މަޙުރަމަކާއި ނުލައި އަންހެނަކަށް ދަތުރުކުރެވޭނެ އެންމެ ދިގުމިން އެނގޭތަ؟ – Faanooz\nJune 27, 2020 | މާޢިޒް މަޙްމޫދު ރަޝީދު\nޝަރީޢަތުގައި، އަންހެނަކަށް މަޙްރަމަކާ ނުލާ ދަތުރުކުރަން ހުއްދަ ދެވިފައިވާ އެންމެ ދިގުމިނަކީ ކޮބާ ހެއްޔެވެ؟ ބައެއް ރިވާޔަތްތަކުގައި ތިން ދުވަސް ކަމުގައި ވެއެވެ. އަނެއްބައި ރިވާޔަތްތަކުގައި ދެ ދުވަސް ކަމުގައެވެ. އަދި ބައެއް ރިވާޔަތްތަކުގައި އެންމެ ދުވަހެއް ކަމުގައިވެސް ވެއެވެ. އެހެންކަމުން މި ހުރިހާ ރިވާޔަތްތަކެއް ޖަމާކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އަދި ކިލޯމީޓަރުން ބަލާނަމަ ދުވަހެއްގެ ދިގުމިނަކީ ކޮބާ ހެއްޔެވެ؟\nމިކަމުގައި ބަލަންޖެހޭ ޤާޢިދާއަކީ [އެނުކުންނަ ނުކުތުމަށް ދަތުރުކުރުމޭ ކިޔޭނެތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯއެވެ.] އެ ނުކުންނަ ނުކުތުމަށް ދަތުރެކޭ ކިޔޭނަމަ މަޙްރަމަކާ ނުލާ ނުކުތުން ހުއްދަވެގެން ނުވެއެވެ. އެއީ ކީރިތި މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މިފަދައިން ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާތީއެވެ.\n((لَا تُسَافِرُ امْرَأَةٌ إِلَّا مَعَ ذِي مَحْرَمٍ)) [رواه البخاري برقم: (1862) ومسلم برقم: 424 – (1341)]\nމާނައީ: [މަޙްރަމަކާ އެކީގައި މެނުވީ އަންހެނަކު ދަތުރު ނުކުރާ ހުށިކަމެވެ.]\n((مَسِيرَةَ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ)) [رواه البخاري برقم: (1088) ومسلم برقم: 421 – (1339)]\nމާނައީ: [(މަޙްރަމަކާ އެކު މެނުވީ އަންހެނަކު) ރެޔަކާއި ދުވާލުގެ ދިގުމިނުގެ ދަތުރެއް ނުކުރާ ހުށިކަމެވެ.”\n((مَسِيرَةَ يَوْمٍ)) [رواه مسلم برقم: 420 – (1339)]\nމާނައީ: “(މަޙްރަމަކާ އެކު މެނުވީ އަންހެނަކު) އެއް ދުވަހުގެ ދިގުމިނުގެ ދަތުރެއް ނުކުރާހުށިކަމެވެ.”\n((مَسِيرَةَ لَيْلَةٍ)) [رواه مسلم برقم: 419 – (1339)]\nމާނައީ: [(މަޙްރަމަކާ އެކު މެނުވީ އަންހެނަކު) އެއްރޭގެ ދިގުމިނުގެ ދަތުރެއް ނުކުރާހުށިކަމެވެ.]\n((مَسِيرَةَ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ)) [رواه أحمد برقم: 8564]\nމާނައީ: [(މަޙްރަމަކާ އެކު މެނުވީ އަންހެނަކު) ތިން ދުވަހުގެ ދިގުމިނުގެ ދަތުރެއް ނުކުރާހުށިކަމެވެ.]\nއަދި ބައެއް ރިވާޔަތްތަކުގައިވެއެވެ.\n((لَا تُسَافِرُ امْرَأَةُ بَرِيدًا إِلَّا وَمَعَهَا ذُو مَحْرَمٍ)) [رواه ابن خزيمة برقم: 2526]\nމާނައީ: [މަޙްރަމަކާ އެކު މެނުވީ އަންހެނަކު ބަރީދެއްގެ ދިގުމިނަށް ދަތުރު ނުކުރާހުށިކަމެވެ.]\nބަރީދަކީ ބައި ދުވަހެވެ.\nމި ގޮތަށް އައިސްފައިވާ ރިވާޔަތްތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ހަދީޘް ބަސްފުޅުތަކުގައި ލަފްޒުތައް ތަފާތުވަނީ އެކި ސަބަބުތަކާ ހުރެކަމުގައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:\nސުވާލުކުރާ މީހާގެ ސުވާލަށް ބިނާކޮށް ޖަވާބުދެއްވުން ހިމެނެއެވެ. ސުވާލުކުރައްވާ ބައެއް ބޭކަލުން ސުވާލުކުރައްވަނީ، އަންހެނަކު މަޙްރަމަކާ ނުލައި އެއްދުވަހުގެ ދިގުމިނުގެ ދަތުރެއް ކުރެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ ދެން ނަބިއްޔާ ﷺ ހަދީޘް ކުރައްވަނީ އަންހެނަކަށް މަޙްރަމަކާ ނުލާ އެއް ދުވަހުގެ ދިގުމިނުގެ ދަތުރެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި އެހެން ބޭކަލަކު ސުވާލު ކުރައްވަނީ، އަންހެނަކަށް މަޙްރަމަކާ ނުލައި އެއްރޭގެ ދިގުމިނުގެ ދަތުރެއް ކުރެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ އަދި އެހެން ބޭކަލަކު ސުވާލު ކުރައްވަނީ، އަންހެނަކަށް މަޙްރަމަކާ ނުލައި ތިންދުވަހުގެ ދިގުމިނުގެ ދަތުރެއް ކުރެވިދާނެ ހެެއްޔެވެ؟ ކޮންމެ ފަހަރަކު ވެސް ނަބިއްޔާ ﷺ ޖަވާބު ދެއްވަނީ އެ ސުވާލު ކުރައްވާ ބޭކަލެއްގެ ސުވާލަށް ބިނާކުރައްވައެވެ.\nއަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ޖަވާބުފުޅުތައް ތަފާތުވަނީ އެކި ފަހަރު ބާވައިލެއްވޭ ވަޙީގެ ޙުކުމްފުޅުތައް ތަފާތުވާތީކަމުގައިވެސް ވެދާނެއެވެ. ދެން އެއަށް ފަހު ﷲ ތަޢާލާ އެޙުކުމްފުޅުތައް ލުއިކޮށްދެއްވަނީއެވެ.\nޚުލާޞާއަކީ: އަންހެނަކަށް މަޙްރަމަކާ ނުލައި ދަތުރުކުރުމުގެ މުއްދަތު ތަފާތުވަނީ އެކަލޭގެފާނާ ސުވާލުކުރެވޭ ގޮތުން ކަމަށް ވުން އެކަށީގެންވެއެވެ. ނުވަތަ މާތްވެގެންވާ އިލާހީ ޙިކުމަތަކަށްޓަކައި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ، ފުރަތަމަކޮޅުގައި ބަރީދެއްގެ ދިގުމިނަށް ދަތުރުކު ކުރުން މަނާކުރެއްވީއެވެ. ދެން އެއަށްފަހު ރެޔަކާ ދުވާލުގެ ދިގުމިނުގެ ދަތުރު ކުރުން މަނާކުރެއްވީއެވެ. ދެން އެއަށް ފަހު3ދުވަހުގެ ދަތުރަކަށް ކުރެއްވީކަމުގައި ވެސް ވެދާނެއެވެ.\nނަމަވެސް މުއްދަތު ތަފާތުވެފައިވާ މި ރިވާޔަތްތައް ހަމްލު ކުރަންޖެހޭނީ [އެ ނުކުތުމަކަށް ދަތުރެކޭ ކިޔޭ ނުކުތުން ތަކަށެވެ.] ޝަރީޢަތުގެ ދަލީލުތަކާ އެންމެ ދިމާވަނީ އެގޮތެވެ. އަދި ހަމަ އެފަދައިން ބުޚާރީއާއި މުސްލިމްގައި އައިސްފައިވާ ޞައްޙަ ރިވާޔަތްތަކުގައި އައިސްފައިވަނީ އެއްވެސް މުއްދަތެއް ކަނޑަނާޅައެވެ. ބުޚާރީގައި އިބްނު ޢައްބާސްގެ އަރިހުން ރިވާވެފައިވާ ޙަދީޘްގައިވެސް ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ އެއްވެސް މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅުމެއް ނެތިއެވެ. އޭގައި ވަނީ މަޙްރަމަކާ އެކީގައި މެނުވީ އަންހެނަކު ދަތުރުކޮށްގެން ނުވާނެ ކަމުގައެވެ. މިރިވާޔަތުން އިސްވެ ބަޔާން ވެވުނު ހުރިހާ ރިވާޔަތްތަކެއް ޖަމާކުރެވެއެވެ. އެހެންކަމުން އެކަމަކަށް ދަތުރެކޭ ކިޔާ ހުރިހާ ކަމެއް މީގައި ހިމެނެއެވެ. އެންމެ ކުރު މުއްދަތަކީ ބައި ދުވަހެވެ. އެއީ ބަރީދެކެވެ. އެހެންކަމުން އެ ދުރުމިނަށް އަންހެނަކު މަޙްރަމަކާ ނުލައި ދަތުރުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. އެހެނީ މަޙުރަމަކު ނެތި ދަތުރެއް ކުރާނަމަ އަންހެނާވަނީ ނުބަޔާ ފަސާދައާއި ޚިޔާނާތަށް ހުށަހެޅިފައެވެ.\nއެހެންކަމުން އެކަނބަލުން މަޙްރަމަކާ ނުލައި ދަތުރުކޮށް ގެއްލުމާއި ހަލާކުގެ ތެރެއަށް ހުށަހެޅިގަތުން ހެޔޮނުވާނެއެވެ. އެކަނބަލުންގެ މަޙްރަމުންނަކީ؛ ފިރިމީހާއާއި، ބޭބެއާއި ބައްޕަ ފަދަ ނަސަބުގެ ގޮތުން ކައިވެނި ކުރުން ދާއިމަށް ޙަރާމް ފިރިހެނުންނާއި، ކިރުގެގޮތުން ކައިވެނި ޙަރާމް ފިރިހެނުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކިރުގެ ގޮތުން ބޭބެއާއި ބޮޑުބޭބެ ހިމެނެއެވެ.\nކިލޯމީޓަރުން ބަލާނަމަ ރެޔަކާއި ދުވާލުގެ ދިގުމިނަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 80 ކިލޯމީޓަރާއި 75 ކިލޯ މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ވަރެކެވެ. ބައި ދުވަހުގެ ދިގުމިނަކީ 40 ކިލޯމީޓަރެވެ. ރެޔަކާއި ދުވާލޭ މި ނަންގަތީ 24 ގަޑިއިރަށެވެ. ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔަކީ 12 ގަޑިއިރެވެ. ކިލޯމީޓަރުން ބަލާނަމަ އެއީ ގާތްގަނޑަކަށް 40 ކިލޯމީޓަރެވެ.\nއޭގެ މާނައަކީ ކައިރި އަތޮޅުތަކަށާއި ރައްތަކަށް އަންހެނަކަށް ދަތުރުކުރެވިދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ދިގު ދަތުރުތަށް ގިނިކަންޏާ ކުރުން ޙަރާމްވާނެެވެ. ދީނަށް ލޯބިކުރާ އަންހެނުން ޙަރާމް ކުރައްވާފައިވާ ކަންކަމުން ދުރުވާނެވެ. މިކަން މިގޮތަށް އޮތުމުގައި ފޮރުވިފައިވާ ޙިކުމަތްތަކެއް ވާނެ ކަންވެސް ދަންނަ ހުއްޓެވެ.


Iran ge riyaasee inthihaabu ge vote lun fashaifi | Jazeera\tއީރާންގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގެ ވޯޓުލުން ފަށައިފި - Jazeera\nއީރާންގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގެ ވޯޓުލުން ފަށައިފި\nޖަވިޔަނި June 18, 2021 602 views0\nއީރާންގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގެ ވޯޓުލުން ފަށައިފިއެވެ.\nމިއަދު ކުރިޔަށްދާ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ހަތަރު ކެންޑިޑޭޓަކު އަންނަނީ ވާދަކުރަމުންނެވެ. ހިޔާލު ހޯދުމުގެ ނަތީޖާތައް ދައްކާގޮތުން މި އިންތިހާބު ކާމިޔާބުކުރައްވާނީ ޝަރުއީ ދާއިރާ ހިންގެވުމާއި ހަވާލުވެ ހުންނެވި ކަނާތު ފިޔައިގެ ޝިއީ އިލްމުވެރިޔެއް ކަމަށްވާ އިބްރާހިމް ރައިސީއެވެ. އޭނާ އަކީ އެގައުމުގެ ސުޕްރީމް ލީޑަރު އާޔަތުﷲ ޚާމަނައީގެ އަރިސް ބޭފުޅެކެވެ.\nމި އިންތިހާބުގައި ރައިސީގެ ވާދަވެރިންނަށް ވާދަކުރުމުގެ ފުރުސަތު އެކި ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިކޮށް އޮތީ ހަނިކޮށްފައެވެ. މިކަމާއި ގުޅިގެން އެގައުމުގެ އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން އަންނަނީ އިންތިހާބު ބޮއިކޮޓް ކުރުމަށް ގޮވާލަމުންނެވެ.\nއިންތިހާބުގައި ވޯޓުލާން ނުކުންނަ މީހުންގެ މިންވަރު އިތުރުކުރުމަށް ބާރުއެޅުމުގެ ގޮތުން ޚާމަނައީ ވަނީ ހުކުރު ދުވަހުގެ ހެނދުނު ވޯޓުލައްވާފައެވެ. ވޯޓުލުމަށްފަހު ޚާމަނައީ ވަނީ ކޮންމެ ވޯޓަކީ ވެސް މުހިންމު ވޯޓެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެ ވޯޓުލުމަށް ނުކުތުމަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ. އަދި މިއީ ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލު ބިނާކުރުމުގައި މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށް ވެސް ޚާމަނާއީ ވިދާޅުވިއެވެ.\nމިހާރު ރައީސް ހަސަން ރޫހާނީ މިފަހަރުގެ އިންތިހާބުގައި ވާދަނުކުރައްވަނީ އޭނާ ދެ ދައުރު ފުރިހަމަކުރައްވާފައިވާތީއެވެ.


Jeddah in Male ah" Zakathaa behey gaanoonehge thasavvureh!\nޖިއްދާއިން މާލެއަށް: ޒަކާތާ ބެހޭ ޤާނޫނެއްގެ ތަޞައްވުރެއް!\nމުދަލުން ޒަކާތް ނެރުމަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ފަރުޟުކުރައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. އެއީ އިސްލާމްދީނުގެ ރުކުނެކެވެ. ޒަކާތް ނަގައި ބެހުމަކީ ދައުލަތާ މަތިކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. ދައުލަތުން ޒަކާތް ނަގައި ބަހާނެ ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑެއް އޮވެއްޖެ ނަމަ ޒަކާތުގެ ފައިސާ އޭގެ ޙައްޤުވެރިންނަށް ފޯރުކޮށް ދިނުމަށް ވަރަށް ބޮޑުތަކުން ފަސޭހަވެގެން ދާނެއެވެ. މިއަދު އިސްލާމީ ގިނަ ޤައުމުތަކުގައި މުދަލު ޒަކާތް ނެގުންވަނީ އިލްޒާމީ ކަމަކަށް ހަދާފައެވެ. އަދި ޒަކާތް ނަގައި ޒަކާތް ބެހުމުގެ ކަންކަން ވަނީ ތަޤުނީނު (ކޮޑިފައި) ކުރެވިފައެވެ. އެކަމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދުތައް ހެދިފައެވެ. ޒަކާތާ ބެހޭ ނަމޫނާ އިދާރީ ނިޒާމެއް އޮންނަނީ ކުވައިތުގައެވެ. ކުވައިތުގެ ޒަކާތު ހައުސް އަކީ މުޅި އިސްލާމީ ދުނިޔެއަށް އޮތް ނަމޫނާ އިދާރާއެކެވެ. އޯއައިސީ އިން އެ މުއައްސަސާއަށް 2019 ވަނަ އަހަރުގައި އަގުވަޒަން ކުރުމުގެ ގޮތުން އެވޯޑް ދީފައި ވެއެވެ. ދެން އެންމެ ރަނގަޅު ޒަކާތުގެ ނިޒާމެއް އޮންނަނީ ސޫދާނުގަ އެވެ. ސޫދާންގެ ޒަކާތު ޗެމްބާ އަކީ ވަރަށް ކާމިޔާބު މުއައްސަސާއެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ޔޫއޭއީ އާއި ބަޙުރައިން އާއި ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ އާއި މެލޭޝިޔާގެ ޒަކާތުގެ ނިޒާމު ވެސް ވަރަށް ހަރުދަނާއެވެ.\nއަޅުގަނޑުގެ ނަޒަރުގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެންމެ މުނާސިބު އެއް މޮޑެލްއަކީ ކުވައިތުގެ ހުންނަ ފަދަ ޒަކާތު ހައުސް އެއް އުފެއްދުމެވެ. (މޯލްޑިވްސް ޒަކާތު ހައުސް) ގެ ނަމުގައި ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން މުސްތަޤިއްލު އިދާރާއެއް އުފެއްދިދާނެ އެވެ. އެ އިދާރާ ހިންގަން ދައުލަތުން ފައިސާ ދޭކަން ނުޖެހޭނެއެވެ. އެއިދާރާގެ ހުރިހާ ކަމަކަމާއި އެއިދާރާގެ މުވައްޒަފުންގެ މުސާރަވެސް ދޭނީ ސީދާ ޒަކާތު ފަނޑުންނެވެ. އެހެނީ އެ ފަދަ އިދާރާއެއް އުފެއްދިއްޖެ ނަމަ އެ އިދާރާ އެއް ވެގެންދާނީ ޒަކާތުގެ " ޢާމިލް" އަށެވެ. ޢާމިލުންނަކީ ޒަކާތް ނަގައި ބަހާ މީހުންނެވެ.\nމިޒަމާނުގައި މުއައްސަސާ ވެގެންދާނީ ޢާމިލުގެ މަޤާމުގައިވާ ތަނެއްކަމުގައި އޯއައިސީގެ އިންޓަނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ފިޤުހު އެކަޑަމީ ގެ ޤަރާރު ގައިވެއެވެ. އަދި މުއައްސަސާއިން ޒަކާތުގެ ބެހެނިވެރިންގެ ޙައްޤުގައި އިންވެސްޓްވެސް ކުރެވޭނެއެވެ.\nމިޒަމާނުގެ މަޝްހޫރު ބައެއް ފިޤުވެރިން ދެކިލައްވަނީ ޒަކާތުގެ ބެހެނިވެރިންގެ ޙާޖަތްތަކާއި މަޞްލަޙަތަށްޓަކައި ޒަކާތު ފައިސާއިން ކަމާބެހޭ ފަރާތުން އިންވެސްޓްކުރެވޭނެކަމުގައެވެ. ސަބަބަކީ އިންވެސްޓްކޮށް ފައިދާ އިތުރުނުކޮށް މިޒަމާނުގައި އަހަރަކު އެއް ފަހަރު ދެވޭ ކުޑަ ލާރިކޮޅަކުން ޙާޖަތްތައް ފުރިހަމަކަމާއެކު ނުފުއްދޭތީއެވެ. އިންވެސްޓް ކުރެވިއްޖެ ނަމަ ޒަކާތުގެ ބެހެނިވެރިންނަށް ދާއިމަށް ޙައްލު ލިބޭނެއެވެ. މުޖުތަމަޢުން ފަޤީރުކަން ނައްތާލެވޭނެއެވެ. ފަޤީރުން މުއްސަނދިންނަށް ހަދައި އެމީހުންނަކީ ޒަކާތް ހޯދާ މީހުންގެ ބަދަލުގައި ޒަކާތް ނެރޭ މީހުންނަށް ވެގެންދާނެއެވެ. މިތަނުގައި ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ މުހިންމު ނުކުތާއަކީ އިންވެސްޓްކުރުން ހުއްދައީ ޒަކާތުގެ ކަންކަން ބަލަހައްޓާ ސަރުކާރުގެ އިދާރާއަށެވެ. ވިޔަފާރިވެރިޔާ އަމިއްލައަށް އޭނާގެ ޒަކާތުގެ ފައިސާ އިންވެސްޓްކުރުން ހުއްދައެއް ނުވާނެއެވެ.\nޒަކާތަކީ މުއްސަނދިންގެ އަތުން ދައުލަތުން ނަގަންޖެހޭ ޙައްޤެކެވެ. ޒަކާތް ބެހުމުގެ ކަންކަން ވެސް ކުރަންޖެހޭނީ ދައުލަތުންނެވެ. ނުވަތަ ދައުލަތުން ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކުންނެވެ. ނަމަވެސް ޒަކާތުން އެކަނި ދައުލަތެއް ނުހިންގޭނެއެވެ. ޒަކާތަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ވަކި ބައެއްގެ ޙައްޤެކެވެ. ޒަކާތަކީ ވަކި ބަޔަކަށް ޚާއްޞަ ވެގެންވާ ހަޤެއްކަމުން ދައުލަތް ހިންގުމުގައި އެހެނިހެން މާލީ ވަސީލަތްތައް އިތުރުކުރަންޖެހޭނެއެވެ. މިގޮތުން ދައުލަތުގެ މާލިއްޔާތު އިތުރުކުރުމަށް ދައުލަތުގެ ފިޔަފާރި އިތުރު ކުރުމާއި އެކި އެކި މަޝްރޫޢުތައް ޤާއިމު ކުރުމާއި ތަފާތު ދާއިރާތަކުން ޓެކްސް ނަގަންޖެހެއެވެ. ޓެކްސް ނެގުމަކީ ޒަކާތުގެ ކަންކަން އިހުމާލު ކޮށްލަން ޖެހޭ ސަބަބެއްނޫނެވެ. ޒަކާތުގެ މައުޟޫޢަކީ ވަރަށް ޝައުޤުވެރި މައުޟޫޢެކެވެ. މި ޒަމާނުގެ މަފްހޫމުތަކުގެ ތެރެއިން ޒަކާތުގެ ހަރުދަނާ މާލީ ނިޒާމެއް ޤާއިމު ކުރެވިއްޖެ ނަމަ މުޖުތަމަޢަށް ދިރުން ލިބިގެންދާނެއެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގައި ޒަކާތާ ބެހޭ ވަކި އޮފީހެއް އަށްޑިހައިގެ އަހަރުތަކުގެތެރޭގައި ހުއްޓެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން އެ އޮފީސް އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ އެންމެ މަތީ މަޖްލީހުގެ ބަޔަކަށް ވެގެން ދިޔައީއެވެ. އެ އޮފީސް ވަކި އޮފީހެއްގެ ގޮތުގައި މިއަދާ ހަމަ އަށް ދެމި ހުރި ނަމަ އެއީ ޒަކާތުގެ ނިޒާމު ތަޤުނީނު ކުރުމަށް ލިބިގެންދާނެ ވަރަށް ބޮޑު ފުރުޞަތަކަށް ވާނެއެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ޒަކާތުގެ ނިޒާމު އިލްޒާމީ ގޮތެއްގައި އޮންނަ ގޮތަށް ތަޤުނީނު (ކޮޑިފައި) ކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެއްކަމުގައި ދެކެމެވެ. މިގޮތުން ތަޤުނީނު ކުރެވޭ އިރު ރައްޔިތުންނަށް ފަސޭހަވާނެހެން ކަންކަން ތަރުތީބު ކުރެވިދާނެއެވެ. ޒަކާތުގެ ނިޒާމް ލީގަލައިޒް ކުރުމަކީ އެއްވެސް ޙާލެއްގައި ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ދަތިވާނެކަމެއްނޫނެވެ. ކިއެއްތޯ އެއީ ވަރަށް ފަސޭހަވެގެންދާނެކަމެކެވެ. އެއިގެ އިތުރުން ކޮންމެ އަހަރަކު މުދަލުން ޒަކާތް ނެރުމަކީ ﷲގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ލިބިގެންދާނެ ކަމެކެވެ. މުސްލިމު މުޖުތަމަޢުގައި މުދަލުން ޒަކާތް ނެރެވި، އެއިގެ ޙައްޤުވެރިންނަށް ޙައްޤުގޮތުގައި ވާޞިލްކޮށްދެވޭ ނަމަ ވަރަށް ބޮޑު ހިތްހަމަ ޖެހުމެއް އިޖުތިމާޢީ ގޮތުން އަންނާނެއެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގައި ޒަކާތުގެ ނިޒާމު ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކުގެ ތެރެއަށް ފެއްތުމަކީ އަޅުގަނޑު ދެކޭ ގޮތުގައި މުހިންމު ކަމެކެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ޕީއެޗްޑީ ތީސިސް ލިޔެފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޒަކާތުގެ ޒަމާނީ އިދާރީ އަދި ޤާނޫނީ ނިޒާމެއް ޤާއިމު ކުރުމާ ގުޅޭ ފަލްސަފާގެ މައްޗަށެވެ. ތީސިސްގައި، ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ޒަކާތުގެ ޒަމާނީ ނިޒާމެއް ޤާއިމު ކުރެވޭނެ ޒަކާތު ޤާނޫނެއްގެ އުންމީދީ ތަޞައްވަރެއް އަޅުގަނޑު ހުށަހެޅީމެވެ.\nއެ ތަޞައްވަރު އެކުލަވާލީ އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ޒަކާތުގެ ނިޒާމު ޤާއިމުކުރުމަށްޓަކައި ކަމުގެ ތަޖުރިބާކާރުންނާއި ޤާނޫނީ މާރިހުންނާއި ފިޤުހުވެރިން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ދިރާސާތަކާއި ތަޞައްވަރުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އެ އަޞްލަކަށް ބަލައިގެން ރާއްޖެއަށް ފެތޭގޮތައް ބަދަލު ގެނެވިދާނެކަމަށް ބަލައިގެންނެވެ. ޤާނޫނުގެ މި ތަޞައްވަރަކީ އަރަބި ބަހުން ލިޔެވުނު ތީސިސްއެއްގެ ބައެއް ކަމުން އަޅުގަނޑުގެ ވަޒީރުކަމުގައި، އަލް އުސްތާޛު އިބްރާހީމް ރަޝީދު މޫސާއަށް ހުށައަޅައިގެން، 2012 ވަނަ އަހަރު ދިވެހި ބަހަށް އެ ތަޞައްވަރު ތަރުޖަމާކުރެވުނެވެ. އަދި މިނިސްޓަރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒުން އެ ތަޞައްވަރު ދިރާސާކުރިއެވެ. އެއަށް ފަހު، މިނިސްޓްރީގެ ފަރާތުން މަސައްކަތްކުރީ އޯގަނައިޒޭޝަން އޮފް އިސްލާމިކް ކޯޕަރޭޝަން ގެ އިސްލާމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ބޭންކު ގެ ދަށުގައިވާ އިސްލާމިކް އިނިސްޓިޓިއުޓް ފޯ ރިސާޗް އެންޑް ޓެރެއިން އާ ގުޅިގެން އެފަރާތުގެ ފަންނީ އެހީތެރިކަމުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ޚާއްޞަކޮށްގެން، ޒަކާތާ ބެހޭ ޤާނޫނެއްގެ ދެލިކޮޕީ އެއް އެކުލަވާލުމަށެވެ.\nމިގޮތުން އެފަރާތާއެކު އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކޮށް، އެމަސައްކަތް ފެށުނެވެ. ދެލިކޮޕީ އެކުލަވާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ގެންދެވުނީ އެއިރުގެ ޑެޕިއުޓީ މިނިސްޓަރު ޑރ. އައިޝަތު މުނީޒާގެ ބެއްލެވުމުގެ ދަށުން އެކަމަނާގެ ފުރިހަމަ ބައިވެރިވުމާއެކު (46) މާއްދާގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ޒަކާތާ ބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދެލި ކޮޕީ (2015) ވަނަ އަހަރުގައި ނިންމައި، މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒުން ބަންޑާރަ ނައިބުގެ އޮފީހަށް އަޅުގަނޑުގެ ވަޒީރުކަމުގައި ހުށައަޅާފައިވާނެ އެވެ.\nއެ ދުވަސްވަރު އިސްލާމީ ދާއިރާއަށް ބޭނުންވާ އެހެން ބައެއް ޤާނޫނުތަކުގެ ދެލިކޮޕީތައް ވެސް މިނިސްޓްރީ އިން ތައްޔާރު ކުރީމެވެ. އެއިގެ ތެރޭގައި ވަޤުފު ޤާނޫނާއި މޯލްޑިވްސް ޙައްޖު ކޯޕަރޭޝަންގެ ޤާނޫނު ހިމެނެއެވެ.\nއާދެ! އަޅުގަނޑު ކިޔުންތެރިންނަށް މިހުށައަޅަނީ މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒުން އައިޑީބީގެ ފަންނީ އެހީގައި ތައްޔާރު ކުރި ތަޞައްވަރެއްނޫނެވެ. އެ ތަޞައްވަރު ވަރަށް ފުރިހަމަވާނެ އެވެ. އަޅުގަނޑު މި ހުށަހަޅާލަނީ އަޅުގަނޑުގެ ތީސިސްގައި ހިމެނޭ ތަޞައްވަރުގެ ތަރުޖަމާއެކެވެ. މި ތަޞައްވަރު ޢާއްމުކޮށްލަން ޤަސްތު ކުޅައީ ކިޔަވާކުދިންނަށާއި އިސްލާމީ ސޯޝަލް ފަނޑުތަކާއި އިސްލާމީ އިޤުތިޞާދާއި މިފަދަ ދާއިރާތަކުން ދިރާސާ ކުރާ ފަރާތްތަކަށް ދޭ ހިއްވަރެއްގެ ގޮތުނެވެ. މި ތަޞައްވަރަކީ ތީސިސްގައި ހިމެނުނު ތަޞައްވަރެއްކަމުން ޤާނޫނަކަށް ވެގެން އަންނަ އިރު އަދިވެސް ރާއްޖެއަށް އިތުރަށް ފެތޭނޭ ގޮތައް އުނި އިތުރު މުހިންމު ބަދަލުތަކެއް މި ތަޞައްވަރަށް ގެންނަންޖެހޭ ކަމުގައި ޤަބޫލު ކުރަމެވެ.\nއިންކަމް ޓެކްސް ނަގަން ތައްޔާރުވަމުންދާއިރު ޒަކާތާ ގުޅޭ ކަންކަން އިހުމާލުވެގެން ނުދާނެހެން ކަންކަން ތަރުތީބު ކުރުން މުހިންމު ކަމުގައި ދެކެމެވެ. އެހެން ނޫން ނަމަ ރައްޔިތު މީހާއަށް ވަރަށް ބޮޑު ބުރައަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ. މުދަލުން ޒަކާތް ނެރުމަކީ އިސްލާމްނުގެ ރުކުނެއްކަމުން އެކަން ފަސޭހަ ގޮތެއްގައި އަދާކުރެވޭނެ ގޮތަށް ކަންކަން އިންތިޒާމު ކުރެވިފައި އޮތުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހަށް ޒަކާތް ދެއްކުމުން، އިންކަމް ޓެކްސްގެ ކަންވާރުން ޒަކާތަށް ދެއްކި މިންވަރު އުނިވާގޮތައް ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރެވެން ޖެހޭނެއެވެ. ޢަމުދުން ރާއްޖޭގައި ޒަކާތާ ބެހޭ ޤާނޫނެއް ނެތް އިރު، މިދެންނެވި ގޮތައް އިންކަމް ޓެކްސްގެ ޤާނޫނުގައި އެ ނުކުތާ ބަޔާންކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އެހެން ނޫނީ ޒަކާތް ދައްކާ ފަރާތްތަކުން ކޮންމެ އަހަރަކު މުދަލުން ޒަކާތް ދެއްކުމުގެ އިތުރުން އިންކަމް ޓެކްސް ދައްކަން ޖެހުމުން ވަރަށް ބޮޑު ބުރައަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ. މި މައުޟޫޢަށް ޑރ ޢައިޝަތު މުނީޒާ މުހިންމު މަޒްމޫނެއް ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ޒަކާތާ ބެހޭ ޤާނޫނެއްގެ ތަޞައްވަރު ހިމަނާފައިވަނީ އަޅުގަނޑުގެ ޕީއެޗްޑީ ތީސިސްގެ ހަތަރުވަނަ ޗެޕްޓަރގައެވެ. އެ ތަޞައްވަރު މައިގަނޑު ދިހަ ނުކުތާ އެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވިފައިވެއެވެ. އެއީ ޒަކާތުގެ ވާޖިބުކަމާއި ޒަކާތް ވާޖިބުވާ މުދަލާއި ޒަކާތުގެ އިދާރީ ކަންކަން ބަލަހައްޓާ ފަރާތާއި ޒަކާތް ކަނޑައެޅުމުގެ އިޖުރާއާތާއި ޒަކާތް ނެގުމާއި ޒަކާތް ބެހުމާއި ޒަކާތް ނުދައްކާ ފަރާތުގެ ޢުޤޫބާތާއި ފިޠުރު ޒަކާތާއި ޒަކާތާއި ޓެކްސްއާއި ޢާއްމު ޙުކުމްތައް ހިމެނިފައިވާނެއެވެ. މިތަޞައްވަރުގައި ހިމެނެނީ ޖުމުލަ (71) މައްދާއެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ޒަކާތާ ބެހޭ ޤާނޫނެއްގެ ތަސައްވުރު\nމި ޤާނޫނުގައި ހިމެނެނީ ދިހަބާބެވެ.\nފުރަތަމަ ބާބު : ޒަކާތް ވާޖިބުވުމާއި އޭގެ ދާއިރާ\nދެވަނަ ބާބު : ޒަކާތް ވާޖިބުވާ މުދާތައް\nތިންވަނަބާބު : ޒަކާތާބެހޭ ކަންތައްތައް ހިންގުމާ ހަވާލުކުރެވިފައިވާ ފަރާތްތައް\nހަތަރުވަނަ ބާބު : ޒަކާތް ކަނޑައެޅުމުގެ އިޖްރާއާތު\nފަސްވަނަބާބު : ޒަކާތް ޖަމާކުރުން\nހަވަނަ ބާބު : ޒަކާތް ބެހުން\nހަތްވަނަ ބާބު : ޢުޤޫބާތް\nއަށްވަނަ ބާބު : ފިޠުރި ޒަކާތް\nނުވަވަނަ ބާބު : ޒަކާތާއި ޓްކްސް\nދިހަވަނަ ބާބު : ޢާއްމު ޙުކުމްތައް\nޒަކާތް ވާޖިބުވުމާއި އޭގެ ދާއިރާ\nމާއްދާ (1 ) : ޒަކާތަކީ ، މުސްލިމު މީހާގެ މުދަލުގައި އެ ވާޖިބުވާ ޝަރްޠުތައް ފުރިހަމަވެއްޖެ ނަމަ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ ޙުކުންތަކުގައިވާގޮތުގެމަތިން، މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތަށް ، ވާޖިބުވެގެންވާ އެއްޗެކެވެ.\nމާއްދާ (2) ހ- ޒަކާތް ދައްކަންޖެހޭ މުދަލަކީ، މުސްލިމުމީހާއަށް ފުރިހަމައަށް މިލްކުވެގެންވާ، ޞައްޙަ ދަރަނިން ޚާލިޞްވެފައިވާ ، އެއިން ފައިދާ ލިބިގަތުމުގެ ބާރުލިބިފައިވާ އެއްޗަކަށްވާންޖެހޭނެއެވެ. އެހެންވެ، ޒަކާތަށް ދެއްކޭ މުދަލުގައި ދަރަންޏެއް އޮތްނަމަ އެ މުދަލުން މި ދަރަނި ކަނޑަން ޖެހޭނެއެވެ.\nށ- މިލްކިއްޔަތު ދެމި އޮތްކަމުގައިވިޔަސް ، އެއިން އޭނާއަށް ފައިދާ ލިބިނުގަނެވޭ ، އަދި އެއާ މެދު ތަޞައްރުފު ކުރުމުގެ ބާރުލިބިފައިނުވާ އެއްވެސް މުދަލަކުން ޒަކާތްދޭކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.އެކަމަކު އެ މުދާ އޭނާގެ ބާރުގެ ދަށަށް އައިސް ، އެއިން ފައިދާ ލިބިގަނެވޭ އެއްޗަކަށްވެ ، އެ މުދާ އަތަށް ލިބުމުން ،އެއިން ، އެއްފަހަރު ޒަކާތް ދައްކަންޖެހޭނެއެވެ.\nމާއްދާ (3) : ޒަކާތް ވާޖިބުވާނީ ޙަޤީޤަތުގައި ނުވަތަ ޙުކްމުގައި އިތުރުވާ މުދަލެއް ކަމުގައި ވާނަމައެވެ. އެކަމަކު ޝަޚްޞީ ބޭނުމަކަށް ނުވަތަ ސާބިތު އެސެޓަކަށް ބޭނުންކުރުމަށް ގެންގުޅޭ މުދަލަކުން ޒަކާތް ދޭކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.\nމާއްދާ (4) : މުޝްތަރަކު މުދަލެއްކަމުގައި ވާ ނަމަ ، އެ މުދަލުން ޒަކާތް ދޭންޖެހޭނީ ، ކޮންމެ ޝަރީކެއްގެ ޙިއްޞާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ، މުޝްތަރަކު މުދަލުން ( ނުވަތަ ޚަލީޠު މުދަލުން ) ޒަކާތްދޭ ގޮތަށެވެ.\nމާއްދާ (5) : ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ރައްޔިތަކު ،އޭނާގެ މުދަލުން ޒަކާތްދޭން ޖެހޭނެއެވެ.\nމާއްދާ (6) ޢާންމު މުދަލުން ޒަކާތްނެގުމުގައި ޢަމަލުކުރާނީ ތިރީގައި މިވާ ގޮތަށެވެ.\nހ- ދައުލަތާއި ސަރުކާރުގެ މުއައްސަސާތަކާއި ޚިދްމަތްދޭ އިދާރާތަކާއި އަތޮޅު ކައުންސިލްތަކާއި ރަށު ކައުންސިލްތަކުގެ މުދަލުން ޒަކާތެއް ނުނެގޭނެއެވެ. އެކަމަކު ދަރަންޏަށް ޒިންމާވާ ގޮތަށް ސަރުކާރުން ހިންގާ ކުންފުނިތަކާއި މަޝްރޫޢުތަކުން ޓެކްސް ނެގޭނަމަ އެތަންތާނގެ މުދަލުން ޒަކާތް ނެގޭނެއެވެ.\nށ- އަވްޤާފާއި ޚައިރާތު ފަންޑްތަކާއި، އަހްލީ ޖަމްޢިއްޔާތައް ފަދަ އާންމު މަންފާއަށް ޚާއްޞަކުރެވިފައިވާ މުދަލުން ޒަކާތެއް ނުނެގޭނެއެވެ.\nޒަކާތް ވާޖިބުވާ މުދާތައް\nމާއްދާ (7) : ރަނާއި ރިއްސާއި ނަޤްދުފައިސާއާއި އޭގެ ޙުކްމުގައިވާ އެއްޗެހިން ޒަކާތް ދައްކާނީ މިއަންނަނިވިގޮތުގެ މަތިންނެވެ.\nހ - ކޮންމެ ސިފައެއްގައި ހުށްޓަސް ރަނާއި ރިހިން ޒަކާތް ވާޖިބުވާނެއެވެ. އަންހެނުން ޢާންމު ގޮތެއްގައި ޒީނަތްތެރިވުމަށްޓަކައި ގަހަނާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ ރަންރިހި ، މިއިން އިސްތިސްނާވެގެންވެއެވެ.\nށ- ފައިސާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ނަޤްދާއި ،ބޭންކްގައި ނުވަތަ ފައިސާ ރައްކައުކޮށް ބަލަހައްޓާ މުއައްސަސާ ތަކުގައި ބަހައްޓާފައިހުންނަ ފައިސާގެ ޓްރަސްޓްތަކާއި ، އިންވެސްޓްމެންޓް ސެޓްފިކެޓްތައް ފަދަ އެންމެހާ އެއްޗެހިން ޒަކާތް ވާޖިބުވާނެއެވެ.\nމާއްދާ (8) : ވިޔަފާރިކުރުމަށްޓަކައި ގެންގުޅޭ ،ނުވަތަ ރައްކައުކުރުމަށްޓަކައި ބަހައްޓާފައި ހުންނަ ޙިއްޞާބާޒާރުގެ ޙިއްޞާއިންނާއި ، ޓްރެޝަރީބޮންޑުންނާއި، ޗެކުންނާއި، ކުންފުނިތަކުގެޙިއްޞާ ފަދަ އެންމެހާ މާލީ ފައިސާ އިން ޒަކާތް ވާޖިބުވާނެއެވެ. މި ޤާނޫނުގެ 9ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޒަކާތްދައްކާފައިވާ ކުންފުނިތަކުގެ ޙިއްޞާ މިއިން އިސްތިސްނާ ވެގެންވެއެވެ.\nމާއްދާ (9) : ވިޔަފާރިން ޒަކާތް ވާޖިބުވާނީ އަންނަނިވި ގޮތުގެމަތިންނެވެ.\nހ- ވިޔަފާރިއޭ ބުނެވުނުބަހުގެ މުރާދަކީ ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތު ލިބިގެން ކޮންމެ ސިފައެއްގައި ވިޔަސް ފައިދާހޯދުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ހިންގާ އިޤްތިޞާދީ ޙަރަކާތްތެކެވެ.ވިޔަފާރި މުދަލުގެ ތެރޭގައި ވިޔަފާރި މުދަލާއި ، އަދާކުރާނެކަމަށް ބެލެވޭ ދަރަންޏާއި ، ނަޤްދާއި، ކަރުދާހު ނޫޓާއި ، އުފައްދާފައިވާ އެއްޗެއްސާއި، އެއްޗެހި އުފެއްދުމަށް ބޭނުންކުރާ ރޯ މާއްދާއާއި ދެބައިކުޅައެއްބައި މިންވަރަށް އުފައްދާފައިވާ އެއްޗެހި ހިމެނޭނެއެވެ.\nށ- ވިޔަފާރީގެ ޒަކާތުގެ ދާއިރާ ތެރޭގައި ޞިނާޢީ މަސައްކަތްތަކާއި ،ކޮންޓްރެކްޓް މަސައްކަތްތަކާއި، ބޭންކާއި ، އިންޝުއަރެންސާއި، ފައިސާގަނެވިއްކުމުގެ މަސައްކަތާއި، ޢުމޫލާ ނަގާ އޭޖެންސީތަކާއި ، ޚާރިޖީ ވިޔަފާރިއާއި ، މުދާއެތެރެކުރުމާއި ބޭރުކުރުމުގެ ވިޔަފާރިއާއި، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގެ ވިޔަފާރިއާއި ، ޓްރާންސްޕޯރޓާއި ، ސައިހޮޓަލާއި ، ރެސްޓޯރެންޓް ފަދަ އެއިން ފައިދާ ލިބޭ އެންމެހާ މަސައްކަތްތައް ހިމެނޭނެއެވެ.\nނ- ސާބިތު އެސެޓުންނާއި ،މަސައްކަތްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އާލަތްތަކުންނާއި ،ވިޔަފާރިކުރުމުގެ ގަސްތެއް ނެތި ގެންގުޅޭ އެއްޗެހިން ،ޒަކާތް ވާޖިބެއް ނުވާނެއެވެ.\nރ- ޒަކާތާ ގުޅިފައިވާ ފަދަ ގޮތެއްގައި ހިންގާ ކުންފުނި ( ޚަލީޠު މުދާ ) ފަދަ ޙަރަކާތްތައް. މި ޤާނޫނުގެ6ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޢާންމު ފައިދާއަކަށްޓަކައި އެއްވެސް ފަރާތަކުން ދޭ އެންމެހާ އެހީ ތައް އިސްތިސްނާވެގެންވެއެވެ .\nމާއްދާ (10) : އާމްދަނީ ހޯދުމަށްޓަކައި ކުއްޔަށްދޭ އެއްޗެހިން ނުވަތަ އުފައްދާ އެއްޗެހި ވިއްކައިގެން އަހަރު ތެރޭގައި ލިބޭ ސާފު އާމްދަނީން ޒަކާތް ވާޖިބުވާނެއެވެ.\nމާއްދާ (11) : ވިޔާފާރީގެ ދަރަނިތައް ފިޔަވައި އެހެނިހެން ދަރަނިތައް ( ކިތަންމެ އަހަރެއް ފާއިތުވެފައި ވިޔަސް ) އަތަށް އެރުމުން ޒަކާތްދޭނީ އެންމެ އަހަރަކަށެވެ. އެކަމަކު ޒަކާތް ދޭމީހާގެ ވިޔަފާރީގެ ދަރަނިތައް ލިބުމުން އޭއްޗެހި ވިޔަފާރި މުދަލާ އެއްކޮށް ވިޔަފާރިމުދަލުން ޒަކާތް ދައްކާ އުޞޫލުން ޒަކާތް ދައްކާނީއެވެ.\nމާއްދާ (12 ) : އިސްވެ ބުނެވުނު މުދަލުގެ ބާވަތްތަކުގެ ނިޞާބަކީ ސާފު ރަނުގެ ވިހި މިޘްޤާލެވެ. އެއީ 85 ގްރާމްގެ ރަން ނުވަތަ އޭގެ އަގާ އެއްވަރު މިންވަރެކެވެ. ރަނުގެ އަގު ބަލާނީ މަރްކަޒީ ބޭންކުންނެވެ.\nމާއްދާ (13 ) : ޒަކާތްދެއްކުމަށްޓަކައި އިސްވެބަޔާންކުރެވުނު މުދާތައް އެއްކޮށް ހިސާބުކުރެވޭނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ތަފާތު ބާވަތްބާވަތުގެ ފައިސާ ހިމެނޭނަމަ އޭގެ އަގު ބަލާނީ ޒަކާތް ވާޖިބުވި ދުވަހު މަރްކަޒީ ބޭންކްގައި ހުރި ރޭޓަށެވެ. އެއީ ވިޔާފަރި މުދަލެއް ނަމަ އަގުބަލާނީ އެދުވަހުގެ ބާޒާރުގެ އަގަށެވެ. އަދި މި މުދާތަކުގެ ތެރެއަށް އަދާކުރާނެކަމަށް ބެލެވޭ ދަރަނިތައް ވެސް އެއްކުރަންޖެހޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ، އަދާކުރާނެކަމަށް ނުބެލެވޭ ދަރަނިން ޒަކާތް ދައްކާނީ އެ ދަރަނިތައް އަތަށް އެރުމުން އެންމެ އަހަރަކަށެވެ.\nމާއްދާ (14) : އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު މުދަލުން ޒަކާތް ދައްކާނީ އަހަރު ފެށޭ އިރުގައްޔާއި އަހަރު ނިމޭ އިރު ނިޞާބު ހަމަވާނަމައެވެ. އަހަރު ފެށުނު އިރު ނިޞާބު ހަމަވެފައިވާ މުދަލަކަށް އަހަރު ތެރޭގައި އެ ބާވަތުގެ މުދަލެއް އިތުރުވެއްޖެ ނަމަ ، އަދި މި އިތުރިވި ބައިން ކުރިން ޒަކާތް ދައްކާފައި ނުވާނަމަ، އެ މުދަލެއް މި އެސެޓަށް އެއްކޮށް އެސެޓްގެ އަހަރު ހަމަވުމުން ޒަކާތް ދައްކާނީއެވެ.\nމާއްދާ (15) : އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު މުދަލުގެ ބާވަތްތަކުން ޒަކާތަށް ދައްކަންޖެހޭނީ އޭގެ 2.5 % އެވެ.\nމާއްދާ (16) : ދަނޑުގޮވާމާއި މޭވާއިން ޒަކާތް ދައްކާނީ އަންނަނިވި ގޮތުގެ މަތިންނެވެ.\nހ- ދަނޑުވެރިކަމުގެ އެންމެހާ އުފެއްދުންތަކުން ލިބޭ އެއްޗެހި ، ކަނޑައިވަގުތުން ފެށިގެން ނުވަތަ ޖަމާކުރާ ވަގުތުން ފެށިގެން ޒަކާތް ވާޖިބުވާނެއެވެ.\nށ- ބިމުން އުފައްދާ އެއްޗެހިން ޒަކާތް ވާޖިބުވާނީ ނިޞާބު ހަމަވުމުންނެވެ. އެއީ ފަސް ވަސަޤެވެ. ނުވަތަ 622 ކިލޯގްރާމެވެ. ނުވަތަ އޭގެ އަގެވެ.\nނ- ދަނޑުބިމުގެ އުފެއްދުންތަކުން ޒަކާތް ދައްކަންޖެހޭނީ އެ މަސައްކަތްކުރާމީހާގެ އިޤްރާރުގެ މަތިންނެވެ. އަދި ދަނޑުބިމުން ޓެކްހެއް ނެގޭނަމަ އެ ބައި ކެޑުމަށް ފަހުގައެވެ.\nރ- ދަނޑުވެރިކަމުގެ އުފެއްދުންތަކުން ޒަކާތަށް ދައްކަން ޖެހޭ މިންވަރަކީ5% އެވެ. އެކަމަކު ދަނޑުވެރިކަންކުރީ ފެންދިނުމުގައި ބުރައެއް ނޫފުއްލައި އުޑުން ވެހުނު ފެނުން ނަމަ ، ޒަކާތަށް 10% ދައްކަން ޖެހޭނެއެވެ.\nބ- ބިން ކުއްޔަށް ހިފައިގެން ދަނޑުވެރިކަންކުރާ ނަމަ ޒަކާތް ދައްކަންޖެހޭނީ ކުއްޔަށް ހިފައިގެން އުޅޭ ފަރާތަށެވެ. ބިމުގެ ވެރިފަރާތަށް ޒަކާތް ދައްކަންޖެހޭނީ އާމްދަނީން ލިބޭ އެއްޗަކުން މާއްދާ (9) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ.\nމާއްދާ (17) : ޖަނަވާރުން ޒަކާތް ދައްކަން ޖެހޭނީ އަންނަނިވިގޮތުގެ މަތިންނެވެ.\nހ- ޒަކާތް ވާޖިބުވާނީ ނިޞާބު ހަމަވެއްޖެ ނަމަ ، މަސައްކަތް ކުރުވަން ނުގެންގުޅޭ ސާއިމު ނަޢަމުސޫފިންނެވެ. ނަޢަމުސޫފީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭނީ ޖަމަލާއި ، ގެރިއާއި މީގޮނާއި ، ބަކަރިއާއި ކަންބަޅިއެވެ. ޖަމަލުގެ ނިޞާބަކި ފަހެކެވެ. ގެރިއާއި މީގޮނުގެ ނިޞާބަކީ ތިރީހެވެ. ބަކަރިއާއި ކަންބަޅީގެ ނިޞާބަކީ ސާޅީހެވެ. ނިޞާބު ހަމަކުރުމުގައި ކުދި އެއްޗެއްސާއި ބޮޑެތި އެއްޗެހި ގުނައި ޢަދަދު ކުރެވޭނެއެވެ.\nށ- ނަޢަމު ސޫފިން ޒަކާތަށް ދޭން ޖެހޭ މިންވަރު ޖަދްވަލު (1) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާނެއެވެ.\nނ- މި ބާވަތްތައް ފިޔަވައި ބަލައިބޮޑުކޮށް ގެންގުޅޭ އެހެނިހެން ޖަނަވާރުތަކުން ޒަކާތް ދައްކާނީ އޭއްޗެހީގެ ޢަދަދު ފަހަކަށް ވުރެ މަދު ނޫންނަމަ އޭއްޗެހި އަގު ކުރުމަށް ފަހު އޭގެ 2.5 % އެވެ.\nރ- ޖަނަވާރުން ގެންގުޅެނީ ސީދާ ގަނެވިއްކުމަށްޓަކައި ނަމަ، ނުވަތަ ކާންދީ ބޮޑުކުރުމަށްފަހު ވިއްކުމަށްޓަކައި ނަމަ ، ނުވަތަ އޭގެ މަސް ވިއްކުމަށްޓަކައި ނަމަ، އޭއްޗެހިން ޒަކާތްދޭންޖެހޭނީ ވިޔަފާރިމުދަލުން ޒަކާތްދޭ ގޮތަށެވެ. މިބާވަތުގެ ޖަނަވާރުގެ ތެރޭގައި ނަޢަމުސޫތްޕާއި، އަހާއި ބަޣަލާއި ޙިމާރާއި ، ކުކުޅުހާލާއި ، އަސްދޫންޏާއި ، ސީނުކުކުޅާއި ، މުސަޅާއި ، ކޮތަރުފަދަ ޖަނަވާރާއި ދޫނިސޫފާސޫފިތައް ހިމެނޭނެއެވެ.\nބ- ޖަނަވާރާއި ދޫނިސޫފާސޫފި ގެންގުޅެނީ ކިރާއި ކެހެރިއާއި މާމުޔާއި ބިސް ފަދަ އޭއްޗެހީގެ އުފެއްދުންތައް ހޯދައި ވިއްކުމަށްޓަކައި ނަމަ ، އެއިން ޒަކާތް ދޭނީ އެވިއްކައިގެން ލިބޭ ސާފު އާމްދަނީންނެވެ.އަހަރު ތެރޭގައި ލިބުނު ސާފު އާމްދަނީ 85ގްރާމްގެ ޚާލިޞް ރަނާ އެއްވަރުވެއްޖެ ނަމަ ، ވިޔަފާރި މުދަލުން ޒަކާތް ދޭގޮތަށް ، އެއިން ޒަކާތަށް 2.5 % ދޭންޖެހޭނެއެވެ.\nމާއްދާ (18) : ކުރާ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ މަސައްކަތްތަކުން ޒަކާތްދޭނީ އަންނަނިވިގޮތުގެ މަތިންނެވެ.\nހ- މުސާރައާއި އުޖޫރައާއި އެލަވަންސް ފަދަ އެއްޗެހިން ޒަކާތްދޭނީ އަހަރުތެރޭގައި އޭގައި ނިޞާބު ހަމަވާ ނަމައެވެ. ނިޞާބުގެ މިންވަރަކީ 85 ގްރާމް ޚާލިޞްރަނުގެ މިންވަރެވެ.\nށ- މުވައްޒަފު ނުވަތަ މަސައްކަތްކުރާމީހާ ޒަކާތް ދޭނީ ޓެކްސަށާއި ސޯޝަލް ސެކިޔުރިޓީފަދަ ކަންތައްތަކަށާއި، މަސައްކަތާ ގުޅޭގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ދަތުރުޚަރަދަށާއި ޓްރާންސްޕޯރޓް ފަދަ ޚަރަދުތައް ކަނޑާފައި އަތަށް އަރާ ސާފު އެއްޗަކުންނެވެ.\nނ- އަމިއްލަ މަސައްކަތްތަކުން ލިބޭ ސާފު އާމްދަނީން ޒަކާތްދޭނީ ނަޤްދުފައިސާގެ ނިޞާބު ހަމަވާނަމައެވެ. އެއީ 85 ގްރާމް ޚާލިޞް ރަނެވެ.\nރ- ޕްރޮފެޝަނަލް މަސައްކަތްތަކުން ލިބޭ ސާފު އާމްދަނީން ޒަކާތްދޭނީ ނަޤްދުފައިސާގެ ނިޞާބު ހަމަވާ ނަމައެވެ. އެއީ 85 ގްރާމް ޚާލިޞް ރަނެވެ.\nބ- އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު މުދަލުގެ ބާވަތްތަކުން ޒަކާތަށް ދޭނީ ސާފު އާމްދަނީގެ 2.5 % އެވެ.\nމާއްދާ (19) : އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު ހުރިހާ ބާވަތްތަކަކުން ޒަކާތް ނަގާއިރު ޒަކާތްދޭމީހާ އާއި އޭނާގެ ޢާއިލާގެ މަޢީޝަތަށް ބޭނުންވާ މިންވަރު ކަނޑައަޅައި އެއިން ޒަކާތްނެގުން އިޢުފާކުރެވޭނެއެވެ. މި މިންވަރު ކަނޑައަޅާނީ އާމްދަނީން ޓެކްސް ނެގުމާ ބެހޭ ޤާނޫނުގެ ތެރެއިންނެވެ. ނުވަތަ އެކަމާ ބެހޭ ޚާއްޞަ ޤާނޫނަކުންނެވެ.\nޒަކާތާބެހޭ ކަންތައްތައް ހިންގުމާ ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ ފަރާތްތައް\nމާއްދާ (20 20) : ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ޒަކާތާބެހޭ އެންމެހާ ކަންތައްތައް ހިންގާ ބަލަހައްޓާނީ މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއަރޒުންނެވެ.\nމާއްދާ (21) : މި ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރުމަށްޓަކައި ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ، ޒަކާތާ ބެހޭ ޚާއްޞަ އޮފީހެއް ޤާއިމުކުރާނެއެވެ. މި އޮފީސް ހުންނާނީ މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއަރޒުގެ ދަށުގައެވެ.\nމާއްދާ (22) : ޒަކާތާބެހޭ އެންމެހާ ކަންތައްތައް ވިލަރެސްކުރުމަށާއި ޒަކާތާބެހޭ އޮފީހުގެ ގެ އިޚްތިޞާޞުތައް ކަނޑައެޅުމަށާއި އިދާރީ ޤަވާއިދުތައް ހެދުމަށްޓަކައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ،5މިންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ ޒަކާތާބެހޭ މަޖިލީހެއް އެކުލަވައިލާނެއެވެ. މި މަޖިލީހުގެ ރައީސަކީ މިނިސްޓަރ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއަރޒެވެ. މި މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ތެރޭގައި ފިޤްހު އެކަޑެމީގެ މެންބަރަކާއި މާލީ ވުޒާރާއިން ޢައްޔަންކުރާ މެންބަރަކާއި ، ވިޔަފާރިވެރިންގެ ޖަމްޢިއްޔާއިން ޢައްޔަންކުރާ މެންބަރަކާއި ، އިޖްތިމާޢި މަސައްކަތްތަކާ ބެހޭ ފަރާތްތަކުންނާއި ޢައްޔަންކުރާ މެންބަރަކު ހިމަނަންވާނެއެވެ. މި މަޖިލީހުގެ ޢުމުރަކީ ފަސް އަހަރުދުވަހެވެ.\nމާއްދާ ( 23 ) : މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއަރޒުން ،ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައި ، ޒަކާތާބެހޭ އަތޮޅު އޮފީހެއް އުފައްދަން ވާނެއެވެ. މި އޮފީސްތައް ހުންނާނީ ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހުގެ ދަށުގައެވެ. އެ އަތޮޅެއްގެ ރަށްތަކުން ޒަކާތު މުދާ އެއްކުރުމާއި ، ކަމާބެހޭ ހިސާބުތައް ބެލެހެއްޓުމާއި، ޒަކާތަށް އެ އަތޮޅަކުންލިބުނު އެއްޗެއް ޒަކާތާބެހޭ އޮފީހަށް ފޮނުވުމަކީ މި އޮފީސްތަކުގެ މަސައްކަތެކެވެ. މި އޮފީސްތަކުގެ މުވައްޒަފުންނަކީ ސިވިލް ސަރވިސްގައި ހިމެނޭ ބަޔެކެވެ. ( ޒަކާތާ ބެހޭ ވަކި އޮފީސްތަކެއް އަތޮޅުތަކާއި ރަށް ރަށުގައި ނުއުފެއްދިޔަސް، ކައުސިލްތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކުގެ ތެރެއިން އެކަން ކުރެވިދާނެކަމަށް ދެކެމެވެ.)\nމާއްދާ ( 24 ) : ޒަކާތާ ބެހޭ ހިސާބުތައް ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި ، ސަރުކާރުގެ ހިސާބުތަކާ ގުޅުމެއް ނެތް ، ހިސާބު ބެލެހެއްޓުމުގެ މުސްތަޤިއްލު ޚާއްޞަ ނިޒާމަކާއި، އޮޑިޓްކުރުމުގެ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރަންވާނެއެވެ. މިނިސްޓަރ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއަރޒްގެ ޤަރާރަކުން ޒަކާތާބެހޭ ކަންތައްތައް އޮޑިޓްކުރުމަށްޓަކައި ފަންނީކޮމެޓީއެއް އެކުލަވައިލަންވާނެއެވެ. މި ކޮމެޓީގެ ޚާއްޞަ މަސައްކަތަކީ ޒަކާތާބެހޭ ހިސާބުތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ ނިޒާމެއް ހެނދުމެވެ. މި ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ހިސާބުތައް ބެލެހެއްޓުމާ ބެހޭ ދަލީލެއް އެކުލަވައިލުމާއި، ހިސާބާބެހޭ ދަފްތަރުތައް ބަލަހައްޓާނެ ގޮތާއި ލިޔެކިޔުންތަކުގެ ނަމޫނާތައް ހެދުމާއި ، މާލީ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ ލިސްޓްތައް ތައްޔާރުކުރުމާއި ،ޒަކާތާބެހޭ ބަޖެޓް ހެދުމާއި ، ޒަކާތާބެހޭ މަސައްކަތުގައި އުޅޭމީހުންނަށް ތަމްރީނުދިނުމުގެ ކަންތައްތައް ބެލެހެއްޓުމާއި މި ނިޒާމު ތަރައްޤީވަމުންދާގޮތް ބެލެހެއްޓުން ހިމެނެއެވެ.\nމާއްދާ (25) : ޒަކާތާ ބެހޭ ހުރިހާ މުދަލެއް ބަހައްޓަންޖެހޭނީ މަރްކަޒީ ބޭންކްގައި ސަރުކާރުގެ މުދަލާ ވަކިން މުސްތަޤިއްލުކޮށް ޚާއްޞަ އެކައުންޓެއްގައެވެ.\nޒަކާތް ކަނޑައެޅުމުގެ އިޖްރާއާތުތައް\nމާއްދާ (26) : ޒަކާތް ދައްކަންޖެހޭ ކޮންމެމީހަކު ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ރަމަޟާންމަހުގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ މުދަލުން ޒަކާތަށް ދައްކަންޖެހޭ ބާވަތްތަކާއި ، އެއިން ކޮންމެ ބާވަތެއްގެ މުދަލުގެ އަގާއި ،އެއިން ޒަކާތަށް ވާޖިބުވާ މިންވަރު ބަޔާންކުރާ އިޤްރާރެއް ، ޒަކާތާ ބެހޭ ޑިޕާރޓްމެންޓަށް ނުވަތަ އަތޮޅުތަކުގައި ހުންނަ ޒަކާތާބެހޭ އޮފީހަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭނެއެވެ. ކުންފުނިތަކާއި މުއައްސަސާތަކުން ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއް ނިމުމުން އެ ތަންތާނގެ އަހަރީ ހިސާބުތަކާއި އަހަރީ ބަޖެޓް ތައްޔާރުކޮށް އެ ތަންތާނގެ މުދާތަކުން ޒަކާތް ދައްކަންޖެހޭ ބާވަތްތަކާއި އެއިން ކޮންމެ ބާވަތެއްގެ މުދަލުގެ އަގާއި އެއިން ޒަކާތަށް ވާޖިބުވާ މިންވަރު ބަޔާންކުރާ އިޤްރާރެއް ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހަކަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭނެއެވެ.މިކަންތައް ކުރަންވާނީ ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހުން ކަނޑައަޅައި ފޯމަކާ އެއްގޮތްވާގޮތުގެމަތިންނެވެ. އަދި ހުށަހަޅާ އެންމެހާ ލިޔުންތައް ތެދުކަމަށް އިޤްރާރުވާ ލިޔުމެއް ވެސް ހުށަހަޅަން ޖެހޭނެއެވެ. އަދި ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބަކާ ހެދި ، މި މުއްދަތު ތިންމަސްދުވަހަށް ވުރެ އިތުރުނުވާ ގޮތަކަށް އިތުރުކޮށްދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ޒަކާތް ދައްކަންޖެހޭ ފަރާތުން ޒަކާތާ ބެހޭ މި އިޤްރާރު ހުށަހަޅާނީ އެ ފަރާތެއް ހުރި އަތޮޅުގެ ޒަކާތާބެހޭ އޮފީހަކަށެވެ. އެ ފަރާތުގެ މުދާތައް ތަފާތު އަތޮޅުތަކު ގައި ހުރި ނަމަ އެ ހުރިހާ އެއްޗެއް އެއްކޮށް ޒަކާތާ ބެހޭ ޑިޕާރޓްމެންޓަށް ހުށަހަޅާނީއެވެ.\nމާއްދާ (27) : އެމީހަކު ހުށަހަޅާ އިޤްރާރާ އެއްގޮތްވާގޮތުގެމަތިން ޒަކާތް ދައްކަންޖެހޭމީހާ ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ޒަކާތްދައްކަންޖެހޭނެއެވެ. އެކަމަކު މި އިޤްރާރު ހުށަހަޅާތާ ތިންމަސްދުވަހަށް ވުރެ ދިގުނޫން މުއްދަތަކަށް ޒަކާތްދެއްކުން ފަސްކޮށްދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހަށް ލިބިގެންވެއެވެ.\nމާއްދާ (28) : ވިޔަފާރިކުރާ ނުވަތަ ޞިނާޢީ މަސައްކަތެއް ނުވަތަ އެހެންވެސް ޚިދްމަތެއްދޭ މީހުންނާއި ކުންފުނިތަކުން އެކުރާ މަސައްކަތްތަކާ ބެހޭ ހިސާބުތައް ރަނގަޅަށް ބަލަހައްޓައި ، އޮޑިޓްކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ހުއްދަލިބިފައިވާ ފަރާތެއް މެދުވެރިކޮށް އެ ހިސާބުތައް މުރާޖަޢާކޮށް އެ ފަރާތުން ތަޞްދީޤުކޮށްފައިވާ ރިޕޯޓް ، ޒަކާތާ ބެހޭ އިޤްރާރާ އެކު ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.\nމާއްދާ (29) : އިޤްތިޞާދީ މަޝްރޫޢުތަކުގައި ޒަކާތުގެ ކަންވާރު ކަނޑައަޅާނީ ސާފު އެސެޓްތަކުގެ މިންވަރުންނެވެ. ނުވަތަ ސާބިތު އެސެޓްތައް ކެނޑުމަށް ފަހު އޮންނަ ސާފު މިލްކިއްޔަތުގެ ޙައްޤުތަކުންނެވެ.\nމާއްދާ (30) : ޒަކާތާބެހޭ އޮފީހަށް ހުށަހެޅޭ ޒަކާތާ ބެހޭ އިޤްރާރުތައް ، މި އިޤްރާރުތަކާއެކު ހުށަހަޅާ ލިޔުންތަކުގެ އަލީގައި ބަލައި ރަނގަޅުތޯ ބަލަންވާނެއެވެ. ނުވަތަ އެ ތަންތަނަށް ގޮސް އެ ތަންތާނގެ ލިޔެކިޔުންތައް ބަލައިގެން، ނުވަތަ ޒަކާތް ދައްކާ ފަރާތާ އެކު މުޢާމަލާތުކުރާ މީހުން މެދުވެރިކޮށް މަޢުލޫމާތު ހޯދައިގެން ރަނގަޅުތޯ ބަލަންވާނެއެވެ.މި ބަލައި ބެލުންތަކުގެ އަލީގައި އިޤްރާރުތަކުގައިވާ މަޢުލޫމާތު ޞައްޙަނޫންކަން ސާބިތުވެއްޖެ ނަމަ ، އެ މަޢުލޫމާތުތައް ރަނގަޅުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޒަކާތާބެހޭ އޮފީހަށް ލިބިގެންވެއެވެ.\nމާއްދާ ( 31) : ރަމަޟާންމަހުން ފެށިގެން ތިންމަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ، ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހުން ޢަމަލުކުރާނީ ހުށަހަޅާފައިވާ އިޤްރާރުގައި ސާބިތުވެފައިވާ ގޮތަށެވެ. އެ އޮފީހުން ބެލިބެލުމުގައި އެ އިޤްރާރު ރަނގަޅުކުރަން ނުވަތަ އިޤްރާރަށް ބަދަލުގެންނަން ޖެހިފައިވާ ކަމަށް ޒަކާތް ދައްކަންޖެހިފައިވާ ފަރާތުން އެއްބަސްވެއްޖެ ނަމަ ޒަކާތް ދައްކާނީ މި ގެނެވުނު ބަދަލަކާއި ނުވަތައިޞްލާޙުކުރެވުނު އިޞްލާޙު ކުރުމަކާ އެއްގޮތަށެވެ. ބެލިބެލުމުން ޒަކާތްދައްކަންޖެހޭ ފަރާތަށް އިތުރު އެއްޗެއް ދައްކަން ޖެހޭ ނަމަ އެކަމަށް އިޤްރާރުވާތާ ތިރީސް ދުވަހުގައި ތެރޭގައި މި އިތުރުވި ބައި ދައްކާ ޚަލާޞްކުރަންޖެހޭނެއެވެ.\nމާއްދާ (32) : ޒަކާތް ދައްކަންޖެހޭމީހާ ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ އިޤްރާރު ހުށަނާޅައިފިނަމަ ، ނުވަތަ ، ކުށް ރަނގަޅުކުރުމަށް ނުވަތަ ބަދަލުކުރުމަށް އެއްބަސްނުވެއްޖެ ނަމަ ޒަކާތާބެހޭ އޮފީހުން އޭނާގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވާ މިންވަރު ކަނޑައަޅައި ލިޔުމަކުން އެކަން އޭނާއަށް އަންގަންވާނެއެވެ. ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހުގެ މި ނިންމުމާ ދެކޮޅަށް ޝަކްވާކުރުމުގެ ބާރު އޭނާ އަށް އެއްމަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ލިބިގެންވެއެވެ. މި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އޭނާ ޝަކްވާ ނުކޮށްފި ނަމަ ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހުގެ ނިންމުމާ އެއްގޮތަށް ޒަކާތްދައްކަން އޭނާ އަށް މަޖްބޫރުވާނެއެވެ.\nމާއްދާ ( 33) : ޒަކާތް ދައްކަން ޖެހޭމީހާ އޭނާގެ ޝަކްވާ، ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހަށް ހުށަހަޅަންވާނީ ލިޔުމަކުންނެވެ. މިކަމަށްޓަކައި އޭނާގެ އަތުން އެއްވެސް ފީއެއް ނުނެގޭނެއެވެ. އަދި މި ޝަކްވާ ހުށަހެޅިކަމުގެ ލިޔުމެއް އޭނާ އަށް މި އޮފީހުން ދޭންވާނެއެވެ.\nމާއްދާ ( 34) : މި ފަދަ ޝަކްވާތައް ބެލުމަށްޓަކައި ފަސްމިންބަރުންގެ ކޮމެޓީއެއް އެކުލަވައިލެވެން ޖެހޭނެއެވެ. އެއީ ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހުގެ މިންބަރަކާއި ޒަކާތްދައްކަން ޖެހޭ ރަށު ކައުންސިލްގެ ދެ މިންބަރުންނާއި އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ދެ މިންބަރުންނެވެ. ޝަކްވާކޮމެޓީގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާނީ ޒަކާތާބެހޭ އޮފީހުގެ މިންބަރެވެ. މި ކޮމެޓީގައި މި ޝަކްވާ ބަލާ ޖަލްސާ ގައި، ޝަކްވާ ހުށަހެޅި މީހާ އަށް ބައިވެރިވެވިދާނެއެވެ. އެކަމަކު އެ ޝަކްވާއާ މެދު ބަހްސުކުރާ ވަގުތުގައްޔާއި ، ކޮމެޓީން މިމަސްއަލައާ މެދު ވޯޓުދޭއިރު ޝަކްވާ ހުށަހެޅި ފަރާތް ނުވަތަ އެ ފަރާތުގެ މަންދޫބަކު މި ޖަލްސާއަށް ޙާޟިރެއް ނުވެވޭނެއެވެ. މި ކޮމެޓީން މަސްއަލައާ މެދު ގޮތެއް ނިންމާނީ މިންބަރުންގެ އަޣްލަބިއްޔަތު ވޯޓުންނެވެ. ދެ ފަރާތް ހަމަހަމަވެއްޖެ ނަމަ ވަކިއަތެއް ބުރަކުރުމަށްޓަކައި ކޮމިޓީގެ ރައީސަށް ވޯޓްދޭން ޖެހޭނެއެވެ.\nމާއްދާ ( 35 ) :ތިރީސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ކޮމެޓީން ނިންމި ނިންމުމާ ދެކޮޅަށް އެޕީލް ކުރުމުގެ ޙައްޤު ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހަށާއި ޒަކާތް ދައްކަންޖެހޭ ފަރާތަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މި ޝަކްވާ ބެލުމަށްޓަކައި އަތޮޅުފެންވަރުގައި ޝަކްވާ ބަލައި ކޮމިޓީއެއް އެކުލަވައިލެވޭނެއެވެ. މި ކޮމިޓީގެ މިންބަރުންގޮތުގައި ތިބޭނީ އަތޮޅުގެ ޒަކާތާބެހޭ އޮފީހުގެ ވެރިއާއާއި ، ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސާއި ރަށު ކައުންސިލްގެ ރައީސެވެ. މި އެޕީލް ބަލައި އިރު ޝަކްވާ ހުށަހެޅި ފަރާތް ނުވަތަ އޭނާގެ މަންދޫބަކު ޙާޒިރުވާންޖެހޭނެއެވެ.\nމާއްދާ ( 36) : ތިރީސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އަތޮޅު ކޮމެޓީން ނިންމި ނިންމުމާ ދެކޮޅަށް އެޕީލް ކުރުމުގެ ޙައްޤު ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހަށާއި ޒަކާތް ދައްކަންޖެހޭ ފަރާތަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މި ޝަކްވާ ބެލުމަށްޓަކައި ޒަކާތާ ބެހޭ މަޖިލީހުން އެޕީލާ ބެހޭ މަތީ ކޮމިޓީއެއް އެކުލަވައިލަން ޖެހޭނެއެވެ. މި ކޮމިޓީގެ ނިންމުމަކީ އެންމެ ފަހު ނިންމުމެވެ. މި ނިންމުމާ ދެކޮޅަށް އެޕީލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.\nމާއްދާ (37) : އެޕީލާ ބެހޭ މަތީ ކޮމިޓީ އަށް މިންބަރުން ޢައްޔަންކުރާނީ އިސްލާމިކް މިނިސްޓަރެވެ.\nމާއްދާ (38) : ޒަކާތް ދައްކަންޖެހޭ ފަރާތަށް، އެ ފަރާތުގެ އެއްމުދަލުން އެއްއަހަރުގެ ތެރޭގައި ދެ ފަހަރަށް ޒަކާތް ދައްކާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.\nމާއްދާ (39): ރަނާއި ރިއްސާއި ފައިސާއާއި ވިޔަފާރިމުދަލާއި ، ލިބޭ އާމްދަނީތަކުންނާއި ، ކުރާމަސައްކަތްތަކުންނާއި ، ކުންފުނިތަކުގެ ޙިއްޞާއިންނާއި ،ނަޤްދު ފައިސާ އިން ޒަކާތް ދައްކާނީ ދިވެހި ރުފިޔާއިން އެއްފަހަރާ އެވެ. ޒަކާތާބެހޭ މަޖިލީހުން ކަނޑައަޅައިގޮތެއްގެ މަތިން މި ޒަކާތް ބައިބަޔަށް ވެސް ދެއްކިދާނެއެވެ.\nމާއްދާ ( 40) : ދަނޑުބިމުގެ އުފެއްދުންތަކުންނާއި ނަޢަމު ސޫފިން ޒަކާތް ދައްކާނީ ޒަކާތާ ބެހޭ މަޖިލީހުން ކަނޑައަޅައި ގޮތެއްގެ މަތިން ފައިސާއިންނެވެ.\nމާއްދާ (41) : މުކައްލަފުގެ މައްޗަށް ޒަކާތުން ވާޖިބުވާ މިންވަރުގެ 25 % އޭގެ ޙައްޤުވެރިންނަށް ، ބަހައިދިނުމުގެ ޙައްޤު މުކައްލަފަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އެކަމަކު އޭނާ ހުށަހަޅައި އިޤްރާރު ގައި މިގޮތަށް ދިންމީހުންގެ ލިސްޓެއް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.\nމާއްދާ (42) : ޒަކާތް ޖަމާކުރަންޖެހޭނީ ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީސްތައް މެދުވެރިކޮށް އެކަން ކުރުމަށްޓަކައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ލިޔެކިޔުންތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. ޒަކާތަށް ޖަމާކުރެވޭ އެންމެހާ އެއްޗެހި ، ސަރުކާރުގެ މާލީ ކަންތައްތައް ކުރަން ހަމަޖެހިފައިވާ އުޞޫލުތަކުގެ މަތިން ، އެކަމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ބޭންކަށް ، ޖަމާކުރަންޖެހޭނެއެވެ.\nމާއްދާ (43) : ޒަކާތަށް ދައްކަންޖެހި ނުދައްކާހުރި އެންމެހާ އެއްޗެހި ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޒަކާތާބެހޭ އޮފީހަށް ލިބިގެންވެއެވެ.\nމާއްދާ ( 44) : ޒަކާތް ބަހާނީ ކީރިތިޤުރްއާނުގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ޒަކާތުގެ ބެހެނިވެރިންނަށެވެ. އެއީ :ފަޤީރުން، މިސްކީނުން، ޢާމިލުން ( ޒަކާތް މުދާ ނެގުމުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުން ) ،المؤلفة قلوبهم ( އެބައިމީހުންގެ ހިތްތައް އެކުވެރިކުރެވޭ މީހުން) ، އަޅުން މިނިވަން ކުރުން ، ދަރަނިވެރިން، في سبيل الله ( ﷲގެ މަގުގައި ( ، ابن السبيل (ދަތުރު ވެރިން) ނެވެ.\nމާއްދާ (45 ) : ޒަކާތުގެ ތަފާތު މުދާތަކަކީ އެކައްޗެއްކަމުގައި ވާތިީ ، ބެހެނިވެރިންގެ ކޮންމެ ގިންތިއަކަށް ވެސް އެ ގިންތިއަކަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަކަށް ބަހާފައި ދޭންވާނެއެވެ. މިގޮތަށް ބެހުމަށް ފަހު ބާކީ އޮތް އެއްޗެއް އެހެންބައިތަކަށް ރައްދުކުރާނީއެވެ. ގިންތިތަކުގެ މެދުގައި ހަމަހަމަކުރުން ޝަރްޠުވެގެންނުވެއެވެ.\nމާއްދާ (46 ) : ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންނަކީ:\n-\tޢުމުރުން ހަގުކަމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ޢުމުރުން ދުވަސްވެ މުސްކުޅިވުމުގެ ސަބަނުން، ނުވަތަ ނުކުޅެދުންތެރިކަމުގެ ސަބަބުން މަސައްކަތްނުކުރެވޭމީހުން، ނުވަތަ އާމްދަނީ އެއް ލިބޭނެ އެއްވެސްގޮތެއް ނެތް ހުވަފަތް އަންހެނުންނާއި ކިޔަވާކުދިން، ނުވަތަ ޝަރްޢީގޮތުން ބަޔަކު ބަލަހައްޓަންޖެހިފައިވާ ބަލަދުވެރިން . މިބައިމީހުންނަށް ޒަކާތާ ބެހޭ އިދާރާތަކުން ކަނޑައަޅައި މިންވަރެއް ކޮންމެމަހަކު ދެވޭނެއެވެ.\n-\tއޭނާއާއި އޭނާ ބަލައިބަލަހައްޓަންޖެހޭމީހުންނަށް ފުދޭމިންވަރު ލިބިގެންނުވާ މީހުން .މިމީހުންނަށް އެމީހުންނަށް އަހަރަކަށް ބޭނުންވާ މިންވަރެއް އެއްފަހަރާ ނުވަތަ މަހަކުން މަހަކުން ދެވޭނެއެވެ.\n-\tމަސައްކަތް ކުރަން ދަންނަ އެކަމަކު އޭނާގެ މަސައްކަތަށް ބޭނުންވާ އާލަތްތައް ގަނެވޭނެ ގޮތެއް ނެތް މީހާ އަށް މަސައްކަތެއް ފެށުމަށް ބޭނުންވާ ރައުސުމާލެއް ދެވޭނެއެވެ.\n-\tކާރިސާއެއްގެ ސަބަބުން އޭނާގެ މުދާތަކާއި ރިޒްޤުގެ ހުރިހާ މަޞްދަރުތަކެއް ގެއްލިފައިވާމީހާ އަށް މި ކާރިސާގެ ނުބައި އަސަރު ލުއިކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ކަނޑައެޅިފައިވާ މިންވަރެއް ދެވޭނެއެވެ.\nމާއްދާ (47): ޢާމިލުންނަކީ ( ނުވަތަ ޒަކާތުގެ މަސައްކަތް ކުރާމީހުންނަކީ ) ޒަކާތާ ބެހޭ ތަފާތު އިދާރާތަކުގެ މުވައްޒަފުންނާއި މަސައްކަތުމީހުންނެވެ.\nމާއްދާ (48 ) : المؤلفة قلوبهم ( އެބައިމީހުންގެ ހިތްތައް އެކުވެރިކުރެވޭ މީހުން) ގެ ބައިން ދެވޭނީ ، މުސްލިމުންނަށް ލިބޭ ގޯނާތައް ދުރުކުރުމަށާއި ، އިސްލާމްދީނަށް ޝައުޤުވެރިކުރުވުމަށާއި ، ނުވަތަ އިސްލާންދީނަށް އަލަށް ވަންނަމީހުންނަށް އެހީތެރިވުމަށެވެ.\nމާއްދާ (49 ) : އަޅުންމިނިވަންކުރުމުގެ ބައިން ހަނގުރާމަތަކުގައި ހައްޔަރުކުރެވޭ މުސްލިމު އަސީރުން މިނިވަން ކުރުމަށް ދެވިދާނެއެވެ.\nމާއްދާ ( 50 ) : ދަރަނިވެރިންގެ ބައިން ދެވޭނީ އިސްރާފެއް ނެތި ، އުރެދުމެއް ނެތި ، ދަރަނިވެރިވެ ، ދަރަނި އަދާކުރުމަށް ނުކުޅެދިފައިވާމީހުންނަށާއި ، އާއްމު މަޞްލަޙަތަށްޓަކައި ޚާއްޞަކޮށް ދެބަޔަކު ޞުލްޙަވެރިކުރުވުމަށްޓަކައި ހޭދަކޮށް ދަރަނިވެރިވެފައިވާ މީހުންނަށެވެ.\nމާއްދާ (51) : ابن السبيل ންނަކީ ( ދަތުރުވެރިންނަކީ ) ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރުމަށް ނުވަތަ ޙައްޖަށް ދިޔުމަށް ނުވަތަ ދީނަށް ގޮވައިލުމަށްޓަކައި ދަތުރުމަތީ އުޅެނިކޮށް އަތްމަތި ހުސްވެ ރަށުން އެއްޗެއް ގެނެވޭނެގޮތް ނެތިފައިވާ މީހުންނެވެ.\nމާއްދާ (52) : فى سبيل الله ( ﷲގެ މަގުގައިވާމީހުން) ގެ ޙިއްޞާ އިން ދެވޭނީ އިސްލާމްދީނުގެ ދިފާޢުގައި މަސައްކަތްކުރާމީހުންނަށާއި ، މުސްލިމުންގެ ޙާލު ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައެވެ.\nމާއްދާ ( 53) : ޒަކާތް ޙައްޤުވާމީހުންނަށް ޒަކާތުން ބައިދެވޭނީ އަންނަނިވި ޝަރްޠުތަކުގެ މަތިންނެވެ.\nހ- ޒަކާތަށް ލިބޭ އެއްޗަކުން ފަޤީރުންނަށާއި މިސްކީނުންނަށް ހޭދަކުރެވޭނީ ގިނަވެގެން 50 % އެވެ. މިބައިން ޙައްޤުވާމީހުން އެކަމަށް އެދި ޒަކާތާބެހޭ އޮފީހަށް ހުށަހެޅުމުން އެމީހުންގެ ޙާލަތު ބަލައި ދޭންޖެހޭ މިންވަރު ކަނޑައަޅާނީ ޒަކާތާބެހޭ އޮފީހުންނެވެ.\nށ- ފަޤީރުންނަށާއި މިސްކީނުންނަށް ޒަކާތުން ބައި ދޭ އިރު ސަރުކާރުން އެއްވެސް ނަމެއްގައި އެހީގެ ގޮތުގައި އެމީހުންނަށް ދެވޭ ކޮންމެ އެއްޗެކަށް ރިޢާޔަތްކުރަން ޖެހޭނެއެވެ.\nނ- ޒަކާތުން ކޮންމެ މަހަކު ދެވޭމީހުންނަށް ، އެމީހުންނަށް ކޮންމެ މަހަކު ދެވޭ މިންވަރު ބަޔާންކުރާ ކާޑެއް ދެވޭނެއެވެ. އެމީހުން މި ފައިސާ ނަގާނީ މި ކާޑު ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ.\nރ- ޒަކާތާބެހޭ އަތޮޅު އޮފީސްތަކުން އެ އަތޮޅުގެ ރަށްތަކުގައި ދިރިއުޅޭ ފަޤީރުންނަށާއި މިސްކީނުންނަށް ދިނުމަށް ފަހު ބާކީ ހުރި އެއްޗެއް ޒަކާތާ ބެހޭ ޑިޕާރޓްމެންޓަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.\nބ- ޒަކާތަށް ޖުމްލަ ލިބުނު އެއްޗެއްގެ 12.5% ބަހާފައި ދަރަނިވެރިންނަށް ދޭނީ ޒަކާތާ ބެހޭ ޑިޕާރޓްމެންޓުންނެވެ. ދަރަނިވެރިންގެ ގޮތުގައި ޒަކާތުން އެއްޗެއް ލިބޭނީ އަތޮޅުތަކުގެ ޒަކާތާބެހޭ އޮފީސްތަކާއި ޒަކާތާ ބެހޭ ޑިޕާރޓްމެންޓް ގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާމީހުންނަށެވެ.ޒަކާތާ ބެހޭ އަތޮޅު އޮފީސްތަކަށް ، ޒަކާތުގެ ދަރަނިވެރިންގެ ބައިން ލިބުމަށް އެދި ހުށަހެޅުމުން އެމީހުންގެ ޙާލަތު ދިރާސާކޮށް ބަލާނީ މި އޮފީސްތަކުންނެވެ.އެއަށްފަހު މިމީހުންގެ ލިސްޓްތައް ޒަކާތާ ބެހޭ ޑިޕާރޓްމެންޓަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ.\nޅ- ފަޤީރުޚާނާތަކަށާއި ، ޔަތީމު ޚާނާތަކަށާއި، ޢުމުރުން ދުވަސްވީމީހުންނަށާއި ޚާއްޞަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހުން ބަލަހައްޓާ މުއައްސަސާތަކަށް ޒަކާތު މުދަލުން ދޭންވާ މިންވަރު ކަނޑައަޅާނީ ޒަކާތާ ބެހޭ ޑިޕާރޓްމެންޓުންނެވެ.\nކ- المؤلفة قلوبهمނަށާއި، އަޅުން މިނިވަން ކުރުމަށާއި، فى سبيل الله ގެ ބައިގައި ހިމެނޭ މީހުންނަށާއިابن السبيل ގެ ބައިގައި ހިމެނޭ މީހުންނަށް ޒަކާތުން ދޭ ބައި ކަނޑައަޅާނީ ޒަކާތާ ބެހޭ ޑިޕާރޓްމެންޓުންނެވެ.\nއ- ޒަކާތަށް ލިބޭ އެއްޗެއްގެ 12.5 % ށް ވުރެ ބޮޑުނޫން މިންވަރެއް ، ޒަކާތް ޖަމާކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާމީހުންނަށް ( ނުވަތަ ޢާމިލުންނަށް ) ޚާއްޞަ ކުރެވޭނެއެވެ. މުވައްޒަފުންނާއި މަސައްކތުމީހުންނަށް މުސާރަދިނުމަށްޓަކައި މި ބައި ހަވާލުކުރެވޭނީ މާލީ ވުޒާރާއާއެވެ. މި މިންވަރުން އެކަމަށް ފުދިގެން ނުވާނަމަ މި ބައި ފުރިހަމަކުރާނީ ސަރުކާރުގެ ބަޖެޓުންނެވެ.\nމާއްދާ (54) : ޒަކާތުގެ ބެހެނިވެރިންނަކީ މުސްލިމުން ކަމުގައިވާތީ ،ޒަކާތު މުދަލުން ހޭދަކޮށްގެން އަޅާ ހަސްފަތާލުތަކާއި ، ހަދާ ކިޔަވާދޭ ތަންތަނާއި، ހިންގޭ އެހެނިހެންވެސް މިފަދަ މަޝްރޫޢުތަކުން ފައިދާލިބޭ މީހުންނަކީ ޒަކާތް ޙައްޤުވާމީހުންކަމުގައި ވާންޖެހޭނެއެވެ.\nމާއްދާ (55) : އެއަހަރަކު ލިބޭ ޒަކާތު މުދާ އެއަހަރުގެ ތެރޭގައި ބެހުމަށް ސަމާލުކަން ދޭންޖެހޭނެއެވެ. އެކަމަކު ޒަކާތާބެހޭ މަޖިލީހުގެ ނިންމުމުގެ މަތިން ތިރީގައި މިއަންނަނިވި ޝަރްޠުތަކުގެ މަތިން އެ މުދާ ބެހުން ފަސްކުރެވިދާނެއެވެ.\nހ- ޒަކާތް ޙައްޤުވާ ބެހެނިވެރިއަކު ނެތުން\nށ- ޝަރްޢީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ޒަކާތު މުދަލުން ބައެއް އިންވެސްޓްކުރުން\nނ- ފައިދާ ބޮޑު ގޮތަކަށް އިންވެސްޓްކުރުން\nރ- އިންވެސްޓް ކުރުމުން ، ޒަކާތުގެ ބެހެނިވެރިންނަށް ފައިސާ އިން ޙިއްޞާ ދިނުމަށް ފަސޭހަވުން\nމާއްދާ (56) : ޒަކާތް ވާޖިބުވާ މުކައްލަފު ، އޭނާއަށް ދައްކަންޖެހޭ ޒަކާތުގެ މިންވަރުގެ ދެބައި އިތުރު މިންވަރަކުން މި އަންނަ ޙާލަތްތަކުގައި ޖޫރިމަނާކުރެވޭނެއެވެ.\nހ- ޒަކާތް ދެއްކުމާ ފިލުމުގެ ގަސްތުގައި ، މާއްދާ (26) ގައި ބުނެފައިވާ އިޤްރާރު ހުށަނޭޅުން\nށ- ޒަކާތުން ވާޖިބުވާ މިންވަރު މަދުކުރުމަށްޓަކައި ގަސްތުގައި ނުބައި މަޢުލޫމާތު ދިނުމާއި ހުށަހަޅާ އިޤްރާރާއި ބަޔާންތަކުގައި މަޢުލޫމާތުތައް އުނިކޮށްފައި ހުރުން.\nނ- ޒަކާތަށް ދައްކަންޖެހޭ ވާޖިބު މިންވަރު ކަނޑައެޅުމަށް ފަހު ޒަކާތް ނުދައްކާ ހުރުން.\nރ- ޒަކާތް ވާޖިބުވާ މުއްދަތުން ފެށިގެން ފަސްއަހަރު ފާއިތުވުމުގެ ކުރިން ޒަކާތާ ބެހޭ ލިޔެކިޔުންތައް ހުށަހެޅުމާ ދެކޮޅުހެދުމާއި ، އެ ފަދަ ލިޔުންތައް ނައްތައިލުން.\nބ- ޙައްޤު ނޫންގޮތެއްގައި ޒަކާތު މުދާ ހޯދުމަށްޓަކައި ނުބައި ނިޔަތެއްގައި ޞައްޙަނޫން މަޢުލޫމާތު ދޭ މީހާ\nމާއްދާ ( 57) : ޒަކާތާ ބެހޭ އިޤްރާރު ހުށަހަޅަންޖެހޭ ތާރީޚު ފާއިތުވި އިރު މި އިޤްރާރު ހުށަނާޅައި މީހާ 100 ރުފިޔާ އިން ޖޫރިމަނާކުރެވޭނެއެވެ. މި މުއްދަތު ފަހަނަޅާދާ ކޮންމެ މަހަކަށް ފަންސާސް ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް އިތުރުވަމުންދާނެއެވެ.\nމާއްދާ (58) : ޒަކާތާ ބެހޭ އިދާރާ އިން ކޯޓަށް މަސްއަލަ ހުށަހެޅުން. އެކަމަކު ޒަކާތް ދައްކަންޖެހޭ މުކައްލަފު ޒަކާތް ދައްކައިފި ނަމަ މި ދަޢުވާ އަބުރާ ގެނެވިދާނެއެވެ.\nއަށް ވަނަ ބާބު\nމާއްދާ ( 59 ) : އެމީހެއްގެ އެދުވަހުގެ ކެއުންބުއިމަށް ފުދި އިތުރުވެގެންވާ ކޮންމެ މުސްލިމަކު ކޮންމެ އަހަރަކު އެއްފަހަރު ފިޠުރި ޒަކާތް ދައްކަން ޖެހޭނެއެވެ.\nމާއްދާ (60) : ފިޠުރި ޒަކާތުގެ މިންވަރަކީ އެމީހެއްގެ ރަށުގެމީހުން ޢާއްމުކޮށް ކައި އުޅުނު އެއްޗެއްގެ ޞާޢެއްގެ މިންވަރެވެ. އެއީ 2.4ކީލޯގްރާމެވެ.\nމާއްދާ (61) : ކޮންމެ މުސްލިމަކުވެސް ފިޠުރި ޒަކާތް ދޭނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ފަރާތުންނާއި އޭނާ ބަލައި ބަލަހައްޓަންޖެހޭ މީހުންގެ ފަރާތުންނެވެ. ފިޠުރިޢީދުދުވަސް ފާއިތުވުމުގެ ކުރިންނެވެ. ރަމަޟާން މަހަށް ހަނދުބެލުމުން އެ ޒަކާތް ދެއްކިދާނެއެވެ.\nމާއްދާ ( 62 ) : ފިޠުރި ޒަކާތް ބަހާނީ މުކައްލަފު އަމިއްލައަށް ފަޤީރުންނަށާއި މިސްކީނުންނަށެވެ. އެ ޒަކާތް ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހާ ހަވާލު ކުރުމަކީ ހުއްދަކަމެކެވެ. އެ އޮފީހަށް ދައްކާ ފިޠުރި ޒަކާތް ބަހާނީ އެ އޮފީހުން ކަނޑައަޅާ ތާރީޚެއްގައެވެ.\nމާއްދާ (63) : މީހަކު އޭނާގެ މުދަލުން ޒަކާތަށް ދެއްކި މިންވަރު އޭނާގެ އާމްދަނީގެ އެ އަހަރުގެ ޓެކްހުގެ ކަންވާރުން ކެނޑޭނެއެވެ.\nމާއްދާ (64) : މީހަކު އޭނާގެ އާންދަނީން ޓެކްހަށް ދެއްކި މިންވަރު ،އެ އަހަރުގެ ޒަކާތުގެ ކަންވާރުން ކެނޑޭނެއެވެ.\nމާއްދާ ( 65) : އާމްދަނީން ނަގާ ޓެކްހުގެ ކަންވާރުން ޒަކާތަށް ދެއްކިބައި ކަނޑަން އެދޭ ފަރާތުން ޒަކާތް ދެއްކިކަމުގެ ސާބިތު ލިޔުން ޒަކާތާ ބެހޭ ޑިޕާރޓްމެންޓަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.\nމާއްދާ (66) : ޒަކާތާ ބެހޭ ޑިޕާރޓްމެންޓަށް ،މި ޤާނޫނު ތަންފީޒު ކުރުމާއި މިޤާނޫނާ ޚިލާފުވާ ކަންތައްތައް ބަލައި ހެނދުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވެއެވެ.\nމާއްދާ (67 ) : ޒަކާތާ ބެހޭ ޑިޕާރޓްމެންޓާއި ޒަކާތާބެހޭ އަތޮޅު އޮފީސްތަކުގެ ފަރާތުން ޒަކާތް ޖަމާކުރުމުގެ މަސައްކަތްކުރާމީހުންނަށް ކަމާބެހޭ ލިޔެކިޔުންތަކާއި ޑޮކިޔުމެންޓްތަކާއި ފޮތްފަދަ ތަކެތި ބަލައި ހެނދުމުގެބާރު ލިބިގެންވެއެވެ.\nމާއްދާ ( 68) : މި ޤާނޫނުގެ ޙުކުންތަކާ އެއްގޮތްވާގޮތުގެ މަތިން ޒަކާތް ނެގުމުގެ މަސައްކަތްކުރާމީހުންނަށް ކަމާބެހޭ ލިޔެކިޔުންތަކާއި ޑޮކިޔުމެންޓްތަކާއި ފޮތްތައް ފަދަ ތަކެތި - މަސައްކަތުގެ ސިއްރުތައް ރައްކައުތެރިކަމުގެ ޙުއްޖަތުގައި - ނުފެންނަ ގޮތް ، އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހަދައިގެން ނުވާނެއެވެ.\nމާއްދާ (69) : ޢާއްމު މުދާ ރައްކައުތެރިކުރުމަށްޓަކައި ހެދިފައިވާ ހުރިހާ ޤާނޫނުތަކެއް ގެ ޙުކުމްތައް ޒަކާތާބެހޭ މުދަލުގެ މައްޗަށް ހިނގާނެއެވެ.\nމާއްދާ (70) : ވަޒީފާގެ ސަބަބުން ނުވަތަ މަސައްކަތުގެ ސަބަބުން ޒަކާތާބެހޭ އެއްވެސް މަސައްކަތެއްގައި އުޅޭމީހަކު ، ނުވަތަ އެކަމާބެހޭ ޝަކްވާއެއް ބަލައި ކޮމިޓީއެއްގައި ހިމެނޭމީހަކު މަސައްކަތުގެ ސިއްރުތައް ރައްކައުތެރި ކުރަން ޖެހޭނެއެވެ.\nވަގުތީ އިންތިޤާލީ ޙުކުން\nމާއްދާ (71) : ޒަކާތާ ބެހޭ އަހަރު ފެށުމުގެ ކުރިން މި ޤާނޫނު ފާސްކޮށް ، ޒަކާތާ ބެހޭ މަޖިލީހާއި ، ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހާއި ޒަކާތާ ބެހޭ އަތޮޅު އޮފީސްތައް އުފައްދައިފި ނަމަ ޒަކާތާ ބެހޭ މަސައްކަތްތައް އެ ހިސާބުން ފެށިގެން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެއެވެ. އެކަމަކު މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރުން ލާޒިމުވާނީ މި ޤާނޫނު ގެޒެޓްކުރާ ތާރީޚާ ވިދިގެން އަންނަ ޒަކާތުގެ އަހަރު ފެށޭ ދުވަހުން ފަށައިގެންނެވެ.\nޖިއްދާއިން މާލެއަށް ޒަކާތް ޑރ. މުހައްމަދު ޝަހީމް އަލީ ސައީދު + ދީނީ އިލްމުވެރިން


UK in ai dhivessaku covid-19 ah positive vejje\nކޮވިޑަށް ޓެސްޓުކުރުމަށް ރެންޑަމް ސާމްޕަލްތައް ނެގުމުގައި އެޗްޕީއޭއިން ހަރަކާތްތެރިވަނީ. -- އަވަސް ފޮޓޯ: އަހުމަދު އަޝްހާދު އަބްދުﷲ (ޖެރީ) |\nއިނގިރޭސިވިލާތުން ރާއްޖެ އައި ދިވެއްސަކު ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވާކަމަށް ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އޭޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ) އިން މިއަދު ބުނެފި އެވެ.\nއެޗްޕީއޭ އިން ބުނި ގޮތުގައި، ޔޫކޭއިން އައި އެ މީހާއަކީ ދާދިފަހުން މާލޭގައި އޮތް ކައިވެނި ހަފްލާއަކުން ޕޮޒިޓިވްވި ކްލަސްޓާއާ ގުޅުން ހުރި މީހެއް ކަމަށެވެ.\nނަމަވެސް، އޭނާ ރާއްޖެ އައިސްފައިވަނީ އެ ކައިވެނި ހަފްލާއަށްފަހު ކަމަށާއި، ނަމަވެސް އޭރު ޔޫކޭން އަންނަ މީހުން ކަރަންޓީނުވާންޖެހޭ އުސޫލަށް އަމަލުކުރަން ފަށާފައިނުވާތީ އޭނާ ކަރަންޓީނުވާން ޖެހިފައިނުވާ ކަމަށެވެ.\nއަދި އޭނާ ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވަނީ އެ ބަލީގެ އަލާމަތްތައް ފެނިގެން ޓެސްޓުކުރުމުން ކަމަށެވެ.\nއިނގިރޭސިވިލާތުން ފެނިގެން އުޅޭ ކޮވިޑްގެ އާ ވައްތަރާއި ގުޅިގެން އަޅާ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން، އެ ގައުމުން މީހުން ކަރަންޓީންވާން ޖެހޭ ގޮތަށް ހަމަޖައްސާފައިވަނީ މިދިއަ ހޮނިހިރުން ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.\nނަމަވެސް، އެ މީހާއަކީ ކޮވިޑުގެ އާ ވައްތަރާ ގުޅުން ހުރި ކޭހެއްކަމަށް އެނގޭނެ ގޮތެއް ނެތް ކަމަށް އެޗްޕީއޭއިން ބުންޏެވެ.\nއިނގިރޭސިވިލާތުގައި ބާރަށް ފެތުރެމުންދާ ކޮވިޑް-19 އިގެ އާ ވެރިއަންޓް، ގައިން ގަޔަށް ފެތުރުމުގެ ދުވެލި 70 ޕަސަންޓް އިތުރު ކަމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ. މި ބަލީގެ ވޭރިއަންޓް ކޮންޓްރޯލް ނުވާ މިންވަރަށް ފެތުރެމުންދާ ކަމަށް އެ ގައުމުގެ ހެލްތު ސެކްރެޓަރީ މެޓް ހެންކޮކް ވެސް ވިދާޅުވެފައިވާއިރު، ކޮވިޑުގެ އާ ވެރިއަންޓް ޑެންމާކް، އިޓަލީ އަދި ނެދާލަންޑަސް އިން ފެނިފައިވާ ކަމަށް އެ ގައުމު ތަކުން ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.\nވަރަށް ގިނަ ގައުމުތަކުން މިހާރު ވަނީ ޔޫކޭއަށް ކުރާ ދަތުރުތައް ހުއްޓާލާ ޔޫކޭއަށް އެ ގައުމުތަކުގެ ބޯޑަރުތައް ބަންދުކޮށްފައެވެ. ރާއްޖޭގެ ބޯޑަރު ހުޅުވާލާ ޓޫރިޒަމް އަލުން ފަށާފައިވާއިރު ރާއްޖެއަށް އެންމެ ގިނައިން ފަތުރުވެރިން އަންނަ ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ޔޫކޭ ހިމެނެއެވެ.\nއެއާއެކު، އެޗްޕީއޭއިން އިއުލާނުކޮށްފައިވާ އުސޫލުގައި، ދިވެހިރާއްޖެއަށް އައުމުގެ 14 ދުވަސްކުރިން އިގިރޭސިވިލާތުގައި އުޅެފައިވާ އަދި އެ ގައުމުގައި 12 ގަޑިއިރަށްވުރެ ގިނައިރު ޓްރާންސިޓް ކޮށްފައި އަންނަ ދިވެހިންނާއި ވާކް ވިސާގައި އަންނަ މީހުން 10 ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ގޭގައި ކަރަންޓީނު ކުރާނެ ކަމަށެވެ.\nއަދި އެ މީހުން ރާއްޖެ އަންނަތާ ފަސް ދުވަހާއި 10 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޕީސީއާރު ޓެސްޓް ހަދާނެ ކަމަށެވެ. އެ ގައުމުން ދެން ރާއްޖެ އާދެވޭނީވެސް 92 ގަޑިއިރުނުވާ ޕީސީއާރު ނެގެޓިވް ނަތީޖާއަކާއެކުގައެވެ.\nއިނގިރޭސިވިލާތުން އަލަށް ފެނިގެން އުޅޭ ކޮވިޑްގެ އާ ވައްތަރާއި ގުޅިގެން ރިސްކް އެސެސްމަންޓެއް ވަނީ ހަދާފައެވެ. އަދި ރާއްޖެއިން ބައެއް ސާމްޕަލްތައް ބޭރަށް ފޮނުވާ ޖީންސް ސީކުއެންސީން ވަނީ ހަދާފައެވެ.\nއިނގިރޭސިވިލާތް ޓޫރިޒަމް ޓޫރިސްޓް އެރައިވަލް + އެޗްޕީއޭ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް ކޮރޯނާ ވައިރަސް ކޮވިޑް-19 ކޮވިޑް-19 އިގެ ބަލާއާފާތް


SunOnline: Imaaraathun vehtti maruvi zuvaanaa aa eku kotareegai thibi thin meehun adhives fuluhunge bandhugai\nމ. ވީނަސްގެ--ސަން ފޮޓޯ\nއިމާރާތުން ވެއްޓި މަރުވި ޒުވާނާއާ އެކު ކޮޓަރީގައި ތިބި ތިން މީހުން އަދިވެސް ފުލުހުންގެ ބަންދުގައި\n3 މަސް 1 ހަފްތާ ކުރިން - 13 މާޗް 2018 1\nއާދިއްތަ ދުވަހު ހެނދުނު މ. ވީނަސް ގޭ ފަސް ވަނަ ބުރިން ވެއްޓި މަރުވި ޒުވާނާއާ އެކު އެއްކޮޓަރީގައި އުޅުނު ތިން މީހުން އަދި ވެސް ތިބީ ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ކަން "ސަން"އަށް އެނގިއްޖެ އެވެ.\nއާދިއްތަ ދުވަހުގެ ހައެއް ޖަހާކަން ހާއިރު މ. ވީނަސް ގޭ ފަސް ވަނަ ބުރިން ވެއްޓި މަރުވެފައި ވަނީ ގ. މެޑޯ އުމުރުން 22 އަހަރުގެ އަހުމަދު އިޔާޝް އެވެ.\nއެ މައްސަލައާ ގުޅިގެން ހައްޔަރުކޮށްފައި ވަނީ ދެ އަންހެނަކާއި އެއް ފިރިހެނެކެވެ. އެ ތިން މީހުން ވެސް މ. ވީނަސް ގެއިން ނެރެގެން ފުލުހުންގެ ވެހިކަލުގައި ގެންދިޔަ މަންޒަރު ބައެއް މީހުންނަށް ވަނީ ފެނިފަ އެވެ.\n"ސަން"އަށް އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި އެ ތިން މީހުން ވެސް ހައްޔަރުގައި ތިބީ ބަނގުރަލާ ގުޅޭ މައްސަލައެއްގަ އެވެ. އަދި މ. ވީނަސްގޭގެ ފަސްވަނަ ފަންގިފިލާގައި އެ މީހުން ތިބި ކޮޓަރިން ބަނގުރާ ފުޅިތަކެއް ފުލުހުން ހޯދާފައިވާކަން "ސަން"އަށް ވަނީ އެނގިފަ އެވެ.\nއެކަމާ ގުޅިގެން ފުލުހުން އަދި ވަކި އެއްޗެއް ބުނެފައެއްނުވެ އެވެ.\nއެނގިފައިވާ ގޮތުގައި މ. ސޮނީ ހާޑުވެއާ ހިންގާ އެ އިމާރާތުގެ ފަސް ވަނަ ބުރިއަކީ ގެސްޓްހައުސްއެއްގެ ގޮތުގައި ދުވަހު ކުއްޔަށް ކޮޓަރި ދޫކުރާ ތަނެކެވެ. އަދި މަރުވި ޒުވާނާއާ އެކު އެ ކޮޓަރީގައި ތިން މީހަކު އުޅެމުން ދިޔަ އިރު އެ މީހުންގެ މެދުގައި މައްސަލަތަކެއް ޖެހި ހަމަނުޖެހުން ހިނގާފައިވާ ކަމަށް ވެސް ވަނީ އެނގިފަ އެވެ.\nފުލުހުން އަންނަނީ އެ މައްސަލަ އިތުރަށް ތަހުގީގު ކުރަމުންނެވެ.\nފުލުހުން މަރުގެ މައްސަލަތައް ބަނގުރާ\nހުކުމަށް ފިލައިގެން އުޅޭތީ ނަޝީދާއި ގާސިމް ފުލުހަށް ހާޒިރުވާން އަންގައިފި 17 ގަޑި 49 މިނެޓް ކުރިން


Pizza Kitchen Kuru Vaahaka: Kolhigandu\n-4weeks ago0- ޝާފިރާ މޫސާ\nމެލޭޝިއާގައި ތިން އަހަރު ދުވަހު ކިޔެވުމަށް ހޭދަވެގެން ދިޔަ ބުރަ ދުވަސްތަކަށް އަލްވަދާޢުކީ ވަރަށް ފޮނި ކާމިޔާބަކާއެކުގައެވެ. ކޯހުން އެއްވަނަ ހޯދައިގެން އެނބުރި ޤައުމަށް ދިޔައީ ފަޚުރުވެރިކަމާއެކުގައެވެ. ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގައި ބޯޓު ޖެއްސުމާއެކު، އަތްމަތީ ދަބަސް ހިފައިގެން ދާނިޝް ބޯޓުން ފޭބީ އުފާވެރި ހިނިތުންވުމަކާއި އެކުގައެވެ. ބޭރުން އަންނަ މީހުން ނުކުންނަ ދޮރޯށިން ނުކުތުމާއެކު އޭނާއަށް މަރުޙަބާ ކިޔުމަށް ޢާއިލާގެ މެންބަރުންނާއި ދެލޯފަދައިން ލޯބިވާ މަންމަ، މާ ބޮޑިއެއް ހިފައިގެން ހުއްޓެވެ. "ދާނިޝް." އޭނާ ފެނުމާއެކު ގުރެއިޝާ ގޮވިއެވެ. ދާނިޝް ދުވެފައި ކަހަލަ ގޮތަކަށް ގޮސް އޭނާގެ މަންމަ ގައިގައި ބައްދާލިއެވެ. އެންމެން ދާނިޝް ގައިގައި އުފަލުން އޮޅުލާން ފެށިއެވެ.\nއެދުވަހު ގެއަށް ހީވީ ކުޑަ ޢީދެއް އައިސްގެން އުޅުނު ހެންނެވެ. އެއްބަނޑު ތިމާގެ އެންމެން ތިބީ ދާނިޝް ދިރިއުޅޭ ގެއަށް ޖަމާވެއެވެ. ސުފުރާ މަތީގައި ތައްޔާރުކޮށްފައިވަނީ ދާނިޝްއަށް އެންމެ މީރު ދިވެހި ކެއުމެވެ. މެލޭޝިއާގައި ކިޔަވަން އުޅުނު އިރުވެސް ދިވެހި ކެއުން ލިބެއެވެ. ނަމަވެސް މަންމަގެ އަތުން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ދިވެހި ކެއުމުގައި ލަނީ މުޅިން ތަފާތު މީރު ރަހައެކެވެ. "އެހަކަށް ދުވަހު އަތުން އަތަށް ލައިގެން ގެންގުޅުނީ. ބަލާބަލަ މިހާރު ޖުމާންބެއަށްވުރެ ވެސް ބޮޑު." ދާނިޝްގެ ބައްޕަ ފަރާތު ބޮޑުބޭބެ ބުންޏެވެ. "ދެން އަހަރެންވެސް ދުނިޔޭގެ ހުންނަންޏާ ބޮޑުވާނެތާ. ހިހިހިހި..." ދާނިޝް ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލާފައި ބުންޏެވެ. "ކޮބާ ކުންފުންޏާއި ހަވާލުވާނީ ކޮންއިރަކުން؟ ދެން ކުންފުނި ހިންގަންވާނީ ދާނިޝް. ބޮޑުބެ ހުންނާނަން ދާނިޝްގެ ފަހަތުގަ." ޖުމާން ބުންޏެވެ. "ބޮޑުބޭ! ހާދަ އަވަސް އަރުވާލާފައޭ ތިއުޅެނީ. ހަވާލުވާނަމޭ. ކެތްކޮށްލާ ކެތްކޮށްލާ." ދާނިޝް އޭނާގެ ބޮޑުބެ ގައިގައި ބައްދާލަމުން ބުންޏެވެ.\nދާނިޝްގެ އުމުރުން ދިހަ އަހަރުގައި ބައްޕަ ނިޔާވުމާއެކު އޭނާގެ މަންމައާއި އޭނާގެ ހުރިހާ ކަމެއް ބަލަހައްޓަމުން އައީ ބޮޑުބޭބެ ޖުމާން އެވެ. ބައްޕަގެ މަސް އެކްސްޕޯޓު ކުރާ ކުންފުނި ވެސް ބެލެހެއްޓީ ބޮޑުބޭބެއެވެ. ޖުމާން އޭނާގެ ދަރިންނާއި ދާނިޝް އަކާއި ދުވަހަކުވެސް ތަފާތެއް ނުކުރެއެވެ. ކުންފުނި ހިންގައިގެން ލިބޭ ފައިސާ ވަންނަނީ ދާނިޝް އާއި އޭނާގެ މަންމަގެ އެކައުންޓަށެވެ. ޖުމާން ހަމައެކަނި ނަގަނީ މަހު މުސާރައެވެ. ރާއްޖެއިން ކިޔެވޭނެ ވަރަކަށް ކިޔެވުމާއެކު، ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ބިޒްނަސް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން ކިޔެވުމަށް ދާނިޝް ގަދަކަމުން ފޮނުވީ ވެސް ޖުމާން އެވެ. ގުރެއިޝާ ހުރި ހަމައެކަނި ދަރިފުޅު ދުރަށް ފޮނުވާލަން ދެކޮޅު ހެދި ނަމަވެސް، މިއަދު އޭނާ ދާނިޝް އާއި މެދު ފަޚުރުވެރިވެއެވެ.\nދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުން ގޮސް، ދާނިޝް ކުންފުނި ހިންގުމާއި ހަވާލުވެ އެކަމުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް މަސްއޫލުވާން ފެށިއެވެ. ބޮޑުބޭބެގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ކުންފުނީގެ ހުރިހާ ކަމެއް ވަރަށް ރަނގަޅަށް ދަސްކުރިއެވެ. އޮފީހުގެ މަސައްކަތުގައި އުޅެފައި ގިނަ ފަހަރު ގެއަށް ދެވެނީ ރޭ ވާފަހުންނެވެ. ރޭގަނޑު ގެއަށް ގޮސް ފެންވަރާލައިގެން ކައިގެން އަނެއްކާވެސް ނިދަނީއެވެ. ނޫނީ ބައެއް ރޭރޭ ދާނިޝް އޭނާގެ މަންމަ އާއެކު ޓީވީ ބެލުމުގައި ވަގުތު ހޭދަކުރެއެވެ. "ދަރިފުޅާ. މަންމަ ވާހަކައެއް އަހާލަންތަ؟" ޓީވީ ބަލަން އިނދެފައި ގުރެއިޝާ ސުވާލުކުރިއެވެ. "މަންމައަށް ނޭހޭ ވަރުގެ ވާހަކައެއް އޮވޭތަ ތި ސުވާލުކުރީ." ދާނިޝް ލާނެއް ގޮތަކަށް ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލިއެވެ.\n"ހިހި. ކުއްޖަކާ ރައްޓެހިވެގެންތަ އުޅެނީ؟ ދަރިފުޅު މީހަކާ އިންނާކަށް ނުވިސްނަންތަ؟" ގުރެއިޝާގެ އެ ސުވާލާއެކު ދާނިޝް ހުއްޓުން އެރިއެވެ. "މީހަކާ އިންނަންދޯ. ތިކަމާ ވެސް އުޅެންވީ. އެކަމަކު ކަމެއް ކުރާނެ ވަގުތެއް ނުވޭ މަންމާ." ދާނިޝް ސޯފާގައި ހަމަޖެހިލަމުން ބުންޏެވެ. "އެރޭންޖް މެރިއޭޖެކަށް ޤަބޫލުތަ؟ އެބަހުރި ވަރަށް ރަނގަޅު ކުއްޖެއް. މަންމަގެ ވަރަށް ގާތް ރައްޓެއްސެއްގެ ދަރިއެއް. މި ފެމެލީއަށް މަންމަ ވަރަށް ގެންނަން ބޭނުންވާ ކުއްޖެއް އެއީ. މިއޮއް ބޮޑު ގޭތެރެ ވެސް ފަޅުފިލާނެ ކަންނޭނގެ ދަރިފުޅު މީހަކާ އިނީމަ." ގުރެއިޝާ ދިން ޚިޔާލު ދާނިޝްއަށް ވަރަށް ކަމުދިޔައެވެ.\nހަމަ އެހިނދު ޒުހާގެ ފޮޓޯއެއް ގުރެއިޝާގެ ފޯނުން ދައްކާލިއެވެ. އެއީ ބަލާލަން ވަރަށް ރީތި ކުއްޖެކެވެ. އަޅައިގަންނަ ގޮތެއް ހުރެއެވެ. ދާނިޝް އެރޭންޖް މެރިއޭޖަކަށް އެއްބަސްވުމާއެކު ގުރެއިޝާ އަވަސްވެގަތީ އޭނާގެ ރަޙުމަތްތެރިޔާ ރަޝީދާއަށް ގުޅައި އެ ވާހަކަ ބުނުމަށެވެ. އިސާހިތަކު މި ވާހަކަ ބޮޑުބޭބެ އާއި ޢާއިލާގެ އެހެން މީހުންނަށް ވެސް އެނގިގެން ދިޔައެވެ. އޭގެ ހަފުތާއެއް ފަހުން ދެ ފަރާތުގެ ޢާއިލާއިން ހަވީރުގެ ސަޔަކަށް ދާނިޝްމެން ގޭގެ ޓެރަސްގައި ބައްދަލުކުރިއެވެ. ދާނިޝް ފެނުމާއެކު ފުރަތަމަ ވެސް ޒުހާ ހިނިތުންވެލިއެވެ. ޒުހާގެ ހިނިތުންވުން ދާނިޝްއަށް ވަރަށް ކަމުދިޔައެވެ. އެދުވަހު ދާނިޝް އާއި ޒުހާވެސް ޢާއިލާއާއި ވަކީން ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ. "މިއޮއްފަދަ ޒަމާނުގަ ޒުހާ ހަމަ އޯކޭ ވެގެންތަ އޯކޭ އޭ ތިބުނަނީ؟ ފަހުން ނުބުނައްޗޭ ތިމަންނަގެ ބިޓެއް ހުރޭ." ދާނިޝް ކޮފީތަށިން ކޯވަރެއް ބޯލަމުން ބުންޏެވެ. "އަހަރެން އަބަދުވެސް ބޭނުންވީ އެރޭންޖް މެރިއޭޖެއް ކުރަން. ކުރިން ދެމީހުންނާއި ރައްޓެހިވިން. އެކަމަކު އެމީހުން އަހަރެން ދޫކޮށްލާފަ ދިޔައީ. އެހެންވެ ފަހުން ސިންގަލްކޮށް ހުރީ. މަންމަ ބުނާނެ ކައިވެނި ކުރީމަ ލޯބިވެވޭނޭ. ދޯ؟" ޒުހާ، ދާނިޝްއަށް ދޯ ދިނެވެ.\n"ލެޓްސް ސީ. އަހަރެން އަންހެން ކުދިންނާއި ވާހަކަދެއްކިން. އެކަމަކު އެއަށްވުރެ ބޮޑަށް އަހަރެންގެ ފޯކަސް ހުރީ ކިޔަވަން. ދެން މިހާރު ކުންފުނި. ނާރޑް އެކޭ ކަންނޭންގެ ދޯ ބުނަންވީ." ދާނިޝް ވަރުގަދަ ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލިއެވެ. އެދުވަހު ދެމީހުންގެ ދެމެދުގައި ވަރަށް ގިނަ ވާހަކަތައް ދެކެވުނެވެ. ދެ ފަރާތުގެ ޢާއިލާއިން ވެސް ބޭނުންވީ އަވަހަށް ކައިވެނީގެ ކަންކަން ނިންމާލާށެވެ. ޒުހާ އަކީ ފެޝަން ޑިޒައިނަރެއް ކަމުން އޭނާގެ ހުރި ޕެންޑިން މަސައްކަތްތައް ނިންމާލާފައި ކައިވެނީގެ ހަފުލާތަކަށް ވަގުތުދިނެވެ. ދާނިޝް ވެސް މަސް ދުވަހަށް ކުންފުނީގެ ކަންތައްތަކާއި ތަންކޮޅެއް ދުރުވެލިއެވެ. ދެމީހުންގެ ކައިވެނި ކުރެވި ޒުހާގެ ޑްރީމް ޑެސްޓިނޭޝަނަށް ހަނީމޫނުގެ ދަތުރު ފެށުނެވެ. އިންޑޮނޭޝިއާގެ ބާލީއަކީ ޒުހާ އަބަދުވެސް ދާން ބޭނުންވެ ވަގުތު ނެތުމާއެކު ނުދެވި އޮތް ތަނެކެވެ. އެތަނުގެ ޤުދުރަތީ މާޙައުލުގައި ދެމީހުން ހޭދަކުރަމުން ދިޔައީ ވަރަށް އުފާވެރި ވަގުތުތަކެކެވެ. އެއީ ދެމީހުން އެކަކު އަނެކަކު ދަސްކުރަން ލިބުނު ވަރަށް ރަނގަޅު ފުރުޞަތެކެވެ. ކައިވެންޏަށްފަހު ދެމީހުންގެ ދެމެދުގައި ބަދަހިވަމުން އައި ގާތްކަން ލޯތްބަތް ބަދަލުވާން ފެށިއެވެ. ދާނިޝްއަށް ލޯބިވީ ވަރަށް އައު އެއްޗަކަށެވެ.\nކައިވެންޏަށްފަހު ޒުހާ އުޅެމުން އައީ ދާނިޝްގެ ގޭގައެވެ. ޒުހާ، ވަގުތުވާ ވަރަކުން ގޭތެރޭގެ ކަންކަމުގައި ގުރެއިޝާއާއެކު ހަރަކާތްތެރިވެއެވެ. އޭގެތެރެއިން ވެސް ދާނިޝްގެ ކަންކަން ކުރުމަށް އޭނާ ޚާއްޞަ ސަމާލުކަމެއް ދެއެވެ. ކުޑަމިނުން ދާނިޝް ލާ ބައެއް ޖީންސް ތަކުގެ ފައިކުރި ދިގުނަމަ ފައިކުރި ވެސް އޮޅާދެނީ ޒުހާގެ ދެ އަތުންނެވެ.\n"ދަނީތަ؟ ހާދަ އަވަހަކަށް ތި ދަނީ؟ ދެންމެ އެއްނު ގެއަށް އައީ." ދާނިޝް ފެންވަރައިގެން ނިކުމެ އަލަމާރިން ޖީންސަކާއި ޓީޝާޓެއް ނަގައި ގަޔަށް މަހާލިއެވެ. "އާނ... އޮފީހުން ގުޅައިފި އާރޖެންޓް ކަމެއް ޖެހިގެން. އަންނާނަން ވަރަށް އަވަހަށް." ދާނިޝް ދިއުމުގެ ކުރިން ޒުހާ ގައިގައި ބައްދާލިއެވެ. ނަމަވެސް ޒުހާ، ދާނިޝް ދިޔަނުދީ ހިފަހައްޓަން މަސައްކަތްކުރިއެވެ. ޒުހާގެ މި ޢަމަލު ދާނިޝްއަށް ކަމަކު ނުދިޔައެވެ. "ޒުހާ ޕްލީޒް... އަހަރެން މެރީ ކުރުމުގެ ކުރިންވެސް ބުނިން، އަހަރެން ވަރަށް ބިޒީވާނެއޭ. އެހެނެކޭ ކިޔާފަ ޒުހާއަށް ވަގުތުވެސް ދެން ދޯ." ދާނިޝް އޭނާގެ އަންހެނުންނަށް ވިސްނައިދެވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. އެހިނދު ޒުހާ، ދާނިޝްގެ އަތުގައި ދަތް އެޅިއެވެ. އަދި އެނދުގެ އަރިމަތީގައި ހުރި އިލޮށިފަތި ނަގައި ދާނިޝްގެ ބުރަކަށީގައި ތަޅަން ފެށިއެވެ. ދާނިޝްއަށް ވީތަދުން ހުރެވުނު ތަންވެސް ނޭނގުނެވެ. " އޮފީހަށް ދިއުން ނޫން ކަމެއް ކުރަން ނޭނގެނީތަ؟ މަ ވީ އަބަދު މިތާ ގޭގަ ހުންނަންތަ؟ ދާނިޝް، ކޮންއިރަކުތަ މަށަށް ވަގުތެއް ދެނީ؟" ޒުހާ ހަޅޭއްލަވައިގަތް އަޑަށް، ގުރެއިޝާ ދޮރުގައި ޓަކިޖެހި އަޑުއިވުނެވެ.\nއެހިނދު ޒަހާ ވެއްޓިފައި އޮތް ދާނިޝްގެ އަތުގެ މުލައްދަނޑީގައި ހިފައި ވަގުތުން އެނދުމައްޗަށް ލިއެވެ. އަދި އުނަގަނޑުގައި އަތްއަޅާ ރޮމުން ގޮސް ދޮރުހުޅުވިއެވެ. "ދަރިފުޅާ ކިހިނެއްވީ؟" ގުރެއިޝާ ވަތް ގޮތަށް ސުވާލުކުރިއެވެ. "މަންމާ މިއުޅެނީ ދާނިޝް ފާޚާނާ ތެރެއަށް ވެއްޓި ކައްސާލައިގެން. އަނެއްހެން ކަމެއް ނުވެ." ޒުހާ ހެދީ ރޯ ބުހުތާނު ދޮގެވެ. އޭރު ދާނިޝް އިނީ ވާނުވާގައެވެ. "ދެން މާ ބޮޑުވަރު ނުވަންޏާ ދަރިފުޅު ތި ރޮނީ ކީއްވެ؟" ޒުހާ ރޯތަން ފެނިފައި ގުރެއިޝާ ސުވާލުކުރިއެވެ. "ކަމެއް ނުވެ. ދާނިޝް ވެއްޓި ތަދުވިގަޑީގަ އޭނާއަށްވީ ތަދުން އަހަރެންގެ ގައިގައި ޖެހީ." ޒުހާގެ މި ޖުމުލައާއެކު ގުރެއިޝާއަށް ލިބުނީ ސިހުމެކެވެ. ހުދު ދާނިޝްވެސް އިނީ ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގިފައެވެ. މަސްލަހަތަށް ބަލައި ދާނިޝް އެވަގުތު ހަނުހުރުން އިސްކުރިއެވެ. އެރޭ ގުރެއިޝާ އެތަނުން ނިކުތީ ދާނިޝްއަށް ވަރަށް ރަނގަޅަށް ނަސޭހަތްތެރިވެފައެވެ. "ޒުހާ ކީއްވެ އަހަރެން ގައިގަ ޖެހީ؟ ކީއްވެ މަންމައަށް ތިހާ ބޮޑު ދޮގެއް ތި ހެދީ؟ ކޮބާތަ މައްސަލައަކީ." ގުރެއިޝާ އެތަނުން ނިކުތުމާއެކު، ދާނިޝް ސުވާލުކުރިއެވެ. "މައްސަލަ އެނގެއެއްނު. އިތުރަށް އަހާކަށް ނުޖެހެ. މަ ބޭނުންވާ ގޮތަކަށް ދާނިޝް ޖެހޭނީ ކަންތައް ކުރަން. އަހަރެން މި ކައިވެންޏަށް ވަގުތު ދޭންވެގެން އަހަރެން ކުރަމުން އައި މަސައްކަތް ލުއި ކުރުމަށް މީހުން މި ގެންގުޅެނީ. ދާނިޝް އޮފީހުގަ މީހުން މަދީތަ އަބަދު ގޮސް އެތާ ފޫހަރައިގެން ތި އިންނަނީ؟ ހަނދާންކުރައްޗޭ. މި ހަތަރު ފާރު އެތެރޭ ހިނގާ އެއްވެސް ކަމެއްގެ ވާހަކަ މީހެއް ގާތު ބުނެފިނަމަ، ދާނިޝްގެ އަގު ވައްޓާލާނަން. އަންހެނަކަށް އަނިޔާ ލިބޭ ބުނެފިއްޔާ އެންމެންވެސް ޤަބޫލުކުރާނެ. އެކަމަކު ތިއީ ފިރިހެނެއް. ވިސްނައްޗޭ." ޒުހާ މިހެން ބުނެފައި ގޮސް ފާޚާނާއަށް ވަނެވެ.\nދާނިޝްގެ ހަޔާތަށް އައި އެންމެ މީހެއްގެ ސަބަބުން އޭނާގެ ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަން ބަދަލުވެގެން ދިޔައީ ހީވެސް ނުކުރާފަދަ ގޮތަކަށެވެ. ޒުހާ އަކީ އިންތިހާއަށް ޒީލަގަދަ އަންހެނެކެވެ. އޭނާ ހުންނަނީ ދާނިޝްއާއި ހެދި މޮޔަވެފައެވެ. ދާނިޝްއަށް އޮފީހުގައި ހަމަޖެހިލައިގެން މަސައްކަތް ކުރަން އުނދަގޫވިއެވެ. ގެއަށް ނައިސް އޮފީހުގައި ގިނަވަގުތު ވާނަމަ ޒުހާ އޭނާ ހޯދަން އޮފީހަށް ވެސް ދަނީއެވެ. މަގުމަތިން ހިނގާފައިދާއިރު، އަންހެނަކު ދާނިޝް އާއި ދިމާލަށް ބަލާލިއަސް އެމީހަކާ ދިމާލަށް އެއްޗެހި ކިޔައެވެ. ނަމަވެސް ގޭތެރޭގައި ދާނިޝްގެ މަންމަ ކުރިމަތީގައި އުޅޭއިރު، ޒުހާގެ އަމަލުތައް މުޅީން ތަފާތެވެ. ދާނިޝް ގައިގައި އޭނާ ލޯބިން ފިރުމައެވެ. ނަމަވެސް ކަމަކާއި ހިތްހަމަ ނުޖެހިފަ ހުންނަ ދުވަހެއްގައި ކޮޓަރި ތެރެއަށް ވަދެވުމާއެކު ދާނިޝްއަށް އެތައް ކުދިކުދި އަނިޔާކުރެއެވެ. މިވަރުންވެސް ދާނިޝް ދުވަހަކުވެސް ޒުހާ ގައިގައި ތަދުވާގޮތަށް އިނގިލިކުރި ވެސް ޖައްސާނުލައެވެ.\nދާނިޝްއަށް އޭނާގެ އަންހެނުންގެ ފަރާތުން ލިބެމުން ދިޔަ އަނިޔާތަކާއި މެދު ވިސްނާ ފިކުރުކުރެވެން ފެށިއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކައިވެނި ރޫޅާލަން ވެސް ހިތަށް އަރައެވެ. ނަމަވެސް ދެފަރާތުގެ ޢާއިލާއަކީ މާލޭގައި ނަން ހިނގާ މީހުން ދަންނަ ޢާއިލާއަކަށް ވުމާއި، އޭނާގެ މަންމައާއި މެދު ވިސްނާލާފައި އެކަން ކުރުމަށް ދާނިޝް ފަސްޖެހުނެވެ. ދާނިޝް ނެގިމަޑުވެފައި އިންނާތީ ކިތަންމެ ފަހަރަކު ގުރެއިޝާ ވެގެން އުޅޭ ގޮތަކާއި މެދު ސުވާލުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް މަންމަގާތު، އޭނާގެ ޙަލާލު އަނބިމީހާ އޭނާއަށް ކުރާ އަނިޔާތަކުގެ ވާހަކަ ދައްކަން ފަސްޖެހެއެވެ. ދާނިޝްއަށް އަންނަމުން ދިޔަ ބަދަލުތައް އެންމެ ކައިރިން ފެންނަމުން ދިޔައީ އެ އޮފީހުގެ އެޑްމިން ގައި މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ ޝާލިޔާއަށެވެ. ޝާލިޔާ އަކީ އެތަނުގައި އެންމެ ގިނަ ދުވަސްވީ މުވައްޒަފަށް ވެފައި، ދާނިޝް ކުންފުންޏާއި ހަވާލުވިއިރު އޮފީހުގެ ގިނަ ކަންކަން ދަސްކުރުމުގައި ޝާލިޔާގެ އެހީތެރިކަން ލިބުނެވެ. ނަމަވެސް އާންމުގޮތެއްގައި ދެމީހުން ވާހަކަދައްކައެއް ނޫޅެއެވެ.\nއެކަމަކު ޝާލިޔާއަށް ކެތެއް ނުކުރެވުނެވެ. އޭނާ ވަރަށް ހިތްވަރުކޮށްފައި އޭނާއަށް ފާހަގަވަމުން ދިޔަ ކަންކަމުގެ ވާހަކަ ދާނިޝްއާއި ހިއްސާކުރިއެވެ. "ހިހި.. ތީ ކުންހީއެއް. މި ދުވަސްކޮޅު އަސްލު ވަރަށް ސްޓްރެސް. އަންހެނުން ވެސް ކުޑަކޮށް ބަލިވެ އުޅެނީ. ދެން މިތާވެސް ކިހާ މަސައްކަތެއް އެބައޮތް." ދާނިޝްއަށް އެއްވެސް ވާހަކައެއް ހިއްސާކުރާކަށް ނުކެރުނެވެ. "އެންމެ ރަނގަޅު. ދާނިޝްގެ ބޮޑުބޭބެ ބުނި ދާނިޝްގެ ރައްޓެހިން ނުތިބޭ ވާހަކަ. އަޅުގަނޑުގެ ޚިޔާލަކީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ރައްޓެހިންވެސް ގެންގުޅުން. ކަމަކާ ފިކުރުބޮޑުވެ މީހެއްގެ ޚިޔާލު ހޯދާލަން ބޭނުންވެއްޖިއްޔާ އަޅުގަނޑު ކައިރީ އެ ވާހަކަތައް ހިއްސާކުރެވޭނެ. މި އޮފީހުގެ ވަރަށް ގިނަ ކުދިން އަޅުގަނޑާއި ވަރަށް ކަންކަން ހިއްސާކުރޭ. މިބުނީ ޕާރސަނަލް ކަންކަންވެސް. އެހެންވެ އަޅުގަނޑު މި އަހާލީ." ޝާލިޔާ، ދާނިޝްގެ ކެބިން ތެރެއިން ނިކުންނަމުން ބުންޏެވެ. އެވަގުތު ދާނިޝް ހިނިތުންވެލުމާއެކު އާނއެކޭ ބުންޏެވެ.\nޝާލިޔާ ދޮރުހުޅުވާލި ވަގުތު ކުރިމަތީގައި ހުރީ ޒުހާއެވެ. ކުއްލިއަކަށް ޒުހާ ފެނުމާއެކު ޝާލިޔާ ދިޔައީ ސިއްސައިގެންނެވެ. ނަމަވެސް ހިނިތުންވެލައި ޒުހާއަށް ގޮވާލާފައި އޭނާގެ ގޮނޑިއާއި ދިމާލަށް ހިނގައިގަތެވެ. ޒުހާ އެތެރެއަށް ވަންގޮތަށް ދާނިޝްއާއި ދިމާލަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓެވެ. "ޒުހާ މިތާނގަ ނުފަށާތި ޕްލީޒް." ދާނިޝް އިނީ ހިތްބިރުގަނެފައެވެ. "ކުރިއަށްއޮތް ވިހި މިނެޓު ތެރޭ ގެއަށް." ޒުހާ މިހެން ބުނެފައި އެތަނުން ނިކުތެވެ. ޒުހާގެ ހަރުކަށިކަން ފެނިފައި ދާނިޝް ބޯ ފަޅައިގެންދާވަރު ވިއެވެ. ދާނިޝް ހުރި އެއްޗެއް ހުރިތަނުގައި ބަހައްޓާފައި އަވަހަށް ގެއާއި ދިމާލަށް މިސްރާބުޖެހިއެވެ. ޒުހާ ގެއަށް ދިޔުމުގެ ކުރިން ދާނިޝް ހުރީ ގޭގައެވެ. "ޝާލިޔާ އާއި ދާނިޝް އާ އޮންނަނީ ކޮން ގުޅުމެއް؟." ކޮޓަރީގެ ދޮރު ތަޅުލިގޮތަށް ފުރަތަމަ ވެސް ޒުހާ ކުރި ސުވާލަކީ އެއީއެވެ. "ވަޓް ޒުހާ. ހަމަ ރަނގަޅަށް އެނގޭނެ އެއީ ކާކުކަން. އަހަރެންގެ ސްޓާފުން އަހަރެންގެ ކެބިންތެރެއަށް ވެސް ނުވަދެތަ އުޅެންވީ. ޒުހާ މަށަކަށް ދެން ނޫޅެވޭނެ ޒުހާއާއި އެކުގައެއް." ދާނިޝްގެ މި ޖުމުލައާއި އެކު ޒުހާ ގޮށްމުއްކޮވާފައި ދާނިޝްގެ ބުރަކަށީގައި ޖެހިއެވެ.\nދާނިޝް، ޒުހާ ކޮންޓްރޯލު ކުރެވޭތޯ މަސައްކަތްކުރިއެވެ. ނަމަވެސް ޒުހާ ރުޅިއަންނަ ފަހަރުތަކުގައި އޭނާ ކޮންޓްރޯލު ކުރުމަކީ ދާނިޝްއަށް ވާވަރުގެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ޒުހާ، ދާނިޝްގެ ކަރުގައި ހިފައި އެނދުމައްޗަށް ކޮއްޕާލިއެވެ. އަދި އޭނާގެ ގައިމައްޗަށް އަރައި އަތުގައި ހުރި ބާރެއްލާފައި ދާނިޝްގެ މޫނުމަތީގައި ޖެހިއެވެ. ދާނިޝް ތެދުވަން މަސައްކަތް ކުރުމާއެކު އޭނާގެ އިސްތަށިގަނޑުގައި ހިފައި ދަމައިގަތެވެ. "ހަނދާންކުރައްޗޭ، ދެން ޝާލިޔާއާއި ވާހަކަދައްކާފިއްޔާ ގަޔަށް އަޅާނީ ހޫނުފެން. ޒުހާ ފަހު ތަޅާލުންގަނޑު ނިންމާލީ ދާނިޝްގެ މޭމަތީގައި ގޮށްމުއްކުވާފައި ޖެހި ޖެހުމުންނެވެ. ޒުހާ ހިތްހަމަޖެހޭވަރު ވުމާއެކު ދާނިޝްގެ ކޭޝްކާޑު ހިފައިގެން އޭނާ ނުކުތީ ބޭރަށެވެ. ދާނިޝް އަކީ ފިރިހެނެއް ނަމަވެސް، ލިބުނު އަނިޔާއާއެކު އޭނާއަށް ރޮވުނެވެ. މިއީ އޭނާ އެގޮތަށް ރޯ ފުރަތަމަ ފަހަރެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ފަހު ފަހަރުކަމުގައި އަޒުމު ކަނޑައެޅިއެވެ. ލިބުނު އަނިޔާގެ ސަބަބުން އެނދުމަތީގައި އިރުކޮޅަކު ދެފައިވައްކޮށްލައިގެން އޭނާ އިށީނެވެ. އަދި ހަމަޖެހުމުގެ ނޭވާއެއް ލެވުމާއެކު، އެނދުގެ އަރިމަތީގައި ހުރި ސައިޑުކަބަޑު މަތީގައި އޮތް ފައުންޓަން ގަލަން އަތަށް ނެގިއެވެ. ދާނިޝް އެ ގަލަން އެތަނުގައި ބާއްވާފައި އޮންނަތާ ހަފުތާއަކަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެއްޖެއެވެ.\nއެއީ ޙަޤީޤަތުގައި ގަލަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދާނިޝްގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމަށް ނެގުނު ވަރުގަދަ ފިޔަވަޅެކެވެ. ގަލަމުގައި އިން މިނީ މެމޮރީކާޑު ނަގައި ފޯނަށް އޭތި ލެއްވިއެވެ. އަދި ރެކޯޑުވެފައި ހުރި ހުރިހާ ވީޑިއޯއެއް ފޯނަށް ޓްރާންސާކުރުމަށްފަހުގައި އެ ވީޑިއޯތައް ޒުހާއަށް ނުފެންނާނެގޮތަށް ފޯނުގައި ފޮރުވިއެވެ. އަދި ގަލަން އޮތް ތަނުގައި ބޭއްވިއެވެ. ދާނިޝްއަށް އެ އަނިޔާވެރި ދިރިއުޅުމުން ސަލާމަތްވެވެން އޮތް ހަމައެކަނި ގޮތަކީ އެއީ ކަމުގައި އޭނާ ދެކުނެވެ. އޭނާއަށް ޒުހާގެ ފަރާތުން ލިބެމުން ދިޔަ ނަފްސާނީ އަދި ޖިސްމާނީ އަނިޔާތަކުގެ ވާހަކަ ދެއްކިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާއަކީ ފިރިހެނަކަށް ވުމާއެކު، އެކަން އެއްވެސް މީހަކު ގަބޫލުނުކުރުމުގެ ބިރު ހީވެފައި އޮތުމުން ދާނިޝްއަށް މަޖުބޫރުވީ އެ އަނިޔާތައް ރިކޯޑު ކުރާށެވެ.\nއޭގެ ތިން ދުވަސް ފަހުން ޒުހާ ގޭގައި ނޫޅޭ ވަގުތު ބެލުމަށްފަހުގައި ދާނިޝް އޭނާގެ މަންމައާއި އެ ހުރިހާ ވާހަކައެއް ހިއްސާކުރީ ކަރުނަ އޮހޮރަމުންނެވެ. އަދި އެ ހުރިހާ ވީޑިއޯތަކެއްވެސް އޭނާގެ މަންމައަށް ދެއްކިއެވެ. ވީޑީއޯތައް ފެނިފައި ގުރެއިޝާގެ ހިތް ފަޅައިގެންދިޔައެވެ. އަދި އޭނާގެ ދަރިފުޅު ގައިގައި ބައްދާލިއެވެ. ގުރެއިޝާއަށް އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފުސު ކުށްވެރިކުރެވުނެވެ. ޒުހާ އަކީ އެފަދަ އަނިޔާވެރި މީހެއްކަން ގުރެއިޝާއަށް ނޭނގުނީތީ އެކަމާއި މެދު ރޮއެ ހިތްހަލާކުވިއެވެ. ނަމަވެސް ދާނިޝް އާދޭސްކުރަމުން ދިޔައީ އެގޮތަށް ނުވިސްނުމަށެވެ. ގުރެއިޝާ ވަގުތުން ޖުމާނަށް ގުޅިއެވެ. ޖުމާނު ހުރީ އެ ވާހަކަތައް އަޑުއިވިފައި ޝޮކެއް ލިބިފައެވެ. ޒުހާ އެރޭ ގެއަށް އައިއިރު ޖުމާނުއާއި ގުރެއިޝާ ތިބީ ސޯފާގައެވެ. އޭރު ދާނިޝް، ޒުހާގެ ހުރިހާ އަންނައުނަކާއި ސާމާނެއް ހިފައިގެން ކޮޓަރިން ނިކުންނަނީއެވެ. ގުރެއިޝާ، ދާނިޝްގެ އަތުން ފޮށިތަންމަތި އަތުލައި ޒުހާއާއި ދިމާލަށް ހޫރާލިއެވެ. "ތިހުރި ތަނުން އެންމެ ފިޔަވަޅެއް އަޅައިފިއްޔާވެސް ދެފައި ބިންދާލާނަން. ތިހުރީ ކަލޭގެ ސާމާނުތައް. މިތަނުން ރައްކާވޭ. ކަލޭ އަމިއްލައަށް ގޮސް ދާނިޝްއަށް ކުރި އަނިޔާ ތަކުގެ ވާހަކަ މައިންބަފައިންނަށް ކިޔައިދީ. ނޫނީ އަހަރެން ކަލޭ މުޅި ޤައުމަށް ބޭޒާރުކުރާނަން. ޖާހިލު އަންހެނާ. ނުކުމޭ!" ގުރެއިޝާގެ ލޮލުން ފެންނަން ހުރީ ރުޅިވެރިކަމުގެ އަލިފާނެވެ. ޒުހާ ވަގުތުން އެ ގެއިން ނިކުތެވެ.\nދާނިޝް، ޒުހާ ވަރިކުރި ދުވަހު ކޯޓު ދޮރުމަތީގައި ހުރެގެން އޭނާ ވަރަށް ރުޔެއެވެ. އެދުވަހު ޒުހާގެ ޢާއިލާގެ މީހަކުވެސް އޭނާގާތުގަ އެއް ނެތެވެ. ޚުދު އޭނާގެ މައިންބަފައިންވެސް ތިބީ ޒުހާގެ އެ ޢަމަލުތަކާއި މެދު ލަދުވެތިވެ ބޭރަށް ނުކުންނަންވެސް ނުކެރިފައެވެ. "ޒުހާ މިއަދު ރޯނެ ކަމެއް ނެތް. ޝުކުރު ކުރޭ އަހަރެން ފުލުހަށް މައްސަލަ ހުށަނޭޅީތީ. އަހަރެން އެކަން ނުކުރީ ޒުހާގެ ކެރިއަރަށް ވިސްނާފަ. މީހުން، މީހުންދެކެ ލޯބިވެސްވޭ. އަހަރެންވެސް ޒުހާދެކެ ލޯބިވިން. އެކަމަކު މޮޔައެއް ނުވަން. ޒުހާ އަހަރެންނާއި ހެދި މޮޔަވެގެން ކުރެވޭ ނުކުރެވޭ ކަމެއް ނޭނގެ. އަނިޔާ ކޮށްފަވެސް ކިތައް ފަހަރަށް މަޢާފަށް އެދުނީ. އަހަރެން މަޢާފުކުރީ ހަމަ ކައިވެނި ދަމަހައްޓަން. ދެންވެސް ތި ރުޅި ކޮންޓްރޯލުކުރަން ދަސްކުރޭ. ނޫނީ މާދަން އެހެން މީހަކާއި އިނަސް ޒުހާއަކަށް ނޫޅެވޭނެ. އަހަރެންވާ ކެތްކޮށްފިން. އެއްވެސް މީހަކަށް އަނެކާއަށް އަނިޔާ ކުރުމުގެ ޙައްޤެއް ނޯންނާނެ. ފިރިހެނުންނަށް ކުރާ އަނިޔާގެ ވާހަކަ ގިނަ ފަހަރު އެކަކުވެސް ނުދައްކާނެ. ޚުދު ފިރިހެން މީހާވެސް އެ ވާހަކަ ނުދައްކާނެ. އެކަމަކު އަހަރުމެންގެ ވެސް ޙައްޤުތަކެއްވާކަން ހަނދާން ބަހައްޓާތި. އަހަރެން މަޢާފުކޮށްފިން." ދާނިޝް އެތަނުން ހިނގައިގަތް އިރުވެސް، ޒުހާ ހުރީ ރޯލަރޯލައެވެ.\nނަމަވެސް ދާނިޝް ފަސްއެނބުރި ބަލާވެސް ނުލައެވެ. އޭނާއަށް ދިރިއުޅުމުގައި ކުރެވުނު ހިތި ތަޖުރިބާ ހިތުން ފޮހެލެވޭތޯ މަސައްކަތްކުރިއެވެ. ކުރިއެކޭ އެއްގޮތަށް އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމަށް ރުޖޫޢަވިއެވެ. ނަފްސާނީ ގޮތުން ކުރި އަސަރުތަކަށް ފަރުވާ ހޯދިއެވެ. "އަނިޔާގެ ސަބަބުން ނަފްސާނީގޮތުން އަސަރުކުރާ އަންހެނުންނާއި ވަރަށް ގިނައިން ދިމާވޭ. ފިރިހެނަކާ ދިމާވަނީ ވަރަށް މަދުފަހަރަކު. އާންގޮތެއްގައި ފިރިހެނުން ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަން ލަދުގަނޭ. މީހުންގެ ފުރައްސާރައާއި ހެދި. ނޫނީ ސޮސައިޓީ ދެކޭ ގޮތް. ބަޓް ޔުއާ ވެރީ ބްރޭވް ދާނިޝް. އައިމް ހެޕީ ފޯ ޔޫ." ސެސަންގެ އެންމެ ފަހު ދުވަހު ދާނިޝްގެ ޑޮކްޓަރު ބުނި ވާހަކަތަކުން އޭނާއަށް ވަރަށް ބޮޑު ހިތްވަރެއް ލިބުނެވެ. އެ ހިތްވަރާއެކު އޭނާ ފިރިހެނުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކޮށް އެކަމަށް ވަކާލާތުކުރުމަށްޓަކައި ނޮން ޕްރޮފިޓް އެންޖީއޯއެއް ހުޅުވިއެވެ. މިއަދު ދާނިޝްއަކީ މީހުން މިސާލެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަންނަ މީހެކެވެ. އޭނާ ކުރިއަށް ނެގި ފިޔަވަޅުގެ ސަބަބުން މިއަދު އެ އަނިޔާ ތަހައްމަލް ކުރަމުންދާ އެތައް ފިރިހެނެއް އޭގެ ވާހަކަ ދައްކައެވެ.


february mahu BPT dhehki adhadhu dhashah\nފެބްރުއަރީގައި ޕީބީޓީ ދެއްކި އަދަދު ދަށަށް\nމީހަކު މަސް މާރުކޭޓުން ވިޔަފާރި ކުރަނީ: ރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރިތަކުން ބީޕީޓީ ދެއްކު އަދަދު ވަނީ ބޮޑުތަކުން ދަށަށް ގޮސްފައި -- ފޮޓޯ: އަޙުމަދު އަޒާން | އަވަސް\nމިދިޔަ ފެބްރުއަރީ މަހު ވިޔަފާރީގެ ފައިދާ އިން ނަގާ ޓެކްސް (ބީޕީޓީ) ދެއްކި އަދަދު ދަށަށް ހިނގައްޖެ އެވެ.\nފިނޭންސް މިނިސްޓްރީގެ މިދިޔަ މަހުގެ މާލީ ރިޕޯޓް ދައްކާ ގޮތުން އެހެނިހެން ހުރިހާ ޓެކުހެއް މަތިނަމަވެސް މުޅި އަހަރު ދުވަހަށް ބެލިނަމަވެސް ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ޓެކްސް ދެއްކި އަދަދު ދަނީ ދަށްވަމުންނެވެ. މިގޮތުން މިދިޔަ ފެބްރުއަރީ މަހު ބީޕީޓީގެ ގޮތުގައި ދައްކާފައިވަނީ 29.8 މިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. ނަމަވެސް މިދިޔަ އަހަރު 50 މިލިއަން ރުފިޔާ ދައްކާފަައިވެ އެވެ.\nމި އަހަރުގެ ޖެނުއަރީން ފެބްރުއަރީ މަހަށް ބަލާނަމަ ބީޕީޓީގެ ގޮތުގައި ދައްކާފައިވަނީ 400 މިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. ނަމަވެސް މިދިޔަ އަހަރު 447.9 މިލިއަން ރުފިޔާ ވަނީ ދައްކާފަ އެވެ.\nމި އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހު ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި ލިބިފައިވަނީ ޖުމްލަ 1.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. ނަމަވެސް މިދިޔަ އަހަރު ލިބުނީ 1.1 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. މިއަހަރުގެ ޖެނުއަރީ އަދި ފެބްރުއަރީ މަހު ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި ހަތަރު ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބުނުއިރު މިދިޔަ އަހަރު ލިބުނީ ތިން ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ.\nފިނޭންސް މިނިސްޓްރީގެ މާލީ ރިޕޯޓް ދައްކާ ގޮތުގައި ހިލޭ އެހީ އާއި ޖުމްލަ އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި މި އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ އަދި ފެބްރުއަރީ މަހު 5.2 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވެ އެވެ. ނަމަވެސް މިދިޔަ އަހަރުގެ މި މުއްދަތުގައި ލިބިފައިވަނީ 3.6 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ.


ދުވަސްތައް ވޭތުވެގެން ދިޔަ ގޮތް ވެސް ނޭންގެއެވެ. އެންމެ ފަހުން މައިޝާ ދުވަސްތަކަކަށް ފަހު މާލެއިން ފައި އުފުރާލަން ވީ ދުވަސް އައިސް ޖެހިއްޖެއެވެ. ފަރުހާދު ރަށު ބޯޓުން މަފަހަރު މާލެ އައީ ދެވަނަ ދެކަމަކުއެއް ނޫނެވެ. މައިޝާ ރަށަށް ގެންދާށެވެ. މާލޭގައި ހޭދަކުރި ދުވަސްތަކުގައި މައިޝާ ހުރި ގޭގެ ދެމަފިރިން މައިޝާއަށް ބެހެއްޓި އޯގާތެރިކަމަށްޓަކައި ފަރުހާދު\nލިޔުނީ : ޢަބްދުލް ހާމީދު ޢަބްދުއްﷲ / ސޫރަޖު ބ.ހިތާދޫ | 20 މާރިޗު 2013\nދުވަސްތައް ވޭތުވެގެން ދިޔަ ގޮތް ވެސް ނޭންގެއެވެ. އެންމެ ފަހުން މައިޝާ ދުވަސްތަކަކަށް ފަހު މާލެއިން ފައި އުފުރާލަން ވީ ދުވަސް އައިސް ޖެހިއްޖެއެވެ. ފަރުހާދު ރަށު ބޯޓުން މަފަހަރު މާލެ އައީ ދެވަނަ ދެކަމަކުއެއް ނޫނެވެ. މައިޝާ ރަށަށް ގެންދާށެވެ. މާލޭގައި ހޭދަކުރި ދުވަސްތަކުގައި މައިޝާ ހުރި ގޭގެ ދެމަފިރިން މައިޝާއަށް ބެހެއްޓި އޯގާތެރިކަމަށްޓަކައި ފަރުހާދު އެދެމަފިރިންނަށް ޝުކުރު ޢަދާކުރިއެވެ.\nރަށަށް ދާންޖެހޭވަގުތު ކުޑަތަން ވަމުން ދިޔަވަރަކަށް މައިޝާގެ ހިތުގެ ހިގުންވެސް އަވަސްވަމުން ދިޔައެވެ. އަފްލަޙް އާއި ދުރަށް މާދުރަށް ދާންޖެހޭތީއެވެ. މައިޝާ އެންމެ ދެރަވީ އެންމެ ފަހުފަހަރަށް ބައްދަލުކޮށްލަންވެސް އަފްލަޙްއަށް އާދެވޭނެ ގޮތް ނުވުމުންނެވެ. ރިޒޯޓްގައި މާބޮޑަށް ބިޒީވުމުންނެވެ. އެއަށްވުރެ ބޮޑަށް މައިޝާ ދެރަވަނީ ދެން ބައްދަލު ވެވޭނެ ދުވަހެއްވެސް ނޭންގޭތީއެވެ.\nޚިޔާލުތަކަކަށް ގެއްލިފައި ސިޓިންރޫމްގައި އިން މައިޝާ ސިހިގެންދިޔައީ އޭނާގެ ފޯނު ރިންގުވާއަޑަށެވެ.\n" ހަލޯ ..........އަފޫ....... ދެންއަޅެ ނާދެވޭނެތަ "\n" އާނ ލޯބީ ވަރަށް މަސައްކަތް ކޮށްފިން އެކަމަކު ނެތް ހަމަ އެއް ގޮތްވެސް /....... ވަރަށް ސޮރީ އެނގޭ ކޮންއިރަކުން ފުރަނީ " އަފްލަޙް އޭނާއަށް ނުދެވުނު ކަމަށްޓަކައި މައިޝާގެ ކިބައިން މާފަށް އެދުނެވެ.\n" އޯކޭ........ ކުޑައިރުކޮޅެއް ފަހުން މިއުޅެނީ ފުރަންދާން ........ ބައްޕަ ބުނީ އަންނާނަމޯ ... މައި ބަލާ ފުރަންވީމަ" މައިޝާގެ އަޑުގައި ވަނީ މާޔޫސީކަމެވެ. ފޫހިކަމެވެ. މާލެ ދޫކޮށްފަައި ދާންޖެހޭތީކަން ގައިމެވެ. އެކަމަކުވެސް އެނޫންގޮތެއްވެސް ނޯނާނެ ނޫންހެއްޔެވެެ.\n" އެހެންތަ ......... ރަށަށް ދިޔައީމަ އަހަރެންމަތިން ހަދާން ވާނެބާ ......... " އަފްލަޙް އެހެންބުނީ މައިޝާ ދެރަކުރުމުގެ ގަސްތުގައެއް ނޫނެވެ. ސަމާސާ ކޮއްލުމުގެ ބޭނުމުުގައެވެ.\n"އަހަންނަކަށް އިތުބާރެއް ނުކުރަންތަ....... އަހަރެން އަބަދުވެސް ހުންނާނީ އަފޫގެ މީހެއްގެ ގޮތުގައޭ " އަފްލަހް އެހެން ބުނުމުން މައިޝާގެ އަޑު ކުރަކިވިއެވެ .\n" މައިންބަފައިން އެހެންމީހަކާ އިންނަން ބުނެފިއްޔާ ދެންކީއްކުރާނީ "\n" އަފޫ ކީކޭ ކިޔަންތަ ތިއުޅެނީ ....... މީހަކާ ނީދެ ހުންނަން ޖެހުނަސް އަފޫ ނޫން މީހަކާ މައިއެއް ނީންނާނަން ..... ގަބޫލުކޮށްބަލަ " މައިޝާއަށް ރޮވޭގޮތް ވިއެވެ.\nއެހެންކަމުން އަފްލަޙްވެސް ދެން އެމައުޟޫ އާއިގެން ކުރިއަކަށް ނުދެއެވެ. އަފްލަޙް ދެންބެލީ ކޮންމެވެސް އެހެން ވާހަކައެއް ދައްކައިގެން މައިޝާ ހިތްހަމަ ޖައްސައި ދެވޭތޯއެވެ. އެތައް އިރަކު ވާހަކަ ދައްކައިގެން އެންމެފަހުން އަފްލަޙް އެކަންވެސް ކާމިޔާބު ކުރިއެވެ.\nރަޝީދާ އަވަދި ނެތި ބަދިގެތެރޭގައި އެކި ބާވަތްތަކުގެ ތަކެތި ތައްޔާރުކުރުމުގައި އުޅޭއިރު އަތްގާތް ކޮށްދޭން ޝައުޝަން (މައިޝާގެ އެންމެ ގާތް ރަޙްމަތްތެރިޔާ ) އުޅެއެވެ. ބޯޓް ރަށަށް އަންނަނީ ހަވީރުގެ ވަގުތު ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާތީ ، ހެދިކާގެ ބާވަތްތަކުގެތެރެއިން މައިޝާއަށް އެންމެ ކަމުދާ ބާވަތްތައް ތައްޔާރު ކުރެވޭތޯ ރަޝީދާ ބެލިއެވެ. ރަޝީދާއަށް ، އެހީތެރި ވުމުގައި އެއްވެސް ވަރުބަލި ކަމެއް ފޫހިކަމެއްނެތި ، ޝައުޝަންވެސް އުޅެމުންގެންދިޔައީ ދުވަސްތަކަށްފަހު އޭނާގެ އެންމެގާތް ރަޙްމަތްތެރިޔާ އަންނާތީއެވެ.\nހަވީރުގެ ވަގުތު ވެއްޖެއެވެ. ބޯޓް އަންނާތީވެ ރަށުގެ ވަރަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ދެޖިންސުގެ މީހުންނާއި ކުދިން ރަށުގެ ބަދަރަށް ޖަމާވެފައި އޮތެވެ. ގިނައީ މާލެއިން އެމީހުނާ ގުޅުމެއް އޮތް ކޮންމެވެސް ބައެއް މާލެއިން އަންނާތީ އައިސް ހުރި މީހުންނާއި ، ބޯޓުންގެންނަ މުދަލާއި ހަވާލުވުމަށް އައިސް ހުރި މިހުންނެވެ. ރަޝީދާއިާއި ޝާއުޝަންއަށް އެތަނަށް އައިސް ހުއްޓެވުނު އިރުގައި ބޯޓްވެސް ރަށުގެ ނެރުން ވަންނަނީއެވެ.\nމާގިނައިރުތަކެއްނުވެ ބޯޓް ބަދަރަށް ކައިރި ކުރުމާއެކު މީހުން ބޯޓުން ފައިބާން ފަށައިފިއެވެ. ރަޝީދާއަށް މިހާރު ކެތްކުރެވެނީކީ ނޫނެވެ. އޭނާގެ ހުރި ހަމައެކަނި ދަރިފުޅު މައިޝާ ދެކޭހިތުންނެވެ. މައިޝާގެ ހާލަކީވެސް މިއީއެވެ.\nއެހެންފަހުން އެވަގުތުވެސް ޖެހިއްޖެއެވެ. މީހުންތަކުގެތެރެއިން މައިޝާ އާއި ފަރްހާދު ބޯޓުންފައިބައިގެން އައިސް ރަޝީދާމެން ތިބިތަކަށް އަތުވައްޖެއެވެ.\n" ދަރިފުޅާ ކިހިނެއްތަ ... ދައްތަމެން ގަދަތަ" ދަރިފުޅުގެ އަތުގައި ހިފާލަމުން ރަޝީދާ އެހިއެވެ.\n" ރަގަޅު މަންމާ ...... ދައްތަމެން ސަލާމްްބުނި މަންމައަށް ....... އަހަ ޝައުޝަންވެސް އެބަހުރިން ދޯ ..... ކަންތައްތައް ރަގަނޅުތަ "\n" ރަގަނޅު ............ މައިޝާ ހާދަ ފަލަވެއްޖޭ " ލާނެއްފާޑަކަށް ޝައުޝަން ބުންޏެވެ.\n" އަޅެ މަފަލަތަ މަންމާ...... ފަލައެއްނޫންދޯ " މައިޝާ މަންމައަށް ދޯދިނެވެ. އެކަމާ އެއްބަސްވުމުގެ ގޮތުން ރަޝީދާ ވެސް ބޯޖަހާލިއެވެ.\n"ދެން މިތާ ނުހުރެ ދޭބަލަ އެމަންޖެ ގޮވައިގެން ގެއަށް .... އަހަރެން ދާނަށް މުދާ ބޭލީމަ އެއްޗެހިތައް ހިފައިގެން " ފަރުހާދު މިހެން ބުނުމުން ތިންމީހުން ވެސް ގެއާއި ދިމާއަށް މިސްރާބު ޖެހިއެވެ.\n" މަންމާ ހާދަ ބައިވަރު އެކި ވައްތަރުގެ ހެދިކާ ހަދާފައޭ މިހުރީ ......... އެނެއްކާ އަހަންނަށް އެންމެ މީރު އެއްޗެތި " މައިޝާ ހުރީ އެދިކާތަށް ފެނިފައި ހައިރާންވެފައެވެ.\n" އެހެންނު ވާނީ ............ ރަޝީދައްތަގެ ހުރި ހަމައެކަނި ފުރާނަ ވީއްޔަ .............. ހުރިވަރެއް ދައްކާނެއެއްނު" ޝައުޝަން ހީގަތެވެ.\n" ޝައުޝަންވެސް އުޅުނޭ މަންމައަށް އެހީވަން އެހެންވެ ތިހާ ބައިވަރު އެއްޗެހި ހެދިފާ ތިހުރީވެސް ...."\n" ނިމުނީތަ ............. ދޭބަލަ ދެންވެސް އަވަހަށް ފެންވަރަށް ...... މަމިހުރީ މައިޝާ ގޮވައިގެން ހިގާލަން ދާންވެގެން " ސައިބޮއި ނިމުމުން ޝައުޝަން ބުންޏެވެ.\n" މިއަދަކު ނޫން ދޯ .......... މިހުރީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބޮލަށް އެބުރުން އަރާފައި .......ހީވަނީ މިހާރުވެސް ބޯޓްގައި ހުރެވޭހެން ....... އަހަރެން ބޭނުމީ ކޮޑަކޮށް މިއަދު ރެސްޓް ކޮށްލަން ........... މާދަމާ ދާނީ އެނގޭ " މައިޝާ ހަގީގަތުގައިވެސް ހުރީ ވަރަށް ވަރުބަލި ވެފައެވެ. އޭނާ ބޭނުންވަނީ އަވަހަށް ފެންވަރާލައިގެން ކުޑަކޮށް ނިދާލާށެވެ. އަދި އަވަހަށް ކޮޓަރިއަށް ދިއުމަށް މައިޝާ ތެެޅިފޮޅިގަތް އެހެން ބޭނުމެއްވެސް އެބައޮތެވެ. އަފްލަޙްއާއި ގުޅުމަށެވެ. އެހެންކަމުން ކޮޓަރިއަށް ވަނުމަށްފަހު އެންމެ ފުރަތަމަވެސް މައިޝާ ކުރި ކަމަކީ، އަފްލަޙްއަށް ގުޅުމެވެ.\n" ރަށަށް ދެވުނީތަ ލޯބީ............. ދަތުރު ކިހިނެއްތަ ...... ވަރަށް ކަނޑު ގަދަދޯ ........ މަގެ ލޯބި ހޮނޑުލާލާ އަގައިންވެސް ބުނެލެވޭ ވަރު ނުވަނީތަ " މައިޝާއަށް ވާހަކަ ދައްކާލާނެ އެންމެ ފުރުޞަތެއްވެސް ނުދީ ހުރިހާ ވާހަކައެއް އެއްފައްޗަކަށް އަފްލަޙް އަމުނާލިއެވެ.\n" އަފޫ ފުރުޞަތެއް ދީގެންނެއްނު މައި އަށް ވާހަކަ ދެއްކޭނީ ............. އަފޫ އަކަށް ގުޅުނީކީ ނޫން ރަށަށް ދެވުނުތޯ ބަލާކަށްވެސް ...... އެންމެ ފަހުން އަހަންނަށް މިޖެހުނީ ގުޅަންވެސް " އަފްލަޙް ނުގުޅާ ހުރުމުގެ ސަބަބުން މައިޝާ ޝަކުވާކުރިއެވެ.\n"މައި ބުނީމެއްނު ރަށަށް ގޮސްފައި ގުޅަނަމޭ ...... އެހެންވެ ހަމަ ގަސްތުގައި ނުގުޅާ މަޑުކޮށްލީ "\n"އެހެންތަ ... އަފޫ ހީކުރީތަ ދެން އަހަރެން ނުގުޅާނެއޭ .................. އަފޫ ބޭނުވަ ނަނީތަ އަހަރެންގެ މަތިން ހަދާންނައްތާލަން " މައިޝާ ހުރީ ހިތްހަމަ ނުޖެހިފައެވެ. އަފްލަޙްގެ ބަސްމަގު ހުރި ގޮތުންނެވެ\n" މައި ތިހެން ހިތައްވެސް ނާރުވަބަލަ ........ މައި ދެކެ އަފޫ ވަރަށް ލޯބިވެ............. ދުވަހަކުވެސް ދެން މައިގެ ހިތުގަ ޖެހޭ އެއްވެސްކަމެް އަފޫ ނުކުރާނަށް ............ ދެން ނިކަން ހީލަބަލަ " މައިޝާ ހިތްހަމަ ނުޖެހުނުކަށް އެނގުމުން އަފްލަޙް ސީރިއަސް ވިއެވެ\n" އޯކޭ ..... އަހަރެން ގަބޫލުކުރަމޭ ......... އަފޫތީ އަހަރެންގެވެސް ލޯބި ...... އަހަރެންގެ ފުރާނައަށް ވެސް ބޮޑަށް އަފޫދެކެ އަހަރެން ލޯބިވޭ "\n" ހާދަ އުފާވެއްޖޭ " އަފްލަހް ހުރީ އުފަލުން ފޮޅިފައެވެ.\n" އަފޫ އެހައްބޭއްވީއޭ ... މިއުޅެނީ ފެންވެސް ނުވަރާ ފަހުންގުޅާނަން "\n" މަޑުކޮއްލަބަލަ .. އެހާ ގިނައިރެއްވެސް ނުވެއެއްނު .......... މިހާރު އަހަންނަށް ފުރީ ޓައިމެކޭ " އަފްލަޙް ހުރީ ފޯނު ބާއްވާ މޫޑެއްގައެއް ނޫނެވެ.\n" އަޅެ މިރޭވެސް ގުޅޭ ނެއްނު ... ދެން އިހަށް ބާއްވާ ޕްލީޒް ... ދަތުރުު ވަރު ބަލި ވެފައޭ މިހުރީ .. ކުޑަކޮށް ނިދާލަށް ބޭނުންވެގެން މިއުޅެނީވެސް" މައިޝާ ހަޤީޤަތުގައިވެސް ހުރީ ވަރަށް ވަރުބަި ވެފައި ކަމުން ްއކަން ހާމަކުރިއެވެ.\n"އެހެންތަ .. ކުރިންވެސް ތިހެން ބުނިނަމަ.............. އޯކޭ މިރޭ ގުޅާނަން .... ލަވްޔޫ "\nދުވަސްތައް މާޒީއާއި އެކުވަމުން ގޮސް މައިޝާވެސް ސްކޫލް ނިމިއްޖެއެވެ. މިދުވަސްތަކުގައިވެސް މައިޝާއާއި އަފްލަޙްގެ ލޯބީގެ ބާބު ހަމަ އެގޮތުގައި ކުރިއަށް ދިޔައެވެ. ލޯބީގެ ގުލްޝަން ފަރިވެ ފޮޅި ތާޒާކަންމަތީ ކުރިއަށް ދޮިޔައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެހެން ކަމަކާ މައިޝާއަށް ކުރިމަތިލާން ޖެހިއްޖެއެވެ . މައިޝާއާއި އެއްއުނުރެއްގެ ކުއްޖެއް ކަމުގައިވާ އެރަށު ޝާއިން ކިޔާ ކުއްޖެއް މައިޝާއަށް ލޯބި ހުށައަޅާފިއެވެ.\n-\tނުނިމޭ -


އަކްޝޭ އަށް އެކްތާ ކަޕޫރްގެ ކޮމެޑީ ފިލްމެއް\nފުލުފުލުގައި ފިލްމުތަކަށް ސޮއިކުރަމުން އަންނަ އެކްޓަރު އަކްޝޭ ކުމާރު، ޕްރޮޑިއުސަރު އެކްތާ ކަޕޫރްގެ ފިލްމަކަށް ވެސް ސޮއިކޮށްފި އެވެ.\nކަރިޝްމާގެ ވެބް ސީރީޒް އަންނަ މަހު\nކުރީގެ މަޝްހޫރު ބަތަލާ ކަރިޝްމާ ކަޕޫރް އެނބުރި އެކްޓިން އަށް އަންނަ ވެބް ސީރީޒް "މެންޓަލްހުޑް" އަންނަ މަހުގެ ތެރޭގައި ސްޓްރީމްކުރާ ގޮތަށް ނިންމައިފި އެވެ.\n"އޭކް ވިލަން 2" އަށް ކިއާރާ؟\nޖޯން އަބްރަހަމާއި އަދިތިޔާ ރޯއި ކަޕޫރް ބަތަލުންގެ ރޯލު ކުޅޭ ފިލްމު "އޭކް ވިލަން 2" ގެ ބަތަލާގެ ރޯލަށް ކިއާރާ އަދުވާނީ ސޮއިކޮށްފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެފި އެވެ.\nކަރަން ޖޯހަރްގެ ދަރުމާ ޕްރޮޑަކްޝަނުން މި މަހުގެ 21 ގައި ސިނަމާތަކަށް ގެންނަ ބިރުވެރި ފިލްމު "ބޫތު: ޕާޓް ވަން-ހޯންޓެޑް ޝިޕް" ގެ ޓީޒާއެއް ދައްކައިލުމަށް ފަހު، ފިލްމުގެ ޓްރެއިލާ އަންނަ ހޯމަ ދުވަހު ބެލުންތެރިންނަށް ދޫކޮށްލަން ނިންމައިފި އެވެ.\nއެކްތާ، ކަރަން އަދި ކަންގަނާ އަށް ޕަދުމާ ޝްރީ\nއެކި ދާއިރާތަކުން ގައުމަށް އަގުހުރި ހިދުމަތްތައްކުރާ މީހުންގެ އަގު ވަޒަންކުރުމުގެ ކުރުމުގެ ގޮތުން އިންޑިއާ ސަރުކާރުން ދޭ ޕަދުމާ ޝްރީ އެވޯޑް މި އަހަރު ފިލްމީ ދާއިރާ އިން މަޝްހޫރު ތިން ފަންނާނަކަށް ދޭން ނިންމައިފި އެވެ\nޑައިރެކްޓަރު މޯހިތު ސޫރީ 2014 ގައި ގެނެސްދިން ކާމިޔާބު ފިލްމު "އޭކް ވިލަން" ގެ ދެވަނަ ބައި ޖޯން އަބްބަރަހްމާއި ސިދާތު މަލްއުތުރާއާ އެކީގައި ގެނެސްދޭން ނިންމައިފި އެވެ.\nޔާޝްރާޖް ފިލްމްސް (ވައިއާރްއެފް) އިން ޕްރޮޑިއުސްކުރާ "ޖަޔޭޝްބާއީ ޖޯރްދާރު" ގެ ޝޫޓިން އެކްޓަރު ރަންވީރު ސިންގް ފަށައިފި އެވެ.\nދެހާސް ފަނަރައިގައި ރިލީޒްކުރި ހޮލީވުޑްގެ ފިލްމު "ދަ ގާލް އޮން ދަ ޓްރޭން" އަސްލަކަށް ބަލައިގެން ހަދާފައިވާ ހިންދީ ފިލްމު އަންނަ އަހަރުގެ މެއި 8 ގައި ރިލީޒްކުރާ ގޮތަށް ހަމަޖައްސައިފި އެވެ.\n"ޔޭ ހޭ ޗާހަތޭ" އަކީ "ޔޭ ހޭ މޮހައްބަތޭން" ގެ ސްޕިން-އޮފް\nސްޓާ ޕްލަސް އިން މިހާރު ދައްކާ އެކްތާ ކަޕޫރްގެ ސިލްސިލާ "ޔޭ ހޭ މޮހައްބަތޭން" ނިންމައިލަން ތައްޔާރުވަމުން އަންނަ އިރު، އެ ސިލްސިލާގެ ވާހަކައިން ކުރިފަޅުވައިގެން ގެނެސްދޭ އާ ސިލްސިލާ "ޔޭ ހޭ ޗާހަތޭ" އަންނަ މަހު ދައްކަން ފަށަން ނިންމައި، ޕްރޮމޯއެއް ވެސް ދައްކާލައިފި އެވެ.\n"ނާގިން 4" އަންނަ މަހު؛ އާ ޕްރޮމޯއެއް ވެސް ނެރެފި\nގިނަ ބަޔަކު އިންތިޒާރުކުރަމުން އަންނަ، އެކްތާ ކަޕޫރްގެ ޓީވީ ސިލްސިލާ "ނާގިން 4" އަންނަ މަހު ގެނެސްދޭން ފަށާނެކަން ކަށަވަރުކޮށް ދިނުމާ އެކު، ސިލްސިލާގެ އާ ޕްރޮމޯއެއް ދައްކާލައިފި އެވެ.\nޓީވީ ބަތަލާ ކްރިސްޓަލަށް ބޮލީވުޑްގެ ބޮޑު ފިލްމެއް\nއިންޑިއާގެ މަޝްހޫރު ޓީވީ ބަތަލާ ކްރިސްޓަލް ޑި ސޫޒާ ވެސް ބޮލީވުޑްގެ ބޮޑު ފިލްމަކަށް ސޮއިކޮށްފި އެވެ.\nއަންނަ މަހުގެ 27 ގައި ރިލީޒްކުރާ، ކަރަން ޖޯހަރުގެ ދަރުމާ ޕްރޮޑަކްޝަންގެ ފިލްމު "ގުޑް ނިއުޒް" ގެ ޓްރެއިލާ ބަލާފައި ހީހީ ހަލާކުވެއްޖެ ކަމަށް އެކްޓަރު އާމިރު ޚާން ބުނެފި އެވެ.\n"ނާގިން 4" ގެ ދެވަނަ ބަތަލާ އަކީ ޖޭޒްމިން\nކަލާޒް ޗެނަލުން ގެނެސްދޭ، އެކްތާ ކަޕޫރްގެ ކާމިޔާބު ސިލްސިލާ "ނާގިން" ގެ4ވަނަ ސީޒަން ގެނެސްދޭން ތައްޔާރުވަނުން އަންނަ އިރު، މި ސިލްސިލާގައި މި ފަހަރު ހަރުފައެއްގެ ރޯލް ކުޅޭ ދެވަނަ ބަތަލާ އަކީ ޖޭޒްމިން ބާސިންކަން ކަށަވަރުވެއްޖެ އެވެ.\nސުޕަހީރޯ ޓްރިލޮޖީއެއްގެ ގޮތުގައި "ނާގިން"\nއިންސާނުންގެ ކިބައިން ބަދަލުހިފަން އަންނަ ހަރުފަ އަށް ބަދަލުވާ އަންހެނުންގެ ވާހަކަ އަކީ އިންޑިއާގައި އަބަދު ވެސް ވަރަށް ހިނގާ ވާހަކައެކެވެ. އެކްތާ ކަޕޫރް ކަލާޒް ޗެނަލުން ގެނެސްދޭ "ނާގިން" ސިލްސިލާ އަކީ ވެސް ބެލުންތެރިންގެ މެދުގައި ވަރަށް މަގުބޫލު މީގެ ސިލްސިލާއެކެވެ.\nބަޖާޖްގެ ރޯލް ދެން ކުޅޭނީ ވިވާން ބަޓޭނާ؟\nސްޓާ ޕްލަސްގެ ޓީވީ ސިލްސިލާ "ކަސޯޓީ ޒިންދަގީ ކީ" ގައި ބަޖާޖްގެ ރޯލް ކުޅެމުން ދިޔަ ކަރަން ސިންގް ގްރޯވާ އެ ރޯލް ދޫކޮށްލުމުން، ބަޖާޖްގެ ކެރެކްޓާ އިން ދެން ފެންނާނީ ވިވާން ބަޓޭނާ ކަމަށް ބެލެވެން ފަށައިފި އެވެ.\nއެކްތާގެ ފިލްމަކަށް ސާރާ އާއި ވިކީ\nއެކްތާ ކަޕޫރް ޕްރޮޑިއުސްކުރާ ކޮމެޑީ ރޮމޭންޓިކް ކޮމެޑީއަކަށް ސާރާ އަލީ ޚާނާއި ވިކީ ކޯޝަލް ސޮއިކޮށްފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެފި އެވެ.\n"ކޭޓީނާ" އަކީ އެކްތާގެ ވާހަކަ އަށް ވެދާނެ\nއެކްތާ ކަޕޫރް ޕްރޮޑިއުސްކޮށް، ޑިޝާ ޕަޓްނީ ލީޑް ރޯލް ކުޅޭ ފިލްމު "ކޭޓީނާ" ގެ ފަސްޓްލުކް ދައްކައިލުމާ އެކު މި ފިލްމަކީ އެކްތާގެ ވާހަކަ ކިޔައިދޭ ފިލްމަކަށް ވެދާނެ ކަމަށް ބުނާ ވާހަކަތަކަށް ބާރުދޭ ވާހަކަތަކެއް އޭނާ ދައްކައިފި އެވެ.\nއަންނަ މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހު ރިލީޒްކުރަން ނިންމި، ނީލް ނިތިން މުކޭޝްގެ ފިލްމު "ބައިޕާސް ރޯޑް" އަންނަ މަހުގެ 8 އަށް ފަސްކޮށްފި އެވެ.\nއިންޓަނޭޝަނަލް ބޮޑެތި މުބާރާތްތަކުން އިންޑިއާ އަށް މެޑެލްތައް ހޯދައިދީފައިވާ އިންޑިއާގެ ކުޅަދާނަ ބެޑްމިންޓަން ތަރި ސައިނާ ނެހްވާލްގެ ވާހަކަ ކިޔައިދޭ ފިލްމުގެ ޝޫޓިން ފަށައިފި އެވެ.\nކަރަން، ބަޖާޖް ކެރެކްޓާ ދޫކޮށްލައިފި\nސްޓާ ޕްލަސް އިން ދައްކަމުން އަންނަ ސިލްސިލާ "ކަސޯޓީ ޒިންދަގީ ކޭ" ގައި ބަޖާޖްގެ ރޯލް ކުޅެމުން އަންނަ ކަރަން ސިންގް ގްރޯވާ އެ ރޯލް ދޫކޮށްލަން ނިންމުމާ ގުޅިގެން މި ވަގުތަށް އޭނާގެ ބަޖާޖްގެ ކެރެކްޓާ އަށް ނިމުމެއް ގެންނަން ނިންމައިފި އެވެ.


Dhivehin baheh neyhi! | Mihaaru\nޚިޔާލު / ކޮވިޑް-19\nދިވެހިން ބަހެއް ނޭހި!\nމާލެ މިއަދު ލޮކްޑައުން ކޮށްފައި ވަނިކޮށް، ބަޔަކު މަގުމައްޗަށް ނުކުމެ ބާޒާރު ކުރުމުގައި.---ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/މިހާރު\n16 އެޕްރީލް 2020 - 21:20\nއަހަރެމެން ހަމަ ހަގީގަތުގައި ވެސް ސިއްހީ މާހިރުންގެ ބަހެއް ނޭހި އެވެ. ގިނަ ވަގުތު ގޭގައި ތިބުމަށާއި ބޭރުގައި އުޅޭ އިރު ވެސް ސޯޝަލް ޑިސްޓެންސިން އަށް ސަމާލުވުމަށް އެދި އެ މީހުން ކުރި އާދޭހަށް ދިނީ ބީރު ކަންފަތެކެވެ. ބައެއް މީހުން އެ ވާހަކަތައް ބޭނުންކުރީ ސައިމޭޒުތަކާއި ކޮފީތަކުގައި މީހުން ހެއްވައިލުމަށެވެ. އިއްޔެ ވެސް ކިއޫއެއްގައި ތިން ފޫޓު ދުރުގައި ހުރުމަށް ބިދޭސީ ޑޮކްޓަރަކު ދިވެއްސެއްގެ ކައިރީ އެދުމުން އޭނާ އަށް ދިނީ ހަމަލަ އެވެ. މިއީ އަހަރެމެންގެ ދިވެހިންގެ ހާލަތެވެ.\nކޮރޯނާވައިރަސްގެ ނުރައްކާތެރިކަން ދިވެހިންނަށް ވުރެ ބޮޑަށް އެނގޭނެ ބަޔަކު ތިބޭނެހެން ހިއެއް ނުވެ އެވެ. އެހާ ވަރަށް، އެ ވައިރަހުން ފެތުރޭ ކޮވިޑް-19 ބަލީގެ ވާހަކަ ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި އާންމެވެ. އިންޓަނެޓުގެ މި ޒަމާނުގައި ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ފުރާފައި އޮތީ ޗައިނާ އާއި އިޓަލީ އާއި އެމެރިކާ ފަދަ ގައުމުތަކަށް ދިމާވި ވާހަކަތަކެވެ. ދިވެހިންނަކީ ފޭސްބުކާއި ޓުވިޓާ އަށް ދެވިހިފާފައި ތިބި ބައެކެވެ. ގައިމު ހޭލުންތެރިވާނެ އެވެ. ރާއްޖޭގެ މީޑިއާތަކުގައި މި ނޫން ވާހަކައެއް މި ދުވަސްވަރު ނެތެވެ.\nދިވެހި މީޑިއާތަކުގެ 90 ޕަސެންޓް ކޮންޓެންޓަކީ ކޮރޯނާވައިރަހާ ގުޅޭ އެކި ވާހަކަތަކެވެ. އެތައް ބައެއްގެ މަގްބޫލުކަން ހޯދި، ކޮވިޑް-19ގެ ތަރުޖަމާން މުހައްމަދު މަބްރޫކް އަޒީޒް ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ދެ އިރު އަދި ފަހުން ދުވާލަކު އެއްފަހަރު މީޑިއާ ބްރީފިން ބާއްވައި ދެއްކެވީ ހަމަ ކޮވިޑް-19 ގެ ވާހަކަ އެވެ. ބޭރުގައި ނޫޅުމަށް އެދި މަބްރޫކް އާދޭސްކުރެއްވި އެވެ. ދިވެހިންގެ ހިތްތައް އަތުލައިގަނެވޭ ގޮތަށް، އެ ވަގުތަކަށް ފައްތާލައްވައިގެން އޭނާ ވާހަކަތައް ގެނެސްދެއްވި އެވެ. ބަލީގެ ނާޒުކް ކަމާއި ރާއްޖެ އަށް މި ބަލި ފެތުރިއްޖެ ނަމަ ވާނެ ގޮތް އިހުސާސް ކުރެއްވޭތީ އެވެ.\nމި ބަލި ދެ މިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ޖެހި 126،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން މިހާތަނަށް މަރުވެއްޖެ އެވެ. ހަތަރު ލައްކަ އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ބަލިން ރަނގަޅު ވިޔަސް އެއްވެސް ފަރުވާއެއް މިހާތަނަށް ހޯދިފައި ނެތުމަކީ މީގެ ނުރައްކާތެރިކަން އެންމެ ބޮޑު ސަބަބެވެ.\nއަހަރެމެން ކަހަލަ ނިކަމެތި، އަމިއްލަ ހާލައިގެން ނޫޅެވޭ ގައުމެއްގައި އެންމެ މީހަކަށް މިފަދަ ބައްޔެއް ޖެހި، އެ ފެތުރެން ފަށައިފި ނަމަ ވާނެ ގޮތް އިހުސާސްވީ ކިތައް މީހުންނަށް ބާވަ އެވެ؟ މާލެ އިން ކޮވިޑް-19 އަށް އިއްޔެ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މީހަކު ޕޮޒިޓިވްވެ، ހާލަތު ބަލައިލިއިރު ކަމުދާކަށް ނެތެވެ. ރާއްޖޭގެ ސިއްހީ ދާއިރާގެ އޮފިޝަލުން ކެނޑިނޭޅި ދެއްކި އެއްވެސް ވާހަކައެއް އަޑު އެހިހެނެއް ހިއެއް ނުވެ އެވެ. ނަތީޖާ އިން ދައްކަނީ ދިވެހިން ބަސް ނޭހިކަމެވެ.\nމިއަދުގެ މީޑިއާ ބްރީފިންގައި ޑރ. އަފްޒަލް ވާހަކަ ދައްކަވަނީ: މާލެ އިން ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮޒިޓިވްވި މީހާގެ ކޮންޓެކްޓްސް ގިނަ ކަމުން ހައިރާންވެވަޑައިގަންނަވާ---ފޮޓޯ: އަހުމަދު އަވްޝަން/މިހާރު\nނޭޝަނަލް އިމަޖެންސީ އޮޕަރޭޝަން ސެންޓަރު (އެންއީއޯސީ) ން މިއަދު ބޭއްވި މީޑިއާ ބްރީފިންގައި އެޗްޕީއޭގެ ޑރ. އިބްރާހިމް އަފްޒަލް ހާމަކުރެއްވި މައުލޫމާތުތަކަށް ބަލާއިރު އަހަރެމެންގެ ހާލަތު ވަރަށް ގޯހެވެ. މިދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި ސަރުކާރުގެ އޮފީސްތަކާއި ސްކޫލްތަކާއި މިސްކިތްތައް ބަންދުކޮށްގެން އަހަރެމެން ކުރި ކަންތައްތައް ދިޔައީ ހަމަ ތޮޅިއަށް ދޯއޭ އެ ވާހަކަތައް އަހާފައި ހިތަށްއަރަ އެވެ.\nޑރ. އަފްޒްލް ވިދާޅުވީ މާލެ އިން ފުރަތަމަ ޕޮޒިޓިވްވި މީހާއާ އެންމެ ފަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި 200 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ކޮންޓެކްޓް ވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އެ ގުރޫޕްގެ ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ މަސް ދަތުރާއި ޕާޓީ ވެސް ބާއްވައިފަ އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ސަރުކާރުން ބޮޑެތި ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅައި، ބޭރުތެރޭގައި ނޫޅުމަށް އިލްތިމާސް ކުރަމުން އަންނަނިކޮށް، މިހާ ގިނަ ބަޔަކު ކޮންޓެކްޓް ވާނެ ކަމަށް ހީނުކުރައްވާ ކަމަށެވެ. އޭނާ އެހެން ވިދާޅުވީ، ކަމުގެ ބޮޑުކަމާއި ސިއްހީ އޮފިޝަލުންނާއި ސަރުކާރުގެ އާދޭސްތަކަށް ގިނަ ދިވެހިން ކިޔަމަން ނުވިކަން އަންގައި ދިނުމަށް ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.\nކޮންޓެކްޓް ޓްރޭސިން ހެދުން އަދިވެސް އޮތީ ކުރިއަށެވެ. އަދި 22 ތަނެއް ބަންދުކޮށް ފިޔަވަޅުތައް އަންނަނީ އަޅަމުންނެވެ.\nމާލޭގައި ކާފިއު ހިންގި ދުވަހެއްގައި ބޭރުގައި އުޅުނު ދެ މީހަކާ ފުލުހަކު ސުވާލު ކުރަނީ.---ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/މިހާރު\nމާލެއިން ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮޒިޓިވްވި ފުރަތަމަ ކޭސް އަށް އެކަނި ބެލިޔަސް އަހަރެމެން ދިވެހިން ތިބީ ބޯހަރުކަން މަތީގައިކަން އެނގެ އެވެ. ފަރުދީ ޒިންމާ ނެގުމެއް ނެތެވެ. ބައެއް މީހުން ކަންކަން ނެގީ މަޖަލަކަށެވެ. ކެފޭތަކާއި ރެސްޓޯރަންޓުތައް ބަންދު ކުރުމުން މަގުމަތީގައި އެކަކު އަނެކަކާ ޖެހި ތިބެ، ކޮފީ ބުއިން އާދައަކަށް ހެދީ އެވެ. މާލޭގައި ހަފުތާއެއް ވަންދެން ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ހަވީރު5އިން ރޭގަނޑު 8 އަށް ކާފިއު އިއުލާން ކުރީމާ ވެސް އެ ގަޑީގައި ބޭރުތެރޭގައި އުޅުމުން ކޮންމެ ދުވަހަކު އެވްރެޖްކޮށް 150 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންނާ ފުލުހުން ސުވާލު ކުރަން ޖެހުނެވެ. މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ މީހުން އެ ހަފުތާގައި ތިބެނީ ރޭގަނޑު އަށެއް ނުޖަހައިގެންނެވެ. ހަމަ އަށެއް ޖެހުމާ އެކު، ކޮޅުކޮޅަށް އެއްފަހަރާ އެތައް ބަޔަކު ދުއްވައި ގަންނަނީ އެވެ.\nމާލެ ކަހަލަ ތޮއްޖެހިފައިވާ ތަނެއްގައި ކޮވިޑް-19 ފެތުރިއްޖެ ނަމަ ހާލަތު މެދުވެރިވާނެ ދަތި ގޮތްތައް ލޮކްޑައުންގައި މި އޮތް 24 ގަޑިއިރަށް ވުރެ ގިނަ ވަގުތު އަހަރެމެން ތަޖުރިބާ ކޮށްފީމެވެ. މިދިޔަ 24 ގަޑިއިރު ދިޔައީ ޑެލިވަރީ ނިޒާމު ހަމަޔަކަށް ނޭޅުވި ތިއްބަ އެވެ. ޑެލިވަރީ ކުރި ތަކެތި ނުލިބި ބައެއް މީހުން ތިބޭތާ 24 ގަޑިއިރު ވީ އެވެ. މިއީ އަދި އެންމެ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް އެތައް ސަތޭކަ ބަޔަކަށް މި ބަލި ޖެހި، ސިއްހީ ނިޒާމަށް ނުތަކާ ވަރަށް ހިނގައްޖެ ނަމަ ވާނެ ގޮތް އިހުސާސް ކޮށްބަލާށެވެ. މި އުޅެނީ އަދިވެސް ވެންޓިލޭޓަރު ހަމަނުކުރެވިގެންނެވެ.\nއަހަރެމެން ދިވެހިން، މީހުން ދައްކާ ވާހަކައާ ގުޅުވައިގެން މަޖާ ވާހަކަތައް ފަތުރަން ވަރަށް މޮޅުވާނެ އެވެ. ޖޯކް ޖަހަން ވެސް މޮޅުވާނެ އެވެ. މި ފަހަރު ވެސް މަބްރޫކް ދެއްކެވި ވާހަކަތަކުން، ބޭނުންވާ ތަންތަންކޮޅު ހަދައިގެން މަޖާކުރީ އެވެ. އެކަމަކު މަބްރޫކާއި އެހެން އޮފިޝަލުން ދެއްކެވި ވާހަކަ އިން އިބްރަތް ހާސިލްކުރީ ކިތައް މީހުން ބާވަ އެވެ؟ ޑޮކްޓަރުން ކެނޑިނޭޅި ދެއްކެވި ވާހަކަތަކާ މެދު ފުންކޮށް ވިސްނައި، ދުނިޔޭގެ ތަޖުރިބާ އިން ފިލާވަޅު ލިބިގަތް ބަޔަކު އެބަ ތިބި ހެއްޔެވެ؟ މިއަދު ވެސް ލޮކްޑައުން އުވައިލައިފި ނަމަ އަހަރެމެން ދިވެހިން ދުއްވައި ގަންނާނީ ގުރޫޕް ހަދާފައި ކޮފީ އަށާއި ސަޔަށެވެ. އަނގަތަޅާށެވެ. މުޅި ދުނިޔެ އަށް ކުރިމަތިވެގެން މި އުޅެނީ ކިހާ ބޮޑު ކަމެއް ކަން ވިސްނާލުމެއް ނެތި އެވެ.\nސިއްހަތު ބަލިތައް ސިއްހީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ މުހައްމަދު މަބްރޫކް އަޒީޒް (ރައީސް އޮފީސް) މާލެ ލޮކްޑައުން އަސްދަނޑި\n97 ކޮމެންޓް, 189 ރިއެކްޝަންސް\nގަ މާރީ ކީ ނޫން ޖާހިލުކަން ބޮޑީ ، ދިވެހިން ނެއްނު މީހަކުބުނާ ވާހަކަ އެއް ގަބޫލުކޮއްފިޔާ އެ މީހަކު ދެރަވަރުވީ ،ދެން އަނެއްކަ މަކީ އަ މިއްލަ އެދުންވެސް ބޮޑީ ، ނެގެން އޮތްފައިދާވެސް ނަގަނީ\nތިއީ ހަގީގަތް. ގިނަދިވެހިން ހަމަ ގަމާރީ.\nބަސްނާހާ މަގުމަތީގައު އުސޫލާއި ޚިލާފަށް އުޅޭ މީހުން ކުއަރަންޓީން ފެސިލިޓީތަކުގައި 28 ދުވަހަށް އެކަހެރިކުރަންވީ.. އެވެސް ފޯނު އަތުލާފައި. އޭރުން ހުންނާނީ އެއްޗެއް ދަސްވެފައި.\nކަރަންޓީނު ފެސިލިޓީ އަށް ގެންގޮސް ދައުލަތުން އެމީހުން ބަލަހައްޓަން؟ ގެންދާންކަމެއް ނެތް. ވީއެންމެ ބޮޑުކޮށް ޖޫރިމަނާކޮށްފަ ގޭގަ ކަރަންޓީނުކުރަންވީ. ނިކުމެއްޖިއްޔާ ޖަލަށް.\nއެއްބަޔަކު އުޅެނީ ވަގުތުގެ ފައިދާ ނަގާ ލީޑަރު ޖަލުން ނުނެރެވިގެން\nދިވެހިން ބަސްނާހާ. ޕާޓީ ކޮށް މަސްދަތުރު ދިއުމުން ފެތުރުނީ. އަދި އަނެއްކަމަކީ ހެލްތުން ފްރަންޓު ލައިނުގައި އުޅުނު އިރު ސިޓީ ކައުންސިލް ކޮށްފަ އޮތް ކަމެއް އެބައޮތްހޭ؟ ގަމާރަކަށް ނޫނީ މާލޭގެ އާބާދީ އަށް މަދަު ފިހާރަތަކަކުން ޑެލިވަރީ ކޮށްދެވޭނެކަމަށް ހިސާބެއް ނުޖަހޭނެ. ޑެލިވަރީ ކެޕޭސިޓީވެސް އަންދާސާ ކުރެވިފައެއް ނެތް. އިންތިޒާމެއްވެސް ނެތް. ރެޑްއެލާޓު އައީމަ ސީދާ ގެއިން ނުކުމެގެން ގޮސް ފާސްވެސް ހޯދަން ޖެހެނީ. އެއީ ކުރިން ކުރެވޭނެ ކަމެއް.\nމާލޭގަ ދިރިއުޅޭ އާބާދީއަށް ކެޕޭސިޓީ އޮތީ ކޮން ކަމެއްގަތޯ؟ ދިރާގާއި އިރީދޫއިންފެށިގެން، ސައިހޮޓާތަކާ މަގުތަކަށް ބަލާލީމަ ކެޕޭސިޓީ ފެނޭތޯ؟\nބަސް ނާހަނީ މިކަމުގައި އެކަނި ، އެއް ނޫން! އެކަމަކުވެސް މުސްލިމުން.\nޕޮލިސް އަށް މިކަމެއް ހައްލެއް ނުކުރެވުނު، ބަންދުގެ މާނަ ދަސް ކޮށްދޭން ސައިކަލުގެ ދޫވެސް ނަގަން ޖެހޭ، ލަޓި ބުރިން އަޅާ ލަންވެސް ޖެހޭ. މަގުތަކުގާ ބަންގާޅީން ގިނަ ކަމަށް ފެެނޭ، ސަޕްލައި ކުރާ މީހުންނަށް ލޭބަލް ޖަހާފަ ހުންނަ ވެސްޓެއް ލާން އަންގާ. އެ ފަދަ މީހުން ނޫން އެކަކަށްވެސް ބޭރު ގަ ނުއުޅެވޭނެ. މިހާރު ވެސް މާލަސް ވެއްޖެ.\nދިވެހިން ނާހާނެ ބަހެއް. އަބަދުވެސް އިނގޭނީ މީސްމީޑިޔާ ތެރޭގަ ފާޑުފާޑުގެ އެއްޗިހިކިޔަން\nޢަހަރެ މެންގެ ގިނަ މީހުންނަކީ މަވަރެއް ނެތިގެން އުޅޭބަޔެއް ގޮތެއް ނެތްބައެއް އިހުތިރާ މުކުރަން ނޭގޭބައެއް އެހެންވެ ކޮލެރާތެރޭގައި ރައީސް ނާސިރު ރައްޔަތުން ބަސްއެހުމަށް މަޖުބޫރުކުރީ އަދި ސިގެއްލާތެރޭގައި ރައިސް މައު މޫންވެސް ގަަބާރުން ރައްޔަތުން ބަސްއެހު މަށް މަޖުބޫރުކުރީ މީދިވެހިން ދުއްރާދައްކައިގެން މައިތިރިވާނީ\nބަޑައްތޯ މަރުވަންވީ ނުވަތަ ބަލިންތޯ ދައުލައްތް ހިންގަން ހަވާލުވެތިބި ފަރާތްތައް ތައްޔާރު ނުވާކަން އެގެނީ.. ލަދުގަންނަ ވަރުވޭ ކަ މެއް ދި މާވީ މަ ހައްލުކުރަން ނޭންގޭ އެއްވެސް އިންތިޒާ މެއް ނެތް ޕްލޭނިންގް ވެސް ގޯސް2ހަފްތާ3ހަފްތާ ކަރުދާސް ކުޅު މުގަ ވެރިން ކުފޫހަ މަނުވާ ބައެއްކަން މިހާރު ސާބިތުވެއްޖެ.


India Hospital Ehge ICU Gai Oiy Meeheh Ge Gaigai Meedhaa Dhaiy Elhi Massala Eh Boduvehje - Vaguthu\nއިންޑިއާ ހޮސްޕިޓަލެއްގެ އައިސީޔޫގައި އޮތް މީހެއްގެ ގައިގައި މީދާ ދަތްއެޅި މައްސަލައެއް ބޮޑުވެއްޖެ\nއިންޑިއާގެ ހޮސްޕިޓަލެއްގެ އައިސީޔޫގައި ފަރުވާ ދެމުން ދިޔަ ބަލި މީހެއްގެ ގައިގައި މީދަލެއް ދަތް އެޅި މައްސަލައެއް ބޮޑު ވެއްޖެއެވެ.\nމީޑިއާ ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުން މީދާ ދަތް އަޅާފައިވަނީ މުމްބާއީގައި ހުންނަ ސަރުކާރު ހޮސްޕިޓެލެއްގައި ފަރުވާ ދެމުން ދިޔަ އުމުރުން 24 އަހަރުގެ ފިރިހެނެއްގެ ގައިގައެވެ.\nއެ މައްސަލަ ބޮޑުވެފައިވަނީ މީދާ ދަތް އެޅިތާ މާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް އެ މީހާ މަރުވުމާއި ގުޅިގެންނެވެ.\nއޭނާ އަކީ ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަނގުރާ ބޭނުން ކުރުމުގެ ސަބަބުން ފުރަމޭ ހަލާކު ވެގެން އައިސީޔޫގައި ފަރުވާ ދެމުން ދިޔަ މީހެކެވެ.\nމީދަލެއް ދަތް އެޅުމުގެ ސަބަބުން އެ މީހާ މަރުވި ނަމަވެސް، އޭނާ އަށް ފަރުވާ ދެމުން ދިޔަ ހޮސްޕިޓަލުގެ މެނޭޖްމެންޓުން ބުނެފައިވަނީ އޭނާ މަރުވެފައިވަނީ މީދާ ދަތް އެޅުމުގެ ސަބަބުން ނޫން ކަމަށާއި އެކަމުގެ ސަބަބުން އޭނާގެ ލޮލަށް އެއްވެސް ކަހަލަ ގެއްލުމެއް ނުވާ ކަމަށެވެ.\nސްރިނިވާސަން ޔެލަޕާ ނަމަކަށް ކިޔާ އެ މީހާގެ ގާތް މީހަކު މީޑިއާތަކަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ބުނީ، މީދާ ދަތް އަޅާފައިވަނީ އޭނާގެ ލޯ ކައިރީގައި ކަމަށެވެ.\nއޭނާގެ ކޮއްކޮ މީޑިއާތަކަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ބުނެފައިވަނީ އޭނާ މަރުވުމުގެ ކުރިން އާއިލާއަށް އޭނާގެ މޫނު ނުދައްކާ ކަމަށާއި މޫނު ދައްކާފައިވަނީ މަރުވި ފަހުން ކަމަށެވެ.\n"ބޭބެއަށްވީ ގޮތަށް އެހެން ބަލި މީހުންނަށް ވެގެން ނުވާނެ. ބޭބެއަށް އިންސާފު ބޭނުން. ބޭރުގައި ބައިތިއްބައިގެން އެކަންކަން ހިނގިއިރު އަންގާނުލާ ތިބީ. މި މައްސަލަ ފުލުހުންނަށް ހުށަހަޅާނަން" އޭނާގެ ކޮއްކޮ ބުނެފައިވެއެވެ.\nހޮސްޕިޓަލުގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ މީދާ އުޅޭ ކަމަށް ބުނުމާއި ގުޅިގެން ހޮސްޕިޓަލުގައި މަސައްކަތް ކުރާ ޑޮކްޓަރަކު ބުނީ މީދާގެ ފުށުން ސަލާމަތްވުމަށް ފިޔަވަޅުތައް ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި އަޅާނެ ކަމަށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އޭނާ ވަނީ ބަލި މީހުން ވޯޑުގައި ކާ ތަކެތި ބަހައްޓާ ކަމަށް ބުނެ އެފަރާތްތައް ބަދުނާމު ކޮށްފައެވެ.\nތޫފާން "ގުލާބް" އިންޑިއާއަށް އަރާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު\nއޮގަސްޓް 3, 2021 17:26\nކިޔެކޭ ދޯ ދެން ކިޔާނީ މިތާ!!! މިއީ މިރާއްޖެ ތަރައްގީ ކުރުމައް ކަރުހިއްކައިގަނެގެން މި ތާންގަ ވަކި ބައެއްގެ މަދަދާ އެކު ވަކި ހިއްޕައިގެން ތިބި އިންޑިޔާގެ ސިއްހީ ހާލަތު ހުރި ގޮތް!!!


Eagles aa evvarukoh champion TC in league ge ahdana ufulaalaifi | Mihaaru\nއީގަލްސްއާ އެއްވަރުކޮށް ޗެމްޕިއަން ޓީސީން ލީގުގެ އައްޑަނަ އުފުލާލައިފި\nލީގުގެ ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދުމަށް ފަހު ޓީސީގެ ކުޅުންތެރިން އުފާފާޅުކުރަނީ.-- ފޮޓޯ: އަހުމަދު ނިޝާތު/ މިހާރު\n01 ޑިސެމްބަރ 2018 - 00:17\nމި މެޗަށް ޓީސީ ނުކުތްއިރު އެ ޓީމަށް ވަނީ ލީގުގެ ޗެމްޕިއަންކަން ކަށަވަރުވެފަ އެވެ. އެއީ ޓީސީއާ ލީގަށް ވާދަކުރި މާޒިޔާ މިއަދު ހަވީރު ކުޅުނު މެޗުން މިދިޔަ އަހަރުގެ ޗެމްޕިއަން ނިއު ރޭޑިއަންޓާ 4-4 އިން އެއްވަރުވުމުންނެވެ. މިރޭގެ މެޗު ފެށުމުގެ ކުރިން އީގަލްސްގެ ކުޅުންތެރިން ވަނީ ޓީސީ ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދުމުގެ ޝަރަފުގައި އެ ޓީމަށް ގާޑް އޮފް އޮނާ އެއް ދީފަ އެވެ.\nޓީސީން ލީގު ނިންމާލީ 40 ޕޮއިންޓާ އެކު އެވެ. ދެ ވަނައިގައި އޮތް މާޒިޔާ އަށް 38 ޕޮއިންޓް ލިބުނުއިރު، އީގަލްސް ތިން ވަނަ ހޯދީ 36 ޕޮއިންޓާ އެކު އެވެ. މިދިޔަ އަހަރުގެ ޗެމްޕިއަން ނިއު އަށް ލިބުނީ ހަތަރު ވަނަ އެވެ. އެ ޓީމު ސީޒަން ނިންމާލީ 28 ޕޮއިންޓާ އެކު އެވެ.\nމެޗަށް ފަހު ޓީސީގެ ކޯޗު މުހައްމަދު ނިޒާމް (ނިޒާމްބެ) ބުނީ އާންމުކޮށް ލީގުގެ ފަހު މެޗު ފެންނަނީ ވަރަށް ފޯރިކުޑަކޮށް ކަމަށާއި މިރޭގެ އެހާ ފޯރިގަދަކޮށް ދިއުމުން އެ ހިތްހަމަ ޖެހުން އެބައޮތް ކަމަށެވެ.\n"އާންމުގޮތެއްގައި ލީގުގެ ފަހު މެޗުގައި މާ ބޮޑު ފޯރިއެއް ނޯވޭ. އެކަމަކު ފެނިއްޖެ އީގަލްސް އިން ދެ ވަނަ ހޯދުމަށް ވަރަށް މޮޅަށް ކުޅުނުތަން އަސްލު ވަރަށް ހިތްހަމަ ޖެހޭ. މިއީ ހަގީގަތުގައި މުޅި ޓީމުން އެކީގައި ކުރި މަސައްކަތް،" ނިޒާމްބެ ބުންޏެވެ.\nޓީސީގެ ކެޕްޓަން ބޭންޑް އަޅައިގެން މިރޭގެ މެޗުގައި ކުޅުނީ އެ ޓީމަށް އެންމެ ގިނަ ދުވަސްވަންދެން ކުޅުނު ޔާމީން އިބްރާހިމް (ޔާމްބެ) އެވެ. މިރޭގެ މެޗުގައި ވެސް ޓީސީގެ ފުރަތަމަ ހަމަލާ އުފެއްދީ އެ ޓީމަށް ލީގު ހޯދައިދިނުމުގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރި އަލީ އަޝްފާގު (ދަގަނޑޭ) އެވެ. މެޗު ފަށައިގެން 40 ސިކުންތު ތެރޭގައި ދަގަނޑޭ ޖެހި ބޯޅަ ދިޔައީ އަރިމަތިން ބޭރުންނެވެ.\nލަނޑު ޖެހުމަށް ފަހު ޓީސީގެ ސައްޓު އުފާފާޅުކުރަނީ. -- ފޮޓޯ: އަހުމަދު ނިޝާތު/ މިހާރު\nފުރަތަމަ 10 މިނިޓް ތެރޭ އީގަލްސް އަށް ވެސް ވަނީ ދެ ފުރުސަތެއް ތަނަވަސްކޮށްފަ އެވެ. އޭރިއާތެރެއިން އީގަލްސްގެ މުހައްމަދު ނާއިމް އަށް ލިބުނު ފުރުސަތުން އޭނާ ފައިގައި ބޯޅަ ލައްވާލާ ގޮތެއްނުވި އެވެ. އަހުމަދު ރިޒުވާން (ރިޒޭ) ޖެހި ބޯޅަ ޓީސީގެ ކީޕަރު ކިރަން ޝެމްޝޮން ވަނީ މަތަކޮށްފަ އެވެ.\nޓީސީ އަށް ލީޑުނަގައިދިނީ މެޗުގެ 20 ވަނަ މިނިޓްގައި އިބްރާހިމް ވަހީދު ހަސަން (އިއްބެ) އެވެ. އޭރިއާ ބޭރުން އިއްބެ ފޮނުވާލި ބޯޅަ ގޯލަށް ވަނީ އީގަލްސްގެ ސްރީލަންކާ ކީޕަރު ސުޖަން ޕެރޭރާ އަތްމަތިން ގޮހެވެ. އޭގެ ދެ މިނިޓް ފަހުން އިއްބެ އަށް ލިބުނު ފުރުސަތުން އޭނާ ޖެހި ބޯޅަ ކީޕަރު ސުޖަން ވަނީ ހުއްޓުވައިފަ އެވެ.\nމެޗުގެ 26 ވަނަ މިނިޓްގައި ޓީސީގެ ލީޑުފުޅާކޮށްދިނީ ދަގަނޑޭ އެވެ. އީގަލްސް ދެ ޑިފެންޑަރުން ކައިރީގައި ތިއްބައި ދަގަނޑޭ އަށް ލިބުނު ފުރުސަތުން އޭނާ ވަނީ ކީޕަރު ސުޖަން އަށް އެއްވެސް ފުރުސަތެއް ނުދީ ހަނި އޭންގަލުން ގޯލުގެ ތެރެއަށް ބޯޅަ ފޮނުވާލައިފަ އެވެ.\nލިބޭ ފުރުސަތުތަކުގައި އީގަލްސް އިން ދިޔައީ ޓީސީގެ ފަހަތަށް ބާރުބޮޑުކުރަމުންނެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މެޗުގެ 35 ވަނަ މިނިޓްގައި ނާއިމް ވަނީ އީގަލްސް އަށް ލަނޑެއް ޖަހައިދީފަ އެވެ. ސަމީހު މޫސާ (ސަމިއްޓެ) ނަގައިދިން ހުރަހަކުން ނާއިމް ވަނީ ގޯލުގެ ދުރު ކަނަށް ބޯޅަ އަމާޒުކޮށްލައިފަ އެވެ.\nދެ ވަނަ ހާފްގެ ކުޅުން ފަށައިގެން ފުރަތަމަ ފަސް މިނިޓް ތެރޭ އީގަލްސްގެ ނާއިމަށް ނަތީޖާ ހަމަހަމަކުރަން ދެ ފުރުސަތެއް ލިބުނުއިރު ބޭނުމެއް ނުކުރެވުނެވެ. ފުރަތަމަ ފުރުސަތުގައި ނާއިމްގެ ބޮލުގައި ބޯޅަ ލައްވާލާގޮތެއްނުވި އެވެ. ދެ ވަނަ ފަހަރަށް ފޮނުވާލުމުން ދިޔައީ އަރިމަތިން ބޭރުންނެވެ.\nއީގަލްސް އަށް މެޗުގެ 53 ވަނަ މިނިޓްގައި އެއްވަރުކޮށްދިނީ ރިޒޭ އެވެ. އޭރިއާ ތެރެއިން ލިބުނު ބޯޅަ ރިޒޭ ވަނީ ގޯލުގެ ތެރެއަށް ފަސޭހަކަމާ އެކު ފޮނުވާލައިފަ އެވެ. އޭގެ ހަތް މިނިޓް ފަހުން އީގަލްސް އިން ލީޑުނެގީ ޕެނަލްޓީ އަކުން ރިޒޭ ވައްދާލި ގޯލުންނެވެ. މި ޕެނަލްޓީ އަކީ ޓީސީގެ އޭރިއާ ތެރެއިން އެ ޓީމުގެ މުހައްމަދު ސާމިރު އީގަލްސްގެ ހުސެއިން ޝިފާއު (ކުރޯ) އަށް ފައުލުކުރުމުން ރެފްރީ ދިން ޕެނަލްޓީ އެކެވެ.\nއީގަލްސްގެ ހަތަރު ވަނަ ލަނޑު ޖަހައި ރިޒޭ އޭނާގެ ހެޓްރިކް ފުރިހަމަކުރީ މެޗުގެ 69 ވަނަ މިނިޓްގަ އެވެ. މިއީ އޭރިއާ ތެރެއިން ޓީސީގެ އަހުމަދު ފައްރާހު (ފައްރަ) އަތުގައި ޖެހުމުން ރެފްރީ ދިން ޕެނަލްޓީ އެކެވެ.\nއީގަލްސް އިން ދެ ގޯލުގެ ލީޑެއް ނެގުމާ އެކު ޓީސީން ކުރިއަށް ޖެހިގެން ކުޅެން ފެށި އެވެ. އަދި މެޗުގެ 74 ވަނަ މިނިޓްގައި ލަނޑެއް ޖެހި އެވެ. މި ގޯލު ކާމިޔާބުކުރީ އެ ޓީމަށް ކުޅޭ މިސްރުގެ ޑިފެންޑަރު އަލާ ނާސިރު އެވެ. ކީޕަރު ސުޖަން އަތުގައި ޖެހިފައި އަލާ އަށް ލިބުނު ބޯޅަ އޭނާ ވަނީ ގޯލުގެ ތެރެއަށް ފޮނުވާލައިފަ އެވެ.\nއިތުރުވަގުތުގެ ފަހު މިނިޓްގައި ޓީސީ އަށް އެއްވަރުކޮށްދިނީ ބަދަލު ކުޅުންތެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ކުޅެން އެރި ސައްޓު އެވެ. އޭނާ މި ލަނޑު ޖެހީ އިބްރާހިމް މަހުދީ (ފޭދޫ އިއްބެ) ދިން ބޯޅަ އަކުންނެވެ. މި ލަނޑާ އެކު ޓީސީ ކުޅުންތެރިން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އުފާފާޅުކޮށްފަ އެވެ.\nމެޗުގެ މޮޅު ކުޅުންތެރިއަކީ މިރޭ ސީޒަނުގެ އަށް ވަނަ ހެޓްރިކް ހެދި ރިޒޭ އެވެ. މުބާރާތުގެ އެންމެ މޮޅު ކީޕަރަކީ ޓީސީގެ ކިރަން އެވެ. އަދި ފެއާޕްލޭ ޓީމަކަށް ހޮވުނީ ކްލަބް ގްރީން ސްޓްރީޓްސް އެވެ. ޗެމްޕިއަން ޓީމަށް ތަށި ހަވާލުކޮށްދެއްވީ ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރު އަދި ނިއު ރޭޑިއަންޓުގެ ކުރީގެ ޗެއާމަން އަލީ ވަހީދު (ބަލަކް) އެވެ.\nމިރޭގެ މެޗުގެ މޮޅު ކުޅުންތެރިއަކަށް ހޮވުނު ރިޒޭ (ކ) އަށް އެފްއޭއެމްގެ ޖެނެރަލް ސެކްރެޓަރީ ހުސެއިން ޖަވާޒް އެވޯޑް ހަވާލުކުރަނީ. -- ފޮޓޯ: އަހުމަދު ނިޝާތު/ މިހާރު\nކްލަބް އީގަލްސް ޓީސީ ސްޕޯޓްސް ދިވެހި ޕްރިމިއާ ލީގް ދިރާގު ދިވެހި ޕްރިމިއާ ލީގު 2018\nތިޔަ ލީގެއް ނުބަލާނަން ނިއު އެނބުރި ނާންނަނީސް. ވަރަށް ދެރަވޭ މިހެންވާތީ. މަރުހަބާ ޓީސީ.\nމަހީ ނުކުރަން ދަނގަޑޭ ފެންވަރު ކުޅުންތެރިއެއް މިއިން ޒަމާނަކުވެސް ފެންނާނެ ކަމަށް. އެކަމަކު، ރިޒޭގެ ކުޅުން ފެނިފަ އުންމީދު އާލާވެއްޖެ. ޕާސިން، ކްލޯސް ކޮންޓްރޯލް، ކޮއްޓުމާ ނެއްޓުނުން، އެވެޔާނަސް، ހަމަޖެހިގެން އެކުޅެލާ ކުޅެލުން ވަރަށް ސަޅި. އަދި ކޮބާ ލަނޑުޖަހަން އެހާ ހުޝިޔާރު.\nއީގަލްސްގެ ކުޅުން ވަރަށް ފުރިހަމަ. މޯހަންގެ ކޯޗިން ވަރަށް ބާރާބަރޭ ބުނަން ޖެހެނީ. ވަރަށް ރަގަޅު ޕާސްތަކެއް މުހިންމު ދަޑިވަޅުގަ ޖަހައިގެން ކުޅެ ވަރަށް ރީތި ޗާސުތަކެއް ކްރިއޭޓްކުރި. މިއަންނަ އަހަރު މިއަށްވުރެވެސް ވަރުގަދަކޮށް އީގަލްސް ފެންނާނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރަން.\nލީގުގެ އެންމެ ފަހު އަދި ތަށިހަވާލުރާ މެޗައް ބައްސާމު ވަޑައިނުގަތީމަ އެގިއްޖެ އެބޭފުޅާ ފުޓްބޯޅައަށް ދޭ އަހައްމިއްތުކަން. ޝުކުރިއްޔާ ބައްސާމު.\nރޯމުގަ އެބައުޅޭ .. ބޭރުވާންވާއިރށް ދުނިޔެ ވަށާ ބުރުޖެހުމުގަ\nކުޅިވަރަށް ވަރަށް އިސްކަމެއް ދޭނެކަމަށް ވިދާޅުވި އާ ޔޫތް މިނިސްޓަރު ލީގުގެ ފަހު މެޗުން ނުވެސް ފެނުނު. ކޯޗެކޭތަ ދެން އަހަރުމެން ހިތައްވަރުވަންވީ؟\nލަންކާގަވީ ކޮންފަރަންސަކައް ގޮސް އިއްޔެ މާލެ ވަޑައިގަތީ\nއެއްގޮތަކަށްވެސް ނޭގެ އެފްއޭއެމްގެ ރައީސް އެތަން ހިންގަނީ ކިހިނެއްކަމެއް.. ސިޑި ބަރީގެ މެދަކާ ހިސާބުން މައްޗައް ހުރި ގޮޑިތަކުގަ އިދެގެން މެޗެއް ނުބެލޭ ރައީސް ހުވާކުރަން ކޮންމެ ދަނގަޑު ހޮޅިއްގަ ބޮޑު ބޯޑުތަކެއް ޖަހާފަ ނުނަގއި ހުރީމަ. އެއެއްޗެހި ނަގާނެ މީހަކު ބައްސާމުއަށް ނުވީތަ؟ މީވަރު ރައީސަކު ފުޓްބޯޅައިގެ މައިއިދާރާގެ ބޮޑަކަށް ހުރެގެން ކުޅިވަރު ކުރިއަރާނީ ދެން ކޮންގޮތަކަށްތޯ ހިތައްމިއަރަނީ.\nނިއުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ދޯ ޓީސީއަށް ލީގު މި އުފްލާލެވުނީ .\nނުފޯރާފޮތިން ފޫގަޅަން އުޅުގެން ލަނޑު ލިބުނީމަ ދެން ކޮން ބޭކާރު ވާހަކައެއް.\nތިިހެން ކަލޭމެން ކިޔާފާނެތީ އަހަރުމެން މިރޭ ޕޮއިންޓެއް ހޯދީވެސް.4ގަ ދޯ ތި ނިންމާލީ؟\nއާނ ނިއު ދިން 40 ޕޮއިންޓު އެއީ... ??


Massala boduve, Akshay Housefull4ge shooting huhtaalanee\nމައްސަލަ ބޮޑުވެ، އަކްޝޭ ހައުސްފުލް 4ގެ ޝޫޓިން ހުއްޓާލަނީ\nއަކްޝޭ ކުމާރް: "ހައުސްފުލް 4" ގެ ޝޫޓިން ހުއްޓާލުމަށް އޭނާ ވަނީ އަންގާފައި --\nމިހާރު ފެންތަމިވެފައިވާ ޖިންސީ ފުރައްސާރައިގެ މައްސަލަތަކާއެކު އެންމެ ބޮޑު އަސަރެއް ކުރީ ކޮމެޑީ ފިލްމު ޕްރެންޗައިޒް "ހައުސްފުލް" ގެ ހަތަރު ވަނަ ފިލްމަށެވެ. މި މައްސަލަ މިހާ ހިސާބަށް އައީ ވެސް އެ ފިލްމުގައި މަސައްކަތްކުރަމުން ދިޔަ އެކްޓަރު ނާނާ ޕަޑްނޭކަރްއާ ހެދި އެވެ. ނާނާގެ ބޮލުގައި ޖިންސީ ފުރައްސާރައިގެ އިލްޒާމު އެޅުވީ ކުރީގެ އެކްޓްރެސް ތަނުޝްރީ ދައްތާ އެވެ.\nތަނުޝްރީގެ ތުހުމަތުތަކަށް ތަކުރާރުކޮށް އިންކާރުމުން އައިސް، ނާނާ މިހާރު ވަނީ އެ ފިލްމު ދޫކޮށްލަން ނިންމާފައެވެ. ނާނާ ފިލްމު ދޫކޮށްލީ މި ފިލްމުގެ ޑައިރެކްޓަރު ސާޖިދު ޚާން ވެސް ފިލްމު ދޫކޮށްލުމަށް ނިންމުމާ ގުޅިގެންނެވެ. ސާޖިދުގެ މައްޗަށް ވެސް ތިން އަންހެނަކު ވަނީ ޖިންސީ ފުރައްސާރައިގެ ތުހުމަތު ކޮށްފައި އެވެ.\nމައްސަލަގަނޑު އިތުރަށް ބޮޑުވެ މި ފިލްމުގައި ލީޑު ރޯލު ކުޅެމުން އަންނަ އެކްޓަރު އަކްޝޭ ކުމާރް މިހާރު ވަނީ ފިލްމުގެ ޝޫޓިންތައް މެދުކަނޑާލުމަށް ޕްރޮޑިއުސަރުންނަށް އަންގާފަ އެވެ. އަދި މި މައްސަލަ އިތުރަށް ތަހުގީގުކުރުމަށް ފަހު ނޫނީ ޝޫޓިންތައް އަލުން ނުފެށުމަށް އޭނާ ވަނީ އެދިފަ އެވެ.\n"ޖިންސީ ފުރައްސާރަ ކުރާ މީހުންނާއި އެކުގައި އަހަރެން މަސައްކަތެއް ނުކުރާން. އެފަދަ ފުރައްސާރަތައް ކުރިމަތިވެފައިވާ މީހުނަށް ވާހަކަދެއްކުމަށް ފުރުސަތު ދޭންޖެހޭނެ އަދި އެމީހުނަށް އިންސާފު ގައީމްކޮށްދެވެން ޖެހޭނެ،" އަކްޝޭ ކޮށްފައިވާ ޓުވީޓެއްގައި ބުނެފައިވެ އެވެ.\nބިޕާޝާ ވެސް ސާޖިދުއާއި ދެކޮޅަށް\nސާޖިދު މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރި ތިން އަންހެނުންގެ ތެރެއިން އެކަކީ ނޫސްވެރިޔާ ކަރިޝްމާ އުޕަދުޔޭ އާއި އެކްޓްރެސް ސަލޯނީ ޗޯޕްރާ އަދި ރޭޗެލް ވައިޓް އެވެ. މި މީހުންގެ ތެރެއިން ރޭޗެލްގެ ދިފާއުގައި ބިޕާޝާ ބާސޫ މިހާރު ވަނީ ވާހަކަދައްކާފަ އެވެ. ރޭޗެލް ތުހުމަތުކުރި ގޮތުގައި ސާޖިދު އޭނާއަށް ފުރައްސާރަކުރީ 2012 ވަނަ ފިލްމު "ހަމްޝަކަލް" ގެ ޝޫޓިންގެ ތެރެއިންނެވެ. އެ ފިލްމަކީ ބިޕާޝާ ލީޑު އެކްޓްރެސްގެ ގޮތުގައި ފެނިގެންދިޔަ ފިލްމެކެވެ.\nބިޕާޝާ ބުނީ "ހަމްޝަކަލް" ގެ ޕްރޮމޯޝަނަލް އިވެންޓުތަކުގައި ބައިވެރިވުން ހުއްޓާލީ ސާޖިދު ސަބަބުން ކަމަށެވެ. އޭނާއަކީ އަންހެނުނަށް ވަރަށް އިހުތިރާމު ކުޑަ މީހެއް ކަމަށް ބިޕާޝާ ވަނީ ބުނެފައި އެވެ. އަދި ފުރައްސާރައިގެ ވާހަކަތައް ފާޅުގައި އަންހެނުން ދައްކަމުން އަންނާތީ އުފާކުރާ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ބުންޏެވެ.\nއަކްޝޭއާއެކު ކްރިތީ ޝެނޮން، ކްރިތީ ކަރްބަންދާ، ބޮބީ ޑިއޯލް، ޕޫޖާ ހެޖް، ޖޯނީ ލީވާ، ރިތޭޝް ދޭޝްމުކް، ބޯމަން އިރާނީ، ނާނާ ޕަޑްނޭކަރް އަދި ޗަންކީ ޕާންޑޭ ކާސްޓުގައި ހިމަނާފައިވާ "ހައުސްފުލް 4" ސިނަމާތަކަށް ގެނައުމަށް ނިންމާފައި އޮތީ އަންނަ އަހަރު އޮކްޓޯބަރު 26 ގައި އެވެ.