ހައްޔަރުކުރި އެއްވެސް ދިވެއްސަކު ބޮމުގެ ހަމަލާތަކާއި ގުޅުމެއް ނެތް | Jazeera\tހައްޔަރުކުރި އެއްވެސް ދިވެއްސަކު ބޮމުގެ ހަމަލާތަކާއި ގުޅުމެއް ނެތް - Jazeera\nހައްޔަރުކުރި އެއްވެސް ދިވެއްސަކު ބޮމުގެ ހަމަލާތަކާއި ގުޅުމެއް ނެތް\nޢަލީ ޔާމީން April 27, 2019 112 views0\nސްރީލަންކާގެ ފުލުހުން ހައްޔަރުކޮށްފައިވާ ދިވެހި ހަ މީހުންނަކީ އެގައުމުގައި މިދިޔަ އާދިއްތަ ދުވަހު ދިން ބޮމުގެ ހަމަލާތަކާއި އެއްވެސް ގުޅުމެއް ނެތް ބައެއްކަން "ޖަޒީރާ ނިއުސް"އަށް ކަށަވަރުވެއްޖެއެވެ.\nލަންކާގެ ފުލުހުން ހައްޔަރުކޮށްފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކަކީ، އެ މީހާ ދިރިއުޅޭ ގޭގައި ދިރިއުޅޭ ޕޮލިޓިކަލް ސައިންސް ކިޔަވާ ކުއްޖެއްގެ އަތުން، ހައްދުފަހަނަ އަޅައިފައިވާ އިސްލާމިކް ސްޓޭޓްސް، އައިއެސް ޖަމާއަތުގެ މައުލޫމާތު ހިމެނޭ ފޮތެއް ފެނުމުން ހައްޔަރުކުރި މީހެކެވެ. އެ މައްސަލައިގައި ހައްޔަރުކޮށްފައިވަނީ ހަރު އުމުރުގެ ފިރިހެނެކެވެ.\n"ޖަޒީރާ ނިއުސް"އަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި އެގެއިން ފެނިފައިވަނީ "ބްލެކް ފްލެގްސް:ދަ ރެއިސް އޮފް އައިއެސް" ނަމަކަށް ކިޔާ އައިއެސްގެ މައުލޫމާތު ހިމެނޭ ފޮތެކެވެ. އަދި އެ ފޮތަކީ ލަންކާގެ ސަރުކާރުން ގަނެވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ދީފައިވާ، ލަންކާގެ ބޮޑެތި ބުކްޝޮޕްތަކުންވެސް ވިއްކާ ފޮތެއް ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވެއެވެ.\n"ޖަޒީރާ ނިއުސް"އަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ބަންދާއި މެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް މާދަމާ ހެނދުނު 10:00 ގައި އޭނާ ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރާނެއެވެ.\nލަންކާއިން ހައްޔަރުކުރެވުނު6މީހުންގެ ތެރެއިން ހަތަރު މީހުންނަކީ އިއްޔަ ހައްޔަރު ކުރެވުނު މީހުންނެވެ. އެ މީހުން ހައްޔަރުކޮށްފައިވަނީ ލަންކާގެ ލަޔަން ސިޓީ ނެގަމްބޯ އިންނެވެ. އަދި އެ މީހުންނަކީ ލަންކާގައި އެއަރކްރާފްޓް އިންޖިނިއަރިން ކިޔަވަމުން ގެންދާ ހަތަރު ދަރިވަރުންކަމަށް "ޖަޒީރާ ނިއުސް"އަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވެއެވެ.\nއެނގިފައިވާގޮތުން ދިވެހި ހަތަރު ދަރިވަރުން ހައްޔަރުކުރީ ލަންކާ ފުލުހުން އެމީހުން ދިރިއުޅެމުންދިޔަ އެޕާޓްމަންޓް ބަލާ ފާސް ކުރުމުގެ ތެރޭގައިި އެއަރރައިފްއެއް ފެނިގެނެވެ. އެ ރައިފަލް އަކީ ބައެއް ކަހަލަ ކުޅިވަރުތައް ކުޅުމަށްވެސް ބޭނުން ކުރާ ރައިފަލްއެކެވެ.\n"ޖަޒީރާ ނިއުސް"އަށް ކަށަވަރުވެފައިވާ ގޮތުގައި އެ ހަތަރު ދަރިވަރުންގެ ބަންދާއި މެދު ގޮތަށް ނިންމުމަށް ހޯމަ ދުވަހު ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރާނެއެވެ.\nފޮރިން މިނިސްްޓްރީން ވިދާޅުވެފައިވަނީ ލަންކާގެ ފުލުހުން ރާއްޖޭގެ ހަ މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ހައްޔަރު ކުރި6ވަނަ މީހާގެ ތަފްސީލެއް ފޮރިންގ މިނިސްޓްރީން ހާމަކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި އެއީ ކޮން މައްސަލައެއްގައި ހައްޔަރުކުރެވުނު މީހެއްކަމެއްވެސް ހާމަކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.


Hotelier Summitge haasa mehumaanakah M U Maniku\nހޮޓެލިއާ ސަމިޓުގެ ހާއްސަ މެހުމާނަކަށް އެމްޔޫ މަނިކު\nރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމްގެ އެއް ބާނީ ކަމަށްވާ މުހައްމަދު އުމަރު މަނިކު- ފޮޓޯ: ޓީޓީއެމް\nއަންނަ މަހު ރާއްޖޭގައި ބާއްވާ ޓްރެވަލް ޓްރޭޑް މޯލްޑިވްސް (ޓީޓީއެމް) ގައި އޮންނަ "ޓީޓީއެމް- ހޮޓެލިއާ ސަމިޓު" ގެ ހާއްސަ މެހުމާނަކަށް ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމްގެ އެއް ބާނީ ކަމަށްވާ މުހައްމަދު އުމަރު މަނިކު (އެމްޔޫ މަނިކު) ހަމަޖައްސައިފި އެވެ.\nރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމްގައި އެންމެ ބޮޑަށް އިންވެސްޓްކޮށްފައިވާ ދިވެހި ކުންފުނި ކަމަށްވާ ޔުނިވާސަލްގެ ޗެއާމަން އަދި އެމްޔޫ މަނިކަކީ މޯލްޑިވްސް އެސޯސިއޭޝަން އޮފް ޓޫރިޒަމް އިންޑަސްޓްރީ (މަޓީ) ގެ ވެސް ޗެއާމަން އެވެ.\nރާއްޖޭގައި ބާއްވާ ފުރަތަމަ ޓޫރިޒަމް ފެއާއާބެހޭ ގޮތުން އެމްޔޫ މަނިކު ވިދާޅުވީ ޓީޓީއެމްގެ ފަދަ ފެއާއެއްގެ މުހިންމުކަން ރާއްޖެއަށް ބޮޑު ކަމަށެވެ.\n"ޓޫރިޒަމް ދާއިރާގެ އެކަކު އަނެކަކާ ބައްދަލުވެ، މަޝްވަރާތައް ކުރުމަށްވެސް ޓީޓީއެމްގެ މުހިންމުކަން ބޮޑު،" މަނިކު ވިދާޅުވި އެވެ.\nމޯލްޑިވްސް ގެޓަވޭސް އިން އިންތިޒާމުކުރާ، ޓީޓީއެމް ހޮޓެލިއާ ސަމިޓް އޮންނާނީ ޖުލައި 12 ވަނަ ދުވަހު ހެނދުނު 9:00 އިން 1:00 އަށް ދަރުބާރުގޭގަ އެވެ. މި ބޮޑު އެއްވުމުގައި މަޝްހޫރު މޯޓިވޭޝަނަލް ޗެމްޕިއަން ޕައުލް މެކްނީވް ވެސް ބައިވެރިވާނެ އެވެ. ސަމިޓްގައި ޓޫރިޒަމް ދާއިރާގެ 100 އަށް ވުރެ ގިނަ ޕްރޮފެޝަނަލުން ބައިވެރިވާއިރު ރިސޯޓުތަކުގެ 80 ޖެނެރަލް މެނޭޖަރުން ބައިވެރިވާނެ އެވެ. މި ހަރަކާތް ވެގެންދާނީ ރާއްޖޭގައި މި ގޮތަށް ބާއްވާ ފުރަތަމަ ޓޫރިޒަމް އިވެންޓަށެވެ.\nޓީޓއެމް ފެއާ ބޭއްވުމުގެ މައިގަނޑު އެއް މަގުސަދަކީ ކުރިއަށް އޮތް ހަތަރު ވަރަށް އަހަރުގެ ތެރޭގައި ދެ މިލިއަން ޓޫރިސްޓުން ގެނެސް، ޓޫރިޒަމުން ލިބޭ އާމްދަނީ 3.5 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް ގެންދިއުމުގެ އަމާޒަށް ވާސިލްވުމެވެ. މި ފެއާގައި ރާއްޖެ އާއި ރާއްޖޭން ބޭރުގެ 150 ޓްރެވަލް އެޖެންޓުންނާއި 100 ރިސޯޓު/ ޓޫރިސްޓު ހޮޓާތަކުގެ އިސްވެރިންނާއި 50 ނޫސްވެރިން އަދި ޕީއާރު ފާމްތަކުން މި ފެއާގައި ބައިވެރި ވާނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން މި ފެއާއަކީ އެމްއެމްޕީއާރުސީ އާއި މަޓާޓޯ އަދި މަޓީ ފަދަ ޖަމިއްޔާތައް އެންޑޯޒްކޮށްފައިވާ ފެއާ އެކެވެ. މިފެއާގެ މީޑިޔާ ޕާޓްނަރަކީ "އަވަސް" އޮންލައިން އެވެ.\nނުހުޅުވި ހަތް ރިސޯޓާއި 229 ގެސްޓްހައުސް


Dharin busy: Mainbafain ekaniverikamaai veynugai! | Mihaaru\nދަރިން ބިޒީ: މައިންބަފައިން އެކަނިވެރިކަމާއި ވޭނުގައި!\nރަށެއްގެ މަގުމަތީގައި ހުރި ޖޯއްޔެއްގައި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހަކު މަޑުކޮށްލައިގެން: މުސްކުޅިވާ ދުވަހު އަޅާލާނެ މީހަކު ނެތުމުގެ މައްސަލަތައް އިންތިހާއަށް ދަނީ ގިނަވަމުން. -- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/މިހާރު\nދަރިންނާ ވަކިން ރަށުގައި ދިރިއުޅެނިކޮށް ބަލި ހާލު ބޮޑުވެ އައިޖީއެމްއެޗުގައި އެޑްމިޓްކުރީ އެވެ. ހަތް ދަރިން ތިބެ، މުސްކުޅި މަންމައާ އަޅައިލާނެ މީހަކު ނުވި އެވެ. ހޮސްޕިޓަލުގައި މަޑުކުރާނެ ވަގުތެއް އެއްވެސް ދަރިއަކަށް ނެތެވެ. އެކަމަކު ދުނިޔެ ދޫކޮށްފައިދާއިރު ވާރުތަވާން އޮތް ބިން އެންމެން ބޭނުންވެ އެކަމުގައި އުޅުނެވެ.\nމި ހިތްދަތި ހާލުގައި އޭނާގެ ހަޔާތުގެ ފަހު ދުވަސްތައް ގުނާތީ ކަމާ ބެހޭ އިދާރާތަކުން ހޯދަން ޖެހުނީ ދަރިން ޒިންމާކުރުވޭނެ ގޮތެވެ. ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުން އޭނާ ބެލެހެއްޓުމާއި ހަރަދުކުރަން ހުރިހާ ދަރިންނަށް މަޖުބޫރުވާ ގޮތަށް ތާވަލެއް ހަދައި އަމުރުކުރި އެވެ. ފުލުހުންނަށް އެންގީ އެ މީހުން އެކަން ކުރޭތޯ ބެލުމަށެވެ. އެ ވަރުން ވެސް ބަލާނެ ދަރިއަކު ނުވެ އެކަނި އޮވެ ދިރިއުޅުން ނިމިދިޔައީ އެވެ.\nދެން، މި ހިތްދަތިކަން ހިތުއަޅަން ޖެހުނު އެހެން މީހެކެވެ!\nއެޑްމިޓް ކުރުމުން އޭނާއަށް އެހީވާން ޖެހުނީ ނަރުހުންނަށެވެ. ދަރިންގެ ގެއިން ޖާގައެއް ނެތިގެން ހޮސްޕިޓަލަށް ދޫކޮށްލީ އެވެ. ނެޕީ ބަދަލުކޮށް, ކާންދީ, ހަމްދަރުދީގެ ބަހެއް ބުނެލައި އެކަނިވެރިކަން ފިލުވައިދިނީ މަރުވެގެން ދިއުމާ ހަމައަށް ވެސް އައިޖީއެމްއެޗުގެ ނަރުހުންނެވެ. ހައެއްކަ މަސް އެކަނިވެރިކަމާއި ހިތްދަތިކަމުގައި އޭނާ ހޭދަކުރި އެވެ.\nދެން އޮތީ، ހަޔާތުގެ ފަހު ދުވަސްތައް ދަރިންނާ އެކު ހޭދަކުރަން ބޭނުންވި ދެމަފިރިއެކެވެ.\nގޯތި ބަހާފައި ދެ ދަރިންނަށް ތަނަވަސްކަމާ އެކު ދިރިއުޅެވޭނެ ގޮތް ހޯދައިދިނެވެ. އެކަމަކު ކާއެތިކޮޅެއް ދިއްކޮށްލާނެ, ދުނިޔޭގައި ތިބިތޯ ބަލާނެ މީހަކު ނެތިގެން ޒިންމާ އުފުލީ ދައުލަތުންނެވެ. ކާން ލިބުނުތޯ ގައިން ތާހިރުވިތޯ ބަލައި ހެދީ ޖެންޑާ މިނިސްޓްރީގެ ކެއާ ވޯކަރުންނެވެ.\nހުޅުމާލޭ ކޮވިޑް ފެސިލިޓީޒްގެ އައިސީޔޫގައި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހަކަށް ފަރުވާދެނީ. --ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/މިހާރު\nރާއްޖޭގައި ކޮވިޑުގެ ހާލަތު އެންމެ ގޯސްވިއިރު, ހުޅުމާލެ ފެސިލިޓީ ތެރޭގައި ހިތްފަޅައިގެންދާ ވަރުގެ އެތައް ހާދިސާއެއް ހިނގި އެވެ.\nކޮވިޑް ޖެހުމުން އެތަނަށް ދޫކޮށްލީ އެވެ. އޮކްސިޖަން ގުޅާފައި އޮންނަ ބައްޕަ ނުވަތަ މަންމަ ބެލުމަކީ ނަރުހުންނާއި ޑޮކްޓަރުންގެ ޒިންމާއެއްގެ ގޮތުގައި ދެކިގެންނެވެ. ކަމެއް ބޭނުންވެގެން ގުޅިޔަސް ގިނައީ ފޯނު ވެސް ނުނަގާ ފަހަރުތަކެވެ. ކާނެ އެއްޗެއް ސާފުތާހިރު ވާނެ ގޮތެއް ނެތި ބައެއް މީހުން މަރުވީ ވަރަށް ނިކަމެތި ހާލުގަ އެވެ.\nމިއީ, އަޑުއަހަން އުނދަގޫ, ގަބޫލުކުރަން ދަތި މުޖުތަމައުގެ މިއަދުގެ ހަގީގަތުން ކުޑަ މިންވަރެކެވެ!\nމުސްކުޅިވާ ދުވަހު ވަރަށް ނިކަމެތި ހާލުގައި ދިރިއުޅުން ވޭތުކުރަން ޖެހިއްޖެ އެވެ. އެކަނިވެރި ކަމުގަ އެވެ. ލޯތްބާއި އަޅާލުމާއި އޯގާތެރިކަން އެންމެ ބޭނުންވި ދުވަހު ވަށާލާފައި ވަނީ ބިކަވެ ބާކީވެފައިވާ ކަމުގެ އިހްސާސްތަކެވެ.\nރަށެއްގެ އަތިރިމަތީގައި ބަޔަކު މަޑުކޮށްލައިގެން: އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުން ވަރަށް ރަނގަޅަށް ބަލަހައްޓައި ނަމޫނާ ދައްކާ އާއިލާތައް ވެސް އެބަތިބި. -- ފޮޓޯ/ މިހާރު\nކިތަންމެ ދަތި ހާލުގައި އުޅެން ޖެހުނަސް ވަރަށް ރަނގަޅަށް އާއިލާތަކުން ބަލަހައްޓާ އުމުރުން ދުވަސްވީ އެބަތިބި.\nއެކަމަކު މިއީ އެންމެން އުޅެން ޖެހިފައިވާ ހާލަތެއް ނޫން ކަން ވެސް ގަބޫލުކުރަން ޖެހެ އެވެ. ކިތަންމެ ދަތި ހާލުގައި ވެސް މައިންބަފައިންނަށް އަޅާލައި އިހްތިރާމާ އެކު ވަރަށް ރަނގަޅަށް ބަލަހައްޓާ ދަރިންނާއި އާއިލާތައް އެބަތިއްބެވެ. އެކަމަކު އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ބޮޑު ޕަސެންޓެއް ތިބީ ހިތްދަތިކަމާއި މާޔޫސްކަމުގައި ކަމަށް ބުނެވޭނެ ވަރުގެ ގިނަ މައްސަލަތައް ދަނީ ފެންމަތިވަމުންނެވެ.\nވަގުތެއް, ޖާގައެއް, އަޅާލުމެއް ނެތް!\nއުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ މައްސަލަތަކުގައި އުޅުއްވި ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނުގެ ކުރީގެ މެމްބަރަކު ވިދާޅުވީ ރަށްރަށުގައި އޭނާއެކު ހާލަތު ބެލި ޓީމުތަކުން ކަރުނަ އަޅައި ރުއި ކަމަށެވެ. މާޔޫސްކަމާއި އެކަނިވެރި ދިރިއުޅުމެއްގައި ހިތް ކުދިކުދިވެފައި ތިބި މީހުން ކިޔައިދިން ވާހަކަތަކުންނެވެ.\n"ގަބޫލުކުރަން ދަތި މިންވަރަށް ވަރަށް ވަރަށް ހާލުގައި އުޅޭ މީހުން އެބަތިބި," އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއުމުރުގެ ފަހު ދުވަސްތައް ބައެއް މީހުން ގުނަމުންދަނީ ހާލަތު ހުރި ގޮތުން މާލެ އަށް ބަދަލުވި ދަރިންގެ އިންތިޒާރުގަ އެވެ. އެއްވެސް ކަމެއް ނުކޮށްދިނަސް ބައެއް މީހުންގެ އޮތް އާދޭހަކީ ކުޑަމިނުން ދަރިންގެ ފޯނު ކޯލެކެވެ.\nމާލޭގެ ކުދި ތަންކޮޅުގައި ދިރިއުޅެން މަޖުބޫރުވެފައިވާ ދަރިންގެ ގެތަކުން މައިންބަފައިންނަށް ޖާގައެއް ނޯވެ އެވެ. އެކަން އެނގި ތިބެ ވެސް ދަރިން ދެކެ ވާ ލޯބިން ބައެއް މީހުން ރަށްރަށުގެ އަރާމު ދިރިއުޅުން ދޫކޮށްލަނީ އެވެ. ދަރިންގެ ގާތުގައި ތިބެން ބޭނުންވެގެން ދެމަފިރިންގެ އިނާޔަތުގެ 10,000ރ. ކުލިން ބައެއްގައި ހިފައި ސިޓިން ރޫމްގައި ދިރިއުޅުން ވޭތުކުރުމުގައި ވެސް ޝަކުވާއެއް ނެތި އެވެ.\nއުމުރުން ދުވަސްވީ ފިރިހެނަކު ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަން ހޮސްޕިޓަލުގައި: މައިންބަފައިން ބަލިވިޔަސް ޑޮކްޓަރަށް ދައްކާނެ ވަގުތުނުވެ ބަލި ބޮޑުވާ ފަހަރުވެސް ކުރިމަތިވޭ. -- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/މިހާރު\nދިމާވާ ކަންކަމުގެ ވާހަކަތައް އަޑު ނޭހިއަސް ނުވަތަ ދޭ ނަސޭހަތަކީ މުސްކުޅިވުމުން ދައްކާ "އެއްވެސް ތާކުންތާކު ނުޖެހޭ ވާހަކަތަކެއް" ގަބޫލުކުރިއަސް ހިތުގައި އެކަން ނުބާއްވަ އެވެ. ދަރިން ދެކެ ވާ ލޯތްބަތް ވެސް ބަދަލެއް ނާދެ އެވެ.\nއެ އުމުރުގައި އޮންނަ ހިތްދަތިކަމަކީ ބަލިވިޔަސް ގޮވައިގެން ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަން ދާނެ ވަގުތެއް ވެސް ދަރިންނަށް ނުވުމެވެ. މަންމަ އާއި ބައްޕަ ބަލަން ޖެހޭނީ ކޮން ދަރިއެއްތޯ ސުވާލު އުފެދޭ ހިސާބަށް އާއިލާ ތެރޭގައި މަސްލަހަތު ގެއްލި އެކަކު އަނެކަކަށް ރުޅިވެރިކަން އޮތުމެވެ.\nބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ނުބެލިގެން ނުވަތަ މައިންބަފައިންނާ އެކު ދިރިއުޅުން ވޭތުނުކުރަންވެގެން ދައުލަތުގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ގުރައިދޫ މަރުކަޒަށް ގެންގޮސްދޭން އެދޭ ފަހަރުތައް މަދެއް ނޫނެވެ. ދަރިންގެ އަޑުއަހާލަން ބޭނުންވެފައި، ބަލާ އަންނާނެތޯ ސުވާލުކޮށް އެ އިންތިޒާރުގައި ތިއްބައި މަރުވެފައި ވެސް އެބަތިއްބެވެ.\nއަނެއް ބަޔަކު މައިންބަފައިން ބަލަހައްޓަން ހަވާލުކުރަނީ ބިދޭސީންނާ އެވެ. ރަށްރަށުގައި ވެސް މިކަން އާއްމުވަމުން އަންނައިރު އެ މީހުންގެ ފަރާތުން އަނިޔާ ލިބިގެން ފެންމަތިވާ މައްސަލަތައް މަދެއް ނޫނެވެ.\nދަރިންނަށްޓަކައި ގުރުބާންވި މައިންބަފައިންނެވެ.\nއެންމެ އަޅާލުމާއި އޯގާތެރިކަން ބޭނުންވި ދުވަހު ހައްގު މަގާމަކީ މީއީ ހެއްޔެވެ؟\n"ދަރިން އުޅޭ ޔުނިފޯމް އަޅައިގެން ރަނގަޅު ވަޒީފާތަކުގައި. ތައުލީމީ ތަންދޮރު ދަންނަ މީހުން. ހިތްދަތިކަމަކީ އެފަދަ ބައެއް މީހުންގެ ހަމްދަރުދީއެއް ރަހުމެއް ކުލުނެއް މަންމަ އަށް ބައްޕަ އަށް ކާފަ އަށް މާމަ އަށް އޮތް ތަން ނުފެނުން," އެޗްއާރުސީއެމްގެ މެމްބަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nހުށަހަޅާ މައްސަލަތައް: ގިނައީ އަޅާލާނެ މީހަކު ނެތް މީހުން!\nޖެންޑާ މިނިސްޓްރީގެ ސްޓޭޓް މިނިސްޓަރު ފަޒްނާ ޝާކިރު ވިދާޅުވީ ދިރިއުޅުމުގެ ހާލަތު މުޖުތަމައުގައި ގަބޫލުކުރެވޭ ވަރަށް ވުރެން ދަށްކޮށް ހުރި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުން އެބަތިބި ކަމަށެވެ.\nއެ މީހުންނާ ގުޅޭ 62 މައްސަލަ 2020 ގައި ހުށަހަޅާފައިވެ އެވެ. ޖެހިގެން އައި އަހަރު 49 މައްސަލަ އެވެ.\n"މީގެތެރޭގައި ގިނައީ އަޅާލާނެ ފަރާތެއް ނެތިގެން ހުށަހެޅިފައި ހުރި މައްސަލަތައް. ޖިސްމާނީ ނަފްސާނީ މައްސަލަތައް ދިމާވާކަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރެވޭ އެޑްވޮކަސީ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން ފާހަގަކުރެވިފައި އެބަހުރި," އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nރާއްޖޭގެ ހާލަތު އޭނާ ސިފަކުރެއްވީ ދެ ގޮތަކަށެވެ.\nއުމުރުން ދުވަސްވީ މީހަކު ގޮވައިގެން މަގުމަތީގައި: އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ގާނޫނާ އެކު މިހާރު ފެންމަތިވެފައި ހުރި ގިނަ މައްސަލަތަކަށް އުއްމީދު ލިބޭނެ ކަމަށް ބެލެވޭ. -- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\n"ކިތަންމެ ދަތި ހާލުގައި އުޅެން ޖެހުނަސް ވަރަށް ރަނގަޅަށް އާއިލާތަކުން ބަލަހައްޓާ އުމުރުން ދުވަސްވީ އެބަތިބި. އެނދުމަތިވެފައި ތިބި މީހުންނަށް ހާއްސަ ޕްރޮގްރާމެއް ހިންގިއިރު އެކަން ފެނުނު. ދެން މިއޮތީ ބަލާނެ ފަރާތެއް ނެތިގެން މަރުކަޒުކުރަން އަންނަ ފަރާތްތައް."\nދަރިން ވެސް ޒިންމާކުރުވައި ގިނަ ބަދަލުތަކެއް ބޭނުންވޭ\nދިރިއުޅެން މަޖުބޫރުވި ގޮތުން ނުވަތަ ވިސްނުމެއް ނެތި ފަރުވާކުޑަކޮށްލެވިފައިވާ މުޖުތަމައުގެ މި ހާލަތު ބަދަލުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުން މާ ލަސްވެއްޖެ އެވެ. ފަށަންވީ ގޭތެރެއިންނެވެ. ސްކޫލް މާހައުލުންނެވެ. ގާނޫނީ ނިޒާމްގެ ތެރޭގައި ބަދަލުތައް ގެނެސްގެންނެވެ.\nމައިންބަފައިން ބެލެން ހުރެ، އަޅާނުލައި މަރުކަޒަށް ދޫކޮށްލާ މީހުން ގާނޫނީ ގޮތުން ޒިންމާއެއް ނުކުރެވެ އެވެ. އެކަމަކު އެ ބަދަލު އަންނަން ޖެހޭ ވަރުގެ މައްސަލަތައް އެބަ ހުށަހަޅަ އެވެ.\nމުޖުތަމައުގައި ދިމާވަމުންދާ މައްސަލަތަކަށް ބަލައި މިހާތަނަށް މުޅި ރާއްޖޭގައި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ހާލަތު އެއްވެސް ވަރަކަށް އެނގޭނެ އެސެސްމެންޓެއް ނެތެވެ. މިނިސްޓްރީން އެ މަސައްކަތް މިހާރު އަންނަނީ ކުރަމުންނެވެ. މި އަހަރުގެ މެދެއްހާ ތަނުގައި އެ ރިޕޯޓް ނިމޭނެ ކަމަށް ފަޒްނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް ގާނޫނުއަސާސީން ރައްކާތެރިކަން ލިބިދިނަސް ހާއްސަ ގާނޫނެއް އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް ނެތުމުން ގޮންޖެހުންތައް ދިމާވެ އެވެ. އެ ގާނޫނު ވެސް ޑަބްލިއުއެޗްއޯގެ އެހީއާ އެކު އަންނަނީ ވުޖޫދުކުރަމުންނެވެ.\nއުމުރުން ދުވަސްވީ މީހަކު ހިނިތުންވެފައި: އާއިލާތަކުގެ ތެރޭގައި ހިތްހަމަޖެހުމާއި އަޅާލުންދީގެން އެ މީހުން ބަލަހައްޓަން ޖެހޭ. -- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ\nއޭގެއިތުރުން ރަންވޭލާ ކެމްޕޭންގެ ނަމުގައި ރަށްރަށުގައި ކެމްޕޭނެއް ކުރިއަށް ގެންގޮސް ދޮށީ އުމުރަށް ތައްޔާރުވާން ހޭލުންތެރިކުރުވައި މައްސަލަތައް ދެނެގަތުމުގެ މަސައްކަތް ވެސް ކުރިއަށް އެބަދެ އެވެ.\nގާނޫނުގައި ހިމަނަން މަޝްވަރާކުރި ބައެއް ކަންކަން\n- އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ދަފްތަރެއް އެކުލަވާލުން.\n- ދަފްތަރު ކުރެވޭ މީހާއާ ޒިންމާވާނެ ފަރާތެއް ކަނޑައެޅުން.\n- އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހަކު އެކަހެރިކޮށްގެން ގެންގުޅެވޭނެ އަދި ނުގެންގުޅެވޭނީ ކޮން ހާލަތްތަކެއްގައިތޯ ކަނޑައަޅަން\n- އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ސިއްހަތާއި ހައްގުތައް ކަށަވަރުވޭތޯ ބެލުމުގެ ޒިންމާ ނަގާނެ ބަޔަކު ކަނޑައެޅުން\n- ދަރިންނާއި ކާފަ/މާމަ ދަރިން ތިބެ މައިންބަފައިން ބެލުން ބިދޭސީއެއްގެ އަތްމައްޗަށް ދޫކޮށްލުމަކީ ކުރެވިދާނެ ކަމެއްތޯ ގާނޫނީ ގޮތުން ކަނޑައެޅުން.\n- އުމުރުން ދުވަސްވުމުން ދޭ 5،000ރ.ގެ އެލަވަންސް ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ މައްސަލަ އަށް ހައްލު ހޯދުން.\n- ހިދުމަތްތައް ލުއި ފަސޭހައިން ލިބޭނެ ގޮތް ހަމަޖެއްސުން.\n- އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ހާލަތު ރަނގަޅު ކުރުމުގައި ކައުންސިލްތަކާއި އަންހެނުންގެ ކޮމިޓީތަކުގެ ދައުރު ފުޅާކުރުން.\nހާލަތުގެ ވާހަކަ ދައްކަން ފަށަން ޖެހިއްޖެ. ހައްލު ހޯދަން ވެއްޖެ. ހާއްސަކޮށް އަޅުގަނޑު ފާހަގަކޮށްލަން ރަށްރަށުގައި ނަމަ އަންހެނުންގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތަކުގެ ޒިންމާއެއްގެ ގޮތުގައި ގާނޫނީ ގޮތުން އޮތް އެކަމުގައި މިހާރުން މިހާރަށް ވެސް އިސްނެގިދާނެ ކަމަށް. -- ޖީހާން\nމަޖިލީހުގެ ޖެންޑާ އެންޑް ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަންގެ މުގައްރިރު ޖީހާން މަހްމޫދު ވިދާޅުވީ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ މައްސަލަތަކަށް އަޅާލާކަން ސިޔާސަތުތަކުން ފެންނަން އެބަޖެހެ އެވެ. ދައުލަތާއި މުޖުތަމައުން އޯގާތެރިވެ އުޅެވޭނެ ގޮތް ހޯދަން ޖެހެ އެވެ.\nދުވަސްވީ ދެމަފިރިއަކު ހިނގާފައި ދަނީ: މުސްކުޅިވާ ދުވަހު އެ މީހުން ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި އާއިލާގެ ލޯތްބާއި އަޅާލުން.-- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\nއޭނާ ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި މިހާރު ފެންނަ ހަގީގަތްތަކާ އެކު ހާލަތު ބަދަލުކުރަން ސަރުކާރުން ގޮތްތަކެއް ހޯދަން ޖެހެ އެވެ. އެއް ކަމަކަށް ކައުންސިލްތަކަށް ބާރުއެޅިދާނެ އެވެ. އަދި ކައުންސިލްތަކުން އިސްވެ މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރެވިދާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ހާލަތުގެ ވާހަކަ ދައްކަން ފަށަން ޖެހިއްޖެ. ހައްލު ހޯދަން ވެއްޖެ. ހާއްސަކޮށް އަޅުގަނޑު ފާހަގަކޮށްލަން ރަށްރަށުގައި ނަމަ އަންހެނުންގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތަކުގެ ޒިންމާއެއްގެ ގޮތުގައި ގާނޫނީ ގޮތުން އޮތް އެކަމުގައި އިސްނެގިދާނެ ކަމަށް," އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nފަޒްނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ގޭތެރެއިން އެ މީހުންނާ މެދު އަޅާލުމާއި އޯގާތެރިކަން އަދި މިހާރަށް ވުރެ ކަންކަމުގައި ބައިވެރިކުރުން އިތުރުކުރެވިއްޖެ ނަމަ އުފާވެރި ބަދަލެއް ފެނިދާނެ އެވެ. އެންމެން ގުޅިގެން މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަން ޖެހެ އެވެ.\nމިހާރުގެ ހާލަތަކީ މައިންބަފައިންނަށް ހައްގު މަގާމެއް ނޫނެވެ! އެ މީހުން ބޭނުން ވަނީ އަޅާލުމާއި އޯގާތެރިކަމާއި އިހްތިރާމާއި ލޯތްބާއި ކުލުނުން ފުރިގެންވާ ގަދަރުވެރި ދިރިއުޅުމެކެވެ.\nއަސްލުވާގޮތަކީ އަންހެންވެރިންވެސް ވަޒީފާއަށް ގޮސް މުސްކުޅި މައިންބަފައިންނަށް އަޅާލާނެ ވަގުތެއް ނުވަނީ.. ނުވިތަނަކަށް މާމަ ދަރިންވެސް ބަލަން ޖައްސަނީ.. މަޖުބޫރުން ވަޒީފާއަށްވެސް ދާންޖެހެނީ ގިންފަހަރު ބޮޑު ކުއްޔެއް ފިރިމީހާއަށް އެކަނި ނުދެއްކޭތީ.. ރާއްޖޭގެ މިކަހަލަ އިޖްތިމާއީ ބޮޑެތި މައްސަލަތައް ފެށިގެން އަންނަނީ މަގޭ ނަޒަރުގަ ބޯހިޔާވެހިކަމުގެ ދަތިކަމުން.. ވަޒީފާތަކާ ސިއްހީ ހިދުމަތާ މިހެންގޮސް ގިނަ ކަންކަން މާލެ ނައިސް ފަރަކު ނުޖެހޭ..\nހައްލަކީ އެންމެނަށް ބޯހިޔާވަހިަކަން! މުސްކުޅި އުމުރުގަ ބޭސްފަރުވާ ކުރެވެން އޮތީ މާލޭގައި، މާލޭގެ އުޅޭނެތަނެއްނެތް! ހުރިހާ ދަރިންވެސް މާލޭގަ އުޅެނީ އުޅޭވެން އޮތީ އުޅެނީ ދަރިނިވެރިވެގެން!\nމިހިސާބުގަނޑުގައިވެސް އުޅޭ މުސްކުޅި ދެމަރިފިން އެކަނި އެމީހުންގެ ތިބޭ މޮޅަށްކިޔަވައިގެން ތިބޭ މުއްސަނދި2ދަރިން، އެކަކު އޮސްޓްރޭލިޔާގެ އެތަނުން ގެއެއް ގަނެގެން، ރާއްޖޭގައި ބޮޑު ކުންފުންޏެއް ހިންގާ، އަނެއްދަރި ދޮން އިނގިރޭސިއަކާ އިނދެގެން ބާމިންގހަމްގަ، ބައްޕައަށް ކިރިޔާ ތެދުވެވެނީ، މަންމަވެސް ބަލި ކިރިޔާ އެކަނި ކައްކައި އުޅެލެވެނީ، ބައެއްފަހަރު ހެދިކާއެއް ގަނެލައިގެން . ވަރަށް އަސަރާއެކު ކިޔައިދޭ ފިރިހެން ދަރި މަންމަ ދެކިލަން ނާންނަވާހަކަ\nޖަޒީރާ ޤައުމެއްގަ އެކަނިވެރިންނަށް ނުވަތަ ޢުމުރުން ދުވަސްވާ މީހުނަށް ޖަޒީރާއެއް ޚާއްސަކުރަމާ! ކޮންކްރިޓް ކަން ކުޑަ ހިތްފަސޭހަ ތަނެއް!\nމުސްކުޅި މަންމަ މަރުވުމުން ތައުޒިޔާ ކިޔަން އައިސް ހުރި މީހެއް ގާތު ދަރިފުޅު ބުންޏެވެ. އަހަރެން އެންމެ ހިތާމަ ކުރަނީ މަންމަގެ ލޯބިން މަހުރޫމު ވީމައެއް ނޫނެވެ. މަންމައަށް ޚިދުމަތް ކުރަން ލިބުނު ފުރުސަތު ގެއްލުނީމައެވެ. ސުވަރުގެއަށް ވެދެވެން އޮތް ދޮރެއް ބަންދުވީމައެވެ.\nމަގޭ ތަޖުރިބާގަ ވާގޮތަކީ މަ އުޅެނީ އަނބިދަރިން ގޮވައިގެން 1 ރޫމް ތަނެއްގަ.މަގޭ އެއްބަނޑު އެހެން މީހުން އުޅެނީ2ކޮޓަރި ތަންތަނުގަ.ރަށުގަ އުޅޭ މައިންބަފައިން ބަލިވީމަ އަންނާނީ މަގޭ ގެއަށް.އައިމަ މަމެން ނިދަނީ އެމީހުންނަށް އަހަރެމެން ނިދާ އެނދު ދީފަ ތަޅުންގަނޑު މަތީގަ.އެހެން މީހަކު އެމީހުން އެއިން މީހެއްގެ ގެއަށް ނުގެންދާތީ މަމެން ގެއަށް އަންނަނީ.އެކަމަކުވެސް އެންމެ ރުޅި އަންނާނީ މަމެން ދެކެ.ރަނގަޅުކަމަށް މީހުންކައިރީ ކިޔާނީ އެހެން މީހުން.ވާގޮތްމީ\nޢެއީ މައްސަލައެއްނޫން ޒައްރެއްގެ މިންވަރު ވިޔަސް ހެޔޮކަމެއް ކޮއްފިމީހާ އޭނާ އެކަން ދެކެނެ\n"وَٱخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ ٱلذُّلِّ مِنَ ٱلرَّحْمَةِ وَقُل رَّبِّ ٱرْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِى صَغِيرًا" އަދި އޯގާވެރިވުމުގެގޮތުން، ނިކަމެތިކަމުގެ ފިޔަ، ތިބާ އެ ދެމީހުންނަށްޓަކައި ތިރިކޮށްލާށެވެ! އަދި ބުނާށެވެ! އަޅުގެ ވެރިރަސްކަލާކޯއެވެ! ކުޑަކުއްޖަކު ކަމުގައި މިއަޅާވީދުވަހު، އެދެމީހުން މިއަޅާ ބަލައިބޮޑުކުރި ފަދައިން، އެ ދެމީހުންނަށް رحمة ލައްވައިފާނދޭވެ!" (އަލްއިސްރާ- 24)\nބޯހަރު އަހައްމައިދީގެ މެދު ސޮރު\nވަރަށް އަލި އަޅުވާނުލެވޭ ޕޮއިންޓެއްވެސް އެބައޮތް މިކަމުގަ. އުމުރުން ދުވަސް ވިޔަސް ބޯހަރުކަމާ ގޮތް ދޫ ނުކުރުން. އަހަރުމެން ގޭގަ ހަތަރު ބެއިންނާ މަަންމަ މާލޭގަ ބޮޑު ގެއެއް ހިފައިގެން. މަންމައާ ހިތްހަމަ ނުޖެހޭތީ ބައްޕަ މިތަނުގަ އުޅެން ބޭނުމެއް ނޫން. އަބަދު ރަށުގެ. ބައްޔެއް ކަމެއް ވީމަ ކޮންމެ ފަހަރުކު ޓިކެޓް ނަގައިގެން ގޮސް މިގެންނަނީ ހަމަ ރަނގަޅުވީ އަނެއްކާ އެދިޔައީ. އެއްޗެކޭ ބުނެފިއްޔާ ކަލޭމެންނަކަށް ނޭނގޭނޭ މަ އުޅޭނެ ގޮތެއް.\nާބޯހަރު ގެ އައްޕަ\nއެއި ބޯހަރު ވުމެެއްނޫން. މުސްކުޅި ވީމާ ވާގޮތް. އެމީހުން ބޭނުން ނުވަނީ ރަށުގެ ދިރިއުޅުން ދޫކޮށްލަން. ދެން މުސްކުޅި ވީމާ ދަރިން މައިންބަފައިން ބޭނުންވާ ގޮތަށް ކަންތަށް ތަށް ކޮށްދިނުމުން އެމީހުންވެސް ހިތްހަމަ ޖެހޭނީ. ކުޑަ އިރު ކަލޭމެން ބޯހަރުވެ ބޮޑާހޭކިވަރު ނޭގެދޯ…\nބޮޑުވެގެންވާ އިޖްތިމާޢީ މައްސަލައެއް މީ. ދަރިން ވިހާފައި ބޭރު މީހެއްގެ އަތްމައްޗަށް ނޫނީ މާމަ ކާފަ އާ ޙަވާލުކޮށްފައި މަންމަ ބައްޕަ ދަނީ ވަޒީފާއަށް. ދަރިންނަށް ދޭންވާ ވަގުތާއި އަޅާލުމާއި ލޯބި ނުދެވޭ. ތަރުބިއްޔަތެއް ނުދެވޭ. ހަމައެބީދައިން މައިންބަފައިން މުސްކުޅިވެ ގައިބާރު ކެނޑުމުން ޙަވާލު މިކުރަނީ ބަންގާޅީއަކާ. އިސްލާމިކު ޤައުމެއްގައި މިފަދަ ކަންތައް ހިނގަމުންދިއުމަކީ ހިތާމައިން ހިތްފަޅައިގެންދާ ކަމެއް.


REPORT: Gan airport dhuniye aa gulhaalumuge dhathuruthah | Mihaaru\nވިޔަފާރި / ސ. ގަން\nސ. ގަމަށް މި މަހުގެ ދެވަނަ ދުވަހު ޝެޑިއުލް ދަތުރު ފެށި ސްރީލަންކަން އެއާލައިންސްގެ ފުރަތަމަ ފްލައިޓުން ފަސިންޖަރުން ފައިބަނީ --ފޮޓޯ: އަހުމަދު އަދުޝަން\n06 ޑިސެމްބަރ 2016 - 06:30\nއިނގިރޭސިން ފޭބި ފަހުން އެ އެއާޕޯޓް ތަރައްގީކުރަން ހިންގި ހަމައެކަނި މަޝްރޫއަކީ 2000 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ގަން އެއާޕޯޓްގެ އާ ޓާމިނަލް އެޅުމުގެ މަޝްރޫއު އެވެ. އޭރުވެސް އައްޑޫގެ ރައްޔިތުންނާއި ވިޔަފާރިވެރިންގެ އެންމެ ބޮޑު ބޭނުމަކަށް ވެފައި އޮތީ ގަމުން ރާއްޖެ އިން ބޭރަށް ދަތުރުކުރެވޭނެ ގޮތެއް ހަމަޖެހުމެވެ.\nއައްޑޫގެ ރައްޔިތުންގެ އުއްމީދުތަކަށް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ހިތްހަމަޖެހުމެއް ގެނެސްދެވޭތޯ ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމުގެ ސަރުކާރުން މަސައްކަތްތަކެއް ކުރި އެވެ. އެގޮތުން އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ލަގާން ކުންފުންޏާ ހަވާލުކޮށްގެން ސަރުކާރުން ގަން އެއާޕޯޓްގެ ޓާމިނަލް ބޮޑުކުރުމުގެ މަޝްރޫއެއް ހިންގުމަށް ފަހު އެތަނުގެ ނަން "ގަން އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް"ގެ ނަމަށް ބަދަލުކުރި އެވެ. ނަމަވެސް އެތަނުގެ ރަންވޭ އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށް ވުރެ ކުޑަވުމުން ބައިނަލްއަގުވާމީ ބޮޑެތި އެއާލައިންތަކުން ގަމަށް ސީދާ ދަތުރުތައް ކުރަން ޝައުގުވެރިއެއްނުވި އެވެ.\nގަން އެއާޕޯޓްގެ ނަން ބޯޑު އިންޓަނޭޝަނަލް ވިޔަސް ހަގީގީ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓަކަށް ބަދަލުނުވެ ދިގުލައިގެން ދިއުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އައްޑު އާއި ހުވަދު އަތޮޅުގައި ޓޫރިޒަމް ފުޅާވެފައި ނެތުމެވެ. ނަމަވެސް އައްޑޫގައި ބޮޑު ރިސޯޓު ހުޅުވުމާ އެކު ޗާޓަރު ބައެއް ދަތުރުތައް ޔޫރަޕުން ސީދާ ގަމަށް ފެށި އެވެ. އެކަމަކު އެއީ ހަމައެކަނި ޓޫރިސްޓުން އުފުލުމަށެވެ.\nއައްޑޫގެ އިތުރުން ހުވަދު އަތޮޅުގައި ޓޫރިޒަމް މިހާރު އަންނަނީ ފުޅާވަމުންނެވެ. ގަން އެއާޕޯޓް ތަރައްގީކުރަން ސަރުކާރުން ބޮޑު މަޝްރޫއެއް ފަށަން ނިންމީ އެހެންވެ އެވެ. ނަމަވެސް ސަރުކާރަށް އެކަނި އެކަން ކުރެވޭނެ ގޮތެއް ނެތުމުން އައްޑޫ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީގެ ހިއްސާގެ 30 ޕަސެންޓް ކާސާ ހޮލްޑިން އިން ގަނެ، ގަމުގެ ރަންވޭ ބޮޑުކުރުމުގެ ބިޔަ މަޝްރޫއެއް 2012 ގައި ފަށައި ރަންވޭ ވަނީ 3،100 މީޓަރަށް ދިގުކޮށްފަ އެވެ.\nރަންވޭ ދިގުކުރުމުގެ ބޭނުމަކީ ބޮއިން 777 މަރުކާގެ ބޯޓު ޖެއްސޭ ފެންވަރަށް އެތަން ތަރައްގީކުރުމެވެ. ރަންވޭ ތަރައްގީކޮށް ނިމުމާ އެކު ގަމާއި ސްރީ ލަންކާގެ ކޮލަމްބޯއާ ދެމެދު ސީދާ ދަތުރުތައް ސްރީލަންކަން އެއާލައިސުން މިހާރު ވަނީ ފަށައިފަ އެވެ. އަދި ރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ސީ ޕްލޭންގެ ހިދުމަތް ދެމުން އަންނަ ޓީއެމްއޭ އިން ހަމަ އެ ދުވަހު ހުވަދު އަތޮޅާއި ގަމާ ދެމެދު ވެސް ދަތުރުތައް ފެށި އެވެ.\nހަމާރީ ހަވޮއްޑާ ރިސޯޓު ބޭރުގައި ޓީއެމްއޭގެ ބޯޓެއް ޖައްސާފައި.\nސްރީލަންކަންގެ ދަތުރުތައް ކާމިޔާބުވާނެ\nރާއްޖެއަށް މިވަގުތު އެންމެ ގިނަ ދަތުރުތައް ކުރަމުން އަންނަ އެއާލައިން އިން ގަމަށް ސީދާ ދަތުރުތައް ފެށުމަކީ ކުރިންސުރެ އޮތް އުއްމީދެކެވެ. އެ އެއާލައިންގެ ބޭނުމަކަށް ވެފައި އޮތީ އައްޑު އާއި ހުވަދޫގެ ރިސޯޓްތަކަށް ދަތުރުކުރާ ޓޫރިސްޓުން ސީދާ ގަމަށް ގެންދިއުމެވެ. އެކަމަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ގޮތުން ސްރީލަންކަން އިން ދިރާސާތަކެއް މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން ފެށި އެވެ.\nއެ ދިރާސާ އަށް ފަހު އެނގުނީ އެއީ ކާމިޔާބުކަމާ އެކު ކުރިޔަށް ގެންދެވިދާނެ އޮޕަރޭޝަނެއް ކަމެވެ. އެގޮތުން އެއާލައިން އިން އަމާޒުކުރީ ދަތުރުކުރާ ޕެސެންޖަރުންގެ ތެރެއިން 50 ޕަސެންޓަކީ ޓޫރިސްޓުންނަށް ހެދުމަށެވެ. އަދި އޭގެ އިތުރުން 30 ޕަސެންޓަކީ އެ ސަރަހައްދުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ މީހުންނެވެ. ބާކީ 20 ޕަސެންޓަކީ ދިވެހިންނެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތްކޮށްގެން ޑިސެމްބަރު ދެވަނަ ދުވަހު މިކަން މިފެށުނީ. އަޅުގަނޑުމެން އުއްމީދުކުރި ވަރަށް މިހާރު ވެސް ޕެސެންޖަރުން ލިބެމުން އެބަ ދޭ. ފުރަތަމަ ހަތަރު ދަތުރު ނިންމާލިއިރު ވަރަށް ކާމިޔާބު،" ސްރީލަންކަންގެ ރާއްޖޭގެ އެޖެންޓް އިނަ މޯލްޑިވްސްގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު މުހައްމަދު ފިރާގު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވީ ފުރަތަމަ ފްލައިޓާއި މިއަދުގެ ފްލައިޓް އޮތީ ފަސިންޖަރުންނާއި ކާގޯ އިން ފުލްވެފައި ކަމަށެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކޮޅަކަށް 80 މީހުން ލިބުނަސް އެންމެ ރަނގަޅު. ދެކުނު ހަތަރު އަތޮޅުގެ އާބާދީ އާއި އެ ސަރަހައްދުގައި ހުޅުވާފައިވާ ރިސޯޓްތަކަށް ބަލާއިރު އެކަށީގެންވާ ރަނގަޅު މިންވަރަކަށް ފަސިންޖަރުން ލިބޭނެ،" ފިރާގު ވިދާޅުވި އެވެ.\nސްރީލަންކަންގެ އެޖެންޓް އުއްމީދުކުރަނީ ކުރިޔަށް އޮތް ހަ މަހެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ފަސިންޖަރުންނާއި ކާގޯ ލިބޭނެ ކަމަށެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިކަން އެކި ސަބަބުތަކާ ހެދި ފެށުން ލަސްވީމަ ޓޫރިސްޓުން ލިބުން މަދުވީ. އެއީ ޓޫރިސްޓުން ކުރިއާލައި އެއާލައިން އަދި ރިސޯޓް ބުކިން ހަދާތީ. އަޅުގަނޑުމެން މިހާރު ވެސް މި ބަލަނީ މާޗް މަހުން ފެށިގެން ދުވާލަކު ފްލައިޓެއް ގަމާއި ކޮލަމްބޯއާ ދެމެދު ދަތުރުކުރެވޭތޯ،" ފިރާގު ވިދާޅުވި އެވެ.\nސްރީލަންކަން އިން ވަނީ ދެކުނު ސަރަހައްދުގެ ޓޫރިޒަމް އިތުރަށް އިސްތިހާރުކުރުމަށް ބޭރުގެ އޮޕަރޭޓަރުންނާ ގުޅިގެން ވަރުގަދަ ކެމްޕޭނެއް ފަށަން ނިންމައިފަ އެވެ. އެގޮތުން އަންނަ ޖެނުއަރީ މަހު އޭޝިއާގެ ޓުއާ އޮޕަރޭޓަރުންތަކެއް ގަމަށް ގެންދާނެ އެވެ.\nފިރާގު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ގަމަށް ދަތުރުތައް ފެށިއިރު ދިމާވެފަައިވާ އެންމެ ބޮޑު މައްސަލައަކީ ވޯކް ވިސާގައި ތިބި ބިދޭސީންނަށް ގަމުން ކޮލަމްބޯއަށް ދަތުރުނުކުރެވުމެވެ.\n"ވޯކް ވިސާ ހޮލްޑަރުންނަށް މިވަގުތު ދަތުރެއް ނުކުރެވޭ. އައްޑު އާއި ފުވައްމުލަކުގައި މިވަގުތު 1،000 ސްރީ ލަންކާ މީހުން އެބަ އުޅޭ. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަރަށް މުހިންމު މާކެޓެއް. އެ ސަރަހައްދުގެ ރިސޯޓްތަކުގައި މަަސައްކަތްކުރާ ލަންކާގެ ބައެއް މީހުން ބޭނުންވޭ ހަފުތާ ބަންދާ ދިމާކޮށް ވެސް ދަތުރުކުރަން. އެކަމަކު މިހާރު އެ ފުރުސަތެއް ނެތް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nގަމާއި ކޮލަމްބޯއާ ދެމެދު ސްރީލަންކަން އިން ދަތުރުތައް ފެށިއިރު ޓިކެޓްގެ އަގު މާލެއިން ވިއްކާ އަގަށް ވުރެ ބޮޑުވުމަކީ އައްޑޫގެ ބައެއް މީހުން ކުރަމުން އަންނަ ޝަކުވާއެކެވެ. ނަމަވެސް އިނަ މޯލްޑިވްސް އިން ބުނަނީ އަގު ބޮޑު ނޫން ކަމަށެވެ. އަދި ލޯޑް އިތުރުވަމުންދާ މިންވަރަކުން އަގުތައް ތިރިކުރަން މަސައްކަތްކުރާނެ ކަމަށް ވެސް އެ ކުންފުނިން ބުންޏެވެ.\n"ޓިކެޓްގެ އަގުތައް މިވަގުތު މިއުޅެނީ 330 ޑޮލަރުން ފެށިގެން. ނަމަވެސް ލޯޑު އިތުރުވަމުންދާ މިންވަރަކުން އަގު ހެޔޮ ފެއާތައް ވެސް ތައާރަފްކުރަން މަސައްކަތްކުރާނަން. މިހާރު ވެސް ކޮލަމްބޯ ފިޔަވައި އެހެން ސެކްޓާތަކަށް ޓިކެޓް މި ވިއްކަނީ މާލެއިން ފުރާއިރު ވެސް ވިއްކާ އަގުގައި،" ފިރާގު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއިނަ މޯލްޑިވްސް އިން ދެކޭ ގޮތުގައި ސްރީލަންކަންގެ ދަތުރުތައް ގަމަށް ފެށުމުން އައްޑު އާއި ފުވައްމުލަކުގެ ވިޔަފާރިވެރިންނަށް މުދާ އުފުލަން ވަރަށް ބޮޑެތި ފަސޭހަތަކެއް ލިބޭނެ އެވެ.\nއަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތްކޮށްގެން ޑިސެމްބަރު ދެވަނަ ދުވަހު މިކަން މިފެށުނީ. އަޅުގަނޑުމެން އުއްމީދުކުރި ވަރަށް މިހާރު ވެސް ޕެސެންޖަރުން ލިބެމުން އެބަދޭ. ފުރަތަމަ ހަތަރު ދަތުރު ނިންމާލިއިރު ވަރަށް ކާމިޔާބު، ފިރާގު\n"ދުވަސްކޮޅަކުން ފެނިދާނެ ބެންކޮކުން ޓީވީ ގެންގޮސްގެން ވިއްކާ އައްޑޫގައި ވިއްކާ ތަން. މިހާރު ވެސް ތަރުކާރީ އާއި މޭވާ ވިއްކާ ފިހާރަތައް މަދުމަދުން ދަނީ ހުޅުވަމުން. މިހާރު ވެސް ވިޔަފާރިވެރިންނަށް މިވަނީ ވަރަށް ބޮޑުތަން ފަސޭހަވެފައި،" ފިރާގު ވިދާޅުވި އެވެ.\nފުވައްމަލަކުގެ ވިޔަފާރިވެރިއަކު ބުނީ ފުވައްމުލަކުން މާލެ އައިސް ކޮލަމްބޯ ނުވަތަ ބެންކޮކަށް ދާން ކުރާ ހަރަދަށް ވުރެ ގަމުން ކޮލަމްބޯ ނުވަތަ ބެންކޮކަށް ދަތުރުކުރަން ކުރާ ހަރަދު މިހާރު ކުޑަ ކަމަށެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް ބޮޑަށް އުއްމީދުކުރި ކަމެއް ގަމާއި ކޮލަމްބޯއާ ދެމެދު ދަތުރުތައް ފެށުމަކީ. މިހާރު އަޅުގަނޑުމެން އަތުން މާލެ ދާން ކޮޅަކަށް މަދުވެގެން 1،350ރ. އެބަ ހަރަދުވޭ. އޭގެ އިތުރުން ކޮލަމްބޯއަށް ދެކޮޅަށް 250 ޑޮލަރު ހަރަދުވާއިރު ފުވައްމުލަކާއި މާލެއާ ދެމެދު ދެކޮޅަށް 180 ވަރަކަށް ޑޮލަރު ހޭދަކުރަން ޖެހޭ. ނަމަވެސް މިހާރު ގަމަށް ދިއުމަށް ފަހު ކޮލަމްބޯ އަށް ދާން ކުރަން ޖެހޭ ހަރަދު އެތައް ގުނައެއް ވަނީ ހެޔޮވެފައި،" އޭނާ ބުންޏެވެ.\nއިނަ މޯލްޑިވްސް އިން މިހާރު ދަނީ ދުބާއީގެ ބަޖެޓް އެއާލައިނެއް ކަމަށްވާ ފްލައި ޑުބާއީގެ ދަތުރުތައް ވެސް ގަމަށް ފަށަން މަސައްކަތްކުރަމުންނެވެ.\n"ފްލައި ޑުބާއީން ވެސް އެބަ އޮތް ޝައުގުވެރިކަން ފާޅުކޮށްފައި. އެ އެއާލައިނުން ވެސް ދަނީ އަންނަ ސަމާގައި ދަތުރުތައް ފެށޭތޯ. އެ މީހުން ވެސް ބުނެފައި ވަނީ އެއް ބަޔަކު ފަށައިފިއްޔާ ތިމަންނަމެން ވެސް ފަށާނަމޭ،" ފިރާގު ވިދާޅުވި އެވެ.\nޓީއެމްއޭގެ އާ ފެށުން ގަމުން\nގަން އެއާޕޯޓްގެ ރަންވޭ ނިމެންވާއިރަށް ޓްރާންސް މޯލްޑިވިއަން އެއާވޭސް (ޓީއެމްއޭ) ވެސް އޮތީ ގަމާއި ހުވަދު އަތޮޅުގެ ރިސޯޓްތަކާ ދެމެދު ދަތުރުތައް ފަށަން ފިޔަގަނޑު ހުޅުވާލައިގެންނެވެ. ޓީއެމްއޭ އަކީ ގަން ތަރައްގީކުރި އައްޑޫ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް ކޮމްޕެނީގެ އެއް ހިސާދާރު އަދި މަޝްހޫރު ވިޔަފާރިވެރިޔާ ޗަމްޕާ ހުސެއިން އަފީފްގެ ހިއްސާ އޮންނަ ކުންފުންޏެވެ.\nއޭއައިއޭ އިން ގަމުގެ ސީ ޕްލޭން އޮޕަރޭޝަން ޓީއެމްއޭއާ ހަވާލުކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރީ މިދިޔަ މަހުގެ 15 ވަނަ ދުވަހު އެވެ.\nގަމުގެ ސީ ޕްލޭން ބޭސްގައި މަޑުކޮށްފައި އޮތް ސީޕްލޭނެއް: ޓީއެމްއޭ އިން މިހާރު ވަނީ ގަމާއި ހުވަދުއާ ދެމެދު ދަތުރުތައް ފަށާފައި. ފޮޓޯ: ޓީއެމްއޭ\nޓީއެމްއޭ އިން އައްޑު އާއި ހުވަދުއާ ދެމެދު ދަތުރުތައް ކުރަން 15 މީހުންގެ ޖާގައިގެ ބޯޓެއް ވަނީ ގެންގޮސްފަ އެވެ. ނަމަވެސް ކުރިޔަށް އޮތް ތަނުގައި ޓޫރިސްޓުންގެ އަދަދު އިތުރުވަމުން އަންނަ މިންވަރަކުން އިތުރު ބޯޓުތައް ގަމަށް ގެންދަން އެ ކުންފުނިން ވަނީ ނިންމައިފަ އެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިވަގުތު އެއް ބޯޓުން ފުދޭ. ޓޫރިސްޓުން އުފުލުމުގެ އިތުރުން ފޮޓޯ ފްލައިޓާއި އެކްސްކާޝަން ދަތުރުތައް ވެސް އަޅުގަނޑުމެން ކޮށްދެން،" ޓީއެމްއޭގެ އޮފިޝަލަކު ވިދާޅުވި އެވެ. ގަން އެއާޕޯޓް އަލުން ތަރައްގީކުރި އިރު ސީޕްލޭނަށް ހާއްސަ ބައެއް ވެސް ވަނީ ހަދައިފަ އެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް ބޭނުންވި ކަމެއް ގަމަށް އިންޓަނޭޝަނަލް ދަތުރުތައް ފެށުމަކީ. ކުރިޔަށް އޮތް ތަނުގައި އައްޑޫ އަދި ހުވަދުއަށް ވެސް އަންނަ ޓޫރިސްޓުން ބޭނުންކުރާނީ އެ ރޫޓު،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nގަމުން މިހާރު މި ފެންނަ މަންޒަރަކީ އެ ސަރަހައްދުގެ ރައްޔިތުން މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން ވެސް ދުށް ހުވަފެން ހަގީގަތަކަށް ވަމުން އަންނަ ތަނެވެ. އެ ދަތުރުގެ ކާމިޔާބުވުން ވަރަށް މުހިންމެވެ.\nޓީއެމްއޭ ސ. ގަން ޓޫރިޒަމް ސްރީލަންކަން އެއާލައިންސް އައްޑޫ ގަން އެއާޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ސްރީ ލަންކާ\n26 ކޮމެންޓް,2ރިއެކްޝަންސް\nގަން އެއާރޕޯރޓް ދުނިޔެ އާއި ގުޅާލާ އަދި ފޯއްމުލައް ސިޓީ އަކަށް ބަދަލު ކުރީ އެއީ މަމެންގެ ވެރިކަމުގައެވެ. މަމެން ޕިންކީންގެ ވެރިކަމަކީ އެއީ އައްޑޫ އާއި އަދި ފޯއްމުލަކު ރައްޔިތުންނަށް ފާގަތި ކަން ހަމަ އެކަނި ގެނެސްދޭނެ ވެރިކަމަކީ. މާ ބޮޑަށް ޕްރޮޕެގެންޑާ ނުފަތުރާ އެކަން މިކުރަނީ މަމެން ޕިންކީން އެކަނި އެވެ. ނެވަރ ސީން ސަޗް އަ ސްޓްރެއިޓް ފޯވާރޑް ލީޑަރޝިޕް..\nއައްޑޫ ގައި ޓުއަރިޒަމެއް ނުއެއްހިންގޭނެ. މިކަން ކުރެވޭނީ ހުވަދު އަތޮޅުގައި މިހާރު ހިންގަމުންދާ7ރިސޯޓުގެ އިތުރުން ނުހެދިފަ ހުރި ރަށްތައް ވީހާވެސް ނިމިގެން ، އަދި ހުވަދު އަތޮޅުގައިގައިވާ 200 އަށް ވުރެ ގިނަ ފަޅުރަށްތައް ތަރައްގީ ކޮށް ، އަދި ގަމާއި ހުވަދު އަތޮޅާއި ސީޕްލޭން ދަތުރު އިތުރުކޮއްގެން.... ނަމަވެސް ގައުމީ އެއާލައިން ބަގުރޫޓް ވެދާނެތީ ސަރުކާރުން މިފުރުސަތު އެހެން ބަޔަކަން ނުދޭނެކަން ކަށަވަރު ، އަދި ހުވަދު އަތޮޅަށް މިހާރު ކުރަމުން ދަތުރު ތައްގެއްލިދާނެތީ މިހާރު ސްރީލަންކަން ދަތުރު ތައް ދުވަސް ކޮޅަކުން ސަރުކާރުން ހުއްޓުވާނެ .\nތި ހެން ނުބުނެ ހުވަދޫ...އައްޑޫ ވަރުގެ ރަށެއް ނޯންނާނެ މި ދިވެހި ޱަޒީރާއަކު...\nޓިކެޓްގެ އަގާއި ކާގޯގެ އަގު ތިރި ކޮށްފިނަމަ މިހާރަށްވުރެ ރަގަޅު މާކެޓެއް ލިބޭނެ.\nއައްޑޫ ގަމުގެ އެއާރޕޯރޓް އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާރޕޯރޓް އަކަށް ބަދަލު ކޮށް މިސަރަހައްދުގެ ލިޓިލް ސިންގަޕޯރ އަށް ރާއްޖެ ބަދަލު ކޮށްލަން މަމެން ޕިންކީން ކުރާ މަސައްކަތަށް އިތުރު ދިރުމެއް އަންނަނީ އެވެ. އައި ހޭވް ނެވަރ ސީން ސަޗް އަ ބިއުޓިފުލް ޑިސިޝަން ދޯ. ނެވަރސީން ސަޗް އަ ލަވްލީ ސީޒަން ދޯ. މިހެން މިވަނީ މަމެން ޕިންކީންގެ ލީޑަރޝިޕް އިން އައްޑޫ ސިޓީ އަދި ފޯއްމުލަކުގެ ސިޓީ ގެ އިގްތިސާދު އާލާ ކޮށް އާރޯ ކުރަން ކުރާ މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާ އެވެ. ވީ ވިލް ނެވަރ ފޮރގެޓް ދަ ވޭ ޔޫ ޕޭވް ޑިވެލޮޕްމެންޓް ފޯރ އަސް.\nޕިންކީންނަކީ ޒީރޯ، ތިޔަ ކަމުގައި ހީރޯ އިންނަކީ، ޗަމްޕާ، ވަހީ، އަންނި. އެމީހުން ކުރި މަސައްކަތް ފެންނަންއޮތީ. ޕިންކީން ކުރަންޖެހޭ ކަންތައް ނުނިމެނީ އަދިވެސް. އެއީ ބޯޑާކޮންޓްރޯލް. ޕިންކީން ލަދު ގަނެބަލަ. ކޮބާތަ އެއްކަލަ މަ މާމޮޅު އިމިގްރޭޝަންސް.\n* މުހައްމަދު ފިރާގު ވިދާޅުވިހެން ބެންގކޮކުން ޓީވީ އާއި ލަންކާއިން ތަރުކާރީ ގެނެސްގެން މާލޭގެ ''ރަންބިމުގައި'' ޖެހުމުން އަގުއުފުލޭގޮތަށް އަގު މައްޗަށް ނުގޮސް ދެކުނުގެރައްޔިތުންނަށް ލިބޭނެމަގު ތަނަވަސް ވުމަކީ އުފަލެއް. * ސްރީލަންކަން ގެ ސަބަބުން ތިޔަ ސަރަހައްދަށް ބޭރުފައިސާ އެތެރެ ކުރެވޭނެ މާހައުލެއް އުފެއްދުމަށް ވެސް މުހައްމަދު ފިރާގު ގެ ވިސްނުން ބެހެއްޓުން މުހިންމު ކަމުގައި ދެކެން. މިގޮތުން ހުވަދޫ އަތޮޅަކީ ރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ހިކިމަސް ނުވަތަ ސިލޯނު މީހުން ކިޔާގޮތަށް ނަމަ Maldive Umbalakada އުފައްދާ ސަރަހައްދު. * ހިކިމަހުގެ އިތުރުން ހުވަދޫ އަތޮޅުގައި ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ އުފެއްދުން ތައްޔާރު ކުރާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ފެކްޓަރީ އެބަހުރި. އަދި ފުވައްމުލަކުގައި މަސްވެރިކަމުގައި ހަރަކާތް ރެރިވާ ޕްރައިވެޓް އެންމެ ބޮޑޫ ކުންފުނި Ensis Fisheries ކާރުހާނާ އެބަހުރި އަދި Big Fish Processing Factory ގެ ވިޔަފާރި ހަރަކާތް ވެސް މިސަރަހައްދުގައޮ އޮތް ކަމަށްވޭ. * އެހެން ކަމަށްވާނަމަ އައްޑޫ ގެ މަގުން Export ކުރާ މުދަލަށް ސްރީލަންކަން އިން ''ވަރަށް ޙާއްސަ Freight ތައް ދެއްވައިގެން'' ސަރަހައްދުގައި ވިޔަފާރި ހަރަކާތް އިތުރުކޮށް ތިބޭފުޅުންނަށް ވެސް ވިޔަފާރި ލިބޭނެ ގޮތަށް ކަންކަން ކުރެއްވުން މުހިންމު. * ސްރީލަންކަން ގެ ގޭން ދަތުރު ތަކަކީ ކާމިޔާބް ދަތުރު ތަކަކށް ނުވާނެ ކަމަށާއި ''ބޮޑޫ ނަގުލަށް ގޮސް ދުވަސް ކޮޅަކުން ހުއްޓާލާނެ'' ކަމަށް ބުނާ މީހުންނަށް ނޭގޭ ކަމަކީ ސްރީލަންކަން އެއަރލައިން އަކީ ދުނިޔޭގެ އެތަސް ސަތޭކަ ޑެސްޓިނޭޝަން ތަކެއްގައި އަމިއްލަ އޮފީސް ހުޅުވައި ވައިގެ ދަތުރުގެ ހިދުމަތުގެ އިތުރުން ބޮޑު Travel Agency އެއް ހިންގާ ކުންފުންޏެއްކަން. އަދި ދުވަސް ކޮޅެއްފަހުން އެ ކުންފުނީގެ %80 ހިއްސާ އަމިއްލަ ކުރާ ބްލެކް ސްޓޯން އަކީ އެމަރިކާގެ ތަނަވަސް ފައިސާހުރި ކުންފުންޏެއްކަން. / މިނިވަންކަން ، އައްޑޫ ސިޓީ\nބަލަ އުތުރުގެ ޒުވާނާގެ ނަމުގަ ކޮމެންޓްކުރި މީހާ ބުނަން، ބޮއިން 777 ޖެއްސޭވަރުގެ 3.5 ކިލޯ މީޓަރު ރަންވޭ އެއް ނަގަންޏާ ތިޔަރަށުން މީހުން ބާލާ އެހެންތަނެއްގަ ވަޒަންވެރި ކުރުވަންޖެހޭ. އެކަމަށް ހަރަދުވޭ2އެއަރ ޕޯޓް އަޅަންދާ ވަރު. މިހާރު އޮތް ގޮތުން ނެގެނީ އެންމެ 2.3 ކިލޯ މީޓަރ.އެއީ އަސްލު މާނައިގަ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއަރ ޕޯޓެއް އޮޕަރޭޓް ކުރެވޭނެ ދިގުމިނެއް ނޫން. އެހެންވީމަ ކުޑަ ހަރަދަކުން އެވަރުގެ ރަންވޭއެއް އެޅޭނެ ވަރުގެ އުތުރުގެ އެހެން ރަށަކު އެއަރޕޯޓް އެޅުން މާ މުހިންމު\nޢަދި އޮޅުން ފިލަންވާ ވަރަށް ނުފިލާ ތިހިރީ.\nޗަންޕާ އަފީފުއަށް އައްޑުއަށް ކުރިމަތިލައިފިނަމަ އައްޑޫ ރައްޔިތުންގެ%95 ވޯޓު ލިބޭނެކަން ކަށަވަރު\nގަން އެއަރޕޯޓު ތަރައްގީ ކުރުމަށް ބެންކު އޮފު މޯލްޑިވިސް އިން އެންމެފަހުން ދޫކުރި ލޯނު ދޫކުރީ ޗަންޕާ އަފީފު ޕާސަނަލް ގެރެންޓީ ދިނުމުން. ޗަންޕާ އަފީފުއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އައްޑޫ ރައްޔިތުން ޝުކުރު ދަންނަވާ\nސެލިއުޓު ޔޯ ސަރ. ޗަމްޕާ ބްރއދާސް.....\nއައްޑު އަތޮޅަކީ އެއީ ރާއްޖޭގެ ދެވަނަ އަށް އެންމެ ބޮޑު އާބާދީ އެވެ. ނިސްބަތުން އެންމެ ސްކިލްޑް މީހުން ގިނަ އަދި އެގްރެސިވް ކޮށް މަސައްކަތް ކޮށް މީހުންނަށް ޗެލެންޖް ކޮށްގެން މަސައްކަތް ކޮށް ދުނިޔޭގައި ކާމިޔާބު ހޯދުމުގައި އައްޑޫގެ ރައްޔިތުންނާއި މާލެ ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނާއި ތިބެނީ އެއް ޕޭޖެއްގައެވެ. އެހެންވުމުން އެމީހުންނަށް ވިޔަފާރީގައި މާލެ ސަރަަހައްދުގައި ތިބި ޖަޔަންޓް ބިޒްނެސް މަނުންނާއި އެކު މަސައްކަތް ކުރެވި އެމީހުންގެ ޕާރޓްނަރުންނަށް ތިބެވެނީ ވެސް. އައްޑޫގައި ލޯޔަލް އެން ފެއިތްފުލް މީހުން ވަރަށް ލޯޔަލް ވެފައި އަދި ފެއިތްފުލް އެވެ. މަސައްކަތަށް ޑިވޯޓްވެ މަސައްކަތަށް އަޅުކަން ކުރާ މީހުން ވެސް ގިނަ އެވެ. ކަން މިހެން ހުރުމުން މިފަދަ ސޮސައިޓީ އެއް މަމެން ޕިންކީންގެ ވެރިކަމުގައި ނިގްލެޓް މަމެން ނުކުރާނަމެވެ. އެހެން ވެއްޖެނަމަ ރާއްޖޭގައި އެތްނިކް ވަޔަލެންސް އަށް މަގުފަހިވެގެން ގޮސް އިރާގުގައި އަދި ޔަމަނުގައި މިހާރު އޮތް ފަދަ ޑިވިޜަން ތަކެއް އުފެދިގެން ދާނެއެވެ. މަމެން ޕިންކީން މިބަލަނީ އައްޑޫ އާއި ފޯއްމުލައް އެއީ ދެކުނުގެ ތަރައްގީ ގެ އިގްތިސާދީ ހަބަކަށް ހެދޭތޯއެވެ.\nއިރަކު އައްޑޫގައި ވިސްނުންތެރި، އުފެއްދުންތެރި ތިޔަބުނާ "ސްކިލްޑް" ބަޔަކު ތިއްބަސް މިއަދުގެ ޙާލަތައްބަލާއިރު ނިސްބަތުން އެއްމެ ކޮހުން ގިނައީ އައްޑޫގަ. އެހެންނަމަކަ ޗަމްޕާ އަމިއްލަ ޖީބުން ޚަރަދުކޮށް ޝްރީލަންކަން އިން އިސްނަގައިގެން (މިސަރުކާރުގެ އެއްވެސް އެްބާރުލުމެއްނެތި) ފެށި ތިޔަ ބޮޑު އޮޕަރޭޝަންގައި، ސަރުކާރުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ބައި ފުރިހަމަ ނުވުމުގެ ސަބަބުން ވޯކްވިސާ އާއި އަލައް އަންނަމީހުން އައިސް ފުރުމުގެ ބައި. އާދެ! އެއްމެ މުހިއްމު ރުކުން އެއޮތީ އިހުމާލުވެފަ. އެއީ އިމިގްރޭޝަންސްގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަންތީ ނޫނީ ވެރިމީހާ ގެ ނާޤާބިލު ކަމުންތޯ ސުވާލުކުރަނޭ ކިތައްމީހުންތޯ....ކޮބާތޯ އެއްކަލަ އުގުޅޭ މެމްބަރުން..ހުއް\nޕީޕީއެމް އިން އައްޑޫގައި އެޅުމަށް ވައުދުވެފައިވާ 5000 ޓުވަރިސްޓު ބެޑު އަވަަހަށް އަޅާ ނިއްމާ. ކޮބާ އިސްމެހެލާ ހެރަ، ހަންކެޑެ، ސަވާހިލި


ކަރީނާގެ ދެ ފިލްމެއްގައި އެމްޑީޕީގެ ސިޔާސަތު؟!\n14 މާރޗް 2014\n– ހިތްތިރި ކުރަން ޖެހޭ، ރުޅި މަޑުކުރަން ޖެހޭ، އެހެން ނޫނީ…\nހަގީގީ ޑިމޮކްރަސީ މުޅި ގައުމުން މިއޮއް ދަނީ ފެންނަމުންނެވެ. ކުރިން މި މަންޒަރުތައް މި ގައުމުން ނުފެނުނީ އޭރުގެ ވެރިކަންތައް ހިނގަމުން ދިޔައީ ޑިމޮކްރެޓިކް އުސޫލުން ކަމަށް ނުވާތީ އެވެ. ޑިމޮކްރަސީ އަކީ ދަސްކުރަން ޖެހޭ، އަމަލުކުރަން ޖެހޭ އެއްޗެކެވެ. މުހަންމަދު އުބެއިދު މި ލިޔަނީ މުޅިން ތަފާތު ވާހަކައެކެވެ. މިއީ އެމްޑީޕީގެ ފިލޯސަފީ ދައްކުވައިދޭ ހިންދީ ދެ ފިލްމެއްގެ ވާހަކައެކެވެ. ފަހަރެއްގައި އެ ދެ ފިލްމުން ފެނިގެން ދަނީ އަހަރެމެން ރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރަސީ ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ!\nބޮލީވުޑްގެ މަޝްހޫރު ބަތަލާ ކަރީނާ ކަޕޫރަކީ ހަމައެކަނި ރީތި ކަމަށް މަޝްހޫރު ތަރިއެއް ނޫނެވެ. އޭނާއަކީ “އިންޑިޔާގެ އެންމެ ނުފޫޒު ގަދަ މީހުން”ގެ ލިސްޓަށް ސީ.އެން.އެން އިން ހިމެނި ހަމައެކަނި އިންޑިޔާގެ އެކްޓަރެވެ. އަދި “ވާވް”އިން ވަނީ 2008 އާއި 2010 އާ ދޭތެރޭގައި އިންޑިޔާގެ އެންމެ ނުފޫޒު ގަދަ މީހުންގެ ލިސްޓުގައި ކަރީނާ ހިމަނައިފަ އެވެ. ލޯބީގެ ފިލްމްތަކާއި އަދި ކޮމެޑީ ބައިތައް ވެސް ކުޅޭ ހުނަރުވެރި ކަރީނާ އަކީ އާއްމުންނަށް މެސެޖް ދިނުމަށް އިޖުތިމާއީ އަދި ސިޔާސީ ފިލްމްތައް ވެސް ކުޅޭ ބަތަލާއެކެވެ.\nއެގޮތުން މިދިޔަ އަހަރު ފަހުކޮޅު ނުކުތް “ސަތްޔަގްރަހާ” އަދި “ގޯރީ ތެރެ ޕިޔާރް މޭ” އަކީ ޑިމޮކްރެސީ އަށް އަލަށް ތައާރަފުވާ މުޖުތަމައުތައް ކަޑައްތު ކުރަމުން އަންނަ މަރުހަލާތައް ވަރަށް ރަނގަޅަށް ދައްކުވައިދޭ ދެ ފިލްމެވެ. ހާއްސަ ގޮތެއްގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވެސް ޑިމޮކްރެސީ އަލަށް “ތަހުލީލު” ކުރަމުން ދިޔަ ގޮތް ކަރީނާގެ މި ދެ ފިލްމުން ދައްކުވައިދެ އެވެ. މޯލްޑިވިއަން ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީ )އެމްޑީޕީ(ން ހޯދި ކާމިޔާބުތަކާއި ހަމައެއާއެކު އެޅި ޅައެއްޗެހިތައް ވެސް ހާމަވެގެން ދެ އެވެ.\n“ސަތްޔަގްރަހާ”ގައި ދައްކުވައިދެނީ އިންޑިޔާގެ ރަށްފުށު ފަގީރު އަވަށެއް ނުވަތަ ވިލެޖެއް ޑިމޮކްރެސީ އަށް ހޭލާ ގޮތެވެ. ފިލްމުގައި އަމީތާބް ބައްޗަން ކުޅެނީ އެ ވިލެޖްގެ ރޫހާނީ ލީޑަރު ކަމަށް ވިޔަސް، ޑިމޮކްރެސީގެ މި އިންގިލާބުގެ ލަގަނުގައި ހުންނަނީ އަޖޭ ދޭވްގަން އެވެ. އަދި އެގޮތުން އަޖޭ އަޅާ ފިޔަވަޅުތައް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އެމްޑީޕީގެ ރޫހާނީ ލީޑަރު އަދި ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ނުވަތަ “އަންނި” އަޅާ ފިޔަވަޅުތަކާ ދާދި އެއްގޮތެވެ.\nކުރިން ނޫސްވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރި އަންނި އެއް ފަހަރަކު އޭނާގެ ގާތް މީހުންގެ ގާތުގައި ބުނެފައިވެއެވެ: “މި ވަގުތު ނިންމާ ނިންމުމަކީ މި ވަގުތުގެ ހާލަތަށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅު ކަމަށް އަހަރެމެންނަށް އިހުސާސް ވެދާނެ. ނަމަވެސް ފަހުން ކަންތައްތައްވާ ގޮތުން އެއީ އެންމެ ރަނގަޅު ނިންމުންތަކެއް ކަމަށް ނުވެދާނެ. އެކަމަކު އަހަރެމެންނަށް ލިބޭނެ ހިތްހަމަޖެހުމަކީ އަހަރެމެންގެ ވިސްނުން އެންމެ މަތިވެރިކޮށް ބޭނުންކޮށްގެންކަން އެ ނިންމުންތަކާ ހަމައަށް އާދެވުނުކަން. އެއީ ފަހުން ގޯސް ގޮތެއް ކަމަށް ފާޅު ވިޔަސް. ސަބަބަކީ ކުރިމަގުގައި ވާނެ ގޮތެއް އެކަކަށް ވެސް ނޭނގޭނެ.”\nތެދެކެވެ. އަޖޭ އަށް ވެސް ދިމާވަނީ މި ފަދަ ގޮތެކެވެ. ބޮޑު ‘ކެއޮސް’ ނުވަތަ ހަމަ ނުޖެހުންގަނޑެއްގެ ތެރެއިން އޭނާ ނިންމަނީ އޭނާ އަށް ވިސްނޭ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަށެވެ. ވަގުތާއި ހާލަތަށް ބަލާފަ އެވެ. މި ގޮތުން، މަރުވާ ބައެއްގެ ޖަނާޒާ “އާއްމު” ކުރުމަށް އަޖޭ ނިންމަ އެވެ. ނަމަވެސް ނޫސްވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ކަރީނާގެ ވިސްނުމަކީ، އާއްމުންނަށް އެ މީހުންގެ ބައެއްގެ ގަބުރުތައް ފެނިއްޖެ ނަމަ، މީހުންގެ ލޭ ކެކި، އާއްމު ހަމަ ނުޖެހުމަކަށް ހިނގައިދާނެ ކަމެވެ.\nއެކަމަކު ކަރީނާގެ ރައުޔާ ހިލާފަށް އަޖޭ ނިންމަ އެވެ. އަދި ނަތީޖާއަކަށް ވަނީ އަހަރެމެންގެ އަވައްޓެރި ސްރީ ލަންކާގައި 1980ގެ އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިނގާ ދިޔަ “ރަޔޮޓް”ތައް ފަދަ އެވެ. ސިންހަޅައިންގެ ގަބުރުތަކެއް މަގުމަތީގައި “ދައްކާލުމުން” ކޮޅުނބުގެ ސިންހަޅައިންތައް ކެކިއަރާ، ކޮޅުނބުގެ ވެއްލަވައްތަ ނަމަކަށް ކިޔާ ސަރަހައްދު އަންދާ އަޅިއަށް ހަދައި، ތަމަޅައިން މަރާ ސުންނާފަތި ކޮށްލިކޮށްލުމެވެ. ސްރީ ލަންކާ އަހުލީ ހަނގުރާމައަކަށް ވެއްޓިގެން ދިޔަ ގޮތެވެ. ރާއްޖޭގައި މިސާލެއް ނަގާ ނަމަ، ހަމަ ނުޖެހުންތައް ދިގުލައިގެން ގޮސް،7ފެބްރުއަރީ 2012 ގައި އަންނިގެ ސަރުކާރު ވެއްޓުނު ގޮތެވެ. އަދި މި ފިލްމްގައި ނަމަ، ކަރީނާގެ ނަސޭހަތާ ދެކޮޅަށް އަޖޭ ނިންމި ނިންމުމުގެ ސަބަބުން ރޫހާނީ ލީޑަރު އަމީތާބްގެ ފުރާނަ އަށް ނުރައްކާވާ ގޮތެވެ.\nދެން އޮތީ “ގޯރީ ތެރެ ޕިޔާރް މޭ”ގެ ވާހަކައެވެ. މި ފިލްމްގައި ކަރީނާ ކުޅެނީ ޑިމޮކްރެސީ ‘އެކްޓިވިސްޓް’އެއްގެ ބައެވެ. އެމްޑީޕީ އެއްޗަކަށް ހަދައިދިނީ، އަންނި ވެސް ހިމެނޭ ގޮތަށް، އެ ޕާޓީގެ ހިތްވަރުގަދަ އެކްޓިވިސްޓުން ކަމަށް ބުނެވޭއިރު، ބައެއް މުހިންމު އެކްޓިވިސްޓުންގެ އަހުލާގާއި ސުލޫކުގައި މައްސަލަ އުޅެ އެވެ. މި ފިލްމްގައި ކަރީނާގެ ޝަހުސިއްޔަތު މިކަން ވަރަށް ރަނގަޅަށް ދައްކުވައިދެއެވެ. އިމްރާން ޚާން ކުޅެނީ ކަރީނާ އަށް ހަޔާތުގެ މަގު ދައްކުވައިދޭ ހެޔޮ ލަފާ ލޯބިވެރިއެއްގެ ބައެވެ. ނަމަވެސް ހިތާމައަކީ، އެމްޑީޕީ ފަދައިން، ޕާޓީ ނެގެހެއްޓުމަށް އެންމެ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާ ކުރާ ބައެއް އެކްޓިވިސްޓުންގެ ނޭއްގާނީ ކަމެވެ.\nއެ ގޮތުން ފިލްމްގައި ކަރީނާއަކީ މުއްސަނދި އާއިލާއެއްގެ އެކްޓިވިސްޓެކެވެ. ފަގީރުކަމަކީ ކިހާވަރެއްގެ ކަމެއްކަން ނޭނގި ހުރެ، ނަމަވެސް ފަގީރުންގެ ހައްގުގައި “އަޑު ގަދަ ކުރާ” މީހެކެވެ. ހެޔޮ ހިތަކާއި މާތް މަގުސަދެއް އޮތަސް، ތިމާގެ އަމިއްލަ ‘ބެކްގްރައުންޑް’ ތިމާއަށް ފަހުމް ވުމެއް ނެތި، މުޖުތަމައުގައި ހައްގުތައް ގެއްލިފައިވާ ނިކަމެތިންގެ ހަޔާތް ބާއްޖަވެރި ކޮށްދޭން ނުކުންނައިރު، އަމިއްލަ ނަފުސުގައި ހުރި ‘ލައްތައް’ ނުފެންނަ އެކްޓިވިސްޓެއްގެ ރޯލެވެ. އަދި ކަރީނާގެ މި ‘އަނދިރި ފަރާތް’ އޭނާ އަށް ފާޅު ކޮށްދިނުމަށްޓަކައި އިމްރާން ހެޔޮހިތުން “ލޯގަނޑެއް” ކަރީނާ އަށް ދިއްކޮށްލުމުން، ދެން ކަރީނާގެ ހަޔާތް ކަފިވެގެންދާ ގޮތެވެ.\nކަރީނާ ފަދައިން އެމްޑީޕީގެ އެންމެ އިސް ސަފުގައި ހިމެނޭ ބައެއް އެކްޓިވިސްޓުންގެ ހާލަތަކީ ވެސް މިއެވެ. އާއްމުންގެ “ސަމާލުކަން” ހޯދުމަށްޓަކައި ޕޯޑިއަމްތަކަށް އަރާ ހަޅޭއްލަވަ އެވެ. ނަމަވެސް ދެން ހުސް ވަގުތުތައް އެ މީހުން ހޭދަކުރަނީ “އަގު ބޮޑު ރެސްޓޯރަންޓްތަކުގައި ރައްޓެހިންނާ އެކު ކޮފީ ބޮއި ހުސް އަނގަ ތަޅާ”ށެވެ. ހަފުތާބަންދު ހޭދަ ކުރަނީ “އަގު ބޮޑެތި ރިސޯޓްތަކުގައި މަޖާ ކުރުމުގަ”އެވެ. އެންމެ ފަހުން ބޭއްވުނު ރިއާސީ އިންތިހާބުގައި، އެމްޑީޕީ ފަދަ ޒުވާނުންގެ ޖޯޝް ވަރުގަދަ ޕާޓީއަކަށް ވެސް ކުޑަ ތަފާތަކުން ނާކާމިޔާބާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނީ މިހެންވެއެވެ. “އިހުލާސްތެރި”ކަމެއް ނެތް ބައެއް އެކްޓިވިސްޓުންގެ އިދިކީލި ހަރަކާތްތަކުގެ ސަބަބުން ދިވެހި ޒުވާނުން އެމްޑީޕީ އަށް އެންމެ ފަހު ވަގުތު “މޮބިލައިޒް” ނުކުރެވުނީ އެވެ.\nނަމަވެސް އެމްޑީޕީގެ ޒުވާނުންނާ ހަވާލު ވެގެން ތިބި ބައެއް އެކްޓިވިސްޓުންނާ ޚިލާފަށް މި ފިލްމްގައި ކަރީނާއަކީ ބިނާކުރަނިވި ފާޑުކިޔުމަށް ބީރު ކަންފަތެއް ދޭ މީހެއް ނޫނެވެ. އަމިއްލަ “ފަހުރާ”އި “އީގޯ” އެއް ފަރާތް ކުރުމަށް ފަހު، އިމްރާން އެ ބުނި ވާހަކައާ މެދު ކަރީނާ ފުންކޮށް ވިސްނަ އެވެ. އަދި މުހިންމު ނިންމުމެއް ނިންމައި، ހަޔާތުގެ އާ ބާބެއް ފަށައެވެ.\nއިމްރާން އޭނާގެ މައްސަލަ އޭނާ އަށް ‘ސާފުކޮށްދިނުމުން” ކަރީނާ އެކަން ގަބޫލު ކުރެއެވެ. އަދި މުއްސަނދި ދިރިއުޅުން ދޫކޮށްލާފައި، ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ ފަގީރުންގެ އަސްލު އިހުސާސްތައް ތަޖުރިބާ ކުރުމަށްޓަކައި ކަރީނާ އޭނާގެ މުއްސަނދި ދިރިއުޅުން ވަގުތީ ގޮތުން އެއް ފަރާތް ކޮށްފައި، އާދައިގެ ހަޔާތަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. ފިލްމުގެ އެންމެ ޝައުގުވެރި ކަންތައްތައް ފެނިގެން ދަނީ މި ހިސާބުންނެވެ. އިމްރާނާ ލޯބީގެ ގޮތުން ރަސްމީ ގޮތުން ‘ރުޅިވިޔަސް’، އޭނާއާއެކު ކަރީނާ ފަގީރު ވިލެޖެއްގެ އެންެމެ އާދައިގެ ކެކުޅުންތައް ބަރުދާސްތު ކުރަން ފަށާ ހިސާބުންނެވެ. ‘ގަނޑުވަރުން’ ނުކުމެ، ‘ބަސްތީ’ ދިރިއުޅުމެއް ފަށާ ގޮތެވެ.\nދިވެހިންނަކީ އަމިއްލަ ކުށް ގަބޫލު ކުރުމަށް ވުރެ ކިބުރުވެރި ބައެއް ކަމަށް ބައެއް މީހުން ދެކެއެވެ. ނަމަވެސް އެމްޑީޕީން ހަދާފައި ގޯސްތައް އަމިއްލަ އަށް ދެނެގަނެ، އެމްޑީޕީގެ ހުރިހާ މެންބަރުންނާއި ސަޕޯޓަރުންނާއި އަދި ވަކިން ޚާއްސަކޮށް އެކްޓިވިސްޓުން އެ މީހުންގެ އަމަލުތައް، މި ކަހަލަ އިބުރަތްތެރި ފިލާވަޅުތަކުން ރަނގަޅު މަގަށް އަލުން އަޅުވައިފި ނަމަ، ކުރިމަގުގެ އިންތިހާބުތައް ކާމިޔާބުކޮށް، ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ލާބަ އާއި މަންފާ ހޯދައިދިނުމަކީ ނުވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަންނި ބުނެފައިވާ ފަދައިން “ހިތް ތިރި ކޮށްގެން”ނެވެ.\nމާރޗް 15, 2014 at 5:44 pm\nރޫޙާނީ ލީޑަރުގެ މާނަ މިހާރު އޮޅިއްޖެ! ތިބުނާ އަންނި އެއްގެ ޢަމަލުތައް ހުރީ ދުނިޔޭގެ އެހެން ޤައުމުތަކުގައި އުޅެ ރޫޙާނީ ލީޑަރުންނާ އެއްގަޮތަށްތޯ ލިޔުންތެރިޔާ އަޅާ ކިޔާލުން މުހިންމު. ހިތްތިރި ކުރުމަށް ގޮވާލާ މީހާގެ ޢަމަލުތަކުން އެކަން ސާބިތުވޭތޯ އަމިއްލަ ނަފްސާ ސުވާލުކޮށްލުންވެސް ރަނގަޅު.


China ah vanee jumla 3.1 Billion Dollar dharaafai: Raees Nasheed\nޗައިނާއަށް ވަނީ ޖުމްލަ3ބިލިޔަން ޑޮލަރު ދަރާފައި: ރައީސް ނަޝީދު\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރާތުން ޗައިނާއަށް ދަރާފައިވާ ދަރަނީގެ ޖުމްލަ އަދަދު ހަގީގަތުގައި ޖުމްލަކޮށް 3.1 ބިލިޔަން ޑޮލަރަށް އަރާކަމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް، ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nއެމަނިކުފާނު މިހެން ވިދާޅުވީ ޗައިނާއަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން ދަރާފައިވާ ދަރަންޏާއި ބެހޭގޮތުން ބީބީސީން ތައްޔާރުކުރި ރިޕޯޓަކަށް ދެއްވި ބަސްދީގަތުމެއްގައެވެ.\nރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވީ ޗައިނާއަށް ދައްކަންޖެހޭ ދަރަނީގެ އަދަދު ހަގީގަތުގައި 3.1 ބިލިޔަން ޑޮލަރަށް އަރާކަމަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުން ސަރުކާރަށް ދިން ލޯނުތައް، ސަރުކާރުގެ ކުންފުނިތަކަށް ދިން ލޯނުތައް، އަދި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކަށް ދިން ލޯނުތަކުގެ ތެރެއިން ދިވެހި ސަރުކާރުން ގެރެންޓީދިން ލޯނުތައް ހިމެނޭކަމަށް ރިޕޯޓްގައި ވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖެއިން ދަރަނީގެ ދަންތުރައެއްގެ ތެރެއަށް ވަދެފައިވާކަމުގެ ބިރުވެރިކަން އެބައޮތްކަމަށް އެމަނިކުފާނު ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.\nއަދި މި ލޯނުތަކުން އުފެދުނު އެސެޓްތަކުގެ ވިޔަފާރި ޕްލޭނުން އެ ދަރަނިތައް އަނބުރާ ދެއްކޭނެކަމުގެ ޔަގީންކަމެއް ފެންނަން ނެތްކަމަށްވެސް ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވިއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ރައީސް ނަޝީދު ވަނީ ލިޔެކިޔުންތަކުގައި ޕްރޮޖެކްޓްތަކުގެ އަގު އިންފްލޭޓްކުރެވިފައިވާ ކަމަށާއި، ހަގީގަތުގައި ލިބުނު ފައިސާގެ އަދަދަށްވުރެ ލިޔެކިޔުންތަކުގައިވާ ދަރަނީގެ އަދަދު މަތިކަމަށް ތުހުމަތުކުރައްވާފައެވެ. އެގޮތުން ލިބުނީ 1.1 ބިލިޔަން ޑޮލަރު ކަމަށް އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވި ނަމަވެސް، އެކަން ސާބިތުކޮށްދޭނެ ލިޔެކިޔުންތަކެއް ހާމަކުރައްވާފައި ނުވާކަމަށް ބީބީސީގެ ރިޕޯޓްގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.\nމި ރިޕޯޓްގައި ބުނާގޮތުގައި ކުރީގެ ސަރުކާރުގެ އޮފިޝަލުންނާއި ޗައިނާގެ ފަރާތްތަކުން އަންދާޒާކުރާ ގޮތުގައި ދިވެހިރާއްޖެއިން ޗައިނާއަށް އަނބުރާ ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާގެ އަދަދަކީ 1.1 ބިލިޔަން ޑޮލަރާއި 1.4 ބިލިޔަން ޑޮލަރުގެ އަދަދެކެވެ. ރައީސް ނަޝީދު ވަނީ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ދަރަނިތައް އަނބުރާ ނުދެއްކިއްޖެނަމަ އަވައްޓެރި ސްރީލަންކާ ފަދައިން ކަންތައްތަކެއް ދިމާވެދާނެކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ.


Photo nagaa meehunnah haassa Huawei phone baazaarah nerefi\nފޮޓޯ ނަގާ މީހުންނަށް ހާއްސަ ހުވާވޭ ފޯނު ބާޒާރަށް ނެރެފި\nއުރީދޫން ހާއްސަ އަގެއްގައި ފޯނު ލިބޭނެ\nފޯނުގައި 20 މެގަޕިކްސެލްގެ ކެމެރާ ހިމެނޭ\nދެ ފޯނެއް ބާޒާރަށް، ހާއްސަ ފީޗާތަކެއް ހިމެނޭ\nހުވާވޭގެ އެންމެ ފަހުގެ ފޯނުތައް މިރޭ ބާޒާރަށް ނެރެ ދެއްވަނީ- ފޮޓޯ: އަހުމަދު ޝުރާއު| އަވަސް\nފޮޓޯ ނަގާ މީހުންނަށް ހާއްސަ ގިނަ ސިފަތަކެއް ހިމެނޭ، ހުވާވޭ ފޯނު އުރީދޫއާ ގުޅިގެން މިރޭ ބާޒާރަށް ނެރެފި އެވެ.\nއާޓިފިޝަލް ބީޗްގައި ބޭއްވި ކުލަގަދަ ރަސްމިއްޔާތެއްގައި ހުވާވޭ އިން އުފައްދާފައިވާ "ޕީ10" އަދި "ޕީ10 ޕްލަސް" ބާޒާރަށް ނެރުއްވައި ދެއްވީ އުރީދޫގެ ސީއީއޯ ނަޖީބު ހާނެވެ.\nހުވާވޭއިން ނެރުނު ޕީ10 އަށް ފުރިހަމަކަން ގެނެސްދެނީ ޑައިމަންޑް ކަޓް ފިނިޝިންގެ ސަބަބުނެނެވެ. މި ފޯނުގެ ޑިޒައިންއަކީ ސްމާޓް ފޯން އިންޑަސްޓްރީގައި އާ ކުރިއެރުން ތަކެއް ހޯދައިދީފަ އެވެ.\nމި ފޯނުގައި ތައާރަފްކޮށްފައިވާ ލެއިކާ ޑުއަލް ކެމެރާގައި 20 މެގަޕިކްސެލް ހިމެނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން މޮނޮކްރޯމް ސެންސަރާއި، 12 މެގަޕިކްސެލްގެ އާރްޖީބީ ސެންސަރުގެ އެހީގައި ޕީ10 އިން އެންމެ ފުރިހަމަ ކަމާއެކު ފޮޓޯތައް ނެގުމަށް ބޭނުން ކުރެވޭ ހާއްސަ ފީޗަރުތަކުގެ ތެރޭގައި 3ޑީ ފޭޝަލް ޑިޓެކްޝަން، ޑައިނަމިކް އިލޫޝަންތައް ވެސް ހިމެނެ އެވެ. އަދި މި ފޯނަކީ ނެޗުރަލް ޕޯޓްރެއިޓް ނަގަން ހާއްސަ ފޯނެކެވެ.\nމީގެ އިތުރުން، ޕީ10ގެ ލެއިކާ ކުރިމަތީ ކެމެރާ މެދުވެރިކޮށް ކުރީގެ ފޯނުތަކަށް ވުރެ ދެގުނަ އަށް އަލި ފޯރުކޮށްދެ އެވެ. އަދި މިކަމުގެ ސަބަބުން، ދުވާލު ނުވަތަ ރޭގަނޑު ކަމުގައި ވިޔަސް، ވަރަށް ރީތި ފޮޓޯ ތަކާއި "ސެލްފީ" ތައް ނަގާލެވޭނެ އެވެ. ހުއާވޭ ޕީ10 ގެ ލެއިކާ ޑުއަލް ކެމެރާ 2.0 ގައި އެފް2.2 އެޕާޗާގެ ދެ "ސަމަރިޓް-އެޗް" ލެންސް ހިމެނެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، 4ކޭ ވީޑިއޯ، އޮޕްޓިކަލް އިމޭޖް ސްޓޭބަލައިޒޭޝަން، އަދި ސުޕީރިއާ ލޯ ލައިޓް ފޮޓޯގްރަފީ ފަދަ ފީޗަތައް ވަނީ ޕީ10 އަށް ލިބިފަ އެވެ.\nއުރީދޫން ވަނީ މި ފޯނުތައް ވިއްކުމަށް ހާއްސަ އަގުތަކެއްވެސް ކަނޑައަޅާފަ އެވެ. އެގޮތުން އުރީދޫ އިން ތައާރަފްކޮށްފައިވާ ހާއްސަ ޕެކޭޖާއި އެކު، ޕްރީޕެއިޑް އަދި ޕޯސްޓްޕެއިޑް ކަސްޓަމަރުންނަށް ވެސް އެންމެ ރަނގަޅު އަގުގައި ފޯނުތައް ލިބޭނެ އެވެ. އަދި މި ޕެކޭޖްގެ ދަށުން، އެއް އަހަރުގެ މުއްދަތަށް، މަހަކު ދެ ޖިބީ ޑޭޓާ ހިލޭ ލިބިގެންދާނެ އެވެ. އަދި ހުވާވޭ ޕީ10ގެ ފޯނެއް ވިއްކަނީ 8،299ރ. އަށެވެ. އަދި ހުވާވޭ ޕީ10 ޕްލަސްގެ ފޯނެއް 9،899ރ. އަށް ލިބެ އެވެ.\nހަމައެއާއެކު، މަހަކު އެންމެ 650 ރުފިޔާ ދައްކަވައިގެން، އުރީދޫ ކަސްޓަމަރުންނަށް އެންމެ ފަހުގެ ވާވޭ ޕީ10 ސީރީޒްގެ ފޯންތައް ބައްލަވައިގަނެވޭނެ 12 މަހުގެ އިންސްޓޯލްމަންޓް ޕެކޭޖްތަކެއް ވެސް އުރީދޫ އިން ވަނީ މިއަދު ފަށާފަ އެވެ. މި ޕްލޭން ހާއްސަކުރެވިފައިވަނީ ޕޯސްޓްޕެއިޑް 249، 299، 399، 499، 749، 899، 999، 1499 ނުވަތަ 1999 ހިޔާރު ކުރެވޭނެ އެވެ. އެގޮތުން ހުވާވޭ ޕީ10ގެ ޑައުންޕޭމަންޓުގެ ގޮތުގައި ލިބެނީ 1،199ރ. އެވެ. މި ފޯނަށް މަހުފީގެ ގޮތުގައި ދައްކަން ޖެހެނީ 650ރ. އެވެ. އަދި ހުވާވޭ ޕީ10 ޕްލަސް ޑައުންޕޭމަންޓުގެ ގޮތުގައި ދައްކަން ޖެހެނީ 1،399ރ. އެވެ. މަހުފީއަކީ 800ރ. އެވެ. އަދި އިންސްޓޯލްމަންޓް ޕްލޭން ޚިޔާރުކުރައްވާ މީހުންނަށް އެއް އަހަރުގެ މުއްދަތަށް، މަހަކު ދެ ޖިބީ ޑޭޓާ ހިލޭ ލިބިގެންދާނެ އެވެ.\nއައިފޯން 13 މޫލީ ވެބްސައިޓުން ޕްރީއޯޑަރަށް\nމޫލީން ވިޔަފާރިކޮށްގެން ދެ ޓިކެޓް


Gaya fahu vaguthu Germany athun Spain salaamaiykohdheefi | Mihaaru\nގާޔާ ފަހު ވަގުތު ޖަރުމަނު އަތުން ސްޕެއިން ސަލާމަތްކޮށްދީފި\n04 ސެޕްޓެމްބަރ 2020 - 10:10\nސްޓުޓްގާޓް (ސެޕްޓެމްބަރު 4) - ފަހު ވަގުތު ހޯސޭ ގާޔާ ވައްދާލި ގޯލުން ސްޕެއިން އިން ޔުއެފާ ނޭޝަންސް ލީގުގެ އާ ސީޒަނުގެ ފުރަތަމަ މެޗުގައި ރޭ ޖަރުމަނާ 1-1 އިން އެއްވަރުކޮށްފި އެވެ.\nޖަރުމަނުގެ ސްޓުޓްގާޓް ދަނޑުގައި ރޭ ކުޅުނު މެޗު ފަށައިގެން ދެ ޓީމަށް ވެސް ލަނޑު ޖަހާނެ ރަނގަޅު ފުރުސަތުތަކެއް ލިބި ވަނީ ބޭނުންނުކުރެވިފަ އެވެ. ސްޕެއިނުގެ ގޯލުގައި ހުރި ކީޕަރު ޑޭވިޑް ޑެހެއާ އާއި ޖަރުމަނުގެ ކީޕަރު ކެވިން ޓްރަޕް ވަނީ މޮޅު ކުޅުމެއް ދައްކައިފަ އެވެ. ޓްރަޕަކީ ޖަރުމަނުގެ ތިން ވަނަ ކީޕަރެވެ. އޭނާ އަށް ރޭ ފުރުސަތު ލިބުނީ މި ވަގުތު މެނުއަލް ނޯޔާ ޓީމާ ދުރުގައި ހުރުމުންނާއި ދެ ވަނަ ކީޕަރު މާކް އަންދްރޭ ސްޓެގެން އަނިޔާގައި ހުރުމުންނެވެ.\nފުރަތަމަ ހާފުގައި ޖަރުމަނުގެ ލެރޯއި ސާނޭ އާއި ޖޫލިއަން ޑްރެކްސްލާ ފޮނުވާލި ނުރައްކާތެރި ހަމަލާތައް ޑެހެއާ ވަނީ މަތަކޮށްފަ އެވެ. އަނެއްކޮޅުން ސްޕެއިނުގެ ރޮޑްރީގޯ މޮރޭނޯ އަށް ހުސްކޮށް ލިބުނު ފުރުސަތުގައި އޭނާ ހުއްޓުވީ ޓްރަޕް އެވެ.\nސްޕެއިނުން ދެ ވަނަ ހާފްގައި ނުކުތީ ބާސެލޯނާގެ 17 އަހަރުގެ ފޯވާޑް އަންސޫ ފާޓީ އަރުވައިގެންނެވެ. މިއާ އެކު އޭނާ ވެފައިވަނީ ސްޕެއިނަށް މިދިޔަ 84 އަހަރުތެރޭ ކުޅުނު އެންމެ ޒުވާން ކުޅުންތެރިޔާ އަށެވެ.\nފުރުސަތުގެ ބޭނުންހިފައި ދެ ވަނަ ހާފްގެ ކުރީކޮޅުގައި ޖަރުމަނުން ލީޑުނެގި އެވެ. މެޗުގެ 51 ވަނަ މިނިޓްގައި މި ގޯލު ޖެހީ މި ފަހަރުގެ ޓްރާންސްފާ މާކެޓްގައި ޗެލްސީއާ ގުޅުނު ޓިމޯ ވާނާ އެވެ. ލީޑުފުޅާކުރަން ވާނާ އަށް ރަނގަޅު ފުރުސަތެއް ލިބި ބޭނުމެއް ނުކުރެވުނެވެ. ސާނޭ ހުސްކޮށްލާފައި ޖައްސާލި ބޯޅަ ވާނާ ފޮނުވާލި ނަމަވެސް ދިޔައީ އަރިމަތިން ބޭރުންނެވެ.\nނަތީޖާ ހަމަހަަމަ ކުރަން ސްޕެއިނުން ކުރިން މަސައްކަތް ކާމިޔާބުވީ ފަހު ވަގުތު އެވެ. އޭރިއާތެރެއިން ރޮޑްރީގޯ ބޮލުން ޖައްސާލި ބޯޅަ ހުސްކޮށްހުރި ގާޔާ އަށް ލިބުމުން އޭނާ ވަނީ ހަމަޖެހިލާފައި ބޯޅަ ގޯލުގެ ތެރެއަށް ފޮނުވާލައިފަ އެވެ.\nނޭޝަންސް ލީގުގެ ފުރަތަމަ މުބާރާތުގައި ޖަރުމަނަށް މޮޅެއް ނުލިބެ އެވެ. ރޭގެ މެޗުން އެއްވަރުވުމާ އެކު ފުރަތަމަ މޮޅު ހޯދަން އިތުރު އިންތިޒާރެއް ވަނީ ކުރަން ޖެހިފަ އެވެ.\nމި ގްރޫޕްގެ އަނެއް މެޗުގައި ރޭ ޔޫކްރޭން ވަނީ އަމިއްލަ ދަނޑުގައި 2-1 ސްވިޒަލެންޑް ބަލިކޮށްފަ އެވެ.


އެލެކްޓްރިކަލް ކޮންޑަކްޓިވިޓީން ފެނުގައި ލޮނުގެ އަސަރު ހުރި މިންވަރު އަންގައިދެއެވެ. ފެން ތަހުލީލުކުރުމަށްޓަކައި މާލެ، ހުޅުމާލެ އަދި ވިލިމާލެ ހިމެނޭގޮތަށް ޖުމުލަ 219 ސާމްޕަލް ނެގުނެވެ. ތަހުލީލުކުރެވުނު ހުރިހާ ސާމްޕަލްތަކުގެ ނަތީޖާ ހުރީ އީ.ޕީ.އޭ. އިން ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުގެ ތެރޭގައެވެ.\nފެނުގެ ޕީ.އެޗް އިން ފެނުގެ ބަރުމިނާއި ލުއިމިން އަދި އެ ފެން މައުދަނަކާއި އެކުވުމުން އެމައުދަން ގިރުވާލުމުގެ ބާރު ހުރި މިންވަރު ދެނެގަނެވެއެވެ. ފެން ތަހުލީލުކުރުމަށްޓަކައި މާލެ، ހުޅުމާލެ އަދި ވިލިމާލެ ހިމެނޭގޮތަށް ޖުމުލަ 219 ސާމްޕަލް ނެގުނެވެ. ތަހުލީލުކުރެވުނު ހުރިހާ ސާމްޕަލްތަކުގެ ނަތީޖާ ހުރީ އީ.ޕީ.އޭ. އިން ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުގެ ތެރޭގައެވެ.\nފީކަލް ކޮލިފޯމްއިން ދައްކައިދެނީ ފެނުގައި ނަޖިހުގެ އަސަރު އެކުލެވިގެންވާ މިންވަރެވެ. ފެން ތަހުލީލުކުރުމަށްޓަކައި މާލެ، ހުޅުމާލެ އަދި ވިލިމާލެ ހިމެނޭގޮތަށް ޖުމުލަ 558 ސާމްޕަލް ނެގުނެވެ. ތަހުލީލުކުރެވުނު ހުރިހާ ސާމްޕަލްތަކުގެ ނަތީޖާ ހުރީ އީ.ޕީ.އޭ. އިން ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުގެ ތެރޭގައެވެ.


މެންބަރުންގެ ޚިޔާލު: ހައްލަކީ ކޮބާ!!3ވަނަ ބައި – Maldivian Democratic Party\nމެންބަރުންގެ ޚިޔާލު: ހައްލަކީ ކޮބާ!!3ވަނަ ބައި\n” ޖިނާއީ ޢަދުލުގެ ނިޒާމް ” މިނަމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ގިނަމީހުންނަށް އަދި އިވޭންފެށިފަހުން ” ކިރުތުނބުން ނުވީއްލޭ ” ތުއްތު ކުއްޖެއް ފަދަ ބަހެކޭ ދެންނެވިޔަސް ހެޔޮވާނެއެވެ. މިހެން ދެންނެވީ މިފަހަކަށް އައިސް އާންމު ދިވެހިބަސްބަހުގެ މާނަވެސް މިކުރެވެނީ އެކިފަހަރު އެކިގޮތަށެވެ. އަޅުގަނޑުގެ އުނިސިކުނޑި ވިސްނައިދޭ ގޮތުގައި ޖިނާއީ އަދުލުގެ ނިޒާމޭ މިކިޔަނީ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ބޮޑެތި އަދަބުތައް ލިބޭންޖެހޭ އަދި އެކުށެއް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ ހައްޔަރުކޮށް އަދަބުދެވޭ ބައެއް ބާވަތް ތަކުގެ ކުށްތަކަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ ހިސާބުން ފެށިގެން ތަހުގީގު ކުރެވި ޝަރީއަތަށް ފޮނުވި ސާބިތު ވެއްޖެނަމަ ކަނޑައެޅޭ އަދަބެއް ނުވަތަ ހައްދެއް ކަނޑައަޅައި ނިމޭންދެކަށް އެމީހަކު ހައްޔަރުގައި ބެހެއްޓޭނެ އަދި އެކުރެވުނު ޙުކުމެއްގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން ނުވަތަ އޮންނަ ގާނޫނީ ހަމަޔަކުން އޭނާ މުޖުތަމަޢަށް ދޫކުރުމާ އެފަދަ މީހުން ބެލެހެއްޓުމުގެ އެންމެހާ ކަންކަން ހިނގައިދާ ގޮތަށެވެ.\nޖަރީމާތައް ހިންގާ ފާޙިޝް ޢަމަލުތައް ހިންގާކަން ފުލުހުންނާ ހަމަޔަށް މިގެނެވެނީ ޢާންމު ފަރާތެއްގެ ރިޕޯޓަކުން ނުވަތަ، ސީދާގޮތެއްގައި ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓަކުން ނުވަތަ ، ދައުލަތުގެ ކޮންމެވެސް މުއައްސަސާއަކުން ފުލުހުންނަށް ދޭ މައުލޫމާތަކާ ގުޅިގެންނެވެ. މިހިސާބުން ފުލުހުންގެ ގާނޫނުތަކާ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތައް ތަހުޤީގުތައް ފެށި ކުރިއަށް ގެންދާން ޖެހެއެވެ. މިގޮތުން ފުރަތަމަވެސް 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި އެފަރާތުގެ ތަހުގީގަށް މީހާ ނުވަތަ ބަޔަކު ހައްޔަރުގައި ބޭތިއްބުމަށް ކޯޓުއަމުރެއް ހޯދާން މަޖުބޫރުވެއެވެ. އަދި ކޯޓުން މުއްދަތެއް ދެއްވައިފިނަމަ އެމުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ތަހުގީގު ނިންމައި އެމީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ދޫކޮށްލާން ނޫންނަމަ އަނެއްކާވެސް ކޯޓުގެ އަމުރެއް ހޯދާން އެބަޖެހެއެވެ. ތަހުޤީގު ނިމުމުން އޮންނަ އުސޫލުން ޕްރޮސިކިއުޓު ކުރުމަށް ކަމާބެހޭ ފަރާތަށް ފޮނުވާން ޖެހެއެވެ. ތަހުގީގުގެ މަރުހަލާއިން ހޯދުނު ހެކިތަކަކީ ޝަރީޢަތައް ފޮނުވަން ޖެހޭވަރުގެ ކަންކަންތޯ ނިންމައި ޝަރީޢަތައް ފޮނުވުމުގެ ބާރުވެރިކަން މިއޮންނަނީ ޕުރޮސިކިއުޓަރ ޖެނަރަލްގެ އަތްޕުޅުގައެވެ. އެއައްފަހު މައްސަލަ އެފަރާތުން ޝަރީޢަތަށް ފޮނުވުމުން ބަލައިގަތުމުގެ ބާރު މިއޮންނަނީ ޖިނާއީ ކަންކަން ބަލާ ކޯޓުގެ އަތްމަތީގައެވެ. އަދި އެއައްފަހު މައްސަލަ ޝަރީޢަތުގައި ބަލަމުންގެންދާއިރު ކުރީން ފުލުހުންނާއި ޕުރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އިން ފޮނުވި އެންމެހާ ބަޔާންތަކާއި އެއާގުޅޭ ހެކިތައް ބޭނުންކުރުމާއި ނުކުރުން މިއޮންނަނީ ފަނޑިޔާރުންގެ އަތްމަތީގައެވެ. މިހިސާބުން ނިޔާއެއްކަނޑައެޅި ކުއްވެރިއެއް ކަމުގައި ވެއްޖެނަމަ އޭނާ އަށް އެކަނޑައެޅި އަދަބެއް ތަންފީޒު ކުރުމާ ހަވާލު ކުރެވެނީ ޑީޕީއާރުއެސް އާއިއެވެ.\nމިދެންނެވި ހުރިހާ މަރުހަލާއެއް ކަނޑައްތުކޮށް މީހަކު ކުށްވެރިއަކަށް ވުމުގެ ދެމަރުހަލާއެއްގައި ޝަރުޢީ ދާއިރާއިން އެމީހަކާ ކުރިމަތި ލައެވެ. ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި މީހާހައްޔަރު ކުރުމާއި ޝަރީއަތްކޮށް ނިޔާކަނޑައެޅުމުގެ މަރުހަލާގައެވެ. އެހެންކަމުން މީހަކު ކުށްވެރިޔަކު ކުށްވެރިއެއް ކަމުގައި ނިންމަނީ ޝަރުޢީ ދާއިރާއިންނެވެ. ފުލުހުންނާ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނަރަލްގެ ހިއްސާ އޮވެގެން ކަމުގައި ވިޔަސްވެހެވެ. ވީއިރު ސުވާލަކީ ފުލުހުންނަށް ތަހުގީގު ކުރުމަށް މިނިވަންކަމާއިއެކު ކިހާފުރުސަތެއް ދެވޭބާވައެވެ؟ ބައެއްފަހަރު ތަހުގީގު ރިޕޯޓުތައް ޝަރީއަތުގައި ބޭނުން ކުރާއިރު އަނެއްބައި ފަހަރަށް ނުކުރަނީ ކީއްވެ ބާވައެވެ؟ ހެކިބޭނުން ކުރުމުގައި ތަފާތުތަކެއް މިހުންނަނީ ކީއްވެބާވައެވެ؟ އެއްބާވަތުގެ ދެމައްސަލައެއްގައި ދެނިޔާއެއް ކަނޑައެޅިދަނީ ކީއްވެބާވައެވެ؟ ހަމައެހެންމެ އެއްބާވަތެއްގެ ކުށުގެ ނިޔާ ކަނޑައެޅިފައި ތިބޭ މީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު ޖަލުގައި އޮންނައިރު އެފަދަ އަނެކަކު މިނިވަންކަމާއެކު ސައިކަލުގައި ފިނިބުރު ޖަހަނީ ކީއްވެބާވައެވެ؟ މިސަރުކާރު އައިއިރު ޖަލުގައި ތިބޭންޖެހޭ އެތަކެއް ސަތޭކަ ބޮޑެތި ކުށްވެރީން މުޖުތަމައުގައި ދޫވެފައި ތިބިކަމީވެސް އެންމެންނަށް އެނގޭ ހަޤީގަތެކެވެ. އަދި މިސަރުކާރު އައި ފަހުންވެސް އެކުށްވެރީން މުޖުތަމައުގައި އެބައުޅެއެވެ. ކުށްވެރީން ޖަލުގައި ބެލެހެއްޓުމަކީ ކިހާބޮޑު ޚަރަދެއް ކަމާ ގިނައަދަދެއްގެ މީހުން ހައްޔަރު ކޮށްގެން ގެންގުޅޭން ޒަމާނީ ޖަލެއް ނެއްވާހަކައަކީވެސް ދިގުވާހަކައެކެވެ. ސަރުކާރުން ސިޔާސީ ބޭނުންތަކަށްޓަކައި މުޖުރިމުން ދޫކުރާ ކަމަށް ވާހަކަ ދައްކާއިރު އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ބޭނުންތަކަށް ޓަކައި މީހުން ހައްޔަރު ނުކުރެވުމާ ކޯޓަށް ހާޟިރު ނުކުރެވޭ ވާހަކަޔަކީވެސް އަޑުބާރު ކޮށް ދެއްކޭ ވާހަކަތަކެވެ. ދައުލަތުގެ ތިންބާރުގެ ތެރޭގައި ކޮރަޕްޝަންގެ މައްސަލަތައް އުޅޭކަމުގައި އާންމުރައްޔިތުން ބުނާއިރު ދައުލަތުގެ ދެބާރު ކަމުގައިވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖްލިސްއާއި ޝަރުއީ ދާއިރާ ޖޫޑިޝަލް ސާރވިސަސް ކޮމިޝަންގެ ތެރެއިން ގުޅިލާމެހިފައިވާ ކަމުގައިވެސް ދައްކާ ވާހަކައަކީ ހަޤީގަތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ދައްކާ ވާހަކައެއް ނޫންބާވައެވެ؟ ތަހުގީގުގައި ފުލުހުންކުރާ މަސައްކަތް ތަކަށް ފަނޑިޔާރުންގެ އެއްބާރުލުން ގާނޫނަކުން ނަމަވެސް އިތުރުކުރާން ނުޖެހޭތޯއެވެ. ޕުރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަސައްކަތުގެ ސްޕީޑް އިތުރުކޮށް ހަމައެހެންމެ ފުލުހުންނަށް އެފަރާތުން ދެއްވާ އެހީތެރިކަން އިތުރުކުރާކަށް ނުޖެހޭތޯއެވެ؟ ސުވާލު ނޫފެދޭ މިންވަރަކަށް ނިޔާކަނޑައެޅޭނެ ހިއްވަރު ފަނޑިޔާރުންގެ ކިބައިގައި އުފައްދާނީ ކިހިނެއް ތޯއެވެ؟ ދައުލަތުގެ ތިންބާރު އެއްބާރާއި އަނެއްބާރުގެ ވާދަވެރިކަން އޮތްހާ ދުވަހަކު މިނިޒާމު ހަރުދަނާ ކުރެވިދާނެ ބާވައެވެ؟ މުޖުރިމުންގެ މައްސަލައަކީ ސިޔާސީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ޤައުމީ މައްސަލައެކެވެ. ޙައްލުކޮށް ދެއްވާށެވެ.


Supreme courtun JSC ge isthisaas ge thereah vadhefa eh neiy: DJA | Mihaaru\nސުޕްރީމް ކޯޓުން ޖޭއެސްސީގެ އިހުތިސާސްގެ ތެރެއަށް ވަދެފައެއް ނެތް: ޑީޖޭއޭ\nޖުޑިޝަލް އެކަޑަމީގެ ޗާންސެލަރު އަހުމަދު މާޖިދު (ކ) މިއަދު ވާހަކަ ދައްކަވަނީ. ޖޭއެސްސީގެ މަސައްކަތަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ހުރަސް އަޅާފައި ނުވާ ކަމަށް ވިދާޅުވި.--- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\n18 ޖޫން 2019 - 16:20\nސުޕްރީމް ކޯޓުން، ޖުޑިޝަލް ސާވިސް ކޮމިޝަން (ޖޭއެސްސީ) ގެ އިހްތިސާސްގެ ތެރެއަށް ވަދެފައި ނުވާ ކަމަށް ކަމަށް ޑިޕާޓްމެންޓް އޮފް ޖުޑިޝަލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (ޑީޖޭއޭ) އިން މިއަދު ބުނެފި އެވެ.\nސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު އަބްދުﷲ ދީދީ އަށް ތުހުމަތުކުރާ ރިޝްވަތުގެ މައްސަލަތަކެއްގައި ޖޭއެސްސީން ވަނީ އެމަނިކުފާނު ސަސްޕެންޑު ކޮށްފަ އެވެ. އަދި ޖޭއެސްސީގެ ނިންމުމާ ގުޅިގެން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ވަނީ އެ ސަސްޕެންޝަން ފަސްކޮށް، އިތުރު ފިޔަވަޅެއް އެ މައްސަލާގައި ނާޅަން ދައުލަތުގެ އެންމެހައި ފަރާތްތަކަށް އަމުރުކޮށްފަ އެވެ.\nއެކަމަކު، ޖޭއެސްސީން ވަނީ އެ އަމުރު ގަބޫލު ނުކޮށް، ފަނޑިޔާރު ޑީޑީގެ ސަސްޕެންޝަން ދެމި އޮންނާނެ ކަމަށް ބުނެފަ އެވެ. އޭގެ ފަހުން، ސުޕްރީމް ކޯޓުން ވަނީ ޑީޑީގެ މައްސަލައިގައި އެ ކޯޓުން ނެރެފައިވާ އަމުރާ ޖޭއެސްސީ އާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހާއި ދައުލަތުގެ އެހެން މުއައްސަސާއަކުން ވިޔަސް ނިންމާ ނިންމުމެއް ބާތިލްވާނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި ސުޕްރީމް ކޯޓުން އިތުރު އަމުރެއް ނެރެފަ އެވެ.\nސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އެ ނިންމުމާ ގުޅިގެން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުން މިއަދު ފާސްކޮށްފައިވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރަކީ ގާނޫނުއަސާސީއާ ހިލާފު އަމުރެއް ކަމަށެވެ. އަދި ގާނޫނުއަސާސީން މަޖިލިހަށް މަތިކޮށްފައިވާ ބާރަށާއި މަސައްކަތަށް ހުރަސް އެޅޭ ގޮތަށާއި ގާނޫނުއަސާސީއާ ހިލާފަށް އެއްވެސް އަމަލެއް ނުހިންގުމަށް މަޖިލިހުން ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިލްތިމާސް ކުރަން ވެސް ފާސް ކުރި އެވެ.\nޖުޑިޝަލް އެކަޑަމީގެ ޗާންސެލަރު އަހުމަދު މާޖިދު މިއަދު ވާހަކަ ދައްކަވަނީ. --- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\nޑީޖޭއޭގައި ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ޖުޑިޝަލް އެކަޑަމީގެ ޗާންސެލަރު އަހުމަދު މާޖިދު ވިދާޅުވީ، ސުޕްރީމް ކޯޓުން ފަނޑިޔާރެއްގެ ސުލޫކީ މައްސަލައެއް ބެލުމަށް ހުރަސް އަޅާފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. ފަނޑިޔާރުންގެ ސުލޫކީ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ އިހްތިސާސް ގާނޫނުއަސާސީން ލިބިފައި އޮތީ ޖޭއެސްސީ އަށް ކަމަށާއި އެކަން ކުރަން އެ ކޮމިޝަނަށް ހުރަހެއް ނެތް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nSupreme court ge amuru gaanoonuasaasee aa hilaafu\n"ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަމުރުގައި އޮންނަނީ މައްސަލައެއް ނުބެލޭނެ ވާހަކައެއް ނޫން،" މާޖިދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފުރަތަމަ އަމުރުގައި އޮންނަނީ ޖޭއެސްސީން މައްސަލަ ބެލުމުގައި ޑިއު ޕްރޮސެސްއާ ހިލާފަށް، ގާނޫނުއަސާސީ އާއި ގާނޫނުތަކާ ހިލާފަށް ކަންތައްތަކެއް ކުރައްވާފައިވާ ކަމުގެ ޝަކުވާ ޑީޑީ ހުށަހެޅުއްވުމުން އެކަންކަން ބެލެންދެން މައްސަލަ އިތުރަށް ކުރިއަށް ނުގެންދިއުމަށެވެ.\nއެއްވެސް މީހަކާ މެދު ޝަކުވާއެއް ނޫނީ ދައުވާއެއް އުފުލިގެން ވިޔަސް، އެމީހަކަށް ޖަވާބުދާރީވާން ފުރުސަތު ނުދީ ގޮތެއް ނުނިންމޭނެ ކަމަށް މާޖިދު ވިދާޅުވި އެވެ. އެހެންވެ، މިކަހަލަ ކަންކަން ކުރިއަށް ދަނީ ރަނގަޅަށްތޯ ކޯޓުތަކުން ބަލާނެ ކަމަށް ވެސް މާޖިދު ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ދުސްތޫރުން ލިބިފައި ނެތް ބާރުތަކެއް ހިފައިގެން މަސައްކަތް ކުރަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓަކުން ނޫން،" ---މާޖިދު\n"ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އެއްވެސް އަމުރަކާއި ނިންމާ ނިންމުމަކަށް ތަބާނުވެ، އެ ނިންމުމަށް ފުރަގަސްދީ، އަމަލު ނުކުރުމުގެ ބާރަކީ އޮންނަ ކަމެއް ނޫން،" މާޖިދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nސުޕްރީމް ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމައިފި ނަމަ، ހުރިހާ ފަރާތްތަކުން އެ ކޯޓުން ނިންމާ ނިންމުމަށް އަމަލު ކުރުން ލާޒިމް ވާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. ޝަރުއީ ސައްހަކަން ކަނޑައެޅުމަށް އެއްވެސް އިޖުރާއާތެއް ހިންގަން ދައުލަތުގެ އެއްވެސް ބާރެއް ގާނޫނުއަސާސީން ފުރުސަތު ދީފައި ނެތް ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\nފަނޑިޔާރު އަބްދުﷲ ދީދީ އަށް ހާޒިރުވެވަޑައިގަންނަވަނީ. --- ފޮޓޯ: ހުސެއިން ވަހީދު/ މިހާރު\n"ދައުލަތުގެ އެއްވެސް އިދާރާއެއް، މުއައްސަސާއެއް، އެއްވެސް ފަރާތަކީ، މީހަކީ، ތަނަކީ ގާނޫނުގެ ހުކުމަށް ވުރެ މަތީގައި އޮންނަ ތަނެއް ނޫން. ކޮންމެ ފަރާތަކުން ވެސް އެބަޖެހޭ ގާނޫނަށް ޖަވާބުދާރީވާން. ގާނޫނުއަސާސީ އަށް ޖަވާބުދާރީވާން،" ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަމުރުތައް ދިފާއު ކުރައްވައި މާޖިދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ގާނޫނުގެ ހުކުމާ ހިލާފުވަމުން ދަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓަކުން ނޫނެވެ. އަދި ގާނޫނުއަސާސީ އަށް ގޮންޖަހައި، ބާރު ކަނޑުވާލަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓެއް ނޫން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. އެކަމަކު، ގާނޫނުގެ ހުކުމާ ހިލާފު ވަނީ ކޮން ބައެއް ކަމެއް ސީދާ އޭނާ ވިދާޅެއް ނުވެ އެވެ.\n"ދުސްތޫރުން ލިބިފައި ނެތް ބާރުތަކެއް ހިފައިގެން މަސައްކަތް ކުރަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓަކުން ނޫން،" މާޖިދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nޑީޑީ ސަސްޕެންޑްކުރި މައްސަލާގައި އެ ކޯޓުން ނެރެފައިވާ އަމުރާ ޚިލާފަށް ނިންމާ ކޮންމެ ނިންމުމެއް ބާތިލްވާނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރަކީ ގާނޫނުއަސާސީއާ ހިލާފު އަމުރެއް ކަމަށް މަޖިލިހުން ފާސްކުރި ފަހުން، އެއާ ދެކޮޅަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ވަނީ އިތުރު އަމުރެއް ނެރެފަ އެވެ.\nސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ތިން އަމުރެއް އައި ކަމުގައި ވިޔަސް، ޑީޑީގެ މައްސަލަ ޖޭއެސްސީ ދަނީ ބަލަމުންނެވެ. އެގޮތުން ޑީޑީ ވަނީ ރޭގެ ވަގުތެއްގައި އެ ކޮމިޝަނަށް ހާޒިރުކޮށްފަ އެވެ. ޖޭއެސްސީން ބުނި ގޮތުގައި ޑީޑީގެ ގިނަ މައްސަލަތަކެއް ކޮމިޝަނުން ދަނީ ތަހުގީގު ކުރަމުންނެވެ. އަދި ސުލޫކީ މައްސަލަތަކުގެ ތަހުގީގު އާންމުކޮށް ހުޅުވާލައިގެން ކުރިއަށް ގެންދަން ޖޭއެސްސީން ވަނީ ނިންމައިފަ އެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ސުޕްރީމް ކޯޓް ޖުޑީޝަލް ސާވިސް ކޮމިޝަން ޖުޑީޝަލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން ޖުޑީޝަރީ ގާޒީ އަބްދުﷲ ދީދީ\n52 ކޮމެންޓް, 76 ރިއެކްޝަންސް\nސުޕްރީމް ކޯޓުން ޖޭއެސްސީގެ އިހުތިސާސްގެ ތެރެއަށް ވަދެފައެއް ނެތޭ މިބުނާއިރު ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މައްސަލަތައް ބަލަން ގާނޫން ހަވާލުކޮއްފަ އޮންނަނީ ޖޭއެސްސީއަައް އެކަން ސުޕްރީމްކޯޓުން ހުއްޓުވަމަތޯ އިހުތިސާސްގެ ތެރެއަައް ނުވަދެޔޭ ތިކިޔަނީ ތި އަހުމަދު މާޖިދަކީ ކުރިން ސަންޓީވީ އަައް އަރައިގެން އިދިކޮޅު އެމްޑީޕީއަައް ފާޑުކިޔާ މީހެއް ތިމަގާމުގަ ހުރެގެން ރަގަނޅު އެއްޗެއް ބުނާނެތަ؟\nސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކަށް ވަރަށް ފަރިތަވައްތަރު ޖަހާ. އެކަމަށް ނިކުންނަން ފެނޭ. ޑީޑީ ފަނޑިޔާރު\nފުރަތަމަ ފޮޓޯގެ ވާތްފަރާތުގަ އެއިނީ ކާކު؟؟ ލޮލް\nމި މާޖިދަކީ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރަށްވުރެވެސް މަތީގަ ހުންނަ މީގެއް. އަބަދުވެސް އެމް ޑީ ޕީ އާ ޖެހިފަ ހުންނަ މީހެއް . އައި ޔޫ އެމް ކިޔަވައިދޭ އިރުވެސް ެކަން ވަރަށް ފާހަގަވި.\nމާޖިދު އުސްތާޛޫ ވަދެއްޖެ. ކިތައްމެ ވަރަކަށްވެސް ވަދެއްޖެ. ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން މައްސަލަ ބަލަން ނުފަށަނީސް އެކަން ހުއްޓުވައިފި، އަދި ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޕަރފޯމަންސް ނުބެލޭނެކަމަށް ސުޕްރީމްކޯޓުން ސިޓީ ފޮނުވައި ޕަރފޯމަންސް ބެލުން ހުއްޓުވައިފި، މަރިޔަން ވަހީދު އަހުލިއްޔަތު ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައިފި.. މިހެން ގޮސް ކިތައް ކަންތައްތޯ؟ މިހާރުގެ އުފެދިފައިވާ މައްސަލައިގައި ޖޭއެސްސީގެ އިސްތިއުނާފީ ހައްގު ގެއްލުވާލައިފި. މަދުތޯ؟\nއަދުލު އިންސާފް ހޯދޭނީ މިމީހުންވެސް ކަޑާލައިގެން.\nއަނގަތައްމިނަށް ހޮޅުވައިގެން މިހާރުދެން ވީދޭނެއެއްޗެއް ނެތް! ގޯސްގޯހަށް ދުލެއްނުކުރާނެ ރައްޔިތުންނެއް ...\nއަސްލު ކޮން ހައިސިއްޔަތަކުންތޯ ޖުޑިޝަލް އެކަޑަމީގެ ޗާންސެލާ މި ވާހަކަ ދައްކަށްޖެހެނީ. ޑޯންޓް ޔޫ ހޭވް އަދާ ތިިންގްސް ތޮ އެޓެންޑް\nސްޕުރީމް ކޯޓުން މާޖިދަކީ އަންހެނެއްކަމުގާ ނިންމާ އަދި މާޖިދު އައް ކައިވެނިކުރެވޭނީ ފިރިހެނަކައް ކަމުގައި ނިންމިއަސް އެކަންވެސް ޤަބޫލު ކުރަންޖެހިދާނެ ކޮންމެކަމަކަށް ފަހުބަސްބުނާތަނެއްކަމުގާވަނީނަމަ! ސްޕުރީމްކޯޓަކީ ކޯޓުތަކުގެ ޝަރީޢަތް ތަކުގައެންމެ ފަހުބަސް ބުނާތަންކަން އެންމެނަށްވެސް އެގޭ ކަލޭކިޔާނުދިނެއްކަމު! ސްޕުރީމްކޯޓަކީ ދުނިޔޭގަ ހެއްދެވިހާކަމަކަށް ފަހުބަސްބުނަން އޮތްތަނެއްނޫން!\nދެން އުފެދޭ ސުވާލަކީ ފަނޑިޔާރަކާމެދު ޖޭއެސްސީއިން ޢަމަލުކުރާގޮތާމެދު އެ ފަނޑިޔާރު ހިތްހަމަނުޖެހިއްޖެނަމަ ޖޭއެސްސީއާ ދެކޮޅަށް މައްސަލައެއް ހުށަހަޅަންޖެހޭނީ ހަމަ އެ ފަނޑިޔާރު އިންނަވާ ކޯޓުގެ ބެންޗައްތޯ؟ ކޮންއިރަކުތޯ ސުޕްރީމް ކޯޓު ތަޙުޤީޤީ އިދާރާއަކަށްވީ؟ ދެން އޮތް އަނެއްސުވާލަކީ ފެބްރުއަރީ 1 ގެ ޙުކުމާ ގުޅިގެން ޑީޖޭއޭ އިން ޢަމަލުކުރީ ކިހިނެއްތޯ؟


އިސްވެރިޔާ ހުންނަވާ ގެއެއް ހޯދުމާއި ބެހޭ\nއދ. ހަންޏާމީދޫ ސްކޫލްގެ އިސްވެރިޔާ ހުންނަވާ ގެއެއް ހޯދުމާއި ބެހޭ\nވީމާ، ގެ ނުވަތަ އެޕާޓްމަންޓު ކުއްޔަށްދިނުމަށް ޝައުޤުވެރިވާ ފަރާތްތަކުން ތިރީގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށްފަހު، ކަނޑައެޅިފައިވާ ތާރީޚަށް، ގެ ނުވަތަ އެޕާޓްމަންޓް ކުއްޔަށްދޭން ބޭނުންވާ އަގު ބަޔާންކޮށް، ގޭގެ ކުރެހުމަކާއެކު، މި ސްކޫލަށް ސިޓީ ހުށަހެޅުން އެދެމެވެ. މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރަން ހާޒިރުނުވެވޭ ފަރާތްތަކަށް ބަދަލުގައި އެހެން ފަރާތެއް (ދެފަރާތުގެ ދިވެހި ރައްޔިތެއްކަން އަންގައިދޭ ކާޑުގެ ކޮޕިއާއެކު) ފޮނުވިދާނެއެވެ.\n2019 ނޮވެމްބަރު 18 ވާ ހޯމަ ދުވަހު 09:00 އަށް ހަންޏާމީދޫ ސްކޫލަށް ދުރުވެދެއްވުން އެދެމެވެ.\n2019 ނޮވެންބަރު 21 ވާ ބުރާސްފަތި ދުވަހު 09:00 އަށް ހަންޏާމީދޫ ސްކޫލަށް ދުރުވެދެއްވުން އެދެމެވެ.\nމި ކަމަށް ކުރިމަތިލެވޭނީ، ޤާނޫނު ނަމްބަރ 2014/18 (ވިޔަފާރި ރަޖިސްޓްރީ ކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްފައިވާ ކުންފުނިތަކާއި، ޤާނޫނު ނަމްބަރ 2014/19 ( އަމިއްލަ ފަރުދުންގެ ވިޔަފާރީގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރީ ވެފައިވާ ފަރާތްތަކަށެވެ.\nމަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށް ޙާޟިރުނުވާ ފަރާތްތަކުން ހުށަހަޅާ ބީލަމާއި، ގަޑިޖެހުމުގެ ފަހުން ހުށަހަޅާ ބީލަން ބަލައިނުގަނެވޭނެ ވާހަކަ ދެންނެވީމެވެ. އިތުރު މަޢުލޫމާތު ބޭނުންވާނަމަ ރަސްމީގަޑީގައި 6680837 މިނަމްބަރު ފޯނަށް ގުޅުން އެދެމެވެ.\n16 ރަބީޢުލްއައްވަލް 1441ހ\nސުންގަޑި: 18 ނޮވެންބަރު 2019 0900


ފިހާރައަކުން ވައްކަން ކުރި މީހަކު ފޭސްބުކްގެ އެހީގައި ހޯދައިފި\nއެމެރިކާގެ ސަހަރެއްގައި ހުރި ފިހާރައަކުން ވައްކަން ކުރި މީހަކު ފޭސްބުކްގެ ޒަރީއާއިން ހޯދައިފިއެވެ.\nތަރުކާރީ ވިއްކާ ފިހާރައެއް ކަމަށްވާ “ޝޮޕް އެންޑް ސޭވް”އިން ތަކެތި ގަނެފައި ފައިސާ ނުދައްކާ ދިޔަ މީހާއަކީ ކާކުކަން ފުލުހުންގެ ޒަރީއާއިން ކަށަވަރު ނުކުރެވުމުގެ ސަބަބުން ފިހާރައިގެ ވެރިޔާ މާކް ކޯލް ކުރި ކަމަކީ ފިހާރައިގެ ސެކިއުރިޓީ ކެމެރާގެ ވީޑިއޯގެ މަންޒަރެއް، އެ ފިހާރައިގެ ފޭސްބުކް ސަފުހާއަށް ލީއެވެ. އަދި އެ ވީޑިއޯއިން ފެންނަ މީހަކީ ކާކުކަން ހޯދައިދިނުމަށް، އެ ފިހާރައިގެ “ފޭނުން”ގެ ފަރާތުން އެދުނީއެވެ.\nއިސާހިތަކު އެ ސަހަރުގައި ދިރިއުޅޭ އެ ފިހާރައަށް “ތާއީދު” ކުރާ ކަސްޓަމަރުން އެ މީހާއަކީ ކާކުކަން ހޯދައި، ފިހާރައަށް އެންގިއެވެ. އަދި މިކަން މިހެން ދިމާވުމުން ވައްކަން ކުރި މީހާ ވަނީ އޭނާ އަމިއްލައަށް ފުލުހުންނާ ހަވާލުވެފައެވެ. އަދި މާކްގެ ގާތުން އޭނާ އެދުނީ ފޭސްބުކަށް ލީ އޭނާގެ ވީޑިއޯ ފޭސްބުކް “ވޯލް” ނުވަތަ “ފާރުން” ނަގައިދިނުމަށެވެ.\nމި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން މާކް ބުނީ ‘ސޯޝަލް މީޑިއާ’ ނުވަތަ އިޖުތިމާއީ މީޑިއާ ނެތް ނަމަ އެ މީހާ ނުހޯދުނީސް ކަމަށެވެ.\nއެ މީހާ ހޯދައިދިން މީހަކަށް 100 ޑޮލަރުގެ އިނާމެއް ވެސް މާކް ވަނީ ފިހާރައިގެ ފޭސްބުކް ސަފުހާގައި ހުށަހަޅައިފައެވެ. ނަމަވެސް ވައްކަން ކުރި މީހާ ހޯދައިދިނުމަށް މަސައްކަތް ކޮށްދިން އެއްވެސް މީހަކު އެ އިނާމަކު ނުހިފިއެވެ. ފިހާރައިގެ ފޭސްބުކް ސަފުހާ ދެކެ “ލައިކް”ވާ އެ މީހުން ބުނީ އެއީ އެ މީހުން ހެޔޮހިތުން ކޮށްދިން ކަމެއް ކަމަށެވެ.\nއަންހެނުންނަށް ކުރާ އަނިޔާ ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ކުރެހުމުގެ ކެމްޕޭނެއް ހުޅުވާލައިފި\nދަރަންޏެއް ނުވަތަ ވަސިއްޔަތެއް އޮތްތޯ ބެލުން\n25 އޮކްޓޫބަރ 2020


މިއީ އެމްޑީޕީގެ ކާމިޔާބުގެ އަހަރު – ޗެއާޕަރސަން – Maldivian Democratic Party\nމިއީ އެމްޑީޕީގެ ކާމިޔާބުގެ އަހަރު – ޗެއާޕަރސަން\n–\tރިޔާސީ އިންތިޙާބް އަވަހަށް ފަށައިގަތުމަށް ގޮވާލަން\n–\tމަޖިލީހުގައި އެމްޑީޕީގެ މެމްބަރުން ތިބި ގޮޑިތައް ޕްރައިމަރީއަކާއި ނުލައި އެ މެމްބަރަކަށް އެންޑޯސްކޮށްދެއްވުމަށް ޤައުމީ މަޖިލީހުގައި ވަކާލާތުކުރާނަން.\nމާތްﷲ ގެ އިރާދަފުޅުން 2013 ވަނަ އަހަރު މޯލްޑިވިއަން ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީ (އެމްޑީޕީ)ން ފާހަގަކުރަނީ ކާމިޔާބުގެ އަހަރުގެ ގޮތުގައި ކަމަށް އެ ޕާޓީގެ ޗެއާޕަރސަން ރީކޯ މޫސާ މަނިކު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ. އެމަނިކުފާނު މިހެން ވިދާޅުވީ، ރޭ އެ ޕާޓީން ކާނިވާ ސަރަހައްދުގައި ބޭއްވެވި “ޚާއްސަ” ޖަލްސާގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުންނެވެ.\nރޭގެ ޖަލްސާގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން މޫސާ ވިދާޅުވީ، 2008 ވަނަ އަހަރަށް ވުރެން ފޮނި ކާމިޔާބުތަކެއް މިއަހަރު ބޭއްވޭ އިންތިޙާބްތަކުގައި އެމްޑީޕީން ހޯއްދަވާނޭ ކަމަށެވެ. މި އަމާޒަށް ވާސިލްވުމަށް އެމްޑީޕީގެ ހުރިހާ މެމްބަރުންނާއި، ޕާޓީއަށް ތާޢީދުކުރާ ހުރިހާ ފަރާތްތަކަކުން ހިތްވަރާއި އެކު އަތުކުރި އޮޅާލުމަށްވެސް މޫސަ ވަނީ ރޭގެ ޖަލްސާގައި ގޮވާލައްވާފައެވެ.\nރޭގެ ޖަލްސާގައި ރީކޯ މޫސާ ވަނީ، މިއަހަރު ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ރިޔާސީ އިންތިޙާބް ކާމިޔާބު ކުރެއްވުމަށް ރިޔާސީ ކެނޑިޑޭޓާ އެކު އެމްޑީޕީގެ ކެމްޕެއިން ރަސްމީކޮށް ފެއްޓުން އިޢުލާން ކުރައްވާފައެވެ. މޫސަ ވިދާޅުވީ، ކެމްޕެއިން ފަށައިގަތުމަށް ރިޔާސީ ކެނޑިޑޭޓް އިންނެވީ ތައްޔާރަށް ކަމަށާއި، އެމްޑީޕީގެ ރިޔާސީ ކެނޑިޑޭޓާއި ނުލާ ބާއްވާ އިންތިޚާބެއްގެ ވޯޓު ފޮށި ނަގަން ޖެހޭނީ މޫދުން ކަމަށެވެ.\nމީގެ އިތުރުން މޫސަ ވަނީ 2014 ވަނަ އަހަރު އޮންނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބްގައި އެމްޑީޕީގެ ޓިކެޓްގައި ވާދަކުރައްވަން ބޭނުންފުޅުވާ ފަރާތްތަކުން މިހާރުން ފެށިގެން އެކަމަށް މަސައްކަތް ފެއްޓެވުމަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިހާރު އެމްޑީޕީގެ މެމްބަރުން ތިބި ގޮޑިތައް ޕްރައިމަރީއަކާއި ނުލައި އެ މެމްބަރަކަށް އެންޑޯސްކޮށްދެއްވުމަށް ޤައުމީ މަޖިލީހުގައި ވަކާލާތުކުރައްވާނޭ ކަމަށް މޫސަ ވިދާޅުވިއެވެ.\n“އެބޭފުޅުން ވަނީ އެމްޑީޕީއަށްޓަކައި އެތައް ޤުރުބާނީއެއް ވެފައި. ސިޔާސީ މައިދާނުގައި މި ޕާޓީއަށް މިހާ ހިސާބަށް މި އާދެވުނީ، ޕާލިމެންޓްރީ ގްރޫޕް ނުރޫޅި ޕާޓީއަށްޓަކައި އޮތޮމުން. އެހެން ކަމުން އަޅުގަނޑު އެބޭފުޅުންނަށް ޕްރައިމަރިއަކާއި ނުލައި ގޮނޑި އެންޑޯސްކޮށްދެއްވުމަށް އަޅުގަނޑު ޤައުމީ މަޖިލީހުގައި އެދޭނަން.” މޫސަ ވިދާޅުވިއެވެ.\nމޫސާ ވަނީ އެހެން ޕާޓީތަކުގައި ތިއްބެވި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުން ވެސް ޕްރައިމަރީއަށް އިޢުލާންކުރެއްވުމުގެ ކުރިން އެމްޑީޕީއާ ގުޅި ވަޑައިގަތުމަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ. މޫސާ ވިދާޅުވީ، މިހާރު އިނދިކޮޅު މެމްބަރުން ތިއްބެވި ބައެއް ގޮނޑިތަކަކި އެމްޑީޕީގެ ގޮނޑިތަކެއް ކަން ކަށަވަރުވެފައިވާ ކަމަށާއި، ރަގަޅުގޮތަކީ ގޮނޑި ގެއްލުމުގެ ކުރިން އެމްޑީޕީއާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވުން ކަމަށެވެ.


ޙައްޖު ވާޖިބުވުމުގައި އަންހެނާއަށް ޚާއްޞަ ޝަރުޠުތައް | އަޅުކަން | ފިޤުހު | ދީނާއިދުނިޔެ\nBack ކަވާސާ ދީނާއިދުނިޔެ ދީނާއިދުނިޔޭގެ ބައިތައް ފިޤުހު އަޅުކަން ޙައްޖު ވާޖިބުވުމުގައި އަންހެނާއަށް ޚާއްޞަ ޝަރުޠުތައް\nމިމަޒުމޫނުގައި ޙައްޖުވާ އަންހެނެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭނެ ޝަރުޠުތަކަށް ޚާއްޞަގޮތެއްގައި އަލިއަޅުވައިލަން ޖެހުނީ ސަބަބުތަކެއް ހުރެގެނެވެ. މިޝަރުޠުތަކަކީ ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއްހުރި ދަންނަބޭކަލުން އިހުއްސުރެ ބަޙުސްކުރައްވާފައިވާ މައްސަލަތަކެއްކަމުގައިވާތީއެވެ. އަދި މިކަމުގައި ދިވެހިންގެ މެދުގައިވެސް ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް ހުރިތަންވެސް ފެންނާތީއެވެ.\nއަޅުގަނޑު މިމަޒުމޫނުގައި މިމައުޟޫޢު ނިއުޅާލައިނީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ މައި ދެމަޞްދަރުކަމުގައިވާ ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ސަލާމާއި ޞަލަވާތްލެއްވުނު ރަސޫލާގެ ސުންނަތުގެ އަލީގައެވެ. މިދެމަޞްދަރުން ޙުކުމަކާ ހަމައަށް ވާޞިލުވުމުގައި ދަންނަބޭކަލުންގެ ވާހަކަތަކަށާއި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ މަޤުޞަދުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރާނަމުއެވެ.\nއަޅުގަނޑުގެ ދުޢާއަކީ މާތްﷲ އަޅުގަނޑުގެ މިމަސައްކަތުގައި ތައުފީޤުދެއްވައި، އެކަލާނގެ ރުހިވޮޑިގަންނަވާ މަގަށް މަގުދެއްކެވުމެވެ. އަދި މިމަސައްކަތުން ދިވެހިންނަށް ނަފާއެއް ދެއްވުމެވެ.\nއަޅުގަނޑު މިބަޙުސްގައި ބަލައިލާނީ މައިގަނޑު ދެބައަކަށެވެ.\nދެވަނަ ބައި: ވަރިއެއްގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ފިރި މަރުވުމުގެ ސަބަބުން ޢިއްދާގައި އިން އަންހެނެއްކަމުގައި ނުވުން.(1)\nމިޝަރުޠާ މެދުގައި ދަންނަބޭކަލުންގެ ޚިޔާލުފުޅުތައް ހުރީ އަންނަނިވި ބީދައިންނެވެ.\nޝާފިޢީ މަޛުހަބުގެ ޢިލްމުވެރިންގެ އަރިހުގައި ތިންކަމެއްގެ ތެރެއިން ކަމެއް ފުރިހަމަވެއްޖެނަމަ، ޙައްޖު އަންހެނާގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވާނެއެވެ. އެތިންކަމަކީ މަޙުރަމެއް ނުވަތަ ފިރިމީހާ ނުވަތަ އިތުބާރުކުރެވޭ އަންހެނުންގެ ޖަމާޢަތެކެވެ. މިއިން ކޮންމެ ބައެއް ނުވަތަ ކޮންމެ ފަރާތެއް ހުރި ކަމުގައިވިޔަސް އެބޭކަލުން ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި އަންހެނާގެ މައްޗަށް ޙައްޖު ވާޖިބުވާނެއެވެ. އެހެނީ އެބޭކަލުންގެ އަރިހުގައި އަންހެނެއްގެ ޙައްޖު ވާޖިބުވުމުގައި އެކަނބުލޭގެއަށް ޚާއްޞަވެގެންވާ ޝަރުޠަކީ އެކަނބުލޭގެ ނަފުސުގެ މައްޗަށް އަމާންކަން ލިބުމެވެ. މިއަމާންކަން ފިރިމީހާ ހުރުމުން ނުވަތަ މަޙުރަމަކު ހުރުމުން ނުވަތަ ޢަދުލުވެރިކަމުގެ ޞިފަތައް ލިބިފައިވާ އަންހެނުންގެ ޖަމާޢަތެއް އޮތުމުން ލިބޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން އިތުބާރު ހިފޭ ޢަދުލުވެރި އެންމެ އަންހެނަކު ހުރުމަކުން އެބޭކަލުންގެ އަރިހުގައި ޙައްޖު ވާޖިބެއްނުވާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޝާފިޢީ މަޛުހަބުގެ ޢިލްމުވެރިންގެ އަރިހުގައި އަންހެނާ ފަރުޟު ޙައްޖަށް އެކަނި ނުކުތުން ނުވަތަ އިތުބާރުކުރެވޭ އެންމެ އަންހެނަކާއެކީ ނުކުތުން ހުއްދަވެގެންވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ސުންނަތް ޙައްޖުގައި ނުކުތުން އަންހެނަކަށް ހުއްދަވާނީ ފިރިމީހާ ނުވަތަ މަޙުރަމަކާ އެކީގައެވެ.(2)\nމާލިކީ މަޛުހަބުގެ ޢިލްމުވެރިންގެ އަރިހުގައި އަންހެނެއްގެ މައްޗަށް ޙައްޖު ވާޖިބުވާނީ އެކަނބުލޭގެއާއެކު ދަތުރުކުރާނެ މަޙުރަމަކު ނުވަތަ ފިރިމީހާ ހުރިނަމައެވެ. އަދި ފަރުޟު ޙައްޖުގައި މަޙުރަމުގެ ބަދަލުގައި އަމާންކަން ލިބިގެންވާކަން ޔަޤީން ޖަމާޢަތެއްގެ ބަޔަކާއެކު ދަތުރުކުރެވިދާނެއެވެ. އަދި އެފަދަ ޖަމާޢަތެއް ހަމައެކަނި އަންހެނުންގެ މައްޗަށް ނުވަތަ ހަމައެކަނި ފިރިހެނުންގެ މައްޗަށް ނުވަތަ އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވުމީ މައްސަލައެއްނޫނެވެ.(3)\nމިއީ އިމާމް އިބުނު ޙަޒުމުގެ ރައުޔައެވެ. މަޙުރަމެއް ނުވަތަ ފިރިއެއްނެތް އަންހެންމީހާ އެފަދަ ޙާލަތުގައި ޙައްޖުވާނީއެވެ. އޭނާގެ މައްޗަށް ބުރަކަމެއް ނުވަތަ ފާފައެއް އެކަމުގައި ނެތެވެ. އަދި އޭނާއަށް ފިރިއެއް ނުވަތަ މަޙުރަމެއް ލިބިފައިވާނަމަ، އެމީހެއްގެ މައްޗަށް އެކަނބުލޭގެއާއެކު ޙައްޖުވުން ވާޖިބުވާނެއެވެ. އަދި އެކަން ނުކުރިނަމަ، އެމީހަކީ މާތްﷲއަށް އުރެދިފައިވާ މީހެކެވެ. އަދި އެމަޙުރަމު ނުވަތަ ފިރިމީހާއާ ނުލައި ޙައްޖުވުން އަންހެންމީހާއަށް ހުއްދަވާނެއެވެ. އެހެނީ ފިރިމީހާއަށް ފަރުޟު ޙައްޖު އަދާކުރުން މަނާ ނުކުރެވޭނެއެވެ. އޭނާއަށް މަނާކުރެވޭނީ ސުންނަތް ޙައްޖު އަދާކުރުމެވެ.(4)\nފިރިމީހާ ނުވަތަ މަޙުރަމެއް ލިބިފައިނެތް އަންހެނެއްގެ މައްޗަށް ޙައްޖު ވާޖިބެއްނުވާނެއެވެ. އެކަމުގައި އިމާމް އަޙުމަދުގެ އަރިހުން ނައްޞެއް ވާރިދުވެފައިވެއެވެ. އަބޫދާވޫދު ވިދާޅުވިއެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނު އިމާމް އަޙުމަދަށް ދެންނެވީމެވެ. ޙައްޖުވުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވާ އަންހެނަކަށް މަޙުރަމެއްނެތްނަމަ ޙައްޖު ވާޖިބުވާނެތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ނޫނެކެވެ. އަދި އިމާމް އަޙުމަދު ކިބައިން މަޙުރަމެއް ލިބިފައިވުމަކީ ޙައްޖު އަދާކުރުމުގެ ޝަރުޠުތަކުގެ ތެރެއިން ޝަރުޠެއްކަމަށާއި، އެއީ ޙައްޖު ވާޖިބުވުމުގެ ޝަރުޠެއްނޫން ކަމުގައި ވާރިދުވެފައިވެއެވެ. މިއީ މަޛުހަބުގެ ދެވަނަ ރައުޔައެވެ. މިރައުޔައިގެ މާނައަކީ މަޙުރަމެއްނެތް ޙާލުގައި ޙައްޖަށް ދިއުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިފައިވާ އަންހެނާގެ މައްޗަށް އޮތީ ޙައްޖަށް ޚަރަދުވާ މިންވަރު ޞަދަޤާތްކުރުމެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޙަންބަލީންގެ ގާތުގައި ޞައްހަވެގެންވާ ރައުޔައަކީ ފުރަތަމަ ރައުޔައެވެ. އެބޭކަލުންގެ ރައުޔަ ސާބިތުކުރެއްވުމަށް ވަރަށް ގިނަ ޙަދީސްތަކުން ދަލީލު ދައްކަވައެވެ.(5)\nހަނަފީ މަޛުހަބުގެ ޢިލްމުވެރިންގެ އަރިހުގައި އަންހެނާގެ މައްޗަށް ޙައްޖުވާޖިބުވާނީ މަޙުރަމެއްނުވަތަ ފިރިމީހާ ހުރެގެނެވެ. އެބޭކަލުންވެސް ޙަދީސްތައް ދަލީލުގެ ގޮތުގައި ދައްކަވައެވެ. އަދި އަންހެންމީހާ ފިރިމީހާ ނުވަތަ މަޙުރަމެއްނެތި ޙައްޖަށް ނުކުތުމުން، އެކަނބުލޭގެއަށް ގެއްލުން ކުރިމަތިވާކަމަށް ވިދާޅުވެއެވެ. އަދި ޝަރުޢީ ގޮތުން ގެއްލުން ދުރުކުރުން ލާޒިމްވެގެންވުމަކީ ދަލީލެއްކަމުގައި ނުވަތަ ޙުއްޖަތެއްކަމުގައި ދައްކަވައެވެ.(6)\nމިމައްސަލައަކީ ދަންނަބޭކަލުންގެ މެދުގައި ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް ހުރި މައްސަލައެކެވެ. އެހެންކަމުން ފަތުވާ ދެއްވުމުގައި ނުވަތަ ދީނުގެ ޙުކުމްތައް ބަޔާންކުރެއްވުމުގައި އަމާނާތްތެރިކަން ނިޔާކުރާ ހެޔޮ ރަނގަޅު ގޮތަކީ މިކަންކަން މިހިރި ގޮތަށް ބަޔާންކުރުމެވެ. އަދި އެންމެހާ ބޭކަލުންގެ ރައުޔަތައްވެސް ވިދާޅުވެދެއްވުމެވެ. މިއީ ޢިލްމުވެރިން ކަންކުރައްވާ ގޮތެވެ.\nދަލީލުތަކާއި އެދަލީލުތަކާމެދުކުރެވޭ ބަޙުސް\nމިބައި ޖުމްލަގޮތެއްގައި މިނަކަލުކުރަނީ ދެފޮތަކުންނެވެ. އެއީ އިމާމް ޝައުކާނީގެ ނައިލުލް އައުޠާރާއި ޑރ.ޢަބަދުލްކަރީމް ޒައިދާންގެ المفصل فى أحكام المرأة و البيت އެވެ. މިދެފޮތަކީވެސް ޢިލްމީ ދެފޮތްކަމުގައި ޤަބޫލުކުރަމެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެހެނިހެން ބައެއް ފޮތްތަކުން ބައެއް ނުކުތާތައް ނަގައިފައި ހުންނާނެއެވެ.\nފުރަތަމަ ދަލީލު: މިއީ އަންހެންމީހާއަށް އެކަނި ޙައްޖުވެވިދާނެކަމަށް ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅުންގެ ދަލީލެވެ. މިއީ އެހެންކަމުން ޡާހިރީ މަޛުހަބުގެ ޢިލްމުވެރިންގެ ޙުއްޖަތެވެ. އިމާމް ބުޚާރީ، عدي بن حاتمގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ޙަދީސެއްގައި ކީރިތި ރަސޫލާ ޙަދީސްކުރެއްވިކަމަށް ވާރިދުވެފައިވެއެވެ. الظعينة سترتحل من الحيرة حتى تطوف بالكعبة މާނައީ: އަންހެނާ ޙީރާއިން ނުކުމެގެން ކަޢުބާގައި ޠަވާފުކުރަންދެން ދަތުރުކުރާނެއެވެ.\nހަމައެފަދައިން އެބޭކަލުން އަންހެނުންގެ ތެރެއިން ކުފުރުގެ ގޯތީ(ދާރުލް ކުފުރު)ގައި އަސީރުވެފައި ހުންނަ އަންހެނާއަށް، އެތަނަކުން ސަލާމްތްވުމަށްފަހު އިސްލާމް ކަމުގެ ގޯއްޗަށް ގިނިކަންޏާ ދަތުރުކުރުން ހުއްދަވެގެންވާވުމުގެ މައްޗަށް، ޙައްޖަށް އަންހެނާ ނުކުތުމުގެ ޙުކުމް ޤިޔާސްކުރައްވައެވެ.(7)\nޢަދިއްޔުގެފާނުގެ ޙަދިސަކީ ޞަޙީޙުލް ބުޚާރީގައި އިމާމް ބުޚާރީ ނެރުއްވާފައިވާ ޙަދީސެކެވެ. މިޙަދީސް ހިމަނުއްވާފައިވަނީ ނަބީކަމުގެ ޢަލާމާތްތަކުގެ ބާބުގެ ދަށުގައެވެ. މިޙަދީސްގައި އައިސްފައިވެއެވެ. عدي بن حاتم ވިދާޅުވިއެވެ. ((بينا أنا عند رسول الله رسول الله إذ أتاه رجل فشكا إليه الفاقة. ثم أتاه اخر فشكا إليه قطع السبيل, فقال النبي صلى الله عليه و سلم: هل رأيت الحيرة؟ قال عدي: لم أرها و قد أنبئت عنها قال صلى الله عليه و سلم: فإن طالت بك حياة لترين الظعينة ترتحل من الحير حتى تطوف بالكعبة لا تخاف أحدا إلا الله قال عدي: فرأيت الظعينة ترتحل من الحيرة حتى تطوف بالكعبة لا تخاف إلا الله)) رواه البخاري މާނައީ: ތިމަންކަލޭގެފާނު ނަބިއްޔާގެ އަރިހުގައިވަނިކޮށް މީހަކު އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އައިސް ފަޤީރުކަމާމެދުގައި ޝަކުވާކޮށްފިއެވެ. އެހިނދު އެހެން މީހަކު އައިސް މަގު ފޭރުމުގެ ކަންތަކާމެދު ޝަކުވާ ދަންނަވައިފިއެވެ. އެހިނދު އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަދީސްކުރެއްވިއެވެ. އޭ ޢަދިއްޔުއެވެ. ތިބާ ޙީރާ ދެކުނިންހެއްޔެވެ. އެހިނދު ޢަދިއްޔު ދެންނެވިއެވެ. ނޫނެކެވެ. އަޅުގަނޑެއް ނުދެކެމުއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެރަށުގެ ވާހަކަ އަޑުއަހަމުއެވެ. އެހިނދު ޙަދީސްކުރެއްވިއެވެ. މާތްﷲ ތިބާގެ ޢުމުރު ދިގުކުރައްވައި ދަމަހައްޓަވައިފިނަމަ، ޙީރާގެ ބިމުން ގިނިކަންޏާ، ނުކުމެގެން މާތްﷲ ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތެއް ދެކެ ބިރުގަތުމެއްނެތި، އަންހެނާ ކަޢުބަތުﷲ ގެފުޅަށް އައިސް ޠަވާފުކުރާ ތަން ތިބާދެކެވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. ޢަދިއްޔުގެފާނުން ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އަންހެންމީހާ އެކަނި މައިއެކަނި ޙީރާއިން ނުކުމެގެން އައިސް ކަޢުބަތުﷲ ގެފުޅުގައި ޙައްޖުވަނިކޮށް ތިމަންކަލޭގެފާނު ދެކެވަޑައިގަންނެވީމުއެވެ.\nއިސްވެދިޔަ ޙަދީސަކީ ޞައްޙަ ޙަދީސެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް މައްސަލައަކީ މިކަމުގައި ވާރިދުވެފައިވާ ޞައްޙަ އެހެނިހެން ޙަދީސްތަކެއް މިޙަދީސްގެ ޢާންމު މަފުހޫމާ، ފުށު އަރާ ގޮތަކަށް ހުރީތީއެވެ. (މިފުށު އެރުމަކީ ޙަދީސްތަކުގެ ބޭރުފުށުން ފެންނަ ފުށުއެރުމެކެވެ. މިފަދަ ފުށުއެރުންތައް ދިރާސާކޮށް ޙައްލުކުރާނެ ގޮތްތަކުގެ ޢިލްމަކީ مختلف الأحاديث ގެ ޢިލްމެވެ.)\nމިދަންނަވާ ޙަދީސްތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟\nސަލާމާއި ޞަލަވާތްލެއްވުނު ކީރިތި ރަސޫލާ ޙަދީސްކުރެއްވިކަމަށް އެކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން އިބްނު ޢައްބާސް ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. "لا يخلون رجل بإمرأة إلا و معها ذو محرم و لا تسافر المرأة إلا و مع ذى محرم" فقام رجل فقال: إن إمرأتي خرجت حاجة و إنى اكتتبت فى غزوة كذا و كذا قال: فانطلق فحج مع إمرأتك" (8) މާނައީ: ފިރިހެނަކު އަންހެނަކާއެކު އެކަނބުލޭގެގެ މަޙަރަމެއް ނެތި އެކަހެރިނުވާހުށިކަމެވެ. އަދ އަންހެނަކު މަޙުރަމަކާނުލާ ދަތުރު ނުކުރާ ހުށިކަމެވެ. އެހިނދު މީހަކު ތެދުވި އެކަލޭގެފާނަށް ދަންނަވައިފިއެވެ. އަޅުގަނޑުގެ އަންހެނުންވަނީ، އަޅުގަނޑު އެވެނި މިވެނި ހަނގުރާމައެއްގައި ވަނިކޮށް، ޙައްޖުވުމަށް ނުކުމެއެވެ. އެހިނދު ރަސޫލާ ޙަދީސްކުރެއްވިއެވެ. ކަލޭ ނުކުންނާށެއެވެ. އަދި ކަލޭގެ އަނބިމީހާއާއެކު، ޙައްޖުވާށެވެ.\nމިޙަދީސަކީވެސް ޞައްޙަ ޙަދީސެކެވެ. މިޙަދީސުގައި އެވަނީ އެއްވެސް ދަތުރެއްގައި މަޙުރަމެއްނެތި ދަތުރުކުރުން މަނާކަމުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ.\nމިދެޙަދީސްގެ މެދުގައި ޖަމްޢުކުރާނީ ކިހިނަކުންތޯއެވެ؟\nފުރަތަމަ ގޮތް: މިދެޙަދީސްގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ޙަދީސްގައި އެއޮތީ ހަމައެކަނި މުސްތަޤުބަލުގައި ހިނގާނެ ކަމެއްގެ ވާހަކަ ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ. އެއީ ހުއްދަވުމުގެ ޙުކުމް ބަޔާންކުރެއްވުމެއް ނޫނެވެ. މާނައަކީ ފުރަތަމަ ޙަދީސްގެ ދޭހައިގެ ތެރޭގައި ހުއްދަވުން ހިމެނިފައިނުވާކަމަށް ޤަބޫލުކުރުމެވެ. މިއީ އިމާމް ޝައުކާނީ މިކަމުގައި ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތެވެ.(9)\nމިޖަމްޢުކުރުމަށް ދެވިދާނެ ރައްދު:\nފުރަތަމަ ޙަދީސްގައި ޙުކުމެއް ބަޔާން ނުކުރެއްވިއެއްކަމަކު ހިނގާނެ ކަމުގައި ބަޔާންކުރެއްވި ކަންތައް ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ ސަނާ ވިދާޅުވުމުގެ ޞީޣާއިންނެވެ. ނުވަތަ ހިނގާނެ ރަނގަޅުކަމެއް ބަޔާންކުރެއްވުމުގެ އުސްލޫބުންނެވެ. އެހެންކަމުން މިއުސްލޫބުން ހުއްދަނޫންކަމެއްގެ ވާހަކަ ބަޔާންކުރެއްވުން ކީރިތި ރަސޫލާގެ މައްޗަށް މުސްތަޙީލުވެގެންވެއެވެ.\nއިސްވެބަޔާންވި ރައްދު ހުށަހެޅުއްވުމަށްފަހުގައި އިމާމް ޝައުކާނީ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ކޮންމެއަކަސް އެންމެ ރަނގަޅުވެގެންވަނީ ޖަމްޢުކުރުމަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ފުރަތަމަ ގޮތަށް ޖަމްޢުކުރުމެވެ. އެއީ އެކި މަގުތަކުން އިސްފައިވާ ޙަދީސްތަކަކާ ޖަމްޢުކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ.\nދެވަނަ ގޮތް: ފުރަތަމަ ޙަދީސްގައި ރަސޫލާގެ އަރިހަށް މީހަކު އައިސް މަގު ނާމާންވުމާމެދު ޝަކުވާކުރެއެވެ. އެއީ މަގުފޭރުމާމެދު ކުރާ ޝަކުވާއެވެ. އެއިން އެގެނީ އެކަމަކީ އެކަލޭގެފާނުގެ ޒަމާނުގައި ގިނަވެފައިވާ ކަމެއްކަމެވެ. އަދި ހިނގާ ކަމެއްކަމެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ޚަބަރުކުރައްވަނީ އެކަންކަން މަދުވުމުގެ ސަބަބުން އަމާންކަން ލިބުމުން އަންހެނާ ޙީރާގެ ބިމުން ނުކުމެ ގިނިކަންޏާ ޙައްޖުވާނެ ވާހަކައެވެ. އެހެންކަމުން ދެވަނައަށް އައި ޙަދީސްގައި އަންހެނާ މަޙުރަމެއްނެތި ދަތުރުކުރުން މަނާކުރައްވަނީ އެކަލޭގެފާނުގެ ޒަމާނުގައި މަގުމަތީގެ އަމާންކަން ނެތުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އެއަމާންކަން ލިބުމުން އެކަނި ދަތުރުކުރުން ހުއްދަވާނެކަން ފުރަތަމަ ޙަދީސުން ދޭހަވެއެވެ. (މިއީ މިޒަމާނުގެ ބައެއް ޢިލްމުވެރިންގެ ވާހަކަފުޅުތަކުގެ ދޭހައެއް) (10)\nމިގޮތަށް ދޭ ރައްދު: އަމާންކަން ލިބިގެންވާ ޙާލަތުގައި ޙައްޖަށް ނުކުމެވޭކަމުގައިވާނަމަ، އެކަނި ދަތުރަށް ނުކުތުން އަންހެނާގެ މައްޗަށް ނަހީކުރެވިފައިވާ ޙަދީސްތަކުގެ ތެރެއިން ޙަދީސެއްގައި އެކަން އިސްތިސްނާއެއްގެ ގޮތުގައި ވާރިދުވާންޖެހޭނެއެވެ. ޙަދީސެއްގެ ޢިއްލާ ނުވަތަ ސަބަބު ދެނެގަނެވޭނީ ޙަދީސްގެ ނައްޞުންނެވެ. އެހެންކަމުން އަމާންކަން ލިބިގެންވާ ޙާލަތެއްގައި އެކަނި ނުކުތުން ހުއްދަވާނެކަމަށް ބެލެވޭނެ އިޝާރާތެއް މި ޙަދީސްތަކުގެ ނައްޞުގައި ނެތެވެ. އަދި އެހެންނޫނަސް އެކަނި ދާ އަންހެނަކަށް އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ މައްޗަށް އޮންނާނީ ކޮން އަމާންކަމެއްތޯއެވެ؟ ލިބޭ ގޯނާއަކުން ޙިމާޔަތްކުރާނީ ކާކުތޯއެވެ؟ ދަތުރުގެ ބުރަތަކުގައި އެހީވާނީ ކާކުތޯއެވެ؟ އެހެންކަމުން އެކަނި ޙައްޖަށް ނުކުތުން މިޙަދީސްގެ އަލީގައި މަޤުޞަދަށް ބަލައިގެން ހުއްދަވާނެކަމަކަށް ނުފެނެއެވެ.\nނަތީޖާ: ދަލީލުތަކުގެ އަލީގައި އަޅުގަނޑަށް ޤަބޫލުކުރެވެނީ ގިނިކަންޏާ އަންހެނަކަށް ޙައްޖުވުން ހުއްދަވާނެ އެއްވެސް ދަލީލެއް އިމާމް އިބުނުޙަޒުމު މިނެންގެވި ދަލީލުގައި ނެތްކަމަށެވެ. އަދި މިއީ އިމާމް ޝައުކާނީއާއި ޑރ.ޢަބުދުލްކަރީމް ޒައިދާނުގެ ރައުޔަވެސްމެއެވެ.\nފުރަތަމަ ދަލީލުގެ ދެވަނަބައި:\nފުރަތަމަ ދަލީލުގެ ދެވަނަ ބަޔަކީ އަންހެނާ ކުފުރުގެ ގޯތިން ގިނިކަންޏާ އިސްލާމްކަމުގެ ގޯއްޗަށް ދަތުރުކުރުން ހުއްދަވެގެންވުމުގެ މައްޗަށް ޤިޔާސްކުރައްވައި، ޙައްޖުގައި އެކަނި ޙައްޖުވުން ހުއްދަވާނެކަމަށް ދަލީލުނަންގަވާ ނެންގެވުމެވެ.\nމިދަލީލަށް ރައްދު ދިނުމުގެ ގޮތުން ބުނަން އޮތީ މިއީ ރަނގަޅު ޤިޔާސެއް ނޫންކަމުގައެވެ. ސަބަބަކީ ޤިޔާސްކުރެވުނު ދެކަމުގެ ދެމެދުގައި ޙަޤީޤީ ގުޅުމެއްނެތުމެވެ. ނުވަތަ އެދެޙުކުމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ތަފާތު ދެސަބަބަކަށްޓަކައި އައި ދެޙުކުމެއްކަމުގައިވުމެވެ. އެހެނީ އަސީރެއްގެ ގޮތުގައި ކުފުރުގެ ގޯތީގައި ހައްޔަރުވެފައިވާ އަންހެނާ މިނިވަންވުމާއެކު، އިސްލާމްކަމުގެ ގޯއްޗަށް، އެކަނި ނުވަތަ ގިނިކަންޏާ އައުން ހުއްދަވެގެންވަނީ އޭނާއަށް ކުފުރުގެ ގޯތީގައި ދެމިހުރެއްޖެނަމަ ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކުން މިންޖުވުމުގެ ގޮތުންނެވެ. އެގޮތުން ކުފުރުގެ ގޯތީގައި ދެމިހުރުމުން ލިބިދާނެ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގައި، އޭނާއަށް އިޚުތިޔާރުކުރުން ލާޒިމުވެގެންވަނީ ދަތުރުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ދަތިތަކާއި ގެއްލުމެވެ. މިއީ އިމާމް ނަވަވީއާއި إمام إبن قدامة المقدسيމިދަލީލަށް ދެއްވި ރައްދެވެ. އަދި މިއީ ޑރ.ޢަބަދުލްކަރީމް ޒައިދާނު އިޚުތިޔާރުކުރައްވާ ރައްދުވެސްމެއެވެ.(11)\nއަދި ޙައްޖަކީ ލަސްކުރެވިދާނެކަމަށްތޯ ނުވަތަ އެއީ ވާޖިބުވުމާއެކު، އަދާކުރުން ލާޒިމުކަމެއްކަން ކަނޑައެޅުމުގައި ފިޤުހުވެރިންގެ މެދުގައި ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެހެންކަމުން ކޮންމެ ގޮތެއްގައިނަމަވެސް ޙައްޖުވުމަށް މަޙުރަމެއް ނުވަތަ ފިރިމީހާ ރުހިއްޖައުމަށްދާނދެން ޙައްޖު ފަސްކުރުން އަންހެނާގެ މައްޗަށް އިތުރުކަން ބޮޑުވެގެންވެއެވެ. މިއީ ޑރ.ޢަބްދުލްކަރީމް ޒައިދާންގެ ރައުޔައެވެ.(12)\nއިތުބާރުކުރެވޭ އިތުރު އަންހެނަކު ހުރުމުން ޙައްޖު ވާޖިބުވާނެކަމަށް ވިދާޅުވާ ބޭފުޅުންގެ ދަލީލަކީ ކުރީގައި އިސްވެދިޔަ ޢަދިއްޔުގެފާނުގެ ޙަދީސާއި ބަޔާންކުރި ޤިޔާސްކަމުގައިވާނަމަ، އެދަލީލުތަކަށް ރައްދުދީ ނިމިއްޖެއެވެ. މީގެ އިތުރަށް ޙައްޖުގައި، މަޙުރަމަކު ނުވަތަ ފިރިމީހާ ދަތުރުގައި ބައިވެރިވުން ޝަރުޠުކުރެވިފައިވަނީ އަމާންކަން އަންހެންމީހާއަށް ލިބުމަށްޓަކައިކަމުގައިވާތީ، އެންމެ އަންހެނެއް އިތުރަށް ހުރުމުން އަމާންކަން ލިބޭނެކަމަށް ބުނަނީނަމަ، އެއީ މަޤުބޫލުވާހަކައެއްނޫނެވެ. އެހެނީ ބުއްދީގެ ހަމައިން ބަލާއިރު، އަދި ޢުރުފަށް ވިސްނާއިރު، ދެއަންހެނުންނަށް އެކަނި ދަތުރުކުރާނަމަ، ނަފްސުގެ މައްޗަށް ލިބެންޖެހޭ އަމާންކަން ލިބުމަށްވުރެ، ގާތްވެގެންވާ ގޮތަކީ އެއަމާންކަން ނުލިބުމެވެ.\nދެވަނަ ދަލީލު: މިއީވެސް ޡާހިރީ މަޛްހަބުގެ ޢިލްމުވެރިންގެ ދަލީލެކެވެ. އެބޭކަލުންގެ އަރިހުގައި އަންހެނާގެ މައްޗަށް ޙައްޖުވާޖިބުވުމަކަށް މަޙުރަމެއް ހުރުން ނުވަތަ ދަތުރުގައި ފިރިމީހާ ބައިވެރިވުން ޝަރުޠެއްކަމުގައި ނުވެއެވެ. އެބޭފުޅުންގެ ދެވަނަ ދަލީލަކީ މާތްﷲގެ އަންނަނިވި ވަޙީ ބަސްފުޅެވެ. އެކަލާނގެ ޙައްޖު ވާޖިބުވެގެންވުން ބަޔާންކުރައްވައި ވަޙީކުރައްވައެވެ. وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلا(97) އާލުޢިމްރާން. މާނައީ: މީސްތަކުންކުރެ އެކަމުގެ މައްޗަށް ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވާ މީހާއަށް، މާތްﷲއަށްޓަކައި އެކަލާނގެ ގެކޮޅަށް ޙައްޖުވުން ވާޖިބުވެގެންވެއެވެ.\nޙައްޖު ވާޖިބުވެފައިވަނީ މިއާޔަތުގެ ނައްޞުންނެވެ. މިއާޔަތުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ގޮތުން ޙައްޖު ވާޖިބުވާނީ ކުޅަދާނަކަން ލިބުމުންނެވެ. އެހެންކަމުން ކުޅަދާނަކަމުގެ ޝަރުޠުފުރިހަމަވުމުން އަންހެނާގެ މައްޗަށްވެސް ޙައްޖު ވާޖިބުވާނެއެވެ. އަދި މަޙުރަމެއްނެތި ނުވަތަ ފިރިމީހާއާ ނުލައި ދަތުރުކުރުން އަންހެނާއަށް ހުއްދަވެގެންނުވާނެކަމަށް ދޭހަވާ ގޮތަށް ވާރިދުވެފައިވާ ހުރިހާ ޙަދީސްތަކަކީ ޢާންމު ޙުކުމެއް ބަޔާންކުރާ ޙަދީސްތަކެކެވެ. އެޢާންމު ޙުކުމަކީ ގިނިކަންޏާ ދަތުރުކުރުން އަންހެނާއަށް ހުއްދަވެގެންނުވުމެވެ. މިއާޔަތުގައި އައިސްފައިވަނީ އިސްތިސްނާއީ ޙުކުމެކެވެ. އެއީ ގިނިކަންޏާ ޙައްޖުވުމަށް ދަތުރުކުރުން ހުއްދަވުމުގެ ޙުކުމެވެ. މިއީ އިމާމް އިބްނު ޙަޒުމު ރަޙިމަހުﷲ އެކަލޭގެފާނުގެ ފޮތުގައި ގެންނަވާ ދަލީލެކެވެ. (13)\nމިދަލީލަށް ދޭ ރައްދު:\nމަޙުރަމެއްނެތި ނުވަތަ ފިރިމީހާއާ ނުލައި ޙައްޖު ނުވެވޭނެކަމަށް ހުރި ޙަދީސްތަކާ މިއާޔަތާ ދެމެދުގައި އެއްވެސް ފުށުއެރުމެއްނެތެވެ. އެހެނީ އަންހެނާގެ ނިސްބަތުގައި ކުޅަދާނަކަން ލިބުމަކީ މަޙުރަމެއް ނުވަތަ ފިރިމީހާ ހުރުމެވެ. އެހެނީ ކީރިތި ރަސޫލާ (އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތާއި ސަލާމް ލައްވާށިއެވެ.) ގެ ކިބައިން އައިސްފައިވާ ޙަދީސްތަކުން ދަތުރުކުރާނެ ސަވާރީއެއް ލިބިފައިވުމުގެ އިތުރު ޙައްޖު ވާޖިބުވުމުގައި އަންހެނާގެ މައްޗަށް ދަތުރުގައި ބައިވެރިވާނެ މަޙުރަމެއް ނުވަތަ ފިރިމީހާ ހުރުން ލާޒިމުވެގެންވެއެވެ. މާތްﷲ އެބޭކަލަކަށް ރުއްސުންލެއްވި އަބޫއުމާމާގެ އަރިހުން الإمام دارقطني ރިވާކުރައްވާފައިވާ މަރުފޫޢު(4) ޙަދީސެއްގައި އައިސްފައިވެއެވެ. "لاتسافر المرأة سفر ثلاثة أيام أو تحج إلا و معها زوجها" މާނައީ: ފިރިމީހާއާ ނުލާ، އަންހެނަކު ތިންދުވަހުގެ ދަތުރެއްކޮށްގެން ނުވަތަ ޙައްޖުވެގެންނުވާނެއެވެ. މިޙަދީސުގެ ޞަރީޙަ ނައްޞުން ދޭހަވާގޮތުގައި މަޙުރަމެއްނެތި ޙައްޖުވުންވެސް އަންހެނާގެ މައްޗަށްވަނީ ނަހީވެގެނެވެ.\nމިއާޔަތުން އިމާމް އިބުނު ޙަޒުމު ނަންގަވާ ދަލީލަށް އިތުރަށް ބާރު ދެއްވުމުގެ ގޮތުން، އިސްވެ ދިޔަ ލިޔުމުގައި އަޅުގަނޑު ބަޔާންކުރި އިބްނު ޢައްބާސްގެ ޙަދީސް ބޭނުންކުރައްވައެވެ. އެޙަދީސަކީ: ކީރިތި ރަސޫލާ (އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ލައްވާށި) ޙަދީސްކުރެއްވިކަމަށް އިބްނު ޢައްބާސް ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. "لا يخلون رجل بإمرأة إلا و معها ذو محرم و لا تسافر المرأة إلا و مع ذى محرم" فقام رجل فقال: إن إمرأتي خرجت حاجة و إنى اكتتبت فى غزوة كذا و كذا قال: فانطلق فحج مع إمرأتك" (15) މާނައީ: ފިރިހެނަކު އަންހެނަކާއެކު އެކަނބުލޭގެގެ މަޙަރަމެއް ނެތި އެކަހެރިނުވާހުށިކަމެވެ. އަދ އަންހެނަކު މަޙުރަމަކާނުލާ ދަތުރު ނުކުރާ ހުށިކަމެވެ. އެހިނދު މީހަކު ތެދުވި އެކަލޭގެފާނަށް ދަންނަވައިފިއެވެ. އަޅުގަނޑުގެ އަންހެނުންވަނީ، އަޅުގަނޑު އެވެނި މިވެނި ހަނގުރާމައެއްގައި ވަނިކޮށް، ޙައްޖުވުމަށް ނުކުމެއެވެ. އެހިނދު ރަސޫލާ ޙަދީސްކުރެއްވިއެވެ. ކަލޭ ނުކުންނާށެއެވެ. އަދި ކަލޭގެ އަނބިމީހާއާއެކު، ޙައްޖުވާށެވެ.\nމިޙަދީސުން އިމާމް އިބުނު ޙަޒުމު ދަލީލު ނަންގަވާ ގޮތް:\nރަސޫލާ (އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތާއި ސަލާމްހުރި) މިޙަދީސްގައި ނަހީކުރެއްވިކަންތައް ކަމުގައިވާ މަޙުރަމަކާ ނުލައި ދަތުރުކުރުމުގެ ކުށްވަނީ ހިނގާފައެވެ. އެއީ އަންހެނަކު ދަތުރަށް ފިރިމީހާއާ ނުލައި ނުކުތުމެވެ. އަދި މީހަކުވަނީ އެކަލޭގެފާނުގެ އެރިހުން އެކަމާމެދު ސުވާލުކުރައްވާފައެވެ. އެއީ ފިރިމީހާ ނުވަތަ މަޙުރަމެއް ނުލާ ހައްޖަށް ނުކުތް އަންހެނެއްގެ ވާހަކައެވެ. ރަސޫލާ (އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތާއި ސަލާމްހުރި) އަމުރުކުރެއްވީ ފިރިމީހާ އަންހެންމީހާއާ އެކީ ޙައްޖަށް ނުކުތުމަށެވެ. އެއްވެސް ޙާލެއްގައި އަނބިމީހާ އަނބުރާ އައުމަށް ނުވަތަ ގެނައުމަކަށް އަމުރެއް ނުކުރައްވައެވެ. އަދި ޙައްޖުވުމަށް ނުކުތުމަށް ރަސޫލާ (އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތާއި ސަލާމްހުރި) ކުރެއްވި އަމުރުފުޅުން އިމާމް އިބްނުޙަޒުމު ނަންގަވާ ޙުކުމަކީ ޙައްޖުވުމަށް އަނބިމީހާއާއެކު، ނުކުތުން ފިރިމީހާގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންވާކަމުގެ ޙުކުމެވެ. (16)\nމިޙަދީސުން އިމާމް އިބުނު ޙަޒުމު ޙުއްޖަތް ދައްކަވާ ދެއްކެވުމަށް ރައްދުދެއްވަމުން އިމާމް ޝައުކާނީ ވިދާޅުފައިވާ ވާހަކައިގެ ޚުލާޞާއަކީ އަންނަނިވި ވާހަކަ ކޮޅެވެ. މަޙުރަމަކު ނުވަތަ ފިރިމީހާ ޙައްޖުވާން ނުކުންނަ އަންހެނާއާއެކު، ދަތުރުގައި ބައިވެރިވުމަކީ ޝަރުޠެއްކަމުގައިނުވާނަމަ، ކީރިތި ރަސޫލާ (އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތާއި ސަލާމް ލައްވާށި) ހަނގުރާމައެއްގައި ޖިހާދުގެ މައިދާނަށް ނުކުންނަން ތައްޔާރުވަމުން ދިޔަ މީހަކު، އެތަނުން ފޮނުވާލައްވާ، އަނބިމީހާއާއެކީ ޙައްޖުވުމަށް އަމުރު ނުކުރައްވާނެއެވެ. (17)\nމިރައްދަށް ރައްދުދެވިދާނެ ގޮތެއް:\nޙައްޖުވުމަށް ފިރިމީހާއަށް އަމުރުކުރެއްވި ކުރެއްވުމުން ދޭހަވަނީ އަނބިމީހާ ބޭނުންވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި ފަރުޟު ޙައްޖުގައި އޭނާއާއެކު، ނުކުތުމަކީ ފިރިމީހާގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވެގެންވާ ކަމެއްކަމުގައެވެ. އެއްވެސް ޙާލެއްގައި ފިރިމީހާ ނުވަތަ މަޙުރަމު ނެތުމުން ޙައްޖު ވާޖިބުނުވާނެކަމުގެ ދަލީލެއް އެއަމުރު ފުޅުން ނުލިބެއެވެ.\nމަޙުރަމު ނުވަތަ ފިރިމީހާ ޙައްޖަށް ނުކުންނަ އަންހެނާއާއެކު، ހުރުމަކީ ފަރުޟެއްކަމުގައިނުވާނަމަ، ޖިހާދުގެ މައިދާން ދޫކޮށް އަންހެން މީހާއާއެކު، ޙައްޖުވުމަށް ކީރިތި ރަސޫލާ ( އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ސަލާމާއި ޞަލަވާތް ލައްވާށި) އަމުރުނުކުރައްވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން އެއަމުރުފުޅުގެ ފިޤުހީ ދޭހައަކީ އަންހެނާއަށް ޙައްޖުގެ ދަތުރަށް ފިރިމީހާއާ ނުލައި ނުކުތުން ހުއްދަވެގެންނުވުމެވެ. އަދި އަންހެނާ ފަރުޟު ޙައްޖަކަށް ނުކުންނަނީނަމަ، އޭނާއާއެކު، ނުކުތުން ފިރިމީހާއަށް ކުޅަދާނަވެގެންވާނަމަ، އޭނާގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވުމެވެ.\nނޯޓު: މިހައި ހިސާބުން އިމާމް އިބުނުޙަޒުމު (އެކަލޭގެފާނަށް މާތްﷲ ރަޙުމަތްލައްވާށި)ގެ ރައުޔައާއި އެރައުޔައިގެ ދަލީލުތައް ދިރާސާކޮށް ބަޙުސްކޮށް ނިމުނީއެވެ. ދެން އޮތީ ޙަންބަލީ މަޛުހަބާއި ޙަނަފީ މަޛުހަބުގެ ރައުޔައެވެ. މާތްﷲ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އަވަސް މުސްތަޤުބަލެއްގައި އެރައުޔަތަކާއި އެރައުޔަތަކުގެ ދަލީލާއި އެދަލީލުގެ ބަޙުސް ތިޔަ ބޭފުޅުންނަށް ހުށަހަޅައިދޭނަމެވެ.\nو بالله التوفيق و هو المستعان\n1 المفصل من أحكام المرأة و البيت ج|2 ص162\n2 المجموع ج|7 ص 64 -66 الأم للشافعي ج|2 ص|117 مغنى المحتاج ج|1 ص| 462\n3 حاشية الصاوي ج|1 ص| 263 حاشية الدسوقي ج|2 ص|9\n4 المحلى ج7| ص47\n5 المغنى لإبن قدامة ج|3 ص| 236-237\n6 البدائع ج|2 ص|123\n7 المحلى ج|7 ص|49-50\n8 البخاري و المسلم (حديث متفق عليه)\n9 نيل الأوطار ج|6 ص|33\n10 މިވާހަކަ އެއްވެސް ޢިލްމުވެރިއަކަށް ރައްދުކޮށްފައިނުވަނި މިއީ އެއްވެސް ޢިލްމުވެރިއަކު މިހާ ޞަރީޙަކޮށް ދައްކަވާފައިވާ ވާހަކައަކަށް ނުވާތީއެވެ. މިއީ ބައެއް ބޭފުޅުންގެ ވާހަކައިން އަޅުގަނޑަށް ދޭހަވި މާނައެކެވެ. މަތީގައި އެވާ ރައްދަކީވެސް އަޅުގަނޑު އަމިއްލަ ދޭހައިގެ މައްޗަށް ދޭ ރައްދެކެވެ. މާތްﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މިކަމުގައި ވާއްގާއި މަދަދަށް އެދެމެވެ.\n11 المغنى ج3 ص332- المجموع ج7 ص66- المفصل فى أحكام المرأة و البيت ج2 ص169\n12 المفصل فى أحكام المرأة و البيت ج2 ص169\n13 المحلى لإبن حزم ج7 ص 57\n14 މަރުފޫޢު ޙާދީސްގެ މުރާދަކީ ޞަޙާބީއެއްގެ ކިބައިން ކީރިތި ރަސޫލާއަށް ސީދާ ނިސްބަތްކުރެވޭ ޙަދީސެވެ.\n15 حديث متفق عليه (މުއްތަފަޤު ޢަލައިހި ޙަދީސަކީ އިމާމް ބުޚާރީއާއި އިމާމް މުސްލިމް ރިވާކުރެއްވި ޙަދީސްތަކެވެ.)\n16 المحلى ج7 ص 60-62\n17 نيل الأوطار ج4 ص 291