Everyday heroes: Teacher akaa eku eh dhuvas\nބަތޮލުންނަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ އާއްމު ގޮތެއްގައި ބަތޮލުންގެ ދަރަޖަ ދެވޭނީ ގައުމަށްޓަކައި ހާއްސަަ ކަމެއް ކޮށްދީ ގުރުބާންވާ މީހުންނަށެވެ. ބަތޮލުންނޭ ބުނުމުން ހަނދާނަށް އަންނަ އަބްތޯލުންނާއި ޝަހީދުންނާ މާ ދުރުގައި އެ ދަރަޖަ ނުލިބޭ ބަތަލުން ވެސް އުޅެ އެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުންނަމަ އެއީ "ހީރޯސް" އެވެ. އެއީ ކޮންމެ ދުވަހަކު އަހަރުމެންނާ ބަައްދަލުވާ މީހުންނެވެ. އެންމެ ތުއްތު އިރުން ފަށައިގެން އެމީހުންނާ ގާތު އެކުގައި އުޅެވެ އެވެ. ބޮޑުވުމުން ވެސް އެމީހުންގެ ހިދުމަތްތައް ނޭނގި ނަމަވެސް ގާތުން ލިބެ އެވެ. އެއީ ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލު ބިނާ ކުރުމުގައި ފިކުރު ކުރާ މުދައްރިސުންނެވެ. ބަަތޮލުންނޭ ނުބުންޏަސް އެއީ ހަމަ "އެވްރީ ޑޭ ހީރޯސް" އެވެ.\nޓީޗަރުންނަކީ ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ގިނަ ވަގުތުތައް ސްކޫލް މާހައުލުގައި ހޭދަ ކުރާ މީހުންނެވެ. ހެނދުނު ސްކޫލަށް ދާ ގޮތަށް ރޭގަނޑު ގެއަށް ނިދާލަން ދާ ޓީޗަރުން ވެސް ބައިވަރު އުޅެ އެވެ. މިއީ މާލޭގެ ނޫނަސް އަތޮޅުތަކުގެ ގިނަ ސްކޫލް ޓީޗަރުންގެ ވެސް އާދަ އެވެ. ސްކޫލަކީ އެމީހުންގެ ގެ އެވެ.\nއެހެންކަމުން، ޓީޗަރަކާއެކު އެއްދުވަސް ހޭދަވާ ގޮތް އަަހަރުމެން ވެސް ތަޖުރިބާކޮށްލާ ހިތްވި އެވެ. ޖަމާލުއްދީން ސްކޫލުގެ ހައްވާ ޝަޒްނާ (ޝަޒޫ މިސް) އާ އަހަރުމެން ދިމާވެ، ޝަޒްނާގެ އެއްދުވަސް ހޭދަވާ ގޮޮތް ހޯދަން ދިއައީމެވެ. އިންޓަވިއު އަކަށް އެދުމުންވެސް އެންމެ ފުރަަތަމަ އަތަށް އައީ ޝަޒްނާ ކިޔަވައިދޭ ކްލާސްތަކުގެ ތަފްސީލާއެކު އޭނާގެ ދުވަސް ގަޑިތަކަށް ފައްތާފައިވާ ބޮޑު ޓައިމް ޓޭބަލް އެވެ.\nހައްވާ ޝަޒްނާ: ޖަމާލުއްދީން ސްކޫލުގެ އަށެއްގެ ސައިންސް ޓީޗަރުގެ ގޮތުގައި ހިދުމަތް ކުރަނީ ހަޔާތުގެ ބައެއް ގުރުބާ ކުރުމަށްފަހު -- އަބްދުﷲ ޝަފީއު | އަވަސް\nހެނދުނު ހެނދުނާ 6:45 ގައި ދާ ގޮތަށް އޮންނަނީ ސްކޫލް ފެށިފަ އެވެ. ކްލާހުގައި ތިބޭ 32 ކުދިންގެ "މަންމަ" އަކަށް ވަގުތުން އެ ބަދަލުވީ އެވެ. ހަވާލުވެ ހުންނަ ކްލާހާއެކު ހެނދުނުގެ ނާސްތާ ނެގުމަށްފަހު ސެޝަން ގަޑިތައް ފަށަ އެވެ. ފަހަރަކު ގަޑި އެއް ނަގަމުން އެހެން ކްލާސްތަކަށް ސަބްޖެކްޓް ކިޔަވައިދެމުން ގޮސް މެންދުރު ބަންގި އާ ހަމައިން ސެޝަން ނިމޭއިރު ހުސް ވަގުތަށް ލިބުނީ ބަރާބަރު 35 މިނެޓުގެ ދެ ބްރޭކެވެ.\nހެނދުނު ސެޝަން ނިމި މިސްގެ "ކުދިންކޮޅު" ސަލާންކޮށް ގޭޓުން ނުކުތަސް ޝަޒޫ އަކަށް އެެހެން ނިކުމެގެން ނުދެވެ އެވެ. އަދި މަސައްކަތް އޮތީ އެވެ.\nސްކޫލުގައި ނަގައިދިން ފިލާވަޅުތައް ޗެކްކޮށް ފޮތްތައް މާކް ކުރުމާއި ޖެހިގެން އަންނަ ދުވަހަށް ތައްޔާރު ވުމެވެ. އިތުރު ހަރަކާތެއް އޮތިއްޔާ އެކަމުގައި ވެސް އިސްވެ އުޅެ އެވެ. ހަމަ ހެޔޮ ހިތުންނެވެ. ކުރާ ހިތުންނެވެ. ހަމަ ނޭވާ އެއް ލާން ލިބެނީ ރޭގަނޑު ކަމަށް މިސް ބުންޏަސް މިއީ މުޅިން ތެދެއް ކަމަށް މިސްގެ ވާހަކައިން ލަފާ ކޮށްލެވެެ އެވެ. ހަމަ ނޭވާ އެއް ލާނެ ވަގުުތެއް ދުވަހަކު ހަގަޑި ނޫނީ ހަތް ހަޑި ނަގާ އިރު އެބަ އޮތް ހެއްޔެވެ؟\nޝަޒޫ އަކީ ޖަމާލުއްދީން ސްކޫލްގެ ގްރޭޑް އަށެއްގެ ސައިންސް ޓީޗަރެވެ. މިއަދު ހުރިހާ ކުދިންގެ ޝަޒޫ މިސް ސްކޫލް ނިންމި ގޮޮތަށް ޓީޗިން ހެދުމަށް ފަހު ފީލްޑަށް ރަސްމީ ކޮށް ނިކުތީ ހަގު އުމުރެއްގަ އެވެ. އޭގެ ފަހުން ބްރޭކެއް ނުނަގާ ފަހަރަކު ކްލާހަކަށް ފަހަރަަކު ބެޗަކަށް ކިޔަަވައިދިނުމުގައި 13 އަހަރު ހޭދަ ކޮށްފި އެވެ.\n"ވަރަށް ޓައިޓް ކޮށް ކޮންމެ ދުވަހެއްވެސް މި ދަނީ އަސްލު. އެއް ގަޑި ނޫނީ ދެ ގަޑި މި ލިބެނީ ފްރީ ކޮށް. އެހެން އޮއްވާ ޓީޗާ އެއް އެބްޒެންޓް ވެއްޖިއްޔާ ޖެހޭނެ ވަންނަން އެ ކްލާހަކަށް. ކްލާހެއްގަ ޓީޗަރެއް ނެތި ހުސްކޮށް މި ސްކޫލުގައި ނުހުންނާނެ އެހެން. ޓީޗަރުން ހަމަ އެބްޒެެންޓް ވެސް ވާނެ. ދެން މިހެން ބުންޏަސް ދާނެ ވަރަށް ހުސް ކޮށް ދާ ދުވަސްތައް ވެސް. އެކަމަކު މަދުުވާނެ އޭގެ ދުވަހެއް!"\nއާ މަންހަޖަށް ކިޔަވައިދިނުމަކީ ގޮންޖެހުމެއް: އެހެންނަމަވެސް ބެލެންސްކޮށް ކުރިއަށްގެންދާ ނަމަ ރަނގަޅު ފެށުމެއް ކަމަށް ޝަޒޫ ބުނޭ -- އަބްދުﷲ ޝަފީއު | އަވަސް\nސްކޫލުގައި ހޭދަ ކުރާ ވަގުތުގެ އިތުރުން އާއިލާ އަށްވެސް ވަގުތު ދިނުމަށް ވެސް ޝަޒޫ މަސައްކަތް ކުރެ އެވެ. އެހެންނަމަވެސް ކަންދިމާ ކުރި ގޮތުން މި އަހަރުވެސް މިސް އާ ދަަރިފުޅާ ދެ ސެޝަނެކެވެ. ޝަޒޫ ހެނދުނު ދާއިރު އިރު އޭނާގެ ދަަރިފުޅު ދަނީ މެންދުރު ފަހު އެވެ. އެ ދެ މައިންނަށް އެކުގައި ވަގުތު ހޭދަކޮށްލަން ލިބެނީ ހަވީރު ފަހަކަށް ފަހު އެވެ. އެވެސް އިތުރު ހަަރަކާތެއް ނެތިއްޔާ އެވެ. ދަރިފުޅާ ދުރުން ގިނަ ވަގުތުތައް ހޭދަކުރި ކަމުގައި ވިޔަސް އެއީ ޝަޒޫގެ ނިންމުމެވެ. އެތައް ވަގުތެއް ގުރުބާން ކޮށް ސްކޫލުގައި ހޭދަަ ކުރާ އެންމެ ސިކުންތަކާމެދު ވެސް ހިތްހަމަ ނުޖެހި މި ދާއިރާ ދޫކޮށް ދާން ބޭނުން ނުވާ ކަމަށް ޝަޒްނާ އުފަލާއެކު ބުނެ އެވެ.\n"ޝަޒޫގެ ދަރިފުޅާ ބައެއް ދުވަސްތައް ދާނެ ދިމާ ނުވެ. ވަރަށް ދެރަވެސް ވޭ އެކަމަކުވެސް ހަމަ ވަޒީފާ ވެފަ، މިކޮޅުގަ ވެސް ހަމަ ކުދިންތަކެއް ދޯ އެ ތިބެނީ މަޑުކޮށްގެން. ހެނދުނު ޝަޒޫ ސްކޫލަށް އަންނަ އިރު އޭނަ އޮންނާނީ އަދި ނިދާފަ. ދެން ދިމަ އެއް ނުވާނެ. ދެން ގެއަށް ދާއިރު އޭނަ އުޅޭނީ މިތާ ސްކޫލްގައި. އޭނަ ނިމެނީ ހަވީރު 5:45 ގަ. ދެންވެސް ނިމިގެން ގެއަށް ދާއިރު ޝަޒޫ އަނެއްކާ އަންނަން ޖެހޭނެ ސްކޫލަށް. މިއީ އަދި އެންމެ ދަރިއެއް ހުންނަ ޓީޗަރެއްގެ ވާހަކަ. ބައިވަރު ކުދިން ގޮވައިގެން އުޅޭ ޓީޗަރުންނަށް ވަރަށް އުނދަގޫ ވާނެ."\nޝަޒޫ ޖަމާލުއްދީން ސްކޫލަށް ކިޔަވައިިދޭތާ ތިން އަހަރު: އަބަދުވެސް އިސްކަން ދެނީ ދަރިވަރުންނަށް -- އަބްދުﷲ ޝަފީއު | އަވަސް\nޓީޗިން ދާއިރާއަކީ ޝަޒޫގެ އެންމެ ފުރަތަމަވެސް ޗޮއިސް އެވެ. ކެމިސްޓްރީ އާއި ފިޒިކްސް އިން ސްޕެޝަލައިޒް ވިޔަސް މިހާރު މަސައްކަތް ކުރަނީ ސައިންސް ޓީޗަރެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. ސައިންސް ބޮޑު ފޮތުގެ ސެލް ސިސްޓަމް އިން ފަށައިގެން ގޮސް އަަހަރު ދުވަސް ޕީރިއަޑިކް ޓޭބަލް ކުދިންގެ ބޮޮލަށް ވައްދަައިދެވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރެ އެވެ. ގުދުރަތީ ގޮތުން އެއްޗިހި އުފެދޭ ގޮތާއި އެއަށް ދީފައިވާ ސައިންޓިފިކް ނަންތަކަކީ ޝަޒޫ ކިޔާ ކިޔާ ފޫހި ނުވާ ދުލަށް ފަަރިތަ ނަންތަކެވެ.\nއެހެން ނަމަވެސް ފާހަގަ ކޮށްލަން ބޭނުންވާ އުނދަގޫތަކެއް ހުރި ކަމަށް ޝަޒޫ ބުނެ އެވެ. އާ ގަވައިދުގެ ދަަށުން އަައި ކުއްލި ބަދަލާއެކު މަސައްކަތް ދެ ގުނަ ބުރަ ވެ ވަގުތުވެސް އިހުނަށްވުރެ މަދުވީ އެވެ. ކްލާސްރޫމް ބެލުމާއެކު ނަގައިދޭ ފިލާވަޅުތަކަށް ވަގުތުން މާކްސް ދޭން މަޖުބޫރުވި އެވެ. 35 މިނެޓުގެ ވަގުތަށް ކްލާހުގެ 32 ކުދިންގެ ހުރިހާ އެސެސްމެންޓެއް ނިންމަން ޖެހޭ ކަމަށް ޝަޒޫ ބުންޏެވެ.\n" އަސްލުގަ ކުރިއާ ބަލާފަ ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތް ވަރަށް ބޮޑު. ކުރީގަ ވެއްޖިއްޔާ އޮންނަނީ ޔުނިޓް ޓެސްޓާ ޓާމް ޓެސްޓު. މިހާރު އޮން ގޮއިން އެސެސްމަންޓް ވީމަ، ކޮންމެ ޔުނިޓެއް ކޮންމެ ފިލާވަޅެއްް ނިންމާފަ އެ ކުއްޖަކަށް އިންނަ އިންޑިކޭޓާ އެއް އެބަޖެހޭ އިނގޭތޯ ބަލަން. ނޭނގުނިއްޔާ އޭނަ އަށް އެބަޖެހޭ އިތުރު ފުރުސަތު ދޭން. ދަސްވިތޯ ވެސް ބަލަން ޖެހޭ. އެހެންވެ އެކި ކަހަލަ އެކި ލެވެލްގެ ކުދިން އުޅޭ އިރު ބޮޑު ޗެލެންޖެއް މީ. ކުއްލިއަކަށް އައި ޗޭންޖެއް ވީމަ އުނދަގޫ. އެކަމަކު ކުދިން މަދުކޮށް ޓީޗަރުން ގިނަކޮށް ބެލެންސް ކުރެވޭ ނަމަ ރަނގަޅު ބަދަލެއް މީ" ޝަޒްނާ ބުންޏެވެ.\nޝަޒޫ މިސް ޓީޗަރަކަށް އުޅޭތާ 13 އަހަރުވެފައިވޭ -- އަބްދުﷲ ޝަފީއު | އަވަސް\nސްކޫލާއި އެޑިއުކޭޝަންގެ އާ ގަވާއިދުތަކަށް ވެސް ހޭނެން ޖެހުނަސް އެކަމަށްވެސް ދެކޮޅު ހެދުމެއް ނެތެވެ. އެންމެ ފަހު ވަގުތު އެ ލިބޭ ހިތްހަމަ ޖެހުމާއި އުފަލަކީ ބުނެދޭންވެސް ނޭނގޭ އުފާވެރި ކަމެއް ކަމަށް ޝަޒޫ ބުނެ އެވެ. ޝަޒްނާގެ ދަރިވަރެއް ވަޒީފާއެއްގައި ހުއްޓާ ފެނި ލޯބިން އައިސް ވާހަކަ ދައްކާލާ ހިސާބުން ޓީޗަރަކަށް ވުމުން ލިބޭނެ އެންމެ ބޮޑު ހިތްހަމަ ޖެހުން ލިބި މަގްސަދު ހާސިލްވީ ކަމަށް ބުންޏެވެ.\n"ކުދިންގެ ފަރާތުން އެ ލިބޭ ލޯބި އެއީ ހަމަ ހިތްހަމަ ޖެހޭ ކަމެއް. ވަރަށް ފަހުން ފެށި ދަސްވާރު ޕްރޮގްރާމްގަ ކިޔެވި ކުއްޖެއް. އެއްދުވަހު ހޮސްޕިޓަލަށް ދިޔަ އިރު އައިސް ހަމަ ވާހަކަ ދައްކާލާފަ ބުނެފި، މިސް ކިހިނެތްހޭ. ހަނދާން އެބަހުރިހޭ. ދެން މިހާރު އެތާ ވަޒީފާގަ އުޅޭ ކަމާ މިހާރު ޑިގްރީ އަށް ވަންނަން އުޅޭ ކަމަށް ބުނި. އޭނައަށް އޯލެވެލް އާ ހިސާބަކަށް ނުދެވުނު އެކަމަކު ވޮކޭޝަނަލް ޓްރެއިނިން ހަދައިގެން ސެޓްފިކެޓް ހަދައިގެން އެ ލެވެލްގަ ފެނުނީމަ ވަރަށް އުފާވި. އޭނަ ހުރީ ހޮސްޕިޓަލުގެ އެ ޝިފްޓާ ހަވާލުވެ. ނުކިޔެވި ބާކީ ވެގެން ދިޔަ ނަމަ އެހެން ނުފެނުނީސް"\nޝަޒުނާ: ކިތަންމެ ބުރައަސް ކިޔަވައިދިނުމާ ވަކިވާކަށް . ބޭނުމެއް ނުވޭ -- ފޮޓޯ: އަބްދުﷲ ޝަފީއު | އަވަސް\nޝަޒްނާ މިސްގެ ބުރަ އެއް ދުވަސް ދާ ގޮތް އަހަރުމެންނަށް ގާތުން ފެނުނެވެ. އިހުސާސްވެސް ކުރެވުުނެވެ. ހަމަ ޔަގީނުންވެސް ކުއްޖެއްގެ މުސްތަގުބަލު ބިނާ ކުރުމަކީ ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫނެވެެ. ގައުމުގެ ތަރައްގީ އަށްޓަކައި އަމިއްލަ ނަފްްސު ގުރުބާން ކުރާ "ހީރޯސް" އަށް އެންމެ ދުވަހެއްގެ މެސެޖަކުން ޝުކުރު އަދާ އެއް ނުކުރެވޭނެ އެވެ.\nޓީޗަރުންގެ ދުވަސް މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަން ހަޔާ އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީ + ޓީޗަރުން އެވްރިޑޭ ހީރޯސް


Hiya agreement: Aanmunge hiyaalu hoadhany\nހިޔާ އެގްރިމެންޓް: އާންމުންގެ ހިޔާލު ހޯދަނީ\nހިޔާ ފްލެޓް ލިބުނު ބައެއް މީހުން ފްލެޓް ބަލައިލަނީ -- ފޮޓޯ: އަވަސް އޮންލައިން\nހިޔާ މަޝްރޫއުގެ ދަށުން އަޅާފައިވާ ފްލެޓްތައް ލިބުނު ފަރާތްތަކަށް ފެންނާނެހެން އެޗްޑީސީގެ ވެބްސައިޓުގައި އާންމުކޮށްފައިވާ އެގްރިމެންޓްގެ ޑްރާފްޓާމެދު އާންމުންގެ ހިޔާލު ހޯދުމަށް އެ ކުންފުނިން ހުޅުވާލައިފި އެވެ.\nއެޗްޑީސީ އިން އެ އެއްބަސްވުން އާންމު ކުރަން ނިންމީ ހިޔާއަކީ ނިސްބަތުން ބޮޑު މަޝްރޫއެއް ކަމަށްވާތީ ފުލެޓް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކަށް ވަކިވަކިން އެއްބަސްވުން ފޮނުވުމަކީ ދަތި ކަމަކަށް ވާނެތީ ކަމަށް އެކުންފުނިން ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.\nއެޗްޑީސީ އިން ބުނީ އެ ޑްރާފްޓް އެއްބަސްވުމާ ގުޅިގެން ޕްލެޓް ލިބުނު ފަރާތްތަކުން އެއްވެސް ހިޔާލެއް ހުށަހަޅަން ބޭނުންވާ ނަމަ އަންނަ މަހުގެ އެއް ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން ހިޔާލު ހުށަހެޅުމަށެވެ.\nޝާއިއު ކޮށްފައިވާ ޑްރާފްޓް އެއްބަސްވުމަށް ބަދަލުތަކެއް އައުން އެކަށީގެންވާ ކަމަށާއި އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެންނަ ނަމަ އިއުލާނު ކުރާނެ ކަމަށް އެޗްޑީސީ އިން ވަނީ ބުނެފަ އެވެ. ބަދަލުވެފައިވާ އެއްބަސްވުން ވެސް ވެބްސައިޓްގައި ޝާއިއު ކުރާނެ އެވެ.\nހިޔާ ފްލެތްތަކުގެ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއި ކުރަން ފަށާނީ އަންނަ ޖުލައި މަހުގެ 14 ވަނަ ދުވަހު އެވެ. ފްލެޓް އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރާ ދުވަހު ތަޅުދަނޑީވެސް ހަވާލުކުރާނެ ކަމަށް އެ ކޯޕަރޭޝަނުން ބުނެ އެވެ. މިދިޔަ ހޮނިހިރު ދުވަހު ފްލެޓް ލިބުނު ފަރާތްތަކަށް ވަނީ އެމީހުންނަށް ލިބުނު ފްލެޓްތައް ދައްކާލައިފަ އެވެ.\nހުޅުމާލެ ހައުސިން ޔުނިޓް ހައުސިން މިނިސްޓްރީ + ހިޔާ މަޝްރޫއު އެޗްޑީސީ


Kuru Vaahaka - Handhuneyrinama\nއަސުރަށް ފަހު ނަވިންއާ އަޔާޒު ސައިކަލުގައި ނުކުތި ވައިވެގެން ކުރާނެ ކަމެއް ނެތިގެނެއް ނުނެވެ. ފުރުމުގެ ކުރިން ކޮންމެހެން ހަމަ ކުރަންޖެހޭ ތަކެތި ހޯދަން ބާޒާރު ކޮށްލާށެެވެ. އަމީނީމަގުން އީޕީއެސް ކުރިމަތީ ރަތް ބޮތްކަށް މަޑު ކޮށްލި އެވެ. ދައްކަމުންދިޔަ ވާހަކައިގެ ތެރެއިން ނަވިން ބޭރުވީ އިހުތިޔާރާލައިގެންނަމަ ފެހި ބޮކީގެ އިޝާރާތް ވެއްޖެކަން ހަނދާންކޮށްދޭން، ފަހަތުގައި ވިއްދާފައި އޮތް ޓެކްސީ ބަރުގޮނު އަޅާކަށް ނުޖެހުނީ ހެވެ.\nސިއްސައިގެން ގޮސް ސައިކަލުގެ މޮޮއްގަނޑު ފެލާލުވުނު ކަމެއް ނޭނގެ އެވެ. ސައިކަލު ދިޔައީ ނަވިންއާއެކު ފުއްމައިގެންނެވެ. އެތަން ބަލަން، 'ފިޒެސް' ކުރިމަތީ އިން ޔާސިރު ބިނދެބިނދެފައި ހެނީ އެވެ.\n"ކަލޭ ތިހުރީ ރޯނާވެފައިތަ؟" ނަވިން އައިސް މަޑުކޮށްލުމުން ޔާސިރު، ހިނިގަނޑު ބަނޑަށް ހިންދާލި އެވެ.\n"ވީވަރު ކުޑަ، ބަލާބަލަ! ބޯލާ ގޮތް ސަޅިއެއްނޫންތަ؟ ހިތައް އަރާ..، 'ފިޒެސް' ކަންމަތީގައި ވެނީލާ އައިސް ކްރީމެއްގައި ދޫ ޖައްސަމުންދިޔަ އަންހެން ކުއްޖާ، ޔާސިރަށް ދައްކާލަމުން ނަވިން ކަނާތު ބޮޑުވާ އިނގިލި ބުޑާ ޖެހެންދެން އަނގަޔަށްލާ ލޮވެލި އެވެ. ވިރި، ފައިބަމުންދިޔަ އައިސް ކްރީމުގައި އެ އަންހެން ކުއްޖާ ދޫ ކާއްތާ ވަރަކަށް ނަވިންގެ ހަ ވަނަ ހިިއްސު ވާންވަމުންދިޔަ އެވެ.\n"އެހެންވެ އަހަރެން ބުނަނީ ނަވިން ބިޓެން ނަގަންވެއްޖެއޭ"\n"ތިވެސް ތެދެއް. މުޅި އުމުރު މިހެން ދުއްވައެއް ނުލެވޭނެ"\nލައިފް އިޒް ގޮއިން ވިތައުޓް އަ ލޭޑީ! ނަވިންގެ ހިތަށް އެރި އެވެ.\n"ތީ ވަރަށް އަންފެއާ ގޮތެއް. އަހަރެންގެ ނަޒަރުގައި ތީ އަމިއްލަ ނަފުސަށް ކުރާ ހާނިއްކަ އެއް. އުމުރު އަސުރަށް ތިރި ނުވަނީސް ބިޓެއް ސެޓު ކުރަން ޖެހޭނެ. އެވެސް ކިހާރީތި ކުއްޖެއް...މާޔާ އެއީ އަހަރެމެން ރަށު ކުއްޖެއް. އެކަން ވެދާނެ،"\nމާޔާ! ނަވިން ހިތުން ކިޔާލި އެވެ.\n"ބިޓެއްދޯ؟ ތިކަމާ ވިސްނާނަން"\n"އެޔޯ" ނަވިން ބަލައިލި ގޮތުން ހައިރާންވެފައި ހުރިކަން އެނގެ އެވެ.\n"ސަޅި މިސާލެއް ޖަހަންތަ؟ ކޮމްޕިއުޓަރު ޕްރޮގްރާމް ކޭން އަންޑޫ. އެކަމަކު ނަވިން ކެނޮޓް އަންޑޫ.. ތީ ނަވިން، ތިއެއް ބަދަލެއް ނުވާނެ."\nމިސާލު ވަރަށް ސަޅި، ޔާ އަށް ވަރަށް އެއްޗެއް ނޭނގެ. ހިތަކީ އެނބުރޭ ވަހުތާނެކޭ ބުނާ އަޑެއް ނާހަންތަ؟ މިރޭ ވެސް މާދަމާ ވެސް ހިތުގެ ކުލަ ބަދަލު ވެދާނެ. ކާކަށް އެނގެނީ ބިޓަކާ މެދު އަހަރެން ސިކުނޑި ނުގާނާ ކަމެއް! ޔާސިރަށް ރައްދު ދޭން، ނަވިންގެ ހިތަށް އެރި އެވެ. އެކަމަކު އަންހެން ކުއްޖާއާ ދިމާއަށް ބަލާލުމަށް ފަހު ސައިކަލު ދުއްވާލި އެވެ. ނަވިން ބޭނުންވީ އެ މައުޟޫ އަނބުރާލަން ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ. ވުސްލާފައި ގޮސް މަޑުކުރީ "ހަވީރު" ނިއުސް ބްލެޓިން ކައިރި އަށެވެ.\nހޭލާ އުޅުމަށްފަހު އަލިދަންމަތީގައި ފުރަން ދޯންޏަށް އެރިއިރު ވެސް ނަވިން ހުރީ މަޖާކޮށެވެ. އެންމެންގެ ތެރެއިން ފުރޭނި، ތަންތަނުގައި އަތް އަޅުވަމުން ގޮސް ހިޔާ މަތިން ޖާގައެއް ކަށަވަރުވީ އިރު ވެސް އޭނާ ބެލީ ކޮންމެވެސް ސަމާސާއެއް ކޮށްލައިގެން ޔާސިރު ރުންކުރު ކޮށްލާށެވެ.\n"ހާދަ ވަސްގަނޑު ރަނގަޅޭ...މިތިބީ ފިނިފެންމާ ކްލާހުގައިތަ؟"\n"ނަވިން އަހަރެން ބުނީމެއްނު؟ ދޯންޏެއްގައޭ ދަނީ. ބާރަ ގަޑިއިރު ނަގާނޭ.." ޔާސިރު ހުރީ ނުރުހިފައި އެވެ.\nއެ އޭ، ޝޯޓު ޓެމްޕާ ނުވެބަލަ،" އަނދިޜީގައި ޔާސިރުގެ މޫނު ސާފު ނޫނަސް ނަވިން ބަލައިލި އެވެ.\nހަގީގަތުގައި ބޮޑު އީދުގެ ފަސް ދުވަސް ދުއްވާލަން ޔާސިރާއެކު މުންޑޫއަށް ދެވޭތީ ނަވިން ހުރީ އުފަލުންނެވެ. ހަޔާތުގެ ބޮޑު ތަޖުރިބާއަކަށް ވެސް ވާނެތީ އެވެ. އެކަމަކު ދަތުރަށްއެރި ވަގުތު ކުރެވުނު ސަމާސާއަކުން ނަވިންގެ މޫޑު ވެސް ހަރާބު ވެއްޖެއެވެ.\nމީހުނާއެކު ބަރާ ވެފައި އޮތީމާ ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ. ދޯނީގެ ދުވެއްޔެއް ނެތެވެ. ހެލެވެމުން މާކަނޑަށް ނުކުތީ 'ފިއަލަ ބޮލަށް ނާ ދުވާ' ގޮތަށެވެ. ލައްކަ ގިނަ އިރުނެގި އެވެ.\nކޮބާ މިއަށް އެރިހާ މީހުން! ނަވިން ވަށައިގެން ހޯދާލި އެވެ. ހިޔާ މަތީގައި އޮތީ ޔާސިރު އެކަންޏެވެ. ދެން ނަޒަރު ގެންދިޔައީ ތެޔޮފާޏް ލާފައިވާ ކަނޑަކަށެވެ. އަރައިގެން އަންނަ ތާޒާ ރޯޅި ގައިގައި ބީހުނެއް ކަމަކު އަރާމެއް ނެތެވެ. ކަނޑުގެ ސަތަހަ ފޫދުއްވާލުމަށް ފަހު އަލިފާން ބޯޅައެއް ސިފައިގައި ފާޅުވި އިރުގެ ދޯދިތަކުން ބޮލާއި ކަނދުރާއަށް ދޭ ދުއްތުރާ މާބޮޑެވެ. ދިލަ ހޫނުން ހަންގަނޑު އަންދާ އަވަދި ކުރާން އުޅޭ ކަހަލަ އެވެ. ދޯނީގެ ދެކަންކަށިން ކަނޑު ކަފާއިރު، ބޫން ކަނޑައި އުނދުހޭ ފުޅަނގިތައް ހީ ވަަނީ ނަވިން އަށް ފޮނިދައްކާލަން އުޅޭހެނެވެ. މާދުރުން ދުވެ ދުވެފައި ފުމެ ގަންނަ ކޯމަސްތައް އުޅެނީ އިރުގެ ރިހި ދަޅައާ ސަމާސާއެއް ކުރާށެވެ.\nއެއިން މަންޒަރެއް ނަވިން އަށް ހިތްގައިމު ވާޏެ ހެއްޔެވެ؟ ހިޔާމަތިން ފިނދުމަސް ގަނޑަށާއި ޅިނދަށް ކުރާ އަނިޔާ އިން ކެތްވަނީކީ ނޫނެވެ. ހިރުވާ ތަންތަނުގައި ނިޔަފަތިތައް އަޅުވަމުންދިޔައިރު އެއަށްވުރެ ބޮޑަށް ސިކުނޑިއަށް ނުފުރުއްޕާން ކުރީ ހިތުތެރޭގައި ދުވެގަތް ސައްތަ ހިޔާލު ތަކެވެ.\nތީ ނަވިން، ދުވަހަކު ވެސް ކަލޭ ބަދަލެއް ނުވާނެ! ހިޔާލުގައި ނަވިން ކަނޑުގެ ފުނަށް ފިނާލި އެވެ. އެތާނގެ ފުނުން ނަވިން އަށް ފެނުނީ މޫނެކެވެ. 'ފިޒެސް' ކުރިމަތީގައި އައިސްކްރީމް ރަހަ ބަލަމުންދިޔަ ކުއްޖާ އެވެ. ނަވިން ހީލި އެވެ. ދެ ލޮލުގެ ނަޒަރު ކަނޑަށްވުރެ މާފުނެވެ. ތޫނު ދެލޯ އޭނާއަށް ކަމުހިނގައްޖެ އެވެ.\n"ކަޅި ޖަހައިނުލައި ކޮންތާކަށް ތިބަލަނީ؟"\n"ކަނޑަށް!" އެ އަޑު އިވުމުން ނަވިން ދިޔައީ އެއްލިގެންނެވެ. ބަލައިލި އެވެ. ހުރިހާއިރު ބަނޑުވަތަށް އޮވެފައި ތެދުވިއިރު ޔާސިރު ނުރުހިފައި އޮތް ކަމުގެ ނިޝާނެއް މޫނަކުނެތެވެ.\n"ހާދަ ހީވެއޭ ބިޓް ސީނެއްގަ އިން ހެން،"\n"ވެދާނެ!" ގަސްދުގައި ނަވިން ފަރުވާ ކުޑަ ކޮށްލިއެވެ.\n" ނަވިން ލައިކްވާ ކުއްޖެއްގެ ކިބައިގައި އެންމެ މުހިންމު ވާން ޖެހޭނީ ކޮން ކަމެއް،" ހިޔާ މަތީގައި ހަމަ ޖެހިލަމުން ޔާސިރު ސުވާލު ކުރަން ފެށި އެވެ.\n"ވަރަށް ސަޅި ލޮލެއް. އެ ލޮލުގެ ފުންކަން ކަނޑަށް ވުރެ އަޑި ވާން ޖެހޭނެ.. ރީތި ރީތި ބޮޑުބޮޑު ލޮލެއް. ތޫނު ނަޒަރެއް."\n"އަދި ލިބޭނެ، ޓްރައި ކުރޭ."\n"އަންހެންދުޅާ ނުވެ، ޓްރައި ކޮށްބަލަ؟ ކޮންތާކަށްތަ ތިބަލަނީ... މިތާގަ ފައި އަޅާބަލަ؟" ހެމުން ހެމުން ޔާސިރު އަތް ދިއްކޮށްލި އިރު ވެސް ދޯނީގައި ހުރި ނަވިން ހުރީ ދުރަށް ބަލާށެވެ. ކަޅި އުކަމުން ދިޔައީ ފާލަންމަތީގައި ކެވި އަރަމުން ދިޔަ މީހުންނަށެވެ.\nއެހެރީ، ހަމަ އެކުއްޖާ!\n"އެހެރީ!" ޔާސިރު ހައިރާން ވި އެވެ. ދުރު ބަލައިގެން ހުރެ ނަވިން މިކިޔަނީ ކީކޭ ހެއްޔެވެ؟ އެއްގަމަށް އެނބުރުނެވެ. ނަވިން ފައި އެޅީ ވެސް އެވަގުތު އެވެ. ދެމެދުވާނީ ސިކުންތު ފަޅި އެކެވެ. ނަވިން އޮތީ މޫދުގަ އެވެ. ޗަސްލާފައި ޖެހުމަށް ފަހު ބޮކި ޖަހާފައި ގެނބެނީ އެވެ. ފެން މައްޗަށް ނަވިން ބޯ ހިއްލާލި އިރު ވެސް އެންމެން ތިބީ ބަލާށެވެ. ޕަކަޕަކަ އަޅާފައި ހޭން ފެށީ ދޯނީގެ މީހަކު ނަވިން ހިކިފަހަށް އެރުވި ފަހުންނެވެ. ދިގު ދަތުރަށް ފަހު ލެފެމުން ރަށަށް އަރަން ނަވިން ތެޅުނީ ގަނަ އެކެވެ.\n"މާ ބޮޑަށް އަންހެން ދުޅައީ،" ނަވިން ފުރޮޅާލީ އަންހެން ދުޅާ ކަމުން ކަމަށް ޔާސިރު ނިންމި އެވެ. އެކަންވީ ނަވިންއާ ދިމާކޮށްލަން ޔާސިރަށް ލިބުނު ފުރުސަތަކަށެވެ.\nމާޔާއާ އެއް ދޯނިން ދަތުރު ކުރެވުނީމަ މަށަަށް ހާދަ ވަރެއް ވިއޭ! ނަވިން ވިސްނާލި އެވެ.\nޗުއްޓީގައި ޔާސިރު ރަށަށް އައުމުން 'އީދު އަންބަލަން' ޖެހުމަށް އެއްވި ކުދިންތަކުގެ ތެރެއިން ތެރޭ، ޔާސިރު އެވާހަކަ ފެށުމުން ނަވިން ހުރީ އަނގަ ސަކަރާތްވެފަ އެވެ. ހަގީގަތުގައި އެއީ ނަވިންގެ ރަނޑާލި ކަމުން ވީ ކަމެއް ނޫނެވެ. ކުއްލިގޮތަކަށް މާޔާ ފެނުމުން ފިނިގަނޑެއް އަރައިގަތީ އެވެ. މާޔާ އަކީ ޔާސިރުގެ ޝައުގުވެރިކަމެއް ނަމަ އޭނާ އަށް މާ ބޮޑުވަރުވީހެވެ.\n"އަހަރެން އަޑު އަހަނީ އަންބަލަން ޖަހަނީ ރޯދަ އަށް ހަނދު ބަލާއިރު ކަމަށް." ނަވިން ފެށީ އެހެން ވާހަކަ އެވެ. މާދަމާ، ނޫނީ އަނެއް ދުވަސް އީދަށް ވާނެތީ ރަށުގެ ސަގާފަތާ އެއް ގޮތަށް އަންބަލަން ޖެހުމަށް ޔާސިރުގެ ހިޔާލު ހޯދުމަށް އެއްވެތިބި ކުދިންތަކުގެ ތެރޭގައި ރާޑި ވާން ބޭނުން ނުވާތީ އެވެ.\n"މިރަށުގެ ސަގާފަތުގަ ބޮޑު އީދުގައި އަންބަލަން ޖެއްސަސް ފަރުވާލެއްނެތޭ. މިފަހަރު ނަގާކިޔާ މީހަކަށް އަހަރެން ވެދާނަން. އެނގިދާނެތާ މޮޅުވާ ކޮޅެއް." ނަވިން އިސް ނެގި އެވެ.\nއަސުރުން ތިރިވުމުގެ ކުރިން ރަށުގެ ތުނޑިމަތީގައި ދެކުނުކޮޅު ކުދިންގެ އަންބަަލަށް ޖަހާ ނިމިއްޖެ އެވެ. ނަވިން ވިސްނާލި އެވެ. އުތުރުކޮޅު އަންބަލަމުގެ މުޅި ކޮންސެޕްޓް ވެސް ބަދަލު ކޮށްލާށެވެ.\n"އަންބަލުމުގެ ކޮޅަށް އަހަރެމެން ޖަހާނީ ކެޔޮ ނިރެއް ނޫން. އަތުރާނީ އެކިފާޑު ފާޑުގެ މާ. ބަރަފޯހުގައި ރުއްގުޅި ޖެއްސުމެއް މި އީދަކު ނޯންނާނެ، ބަދަލުގައި އަތުރާނީ ދޮންކެޔޮ. އަންބަލަން ރީތިކުރާނީ މަލާ، އަންނާރާއު ކުރިކިހާކާއި ދަނބުރުކު ކުރުނބައިން،" ނަވިން ރާވާލި އެވެ. ވެލި ފުނި އަރުވަން ކުދިންކޮޅެއް ނެގުމަށްފަހު، އެހެން ކުދިން މަލާއި މޭވާ ހޯދަން ފޮނުވާލި އެވެ. ވެލި ހިމުން ތުނޑީގައި ހުރިހާ ކުދިން ދުވަމުން ދިޔައިރު ނަވިންގެ ނަޒަރު ގުޅެމުން ދިޔައީ ދުރުދުރުން ހިނގާފައި ވަލަން ވަތް މާޔާ އަށެވެ.\nނަވިން ވަގުތު ނަގައެއް ނުލަ އެވެ. ވަލު ތެރޭގައި ހިނގަން ފެށި އެވެ. މުޅި ހިސާބުގައި އޮތީ މިދިލި ގަހެވެ. ދަނބުގަހާއި ކާނި ގަސް ފެންނަނީ ހާލު ހާލުންނެވެ. ދޮންފޫޑޫ ވެފައިވާ އެނބޫ ގަސްތަކުގައި މާރީއްޗެއްކޮށް އެނބޫތައް ދޮންވެފައި ހުއްޓެވެ. ނަވިން ވަށައިގެން ހޯދާލި އެވެ. ޝައުގުވެރި ކަމެއް އޭނާގެ ހިތް ފުރާލަައި ދިނީ ދުރުގައި ހުރި ބެރެބަދި ގަސްދޮށުންނެވެ. އެތާނގައި ކަރު މައްޗަށް ޖަހައިގެން ހުރި މާޔާ އެވެ.\nމާޔާ! ނަވިންގެ އަޑު ބޭރުނުވީ ކިރިޔާ އެވެ.\nބާޒާރު ކޮތަޅެއް ގަންނަވާ ފުރާ އަސުރުމާ އަޅައިގެން އެކަނި މާ އެކަނި ހުރި މާޔާގެ ފުރަގަހަށް ނަވިން ހުއްޓުނެވެ. ތެޅިތެޅި އޮތް ހިތަކާއެކު އެއް ނޫނެވެ. ކެރިގެން ހުރެ މާޔާއަށް ގޮވާލުމަށެވެ. އޭގެ ކުރިން ބޭނުންވީ ހިތްފުރެންދެން ބަލާށެވެ.\nމާޔާ ލައިގެން ހުރި ހުދުކުލައިގެ ޓޮޕް ކުރުކަމުން ބަނޑާއި އަރިކަށީގެ ދޮން ކަން އޮތީ ހާމަ އަށެވެ. ހުދު ކުލައިގެ ސްކާޓް ތުނި ކަމުން އެހެން ކުލައެއް ފެނެ އެވެ. އެއަށްވުރެ ތިރިން މާޔާގެ ދޮން ދެފަޔަށް ނަވިން ބަލަމުން ދިޔައީ ގާތުންނެވެ. މާޔާ ކުރިއަށް ފިޔަވަޅެއް އެޅި އެވެ. އެއާކު ތުންފަތުގައި ރާގެއް ކުޅެލި އެވެ:\nނާޒުކީ ލޯ ވެސް އިގްރާރު ވާހިތް ވެޔޭ....\nލޯބިވާވަރު ބުނަން ހާދަ ބޭނުންވެޔޭ!\nފަހަތުގައި ހުރި ނަވިން ލަވައިގެ ވަޒަނަށް ތުނބުން ފުމެލުމާއެކު މާޔާ ދިޔައީ ސިއްސައިގެނެވެ. ކޮތަޅު އަތުން ވީއްލި މާތައް ބިމަށް އޮހިގަތެވެ. ހާސްވެ، ތެޅި ގަތުމާއެކު ލަދުގެންފި އެވެ. ދިގު އެސްފިޔަތައް އަވަހަށް ހަރަކާތް ކުރުމަށް ފަހު މާޔާގެ ރީތި ކަޅި ހިމާޔަތް ކުރި އެވެ. އަނެއްކާ ވެސް މާޔާ އަށް ބަލައިލެވުނީ ބެރެބަދި ގަހުގައި ފޮޅިފައި އިން މަލަށެވެ.\n"ވަރަށް ރީތި މަލެއް. ތީ އަންބަލަމަށް ވަރަށް މުހިންމު މަލެއް. ކޮންމެހެން ވެސް ތިމާ ބިންނަންޖެހޭނެ!" ބެރަބަދި ގަހާ ދިމާއަށް ނަވިން ފުއްމައިގަތެވެ.\n"ކަށި، ހުސްކަށި،" މާޔާގެ އަޑު ނުކުތް އިރު ހުރިހާ ކަމެއް އަވަދިވެއްޖެ އެވެ. ގަސްދޮށަށް ވެއްޓިފައި އޮތް ނަވިންގެ އަތްތިލައިން ލޭތަށް އޮހޮރިގެންއާދެ އެވެ. އެކަމަކު ފޮޅިފައި އިން ރަތް ބެރަބަދިމާ އޮތީ އަތުގަ އެވެ.\n"އަން" ނަވިން މާ ދިއްކޮލި އެވެ. މާޔާ ހިފީ ނަވިންގެ އަތުގަ އެވެ. ލޭތައް ފައިބަމުން ދިޔަ ޒަހަމުގައި ހިފެހެއްޓި އެވެ. ސާފު ލޮލުގެ ދެކަޅި ފޮރުވައިގެން އިނދެ ބިންމަތީގައު އޮތް ކޮތަޅު ނަވިންގެ ޒަހަމުގައި އޮޅާލި އެވެ. ބެރަބަދި މަލާ އެކު މާޔާ ދުއްވައިގަތީ ފަހަތް ނުބަލަ އެވެ.\nތުނޑިއަށް ޖަމާކޮށްފައިވާ އެކި ފާޑުފާޑުމަލުގެ ސުމާރެއް ނެތެވެ. ދަނބުރުކު ކުރުނބަލާއި ކުރިކިހާކާ، ދޮން އަންނާރާއި ދޮންކެޔޮ ގެނެސްފައިވަނީ "ބަޑިތަކުރު ވިހޭރޭ އަލަފަތް، ގެންދިޔަ ބީދަ އަށެވެ. އެތަކެިތިން އަންބަލަށް ނަލަ ކުރަމުން ދިޔައިރު އެއްބަޔަކު އުޅުނީ ހަނދު ފެންނަންދެން ދަމަށް ތިބޭނެ ގެ އަޅައި ފާނޫޒު ދިއްލާށެވެ. ނަވިން ހިމެނުނީ އަންބަލަން އޮމާންކުރާ ބައިގަ އެވެ. "ކޮބާ ބެރަބަދިމާ؟" ވަރަށް ގާތުގައި މާ ހިފައިގެން މާޔާ ހުއްޓެވެ. ނަވިން ގަސްތުގައި މާޔާ ނުފެންނަ ކަމަށް ހަދައިގެން ސުވާލު ކުރީ އެވެ.\n"އަން!" ދުރަށް އެނބުރިގެން ހުރެ މާޔާ މާ ދިއްކޮށްލުމާއެކު ނަވިން އަންބަލަމުގައި ބަނޑު އަޅައިގެން އޮވެ ކުންނުގައި ބެރަބަދިމާޖެހި އެެވެ.\n"މިއަށް ވުރެ ވަކިން ސަޅި މަލެއް ނުލިބޭނެ،" އަންބަލަން އޮމާން ކުރަމުން ނަވިން އެހެން ބުނީ މާނަ އެއް ލާފައި ކަމެއް ނޭނގެ އެވެ. އެކަމަކު ލޯ އަމާޒުވެފައި ވަނީ މާޔާ އަށެވެ. ނާޔާ އަންބަލަމާ ނިވާ ވިޔަސް އަންބަލަން އޮމާން ކުރަމުން ނަވިން މާޔާއާ ގާތަށް ޖެހެމުން ދިޔައެވެ. މަލާއި މޭވާތައް އެތުރެމުން ދިޔަވަރަކަށް ކުދިންތައް ދިޔައީ އަންބަލަން ކައިރިން ގެއްލެމުންނެވެ. އެންމެ ފަހުން މާޔާއާ ނަވިން އެކަނި ވެއްޖެ އެވެ. ނަވިން ވާހަކަ ދައްކަންފެށީ އެންމެ ރަނގަޅު ދަނޑިވަޅުގަ އެވެ.\nމާޔާގެ އަތުން އަމުނައި އަތުރަމުން ތި ދާ ރީތި ކުދކުދި އުނިމާ ތަކުގެ ވަހާއި ކޮތަރުމާތަކުގެ އަބީރާ އެކުވެ މަތިންމަތިން އަންނަ އޮމާން ވައިރޯޅިން ދުވަނޭ ހާދަ މީރުވަހެކޭ! އިރުކޮޅަކު މިތާ މަޑުކޮށްލުމުން އަހަރެންގެ ހިތް ކަތިލެވިއްޖެ! ތި ދެއަތުން ދޮން އަންނާރުތަކާ ކުރިކިހައްތައް ބަރިޖަހާލާ ގޮތް ފުރިހަމަ ކަމުން އަހަރެންގެ ލޯ މޮޔަ ވެއްޖެ!\nމާޔާ! އެ ރީތި ނަން ނަވިންގެ ހިތުގައި ވިކާލި އެވެ.\n"އަންބަލަމަށް މިހާ ފުރިހަމަވީ މާޔާގެ ސަބަބުން." ނަވިން ހީލަމުން ގާތަށް ޖެހިލުމާއެކު މާޔާ ލަދުގަތެވެ. އަތް ދަމައިގަތުމާއެކު ވެލި ފޮޅަމުން، ދުރަށް ދުވަން ފެށި އެވެ.\nއިރު ފޮހިއްޖެ އެވެ. އިޝާ ވަގުތު ވެއްޖެ އެވެ. ދެންމެ އާ ޖެހެންދެން މުޅި ތުނޑި ސަމާސާ ސަކަރާތުގެ ތެރޭގައި އޮތަސް ފަތުރާލާފައިވާ ފާނޫޒު އަލި ދޫކޮށް މިހާރު އެންމެން ބަޗައިފި އެވެ. ރަށު ތެރެއިން ހަނދުގެ ހަބަރެއްވޭތޯ އެވެ.\nއެންމެ ފަހުން އުތުރުކޮޅުގެ އަންބަލަމުގެ ފާރަވެރިންނަށްވީ ނަވިންއާ މާޔާ އެވެ. އެއީ އިއްތިފާގެއް ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ.\nއެހެންޏާ ޖަހާލާ ކަހަލަ ފިޔަ ޖެހުމެއް ވިޔަސް ތަރިތަކުގައި މިރޭ ހަރާމެވެ. މާޔާއާ ނަވިން ފަދައިން ކަޅު އުޑުގައިވާ އެތަކެއް މިލިޔަން ތަރިތައް ވެސް ހަނދަށް އިންތިޒާރު ކުރަނީ ތޯއްޗެކެވެ. ސަރާސަރު ތުނޑީގައި ފުރާނަ އަޅުވައިދޭން ކިރިޔާ މަސައްކަތެއް ކުރަނީ ވެސް ފާނޫޒުގައި ނަށަނަށާ އިން ހުޅުކޮޅެވެ. ނަވިން ގޮސް މާޔާއާ ގާތުގައި އިށީނެވެ. ރަން އަލީގައި ނާޔާގެ ދެ ލޯ ވިދާ ބަބުޅަނީ އެވެ. އިސްތަށިގަނޑު ވަޔާ ވިހުރިލާން އުޅޭއިރު ސިފަ ވަނީ ރަން ކީލި ތަކެކެވެ. އުޑާ ދިމާއަށް އިސް އުފުލާ މާޔާ ބަލައިލި ވަގުތު ނަވިން، ހިމޭން ކަމުގެ ފޫ ދުއްވާލި އެވެ.\n"މާޔާ، މި ފާނޫޒުގެ ހުޅުކޮޅަށް ބަލާބަލަ؟ މުޅި މިތަނަށް އަލި ކޮށްފައި ވަނީ އެ ހުޅުކޮޅުން. ކިހާ ބޮޑު ގުރުބާނެއް އެވަނީ. އަހަރެމެންނަށްޓަކައި އެވަރު ކޮށްލައިދޭން ވެސް ހަނދެއް ނޭރި..އެންމެ ހެއްވާ ކަމަކީ މިހާރު ނިވުނަސް އަހަރެމެންނަށް އެ ހުޅުކޮޅު ކުށްވެރި ކުރެވޭނެތީ. އެކަމަކު ދުވަހަކު ހަނދު ނޭރިއަސް އަހަރެމެންނަކަށް ޝަކުވާއެއް ނުކުރެވޭ.. ފާނޫޒު ވެސް ނިވޭނީ ކަމަކާ ލައިގެން ހަނދުވެސް ފާޅު ނުވަނީ ސަބަބެއް އޮވެގެން... މިރޭ ވަރި ހަމަ ދެން ހަނދު ނޭރިއަސް.. މާޔާ އަކީ ހަނދެއް. އަހަރެންގެ މުޅި ހިތައް މާޔާގެ ވިދާ ލޮލުން އަލި ކޮށްދީފި. ތިޔަށްވުރެ ވަކިންރީތި ހަނދެއް ނާރާނެ،" ނަވިންގެ ބަސްތައް އަހަން މާޔާގެ ހިނދުރި ބޭނުމެވެ. ނަވިންގެ މޫނު ބަލައިލަން ވެސް ހިތް އެދުނެވެ. އެކަމަކު ލޮލުގައި ލަދުވެތި ފަރުދާއެއް ލެވުނީ އެވެ. ދޮން ވެލިގަނޑު މަތިން ތެދުވެ އަންބަލާމާ ދިމާއަށް މާޔާ ހިނގައިގަތެވެ.\nދެ މިނެޓް ހިނގައިފި އެވެ. ކުދިންތައް ދުވެ، ހޯބޯ ލަވަމުން ތުނޑިއަށް އަރައިގަތެވެ. ހަނދު ފެނި އީދު ވެއްޖެކަން އިއުލާނު ކުރަމުން އަންބަލަމުގެ މައްޗަށް މަޑިއަކަށް ޖެހެން ފެށި އެވެ. އަންނާރާއި ދޮންކެޔޮތައް ނޮޅަން ފެށި އެވެ. ކަމުން އުކަމުން އެއްބަޔަކު އަނެއް ބައެއްގެ މޫނަށާއި ބޮލަށް ވެލި ޖަހަން ފަށައިފި އެވެ. އެ ސަކަރާތުގެ ތެރޭގައި އިރު ފެނުން ތޮޅިލިއިރުވެސް ނަވިން އަށް ހުރެވުނީ އެވެ. މާޔާއަށް ބަލަހައްޓައިގެންނެވެ.\n"ނަވިން!" ދެ އަތް ފުރާ ވެލި ހިފައިގެން ގޮސް އަންހެން ކުއްޖެއްގެ ބޮލަށް އޮއްސާލަމުން ޔާސިރު ގޮވާލި އެވެ. އަދި ދުރުގައި ހުރި މާޔާއަށް އިޝާރާތްކޮށްލި އެވެ.\nދާންވީ! ނަވިންގެ ދެއަތްތިލަ ހުދުވެލިގަނޑުގެ ތެރެއަށް ވަށްދާ މުއްކަވާލި އެވެ. އޭނާއަކަށް ނުކެރުނެވެ. މާޠާގެ ލޯބިލޯބި އިސްތަށިގަނޑަށް ވެލި ޖަހަން ނަވިންގެ ހިތަކަށް ކުޅަދާނައެއް ނޫނެވެ. ވެލި މުށް ބިމަށް އޮއްސާލުމަށްފަހު މަޑުމަޑުން މާޔާއާ ގާތަށް ޖެހެން ފެށި އެވެ. ވެލި ޖެހުމުގެ ބަދަލުގައި ލޯބިން ފިރުމާލާށެވެ. ނަވިން ހުއްޓުނެވެ. ވިސްނާލި އެވެ.\nއަހަރެން ވެސް ސަގާފަަތަށް އިހުތިރާމް ކުރަން ޖެހޭނެ! ނަވިން ގަބޫލު ކުރި އެވެ. އެއާއެކު ދެއަތް ފުރާވެލި އަޅައިގެން ދުއްވައިގަތެވެ. ފުރަގަހުން މާޔާގެ މޫނުގައި ވެލިތައް އުނގުޅައިގަތެވެ. ބޮލާއި ކަންފަތުގައި ގަދައަކަށް ކާއްތައިގަތެވެ.\n"އޭތް،އޭތް،މަގެ، މާގެ ލޮލޭ އޭތް...ނުފެނެޔޭ!" މާޔާ ހަޅޭއް ލަވައި ރޮއިގަތެވެ. އެނބުރިލުމަށްފަހު ނަވިންގެ މޫނު މައްޗަށް އަތް ދޮވެލި އެވެ. ނަވިން ދިޔައީ އެނބުރިގެނެވެ.\nނަވިން އަށް ކުރެވުނީ ކީއް ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓާ މާޔާ ރޮމުން ރޮމުން މޫދާ ދިމާއަށް ދުއްވައިގަތެވެ. ލޮނުގަނޑުގެ ތެރޭގައި މޫނު ތަޅުވައިގަތެވެ.\n"އަހަރެންގެ ލޮލަކަށް ނުފެނޭ. އަހަރެންގެ ލޮލަކަށް..." ރޮމުން ރާޅުޖަހައި ފަށުގައި މާޔާ އިށީނދެ އެހީއަށް އެދެން ފެށި އެވެ. ކައިރީގައި ނަވިން ހުއްޓެވެ. އޭނާ ހުރީ ދެރަވެ، ބިރުން ތުރުތުރު ލައިލަ އެވެ. މާޔާ ލޮލަށް ފުމެލަދޭން އޭނާ ބޭނުމެވެ. ކުރެވުނު ކަމަކުން އޭނާ ހިތް އެދުނު ދެލޮލުގެ ފެނުމަށް ހުރަސް އެޅުމުން ނަވިންގެ ލޮލުން ވެސް ކަރުނަ ފޫދި ގަތެވެ.\nމުޅިތުނޑިމަތި ފަނިވެއްޖެ އެވެ. ނަވިންގެ ހިމާޔަތުގައި ހުރީ ޔާސިރު އެކަންޏެވެ. އެންމެންތައް މާޔާ ކައިރިއަށް ބޮނޑިވެ، ނުރުހުމުގެ ލޯތައް އަމާޒުކޮށްފައިވަނީ ނަވިންގެ މޫނަށެވެ. ޔާސިރުގެ ހިމާޔަތުގައި ހުރީ ނަވިންގެ އަނގައިން ޖުމްލްއެއް ބޭރުވާން އުޅުނެވެ. ހަނދުނޭރި ނަމަ! އެކަމަކު ވާހަކަ އޮތީ ނަވިންގެ ހިތުގަ އެވެ.\n"ހަނދުނޭރިނަމަ؟ ހަނދުނޭރިނަމަ" ނަވިން ފުރޮޅިގަތެވެ.\n'އޭތް، އޭތް! ނަވިން. ހަނދެއް ނޫނޭ، އިރު އަރައިފިއޭ. ތެދުވެބަލަ. ފަހެއްޖަހާއިރު ދޯންޏަށް ދާންޖެހޭ ބައެއްމީ، ހަ ގަޑިބައިވެއްޖެ މިހާރު. ދޯނިވެސް ފުރާފާނެ." ޔާސިރު ވާހަކަ ދައްކަމުން ނަވިން ނަގާ ކޮޅަށް ޖެހި އެވެ. ނަވިން ގެ ދެ ލޮލުގައި އަތްއުނގުޅަމުން ދިޔަ އެވެ. ނިންޖާ ހެދި ޔާސިރާއެކު އ ީދު ޗުއްޓީގައި މުންޑޫއަށް ނުދެނުވަސް ނަވިންގެ ފަރުވާލެއް ނެތް ކަހަލަ އެވެ. އޭނާ ހިތާ ވާހަކަ ދައްކަމުން ދިޔަ އެވެ: އެރޭ ހަނދުނޭރި ނަމަ އެވެ!\nހުވަފެނަށް ފަހު ދެބަ ދޭތެރޭގައި އިން ނަވިންގެ ކޮނޑުގައި ހިފާ ޔާސިރު ތަޅުވަން ފެށި އެވެ. ނަވިންގެ ހިތް އޭރު ވެސް ބުނަމުން ދިޔައީ ހަނދުނޭރިނަމަ އެވެ. ޔާސިރުގެ ޝަކުވާއަކަށްވީ ނިދިން ހޭ ނުލެވުމުން އީދު ޗުއްޓީއަށް ކުރަން އުޅުނު ދަތުރު ނުކުރެވުމުގެ ޝަކުވާ އެވެ.


Foakaidhoo aih dhashuve Eagles furatahama bali\nފޯކައިދޫ އަތްދަށުވެ އީގަލްސްގެ ފުރަތަމަ ބަލި\nލީގްގެ ފުރަތަމަ ބުރުގައި މި ދެ ޓީމު ކުޅުނު މެޗުގެ ތެރެއިން\nއީގަލްސް އިން ލީޑް ނަގާފައި ވަނިކޮށް ށ. ފޯކައިދުއިން ފަހަތުން އަރައި ކާމިޔާބު ކުރި ލަނޑުތަކުން 3-2ން މޮޅުވެ، މި ސީޒަންގައި އީގަލްސް ބަލި ކުރި ފުރަތަމަ ޓީމަކަށް ފޯކައިދޫ ވެއްޖެ އެވެ.\nދިވެހި ޕްރިމިއާ ލީގްގައި މިއަދާ ހަމައަށް އައިރު ބަލިނުވެ ހަމައެކަނި ޓީމަކީވެސް އީގަލްސް އެވެ. ކުރިން އީގަލްސް އާއެކު ބަލި ނުވެ އޮތް މާޒިޔާ ބަލި ކުރީވެސް އީގަލްސް އެވެ. ނިއު ރޭޑިއަންޓަށް 2012 ވަނަ އަހަރުގެ ލީގް އެއްވެސް މެޗަކުން ބަލި ނުވެ ހޯދައިދިން އީގަލްސްގެ މިހާރުގެ ކޯޗް މުހައްމަދު ޝިޔާޒު (މޯހަން) އަށް މިއަދު އީގަލްސް ބަލިވުމުން ސަލާމަތް ކޮށް ނުދެވުނެވެ.\nމެޗަށް އީގަލްސްގެ ޓީމު އޭނާ ނެރުނީ ބަދަލު ތަކާއެކު އެވެ. ފުރަތަމަ 11 އިން ކެޕްޓަން ހުސައިން ޝިފާއު ޔޫސުފް (ކްރޯ) އަށް ފުރުސަތު ދީފައި ނުވެ އެވެ. އޭނާގެ ބަދަލުގައި ކެޕްޓަން ބޭންޑް އަޅައިގެން ފުރަތަމަ ކުޅުނީ އަހްމަދު ރިޒްވާން (ރިޒޭ) އެވެ.\nލަނޑުޖަހާނެ ގިނަ ފުރުސަތުތަކެއް ފުލުފުލުގައި ރިޒޭއަށް ލިބިގެން ދިޔަ އެވެ. އީގަލްސްގެ ފުރަތަމަ ލަނޑު މެޗުގެ 24 ވަނަ މިނެޓްގައި ކާމިޔާބު ކުރީ އަރީން އަބްދުﷲ އިބްރާހިމް އެވެ.\nފޯކައިދޫއިން މެޗުގެ ނަތީޖާ ހަމަހަމަ ކޮށް ލީޑް ނެގީ ދެ ވަނަ ހާފުގަ އެވެ. އެ ޓީމުގެ ފުރަތަމަ ލަނޑު މެޗުގެ 51 ވަނަ މިނެޓްގައި ކާމިޔާބު ކުރީ ސަމާލް އެވެ. ފޯކައިދޫއިން މެޗުގެ ލީޑް ނެގީ 58 ވަނަ މިނެޓްގައި ހުސައިން ފަޒީލް ކާމިޔާބު ކުރި ލަނޑުންވެ.\nއީގަލްސް ފަހަތުގައި އޮންނަން ޖެހުމުން ނަތީޖާ ބަދަލު ކުރުމަށް އެ ޓީމުން ބުރަކަށް މަސައްކަތް ކުރި އެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެ ޓީމަށް ގޯލެއް ކޮންވާޓް ކުރެވޭ ގޮތެއް ނުވި އެވެ. އަލުންވެސް ލަނޑު ޖަހައި ނަތީޖާގެ ފަރަގު ފުޅާ ކުރީ ފޯކައިދޫއިންނެވެ. މެޗުގެ 89 ވަނަ މިނެޓްގައި އެ ޓީމުގެ ލަނޑު ކާމިޔާބު ކުރީ ހަސަން ނަޒީމް (ޗޯޓް) އެވެ.\nފުރަތަމަ ހާފުގައިވެސް ގިނަ ފުރުސަތުތަކެއް ލިބުނު އީގަލްސްގެ ރިޒޭ މެޗުގެ އިތުރުވަގުތުގެ ތިން ވަނަ މިނެޓްގައި ކާމިޔާބު ކުރި ލަނޑުން އީގަލްސް އަށް ނަތީޖާގެ ފަރަގު ކުޑަ ކޮށްދިނަސް ބަލިވުމުން ސަލާމަތް ކޮށް ނުދެވުނެވެ.\nމި ދެ ޓީމު ފުރަތަމަ ބުރުގައި ކުޅުނު މެޗު އީގަލްސް ކާމިޔާބު ކުރީ 5-2 ންނެވެ.


Raeesge qaraaru hifaigen idhikolhun court ah dhany\nއިދިކޮޅު ކޯލިޝަނުން މިއަދު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުން: ރައީސްގެ ގަރާރު ބާތިލުކޮށްދިނުމަށް އެދި ކޯޓަށް ދާން ނިންމާފައިވާ ކަމަށް ވަނީ ބުނެފައި --\nއިދިކޮޅު ޕީޕީއެމް / ޕީއެންސީ ކޯލިޝަނުން ކުރިއަށްގެންދާ "އިންޑިއާ އައުޓް" ކެމްޕޭނު ހުއްޓުވަން ކަމާ ގުޅުންހުރި އިދާރާތަކަށް އަންގަވައި ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު މިއަދު ނެރުއްވި ރިޔާސީ ގަރާރު ބާތިލްކޮށްދިނުމަށް އެދި އެ މައްސަލަ ކޯޓަށް ވައްދާނެ ކަމަށް އިދިކޮޅު ކޯލިޝަނުން ބުނެފި އެވެ.\nކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން ދިރިއުޅުއްވާ ގެއާއި ޕީޕީއެމްގެ އޮފީހާއި އަދިވެސް އެހެން ތަންތަނުގައި ދަމާފައިވާ "އިންޑިއާ އައުޓް" ބެނާތައް ފުލުހުން މިއަދު ވަނީ ނަގާފަ އެވެ.\nއެކަމާ ގުޅިގެން އިދިކޮޅު ކޯލިޝަނުން މިއަދު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ޕީއެންސީގެ ރައީސް އަބްދުއްރަހީމް އަބްދުﷲ (އަދުރޭ) ވިދާޅުވީ އެ ކޯލިޝަނުން ދެން އެންމެ އަވަހަށް ކުރާނެ މަސައްކަތަކީ ގަރާރު ބަތިލްކުރުމަށް ކުރެވެން ހުރި މަސައްކަތްތައް ކުރުން ކަމަށެވެ. އެކަން އެ ކޯލިޝަންގެ ލީގަލް ޓީމުން މިހާރު ކުރަމުންދާ ކަމުގައިވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.\nބެނާތައް ނެގީ ގާނޫނާ ހިލާފަށްކަން ފާހަގަކުރައްވަމުން އަދުރޭ ވިދާޅުވީ ފުލުހުން މިއަދު އަމަލުކޮށްފައިވަނީ ގެނައި ކޯޓު އަމުރާ ވެސް ހިލާފަށް ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އަމުރުގައި އޮތީ ބަލައި ފާސްކުރުން ކަމަށާއި ބެނާތައް ނެގުމުގެ ވާހަކަ އޭގައި ނެތް ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\nރައީސް މިއަދު ނެރުއްވި ގަރާރަށް ހަވާލާދެއްވަމުން އަދުރޭ ވިދާޅުވީ ރާއްޖޭގެ އިސްތިގުލާލާއި މިނިވަންކަމާއި އަމަންއަމާކަން ނަގާލަމުން އަންނަނީ އިދިކޮޅުން ނޫން ކަމަށާއި އެކަން ކުރަމުން އަންނަނީ އިންޑިއާ އިން ކަމަށެވެ. ރާއްޖޭގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ އޮތީ އިންޑިއާގެ ފުށުން ކަމުގައިވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އެ ބެނާތައް ނެގުމަކުން، ރައީސް ގަރާރެއް ނެރުމަކުން އިންޑިއާ އައުޓް ހަރަކާތެއް ނުހުއްޓޭނެ. ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި އެކި ގޮތްގޮތަށް ބެނާތައް އަދިވެސް ދަމާނަން،" އަދުރޭ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަދުރޭ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ މި ކެމްޕޭނު އިތުރަށް ފުޅާކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ. އަދިވެސް އިތުރު މިފަދަ ބެނާތައް މުޅި ރާއްޖޭގައި ދަމާނެ ކަމަށާއި، ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްގެން އެއްވެސް ކަމެއް ނުހުއްޓުވޭނެ ކަމަށެވެ.\nރައީސް މިއަދު ނެރުއްވި ގަރާރުގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ "އިންޑިއާ އައުޓް" ހަރަކާތަކީ ގައުމީ ސަލާމަތަށް ހުރި ނުރައްކަލެއް ކަމަށް ގައުމީ ސަލާމަތާ ބެހޭ މަޖިލީހުން ކަނޑައަޅައިފައިވާ ކަމަށެވެ.\nއިންޑިއާ ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު އަބްދުއްރަހީމް އަބްދުﷲ + ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް - ޕީއެންސީ ޕޮލިޓިކްސް ދިވެހި އިންޑިއާގެ ގުޅުން ޕީޕީއެމް


SunOnline: Is gazee Hailam ge masakathuge Rate aa medhu Suvaalu ufahdhaifi\nއިސް ގާޒީ ހައިލަމްގެ މަސައްކަތުގެ ރޭޓާ މެދު ސުވާލު އުފައްދައިފި\nނަޖާހު މަސްއޫދު 30 Jul 2019, 15:53\nއޮކްޓޯބަރ 31، 2018: ސުޕްރީމް ކޯޓަށް 10 އަހަރު ފުރުމުގެ މުނާސަބަތުގައި ދަރުބާރުގޭގައި ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގެ ތެރެއިން ގާޒީ އަހުމަދު ހައިލަމް -- ސަން ފޮޓޯ/ ފަޔާޒު މޫސާ\nކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އިސް ގާޒީ އަހުމަދު ހައިލަމް ހަވާލުވެވަޑައިގަންނަވާ މައްސަލަތައް ނިސްބަތުން މަދުކަން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ބަލަމުންދާ މައްސަލަތަކާ ބެހޭގޮތުން ޖުޑިޝަލް ސާވިސް ކޮމިޝަން (ޖޭއެސްސީ)އިން އެކުލަވާލި ރިޕޯޓަކުން ހާމަވެއްޖެ އެވެ.\nއެ ރިޕޯޓުގައި ބުނާ ގޮތުން، ރިޕޯޓު އެކުލަވާލި މުއްދަތާ ހަމައަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި ނުނިމި 1910 މައްސަލަ އެބަ ހުއްޓެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ނުނިމި 10 އަހަރުވެފައިވާ 12 މައްސަލަ، ފަސް އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސްވެފައިވާ 126 މައްސަލަ ހިމެނެ އެވެ.\nނުނިމި ހުރި 1910 މައްސަލައިގެ ތެރެއިން ގާޒީ ހައިލަމް މިހާރު ހަވާލުވެވަޑައިގެން ހުންނެވީ 141 މައްސަލައާކަން ރިޕޯޓުން އެނގެ އެވެ. އެެހެންކަމުން، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ 10 ގާޒީންގެ ތެރެއިން އެންމެ މަދު މައްސަލައާ ހަވާލުވެވަޑައިގެން ހުންނެވީ އޭނާ އެވެ.\nކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތައް ގާޒީންނާ ހަވާލުކުރަނީވެސް އިސް ގާޒީގެ ހައިސިއްޔަތުން ހައިލަމް އެވެ. ޖޭއެސްސީގެ ރިޕޯޓުގައިވާ ގޮތުން މި އަހަރުގެ މިހާތަނަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު 250 މައްސަލައިގެ ތެރެއިން ގާޒީ ހައިލަމް ހަވާލުވަޑައިގަތީ ހަ މައްސަލައާ އެވެ. ނަމަވެސް، އެހެން ގާޒީންނަށް އެވަރެޖްކޮށް 31 މައްސަލަ ހަވާލުކޮށްފައިވާކަން ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެ އެވެ.\n"ބައެއް ގާޒީންނަށް ނިސްބަތުން މާ މަދު މައްސަލަ ހަވާލު ކުރާ އިރު އަނެއްބައި ގާޒީންނަށް ބުރަ ބޮޑުވާ ގޮތަށް އެކަށީގެންވާ އަދަދަށް ވުރެ ގިނަ މައްސަލަ ހަވާލުކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އަދި އެވަރެޖްކޮށް 31 މައްސަލަ ހަވާލުކުރެވިފައިވާ ގާޒީންގެ މެދުގައިވެސް މައްސަލަ ހަވާލުކުރުމުގައި ފަރަގު ހުރިކަމާއި، ހަމަހަމަކަން ނެތްކަން ފާހަގަކުރެވެ އެވެ." ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.\nއޭގެ އިތުރުން، ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން ހަ މަސް ދުވަހަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސްވާ މައްސަލަތަކުގެ ކަންކަން ބަލަން ގާނޫނުން އިސް ގާޒީއަށް މަތިކޮށްފައި އޮންނަ ޒިންމާ އޭނާ އަދާ ނުކުރާ ކަމަށް އެ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެ އެވެ. އަދި އެ ޒިންމާ އަދާ ކުރުމަށް ޖޭއެސްސީއިން ގާޒީ ހައިލަމްއަށް ނަސޭހަތްތެރި ވުމަށް ވެސް ރިޕޯޓުގައި ލަފާ ދީފައިވެ އެވެ.\nކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ގާޒީން ބައްލަވާ މައްސަލައިގެ އަދަދު:\nއަހުމަދު ހައިލަމް: 141 މައްސަލަ\nހަސަން ނަޖީބު: 157 މައްސަލަ\nއަލީ ރަޝީދު: 280 މައްސަލަ\nމުހައްމަދު ސަމީރު: 151 މައްސަލަ\nއަހުމަދު ޝަކީލް: 187 މައްސަލަ\nއިބްރާހިމް އަލީ: 280 މައްސަލަ\nހުސެއިން ފާއިޒް ރަޝާދު: 165 މައްސަލަ\nއަލީ އާދަމް: 376 މައްސަލަ\nއިސްމާއިލް ރަޝީދު: 173 މައްސަލަ\nމީގެ ކުރިން ޕީޖީ އޮފީހުގެ، ޕަބްލިކް ޕްރޮސިކިއުޓަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި ހައިލަމް ކްރިމިނަލް ކޯޓްގެ ގާޒީ ކަމަށް ހަމަޖެއްސި ފަހުން ވަނީ އަހަރަކާއި ހަ މަސް ފާއިތުވެފަ އެވެ. އެ ކޯޓުގެ އިސް ގާޒީ ކަމަށް އޭނާ ހަމަޖެއްސީ މިދިޔަ އަހަރުގެ މެއި މަހުގެ 28 ވަނަ ދުވަހު އެވެ.\nގާސިމްގެ ގާތިލް އަދުހަމަށް އެއް އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމެއް


Dho?! Sihuruhaahooreh noon, Jaadhoogareh\nސިހުރުހާހޫރެއް ނޫން، ޖާދޫގަރެއް\nޝަމަންގެ އެއް މާނަ އަކީ އެންމެ މާތް އިންސާނާ އެވެ. އަނެއް މާނަ އަކީ ފަންޑިތަވެރިޔާ އެވެ. އަދި ބައެއް ގައުމުތަކުގައި "ޝަމަން" އަކީ ސިހުރުވެރިންނެވެ. ރޫހާނީ ނުބައި ބާރުތަކާ ދެކޮޅަށް ވަޖިދުއަރުވާ ބޭސްވެރިއެކޭ ވެސް ބުނެވިދާނެއެވެ. އެކަމަކު "ދަ ސެޝަން" ގެ މިފަހަރުގެ ގެސްޓަކީ ފަންޑިތަ ނުވަތަ ސިހުރުވެރިކަމަކާ ވެސް އެއްވެސް ގުޅުމެއް އޮތް މީހެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު ބަލަން ހުންނަ މީހާގެ ދަތްދޮޅި ވެއްޓިގެންދާވަރުގެ އުކުޅުތަކަށް ފަރިތަވެފައި ހަލުވި ޖާދޫގަރެކޭ ބުނެވިދާނެއެވެ. ކުރު ގޮތަކަށް ބުނަނީ ނަމަ އުމުރުން 30 އަހަރުގެ މި ޒުވާނާ އަކީ ރާއްޖޭގައި މިވަގުތު ހުރި ހަމައެކަނި "އަސްލު މެޖީޝަނެވެ". އޭނާގެ ނަމަކީ އަހުމަދު ޝަމަން އެވެ.\n"މީހުން ބުނެއުޅޭ، މީހަކަށް ކިޔާ ނަމަކުން އޭގެ އަސަރު އެމީހަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރާނެއޭ. އެގޮތުން ޝަމަން، އެ ނަމުގެ މާނައަކީ އިނގިރޭސި ބަހުން، ރަޝިއާ އަދި ކޮރެއާގައި ވެސް ފަންޑިތަހަދާ މީހާ ނުވަތަ ސިހުރު ހަދާ މީހާ. ރޫހާނީ ބާރުތަކާ ގުޅުންބޮޑު މީހެއް،" ޝަމަން ފަށައިގަތީ ސަމާސާއަކުން ކަމުގައިވިޔަސް އެއީ ސަމާސާއެއް ނޫނެވެ.\n"ފަހަރެއްގައި އަހަރެން މިވަރަށް މެޖިކަށް ހިތްޖެހުމުގެ އަސްލަކީ މަށަށް ކިޔާފައިމިވާ ނަން ކަމަށް ވެސް ވެދާނެ. މީހުން މަށާ ދިމާލަށް ގޮވާފަ އެބަހުރި، ތިއީ ޖިންނިއެއްގެ ދަރިއެކޭ ވެސް. ޖިންނިއެކޭ ވެސް."\n"އެކަމަކު އަހަރެން މި ހަދަނީކީ ސިހުރެއް ނޫން އެއްގޮތަކަށް ވެސް."\nއުމުރުން ފަސް އަހަރުގައި މަންމަ އާއި ބައްޕަގެ ކައިވެނި ރޫޅުމުން ޝަމަން އުޅެބޮޑުވީ އޭނާ އަށް ދުނިޔެ ވަށްކޮށް ކިޔައި ހުރިހާ ކަމެއް ދަސްކޮށްދިން މާމަ ކައިރީގައެވެ. މާމަ ވެގެންދިޔައީ ހުރިހާ ކަމެއްގައި ވެސް އޭނާގެ އެންމެ ބޮޑު ބެސްޓް ފްރެންޑަށެވެ. އެކަމަކު އެ މާމައާ ދުރުގައި ޝަމަން އަކީ އޭރު އެހެން އެއްވެސް ބަޔަކާ ގުޅުނު ކުއްޖެއް ނޫނެވެ. މީހުންގެ ތެރެއަށް ނުކުމެ، މީހުން ވާހަކަ ދައްކައި މަޖާކޮށް ސަކަރާތް ޖެހުމަކީ އޭނާގެ ކިބައިގައި ނެތް ސިފައަކަށް ވުރެން ބޮޑަށް ކުރަން ނުކެރުނު ކަންކަމެވެ.\n"އެންމެ ކުރިން ދިމާވި ރައްޓެއްސަކާ މިހާރު ބައްދަލުވިޔަސް ބުނާނެ އަހަރެން މިއީ މިގޮތަށް ވާހަކަ ދައްކައި އަނގަތަޅާނެ މީހެއް ނޫނޭ. ކުޑައިރު އަހަރެން ހުންނާނީ ވަރަށް މަޑުން މަޑުމަޑުން. މީހުންނާ ނުގުޅޭނެ. ކަމެއް ކުރާހިތެއް ނުވާނެ. އަބަދުވެސް ކޮންމެވެސް ތަނެއްގައި އިށީނދެލައިގެން، ކަނެއްގައި އެކަނި މަޑުކޮށްލައިގެން،" ޝަމަން ކިޔައިދިނެވެ.\nޝަމަން ކުޑަކުދިންތަކެއް ހައިރާންކޮށްލަނީ: އެކަމަކު އޭނާގެ ހުވަފެނަކީ ބޮޑެތި މީހުންގެ ބޮޑު އޯޑިއަންސެއް.\nއެންމެނާ އެކަހެރިވެ ކަނަކަށް ވަދެ ފިލައި އިން މި ޒުވާނާގެ ހިއްސުތައް ހޭލައްވާލީ އުމުރުން ނުވަ އަހަރުގައި އޭނާއާ ބައްދަލުވި ޖާދޫގަރެކެވެ. ޝަމަންގެ މޫނާ ދިމާލަށް ދެ އަތް ދިއްކޮށްލަމުން ފަރިގޮތަކަށް އެ އަތް ހަރަކާތްކޮށްލާފައި އަތް ހުޅުވާލިއިރު އެ މީހާގެ އަތުގެ ތެރޭގައި އޮތީ ކޮއިނެކެވެ. ނަމަވެސް އެ ކޮއިނަށް ޝައުގުވެރިނުވެ ޝަމަންގެ ސަމާލުކަން ދަމައިގަތީ އެމީހާގެ އެ މެޖިކް ޓްރިކެވެ.\nހުރި ގޮތަކުން، އުޅުނު ގޮތަކުން ބުލީކޮށް ރޮއްވާލުމުން ގެއަށް ގޮސް ކަނަކަށް ވަދެ އިނދެ ޝަމަންގެ އެކުވެރިޔަކަށް ހެދީ އެއްކަލަ ކޮއިނެވެ. އޭނާ މަސައްކަތް ފެށީ އެ ރުފިޔާ ފޮތި އަތުތެރެއަށް ލައިގެން ގެއްލުވާލުމަށް ފަހު އެ އިނގިލިތަކުގެ ތެރެއަށް އަލުން ގެންނާނެ ގޮތް ދަސްކުރާށެވެ. އެކަމަކު އެކަންވީ ރެއާއިދުވާލުން ދަސްކުރެވޭ ވަރުގެ ކަމަކަށް ނޫނެވެ.\n"އެކަމަކު އަހަރެންގެ ހިތަށް އެރީ އޭނަ އަށް އެ މެޖިކް ޓްރިކް ހެދެންޏާމު އަހަންނަށް ވެސް އެކަން ކުރެވޭނެއޭ. ދެން އެހިސާބުން އަމިއްލަ އަށް އެކަން ކުރެވޭތޯ ބަލަން ފެށީ. އެހިސާބުން ޝަމަންގެ މުޅި ދުނިޔެ ބަދަލުވީ،" ޝަމަން ބުނެލިއެވެ.\n"ކުޑައިރު އަހަރެން ހުންނާނީ ވެސް ފަލަކޮށް. އޭރު ފަލަކޮށް ހުރީމަ ވެސް ބުލީކޮށް، މަޑުން ހުންނާތީ ވެސް ބުލީކޮށް ވަރަށް މެންޓަލީ ބޯގޮވާފައި އެ ދުވަސްވަރު ހުންނަނީ. އެ ހުރިހާ ކަމަކުން އަހަރެން އެސްކޭޕްކޮށްދިން އެއްޗަކީ މެޖިކް"\n"ސްކޫލް ނިންމާލާފައި ގެއަށް ގޮސް ކަނެއްގައި އެކަނިމާއެކަނި އިނދެ ކޮންމެވެސް މެޖިކް ޓްރިކްތަކެއް ހަދާލަހަދާލަ ހުރުން އެއީ އަހަރެން އެ ޑިޕްރެސްޑް ލައިފުން އަރައިގަތުމަށް ކުރި ކަމަކީ."\nޝަމަން ކާޑް ޓްރިކްސް ދައްކާލަނީ.\nއެކަމަކު ޖާދޫހަދަން ދަސްވިޔަސް ދެން ވެސް ކުރިއަށް ދިއުންވީ ފަސޭހަ ކަމަކަށް ނޫނެވެ. ތިމަންނަ ވާން ބޭނުންވަނީ މެޖީޝަނަކަށޭ ބުނީމަ ރައްޓެހިންނާއި އާއިލާގެ މީހުން ވެސް ޝަމަން އަށް ކުރީ އެންމެ ފުރަތަމަ މަލާމާތެވެ. ޖެހީ ޖޯކެވެ. އަދި އޭނާ ދެއްކި ވާހަކަ އެއްވެސް ބަޔަކު ގަބޫލެއް ނުކުރިއެވެ.\nއޯލެވެލްގެ ކިޔެވުމަށް ފަހު އިންފޮމޭޝަން ޓެކްނޮލޮޖީގެ ދާއިރާ އިން ކިޔެވުމަށް އޭނާ ދެން ދިޔައީ ސްރީ ލަންކާ އަށެވެ. އޭރު ވެސް އޭނާގެ ހިތް އޮތީ މެޖިކް ފޮށްޓެއްގެ ތެރޭގައި ތަޅުލެވިފައެވެ. އެހެން އުޅެނިކޮށް ލަންކާ އިން އޭނާއާ ބައްދަލުވި އެމެރިކާގެ މެޖީޝަނަކު ދެއްކި ވާހަކަތަކަކުން އަނެއްކާވެސް ޖާދޫގަރެއްގެ ފިޔަގަނޑު ފަޅައިގެން އުދުއްސައިގަނެވުނީނެވެ.\n"އެމެރިކާގެ އެ މެޖީޝަނަށް އަހަރެންގެ ޓްރިކްސްތައް ދައްކާލީމަ އޭނަ މި ބުނަނީ އަހަރެން ޕާފެކްޓެއް ނޫނޭ އެކަމަކު އަހަރެންގެ އެ ޓަޗު އެބަހުއްޓޭ. އެހެންވީމަ މިކަން ކުރެވިދާނެއޭ. ނެޗުރަލް ޓަޗު އެބައިނޭ އޭނަ ބުނީ،" ޝަމަން ބުންޏެވެ.\nއެހިސާބުން އިތުރު ހިތްވަރެއް ލިބި އޭނާ ދެން ޕާފޯމްކުރަން ފެށީ ރައްޓެހިންނަށެވެ.\n"އެކަމަކު އެންމެ ފުރަތަމަ ތުރުތުރުއަޅާ މީހުންގެ ކުރިމައްޗަށް ނުކުންނައިރު. ތާސްބައިގައި ހިފެހެއްޓިޔަސް ވެއްޓެނީ. ކޮއިނެއް ވެސް އަތަކު ހަރެއް ނުލާ ތުރުތުރުއަޅާވަރުން،" ފުރަތަމަ ތަޖުރިބާތަކުން ކިޔައިދެމުން ޝަމަން ބުންޏެވެ.\nއެކަމަކު އޭނާ ދެން ވެސް ދުލެއް ނުދިނެވެ. އެ ހުވަފެން ބެލުން ހުއްޓައެއް ނުލިއެވެ. ރާއްޖޭގައި މިވަގުތު ހުރި އެންމެ ކުޅަދާނަ އެއް މެޖީޝަނަށް މިއަދު އޭނާ ބަދަލުވުމުގެ ސިއްރަކީ އެއީއެވެ. ޝަމަން ބުނަނީ މިއަދު އޭނާގެ ދިރިއުޅުމުގައި ހުރިހާ ވެސް އެއްޗަކީ މެޖިކް ކަމަށެވެ.\n"މީހަކު އައިސް ވަޅިއަކުން މެޖިކަށްވީ ބައި އަހަރެންގެ ގައިން ނަގައިފި ނަމަ ދެން އެ ނުވާނެ އަހަންނަކަށް. ސަބަބަކީ މެޖިކަކީ މިހާރު އަހަރެންގެ ހަށިގަނޑުގެ އެއް ބަޔަކަށް މި ވަނީ ބަދަލުވެފައި،" ޝަމަން ބުންޏެވެ.\n" އެއާ ހެދި އަހަރެން މިއީ މިހާރު ކުރިއަށް ވުރެން ކޮންފިޑެންޓް މީހެއް، މީހުންނާ ގުޅިގެން ވާހަކަ ދައްކަން ކެރޭ. މީހުންނާ ކުރިމަތިލާން ކެރޭ، އެމީހުންނަށް ވާހަކަ ކިޔައިދޭން ކެރޭ. ނުވެސް ދަންނަ މީހުންނާ ވެސް ގޮސް ވާހަކަ ދައްކަން އެއްވެސް ޖެހިލުމެއް ނުވޭ މިހާރަކު."\n"ލައިފަށް އައި ބޮޑު ބްލެސިންއެއް މެޖިކަކީ."


ބައްޕަ އަހަރެން ފިއްސާލީ ކާން އިންދާ!\nހައިދަރްއާބާދު- އިންޑިއާގެ ހައިދަރްއާބާދުގައި އުމުރުން ހަތަރު އަހަރުގެ ކުޑަ އަންހެން ކުއްޖެއްގެ ގައިގާ ހޫނު އުނދުޅިއެއް ޖައްސާ ފިއްސާލާ، އެކުއްޖާއަށް އެކި ވަރުގެ އަނިޔާތައް ކޮށްފިއެވެ.\nމީޑިއާ ރިޕޯޓުތަކުން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި އެކުއްޖާއަށް އެއަނިޔާތައް ދީފައިވަނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ މަންމައާއި މަންމަގެ ލޯބިވެރިޔާއެވެ.\nއެކުޑަ ކުއްޖާ ސަލާމަތް ކޮށްފައިވަނީ އެންޖީއޯ އެއްގައި މަސައްކަތް ކުރާ މީހުންތަކެއް އެގެއަށް ގޮސްގެން ކަމަށް އެނގިފައިވެއެވެ.\n"ބައްޕަ އަހަރެން ފިއްސާލީ ކާން އިންދާ" ބަފައެއްގެ ލަގަބު ދީފައިވާ، އެކުއްޖާގެ މަންމަގެ ލޯބިވެރިޔާ ކަންކުރިގޮތް އެއެންޖީއޯގެ މީހުންނަށް ކިޔައިދެމުން އެކުއްޖާ ބުންޏެވެ. އެކުއްޖާއަށް އަނިޔާވެރިވީ މީހުން ހެދިގޮތް ކިޔައި ދިނުމުން އެންޖީއޯ ގެ މީހުންވެސް ތިބީ ފެންކަޅި ވެފައެވެ.\nއެކުޑަ ކުއްޖާއަށް އެމީހުން އަނިޔާ ކުރަމުން ދަނިކޮށް، އެކަން އެންޖީއޯ ގެ ސަމާލުކަމަށް ގެންދިޔައީ އެކުއްޖާގެ އަވަށްޓެރިންނެވެ. ކުޑަ ކުއްޖާއަށް އަނިޔާކުރި މައްސަލައިގައި ކުއްޖާގެ މަންމައާއި އޭނާގެ ބައިވެރިޔާގެ މައްޗަށް މިހާރުވަނީ ދައުވާ އުފުލާފައެވެ.\nމިހާތަނަށް ހިންގި ތަހުގީގުތަކުން ހާމަވެފައިވާ ގޮތުގައި އެކުއްޖާގެ މަންމަ ވަނީ އޭގެ ވަރަށް ދުވަސް ކުރިން އެކުއްޖާގެ ބައްޕައާއި ކުރި ކައިވެނީގެ ގޮށް މުހާލާ އެހެން ފިރިހެނަކާއެކު ދިރިއުޅެން ފަށާފައެވެ. އެކުއްޖާގެ މަންމައާއި، މަންމަގެ ލޯބިވެރިޔާ އާއި ދެމެދު ކިރިޔާވެސް ދެބަސްވުމެއް ހިނގައިފިނަމަ އެމީހުން އެކުއްޖާއަށް އަނިޔާ ކުރެއެވެ.


ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ފ. މަގޫދޫ ކައުންސިލަރުންނާ ބައްދަލުކުރައްވައި މަޝްވަރާކުރައްވައިފި - The President's Office\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ފ. މަގޫދޫ ކައުންސިލަރުންނާ ބައްދަލުކުރައްވައި މަޝްވަރާކުރައްވައިފި\n9 އޮކްޓޫބަރު 2019، ރިފަރެންސް: 2019-798\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް ނިލަންދެއަތޮޅު އުތުރުބުރީ މަގޫދޫ ކައުންސިލަރުންނާ ބައްދަލުކުރައްވައި މަޝްވަރާކުރައްވައިފިއެވެ. މި ބައްދަލުކުރެއްވުން އޮތީ މިއަދު މެންދުރުފަހު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގައެވެ.\nމި ބައްދަލުކުރެއްވުމުގައި، މަގޫދޫ ކައުންސިލަރުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ހުށަހެޅުއްވި ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ރަށުގެ ތަރައްޤީއަށް ބޭނުންވާ އެންމެ މުހިންމު މަޝްރޫޢުތަކާއި ބައެއް ޚިދުމަތްތައް ރަނގަޅުކުރުމާއި ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުންތައް ހިމެނެއެވެ.


Dr. Naila ge dhiriulhun kurehumuge there ah!\nޑރ. ނާއިލާ އިބްރާހިމް ދީދީއޭ ބުނުމުން ނޭނގޭ މީހަކު ނުހުންނާނެ އެވެ. އެއީ ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ އޮބްސްޓެޓްރިޝަން އަދި ގައިނެކޮލޮޖިސްޓްއެވެ. ދާއިރާއިން ރާއްޖެއަށް ގިނަ ގުނަ ހިދުމަތްކޮށްދެއްވި ހުނަރުވެރި ބޭފުޅެކެވެ. ޑރ. ނާއިލާއަކީ ސޮސައިޓީ ފޯ ހެލްތް އެޑިއުކޭޝަން (ޝީ)ގެ އެއް ފައުންޑާ މެންބަރުވެސް މެއެވެ. އެ ތަނުގެ ހިދުމަތުގައި ވެސް އެތައް ދުވަހަކު ހުންނެވި އެވެ. ބެއްލެވުމުގެ ދަށުން ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށަކަށް ޝީގެ ޓީމްތައް އެއް ފަހަރަށްވުރެ ގިނަ ފަހަރު ފޮނުއްވި އެވެ.\nޝީގެ މަސައްކަތް ފިޔަވައި މެޑިކަލްގެ ހިދުމަތުން ޑރ. ނާއިލާ އެއްކައިރިވެލީ މީގެ ދިހަ އަހަރު ކުރިންނެވެ. މެޑިކަލް ދާއިރާއިން ޑރ. ނާއިލާ ރިޓަޔާކުރެއްވުމަށް ނިންމެވީ އާއިލާއަށް ވަގުތު ދެއްވާށެވެ. ހިތަށް ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު ފިނިކަން، ފުރަތަމަ މާމަ ދަރިކަނބަލަކު ލިބިވަޑައިގެން ގޭގައި މަޑުކޮށްލަން ޑރ. ނާއިލާ ނިންމެވީއެވެ. މާމަ ދަރިކަނބަލަށް ވަގުތުތައް ހުސްކޮށްލުމަށްފަހު ހޮބީއެއްގެ ގޮތުގައި ކުރެހުމުގެ ތެރެއަށް ޑރ. ނާއިލާ ފުންކޮށް ވެއްނެވީ އެވެ.\nއެކަމަކު، އެއީ ޑރ. ނާއިލާ އިހަށް ދުވަހު ފެއްޓެވި ކަމެއް ނޫނެވެ. ކުރެހުމަށް ޝައުގުވެރިވެ ކުރަހަން ފެއްޓެވީ މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން، 1995 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ކުރިން އެކަމަށް އެހާ ގިނަ ވަގުތު ނުދެއްވެނީ އެވެ. ގައުމީ ހިދުމަތުގައި އުޅުއްވީ އެއަށްވުރެ މާ ބުރަކޮށެވެ. ހިތަށް އެންމެ ބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެއް އޭރު ލިބުނީ ވެސް އަންހެނުން ކުރިއެރުވުމާއި ސިއްހީ ހިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުންނެވެ.\n"އޭރު ކުރެހުމަށް ވަގުތެއް ނުދެވުނު، ރާއްޖޭގައި ޑޮކްޓަރުން ވެސް އޭރު ވަރަށް މަދު، ހާއްސަކޮށް އަޅުގަނޑުގެ ދާއިރާގައި ވަރަށް ޑޮކްޓަރުން މަދު، އެހެންކަމުން ގިނައިރު ހޮސްޕިޓަލްގައި ހޭދަ ކުރަންޖެހޭ،" ޑރ. ނާއިލާ ބުންޏެވެ.\nމިހާރު ދިރިއުޅުން ކުރެހުމުގެ ތެރޭގައި ބައްޓަން ކުރައްވާފައިވާއިރު ޑރ. ނާއިލާގެ އާޓްވޯކްގެ އިންސްޕިރޭޝަންއަކީ ރާއްޖޭގެ ގުދުރަތީ ރީތިކަމެވެ. އެކްރިލިކް ޕެއިންޓް ބޭނުންކޮށްގެން ރާއްޖޭގެ ކަނޑުއަޑީގެ އަދާޔާ ހިލާފު ޗާލުކަން އެކްރިލިކް ޝީޓް އަދި ބިއްލޫރީގެ ޕެއިންޓްކުރައްވައެވެ.\nޑރ.ނާއިލާގެ ބައެއް މަސައްކަތް\n"އެކްރިލިކް ޝީޓް ނުވަތަ ބިއްލޫރި ފަހަތުގައި އެކްރިލިކް ޕެއިންޓް ބޭނުންކޮށްގެން ކުރެހުމުން ކަނޑުއަޑީގެ ފުންމިން ތިލަމިން ރަނގަޅަށް ގެނެވޭ އަދި ފެނުގެ އަޑީގެ މަންޒަރެއްކަން ސިފަވާ ގޮތް ހުރޭ،" ޑރ. ނާއިލާ ކިޔައިދިނެވެ.\nމީގެ ކުރިން 1996 އަދި 1998 ވަނަ އަހަރުގައި ޑރ. ނާއިލާ ވަނީ އާޓްގެ ހުނަރު ކުރުނބާ މޯލްޑިވްސްގައި ބޭއްވި އާޓް އެގްޒިބިޝަނެއްގައި ދައްކާލާފަ އެވެ. އޭގެ އެތައް އަހަރެއް ފަހުން މިހާރު ޑރ. ނާއިލާ އަނެއްކާވެސް މިވަނީ ކުރެހުންތައް އާންމުކޮށް ދައްކާލަން ތައްޔާރުވެފަ އެވެ.\nމާދަމާއިން ފެށިގެން މި މަހުގެ 24 ވަނަ ދުވަހާ ހަމައަށް ނޭޝަނަލް އާޓް ގެލަރީގައި "އަންޑަވޯޓާ ވޯލްޑް އޮފް މޯލްޑިވްސް އެންޑް ކްރާފްޓްވޯކްސް ބައި ޑރ.ނާއިލާ" ނަމުގައި އެކަމަނާގެ މަސައްކަތް ދައްކާލުމަށް އެގްޒިބިޝަނެއް އޮންނާނެ އެވެ.\n"އާޓް ގެލެރީގައި ދައްކާލަނީ އަޅުގަނޑުގެ ކުރަހާފައިވާ ކަނޑުއަޑީގެ މަންޒަރުތަށް، މިގޮތުން މުރަކަ އާއި އެކި އެކި މަސްމަސް ހިމެނޭ ކަނޑުއަޑީގެ މަންޒަރުތަށް އެކްރިލިކް ޝީޓްގައި ޕެއިންޓްކޮށްފައިވާނެ، ގާތްގަނޑަކަށް 35 ވަރަކަށް ޕެއިންޓިން އެގްޒިބިޝަންގައި ދައްކާލާނީ، މިއީ އެކި ދުވަސްމަތިން ނިންމާފައިވާ މަސަައްކަތްތަކެއް، ކަނޑުއަޑީގެ މި ކުރެހުންތަކަކީ ޕެއިންޓްކުރަން ވަރަށް ގިނަ ވަގުތު ނަގައިގެން އަޅުގަނޑު ކޮށްފަ ހުރި މަސައްކަތެއް، ކަނޑުއަޑީގެ މަންޒަރު ކުރަހާއިރު ހާއްސަކޮށް އެކި ވައްތަރުގެ ކޮރަލްސް ކުރަހާއިރު ކޮންމެ ކޮރަލް ޕޮލިޕެއް ފުރިހަަމަކުރުމަށް ހިމަހިމަ ބުރުހަކުން ކުލަ ޖައްސަންޖެހޭ، މިގޮތުން ވަރަށް ވަރަށް ގިނަ ވަގުތު ނަގާ ކަމެއް،" ޑރ. ނާއިލާ ބުންޏެވެ.\nޑރ.ނާއިލާގެ އެގްޒިބިޝަން 21-24 އޯގަސްޓްގައި ނެޝެނަލް އާޓް ގެލެރީގައި\nޕެއިންޓިންގެ އިތުރުން ދެން އެގްޒިބިޝަންގައި ދައްކާލަނީ ޑރ. ނާއިލާ ހައްދާވާފައިވާ ކްރާފްޓް މަސައްކަތްތަކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ޑެކިއުޕާޖްގެ މަސައްކަތް ހިމެނެއެވެ.\nކުރެހުމާއި އެއްވަރަށް ދެން ޑރ. ނާއިލާ ގޭގައި ހޭދަކުރައްވާ ވަގުތުގައި ޝައުގުވެރިކަމާއި އެކު ކުރައްވާ މަސައްކަތަކީ އެކަމަނާގެ ބަގީޗާ ބެެލެހެއްޓުމާއި އާއިލާއެކު ވަގުތު ހޭދަ ކުރުމެވެ. ރިޓަޔާ ކުރުމަށްފަހުވެސް ކުރާނެ ކަމެއް ނޭގި އުޅުމުގެ ބަދަލުގައި އެމީހަކު ކުރާހިތްވާ ކަމެއް ކުރުމަށް ފަސްނުޖެހުމަކީ ޑރ. ނާއިލާގެ މެސެޖެވެ. ކުރާހިތްވާ ކަމަކުން އެހެން ބަޔަކަށް ހިދުމަތެއް ދެވެންޏާ އަދި މާ ރަނގަޅު ކަމުގައި ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ކޮލިޓީ ލައިފެއް ވޭތުކުރެވެނީ ޒުވާން އުމުރެކޭ އެއްފަދައިން ރިޓަޔާމަންޓްގައި ވެސް އެމީހަކު ކުރާހިތްވާ ކަމެއްގައި އުޅުގެން، އެހެންވެ ކަންކަމާއި ފަސްނުޖެހި ކުރިއަށްދާންވީ އަބަދުވެސް،" ޑރ. ނާއިލާގެ މެސެޖަކީ މިއީ އެވެ.


Vaahaka: Vanhanaa2(Episode 13) - Vaguthu\nކޮވިޑް މަތިން ހަނދާން ނައްތާލެވޭކަށް ނެތް -7ގަޑިއިރު ކުރިން\nވާހަކަ: ވަންހަނާ2- ތޭރަވަނަބައި\n4 މަސް ކުރިން ( މެއި 6, 2021 )\nމެއި5ވަނަ ދުވަހު ގެނެސްދިން ބައި\n"ނަޒީލް އަމިއްލައަށް ކުރި ކަމެއް ނޫންކަމެއް އެނގުނީ ކިހިނެއް؟" ނިކާލް ކޯޓުއަމުރަށް ބަލާލަމުން ސުވާލުކުރިއެވެ.\n"މަރު ސާބިތުކުރުމަށް ޓަކައި ނަޒީލަށް ލިބިފައިހުރި ޒަހަމުތައް ހޮސްޕިޓަލުން ތަޙުލީލުކުރި އިރު ނަޒީލްގެ ފުށްކިބައިގައި ވަރަށް ބަރު އެއްޗަކުން ޖަހާފައިވާކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައި. ޤަބޫލުކުރެވޭ ގޮތުގައި ނަޒީލް މަރާލުމުގެ ނިޔަތުގައި އެމީހަކު ނަޒީލަށް ފަހަތުން ހަމަލާ ދީ ބޮލުގެ އެތަން މިތަނުގައި އެ ބޭނުން ކުރި އެއްޗަކުން ޖަހާ ޒަހަމްކޮށްފައި އެވަނީ. ނަޒީލްގެ ޚަބަރު ހުސްވުމުން ނުވަތަ މަރުވުމުން އެމީހަކު ނަޒީލް މަތިން ވައްޓާލައިފައިވާކަމަށް ބެލެވެނީ. އިތުރު ތަހުލީލުތަށް ކުރިޔަށް ދަނީ. މިހާރު މަރުވި ވަގުތު ހޯދުމުގައި ޑޮކްޓަރުން އެބަ ހަރަކާތް ތެރިވޭ. އިތުރު ތަހުލީލުތަކަށް ފަހު އަދި ފުރިހަމަ އޯޓޮޕްސީއަކަށް ފަހު މަރުވި އަސްލު ސަބަބު ދެނެގަނެވޭނީ." ފައިރޫޒް ކުރުގޮތަކަށް މުހިންމު މަޢުލޫމާތުތައް ކިޔާލަދިނެވެ.\nނަޒީލަކީ ބިޔަ މީހެކެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 80 ވަރަކަށް ކިލޯ އޭނާގެ ގައިގަ ހުރެއެވެ. ފުރަމެންދަމުގައި ނަޒީލް އަމިއްލައަށް ހާމަ ފެންޑާއަށް ދާނެ ކަމަކަށް ނިކާލަށް ޤަބޫލެއް ނުކުރެވެއެވެ. ވީއިރު އެމީހަކު އޭނާ ހޭނައްތާލުމަށްފަހު ހާމަފެންޑާއަށް އެރުވީ ކިހިނަކުން ހެއްޔެވެ؟ ނަޒީލް މަރާލުމުގެ ފަހަތުގައި ވަނީ އެންމެ މީހެއް ނޫން ކަންނޭނގެއެވެ. ނަޒީލް ލިޔުނު ސިޓީގެ ބޭނުމެއް ވެސް ނިކާލަކަށް ނުވިސްނުނެވެ. ސިޓީގައި މަރުވާން އުޅޭ ވާހަކަ ސީދާސީދަލަށް ބުނެފައި ނުވިކަމުގައި ވިޔަސް އެކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ކަހަލަ އިބާރާތްތަކެއް އޭގައި ހުއްޓެވެ. އަނެއްކޮޅުން ނަޒީލް މަރާލަން ބޭނުންވާ މީހަކު ނުވަތަ އެފަދަ ކަމަކަށް މަގުފަހިވާނެ ސަބަބެއް ވެސް ނިކާލަކަށް ނުވިސްނުނެވެ. އަދި ނަޒީލް ދެކެ އެހާ ރުޅިއަންނަ އޭނާއަށް އެހާ ނަފްރަތު ކުރާ މީހަކު މި ދުނިޔެމަތީގައި ހުރިކަން އެއީ ވެސް އެނގިފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ހަމަގައިމު ވެސް އެގެޔަކު އެވަރުގެ ކަމެއް ކުރާނެ މީހަކު ނޫޅޭނެއެވެ. ވީއިރު ރޭގައި އެގެޔަށް ބޭރުން މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ވަނީ ހެއްޔެވެ؟ ނިކާލްގެ ސިކުނޑީގައި ފުނިޖެހެމުން އައި ހިޔާލުތަކުން ހާސްވާ ގޮތްވިއެވެ.\n"މިގެޔަކު ތިވަރު ކަމެއް ކުރާނެ މީހެއް ނޫޅޭނެ." ނިކާލް ހާސްވެފައި ހުރެ ބުންޏެވެ. "ނަޒީލް ޓެރަހުން ވައްޓާލިކަން ޔަޤީންތަ؟"\n"ތީ ކަލޭމެންނާ ދެކޮޅަށް ދައުވާ ކޮށްފާނެތީ ދައްކާ މޮޅު ވާހަކައެއް ނޫންކަމެއް ވެސް ނޭނގޭ." އިލްހާމް ވިސްނަން ހުރެފައި ބުނެލިއެވެ.\nއިލްހާމަށް އަބަދުވެސް ކުށްވެރި ވަނީ ފުލުހުންނެވެ. އެހެން މީހުންނެވެ. އަމިއްލަ ދަރި މަރުވެގެން އުޅޭއިރު ވެސް އެ ބަލަނީ އެހެން މީހުންނަށް ޝައްކުކުރެވޭތޯއެވެ. އެހެން މީހުންގެ ބޮލުގައި ތުހުމަތާ އިލްޒާމް އެޅުވޭތޯއެވެ. އޭނާގެ ވިސްނުން ހުންނަ ގޮތުން ފައިރޫޒްގެ ހިތުގައި ފޫހިކަން އުފެދުނެވެ. އޭނާއަކީ ވަރަށް ވިސްނޭ މީހެއްކަމަށް އެއް އިރެއްގައި ހީކުރެވުނު ނަމަވެސް އެ ބޮލުގައި އެއްވެސް ތެތްކަމެއް ނެތްކަން މިއަދު ފައިރޫޒަށް އެނގިއްޖެއެވެ. ނޫނީ ބޯބޮޑުކޮށްފައި އަމިއްލަ ކުށެށް ނެތްކަން ސާބިތުކުރަން އެހެން މީހުންގެ ބޮލުގައި ތުޙުމަތު އަޅުވަނީ ހެއްޔެވެ؟ މި ހުރިހާ ދުވަހު ފައިރޫޒް އިލްހާމަށް ކުރަމުން އައި ގަދަރު ވެސް އެކަމާކާ ހުރެ ގެއްލެން ފަށައިފިއެވެ.\n"ވެދާނެ ގެއިން ބޭރު މީހެއްކަމަށް ވެސް. ޓެރަހުން ވައްޓާލިކަން ވަނީ ޔަޤީން ކުރެވިފަ. ނަޒީލްގެ މައިބަދައާ ފައިގެ ދެތަނަކުން ބިންދައިގެން ގޮސްފައި ހުރި ގޮތް އެކަމަށް ހެކިދޭ. އެފަދަ އަނިޔާއެއް ލިބޭނީ ފުދޭވަރަކަށް މަތިން ވެއްޓިގެންކަން ޑޮކްޓަރުން ވަނީ ކަށަވަރު ކޮށްދީފައި." ފައިރޫޒް ޖަވާބު ދިނީ ނިކާލްގެ ސުވާލަށެވެ.\nފައިރޫޒް ހިނގައިގަތް ވަގުތު ޖަނާން ނިކަން ބާރަށް ސިޑިން ފައިބައިގެން އަންނަތަން ފެނުނެވެ.\n"ސަރ." ސިޑީގެ މެދަކާ ހަމައިގައި ހުރެފައި ޖަނާން ގޮވައިލިއެވެ. "މިކޮޅަށް ދުރުވެބަލަ."\nޖަނާންގެ ފަހަތުން ފައިރޫޒް ދިޔައެވެ. ނިކާލާއި އިލްހާމް ވެސް ވެގެން އުޅޭ ގޮތެއް ބެލުމަށް އެމީހުން ފަހަތުން ދިޔައެވެ. ހާމަފެންޑާގެ އެއް ފަރާތުގައި ދެ ފުލުހަކު ތިއްބެވެ. ޖަނާން ގޮސް އެ މީހުންގެ ގާތުގައި ހުއްޓުނެވެ.\n"ސަރ. ބަލާބަލަ." ޖަނާން އިނގިލިން އިޝާރާތްކޮށް ދެތިން ފޫޓު ދުރުގައި ހުރި ކަޅުހަމުގެ ތިރި ދައްކާލިއެވެ.\nފައިރޫޒްގެ ފަހަތުން ނިކާލް ވެސް އައިސް ބަލައިލިއެވެ. އެތަނުގައި އޮތީ ފޭރާ އެކެވެ. އޭގެ ފޭއްސާފައި ހުރި ކޮޅާ ދިމާލު ތިރިން މެދަށްވާ ގޮތަށް ލޭ ތިއްކެއް ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެންނަން ހުއްޓެވެ. ނަޒީލް އަމިއްލައަށް މަރުވީނޫކަން ނިކާލަށް އެވަގުތު ޔަގީންކުރެވުނެވެ. ޖަނާން ރެއިލިންގެ ކައިރިއަށް ގުދުވެލަމުން އޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ބުރަބުރައިގެން ގޮސްފައި ހުރި ކުދިކުދި ލޭ ތިކިތައް ވެސް ދައްކާލިއެވެ. އެ ތިކިތައް ކުދިކަމުން ވަރަށް ކައިރިން ބަލައިގެން ނޫނީ ލޮލުގައި އަޅައެއް ނުގަނެއެވެ. ވަރަށް ރަނގަޅަށް ކުށުގެވެށި ސާފުކޮށް ހެކި ނައްތާލުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފައި ހުރިކަން ޖަނާން ފާހަގަ ކުރިއެވެ. ނަމަވެސް ހާދިޘާ ހިނގީ ރޭގަނޑުގެ ވަގުތުގައި ކަމުން އަނދިރީގައި އެކަން އެންމެ ފުރިހަމައަށް ކާމިޔާބުވެފައި ނެތީކަމަށް ޖަނާނަށް ގަބޫލުކުރެވޭކަމަށް ބުންޏެވެ. ނަޒީލަށް ހަމަލާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރިކަމަށް ބެލެވޭ ފޭރާ ވެސް ހޯދިފައި ވަނީ ކަޅުހަމުގެ ބިއްދޮށުންކަން ޖަނާން ފާހަގަ ކުރިއެވެ.\n"ތީ ވެދާނެ ގޮތެއް. ހަޤީޤަތުގައި މިތަނުން ހެކި އެއްކުރަން މިހާރު މާ ބޮޑަށް ވެސް ލަސްވެއްޖެ. އެހާ ވަރަށް ވާރޭ ވެހުނީމަ ވެސް ހަލާކުވެ ގެއްލިގެން ދާނެ އެތައް ހެތްކެއް ހުންނާނެ." ފައިރޫޒު ބޮލުގައި އަތްކާތާލަމުން އޭނާގެ ކަންބޮޑުވުން ހާމަކުރިއެވެ.\n"ލައްބަ. ރެއިލިންއަށް ބުރާފަ ހުރި ލޭ ތިކިތައް ވެސް އެހެރީ ވާރޭގެ އަސަރު ނުފޯރާ ހިސާބު ތަކުގައި. ވަރަށް ހަނި ދޭތެރެ ތަކުގައި. ފޭރާ ވެސް ކަޅު ހަމުގެ ބިއްދޮށުގައި އޮތީމަ ކަންނޭންގެ އޭގެން ސާންޕަލްއެއް ފެންނަވަރު މިވީ." ފައިރޫޒު ދެއްކި ވާހަކަ ކަނުލާ އަޑު އަހަން ހުރި ޖަނާން ބުންޏެވެ.\n"ލޭގެ ސާންޕަލްތަކާ މުޅި ތަން ފޮޓޯ ނަގާ." ފޮރެންސިކް ޓީމަށް އިޝާރާތްކޮށް ފައިރޫޒް ބުންޏެވެ. "މިހާރު އަހަރުމެންނަށް ޔަޤީންވެއްޖެ ނަޒީލް ގަސްތުގައި މަރާ ލެވުނީކަން. މުޅި ގެ ބަލާ ފާސްކުރާތި. ލިބެންހުރި ހުރިހާ ހެތްކެއް އެއްކުރޭ. ނިކާލް އާއި އިލްހާމްބޭ ވެސް މިވަގުތު މިތަނުން ގޮސްލައި. ޓެރަސްއަށް އެއްވެސް މީހަކު އެރުމުގެ ހުއްދަ ދެވޭކަށް ނެތް."\nބަސްބުނި ހިނދުން އިލްހާމް އެތަނުން ދިޔައެވެ.\n"އެހީއެއް ބޭނުންވެއްޖެނަމަ އަންގާލާ." ނިކާލް ބުންޏެވެ. ފައިރޫޒް ބޯ ޖަހައިލުމަކުން ޖަވާބުދިނެވެ.\nފުލުހުން އެގެޔަށް އައީ ނަޒީލް އަމިއްލައަށް މަރުނުވާކަން ޔަޤީންކުރެވޭ ވަރުގެ ހެތްކެއް ހޯދާށެވެ. ވަރަށް ކުޑަ ވަގުތު ކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި މަރާލަން ބޭނުންކޮށްފައިވާ ހަތިޔާރު ވެސް ފެނިއްޖެއެވެ. ނަޒީލް އަމިއްލައަށް މަރުވީ ނޫންކަން ކަށަވަރު ކުރެވިއްޖެއެވެ. އެއީ ވަރަށް ބޮޑު ކުރި އެރުމެކެވެ. އެމީހުން ލަސްނުކޮށް ޤާޠިލު ހޯދުމަށް އަތުކުރި އޮޅާލިއެވެ. ކިތަންމެ ހުށިޔާރުކަމާއެކު ހެކި ނައްތާލުމުގައި އެމީހަކަށް ކާމިޔާބުވެއްޖެ ކަމުގެ ކުށްހީ ކުރެވުނަސް ކޮންމެވެސް ހިސާބަކުން ހެތްކެއް ދޫކޮށް ނުލެވި ނުދާނެއެވެ. މައްސަލަ ތަޙުޤީޤު ހިންގުމަށް ހުރި އިސްމީހެއްގެ ހައިޘިއްޔަތުން ކަންކަން ކުރަންވީ ގޮތް ފައިރޫޒް ކިޔައިދިނެވެ. ފައިރޫޒްގެ ތަޖުރިބާއާއި އިރުޝާދުގެ ދަށުން އެ ގޯތީގެ އެންމެންގެ ކޮޓަރިތައް ބަލައި ފާސްކުރެވުނެވެ. ގާޘިލަކީ އެ ގޯތީގެ އަހުލުވެރިއެއްނަމަ ކޮންމެވެސް ހެތްކެއް ފެންނާނެކަމަށް ފައިރޫޒް އުންމީދުކުރިއެވެ.\nނަޒީލްގެ ކޮޓަރި ތެރޭގައި ފައިރޫޒުއާ އަދިވެސް އިތުރު ދެ ފުލުހަކު ހަރަކާތް ތެރި ވަމުން ދިޔައެވެ. ރީތިވާ މޭޒުގެ ވަތްގަނޑު ބަލައި ފާސްކުރަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި ފައިރޫޒްގެ އަތުން ޖެހި މޭޒުމަތީ ހުރި ފޮޓޯ ލޯގަނޑެއް ބިންމައްޗަށް ވެއްޓުނެވެ. ނަސީބަކުން ލޯގަނޑު ތަޅައިގެނެއް ނުދެއެވެ. ފޮޓޯ ލޯގަނޑު ނަގާ މޭޒުމަތީ ބަހައްޓަމުން ފައިރޫޒަށް އެ ފޮޓޯގައި ތިބި ނަޒީލްމެން ދެމަފިރިންނަށް ބަލާލެވުނީ އިންޝާއަށް ހަމްދަރުދީވާ ހާލުގައެވެ.\nހުރިހާ ކޮޓަރިތަކެއް ބަލައި ފާސްކުރަމުން ދީޕިކާގެ ކޮޓަރި ތެރެއަށް ވަންއިރު އެތަން ފެންނަން ހުރީ ވަރަށް ފަޅުކޮށެވެ. އެނދު ކައިރީގައި ހުރި ފޮށި ނޫން އެހެން އެއްޗެއް ކޮޓަރިތެރެއާއި، އަލަމާރިޔަކު ވެސް ނެތެވެ. ދީޕިކާގެ ފޮށި ނަގާ އެނދުމަތީ ބެހެއްޓުމަށް ފަހު ފައިރޫޒު އެފޮށި ހާވަން ފެށިއެވެ. ކުއްލިޔަކަށް ފައިރޫޒްގެ ލޮލުގައި އަޅައިގަތީ ކަރުދާސް ގަނޑަކަށް ލާ އޮޅާލާފައި އޮތް ރިހި ފަށެކެވެ. ކޮންމެވެސް އެހެންތާކުން ފެނުނު އެއްޗެއްހެން ހީވެގެން ފައިރޫޒަށް އެއަށް ބަލަން ހުރެވުނެވެ. ފައިރޫޒުގެ ދެލޯ ބޮޑުވެގެން ދިޔައީ އެއީ ނަޒީލްގެ ފަށެއް ކަން ރޭކާލި ހިސާބުންނެވެ. ނަޒީލްމެން ކޮޓަރީ ހުރި ފޮޓޯ ލޯގަނޑުގައި އޭނާ އަޅައިގެން ހުރީ ހަމަ އެ ފަށެވެ. ދީޕިކާގެ ފޮށިން ނަޒީލާ ގުޅުން ހުރި އެހެން އެއްޗެއް ނުފެނުމުން ފައިރޫޒު ފަށް ހިފައިގެން ފޭބީ ތިރިޔަށެވެ.\n"މީ ކާކުގެ ފަށެށް؟" ފައިރޫޒް ފަށް ދައްކާލަމުން އެހިއެވެ. ދީޕިކާ ހާސްވިއެވެ.\n"ނަޒީލްގެ." އިންޝާ ބެދިފައިވާ އަޑަކުން ޖަވާބު ދިނެވެ.\n"މިފަށް ދީޕިކާގެ ފޮށީގައި އޮންނަން ޖެހުނު ސަބަބަކީ ކޮބާ؟" ފައިރޫޒްގެ ސުވާލު އަމާޒު ވީ ދީޕިކާއަށެވެ.\nދީޕިކާ ބިރުގަތެވެ. ތުރުތުރު އަޅަން ފެށިއެވެ. އެންމެން ޝައްކުގެ ނަޒަރުން ބަލަން ފެށުމުން ހާސްވެގެން ގޮސް މުޅިމީހާ ދާހިއްލުވާލިއެވެ. ދީޕިކާއަށް ވީ ގޮތް ފެނުމުން އިލްހާމް ހަޅޭލަވައިގަތީ ޖަވާބު ދިނުމަށް ބުނަމުންނެވެ. އޭނާ އަނގައިން ނުބުނެ ފަހަތަށްފަހަތަށް ޖެހެން ފެށުމުން އިލްހާމް ރުޅި ގަދަވިއެވެ.\n"މީނާ ހައްޔަރުކުރޭ. މީ އެ ޤާޠިލަކީ. ނަޒީލް މަރާލައިފަ ބަޗައިގެން ދާން އެ އުޅުނީ." އިލްހާމް ބާރު އަޑުން ބުނެލިއެވެ.\n"ނޫން. ނޫން." ދީޕިކާ އަޑު ނުކުތީ ކެނޑިކެނޑިގެންނެވެ. "ވަރަށް ދުވަސް ފަށް ހުންނަނީ. ނިހާއްކޮ ކޮޓަރި ނަޒީލް ވަންނަނީ. ފަށް ހުންނަނީ ކޮޓަރީގައި."\nދީޕިކާ ކުށެށް ނެތްކަން އިންޝާއަށް ޤަބޫލުކުރެވުނެވެ. ނަޒީލްގެ އަތުން އެ ފަށް ގެއްލިގެން އުޅޭތާ ކިތަންމެ ދުވަހެކެވެ. ދީޕިކާގެ ހާލު ފެނިފައި އިންޝާ ތެދު ހާމަކުރިއެވެ. ދީޕިކާއަށް ހަމަޖެހުމެއް ލިބުނީ އެ ހިސާބުންނެވެ. ނަމަވެސް އަދިވެސް އޭނާ ހުރީ ބިރުގެންފައެވެ.\n"އަދި ނޭނގޭ ކަމަށް ހަދައިގެން އެބަ ހުއްޓެއްނު. ބޮޑު ވަގު." އިލްހާމް އަނެއްކާ ވެސް ދީޕިކާއަށް ފޮޅާލިއެވެ.\nފައިރޫޒަށް ދެއަތަށް ބޯ ހޫރުވާލެވުނެވެ. ނިހާގެ މައްސަލައިގައި އެ ގޯތިގައި ތެދުތެދަށް ބަޔާންދިން ހަމަ އެކަކު ވެސް ނެތީ ހެއްޔެވެ؟ ނަޒީލްގެ މުޑުދާރު އަމަލުތައް ނޭނގޭ މީހަކު ނެތެވެ. އެންމެ ފަހުން ގޭގައި ގެންގުޅޭ މަސައްކަތު މީހާއަށް ވެސް އެއޮތީ އެކަން އެނގިފައެވެ. އޭނާ ވެސް އެކަން ވަންހަނާ ކުރީއެވެ. މަރުގެ ތަހުޤީޤާއި ގުޅިގެން ނަގަންޖެހޭ ބަޔާންތައް ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް ނެގުމުގެ ވިސްނުމެއް އަޔެވެ. ނޫނީ ނިހާގެ މައްސަލަ ފަދައިން ނަޒީލްގެ މައްސަލަ ވެސް ބޮޑު އޮޅުންބޮޅުން ގަނޑަކަށް ހަދާލައިފާނެކަމުގެ ބިރު ފައިރޫޒްގެ ހިތަށް ވަނެވެ.\nފައިރޫޒް ބަޔާންތައް ނަގަންފެށިއެވެ. ކާގޭ މޭޒުކައިރީގައި ފައިރޫޒް އިންއިރު ފަހަރަކު މީހަކު އެތަނަށް ގެނައުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ޖަނާނާ ހަވާލުކުރެވުނެވެ. އަދި އެގޭ މީހުން ދައްކާ ވާހަކަތަކަށް ސަމާލުވުމަށް ފައިރޫޒް ބުނެލިއެވެ. ފަހަރަކު މީހަކު ގެނެސް ބަޔާންތައް ނަގައި ނިންމައިލިއެވެ. އެންމެން ވެސް ރެއިން ފެށިގެން ހެނދުނު ނަޒީލްގެ ހަށިގަނޑު ފެނުމާ ހަމައަށް ކުރި ކަންކަން ކިޔައިދިނެވެ.\nނަޒީލް ލިޔެފައިވާ ސިޓީގެ ވާހަކަ ފާހަގަކުރީ ހަމައެކަނި ޞަފިއްޔާއާއި ނިކާލެވެ. ނަމަވެސް އެ ސިޓީ ލެވުނުތަނެއް ނޭނގޭކަމުގައި އެމީހުން ބުންޏެވެ. އޭގައިވާ އިބާރާތްތަކާބެހޭ ގޮތުން ސުވާލުކުރުމުން އެމީހުން އިލްހާމްގެ ހަޤީޤަތް ވަންހަނާ ކުރާކަށް މަސައްކަތެއް ނުކުރެއެވެ. ތެދު ހާމަކުރިއެވެ. އިންޝާއަށް ރޮވޭ ވަރުން ބަޔާންދެވޭ ވަރެއް ނުވިއެވެ. ފައިރޫޒަށް މުހިންމު ކަމަކަށް ފާހަގަކުރެވުނީ ދީޕިކާއަށް ރޭގެ ވަގުތެއްގައި އިވުނު ރުއިމުގެ އަޑެވެ. އަދި އިލްހާމް އެ ގޯތީގެ ސެކިއުރިޓީން ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވާތީ ރޭގައި އެގޯތީގައި ސެކިއުރިޓީއެއް ނެތްކަމެވެ.\nޕޮލިހުން ސުނޯހައުސްގެ ގޭތެރެއާއި މުޅި ގޯތި ތެރޭގައި އަތްފުނާ އަޅައިގެން ހޯދުނު ހެކިތައް އެއްކޮށްގެން ދިޔައީ ހިތްހަމަޖެހިފައި ތިބެއެވެ. މަރުގެ ތަޙުޤީޤު ވަރަށް އަވަހަށް ނިމި، އިންސާފުގެ ކުރިމައްޗަށް ޤާޠިލު ގެންނާނެކަމުގެ ޔަޤީންކަން ވެސް ދީފައެވެ. ފައިރޫޒްމެން ސުޓޭޝަނަށް ދިޔަ ފަހުން ނިކާލް އެތަނަށް ދިޔައެވެ. ފައިރޫޒްއާ ބައްދަލުކޮށްފައި، އޭނާ ފައިރޫޒާ ހަވާލުކުރީ ކަރުދާސް ގަނޑެކެވެ. ފައިރޫޒް ސުވާލުގެ ނަޒަރަކުން ނިކާލަށް ބަލާލިއެވެ.\n"ތީ ނަޒީލް މަރުވުމުގެ ކުރިން ލިޔެފައިވާ ސިޓީ ނޯޓު." ނިކާލް ބުންޏެވެ. "އިންޝާއަށް ނިސްބަތްކޮށް ލިޔެފައި އޮތް ނޯޓު ތީ. އިންޝާ ބުނެގެން ތި ހަވާލުކުރަން މި އައީ. މަށާ މަންމަގެ ނޯޓުގައި ވެސް ހުރީ ހަމަ ތި ވާހަކަތައް. ތީގެން ހުރިހާ ހަޤީޤަތެއް އެނގޭނެ. ތީ ނަޒީލްގެ ލިޔުން އެކަންވެސް ޔަޤީންކޮށްދެން. މަ ބޭނުމެއް ނޫން ދެން އެއްވެސް ކަމެއް ސިއްރުކުރާކަށް. ނަޒީލްގެ ޤާޠިލު ހޯދަން ބޭނުންވޭ."\n"ވަރަށް އަވަހަށް އެނގޭނެ." ފައިރޫޒް ޔަޤީންކަން ދިނެވެ.\nބާބު 14 – މުޖުރިމު\nނަޒީލްގެ ހަށިގަނޑު ގެނެވުނީ ހަވީރުގެ ވަގުތެއްގައެވެ. އޭނާގެ ޖަނާޒާގެ ހުރިހާ ކަމެއް ނިންމައިލެވުނުއިރު އިރުއޮއްސިއްޖެއެވެ. ނިކާލާއި އިލްހާމް ގެޔަށް އައިސް ވަންއިރު ގެއިން ފެންނަނީ ފަޅުކަމެވެ. އަނދިރިކަމެވެ. ހޮޅިބުރި ދިއްލައިލާނެ ހިތްވަރު ވެސް އެގޭ މީހެއްގެ ގައިގައި ނެތީއެވެ. އިލްހާމް ހޮޅިބުރި ޖައްސައިލިއެވެ. ޞަފިއްޔާ އިނީ ސޯފާގައެވެ. ދެލޮލުގައި އަދިވެސް ތެތްކަން ހުއްޓެވެ. ފެންނަ ފެނުމަށް ހީވަނީ ގިނަ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ބޮޑު ހިތާމައެއް ކޮށްފައިވާ މީހެއް ހެންނެވެ. ނިކާލް މަންމައާ ދިމާއަށް ދާން ހިނގައިގަތުމާއެކު އިލްހާމް ހުއްޓުވިއެވެ.\n"ބައްޕަ ވާހަކަދައްކާނަން. ދަރިފުޅު ދޭ." އިލްހާމް ބުންޏެވެ.\nނިކާލް ފޫހި ގޮތަކަށް ބަލައިލާފައި މައްޗަށް އަރައިގެން ދިޔައީއެވެ. އިލްހާމް ޞަފިއްޔާ ގާތުގައި އިށީނެވެ. ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ގޮތުން ޞަފިއްޔާ ބުރިކަށީގައި ފިރުމައިލިއެވެ. ޞަފިއްޔާ ދުރަށް ޖެހުނެވެ.\n"ހިތްވަރުކުރަން ވާނެ." އިލްހާމް ބުންޏެވެ. "ޞަފިއްޔާ ވެސް ދެން ތި ގޮތް ދޫކުރަންވެއްޖެ. ކިހާދުވަހަކު ތިހެން އުޅޭނަން. ނަޒީލް ވެސް ބޭނުމެއްނުވާނެ އަހަރުމެން އަބަދު މިހެން އުޅޭކަށް. އެސޮރަށްޓަކައި ނަމަވެސް ތި ގޮތް ދޫކުރަންއުޅޭ. ފިރިމީހާދެކެ ރުޅި އައިސް މައްސަލަ ހައްލުކުރަން ނޫޅެ ތިހެން އުޅުމަކީ ދީނީ ގޮތުން ވެސް ރަނގަޅު ކަމެއްނޫން."\n" ދޮގާއި މަކަރުހެދުމާއި އޮޅުވާލުން އެއީ ދީނީގޮތުން ކުރަން އެންމެ ރަނގަޅު ކަންކަން. ކަމަކަށްފަހު ކަމެއް." ރުޅިއައިސްފައި ޞަފިއްޔާ ބުންޏެވެ. "ހައްދަވައިގެން ތެދެއް ހަދާފައެއް ނެތް."\nޞަފިއްޔާ ރުޅިއައި ނަމަވެސް ވާހަކަ ދެއްކީ މަޑުންނެވެ. އަޑު ބާރުކުރާނެ ހަކަތައެއް އޭނާގެ ގަޔަކު ނެތެވެ. އޭނާ އިޝާރާތް އެކުރީ ކޮންކަމަކަށް ކަން އިލްހާމަށް އެނގުނެވެ.\n"ނަޒީލަށް އެހީތެރިވީ އެއީ މަގޭ ދަރިއަކަށްވީމަ. މަށަށް ކެތެއްނުވާނެ އޭނަ ޖަލަށް ގެންދާތަން ބަލަން ހުންނާކަށް." އިލްހާމް ޞަފިއްޔާއަށް ވިސްނައިދެވޭތޯ ބެލިއެވެ.\n"ނިހާ ފިރިހެނުން ވައްދަނީއޭ. އެހެންވެސް ކީމެއްނު. އެވެސް ރޯ ބުހުޠާނު ދޮގެއް. ދަރި ސަލާމަތްކުރުމާ އެކަމާ ކޮންގުޅުމެއް އޮތީ. މަ ދުވަހަކު ވެސް ހިޔެއް ނުކުރަމޭ އިލްހާމް އެވަރުގެ ބޮޑު ދޮގެއް ހަދާފާނެކަމަކަށް. ކުށެށް ނެތް އަންހެންކުއްޖެއްގެ ބޮލުގައި އިލްޒާމެއް އަޅުވާނެކަމަކަށް. އަންހެންދަރީގެ މައްސަލައިގަ ދޮގު ހެދިކަން އެނގުނީމަ ވެސް މަށަށް ވިސްނެންވާނެ އެއްވެސް ކަމެއްގައި ތެދުވެރި ނުވާނެކަން. އެކަމަކު ކީއްކުރާނީ. މަގޭ ގަމާރުކަމުން ނުވިސްނުނީ. މަށަށް މިހާރު އެއްގޮތަކަށް ވެސް ކަލެޔަކަށް އިތުބާރެއް ނުކުރެވޭ. ކޮންމެފަދަ ދޮގެއް ވެސް ހަދައިފާނެ. މިހާރު ހިތަށް އަރާ ސަފީނާ ދުނިޔޭގައި އެ ދެއްކީ ވެސް ހަމަ.."\nޞަފިއްޔާއަށް ބުނެވުނީ އެ ހިސާބަށެވެ.\n"ހުއްޓާލާ ޞަފިއްޔާ. ހުއްޓާލާ." އިލްހާމް ރުޅި އަންނަކަމަށް ހެދުނެވެ. ދެބުމަ ގޮށްޖަހައިލަމުން ދެލޯ ވަށްކޮށްލަމުން ޞަފިއްޔާއަށް ބަލާލީ ރުޅިވެރިކަމާއެކުއެވެ.\n"ހަޤީޤަތް އަޑުއަހަން އުނދަގޫވާނެ." ޞަފިއްޔާ ކޮޅަށް ތެދުވަމުން ބުނެލިއެވެ.\n"ކަލޭ ދުލަށް އައިހާ އެއްޗެއް މަށާ ދިމާއަށް ބުނުމުގެ ހައްޤެއް ނޯންނާނެ." އިލްހާމް ވެސް ތެދުވަމުން ބާރަށް ބުންޏެވެ. "މަ ކުރި ކަމެއް ކުރީ ނަޒީލްގެ ހައްޤުގައި. ކަލޭމެން މީހަކަށް ނަޒީލް ކުރިކަމެއްކަން ޝައްކުވެދާނެތީ ނިހާ ބޮލުގަ އެކަން އެޅުވީ ވެސް. ދެން ކަލޭ ޤަބޫލުކުރާ ގޮތަކަށް ކުރޭ. މަގޭ މޮޔަކަމުން ކަލޭ ފަހަތުން އާދޭސްކުރަމުން މި ދުވަނީ. މައްސަލަ ހައްލުކުރަން އުޅޭ މީހަކު ވެސް ވާނީ މޮޔަ."\n"މަށަށް ވަރިހަމަ މައްސަލަ ހައްލުކުރަން ދުވަހަކު ނޫޅުނަސް." ޞަފިއްޔާ ބުންޏެވެ. "ކަލެޔާ ހުރެ ނަޒީލް މަރުވެގެން އެ ދިޔައީ. އޭނާ ކުރި ކުށުގެ ހައްޤު އަދަބު އޭނައަށް ދިންނަމަ މިއަދު އޭނަ މި ފަސްގަނޑު ދަށުގައި އޮންނާކަށް ނުޖެހުނީސް."\n"ޞަފިއްޔާ." އިލްހާމް އަތް އުފުލާލަމުން ހަޅޭލަވައިގަތެވެ. ނަމަވެސް އަތް މުއްކަވައިލަމުން އޭނާ އަތްތިރިކޮށްލިއެވެ.\n"ޖަހާބަލަ. ތީ ދެން މިހާރު ނުކުރެވިފައި އޮތްކަމަކީ." ޞަފިއްޔާ ފެންކަޅިވިއެވެ. އަޑު ކުރަކިވިއެވެ. "މަށެށް ދުވަހަކުވެސް މާފެއް ނުކުރާނަން. ތީ ނަޒީލްގެ ގާޠިލަކީ. ކަލޭ ކުރާ ފާފަތަކުގެ ސަޒާ ނަޒީލަށް އެ ލިބުނީ. ތި ސޫރަ ފެނުނަސް މަ ފޫހިވޭ. ރުޅިއާދޭ. މިގޭގައި އުޅޭކަށް ވެސް ބޭނުމެއް ނޫން."\nޞަފިއްޔާ އަނގަމަތީގައި އަތް އަޅާލަމުން ރޮއެގެންފިއެވެ. އަދި އިލްހާމަށް ބަލާލުމަށްފަހު ބާރަށް ހިނގައިލައިފައި އެތަނުން ދިޔައެވެ. ބޮލުގައި ދެއަތުން ހިފާލަމުން އިލްހާމް ސޯފާއަށް ތިރިވިއެވެ. ބޯ ހީވަނީ ފަޅައިގެން ހިނގައިދާނެ ހެންނެވެ. އޭނާގެ ދިރިއުޅުމުގެ އެއްވެސް ފަރާތަކުން އުފާވެރިކަން ފެންނާނެ ގޮތެއް ނެތީ ހެއްޔެވެ؟ ޞަފިއްޔާއާއި ދެމެދުގައި އޮތް ގުޅުން ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް އެ ދަނީ ހީނަރުވަމުންނެވެ. އެންމެފަހުން ފޫހިވާކަމާއި ރުޅި އަންނަ ވާހަކަ ވެސް މިހާރު ދިމާލަށް ބުނަންފެށީއެވެ. ކާވެނީގެ ވާފަށް ކެނޑިގެންދާކަށް މާގިނަ ދުވަހެއް ނެތެވެ. ކާވެނީގެ ގޮށް މިހާރު އެ ދަނީ ލުހެމުންނެވެ. އެގޮށަށް ވާންކޮށްލަން އިލްހާމް ހިފާލާ ކޮންމެފަހަރަކު އެ ވާފަށް ކެނޑިދާނެކަމުގެ ބިރު އާލާވާން ފަށައެވެ. އޭނާގެ ހަޔާތުގައި މިހާރު ތިބީ ވެސް ދަރިއަކާއި އަނތްބެއް އެކަންޏެވެ. އަނބިމީހާ ގެއިން ނުކުމެގެން ގޮސްފިނަމަ ދަރިފުޅު ވެސް ނުކުމެގެންދާނެއެވެ. ސަބަބަކީ ނިކާލް ވެސް މިހާރު އޭނާ ދެކެ ފޫހިވާކަމެވެ. ނަފްރަތުކުރާކަމެވެ.\nއިންޝާ ވަނީ ފުން އަނދިރި ވަޅު ގަނޑަކަށް ވެއްޓިފައެވެ. ފިރިމީހާ ނެތި ދިޔުމުގެ ސަބަބުން އޭނާ މުޅިން ބަލިކަށި ވެއްޖެއެވެ. ރޮއެރޮއެ ދެލޯ ފާރުވެއްޖެއެވެ. ކޮޓަރީގެ ކޮންމެ ދިމާއަކަށް ބަލާލިޔަސް ފެންނަނީ ނަޒީލްގެ ފޮނި ހަނދާންތަކެވެ. އުފާވެރި ހަނދާންތަކެވެ. ލޯބިންކުރި ގޯނާތަކެވެ. ހިތްފަޅައިގެންދާ ވަރުވުމުން އިންޝާ އެންމެފަހުން ހޮޅިބުރި ނިއްވައި، މުޅި ކޮޓަރި އަނދިރިކޮށްލިއެވެ. އެކަނިމާއެކަނި ކަނު އަނދިރީގައި ރޯލަރޯލާ އޮތެވެ. ދޮރާ ދިމާއަށް ފުރަގަސްދީގެން އޮއްވައި ކޮންމެވެސް މީހަކު ދޮރު ހުޅުވާލިކަން އެނގުނެވެ. ކޮޓަރިތެރެއަށް އަލިކަމެއް އެޅުމާއެކު އަނދިރިވެގެން ދިޔަތަން ފެނުއެވެ. އިންޝާ އެނބުރުނީ މަގަތުގައި މީހަކު އިށީންކަން އިޙުސާސްވުމުންނެވެ. ނަމަވެސް ކޮޓަރިތެރެ އަނދިރިކަމުން ތަނެއްދޮރެއް އެނގޭވަރެއް ނުވިއެވެ. މީހަކު އިންކަން ޔަޤީންކުރެވުނީ އެމީހަކު އިންޝާގެ ލޮލުން ފައިބަމުން ދިޔަ ކަރުނަތައް ފޮހެން ފެށުމުންނެވެ. ލޯތްބާއެކެވެ. އެއީ ނިހާކަމުގައި އިންޝާ ހީކުރިއެވެ.\n"ނިހާ. ކިހިނެއް އަހަރެން ނަޒީލްއާ ވަކިން ދިރިއުޅޭނީ." އިންޝާ އަނެއްކާ ވެސް ރޮއެގެންފިއެވެ. ގިސްލެވެން ފަށައިފިއެވެ.\n"ނިހާ" އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުބުންޏެވެ. އަނެއްކާ ވެސް ކަރުނަ ފުހެދޭން ފެށިއެވެ. މޫނުގެ ދެފަރާތުގައި ހިފާލަމުން ނިތް ކުރި މައްޗަށް ބޮސް ދިނެވެ. އެ ހިސާބުން އިންޝާއަށް ކުރިން ފާހަގަ ނުވާކަމެއް ފާހަގަކުރެވުނެވެ. ނިހާގެ އަތްތިލަ ވަރަށް ކުޑަކަމެވެ. އެއީ ކުޑަ ކުއްޖެއްގެ އަތްތިލައެކެވެ. އިންޝާގެ މެޔަށް ފިނިވެގެން ދިޔައެވެ. ލޮލުން ފައިބަމުން ދިޔަ ކަރުނަތައް ހުއްޓުމަކަށް އަޔެވެ. ތެޅިގަންނަން ވެސް ނުކެރިފައި އޭނާއަށް އޮވެވުނީ ނޭވާ ހިފަހައްޓައި ލައިގެންނެވެ.\n"މަންމާ ނުރޮއެ ހުއްޓާލާ." އެއީ ކުޑަ އަންހެން ކުއްޖެއްގެ އަޑެވެ. އިންޝާގެ ހިތްހީވީ މޭ ފަޅާފައި ނުކުމެދާނެހެންނެވެ. ކުއްލިއަކަށް ތެދުވެ އެނދުކޮޅުގައި ހުރި ސުވިޗު ޖައްސައިލިއެވެ. އެނދުމަތީ އެއްވެސް މީހަކު ފެންނާކަށް ނެތެވެ. ހަތަރު ފަރާތަށް ވެސް އޭނާ ބެލިއެވެ. އެކަކު ވެސް ލޮލަކު އަޅައެއް ނުގަތެވެ. ދެންމެ އެ އިވުނު އަޑާއި އެ ކުޑަކުޑަ ދެ އަތްތިލަ މޫނުގައި ޖައްސައިލި ވަގުތު ކުރެވުނު އިޙުސާސް އެއީ ވަހުމެއް ނޫންކަން އިންޝާއަށް ޔަޤީނެވެ. އޭނާއަށް އަތް ޖައްސައިލެވުނީ އުނަގަނޑުގައެވެ. ތަވީދެއް ނެތެވެ. އޭނާ ފުންމައިގެން އެނދުން ތެދުވެ މުޅި އެނދު އެފުށް މިފުށަށް ޖެހިއެވެ. އެ ތަވީދެއް ނުފެނުނެވެ.\nކުއްލި ގޮތަކަށް ދިމާވި އެ ހާދިސާއިން އިންޝާ ކުރަމުންދިޔަ ހިތާމައަށް ވެސް ނިމުމެއް އައި ކަހަލައެވެ. އެ ކުޑަ ކުއްޖާ އެއީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އެ ކުއްޖާ އޭނާއަށް މަންމަގެ ނަމުން މުޚާތަބު ކުރީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ އެއީ އޭނާގެ ދަރިއެއް ހެއްޔެވެ؟ ހަމައެހިނދު އޭނާގެ ހަނދާނަށް އައީ މަރުޖީނާގެ ބަސްތަކެވެ.\n"ކޮބާ މަ ބުނީމެއްނު. އެ ޖިންނި އެއޮތީ ހަމަ އިންޝާގެ ގަޔަށް އަރާފައޭ. އޭނަ ބަނޑު ވެސް ބޮޑު. ދެން ލާހިކެއްނޫން ތިކަމުން ސަލާމަތްވާކަށް. އޭނާ ދެންވާނި މަރު. ވިހާފިއްޔާ މުޅި އާއިލާގެ ދުވަސް ވެސް ދިޔައީ." އިންޝާގެ ސިކުނޑީގައި އެ ބަސްތައް ގުގުމާލިއެވެ.\n"ނޫން. ނޫން. މަގޭ ދަރިއެއް ނުހުންނާނެ. އަހަންނެއް ނުވިހަން." އިންޝާއަށް ޤަބޫލުކުރަން އުނދަގޫވިއެވެ. އޭނާއަށް އެ ކޮޓަރީގައި އެންމެ ސިކުންތަކު ވެސް މަޑުކުރާކަށް ނުކެރުނެވެ. ނުކުމެގެން ދިޔުމާއެކު އެނދުމަތީ އިށީނދެލައިގެން އިން ކުޑަ ކުއްޖާ ލޯތަކަށް ފާޅުވިއެވެ. ދޮންދޮން ކުޑަ އަންހެން ކުއްޖެވެ. އިސްތަށިގަނޑު ފަންވެފައި ދިގެވެ. އެ ކުއްޖާ ލޮލުގައި ކަރުނައިގެ އަސަރު ހުއްޓެވެ.\n"މަންމަ އަދި އަޅުގަނޑު މަތިން ހަނދާންވާނެ." ކުއްލިއަކަށް އެ ކުއްޖާ ކަޅު ދުންގަނޑަކަށް ބަދަލުވެ ގެއްލުނެވެ.\nނިކާލް އޮތީ ނިހާގެ އުނގުގައި ބޯ އަޅާލައިގެންނެވެ. ބޮލުގައި ރިއްސާ ވާހަކަ ބުނުމުން ނިހާ އިނީ ބޯ މޮޑެދޭށެވެ. އެ ފިނި އިނގިލިތައް ޖެހުމާއެކު ބޮލުގެ ރިހުމަށް ލުއިލިބި މުޅިންހެން ރަނގަޅުވިއެވެ. ނިކާލް އޮތީ ދާ ހިތްނުވެފައެވެ. ނިހާ އިނީ ނިދި ވެސް އައިސްފައެވެ. ނިކާލް ގާތުގައި ދާށޭ ބުނަން ނުކެރިފައެވެ.\n"މިހާރު އެހެރަ 1 ޖަހާ ބޮޑުވީ." ނިހާ ގަޑިއަށް ބަލާލައިފައި ބުންޏެވެ. "ދެން ނިދަން ދޭ. ކަންކަމާ މާ ބޮޑަށް ނުވިސްނާތި."\n"މިރޭ އޮންނާނީ ނިހާ ކައިރީ." ނިހާގެ މެދު ހަށީގައި ނިކާލް ބައްދައިލިއެވެ.\n"ނޫން ތިގޮތެއް ކަމަކު ނުދާނެ." ނިހާއަށް ބުނެވުނެވެ.\nއެ ދެމީހުންގެ އެކަހެރި ބައްދަލުވުންތަކުގެ ސަބަބުން މިހާރު ވެސް ކުރެވޭ ފާފަ ވަކި މަދެއް ނޫނެވެ. ދެމީހަކު އެކަހެރި ވެއްޖެނަމަ ތިންވަނަ މީހަކަށް ޝައިޠާނާ ހުންނާނެކަން ހަދާން ނައްތާލައިގެން ނުވާނެއެވެ. ދެމީހުން އެކުގައި ނިދަން ވެއްޖެނަމަ ކުރެވޭ ފާފަ ބޮޑުވާނެކަން ނިހާ ދަނެއެވެ. ނިކާލްގެ ބޮސްދިނުންތަކަށް އިޖާބަދެވުނަސް ކައިވެނީގެ ކުރިން އަބުރަށް ހުތުރުވާފަދަ ފާފައަކަށް އަރައިގަންނާކަށް ނިހާ ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. އެކަމާ ނިހާ ފާޅުގައި ދެކޮޅު ހެދުމުން ވެސް ނިކާލް އަޅައެއް ނުލިއެވެ. ހަދާނެ ގޮތް ހުސްވެފައި އިންދައި އިންޝާ އެ ކޮޓަރި ދޮރުގައި ތަޅައިގަތެވެ.\n"އެކަނި އޮންނަން ބިރުން މިއައީ." އިންޝާ ބުންޏެވެ. "ނަޒީލް މަތިން ހަނދާންވަނީ."\nނިކާލް މާޔޫސްވެފައި ހުރެ ނުކުމެގެން ދިޔައީއެވެ. އޭނާ ވެސް އެ ކޮޓަރިއަށް އައީ ނަޒީލްގެ ހަނދާންތަކާއި ދުރުވުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ.\nނިހާ ގާތުގައި އޮތުމުން އިންޝާއަށް ހަމަޖެހިލައިގެން އޮވެވުނެވެ. ނިހާގެ އެކިއެކި ވާހަކަތަކުގެ ސަބަބުން ނަޒީލްގެ ހަނދާންތަކާ ދުރުވެ ލޮލަށް ނިދި ސަވާރުވިއެވެ. ހަމަނިދި ޖެހުމާއެކު ފެންނަން ފެށީ ހުވަފެނެކެވެ. ފެންނަނީ ހޮސްޕިޓަލެވެ. އިންޝާ އޮތީ އެމަޖެންސީ ރޫމުގައި އެނދުމަތި ކުރެވިފައެވެ. ކުއްލިއަކަށް އިންޝާގެ ބަނޑު ފުއްޕާލިތަން ފެނުމާއެކު ގާތުގައި ހުރި ނަރުސް ކުއްޖާގެ ދެލޯ ބޮޑުވިއެވެ. އޭނާ ދުރުބަލާލި ވަގުތު އިންޝާ ބަނޑަށް އެރީ ތޫނު ތަދެކެވެ. ފަޅި ސިކުންތަކަށް އެ ތަދު އެރުމަށްފަހު އޭނާގެ ނޭވާ ތާށިވީއެވެ. ނޭވާ ނުލެވިގެން ތެޅި ފޮޅެންފެށިއިރު ވެސް ނަރުސް ކުއްޖާހުރީ ބަލަހައްޓައިގެންނެވެ. އެހެންކުއްޖަކު އައިސް އިންޝާއަށް އޮކްސިޖަން މާސްކު އަޅާލަދިނެވެ. ފުން ނޭވާތަކެއް ލަމުން އިންޝާގެ ހަބަރު ހުސްވިއެވެ. އޭރު އެނދުގެ ދެފަރާތުން ފެންތައް ފައިބައެވެ. އިސްކުރުން ފެން އޮހޭ ބީދައިން ފެންތަން އޮހޭތަން ފެނުމުން ނަރުސް ކުދިންތައް ހައިރާންވިއެވެ. އިންޝާގެ ގައިމަތީ އަޅާފައި އޮތް ބެޑްޝީޓު އެކުދިން ތިރިއަށް ދަމާލިއެވެ. އިންޝާގެ ހަރުވާޅު ކަކުލާ ހަމައަށް ތިރިކުރެވިފައި ހުރި ތަން ފެނުނެވެ. ދެފައި ކުޑަކޮށް ދުރެވެ. އެ ދެމެދުން ފެންނަން ހުރި ހުދު ބެޑްޝީޓުގައި ކުކުޅު ބިސް ކުލައިގެ ލޮނދި ދަވަގަނޑެއް ހޭކިފައި ހުއްޓެވެ. އެތަނުގައި ތިބި ދެ ނަރުހުން އަޖައިބުވެ އަންތަރީސްވިއެވެ. އެ ދެމީހުންނަށް އެ ވީގޮތެއް ވިސްނާލަން ވެސް ނޭނގުނެވެ. ލޯ މެރިފައިވާ އިންޝާއަށް މަންމަގެ ނަމުން މުޚާތަބުކޮށް ގޮވާލި އަޑު އިވުނެވެ. އެ އަޑާއެކު އަޑު ރައްދުވެގެން އައީ ތަކުރާރުވަމުންނެވެ. ފަހަރަކަށް ވުރެން ފަހަރެއް އަޑު މަޑުވަމުންނެވެ. ކުއްލިއަކަށް އެ އަޑު ދެން އިވުނީ ކަންފަތް ބުޑުންނެވެ. އޭނާއަށް ސިހިފައި ހޭލެވުނެވެ.\nއިންޝާގެ ހަޅޭކުގެ އަޑަށް ނިހާގެ ހަތަރެސްފައި ކޮޅަށް ޖެހުނެވެ. އޭރު އިންޝާއަށް މާނޭވާ ލެވެއެވެ. ނިހާ އަވަސްއަވަހަށް ފެންތަށްޓެއް އަޅާ އިންޝާ އަތަށް ދިނެވެ. އެއް ނޭވައިން ފެންތަށި ދަމާލުމާއެކު އިންޝާ ހަމައަކަށް އެޅުނެވެ. ނިހާ އަތަށް ހުސް ތަށި ދިއްކޮށްލަމުން އިންޝާއަށް ބިރުވެރި ހުވަފެނެއް ފެނުނީކަމަށް ބުނީ ނިހާގެ ހާސްކަން ފިލުވާލުމަށެވެ. އެރޭ ފަހުން އެއްގޮތަކަށް ވެސް އިންޝާއަކަށް ނުނިދުނެވެ. ލޯ ޖެހޭ އިރަށް މީހަކު އަންނަހެން ހީވެދާނެއެވެ. އަޑެއް އިވިދާނެއެވެ. ފަތިސް ނަމާދަށް ބަންގި ގޮވީ ވެސް އެ ހާލެއްގައި ދެއަތަށް ފުރޮޅިފުރޮޅި އޮއްވައެވެ.\nނަޒީލްގެ މަރުގެ ތަޙުޤީޤު ކުރިޔަށް ދިޔައީ ހީވެސް ނުކުރާހާ ހަލުވި ދުވެއްޔެއްގައެވެ. ނެގުނު ސުންކުތައް ނަޒީލްގެ ލެޔާ ދިމާވިއެވެ. އޭގެ އިތުރުން މަރާލަން ބޭނުންކޮށްފައިވާ ހަތިޔާރުން ވެސް ސާފު އިނގިލީގެ ނިޝާނެއް ފެނުމުން އެއްފަހަރުން މައްސަލަ ނިންމާލެވޭނެ ކަމުގެ އުންމީދު ލިބުނެވެ. އިނގިލީގެ ނިޝާން ޑޭޓާ ބޭސްއަށް ނެގިފައި ހުރި ނިޝާން ތަކާ ދިމާވޭތޯ ބެލުމަށް ހަވާލުކޮށްފައި، ފައިރޫޒް އައިސް ކެބިންއަށް ވަނެވެ. މޭޒުގެ ވަތްގަނޑު ހުޅުވާލައިފައި ގަނޑެއް ނެގިއެވެ. އެއީ އިއްޔެ ނިކާލް ހަވާލު ކުރި ސިޓީ ނޯޓެވެ. ފައިރޫޒް އެ ކިޔާފިއެވެ. ނިހާއަށް އަނިޔާވެރިވީ ނަޒީލްގެ އަމިއްލަ އިޚުތިޔާރުގައިކަން އެނގުމުން ވެސް އޭނާ އެކަމަކާ މާ ބޮޑަކަށް ޚައިރާނެއް ނުވެއެވެ. އޭނާ އެ ނޯޓު ލީ ނިހާގެ ވޭދަނައަށެވެ.\n"ކުށެށްކޮށްފިނަމަ ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް އަދަބު ލިބޭނެ. އިލްހާމެއް ކާސިމެއް ޤާސިމެއް އެޔަކު ނޯންނާނެ." ފައިރޫޒް ހިތާހިތުން ބުނެލިއެވެ. ނިހާގެ މެޑިކަލް ރިކޯޑު ބަދަލުކުރަން އިލްހާމް ރިޝްވަތު ދިން މައްސަލަ ވަކި މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ބަލަން ފައިރޫޒް ވަނީ ނިންމާފައެވެ.\nފައިރޫޒް ކެބިންއިން ނުކުމެގެން އައިސް ޖެހިގެން ހުރި ކޮޓަރިއަށް ވަނެވެ. އެތަނުގައި ޖަނާން ހުއްޓެވެ. ފާރުގައި ހަރުކޮށްފައި ހުރި ބޯޑުގައި ހުރި ފޮޓޯތަކަށް ބަލާށެވެ. އެއީ ނަޒީލްގެ މަރުގެ މައްސަލައިގެ ތަހުގީގަށް އެއްކުރެވިފައި ހުރި ފޮޓޯތަކެވެ. ސަތޭކައެއްހާ ފޮޓޯ އެ ބޯޑުގައި ހިއްޕައިފައި ހުއްޓެވެ. ފައިރޫޒް ފޮޓޯތަކަށް ބަލަންހުރި އިރު ނަޒީލްގެ ބަދުނަސީބާ މެދު ހިތާމަކުރިއެވެ. ނިހާއަށް އަނިޔާވެރިވި ކަމުގައިވީ ނަމަވެސް މަރުގެ އަދަބު އޭނައަށް ހައްޤެއް ނޫނެވެ.\n"ސަރ. ބަލާބަލަ.." ޖަނާންގެ އަޑަށް ފައިރޫޒް ސިހުނެވެ.\nޖަނާން އިނގިލި ޖައްސައިފައިވާ ފޮޓޯގަނޑަށް ފައިރޫޒް ފަރުވާތެރިކަމާއި އެކު ބަލާލިއެވެ. އެއީ ނަޒީލްގެ ހަށިގަނޑުގެ ފޮޓޯއެކެވެ. ގާތަކު މަތީގައި އޮތްއިރު އޭނާގެ އަތާއި ދިމާލުގައި އޮތް ގާގަނޑެއްގައި ލެއިން އިނގިރޭސި އަކުރުތަކެއް ފަވާލެވިފައި ހުއްޓެވެ. ހީވާގޮތުން ނަޒީލް މަސައްކަތް ކޮށްފައި އެހުރީ ގާޘިލުގެ ނަން ލިޔުމަށެވެ. ގާތަކު މައްޗަށް ފެތުރިފައިވާ ލޭތަކުގެ ސަބަބުން ބައެއް އަކުރުތައް ފޮހެވިފައި ހުރި ނަމަވެސް ތިން އަކުރެއްވަރު ފަނޑު ގޮތަކަށް ފެންނަން ހުއްޓެވެ.\n"ޖަނާން ފޮޓޯ ނަންބަރު 67 ކޮންޕިއުޓަރުން ހުޅުވާފައި އެ ދިމާ ފެންނާނެ ހެން ބޮޑު ކޮށްލަދީބަލަ." އެ އަކުރުތަށް ސާފުކޮށް ފެންނާނެ ގޮތެއް ހަދައި ދިނުމަށް ފައިރޫޒު އެދުނެވެ.\nޖަނާން ކޮންޕިއުޓަރުން ފޮޓޯ ހުޅުވާ އެދިމާ ބޮޑުކޮށް ފެންނާނެހެން ފައިރޫޒަށް ދައްކާލިއެވެ. ކޮންޕިއުޓަރުން ފޮޓޯ ބަލާލުމުން އެ ތިން އަކުރު ސާފުކޮށް ފެނެއެވެ. ލިޔަން މަސައްކަތް ކޮށްފައި އެހުރީ ނަމުގެ ފެށޭ ތިން އަކުރުކަން ފައިރޫޒަށް އެނގުމުން ދެލޯ ބޮޑުވިއެވެ.\n"ތީގެ މާނައަކީ އޭނާ ތިރިޔަށް ވައްޓާލިއިރު މަރެއް ނުވެޔޭ. ނޫނީ ވައްޓާލި ވަގުތު ހޭވެރިކަން ނެތް ނަމަވެސް މަރުވުގެ ކުރިން ހޭ އެރިއޭ. އެހެންނު؟" ފައިރޫޒް ހައިރާންވެފައި ހުރެ އަހައިލިއެވެ.\n"ލައްބަ ސަރ.." ޖަނާން ޖަވާބުގައި ބުންޏެވެ.\n"ފިންގަރ ޕުރިންޓު ދިމާވޭތޯ ބަލާ.." ފައިރޫޒް ބޭނުންވީ ޝައްކެއް ނެތް މިންވަރަށް ޔަޤީންކުރާށެވެ.\nއެ ވަގުތަކީ ތަޙުޤީޤު ޓީމުގެ އެހެން މެމްބަރަކު އެ ކޮޓަރީގެ ދޮރު ހުޅުވާލައިފައި ވަން ވަގުތެވެ.\n"ސަރ. ފިންގަރ ޕުރިންޓު ދިމާވެއްޖެ." އޭނާ ބުނެލިއެވެ.\nޤާޠިލު ޔަޤީންވުމާއެކު ފައިރޫޒް އަވަސްވެގަތީ ޤާޠިލު ހައްޔަރުކުރުމުގެ ކޯޓު އަމުރެއް ހޯދާށެވެ. ނަސީބު ދިމާކުރި ގޮތުން އެކަން ވެސް ލަސްތަކެއް ނުވެ ކާމިޔާބު ވިއެވެ. ކޯޓު އަމުރު ހިފައިގެން ފައިރޫޒް ދިޔައީ ސުނޯހައުސްއަށެވެ. ނަޒީލްގެ ގާޠިލަކީ އެ ގޯތީގެ އަހުލުވެރިއެކެވެ. ސުނޯހައުސްއަށް ދިޔައިރު އެގޭގެ މައިދޮރު ހުރީ ތަޅުލާފައެވެ. ގަޑިން ހެނދުނު 10 ޖަހާ ބޮޑުވީއިރު ވެސް އެ ގޯތި އެކަކު ވެސް ނުހޭލަނީ ހެއްޔެވެ؟ ފައިރޫޒް ދެތިން ފަހަރަކު ދޮރުގައި ޖަހައިލިއެވެ. އެވަގުތު ބަދިގޭގައި ކޮފީއެއް ގިރަން އުޅުނު ނިކާލަށް އެ އަޑު އިވުނެވެ. ނިކާލް ދޮރުކަޅީގައި ލޯ ޖަހާ ބަލައިލިއެވެ. ފައިރޫޒް ފެނުމާއެކު އަވަހަށް ދޮރު ހުޅުވާލިއެވެ. ގޯތީގެ ހުރިހާ އަހުލުވެރިން ތިރިއަށް ގެނައުމަށް ފައިރޫޒު އެންގިއެވެ.\n"އެކަކު ވެސް އަދި ހޭނުލާ." ނިކާލް ބުންޏެވެ. "ކިހިނެއްވީ؟"\n"ނަޒީލްގެ ޤާޠިލް ހޯދިއްޖެ. އެންމެނަށް ގޮވާ މިތަނައް އަންނަން ބުނޭ." ފައިރޫޒް އަމުރުކުރިއެވެ.\nނިކާލް ނިކަން އަވަހަށް ގޮސް އެންމެނަށް ގޮވިއެވެ. ފައިރޫޒް ބައްދަލުކުރަން ބޭނުންވާ ކަމަށް ބުނުމުން މާ ލަސްތަކެއް ނުވެ އެގޯތީ ހުރިހާ އަހުލުވެރިން ފެންޑާއަށް ޖަމާވެއްޖެއެވެ. ފައިރޫޒް އެންމެންގެ މޫނަށް ވަކިވަކިން ބަލާލިއެވެ. ޤާޠިލު ހުރީ ކަންބޮޑުވެފައެވެ. އެހެންމީހުން ތިބީ ފައިރޫޒް ބުނާނެ އެއްޗެއްގެ އިންތިޒާރުގައި ކެތްމަދުވެފައެވެ. އެމީހުންނަށް ހީވާ ކަހަލައެވެ. ފައިރޫޒް ބޭޒާރުކޮށްލަން އެއުޅޭ ޤާޠިލަކީ އެ ގޯތިން ބޭރު މީހެކެވެ.\n"މިއޮތީ ކަމަނާ ހައްޔަރުކުރުމަށް ނެރެފައި އޮތް އަމުރު." ފައިރޫޒްގެ ދެލޯ އަމާޒުވެފައި ހުރީ ނިހާއާ ދިމާއަށެވެ.\n"އޭނ. މަށޭ؟" ނިހާ މޭގައި އަތް ޖައްސައިލަމުން ޔަޤީންނުވެފައި ހުރެ އެހިއެވެ. އޭނާ ފަރާތްފަރާތަށް އެނބުރި ބެލިއެވެ. އެންމެންގެ ތޫނު ނަޒަރުތައް އޭނާއަށް ހުއްޓިފައި ހުރުމުން ނުތަނަވަސްކަމެއް އެ ހިތުގައި އަށަގަތެވެ. (ނުނިމޭ)\nވާހަކަ: ވަންހަނާ2- ފަހުބައި\nވާހަކަ: ވަންހަނާ2- ނަވާރަވަނަބައި\nވާހަކަ: ވަންހަނާ2- އަށާރަވަނަބައި\nމެއި 6, 2021 23:01\nNiha ey? I can't believe. Haadha hynuveyey ekam\nމެއި 6, 2021 23:03\nނިހާ؟ ބަޓް ވައި؟؟ ހާދަ ހީނުވެއޭ.. ނިހާ ތީ ސައިކޮޕާތެއްނު އެހެންވީމަ\nމެއި 6, 2021 23:19\nމެއި 6, 2021 23:58\nލާ.. ކަމަނާ ހައްޔަރު ކުރާށޯ..؟ ފައިރޫޒް ހާދަ ރުޅިދުރުވެފަ؟\nމެއި 7, 2021 01:17\nދީޕިކާ ނޫނީ އިންޝަ\nމެއި 7, 2021 10:11\nމެއި 7, 2021 16:24\nއަޅޭ ކިހިނެއް ބާ ދެން ވާނި ނިހާ ހެންހީ ނުވޭ\n"ހަމަލާ ދިނީ ރޯގާ ޖެހިފައި ހުރުމުން، މިސްކިތަށް ނައުމަށް އެދުމުން"


United ge coach kamaai havaalu vumah Zidane ah oih hurahaky anhenun - vNews.mv\nމިވަގުތު ޒިދާން ހުރީ އެއްވެސް ކުލަބަކާ ހަވާލުނުވެ- ފޮޓޯ:- ގެޓީ އިމޭޖަސް / ގްރެފިކްސް: ވީނިއުސް\nޔުނައިޓެޑްގެ ކޯޗުކަމާ ހަވާލުވުމަށް ޒިދާނަށް އޮތް ހުރަހަކީ އަންހެނުން\nއައްފާން މުހައްމަދު 17 November 2021, 23:50\nނަތީޖާ ނެރުމަށް ގޮންޖެހުންތަކަކާއި ކުރިމަތިވެފައިވާ އިނގިރޭސި ޕްރިމިއަރ ލީގުގެ މެންޗަސްޓަރ ޔުނައިޓެޑްގެ ކޯޗުކަމާއި ހަވާލުވުމަށް، ރެއާލް މެޑްރިޑަށް ދެފަހަރެއްގެ މަތިން ކޯޗުކަން ކޮށްދީފައިވާ ޒައިނެއްދީން ޒިދާން އަށް އޮތް ހުރަހަކީ އޭނާގެ އަންހެނުން، ވެރޯނިކް ޒިދާންކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެފިއެވެ.\nސްޕެއިންގެ މީޑިއާއަކުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ޔުނައިޓެޑުން އަންނަނީ އެކުލަބުގެ މިހާރުގެ ކޯޗު، އޮލެ ގުނަ ސޯލްޝެއާ މަގާމުން ވަކިކުރުމަށް މަޝްވަރާކުރަމުންނެވެ. އަދި ދެން އެކުލަބުގެ ހުންގާނުގައި ހިފާނެ ކޯޗެއް ހޯދުުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނައިރު، ކުލަބުގެ ވެރިން އެންމެ ބޭނުންވާ ކޯޗަކީ، ޒިދާންކަމަށްވެސް ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް ރިޕޯޓުތައް ބުނާގޮތުން ޔުނައިޓެޑްގެ ކޯޗުކަމާއި ޒިދާން ކިތަންމެ ހަވާލުވާން ބޭނުންވީ ނަމަވެސް، އޭނާގެ އަންހެނުން އަންނަނީ އެކަމާއި ދެކޮޅު ހަދަމުންނެވެ. ވެރޯނިކް މިކަމާ ދެކޮޅުހަދާ ސަބަބެއް ކަމުގައި ބުނެފައިވަނީ އޭނާ މެންޗަސްޓަރ ގައި ދިރިއުޅެން ބޭނުން ނުވުން ކަމަށާއި، ޔުނައިޓެޑްގެ ކޯޗުކަމާއި ޒިދާން ހަވާލުވުމުުގެ ބަދަލުގައި، ކޯޗިންގ ކެރިއަރުން ކުޑަ ބްރޭކެއް ނެގުމަށް ވެރޯނިކް އަންނަނީ ޒިދާން އަށް ބާރު އަޅަމުންނެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް ޔުނައިޓެޑްގެ ވެރިން ތިބީ އެކުލަބުގެ ކޯޗުކަމަށް ޒިދާން ގެނެވޭނެކަމުގެ އުންމީދުގައި ކަމަށްވެއެވެ. މިކަން ހާސިލްވާނެ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ، އެކުލަބުގައި ޒިދާންގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން މީގެކުރިން ރެއާލް މެޑްރިޑަށް ކުޅެފައިވާ ކްރިސްޓިއާނޯ ރޮނާލްޑޯ އާއި ރަފައެލް ވަރާން ހުރުމެވެ. ހާއްސަކޮށް ރޮނާލްޑޯ އަކީވެސް އަދި ވަރާން އަކީވެސް ޒިދާންގެ "ފޭވަރިޓުން" ކަމުގައިވުން މިއީ، މި ޑީލް ކާމިޔާބުވުމުގައި ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރާނެކަމެއް ކަމުގައި ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ.\nޔުނައިޓެޑްގެ ކޯޗުކަމުގެ މަގާމުން ސޯލްޝެއާ ވަކިކުރުމަށް ޔުނައިޓެޑްގެ ވެރިން ވިސްނަމުން ދަނީ، އެކުލަބުން މި ސީޒަނުގައި ނެރެމުންދާ ދަށް ނަތީޖާތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. އެގޮތުން ޕްރިމިއަރ ލީގުގައި ލަދުުވެތިގޮތަކަށް ލިވަޕޫލް އަތުންވީ ބައްޔާއި، ވާދަވެރި މެންޗަސްޓަރ ސިޓީ އަތުންވީ ބަލީގެ ސަބަބުން، ޔުނައިޓެޑްގެ ވެރިން މިހާރު ބުރަވަނީ ސޯލްޝެއާ ވަކިކުރުމަށް ކަމަށްވެއެވެ.\nޔުނައިޓެޑުން ޒިދާން އަށް ފާރަލަމުން އަންނަކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނާއިރު، މިހާތަނަށް ޒިދާން ކޯޗުކޮށްދީފައިވަނީ ހަމައެކަނި ރެއާލް މެޑްރިޑަށެވެ. އެންމެފުރަތަމަ ޒިދާން އަދާކުރީ ރެއާލްގެ އެސިސްޓަންޓް ކޯޗުގެ މަގާމެވެ. އެއްއަހަރު އެމަގާމުގައި ހުރުމަށްފަހު، ރެއާލްގެ ޖޫނިއަރ ޓީމަށް ހެޑްކޯޗެއްގެ ގޮތުގައި ޒިދާން އިރުޝާދުދިންއިރު، އެކުލަބުގެ ސީނިއަރ ޓީމާއި އޭނާ ހަވާލުވީ 2016 ވަނަ އަހަރުއެވެ. ދެއަހަރު ހެޑް ކޯޗެއްގެ ގޮތުގައި ރެއާލް އަށް އިރުޝާދުދިނުމަށްފަހު އެއްއަހަރުގެ މެދުކެނޑުމެއް އައިސް، ދެން ޒިދާން އެކުލަބާ ހަވާލުވީ 2019 ވަނަ އަހަރުއެވެ.\nޒިދާން ރެއާލްގެ ކޯޗުކަމުން ވަކިވީ މިއަހަރުގެ މެއި މަހުގެ 27 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެއަށްފަހު އަދި މިހާތަނަށް އޭނާ އެހެން ކުލަބަކަށް އިރުޝާދު ދީފައެއް ނުވެއެވެ.\nކޯޗެއްގެ ގޮތުގައި ޒިދާން ހޯދާފައިވާ ކާމިޔާބީތަކަށް ބަލާލާއިރު، ރެއާލާއެކު އޭނާވަނީ ދެފަހަރެއްގެ މަތިން ސްޕެނިޝް ލަލީގާ ކާމިޔާބު ކޮށްފައެވެ. އަދި ސުޕާ ކޮޕާ ދެފަހަރު، ޗެމްޕިއަންސް ލީގު ތިންފަހަރު، ޔޫއެފާ ސުޕާ ކަޕް ދެފަހަރު އަދި ފީފާ ކްލަބް ވޯލްޑް ކަޕް ދެފަހަރަށް ކާމިޔާބު ކޮށްފައިވެއެވެ.\nމެންޗެސްޓަރ ޔުނައިޓެޑް ކުޅިވަރު


Global Youth Peace Ambassadors Programme Fashaifi - Vaguthu\nގްލޯބަލް ޔޫތް ޕީސް އެމްބެސެޑާސް ޕްރޮގްރާމް ފަށައިފި\nގްލޯބަލް ޔޫތް ޕީސް އެމްބެސެޑާސް ޕްރޮގްރާމް ފެށުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގެ ތެރެއިން - ވަގުތު އިމޭޖްސް: މުހައްމަދު ހައްޔާން\nރީޖަނަލް އެލަޔަންސް ފޯ ފޮސްޓަރިން ޔޫތު، ރަފީ އެންޖީއޯގެ ފަރާތުން ކުރިއަށްގެންދާ ގްލޯބަލް ޔޫތު ޕީސް އެމްބަސިޑާސް 2019 ރޭ ފަށައިފިއެވެ.\nމި މަހު 28 އިން 31 ކުރިއަށްދާ މި ޕްރްގުރާމް ފެށުމުގެ ރަސްމިޔާތު އޮތީ ގައުމީ ޔުނިވާސީގެ ހޯލްގައެވެ.\nރަފީ އެންޖީއޯގެ ފައުންޑާ އަދި ރައީސާ، ޑރ. އައިޝަތު ރަފިއްޔާ ވިދާޅުވީ މިޕްރޮގްރާމަކީ ރާއްޖޭގައި ބޭއްވޭ މިފަދަ ފުރަތަމަ ބައިނަލްއަގްވާމީ ހަރަކާތަށް ވާއިރު، މިފަދަ ހަރަކާތެއް ބޭއްވުމަށް ރަފީ އެންޖީއޯ އަށް ކުރެއްވި އިތުބާރު އިހުލާސްތެރިކަމާއެކު ބަލައިގަންނަކަމަށެވެ.\nމި ޕްރޮގްރާމްގައި 25 ގައުމަކުން 150 ޒުވާނުން ބައިވެރިވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާކަމަށް ރަފީ އެންޖީއޯ އިން މައުލޫމާތު ދެއެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް އަދި ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ޝަރަފުވެރިކޮށްދެއްވުމަށް ހަމަޖައްސާފައިވާ މި ޕްރޮގްރާމް ޕްރޮގްރާމަކީ ސުލްހަވެރިކަން (ޕީސް) އަށް މަސައްކަތް ކުރާ އެމްބެސެޑަރުން ތަމްރީނު ކުރުމަށް ކުރިއަށްގެންދާ ޕްރޮގްރާމެކެވެ.\nމި ޕްރޮގްރާމްގެ ތެރެއިން ތަމްރީނުވާ ހުރިހާ ޒުވާނުން ވެގެންދާނީ އެޒުވާނެއްގެ ގައުމުގައި ޕީސްއަށް މަސައްކަތް ކުރާ ޕީސް އެމްބެސަޑަރަކަށް ކަމަށް ރަފީ އެންޖީއޯ އިން މައުލޫމާތު ދެއެވެ. މި ޕްރޮގްރާމްގައި ހަ ގައުމަކުން ތަޖުރިބާކާރު ލެކްޗަރާއިން ބައިވެރިވާނެ ކަމަށް ރަފީ އެންޖީއޯ އިން މައުލޫމާތު ދެއެވެ.\nސުލްހަވެރިކަމަށް ގޮވާލާ 29 ގައުމެއްގެ ޒުވާނުންނާއެކު ރާއްޖޭގައި ހިނގާލުމެއް ބާއްވައިފި


Ithurah Kulhununama5vana Goal evves jahaane: Morinho\nއިތުރަށް ކުޅުނުނަމަ ފަސް ވަނަ ގޯލެއް ވެސް ޖަހާނެ: މޮރީނިއޯ\nޗެލްސީ އަތުން މެންޗެސްޓާ ޔުނައިޓެޑް ރޭ 4-0އިން ބަލިވި މެޗުގައި އިތުރަށް ކުޅުނުނަމަ ފަސް ވަނަ ގޯލެއް ވެސް ޖަހާނެ ކަމަށް ޔުނައިޓެޑްގެ ކޯޗު ހޯސޭ މޮރީނިއޯ ބުނެފި އެވެ.\nމެޗަށް ފަހު ވާހަކަ ދައްކަމުން ޗެލްސީގެ ކުރީގެ ކޯޗު ބުނީ އޭނާގެ ޓީމު ކޮޅަށް މެޗުގެ ފުރަތަމަ 30 ސިކުންތު ތެރޭގައި ވަން ގޯލާއެކު ގޭމުގެ ތެރެއަށް އެނބުރި ނާދެވުނީ ކުޅުންތެރިންގެ އަމިއްލަ މިސްޓޭކްތައް ގިނަވުމުން ކަމަށެވެ.\nމެޗުގެ ފުރަތަމަ ލަނޑު ޖެހީ ޕެޑްރޯ އެވެ. އޭގެ ފަހުން ގެރީ ކާހިލް ޖެހި ލަނޑަށް ފަހު ފަހު ހާފުގައި ތިން ވަނަ ލަނޑު ޖެހީ އެޑެން ހަޒާޑެވެ. ފަހު ގޯޅު ޖެހީ އެންގޯލޯ ކާންޓޭ އެވެ.\n"އެކެއް ސުމެއްގައ އޮއްވާ އެކެއްވާން ލިބުނު. ދޭއް ސުމެއްވީމާ 2-1ވާން ޗާންސް ލީބުނު. ހާފް ޓައިމްގައި އަހަރެން ބުނިން އަހަރުމެންނަަށް ގޯލެއް ޖެހިއްޖެނަމަ މެޗު ބަދަލުވާނެއޭ. އެކަމަކު ގޯލެއް ނުޖެހި 3-0ވީ. އަދި ގޯލެއް ޖެހި އުޅެނިކޮށް ކައުންޓަ އެޓޭކްގައި އެމީހުން ހަތަރުވަަނަ ގޯލު ޖެހީ،" މޮރީނިއޯ ބުންޏެވެ.\nއޭނާ ބުނީ ޗެލްސީ ޓީމު އޮތީ ކައުންޓަ އެޓޭކަށް ބިނާވެފައި ކަމަށާއި ނަމަވެސް އޭނާގެ ކުރީގެ ޓީމަކީ ކައުންޓަ އެޓޭކްގައި ވަރަށް މޮޅު ޓީމެއް ކަމަށެވެ.\n"އަހަރެންގެ ޓީމު މިސްޓޭކް މާގިނަވީ. ޗެލްސީ ވަރަށް މޮޅުވާނެ ކައުންޓަ އެޓޭކްގައި. ދެން އަހަރުމެން ގޯލެއް ޖަހަން އުޅުނު ކޮންމެ ވަގުތެއްގައި (ޗެލްސީ ކީޕަރު) ކޯޓުއާ ހުރަހަކަށްވި. އަހަރުމެންގެ ކީޕަރު ޑެހެޔާ އަށްވުރެ ހުރިހާ ގޮތަކުން ވެސް މޮޅު ކީޕަރަކަށްވީ އޭނާ ވެގެންދިޔައީ،" މޮރީނިއޯ ބުންޏެވެ.\nފުރަތަމަ ހާފުގައި ޗެލްސީގެ ޑިފެންޑަރު ޑޭވިޑް ލުއިޒް ބޫޓުގެ ދަށްފުށުން ކުރި ފައުލަށް ރަތްކާޑު ނުދެއްކި ވާހަކައާ ބެހޭ ގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން މޮރީނިއޯ ބުނީ ރެފްރީއާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ނުދައްކަން އޭނާ ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nމިއީ ޕްރެމިއާ ލީގުގެ ތާރީހުގައި ވެސް މޮރީނިއޯގެ އެންމެ ތަފާތުބޮޑު ބަލިވުމެވެ. މިކަމާ ބެހޭ ގޮތުން އޭނާ ބުނީ 1-0އިން ބަލިވުމެކޭ 3-0އިން ބަލިވުމޭ ތަފާތެއްނެތް ކަމަށެވެ.\n"އަހަރުމެން މިހާރު މިޮއޮތީ ހަ ޕޮއިންޓް ފަހަތުގައި އެއްވަނަ ޓީމާ. މިއީ މައްސަލައެއް. އެކަމަކު އަހަރުމެންނަށް އަދި އެނބުރި އަންނާނެ ވަގުތު އެބައޮތް. ފުޓްބޯޅަ އަކީ މިކަހަލަ އެއްޗެއް،" މޮރީނިއޯ ބުންޏެވެ.\nޔުނައިޓެޑަށް ލިބިފައިވަނީ 14 ޕޮއިންޓެވެ. ޗެލްސީ އަށް 19 ޕޮއިންޓެވެ. އާސެނަލް އާއި މެންޗެސްޓާ ސިޓީ އަދި ލިވަޕޫލް ގަދަ ތިން ޓީމުގެ ގޮތުގައި ތިބީ 20 ޕޮއިންޓުން އެއްވަރުވެ ގޯލުގެ ތަފާތުންނެވެ.\nމެންޗެސްޓާ ޔުނައިޓެޑް ޗެލްސީ


"ފޮތް ކިޔަމާ"އަށް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ބޮޑު ތަރުޙީބެއް! "ފޮތް ކިޔަމާ"އަށް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ބޮޑު ތަރުޙީބެއް!\n"ފޮތް ކިޔަމާ"އަށް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ބޮޑު ތަރުޙީބެއް!\nފޮތް ކިޔުމަށް މުޖުތަމަޢު އަހުލުވެރިކުރުމަށް ފޮތްކިޔަމާ ހޭޝްޓެގް ބޭނުންކޮށްގެން ޚާއްސަ ކެމްޕޭނެއް ފަށައިފިއެވެ. މިކެމްޕެނަކީ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ލިޔަންކިޔަންދަތުމުގެ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަނުން ކުރިއަށްގެންދާ ޚާއްސަ ޙަރަކާތެކެވެ.\nޕީއެސްއެމް ނިއުސްއަށް މައުލޫމާތުދެއްވަމުން މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓް ފޮރ އެޑިއުކޭޝަން ޑރ.ޢަބްދުﷲ ރަޝީދު ވިދާޅުވީ މިޙަރަކާތް އިންތިޒާމުކުރީ ސްކޫލްކުދިންނާއި ޢާއްމުންގެ މެދުގައި ފޮތް ކިޔުމުގެ ޝައުގު އާލާކޮށް މިއާދަ އަށަގެންނެވުމުގެ މަގުސަދުގައިކަމަށެވެ. ސްކޫލްތަކުގެ އިތުރުން ރާއްޖޭގެ ނައިބު ރައިސާއި ކެބިނެޓު މިނިސްޓަރުންވެސް ގެންދަވަނީމި ކެމްޕޭނުގެ ދަށުން ފޮތްކިޔަމާ ހޭޝްޓެގު ބޭނުންކުރައްވާ ފޮޓޯތައް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ހިއްސާކުރައްވަމުންނެވެ.\nލިޔަންކިޔަން ދަތުމުގެ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމުގެ ބޭނުމަކީ ލިޔަންކިޔަން ދަތުމުގެ މުހިއްމުކަން އަންގައިދިނުމާ، އެކަމުގެ މައްޗަށް މުޅި މުޖުތަމަޢު ހޭލުންތެރިކުރުވުމާއި ސަމާލުކުރުވުމެވެ. ރާއްޖޭގައި މިމަސައްކަތް އެންމެ ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ފަށައިގަނެވުނީ 1980 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުވަރީމަހުގެތެރޭގައެވެ. އޭރުގެ އާބާދީގެ 18 އިންސައްތައަކީ ލިޔަންކިޔަން ނޭނގޭ މީހުންނަމަވެސް އޭގެ 10 އަހަރުފަހުން މިނިސްބަތް އެންމެ 1.8 އިންސައްތައަށް ރާއްޖެއިންވަނީ ތިރިކޮށްފައެވެ.\nމިއަދު ރާއްޖޭގައި ލިޔަންކިޔަންދަންނަ މީހުންގެ ތަފާސްހިސާބަށް ބަލާއިރު 98 އިންސައްތަ މީހުންނަކީ ލިޔަންކިޔަން ދަންނަ މީހުންނެވެ. އަދި މިނިސްބަތް ރާއްޖއިން ދަނީ ދަމަހައްޓަމުންނެވެ. ސަރުކާރުގެ އަމާޒަކީ ތަޢުލީމީ ދާއިރާއަށް ކުރާ ހޭދައިތުރުކޮށް މިދާއިރާ އިތުރަށް ހަރުދަނާކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރަމުންނެވެ.


Idhikolhu leadarunnai Umarah fiyavalhu alhan govaalaifi\nއިދިކޮޅު ލީޑަރުންނާއި އުމަރަށް ފިޔަވަޅު އަޅަން ގޮވާލައިފި\nކަނޑިތީމު ދާއިރާގެ އެމްޑީޕީ މެންބަރު އަބްދުﷲ ޝަހީމް އަބްދުލްހަކީމް މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާއެއްގައި ވާހަކަ ދައްކަވަނީ\nއުތުރު ތިލަފަޅު (ޔޫޓީއެފް) ގުޅޭ އެގްރީމެންޓް ކަމަށް ބުނެ ޑޮކިއުމަންޓްތަކެއް ލީކްކޮށްލި މައްސަލައިގައި ކުރީގެ ހޯމް މިނިސްޓަރު އުމަރު ނަސީރު ހައްޔަރުކޮށް އޭނާގެ މައްޗަށް މައްޗަށް ފިޔަވަޅު އަޅަން މަޖިލީހުގައި ސަރުކާރަށް ނިސްބަތްވާ ބައެއް މެންބަރުން ގޮވާލައިފި އެވެ. -- އެބައިގައި ހިމަނައި އިދިކޮޅު ޕީޕީއެމާއި ކޮންގްރެސް ޕާޓީ (ޕީއެންސީ) އިސްވެރިން ހައްޔަރު ކުރަން ވެސް ވަނީ ގޮވާލާފަ އެވެ.\nއިންޑިއާގެ އެހީގައި ޔޫޓީއެފްގައި ހަދާ ޑޮކްޔާޑާ ގުޅޭ ގޮތުން ދޮގު މައުލޫމާތުތައް ފަތުރާ ކަމަށް ބުނެ އެކަން ބަލަން މަޖިލީހަށް ކުއްލި މައްސަލައެއް ހުށައެޅީ އަލިފުށީ ދާއިރާގެ މެމްބަރު މުހައްމަދު ރަޝީދު (ބިގޭ) އެވެ.\nއޭނާގެ މައްސަލަ 38 މެމްބަރަކު ވޯޓާއެކު ބަލައިގަނެ ސަރުކާރު މެންބަރުގެ މައިގަނޑު ވާހަކައަކަށްވީ "ޑޮކިއުމަންޓްތައް ލީކްކޮށްލީ ފިތުނަ ފަސާދަ އުފައްދަން" ކަމަށެވެ.\nކުއްލި އެ މައްސަލައިގެ ބަހުސްގެ ތެރޭގައި ކަނޑިތީމު ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަބްދުﷲ ޝަހީމް އަބްދުލް ހަކީމް ވިދާޅުވީ ފޯޖް ޑޮކިއުމަންޓްތައް ހަދައި ސަރުކާރާމެދު ނަފުރަތު އުފައްދަން މަސައްކަތް ކުރާ ކަމަށާއި އެކަން ވަރަށް ބޮޑަށް ކުށްވެރި ކުރައްވާ ކަމަށެވެ. އަދި އެކަމުގައި އިސްވެ އުޅޭ ޕީޕީއެމާއި ޕީއެންސީގެ އިސްވެރިން ހައްޔަރު ކުރަން ވެސް އޭނާ މިއަދު ގޮވާލެއްވި އެވެ.\nއިންޑިއާގެ ސަރުކާރުގެ އެހީގައި އުތުރު ތިލަފަޅުގައި ޑޮކްޔާޑެއް އެޅުމަށް މިދިޔަ މަހު ސޮއިކުރިއިރު އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ބޭނުން ވަރަކަށް އިންޑިއާ ސިފައިން ހަތިޔާރާއެކު އުޅެވޭނެކަމަށް އިއްޔެ އުމަރު ލީކްކޮށްލި އެއްބަސްވުމުގެ ޑްރާފްޓްގައި ވެއެވެ. އެ ޑޮކިއުމަންޓަކީ "ފޭކް" އެއްޗެއްް ކަަމަށް ބުންޏަސް އެއީ އަސްލު އެއްޗެއް ކަމަށް އުމަރު ނަސީރު އަދިވެސް ދަނީ ވިދާޅުވަމުން ނެވެ. އެހެންވެ މިއަދު މަޖިލީހުގެ ފުރަރަމަ ދަންފަޅީގައި އެންމެ ބޮޑަށް މެންބަރުންގެ އަމާޒަކަށް ހެއްދެވީ އުމަރެވެ.\nބަހުސްގައި ބިލެތްދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަހުމަދު ހަލީމު (ދޮންބިލެތް) ވިދާޅުވީ ރާއްޖެއަށް އިންޑިއާގެ އެހީ ބޭނުންވާ ކަމަށާއި ނަމަވެސް ކޮންމެ ކަމެއް ސިޔާސީކޮށްލައި ރައްޔިތުންގެ ތެރޭގައި ފިތުނަ ފަސާދު އުފެއްދުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫން ކަަމަށެވެ. އިންޑިއާއާ ކަންކަން ގުޅުވައި ފަސާދަ އުފައްދަނީ އުމަރު ކަމަށް ވެސް މާނަ ކުރެވޭ ގޮތަށް ދޮންބިލަތް މިއަދު ވަނީ ވާހަކަ ބައްޓަން ކުރައްވާފަ އެވެ.\n"އަޅުގަނޑު ގޮވާލަން މަޖިލީހަށް ވެސް ސަރުކާރަަށް ވެސް މިހާރުން މިހާރަށް އުމަރު ނަސީރަށް ފިޔަވަޅު އަޅަން ޖެހޭނެ. އުމަރު ނަސީރަށް މިގޮތަށް އެގްރިމަންޓްގެ ކޮޕީއޭ ކިޔައިގެން ނެރެގެންނެއް ރައްޔިތުންގެ ތެރޭގައި ފިތުނަ ފަސާދަ އުފައްދާކަށް ނޫޅެވޭނެ. އަޅުގަނޑުމެން މިތިބީ ފަހަތަށް ޖެހޭކަށެއް ނޫން. ކުރީގައި އެފާޑުގެ ވާހަކަތައް ދެއްކީމަ ދޫވެފަ އޮތްކަމުގައި ވިޔަސް އަޅުގަނޑުމެން މިހާރު ގަބޫލެއް ނުކުރާނެ." ދޮންބިލަތް ވިދާޅުވި އެވެ.\nދޮންބިލެތްގެ އިތުރުން އިތުރުން ސަރުކާރަށް ނިސްބަތްވާ އެހެން ބައެއް މެމްބަރުންވެސް ވަނީ އުމަރު ނަސީރާ މެދު ފިޔަވަޅު އަޅާށައި އޭނަ ހައްޔަރު ކުރުމަށް ގޮވާލާފަ އެވެ. މަޑަވެލީ ދާއިރާގެ މެމްބަރު މުހައްމަދު ފިރުޝާން ވެސް އެ މޭރުމުން ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވި އެވެ.\n"އެފަދަ ދޮގު މައުލާމާތުތައް ފަތުރާ ފަރާތްތަކާމެދު ވަގުތުން ވަގުތަށް ފިޔަވަޅު އަޅަން ޖެހޭ. ހާއްސަކޮށް އުމަރު ނަސީރު ފަދަ ބޭފުޅުންނަށް ފިޔަވަޅު އަޅަން ޖެހޭ. އެއީ މިފަދަ ދޮގު މައުލޫމާތުތައް ފަތުރައިގެން އަނެއްކާ ބަގާވާތެއް ރާވަން އުޅުއްވާނެކަމެއް ނެތް. އެކަމެއް ނުވާނެ. އެ ބޭފުޅުންނަށް ފިޔަވަޅުއަޅަން އަޅުގަނޑު ސަރުކާރަށް ގޮވާލަން" ފިރުޝާން ވިދާޅުވި އެވެ.\nހޮޅުދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު ވެސް ވަނީ އެ ވާހަކަތައް ތަކުރާރުކުރައްވާފަ އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ ދޮގު މައުލޫމާތު ފަތުރާ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ބިރުވެރިކަން އުފައްދަން ބައެއް ފަރާތްތަކުން މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ. ވަކި ބޭފުޅެއްގެ ނަން ވިދާޅުނުވެ އޭނާ ވިދާޅުވީ އެފަދަ ވާހަކަތައް މިހާރުވެސް ދައްކަމުންދާ ފަރާތަކީ ކުރިންވެސް ސާބިތު ނުހިފާ ބުހުތާނު ދޮގު ވާހަކަތައް ދައްކާ މީހެއް ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އެފަދަ ވާހަކަތައް ދައްކާ މީހުން ވަގުތުން ހިފާ ހައްޔަރުކުރަން ވެސް އޭނާ ގޮވާލެއްވި އެވެ.\nއުމަރު ނަސީރު އިންޑިއާ ޕޮލިޓިކްސް + ދިވެހި އިންޑިއާގެ ގުޅުން އުތުރު ތިލަ ފަޅު\nހޫނުކަން މަތީ އުމަރުގެ ރައްދު ވެސް އަތުވެއްޖެ\nރައީސްގެ ގަރާރު ހިފައިގެން އިދިކޮޅުން ކޯޓަށް ދަނީ


އުނގޫފާރު ސްކޫލްގެ 37 ވަނަ އަހަރީ ދުވަސް ފާހަގަ ކޮށްފި – Ungoofaaru\nބަނޑޭރިގަނޑު/ޙަބަރު/އުނގޫފާރު ސްކޫލްގެ 37 ވަނަ އަހަރީ ދުވަސް ފާހަގަ ކޮށްފި\nއިބްރާހީމް ޒަޔާން 25 ޖޫން 2018\nއުނގޫފާރު ސްކޫލްގެ 37 ވަނަ އަހަރީ ދުވަސް ވަރަށް ވަރަށް ކުލަގަދަކޮށް ފާހަގަ ކޮށްފިއެވެ. މިކަމަށްޓަކައި އެސްކޫލުގައި އިއްޔެވަނީ ހާއްސަ އެސެމްބްލީ އަކާއެކު ތަފާތު ހަރަކާތްތަކެއް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައެވެ.\nއަހަރީ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރުމުގެ ގޮތުން އިއްޔެ ބޭއްވި ހާއްސަ އެސެމްބްލީ އަށްފަހު ކޭކުފެޅުން ވަނީ ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައެވެ.\nއުނގޫފާރު ސްކޫލްގެ އަހަރީ ދުވަހުގެ ގޮތުގައި ކުރިން ބަލަމުން އައީ 18 ޑިސެމްބަރުއެވެ. ސްކޫލް ހުޅުވާފައިވަނީ 1983 ވަނަ އަހަރު ޑިސެމްބަރު 18 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެތާރީހަށް ބަލައިގެން އުނގޫފާރު ސްކޫލަށް 25 އަހަރު ފުރިފައިވަނީ 2008 ވަނަ އަހަރު ޑިސެމްބަރ ބައެވެ. އަދި 2009 ވަނަ އަހަރު އޭޕްރީލްމަހު ވަނީ އުނގޫފާރު ސްކޫލުގެ ރިހިޔޫބީލް ވަރަށް ކުލަގަދަކޮށް ފާހަގަ ކޮށްފައެވެ.\nމައުލޫމާތު ލިބިފައިވާގޮތުން 24 ޖޫން އަށް އަހަރީ ދުވަސް ބަދަލުވެ 37 ވަނަ އަހަރީދުވަސް އިއްޔެ ފާހަގަ ކޮށްފައިމިވަނީ އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ސްކޫލްގެ ރެޖިސްޓްރީކަންކަން ނިންމައި ފޮނުވި ލިޔުންތަކުން ސްކޫލް ހުޅުވި ތާރީހަކީ 24 ޖޫން 1981 ކަމަށް ދައްކާތީއެވެ.


"Coffee with Karan"ge sababun Ranbir aai ehves massalaeh nujehey: Deepika\n"ކޮފީ ވިތް ކަރަން"ގެ ސަބަބުން ރަންބީރު އާ އެއްވެސް މައްސަލައެއް ނުޖެހޭ: ދީޕިކާ\n22 ޖޫން 2021 - 16:22:00\nމީގެ 11 އަހަރުކުރިން 2010 ވަނަ އަހަރު ދީޕިކާ ޕަޑްކޯން އަދި ސޯނަމް ކަޕޫރު އެކުގައި ބައިވެރިވި "ކޮފީ ވިތް ކަރަން"ގެ އެޕިސޯޑެއްގައި ދެކެވުނު ވަހަކައެއްގެ ސަބަބުން ސޯނަމް އާއި ރަންބީރުގެ ގުޅުމަށް ބުރޫ އަރާފައިވި ނަމަވެސް ދީޕިކާ އާއި އެކަހަލަ އެއްވެސް މައްސަލަ އެއް ދިމާނުވާކަމަށް ދީޕިކާ ބުނެފިއެވެ.\nދީޕިކާ މިކަން ހާމަކޮއްފައިވަނީ 2014 ވަނަ އަހަރު ޕްރީއަންކާ އާ އެކު "ކޮފީ ވިތް ކަރަން"ގެ އެޕިސޯޑެއްގައި ބައިވެރިވެ ވާހަކަ ދައްކަމުން ނެވެ. ދީޕިކާ ބުނެފައިވަނީ ކުރީގެ އެޕިސޯޑުގެ ވާހަކަތަކުގެ ސަބަބުން އެއްވެސް މަސްސަލައެއް ދިމާވިކަން ދީފިކާއަށް އެނގިފައިނުވާކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ. އަދި އެވާހަކަތައް މައްސަލައަކަށް ހަދައިގެން އުޅުނީ އެހެން މީހުން ކަމަށް ދީފިކާ ބުންޏެ އެވެ.\nއޭނާއަށް "އެވާހަކަތަކުގެ ސަބަބުން މައްސަލައެއް ދިމާނުވޭ. ރަންބީރު އާއި އެއްވެސް މައަސަލައެއް ނުޖެހޭ. މައްސަލައެއް އޮތްނަމަވެސް އަހަރެންނާ ހަމައަށް އެ މައްސަލައެއް އަންނާނެ،" ދީޕިކާ ބުންޏެ އެވެ.\nއެ ވާހަކަތަކައް ބާރު ދެމުން ދީޕިކާ ބުނެފައިވަނީ "ޔޭ ޖަވާނީ ހޭ ދިވާނީ" ފަދަ ފިލްމަކުން ރަންބީރު އާ އެކު ދީޕިކާ ފެނިގެން ދިޔުމަކީ އެދެމީހުންގެ މެދުގައި މައްސަލައެއް ނެތްކަމުގެ ހެއްކެއްކަމަށެވެ. އަދި މިހާރުވެސް ރަންބީރާއި ދީޕިކާ އާ ދެމެދު ދެނެގަތުން އޮންނަކަމަށް ވެސް ދީޕިކާ ވަނީ ބުނެފައެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ދީޕިކާ ބުނީ ރަންބީރު އާ ދެމެދު މައްސަލައެއް އުޅުނު ނަމަ އެ ފިލްމް އެހާ ފުރިހަމަކޮށް ކުރިއަށްނުދާނެ ކަމަށެވެ.\nދީޕިކާ މިހެން ބުނެފައި ވީ ނަމަވެސް ރަންބީރު އަދި ސޯނަމް ވެސް ވަނީ "ކޮފީ ވިތް ކަރަން"ގެ ސަބަބުން އެ ދެ މީހުންނަށް ވެސް އަސަރު ކޮށްފައިވާ ކަން ހަމަކޮށްފައެވެ. މި ޝޯގެ ސަބަބުން ތަރިންނާ އޮންނަ ގުޅުމަށް ބުރޫ އަރާކަން ސޯނަމް ފާހަކަ ކޮށްފައިވާއިރު، ރަންބީރު ވަނީ ޝޯގެ ސަބަބުން އުންމީދު ނުކުރާ ފަދަ ނޭދެވޭ އަސަރު އޭނާއަށް ކުރިކަމަށް ބުނެފައެވެ. އަދި އޭނާ އާ ބެހޭގޮތުން ތަފާތު އެކި ވާހަކަތައް ޝޯގެ ސަބަބުން ދައުރުވަމުން ދާކަމަށާއި، ފޭނުންގެ އިތުރުން ބައެއް ތަރިންވެސް އޭނާއާ ދެކޮޅުވި ކަމަށްވެސް ރަންބީރުވަނި ބުނެފައެވެ.\nމީގެ 11 އަހަރުކުރިން ހިނގާފައިވާ މި ކަންތައްތަކުގެ މައުލޫމާތު މިއަދު ވަނީ އިންޑިއާގެ ފިލުމީ ހަބަރު ގެނެސްދޭ ނޫސްތަކުގައި ލިޔެ އެ ކަންތައްތައް ރިޕޯޓްކޮށްފަ އެވެ.\nމުނިފޫހިފިލުވުންބޮލީވުޑްރަންބީރު ކަޕޫރްދީޕިކާސޯނަމް ކަޕޫރް


Arsenal aai United ge match thah ehvaru | Mihaaru\nމެންޗެސްޓާ ޔުނައިޓެޑުގެ މާކަސް ރަޝްފޯޑް (ކ) އަތުން ބޯޅަ ހޯދަން އެސްޓަން ވިލާގެ ފްރެޑެރިކް ގިލްބަޓް މަސައްކަތްކުރަނީ. --ފޮޓޯ: އޭއެފްޕީ\nއާސެނަލާއި ޔުނައިޓެޑުގެ މެޗުތައް އެއްވަރު\n02 ޑިސެމްބަރ 2019 - 10:17\nމެންޗެސްޓާ (ޑިސެމްބަރު 2) – އިނގިރޭސި ޕްރިމިއާ ލީގުގައި އަޑިގަނޑުން އަރައިގަންނަން މަސައްކަތްކުރަމުން އަންނަ ދެ ޓީމު ކަމަށްވާ މެންޗެސްޓާ ޔުނައިޓެޑާއި އާސެނަލް ރޭ ކުޅުނު މެޗުތަކުން ޕޮއިންޓަކުން ފުއްދާލަން ޖެހިއްޖެ އެވެ.\nއުނާއީ އެމެރީ ވަކިކޮށް ވަގުތީ ކޯޗަކަށް ހަމަޖެއްސި ފްރެޑީ ލިއުންބާގުގެ ކޯޗުކަމުގައި ކުޅެ އާސެނަލުން ރަށުން ބޭރުގައި ނޯވިޗް ސިޓީއާ 2-2 އިން އެއްވަރުވީ އެވެ. މެންޗެސްޓާ ޔުނައިޓެޑް އޯލްޑް ޓްރެފޯޑުގައި އެސްޓަން ވިލާއާ އެއްވަރުވީ ހަމަ އެ ނަތީޖާ އިންނެވެ.\nއާސެނަލް އޮތީ 19 ޕޮއިންޓް ހޯދައިގެން ތާވަލުގެ އަށް ވަނައިގަ އެވެ. ޔުނައިޓެޑް އޮތީ 18 ޕޮއިންޓާ އެކު ނުވަ ވަނައިގަ އެވެ.\nޔުނައިޓެޑުގެ ކޯޗު އޮލެ ގުނަ ސޯލްޝެއާ ބުނީ މިވަގުތު އެންމެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމަކީ ތާވަލުގައި އެ ޓީމު އޮތް މަގާމެއް ނޫން ކަމަށާއި މައްސަލައަކީ ލީޑު ލިބި މޮޅުނުވުމުން ކަމަށެވެ. ވަރަށް ގިނަ މެޗުތަކުގައި ޔުނައިޓެޑް ކުރީގައި އޮންނަ ކަމަށާއި އެ މެޗުތަކުން މޮޅު ހޯދުމަކީ އެންމެ ސަމާލުކަން ދޭން ޖެހޭ ކަންތައް ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.\nއާސެނަލްގެ ޑަވިޑް ލުއިޒް (ވ) އާއި ނޯވިޗް ސިޓީގެ ޓޮޑް ކެންޓްވެލް ބޯޅައަށް މަސައްކަތްކުރަނީ. --ފޮޓޯ: އޭއެފްޕީ\nރޭގެ މެޗުގެ 11 ވަނަ މިނެޓުގައި ވިލާގެ ޖެކް ގްރީލިޝް ލީޑު ނެގި ނަމަވެސް ޔުނައިޓެޑް ފަހަތުން އަރައި، ލީޑު ނެގި އެވެ. އެއީ ވިލާގެ ޓޮމް ހީޓަން އަތުން ބައިކޮޅަށް ވަން ގޯލުންނާއި ޔުނައިޓެޑުގެ ޑިފެންޑަރު ވިކްޓަ ލިންދެލޯފް ޖެހި ގޯލުންނެވެ. އެކަމަކު ޓައިރޯން މިންގްސްގެ ގޯލުން ވިލާ އިން އެއްވަރުކުރީ އެވެ.\nއާސެނަލާއި ނޯވިޗް ކުޅުނު މެޗުގެ 21 ވަނަ މިނެޓުގައި ޓީމޫ ޕުއްކީގެ ގޯލުން ނޯވިޗުން ކުރި ހޯދާފައިވަނިކޮށް އާސެނަލަށް އެއްވަރުކޮށްދިނީ 29 ވަނަ މިނެޓުގައި ޕެނަލްޓީއަކުން ޕިއެރޭ އެމެރިކް އޯބަޔަން އެވެ. ފުރަތަމަ ހާފުގެ ފަހު މިނެޓުގައި ނޯވިޗުގެ ޓޮޑް ކެންޓްވެލް އަލުން ކުރި ހޯދާފައިވަނިކޮށް އާސެނަލަށް ދެ ވަނަ ފަހަރަށް އެއްވަރުކޮށްދިނީ ވެސް 57 ވަނަ މިނެޓުގައި ކެޕްޓަން އޯބަމަޔަން އެވެ.\nއާސެނަލްގެ ކޯޗު ލިއުންބާގް ބުނީ ޓްރެއިނިންގައި މަސައްކަތްކުރި ވަރަށް ގިނަ ކަންކަން މެޗުގެ ކުރީކޮޅު ފެނިގެން ދިޔަ ކަމަށާއި އެކަމަކު ގުނޭނެ ހަމައެކަނި އެއްޗަކީ މޮޅުވުން ކަމަށްވާތީ ލަނޑު ޖަހައި ލީޑު ނަގަން ޖެހޭ ކަމަށް ލިއުންބާގް ބުންޏެވެ.\n"އަހަރެން ބޭނުންވީ މޮޅުވާން. އެކަން ނުވީމާ މާޔޫސްވޭ. އެކަމަކު ޕޮޒިޓިވް ވަރަށް ގިނަ ކަންކަން ފެނުނު،" އާސެނަލްގެ ކުރީގެ ކުޅުންތެރިޔާ ބުންޏެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް އިންގްލިޝް ޕްރިމިއާ ލީގް އާސެނަލް


ދަނބިދޫ ލޯމާފާނު – ދަނބިދޫ.ކޮމް\nފުރަތަމަ ސަފުހާ / އަރުޝީފު / ދަނބިދޫ ލޯމާފާނު\nއިބްރާހިމް ރަޝީދު 04-03-2012\tއަރުޝީފު Comments Off on ދަނބިދޫ ލޯމާފާނު 1,589 ފަހަރު މި ލިޔުން ކިޔާފައި\nނަސީމާ މުހައްމަދު / ހަވީރު އޮންލައިން / 11 ފެބުރުއަރީ 2012\nމިހާރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެންނަން ހުރި ތާރީޚީ ދިވެހި ލިޔުންތަކުގެ ތެރެއިން، އެންމެ އިތުބާރު ކުރެވޭ، އެންމެ ގިނަ ދުވަސްވީ ލިޔުންތަކަކީ ރަސްމީ “ފަތްކޮޅު” ގެ ގޮތުގައި، ލޯ ފޮތިތަކެއްގައި ރަދުންގެ ބަސްފުޅުތައް ލިޔެފައިވާ ލޯމާފާނުތަކެވެ. މިފަދަ ލޯމާފާނުތަކުގައި ލިޔެފައި ހުންނަނީ އެކި ރަސްކަލުން އާރާސްތުކުރައްވާފައިވާ މިސްކިތް ފަދަ މުޤައްދަސް ތަންތަނަށް ވަޤުފުކުރައްވާފައިވާ ތަންތަނާއި، މިފަދަ ތަންތަން ބެލެހެއްޓުމަށް ޚާއްޞަ ކުރައްވާފައިވާ ބިންބިމާއި ރުއްގަހެވެ. މިފަދަ ކަންތައްތައް ކޮށްދެއްވާފައިވާ ރަސްރަސްކަލުންގެ މަތިކޮޅާއި އެ ބޭބޭފުޅުންގެ ޚިދުމަތްތައް ވެސް ލޯމާފާނުތަކުގައި ހިމަނާފައި ހުރެ އެވެ. އެހެންކަމާ އެކު އެ ދުވަސްވަރުގެ އާދަކާދައާ ބެހޭ ބައެއް މަޢުލޫމާތު ވެސް ލޯމާފާނުން ލިބެ އެވެ. އިހު ޒަމާނުގައި ކޮންމެ މިސްކިތަކަށް ލޯމާފަނެއް އޮތް ކަމަށް އަޅުގަނޑުމެން އަހާފައިވެ އެވެ.\nއަޅުގަނޑަށް ޚިޔާލު ކުރެވޭ ގޮތުގައި، ޒަމާންވީ މި ލިޔުންތަކުގެ ޒަރީޢާ އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެ ޒަމާނުގެ ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުން ބަލައިލާނެ “ކުޑަ ދޮރެއް”، ހުޅުވާލެވެ އެވެ.\nދިވެހިބަސް ފޮތުގައި ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި، ލޯމާފާނަކީ، “ރަދުންގެ އަމުރުފުޅުތަކާއި ތާރީޚީ ވާހަކަތައް ލިޔުމަށް ލޮއިން ނުވަތަ އެނޫން ވެސް ވިރިކެކޭ މަޢުދަނަކުން ހަދައިފައި ހުންނަ ހަނި ދިގު ފޮތިތަކެކެވެ.” ލޯމާފާނު ނުވަތަ “މާލޯފާނު” މި ފަދައިން ލިޔެފައި ހުންނަނީ މަޢުދަނެއްގައި ކަމަށް ވާތީ، ދިވެހިން ޢާއްމުކޮށް ލިޔުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅުނު އެހެނިހެން ތަކެތި ފަދައިން ހަލާކުވެ ނުގޮސް، ބައެއް ލޯމާފާނު މިހާރު ވެސް ފެންނަން އެބަ ހުއްޓެވެ. މި ތަކެއްޗަށް އިހު ޒަމާނުގައި “ތާމްބްރަމާފާނު” މި ނަމުން ވެސް ކިޔައި އުޅުނެވެ. ސާންސްކިރިތުން މި ލަފްޒުގެ މާނައަކީ ރަތުލޯގައި ލިޔެފައިވާ ރަސްމީ ފަތްކޮޅެކެވެ. ޝީޓު ޝީޓަށް ހުންނަ ރަތުލޮޔަށް ވަރަށް ފަހަކާ ޖެހެންދެން ވެސް ދިވެހީން ކިޔައި އުޅުނީ “ތާންލޯ” މިފަދައިންނެވެ.\nލޯމާފާނެއްގައި ލިޔެފައި ހުންނަ މަޢުލޫމާތާއި އެ ލިޔުމެއްގެ ޒަމާނުގެ އާދަކާދަ ހުރި ގޮތާއި އަދި އެޒަމާނުގެ ދިވެހިބަހާއި ލިޔުން ހުރި ގޮތް އެނގިގެން މެނުވީ، މިލިޔުމުގެ އެންމެ މުހިންމު ކަންތައްތަކެއް އޮޅުމެއް ނުފިލަ އެވެ. އެހެންކަމާ އެކު، އަޅުގަނޑު ދެކޭ ގޮތުގައި މިފަދަ މަސައްކަތެއް އެންމެ ރަނގަޅަށް ކުރެއްވޭނީ ދިވެހި ބޭފުޅަކަށެވެ. ދަނބިދޫ ލޯމާފާނު ދެ ފަހަރެއްގެ މަތިން ވަނީ ތަރުޖަމާ ކުރެވިފަ އެވެ. ސްރީ ލަންކާގެ ފަރާތަކާއި، މަރުޙޫމް ޢަލީ ނަޖީބެވެ. އަޅުގަނޑު މި ބަލައިލަނީ މަރުޙޫމް ޢަލީ ނަޖީބު ކުރައްވާފައިވާ ތަރުޖަމާ އަށެވެ.\nދަނބިދޫ ލޯމާފާނު ލިޔެފައިވަނީ ކީރިތި ރަސޫލާ ސުވަރުގެ ވަޑައިގަތުމުގެ ފަހުން އައި 583 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ކަމަށް އެ ލޯމާފަނުގައި ލިޔެފައިވެ އެވެ. ހިޖުރީ ސަނަތުން މިއީ 593 ވަނަ އަހަރެވެ. މި ލޯމާފާނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާދިސާ ހިނގައިފައިވަނީ، ސިރީ ގަޑަނާދީއްތަ މަހާރަދުންގެ ރަސްކަމުގެ ހަތަރު ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގަ އެވެ. މީލާދީ ސަނަތުން މިއީ ނޮވެމްބަރު 1196 އާއި ނޮވެމްބަރު 1197 އާ ދެމެދުގެ ދުވަސްވަރެކެވެ.\nދަނބިދޫ ލޯމާފާނުގައި ވަނީ ދިގުމިން 11 އިންޗި، ފުޅާ މިން2އިންޗި ހުރި، 15 ލޯ ފޮތްޗެވެ. ފޮތިތަކުގައި ވަނީ، ފޮތެއްގެ ޞަފްޙާތަކުގައި ފަދައިން ނަންބަރު ޖަހާފަ އެވެ. ނަންބަރު ޖަހާފައިވަނީ އިހުގެ ދިވެހި ހިސާބު އަކުރުންނެވެ. ޞަފްޙާތައް އެނގެން ހުރުމާ އެކު، މީގައި އޮންނަންވާ 14 ނަންބަރު ފޮތި މަދުވާ ކަން ވެސް އެނގެ އެވެ.\nމި ލޯމާފަނު ލިޔެފައިވަނީ، ވަރަށް ރީތި ސާފު ލިޔުމަކުން، އެވޭލާ އަކުރުންނެވެ. އޭގެ ކުރީގެ ޒަމާނެއްގައި ހިރިގަލުގައި ލިޔެފައި ހުރި އެވޭލާ އަކުރުގެ ލިޔުންތަކަށް ވުރެ އަކުރުތަކުގެ ސިފަތައް ރީތިވެ، ތަރައްޤީވެފައިވެ އެވެ. މި ލޯމާފާނަކީ ބޮޑުގަލުމިސްކިތު ލޯމާފާނަށް ވުރެ ގާތްގަނޑަކަށް 160 އަހަރު ކުރީގެ ލިޔުމެކެވެ. ބޮޑުގަލުމިސްކިތު ލޯމާފާނަކީ އަކުރުތަކުގެ ސިފަ އެވޭލާ އަކުރުން ދިވެސް އަކުރަށް ބަދަލުވާން ފަށާފައިވާ ދުވަސްވަރުގެ ލިޔުންތަކުގެ ތެރެއިން 1922 ގައި މރ. ބެލް ދެކިލައްވާފައިވާ ފުރަތަމަ ލިޔުމެވެ. މި ލިޔުން ބަލައިލުމުން ދޭހަވަނީ، މި ލޯމާފާނުގައިވާ އަކުރަކީ، އެވޭލާ އަކުރު އެންމެ ރީތިކޮށް ލިޔެއުޅުނު ދުވަސްވަރުގެ އަކުރު ކަމެވެ. މި ލޯމާފާނުގެ ފުރަތަމަ ޞަފްޙާގައިވާ، ރަދުންގެ ސިއްކަފުޅުގެ ތެރޭގައްޔާއި، އަދި ފަހަތުން ދެވަނަ ޞަފްޙާގައި، “ނާގަރީ” އަކުރުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން “ޕާލާ” ކިޔުނު ބާވަތެއްގެ އަކުރުން ދެ ތަންކޮޅެއް ލިޔެފައިވެ އެވެ. މި ލޯމާފާނު ހެކިދޭ ގޮތުގައި، މި މުހިންމު ލިޔުމަކީ ތިލަދުންމަތީ ތީފަރިދޫގެ “ދިންސުރިސިރު” ނަމަކަށް ކިޔުނު ފަޑިއަތް ބޭކަލެއް، ގަޑަނާދީތަ ރަދުންގެ އަމުރުފުޅަށް ލިޔުއްވި ރަސްމީ ލިޔުމެކެވެ. މި ލިޔުމުގައި ހެކީންގެ ގޮތުގައި، އެއިރުގެ ދައުލަތުގެ މަތީ ފެންވަރުގެ ބޭފުޅުންގެ ނަންފުޅު ލިޔެފައި އެބަ ހުއްޓެވެ.\nމީގައި ބަޔާންކޮށްފައި ވަނީ، މީލާދީން 1196 ވަނަ އަހަރު ގަޑަނާދީއްތަ ރަދުން )ދިނެއި ކަލަމިންޖާ( ދަނބިދޫ އިސްލާން ކުރެއްވި ޙާދިސާ އެވެ. މީލާދީން 1153 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ ރަދުން އިސްލާމް ވެވަޑައިގަތުމާ އެކު، ރާއްޖޭގެ ދީނަކީ މާތްވެގެންވާ އިސްލާމް ދީން ކަމަށް ހަމަޖައްސަވައި، ފަތްތޫރަ ހިންގަވާފައި ވީ ނަމަވެސް، ދަތުރުފަތުރުގެ ދަތިކަމާ އެކު، ހުރިހާ ރަށްރަށަށް އެދީން ފެތުރުއްވެވުމަކީ މާ އަވަހަކަށް ކުރެއްވުނު ކަމެއް ނޫނެވެ. އިސްދޫ އިސްލާން ކުރައްވާފައި ވަނީ މީލާދީން 1195 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ހައްދުންމަތީގެ އިސްދޫ، ދަނބިދޫ، ގަން، މުންޑޫ، މި ރަށްރަށަކީ ބުޑިސްޓު ދީނުގެ ބޮޑެތި ވޭރުތައް )ފައްޅި ހިމެނޭ އެކުވެނި( ހުރި ރަށްރަށެވެ. އެ ދީނަކީ 1400 ވަރަކަށް އަހަރު ވަންދެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި އޮތް ދީން ކަމަށް ވުމާ ވެސް އެކު، އެ ދީނުގައި ތިބި މީހުން އިސްލާންކުރުމަކީ ފަސޭހަ ކަމަކަށް ނުވި އެވެ. އެހެންކަމާ އެކު، އެ ޒަމާނުގައި ރަށްރަށް އިސްލާން ކުރެއްވުމުގައި ވަރުގަދަ ހަނގުރާމަތައް ވެސް ހިނގާފައިވާ ކަމަށް، ބައެއް ރަށްރަށުގައި އެކި ގޮތްގޮތަށް ވަޅުލާފައިވާ، ގިނަ ޒަމާން ވެފައިވާ މިނިކަށިތަކާއި އަދި ތުންތުންމަތިން ވާރިދުވެފައިވާ ވާހަކަތަކާއި ބައެއް ލޯމާފާނު ވެސް ހެކިދެ އެވެ. ވޭރު ހުރި ރަށްރަށާ އެހެން ރަށްރަށާ ކައިރިވުމާ އެކު، ވޭރުގައި ތިބި ހާމުދުރުންގެ އެހީ އެހެން ރަށްރަށުގެ މީހުންނަށް ކައިރިން ފޯރުވައި ދިނުމަކީ ފަސޭހަ ކަމަކަށް ވެފައިވާނެ އެވެ. އެ ޒަމާނުގެ ނިސްބަތުން، ދުރުގައި އޮތް ފުރަމާލޭން ރަދުންގެ ވިދާޅުބަސްފުޅު ހައްދުންމައްޗާ ހަމައަށް ގެންދިޔުމުގައި ވެސް، އެ ޒަމާނުގައި އެތައް ދަތިތަކެއް ހުންނާނެ އެވެ.\nމި ލޯމާފާނުން ލިބޭ މަޢުލޫމާތަށް ބަލައިލާއިރު އެނގޭ ގޮތުގައި، ދަނބިދޫގައި އެއިރު އޮތީ ބުޑިޒަމް އެވެ. ވޭރެއް ހުއްޓެވެ. އަދި ހާމުދުރުންގެ ޖަމާޢަތެއް ވެސް އޮތެވެ. ސިރީ ގަޑަނާދީއްތަ މަހާރަދުންގެ އަމުރުފުޅުގެ ދަށުން، މި ވޭރު ނައްތާލައްވައި، ބުދުތައް މުގުރުއްވައި، ހާމުދުރުންގެ ޖަމާޢަތް އުވާލައްވައި، ކާފަރު ހާލުގައި ތިބި އެންމެން އިސްލާންކުރެއްވި އެވެ. އަދި އިސްލާންދީނުގެ އުޞޫލުތައް ޤާއިމްކުރައްވައި، އެ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ކަންތައް ހިންގާނޭ ގޮތް ހަމަޖެއްސެވި އެވެ.\nދަނބިދޫ އިސްލާން ކުރެއްވުމަށް ފަހުގައި، ވޭރަށް ކުރިން އޮތް ބިންތަކުގެ ތެރެއިން ބިމަކުން، އެންމެ ރަނގަޅު ހިސާބު ބައްލަވައި، އެތާނގައި ދަނބިދޫގެ ފުރަތަމަ މިސްކިތުގެ ބިންގައު އެޅުއްވި އެވެ. މިސްކިތް އެޅުއްވުމަށް ފަހުގައި، އެތަން ހިޔާކުރައްވައި، ދިދަދަނޑި ޖައްސަވައި، މިމްބަރު ބެހެއްޓެވި އެވެ. މިސްކިތުގެ އިމުގެ ހަތަރު ފަރާތުން ފާރު ލެއްވި އެވެ. މި މިސްކިތަށް ނަން ދެއްވީ “ޖުމާ މިސްކިތުގެ” ނަމުންނެވެ. މިސްކިތް ބިނާކުރެއްވުމަށް ފަހު، އެތަން ބެލެހެއްޓޭނެ ގޮތް ހަމަޖެއްސެވި އެވެ. ރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބުގެ ރަށްރަށާއި ބިންބިމުން ބޯގަ ލައްވައިދެއްވި އެވެ. މިސްކިތުގެ ފުރާޅު އައުކުރުމަށް ފަން ލިބޭނޭ ގޮތް ހަމަޖައްސަވައި ދެއްވައި، ސާފުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަށް ވަކި ޢާއިލާތަކެއްގެ މީހުން ވެސް ހަމަޖެއްސެވި އެވެ.\nމި ލޯމާފާނުގެ ލިޔުންތެރިކަމާ ބެހޭ ގޮތުން އެއްޗެއް ދަންނަވާ ނަމަ، ފުރަތަމަ ދަންނަވާލަން ޖެހެނީ، މި ލޯމާފާނު ލިޔެފައިވަނީ ވަރަށް ކުރީގެ ދިވެހިބަހުން ކަމަށެވެ. މިހެންވުމާ އެކު، ވަރަށް ގިނަ ލަފްޒުތައް ގާތްކުރަނީ ދިވެހިބަހުގެ ފުރަތަމަ އަޞްލުކަމަށް ބައެއް މާހިރުން ވިދާޅުވާ ސާންސްކިރިތް ބަހާ އެވެ. އެ ލަފުޒުތައް މިހާރުގެ ގޮތަށް ބޭނުންކުރާއިރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބަދަލުވެ ތަރައްޤީވެފަ އެވެ. އަދި ބައެއް ލަފުޒުތަކުގެ މާނައަށް ވެސް ބަދަލު އައިސް، އިހަށް ބޭނުންކުރި ގޮތަށް އެ ލަފްޒުތައް މިހާރު ބޭނުން ނުކުރެވޭ ވަރަށް ބަދަލުވެފައިވެ އެވެ. މިސާލަކަށް ދަންނަވާ ނަމަ، “ކަލައިދުވު ތިބި މާވަލު ވައްތެ ވަންނަ ފަގާއި”، މި ޢިބާރާތަށް ބަލާއިރު، މީގައި މިބުނަނީ، ކަލައިދޫގައި މާވަލު ވައްތެ އަށް ވަންނަ ފަގު އޮތް ވާހަކަ އެވެ. މިފަދަ ތަނެއްގައި “ތިބި” މި ލަފްޒު މި މާނައިގައި މިހާރު މަދުމަދުން ބޭނުންކޮށް އުޅެނީ ރާއްޖޭގެ ދެކުނުގައި ކަމަށް މަޢުލޫމާތު ލިބެ އެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި، އިހުގެ ދިވެހި ބަހަށް ބޭރުގެ ނުފޫޒުތައް އެންމެ ކުޑަކޮށް ފޯރާފައިވަނީ ދެކުނުގެ އަތޮޅުތަކުގަ އެވެ. ވުމާއެކު އެ ހިސާބުގައި ގެންގުޅޭ ބަހަށް ބަދަލު އައިސްފައިވާލެއް ނިސްބަތުން ކުޑަ އެވެ.\nމި ލޯމާފާނުގެ ލިޔުންތަކުގެ މާނަ ކިޔައިލުމުން، މި ލިޔުން ލިޔުއްވި ބޭފުޅެއްގެ ޢިބާރާތްތަކުގެ ރީތިކަމާއި، ފަށުވިކަމާ މެދު ޙައިރާންވާން ޖެހެ އެވެ. މި ލިޔުމުގައި ގަޑަނާދީއްތިޔަ ރަދުންނަށް ނިސްބަތްކޮށް ލިޔެފައިވާ ތަޢުރީފުގެ ބަސްތައް މިރޮނގުން ޚާއްޞަ ކޮށް ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެ އެވެ:\n“ރަތުރަން ފަދަ އުޖަލާ އެންމެންގެ މެދުގައި މަޤްބޫލު ކަލަމިންޖާ އެވެ. ފުރިހަމަ އެއް ލައްކަ ޖަޒީރާ ރައްކައުތެރި ކުރައްވައި، އެއް ގޮތެއްގައި ސާބިތުވެ ހުންނަވާ މާތް ސާހިބާ އެވެ. ވަގުތުން ޖެހޭ ކަންތައްތައް ވަގުތުން ކޮށްދެއްވާ 15 ވިލޭރޭގެ ހަނދެވެ. އެންމެންގެ ރުހުން ލިބިވަޑައިގަންނަވާ ފަދަ ސިފަ އާއި ގޮތް ލިބިވަޑައިގެންވާ ކަލަމިންޖާ އެވެ. ހުސްވުމެއް ނެތް ޖަވާހިރުގެ ޚަޒާނާއެއް ފަދަ މަނިކުފާނު ވަނީ އެސްތަކުން ޖަރީވެފައިވާ ތާޖަކުން ޒީނަތްތެރިވެވަޑައިގެންފަ އެވެ. ދިހަ ދަރިކޮޅުގެ ބާރު ލިބިވަޑައިގެންވާ ކަލަމިންޖާގެ ވާހަކަފުޅުދެއްކެވުން މޮޅު މީހުނާއި ދެރަ މީހުނާ ހަމަހަމަ އެވެ. ރަންމުތްތަކެއް ކަހަލަ ރީތި ބަސްފުޅުތަކުންނެވެ.”\nމި ޒަމާނުގައި އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންކުރާ ބަހުގެ ހަމަތައް ކުރިން ހިނގަމުން އައިސްފައިވާ ގޮތް، މި ލޯމާފާނުގައި ވާ ލިޔުމުން ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ފެންނަން އެބަ ހުއްޓެވެ. މީގެ ތެރޭގައި “އ” ސުކުނާއި “ށ” ސުކުން މިހާރުގެ ދިވެހި ލިޔުންތަކުގައި ބޭނުންކުރާ ގޮތަށް ހުންނަ ތަންތަން ވެސް ފެންނަން އެބަ ހުއްޓެވެ. ފާހަގަކުރެވިފައިވާ ގޮތުގައި އެވޭލަ އަކުރުގައި “ޕ” އަށާއި “ފ” އަށް ބޭނުންކޮށްފައި ވަނީ އެއް އަކުރެކެވެ. އަދި އެއިރު “ސ” ބޭނުންކޮށްފައި ހުންނަ ބައެއް ތަންތަނުގައި މިހާރު ބޭނުން ކޮށްފައި ހުންނަނީ “ހ” އަކުރެވެ. މިސާލަކަށް މިހާރުގެ “ހުވަހަންދޫ” އެއިރު ލިޔެފައި އޮންނަނީ “ސުވަޝަންދޫ” މިފަދައިންނެވެ. އިތުރަށް ފާހަގަކުރެވުނު ކަމަކީ، އަކުރު ޑަބަލް ކޮށްފައި ނުވަތަ އަކުރުގެ ފަހަތަށް “ޔ” ގެ އަޑު އަންނަ ގޮތަށް ލިޔެފައި ހުރި ތަންތަނުގައި އަލިފު ސުކުނަށް ލިޔުއްވާފައި ހުރި ކަމެވެ. މިއީ މިހާރު މިގޮތަށް ކިޔާނޭ ތަންތަނެވެ. މިސާލަކީ: ފަސްސިމަ = ފައްސިމަ؛ އާދީތިޔަ = އާދީއްތަ، މި ކަހަލަ ބައެއް ލަފްޒެވެ.\nޖުމްލަ ގޮތަކަށް މި ލޯމާފާނަށް ބަލައިލާއިރު، ދެންނެވޭނީ މި ލިޔުމުގައި ވަރަށް އަގުހުރި މަޢުލޫމާތުތަކެއް ހިމެނިފައިވާ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމާ އެކު، މި ލޯމާފާނު ތަރުޖަމާ ކުރެއްވުމުން، ދިވެހި ތާރީޚުގައި ހިމެނެން ޖެހޭ ގިނަ މަޢުލޫމާތުތަކެއް ދިވެހިންނަށް ލިބޭ ގޮތް މެދުވެރިވި އެވެ.\nނޯޓް: މި ލިޔުމުގައި ގިނަ މަޢުލޫމާތު ހޯދާފައިވަނީ މަރްޙޫމް ޢަލީ ނަޖީބު ކުރެއްވި “ދަނބިދޫ ލޯމާފާނު” ގެ ތަރުޖަމާއިންނެވެ.\nފާހަގަތައްdhanbidhoo loamaafaanu ދަނބިދޫ ލ. ދަނބިދޫ ލޯމާފާނު\nފަހަތައް False Divinity\nކުރިއަށް ބަނދަރަކާއި މުދިމެއް ނެތިގެން ދަނބިދޫ ރައްޔިތުން ރަށު އޮފީސް ހިސޯރުކޮށްގެން ތިބޭތާ ހަފުތާއެއްވެއްޖެ