Muvazzafun thamreenu kuran Ondhigo in villa college aa eku ebbasvejje | Mihaaru\nވިޔަފާރި / ވަޒީފާ\nމުވައްޒަފުން ތަމްރީނުކުރަން އޮންދިގޯ އިން ވިލާ ކޮލެޖާ އެކު އެއްބަސްވެއްޖެ\nއޮންދިގޯއާއި ވިލާ ކޮލެޖާ ދެމެދު ވެވުނު އެއްބަސްވުމގައި ސޮއި ކުރެއްވުމަށްފަހު އޮންދިގޯގެ ޗެއާމަން ޖުނައިދު (ވ) އާއި ވލާ ކޮލެޖުގެ ޑެޕިއުޓީ ރެކްޓާ (ކ) ފޮޓޯއަކަށް ހުއްޓިލައިގެން-- ފޮޓޯ: އަހުމަދު އަވްޝަން/މިހާރު\n23 ފެބުރުއަރީ 2021 - 12:11\nމުވައްޒަފުން ތަމްރީން ކުރުމަށް އޮންދިގޯ އިން ވިލާ ކޮލެޖާ އެކު އެއްބަސްވުމެއްގައި މިއަދު ސޮއިކޮށްފި އެވެ.\nއޮންދިގޯ އޮފީހުގައި ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތެއްގައި އެ ކުންފުނީގެ ފަރާތުން މި އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރެއްވީ ޗެއާމަން މުހައްމަދު ޖުނައިދެވެ. ވިލާ ކޮލެޖުގެ ފަރާތުން ސޮއިކުރެއްވީ ޑެޕިއުޓީ ވައިސް ރެކްޓާ، ރިސާޗް އެންޑް އިނޮވޭޝަން ޑރ. މުހައްމަދު އާދިލެވެ.\nމި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ވިލާ ކޮލެޖުން އޮންދިގޯގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުން އެކި ދާއިރާތަކުން ތަމްރީން ކުރާނެ އެވެ. މި ޕްރޮގްރާމުގެ ދަށުން މުވައްޒަފުން ތަމްރީން ކުރުމަށް އިތުރު އެއްވެސް ފީއެއް ނުނަގާނެ ކަމަށް އޮންދިގޯއިން ބުންޏެވެ.\nއެ ކުންފުނީގެ ޗެއާމަން މުހައްމަދު ޖުނައިދު ވިދާޅުވީ މުވައްޒަފުންނަކީ ކޮންމެ ވިޔަފާރިއެއްގެ ވެސް އެންމެ މުހިންމު ރައުސުލްމާލު ކަމަށެވެ. އެހެންވެ ކޮންމެ ވިޔަފާރިއެއް ވެސް ކުރިއެރުވުމަށް މުވައްޒަފުންނާއި ތައުލީމާއި ތަމްރީން ދިނުން މުހިންމު ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޮންދިގޯގެ ޗެއާމަން ޖުނައިދު މިއަދު ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަދައްކަވަނީ-- ފޮޓޯ: އަހުމަދު އަވްޝަން/މިހާރު\nޖުނައިދު ވިދާޅުވީ އެ ކުންފުނިން އަބަދުވެސް މަސައްކަތްކުރާނީ މުވައްޒަފުން ކުރިއެރުވުމަށް ކަމަށެވެ. އަދި އެ ކުންފުނީގެ ވަޒީފާއިން ވަކިވިޔަސް އެ މުވައްޒަފަކީ މުޖުތަމައަށް ފައިދާހުރި މީހަކަށް ހެދުމަށް މަސައްކަތް ކުރައްވާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކިޔަވާ މުވައްޒަފުން ކުންފުންޏަށް ހިދުމަތްކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ބުނެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކުރަން ނުޖެހޭނެ. މިއީ ހަމަ މުވައްޒަފުން ވަޒީފާގެ ރޮނގުން ކުރިއެރުވުމަށް ކުރިއަށްގެންދާ ކަމެއް. މީގެ ބޭނުމަކީ މާދަމާ ވެސް މިތަނުން ކެނޑިގެން މުޖުތަމައަށް ނުކުންނައިރު ހުނަރުވެރި މީހެއްގެ ގޮތުގައި ނުކުތުން،" ޖުނައިދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nމި އެއްބަސްވުމާ ގުޅޭ ގޮތުން ވިލާ ކޮލެޖުގެ ޑީން އޮފް ރިސާޗް ޑރ. އަހުމަދު ޝާހިދު ވިދާޅުވީ ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުން ވެސް ވިޔަފާރި ކުރިއަރުވަން މުވައްޒަފުން ތަމްރީން ކުރަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ. އަދި އަމިއްލައަށް ތަމްރީން ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި އިންޓްިޓިއުޓްތަކާ ގުޅިގެން ތަމްރީން ދިނުން މުހިންމު ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nވިލާ ކޮލެޖް ވަޒީފާ\n6 ކޮމެންޓް,6ރިއެކްޝަންސް\nވިލާ ކޮލެޖަކީ މިހާރު ރާއްޖޭގަ ހުރި އެންމެ ވަރުގަދަ އެއްތަން، މިކަހަލަ ތަނަކާ އެކު އޮންދިގޯ ކަހަ ކުޑަ ކުންފުންޏަކުން މިވަރުގެ އެއްބަސް ވުމެއްގަ ސޮއި ކުރުމަކީ އޮންދިގޯގެ ސްޓާފުންނައް ލިބޭނެ ވަރަށް ބޮޑު ކުރި އެރުމެއް. އެނަދަ ފަސްޓް ފުރޮމް ޖުނައިދް. ޖުނައިދަކީ ވަރަށް އާ ކަންތައްތައް ތަޖުރިބާ ކުރާ މީހެއް. ގުޑް ލަކް\nސަޅި ކަމެއް، ސުވާލަކީ ކިހާދުވަހަކު ތިކަން ހިފެހެއްޓޭނެބާއޭ. ޖުނައިދަކީ ކުރާކަމެއް ވަރަށްރަނގަޅައް ކުރާމީހެއް. އުންމީދު ކުރަން ތިކަމުގެ ސަބަބުން ސްޓާފުންނައް އުޖާލާ ކުރިމަގެއް ފެންނާނެކަމަށް.\nޖުނައިދުގެ އޮންދިގޯއަކީ އެތަނުގައި ވަޒީފާ ޢަދާކުރާ މުވައްޒަފުންނާއި މެދު ވަރަށް އިހާނެތިކޮށް ކަންތައްތައް ކުރާ ތަނެއްކަމަށް އެތަނުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރި މީހުންގެ ފަރާތުން މައުލޫމާތު ލިބިފައިވޭ - ތިޓްރެއިނިންގ ޕްރޮގްރާމް ބޭއްވިކަމުގައިވިޔަސް މުވައްޒަފުންނާއި ދޭތެރޭ އަމަލުކުރާ އިހާނެތިގޮތްތައް ރަގަޅު ނުކުރަނީސް ތީގެ ކުރާނެ މާބޮޑު ފައިދާއެއް އޮވެދާނެކަމަށް ނުބެލެވޭ\nއޮންދިގޯއަކީ ހިތުހުރި ގޮތަކަށް އެއްވެސް މީހަކަށް އުޅެވޭނެ ތަނެއްނޫން. ވަކި ސްޓޭންޑަޑެއްގަ އެތާންގެ ކަންތައްތަށް ހުންނާނީ. ސްޓާފުންނަށް އެކަށީގެން ވާވަރުގެ ބޮޑެތި މުސާރަ ދޭތަނެއް އޮންދިގޯ އަކީ. ރާއްޖޭގަވެސް ނުހުންނާނެ އޮންދިގޯ ހާ ބޮޑެތި މުސާރަ ދޭތަނެއް. އަންނަ މީހުންނައް އޮނދިގޯގެ ސްޓޭންޑަޑާ އެއްވަރަށް ނުހިފެހެއްޓުމަކީ އޮންދިގޯ އަދި ޖުނައިދުގެ މައްސަލައެއްވެސް ނޫން.\nރަނގަޅު ވާހަކައެއް، ވަރަށް ސްޓާފުން ހަރުނުލާ ތަނެއްތީ، އެކަމު އެއީ އޮންދިގޯގެ މައްސަލައެއް ނޫނީ ޖުނައިދުގެ މައްސަލައެއްވެސް ނޫން، ރާއްޖޭގެ އެހެން ކުނފުނި ތަކުގަ އުޅޭހެން އޮނދިގޯ އަކު ނޫޅެވޭނެ. މިރާއްޖޭގަ އެއްވެސް ކުންފުންޏަކުން ކުރާނެ ކަމެއް ނޫން ބޮޑު ޙަރަދު ކޮއްފަ މުވައްޒަފުން ތަމުރީނު ކުރުމަކީ، އޮންދިގޯއިން މިކަން ކުރުމަކީ އެހެން ކުންފުނި ތަކައް ނަމޫނާ އަކައްވާނެ ކަމެށް.\nހާދަހީވެޔޭ، އޮނދިގޯގަ ނޫޅެވިގެން ކެންުނު މީހެއްހެން. ކަލޯ ރަނގަޅު ވާހަކައެއް ތިކިޔަނީ، މަވެސް އެއްބަސް އެތާންގަ ވަޒީފާގަ ނޫޅެވޭނެ ކޮންމެ ކޮންމެ މީހަކައް، ޖުނެއިދު ވަކިގޮތަކައް ބައްޓަން ކޮއްގެން ހިނގާ ތަނެއްތީ. ނަމަވެސް ހަޤީގަތަކީ، އެޔައްވުރެ މުސާރަޔާ އިނާޔަތްތައް ރަނގަޅު ކުންފުންޏެއް މިރާޖޭގަ ނެތް، އެތާންގެ ލޭބަރުންވެސް ނިދާތަން ހުންނާނީ ސީނިޔާ މީހުން ނިދާތަންހެން ހަދާފަ އޭސީވެސް ކޮއްފަ. ސްޓާފުންނައް އިހާނެތި ކަމެއް ކުރި އަޑެއް އަދި ނާހަން.


Covid-19: Europe ge haalathu ithurah goas vanee | Mihaaru\nއިޓަލީގައި ގެދޮރު ނެތް މީހަކު ރޯމުގެ މަގެއްގެ މަތީގައި އިށީނދެލައިގެން. --ފޮޓޯ:އޭއެފްޕީ\nކޮވިޑް-19: ޔޫރަޕުގެ ހާލަތު އިތުރަށް ގޯސް ވަނީ\n25 މާޗް 2020 - 13:293comments\nރޯމް (މާޗް 25) - ކޮރޯނާވައިރަހުގެ ހާލަތު ޔޫރަޕުގައި އިތުރަށް ގޯސްވެ އަންގާރަ ދުވަހުގެ ހަވީރާ ހަމައަށް ޔޫރަޕުން ބަލިޖެހުނު މީހުންގެ އަދަދު 200،000 އަށް އަރައިފި އެވެ.\nމުޅި ދުނިޔޭގައި ބަލިޖެހުނު މީހުންގެ އަދަދު ރޭ ހަތަރު ލައްކަ އަށް އެރިއިރު މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު ގާތްގަނޑަކަށް 19،000 އަށް ވަނީ އަރައިފަ އެވެ. މުޅި ދުނިޔެ އަށް ބަލާއިރު ދެ ދުވަސްތެރޭ އެއް ލައްކަ އަށް އެރިއިރު ޔޫރަޕުން ބަލިޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދު 100،000 އިން 200،000 އަށް އަރަން ނެގީ ފަސް ދުވަހެވެ.\nޔޫރަޕުގައި އެންމެ ހަލުއިކޮށް ބަލިފެތުރޭ އިޓަލީ، ސްޕޭން، ޖަރުމަން އަދި ފްރާންސްގެ ހާލަތަށް ބަދަލެއް އައިސްފައެއް ނުވެ އެވެ. އެ ހަތަރު ގައުމުން ޕޮޒިޓިވްވި މީހުންގެ އަދަދު 150،000 އަށް ވުރެ މައްޗަށް ވަނީ ޖެހިފަ އެވެ.\nޔޫރަޕުގެ ހާލަތު އަދިވެސް އެންމެ ގޯހީ އިޓަލީގަ އެވެ. އެ ގައުމުގެ ސިވިލް ޕްރޮޓެކްޝަން ޑިޕާޓްމަންޓުގެ ވެރިޔާ އެންޖެލޯ ބޮރެއްލީ ކޮންމެ ދުވަހަކު ބާއްވާ ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ވިދާޅުވީ ވޭތުވެދިޔަ 24 ގަޑިއިރުތެރޭ 5،249 މީހުން އަލަށް ޕޮޒިޓިވްވެ 743 މީހުން މަރުވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އިޓަލީން ބަލި ޖެހޭ މީހުންނާއި މަރުވާ މީހުން ވޭތުވެދިޔަ ދެ ދުވަހު ދަށްވި ނަމަވެސް އިއްޔެ އަނެއްކާވެސް ވަނީ މައްޗަށް ޖެހިފަ އެވެ. އިޓަލީން ހޮނިހިރު ދުވަހު 793 މީހުން މަރުވި ނަމަވެސް އާދިއްތަ ދުވަހު 650 މީހުން މަރުވިއިރު ހޯމަ ދުވަހު މަރުވީ 605 މީހުންނެވެ. އިޓަލީން ފެބްރުއަރީ 21 ވަނަ ދުވަހު ފުރަތަމަ މީހާ މަރުވި ފަހުން މިހާތަނަށް ވަނީ 6،820 މީހުން މަރުވެ 69،176 މީހުން ޕޮޒިޓިވްވެފަ އެވެ.\nއިޓަލީ އަށް ފަހު ޔޫރަޕުން ދެން ހާލަތު އެންމެ ގޯހީ ސްޕޭނުގަ އެވެ. އެ ގައުމުން 42،058 މީހުންނަށް ކޮވިޑް-19 ޖެހިފައިވާ އިރު 2،991 މީހުން ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. ސްޕޭނުން ޕޮޒިޓިވްވި މީހުންގެ ތެރޭގައި 5،400 ހެލްތު ވޯކަރުން ވެސް ހިމެނެ އެވެ.\nފްރާންސް އިން ވަނީ ވޭތުވެދިޔަ 24 ގަޑިއިރު ތެރޭ 240 މީހުން މަރުވެ އެ ގައުމުން މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު 1،100 އަށް އަރައިފަ އެވެ. ކޮވިޑް-19 ގައި 1،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން މަރުވެފައި ވަނީ ޗައިނާ، އިޓަލީ، ސްޕޭން، ފްރާންސް، އީރާން އަދި އިޓަލީންނެވެ. ފްރާންސް އިން ޕޮޒިޓިވްވި މީހުންގެ އަދަދު ވަނީ 22،304 އަށް އަރައިފަ އެވެ.\nޖަރުމަނުން ވޭތުވެދިޔަ 24 ގަޑިއިރު ތެރޭ ވަނީ 4،764 މީހުން ޕޮޒިޓިވްވެފަ އެވެ. ޖަރުމަނުން ޕޮޒިޓިވްވި މީހުންގެ އަދަދަކީ 32،991 އެވެ. ޖަރުމަނުން މަރުވީ 159 މީހުންނެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ސްޕެއިން އިޓަލީ ފްރާންސް ޔޫރަޕް\nކޮވިޑް-19:ޕޮޒިޓިވްވި މީހުން 13 ދުވަހުން މިލިއަނެއް\nކޮވިޑް-19: މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު 100000 އަށް\nކޮވިޑް-19: މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު 20،000 އަށް


MDP Ge Vaudhu - Enmenah Ves Ufalaai Majalugai Ulheveyne - Vaguthu\nއެމްޑީޕީގެ ވައުދު - އެންމެނަށް އުފަލާއި މަޖަލުގައި އުޅެވޭނެ\nއެންމެނަށް އުފަލާއި މަޖަލުގައި އުޅެވޭނެ ސިޔާސަތެއް އެމްޑީޕީގެ މެނިފެސްޓޯގައި ހިމަނައިފިއެވެ.\nމިއަހަރު އޮންނަ ރިޔާސީ އިންތިހާބަށް އެމްޑީޕީން އެކުލަވާލި މެނިފެސްޓޯގައި ވާ މި ސިޔާސަތުގެ ދަށުން މަޖާކޮށް ކުޅިވަރު ކުޅެ މުނިފޫހިފިލވުމުގެ ފުރުސަތު އެންމެނަށް ހޯދައިދެވޭނެއެވެ. އަދި ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ އެންމެނަަށް ބޭނުން ކުރެވޭނެ ގޮތަށް މަޖާ ކުރުމާއި މުނިފޫހި ފިލުވުމަށް ތަންތަން ފަރުމާކުރެވޭނެއެވެ.\nއެމްޑީޕީއިން 2013 ވަނަ އަހަރު ހުށައެޅި މެނިފެސްޓޯގައި ވެސް ވަނީ ބިރަކާއި ނުލައި މަޖާކުރުމުގެ ސިޔާސަތެއް ކަނޑައަޅާފައެވެ. އެ ފަހަރު އެތަށްބައެއްގެ ފާޑުކިޔުން މި ސިޔާސަތަށް އަމާޒުވިއިރު ވެރިކަން ކުރާ ޕީޕީއެމްއިން ބުނީ ބިރަކާއި ނުލައި މަޖާކުރުމުގެ ސިޔާސަތުގެ މަގުސަދަކީ މަސްތުވާތަކެތީގެ އަވައިގައި ޖެހިފައިވާ މީހުންގެ ވޯޓު ހޯދުން ކަމަށް ވެދާނެ ކަމަށެވެ.\nބިރަކާއި ނުލައި މަޖާކުރުން މި ނަމުގައި އޭރު ކަނޑައެޅި ސިޔާސަތުތައް އެކުލަވާލައި އެމްޑީޕީންގެ އެކި ފަރާތްތަކުން ވާހަކަ ދައްކަމުން ގެންދިޔައީ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ މީހުންނަށް ހިތްވަރު ލިބޭގޮތަށް ކަމަށް ގިނަ ފަރާތްތަކުން ދިޔައީ ބުނަމުންނެވެ.\n122 ސަފުހާގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ އެމްޑީޕީގެ 2018 ވަނަ އަހަރުގެ މެނިފެސްޓޯގެ މައިގަނޑު ފަސްކަމެއް ވާއިރު މެނިފެސްޓޯގައި ހިމެނޭ މައިގަނޑު ފުރަތަމަ ބަޔަކީ، ޖަޒީރާ ދިރިއުޅުން، އޭގެތެރޭގައި ހިމެނެނީ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމު ފުރިހަމަކޮށް ކައުންސިލުތަކާއި ރައްޔިތުން ބާރުވެރިކުރުވުމެވެ.\nދެވަނަ ބަޔަކީ ނޫ އިގްތިސާދު. އޭގެތެރޭގައި ހިމެނެނީ ސީދާ ރައްޔިތު މީހާގެ އާއްމުދަނީ އިތުރު ކުރުން އަދި ތިން ވަނަ ބަޔަކީ ޖަޒީރާ ދިވެހި އާއިލާ، ނުވަތަ ފަހުރުވެރި އާއިލާ އޭގައި ހިމެނެނީ އަންހެނުން ބާރުވެރި ކުރުމާއި ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތި ކުރުމެވެ.\nމެނިފެސްޓޯގެ ހަތަރުވަނަ ބަޔަކީ އޯގާތެރި ސަރުކާރު. ހަމަހަމަ ފުރިސަތު ހޯދައިދީ، ހައްގު މަންފާ ހޯދައިދީ، ކޮންމެ ކުއްޖަކަށް ފޮއްޓެއް. މައިމީހާ ވިހެއުމުން ހަ މަސް ދުވަހުގެ ޗުއްޓީ މުސާރައާއެކު ދިނުމެވެ.އަދި ފަސް ވަނަ ބަޔަކީ އިންސާފު. ހައްގުތައް ކަށަވަރުކޮށްދީ ދޮޅު އަހަރުގެ ސަރުކާރަކަށް މިސަރުކާރު ވާން ޖެހޭ. އަދި ކޯލިޝަންތަކަށް ގާނޫނީ ހައިސިއްޔަތުދީ. ވެރިކަން އޮމާންކަމާއެކު މަޖިލީހުން ބަދަލުވާނެ ގޮތަށް ހަމަޖެއްސުން. އިންސާފު ގާއިމުކޮށްދޭނެ ނާއިންސާފިުން ކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް އިންސާފު ހޯދައިދިނުމެވެ.\nމެނިފެސްޓޯ ޓީމްއަކީ "ޖަޒީރާ ރާއްޖެ". އެއީ ރައީސް ނަޝީދު ކެމްޕެއިންގައި ބޭނުންފުޅު ކުރެއްވި ތީމްއެވެ.\nޖުލައި 2, 2018 - 11:09\nބޭނުމެއްނެއް ތިޔަބައެއްގެހިމާޔަތެއް ދިވެހިންބޭނުންވަނީ ތަރައްގީ ރައީސްޔާމިންއާއެއްކޮން 2018ރައީސްޔާމިންޢިންޝާﷲ\nޖުލައި 2, 2018 - 11:14\n"އުފަލާމަޖަލުގައި" މިއީ މުސްލިމުންނަށް ރަގަޅު ޝިއާރެއްނޫން.\nޖުލައި 2, 2018 - 11:40\n2018 މެނިފެސްޓޯގައިވާ ފޮށީގައި މިފަހަރުވާނީޑޯ ކިރުތަ ؟\nޖުލައި 2, 2018 - 11:49\nބަލަ އުފަލާއި މަޖަލުގައި އުޅެން ވައުދުވާއިރު ބިރެއް ވެސް ނަހައްދަވާތޯ؟ މީ އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢެއް. މިތާ އުޅެވޭނީ ދީނުގައި އަންގަވާފައިވާ ގޮތަށް. އުފާކޮށް މަޖާކުރާކަށް ނޫން މާތް ﷲ އަމުރުކުރައްވާފައި ވަނީ. ﷲ އަށް އަޅުކަންކޮށް އެދީން މަތިވެރިކުރުމަށް. އަދި ޙަލާލު ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކޮށް އަބުރުވެރިކަން މަތީ ދުނިޔެ ދޫކޮށް ދިއުމަށް ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އަހަރެމެން އެންމެނަށް ވަނީ އަންގަވާފަ. އެހެން ވީމާ އިބޫ އެއް ކަމަކު އެގޮތުގެ މަތިން ވަޢުދު ކުރައްވާ!\nޖުލައި 2, 2018 - 11:50\nއިބޫގެ ސަރުކާރުން ސިވިލްސާވެންޓުންނައްް ދެރަގޮތެއްނުހަދާނެބާ!\nޖުލައި 2, 2018 - 12:53\nމިހާެރުވެސް މިއުޅެނީ، ތިމަޖަލަކާހެދި ގޭގަ ނިދަން އޮންނަންވެސް ނުކެރިގެން، މިދުނިޔެޔަށް ކަލޭމެން ފޮނުވީ މަޖާކުރަންތަ، މަގޭވޯޓް ކަލޭމެންނަށް ޙަރާމް\nޖުލައި 2, 2018 - 13:36\nމަގޭވޯޓްވެސް އެމްޑީޕީ އަށް ހަރާމް އުފަލާ މަޖަލުގަ އެމްޑީޕީ މީހުން އުޅެންވީނު އަންނިރައީސް އާއި އިބޫ ރައީސް ހިއްސާ ވާ ގޮތަށް ބަލަ އިސްލާމް ދީނަށް ވަށްބަހުން ފުރައްސާރަ ނުކޮށްބަލަ މިތިބަ އެއްއުރައިގަ ތިބި ދެ ރައީސުން.\nޖުލައި 2, 2018 - 13:53\nމީ ބިރުވެރި ވާހަކައެއް. އުފަލާމަޖަލުގައި އުޅުމަކީ އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅާ ކަމެއްނޫން. އުފަލާ މަޖަލުގައިި އެންމެން އުޅުމަކީ ކިރިސްޓިއަނުންގެ އަގީދާ.\nޖުލައި 2, 2018 - 14:57\nމާޒީވެ ދިޔަ އެމްޑީޕީގެ ވެރިކަމުގައި ހަމަ ޔަގީނުން ވެސް އަހަރެންނަށް ލިބުނީ ބޮޑު ހިތްދަތިކަމެއް. ސިއްހީ ދާއިރާ ޕްރައިވެޓައިޒްކޮށް ފިރިމީހާގެ ވަޒީފާ ގެއްލުމމުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑު މެން ޖެހުނީ ދަރިންކޮޅު ގޮވައިގެން ރަށުން އަތޮޅުން ބޭރުވާން. ޢެވަރުންވެސް އަދި ފުދުނީއެއް ނޫން. ޑުވަސްކޮޅަކުން ސިވިލް ސާވެންޓުންގެ މުސާރަ ހަމައަށް ނުދީ ހިފަހައްޓާކުރި އަނިޔާ ދުވަހަކު ހަދާން ނުނެތޭނެ. 2008 ގަ ކަލޭމެންގެ ދަންތޫރައިގަޖެހި ވޯޓް ދިނަސް މިފަހަރު މަގޭ އާއިލާގެ ވޯޓް ﷲގެ އިރާދަފުޅާއި އެކު ރައީސް ޔާމީން ދެވަނަ ދައުރަކަށް.\nޖުލައި 2, 2018 - 15:17\nއެއީ ކްރިސްޓި އަނުންނާއި ދީން ގަބޫލު ނުކުރާމީހުން ރާއްޖޭގައި އުޅޭތީ އެމީހުންނައް މިނިވަން ކަން ހޯދައިދިނުން. ފާޅުގައި އެމީހުން ބޭނުންވާގޮތައް ބިން ފަސާދަ ކުރަން ދިނުން\nޖުލައި 2, 2018 - 15:43\nދުނިޔެ ހިތަކަށް ލިބުނަސް އަބަދު އުފަލާ މަޖަލަކު ނޫޅެވޭނެ. ތިއީ ބޭކާރު ވާހަކައެއް!\n16 ގަޑިއިރު ކުރިން 18\n19 ގަޑިއިރު ކުރިން 27


Islaahu kurumugai ufaakuruvan iskan dhinun | Mihaaru\nމާލެ: ޖޫން 4، 2018- ރަމަޟާމަހުގެ ފުރަތަމަ ފަހުދިހައެއްގެ ފުރަތަމަ ދަމު ނަމާދުގައި ބައިވެރިވި މީހުން ނަމާދުކުރަނީ .---ފޮޓޯ: އަހުމަދު ނިޝާތު/މިހާރު\nއިސްލާހު ކުރުމުގައި އުފާކުރުވަން އިސްކަން ދިނުން\n19 ޖޫން 2020 - 12:26 1 comment\nއިސްލާމްދީނަކީ ކޮންމެ ކަމެއްގައިވެސް ވަޒަން ހިފަހައްޓާ ދީނެކެވެ. މިގޮތުން ދީނުގެ އެކިއެކި ހުކުމްތައް ބަޔާންކޮށް ވައުޒު ދިނުމުގައި ވެސް ވަޒަން ހިފަހައްޓަ އެވެ. އެހެންވެ ހިތްތަކަށް ބިރުވެރިކަން ވަންނަން ޖެހޭ ކަންކަމުގައާއި ހާލަތްތަކުގައި ބިރުވެރިކަން ވެއްދުމާ އެކު އެނޫން ކަންކަމާއި ހާލަތްތަކުގައި އުފާކުރުވުން އިސްކުރަން އިސްލާމްދީން ބާރު އަޅަ އެވެ. އަނަސްގެފާނުގެ ކިބައިން ރިވާ ވެގެންވާ ހަދީސެއްގައި ވެ އެވެ. "ތިޔަބައިމީހުން މީސްތަކުންނަށް ލުއިފަސޭހަ ކުރާށެވެ! ދަތި އުނދަގޫ ނުކުރާށެވެ! އަދި އުފާވެރި ޚަބަރު ދޭށެވެ! ނަފުރަތްތެރި ނުކުރުވާށެވެ!" މުޢާޛު ބުނު ޖަބަލް އާއި އަބޫމޫސަލް އަޝްޢަރީ ޔަމަނަށް ފޮނުއްވެވި ހިނދު ވެސް ކީރިތި ރަސޫލާ އެދެބޭފުޅުންނަށް ހަމަ މިވަސިއްޔަތް ކުރެއްވި އެވެ.\nދީން އުނގަންނައިދީ ވައުޒު ދިނުމުގައި އުފާ ކުރުވުމޭ ބުނާ ބަހުގެ މުރާދަކީ އުފާވެރި ކަމުގެ ޚަބަރުތައް ދިނުމެވެ. އެފަދަ ޚަބަރުތަކަކީ އޭގެ ސަބަބުން މާތްﷲ އާ މެދު އަޅުތަކުންގެ ހިތްތަކުގައި ލޯބި އުފެދި އަޅުކަން ކުރުމަށް ޝައުގުވެރިވެ ސީދާވެގެންވާ މަގުގައި ހުރުމަށް އެހީވެދޭ ޚަބަރުތަކެވެ. އެއީ އިންޒާރުގެ އިދިކޮޅެވެ. އެހެންނަމަވެސް މި ދެ ކަމަކީ ވެސް އިންސާނުން ތަރުބިޔަތު ކުރުމުގައި ހަމަ މުހިންމު ދެކަމެވެ. މިހެންވެ ނަބީންނާއި ރަސޫލުން ދީން އުނގަންނައި ދެއްވުމުގައި އުފާވެރި ޚަބަރު ދިނުމާ އެކު އިންޒާރު ވެސް ދެއްވި އެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަނީ އެބޭކަލުން މުބައްޝިރުންނާއި މުންޛިރުންގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވައިފަ އެވެ. ސަބަބަކީ އީމާންވެ ކިޔަމަންގަތް މީހުންނަށް އާޚިރަތުގައި ސުވަރުގޭގެ ނިއުމަތްތަކާއި ދުނިޔޭގައި އުފާވެރި ދިރިއުޅުން ލިބޭނެ ކަމުގެ އުފާވެރި ޚަބަރުތައް ދެއްވީތީ އެވެ. އަދި ކާފިރުވެ އުރެދުނު މީހުންނަށް ނަރަކައިގެ އަޒާބުތަކާއި ދުނިޔޭގެ ހަޔާތުގައި ވޭންދެނިކަން ހުރި ކަމުގެ އިންޒާރުތައް ދެއްވީތީ އެވެ.\nއިންސާނުން ތަރުބިޔަތު ކުރުމުގައި މިދެކަންތައް އެކީ ބޭނުންވިއަސް އިސްލާމީ ނަޒަރުން ބަލާއިރު މީގެ ތެރެއިން އަބަދުވެސް އިސްކަން ދޭން ޖެހެނީ އުފާވެރި ޚަބަރު ދިނުމަށެވެ. މީގެ އެއް ހެއްކަކީ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ނަބީންނާއި ރަސޫލުންގެ މިދެސިފަ އެކުގައި ބަޔާން ކުރާއިރު އަބަދުވެސް "މުންޛީރީން" ގެ ކުރިން "މުބައްޝިރީން" އަދި "ނަޛީރަން" ގެ ކުރިން "ބަޝީރަން" ނުވަތަ "މުބައްޝިރަން" އައިސްފައި ވުމެވެ. އަދި ނަބީންނާއި ރަސޫލުންވެސް އާންމު ހާލަތްތަކުގައި އިންޒާރަށް ވުރެ ކުރިން އުފާވެރި ޚަބަރު ދެއްވުމަށް އިސްކަން ދެއްވީތީ އެވެ. ވީމާ އިލްމުވެރިންނާއި މުދައްރިސުންނާއި ބެލެނިވެރިން ވެސް މި ވަސީލަތަށް އިސްކަން ދޭންވާނެ އެވެ.\nއުފާވެރި ޚަބަރު ދިނުމަށް އިސްކަން ދިނުން ފުރިހަމަ ވެގެން ދާނީ ނަފުރަތްތެރި ކުރުވާ ޒާތުގެ ވާހަކަތަކާއި ކަންކަމުން ދުރުހެލި ވެސް ވެގެންނެވެ. އުފާވެރި ޚަބަރު ދިނުމަށް ކީރިތި ރަސޫލާ، ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް، ވަސިއްޔަތް ކުރެއްވި ހިނދު ހަމައެކަނި އެހިސާބަށް ހުއްޓާ ނުލައްވައި އެއާ ވިދިގެން "ނަފުރަތު ނުކުރުވާށޭ" ހަދީސް ކުރެއްވުމުން ދޭހަވަނީ މީގެ މުހިންމު ކަމެވެ. ނަފްރަތު ނުކުރުވާށޭ ބުނާ ބަހުގެ މުރާދަކީ މާތްﷲ ގެ އަމުރުފުޅުތަކާ މެދު މީސްތަކުންގެ ހިތްތަކުގައި ނަފްރަތު އުފެދޭ ޒާތުގެ ވާހަކަތައް ދެއްކުމާއި ކަންކަން ކުރުމުން ދުރުހެލިވުމެވެ.\nއުފާވެރި ޚަބަރު ދިނުމަށް އިސްކަން ދިނުން ފުރިހަމަ ވެގެން ދާނީ ނަފުރަތްތެރި ކުރުވާ ޒާތުގެ ވާހަކަތަކާއި ކަންކަމުން ދުރުހެލި ވެސް ވެގެންނެވެ. އުފާވެރި ޚަބަރު ދިނުމަށް ކީރިތި ރަސޫލާ، ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް، ވަސިއްޔަތް ކުރެއްވި ހިނދު ހަމައެކަނި އެހިސާބަށް ހުއްޓާ ނުލައްވައި އެއާ ވިދިގެން "ނަފުރަތު ނުކުރުވާށޭ" ހަދީސް ކުރެއްވުމުން ދޭހަވަނީ މީގެ މުހިންމު ކަމެވެ. ނަފްރަތު ނުކުރުވާށޭ ބުނާ ބަހުގެ މުރާދަކީ މާތްﷲ ގެ އަމުރުފުޅުތަކާ މެދު މީސްތަކުންގެ ހިތްތަކުގައި ނަފްރަތު އުފެދޭ ޒާތުގެ ވާހަކަތައް ދެއްކުމާއި ކަންކަން ކުރުމުން ދުރުހެލިވުމެވެ. މިސާލަކަށް ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ނިއުމަތާއި ރަހުމަތުގެ ވާހަކަ ބަޔާން ކުރާ އާޔަތްތައް ހުއްޓައި އެއަށް އެއްވެސް ވަރަކަށް އިޝާރާތް ނުކޮށް އަބަދުވެސް އަޒާބާއި ވައީދުގެ ވާހަކަ ބަޔާން ކުރާ އާޔަތްތައް އެކަނި ބޭނުންކޮށްގެން މީސްތަކުންގެ ހިތްތަކަށް ބިރުވެރިކަން ވެއްދުމެވެ.\nމީގެ މާނައަކީ މިފަދަ އާޔަތްތަކުގެ ވާހަކަ ނުދައްކާށޭ އެއް ނޫނެވެ. އަދިކިއެއްތަ، އިންސާނުން ތަރުބިޔަތު ކުރުމުގައި ނުރަނގަޅު ސުލޫކުން ދުރުހެލި ކުރުވުމަށް ބިރު ދެއްކުމަކީ ނަފުސާނީ ގޮތުން ބަލާއިރުވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. އެކަމަކު ހަމައެކަނި ބިރު ދެއްކުން އޮންނަ ނަމަ ދެން އޭގެ ސަބަބުން ނަފުސާނީ ގޮތުން ނުތަނަވަސް ވުމަކީ ވެދާނެ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން މި ހާލަތުގައި ވަޒަން ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި އުފާވެރި ޚަބަރުތައް ދޭން ޖެހެ އެވެ. އެކަމަކު މިކަމުގައި ވެސް އަނެއްކޮޅުން ގޮސް ހައްދުފަހަނަޅައި ހިސާބަށް ގޮސްގެން ނުވާނެ އެވެ. އެހެނީ ހުސް އުފާވެރި ޚަބަރު ދިނުމަކީ އިސްލާމީ ގޮތެއް ކަމަށް ނުވުމެވެ. އަދި ނަފުސާނީ ގޮތުން ބަލާއިރުވެސް އެއީ ނަފްސު ފާސިދުވެ ނުބައި ސުލޫކާ މެދު އެއްވެސް ފަރުވާލެއް ނުބެހެއްޓުމަށް ނަފްސު ހޭނޭނެ ކަމެކެވެ. ވީމާ ދެބައި ހަމަހަމަ ކުރަން ޖެހޭނެ އެވެ. އެކަމަކު އަބަދުވެސް ވީވަރަކުން އުފާވެރި ޚަބަރު ދިނުމަށް އިސްކަން ދޭން ޖެހޭނެ އެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް އަލަށް އިސްލާމްވާ މީހުންނާއި ނުބައި ތަރުބިޔަތެއްގެ ސަބަބުން ދީނާ ވަރަށް ބޮޑަށް ދުރުވެފައިވާ މީހުން އަލުން އަނބުރާ ދީނާ ގާތް ކުރުވުމުގަ އެވެ.\nއުފާވެރި ޚަބަރުދީ ބިރުނުގަންނަވާށޭ ބުނުމުން މީގެ މާނަ އޮޅުވާލައިގެން ވެސް ނުވާނެ އެވެ. މިގޮތުން ކަށްވަޅާއި ނަރަކައިގެ އަޒާބުގެ ވާހަކަ ދެއްކުން ހުއްޓާލައިގެން ނުވާނެ އެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ މަންހަޖަކީ އެ ވާހަކަތައް ހުއްޓާލުމެއް ނޫނެވެ. އެވާހަކަތައް ބަޔާން ކުރުމެވެ. އެކަމަކު އެ ވާހަކަތަކުގެ ކުރިން އުފާވެރި ޚަބަރު ގެނެސްދިނުމެވެ. އުފާވެރި ޚަބަރަށް އިސްކަން ދިނުމެވެ.\nކީރިތި ރަސޫލާގެ ހަދީސް ގައިވާ "ނަފްރަތު ނުކުރުވާށޭ!" މިލަފުޒު ޝަރަހަ ކުރައްވަމުން އަލްއައްލާމާ އަލްޢައިނީ ވިދާޅުވަނީ ނަފްރަތު ނުކުރުވުމަކީ ބިރުވެރިކަމުގެ ވާހަކަތަކާއި ވައީދުގެ ބަސްފުޅުތައް ބަޔާން ކުރުމުގައި ނަފްރަތު ނުކުރުވުން ކަމަށެވެ. މިގޮތުން އަލަށް އިސްލާމްވާ މީހުންނާއި ބާލިޣުވާން ކައިރިވެފައިވާ ކުޑަކުދިންނާއި ކުށެއް ކުރެވިގެން ތައުބާވެފައިވާ މީހުންނާ މެދު ބިރުދެއްކުމުގެ ގޮތް ދޫކޮށްލައި އޯގާތެރި ކަމާ އެކު ތަފާތު ވައްތަރުގެ އަޅުކަންތަކަށް މަޑުމަޑުން ފިޔަވަޅަކުން ފިޔަވަޅަކުން ހާނުވަމުން ގެންދާ ނަމަ އެފަދަ މީހުން ފަސޭހަ ކަމާ އެކު ހެޔޮމަގަށް ގެނެސް އަޅުކަންތަކަށް އާދަ ކުރުވޭނެ އެވެ. އެކަމަކު އޭގެ ބަދަލުގައި އަބަދު ވެސް ބިރުދައްކައި ހަރުކަށި އުސޫލު ބޭނުން ކުރާނަމަ ހެޔޮމަގަށް ގެނުވަން އުނދަގޫވާނެ އެވެ. ނުވަތަ ހެޔޮމަގަށް ގަދަކަމުން ގެނެވުނަސް އެގޮތުގައި ދަމަހައްޓަން އުނދަގޫވާނެ އެވެ.\nވީމާ ބިރުދެއްކުމުގެ ގޮތަށް ވުރެ ލޯތްބާއި އިހުތިރާމާ އެކު މަޑުމަޑުން ފިޔަވަޅަކުން ފިޔަވަޅަކުން ގެންދިއުމަށް އިސްކަންދޭން ވާނެ އެވެ. އަދި އުފާވެރި ޚަބަރުދީ ބިރުނުގަންނަވާށޭ ބުނުމުން މީގެ މާނަ އޮޅުވާލައިގެން ވެސް ނުވާނެ އެވެ. މިގޮތުން ކަށްވަޅާއި ނަރަކައިގެ އަޒާބުގެ ވާހަކަ ދެއްކުން ހުއްޓާލައިގެން ނުވާނެ އެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ މަންހަޖަކީ އެ ވާހަކަތައް ހުއްޓާލުމެއް ނޫނެވެ. އެވާހަކަތައް ބަޔާން ކުރުމެވެ. އެކަމަކު އެ ވާހަކަތަކުގެ ކުރިން އުފާވެރި ޚަބަރު ގެނެސްދިނުމެވެ. އުފާވެރި ޚަބަރަށް އިސްކަން ދިނުމެވެ. ވީމާ މީހުން ދީނާ މެދު ނަފުރަތު ނުކުރުވާށޭ ބުނާއިރަށް މަލާމާތް ކުރުމުގެ ގޮތުން "އެހެންވިއްޔާ ކުދިންނަށް ނަފްސާނީ ބަލިޖެހިދާނެތީ ނަރަކައިގެ ވާހަކަ ނުދައްކާ ތިބެންވީހޭ" ފަދަ އިބާރާތް ތައް ބޭނުން ކުރުމަކީ އުފާވެރި ޚަބަރުދޭށޭ ބުނާ ބަހުގެ މާނަ އޮޅުވާލުމެވެ. އުފާވެރި ޚަބަރު ދޭށޭ ބުނަނީ އަބަދުވެސް އެކަމަށް އިސްކަން ދިނުމަށެވެ. ކިރިޔާވެސް މީހެއްގެ ހިތަށް ނަފުރަތެއް ނުވައްދައި ސަލާމަތް ވެވެން އޮތިއްޔާ އެކަން ދޫކޮށް އުފާވެރި ޚަބަރު ދިނުމަށް އިސްކަން ދިނުމަށެވެ.


(26 ޖޫން 2019 އާ ގުޅޭ)\n"ނޭގެންޏާ ދަސްކުރަންވެސް ވާނެއެއްނު، މިހާރު ތީވެސް މިކުއްޖާގެ މަންމައެކޭ........." މޫމިނާ ޒާރާގެ އަތަށް ކުޑަކުއްޖާ ލާދިނެވެ.\n"ތެދެއް ޒާ.......މިއަދުން ފެށިގެން މީ އަހަރުމެން ދެމީހުންގެ ދަރިއެއް، އަޅެ ޒާ ބުނެބަލަ ކާކާތަ ވައްތަރީ" މަންހާ ހިނިއައިސްފައި ވާހަކަދެއްކިއެވެ. ޒާރާ މަންހާއަށް ބަލާލީ ވަރަށްވެސް ފުންނަޒަރަކުންނެވެ. މަންހާއަށް އޭނަގެ ހިތުގައި އަޅަމުން އެވަގުތު ދިޔަ ވޭނާ ކުރަމުންދިޔަ ހިތްދަތި އަސަރުތައް އެނގޭނެނަމައޭ ޒާރާ ހިތަށް އަރަމުންދިޔައެވެ. ނޫނީ މަންހާ ގަސްދުގަ ދާއިންގެ ކުރިމަތީ ގޮތްދައްކަނީބާއޭ ޒާރާ ހިތަށް އަރަމުންދިޔައެވެ. އޭނަގެ އަތުގެ ތެރޭ ލޯމަރާލައިގެން މުއްކަވާލެވިފައިވާ އަތް އަނގައިގައި ޖައްސާލައިގެން އެތުއްތުކުއްޖާ އޮތްތަން ބަލާލިއެވެ.\n"ދާއިންގެ ކުއްޖެއް ވައްތަރުވާނީ އޭނަ އާއެއްނު، ނޫނީ އޭނަގެ މަންމަ އާއިއެއްނު" ޒާރާ އިރުކޮޅަކު ހުރުމަށްފަހު ބުނެލިއެވެ. އަދި ގިނައިރުތަކެއް ނުކޮށް ޒާރާ އަވަސް އަވަހަށް މޫމިނާއަށް އެކުޑަދަރިފުޅު ދިއްކޮއްލައިފިއެވެ.\n"މަންމާ، ހިނގާ ދާން......." ޒާރާ މަންހާގެ އެނދާއި ފުރަގަސްދީގެން ހުރެ ބުނެލިއެވެ. ދާއިން ހުރީ ޒާރާއަށް ބަލަހައްޓައިގެން ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭގިފައެވެ. ޒާރަގެ ފަރާތުން ފެންނަ ހަރަކާތްތަކުން އޭނަ ހުރީ ހިތްހަމަނުޖެހިފަ ކަމެއް ނޫނީ އެހެން ކަމެއް ވެފަކަމެއް ނޭގެއެވެ. ޔަގީނުންވެސް ތަފާތުތަކެއް ޒާރާއަށް އައިސްފިއެވެ.\n"ހާދަ އަވަހަށް، ޒާރާ މަޑުކޮއްނުލާނަންތަ.........އާދެބަލަ މިތާ ވާހަކަ ދައްކާލަން މަޑުކޮއްލަން، ދެން އާދެވުނު ފަހަރު އެހާއަވަހަށް ދާއެއްޗެއް ނޫން، އަހަރެންވެސް ވަރަށް ފޫހިވެފަ މިއޮންނަނީ........ގެއަށް ދާންބޭނުންވަނީ، އެކަމަކު ޑޮކްޓަރުން ފޮނުވާލީމަތާ ގެއަށް ދެވޭނީ............" މަންހާ ޒާރާއަށް ގޮވާލަމުން ބުނެލިއެވެ.\n"މަންމާ، ކުރިންވެސް އަޅުގަނޑު ބުނިންދޯ ބޮލުގަ ރިއްސާވާހަކަ، އަރާމުކޮއްލަން ބޭނުންވަނީ........ދާއިން ހުންނާނެ އެއްނު އޭނަގެ ގާތުގައި" ޒާރާ މިހެން ބުނެލަމުން އެތަނުން ނުކުންނަން ހިނގައިގަތެވެ. އެހިނދު ދާއިން އޭނަގެ ފަހަތުން ދިޔައެވެ.\n"ޒާރާ، ކިހިނެއްތަވީ؟ ވަރަށް ބޮޑަށް ބޮލުގަ ރިއްސަނީތަ" ދޮރުން ނުކުތް ޒާރާގެ އަތުގައި ހިފަމުން ދާއިން ބުނެލިއެވެ. އޭރު ބޭރުގައި މަޑުކޮއްލައިގެން ވާހަކައިގައި ތިބި ޒައުލް އާއި ޖޫން އާއި ޖެނީއަށް މިމަންޒަރު ފެނުނެވެ. އެކަން އެނގި ދާއިން ޒާރާގެ އަތުން ދޫކޮއްލިއެވެ.\n"ހޫމް، ވަރަށް ބޮޑަށް ރިއްސަނީ، ދާއިން އަންނަންވީނު އަހަންނާއިއެކު ގެއަށް، މަންމަ ހުންނާނެއެއްނު މިކޮޅުގަ.........އަނެއްކާ އޭނަގެ އާއިލާ މީހުންވެސް އެބަތިއްބެއްނު.........." ޒާރާ ނިތުގައި އަތްހާކާލާފައި ބުނެލިއެވެ.\nޒާރާ ބުނި އެއްޗެކުން އިރުކޮޅަކު ވިސްނާލަން ދާއިންއަށް ޖެހުނެވެ. ބޮލުގައި އަތްހާކާލުމަށްފަހު ޒާރާގެ އަތުގައި ހިފައިގެން ހިނގައިގަތެވެ. މަންހާގެ އާއިލާގެ މެންބަރުންނާއި ޒައުލް އާއިވެސް ދުރަށްދެވުމުން ދާއިން ޒާރާ އާއި ވާހަކަދައްކަންފެށިއެވެ.\n"ޒާ، އަހަރެން ނުދާކަށް ނޫޅެން، އެކަމަކު ކުރިންވެސް އަހަރެން ބުނިންދޯ މިކޮޅުގެ ކަންތައްތައް ބަލަހައްޓަން އަހަރެން ހުންނަން ޖެހޭނެ ވާހަކަ، ރަނގަޅު، މަންހާގެ އާއިލާ ކުދިން އެބައުޅޭ، އެހެންވިޔަސް އަހަރެން ނުވާނެއެއްނު އެމީހުން ކޮއްދޭނެކަމަށް ހުރެގެން، މީ އަހަރެންގެ މަސްޢޫލިއްޔަތެއްނު، އަހަރެންގެ ޒިންމާއެއް.........ގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ މަންހާ ގެއަށް ފޮނުވާލާނެ، އޭރުން އަހަރެންގެ ހުރިހާ ވަގުތެއް ޒާރާއަށް ހުސްކޮށްލަ ދޭނަން........އެގޮތް އެންމެ ރަނގަޅުތަ" ދާއިން ޒާރާގެ އުނަގަނޑުގައި ހިފަހައްޓާލައިގެން ހުރެ ހިނގަމުން ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\n"އަހަރެންގެ ހާލުވަކި ދެކޭނީ ކާކު، އަހަރެންވެސް ކަމަކު އެދެން ހުރީ ހަމައެކަނި ދާންއެއްނު......." ޒާރާ ޝަކުވާގެ ރާގެއްގައި ބުނެލިއެވެ.\n"ޒާ، މިކަން އިޝޫއަކަށް ހަދަން ނޫޅެބަލަ.......އަހަރެން މިބުނަނީނު ދެވެން އޮތްނަމަ ދާނަމޭ، އެކަމަކު މަންހާ އާއި ބޭބީ އެހެންބައެއްގެ އަތްމައްޗަށް ދޫކޮއްލާފަ އަހަންނަކަށް ނުދެވޭނެ، ޕްލީޒް ޒާ، އަންޑަސްޓޭންޑް ވެބަލަ.....މިކަހަލަ ވަގުތެއްގަ ޒާރާ ވިސްނަންވާނެ އެހެންމީހުންނަށްވުރެވެސް ބޮޑަށް، މީ އަހަރުމެން ދެމީހުންގެ ދިރިއުޅުމާވެސް ގުޅިފައިވާ ކަމެއް، މަންހާގެ ކަންތައް ބެލެހެއްޓުމުގައި އަހަރުމެން ދެމީހުންވެސް އެއްބާރުލާން ޖެހޭނެ..........އަހަންނަށް އެނގޭ މިވަގުތު ޒާރާވެސް ބޭނުންވަނީ އަހަންނާއިއެކު އެކަނިވެލަންކަން، އެހެންވިޔަސް ވަގުތާ ހާލަތު އެކަމަށް ތަނެއްނުދޭ، ހަމަ ކުޑަކުޑަ އިންތިޒާރަކަށް އަހަރެން މިއެދެނީ" ދާއިން ޒަރާއަށް ބުނެލިއެވެ.\n"ޒާ....ލޯބީ.......ކީއްވެތަ އެއްޗެއް ނުބުނީ، ތިހެން ހުރީމަ އަހަންނަށް ހީވާނީ ޒާ އަހަރެންދެކެ ހިތްހަމަނުޖެހިފައި ހުންނަހެން..........." ދާއިން އެނބުރި މަންހާގެ ކޮޓަރި އާއި ދިމާލަށް ހިނގައިގަންނަމުން މިހެން ބުނެލިއެވެ. ޒާރާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުބުނެ އިސްޖަހާލައިގެން ހުރެ ދާއިން އާއިއެކު ހިނގަމުން ދިޔައެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެގޮތެއް ދާއިންއަށް ކަމަކު ނުދިޔައެވެ. ކޮންމެވެސް ޖަވާބެއް ޒާރާގެ ފަރާތުން އޭނަ ބޭނުންވެއެވެ.\n"ހިތްހަމަ ނުޖެހިފައެއްނޫން، އަހަރެން މަންމަ އާއިއެކު ގެއަށް ހިނގައިދާނަން........އެހެންވިޔަސް އަހަރެން ދާއިންއަށް އިންތިޒާރުކުރާނަން" ޒާރާ މަޑުމަޑުން މިހެން ބުނެލިއިރުވެސް ހުރީ އިސްޖަހާލައިގެންނެވެ. ދާއިން ޒާރާ ގޮވައިގެން މަންހާ އޮތް ކޮޓަރިއަށް ވަނެވެ.\n"ދަރިފުޅު ގެއަށް ދާން ބޭނުންވަނީތަ؟" ހިނިއައިސްފައި މަންހާގެ ގާތުގައި އިން މޫމިނާއަށް އެކޮޓަރިއަށް ވަދެގެން އައި ޒާރާ އާއި ދާއިން ފެނުމުން ބުނެލިއެވެ.\n"އަޅުގަނޑު ބޮލުގަ ރިއްސާތީ އެހެންވެ" ޒާރާ އަނެއްކާވެސް ބުނެލިއެވެ. ހަގީގަތުގައި އޭނަގެ ބޮލުގަ ރިއްސަންފެށީ އެކޮޓަރިއަށް ވަތްފަހުންނެވެ. މަންހާ ފެނުމުންނެވެ. ދާއިން އާއި އެހެންމީހުން މަންހާގެ ވަށައިގެން އުޅޭ މަންޒަރު ފެނުމުންނެވެ.\n"ދާއިން، ދަރިފުޅު ދާންވީނު ޒާރާ ގޮވައިގެން، މަންމަ މަޑުކޮއްލަ ފާނަން" މޫމިނާ ދާއިންއަށް ބަލާލަމުން ބުނެލިއެވެ. އެހިނދު ޒާރާއަށްވެސް ދާއިންއަށް ބަލާލެވުނީ މޫމިނާ އެހެން ބުނުމުން ހިތުގައި އުފެދުނު ކުޑަނަމަވެސް އުއްމީދާއެކުއެވެ.\n"ނޫން، މަންމާ.....އަޅުގަނޑު ގެއަށް ދާނަމޭ، މަންހާ ދޫކޮއްލީމަ އޭނަ ގޮވައިގެން ދާނަން، މިވަގުތު ހޮސްޕިޓަލުގައި ހުރުން މާމުހިންމު، އަނެއްކާ މަންމަ އެހާ ގިނައިރު ކިހިނެއް މިހަކަލަ ތަނެއްގަ އިންނާނީކީ......ޒާރާ އަރާމުކޮއްލަނިކޮށް ބޮލުގެ ރިހުން ކެނޑިދާނެ، މަންމަ ދާންވީނު ޒާރާ އާއިއެކު" ދާއިން ކުރިއަށް ޖެހިލަމުން ބުނެލިއެވެ. މޫމިނާ ބޯޖަހާލަމުން ޒާރާ އާއިއެކު ނުކުތެވެ. މަންހާ ސުވާލުން ފުރިގެންވި ފަދަ ގޮތަކަށް ޒާރާގެ ހަރަކާތްތަކަށް ބަލަހައްޓައިގެން އޮތެވެ. އެހާބޮޑު ބަދަލެއް އައީތީ ހައިރާންވެފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެވާހަކަ ދައްކަން ނުކުރިފަވެސްމެއެވެ.\nދާއިންގެ ފަރާތުން އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ އަޅާލުމާއި ލޯތްބާއި އޯގާތެރިކަން ފެނި އެކަން އިޙްސާސް ކޮއްލުމަށް ލިބިދާނެއޭ މަންހާ މީގެ ކުރިން ހީވެސް ނުކުރެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އާލަމްތަކުގެ ވެރި ރަސްކަލާނގެ ހުރިހާ ކަމަކަށް ކުޅަދުންވަންތަ ވެގެންވެއެވެ. މިންވަރުފުޅުގެ ފުރިހަމަކަން ނިކަން ދެކެބަލާށެވެ. މިއަދު އޭނައަކީ ދާއިންގެ އަންބެއްގެ މަގާމުގެ އިތުރުން ދާއިންގެ ދަރިފުޅުގެ މަންމަވެސް މެއެވެ. ހަތަރު ދުވަހަށްފަހު މަންހާ ގެއަށް ފޮނުވާލީ ދަރިފުޅާއި އޭނަވަނީ ފުރިހަމަ ދުޅަހެޔޮ ޞިއްޙައްތެއްގައިކަން ޑޮކްޓަރުން ޔަގީން ކުރުމަށްފަހުއެވެ. ހޮސްޕިޓަލުން ގެއަށް އައީ މަންހާ ދާއިންމެންގެއަށް ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅު އަޅާލިއިރު އެދެމަފިރިންގެ ދަރިފުޅު ދާއިންގެ އަތުގެތެރޭގައި ނިދިފައި އޮތެވެ. ދާއިންގެ ސަމާލުކަން އަތުގައި އޮތް ކުޑަދަރިފުޅަށް ދެވިފައިވިޔަސް މަންހާއަށް ދެމުންދިޔަ ސަމާލުކަންވެސް ކުޑައެއްނޫނެވެ. އެތެރެއަށް ވަކިވަރަކަށް ވަދެވުމާއިއެކު އެމީހުންގެ ފަހަތުން އާމޯސް ވަނީ ބޭބީގެ ވަށިގަނޑާއި މަންހާ ހޮސްޕިޓަލުގައި ބޭނުންކުރުމަށް ގޭން ގެންދިޔަ ބައެއް ސާމާނުތައް ހިފައިގެންނެވެ.\n"މަންހާގެ އެޕާރޓްމެންޓަށް........" ލިފްޓަށް އެރި ދާއިން އާމޯސްއަށް ބުނެލިއެވެ.\n"އެކަމަކު އޭރުން، މަންމަމެން ކައިރިއަކަށްނު ދާންވާނީ އެންމެ ފުރަތަމަ" މަންހާ ހައިރާންވެފައި ބުނެލިއެވެ.\n"ދާނަމޭ، މަންހާ އަދި އެއްކޮށް ތެދުވެ އުޅޭކަށް ފިޓެއްނޫނެއްނު، މަންމަމެން އަންނާނެ މަން ކައިރިއަށް، ރަނގަޅުވީމަ ދަރިފުޅު ގޮވައިގެން ތިރިއަށް ދާނީ" ދާއިން ވިސްނާދޭފަދަ ގޮތަކަށް އޯގާތެރިކަމާއިއެކު ދަރިފުޅު އުރާލައިގެން ހުރި އަތްނޫން އަނެއް އަތުން މަންހާ ގާތްކޮއްލާފައި ބުނެލިއެވެ. މަންހާ ހޫން ލައްވާލަމުން ދާއިން އާއި ގާތްވެލިއެވެ.\n"ސަޕްރައިޒް........." މަންހާގެ އެޕާރޓްމެންޓް ހުޅުވާލި ތަނާހެން އެތަށް ބައެއްގެ އަޑު އެދެމަފިރިންނަށް އިވިގެން ދިޔައެވެ. މަންހާ ހިނިއައިސްގެންގޮސް ދެލޯބޮޑުވެފައި ހުއްޓެވެ. ހަމަ އެވަގުތު ނިދިފައި އޮތް ކުޑަދަރިފުޅު ސިހި ރޯންފެށިއަޑުއިވިގެން ދިޔައެވެ. އެންމެންގެ އަޑުތަށް ކަނޑައިގެން ދިޔައީ އެހެންވެއެވެ.\n"ސަޕްރައިޒް މަން" ދާއިން މަންހާގެ ކަންފަތްކައިރީ މަޑުމަޑުން މިހެން ބުނެލާފައި ކޯތާފަތުގައި ސިއްރުން ބޮސްދިނެވެ. މަންހާގެ ކޯތާފަތް ނޭފަތާއިއެކު ޖަންބުކުލަ އަރައިގެންދިޔައެވެ. ދާއިންގެ އޮފީހުގެ ހުރިހާ މުވައްޒަފުން އެ އެޕާރޓްމެންޓުގައި ތިއްބެވެ. އެންމެ ކުރީ ސަފުގައި މޫމިނާ އާއި ކާއިލް އާއި އަލީޝާ ތިއްބެވެ. ދާއިންގެ އަތުގައިއޮތް ދަރިފުޅު މޫމިނާ އުރާލާފައި ނާނާ ކިޔާލިއެވެ. ހުރިހާ އެންމެން އެކުޑަކުއްޖާފުޅު ވަށައިލިއެވެ. ކޮންމެ މީހެއްގެ ދުލުން އެތަށް ތައުރީފަކާއި ލޯތްބާއި ހެޔޮދުޢާ އަޑުއިވިގެން ދިޔައެވެ.\n"މަން، ވެލްކަމް ހޯމް......." އަލީޝާ އައިސް މަންހާގެ ގައިގާ މަޑުމަޑުން ބައްދާލިއެވެ. އަދި އޭނަގެ އަތުގައި އޮތް ހަދިޔާ މަންހާއަށް ދިއްކޮއްލިއެވެ. ދާއިންގެ އޮފީހުގެ ކޮންމެ މުވައްޒަފެއްގެ އަތުން ހަދިޔާއެއް ލިބުނެވެ.\n"ދާއިން އަށް އެނގިގެން ވީކަމެއްދޯ މީ" އަލީޝާ މޫމިނާގެ ގާތަށް ދިއުމުން މަންހާ ދާއިންއަށް ބަލާލާފައި ބުނެލިއެވެ. ދާއިން ލުއިގޮތަކަށް ހީލާފައި އިސްތަށިގަނޑުގައި އަތް ހާކާލަމުން ބޯޖަހާލީ އެއްބަސްވުމުގެ ގޮތުންނެވެ.\n"ތެންކިއު......." މަންހާ ލޯބިވެތި ހިނިތުންވުމަކާއިއެކު ބުނެލިއެވެ. އަދި ދާއިންގެ އެހީގައި ނިދާ ކޮޓަރިއަށް ދިއުމަށް އުޅުނެވެ. ގިނައިރުތަކެއް ނުވެ ދާއިންގެ މުވައްޒަފުންވެސް އެމީހުންގެ މަސައްކަތަށް އެނބުރި ދިއުމަށް ދާއިން އެދުނެވެ. އަދި ކާއިލް ގާތު ހުރިހާ ކަމެއް ބަލަހައްޓާދިނުމަށް އެދުނެވެ. އެހެނީ ދާއިން އޮފީހަށް ނުކުންނާނީ އަދި ދެދުވަސް ފަހުންކަމުގައި އޭނަ ބުނެފައިވާތީއެވެ. ނަމަވެސް މުހިއްމު ކަމެއް ޖެހިޖެއްޔާ އަބަދުވެސް އޭނައަށް ގުޅާފަ ނޫނީ އެއްވެސް ކަމެއް ނުނިންމުމަށް އޭނަ ކާއިލް ގާތު ބުނެއެވެ. ކާއިލް ނުކުމެގެން ދިޔައީ އަލީޝާވެސް ގޮވައިގެންނެވެ.\n"މަންމާ.......ކޮބާތަ ޒާރާ" ދާއިން މަންހާ އެނދުގައި އޮށޯތުމަށް އެހީތެރިވަމުން މޫމިނާގެ ގާތުން އަހާލިއެވެ.\n"އޭނަވީ އޭނަގެ މަންމަ މެންގެއަށް ގޮސް، އޭނަގެ ހާލު އެހާ ރަނގަޅެއްނޫން، ދާއިން ނިކަން އޭނައަށް ވެގެން އުޅޭގޮތެއް ބަލާބަލަ، މިހާރު ތިހިރީ ގެއަށްވެސް އައިހެއްނު، ޒާރާ ކަނީވެސް ވަރަށް މަދުން، ކޮޓަރިން ނުކުންނަނީވެސް ވަރަށް މަދުން......." މޫމިނާ މަންހާ އޮށޮތް އެނދުގެ ގާތުގައި ހުރި ކުޑައެނދުގައި މާމަދަރިފުޅު ބާއްވާލަމުން ބުނެލިއެވެ. މަންހާއަށް އެވާހަކަތައް އަޑުއިވުނެވެ.\n"އަޅުގަނޑު ޒާރާއަށް ގުޅާނަން....." ދާއިން މިހެން ބުނެލުމާއިއެކު މޫމިނާ ހޫން ލައްވާލަމުން އެދެމަފިރިން އެކަނިވެލުމަށް ވަގުތު ދީފައި އެކޮޓަރިން ނުކުތެވެ.\n"ދާއިން، ޒާރާ އެކަނިވެގެންކަންނޭގެ އެއުޅެނީ، އަހަރެންވެސް މިހާރު މިހިރީ ގޭގަ، ކަމެއް ބޭނުންވެއްޖެޔާ މަންމަވެސް ހުންނާނެއެއްނު، ޒާރާއަށް އަވަހަށް ގުޅާ.......ޝީ ނީޑްސް ޔޫ" މޫމިނާ ނުކުތުމުން މަންހާ އޭނަގެ ދާދި ގާތުގައި ހުރި ދާއިންގެ އަތުގައި ހިފާލާފައި ބުނެލިއެވެ.\n"ގުޅާނަމޭ، އެހަށް ފެންވާރަލިޔަ ދީބަލަ" ދާއިން ބުނެލިއެވެ. އެއާއިއެކު މަންހާ ދާއިންގެ އަތުން ދޫކޮއްލިއެވެ.\n"މަންމާ........" ޒާރާ ސިޓިން ރޫމުގައި އިން ފަހީމާއަށް ގޮވާލިއެވެ.\n"ދަރިފުޅާ، ޒާރާ...." ފަހީމާއަށް ލިބުނީ ކުއްލި ހައިރާންކަމެކެވެ. އޭނައަށް ޒާރާ ރަނގަޅުވި ޚަބަރެއް އަދި ނުލިބެއެވެ. ޒާރާގެ ހަމަވިސްނުން ފިލައިގެން ދިޔަ ފަހުން އެގެއަށް ޒާރާއެއް ނާދެއެވެ. ފަހީމާ އެދަރިފުޅާއިމެދު ނުވިސްނާ އެންމެ ދުވަހެއްވެސް ނުދެއެވެ. ކުރާ ކޮންމެ ނަމާދެއްގައި އެދަރިފުޅަށް ރަނގަޅު ގޮތް މިންވަރުކޮއްދެއްވުމަށް އެދި ދުޢާ ކުރެވެއެވެ. މިއަދު އޭނައަށް ސިޓިން ރޫމު ދޮރުމަތީ ފެންނަން ހުރި ޒާރާ އަކީ އޭނަގެ ދަރިފުޅު ޒާރާކަން ޔަގީންވިއެވެ.\n"ވަންނާކަށް ނުބުނާނަންތަ؟" ޒާރާ މަޑުމަޑުން ބުނެލިއެވެ.\n"މަންމަ ދަރިފުޅު ކައިރީ ވަންނާށޭ ނުބުންޏަސް މީ ދަރިފުޅުގެ ގެއެއްނު، ކޮންމެ އިރަކު އަޔަސް މިގޭ ދޮރެއް ދަރިފުޅަކަށް ބަންދެއްނުވާނެ.........ތިފަދަ އެއްޗެއް ބުނެ މަންމަ ދުރުކޮއްނުލާ.........." ފަހީމާ ހިފައިގެން އިން ނޫސް ކުރިމަތީ ހުރި މޭޒުގެ މަތީ ބާއްވާފައި ލޮލުގައި އަޅާލާފައިވާ ނަންބަރު އައިނު ނަގައިގެން ހުރެ ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ.\n"މަންމާ......" ޒާރާ އަނެއްކާވެސް ފަހީމާއަށް ގޮވާލިއެވެ. ގޭތެރެއަށް ވަދެގެން ފަހީމާގެ ގާތަށް އައި ޒާރާއަށް ކޮންމެވެސް ކަމެއް ވެއްޖެކަން އޭނައަށް ނަގައިގަނެވުނެވެ.\n"މިތާ މަންމަ ގާތު އިށީނދެބަލަ، ދަރިފުޅު ކާނަންތަ؟ މަންމަ މިއަދު ބަށިހަދާފަ ހުންނާނެ ހިކިކޮށް" ފަހީމާ އެންމެ ފުރަތަމަ ސުވާލެއް ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ބޭނުންވީ އެހެންޏާވެސް ޒާރާ އެގެއަށް އައުމުން ކަންތައްކުރާގޮތަށް ކަންކުރުމަށެވެ.\n"މަންމާ، އަޅުގަނޑު ބަޑުހައެއްނުވޭ، އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުކާނަން........." ޒާރާގެ އަޑުގައިވެސް ބުނެދޭންނޭގޭ މަޑުމޮޅިކަމެއް އެކުލެވިފައި ވިކަން ފަހީމާއަށް އިޙްސާސް ކުރެވުނެވެ.\n"މަންމާ، އަޅުގަނޑު މަންމަގެ އުނގުގައި ބޯއަޅާލިޔަސް އެންމެ ރަނގަޅުތަ..........." ޒާރާ ސޯފާއިން ތެދުވެ ޓައިލްސްތަކުގެ މަތީ ފަހީމާގެ ފައިކައިރީ އިށިންނަމުން އަހާލިއެވެ.\n"އާން.....ދަރިފުޅު ބޭނުންވަނީ އެގޮތްކަމުގަ ވާނަމަ އެންމެ ރަނގަޅު" ފަހީމާއަށް އަދިމިވަނީ ކިހިނެއްކަމެއް ނޭގި އިނދެ ބުނެލިއެވެ. ޒާރާ ފަހީމާގެ އުނގުގައި ބޯއަޅާލަމުން އޭނަގެ ފައިގާ ފިރުމާލިއެވެ. އަދި އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުބުނެ އެހެން އިންނަން ފެށުމުން ފަހީމާގެ ހިތަކަށް ކުޅަދާނައެއް ނުވިއެވެ.\n"ދަރިފުޅާ، ކިހިނެއްތަވީ، ގޭތެރޭގަ ކަމެއް ހިނގީތަ؟ މަންމަ ގާތު ބުނީމަ ދޯ އެނގޭނީ، ތިހެން އޮތަކަސް ހިޔާލެއް ދޭކަށް ނޭގޭނެ" ފަހީމާ ޒާރާގެ ބޮލުގައި ފިރުމަމުން ބުނެލިއެވެ.\n"ހުރިހާ ކަމެއް ބަދަލުވެއްޖެ، އަހަންނަށް ހޭލެވުނީ ނުބައި ހުވަފެނެއްގެ ތެރެއިން، މަންމާ، އަޅުގަނޑުގެ ކުށަކީ ކޮބާތަ؟" ޒާރާ މިހެން ބުނެލިއިރު އޭނަގެ ލޮލުން ކަރުނައަތުވެއްޖެއެވެ. ރޮވިއްޖެއެވެ.\n"ޒާރާ......ކެތްތެރިވޭ ދަރިފުޅާ، ކެތްތެރިވޭ، ނުރޮއެ ހުއްޓާލާ......" ފަހީމާ ކަންބޮޑުވެފައި އިނދެ ޒާރާގެ ބޮލުގައި ފިރުމަމުން ބުނަމުންދިޔައެވެ.\n"ޕްލީޒް، މަންމާ، މިއަދު އަޅުގަނޑު ކައިރީ ނުރޯށޭ ނުބުނޭ، އަޅުގަނޑު ބޭނުންވަނީ ހިތްފުރެންދެން ރޯން، އަޅުގަނޑަށް މިލިބެނީ ކޮންކުށެއްގެ ސަޒާކަމެއްވެސް ނޭގެ، އަންހެނަކަށް މިއަށްވުރެ ބޮޑު ދެރައެއް ލިބޭނެތަ.........އަޅުގަނޑު ކޮންއިރަކު ބޭނުންވީ ދާއިންގެ ދޮށީ އަންބަށް ވާން...........މަންމާ، އަޅުގަނޑަށް ކޮންކަމެއްތަ ގޯސްކޮށް ކުރެވުނީ............ދާން މިއަދު ފެންނަނީ އަޅުގަނޑާ ނުލާވެސް އުފަލުގައި ހުންނަތަން، އުފާނުވާންވީ ކީއްވެ، ދާންގެ ހުރިހާ އުއްމީދަކާއި ހުރިހާ ހުވަފެނެއް މަންހާ ފުރިހަމަ ކޮއްދެމުން އެދަނީ، އޭނަ އަޅުގަނޑުގެ މަގާމަށް އައީ ކިހިނެއްކަންވެސް އަޅުގަނޑަށް ނޭގުނު...........ދާންގެ ހަޔާތަށް އެއަންހެން ކުއްޖާ އަންނަނީވީ ކީއްވެ.........ކީއްވެ........." ޒާރާ ގިސްލަމުން ވާހަކަދެއްކިއެވެ. އޭނަގެ މުޅި ހަށިގަނޑުވެސް ރޫރޫއަޅަމުން ދިޔައެވެ. އިންތިހާ ދަރަޖައަށް ޒާރާގެ ހިތުގައި ވަނީ ޖެހިފައެވެ.\n"ދަރިފުޅާ، މަންމައަށް އިޙްސާސް ކުރެވޭ ދަރިފުޅު ދެރަވާނެވަރު، އެކަމަކު ހެޔޮ އެއްޗެއް ނޫނީ ހިތަށް ނާރުވާތި، ދަރިފުޅަށްޓަކައި ދާއިންވެސް ވަރަށް ބޮޑު ގުރުބާނީއެއް ވިކަން ހަނދާންކުރަންވާނެ، މިއަދުވެސް ދާއިން ޒާރާއަށް ބޭނުންވާތި ދޫކޮއްނުލާ ބަހައްޓާފަ ތިހިރީ، އެކަން ހަނދާން ކުރަންވާނެ.........ދާއިންއަކީ ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރި ހުރިހާ ހިއްސެއް މަސައްކަތްކުރާ ފިރިހެނެއް، އޭނަ ދަރިފުޅަށް ޓަކައި ދިގު އިންތިޒާރެއް ކުރި، ދެވަނަ ދިރިއުޅުމަކަށް ކުރިމަތި ލަމުން މިމަންމަގެ ގާތުގައިވެސް ބުނި، މަންމަ ހުއްދަވެސް ދިނިން.........ފަހަރެއްގަވެސް އެއީ ދަރިފުޅަށް ދެރައެއް ދިނުމުގެ ގޮތުން ކުރިކަމެއްނޫން، ދަރިފުޅާ، ދާއިން އާއިމެދު ގޯސްކޮށް ނުވިސްނާ، މިވެސް އިމްތިހާނެއް ކަމުގައި ދެކޭ، މަންހާ އާއިއެކު ގުޅިގެން އުޅެން ވިސްނާ، ފަހަރެއްގަވެސް ދާއިން އާއި ދުރުވުން ފަދަ ނުބައި ހިޔާލެއް ނުކުރައްޗޭ........ދެން ހުއްޓާލާ އަވަހަށް، ރުއިމަށްވުރެ ބުއްދީގެ ބޭނުން ކުރުން ރަނގަޅުވާނެ..........މަންމަ ބުނީތީވެސް ދެން ހުއްޓާލާ" ފަހީމާ އޭނަގެ އުނގުގައި އޮތް ޒާރާގެ މޫނުގައި ހިފާ އުފުލާލަމުން ރަތްވެފައިވާ އެދެލޯ ފޮހެލަދިނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ރުއިން ހުއްޓާލުން ޒާރާއަށް ފަސޭހަކަމަކަށް ނުވިއެވެ.\n"މަންމާ، އަޅުގަނޑު އެގޭގައި އުޅޭހިތެއް ނުވޭ މިހާރު، އެއަށްވުރެ މަރުވުންވެސް މާ ރަނގަޅު، ދާއިން ކުރީގަ އަޅުގަނޑުދެކެ ލޯބިވިޔަސް މިހާރު އަޅުގަނޑަށްވުރެ އެމަންހާދެކެ މާލޯބިވޭ، އެކޮޓަރީގެ ހަތަރުފާރުގައި ހައްޔަރުވެފައިވާ މީހެއްހެން އިންނާކަށް އަޅުގަނޑު ބޭނުމެއްނޫން..........މަންމާ އަޅުގަނޑު ބޭނުމެއްނޫން އެގެއަށް ދާކަށް" ޒާރާ އަދިވެސް ރޮއެ ރޮއެފައި އޭނަގެ ހިތުގައިވާ އުދާސްތައް ބަންޑުންކުރަމުންދިޔައެވެ. ފަހީމާގެ ނަސޭހަތާއި ހިތްވަރުން ޒާރާއަށް ކުޑަވެސް ތަސައްލީއެއް ލިބިދިންހެނެއް ހިއެއްނުވެއެވެ. ފަހީމާ ޒާރާގެ ކޮނޑުގައި ހިފާ އޭނަ ތެދުވުމަށް އެހީތެރިވަމުން ސޯފާގައި ޒާރާ ބައިންދާފިއެވެ. އެއާއިއެކު ޒާރާ ފަހީމާގެ ކަރުގައި އޮޅުލައިގަނެގެން އޮވެ ރޮމުންދިޔައެވެ. ގޭތެރޭގައިވެސް ޒާރާގެ ރުއިމުގެ އަޑެވެ.\n"ކިހިނެއްވީ މަންމާ، ޒާރާ........." ދެދަރިންނާއިއެކު ބޭރުން އައި ފަލަކްއަށް ސިޓިން ރޫމު ދޮރުމައްޗަށް އެރުމާއިއެކު ޒާރާގެ ރުއިމުގެ އަޑުއިވިގެންދިޔައެވެ. އެހެންވެ އޭނައަށް ފަހީމާގެ ގާތުން ވެގެން އުޅޭގޮތެއް އަހާލެވުމާއިއެކު ޒާރާގެ ނަންކިޔާލެވުނީއެވެ.\n"ލަޔާން......ލޫތް، ކަލޭމެން ދޭ ކޮޓަރިއަށް" އެތެރެއަށް ވަތް ފަލަކް އޭނަގެ ދެދަރިންނާއި ދިމާލަށް ބުނެލިއެވެ އެކުދިންވެސް ބޮޑެތިވެ ޒުވާންވެފައިވެއެވެ. ލަޔާންގެ ގައިގާ މިހާރުވެސް ޖަހަނީ ހަރުފާޑެވެ. އެކަމަކު ލޫތުގެ މޫނުމަތީގައި އަދިވެސް ވަނީ މައުސޫމުކަމެވެ. ލަޔާންއަށް ފުރިހަމަ ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައި ދިގު އިސްކޮޅެއް ހުރިއިރު ލޫތުގެ ހަށިގަނޑު ކުޑަކޮށް ފަލައެވެ. އިސްކޮޅުވެސް ލަޔާން އާއި އެއްވަރެއްނުވެއެވެ. އެކުދިން ހިނގައިގަތީ އެމީހުންގެ ކޮޓަރިއަށް ދިއުމަށެވެ.\n"ޒާރާ........ކިހިނެއްތަވީ، މަންމާ!... ކޮންއިރަކު ޒާ އައީ، ކޮބާ ދާއިން" ޒާރާ އެވަރަށް ރޯތަންފެނި ފަލަކްވެސް ކަންބޮޑުވިއެވެ.\n"އިރުގަނޑެއް ވެއްޖެ، ޒާރާ ދެރަވެގެން މިއުޅެނީ، މިހާރު ބުނެފިން ދެން ހުއްޓާލާށޭވެސް، ދަރިފުޅާ ޒާރާ، ތިހެން އުޅޭކަށްނުވާނެ، ނިކަން ހުއްޓާލަބަލަ" ފަހީމާ ފަލަކްއަށް ޖަވާބުދެމުން އަނެއްކާވެސް ރުއިން ހުއްޓާލަން ޒާރާގެ ގާތުން އެދުނެވެ.


Covid-19 jehigen dhivehsaku maruvejje\nކޮވިޑްގައި މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު 30 އަށް\nހުޅުމާލޭގައި ގާއިމުކޮށްފައިވާ މެޑިކަލް ފެސިލިޓީޒް: މިއަދު މަރުވި މީހާ އޮތީ އެ ތަނުގައި\nކޮވިޑު ޖެހިގެން ހުޅުމާލެ މެޑިކަލް ފެސިލިޓީގައި ފަރުވާ ދެމުންދިޔަ މީހަކު މިރޭ މަރުވެއްޖެ އެވެ.\nއެޗްޕީއޭއިން ދެންމެ ބުނީ މަރުވެފައިވަނީ އުމުރުން 60 އަހަރުގެ ފިރިހެނެއް ކަމަށެވެ. މިރޭ މަރުވި މީހާއަކީ ކޮވިޑު ޖެހިގެން ހުޅުމާލެ މެޑިކަލް ފެސިލިޓީގައި ފަރުވާ ދެމުންދިޔަ މީހަކެވެ.\nމިއަދުގެ މަރާއެކު ކޮވިޑް-19 ގައި ރާއްޖެއިން މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު 30 އަށް ވަނީ އަރައިފަ އެވެ. މިއީ ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ ދެވަނަ ކޮވިޑް މަރެވެ. މިމަހުގެ ފުރަތަަ ދުވަހު ދަރުމަވަންތަ ހޮސްޕިޓަލު (ޑީއެޗް) ގައި އެޑްމިޓްކޮށްފައި އޮތް މީހަކުވެސް ވަނީ މަރުވެެފައެވެ. އެ ދުވަހު މަރުވީ އުމުރުން 79 އަހަރުގެ ފިރިހެނެކެވެ.\nމިދިޔަ އޮގަސްޓް މަހުން ފެށިގެން ރާއްޖޭގައި ކޮވިޑް ޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދު ބޮޑުތަނުން އިތުރުވެފައިވާއިރު ރާއްޖޭގެ ކޮވިޑް ނަންބަރު ވަނީ 8700 ވުރެ މައްޗަށް އަރާފައެވެ. އޮގަސްޓް މަހަކީ އެންމެ ގިނަ ބަޔަކަށް ކޮވިޑް ޖެހުނު މަހެވެ. އެ މަހު އެކަނިވެސް 3900 ވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ބަލި ޖެހުނެވެ. އަދި އެ މަހު އެކަނިވެސް 12 މީހަކު އެ ބަލީގައި މަރުވިއެވެ.\nކޮވިޑްގެ ބަލި މީހުން ފެންނަ ނިސްބަތް މިިދިޔަ ތިން ދުވަހު ވަނީ ދަށްވެފައެވެ. ނަމަވެސް އަތޮޅުތެރޭގެ ގިނަ ރަށްތަކެއްގައި ކޮވިޑްގެ ބަލި މީހުން މިހާރު އެބަތިއްބެވެ. އެގޮތުން 25 ރަށެއްގައި ކޮވިޑްގެ ބަލި މީހުން އެބަ ތިއްބެވެ. އެ ރަށްރަށުގައި 89 ބަލި މީހުން އެބަތިއްބެވެ. އެއީ 82 ދިވެހިންނާއި ހަތް ބިދޭސީންނެވެ.\nރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ގާއިމުކޮށްފައިވާ ކޮވިޑް މެނޭޖްމަންޓް ފެސިލިޓީތަކުގެ ތެރެއިން ބ އަތޮޅު ފެސިލިޓީގައި އެކަކު ލ. ގަން ފެސިލިޓީގައި ދެ މީހަކު އަދި ގއ. ވިލިނގިލި ފެސިލިޓީގައި ހަތަރު މީހަކަށް ދަނީ އެޑްމިޓްކޮށްގެން ފަރުވާ ދެމުންނެވެ. އެ އެންމެންނަކީ ވެސް އުމުރުން ދުވަސްވީ ކޮވިޑްގެ ހައިރިސްކު މީހުންނެވެ.


Priyanka Dhariaku Hoadhaane Irakah Adhives Jeheynee Inthizaaru Kuran - Vaguthu\nވަރަށް ޕްރޮފެޝަނަލްް ތަރިއެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަބަޔަކު ޕްރިޔަންކާ ޗޯޕްރާ ފާހަގަކުރަމުންދެއެވެ. ބައެއް އިންޓަވިއުތަކުގައި ސުވާލު ތަކަށް ޖަވާބުދިނުމުގައި ދޫފަރިތަ ތަރިއެއްގެ ގޮތުގައިވެސް ގިނަބަޔަކު އޭނާ ފާހަގަކުރެއެވެ.\nޕްރިޔަންކާ އާއި ނިކް ޖޮނަސްގެ ކައިވެންޏަަށް އަހަރަކަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސްވެފައިވާއިރު، ދެ ތަރިން ދަރިއަކު ހޯދާނެ އިރަކަށް އެތައް ބަޔަކު ދަނީ އިންތިޒާރު ކުރަމުންނެވެ. އެ އިންތިޒާރުގެ ނިމުން އަވަހަށް އަންނާނެ ކަމަށް ނުބެލެވެ އެވެ. އަދިވެސް ޖެހޭނީ އެ ދުވަހަކަށް އިންތިޒާރު ކުރާށެވެ.\nދާދި ފަހުން ޓެޓްލާ މެގަޒިންއަށް ޕްރިޔަންކާ ދިން އިންޓަވިއެއްގައި އޭނާ ވަނީ ލަވަކިޔުންތެރިޔާ އަދި ފިރިމިހާ ނިކްއާއެކު އާއިލާއެއް ފަށަން ބޭނުންވާ ކަން އަނެއްކާވެސް ހާމަކޮށްފައެވެ. އޭނާ ކައިރިން ދަރިއަކު ހޯދާނެތޯ ކުރާ ސުވާލަށް އަބަދުވެސް ޖަވާބުދެމުން ދަނީ އެހެންނެވެ.\nޕްރިޔަންކާ ބުނީ، އޭނާ މިއަހަރު އުޅެނީ ވަރަށް ބިޒީކޮށް ކަމަށެވެ. އަދި ވަރަށް މަސައްކަތް މި އަހަރު އެބަ އޮތް ކަމަށް އޭނާ ބުނެފައި ވެއެވެ.\n"އަހަރެންނަށް އާއިލާއަކީ ވަރަށް މުހިންމު އެއްޗެއް، އަބަދުވެސް ވާނެ، އެއީ އަހަރެން ކުރާނެ ކަމެއް. އެހެންކަމުން އަހަރެން އުއްމީދު ކުރަނީ ރަނގަޅު ވަގުތެއްގައި އެކަންވެސް ވާނެ ކަމަށް"، އޭނާ އެ މެގަޒިން އަށް ބުނެފައި ވެއެވެ.\nއެހެންކަމުން އޭނާގެ ވާހަކަތަކުން އޭނާ މިއަހަރު ތެރޭގައި ދަރިއަކު ހޯދަން ނޫޅޭނެއެވެ. އެއަށްވުރެ އޭނާ ބިޒީއެވެ.\nޕްރިޔަންކާ އާއި ނިކް ކައިވެނިކޮށްފައި ވަނީ އިންޑިއާގައި 2018 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު 1 އަދި2ވަނަަ ދުވަހު ބޭއްވި ހަފްލާއެއްގައެވެ.\nއޭޕްރީލް 3, 2020 19:11\nނިކް ވަރަށް ހަޑި ޕްރިޔަންކާ އާ ބަލާފަ\nއޭޕްރީލް 3, 2020 20:52\nއަހަރެމެންނަށް ކީއްތަ؟ ތިވެސް ދެން ޚަބަރެއް؟؟\nއޭޕްރީލް 3, 2020 22:06\nބިސްއަޅަންދެން މަޑުކޮށްބަލަ! އާކުކުޅަކަށް ގާބިހެއް އެޅޭނީ ވަރަށް މަސައްކަތުންނޭ! ލޮލް\nއޭޕްރީލް 4, 2020 03:39\nތޮށިނުލާބިސް ފުޅަށްބުޑަށް އަޅާފަހުރިވަރެއް ކިހިނެއް އެނގެނީ ހުސޭނުބޭ!\nއޭޕްރީލް 4, 2020 14:47\nބޮޑު ބަލާއެއް މި ތިބަ މީހުންނާ ހުރެ، ކޮވިޑު ފަހުން ބަލައްޗޭ، ޑޮކްޓަރުންނާ ނަރުހުން ފުރާނަ ދީގެން މަސައްކަތް ކޮށް އެއްބަޔަކު މަރުވެ ދާނީ، އެއަށްފަހު މި ކިޔާ ފަންނާނުންތައް އައިސް އެއަށް ފިލްމު ހަދައިގެން މީހުންގެ ލާރި ތައް ކައިގެން ތެޅޭނެ.. މިއީ މި ކެހިވެރި ދުނިޔޭގެ ހާލަތު


ا ل ر (މި އަކުރުތަކުގެ مراد ދެނެވޮޑިގެންވަނީ اللَّهއެވެ.) (މިއީ) ފޮތެކެވެ. އެ ފޮތުގެ آيةތައްވަނީ، އޮޅުމެއްނެތި މާނަ ސާފުކޮށް އެނގޭގޮތުގައި ފުރިހަމަ نظامއަކުން تنظيمކުރައްވާފައެވެ. އަދި އެ (ފޮތުގައިވާ ހުރިހާ ތަކެއްޗެއް) ވަނީ تفصيلކޮށް ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ. (އެއީ) މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ، حكيمވަންތަ ރަސްކަލާނގެ حضرةންނެވެ.\n(އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން اللَّهއަށް މެނުވީ، އަޅުކަން ނުކުރުމަށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންކަލޭގެފާނީ، އެކަލާނގެ حضرةން ތިޔަބައިމީހުންގެ ގާތަށް ފޮނުއްވެވި، ބިރުވެރިކަމުގެ خبرދެއްވާ، އަދި އުފާވެރިކަމުގެ خبرދެއްވާ رسولއަކީމެވެ.\nއަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرةން ފާފަފުއްސެވުން ތިޔަބައިމީހުން އެދޭށެވެ! އަދި އެކަލާނގެއަށް ތިޔަބައިމީހުން توبة ވާށެވެ! އޭރުން ކަނޑައެޅިގެންވާ أجلހަމަވެއްޖައުމަށް ދާނދެން، ރަނގަޅު ދިރިއުޅުމެއްގައި އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުން ލަހައްޓަވާނެތެވެ. އަދި عمل އިތުރުކުރި ކޮންމެ މީހަކަށް، އެމީހަކު އިތުރުކުރި عملއެއްގެ ޖަޒާ (قيامةދުވަހުން) އެކަލާނގެ ދެއްވާނެތެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ފުރަގަސްދޭނަމަ، ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، ބޮޑުވެގެންވާ ދުވަހެއްގެ عذابއާމެދު، ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ތިމަންކަލޭގެފާނު ބިރުފުޅުގަނެތެވެ.\nތިޔަބައިމީހުން އެނބުރި ދިއުންވަނީ، اللَّهގެ حضرةއަށެވެ. އަދި އެކަލާނގެއީ، ކޮންމެކަމެއްގެ މައްޗަށް ކުޅަދުންވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\nއަދި އެކަލާނގެއީ، ހަ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އުޑުތަކާއި ބިން ހެއްދެވި ރަސްކަލާނގެއެވެ. އެކަލާނގެ عرش (އޭރު) ވަނީ ފެން މަތީގައެވެ. (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން، އެންމެ عملރަނގަޅީ ކާކުތޯ امتحانކުރެއްވުމަށެވެ. އަދި މަރުވުމަށްފަހު، ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުން އަލުން ދިރުއްވައި، محشرއަށް ފޮނުއްވާނެޔޭ ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެއްޖެނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން، كافرވި މީހުން ބުނާނެތެވެ. މިއީ، ބަޔާންވެގެންވާ ޖާދޫއެއްކަމުގައި މެނުވީ ނުވެތެވެ.\nއަދި عددކުރައްވާފައިވާ ވަގުތުކޮޅަކަށް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެއުރެންގެ ކިބައިން عذاب ފަސްކުރައްވައިފިނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެން ބުނާނެތެވެ. އެ عذاب އަޔަނުދީ ބަންދުކުރަނީ، ކޮންއެއްޗެއްހެއްޔެވެ؟ ދަންނާށެވެ! އެއުރެންނަށް عذابއަންނަ ދުވަހު އެއުރެންގެ ކިބައިން އެ عذاب ދުރުނުކުރައްވާ ހުށްޓެވެ. އަދި އެއުރެން އެއަށް ފުރައްސާރަކޮށް އުޅުނު عذاب، އެއުރެން ވަށައިލާ ހުށްޓެވެ.\nއަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އިންސާނާއަށް رحمةއެއް ލައްވައި، ދެން އޭނާގެ ކިބައިން ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެ رحمة ނިގުޅައިގަންނަވައިފިނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން، އޭނާ ވަނީ، ތިމަންރަސްކަލާނގެ رحمةން އުންމީދުކަނޑައި، نعمةއަށް ދެކޮޅުހަދާ كافرއަކަށެވެ.\nއަދި، އެ އިންސާނާއަށް ޖެހުނު مصيبةއަކަށްފަހު، ތިމަންރަސްކަލާނގެ އޭނާއަށް نعمةދެއްވައިފިނަމަ، އޭނާ ބުނާނެކަން ކަށަވަރެވެ. ތިމަންގެ ކިބައިން ހުރިހާ مصيبةއެއް ފިލައި ހިނގައްޖެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އޭނާ ވަނީ (އެ ލިބުނު ކަންތަކަށް) އުފާވެ فخرވެރިވެފައެވެ.\nކެތްތެރިވެ، صالح عملތައްކުރި މީހުން މެނުވީއެވެ. އެއުރެންނަށް، ފާފަފުއްސެވުމާއި، ބޮޑުވެގެންވާ ދަރުމަހުށްޓެވެ.\nފަހެ، އެކަލޭގެފާނަށް خزانةއެއް ބާވައިނުލެއްވީ ކީއްވެހޭ، ނުވަތަ އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި ملائكةއަކު ވަޑައިނުގަތީކީއްވެހޭ، އެއުރެން ބުނެފާނެކަމަށްޓަކައި، ކަލޭގެފާނަށް وحىކުރައްވާ ތަކެތިން ބައެއް، ކަލޭގެފާނު ދޫކޮށްލައްވައިފާނެ ހެއްޔެވެ؟ (އެބަހީ: ދޫކޮށެއްނުލައްވާނެތެވެ.) އަދި އެ ތަކެތި ކިޔަވައި ވިދާޅުވުމުން، ކަލޭގެފާނުގެ ހިތްޕުޅު ދަތިވެސްވެދާނެތެވެ. ކަލޭގެފާނު ވާކަން ކަށަވަރީ، ބިރުވެރިކަމުގެ خبرދެއްވާ ބޭކަލަކު ކަމުގައެވެ. އަދި اللَّهއީ، ހުރިހާ ތަކެއްޗެއް ރައްކާތެރިކުރައްވައި، ބަލަހައްޓަވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\nނުވަތަ އެކަލޭގެފާނު އަމިއްލަފުޅަށް ހެއްދެވި آيةތަކެއް ކަމަށް އެއުރެން ބުނަނީ ހެއްޔެވެ؟ ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ފަހެ، އަމިއްލައަށް ހަދާފައިވާ އެކަހަލަ ދިހަ سورة ތިޔަބައިމީހުން ގެނެސްބަލާށެވެ! އަދި ތިޔަބައިމީހުން ތެދުވެރިން ކަމުގައިވަނީނަމަ، اللًّه ފިޔަވައި ތިޔަބައިމީހުންނަށް ކުޅަދާނަވީހާ ބަޔަކަށް ނިކަން ގޮވައިގެނެސްބަލާށެވެ!\nފަހެ، އެއުރެން ތިޔަބައިމީހުންނަށް އިޖާބަ ނުދީފިނަމަ، ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ދަންނާށެވެ! އެ آيةތައް ބާވައިލައްވާފައިވަނީ، اللَّهގެ ދެނެވޮޑިގަތުމާ އެކުގައެވެ. އަދި އެކަލާނގެ މެނުވީ، حقވެގެން އަޅުކަމެއްވެވޭ إلهއަކު ނުވެތެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން مسلمން ކަމުގައި ވާނޫހެއްޔެވެ؟\nދުނިޔޭގެ ދިރިއުޅުމާއި، އެ ދުނިޔޭގެ ޒީނަތްތެރިކަމަށް އެދޭމީހާ (ދަންނާށެވެ!) އެއުރެންގެ عملތައް ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެއުރެންނަށް އެތާނގައި ހަމަޔަށް ފުއްދަވައި ދެއްވާހުށީމެވެ. އަދި އެއުރެންނަށް އެތާނގައި އުނި ނުކުރައްވާހުށްޓެވެ.\nއެއުރެންނީ آخرةގައި ނަރަކަ ނޫން އެހެންތަނެއް އެއުރެންނަށް ނުވާ މީހުންނެވެ. އަދި އެއުރެންކުޅަ ކަންތައް އެތާނގައި، ބޭކާރުވެގެންވެތެވެ. އަދި އެއުރެން ކޮށްއުޅުނު ކަންތައް باطلވެގެންވެތެވެ.\nފަހެ، އެމީހެއްގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرةން ބަޔާންވެގެންވާ ހެތްކެއްގެ މަތީގައި ހުރި މީހާވެސް ހެއްޔެވެ؟ (އެބަހީ: އެފަދަ މީހާއާއި، އިސްވެދިޔަ آيةގައި بيانވެގެންވާ މީހުންނާ އެއްގޮތެއްނޫނެވެ.) އަދި އެކަލާނގެ حضرةން ފޮނުއްވި ހެތްކެއް، އެއާވިދިގެން އާދެތެވެ. އަދި އޭގެކުރިން إمامއެއްގެ ގޮތުގައްޔާއި،\n(18) اللَّهއާމެދު ހަދައިގެން ދޮގެއްބުނި މީހަކަށްވުރެ، އަނިޔާވެރިކަން ބޮޑީ ކާކުހެއްޔެވެ؟ އެއުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرةއަށް އެއުރެން ހުށަހެޅޭނެތެވެ. އަދި ހެކިން ބުނާނެތެވެ. އެއުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއާމެދު ދޮގުހަދައިގެން އުޅުނު މީހުންނަކީ މިތިބީއެވެ. ދަންނާށެވެ! އަނިޔާވެރިންގެ މައްޗަށް اللَّهގެ لعنةހުށްޓެވެ.\n(19) އެއުރެންނީ اللَّهގެ މަގުން (މީސްތަކުން) އެއްކިބާކުރާ މީހުންނެވެ. އަދި އެ މަގު ގުދުމަގަކަށްވުމަށް އެދޭ މީހުންނެވެ. އަދި އެއުރެންނީ آخرةދުވަހަށް كافرވެގެން ތިބޭ މީހުންނެވެ.\n(20) އެއުރެންނީ ބިމުގައި (اللَّه) ނުކުޅައްދައިލެވޭނޭ ބަޔަކު ކަމުގައި ނުވެތެވެ. އަދި اللَّه ފިޔަވައި އެއުރެންނަށް އެހީތެރިވާނޭ ބަޔަކު ނުވެތެވެ. އެއުރެންނަށް عذابގިނަގުނަކުރައްވާ ހުށްޓެވެ. (حقބަސްފުޅު) އެހުމަށް ކުޅަދާނަވެގެންވާ ބަޔަކު ކަމުގައި އެއުރެން ނުވެތެވެ. އަދި (حقމަގު) ފެންނަ ބަޔަކުކަމުގައިވެސް، އެއުރެން ނުމެވޭމެއެވެ.\n(21) އެއުރެންނީ، އެއުރެންގެ އަމިއްލަ نفسތައް ގެއްލެނިކުޅަ މީހުންނެވެ. އަދި އެއުރެން ހަދައި އުޅުނު ދޮގުތައް، އެއުރެންގެ ކިބައިން ގެއްލިގެން ހިނގައްޖެއެވެ.\n(22) شكއެއްނެތެވެ. آخرةގައި އެންމެ ބޮޑަށް ގެއްލެނިވެގެންވާ ބަޔަކީ، ހަމަ އެއުރެންނެވެ.\n(23) ހަމަކަށަވަރުން، إيمانވެ، صالح عملތައްކޮށް، އަދި އެއުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرةއަށް މަޑުމޮޅިވީ މީހުންނީ، ސުވަރުގޭގެ أهلވެރިންނެވެ. އެއުރެން އެތާނގައި ދެމިތިބޭނެތެވެ.\n(24) އެ ދެބައިމީހުންގެ مثال، ކަނުމީހާއާއި، ބީރުމީހާއާއި، ލޮލަށް ފެންނަމީހާއާއި، އިވޭމީހާ ފަދައެވެ. އެ ދެބައިމީހުން مثالގެ ގޮތުން ހަމަހަމަވެގެން ވޭހެއްޔެވެ؟ ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ހަނދުމަ ނުކުރަނީހެއްޔެވެ؟\n(25) ހަމަކަށަވަރުން، نوحގެފާނު، އެކަލޭގެފާނުގެ قومގެމީހުންގެ ގާތަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ފޮނުއްވީމެވެ. (ވިދާޅުވެ އެންގެވުމަށެވެ.) ހަމަކަށަވަރުން، އަހުރެންނީ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ގާތަށް ފޮނުއްވެވި، بيانވެގެންހުރި إنذارކުރާ މީހަކީމެވެ.\n(26) اللَّهއަށް މެނުވީ، ތިޔަބައިމީހުން އަޅުކަން ނުކުރާހުށިކަމެވެ! ހަމަކަށަވަރުން ވޭންދެނިވި ދުވަހެއްގެ عذابއަށް ތިޔަބައިމީހުންނާމެދު ތިމަންކަލޭގެފާނު ބިރުފުޅުގަނެއެވެ.\n(27) ފަހެ، އެކަލޭގެފާނުގެ قومގެމީހުންކުރެ، كافرވި ބޮޑުން ބުނެފޫއެވެ. ތިމަންމެންކަހަލަ آدمގެދަރިޔަކު ކަމުގައި މެނުވީ ތިމަންމެން، ކަލޭގެފާނު ނުދެކެމުއެވެ. އަދި ކަލޭގެފާނަށް تبعވި މީހުންނަކީ، ތިމަންމެންގެ ތެރެއިން އެންމެ ދެރަ ނިކަމެތިން ކަމުގައި މެނުވީ ތިމަންމެން ނުދެކެމުއެވެ. (އެއުރެން تبعވީ) މަތިމަތިން ފެންނަ ފެނުމަށެވެ. އަދި ތިމަންމެންގެ މައްޗަށް އެއްވެސް މޮޅުކަމެއް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ލިބިގެންވާ ކަމަކަށް ތިމަންމެން ނުދެކެމުއެވެ. އަދި ކިއެއްތަ! ތިމަންމެން ހީކުރަނީ، ތިޔަބައިމީހުންނަކީ ދޮގުހަދާ ބަޔަކުކަމުގައެވެ.\n(28) އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ނިކަން ބުނެބަލާށެވެ! އަހުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرةން އައި ފާޅުވެގެންވާ ތެދުމަގެއްގައި އަހުރެންވީނަމަ، އަދި އެކަލާނގެ حضرةން އަހުރެންނަށް رحمةއެއް ދެއްވައިފިނަމަ، ދެން އެކަންތައް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ވަންހަނާކުރެއްވިހިނދު، ތިޔަބައިމީހުން އެކަމަށް ނުރުހުންވެ ތިއްބައި، އަހުރެމެންނަށް ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް އެކަން لازمކުރެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟\n(29) އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! އެކަމުގެ މައްޗަށް އެއްވެސް މުދަލެއް ތިޔަބައިމީހުންގެ ކިބަޔަކުން ނޭދެމެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ އުޖޫރަ، اللَّهގެ حضرةން ނޫނީ ނުވެއެވެ. އަދި إيمانވެއްޖެ މީސްތަކުން ފަހައި ބޭރުކުރާ މީހަކު ކަމުގައި ތިމަންކަލޭގެފާނު ނުވަމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެންނީ، އެއުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއާ ބައްދަލުވާނޭ ބަޔެކެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، ތިޔަބައިމީހުންނީ، جاهلބަޔަކު ކަމުގައި ތިމަންކަލޭގެފާނު ދެކެވަޑައިގަންނަވަމެވެ.\n(30) އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! އަހުރެން، އެއުރެން ފަހައި ބޭރުކޮށްފިނަމަ، اللَّهގެ عذابން އަހުރެން ސަލާމަތްކޮށް نصرދޭނީ ކާކުހެއްޔެވެ؟ ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ހަނދުމަ ނުކުރަނީހެއްޔެވެ؟\n(31) އަދި اللَّهގެ خزانةތައް ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި ވެއެކޭ ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ވިދާޅެއް ނުވަމެވެ. އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނަކަށް غيبއެއްވެސް އެނގިވަޑައެއް ނުގަނެތެވެ. އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނީ، ملائكةއެކޭވެސް ވިދާޅެއް ނުވަމެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ލޯތަކުން، ނިކަމެތިކޮށްހިތާ މީހުންނާމެދު، އެއުރެންނަށް، އެއްވެސް ހެވެއް اللَّه ނުދެއްވާނެކަމަކަށްވެސް ތިމަންކަލޭގެފާނު ވިދާޅެއް ނުވަމެވެ. އެއުރެންގެ ހިތްތަކުގައިވާ ކަންތައް، އެންމެމޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވަނީ، اللَّهއެވެ. (އެފަދަ އެއްޗެއް ތިމަންކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިނަމަ) އެހިނދު ތިމަންކަލޭގެފާނު ވާހުށީ، އަނިޔާވެރިންގެ ތެރެއިންކަން ކަށަވަރެވެ.\n(32) އެއުރެން ދެންނެވޫއެވެ. އޭ نوحގެފާނެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނު ތިމަންމެންނާ ޖަދަލުކުރައްވައިފީމުއެވެ. އަދި ތިމަންމެންނާ ޖަދަލުކުރެއްވުން ގިނަކުރައްވައިފީމުއެވެ. ފަހެ، ކަލޭގެފާނުވަނީ، ތެދުވެރިންގެ ތެރެއިން ކަމުގައިވާނަމަ، ތިމަންމެންނަށް ތިޔަ وعدކުރައްވާ ކަންތައް ތިމަންމެންނާ ހަމަޔަށް ގެންނަވައި ބައްލަވާށެވެ!\n(33) އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވައިފިނަމަ، އެކަންތައްތައް ތިޔަބައިމީހުންނާ ހަމަޔަށް ގެންނަވާހުށިކަން ކަށަވަރީ، اللَّهއެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންނަކީ، އެކަލާނގެ ނުކުޅައްދައި، ރެކިގެންދާނޭ ބަޔަކު ކަމުގައި ނުވެތެވެ.\n(34) ތިޔަބައިމީހުން މަގުފުރެއްދެވުމަށް اللَّه އިރާދަކުރައްވާ ކަމުގައިވީނަމަ، ތިޔަބައިމީހުންނަށް نصيحةދެއްވަން ތިމަންކަލޭގެފާނު އެދިވަޑައިގަތަސް، ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ نصيحةއަކުން ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް މަންފާއެއް ނުކުރާނެތެވެ. އެކަލާނގެއީ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން رجوعކުރައްވާހުށީ، އެކަލާނގެ حضرةއަށެވެ.\n(35) ނުވަތަ އެކަލޭގެފާނު އަމިއްލަފުޅަށް އެ قرآن ހެއްދެވިކަމަށް އެއުރެން ބުނަނީހެއްޔެވެ؟ ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ތިމަންކަލޭގެފާނު އެ قرآن އަމިއްލަފުޅަށް ހެއްދެވިނަމަ، ފަހެ، އެކަމުގެ ކުށް އޮތީ ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ކުރަމުންގެންދާ ކަންތަކުގެ ކުށުން، ތިމަންކަލޭގެފާނު ބަރީއަވެގެންވަމެވެ.\n(36) نوحގެފާނަށް وحىއިއްވެވިއެވެ. ކަލޭގެފާނުގެ قومގެމީހުންގެ ތެރެއިން މިހާތަނަށް إيمانވެގެންތިބި މީހުން މެނުވީ، إيمانއެއް ނުވާނެތެވެ. ފަހެ، އެއުރެން ކޮށްއުޅޭ ކަންތަކާމެދު، ކަލޭގެފާނު ހިތާމަ ނުކުރައްވާށެވެ!\n(37) އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ބެއްލެވުމުގެ ދަށުން، އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ وحىއާއެކު، ކަލޭގެފާނު ނާކޮޅު ބަންނަވާށެވެ! އަދި އަނިޔާވެރިވި މީހުންނާ މެދުގައި، ތިމަންރަސްކަލާނގެ حضرةއަށް ނުދަންނަވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެންނަކީ،\n(38) އަދި އެކަލޭގެފާނު ނާކޮޅު ބަންނަވަމުން ގެންދެވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ قومގެމީހުންކުރެ، ބޮޑުންގެ ބަޔަކު އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުންލާފައި ހިނގައްޖެ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އެކަލޭގެފާނަށް މަލާމާތްކުރެތެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެތެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ތިމަންކަލޭގެފާނަށް މަލާމާތްކުރާނަމަ، ތިޔަބައިމީހުން މަލާމާތްކުރާ ފަދައިން، ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންމެންވެސް ތިޔަބައިމީހުންނަށް މަލާމާތް ކުރާނަމެވެ.\n(39) ފަހެ، ނިކަމެތިކަން އެމީހަކަށް ދެނިވި عذاب، އެމީހަކާ ހަމައަށް އަންނަނީ، އަދި ދެމިހުންނަނިވި عذاب، އެމީހަކަށް ކުރިމަތިވެގެން އަންނަނީ، ކާކަށްކަން ނިކަންހުރެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެނގޭނެތެވެ.\n(40) ތިމަންރަސްކަލާނގެ أمرފުޅު އައިސް، އަދި އުނދުނުގެ ތެރެއިން ފެން އަރައި އުތުރިގެންފުމަށް ދާނދެނެވެ. (އެހިނދު) ތިމަންރަސްކަލާނގެ وحىކުރެއްވީމެވެ. ކޮންމެ އެއްޗަކުން (އަންހެން ފިރިހެން) ދެ ޖިންސުގެ ދޭއްޗާއި، އަދި ހަލާކުވެ ނެތިދިއުމުގެ ބަސްފުޅު، އިސްވެގޮސްފައިވާ މީހަކު ފިޔަވައި، ކަލޭގެފާނުގެ أهلވެރިންނާއި، إيمانވެގެންތިބި މީހުން އެ ނާކޮޅަށް ލައްވާށެވެ! މަދު މީހަކު މެނުވީ، އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި إيمانވެގެނެއް ނުވެތެވެ.\n(41) އަދި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ތިޔަބައިމީހުން އެ ނާކޮޅަށް އަރާށެވެ! އެ ނާކޮޅު ދުވުމާއި، ބަނދަރުކުރުންވަނީ، اللَّهގެ اسمފުޅުންނެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއީ، ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ، رحيمވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\n(42) އަދި ފަރުބަދަތައް ފަދަ ރާޅުތަކެއްގެ ތެރޭގައި، އެއުރެންނާއިގެން އެ ނާކޮޅު ދުވަމުންދެއެވެ. އަދި نوحގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރިކަލުންނަށް ގޮވައިލެއްވިއެވެ. އޭރު އެ ދަރިކަލުންވީ (އެހެންމީހުންނާ) ވަކިން ދުރުގައެވެ. އޭ ދަރިފުޅާއެވެ! ތިމަންމެންނާއެކު (ނާކޮޅަށް) އަރާށެވެ! އަދި كافرންނާ އެކުގައި ނުވާށެވެ!\n(43) އެ ދަރިކަލުން ދެންނެވިއެވެ. ފެނުން، ތިމަން ރައްކާތެރިކުރާނޭ ފަރުބަދައަކަށް ތިމަން ހިނގައިދާހުށީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. اللَّهގެ أمرފުޅުން (އެބަހީ:\n(44) އަދި އެންގެވިއެވެ. އޭ ބިމާއެވެ! ތިޔަ ބިމުގެ ފެންގަނޑު ދިރުވައިލާށެވެ! އަދި އޭ އުޑާއެވެ! ވެހުން ހުއްޓައިލާށެވެ! ދެން ފެންގަނޑު ހިނދިއްޖެއެވެ. އަދި (އެއުރެން ހަލާކުވެދިއުމުގެ) ކަންތައްވެ ނިމިއްޖެއެވެ. އަދި جودىّފަރުބަދައިގެ މައްޗަށް\n(45) نوحގެފާނު، އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرةއަށް مناجاةދެންނެވިއެވެ. ފަހެ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. މި އަޅާގެ ވެރިރަސްކަލާކޯއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން،\n(46) އެކަލާނގެ وحىކުރެއްވިއެވެ. އޭ نوحގެފާނެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އެ ދަރިކަލުން، ކަލޭގެފާނުގެ أهلވެރިންގެ ތެރެޔަކުން ނުވެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެ ދަރިކަލުންގެ عملއަކީ، ރަނގަޅުނޫން عملއެކެވެ. ފަހެ، ކަލޭގެފާނަށް އެކަމަކާމެދު، އެނގުމެއްނުވާ ކަންތަކަށްއެދި، ތިމަންރަސްކަލާނގެ حضرةއަށް ނުދަންނަވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، جاهلންގެ ތެރެއިން ކަލޭގެފާނު ވެދާނެތީ، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނަށް نصيحةތެރިވެވޮޑިގެންވަމެވެ.\n(47) އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ތިމަންއަޅާގެ ވެރިރަސްކަލާކޮ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަން އަޅާއަށް، އެކަމަކާމެދު އެނގުމެއްނުވާކަމަކަށް، އިބަރަސްކަލާނގެ حضرةއަށް އެދި ދެންނެވުމުން، ތިމަންއަޅާ ސަލާމަތްކުރެއްވުންއެދި، އިބަރަސްކަލާނގެ حضرةން ވާގިއެދި، ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަންނަމެވެ. އިބަރަސްކަލާނގެ ތިމަން އަޅާޔަށް ފާފަ ނުފުއްސަވާނަމަ، އަދި رحمة ނުލައްވާނަމަ، ގެއްލެނިވެގެންވާ މީހުންގެ ތެރެއިން ތިމަންއަޅާ ވެދާހުށްޓެވެ.\n(48) އެންގެވިއެވެ. އޭ نوحގެފާނެވެ! ތިމަންރަސްކަލާނގެ حضرةން أمانކަމަކާއެކު، އަދި ކަލޭގެފާނާއި، ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން އުފެދޭ أمّةތަކަށް بركاتއާއެކު (ނާކޮޅުން) ފައިބައިވަޑައިގަންނަވާށެވެ! އަދި\n(49) އެއީ، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނަށް وحىކުރައްވާ غيبގެ خبرތަކުގެ ތެރެއިން خبرތަކެކެވެ. ކަލޭގެފާނަކަށްވެސް، އަދި ކަލޭގެފާނުންގެ قومގެމީހުންނަކަށްވެސް، މީގެކުރިޔަކުން އެ خبرތައް އެނގިވަޑައިގެންފައެއް ނުވެތެވެ. ފަހެ، ކަލޭގެފާނު ކެތްކުރައްވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން (ހެޔޮ) ނިމުންވަނީ، تقوىވެރިންނަށެވެ.\n(50) އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ عادބާގައިމީހުންގެ ގާތަށް، އެއުރެންގެ أخ هودގެފާނު (ފޮނުއްވީމެވެ.) އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން اللَّهއަށް އަޅުކަންކުރާށެވެ! އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެހެން إلهއަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެތެވެ. ތިޔަބައިމީހުންނީ، ދޮގުހަދާ ބަޔަކު ކަމުގައި ނޫނީ ނުވެތެވެ.\n(51) އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! އަހުރެން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ކިބަޔަކުން އެކަމުގެ މައްޗަށް އުޖޫރައަކަށް ނޭދެމެވެ. އަހުރެންގެ އުޖޫރަ، އަހުރެން އުފެއްދެވި ފަރާތުން މެނުވީ ނުވެއެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވިސްނޭހެއްޔެވެ؟\n(52) އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرةއަށް، ފާފަފުއްސެވުންއެދި ދަންނަވާށެވެ. ދެން އެކަލާނގެއަށް توبةވާށެވެ! އޭރުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް އުޑުން، ބޯކޮށް ގިނައިން (ވެހޭގޮތުގައި) ވާރޭ ފޮނުއްވާނެތެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ބާރުގެ ތެރެޔަށް ބާރު އިތުރުކޮށްދެއްވާނެތެވެ. އަދި ކުށްވެރިންގެ ގޮތުގައި ތިޔަބައިމީހުން ފުރަގަސްދީ ނުދާށެވެ!\n(53) އެއުރެން ދެންނެވޫއެވެ. އޭ هودގެފާނެވެ! ބަޔާންވެގެންވާ ހެތްކެއް ތިމަންމެންގެ ގާތަކަށް ކަލޭގެފާނު ނުގެންނަވަމުއެވެ. އަދި (ހަމައެކަނި) ކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅަކަށް ތިމަންމެންގެ إلهންތައް ދޫކޮށްލާނޭ ބަޔަކު ކަމުގައި ތިމަންމެން ނުވަމުއެވެ. އަދި ކަލޭގެފާނަށް إيمانވާ ބަޔަކު ކަމުގައި، ތިމަންމެން ނުވާހުށީމެވެ.\n(54) ތިމަންމެންގެ ބައެއް إلهން ކަލޭގެފާނަށް ނުބައި ކަމެއް ޖައްސައިފިކަމުގައި މެނުވީ ތިމަންމެން ނުބުނާނޫއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުން شريكކޮށް އުޅޭ ތަކެތިން، ތިމަންކަލޭގެފާނު ބަރީއަވެގެންވާކަމަށް\n(55) އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތްތަކުންނެވެ. (އެބަހީ: އެހެން ފަރާތްތަކުން ތިމަންކަލޭގެފާނު ބަރީއަ ވެގެންވަމެވެ.) ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން އެންމެން ތިމަންކަލޭގެފާނަށް (ހަލާކު ދިނުމަށް) ރޭވުންތައް ރާވާށެވެ! ދެން ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ލަސްކުރާނެކަމެއް ނެތެވެ.\n(56) ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންކަލޭގެފާނުންގެ ވެރި އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރި اللَّهއަށް ތިމަންކަލޭގެފާނު وكيلކޮށްފީމެވެ. ހިނގާބިނގާ އުޅޭ އެއްވެސް ދިރޭ އެއްޗެއް، އެ އެއްޗެއްގެ ناصيةގައި، އެކަލާނގެ ހިއްޕަވާ حالގައިވާ ކަމުގައި މެނުވީ ނުވެތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ވޮޑިގެންވަނީ، ސީދާވެގެންވާ މަގުގައެވެ. (ނޯޓު: ناصيةއަކީ، ނިތްކުރިމަތީގެ އިސްތަށިގަނޑެވެ. ناصيةގައި ހިއްޕެވުމުގެ مرادއަކީ، ހުރިހައި ބާރެއް އެކަލާނގެއަށް ملكވެގެންވުމެވެ.)\n(57) ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން އެނބުރި، ފުރަގަސްދޭނަމަ (ދަންނާށެވެ!) ތިޔަބައިމީހުންގެ ގާތަށް، އެކަމަކާއިގެން ތިމަންކަލޭގެފާނު ފޮނުއްވެވި ކަންތައް، ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންނަށް ތިމަންކަލޭގެފާނު އިއްވަވައިފީމެވެ. އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ބަދަލުގައި، ތިޔަބައިމީހުން ނޫންބަޔަކު ގެންނަވާނެތެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް، އެއްވެސް ކަމަކުން އެކަލާނގެއަކަށް ގެއްލުމެއް ނުދެވޭހުށްޓެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއީ، ކޮންމެ އެއްޗެއް ރައްކާތެރިކުރައްވައި، ބަލަހައްޓަވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\n(58) އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ (عذابގެ) أمرފުޅު އައިހިނދު، ތިމަންރަސްކަލާނގެ هودގެފާނާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި إيمانވެގެންތިބި މީހުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ حضرةން އައި رحمةއަކާއެކު ސަލާމަތްކުރެއްވީމެވެ. އަދި ގަދަފަދަވެގެންވާ عذابން ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެއުރެން ސަލާމަތް ކުރެއްވީމެވެ.\n(59) އެއީ عادބާގައިމީހުންނެވެ. އެއުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ آيةތަކަށް އެއުރެން ދެކޮޅުހެދޫއެވެ. އަދި އެކަލާނގެ رسولންނަށް އެއުރެން އުރެދުނޫއެވެ. އަދި ހަރުކަށި، ކޮންމެ جبّار (އަނިޔާވެރި) އެއްގެ أمرއަށް، އެއުރެން تبعވޫއެވެ.\n(60) މި ދުނިޔޭގައިވެސް، އަދި قيامةދުވަހުންވެސް، އެއުރެންނަށް لعنةލެއްވިއެވެ. ދަންނާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، عادބާގައިމީހުން، އެއުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް\n(61) އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ثمودބާގައިމީހުންގެ ގާތަށް އެއުރެންގެ أخ صالحގެފާނު ފޮނުއްވީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! اللَّهއަށް ތިޔަބައިމީހުން އަޅުކަންކުރާށެވެ! އެކަލާނގެ ފިޔަވައި، އެހެން\n(62) އެއުރެން ދެންނެވޫއެވެ. އޭ صالحގެފާނެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، މީގެކުރިން ތިމަންމެންގެ ތެރޭގައި އެދެވިގެންވާ (މާތް) މީހެއްކަމުގައި ކަލޭގެފާނު ވީމުއެވެ. (އެހެންކަމާއެކުވެސް) ތިމަންމެންގެ ކާބަފައިން އަޅުކަންކުރާ ފަރާތްތަކަށް، އަޅުކަންކުރުން ތިމަންމެންނަށް މަނާކުރައްވަނީތޯއެވެ؟ ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންމެންނަށް ކަލޭގެފާނު ތިޔަ ގޮވައިލައްވާ ކަންތަކާމެދު، ތިމަންމެން މިތިބީ، ވަސްވާސްތެރިކަމުން ފުރިގެންވާ شكއެއްގައިކަން ކަށަވަރެވެ.\n(63) އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ނިކަން ބުނެބަލާށެވެ! އަހުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرةން އައި ފާޅުވެގެންވާ ތެދުމަގެއްގައި، އަހުރެންވީނަމަ، އަދި އެކަލާނގެ حضرةން އަހުރެންނަށް رحمةއެއް (އެބަހީ: ނަބީކަމާއި رسولކަން) އެކަލާނގެ ދެއްވިހިނދު، އެކަލާނގެއަށް އަހުރެން އުރެދިއްޖެނަމަ، اللَّهގެ حضرةން އަހުރެންނަށް نصرދޭނީ ފަހެ، ކާކުހެއްޔެވެ؟ ފަހެ، ގެއްލުންދިނުން ނޫން އެހެންކަމެއް، ތިޔަބައިމީހުން އަހުރެންނަކަށް އިތުރެއް ނުކުރަމުއެވެ.\n(64) އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! މިއޮތީ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހެތްކެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް اللَّهގެ جملއެވެ. ފަހެ، اللَّهގެ ބިމުގައި، އެ جمل ކައިއުޅޭން އޭތި ދޫކޮށްލާށެވެ! އަދި އެއަށް އެއްވެސް ގޯނާއެއް ނުކުރާށެވެ! ފަހެ، (އެކަންކޮށްފިނަމަ) ގާތްވެގެންވާ عذابއެއް އައިސް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ޖެހިދާނެތެވެ.\n(65) ނަމަވެސް، އެއުރެން އެ جمل މަރައިލީއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ތިޔަބައިމީހުންގެ ގެދޮރުގައި، ތިންދުވަސްވަންދެން ތިޔަބައިމީހުން އުފާކޮށް އުޅޭށެވެ! އެއީ ދޮގުނުކުރެވޭނެ وعدއެކެވެ.\n(66) ދެންފަހެ، ތިމަންރަސްކަލާނގެ (عذابގެ) أمرފުޅު އައިހިނދު، صالحގެފާނާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި إيمانވި މީހުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ حضرةންލެއްވި رحمةއާއެކު، އެދުވަހުގެ ނިކަމެތިކަމުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ސަލާމަތްކުރެއްވީމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއީ، ބާރުވެރިވަންތަ، ގަދަފަދަވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\n(67) އަދި (ބިރުވެރި) އަޑުއައިސް އަނިޔާވެރިވި މީހުން ހަލާކުކުރިއެވެ. ދެން ހެނދުންވީއިރު، އެއުރެންގެ ގޯތިގެދޮރުގައި، އެއުރެން ތިބީ، ކަކޫ މައްޗަށް ތިރިވެ، މަރުވެފައެވެ.\n(68) އެއުރެން އެތާ އުޅެފައި ނުވާކަހަލައެވެ. ދަންނާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ثمودބާގައިމީހުން، އެއުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް كافرވޫއެވެ. ދަންނާށެވެ! ثمودބާގައިމީހުންނަށް ހަލާކާއި ގެއްލުން ހުށްޓެވެ.\n(69) އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އުފާވެރިކަމުގެ خبرއާއިގެން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ފޮނުއްވި رسولން (އެބަހީ: ملائكةން) إبراهيمގެފާނުގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތެވެ. އެބޭކަލުން ދެންނެވޫއެވެ. سلامއެވެ! އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. سلامއެވެ! ދެން ފިހެފައިވާ، ޅަ ގެރިއެއް ގެންނެވުމުގައި، އެކަލޭގެފާނު ލަސްވެވަޑައެއް ނުގަންނަވަތެވެ.\n(70) ފަހެ، އެބޭކަލުންގެ އަތްޕުޅުތައް، އެ ފަރީއްކޮޅާ ހަމަޔަށް ނުދާތީ ދެކެވަޑައިގެން، އެބޭކަލުންނާމެދު إنكارކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެބޭކަލުންނާމެދު ހިތްޕުޅުގައި ބިރުވެރި ކަމެއް އުފެދުނެވެ. އެބޭކަލުން ދެންނެވޫއެވެ. ކަލޭގެފާނު ބިރުފުޅުގެން ވަޑައިނުގަންނަވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންމެން ފޮނުއްވީ، لوطގެފާނުގެ قومއަށެވެ.\n(71) އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން (އެ ހިނދު އެތާނގައި) ހުންނެވިއެވެ. ދެން (އެބޭކަލުން އެހެން ވިދާޅުވުމުން، އެކަމާ އުފާފުޅުވެގެން) އެކަމަނާ ހިނިފުޅުވެޑުވިއެވެ. ފަހެ، އެކަމަނާއަށް إسحاقގެފާނު ލިބިވަޑައިގަންނަވާނެކަމާއި، إسحاقގެފާނުގެ ފަހަތްޕުޅުން يعقوبގެފާނު ލިބިވަޑައިގަންނަވާނެކަމުގެ އުފާވެރި خبر، ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެކަމަނާއަށް ދެއްވީމެވެ.\n(72) އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އޭހުރި عجائبއެއްގެ ބޮޑުކަމާއެވެ! ތިމަންނާ މުސްކުޅިޔަކު ކަމުގައިވާއިރުވެސް، ތިމަން ވިހާނޭ ހެއްޔެވެ؟ އަދި ތިމަންގެ ފިރިކަލުން މިހުންނެވީ މުސްކުޅިވެފައެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، މިއީ عجائبވެގެންވާ ކަމެކެވެ.\n(73) އެބޭކަލުން ދެންނެވޫއެވެ. اللَّهގެ أمرފުޅާމެދު، ކަމަނާ عجائبވެ ވަޑައިގަންނަވަނީތޯއެވެ؟ ގޭގެ أهلވެރިންނޭވެ! ތިޔަބޭކަލުންގެ މައްޗަށް اللَّهގެ\n(74) ފަހެ، إبراهيمގެފާނުންގެ ކިބަފުޅުން ބިރުފިލައިގޮސް، އެކަލޭގެފާނަށް އުފާވެރި خبرއައިހިނދު، لوطގެފާނުގެ قومގެމީހުންނާމެދު، އެކަލޭގެފާނު ތިމަންރަސްކަލާނގެ حضرةއަށް سؤالދަންނަވަން ފެށްޓެވިއެވެ.\n(75) ހަމަކަށަވަރުން، إبراهيمގެފާނީ، ކޯފާ މަޑު، دعاءކުރެއްވުންގިނަ، اللَّهގެ حضرةއަށް رجوعވެ، توبةވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭކަލެކެވެ.\n(76) އޭ إبراهيمގެފާނެވެ! ތިޔަކަންތައް (އެބަހީ: لوطގެފާނުގެ قومގެމީހުންނާމެދު ދެންނެވުން) ދޫކޮށްލައްވާށެވެ! އެހެނީ، ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ أمرފުޅު އަތުވެއްޖެއެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އަނބުރާ ރައްދުނުކުރައްވާނޭ عذابއެއް، އެއުރެންގެ ގާތަށް އަންނާނެތެވެ.\n(77) އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ رسولން (އެބަހީ: ملائكةން) لوطގެފާނުގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތްހިނދު (قومގެމީހުންގެ فاسدކަމުގެ ސަބަބުން، އެބޭކަލުންނަށް ދެރަގޮތެއް ވެދާނެތީ) އެބޭކަލުންނާމެދު ދެރަފުޅުވެ ހިތާމަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެބޭކަލުންނާމެދު ހިތްޕުޅު ދަތިވިއެވެ. އަދި ވިދާޅުވިއެވެ. މިއީ ވަރަށް ހިތާމަވެރި ދުވަހެކެވެ.\n(78) އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ قومގެމީހުން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އަވަސް އަވަހަށް އައޫއެވެ. ކުރިން އެއުރެންނަކީ، ނުބައި (فاحش) ކަންތައްތައް ކޮށްއުޅުނު މީހުންނެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! މިތިބީ އަހުރެންގެ (އެބަހީ: قومގެ) އަންހެން ދަރިންނެވެ. (ތިޔަބައިމީހުން شرعىގޮތުން އެކަނބަލުންނާ ކާވެނިކުރާނަމަ) އެކަނބަލުން ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި ސާފުކަން ބޮޑެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން، اللَّهއަށް تقوىވެރިވާށެވެ! އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ މެހުމާނުންގެ ކުރިމަތީގައި، ތިމަންކަލޭގެފާނު ލަދުވެތި ނުކުރާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރޭގައި ހޭޖެހޭ ފިރިހެނަކު ނުވަނީހެއްޔެވެ؟\n(79) އެއުރެން ދެންނެވޫއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނުގެ އަންހެން ދަރިންނާމެދު އެއްވެސް حقއެއް (އެބަހީ: އެއްވެސް ބޭނުމެއް) ތިމަންމެންނަށް ނުވާކަން ކަލޭގެފާނަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެތެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންމެން އެދޭ ކަންތައް ކަލޭގެފާނަށް ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެތެވެ.\n(80) އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ތިޔަބައިމީހުންނާމެދު، ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ބާރެއް ލިބިވަޑައިގެންފައިވާނަމައެވެ! ނުވަތަ ބާރުގަދަ ފަރާތަކަށް ދެވޭނެނަމައެވެ!\n(81) އެބޭކަލުން ދެންނެވޫއެވެ. އޭ لوطގެފާނެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންމެންނީ، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ފޮނުއްވި ބޭކަލުންނީމުއެވެ. ކަލޭގެފާނާ ހަމަޔަށް އެއުރެންނަކަށް واصلއެއް ނުވެވޭނެތެވެ. ފަހެ، ރޭގަނޑުން ބައެއްގައި ކަލޭގެފާނުގެ أهلވެރިންނާއެކު، ނުކުމެވަޑައިގެން ހިންގަވާށެވެ! އަދި ތިޔައިގެ ތެރެއިން އެކަކުވެސް، ކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން ފިޔަވައި އެނބުރި ފަސްނުބަލާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެންނަށް (އެބަހީ: އެ كافرންނަށް) ޖެހޭކަމެއް އެކަނބުލޭގެއަށްވެސް ޖެހޭނެތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެންނަށް ކަނޑައެޅިގެންވާ ވަގުތަކީ ހެނދުނު ފަތިހެވެ. ފަތިސް ވަގުތު، ގާތުގައި ނުވޭހެއްޔެވެ؟\n(82) ދެން ފަހެ، ތިމަންރަސްކަލާނގެ (عذابގެ) أمرފުޅު އައިހިނދު، އެ ރަށުގެ މައްޗަށް އޮތްފުށް ދަށަށް ޖެއްސެވީމެވެ. އަދި އަލިފާނުން ދޮންކުރައްވާފައިވާ، މަށީގެ ހިލައިން ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެ ރަށަށް ވާރޭ ވެއްސެވީމެވެ.\n(83) ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرةގައި ފާހަގަކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައެވެ. އަދި އަނިޔާވެރިންނާ ދުރުގައިވާ ކަމެއް ކަމުގައި އެކަންތައް ނުވެތެވެ.\n(84) އަދި مديَنގެމީހުންގެ ގާތަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ، އެއުރެންގެ أخ، شعيبގެފާނު ފޮނުއްވީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން اللَّهއަށް އަޅުކަންކުރާށެވެ! އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެހެން\n(85) އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން މިނުމާއި، ކިރުން، عدلއަށް ފުރިހަމަކުރާށެވެ! އަދި މީސްތަކުންނަށް އެއުރެންގެ ތަކެތި އުނިނުކުރާށެވެ! އަދި فاسدން ކަމުގައިވެތިބެ ތިޔަބައިމީހުން ބިމުގައި فساد ނުކުރާހުށިކަމެވެ!\n(86) اللَّه، ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި، ދޫކުރައްވާފައިވާ އެއްޗެއް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހެޔޮކަން ބޮޑެވެ. ތިޔަބައިމީހުންނީ، مؤمنން ކަމުގައިވާނަމައެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ހުރި ފާރަވެރިއަކު ކަމުގައި، ތިމަންކަލޭގެފާނު ނުވަމެވެ.\n(87) އެއުރެން ދެންނެވޫއެވެ. އޭ شعيبގެފާނެވެ! ތިމަންމެންގެ ކާބަފައިން އަޅުކަންކޮށް އުޅުނު ތަކެތި ދޫކޮށްލުމަށް، ނުވަތަ ތިމަންމެންގެ މުދާތަކާމެދު ތިމަންމެން އެދޭގޮތަކަށް ކަންތައްކުރުން ދޫކޮށްލުމަށް، ކަލޭގެފާނުގެ ނަމާދު، ކަލޭގެފާނަށް\n(88) އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ނިކަން ބުނެބަލާށެވެ! އަހުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرةން އައި ފާޅުވެގެންވާ ތެދުމަގެއްގައި އަހުރެންވީނަމަ، އަދި އެކަލާނގެ حضرةން ހެޔޮވެގެންވާ رزقދެއްވި ހިނދު (އެކަމަށް ފުރަގަސްދެވޭނެހެއްޔެވެ؟) އަދި އަހުރެން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ނަހީކުރާ ކަންތައް އަހުރެން ކުރާކަށް ބޭނުމެއް ނުވެތެވެ. އަހުރެންނަށް ކުޅަދާނަވީވަރަކަށް، إصلاحކުރުން މެނުވީ، އަހުރެން ބޭނުމެއް ނުވެތެވެ. އަދި اللَّهގެ حضرةން މެނުވީ، އަހުރެންނަށް توفيق ލިބުމެއްނުވެތެވެ. އަހުރެން وكيلކުރަނީ، އެކަލާނގެއަށެވެ. އަދި توبة ވަނީވެސް، އެކަލާނގެ حضرةއަށެވެ.\n(89) އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! އަހުރެންނާ ދެކޮޅުވެރިވުން އެއީ، ތިޔަބައިމީހުންނަށް مصيبةޖެހޭކަމަކަށް ނުހަދާހުށިކަމެވެ! (އެއީ) نوحގެފާނުގެ قومގެމީހުންނަށް، ނުވަތަ هودގެފާނުގެ قومގެމީހުންނަށް، ނުވަތަ صالحގެފާނުގެ قومގެމީހުންނަށް ޖެހުނުފަދަ مصيبةއެކެވެ. لوطގެފާނުގެ قومގެމީހުން (ހަލާކުވެދިޔަ ދުވަސް) ތިޔަބައިމީހުންނާ ދުރެއްގައެއް ނުވެއެވެ.\n(90) އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرةއަށް ފާފަފުއްސެވުންއެދި، ތިޔަބައިމީހުން ދަންނަވާށެވެ! ދެން ތިޔަބައިމީހުން އެކަލާނގެއަށް توبةވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއީ رحيمވަންތަ ނުހަނު އޯގާވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\n(91) އެއުރެން ދެންނެވޫއެވެ. އޭ شعيبގެފާނެވެ! ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާ އެއްޗެހީގެ ތެރެއިން ގިނައެއްޗެހި، ތިމަންމެންނަކަށް ނުވިސްނެތެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންމެން ދެކެނީ، ކަލޭގެފާނަކީ ތިމަންމެންގެ ތެރޭގައިވާ ނިކަމެއްޗެއް ކަމަށެވެ. އަދި ކަލޭގެފާނުގެ ގާތްތިމާގެ މީސްކޮޅު ނުވާނަމަ، ތިމަންމެން ހަމަކަށަވަރުންވެސް، ކަލޭގެފާނު رجمކުޅައީމުހެވެ. އަދި ކަލޭގެފާނަކީ، ތިމަންމެންގެ މައްޗަށް ހުންނެވި\n(92) އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! اللَّهއަށްވުރެވެސް ބޮޑަށް، ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް عزّةތެރިވެގެންވަނީ އަހުރެންގެ ގާތްތިމާގެ މީސްކޮޅު ހެއްޔެވެ؟ އަދި އެކަލާނގެއީ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ފުރަގަހަށް ދޫކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ތިޔަބައިމީހުން ހަދައިފީމުއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އަހުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއީ، ތިޔަބައިމީހުންކުރާ ކަންތައް ފުރިހަމައަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\n(93) އޭ އަހުރެންގެ قومގެމީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ގޮތުގައި ތިބެގެން ތިޔަބައިމީހުން عملކޮށްބަލާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އަހުރެންވެސް (އަހުރެންގެ ގޮތުގައި) عملކުރާހުށީމެވެ. އެމީހަކު ނިކަމެތި ކުރަނިވި عذابއެއް، އެމީހަކާ ހަމަޔަށް އަންނަ މީހަކީ، ކާކުކަމާއި، ދޮގުހަދާ މީހަކީ ކާކުކަން، ނިކަންހުރެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެނގޭނެތެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ބަލަބަލާ ތިބޭށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އަހުރެންވެސް ތިޔަބައިމީހުންނާއެކު ބަލަބަލާ އެބަހުރީމެވެ.\n(94) އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ (عذابގެ) أمرފުޅު އައިހިނދު، شعيبގެފާނާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި إيمانވެގެންތިބި މީހުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ رحمةފުޅުން ސަލާމަތްކުރެއްވީމެވެ. އަދި (ބިރުވެރި) އަޑުއައިސް، އަނިޔާވެރިވީ މީހުން ހަލާކު ކުރިއެވެ. ދެން ހެނދުންވީއިރު، އެއުރެންގެ ގޯތި ގެދޮރުގައި އެއުރެންތިބީ، ކަކޫމައްޗަށް ތިރިވެ، މަރުވެފައެވެ.\n(95) އެއުރެން އެތާ އުޅެފައި ނުވާކަހަލައެވެ. ދަންނާށެވެ! ثمودބާގައި މީހުންވެސް ހަލާކުވެ ނެތިދިޔަފަދައިން، مد يَنގެމީހުންނަށް ހަލާކާއި ގެއްލުން ހުށްޓެވެ.\n(96) ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ آيةތަކާއި، ބަޔާންވެގެންވާ حجّةއަކާއެކު، موسىގެފާނު ފޮނުއްވީމެވެ.\n(97) فرعونއާއި، އޭނާގެ ބޮޑުންގެ ގާތަށެވެ. ފަހެ، އެއުރެން فرعونގެ أمرއަށް تبعވޫއެވެ. فرعونގެ أمر ހެޔޮލަފާ أمرއެއްކަމުގައި ނުވެތެވެ.\n(98) قيامةދުވަހުން، އޭނާގެ قومގެމީހުންގެ ކުރީގައިހުރެ، އެއުރެން ނަރަކައަށް ގެންގޮސް ވައްދާނެތެވެ. (އެއުރެންނަށް) ވަދެވޭތަނުގެ ހުރި ނުބައިކަމާއެވެ!\n(99) މި ދުނިޔެމަތީގައި އެއުރެންނަށް لعنةލެއްވިއެވެ. އަދި قيامةދުވަހުންވެސް މެއެވެ. (އެއުރެންނަށް) ދެއްވާނެ އެއްޗެއްގެ ހުރި ނުބައިކަމާއެވެ!\n(100) އެއީ ރަށްތަކުގެ خبرތަކުގެ ތެރެއިން ބަޔެކެވެ. ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެ خبرތައް ކަލޭގެފާނަށް ކިޔައިދެއްވަމެވެ. قائمވެހުރި ރަށްތަކާއި، ނެތި ހަލާކުވެގެންދިޔަ ރަށްތައް އޭގެތެރެއިންވެއެވެ.\n(101) އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެއުރެންނަކަށް އަނިޔާއެއް ނުކުރައްވަމެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، އެއުރެންގެ އަމިއްލަ نفسތަކަށް، އެއުރެން އަނިޔާވެރިވޫއެވެ. ފަހެ، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ أمرފުޅު އައިހިނދު، اللَّه ފިޔަވައި، އެއުރެން އަޅުކަންކޮށްއުޅުނު އެއުރެންގެ إلهންތައް، އެއްވެސްކަމެއް އެއުރެންނަކަށް ފުއްދައެއް ނުދެތެވެ. އެ إلهން، އެއުރެންނަށް ގެއްލުންދިނުން މެނުވީ އިތުރެއް ނުކުރެތެވެ.\n(102) ރަށްތައް (އެބަހީ: ރަށްތަކުގެ أهلވެރިން) އަނިޔާވެރިވެގެންވާ حال، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އެ ރަށްތައް ހިއްޕަވާހިނދު، އެކަލާނގެ ހިއްޕެވުންއޮތީ، އެފަދައިންނެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެކަލާނގެ ހިއްޕެވުމަކީ، ވޭންދެނިވި، ގަދަފަދަ ކަމެކެވެ.\n(103) ހަމަކަށަވަރުން، آخرةގެ عذابއަށް ބިރުވެތިވެއްޖެ މީހާއަށް އެކަމުގައި ހެތްކެއްވާކަން ކަށަވަރެވެ. އެއީ އެދުވަހަށްޓަކައި މީސްތަކުން އެއްކުރައްވާނޭ ދުވަހެކެވެ. އަދި އެއީ (އެންމެން) ދެކޭނޭ ދުވަހެކެވެ.\n(104) އަދި عددކުރައްވާފައިވާ މުއްދަތަކަށް މެނުވީ، ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެދުވަސް ފަހެއް ނުކުރައްވަމެވެ.\n(105) އެދުވަސް އައުމުން، އެކަލާނގެ إذنފުޅާއެކުގައި މެނުވީ، އެއްވެސް نفسއަކަށް ބަހެއްވެސް ނުބުނެވޭނެތެވެ. ފަހެ، އަބާއްޖަވެރިންނާއި، ބާއްޖަވެރިން އެއުރެންގެ ތެރެއިންވެއެވެ.\n(106) ފަހެ، އަބާއްޖަވެރިވި މީހުން ދަންނާށެވެ! ފަހެ، އެއުރެން ވާހުށީ، ނަރަކައިގައެވެ. އެއުރެން ބޭރަށްލާ ނޭވާގެ ގަދަ އަޑާއި، އެތެރެއަށްލާ ނޭވާގެ އަޑު އެތާނގައި ހުންނާނެތެވެ.\n(107) އެއުރެން އެ ނަރަކައިގައި ދެމިތިބެނިވި ގޮތުގައެވެ. ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އިރާދަކުރެއްވި މުއްދަތެއް ފިޔަވައި، އުޑުތަކާއި، ބިން ދެމިހުރިހާ ހިނދެއްގައެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއީ، އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ ކަމެއް ކުރައްވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\n(108) އަދި ބާއްޖަވެރިވި މީހުން ދަންނާށެވެ! އެއުރެންވާހުށީ ސުވަރުގޭގައެވެ. އެތާނގައި، އެއުރެން ދެމިތިބެނިވި ގޮތުގައެވެ. ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އިރާދަކުރެއްވި މުއްދަތެއް ފިޔަވައި އުޑުތަކާއި ބިން ދެމިއޮތްހާ ހިނދެއްގައެވެ. ކެނޑިގެންނުދާ ދެއްވުމެއްގެ ގޮތުގައެވެ.\n(109) ފަހެ، މިބައިމީހުން އަޅުކަންކުރާ ފަރާތްތަކާ ބެހޭގޮތުން، شكކަމެއްގައި ކަލޭގެފާނު ނުހުންނަވާށެވެ! ކުރިންވެސް އެއުރެންގެ ކާބަފައިން އަޅުކަންކުރާ ފަދައަކުން މެނުވީ، އެއުރެން އަޅުކަމެއް ނުކުރެތެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އުނިވުމެއްނެތި އެއުރެންގެ (عذابގެ) ބައި، އެބައިމީހުންނަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ހަމަޔަށް ދެއްވާހުށީމެވެ.\n(110) ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ موسىގެފާނަށް ފޮތް ދެއްވީމެވެ. ފަހެ، އެ ފޮތާމެދު خلافވޫއެވެ. ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرةން އިސްވެދިޔަ ބަސްފުޅެއް ނުވާނަމަ، އެއުރެންގެ މެދުގައި ނިޔާކުރެއްވީސްކަން ކަށަވަރެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެންވަނީ އެކަމާމެދު ވަސްވާސްތެރިކަމުން ފުރިގެންވާ شكއެއްގައިކަން ކަށަވަރެވެ.\n(111) ހަމަކަށަވަރުން، ކޮންމެ ބަޔަކަށްވެސް އެބަޔެއްގެ عملތަކަށް ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ހަމަޔަށް ޖަޒާދެއްވާނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެކަލާނގެއީ، އެއުރެންކުރާ عملތައް މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\n(112) ފަހެ، ކަލޭގެފާނަށް أمرކުރައްވާފައިވާ ފަދައިން، ކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހުގައި إيمانވެ، توبةވެގެން ތިބިމީހުންނާއެކު، ކަލޭގެފާނު ސީދާވެވަޑައިގަންނަވާށެވެ! އަދި ތިޔަބައިމީހުން ހައްދުފަހަނަޅައި ނުދާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އެކަލާނގެއީ، ތިޔަބައިމީހުންކުރާ ކަންތައް މޮޅަށް ބައްލަވާވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\n(113) އަދި އަނިޔާވެރިވި މީހުންގެ ފަރާތަށް ތިޔަބައިމީހުން ކުޑަކޮށްވެސް ނުލެނބޭށެވެ! ފަހެ، (އެ ހިނދުން) ނަރަކައިގެ އަލިފާން ތިޔަބައިމީހުންގައި ބީހިދާނެތެވެ. އަދި اللَّه ފިޔަވައި، ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެހީތެރިވާނޭ އެއްވެސް ފަރާތެއް ނެތެވެ. ދެން ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް نصرއެއްވެސް ނުލިބޭނެތެވެ.\n(114) އަދި ދުވާލުގެ ދެކޮޅުގައްޔާއި، ރޭގަނޑުން ބައެއްގައި ކަލޭގެފާނު ނަމާދު قائمކުރައްވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ހެޔޮކަންތައް، ނުބައިކަންތައް ނެތިކޮށްލަތެވެ. އެއީ ހަނދާންކުރާ ބަޔަކަށް وعظއާއި نصيحةއެކެވެ.\n(115) އަދި ކަލޭގެފާނު ކެތްކުރައްވާށެވެ! ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، إحسانތެރިންގެ ދަރުމަ، اللَّه ގެއްލެނި ނުކުރައްވާނެތެވެ.\n(116) ފަހެ، أمّةތަކުގެ ތެރެއިން (دينވެރިކަމާއި ހެޔޮވިސްނުމުގެ ތެރެއިން) ބާކީއޮތް މިންވަރެއްގެ ވެރިބަޔަކު، ބިމުގައި فسادކޮށް އުޅުން ނަހީކޮށް ތިޔަބައިމީހުންގެ ކުރިން އުޅުނުނަމަ ކިހާ ރަނގަޅުހެއްޔެވެ! އެހެނެއްކަމަކު، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ސަލާމަތްކުރެއްވި މީހުންގެ ތެރެއިން މަދުބަޔަކުވިއެވެ. އަދި އަނިޔާވެރިވި މީހުން، އެއުރެންނަށް ލިބުނު ތަނަވަސްކަމަށް تبعވޫއެވެ. (އެބަހީ: އެކަމުގެ ތެރެއަށް ގެނބި، آخرة ހަނދާންނެތި ކޮށްލޫއެވެ.) އަދި ކުށްވެރިން ކަމުގައި އެއުރެން ވޫއެވެ.\n(117) ރަށްތަކުގެ أهلވެރިން ރަނގަޅަށް ކަންތައްކުރާ ބަޔަކު ކަމުގައިވަނިކޮށް، އަނިޔާވެރިގޮތުގައި އެ ރަށްތައް ހަލާކު ކުރެއްވުމަކަށް، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އިރާދައެއް ނުކުރައްވަތެވެ.\n(118) ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އިރާދަކުރެއްވިނަމަ، މީސްތަކުން އެއް أمّةއެއް ކަމުގައި ލައްވައިފީސްކަން ކަށަވަރެވެ. ނަމަވެސް خلافވުމުގައި އެއުރެން ފިލައިނުދެތެވެ.\n(119) ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ رحمةލެއްވި ބަޔަކު މެނުވީއެވެ. އެކަލާނގެ އެއުރެން ހެއްދެވީ އެކަމަށްޓަކައެވެ. އަދި ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ބަސްފުޅު ފުރިހަމަވެފައިވެއެވެ. (އެ ބަސްފުޅަކީ) ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ، މީސްތަކުންނާއި، ޖިންނީންނާއި، ދެ ބާވަތުން ނަރަކަ ފުރުއްވާހުށީމެވެ.\n(120) އަދި رسولންގެ خبرތަކުގެ ތެރެއިން މިއެންމެހާ خبرތައް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނަށް ކިޔައިދެއްވަނީ، އެއިން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނުގެ ހިތްޕުޅު ސާބިތުކޮށްދެއްވުމަށެވެ. އަދި މި خبرތަކުގައި ކަލޭގެފާނާ ހަމަޔަށް އައިސްފައިވަނީ، حق ތެދުބަސްފުޅެވެ. އަދި مؤمنތަކުންނަށް وعظއަކާއި، ހަނދާންކޮށްދިނުމެކެވެ.\n(121) إيمانނުވާ މީހުންނަށް ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ގޮތުގައި ތިބެގެން ތިޔަބައިމީހުން عملކޮށްބަލާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންމެންވެސް (ތިމަންމެންގެ ގޮތުގައި) عملކުރާނޫއެވެ.\n(122) އަދި ތިޔަބައިމީހުން انتظارކުރާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންމެންވެސް، انتظارކުރާނޫއެވެ.\n(123) އަދި އުޑުތަކާއި، ބިމުގެ غيب ملكވެގެންވަނީ، اللَّهއަށެވެ. އަދި އެންމެހާ ކަންތައް رجوعކުރައްވާހުށީ، އެކަލާނގެ حضرةއަށެވެ. ފަހެ، ކަލޭގެފާނު އެކަލާނގެއަށް އަޅުކަން ކުރައްވާށެވެ! އަދި އެކަލާނގެއަށް وكيلކުރައްވާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުންކުރާ عملތަކާމެދު، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ غافلވެ ވޮޑިގެނެއް ނުވެތެވެ.


SunOnline: Column: Kudheenge tharubihyyathugai mammage dhauru -03\nކުދީންގެ ތަރްބިޔަތުގައި މަންމަގެ ދައުރު -3\nއަބްދުﷲ ފާރޫގް ހަސަން 02 Nov 2017, 10:45\nއެދުވަސްވަރު ޖީލާނާއި ބަޣުދާދާ ދެމެދު އާދަވެގެން ޤާފިލާތައް ދަތުރުކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން އަބްދުލްޤާދިރު ޖިލާނީގެ މައިކަނބަލުން އެކަމަނާގެ ދަރިކަލުން ދަތުރުވެރީންގެ ޤާފިލާއެއްގައި ބަޣުދާދަށް ފޮނުއްވަން ހަމަޖެއްސެވިއެވެ. އަބްދުލްޤާދިރު ޖިލާނީގެ މައިކަނބަލުން އެކަމަނާގެ ދަރިކަލުންނަށް ސާޅީސް ދީނާރު ދެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ހެދުންކޮޅުގެ އެތެރޭ ޖީބަކަށް ސާޅިސް ދީނާރު ލައްވައި ފައްސަވައިދެއްވިއެވެ. ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުންނެވެ. އެދުވަސްވަރު މަގުފޭރޭމީހުންގެ ނުރައްކާ ބޮޑުކަމުންނެވެ. ދަތުރުއެރެހެއްޓެވި އިރު ދަރިކަލުންނަށް ވަޞިއްޔަތްކުރެއްވިއެވެ. " ދަރިފުޅާއެވެ. އެއްވެސް ޙާލެއްގައި ދޮގެއް ނަހަދާށެވެ. ތެދުބަހުން ވާހަކަ ދައްކާށެވެ."\nމަޝްހޫރު ޙާދިޘާއެކެވެ. ޢަބްދުލްޤާދިރު ޖީލާނީ ދަތުރުކުރެއްވި ޤާފިލާއަށް މަގުފޭރޭ މީހުން ޙަމަލަދީ ޤާފިލާފޭރިގަތެވެ. އެކި މީހުނާ ވަކިވަކީން ސުވާލުކޮށް މީހުންގެ އަތުގައި ހުރިނަމަ ހުރި އެއްޗެއްވެސް އަތުލައިގަތެވެ. މަގުފޭރޭ މީހަކު ޢަބްދުލްޤާދިރުގެފާނު ހައްޔަރުކޮށްގެން އެކަލޭގެފާނާ ސުވާލުކުރިއެވެ. " ކަލޭގެ އަތުގައި ހުރީ ކޮން އެއްޗެއްހެއްޔެވެ؟" އަބްދުލްޤާދިރު ޖިލާނީ ނުހަނު ހިތްޕުޅުހަމަޖެހިވަޑައިގަތުމާއެކު ޖަވާބުދެއްވިއެވެ.\n" އަހަރެންގެ އަތުގައި ސާޅިސް ދީނާރު އެބައޮތެވެ." ހެދުންކޮޅުގެ ތެރޭގައި ހަރުކޮށްފައިވާ ސިއްރު ޖީބެއްގައި އެފައިސާ ހުރި ވާހަކަ ވިދާޅުވިއެވެ. މަގުފޭރޭމީހާ ވަރަށް ބޮޑަށް ޙައިރާންވިއެވެ. އޭނާގެ ހިތަށްއެރިއެވެ. މިކުއްޖާ އެފައިސާ ހުރި ވާހަކަ ނުބުނިނަމަ އަހަރެމެންނަކަށް އޭނާގެ އަތުގައި ފައިސާ ހުރި ކަމެއް ނޭގުނީހެވެ. އެހެންވީއިރު މިކުއްޖާ އެފައިސާހުރި ވާހަކަ އެބުނީކީއްވެބާވައެވެ. މަގުފޭރޭމީހާ އެބައިމީހުންގެ ސަރުދާރުންގެ ގާތަށް އެކަލޭގެފާނު ގެންދިޔައެވެ. މަގުފޭރޭމީހުންގެ ސަރުދާރު ސުވާލުކުރިއެވެ.\n" ކަލޭ ފޮރުވާފައިހުރި ފައިސާގެ ވާހަކަ ތިޔަހައި ފަސޭހައިން ތިޔަ ބުނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟ އަބްދުލްޤާދިރު ޖިލާނީ ވިދާޅުވިއެވެ. "އަހަރެންގެ މަންމަ އަހަރެން އެރެހެއްޓެވިއިރު ވަނީ ދޮގުނަހަދަން ނަސޭޙަތްދެއްވައިފައެވެ. ދޮގުނަހަދަން އަހްދުކުރުއްވައިފައެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ތެދުބަހުން ޖަވާބުދިނީއެވެ."\nމަގުފޭރޭމީހުންގެ ސަރުދާރަށް އަބްދުލްޤާދިރު ޖިލާނީގެ ވާހަކަފުޅު އަޑުއިވުމުން އޭނާގެ ހިތަށް ވަރަށް އަސަރުކުރިއެވެ. އޭނާގެ ހިތަށްއެރިއެވެ. އަހަރެމެން އަހަރެމެންގެ ވެރި ﷲ ގެ ޢަހްދުފުޅާ މިޚިލާފުވަނީއެވެ. ނުކިޔަމަންތެރިވަނީއެވެ. އެކަމަކު މިކުއްޖާ އޭނާގެ މަންމަ ގާތުވެފައިވާ ވަޢުދަކާވެސް ޚިލާފެއްނުވިއެވެ. މަގުފޭރޭ މީހުންގެ ސަރުދާރުގެ މި އިޙްސާސް އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށްލިއެވެ. ޤާފިލާގެ މީހުންގެ މުދާތައް ރައްދުކުރިއެވެ. މަގުފޭރޭ ޖަމާއަތުގެ އެންމެން ތައުބާވިއެވެ. ކުރިއަށް އޮތްތާގައި ތެދުމަގުގައި ސާބިތުވެތިބުމަށް ހެޔޮހިތުން ވަޢުދުވިއެވެ.\nމުޙައްމަދުލް ފާތިޙުގެ މަންމަ\nބައިޒަންޓައިން އެމްޕަޔަރުގެ ވެރިރަށް ޤުސްޠަންޠިނިއްޔާ ފަތަޙަކުރުމަކީ ޞަޙާބީންގެ ދައުރުއްސުރެ މުސްލިމުން ނުހަނު ދަހިވެތިވެފައި އޮންނަ ކަމެކެވެ. ޤުސްޠަންޠިނިއްޔާއަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ޙަމަލަދޭ އިސްލާމީ ލަޝްކަރާ ބެހޭގޮތުންނާއި އެރަށް ފަތަޙަކުރާ މުޖާހިދުންނާ ބެހޭގޮތުން ކައުސާހިބާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ދެއްވައިފައިވާ ބަޝާރަތްތަކަށްޓަކައެވެ. އޭގެތެރެއިން އެއްބަސްފުޅެއްގެ މާނާގައިވެއެވެ.\n" ތިޔަބައިމީހުންނަށް ޤުސްޠަންޠިނިއްޔާ ފަތަޙަވާނެއެވެ. އެލަޝްކަރެއްގެ ޒަރީއާއިން އެރަށް ފަތަޙަވާ ލަޝްކަރަކީ ނަސީބުވެރި ލަޝްކަރެކެވެ. އެލަޝްކަރުގެ އަމީރަކީވެސް ނަސީބުވެރިޔެކެވެ. އެލަޝްކަރާއި ލަޝްކަރުގެ އަމީރަކީ ބާއްޖަވެރިކަމުގެ އަހުލުވެރީންނެވެ. ( އަޙްމަދު ، ޙާކިމް، އިބްނު އަބީ ޝައިބާ)\nއެހެންކަމުން މުސްލިމުންވަނީ އެރަށް ފަތަޙަކުރަން އެތައް ފަހަރަކު މަސައްކަތްކޮށްފައެވެ. މުސްލިމުން އެންމެ ފުރަތަމަ ޤުސްޠަންޠިނިއްޔާއަށް ޙަމަލަދިނީ އަމީރު މުޢާވިޔަތުގެފާނުގެ ޚަލީފާކަމުގައެވެ. ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން ދަރަޖަމަތިވެރި އެތައް ބޭކަލުންނެއްވެސް އެލަޝްކަރުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އައްބާސީ ޚަލީފާ ހާރޫނުއްރަޝީދުވެސް އެއްލައްކަ ސިފައިންނާއިގެން އަމިއްލަފުޅަށް ވަޑައިގެން އެރަށަށް ޙަމަލަދެއްވިއެވެ. ނަމަވެސް އަރަހުށި ﷲ އެރަށް ފަތަޙަކުރުން ލިޔުއްވައިފައިވަނީ ޢުޘްމާނީ ތުރުކީންގެ ނަސީބުގައެވެ. ސުލްޠާނު މުޙައްމަދުލް ފާތިޙުގެ ނަސީބުފުޅުގައެވެ. މުޙައްމަދު ފާތިޙަކީ ވަރަށް އަރާހުންނެވި އަސްކަރީ ގާއިދެކެވެ. ޢިލްމާއި އަދަބުގެ ޒައުޤުހުރި ޤާބިލު ބޭފުޅެކެވެ.\nސުލްޠާނު މުޙައްމަދުލް ފާތިޙަށް ވަރަށް ހަރުދަނާ މައިކަނބަލަކު ލިބިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. މުޙައްމަދުގެ ހިތްޕުޅުގައި ޤުސްޠަންޠިނިއްޔާ ފަތަޙަކުރެއްވުމުގެ ޝައުޤުއުފެއްދެވީ އެނާގެ މަންމާފުޅެވެ. މުޙައްމަދު ތުއްޕުޅުއިރުއްސުރެ އެކަމަނާ މުޙައްމަދަށް ރަނގަޅު ތަރްބިޔަތެއްދެއްވިއެވެ. ހިތްވަރުފުޅުގަދަ، އަޒުމު ވަރުގަދަ ބޭފުޅަކަށް ހެއްދެވިއެވެ. މުޙައްމަދު ތުއްޕުޅުއިރުއްސުރެ އެކަމަނާ މުޙައްމަދަށް ޤުސްޠަންޠިނިއްޔާގެ ރަށްބޭރު ފާރުދައްކަވައެވެ. ނުހަނު ޔަޤީންކަމާއި އިތުބާރާއި އުންމީދާއެކު ވިދާޅުވެއެވެ. " އޭ މުޙައްމަދެވެ! މިގަދަފަދަ ފާރުތަކުން ވަށައިލެވިފައިވާ ރަށް ފަތަޙަކުރާނީ ދަރިފުޅެވެ. މާތް ﷲ ގެ އިރާދަފުޅާއެކު ދަރިފުޅަށް އެކަންކުރެވޭނެއެވެ. ކައުސާހިބާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެރަށް ފަތަޙަކުރާ އަމީރަކާ ބެހޭގޮތުން ދެއްވައިފައިވާ ހެޔޮކަމުގެ ނިމުތު ޙަޤީޤަތަކަށްވާނީ ތިޔަލޯބި ދަރިފުޅުގެ އަތްމަތީގައެވެ."\nތުއްޕުޅު މުޙައްމަދު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. " ލޯބިވާ މަންމާއެވެ. އަޅުގަނޑަށް އެފަދަ ބޮޑު ރަށެއް ފަތަޙަކުރެވޭނީ ކިހިނަކުންތޯއެވެ؟" މުޙައްމަދުގެ މަންމަ ޖަވާބުދެއްވިއެވެ. " ދަރިފުޅު އެރަށް ފަތަހަކުރާނީ ޤުރުއާނުގެ ބަރަކާތާއި، ވެރިކަމުގެ ބާރާއި، ހަތިޔާރުގެ ތޫނުކަމާއި ރައްޔިތުންގެ ލޯބި އެއްކޮށްލައިގެންނެވެ."\nމުޙައްމަދުލްފާތިޙު މަންމާފުޅު ދަރިކަލުންނަށް ހިތްވަރުދެއްވަމުން ގެންދެވިއެވެ. އަޒުމު ވަރުގަދަ ކޮށްދެއްވަމުންގެންދެވިއެވެ. މުޙައްމަދުލްފާތިޙުގެ ބައްޕާފުޅު އަވަހާރަވެ އޭނާއަށް މުސްތަޤިއްލު ގޮތެއްގައި ރަސްކަން ލިބިވަޑައިގެންނެވީ އުމުރުފުޅުން ބާވީސް އަހަރުފުޅުގައެވެ. މުޙައްމަދުލްފާތިޙުގެ ބައްޕާފުޅު ސުލްޠާނު މުރާދު (ދޭއް) އަވަހާރަވީ ދުވަހު މުޙައްމަދުގެ މަންމަ އޭނާގެ އަރިހަށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އޭރު މުޙައްމަދުގެ އިންނެވީ ކީރިތި ކުރައްވާށެވެ. އެވަގުތު އެކަމަނާ ދަރިކަލުންނާ މުޚާޠަބުކުރައްވައި ވިދާޅުވިއެވެ. " ބަލަ ދަރިފުޅު ރޮނީހެއްޔެވެ؟ މަންމަމެން އަންހެނުންނަށް ދެން އޮތީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ އަވަހަށް ތެދުވާށެވެ! ތައްޔާރުވާށެވެ. ޤުސްޠަންޠިނިއްޔާ އެއިންތިޒާރުކުރަނީ ދަރިފުޅަށެވެ. ދަރިފުޅުގެ ބައްޕަގެ ދުޝްމިނުން ހަފަރާތުގައި އެބަތިއްބެވެ. އެމީހުން ބަލަބަލައި އެތިބީ ބައްޕަގެ ހިޔާވަހިކަމުން މިދައުލަތް މަޙްރޫމުވާނެ ދުވަހަކަށެވެ. އަވަހަށް މިހުރިހާ ކަމެއް ސަމާލުކުރާށެވެ." ޝައްކެއްނެތެވެ. ޢުޘްމާނީ ތުރުކީގެ ރަސްކަލެއްކަމުގައިވާ މުޙައްމަދު ޘާނީ މުޙައްމަދުލް ފާތިޙަކަށް ހެއްދެވީ އޭނާގެ ދަރަޖަ މަތިވެރި މާތް މަންމައެވެ.\nޑޮކްޓަރ އިޤްބާލުގެ މަންމަ\nމުސްލިމުންގެ އަރައިހުންނެވި މުފައްކިރު ޢައްލާމާ މުޙައްމަދު އިޤްބާލުގެ މައިކަނބަލުންނަކީވެސް މިރޮނގުން ފާހަގަކުރަންޖެހޭ ބޭކަނބަލެކެވެ. ނުހަނު ތަޤްވާވެރި، ވަރަޢަވެރި، ޒާހިދު ބޭކަނބަލެކެވެ. ޑޮކްޓަރ އިޤްބާލު ރައްކާވުމަށްފަހު އެކަމަނާ އިޤްބާލުގެ ތަރްބިޔަތަށް ވަރަށް ޚާއްޞަ އަހަންމިއްޔަތެއް ދެއްވިއެވެ. ޑޮކްޓަރ އިޤްބާލަށް ފަރިއްކޮޅު އަރުވާއިރު އެއްވެސް ކަހަލަ ޝުބުހައެއް ނެތް ޙަލާލު ތަކެތި ދެއްވަން އެކަމަނާ ބޭނުންފުޅުވިއެވެ. އެގޮތުން ޔަޤީންކަން ހޯއްދެވުމަށްޓަކައި އެކަމަނާގެ ގަހަނާކޮޅުތަކުގެ ބައެއް ވިއްކަވައިލައްވައިގެން ކިރުބަކަރިއެއް ބައްލަވައިގެންނެވިއެވެ. އިޤްބާލު ތުއްޕުޅުއިރު އިޤްބާލަށް އެރުއްވީ އެބަކަރީގެ ކިރެވެ. ޙަލާލު އާމްދަނީ ހޯއްދަވަން ފިރިކަލުންނަށްވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއެޅުއްވިއެވެ. އެކަމަނާގެ އަރިހުން އިޤްބާލަށް ކިރުފޮދު އެރުއްވީ ފިރިކަލުންގެ އާމްދަނީއަކީ އެއްވެސް މިންވަރެއްގެ ޝުބުހައެއް ނެތް ޙަލާލު އާމްދަނީކަން ކަށަވަރުކުރެއްވުމަށް ފަހުގައެވެ. އިޤްބާލުގެ މިންނެތް ދީނީ އަދި ޤައުމީ ޚިދުމަތްތަކަކީ އިޤްބާލުގެ މައިކަނބަލުން އިޤްބާލަށް އެރުއްވި ޙަލާލު ފަރީއްކޮޅާއި އެކަމަނާގެ ހަރުދަނާ ތަރްބިޔަތުގެ ފޮނިމޭވާއެވެ.\nތޯމަސްއެޑިސަން (1847-1931) އަކީ މުޅިދުނިޔެ އޭނާގެ ނަންފުޅު ދަންނަ މަޝްހޫރު ސައިންސުވެރިޔެކެވެ. އޭނާ އިލެކްޓްރިކު ވޯލްޓޭޖު ގުނާ މެޝިން އީޖާދުކުރެއްވީ އޭނާގެ އުމުރުން އެންމެ އެކާވީސް އަހަރުގައެވެ. 1882 މ. ގައި އޭނާ ވަނީ ނިއުޔޯކުސިޓީގައި ގޭގޭގައި ބޭނުންކުރާ އިލެކްޓްރިކް ހަކަތަ އުފައްދަވަން ފައްޓަވައިފައެވެ. ގޭގޭގައި އިލެކްޓްރިކް ހަކަތަ ބޭނުންކުރުން ޢާއްމުވީ އޭގެފަހުންނެވެ. މި މަތިވެރި ސައިންސުވެރިޔާގެ އިބްތިދާއީ ތަޢުލީމުގެ މަރްޙަލާގައި އޭނާ އެއްދުވަހަކު ސުކޫލުން ގެއަށް ވަޑައިގެންނެވިއިރު ބަންދުކޮށްފައި އޮތް ސިޓީއުރައެއް ގެންނެވިއެވެ. އޭނާގެ ކްލާސް ޓީޗަރ އޭނާގެ މަންމަޔަށް ދިން ސިޓީއެކެވެ. މަންމަ ސިޓީއުރަ ކެނޑުއްވުމަށްފަހު ސިޓީވިދާޅުވާން ފެއްޓެވުމާއެކު އޭނާގެ ލޯފުޅުން ކަރުނަ އޮހޭން ފެށިއެވެ. ނަމަވެސް ހަމައެވަގުތު އޭނާ އަމިއްލަ ނަފުސު ސަމާލުކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ތޯމަސްއަށް އެސިޓީ ވިދާޅުވެދެއްވިއެވެ.\n" ކަމަނާގެ ދަރިކަލުންނަކީ ޖީނިއަސްއެކެވެ. އޭނާއާ އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ވުރެ މިސުކޫލުގެ ފެންވަރުމާދަށެވެ. މިސުކޫލު މާކުޑައެވެ. މިތާކު އޭނާއަށް ކިޔަވައިދެވޭ ފެންވަރުގެ ޤާބިލު ޓީޗަރުންނެއްނެތެވެ. އެހެންކަމުން ކަމަނާ އަމިއްލަޔަށް އެނާއަށް ކިޔަވައިދެއްވާށެވެ."\nއަހަރެތަކެއްގެ ފަހުން ތޯމަސްއެޑިޝަން އަރާހުންނެވި ސައިންސުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރުވެވަޑައިގެންނެވި އިރު އޭނާގެ މަންމަ ވަނީ އަވަހާރަވެފައެވެ. ތޯމަސްއެޑިސަން އޭނާގެ އާއިލީ މުސްކުޅި ލިޔުންތަކެއް ހޯއްދަވަން އުޅުއްވަނިކޮށް އެއްކަލަ ސިޓީއުރަ ފެނިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އޭނާ އެ އުރައިގައި އޮތް ސިޓީ ނަންގަވައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ.\n" ކަލޭގެ ދަރިފުޅަކީ ވަރަށް ގަބުކުއްޖެކެވެ. ސިކުނޑީގެ ގޮތުން ނުކުޅެދޭ ކުއްޖެކެވެ. އަހަރެމެންނަށް އޭނާ މިސުކޫލަކު އިތުރަކަށް ނުބެހެއްޓޭނެއެވެ."\nއެސިޓީ ވިދާޅުވެފައި އެންމެ ފުރަތަމަ ކީރިތިކުރެއްވީ ތޯމަސްއެޑިސަންގެ މަންމައެވެ. ދެވަނަފަހަރަށް ކަރުނައިގެ ވާރޭ ވެއްސެވީ ތޯމަސްއެޑިސަނެވެ. އޭނާ އެދުވަހު އޭނާގެ ޑައިރީގައި ލިޔުއްވިއެވެ.\n" ތޯމަސް އެޑިސަނަކީ ސިކުނޑީގެ ގޮތުން ނުކުޅެދޭ ގަބު ކުއްޖެކެވެ. އެކަމަކު މަތިވެރި މާތް މަންމައެއް އެކުއްޖާ މި ސައްތައިގެ އެންމެ ބޮޑެތި ސައިންޓިސްޓުންކުރެ އެކަކު ކަމުގައި ހެއްދެވިއެވެ. ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ މަންމައިންނަށް ސަލާމްހުއްޓެވެ."\nޢަރަބީންގެ ޝާޢިރެއްކަމުގައިވާ ހާފިޒު އިބްރާހިމް ވިދާޅުވެފައިވަނީ ވަރަށްބޮޑު ތެދުފުޅެކެވެ.\n"މަންމައަކީ އުސްތާޛުންގެ އުސްތާޒާއެވެ. މަންމަގެ މަސައްކަތް އުޑުތަކުގެ އުސްކަމާ ހަމަޔަށް އުހަށް އަރައިގެން ދެއެވެ."\nމާއްދިއްޔަތަށް އަޅުކަންކުރާ ހުޅަނގުގެ ނިޒާމުގައި ޙަޔާތުގެ ހުރިހާ ދާއިރާއަކުންވެސް ވަނީ މަންމައިންގެ ދައުރާއި ޝަޚްޞިއްޔަތު ފޮރުވައިލައިފައެވެ. އަންހެނުންގެ ޙަޤީޤީ މަޤާމު އޮޅުވައިލައިފައެވެ. ސާފުތާހިރު އާއިލާ ދިރިއުޅުމަކުން އަންހެނުން ބޭރުކޮށް މައިވަންތަކަން ފޭރިގެންފައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އަންހެނުންވަނީ ދަރިންނަށް ތަޢުލީމާއި ތަރްބިޔަތު ދިނުމުގެ ވާޖިބުއަދާކުރުމުން މަޙްރޫމުވެފައެވެ. އާޖީލުތަކުގެ ދަރީން ސީދާމަގުން ކުރިޔަށް ގެންދިއުމުގެ ވާޖިބުއަދާކުރަން ނުކުޅެދިފައެވެ. ބަލައިލި ކޮންމެ ދިމާޔަކުންވެސް ޒުވާނުންގެ ކިބައިން ފެންނަމުން މިދާ ޢުދުވާނާއި، ނުކިއްސަރުކަމާއި، އަޚްލާޤީ އަގުތަކުން މަޙްރޫމުވުމަކީ އޭގެ ހިތިނަތީޖާއެވެ. ދުނިޔޭގައި ކޮންމެ ކަންކޮޅަކަށް ބެލިކަމުގައިވިޔަސް ގިނަޒުވާނުންގެ ކިބައިގައި ބޮޑެތި މީހުންނަށް ކަމޭހިތުމެއްނެތެވެ. އޯގާވެރިކަމެއް ހަމްދަރުދީއެއްނުހުރެއެވެ. އަޅުތަކުންގެ ޙައްޤުތަކަށް ރައްކާތެރިވުމެއް ނެތެވެ. ހެއްދެވިފަރާތުގެ ޙައްޤުތައް އަދާކުރުމުގެ ފިކުރެއް ޚިޔާލެއްވެސް ނުހުރެއެވެ. ޙައިރާންވާންޖެހޭކަމަކީ މިހުރިހާ ހަލާކެއް ގެނައުމަށްފަހުވެސް ހުޅަނގުގެ ފާސިދު ނިޒާމާއި، ލަގަނެއްނެތް ތަހްޒީބުގެ އަހްލުވެރީން އަންހެނުންނަށް އެކަނބަލުންގެ ޙަޤީޤީ މަޤާމު ހޯދައިދިނުމުގެ ނަމުގައި އަޑުއުފުލާތީއެވެ. ބައިނަލް އަޤްވާމީ މަންމައިގެ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމުގެ ނައްރާގެ އަޑުއުފުލާތީއެވެ.\nޝައްކެއްނެތެވެ. މަންމައާއި ދަރިފުޅާ ދެމެދުގައިވާ ގުޅުމަކީ އިންސާނީ ޠަބީއަތުގައި ލައްވައިފައިވާ އެންމެ މުޤައްދަސް އެއް ގުޅުމެކެވެ. މަންމަޔާއި ދަރިފުޅާ ދެމެދުގައި އޮންނަ މައިދަރިކުލުނުގެ ޖަޒުބާތަކީ އެއާ ނުލައި އިންސާނުންގެ އިންސާނީވަންތަކަން ފުރިހަމަ ނުވާނެ ޖަޒުބާތެކެވެ. މަންމަގެ ދައުރަކީ ހަމައެކަނި ދަރިފުޅަށް ކިރުދިނުމެއްނޫނެވެ. ޖަޒްބާތުތަކާއި އިހްޞާސުތަކާއި، އަޚްލާޤާއި، ޝަޚްޞިއްޔަތާއި، ލޯތްބާއި، ކުލުނާއި، ކެތްތެރިކަމާއި، ހިތްވަރާއި، ފަންވަރާއި، ކެރުމާއި، ތެދުވެރިކަމާއި، އީމާންތެރިކަމާއި ޚިދުމަތުގެ ރޫޙާއި، މުރުއްވަތާ މިހުރިހާ ކަމެއްގެ ތަރުބިޔަތުދީ މިހުރިހާ ކަމެއް ކުދީންގައި އަށަގަންނުވަނީ މަންމައެވެ.\nއިޢުތިރާޟުކުރުމަކަށް ޖާގައެއްނެތެވެ. ދިވެހީންގެ މަޝްހޫރު ލަވަކިޔުންތެރިޔާ އަލްފާޟިލާ އަލްމަރްޙޫމާ ޖަމީލާ ސަލީމު (ޖޭމު ދޮންކަމަނަ) އޭނާގެ ލަވައެއްގައި ކިޔުއްވައިފައިވާ ފަދައިން "ތަރްތީބު މަގުން ތަރްބިޔަތު ކޮށް ދަރިފުޅު ހާނާނީ މަންމައެވެ."


fas fandiyarunge thereinn2fandiyarakah rishavathu dheegen amuru...\nފަސް ފަނޑިޔާރުންގެ ތެރެއިން ދެ ފަނޑިޔާރަކަށް ރިޝްވަތުދީގެން އަމުރު ނެރުން، ބޮޑު ޖޯކެއް؟\nއެކެއް ފެބްރުއަރީގެ އަމުރު ނެރުނީ މަޖުބޫރުކަމެއް އޮވެގެން ނޫންކަން ފަނޑިޔާރުން ފަހުން ނެރުނު އަމުރުން އެނގޭ\nމިހާރު ސަލާމަތުން ތިއްބެވި ތިން ފަނޑިޔާރުންނަށް ފުލުހުން ތުހުމަތެއް ނުކުރޭ\nކ. މާލެ 17 އޭޕުރިލް 2018 | އަންގާރަ 11:14 9,631\nރިޝްވަތު ހިފައިގެން އެކެއް ފެބްރުއަރީގައި އަމުރު ނެރުނު ކަމަށް ތުހްމަތުކޮށް ހައްޔަރުކޮށްގައިވާ ފަނޑިޔާރު އަލީ ހަމީދު - މުހައްމަދު ޝަރުހާން\nސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުންތައް ނިމިގެންދާނީ އެ ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންގެ މެޖޯރިޓީންނެވެ. ފަސް ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗަކުން މައްސަލަ ބަލާނަމަ ހުކުމް ކުރެވިގެން ދަނީ އޭގެ ތެރެއިން މަދުވެގެން ތިން ފަނޑިޔާރުން ރައުޔު ނެރޭ ކޮޅަކަށެވެ. އެހެން ނޫން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ ފަސް ފަނޑިޔާރުންގެ ތެރެއިން ދެ ފަނޑިޔާރަކު އެއް ގޮތަކަށް ރައުޔު ނެރުނު ނަމަވެސް މައްސަލަ ނިމޭނީ ދެން ތިއްބަވާ ތިން ފަނޑިޔާރުން ބޭނުންވާ ކޮޅަކަށެވެ. މިއީ ވަރަށް އާދައިގެ ހިސާބެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މި ހިސާބު މި ވަރަށް ކިޔައިދޭން މި ޖެހެނީ ފުލުހުން ދައްކާ ވާހަކަތަކުންނާއި ދައުލަތުން ބައެއް ބޭފުޅުންގެ މައްޗަށް އުފުލައިގެން އުޅޭ ދައުވާތަކާ ގުޅިގެންނެވެ.\nމައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ސަރުކާރުން ތަކުރާރުކޮށް ބުނަމުންދާ ވާހައަކީ އެކެއް ފެބްރުއަރީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަސް ފަނޑިޔާރުން ނެރުނު އަމުރަކީ ރިޝްވަތު ހިފައިގެން ނެރުނު އަމުރެއް ކަމަށެވެ. ފުލުހުންނަށް މިހާތަނަށް ހޯދުނު ހުރިހާ ކަޅުފޮއްޓަކުންނާއި އެހެނިހެން ތަކެތިން ވެސް ފެނުނީ ފަސް ފަނޑިޔާރުންގެ ތެރެއިން ދެ ފަނޑިޔާރަކަށް ރިޝްވަތު ދިންކަމުގެ ހެކިތައް ކަމަށް ވެސް ބުނެ އެވެ. މީގެ ކުރިން ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ހަތް ފަނޑިޔާރުން ތިއްބެވިއިރު ވެސް އެކި ފަނޑިޔާރުންގެ ރައުޔު ތަފާތުވެ ގިނަ ފަނޑިޔާރުންގެ އަގުލަބިއްޔަތުން މައްސަލަތައް ނިމިފައި އެބަ ހުއްޓެވެ. އެހެން ނެރޭ ހުކުމްތަކުގައި ތަފާތު ރަޔުއުތައް ހުރެއްޖެ ނަމަ ހުކުމާއެކު ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލީހުން ފަނޑިޔާރުގެއަށް ވަންނަ އެންމެނަށް އެކަން އަންގާނަ އެވެ. އަދި ތަފާތު އެ ހުރިހާ ރައުޔުތައް ވެސް އިއްވަ އެވެ. އެއީވެސް މިހާރު ތިއްބެވި ފަނޑިޔާރުންނާއެކު ހަތް ފަނޑިޔާރުން ތިއްބަވައިގެން ޝަރީއަތް ކުރެއްވިއިރު ފެނުން ދުވަސްތަކެވެ. ތަފާތަކީ ހަމަ އެކަނި އޭރު ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަގާމުގައި ހުންނެވީ އެހެން ބޭފުޅެއް ކަމެވެ.\nސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަސް ފަނޑިޔާރުން: ފުލުހުން ތުހްމަތު ކުރަނީ ދެ ފަނޑިޔާރަކު ރިޝްވަތު ހިފައި އަމުރު ނެރުނު ކަމަށް\nއެކެއް ފެބްރުއަރީގައި ނެރުއްވި އަމުރުގައި ސޮއިކޮށްފައި އޮތީ ފަސް ފަނޑުޔާރުންނެވެ. މާނަ އަކީ ސިޔާސީ އެކި ބޭފުޅުން ދޫކޮށްލުމަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އެއްވެސް މެމްބަރެއްގެ ގޮނޑި ނުގެއްލޭ ކަމަށް ބުނެ އަމުރު ނެރުމަށް އެއްވެސް ފަސްފަނޑިޔާރެއްގެ ހިޔާލު ތަފާތުވެފައިނެތެވެ. ތަފާތު ރައުޔެއް އޭގައި ނެތެވެ. ފުލުހުންނާއި ސަރުކާރުން ދައްކާ ވާހަކަ ބޮޑު ޖޯކަކަށްވާ އެއް ސަބަބަކީވެސް އެއީ އެވެ. އެ އަމުރު ނެރުމަށް ދެ ފަނޑިޔާރުން ބޭނުންވި ނަމަވެސް އަނެއް ތިން ފަނޑިޔާރުން އެ އަމުރު ނެރުމަށް ދެކޮޅު ހެދި ނަމަވެސް އެ އަމުރު ނެރުނުވުނީހެވެ.\nއެކެއް ފެބްރުއަރީގައި އަމުރު ނެރުނު ފަނޑިޔާރުންގެ މެޖޯރިޓީއަށް ރިޝްވަތުދިންކަން އެނގޭކަން އަދިނެތް\nފުލުހުންނަށް މި ހާތަނަށް ހޯދުނު ކިތާބީ ހެކިތަކާއި ގަރީތަކުން ރިޝްވަތު ދިން ބަޔަކު ދީފައިވަނީ މައްސަލައެއް ނިންމުމަށް ބޭނުންވާނެ ވަރަށް ވުރެ މަދު ފަނޑިޔާރުންނަށް ކަން އެނގެން އެބަ އޮތެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުން އަމުރު ނެރުއްވި ފަނޑިޔާރުންގެ މެޖޯރިޓީއަށް އެއްވެސް ފައިސާގެ މިންވަރެއް ވެސް އަދި މަޖުބޫރު ކަމެއް ވެސް ނެތްކަން އެނގެނީ ފުލުހުން ޝައްކެއް ވެގެން ވެސް އެއިން ފަނޑިޔާރެއްގެ ގެކޮޅު ބަލާ ފާސްކޮށްފައި ނުވާތީ އެވެ. އަމުރު ނެރުއްވި ފަސް ފަނޑިޔާރުންގެ ތެރެއިން ދެ ފަނޑިޔާރުން ރިޝްވަތު ނެގި ކަމުގެ ހެކިތައް ހަގީގަތުގައިވެސް ފުލުހުނަށް ލިބުނު ކަމަށްވާނަމަ އެ އަމުރު ނެރުމަށް ބައިވެރިވި އަނެއް ފަނޑިޔާރުންގެ ގެދޮރާއި އަނބިދަރިން ކޮށްފައިވާ މުއާމަލާތައް ބަލާނެ ކަމީ އެއްވެސް މީހަކު ޝައްކު ކުރާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ފުލުހުން އެ ހަދަނީ ތެދު ކަމަށްވާނަމަ އެއް ފަނޑިޔާރަށް ރިޝްވަތު ދިންކަން އެނގުމުން އަނެއް ހުރިހާ ފަނޑިޔާރުންގެ ގެކޮޅު ބަލާ ފާސްކުރާނެ އެވެ. އެހެން ކަމުން އަމުރު ނެރުނީ ރިޝްވަތު ދީގެން ކަމަށް ބުނެވޭނެ ކަމަށް ބުއްދި ގަބޫލެއް ނުކުރެ އެވެ.\nއުއްތަމަ ފަނޑިޔާރާއި ފަނޑިޔާރު އަލީ ހަމީދު ހައްޔަރު ކުރުމުން މިހާރު ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި މައްސަލަ ބައްލަވާ ތިން ފަނޑިޔާރުން\nޖުޑިޝަލް އެޑްމިނިސްޓޭޓަރ ހަސަން ސައީދުގެ ގެއިން ފެނުން ކަޅުކުލައިގެ ދަބަހެއް ތެރޭގައި ވިލާގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު އިބްރާހިމް ސިޔާދު ގާސިމް ފޮނުއްވި ސިޓީއެއް ފެނިފައިވާއިރު އޭގައިވެސް ވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ދެ ފަނޑިޔާރަކަށް ރިޝްވަތު ފައިސާ ދިން ކަމަށެވެ. ސިޔާދު އަކީ އެންމެ ބޮޑު އެއް ވިޔަފާރި ކުންފުނީގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރަށްވާއިރު ތިނަކަށް ވުރެ ދޭއް މަދުވާނެ ކަން ނޭނގުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ކަމެއް ކަމަށް ގަބޫލު ކުރަންވީ ހެއްޔެވެ. ރިޝްވަތުގެ ގޮތުގައި ސިޔާދު އެކަނި ވެސް 2.4 މިލިއަން ޑޮލަރު ފަސް ފަނޑިޔާރުންގެ ތެރެއިން ދެ ފަނޑިޔާރަކަށް ދީގެން މައްސަލައެއް ނިންމަން އުޅުނީ ކޮން ވިސްނުމެއްގައި ހެއްޔެ އެވެ.\nއުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު އަބްދުﷲ ސައީދާއި އެ ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު އަަލީ ހަމީދަށް ރިޝްވަތު ދީފައިވަނީ އެ އަމުރު ނެރުމަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ދެ ކޮޅު ހެއްދެވުމުން ދެން ތިއްބެވިި ފަނޑިޔާރުންނާ އެއްބައި ކުރުވުމަށް ކަމަށް ބަލަންވީ ހެއްޔެވެ. އަދި މިހާރުވެސް ސަލާމަތުން އެ ތިއްބެވި ފަނޑިޔާރުނަށް ރިޝްވަތު ނުދިނީ ރިޝްވަތު ނުދިން ނަމަވެސް އަމުރު ނެރެން ތައްޔާރަށް ތިބީމަ ކަމަށްވެސް ގަބޫލު ކުރަންވީ ހެއްޔެ އެވެ. އެހެން ވިސްނި ނަމަވެސް އެ އަމުރު ނެރުމަށް މެޖޯރިޓީ އެ އޮތީ ރިޝްވަތު ނުހިފަ އެވެ. އެހެން ކަމުން އެ އަމުރަކީ ރިޝްވަތު ދީގެން ނެރުނު އަމުރެއް ކަމަށް ބެލެވޭނެ ހަމައެއް ނެތެވެ.\nސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަމުރު ނެރުނީ ރިޝްވަތު ދީގެން ކަމަށް ފުލުހުން ވެސް އަދި ޕީޖީ އޮފީހުން ބުނާ ކަމަށްވާނަމަ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަސް ފަނޑިޔާރުންގެ މެޖޯރިޓީ އަށް ރިޝްވަތުގެ ފައިސާގެ ކޮންމެ ވެސް ރާހަތެއް ކުރިކަން ބުނެ ދޭން ޖެހޭނެ ކަމަށް އިންސާނީ ހަމަ ބުއްދި ގަބޫލު ކުރެ އެވެ. އެހެން ނޫން ނަމަ އެ ދައްކާ ވާހަކަތަކުގެ އުރަތްޕެއް ނެތެވެ. އެވަރު ނުކޮށްދެވެންޏާ ރިޝްވަތުގެ ފައިސާ ހިފައިގެން ދެ ފަނޑިޔާރުން އަނެއް ތިން ފަނޑިޔާރުން ބިރު ދެއްކިކަން ސާބިތުކޮށް ދޭން ޖެހޭނެ އެވެ. އެވަރުގެ ކަމެއް ކުރި ކަމަށްވެސް އަދި ފުލުހުން ނުބުނެ އެވެ. ނުބުނަނީ ނެތީމަ ކަމަށް ގަބޫލުކުރަން ޖެހޭ ސަބަބަކީ އެނގުނު އެއްޗެއް ވިއްޔާ އެ ދަނީ ހާމަ ކުރަމުންނެވެ.\nއެކެއް ފެބްރުއަރީގެ އަމުރު ތިން ފަނޑިޔާރުން ނެރުނީ މަޖުބޫރުކަމެއް އޮވެގެން ނޫންކަން ފަނޑިޔާރުން ފަހުން ނެރުނު އަމުރުން އެނގޭ\nފަސް ފަނޑިޔާރުންގެ ތެރެއިން މިހާރު ސަލާމަތުން ތިއްބެވި ތިން ފަނޑިޔާރުން ވެސް އެކެއް ފެބްރުއަރީގައި އަމުރު ނެރުނީ މަޖުބޫރު ކަމެއް އޮވެގެން އަދި ނުފޫޒެއް އޮވެގެން ނޫންކަން އެނގެނީ އެ އަމުރުގެ ބައިތަކެއް ބާތިލް ކުރުމަށް ފަހު އެ ތިން ފަނޑިޔާރުން ނެރުނު އަމުރުންނެވެ. އެކެއް ފެބްރުއަރީގައި އަމުރު ނެރުމަށް މިހާރު ތިއްބެވި ފަނޑިޔާރުނަށް އެއްވެސް މަޖުބޫރު ކަމެއް އަދި ރިޝްވަތުގެ އަމަލު ހިންގެވި ދެ ފަނޑިޔާރުންގެ ނުފޫޒެއް އޮތް ކަމަށްވާނަމަ އެކަންވެސް ބުނެދޭހާ ވަގުތު މިހާރު ހިނގައްޖެ އެވެ. ފުލުހުންނާއި ސިފައިން އެ ތިއްބެވީ ތިން ފަނޑިޔާރުންގެ ހިމާޔަތުގަ އެވެ.\nފަސް ފަނޑިޔާރުންގެ ތެރެއިން ތިން ފަނޑިޔާރަކު ބައިތިއްބާފައި ދެ ފަނޑިޔާރަކު ހައްޔަރު ކޮށްގެން ކުރަމުންދާ ކަންކަމަކީ މިހާރު ތިއްބެވި ތިން ފަނޑިޔާރުންނަށް ބިރު ދައްކައިގެން އަމުރުތަކެއް ނެރުމަށް ކޮށްގެން އުޅޭ ކަމެއް ކަމަށް ބެލުމުގެ ފުރުސަތު އެބަ އޮތެވެ. ކިރިޔަ ކިރިޔާ ސުޕްރީމް ކޯޓު ހިންގޭ ވަރަށް ފަނޑިޔާރުން ބައިތިއްބައިގެން އެ ފަނޑިޔާރުން ވެސް ބައިވެރިވެގެން ނެރުނު އަމުރަކީ ރިޝްވަތު ހިފައިގެން ނެރުނު އަމުރެއް ކަމަށް ބުނާއިރު ފަސް މީހުން ތިބޭ ތާކުން ދެ މީހުން އަރާ ކޮޅެއް ބަރުވާނެ ކަމަށް ގަބޫލު ކުރާ ހިސާބު ހަމަ ބުއްދި ހުރި މީހަކު ދިމާކުރާނީ ކިހިނެތް ތޯ މިއީ ސުވާލެކެވެ. އެހެން ކަމަށްވާނަމަ އެއަށް ވުރެ ބޮޑު ޖޯކެއް ނޯންނާނެ އެވެ.


Anehkkaaves Thinadhoo Maafushi Kulheege Thafaathu Reethi Manzareh އަނެއްކާވެސް ތިނަދޫ މާފުށި ކުޅީގެ ތަފާތު ރީތި މަންޒަރެއް – Huvadhoo News Anehkkaaves Thinadhoo Maafushi Kulheege Thafaathu Reethi Manzareh Huvadhoo News\nއަނެއްކާވެސް ތިނަދޫ މާފުށި ކުޅީގެ ތަފާތު ރީތި މަންޒަރެއް\nތިނަދޫ ކުޅީގައި ކުރީގައި ތިނަދޫ އޮންނަ ގޮތް ދައްކުވައިދޭ މަންޒަރެއް އަޅާފައި-- ފޮޓޯ/ ފޭސްބުކް\nގދ ތިނަދޫ މާފުށީގައި ގުދުރަތީ ގޮތުން ހެދިފައި އޮންނަ ކުޅީގެ ތަފާތު ފޮޓޯތަކެއް އަނެއްކާވެސް ދައްކާލައިފިއެވެ.\nތިނަދޫގެ ޒުވާނުންތަކެއް އިސްނަގައިގެން މާފުށީ ސަރަހައްދުގައި އޮންނަ ކުޅި ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފަށާފައިވާއިރު އެޒުވާނުން އިސްނަގައިގެން ކުރެވުނު މަސައްކަތުން ކުޅީގެ ބޮޑުބައި މިހާރުވަނީ ސާފުކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން ސާފުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމުގެ ގޮތުން ތަފާތު ގޮތަކަށް ކުޅި ތެރޭގައި ތިނަދޫ އެޅުމަށްފަހު އެމަންޒަރު މީގެ ކުރިންވެސްވަނީ ދައްކާލާފައެވެ.\nނަމަވެސް މިފަހަރު މިދައްކާލީ ތަފާތު ހިތްގައިމު މަންޒަރެކެވެ. އެއީ ތިނަދޫ އެންމެ ކުރިން އޮންނަ ގޮތުގެ ޗާޓެއް ކުޅީ ތެރޭ އެޅުމަށްފަހުއެވެ. ތިނަދޫގެ ހުނަރުވެރި ޒުވާނުންތަކެއް އަނެއްކާވެސް ތިނަދޫ ކުޅި އަކީ ހިމާޔަތްކޮށް ބަލަހައްޓަން ޖެހޭ ތަނެއްކަން ދައްކުވައިދެމުން މިގެންދަނީ ތަފާތު މޮޅު ގޮތަކަށެވެ.\nތިނަދޫގެ ޒުވާނުންތަކެއް އިސްނަގައިގެން ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ކުރިއަށްގެންދާ މިޕްރޮގްރާމްގައި ތިނަދޫގެ އެތަކެއް ޒުވާނުންގެ އެއްބާރުލުން ލިބެމުންދާއިރު، އެންމެންގެވެސް އުންމީދަކީ މިކުޅިއަކީ ހިމާޔަތްކޮށްފައިވާ ސާފުތަނެއްކަމުގައި ހެދުމެވެ. އަދި އާއިލާއާއެކު ގޮސް ވަގުތު ހޭދަކޮށްލާނެ ހިތްފަސޭހަ މައިދާނަކަށް ހެދުމެވެ.\nނަމަވެސް ހިތާމައަކީ މިހާރުވެސް ތިނަދޫ ކުނިކޮށި ހުންނަނީ މިކުޅިއާ އިންވެގެން ހުޅަގަށް ކަމަށް ވުމުން ދާއިމީ ގޮތެއްގައި މިކުޅި ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވާނެ ކަމީ ޝައްކެއްވެސް ނެތްކަމެކެވެ. ކުޅީގެ ރީތިކަން ދަމަހައްޓަން ބޭނުންނަމަ މިކަމަށް އަވަސް ހައްލެއް ހޯދުމަކީ ތިނަދޫގެ ތިބި ސަރުކާރުގެ މުވައްސަސާތަކުން ވިސްނައި ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.


ދިރާގު "ސްޕެޝަލް ސްޕޯޓްސް ފެސްޓިވަލް 2019" ޝަރަފުވެރިކޮށްދެއްވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބު ފައިޞަލް ނަސީމް ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު - The President's Office\nދިރާގު "ސްޕެޝަލް ސްޕޯޓްސް ފެސްޓިވަލް 2019" ޝަރަފުވެރިކޮށްދެއްވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބު ފައިޞަލް ނަސީމް ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު\n23 އޮކްޓޫބަރު 2019، ރިފަރެންސް: SA/NRFN/2019/46\nދިރާގުގެ ސީ.އީ.އޯ، މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިއުކޭޝަން، ދިރާގުގެ އިސް ވެރިންނާއި، މި ފެސްޓިވަލް އިންތިޒާމު ކުރުމަށްޓަކައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި އެންމެހައި ފަރާތްތައް، އަދި ސްކޫލުގެ އިސް ވެރިންނާއި ބެލެނިވެރިން، އަދި އަޅުގަނޑުގެ ލޮބުވެތި ދަރިވަރުން، ބައިވެރިން؛\nއާދެ، އަޅުގަނޑު އެންމެ ފުރަތަމަވެސް ޝުކުރު އަދާކުރަން ބޭނުންވަނީ، ދިރާގުން މިފަދަ ފެސްޓިވަލެއް އިންތިޒާމުކުރީތީ. އާދެ، ޙަޤީޤަތުގައިވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިއަދު މި ފެންނަ މަންޒަރުން ވަރަށްބޮޑު އުފާވެރިކަމެއް ލިބިގެންދޭ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި މަންޒަރުން އެކަނިވެސް އެބަ ހާމަކޮށްދޭ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ބާކީކުރުމުގެ ސިޔާސަތު އެއްވެސްވަރަކަށް ނެތްކަން.\nއާދެ، އަޅުގަނޑުމެން ގަބޫލުކުރަންޖެހޭނެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއް މީހެއްގެ ގައިގައި، ކުއްޖެއްގެ ގައިގައި ހުއްޓަސް އެއީ، މުޅި މުޖުތަމަޢުން ބާކީކޮށްލަންޖެހޭ އަދި ކަންތައްތައް ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް އަޅުގަނޑުމެން ގަބޫލުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫންކަން.\nއާދެ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ އެކިއެކި އިވެންޓުތަކުގައިވެސް ދިވެހިރާއްޖެއަށް ވަރަށް ރީތި ވަނަތައް ވަނީ ލިބިފައި. އާދެ، މި ކަންތައްތައް ކުރުމުން، އަޅުގަނޑުމެން ގަބޫލުކުރަން އެބަޖެހޭ، މިފަދަ ކުދިންނަށް، މިފަދަ ފަރާތްތަކަށް ވަރަށްބޮޑު ޔަޤީންކަމެއް، ވަރަށްބޮޑު ހިތްވަރެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެބަ ހޯދައިދެވޭކަން.\nއަޅުގަނޑުމެން، ސްކޫލުން ބޭރުގަޔާއި އަދި ސްކޫލްތެރޭގައިވެސް އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރަނީ ގިނަ ހަރަކާތްތަކެއް ހިންގަން އެބަޖެހޭކަން. އަޅުގަނޑުމެންގެ މިއަދުގެ މުޖުތަމަޢަކީ އެއްވެސް ހާލެއްގައި، އެއްވެސް މީހަކު ބާކީކުރެވޭގޮތަށް އިންތިޒާމުކޮށްގެންދާ ގޮތަކަށް އޮތް ކަމެއްނޫން.\nތިޔަބޭފުޅުންނަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، މިއަދުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙުގެ އަމާޒަކީ، ހުރިހާ އެންމެން ބައިވެރިކޮށްގެން މަސައްކަތްކުރުން. އާދެ، ތަޢުލީމީ ފުރުޞަތުތަކުން، އެއްވެސް ފަރާތެއް ބާކީނުކުރުން. އަޅުގަނޑުމެން މިއަދު ދަންނަވާލަން އޮތީ، ބެލެނިވެރިންނާއި އަދި ހުރިހާ ކުދިންނަށްވެސް އެ ކުދިންގެ ޙައްޤުތަކެއްވޭ، ފުރުޞަތުތައް އަޅުގަނޑުމެން ހޯދައިދޭން އެބަޖެހޭ.\nއަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރީގައި ކޮންމެވެސްވަރެއްގެ އާދެ، އަޅުގަނޑުމެންނާ ބީރައްޓެހި ކަމެއް ހުއްޓަސް، މިއަދު ހަމަ އަޅުގަނޑުމެން އުފަލާއެކު ފާހަގަކުރަން އެބަޖެހޭ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުގެ ތެރޭގައި ވަރަށްބޮޑަށް ހޭލުންތެރިވެއްޖެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ކަންތައްތައް، މިދެންނެވި ގޮތަށް ހުރިހާ ކުދިންވެސް އާދެ، އެ ކުއްޖެއްގެ ޖިސްމާނީ އެ ހުންނަ ނުކުޅެދުންތެރިކަމަކަށް، ނޫނީ އެ ކަންތަކަށް ބެލުމެއްނެތި ބައިވެރިކުރުވުން، އެ ކުރިއަށް ގެންދާކަން މިއީ އަޅުގަނޑުމެން މިއަދު ހަމަ ފާހަގަކުރަންޖެހޭ ކަމެއް.\nއާދެ، އަޅުގަނޑު ބެލެނިވެރިންނަށް ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ދަންނަވާލަން އޮތީ، އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އަޅުގަނޑުމެން ސަރުކާރުން ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ކުރާނަން. މިހާރުވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ މަސައްކަތުގެ ތެރޭގައި ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، މި ކުދިންނަށް އެކިއެކި ފަރުވާތަކާއި، އެކިއެކި ކަންތައްތައް ކުރުމަށްޓަކައި، އެ މަސައްކަތް މެދުކެނޑުމެއްނެތި ކުރިއަށް އެބަދޭ. އަޅުގަނޑު ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ޔަޤީންކަންދެނީ، ދިވެހި ސަރުކާރުން އެއްވެސް ހާލެއްގައި އެއްވެސް ކުއްޖަކު ބާކީކޮށް، އެކަހެރިކޮށް، އެފަދަ ކަމެއް ނުކުރާނަން.\nއަޅުގަނޑުމެން މިއަދު ބޭނުންވަނީ، އެންމެން އެކުގައި މަސައްކަތްކުރަން. ދިވެހިރާއްޖެއަކީ މިއީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ އެންމެންގެ ރާއްޖެއެއް. މިއީ ވަކި މީހެއްގެ ރާއްޖެއެއް ނޫން.\nއެހެންވީމާ، މި ޤައުމުގެ ކަންތައްތައް ކުރުމުގައި، ކުރިއަށް ގެންދިޔުމުގައި އެންމެންގެ ބައިވެރިވުން، މި ޤައުމުގައި ހުރި ފުރުޞަތުތައް އެންމެންނަށް ހަމަހަމައަށް ލިބުން އެއީ އަޅުގަނޑުމެން އިންޞާފުވެރިކޮށް ހަމަހަމަކަމާއެކު ކަމެއް ކުރާކަމަށްވަންޏާ، ކަންތައްތައް ކުރިއަށް ގެންދަންޖެހޭނެ ގޮތް.\nއަޅުގަނޑު މިއަދު މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިއުކޭޝަނަށްވެސް ދަންނަވާލަން ބޭނުންވަނީ، އިތުރު ފުރުޞަތުތައް، އަޅުގަނޑުމެން ހީނުކުރާފަދަ ހުނަރުތައް، މި ކުދިންގެ ގައިގައި އެބަހުއްޓޭ. އަޅުގަނޑުމެން އެ ހުނަރުތައް ހޯދައިގަންނަން އެބަޖެހޭ. އެއިން ފައިދާތަކެއް ކުރާނެކަން ޔަޤީން. އެހެންވީމާ، ކުރިއަށްއޮތް ތަނުގައި އިތުރަށް ރޭވިގެން، ގިނަގުނަ ޕްރޮގްރާމުތަކެއް އަޅުގަނޑުމެން ހިންގަން އެބަޖެހޭ.\nހަމައެއާއެކު، ސަރުކާރުގެ އަދި ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކާއި، އަމިއްލަ ފަރާތްތަކަށް އަޅުގަނޑު ދަންނަވާލަން އޮތީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތެއް ކިރިޔާވެސް ދެވެން އޮތް ކަމަށްވަންޏާ، އެއްވެސް ކުއްޖަކު ބާކީނުކޮށް، އަޅުގަނޑުމެން އެ ފުރުޞަތުތައް ހޯދައިދޭން އެބަޖެހެއޭ.\nއާދެ، އެ ކުއްޖާއަށް އެ ލިބޭ ހިތްހަމަޖެހުމާއި، އެ ކުދިންގެ މައިންބަފައިންނަށް އެލިބޭ ހިތްހަމަޖެހުމަކީ އެއީ އަޅުގަނޑުމެން މިއަދު އެކަމަށްޓަކައި ބާރުއަޅައި މަސައްކަތް ކުރަންޖެހޭނެ ކަމެއް.\nއާދެ، އަޅުގަނޑަށް ވަރަށް ފުންކޮށް އިޙްސާސް ކުރެވޭ، އާދެ، މިފަދަ ކުދިންގެ ބެލެނިވެރިން ކުރާނެ އިޙްސާސްތައް، ވިސްނާނެ ވިސްނުންތައް ވަރަށް ގާތުން، ވަރަށް ރަނގަޅަށް އަޅުގަނޑަށް އެނގޭ.\nއެހެންވީމާ، މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކޮށްދެވެން އޮތް ކަމަކީ، ދައުލަތުގެ ނިޒާމުތަކުގެ ތެރެއިން، ސަރުކާރުގެ ނިޒާމުތަކުގެ ތެރެއިން އަދި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުންވެސް މިދެންނެވި ގޮތަށް، މި ކުދިންގެ މުސްތަޤުބަލު އުޖާލާކުރުމަށްޓަކައި އާދެ، އެއްވެސް ކުއްޖަކު ބާކީނުކޮށް، ކޮންމެވެސް ކަމެއް ދަސްކޮށްދެއްވޭތޯ، އެ ކުއްޖެއްގެ ހުރި ހުނަރަކުން ޤާބިލުކަން އިތުރުކުރެވޭތޯ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްދީ، އަމިއްލައަށް ކުރެވޭނެ ކަމެއް އެ ކުއްޖަކަށް ހޯދައިދިނުން.\nއާދެ، އަޅުގަނޑު އަދިވެސް ތަކުރާރުކޮށް، އަޅުގަނޑުމެން އެ މަސައްކަތް ކުރާނެ ވާހަކަ، ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ވަރަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު އަޅުގަނޑު ދަންނަވަން.\nއާދެ، މި ފުރުޞަތުގައި އަޅުގަނޑު ހަމަ ފާހަގަކޮށްލަން ބޭނުންވޭ، ސްކޫލުތަކުންނާއި، އަމިއްލަ އެން.ޖީ.އޯސްތަކުން ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރާކަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގޭކަން. އާދެ، ރާއްޖޭގެ އެކި ރަށްރަށުގައި އެކިއެކި ޓްރެއިނިންގތަކާއި އެކިއެކި މަސައްކަތްތައް ދަސްކޮށްދީ، ހުނަރުތައް އާލާކުރުމަށްޓަކައިވެސް، ގިނަ އެން.ޖީ.އޯސްތަކަކުން މަސައްކަތް ކުރާކަން އަޅުގަނޑު ފާހަގަކޮށް، އެ ކަމަށްޓަކައި އަޅުގަނޑު ފަށްފަށުން ޝުކުރު ދަންނަވަން.\nއަދި ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، ދިރާގުން މިފަދަ ކަންތައްތަކަށް ދެއްވާ އަހަންމިއްޔަތު ފާހަގަކޮށް، ދިރާގަށް ޚާއްޞަ ޝުކުރެއް ދަންނަވަމުން، އަޅުގަނޑުގެ ވާހަކަކޮޅު ނިންމާލާނީ.\nއަޅުގަނޑަށް މިއަދު މި ކުދިންނާއެކު ތިޔަބޭފުޅުންނާ އެއްކޮށް، މިފަދަ ކަމެއްގައި ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބުނުކަމީ އެއީ ޙަޤީޤަތުގައިވެސް އަޅުގަނޑަށް ލިބުނު ވަރަށްބޮޑު އުފަލެއް. އާދެ، އެއްވެސް ހާލެއްގައި އަޅުގަނޑު މިތަނަށް އައުމުން އެއީ އަޅުގަނޑު ކޮށްދިން މާބޮޑު ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑެއް ހަމަގައިމުވެސް ނުދެކެން. އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރަނީ އަޅުގަނޑަށް މިކަމުގައި ބައިވެރިވެވުން އެއީ އަޅުގަނޑަށް ލިބުނު ވަރަށްބޮޑު ޝަރަފެއް. އަޅުގަނޑަށް ލިބުނު ވަރަށްބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެއް.\nއަޅުގަނޑުމެން މިތިބީ ވަރަށްބޮޑު ޒިންމާތަކަކާއެކު، ޚާއްޞަކޮށް، އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުގައި ތިބި މިފަދަ ކުދިންނަށް އަޅާލައި، މިފަދަ ކުދިންނަށް ރަނގަޅު އުޖާލާ މުސްތަޤުބަލެއް ހޯދައިދިނުމަށްޓަކައި. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އޮތް އޮޕްޝަނެއް ނޫން. އެއީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ކޮނޑުގައި އެޅިފައި އޮތް ޒިންމާއެއް. އަޅުގަނޑުމެން އެ ކަންތައް މިއަދު ކުރަންޖެހޭނެ. އާދެ، މި ވާހަކަކޮޅާއެކު އަޅުގަނޑުގެ ވާހަކަކޮޅު ނިންމާލާނީ.\nއަޅުގަނޑުގެ ދުޢާއަކީ، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން މި ކުދިންގެ ޙައްޤުގަޔާއި، މުޅި ޤައުމުގެ ޙައްޤުގައި ކުރާ މަސައްކަތުގައި اللّـه سبحـانـه وتعـالى ބަރަކާތް ލެއްވައި އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ މަސައްކަތުން މި ކުދިންނަށް ރަނގަޅު މުސްތަޤުބަލެއް ހޯދައިދިނުމުގެ ހެޔޮ ތައުފީޤު މިންވަރު ކުރެއްވުން އެދި اللّـه سبحـانـه وتعـالىގެ ހަޟުތަރުގައި ދުޢާ ދަންނަވަމުން.