira eta badakit arrastoren bat utzi duela. Publizitate pare bat erori zitzaizkidan horren harira, hasieran eskaini baina gero... Sorgin ehiza XXI. mendean, eta gertatzen jarraitzen dutenak. Munduan gauza gutxi aldatu da, egia esan...\nZuri eragin dizu? Iritzia ematerako garaian...\nNik iritzia eman baino, normalean deitu egin didate horren alde edo beste horren alde babesa emateko... eta egiten jarraituko dut egoki ikusten badut. Orain badakit zelako eragina izan dezakeen zure lanean, tamalez, batere justua ez delako; denok dugu pentsatzen duguna adierazteko askatasuna, baina ez da egia.\nSeriearen arrakastarekin, eskaintza aldetik ere aldatu da egoera?\nEskaintza gehiago daude, eta lujo bat da hori. Zer egin nahi dudan aukeratu dezaket. Urteetan ibili naiz, beste aktoreen moduan, zetorrenari baietz esaten, askotan zeneukan bakarra zelako, eta bapatean mahai gainean lau gidoi ikusten dituzu eta erabaki bat hartu behar duzu data berean direlako. Pozgarria da.\nZeren arabera aukeratzen duzu? Zerk erakarri behar zaitu?\nIstorioak erakarri behar nau, eta dagokidan pertsonaiak. Istorioak zerbait esaten badit animatu egiten naiz, hasieran behintzat. Eta pertsonaiak ere garrantzia dauka; askotan tokatu zaizkit antzeko perfila duten pertsonaiak, eta orain beste perfil batzuetara jo nahiko nuke.\nKomedia gosez, beharbada?\nGustora hartuko nuke bat. Orain Hil kanpaiak thrillerrean parte hartuko dut, eta 2020rako ere proiektu interesgarriak daude, telebista eta zinerako.\nZer bilatzen zenuen Basauriko antzerki eskolan?\nOso antzerkizalea eta zinezalea nintzen ikusle modura, eta beti izan nuen amets hori. "Zer izango ote da pelikula batean paper bat interpretatzea?", pentsatzen nuen, eta modurik hurbilena Basauriko eskola nuen. Han konturatu nintzen honek zuen mamiaz, zenbat gauza ikasi behar ziren aktore izateko... Eta han geratu nintzen, lotsatia izan arren, benetan gustatzen zitzaidalako.\n"Lehenengo Goenkale itxi zuten, eta gero Fagor. Eta ez da fabrika gehiagorik zabaldu"\n'Goenkale'-rekin heldu zen jauzi profesionala?\nBai, tartean beste gauza batzuk egin arren, hori izan zen lehenengo saltoa.\nNolako eskola izan zen 'Goenkale', hainbat aktore, teknikari, gidoilarirentzat...\nEskola esaten zaio, baina nik fabrika esango nuke. Euskal Herriko profesional pilo bat pasa ziren bertatik, eta ikasitakoa han jarri zuten martxan, fabrikan. Euskal aktoreen fabrikarik handiena izango zen ziurrenik.\nEta zelako hutsunea dagoen gaur, fikzioari dagokionez!\nItzela. Fabrika itxi zuten. Nire aitak Fagorren egiten zuen lan, eta ni neu ere han ibili nintzen. Lehenengo Goenkale itxi zuten, eta gero Fagor. Eta ez da gehiagorik zabaldu!\nZer falta da? Estrategiarik badago?\nEz dakit, ez naiz aditua diru banaketetan, baina sumatzen dut badagoela moduren bat. Aldatzen ari da telebista ikusteko modua, hori ere egia da, eta orain serie gehienak plataforma digitaletan egiten dira, baina euskararen presentzia horietan ere minimoa da, eta zeozer egin behar da. Egiteko gaitasuna badugu, soberan. Bertakoek kontatu eta lau haizeetara zabaldu behar dugu.\nSerie eta pelikula artean, beste zaletasunentzako tarterik geratzen zaizu? Musikan ere bazabiltza...\nAzkenaldian gaizki, lan saturazio handia izan dudalako, eta apur bat alboratu behar izan dut nire parte-hartzea musika taldeetan. Baina jarraitzeko asmoa daukat, hori erabakita daukat, nire bizitzaren beste parte bat delako.


“Enpresei dagokigu Euskadin eraikuntzaren sektorea berritzea, eta euskal administrazioari dagokio horren balioa agerian jartzen laguntzea” | Confebask\n“Enpresei dagokigu Euskadin eraikuntzaren sektorea berritzea, eta euskal administrazioari dagokio horren balioa agerian jartzen laguntzea”\nConfebaskeko lehendakari Roberto Larrañagaren hitzaldia, Eraikuntza Aurreratuaren Nazioarteko II. Biltzarrean\nRoberto Larrañaga, eskumetik bigarrena\nEraikune-Euskadiko Eraikuntzaren Klusterrak eta EHU/UPVk antolatuta, Eraikuntza Aurreratuaren Nazioarteko II. Biltzarra elkartu da, Bilbon, eta, besteak beste, eraldaketa digitalak sektorean duen garrantzia aztertu da, eta nola 4.0 Eraikuntzaren teknologia eta metodologiek lagundu diezaieketen euskal enpresei produktibitatea hobetzen eta, ondorioz, nazioarteko erreferente moduan kokatzen.\nForo horretan, Confebaskeko eta bertako Eraikuntza Batzorde eratu berriko lehendakari Roberto Larrañagak adierazi duenez, “sektorearen balioa agerian jartzea da bere susperraldirako gakoetako bat”. Ildo horretan gogorarazi du “Euskadin eraikuntza oso ekarpen kualifikatua egiteko moduan dagoela, eta zeharkako izaera oso nabarmenarekin: 4.0 industriak, halaber, ‘4.0 eraikuntza” beharko du”.\nHorrez gain, Roberto Larrañagak esan duenez, “guri dagokigu, sektoreko enpresei, erronkari behar bezala erantzutea. Eraikuntzaren sektorea berritzea dagokigu, emanez kualifikazioa, gaitasun teknikoa, teknologia, efizientzia energetikoa eta ingurumen iraunkortasuna. Ikuspegi berri bat behar dugu, horizonte berriak, perspektibak eta irtenbideak, zeinak, esan dudanez, lehenik eta behin, sektoreko enpresek hartu behar ditugun gure gai, jakina: bai… baina baita administrazio publikoek ere. Ezinbestekoa da Eraikuntza euskal ekonomiaren” ahizpa txikitzat” hartzeari uztea, eta gizarte osoaren garapenean duen garrantzia baloratzea. Eta, horretarako – amaitu du –, Eusko Jaurlaritzaren babesa behar dugu.\nForo horretan, Confebaskeko lehendakariak zera gogorarazi du: “Eraikuntzak Euskadin oro har euskal ekonomiaren pareko aurrerapenak egin ditu azken bi urteetan, %3 inguruan… eta enplegua ere berreskuratu da, 2017aren amaieran 60.000 inguruan kokatzeraino. Horrek ez du kentzen halere, sektorea oraindik krisiaren aurretik zegoenaren erdia izatea.\nEgia da nolabaiteko susperraldia nabaritzen dela, baina baita ere – gehitu du – gure lehiakortasuna hobetzeko etengabeko erronka dugula, marjinak gero eta txikiagoak direlako, merkatu gero eta irekiagoak eta globalagoak, eta eskulan gero eta urriagoa, garai berrietara egokitu beharko dena, ‘malgua’ eta espezializatua izan – baia eraikuntzan ere –, eta gure bezeroek ‘kartara’ egiten duten eskaerari erantzuteko gaitasunarekin”.\nAzkenik, Roberto Larrañagak iragarri duenez, “Confebasken urte hasieran genituen hazkunde aurreikuspenak mantentzen ditugu, bai jarduerari dagokionez, bai enpleguari dagokionez. Gauza bat da nolabaiteko “dezelerazioa” egotea eta beste bat, oso desberdina, “ epe labur edo ertainera ‘bat-bateko geldialdi’ bat egotea, eta ez dugu horrelakorik espero – hondamendirik gertatu ezean –“.\nCONFEBASKEKO LEHENDAKARIAREN HITZALDIA


Larrialdi-egoera Hungaria sartaldean, aluminio isuri baten ondorioz - GARA\nLarrialdi-egoera Hungaria sartaldean, aluminio isuri baten ondorioz\nHungaria mendebaldeko lantegi batean gertaturiko aluminio-isuri baten ondorioz, lau lagun zendu ziren eta ehunka zauritu. Hiru herrixkak kalte larriak izan zituzten eta, hori dela eta, Hungariako Gobernuak larrialdi-egoera ezarri zuen atzo inguruko hiru konderritan.\nLarrialdi-egoera ezarri zuten atzo Hungariako mendebaldeko hiru konderritan, gutxienez lau hildako eta ehundik gora zauritu eragin dituen aluminio-isuri baten ondorioz, Barne Ministerioak jakinarazi zuenez. Veszprem, Gyor-Moson-Soprono eta Vas konderriei eragiten die larrialdi-egoerak.\nEzbeharra astelehenean hasi zen MAL enpresaren Ajkai Timfoldgyar lantegian -Budapest hiriburutik 165 kilometro mendebaldera- hondakin toxikoen biltegiaren dikea apurtu zenean, eta isuriak, Europa Press berri agentziaren arabera, hiru herrixka kaltetu ditu.\n«Isuria geldiarazteko zenbait tona igeltsu bota ditugu Marcalo ibaira», adierazi zuen Gyorgyi Tottos Hondamendien Unitate Nazionaleko bozeramaileak. «Lokatzaren toxikotasuna arindu egiten da zabaltzen den kilometro bakoitzeko», gaineratu zuen.\nIngurumeneko Estatu idazkari Zoltan Illesek MTI agentziari adierazi zionez, milioi bat metro kubiko lokatz gorri isuri dira, eta Veszprem-etik larrialdi-egoeran dauden beste bi konderrietara hedatuz doa.\nAtzoko egunsentitik, maskarak eta babes-jantzi bereziekin hornitutako taldeak etengabe aritu dira lokatzak hartutako kaleak garbitzen.\nAnbulantzia zerbitzuak 116 zauritu eraman zituzten inguruko ospitaleetara, zortzi larri eta bat egoera kritikoan. Jakinarazi zutenez, gutxienez beste sei lagun zeuden desagerturik.\nIsuritako substantziaren osagaien artean metal astunak daude eta toxikoa da, larrialdiak kudeatzeko nazio agentziaren esanetan eta, besteak beste, erredurak eragiten ditu azalean eta begietan.\n«Etxeko sabaia hiru metrora dago, eta lokatza bi metro eta erdira iritsi zen», esan zuen bizilagun batek, bertako telebista bati eginiko adierazpenetan.\n«Semea etxean zegoen une horretan, eta teilatura heltzea lortu zuen. Nire aitak 85 urte ditu eta ni leihoan eusten saiatu zen, baina ospitalera eraman behar izan genuen, hanketan zauri larriak zituelako», gaineratu zuen.\nBestalde, Hondamendien Unitate Nazionalak ukatu egin zuen bigarren isuri bat egon zenik, eta larrialdi taldeetako langileak, isuria geldiarazteko eginahaletan, inguruko ibai batera igeltsua botatzen ari zirela berretsi zuen.\nHondamendien Unitate Nazionalak adierazi duenez, isuria geldiarazteko helburuz, zenbait tona igeltsu bota dituzte Marcalo ibaira.


Joan zen asteartean Frantziako Argitaletxeen Elkarteak (SNE) izan zuen batzarrean elkartearen digitalizazio-batzordearen buru Alban Cerisier-ek gidaturiko mahai-inguru bat izan zen. Parte hartu zuten Nord Compo, Jouve eta Isako bihurketa-enpresetako kideak EPUB3 formatuaz mintzatu ziren. Horren ondoren Hachette Livre, Albin Michel, Gallimard eta Fleurus argitaletxeek beren aplikazioak eta e-bookak iPadetan erakutsi zituzten.\nAlbin Michel editorialeko Nicolas de Cointet-ek De Gaulle et les français libres liburu hobetu moduan nola prestatu duten erakutsi zuen. Aitortu zuen moldaketa hori 20.000 € inguru kostatu zaiela, 20 € inguruan salduko dutela eta e-bookaren merkaturik oraingoz ia ez dagoela.\nAlbin Michel editorialaren haurrrentzako liburuen sailak L'Herbier des Fées edo El Herbario de las Hadas (frantsesezko eta espainierazko bertsioak prestatu baitituzte) liburua aurkeztu zuen. Ondoko bideoak erakusten du nolakoa den liburu hori:\n100 interakzio ditu liburu horrek. Salmenta-prezioa 15 €.


Trafiko aldaketak, madalenen harira : Oarsoaldeko Hitza\nTrafiko aldaketak, madalenen harira\nMadalenen harira, trafikoan, aparkalekuan, autobus zerbitzuan eta kale igogailuen zerbitzuan aldaketak izango dira.\nTouring etorbidea itxita dago atzotik trafikoarentzat, barrakak muntatzen ari dira bertan.\nMadalenen harira, trafikoan, aparkalekuan, autobus zerbitzuan eta kale igogailuen zerbitzuan aldaketak izango dira. Hainbat kale trafikoarentzat itxiko dira, honakoak zehazki: Touring etorbidea atzotik itxita dago barrakak jartzeko, eta hilaren 28an zabalduko dute berriz ere. Nafarroa hiribidea, hilaren 21ean itxiko dute 06:30ean, Galizia (Niessen) eta Santa Klara biribilguneen artean postuak muntatzeko. Halaber, eremu horretan hilaren 20ko 23:00etatik aurrera debekatua egongo da aparkatzea.\nHiri barruko eta hiri arteko garraiobide lineatan ere izango du eragina. Hiri barruan, Xenpelar eta Morrongilleta kaletako geltokiak Tulle kaleko geltokira lekualdatuko dituzte (Ermita ondoan) hilaren 21eko 07:00etatik hilaren 26ko 07:00ak arte. Bertan behera utziko dituzte halaber, Niessen, Zumardia eta Gabierrotako geltokiak.\nHiri artekoei dagokienean, Lurraldebusen E02, E04, E20, E26, E27, E72, eta E77 lineak Galizia birbilgunetik Lartzabaleraino zuzenean joango dira, eta alderantziz, Nafarroako hiribidea itxita izango delako, hilaren 21eko 06:30etik hilaren 26ko 13:00ak arte. Beraz, Zumradia, Gabierrota eta Lartzabalgo geltokiak bertan behera geldituko dira.\nGaueko autobus zerbitzua\nJaietan gauero auzoetarako autobus zerbitzua martxan izango da, bestalde, aurten ere. Hitzartutako tarteko geltokiak ere izango dira, gainera. Trafiko mozketak hainbat garajeri eragingo die eta erabiltzaileak azken urteetan bezala sartu eta irtengo dira. Argibiderik behar izanez gero Udaltzaingora deitu dezakete. Taxiek ohiko geltokia izango dute, Nafarroa hiribideko 69an. halaber, jaietan zehar beste geltoki bat jarriko da Santa Klara biribilgunearen parean, Nafarroa hiribidean.\nTao zerbitzua eten egingo dute hilaren 20ko 13:30etik hilaren 26ko 09:30era, eta Merkatuzarreko aparkalekua itxita egongo da hilaren 19tik 25era. Hainbat aparkaleku egokituko dira halaber jaien harira, bi zehazki, hilaren 21etik 25era, Telleri Alde ikastetxean bata, eta Lousada kalean, Arramendi Parkerako sarbidean, bestea.\nTrafikorako itxitako gune guztiak 08:00etatik 12:00etara irekiko dituzte zamalanetarako. Ordutegi horretatik kanpo ez zaie ibilgailuei sartzen utziko.\njaietan zehar, programan aurreikusitako ekitaldiak direla eta , su artifizialak, danborradak, konpartsak eta abar, litekeena da trafikoa puntualki moztea. Kasu horietan ahalik eta motzenak izango dira mozketak, ekitaldirako behar-beharrezko denbora baino ez, eta ahalik eta eragin txikiena sortzeko saiakera egingo dela azaldu du udalak.\nKale igogailuen zerbitzu ordutegia zabaldu egingo du udalak, bestalde, jaien harira. 03:00ak arte izango dira zabalik hilaren 20ko gauetik aurrera eta hilaren 26an berrezarriko da ohiko ordutegia.


Erakunde - FNMT\nZer egin dezaket ez badut ondo ikusten webgune hau?\nWebgune hau webguneen gomendio eta araudi berrienak betetzeko garatu eta optimizatu da; hori dela eta, estandarizazio-, irisgarritasun- eta erabilgarritasun-maila handia du.\nZaharragoak diren eta erabilera-tasa baxukoak diren nabigatzaile batzuek litekeena da ez behar bezala erakustea gune honetako orriak. Nabigatzailea eguneratzea gomendatzen da.\nInternet Explorer familiako nabigatzaileek bateragarritasun-ikuspegi bat dute, eta horrek eragina du webgune batzuen aurkezpenean. Litekeena da webgune hau behar bezala ez bistaratzea, fnmt.es webgunerako bateragarritasun-ikuspegia gaituta badago. fnmt.es webgunea gaitutako bateragarritasun-ikuspegiko zerrendatik kentzea gomendatzen dugu.\nIrtenbideak Internet Explorer nabigatzailearen bateragarritasun-ikuspegiarekin arazoak izanez gero\nAurrena beharrezkoa da jakitea Internet Explorer nabigatzailearen zein bertsio duzun instalatuta. Ez bazaude ziur, hemen egiazta dezakezu.\nIE11rako webgune ofizialaren informazio gehiago\nInternet Explorer 9 eta Internet Explorer 10\nInternet Explorer nabigatzailean, sakatu Alt tekla menuen barra ikusteko.\nEgin klik Tresnak aukeran eta hautatu bateragarritasun-ikuspegiaren ezarpenak.\nHautatu fnmt.es webgunea zerrenda honetan: «Bateragarritasun-ikuspegian gehitu dituzun webguneak».\nEgin klik Kendu aukeran.\nIE9rako webgune ofizialaren informazio gehiago\nIE10rako webgune ofizialaren informazio gehiago\nWindows 7rako webgune ofizialaren informazio gehiago\nInternet Explorer nabigatzailean ireki Tresnak menua (goiko aldean dago) eta hautatu bateragarritasun-ikuspegiaren ezarpenak.\nIE8rako webgune ofizialaren informazio gehiago\nfnmt.es webgunea ez bada agertzen «Bateragarritasun-ikuspegian gehitu dituzun webguneak» zerrendan edo ohar bat ikusten baduzu oraindik aurreko jarraibideak segi ondoren, egiaztatu Windowsen eguneratze berrienak instalatu dituzula.\nEz badituzu eguneratzeak instalatu nahi eta arazoa ez bada konpondu, jarraitu pauso hauek:\nInternet Explorer nabigatzailean ireki Tresnak menua (goiko aldean dago) eta hautatu bateragarritasun-ikuspegiaren ezarpenak. Litekeena da Alt tekla sakatu behar izatea menuen barra ikusteko.\nEgiaztatu fnmt.es webgunea ez dagoela zerrenda honetan: «Bateragarritasun-ikuspegian gehitu dituzun webguneak». Zerrendan badago, egin klik Kendu aukeran.\nLeihoaren beheko aldean, egiaztatu EZ daudela hautatuta lauki hauek: «Bistaratu Microsoften webgune- zerrenda eguneratuak» eta «Bistaratu webgune guztiak bateragarritasun-ikuspegian».\nOharra: Windows sistema eragilea duen zure ordenagailuak administratzaile batek kudeatzen badu, enpresa askotan bezala, agian ezingo duzu sartu bateragarritasun-ikuspegiaren ezarpenak aukeran, ezta zerrenda horretatik fnmt.es kendu ere. Kasu horretan, galdetu administratzaileari edo zure erakundeko zerbitzu teknikoari.


Pikillo piperren: Gehientsuek, adierazitakoa baino kalitate urriagoa [3tik 3. orria] | Aldizkaria | EROSKI CONSUMER\nLatako pikillo piperrak, banan-banan\n185 gramo garbi eta 150 gramo xukatu. 1.553 pezeta kilo xukatuko. Aukera politenetako bat.\nLehen kategoriakoak dira, etiketak apartekoak direla dioen arren. Kiskalitako azalera gutxien dutenak, baina piper zulatu gehien ere bai.\nDastaketan, 5 puntu: "Tamaina handikoak, hazi gutxi, alea osorik, zapore ertainekoak, samurrak".\n235 gramo garbi eta 180 gramo xukatu. 2.250 pezeta kilo xukatuko, garestienak. Ainitzez, kalitaterik onenetakoak. Prezioa askorik zaintzen ez duenarentzat, aukera onena.\nAdierazi eta izan, aparteko kategoriakoak dira.\nDastaketan, 8 puntu: "Kolore gorri ilunekoak, tamaina handikoak, alea osorik, hazi gutxi, zapore bizikoak, tinkoak".\n235 gramo garbi eta 200 gramo xukatu. 1.875 pezeta kilo xukatuko. Aukera polita hau ere.\nApartekotzat agertzen bada ere, lehen kategoriakoa besterik ez da.\nDastaketan, 6 puntu: "Kolore gorri-gorria, tamaina handikoak, alea osorik, hazi gutxi, zapore bizikoak, tinkotasun ertaina".\n230 gramo garbi eta 190 gramo xukatu. Garestiak: 2.205 pezeta kilo xukatuko.\nLehen kategoriakoak dira egiaz, apartekoak direla adierazi arren.\nDastaketan, 6 puntu: "Kolore gorri ilunekoak, tamaina polita, alea osorik, hazi gutxi, zapore onekoak, tinkotasun ertaina".\n185 gramo garbi eta 150 gramo xukatu. 1.327 pezeta kilo xukatuko: merkeenak, beraz.\nLehen kategoriakoak dira, horrelakorik aipatzen ez duenez (nahitaezkoa den arren). Aleetako asko (%22) puskatu eta zulodunak (%26).\nDastaketan, 5 puntu: "Tamaina, usain, zapore eta tinkotasun ertainak, hazi gehien eta aleen osotasunean akats gehien agertzen dituena".\n185 gramo garbi eta 150 gramo xukatu. 1.927 pezeta kilo xukatuko.\nAdierazitako kategoria, egiazkoa: lehena. Ale puskatu gehiegi (%28) eta hazi ugariegi.\nDastaketan, 4 puntu: "Kolore hits-hitsa, ale txikiak, zapore motela, samurrenak".\n185 gramo garbi eta 150 gramo xukatu. Merkeak: 1.493 pezeta kilo xukatuko.\nAparteko kategoria adierazten duen arren, bigarrenera ere ez da iristen. Kolore hitseko piperren kopurua handiagoa da gorri biziena baino. Kiskalitako azal gehiegi (%2,8) eta piper puskatu gehiegi (%28).\nDastaketan, 4 puntu: "Kolore hitsagoa, tamainaz txikienetakoa, zaporez minenak".\n185 gramo garbi eta 150 gramo xukatu. Merkeak, 1.573 pezeta kilo xukatuko.\nAparteko kategoriakotzat agertzen den arren, bigarrenera ere ez da iristen. Azal kiskali handiegia (%2,5) eta piper zulatu ugariegi (%24).\nDastaketan, 4 puntu: "Txikienak, kolore onekoak, alea osorik, hazi gutxi, zapore motela, samurrak".


lekuak | Playa Otur Kanpina\nPlaya Otur Kanpina\nInguruan ditugun bisitatzeko leku aproposak\nOturreko hondartza harezko hondartza zoragarria da. Harri eta itsaslabarren artean kokatua, naturak berak inguratutako eremuan, bi erreka txikien artean mugatua dago. Urpekaritza eta surf egiteko leku ezin aproposagoa da. Familiarekin joateko leku erabat egokia dugu gainera, komunak, taberna, soroslea eta kotxez ailegatzeko parada eskaintzen baitu. Eskuinaldean dituen kaletara ere pasatzeko aukera dago, itsasbeherarekin batera, eta bertan paseoan ibiltzeko inguru ederra eskaintzen du.\nBarayoko hondartza gure kanpinatik 3 kilometro eskasetara kokatua dago, eta babestutako lekua izanik, oinez ailegatzeko baino ez dago aukerarik. Hau da, ibilgailuz sartzea debekatua dago. Europako iparraldetik Afrikarako bidea betetzen duten hegazti migratorioen geldialdia dugu hondartza hau. Hegaztiek, itsasoak berak eta Barayo ibaiaren batzeak sortutako ura gazi-gozoz beteriko paduretan gozatzen dute urtero. Hantxe, leku liluragarri hartan, “Senda Naviega”-k bere hasiera dauka. Barayo eta Navia herrien artean dauden hondartzak eta itsaslabarrak zeharkatzen dituen ibilbidea da, haiz zuzen ere, aipatutakoa.\nLuarca herria, Valdés udalbatzearen hiriburua da. “Kosta Berdearen hiri zuria” izenarekin ezagutua, Asturiaseko mendebaldeak dituen kaien artean esanguratsuenetariko bat da berea, zalantzarik gabe. Bertan, hagitz famatuak dira bere auzo tipikoak, arrantzarekin erabat lotuta daudenak ( La Pescadería eta El Calambral ) Azkeneko honetan, “Mesa de Mareantes”-a kokatua dago. Gamonedako markeseen etxea, artez eraikitako monumentua, baita Ferrerako markeseen etxea ere dira, besteak beste, bertan bisitatzen ahal dituzun leku ospetsuenetariko batzuk. Monta handiko ospakizunak ere ematen dira Luarca herrian: Bere Aste Santua, Arrosarioa, ( abuztuak 15 ) eta San Timoteo ( abuztuak 22 ) bere erromeria herrikoiarekin.\n“Aula del Mar” ere bizitatzeko aukera dago. Leku interesgarri honek, itsas animalien erakusketa handia izateaz gain, itsas kultura eta fauna gehixeago ezagutzeko aukera ere eskaintzen du. Itsas-animali-espezie anitz ditu erakusketan, munduan dauden eta ongien kontserbaturik dauden 8 txibi-erraldoi barne. CEPESMA-k koideaturiko espazioa da “Aula del Mar”-rra, itsas-fauna ikasi eta babesteko kontzientzazio eta babeste lanetan diharduen kordinakundea.\nNavia udalbatzean kokaturik, Puerto de Vega kantauriko kostaldeko herri polit eta berezienetariko bat dugu. Arrantzarekin loturiko herri honetan, bere kaian, bere karrika txikietan ibiltzeko eta bertan galtzeko paregabeko aukera izanen duzu.\nBere olatu sendo eta bortzitzak direla eta, “basati” hitza erabili genezake, okertzeko beldurrik gabe, hondartza honen deskribapen egokia egin nahi izanez gero.\nSarbide erosoa dauka, hala ere. Bi aparkalekuz hornitua, Puerto de Vega-tik edo Navia herritik sartzeko aukera dago.\n“Ria de Navia”-ko olgetarako eremua\nNaviako itsasadarra eta hondartzaren artean kokatutako olgetarako eremua dugu hau. Bertan, zuhaitz mordoa dagoela eta, erabat leku aproposa dugu aterpean eraikitako merendero handietan askaria egiteko, edota egun-pasa joateko. Ezinbestekoa dugu itsasbarran zehar eraikitako paseoa, eta nola ez, bere hondartza, hare fin-finez eta zuriz sortutakoa dena, bizitatzea.\n“El castro de Coaña”, “El Castrillón” edo “Castilón” izeneko monumentu artistiko hau, gela-didaktiko batez hornitua dago. I. mendean dataturiko lekua, II. mendean hasi zen bere garrantzia eta ospea galtzen. Bere defentsarako, harresi, zulo handi bat eta dorre batzuez hornitua zegoen aspaldian, eta egun halaxe ikusteko aukera dago. Beste harresi txikiagoaren perimetroan kokaturik, 80 bat borda dago. Bere garaian, 1500 eta 2000 lagun inguru bertan bizi zirela ziurtzat ematen da, eta gidaturiko bisitak arront interesgarriak dira.\nUr-jauzien ibilbidea, Oneta herrixkatik abiatu egiten da. Bigarren mailako AS-36 errepidearen bidez, herri hau Luarca herriarekin konektatzen dituena, udalerriko hiriburutik ( Villayón-etik ) ailegatzeko aukera dago.\nIbilbidea bereziki interesgarria izanik, ur-jauzietara eraman behar zaituen zeharkalean ez dago galtzeko modurik. “Firbia”-ko ur-jauzira ordu erdi eskasean iristeko aukera dago. Apur bat konplikatuagoa dugu bigarren eta hirugarren ur-jauzietarako doazen bideak hartzea, nahiz eta ahalegina egitea izugarri merezi du. Ibilbidea oinez egiteko aproposa da, baina lehenbiziko ur-jauzi horretara iristeko, umeendako aulkitxoekin ere arazorik gabeko bidea dago.\nRibadeo herrian kokatua dago, Lugo probintziaren kostaldean, Asturiasetik nahiko gertu. Ribadeo herritik, mendebalderantz, 10 kilometrotara hain zuzen ere.\nEz dago “La Playa de las Catedrales” bezalako hondartzarik. Urteetan zehar, itsasoak gogor higatu eta zigortu egin ditu itsaslabar zoragarri hauek, eta eragindako indarra honen bidez, paregabeko harri koskor, kobazulo, pasabide eta arkupe ikusgarriak sortu egin ditu. Komenigarria liteke itsas-beherarekin batera hondartza hau bisitatzea. Itsas-gorarekin, hondartza txikia, hare fin-finezkoa eta uretan sartzeko erabat aproposa da, baina itsas-labarra, harriak eta aipaturiko itsas-paisaia ez dugu ikusterik izanen.\nArrantzarekin loturiko hagitz kai interesgarria du Cudillero herriak, eta bertatik, ondoko mendi magaletan, dauden etxeak aldrebez zintzilikatuak daudela ematen du. Hiru magal aldapatsuek inguratzen dute herria, honi anfiteatro itxura emanez. Cudillero herrian dauden karrika eta harmailadi txikietan zehar galtzea dugu planik onena. Paregabeko gozamena, izugarrizko plazerra, kale txiki horietan barna presarik gabeko ibilbidea egitea.\nArrantza da Cudillero herriak ohikoa izan duen jarduera nagusia, eta honetaz gain, itsasargia eta Belgikarren jauregia bisitatzea, ezinbestekoa dugu.\nParadisuko hondartza dugu, urteetan zehar masifikaziotik salbu mantendu izan den hondartza lasai hau. Lehenik eta behin, Cudilleroko udalbatzean kokaturiko Castañeras herrira joan beharra dago, “Playa del silencio” topatzeko. Harrizko hondartza dugu hau, eta bere eskuinaldeko partean, itsaslabarrean amaitzekoa den mendi handi bat dago. Bere uraren gardentasunari esker, Snorkel edo urpeko arrantza egiteko leku erabat aproposa da.\nEz dago esateko gehiagorik, hondartza honi buruz, bere izenak jadanik esan ez duena. Olatuen eta itsaslabarreek babesturiko leku isil eta lasaia da, atsedena hartzeko ezinhobea. Maskor itxura dauka, hain zuzen ere, 500 metro baino gehiago ez duen hondartza honek. Harri koskorrak itsas bazterrean, kolore eta kalitate bereziko ura…Arestian esan bezala, erabat merezitua dauka bere izena hondartza honek, bere paregabeko ezaugarriengatik, “Babesturiko Eremua” titulua eskuratu egin diotenak.\nFaro eta cabo Busto\nItsas argia, 1858. urtean dataturik, Busto herrian kokatua dago, Valdeseko udalbatzean, kostaldeko marratik gertu, eta Luarca herritik 12 kilometrotara. N-632 errepidearen bidez dago lotua. Errepide honetik, bigarren mailako errepideak Busto-raino eta izen bereko lurmuturreraino eramanen zaitu . Bertan, iparraldeko muturrean, leku aldapatsuan, itsasargia topatuko duzu, itsaso mailatik 76 metroko altuera eta lurretik 10 metroko altuera duena.\nHarezko, harri borobil eta blokeez osaturiko hondartza dugu hau. Bertan, Esva ibaiaren itsasoratzea ikusten duena. Jarduera turistiko eta ludikoak abiatzen dira hondartza honetan. Caroyas herrian kokatua dago, eta ibilgailuz iristerik badago. Busto-ko lurmuturraren zintza kuarzitiko harrigarria dugu hondartza honen babesle naturala.\nBustoko lurmuturretik nahiko gertu dagoen hondartza honek sarrera korapilatsua dauka, eta horregatik arrantzaleak baino ez dira bertan ibiltzen. Harriz eta hareaz osaturik, birgina dugu hondartza hau, gizakiaren eragina ia ia nabaritu ez duena, hain zuzen ere. Mendebaldeko kostaldearen “Eremu Babestuan” dago, eta bertan dute itsaroratzeko unea hiru erreka txikik. Bustoko lurmuturra osoak eskaintzen duen itxura basatiarekin bat egiten du hondartza honek.\nOscos eta Taramundi\nBertan dauden herrri txikien bizimoduagatik, baita bertan ditugun eraikuntza tradizionaleengatik ere ( horreoak eta abar ) Asturiaseko museo etnografikoa dugu Oscos-eko eskualdea. Aipatzeko modukoa dugu ere, nola ez, Taramundi herria. Horrez gain “Os Teixois” leku zoragarria bisitatzeko aukera izanen dugu. Bertan, garrantzi etnografikoa daukate, zalantzarik gabe, bere errotak eta bere sutegiak, biak ur korronte naturalari esker indarrean daudenak, baita era artisauan eraikitako zentral elektriko txikiak ere, herriak behar duen argindarra sortzeko gai denak.\n© 2022 Playa Otur Kanpina\nIlustrazioak: Isabel Vázquez\nItzulpena: Daniel Cordero Sanz (Pintxo)


Etxeberriak eta Arrojeriak berritu egin dute - Kirola - Berria\nEtxeberriak eta Arrojeriak berritu egin dute\nESKUBALOIA. Maitane Etxeberriak eta Esther Arrojeriak kontratua berritu dute Bera Berarekin. Gaur emango dituzte xehetasunak. Bestalde, Nora Azurmendiri atzo sorbaldako ebakuntza egin zioten. Bost hilabete beharko ditu berriz ere jokatzeko.


Herri batzarra deitu du iganderako Zumarragako ezker abertzaleak - Otamotz : Otamotz\nHerri batzarra deitu du iganderako Zumarragako ezker abertzaleak\nZumarragako ezker abertzalea maiatzekohauteskundeei begira hasia da dagoeneko lanean. Pasa den asteanaurkezpen egin zuten Legazpi dorretxean eta orain herritarrei deiaegin diete, hauteskundeei begira lanean has daitezen. Egin beharrekolehendabizikoa, hauteskundeei begira aurkeztuko duten herri programaosatzea izango da. Herri programa osatzeko, herritarren beraienkezkak eta proposamenak biltzea garrantzitsua dela uste dute.Horregatik, igande honetarako herri batzarra deitu dute helburu haubetetzeko asmoarekin.\nHerri batzarra, Zumarragako herritarguztiei dago zabalduta, batez ere, ezkertiar eta independentistadirenei. Denen artean eta ”Zure ahotsa gure hitza” izenburupeanhainbat puntu adostea izango da helburua. Igande honetan izango daherri batzarra Zumarragako jubilatuen etxean, 12:00etatik aurrera.\nArgazkia: ezker abertzaleko zenbaitkide Legazpi dorretxean pasa den astean egin zuten aurkezpenean.


CAF-Elhuyar sarietara aurkezteko epea otsailaren 7an bukatuko da — Unibertsitatea.Net\nHemen zaude: Hasiera › Ziztu bizian › CAF-Elhuyar sarietara aurkezteko epea otsailaren 7an bukatuko da\nCAF-Elhuyar sarietara aurkezteko epea otsailaren 7an bukatuko da\n2020/01/27 - Unibertsitatea.net\nZientzia eta teknologiaren arloko gaien eta ikerketen euskarazko dibulgazioa bultzatzea, saritzea eta aitortzea du helburu sariketak.\n"Zubiri-zubiri" lelopean otsailaren 7ra arteko tartea dago lanak aurkezteko. Hauek dira sarituko diren kategoriak:\nDibulgazio-artikulu originalak. Bi azpikategoriatan banatuko dira: dibulgazio-artikulu orokorrak eta egilearen doktore-tesian oinarritutako dibulgazio-artikuluak. Azpikategoria bakoitzaren irabazleak 2.000 euroko saria eskuratuko du. Baita urtebeteko harpidetza Elhuyar aldizkarira.\nZientzia-kazetaritzaren arloko lanak. 2019an euskaraz sortu eta argitaratutako kazetaritza-lanak aurkeztuko dira, edozein formatu eta generotakoak. 2.000 euro eta urtebeteko harpidetza eskuratuko ditu Elhuyar aldizkarira.\nZientzia Gizartean sorkuntza-beka. Zientziaren/teknologiaren eta gizartearen arteko elkarrekintza lantzen duten proiektuak, euskaraz sortuak. Proiektua gauzatzeko 5.000 euroko diru-laguntza eskuratuko du irabazleak.\nNEIKER sari berezia banatuko da aurten ere. Lehen sektoreari lotutako artikulurik onena 2.000 eurorekin sarituko da eta beste kategorietako sariekin bateragarria izango da.\nOinarriak eta gainerako informazioa: CAF-Elhuyar sariak gunean aurkituko duzu.


MAñARIKO HONTZA MUSEOA, NATUR ZIENTZIAK JASO ETA EMAN | herria | GAUR8 - mila leiho zabalik\nMAñARIKO HONTZA MUSEOA, NATUR ZIENTZIAK JASO ETA EMAN\nDurangaldeko Natur Zientzien Museoa da Hontza, Mañarian kokatua. Harrigarria da bertako aretoetan pilatzen dena, biltegiaren parte txiki bat soilik bada ere. Enrike Huertaren proiektua da museoa, natur zientzien behaketari eskainitako bizitza oso baten isla. Jasotzen, behatzen, artxibatzen, zaintzen segitzen du.\n«Museoan dauden animalia guztiak berez hil dira, gaixotasunagatik, adinagatik, istripu bat tarteko... eta hil eta gero ekartzen ditugu museora. Hori jakitean asko lasaitzen dira haurrak»\n«Eskolan lantzen dituzten gaietan sakontzen dugu hemen. Horregatik, neurrira moldatzen dugu bisita bakoitza, lantzen ari diren gaiaren eta haurrek duten adinaren arabera»\n«Natura beste begi batzuekin ikusi behar dutela erakusten diegu. Kakalardoak, adibidez, nazkagarritzat jotzen ditu jende askok. Baina gertutik begiratuz gero, dituzten formak, koloreak, simetriak... oso ederrak direla konturatuko gara»\n«Eskolak, jubilatu taldeak, euskaltegietakoak, lagun taldeak, berbalagun taldeak... askotariko bisitak izaten ditugu. Talde bakoitzaren beharretara moldatzen gara, baina normalean ordubete inguruko bisitak izaten dira»\nMañariko Hontza Museora sartu orduko sumatzen da usain sarkorra. Duela egun batzuk jaso dituzten itsasoko belaki batzuk prestatzen ari dira biltegian. Alkohol berezi batean sartuta daude. Geroagoko lanak izango dira behatzea, ikertzea, sailkatzea eta biltegian artxibatzea. Horretan darama Enrike Huertak, Hontza Museoa Fundazioko presidenteak, 58 urte. Natur zientziak behatzen, horietatik ikasten eta beste batzuentzat ikasgarri izateko moduan jasotzen eta erakusten. Hala ere, bere lanaren parte txiki bat baino ez dago ikusgai Mañariko museoan. Biltegian 40.000 ale inguru omen dauzkate eta museoan, ikusgai, 1.500. Museoetako biltegiak horrelakoak izaten omen dira eta Mañarikoa aberatsa omen da erakusten duen ale kopuruan.\nDurangaldeko Natur Zientzien Museoa familia museo bat dela esan daiteke. Enrike Huertak berak martxan jarritako proiektura batu baitira bere etxekoak. Huertak pasioz bizi du museoa eta asmatu du grina hori ingurukoei kutsatzen. Lehen zaletasuna zuela esaten omen zuen, baina eskaintzen dizkion orduak eta lana ikusita, urte asko dira zaletasuna baino askoz gehiago dela.\nMuseora sartu orduko sumatzen dira pasio horren printzak. Begiek nekez topatzen dute lasai pausatzeko tokirik. Informazio asko eta tentagarria. Horregatik, asko eskertzen da Bego Caballerok patxadaz gidatzea. Bera arduratzen da Hontza Museoko bisitak gidatzeaz eta bertan dauden naturaren altxorren berri emateaz. «Eskolak, jubilatu taldeak, lagun taldeak, euskaltegietakoak, berbalagun taldeak... askotariko bisitak izaten ditugu. Talde bakoitzaren beharretara moldatzen gara, baina normalean ordubete inguruko bisitak izaten dira». Egia da bisita nahi adina luzatzeko informazioa biltzen dutela museoko erakustokiek eta txokoek.\nMunduko animalia handienetakoak biltzen dituen aretoan hasten da bisita. Albatros erratua, hego-zabalera kontuan hartuta, munduko txori handiena. «Hegoak guztiz zabalduta jarriz gero, punta batetik bestera doan distantzia kontuan hartuta, hauxe da hegazti handiena. Askotan kaioarekin nahasten da albatrosa eta bisitariei erakusten diegu albatrosa eta kaioa bereizten. Albatrosak mokoan zulo batzuk ditu. Itsas txoria denez, arrainak harrapatzen dituenean ura ere hartzen du. Itsasoko ura denez, gazia da. Eta gatz hori gorputzarentzat osasungarria ez denez, hori botatzeko modu bat topatu behar du. Horretarako ditu zulo horiek». Zein makinaria perfektua den natura.\nMunduko beste animalia handienetako bat ere hantxe, albatrosaren alboan: jirafa. «Jirafak mingaina luze-luzea dauka eta belarriak eta sudurra garbitzeko erabiltzen du. Gehien gustatzen zaion janaria akazia zuhaitza da. Arantza asko dituen arren, jirafak ez du minik hartzen ahoan, oso aho indartsua daukalako. Ugaztuna denez, ugaztun guztiek bezala eta guk geuk bezala, zazpi lepaorno dauzka jirafak. Haurrei galdetzen diedanean zenbat lepaorno dituen jirafak lepo luze horretan, ehun edo berrehun erantzuten didate. Harrituta geratzen dira zazpi dituela esatean. Baina hezur bakoitza tamaina handikoa da. Eta hori arazo bat da, zailtasun handiak izaten dituelako makurtzeko. Horregatik, ura edan behar duenean, hankak zabal zabalik jartzen ditu, spagat egiteraino. Eta lo ere zutunik egiten du, ez da inoiz etzaten, asko kostatzen zaiolako altxatzea».\nEta pareko paretan, karramarro erraldoiak; bata arra, eta, bestea, emea. «Karramarro arra eta emea bereizten erakusten diegu bisitariei. Horretarako baditugu ale batzuk gordeta, eskuan hartu eta gertutik ikus ditzaten. Material didaktiko asko daukagu eta benetan lagungarria da guk emandako azalpenak osatzeko».\nCaballerok kontatu duenez, haurren kezka nagusiena izaten da museoan dauden animaliak nola hil diren jakitea. «Animalia horiek museora ekartzeko akabatu ote dituzten izaten da haien kezka nagusia eta askotan galdetzen digute hori. Museoan dauden animalia guztiak berez hil dira, gaixotasunagatik, adinagatik, istripu bat tarteko... eta hil eta gero ekartzen ditugu museora. Batzuk dagoeneko prestatuta eta beste batzuk hemen prestatzen ditugu. Hori jakitean asko lasaitzen dira haurrak».\nHurrengoa, ornogabeen gela. «Hemen dauden guztiak ornogabeak dira. Kartel urdin bakoitzak talde bat adierazten du. Hemen, adibidez, araknidoak daude. Eta bitxikeria bat bada hemen. Museoko ale guztiak benetakoak dira bat izan ezik, hauxe, kaparraren maketa bat da. Hemen garbi ikusten da nolakoa den kaparraren gorputza jan aurretik eta jan ondoren. Kaparrak arriskutsuak direla eta zenbait gaixotasun ekar ditzaketela ere kontatzen diegu. Harrituta geratzen dira. Eta jende askok intsektua dela pentsatu arren, kaparra araknidoa da eta zortzi hanka dauzka, araknido guztiek bezala».\nIntsektuen atala dator ondoren. «Natura harrigarria da, simetria perfektuak osatzen ditu. Intsektuena da naturan dagoen talderik handiena, milioi bat espezie daude eta bakar batzuk baino ez ditugu ezagutzen».\nTximeleta zoragarriak, kakalardo ederrak. «Hori ere lantzen dugu. Natura beste begi batzuekin ikusi behar dutela erakusten diegu. Kakalardoak, adibidez, nazkagarritzat jotzen ditu jende askok. Baina gertutik begiratuz gero, dituzten formak, koloreak, simetriak... ikusiz gero, oso ederrak direla konturatuko gara».\nKrustazeoak ere, hamaika. «Hona iristean, pintza handi batzuk ateratzen ditugu, otarrainaren antenak. Lehen begiratuan ez ikusi arren, ukituz gero azkar igartzen da antena horietan ezten mordoa dutela. Eta kontatzen diegu hori defentsarako erabiltzen dutela. Eraso egiten dietenean, erasotzaileari, gutxienez, mina emateko».\nKarramarro ermitauak etxea aldean darama. Baina hazten denean, handitzen denean, oskola txiki geratzen zaio eta bazter batean uzten du, hutsik dagoen beste handiago bat topatu eta beretzat hartzeko. Eta karramarro biolinistak ere merezi du gelditu eta gertutik begira egotea. «Pintza bat luzeagoa dauka eta badirudi biolina jotzen ari dela. Eta borrokaren batean pintza hori galduz gero, beste aldekoa garatu eta handitu egiten zaio. Eta berria finago eta txikiago hazten da. Gaitasun hori dauka. Horregatik, pintza handiena ez da beti eskuin aldekoa, aldez aldatu daiteke».\nPoriferoak. Landare itxura duten arren, animaliak dira. Gorputza zuloz beteta dute eta planktona jaten dute. «Ura iragazten dute denbora guztian, eta, 30 gramo janari lortzeko, mila litro ur iragazi behar dituzte. Horrek adierazten du oso langileak direla, geldirik daudela iruditu arren. Batzuk bigunak dira, eta, beste batzuk, gogorrak».\nEskolan landutakoa, sakondu\nGoiko solairura bidean, geldialdia. Ukitu daitezkeen aleak. «Ileak, lumak, larrua... asko gustatzen zaie hau guztia ukitzea», kontatu du Caballerok. Behin goiko solairuan, haurrak eutsi egin behar izaten ditu, burua luzatzen baitute animalia handiagoak ageri diren aretoetara. Liburuetan eta filmetan ikusten dituztenak, hantxe, parez pare.\nBeraz, moluskuen gelara erakartzen ditu lehendabizi. «Eskolan lantzen dituzten gaietan sakontzen dugu hemen. Horregatik, neurrira moldatzen dugu bisita bakoitza, lantzen ari diren gaiaren eta haurrek duten adinaren arabera». Oskolak dituzten olagarroak, defentsarako pozoia botatzen duten moluskuak, perlak egiten dituztenak...\nAustraliako muxila erraldoi baten aurrean paratuta, elizetan ur bedeinkatua jasotzen duten harraska bereziak datoz gogora. «Handia iruditzen ote zaien galdetzen diet haurrei eta baietz, sekulakoa iruditzen zaiela. Ba hemen ageri dena oso-oso gaztea eta txikia da. Muxila mota honek heldua denean 200-300 kiloko pisua har dezake eta hogei metrotik gorako neurria».\nErakustoki arrosan dauden animalia guztiak talde berekoak dira; ekinodermatuak, itsas izarrak tartean. «Haien berezitasun nagusiena da gorputza bost zatitan banatuta dutela». Eta tartetxoa ematen du bisitariak hori horrela dela baieztatzen. Izan ere, zaila egiten da ulertzea itxuraz hain desberdinak direnak talde berekoak direla. Naturaren lilurak.\nAnimalia handiagoen eta lehen bistara ezagunagoen gelara iritsita, denbora behar da bakoitzari buruzko informazioa hartzeko. «Oihaneko animalien eta animalia exotikoen txoko hau asko gustatzen zaie. Bisitaren amaieran, denbora uzten diegu areto hauetan lasai egon daitezen. Animalia handiagoak dira eta ikusgarriagoak iruditzen zaizkie. Etengabe ez ukitzeko esaten diegun arren, tentazioa handia da eta lanak izaten dituzte eusten».\nHartzak, pumak, azeriak, ostrukak, lehoiak, sugeak, askotariko hegaztiak... Mañariko Hontza Museoko atetik ateratzean bisitariak sentitzen du toki askotan egon dela eta asko ikasi duela. Sentitzen du patxada hartu duela natura den makinaria perfektu eta liluragarri horri erreparatzeko. Eta, bai, naturak beti liluratzen du arretaz begira dagoena.\nEnrike Huerta Hontza museoa fundazioko presidentea\n«Beti jasotzen dugu eskaintzen digutena; ondarea ezin da bota. Jaso, kontserbatu eta zaindu egin behar da»\nHontza Museoa Fundazioaren presidentea da Enrike Huerta. Museoaren sortzailea, bultzatzailea, ikertzailea… Hontzako arima nekaezina.\nHogeita hamar urte baino gehiago dira museoaren proiektua hasi zuela. «Hasieran beste toki batean hasi ginen, baina ez zen oso aproposa. Horregatik, hogeita lau urtean itxita egon da eta duela bost urte zabaldu genuen hemen, egoitza berri honetan. Orain askoz txukunago dago guztia». Ateak jendeari itxiak izanagatik, museoa ez da itxita egon, Hontzako erakustokietan 58 urteko ikerketa lanaren parte txiki bat baino ez baitago bistan.\nDurangaldeko Natur Zientzien Museoa Enrike Huertaren bizitzako zutoin garrantzitsua da. «Ni irakasle bezala aritu naiz lanean. Hasieran akaso zaletasuna izango zen, baina, denborarekin hartu duen pisua ikusita, ez nuke esango zaletasun hutsa denik. Dagoeneko jubilatuta nago, baina lehen bezala orain nire denboraren parte handia eskaintzen diot museoari. Lan asko egiten dut eta ez dut dirurik kobratzen», dio umorez.\nBiologian aditua, malakologian espezializatua –moluskuen ikerketan–, museologian jantzia… jakin-min eta jakintza zabaleko begirada dauka Enrike Huertak. «Egun nire lan esparrua egungo itsas ikerkuntzan zentratuta dago. Baina museoa tarteko, natur zientzia guztiak ikertu ditut eta denak maite ditut. Unibertsitatean bost urtez ikasten duzu, baina nik 58 urte daramatzat etengabe ikasten».\nTxispa 12 urte zituela piztu zitzaion. «Nik esaten dut parean zenbait kasualitate gertatu zirela. Etxean itsas kurkuilu bat nuen. Orain museoan dago ikusgai, istorio honen guztiaren lehen alea. Egun batean Bilbora joan nintzen gurasoekin eta beste bi itsas kurkuilu topatu nituen. Eta horrela hasi nintzen arreta jartzen eta bilduma osatzen. Museoaren ideia 14 urte nituela hasi zen forma hartzen. Donostiako Aquariumera joan nintzen eta pentsatu nuen hemen inguruan ez zegoela natur zientzien museorik. Zergatik ez hasi materiala biltzen etorkizunean museo bat osatzeko? Eta etorkizun hura hemen dago, Hontza Museoan».\n1997ko ekainean inauguratu zuen museoaren lehen urratsa Mañarian bertan. «Tokia ez zen batere egokia, behin-behinekoa izan zen, baina garai hartan 143 eskola etorri ziren hiru urtean. Aise esaten da».\n1.500 ale daude erakusgai, mundu guztikoak eta natur zientzien alor guztietakoak. Biltegian, 40.000 ale baino gehiago daude. «Gure lana ale horiek guztiak biltzea, ikertzea, txukuntzea eta ordenatzea da. Guztiak donazioak dira; eskoletatik, beste museo batzuetatik, lagunen eskuetatik, unibertsitateetatik, herritarren eskutik… 58 urtean sekulako mugimendua egon da hemen. Garrantzitsuena da jendeak museoa existitzen dela jakitea. Hartara, piezaren bat emateko daukatenean zurekin akordatzen dira. Gaur-biharretan Altsasu aldera joan behar dugu pieza batzuen bila. Beti jasotzen dugu eskaintzen digutena. Ondarea ezin da bota. Ondare hori jaso, kontserbatu eta zaintzea da gure lana». Pena omen da Huertaren esanean, jasotako guztia ezin erakutsia. «Baina museoetako funtzionamendua horrelakoa da. Museo batean ezin da sekula erakutsi dagoen guztia. Eta, hala ere, museo honetan ale dezente dauzkagu ikusgai». Ale asko eta alor askotakoak.\nSeiehun ikertzaileko sarea\nMundu mailako errekor asko topa daitezke Mañariko museoan, Huerta horretara jarri delako. «Munduko hiru errekor dauzkagu», nabarmendu du. Albatros erratua eta pelikano zuria dira munduan hego-zabalera handiena duten hegaztiak. 3,60 metrora irits daitezke. Hontzan 2,82 metroko hego-zabalera duen albatros bat dute. Bigarrena, munduko karramarro handiena. «Hemen daukagunak 2,90 metroko zabalera dauka, baina berez 3,40 metrora ere irits daiteke», zehaztu du. Eta hirugarren errekorra, ezagunagoa, jirafa.\nKarramarro erraldoiaren alboan argazki bat ikus daiteke, karramarroa topatu zuten itsasontzian jasoa. «Karramarro hori topatu zuenak Japoniako ikertzaile bati eman zion abisua. Ikertzaile hori lagunak dut eta hark eman zidan niri karramarro erraldoi horren berri. Mundu mailan seiehun bat ikertzaileren sarea osatzen dugu eta denok daukagu elkarren berri».\nMañariko museora gerturatzen dira lau urtetik hasi eta unibertsitatera bitarteko ikasleak. «Bakoitzak bere helburuak dauzka eta bakoitzari bere beharren araberako bisita antolatzen diogu. Baina oso lan garrantzitsua da museoak egiten duena. Liburuetan ikusten dituzten gauzak errealitatera ekartzeko modu bat da eta maiz harrituta geratzen dira haurrak; liburuan txikia zirudiena berez handia da eta alderantziz. Museoak bisitatzeko ohitura sortzea, ingurua behatzeko gogoa piztea, naturarekiko jakin-mina sortzea… lan hori oso garrantzitsua da».


Zubillagako suhiltzaileen parke ondoan egoitza zuen larrialdietarako osasun unitatea Arrasatera, ospitalera eraman dute. — Oñatiko udala\nZubillagako suhiltzaileen parke ondoan egoitza zuen larrialdietarako osasun unitatea Arrasatera, ospitalera eraman dute.\nDebagoienako anbulantzia medikalizatuak lau urte egin ditu Oñatin.\nAnbulantzia medikalizatuaren kokagunea eztabaida iturri izan da hasieratik. Udalak, Oñatin nahi zuen eta egoitza bertan koka zedin bitartekoak jarri zituen. Baina osasun unitate bat zela kontutan hartuta, Arrasateko ospitalean egon beharko lukeela esaten zuten askok.\nHasieratik udala, Osakidetza eta Foru aldundiarekin elkarlanean aritu zen. Zerbitzua jartzeko Olaburun dituen instalazioak eskaini zituen udalak baina Europa mailan nagusi den eredua jarraituz, osasun zerbitzua suhiltzaileekin koordinatzeko aukera planteatu zen. Jakinik, gainera, suhiltzaileek egiten dituzten 10 irteeretatik 9tan, sanitarioak ere irteten direla. Bizkaian, Uribe Kostan antzerako esperientziak emaitza onak eman zituela ikusita, Oñatin ere beste horrenbeste probatzea erabaki zen. Horrela, anbulantzia medikalizatua ez ezik, zerbitzuaren ardura zuen osasun talde osoaren egoitza, Zubillagako suhiltzaileen parke ondoan kokatu zen.\nEta bertan egon da lau urtez, 2008ko abendutik, aurten, urtarrila amaierara arte.\nAipagarria da Oñatiko esperientziaren haritik, Eibarren eta Tolosan ere sanitarioak eta suhiltzaileak elkarren ondoan kokatu zirela. Horretarako, Osakidetza eta larrialditako zerbitzu buruak, suhiltzaile zerbitzuaren ardura duen Foru Aldundiarekin lankidetzan aritu ziren.\nBaina larrialditarako osasun unitate honen kokagunea eztabaidagai izaten jarraitu du.\nDebagoienako ospitale berriaren diseinua egin zenean jada, zerbitzu hau bertan integratzea aurre-ikusi zen. Ospitaleko larrialdi zerbitzuaren goialdean lekua egin zitzaien. Egoitza berria gertatu zitzaien eta administratiboki bakoitzaren zeregin eta konpetentziak argitu direnean, leku aldaketa egin da. Otsaila hasieraz geroztik, Debagoieneko anbulantzia medikalizatua eta larrialdietarako osasun pertsonal guztia ospitalean dago. Orain arte bezala, 112 SOS DEIAK edo larrialdietarako zerbitzuaren menpe jarraituko du, baina Oñatin, Zubillagan egon ordez, Arrasaten izango da.


Herriko pentsiodunak, larunbateko kazeroladarekin bat - Lasarte-oria - Txintxarri.eus\nHerriko pentsiodunak, larunbateko kazeroladarekin bat\nTxintxarri Aldizkaria 2020-03-25 13:30\nKazerolak eta bestelako sukalde tresnak astintzeko deia luzatu du Lasarte-Oriako Pentsiodunen Koordinakundeak, estatuko erretiratuek egin duten deiarekin bat eginez. Larunbat honetan aterako dira balkoietara, hilak 28, arratsaldeko zortzietan. Langile guztiak parte hartzera animatu dituzte.\n"Alor publikoak defendatu nahi ditugu: osasuna, hezkuntza, pentsioak...gure balkoietara aterako gara kazerolak astintzera", nabarmendu dute Lasarte-Oriako Pentsiodunen Koordinakundeko kideek. "Etxean geratzea dagokigu egun hauetan, baina ez zaizkigu ahaztu gure aldarrikapenak eta eskubideak zeintzuk diren".\nLarunbat honetan egingo dute kazerolada, hilak 28, 20:00etan. Alor publikoak defendatzeaz gain, gauza gehiago eskatuko dituzte: koronabirusaren aurka lanean ari diren langile guztiek jaso ditzatela beharrezko segurtasun neurriak, kaleratzeak debekatzea eta krisi hau bankariek eta espekulatzaileek ordaintzea, besteak beste.


HABE IKASBIL: Euskaraldia: hizkuntza-ohiturak aldatzeko\nEuskararen erabilera eta ezagutza ez dira erritmo berean handitzen ari. 2016an egindako Inkesta Soziolinguistikoaren arabera, euskarak 223.000 hiztun irabazi ditu azken 25 urtean. Kopurua handia da, baina erabilerak ez du erritmo berean gora egin. Izan ere, Euskal Herrian ezagutza % 28,4koa da, baina erabilera % 16,5ekoa.\nAskotan entzun dugu euskara sustatzea zailagoa dela hiri handietan udalerri txikietan baino. Gu Bilbora hurbildu gara herritarrek horri buruz pentsatzen dutena biltzeko asmoz. Baina hori bakarrik ez; Euskaraldiak Bilbon nola eragin dezakeen kontatu digute.\nAzaroaren 23tik abenduaren 3ra egingo den dinamika da Euskaraldia.\n2018ko azaroaren 23tik abenduaren 3ra bitartean euskararen erabilera sustatzeko ekimena da Euskaraldia. Egun horietan, jendeak paparrean bi txapa eramateko aukera izango du: ahobizi edo belarriprest. Ahobiziek ulertzen duenari euskaraz egingo diote, baina kontuan izango dute erantzuna erdaraz jaso dezaketela. Ezezagunei lehen hitza, gutxienez, euskaraz egingo diete. Belarriprestek, berriz, euskaraz ulertzen dutela adierazten dute, nahiz eta erdaraz erantzun dezaketen.\nEuskal Herriko 300 herritan baino gehiagotan jarriko da martxan ekimena; tartean, Bilbo. Bertako dinamizatzailea da Iñaki Etxarri: “Auzoetako taldeak finkatzea izan da helburua Euskaraldiko lehen fase honetan, eta lortu dugula uste dut”.\nIñaki Etxarri da Bilboko Euskaraldia dinamizatzeaz arduratuko dena.\nIrailaren 20an irekiko da parte hartzeko izen-emate ofiziala, eta 16 urtetik gorako herritarrek parte hartu ahal izango dute. “Aurrez aurre eta on line egiteko aukera eskainiko dugu. Auzoetan, adibidez, izena emateko mahaiak jarriko ditugu hainbat lekutan. Herritarrak beren enpresetan ere apuntatu daitezke, eta txapak ere bertan banatuko zaizkie”, azaldu digu Iñakik.\nLukarte Areskurrinaga, Jon Intxaurraga eta Maialen Etxarri Bilbon bizi dira, eta ekimenean parte hartzeko asmoa dutela esan digute hirurek. “Euskaldunak armairutik irteteko aukera ona izango da”, esan digu Lukartek. Jonen ustez, “inertziak apurtzeko” aukera izango da, eta Maialenek, berriz, “dendetan lehenengo hitza euskaraz egitea” lortu nahi du.\nHamaika eguneko dinamikaren ondoren, ohitura horiei eustea lortu nahi dute antolatzaileek, euskararen erabilera handitzea baita azken helburua. Bilboko dinamizatzaileak dio auzoetan jada lortu dutela euskararen aldeko mugimendua indartzea eta egonkortzea: “Euskaraldiak bultzada bat emango dio hiriko euskalgintzari, eta, dinamika sinple baten bidez, hizkuntza-ohiturak aldatuko ditugu”.\nMaialen Etxarri, Lukarte Areskurrinaga eta Jon Intxaurraga Bilbon bizi dira.\nEuskal komunitatea badagoela erakustea da Maialenen eta Lukarteren nahia, horixe lortu nahi dute ariketa sozial eta kolektibo honen bitartez. Eta Jonek bi helburu daudela gaineratu du: “Alde batetik, hamaika egun horietan hizkuntza ohiturak aldatzea eta hamabigarren egunetik aurrera ohitura horiei eustea. Eta, bestetik, Bilbon jendeak ikustea euskara uste baino leku gehiagotan eta jende gehiagorekin erabili daitekeela”.\nHainbat herritan egin dira horrelako dinamikak: Donostiako Egia auzoan; Lasarten; Bilboko Deustun; Baionan, Angelun eta Miarritzen (BAM)… Baina desberdintasuna da Euskaraldian izena eman duten herri guztiek aldi berean hartuko dutela parte, eta pertsona bakoitzak bere inguruan eta ohiko harreman-sareetan eragingo duela: lagunartean, lanean, familiarengan, dendan, eskolan…\n1. Zein harreman duzu euskararekin?\nLUKARTE ARESKURRINAGA: Harremana? Hitz batean esatea oso gaitza da, esango neuke (nuke) igual, faseak egon direla: euskara izan da nire ama-hizkuntza; gero, jada eskolan eta kalean erdara ikasi genuen eta erdaraz sozializatu ginen. Unibertsitate-ikasketak egiterakoan, orduan jada pentsatu nuen euskaraz egin behar nuela eta euskaraz zegoena euskaraz ikasi neban (nuen). Irakasle naiz eta lana euskaraz egiten dut. Semea izan nuenean, duela 14 urte pasatxo edo, pentsatu nuen eskaini behar geuenutzola (geniola) euskaraz bizitzeko aukera, eta uste nuen hori oso erraza izango zela eta berez etorriko zela. Orduan konturatu nintzen zein nekeza den euskaldun izatea.\nJON INTXAURRAGA: Euskara izan da gure amama hizkuntza beti, amama euskalduna zelako eta nik 12 urtegaz (urterekin) erabaki nauen (nuen) ondo ikasi behar nauela (nuela) euskaraz eta hasi nintzen amamagaz (amamarekin) euskaraz egiten. Eta dakidan bizkaiera da amamak erakutsi zoztana (zidana). Eta bueno, ordutik hona apurka-apurka gero eta jende euskaldun gehiago ezagutu dot (dut), eta, ordutik aurrera, apurka-apurka euskara bihurtu da nire eguneroko hizkuntza. Gaur egun, euskaraz zein gazteleraz (gaztelaniaz) bizi naiz Bilbon. Gaur egun, Berbaizu euskara elkartean nago beharrean.\nMAIALEN ETXARRI: Ni bilbotarra naiz eta euskara nire ama hizkuntza da. Eta horrez gain, ikastolan ikasi dut beti euskaraz, orduan euskararekin daukadan harremana oso naturala da, egunerokoa. Lagunekin ere gehienetan euskaraz hitz egiten dut…\n2. Bilbon euskaraz bizitzea zaila da?\nLUKARTE ARESKURRINAGA: Bizi bizi leike (daiteke) baina, igual talde txikietan bai, talde txikietan posible da euskaraz bizitzea. Talde handixe (handia) batzen garenean, gero eta gaitzagoa. Igual hasieran bai hasten zara, baina azkenean denok amaitzen dugu erdaraz egiten, eta gazteentzako (gazteentzat) be (ere) zaila da: bai kirol eremua, aisialdi esparru hori, urrats asko egin behar direz (dira) oraindino (oraindik) euskalduntzeko.\nJON INTXAURRAGA: Nik alde horretatik zortea eduki dot (dut) zeren euskara ongi egiten ikasi dut nagusitan jada kontzientziagaz (kontzientziarekin) eta orduan, errazagoa izan da lehen berba euskaraz egitea beti eta euskaldunari euskaraz egitea. Baina egia esan Bilbon, segun eta zein hirigaz (hirirekin) edo herrigaz (herrirekin) konparatzen (alderatzen) duzun, ikusiko duzu euskaraz bizitzea gaitza den ala ez. Baina egia da guk pentsatzen doguna (duguna) baino askoz gehiagotan egin ahal dogula (dugula) euskaraz Bilbon. Batzuetan igual erdaraz erantzungo doskue (digute), baina erdaraz erantzun arren, guri ez dozkue (digute) eskatuko erdarara pasatzeko. Bilbon bai, hau ez da Lekeitio, hau ez da Azpeitia, baina bai egia da, uste baino askoz gehiagotan egin ahal dogula (dugula) euskaraz.\nMAIALEN ETXARRI: Egia da, beti esan da Bilbon zaila dela eguneroko bizitza euskaraz egitea eta bada egia, beste herri batzuekin, edo beste inkluso hiri batzuekin konparatuta (alderatuta). Baina nik uste esfortzu bat egiten badugu, uste duguna baino euskaldun gehiago daudela behintzat euskaraz ulertzen dutenak. Orduan, nik beti esan dut euskaraz egiteko gai banaiz edo aukera badaukat euskaraz egiteko, besteak euskaraz ez badit erantzuten ez dela hain garrantzitsua. Nik euskaraz bizi nahi dut, beraiek gazteleraz erantzuten badidate, nahikoa dela.\nNumber of visits: 3692


Gure bidea egiten, ezagutarazten eta zabaltzen\n2022/01/08 | Ibaialde Ikastola\nTxotxongilo tailerrak izugarrizko arrakasta izan zuen.\nDakizuen bezala, Ibaialde Ikastola Lodosan kokatua dago, Nafarroako Erriberan dagoen ikastola oso txikia da. Ikastola kokatua dagoen zonaldea kontutan harturik, gure inguruko egoera soziolinguistikoa berezia da. Urte batzuetan ekintza desberdinak burutu izan ditugu guraso zein haurrentzat, euskara indartzeko eta gu ezagutarazteko, baina Covid 19-a dela eta azkeneko urte hauetan dena bertan behera utzia genuen eta hori aldatzeko garaia iritsi zela pentsatuz, ekintzak egiteari eman diogu.\nAzaroa eta abendua bitartean kanpo zein barne ekintza desberdinak prestatu ditu Ibaialde Ikastolak.\nKanpo ekintzak ez dira Lodosako herrian mugatu, gure ikastolako haurrak herri desberdinetatik datozenez, ekintzak ere herri desberdinetan egin ditugu.\nEkintza batzuek gurasoei begira egin dira eta beste batzuk haurrei begira.\nAzaroan bi ekintza egin genituen, azaroaren 17an eta azaroaren 26an.\nAzaroaren 17an, Sartagudako kultur etxera joan ginen eta bertan "Mirando al futuro: la escuela digital" entzunaldia izan genuen Josune Gerekak emana. Josune Gereka, Ikastolen Elkarteko IKT arduraduna da. Bertan, gaur egun haurrengan mundu digitalak duen eragin, onura eta arriskuez hitz egin zigun.\nAzaroaren 26an, Andosillako kasinora joan ginen eta han "Educar sin miendo" entzunaldia jaso genuen Leticia Garcésen bidez. Leticia Garcés, pedagogoa eta hezkuntza emozionalean trebea da. Beldur gabe hezteak, haurtzaroan tratu onean hezteak duen garrantziaz sentsibilizatzean datza, gurasoen gaitasunak hobetuz. Helburu nagusia maitasunez hezi-tzearen garrantziaz kontzientziatzea da. Bi ekintza hauetara hainbat guraso etorri ziren eta oso gustora ibili ginen hartu emanean.\nAbenduaren 2an haurrentzako ekintza izan genuen Euskararen Eguna zela aprobetxatuz. Lodosako kultur etxean, ipuin kontalaria eta txotxongilo tailerra izan genituen. Izugarrizko arrakasta izan zuen, inguru desberdinetako haur eta gurasoak gerturatu ziren eta oso giro polita sortu zen. Lehenengo ipuina entzuten aritu ginen eta ondoren haurrek eskulanak egiten. Amaitzeko txokolatada ere izan genuen: ze goxoa zegoen!\nIkastola mailan burutu diren barne ekintza guztien artean, bi iruditu zaizkigu aipagarrienak: Euskararen Egunarengatik egindako ospakizun berezia eta Emakumeen Kontrako Indarkeriaren Egunean egindako barne lanketa.\nLehenik eta behin, Euskararen Egunean egindako ospakizunaren nondik-norakoak aipatuko dizkizuegu. Ikastolako lan taldetik, garrantzitsua ikusi genuen hain egun berezi bati bere lekua ematea; are gehiago gure ikastolaren kokapenarengatik. Eguna iritsi baino lehen, aldez aurreko lanketa eman zen ziklo guztietan.\nHaur Hezkuntzako zein Lehen Hezkuntzako 1, 2 eta 3. mailako ikasleek Argitxoren gutun bat jaso zuten, haien euskararekiko konpromezua txalotuz eta euskara egiteko grina hauspotuz. Horretaz gain, txikienek Argitxoren panpin bat txandaka etxera eraman zuten, horrela etxean ere euskararen erabilera bultzatzeko.\nLehen Hezkuntzan, ikasleekin, gaiaren inguruan luze eta sakon aritu ginen eta haiek ere euskara bizirik mantentzeko konpromisoa eta partaidetzaren garrantziaren jabe zirela argi ikusi genuen.\nEuskararen egunean ekitaldi desberdinez jositako eguna aurkeztu zi-tzaien ikasleei. Egunari hasiera emateko, ikastola osan zehar prestaturiko ginkana bat egin zuten. Ginkanan hainbat pista ematen zitzaizkien eta pista bakoitzarekin, Argitxoren puzle bat osatzeko pieza bana.\nOndoren, karaoke bat egon zen, non talde bakoitzaren euskarazko abesti gogokoenak bildu genituen. Oso sorpresa atsegina izan zen haientzat eta asko disfrutatu zuten.\nJarraian, eskulan tailerra prestatua zegoen. Nagusiek, Argitxoren aurpegiaren pin bat egin zuten, oso arrakastatsua izan zen hau ere, izan ere, egunero etortzen dira ikasleak pin-a arropan jantzita. Txikienekin Argitxoren domina egin zen eta poz-pozik eraman zuten etxera lepotik zintzilik. Hori eta gero, jolas desberdinak antolatu ziren adinaren arabera.\nEgunari amaiera emateko, sukalda-tze tailerra egin zen: animalia aurpegiak egin zituzten fruta desberdinekin ogi xerren edota arroz tortiten gainean. Oso gustora aritu ziren eta bazkal osterako eraman zituzten jantokira.\nEgunari itxiera ematearren, talde bakoitzak asanbladan egunaren inguruan hausnartu zuen.\nEgindako beste ekintza polit bat, Emakumearen Kontrako Indarkeriaren Egunean egindakoa izan zen. Egunean bertan, egun hori eduki behar izanaren zergatiaren inguruan aritu ginen taldeka.\nHorretaz gain, talde bakoitzaren ezaugarriak kontuan harturik, gaiarekin bat egiten zuten hainbat abesti eta bideo jarri genizkien. Horien inguruan solasean aritu ginen, gaia haiengan pizten zuen sentimendu desberdinak azaleratu ziren, haien inguruan gertaturiko egoera batzuk ere aipatu zituzten ikasleetako batzuk eta abesti batzuen letren inguruan hausnartu genuen. Aldez aurretik, ikasleei egun horretarako zerbait morea ekar zezaten eskatu zitzaien eta patio orduan egindako pankartarekin argazki polita atera zuten ikasleek.


Jaurlaritzak dio zabortegien edukiera bikoiztu egin beharko dela 2030erako | Gizartea | Berria\nZallako hondakin ez-arriskutsuetarako zabortegia. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi\nIazko industria jardueraren motelaldiak izan zuen ondorio onik ere hondakinen eremuan. Zaldibarko zabortegiarekin batera, hondakin ez-arriskutsuak —industrialak eta inerteak— isurtzeko zabortegirik handienetako bat galdu zuen Euskal Herriak iaz, baina, pandemiaren ondorioz, aspaldiko hondakin gutxien iritsi zen zabortegietara. Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, 2019tik 2020ra ia laurden bat gutxitu zen zabortegietara bidalitako hondakin ez-arriskutsuen kantitatea: 2,2 milioi tona joan ziren 2019an, eta 1,7 milioi tona 2020an.\nAintzat hartzekoa da beste datu bat ere: 2020an, 850.000 tona hondakin hartzen zituzten hiru instalazio itxi zituzten: Zaldibar, Mutiloa eta Larrabetzu. Horrek alarmak piztu zituen administrazioan eta industrian, bat-batean ia erdira gutxitu zelako hondakin ez-arriskutsuak biltzeko zeuden zabortegien edukiera. Ingurumen Sailak dekretu bat egin zuen iazko martxoaren 5ean, eta hor hainbat neurri hartu zituen egoerari aurre egiteko.\nAurtengo urtarrilean, Arantxa Tapia Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburuak Hondakinak kudeatzeko eta prebenitzeko plana /2030 dokumenturen aurrerapena aurkeztu zuen. Besteak beste, hamarkada honetan birziklatutako hondakin ez-arriskutsuen proportzioa %85ra iristea jarri zuen helburu gisa —gaur egun %57 birziklatzen da—, eta, bide batez, %15era gutxitzea zabortegietara bidaliko dena.\nAgiri horretan, Jaurlaritzak aitortu zuen ezen, Zaldibarko, Mutiloako eta Larrabetzuko zabortegiak itxi ostean, hamarkada honetan 4 milioi metro kubo isurtzeko ahalmena dagoela Araba, Bizkai eta Gipuzkoan irekita dauden zabortegietan. Hala, jarduera ekonomikoak sortuko dituen hondakinetarako defizit handia daukala ere aitortu du: 7,5 milioi metro kubo hondakinentzako lekua beharko du hiru herrialdeetako ekonomiak 2030erako. Hau da, gaur egun dagoen ahalmena bikoiztu egin beharko da Jaurlaritzak aurreikusitako hondakinak jasotzeko.\nIazko urtea salbuespena izan da: batetik, Zaldibarko hondamendiagatik; eta, bestetik, pandemiak eraginda jarduera moteldu zelako. Hala, hiru herrialdeetan dauden hamar zabortegietara ez ezik, erkidego autonomotik kanpoko beste batzuetara ere bidali dituzte hondakinak enpresek, Jaurlaritzak jakinarazi duenez. Kanpora bidalitakoak «gutxi» direla azpimarratu dute gobernuko iturriek, hala ere. Beste kopuru bat «balorizazio prozesuetara» bideratu dela gaineratu dute. Zaldibarrek 500.000 tona hondakin biltzen zituen urtero, eta horietako zenbait Merueloko zabortegira (Kantabria, Espainia) eraman zituzten 2020an.\nGipuzkoan, Epeleren aukera\nBERRIAk jakin duenez, Epeleko (Bergara, Gipuzkoa) zabortegia berriz irekitzeko proposamen bat egin dio Debagoieneko Mankomunitateak Eusko Jaurlaritzari. Epelek 465.000 tona hondakin biltzeko lekua badu ere, itxita dago 2018tik. Haren bideragarritasun ekonomikoa zalantzan zuela itxi zuten instalazioa, besteak beste, haren bezero nagusietako batzuk Zaldibarrera joan zirelako, han merkeagoa zelako eta kontrol lausoagoak zeudelako. Debagoieneko Juntak berriz irekitzea onartu du, baina baldintza batzuk jarri dizkio Jaurlaritzari: ingurumen legeak betetzea, EAEtik kanpoko hondakinak ez jasotzea, eta bideragarritasun ekonomikoa bermatzea. Hots, jarduerari nolabaiteko bermea ematea. Bide horretan, Debagoienak eskatu dio Jaurlaritzari berak egin dezala zabortegia berriz irekitzeko beharko litzatekeen inbertsioa (bi milioi euro inguru), eta, gero, jasotako hondakinen etekinekin zor hori kitatzea. EH Bilduk gehiengoa du mankomunitatean, baina alderdi guztiek babestu dute proposamena. Horri dagokionez, gobernuko iturriek aitortu dute emana diela mankomunitateak zabortegiaren «egoeraren inguruko informazioa», baina ez dute argitu ontzat jotzen duten edo ez.\nMankomunitateak, baina, jaso du Jaurlaritzaren informazio eskaera bat hitzarmena lantzeko, eta, beraz, pentsa daiteke negoziatzeko borondatea duela. Mankomunitatean, izan dituzte jadanik industria arloko enpresen deiak, zabortegia zertan den galdetzeko... Bi erakundeak ados jarriz gero, urtebete beharko luke Epeleko ateak berriz irekitzeko.\nMutiloako Lurpe zabortegia itxi zutenetik, Gipuzkoan ia ez dago hondakin ez-arriskutsuetarako lekurik. Iaz, Azkoitian Larke 360 enpresak Azkarate inguruan martxan jarri nahi duen balorizazio plantak hautsak harrotu zituen herrian eta eskualdean. Proiektua zabortegi bat ez, baizik eta obra eta industria hondakinak balorizatzeko planta bat izango zela adierazi zuten sustatzaileek, baina herritarrak eta udal oposizioa kontra agertu ziren.\nHori ikusita, eta Zaldibarko hondamendiak eragindako egoeraren beldur, proiektua eten zuen Azkoitiko Udalak, eta adostasuna lortzeko parte hartze prozesu bat hitzeman zuen. Berriki, EAEko Lurralde Antolamendurako Batzordeak erabaki du ez dela egokia udalak egitasmoa eteteko hartutako ebazpena. Horrek atezuan jarri ditu, berriz, proiektuaren aurkako taldeak, eta ikusi egin beharko da, beraz, zer egingo duten udalak eta sustatzaileek. Berez, urtean 200.000 tona hondakin ez-arriskutsu jasotzeko ahalmena izango luke instalazioak. Gai horretaz galdetuta, Jaurlaritzaren Ingurumen Sailak zehaztu du Azkoitikoa «eraikuntza hondakinak birziklatzeko planta bat» dela, ez zabortegi bat.\nHerrialdean oihartzuna izan zuen, era berean, GHK-k eskatuta Jaurlaritzak Zubietako erraustegiari aurten onartutako ingurumen baimen bateratuaren moldaketak. Izan ere, horren bidez, industria jatorriko hondakinak ere errausteko bidea ireki baitie instalazioko labeei. Jaurlaritzak azaldu duenez, bai Zabalgarbik eta bai Zubietak badute baimena «birziklapen prozesu industrialetan tratatutako hondakinak» jasotzeko, eta ez du jaso hori ez den bestelako eskaerarik.\nZaldibarko zabortegia amildu ostean, industria jarduerak sortutako hondakinak biltzeko zabortegirik handienak Bizkaian geratu dira; bereziki, Mallabiko Bete Arte, Zallako Las Lagunas eta Lemoako Bistibietakoa. Denek dute arazo bera: betetzeko zorian daude. Zaldibar itxi ostean, gainera, larritu egin da haien egoera. Horri aurre egiteko mugimenduak hasi dituzte.\nEsate baterako, Bistibietako zabortegia kudeatzen duen enpresak, FCCk, zabortegia handitzeko tramiteak hasi ditu. Instalazioaren edukiera %41 handitu nahi du, eta hasi ditu udalean eta Jaurlaritzan egin beharreko tramiteak, besteak beste, ingurumen baimen bateratua aldatzeko. Ekologistak Martxan taldeak, adibidez, ondorioztatu du aldaketa horri dagozkion eraginak «handiak» eta «kritikoak» direla. Halaber, erakundeek aintzat hartzeko zazpi puntuko proposamen bat landu du.\nEl Correo egunkariak, proiektu horri buruzko artikulu batean, Jaurlaritzaren iturriak aipatuz, zabaldu zuen ez dela sartzen «gobernuaren planetan», eta Lemoako Udala ere (EH Bildu) aurka azaldu da. Proiektua gauzatuko balitz, 600.000 metro kuboko edukiera gehituko luke.\nZallako zabortegia ere handitzeko prozesuan da. Jaurlaritzak eta Zallako Udalak baimena eman diote berriki Cespa enpresari, 9B handitze fasea hasteko. Hala ere, gehienez bi ziega eta erdi izango lituzke zabortegia guztiz bete baino lehen. Jarduteko baimena 2023ra artekoa du.\nZeresana ematen ari dira beste zenbait proiektu ere. Horietako aurreratuena Artxanda inguruan da (Bilbo), Enekuriko udal zabortegi zaharraren eremutik gertu. Bidezain SMk jarri nahi du martxan. Enpresa horrek hainbat tramite egin ditu, udalean eta Jaurlaritzan, 26,7 hektareako eremu bat hondakin ez-arriskutsuetarako zabortegi bihurtzeko. Ingurua lindanoz kutsatuta dago, eta enpresa prest agertu da kutsadura garbitzeko. Areago, sasitza kentzeko lan batzuk egin ditu, eta baimena eskatu dio udalari zundaketak hasteko. Espedientean Jaurlaritzako Ingurumen Sailaren eta Uraren Agentziaren aldeko ebaluazioak jaso ditu, eta oraingoz ez diote trabarik jarri. Ondoan Bilboko Udalaren Enekuriko zabortegi zaharra badago ere, isurtegi berria beste eremu batean legoke.\nEkologistak Martxan-ek kritikatu du zabortegi zaharraren kutsadura garbitzeko prozesua nahastu nahi izatea zabortegi proiektu berri batekin. Izan ere, gogorarazi du ekinbide judizialen ondorioz epaileek erabaki zutela Bilboko Udalari dagokiola inguru horretako lindanoa garbitzea. Ekologistek susmoa dute zabortegi berria martxan jartzeko amarru bat egon daitekeela lindano kutsadura kentzeko enpresaren eskaintzaren atzean.\nArtxandatik gertu dago kezka eta harrabotsa sortu dituen beste proiektu bat: Lezamakoa. Ez da nolanahikoa Promociones Zubiarraun 2004 sustatzaileak planteatu duen egitasmoa: Lezamako Aretxalde auzoan, Zamudioko mugan, 40 hektareako azpiegitura bat jartzea planteatu du: balorizazio planta bat eta zabortegi bat, 4 milioi metro kubokoa azken hori. Konparazio baterako, Zaldibarkoaren edukiera bikoiztu egingo luke, eta Euskal Herriko zabortegirik handiena bihurtuko litzateke.\nEgitasmoak kontrako iritzi asko sortu ditu eskualdean, eta Lezamako Udalak berak —EAJk gobernatzen du— esan du ez dela posible herrian halakorik egitea, arau subsidiarioek ez dutelako horretarako aukerarik ematen. Udala hiri-antolaketa plan orokor berri bat idazten hasi da, eta herritarrekin egin nahi du aurrera. Jaurlaritzak ez du proiektu horretarako baimen eskaerarik jaso, BERRIAri esan dionez.\nAukera izan dezakeen beste proiektu bat Jatako zabortegia da. Bizkaiko hiri hondakinak jasotzeko zerbitzua eman bazuen ere denbora luzez, itxi eta duela gutxi berriz ireki zuten, pixka bat handituta. Garbikerrek kudeatzen du —Bizkaiko Diputazioaren enpresa publikoa—, eta, oraingoz proiektu zehatzik aurkeztu ez badute ere, litekeena da are gehiago handitzea, haranean behera, Urbietako urtegiraino. Egungo eremua bikoiztuko luke horrela. Horixe esan diote zenbait iturrik BERRIAri. Jaurlaritzak azaldu du Jatako zabortegiak baimena daukala hondakinak kudeatzeko, eta, beraz, eskaera aurkeztuko balu ez litzatekeela berriz irekitzeko prozedura bat izango. Zabortegi horretan ere lindanoa dago.\nGaia gertutik ezagutzen duten aditu zenbaitek diotenez, Bizkaian aurrera egiteko aukera handiena duten bi egitasmoak Artxanda eta Jatakoak dira.\nMartxan dauden zabortegietako bat da Gardelegikoa, Gasteizen. Han ere sumatu zuten iaz Zaldibar itxi izana, eta ia 18.000 tona hondakin gehiago jaso zituzten 2019an baino: %18 gehiago. Gasteizko Udalak asmoa du zabortegia handitzeko, beste 220.000 tona hartzeko tokia izan dezan —ia 300.000 metro kubo gehiago—. Iazko ekainean sute bat gertatu zen han, eta talde ekologisten arbuioa eragin zuen horrek. Zallakoan ere hainbat sute gertatu dira azken urteotan. Hain justu ere, Zallako zabortegian atzemandako kontrol akatsek zeresana eman dute, besteak beste, Eusko Legebiltzarrean.


Elkarrizketa: Garbiñe Agirre. (ACABE Gipuzkoa): Bulimia eta zehaztu gabeko desorekak ematen dira gehien - Euskonews\nGazteak eta emakumeak izaten dira normalean elikadura desorekaren bat jasaten dutenak; baina ez du esan nahi gizonezkoen arazo ez denik, ezta gutxiago ere. Anorexia, bulimia, zehaztu gabeko desorekak... Urtetik urtera gutxi gorabehera datuak mantentzen diren arren, ez du esan nahi gaixotasun horiek sufritzen dituztenen kopuruak behera egin duenik. Horrexegatik, egun gure artean daudelako, ACABEra jo dugu gehiago jakin guran. Azken finean, horretan dihardute lanean 1994tik, informazioa eman orientazio lanak burutzen.\nACABE ezagutzen ez dutenentzako aurkezpen batekin has gaitezen.\nElkartearen sorrera, ETBk anorexiari buruz eginiko programa monografiko baten ondorioz eman zen, 1994an. Beren burua egoera zail horretan galduta ikusten zuten pertsonen dei ugari jaso ziren saio hartan —batez ere gaixoen familiartekoak ziren.\nErantzuna ikusita bi bilera egin ziren, aurrena Donostian eta Bilbon ondoren. Lehenengo ideia Euskal Herri mailako elkarte bat eratzea izan zen, baina estatutuak sortzeko, zailtasunak izan genituen, EAEkoak Gasteizen erregistratu behar baitziren eta Nafarroakoak aldiz, Madrilen; eta zaila zenez gero, bi elkarte jaio ziren azkenean.\nHala, Nafarroan ABAN sortu zen EAEn ACABE. Gure kasuan, Gipuzkoa, Bizkaia eta Arabako lagunak geunden hasiera batetan zuzendaritza–batzordean. Baina gerora ikusi genuen diru–laguntzak eskatzeko ez zela bideragarria, eta banatu egin genuen funtzionamendua, nahiz eta izen bera edukitzen jarraitu. Hiru hilabetean behin elkartzen gara eta bertan erabakitako hainbat gai batera eramaten ditugu.\nElikaduraren desoreka duzue ardatz elkartean. Baina zertaz ari gara hitz egiten?\nZoritxarrez, desoreka ezberdinak aurkitzen ditugu; ziurrenik, gehien ezagutzen dena anorexia da, bere ondorioak begi–bistakoak direlako. Baina bulimia eta zehaztu gabeko desorekak dira gehien ematen diren kasuak.\nBulimia pairatzen dutenek tripakada itzela eman eta oka egiten dutela uste izaten dugu, baina ez da guztiz zuzena iritzi hau, ez baita beti kasu hori ematen. Normalean, pertsona hauek jaten dutena kontrolatu nahi izaten dute, baina ezin dutenez, sabelbete eta ondoren, nolabait konpentsatu behar izaten dute beraien jarduna. Batzuek oka egiten dute, zenbaitzuek kirola egitea erabakitzen dute eta besteak bi ekintzez baliatzen dira.\nBestalde, gaineratu behar dugu anorexia edota bulimia kasuetan, sintoma zehatz batzuk izan behar dituztela gaixoek. Eta psikiatrian diagnostikatzeko irizpide batzuk jarraitzen dira; horietariko batetan huts eginez gero, kanpoan geratzen zara. Esate baterako, anorexia sufritzen dutenei hilerokoa joaten zaie eta aldiz, pisua berreskuratzen hasten direnean, berriro agertzen zaie. Horrek ez du esan nahi sendatu direnik —nahiz eta pisua irabazi, jokamoldeak ez baitira osasuntsuak, oraindik argalegi daude...—, baina dagoeneko ez da anorexia moduan kontsideratzen. Kasu horretan, zehaztu gabeko desorekari buruz ari gara eta pentsa, beste denbora batez egon daiteke egoera horretan! Eta bulimiaren kasuan berdina gertatzen da.\nGizarte modernoaren gaitzak direla esango zenuke?\nHori esaten da, baina ez nator bat; hain zuzen, XVII. mende inguruko datu batzuk ezagutzen ditugu gaur, eta adituek ondorioztatu dute agiriko pertsonak desoreka sufritzen zuela.\nAdibide bat ematearren, orain badakigu, garai batean baraualdiak egin, sexualitatea ukatu eta ikuspenak izaten zituzten santu horietariko batzuek, egun diagnosi zehatza izango luketela. Lehen naturaz gaindikoa sustatzen zen, eta gaur egun, gorputzari gurtza egitea dago indarrean. Orduan, gaixotasuna garaiko gizartearen baloreak hartzen joaten da.\nDesoreka hauek pairatzen dutenen perfil zehatzaz hitz egin dezakegu?\nAskotarikoak dira desorekaren bat jasaten duten pertsonak, baina oro har, esan genezake, %90 emakumezkoak eta %10 gizonezkoak direla. ACABE martxan dagoenetik, aldaketa gutxi egon da kopuru horietan. Eta adinen kasuan berdin, 17 urte hauetan 21–25 bitarteko pertsonen datuak ateratzen zaizkigu batez ere; halere, ezin da orokortu.\nHori bai, batez ere momentu zailetan ematen dira elikadura desoreka kasuak. Esaterako, emakumezkoetan ohikoa izaten da, nerabezaroan edota menopausia etortzerakoan pairatzea, bi kasuetan segurtasun gabezia nagusitzen delako. Hain zuzen, traba batzuk aurkitzen dituzte euren bizitzan —gazteen kasuan, familia eta lagunekin dituzten erlazioetan aldaketa ematea, bizimodua aurrera atera beharra... Sarri, ez dute jakiten ziurtasun eza hori nola zuzendu eta janaria kontrolatzen saiatzen hasten dira. Eta hor agertzen da arazoa.\nKontrolatzen dutela uste arren, ez da horrela, noski. Janariaren bidez emozioak menperatu gura dituzte, eta azkenean, oharkabean tranpa batetan erortzen dira. Buruko gaixotasuna da, eta oso zaila da hortik ateratzea; badakigu nola tratatu daitekeen.. Baina zaila da.\nEta zuek hor zaudete, behar dutenei laguntzeko.\nHala da. Bai gaixoei, zein familiarteko eta lagunei laguntzen saiatzen gara, eta baita profesionalei ere. Hau da, sarritan etorri zaizkigu irakasle edota entrenatzaileak horrelako kasuak ezagutu eta aurre egiten ez dakitela, aholku eske. Normalean inpotentzia handia sentitzen da, eta nondik nora jo jakitea funtsezkoa da.\nArgi utzi behar dugu, elkartean ez ditugula tratamenduak eskaintzen. Psikologo eta nutrizio–medikuekin hitz egiteko eta informatzeko aukera ematen dugu eta gainera, banakako harrera zein talde–terapia burutzen da.\nACABEn badaukagu Informazioa, Orientazioa eta Onarpena deitzen den programa bat eta zer gertatzen den azaltzen dugu. Beti ere zein intentzioz bisitatzen gaituzten begiratzen dugu, zenbaitzuek soilik zer egiten dugun jakin nahi dute, edota kanpoan zer nolako zerbitzuak aurki ditzaketen ezagutu, zein gertuko pertsona bat gaixorik egon eta nola jokatu ez dakitenak daude...\nHalere, sendatzeko bidea, gaixoak berak arazo bat duela onartzean hasiko da, ezta?\nZalantza barik, oso gaixo dagoen pertsona bat sendatzeko ezinbesteko baldintza da berak zulo horretatik irten nahi izatea. Gainera, nagusitzen den ezaugarri bat, beraien gorputzaz daukaten irudi distortsionatua da, eta parean ikusten duten pertsonak etsai moduan ikusten ditu, horregatik oso zaila da.\nGaixotasuna dutenak ere etortzen dira guregana, arrazoi ezberdinengatik, hori bai. Gazteak direnean errazagoa izaten da gurekin hitz egitera ekartzea; beste gauza bat da kasu egiten ote diguten, oso burugogorrak izaten dira asko eta.\nBaina behin onartuta, sakonago landu behar dugu gaia, eta galdetu behar zaie ea zergatik nahi duten argal egon. ACABEn gertatzen zaienaren gaineko kontzientzia har dezaten saiatzen gara. Batzuek argi edukitzen dute, baina beste gauza bat da egoerari aurre nola egin ikastea. Kontzientziatu eta tratamendua jaso dezaten motibatzea da gure egiteko nagusia.\nEta horretarako, medikura joan beharko dute, noski, esan bezala, gaixotasun bati aurre egin behar zaio; hor sartzen dira psikiatrak, psikologoak, eta endokrinoak. Argi eduki behar dute beraiek bakarrik ezingo dutela. Familia eta lagunak ere hor daude, baina beste gauza bat dira, haiek babesa emango diete, baina profesionalen laguntza ezinbestekoa dela ahaztu barik.\nHalere, badago gugana etortzen den beste erabiltzaile mota bat. Hain justu, tratamenduan dauden pertsona ugarik horrenbeste denbora igaro ostean —ez ahaztu errekuperaziorako bidea luzea dela— maiz nekea sumatzen dute, bai beraiek eta baita ingurukoak ere. Kasu hauetan, ezagutzen ez duten biderik ote dagoen, egiten ari direna ongi egina dagoen galdetzera etortzen zaizkigu, adibidez.\nBai, zalantzarik gabe! Azkenean denei kutsatzen zaie neke hori. Eta maiz, ohartu gabe eta borondate onenarekin jokatuta ere, etengabe “jan ezazu”, “ea orain zer egiten duzun” eta antzerakoak esanda, estutu egiten dituzte desoreka duten pertsonak. Horrekin lortzen dena, entzungor egin eta ingurukoak ekiditea da, eta lehen aipatu dugun moduan, gaixoek etsaia etxean dutela pentsatuko dute.\nAldiz, lasai utzita, larritasun sentsazioa sentituz gero ez da kanpotik eraginda izango, eta ohartuko dira zerbait ez doala ongi. Paper zaila dute ingurukoek betetzeko, ez dira gainean etengabe egon behar baina adi jarraitu behar dituzte gaixoaren urrats guztiak.\nLuzea izaten da sendatzeko prozesua, aipatu duzunez.\nOso. Bataz beste, hiru eta bost urte arte iraun dezake, eta gehiago ere izan daiteke adinaren, edota gaixorik daraman denboraren arabera. Gauza askok baldintzatzen dute prozesua; batzuetan patologia hau beste psiko–patologia batekin agertzen da, nortasun nahastearekin, esaterako. Ez du esan nahi sendatzea ezinezkoa denik, baina bai konplikatuagoa.\nEta badago sendatzen ez den kopuru bat; %30az hitz egiten da, baina ez dakigu ziur. Halere, egoera kronikoa bilakatu arren, beti esaten dugun moduan, egoera asko hobetzen da tartean tratamendu bat egonda, eta ezin dugu hori ahaztu.\nEgungo gizartearen eragina handia da, ezta?\nIkaragarria! Denak eragiten du, baina gainera, bakoitzaren ulertzeko moduan dago gakoa, norberaren izaeran.\nHitz egin al dezakegu elikadura desoreka eragileei buruz?\nNeurri batean bai. Argi ikusi dugu sarritan gazteen artean dietak egitea izaten dela gaixotzearen aurreneko urratsa; eta dietaz hitz egiten dugunean, medikuaren bidez egiten diren tratamenduak ere sartzen dira.\nHau da, pentsa dezagun neskatila bati normala baino pisu gehiago duelako barre egiten diotela eskolan, eta asmo onarekin hori aldatzeko medikuarengana eramaten dutela pisua galtzen lagun diezaion. Neskatila horrek argalduz bizimodua aldatzen zaiola ikusiko du, eta normal jaten hasten denean, gizentzeko beldurra sortu, eta obsesioa bilakatzen den eguna iritsi eta arazo bilatu daiteke.\nZoritxarrez, nahi baino gehiagotan ikusten dugu egoera hori, oso normala dela esan behar dugu. Eta orduan zer? Ohiturak aldatzea da gakoa, baina bera konturatu gabe. Hori izango litzateke idealena, baina zaila da.\nBestalde, nerabezaroan hazten doazela ohartu eta moldatuko ez direnaren beldur sentitzen diren askok ume izaten jarraitu guran, oharkabean pairatzen dute elikadura desorekaren bat.\nHeldutasunean sartuta, aldiz, bestelako arrazoiak agertzen dira, dela bikote harremana hautsi delako, edota lan arazoak direla... Mila istorio konta daitezke.\nPentsa norbaitek lagun batengan sintomaren bat ikusi edo zerbait sumatzen duela. Zein gomendio emango zenioke?\nHasteko, ez dezala polizia papera hartu, eta pertsona horrekiko errespetu handia izan dezala. Ez dadila halabeharrezko salbatzaile sentitu, eta lagun moduan gerturatzeko, eta esan diezaiola ez duela ongi ikusten, triste nabaritzen duela... Eta beste alor batetik atera dezala gaia. Eta argi eduki behar du erresistentzia gogorra aurkituko duela ahaleginean.\nNoizbait desagertuko dira elikadura desoreka arazoak?\nIruditzen zait zoritxarrez gaixotasun hau ez dela desagertuko, epe laburrera behintzat. Izan ere, gizarte honek lehiakortasuna bultzatzen du eta geroz eta erronka handiagoak ipintzen dizkiogu gure buruari, erortzeko arriskuak handituz. Hala, segurtasunean irabaztea besterik ez zaigu geratzen egoera saihestu nahi badugu, gure burua maitatzea.\nGainera, egungo baloreetan irudiari garrantzia izugarria ematen zaio, eta ondorioz, modak ere influentzia handia dauka pertsonen sineskeretan. Eta horretarako, obligazioak dituztenenek ere neurriak hartu behar dituzte, besteen artean, instituzioen aldetik indar gehiago eginez. Esaterako, modari dagokionez, arropen tailak behingoz zehaztuz. Zapatetan neurri estandarrak badira, zergatik ez beste esparruetan?\nHeziketak garrantzia du noski, eta estereotipoak hausteko borroka egin behar da hortik ere. Halere, ulertzen dut irakasleek nondik nora jo ez jakitea, ezin baitugu ahaztu elikadura gorabeheren artean, bulimia edota anorexiaz gainera, geroz eta ohikoagoa dela haurrengan obesitate arazoak ikustea... Zaila dago egoerari buelta ematea, baina saiatu behar gara. Garbi?e Agirre (Tolosa) Garbi?e Agirre tolosarra da jaiotzez, baina azken 30 urteak Donostian eman ditu. Bizitzako gorabeherengatik dihardu ACABEn ?Euskadiko Anorexia eta Bulimiaren Aurkako Elkartea? 1994an sortu zenetik; aurreneko etapan elkarteko lehendakaria izan zen, eta gaur egun berriz, Gipuzkoako koordinatzailea da, 2004tik.\nAGUIRRE MENDIA, Ane