ބައްޕަ ނިދީމަ ރޭގަނޑު ރައްޓެހިންނާއި އެކު ޒުވާނަކު ސިއްރުން ކުރި ކަންތައް – ޖަމްޢިއްޔަތުއް ސަލަފް\nބައްޕަ ނިދީމަ ރޭގަނޑު ރައްޓެހިންނާއި އެކު ޒުވާނަކު ސިއްރުން ކުރި ކަންތައް\nތާރީޚް: 20:30 21 މެއި 2020\nއެއީ މަދީނާގައި އިސްލާމުދީނުގެ ދަޢުވަތު ފެތުރިގަންނަން ފެށި ދުވަސްވަރެވެ. މައްކާއިން ވަޑައިގެން އުޅުއްވާ ސަފީރު މުޞްޢަބު ބިން ޢުމައިރު- ރަޟިއްޔަﷲ ޢަންހު-ގެ އަތްޕުޅުމައްޗަށް މަދީނާގެ މީސްތަކުން ދިޔައީ އިސްލާމުވަމުންނެވެ. ބަނޫ ޢަބުދުލްއަޝްހަލު ވަންހަ ކަހަލަ ބައެއް ޤަބީލާތައް އެއްކޮށްވަނީ އޭރު އިސްލާމުވެފައެވެ. ދީން ފެތުރުމާއި ދީން ބަޔާންކޮށްދެއްވުމުގައި މުޞްޢަބުގެފާނާއި އެކު މަދީނާގެ ޒުވާނުންގެ ތެރޭގައި މުސްލިމު ޒުވާނުން ވަރަށް ފޯރީގައި އުޅުއްވަމުން ދިޔައެވެ. މިފަދަ ޒުވާނުންގެ އެއް ޓީމަކީ ”ޓީމު މުޢާޛެވެ.“ އެއީ މުޢާޛު ބިން ޖަބަލާއި މުޢާޛު ބިން އަލްޙާރިޘާއި އަދި މުޢާޛު ބިން ޢަމްރޫއެވެ. މި ތިން އެކުވެރިންނަކީ މަދީނާގެ ބަނޫ ސަލަމަތު ވަންހައަށް ނިޞްބަތްވާ ބޭކަލުން ކޮޅެކެވެ. މި ޤަބީލާގެ މީހުން ދިރިއުޅުނު ހިސާބު މިހާރުވެސް މަދީނާގައި އޮވެއެވެ. އެތަނުގައި މީހުން އާބާދުވެފައިވެސް ވެއެވެ. އަދި އެބޭކަލުން ނަމާދު ކުރައްވަން ބިނާ ކުރެއްވި މިސްކިތް ބިނާ ކުރެއްވިތަނުގައި މިއަދުވެސް މިސްކިތެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެއީ މަޝްހޫރު ދިޤުބުލަ މިސްކިތެވެ. ނުވަތަ މަސްޖިދުލް ޤިބުލަތައިނީގެ ނަމުން ތާރީޚުގައި ލިޔެވިފައިވާ މިސްކިތެވެ.\nކޮންމެއަކަސް މި ޤަބީލާގެ މާތް ބޮޑުންގެ ތެރޭގައި މިޓީމުގައި ހިމެނޭ މުޢާޛު ބިން ޢަމްރޫގެ ބައްޕަ ހިމެނެއެވެ. އެއީ ޢަމްރު ބިން ޖަމޫޙުއެވެ. މިކަލޭގެފާނަކީ ޤަބީލާގެ އިޙްތިރާމު ލިބިފައިވާ ޤަދަރުވެރި ބޭކަލެކެވެ. އަދި އުފެދުމުގައި އެއްފައި ކޮރު ބޭކަލެކެވެ. ނަމަވެސް އެ ނުކުޅެދުންތެރިކަމާއި އެކު ވެސް އެކަލޭގެފާނު ވެފައިވަނީ ޤައުމުގައި ބަސްވިކޭ ބޮޑުންގެ ތެރޭގައެވެ. އެޒަމާނުގެ ބޮޑެތި މީހުން އެމީހުންނަށް ޚާއްޞަކޮށްގެން ބުދު ހަދައިގެން ގޭގައި އެ ބުދު ބަހައްޓައިގެން އުޅުމަކީ އާދައެކެވެ. އެގޮތުން މި ޢަމުރުގެފާނުގެވެސް ލަކުޑިން ވަރަށް ރީތިކޮށް ބުދެއްހަދައިގެން އުޅެއެވެ. އެބުދަށް ކިޔާ އުޅެނީ މަނާތެވެ. ކޮންމެއަކަސް މިބުދު ދެކެ އެކަލޭގެފާނު ވަރަށް ލޯބިވެއެވެ. ދޭތެރެދޭތެރެއިން ބުދު ފެންވަރުވާ އަތަރު ބޮކަރުވެސް ކާއްތައެވެ.\nމަދީނާގައި ފެތުރެމުން ދިޔަ އައު ދީނަށް މި ޢަމްރުގެ މުޅި ޢައިލާ ވަންއިރުވެސް ޢަމްރު ހުރީ ކުފުރުގެމަތީގައެވެ. އަނބިކަނބަލުންނާއި ދަރިންވެސް ދީނަށްވަނެވެ. މުސްކުޅި ބައްޕަ ކުފުރުގެ މަތީގައި ހުރުމަކީ ޒުވާން މުސްލިމު މުޢާޛު ބިން ޢަމްރުގެފާނަށް ކަންބޮޑުވާ ކަމަކަށް ވެއްޖެއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ މަސައްކަތުން މަންމަ އިސްލާމުކުރެވުނަސް ބައްޕަ ލައްވާ ދީން ބަދަލު ކުރެވޭނެ މަގެއް ނުފެނުނެވެ. އެންމެ ފަހުން އެކަލޭގެފާނުގެ ޓީމުގައި ހިމެނޭ އަނެއް ދެ މުޢާޛު އާއި މިކަމާއި މަޝްވަރާ ކޮށްފިއެވެ. އަދި އެ ތިން އެކުވެރިން އެ ކުރެއްވި ސައްލާއެއް ކުރުމަށްފަހު އެ ބޭކަލުން ގޮތެއް ނިންމައިފިއެވެ.\nއެދުވަސްވަރަކީ މީސްތަކުން އިރު އޮއްސުމާއިއެކު އަވަހަށް ނިދާފައި ފަޖުރުގެ އަލިކަމާއި އެކު ހޭލާއުޅުނު ޒަމާނެވެ. އެހެންކަމުން އިރުއޮއްސި މާގިނަ ވަގުތެއް ނުވަނީސް މުޅި މަދީނާވެސް އޮންނަނީ ހަމަހިމޭންވެފައެވެ. ރޭގަނޑު ދަންވިދަންވިހެން މީހުންގެ ހިލަންވުން ވެސް ދާނީ މަދުވަމުންނެވެ. މި އުޞޫލުން ޢަމްރު ބިން ޖަމޫޙުގެފާނުވެސް ވަރަށް އިރާކޮޅު ނިދިކުރައްވައެވެ. އަދި އުމުރުން ދުވަސްވެފައި ހުރުމުންވެސް ހަށިގަނޑަށް އިތުރަށް އަރާމު ބޭނުންވާތީ އަވަހަށް ނިދި ކުރެއްވިރެއެކެވެ. ނިދުމުގެ ކުރިން ކަލާނގެއަށް އަޅުކަން ކުރެއެވެ. އަދި ފަތިހު ހޭލާވެސް އަޅުކަން ކުރުން އޮވެއެވެ.\nކޮންމެއަކަސް ބައްޕަ ނިދިކަން ކަށަވަރުވުމުން މުޢާޛު މަޑުމަޑުން ގެއިން ނުކުމެއްޖެއެވެ. އަދި ކުޑަ އިރުކޮޅަކުން އެކުވެރިންނާއި އެކު ގޭތެރެއަށް ވަނެވެ. އެ އުޅެނީ މިޒަމާނުގެ ޒުވާނުން ގޮތަށް މުޅި ރޭ ފިލްމުބަލާ މެޗުބަލަން ތިބެންކަމަށް ހީނުކުރާއްޗެވެ. އެބޭކަލުން ކިތައްމެ ޒުވާނަކަސް އަދި ހަށިގަނޑުގައި ޒުވާންކަމުގެ ލޭ ހިގިނަމަވެސް އެ ހަކަތަ ބޭނުންކުރެއްވީ ބޭކާރު ކޫސަނި ކަންތައްތަށް ކުރާކަށް ނޫނެވެ. އެއާއި ޚިލާފަށް އެ ތިން ޒުވާނުން އެ އުޅެނީ އެކަމެއްގެ ސަބަބުން ޤަބީލާގެ ޤަދަރުވެރި ބޭކަލަކަށް އެއްޗެއް ވިސްނައިދެވޭތޯއެވެ.\nމަޑުމަޑުން ތިން އެކުވެރިން ގެއަށް ވަނެވެ. އަޑެއްބަޑެއް ނުލައްވައި ތިން މީހުންވެގެން އެއްކަލަ ލަކުޑިން ހަދާފައިހުރި މަނާތޭ ކިޔޭ ބުދު ނަގައިފިއެވެ. ދެން އަވަސް އަވަހަށް ގެއިން ބޭރަށް ނުކުމެއްޖެއެވެ. އަދި އަނދިރި މަގަކުން ބުދު ހިފައިގެން އެ ދިޔައީ ޤަބިލާގެ މީހުންގެ ކުނި ގޮނޑަށެވެ. އެއީ އަވަށާއި ދުރުގައި ހުންނަ ވަޅެކެވެ. ކުރިން ބޯފެން ނަގަން ބޭނުންކުރިޔަސް މިހާރު އެއީ ކުނިގޮނޑެވެ. އެ ވަޅަށް އެކި ޒާތްޒާތުގެ ކުނި އަޅާފައި ހުއްޓެވެ. ވަޅާއި ހަމައަށް ފޯރުމާއި އެކު އެއްކަލަ ބުދު ބޯކޮޅަށް ވަޅުގެ ތެރެއަށް އެއްލާލިއެވެ. ދެން ތިން ޒުވާނުން ދުވެފައި އެމީހެއްގެ ގެއަށް ހިނގައްޖެއެވެ. މުޢާޛު ބިން ޢަމްރު ގެއަށް އިއިރުވެސް ބައްޕަ ހަމަ ގަދަ ނިދީގައި އޮތެވެ. މި ކުރެވުނުކަމުގެ މައްޗަށް އުފާކޮށް އެކަލޭގެފާނުވެސް ތަންމަތީގައި އޮށޯވެ ނިދައިފިއެވެ.\nއެރި އިރާއެކު ގޭތެރޭގައި މައްސަލަ ބޮޑުވެއްޖެއެވެ. ބައްޕަގެ ހަޅޭކުގެ އަޑު ވަނީ މުޅި ގޭގައި ގުގުމާލާފައެވެ. މުޢާޛުގެފާނު ދަންނަކަމަށްވެސް ނަހަދާ ހުއްޓެވެ. ބައްޕަ އެންމެ ފަހުން ކޮރުޖަހަމުން މުޅި އަވަށުގައި ހިނގަން ނުކުމެއްޖެއެވެ. ކީއްކުރަންތޯއެވެ. ކަލާންގެ ހޯދާށެވެ. އަޖައިބެކެވެ. ތިން ޒުވާނުން އައިސް ކަލާންގެ ނަގައިގެން ގެންދިޔަ އިރުވެސް އެއަކަށް އަމިއްލަ ނަފްސެއްވެސް ދިފާޢެއް ނުކުރެވުނެވެ. އެވަރުގެ ބަލިކަށި ކަލާންގެއަކަށް އަޅުކަން ކުރަން ކަމުދާނެބާއެވެ.\nއެތައް އިރަކު ހިނގާފައި އެންމެ ފަހުން ބައްޕަ ގެއަށް އައީ ކަލާންގެ ހޯދައިގެނެވެ. ކުނިއަޅާފައި އޮތް މިވެނި ވަޅެއްގައި ކަލާންގެ ބޯކޮޅަށް ވައްޓާލާފައި އޮއްވައި ފެނުނީކަމަށް ބުންޏެވެ. އަދި ވަރަށް ރޮއިހަދާފައި ކަލާންގެ ދޮވެ އަތަރުލައްވާ ހަމަ ކުރިންވެސް އެ ބައިންދާފައި އިންނަ ތަނުގައި ބައިންދައިފިއެވެ. އަދި ނިދުމުގެ ކުރިން ވަރަށް އަޅުކަން ކޮއްފިއެވެ. ދެން އިރުކޮޅަކުން ނިދަން އޮށޯވެއްޖެއެވެ. ބައްޕަ ނިދިކަން ކަށަވަރުވުމުން މުޢާޛުގެފާނު ތެދުވެ ބުދު ހިފައިގެން ބޭރަށް ގޮސްފިއެވެ. އަދި ގޭ ކައިރީގައި އިންތިޒާރުގައި ތިބި ދެއެކުވެރިންނާއި އެކު ގޮސް އަނެއްކާ ކުނިއަޅާ އެހެން ވަޅުގަނޑަކަށް އެއްލާލައިފިއެވެ. އަނެއް ދުވަހުވެސް ބައްޕަ ފަތިހު ތެދުވެ ކަލާންގެ ހޯދަން ހިނގައި ހޯދައިގެން ގެނެސް ކުރީ ދުވަހުގޮތަށް ވަރަށް ސާފުކޮށް އަތަރުލައްވާފައި ބުދު ބައިންދައިފިއެވެ. ކޮންމެ އަކަސް އެ ތިންޒުވާނުން ހަމަ ކޮންމެ ރެއަކުވެސް އެ ބުދު ނަގައިގެން ކޮންމެވެސް ތާކަށް ފަތިސްވުމުގެ ކުރިން އެއްލާލައެވެ. އަދި ހަމަ ކޮންމެ ދުވަހަކު ފަތިހު ތެދުވެގެން ޢަމްރުގެފާނު މުޅި އަވަށުގައި ހިންގަވައިގެން އެ ބުދު އިރުއޮއްސުމުގެ ކުރިން ހޯދައިގެން ގެނެސް ފެންވަރުވާ ބޮކަރު އަތަރުލައްވާފައި ބައިންދައެވެ. މިހެން މިކަން ތަކުރާރުވާތީ އެއް ދުވަހަކު ބުދު ހޯދައިގެން ގެނެސް ފެންވަރުވައި އަތަރުލައްވާފައި ވަރަށް އަޅުކަން ކޮށްފިއެވެ. ދެން އިރުއޮއްސުމުން ނިދުމުގެ ކުރިން ބުދުގެ ކަރުގައި ކަނޑިއެއް އެޅުވިއެވެ. އަދި ބުދާއި މުޚާޠަބުކޮށް ބުންޏެވެ.“ މި އަޅާއަށް އިބައިލާހަށް ތިފަދަ ކަމެއް ކުރާ ބަޔަކު ނޭނގެއެވެ. އެގޭނަމަ އެމީހުންނަށް އަދަބު ދީފީމުހެވެ. މިރޭ އެމީހުން އަތުވެއްޖެނަމަ މިކަނޑިން އެމީހުންގެ ކަންތައް ނިންމާލާށެވެ.“\nކޮންމެއަކަސް މިރޭވެސް އެއްކަލަ ޒުވާން ދަރިކަލުން ބުދު ނަގައިފިއެވެ. އަދި ކަނޑި އޭތީގެ ކަރުން ނަގާފައި ކަނޑި ގޭގައި ބޭއްވިއެވެ. ދެން ބުދު ހިފައިގެން އަނެއް ދެ އެކުވެރިން ކައިރިއަށް ދިޔައެވެ. ދެން މިރޭ ބުދުގައި ކަނޑިއެއް ބައްޕަ އެޅުވި ވާހަކަ އެކުވެރިން ގާތުކިޔައިދިނެވެ. ކޮންމެއަކަސް މިކަމާއި ހަދާނެގޮތެއް ވިސްނަން އިރުކޮޅަކު ތިން އެކުވެރިން ތިއްބެވެ. ދެން އެ ހޯދާއެއްޗެއް އަނދިރީގައި ހޯދައިގެން އަތުވެއްޖެއެވެ. އަދި ވާގަނޑެއްގައި އެ ގެނައި އެތި އައްސާފައި އެ ވާގަނޑުގެ އަނެއްކޮޅު ބުދުގެ ކަރުގައި އައްސައިފިއެވެ. ދެން ބުދު ގެންގޮސް އަނެއްކާވެސް ކުނިއަޅާފައި އޮން ވަޅަކަށް ވައްޓާލައިފިއެވެ.\nމިއަދުވެސް އެރި އިރާއި އެކު ޢަމްރުގެފާނު ތެދުވެގެން އެންމެ ފުރަތަމަ ބެލީ ކަލާންގެ ކޮބައިތޯއެވެ. އަސްތާ ކަލާންގެއަށް ދިން ކަނޑި އޮތެވެ. އެކަމަކު ކަލާންގެއެއް ގޭގައެއް ނެތެވެ. އަނެއްކާވެސް އެ ކަލޭގެފާނު މުޅި ރަށުގައި މިއަދުވެސް ހިނގައިފިއެވެ. އެތައް އިރަކު ހިނގިފަހުން ކަލާންގެ ފެނިއްޖެއެވެ. އެކަމަކު މިފަހަރު އެކަލާންގެ ނަގާކަށް ނޫޅުނެވެ. އެހެނީ ކަނޑިއެއް ދީފައި އަމިއްލަ ނަފްސު ސަލާމަތްކުރަން ބުނި ރޭ މިއޮތީ ކަރުގައި ވާގަނޑެއްޖަހާފައި މަރުވެ ކުނިވެފައި ފުޅައަޅާފައި އޮތް ކުއްތާކާއި އެކު ކަލާންގެ ވަޅެއްގެ ތެރެއަށް އެއްލާލާފައެވެ. މި މަންޒަރު ފެނުމުން ޢަމްރުގެފާނު ވިސްނަވަން ފެއްޓެވިއެވެ. އަދި އެތައް އިރަކު ވިސްނަވާފައި އެ ވަޅުކައިރީގައި ހުރެގެން ޅެމެއް ހަދައި ކިޔާފައި ބުދު އެ އޮތްތަނުގައި ބާއްވާފައި ގެއަށް އައިސް ދަރިކަލުންނާއި އަނބިކަމަނާގެ ކުރިމަތީގައި ޝަޙާދެއްކިޔައި އިސްލާމުވެއްޖެއެވެ.\nއާއެކެވެ! ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރި ކޮންމެ މީހަކަށް ﷲފިޔަވައި އަޅުކަން ޙައްޤު ގޮތުގައި ކުރުން އެކަށީގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހެއް މިކައުނުގައި ވާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރާނެ ޖާގައެއްނެތެވެ.\nކޮންމެއަކަސް ރޭގަނޑު ހޭލާތިބެގެންވެސް އެ ތިން ޒުވާނުން އެ ކުރީ ހެޔޮވެގެންވާ ކަމެކެވެ. ދުލުން ބުނެ ހާމަކޮށްދީގެން ބައްޕައަށް ނުވިސްނުނީމައި ބައްޕައަށް ވިސްނައިދޭން ބުދު ކޮންމެރެއަކު ގެންގޮސް ކުނި ތަކުގެތެރެއަށް އެއްލާލަނީއެވެ. އެތައް ރެއަކަށް ފަހު އެ ޓީމުގެ މަސައްކަތް ކާމިޔާބުވީއެވެ. އިސްލާމްދީނަށް ގޮވާލައި އެކަން މީސްތަކުންނަށް ވިސްނައިދިނުމަށް އެ ޒުވާނުން އެކުރެއްވި މަސައްކަތް އަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރެވޭތޯއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ރޭގަނޑުވެއްޖެއްޔާ ތިބެނީ ބުދަށް އަޅުކަންކުރާމީހުން ކުޅެފައި ހުންނަ ސިލްސިލާ ބަލާށެވެ. ނުވަތަ އެމީހުން ކުޅޭ މެޗެއްގެ އަވައިގައެވެ. އަހަރަކު އެތައް ކާފަރު ފަތުރުވެރިއަކު ޒިޔާރަތް ކުރާއިރުވެސް ޒުވާނުން ބަލަނީ އެމީހުންގެ އަތުން ޓިޕްސް ލިބޭތޯއެވެ. ޓިޕްސް ހޯދާފައި އެމީހުންނަށް މަތިވެރި އިސްލާމްދީން ހަދިޔާ ކުރަމާތޯއެވެ. އެކަން ކުރުމަށް އިސްލާމްދީން އުނގެނި ދަސްކުރަމާތޯއެވެ.\n12,649 total views


ޔާމީންގެ އިޝާރާތް: ގާނޫނާ ހިލާފުވީތަ؟\n15 ސެޕްޓެންބަރު 2021 - 09:34 0\nހުކުރު ދުވަހު ޕްރޮގްރެސިވް ކޯލިޝަނުގެ "އިންސާފު ކޮބާ" ހިނގާލުން ނިންމާލީ، އެ ހިނގާލުން ފެށިއިރަށްވުރެ ވަރުގަދަ ޖޯޝަކާއި އެކުގަ އެވެ. ސަބަބަކަށްވީ، ގޭބަންދެއްގައި ހުންނެވި ކޯލިޝަނުގެ އިސް ލީޑަރު، އަދި ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން އަބްދުއްގައްޔޫމް އެމަނިކުފާނު ދިރިއުޅުއްވާ ހ. ދޫވެހީގެ ކުޑަދޮރަކުން ބޯދިއްކުރައްވައި، އަތްޕުޅުގައި އޮތް ޕާޓީގެ ދިދައެއް ހޫރާލެއްވުމުންނެވެ.\nއެވަގުތުކޮޅު ވެގެންދިޔައީ އިދިކޮޅުގެ ސަޕޯޓަރުން ޖޯޝުން ފުރި، ކެކިއަރައިގަތް ވަގުތުކޮޅަކަށެވެ. ގިނަ ދުވަސްތަކަކަށްފަހު ރައީސް ޔާމީން ޕީޕީއެމްގެ ހަރަކާތެއްގެ ތެރެއިން، ގެކޮޅުގައި ހުންނަވައިގެން ނަމަވެސް ފެނުމުން ސަޕޯޓަރުން ހިތަށް ވެރިވީ އުފާވެރިކަމެވެ.\nއެކަމަކު އެ ކުޑަކުޑަ އިޝާރާތްކޮޅާއެކު، މިހާރު ވެސް ފަސް އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމެއް ތަންފީޒު ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ޔާމީން އަނބުރާ ޖަލަށްދާން ޖެހިދާނެކަމުގެ ބިރު މި ވަނީ ހީވެފަ އެވެ.\nކަޅު ފައިސާ ދޮވުމުގެ ކުށް ސާބިތުވެ ފަސް އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމެއް ތަންފީޒު ކުރައްވަމުންދާ ޔާމީން، މިދިޔަ އޭޕްރީލް 29 ވަނަ ދުވަހު ގެކޮޅަށް ބަދަލުކޮށްފައި ވަނީ، ރާއްޖޭގެ ޖަލުތަކުގައި ކޮވިޑްގެ ވަބާ ފެތުރެން ފެށުމާއެކު، އެމަނިކުފާނުގެ ރައްކަލަކަށް ކަމަށް ބުނެ އެވެ. ރައީސް ޔާމީން ގެކޮޅަށް ބަދަލު ކުރީ ކަރެކްޝަންސް އާއި އެމަނިކުފާނާ ދެމެދު އެއްބަސްވުމެއް ނުވަތަ އިގްރާރެއްގައި ސޮއިކޮށްފަ އެވެ.\nހުކުރު ދުވަހުގެ "އިންސާފު ކޮބާ" ހިނގާލުމުގައި އެމަނިކުފާނުގެ "ފެނިލުމާ" ހިސާބުން ގެކޮޅަށް ބަދަލުވުމަށް ސޮއި ކުރެއްވި އިގްރާރާ ހިލާފުވީތޯ މި ވަނީ ސުވާލު އުފެދިފަ އެވެ. އަދި އެ ފެނިލުމުން، ކަރެކްޝަންސާއެކު ސޮއި ކުރެއްވި އިގްރާރާ ރައީސް ޔާމީން ހިލާފުވެވަޑައިގަތީ ކަމަށް ޖަލުތަކުގެ ވެރިޔާ ކޮމިޝަނާ އޮފް ޕްރިޒަންސް އަހުމަދު މުހައްމަދުފުޅު ވަނީ އިއުލާން ކުރައްވައިފަ އެވެ.\nއިގުރާރުގައި ނެތް ސިޔާސީ ހަރަކާތުގެ ވާހަކަ!\nރައީސް ޔާމީން ސޮއި ކުރެއްވި އިގްރާރުގައި ސީދާ އޮތީ ކޮން ވާހަކައެއްކަން ކޮމިޝަނާ އޮފް ޕްރިޒަންސް އަހުމަދެއް ވިދާޅެއްނުވެ އެވެ. ހަމައެކަނި ވިދާޅުވީ "ކުރީގެ ރައީސް ޢަބްދުﷲ ޔާމީން އަބްދުލް ގައްޔޫމް މިއަދު އަމަލު ކުރެއްވީ ގޭ ބަންދުކޮށްފައިވާ އިގްރާރާ ހިލާފަށް" ކަމަށެވެ.\nއަހުމަދު އިތުރަށް ވިދާޅުވީ "އެހެންކަމުން މި މައްސަލަ ބަލާ، ފިޔަވަޅު އަޅާނަން" ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ސަރުކާރުގެ ނަޒަރުގައި ރައީސް ޔާމީން މިހާރު ވެސް އެއްބަސްވުމާ ހިލާފުވެވަޑައިގެންފައިވާކަން ސާފެވެ. ނަމަވެސް ޔާމީންގެ ދިފާއީ ވަކީލުންގެ ވިސްނުން މިކަމުގައި ތަފާތެވެ.\nރައީސް ޔާމީން ސޮއި ކުރެއްވި އިގްރާރުގެ ތަފްސީލު ސަރުކާރުން ނުދިން ނަމަވެސް މި ނޫހާ ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ޔާމީންގެ ކުރީގެ ނައިބު އަދި މިހާރުގެ ގާނޫނީ ވަކީލު ޑރ. މުހައްމަދު ޖަމީލް އަހުމަދު ވަނީ އިގްރާރުގައި ހިމެނޭ ބައެއް ޝަރުތުތައް ހިއްސާ ކުރައްވައިފަ އެވެ.\n"ރައީސް ޔާމީން އަމަލުކުރައްވަމުން އެ ގެންދަވަނީ ގާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން. އެއީ އިގުރާރާ ހިލާފްވެއްޖެ ނަމަ ހިލާފްވާނީ އިގުރާރުގައި ސިޔާސީ އެކަހަލަ ހަރަކާތެއްގައި ބައިވެރިވުން މަނާކަމަށް އޮތް ނަމަ ތާ. އިގުރާރުގައެއް ނެތް އެހެންނެއް، އޭގަ ހަމައެކަނި އޮތީ ގެއިން ބޭރަށް ނުދިޔުމާ އެކަހަލަ ކަންކަން،" އިގްރާރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރުތުތައް ހާމަ ކުރައްވަމުން ޖަމީލް ވިދާޅުވި އެވެ.\nކުޑަދޮރަކުން ބޯ ދިއްކުރެއްވުން ފަދަ ކުދި ކުދި ކަންކަމުން ކުށްވެރިވާ ނަމަ، މީހުންނަށް ހަނާ އެޅުމާއި ސަލާމް ކުރުން ވެސް ހަމަ އެ ބީދައިން ކުށްވެރިވާނެ ކަމަށް ޖަމީލް ދެކިވަޑައިގަންނަވަ އެވެ. އަދި ވިދާޅުވީ "ލިޓަރަލް މާނަ" ކަންކަމުގައި ނެގުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތް ނޫން ކަމަށެވެ.\n"އެކަމަކު ތިބޭފުޅުންނަށް ވެސް އެނގިލައްވާނެ، ގޭބަންދުގައި ހުންނަ ފަރާތްތަކަށް ކޮންމެވެސް ޑިގްރީ އޮފް ފްރީޑަމްއެއް އެބަ އޮވޭ. ޓީވީ ބަލާލައި، އާއިލާއާއެކު އުޅެލާ ހެދުމުގެ ފުރުސަތު. އެހެންވެ މި ބުނަނީ ރައީސް ޔާމީން އުޅުއްވަނީ ގާނޫނީ ގޮތުން ލިމިޓުގެ ތެރޭގައި ހަމަ،" ޖަމީލް ވިދާޅުވި އެވެ.\nރައީސް ޔާމީންގެ ވަކީލުންގެ ޓީމުގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ޑރ. މުހައްމަދު ޖަމީލް އަހުމަދު\nޔާމީންގެ ދިފާއީ ޓީމުގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ އާދަމް އާސިފްގެ ވިސްނުމަކީ ވެސް ހަމަ އެއީ އެވެ. އަދި އޭނާ ދެކެނީ ކުޑަދޮރުން ހަނާ އަޅުއްވައިގެން ރައީސް ޔާމީނަށް ފިޔަވަޅެއް އަޅާ ނަމަ އަޅަންޖެހޭނީ އަދުލުވެރިނޫން ސިޔާސީ ފިޔަވަޅެއް ކަމަށެވެ.\n"އެއީ އަދި އެ ހިނގާލުމުގައި ބައިވެރިވީކީއެއްނޫންދޯ؟ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގުނު ގޮތުގައި ރައީސް ޔާމީން އެގޮތަށް ނުކުންނެވީ ވެސް އެ ހިނގާލުން ނިންމާލުމުން. އެމަނިކުފާނު ނުކުތުމުން ނިންމާވާލީ ހިނގާލުން. އެހެން އަދި އިޝާރާތެއް ކުރުމުން ބައިވެރިވިކަމަށް ގަބޫލެއް ނުކުރަން،" އާސިފް އޭނާގެ ހިޔާލު ވެސް ހިއްސާ ކުރި އެވެ.\nޔާމީން ނެތްތަނުގައި ދެން އިދިކޮޅު ހިންގުމާ ހަވާލިވެ ހުންނެވި ޕީއެންސީގެ ރައީސް އަބްދުއްރަހީމް އަބްދުﷲ ވެސް ވިދާޅުވި އިގުރާރާ ޔާމީން ހިލާފްނުވާކަމަށެވެ. އަދި ޕީޕީއެމްގެ ޑެޕިއުޓީ ލީޑަރު، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ނައިފަރު ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަހުމަދު ޝިޔާމް ވިދާޅުވީ "ރައީސް ޔާމީން އިހުތިޖާޖުގައި ބައިވެެރިވިނަމަ ހުންނަވާނީ މަގުމަތީގައެއް ނޫންތޯ" ކަމަށެވެ.\nބައިވެރިވިކަމާމެދު ސުވާލެއްވެސް ނެތް\nއެކަމަކު ސުވާލު އުފެދިގެން މި އުޅޭ އިޝާރާތާ ގުޅޭ ގޮތުން ބައެއް ވަކީލުން ހިޔާލު ތަފާތެވެ. ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ތަޖުރިބާ ހުރި ބައެއް ވަކީލުން ދެކޭ ގޮތުގައި ރައީސް ޔާމީންގެ އިޝާރާތް މައްސަލައަކަށް ވަނީ އެމަނިކުފާނަކީ ހުކުމެއްގައި ހުރި ބޭފުޅަކަށްވުމެވެ. އެހެންކަމުން ގާނޫނާއި ގަވާއިދުތަކުގެ ތެރެއިން އެމަނިކުފާނުގެ މައްޗަށް ބައެއް ކަހަލަ ހިފެހެއްޓުންތަކަށް މަތިކޮށްފައިވާ ކަމަށް އެ ވަކީލުން ބުނެ އެވެ.\n"މިސާލަކަށް ބައްލަވާ އެ ހާލަތުގައި ރައީސް ޔާމީން އެއް ނޫން ފޯކަސްއަކީ. އެގޭ ދޮށުގައި ރެލީއެއް ނެތް ނަމަ، އެ ބޭފުޅަކު އެކަނި ކުޑަދޮރުން ބޯ ދިއްކުރައްވައި ވަކި ޕާޓީއެއްގެ ދިދައެއް ވިހުރުވާލި ނަމަ ހާލަތު ތަފާތުވެދާނެ،" ގާނޫނީ ވަކީލު އިބްރާހިމް ޝަމީލް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އެކަމަކު މި ހާލަތުގައި ރައީސް ޔާމީން އަކީ އިދިކޮޅު ލީޑަރު. އެގޭ ބޭރުގައި އޮތީ ސިޔާސީ އެއްވުމެއް. ގޭ ބަންދުގައި ހުންނެވި ބޭފުޅަކު އެ އެއްވުމުގައި ބައިވެރިވާން ގެއިން ބޭރަށް ނިކުމެވަޑައިނުގެން ބައިވެރިވެވޭނެ އެންމެ ބޮޑު އެއް މިންވަރަށް އެ ބައިވެރިވެޑައިގަތީ ޕާޓީ ދިދައާއެކު."\nއެކަމަކު އެއާ ހިލާފު އޮއްޓަރު ހުރި ވިސްނުންތަކެއް ވެސް ހުރި ކަމަށް ޝަމީލް ގަބޫލު ކުރައްވަ އެވެ. އެގޮތުން އޭނާ ފާހަގަ ކުރައްވާ އެއް ކަމަކީ ޖަލުތަކާއި ޕެރޯލްގެ ގާނޫނުގެ 63 ވަނަ މާއްދާ އެވެ. އެ މާއްދާގައި ބުނެފައި ވަނީ ސިޔާސީ ހަރަކާތެއްގައި ބައިވެރިވުމުގެ ހައްގު ހިފެހެއްޓޭނީ ހުކުމެއް ތަންފީޒު ކުރުމަށް ޖަލުގައި ބަންދުކޮށްފައި ހުރި މީހެއްގެ ކަމަށެވެ. ޔާމީން މިވަގުތު ހުންނެވީ ގެކޮޅުގަ އެވެ. އެހެންކަމުން މި މާއްދާގެ ދަށުން އެމަނިކުފާނުގެ ހައްގުތައް އެ މިންވަރަށް ހިފެހެއްޓޭނެތޯ އެއީ ސުވާލެއް ކަމަށް ޝަމީލް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އެހެންވީމަ ގޭ ބަންދުގައި ހުންނަ ހުރުމުގައި އެ ހައްގު ހިފެހެއްޓޭނެތޯ ސުވާލު އުފެދޭ. ސަބަބަކީ ގާނޫނު އަސާސީގެ 57 ވަނަ މާއްދާ އޮތް ގޮތުން އަދި ޖަލުތަކާ ޕެރޯލް ގާނޫނުގެ 61 ވަނަ މާއްދާ އޮތްގޮތުން ވެސް ގާނޫނު އަސާސީގައި ބަޔާންކުރާ އަސާސީ ހައްގަކުން މަހުރޫމް ކުރެވޭނީ އެކަމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ މިންވަރަށް އަދި ގާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެ މަތިން ކަމަށް ވާތީ،" ޝަމީލް ވިދާޅުވި އެވެ.\nމުޅިން އެހެން ޝަކުވާތަކެއް!\nރައީސް ޔާމީންގެ އިޝާރާތުން އުފަންވާ އިތުރު މައްސަލަތަކެއް ވެސް ހުރި ކަމަށް ޔާމީންގެ ދިފާއީ ވަކީލުންގެ ޓީމުން ދެކެ އެވެ. އެއީ، އެއް ގައިދީ އާއި އަނެއް ގައިދީ، އެއް ސިޔާސީ މީހާ އާއި އަނެއް ސިޔާސީ މީހާ ތަފާތު ކުރާ މައްސަލަ އެވެ.\nއެގޮތުން ކުރީގެ ނައިބު ރައީސް އަހުމަދު އަދީބް އަދި މިހާރުގެ ހޯމް މިނިސްޓަރު އިމްރާން އަބްދުﷲ ގޭ ބަންދުގައި ހުންނެވިއިރު "އެތައް ސަކަރާތެއް" ޖެއްސެވި ކަމަށް ޔާމީންގެ ދިފާއީ ވަކީލުން ދެކެ އެވެ. އެހެންކަމުން، ގެކޮޅުގައި ހުންނަވައިގެން ކޮށްލެއްވި އިޝާރާތެއްގެ ސަބަބުން އަދަބެއް ދިނުމަކީ ގާނޫނު އަސާސީގައި ބުނާ ހަމަހަމަކޮށް ގާނޫނު ތަންފީޒު ކުރުމާ ހިލާފުވުން ކަމަށް އެ ވަކީލުން ދެކެ އެވެ.\nނަމަވެސް ބައެއް އެހެން ވަކީލުން ބުނަނީ، ރައީސް ޔަމީން ވެސް ހިމެނެނީ ތަފާތު ކުރުމުގައި "މޮޅު ގޮތް" ލިބޭ ލިސްޓުގައި ކަމަށެވެ. ޖަލަށްލާން ހުކުމް ކުރި ބޭފުޅަކު ގެކޮޅު ހުންނެވުމަކީ އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ މިސާލު ކަމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ބުނެ އެވެ.\n"ކީއްވެގެންތޯ ގޭގައި [ޔާމީން] އެ ބަހައްޓަނީ، އެއީ ސުވާލަކީ، ރައީސްއަކަށް ވީމަތޯއޭ. އަބަދުވެސް ސިޔާސީ ބޭފުޅުންނަށް ވަކި ގޮތެއްތޯ އޮންނަނީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެބަ ފެނޭ ބައެއް ބޭފުޅުން ގޭގައި ތިއްބަވައިގެން ސިޔާސީ ޕާޓީވެސް ހައްދަވާތަން، އަނެއްބައި ބޭފުޅުން އެހެންކަންކަމުގަ އުޅުއްވާ ތަންވެސް، ފިޔަވަޅެއް ނޭޅެ،" ރާއްޖޭގެ ފުންނާބުއުސް ވަކީލުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެބޭފުޅާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nގާނޫނީ ވަކީލުން ކޮންމެ އެއްޗެއް ވިދާޅުވި ނަމަވެސް މި މައްސަލައިގައި ފަހު ބަސް ބުނާނީ ކޮމިޝަނާ އޮފް ޕްރިޒަންސް އަހުމަދު މުހައްމަދުފުޅެވެ. ރައީސް ޔާމީން ގާނޫނާ ހިލާފުވެފައިވާ ކަމަށް އޭނާ މިހާރު ވެސް އޮތީ ކަނޑައަޅުއްވައިފަ އެވެ.\nކޮމިޝަނާ އޮފް ޕްރިޒަންސް އަހުމަދު މުހައްމަދުފުޅު\nއިންތިހާބުތަކުގައި ވާދަނުކުރެވޭ ގޮތަށް ނަހުލާ ސަަސްޕެންޑްކޮށްފި\nއެސްއޯފްއާ ގުޅުވައި އަޒްމިރަލްދާގެ ހޫނު ސުވާލުތަކެއް ޕީޖީއަށް\nabout 19 hours 0\nޔާމީންގެ މެސެޖެއް: "މި 16 ދުވަސް ގައުމީ ޖޯޝުގައި ތިބޭ"


Haalubodu Dharifulhah Eheetherivi Dhivehi Fulus Meehaa Ah, Mamma Ge Hithuge Fun'minun Shukuru! - Vaguthu\nހާލުބޮޑު ދަރިފުޅަށް އެހީތެރިވި ދިވެހި ފުލުހަށް، މަންމަގެ ހިތުގެ ފުންމިނުން ޝުކުރު!\nކޮންމެ ފުލުހަކީވެސް ޤައުމީ ވާޖިބު ފުރުހަމަކުރުމުގައި އިޚްލާސްތެރިކަމާއި އެކު އެމީހެއްގެ ހުނަރާއި ޤާބިލުކަން ތަންދިން އެންމެ މަތީ ދަރަޖައަކަށް ޚިދުމަތްކުރާ މީހަކަށް ވާން ޖެހެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މުދަލާއި ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމާއި އިންސާނީ ހައްޤުތައް ޙިމާޔަތްކުރުމާއި ރައްޔިތުންނާއި މެދު އިޙްތިރާމާއި ލޯތްބާއިއެކު، އިޙްސާންތެރިވުމަކީ ކޮންމެ ފުލުހެއްގެވެސް މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. މިއީ ފުލުހުންގެ ކޯޑް އޮފް ކޮންޑަކްޓުގައިވެސް ހިމެނޭ ކަންކަމެވެ.\nދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތަކާއި ފުލުހުންނާއި ދެމެދުގައި އަބަދުވެސް އޮންނަނީ ގާތް ގުޅުމެއްކަމާއި މެދު، އެފަދަ ކަންކަން ތަޖުރިބާކޮށް ދެކެފައިވާ ފަރާތްތަކުން ދެބަހެއް ނުވާނެއެވެ. އިޚްތިރާމާއި އޯގާތެރިކަމާއި އެކުގައި މުޢާމަލާތްކޮށް އެހީތެރިވުމުގައި ދިވެހި ފުލުހުން މީގެ ކުރީންވެސް ވަނީ މުޅި ދިވެހި ޤައުމަށް ނަމޫނާ ދައްކާފައެވެ. އެގޮތުން މިއީވެސް ދިވެހި ފުލުހަކު ދައްކައިދިން އެފަދަ ނަމޫނާއެކެވެ.\nއިއްޔެ ހާލުބޮޑުވެގެން ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންދިޔަ ކުއްޖަކަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދީ، ޓްރެފިކް ގެ ސަބަބުން މަގުމަތީގައި ކުރިއަށް ނުގެންދެވި ތާށިވި އެ ކުއްޖާއަށް ފުލުހަކު އެހީތެރިވި މަންޒަރު ގިނަ ބަޔަކަށް ވަނީ ފެނިގެން ގޮސްފައެވެ. އެގޮތުން ޓްރެފިކްގެ ސަބަބުން ކުރިއަށް ނުދެވިފައި އޮތް ކާރުގައި ގޮތްހުސްވެފައި ހުރި އެކުއްޖާގެ މަންމަ، އެ ސަރަޙައްދުން ދިޔަ ފުލުސްމީހާގެ ކިބައިން އެހީތެރިކަމަށް އެދުމުން، އޭނާ ވަނީ ވަގުތުން އެކުއްޖާ ކޮނޑުމައްޗަށް ލައިގެން ދުވެފައި އޭޑީކޭއަށް ގެންގޮސްދީފައެވެ.\n"ޢެވަގުތު ކާރު ކައިރިން ދިޔަ ޓްރެފިކް ޕޮލިސް މީހެއްގެ އެހީއަށް އެދުމުން، އެއްވެސް ޖެހިލުމެއް ނެތި އޭނާގެ ކޮނޑުމައްޗަށް އަޅުގަނޑުގެ ދަރިފުޅު ލައިގެން އެހައި ހިސާބުން ދުވެފައި އޭޑީކޭ އިމަޖެންސީއަށް ގެންގޮސްދިން،" އެކުއްޖާގެ މަންމަ ބުނެފައިވެއެވެ.\nއެ ފުލުސްމީހާއަށް ހިތުގެ އެންމެ ފުންމިނުން ޝުކުރުއަދާ ކުރާ ޙާލުގައި ކުއްޖާގެ މަންމަ ބުނެފައިވަނީ، ދުވަހަކުވެސް އެ ފުލުސްމީހާ ކޮށްދިން ކަންތައް ހަނދާނުން ނުނެތޭނެ ކަމަށާއި، އަދި އޭނާގެ ސިފަވެސް ހަނދާނުން ފޮހެވިގެން ނުދާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ދެވަނަ ފަހަރަށް ފެނިއްޖެނަމަވެސް އޭނާ އެނގޭނެ ކަމަށްވެސް ބުނެފައިވެއެވެ.\nއެ އަންހެން މީހާ ބުނެފައިވަނީ، ދިވެހި ހުރިހައި ފުލުހުންނަކީ ގޯސްބައެއް ނޫންކަން އިއްޔެގެ ޙާދިސާއިންވެސް އެނގި ސާބިތުވާކަމަށެވެ. އޭނާވަނީ އެ ފުލުސްމީހާއާއި ބައްދަލުކޮށް އާއިލާގެ ފަރާތުން ޝުކުރު އަދާކުރުމަށްޓަކައި، އެ ފުލުސްމީހާ ހޯދުމަށް މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސާވިސްގެ އެހީތެރިކަމަށްވެސް އެދިފައެވެ.\nދިވެހިންނަކީ ޒަމާނުއްސުރެވެސް އެއްބައިވަންތަ، އަޚުވަންތަ ބަޔަކަށް ވީހިނދު، ޒަމާން ބަދަލުވެގެން ދިޔަ ދިއުމުގައި އެ ރިވެތި ސިފަ ދިވެހިންގެ ތެރެއިން ވަނީ ގެއްލިދާން ފަށާފައިކަން ހިތާމައާއި އެކު ފާހަނގަކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. ދިވެހި ކާބަފައިން ދައްކުވައިދިން ނަމޫނާގައި ހިފައި އެ އާދަތައް ދިވެހީންގެ ތެރެއިން ފޮހެވިދިޔަ ނުދިނުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުން ދައްކައިދޭ މިފަދަ ނަމޫނާއަކީ ކޮންމެ ދިވެއްސެއްގެ މޫނުމައްޗަށްވެސް ހިނިތުންވުން ގެނެސްދޭނޭ މަންޒަރެއްކަން ގައިމެވެ.\nއޭޕްރީލް 17, 2018 21:23\nތިޔައީ ފުލުހުންގެ އަގު ވެއްޓިފައިވާތީ ޕޮލިސްއެކަޑަމީން ރާވައިގެން ފުލުހުންގެ ރަގަޅުކަން ދައްކަން ޖެއްސި ޑްރާމާއެކެވެ\nއޭޕްރީލް 17, 2018 22:06\nހަދަ ހަދައިގެން ވާހަކަ ދައްކާ މޮޔަ މީހެއް ތީ.. ޖޭ ބޮކި\nއޭޕްރީލް 17, 2018 22:09\nސާބަހޭ ނެގެޓިވްކޮށް ވިސްނަވާތި\nއޭޕްރީލް 17, 2018 22:22\nޝައިތާނާ ތިބާގެ މައްޗަށް ގަދަވެފައި ތިވަނީ. އިންސާނިއްޔަތު ކަންވެސް ނެތް.\nއޭޕްރީލް 18, 2018 10:41\nފުލުސްމީހާ އެސަލާމަތް ކުރީ ތިޔަބޭފުޅާގެ ދަރިޔަކަށް ވީނަމަ ތިޔަހެން ތިޔަބޭފުޅާގެ ނުބުނުއްވާނެ\nއޭޕްރީލް 18, 2018 20:20\nއެހެންވީއިރު ތީ އެ ޑްރާމާގެ ޑައިރެކްޓަރ އޯކޭ\nއޭޕްރީލް 17, 2018 21:29\nމަވެސް ކަލެއައް ސެލިއުޓް ކުރަން\nއޭޕްރީލް 17, 2018 21:31\nސާބަހޭ ތިއްތީ ތީ ފިސާރި މީހެެއް\nއޭޕްރީލް 17, 2018 22:40\nކޮންމެ ފުލުހަކުވެސް މިހެން އުޅޭނަމަ ކިހާ ސަޅި\nއޭޕްރީލް 17, 2018 23:09\nތިޔަ މަންޒަރު ދުށިން. ފުލުސްމީހާ ކުއްޖާ ގެންގޮސް އޭޑީކޭ އަށް ވައްދާތަން ދުށިން. އެކުއްޖާގެ މަންމަ ތަންކޮޅެއް ފަހަތުން އައީ ވަރަަށް ހާސްވެފައި ހުރެގެން. އައީ އަސަރުގަދަ މަންޒަރެއް\nއޭޕްރީލް 17, 2018 23:20\nޖޭނުވޭ... ކޮންމެ ފުލަހަކީވެސް ޚިދުމަތްތެރި ފުލުހެއް.ކަލޭމެން ސިޔަސީބޭނުމަށް ފުލުހުންގެ އަގުވައްޓާލަން މަސައްތްކުރަނީ..ފުލުހުންނަށް ލާރި ހުށަހަޅަނީވެސް... ފުލުހުން ބަދުނާމު ކުރަނީވެސް.. އަމިއްލަޔަށް އިސްލާހުވޭ ފުރަަތަމަ\nއޭޕްރީލް 17, 2018 23:55\nކޮންމެތާކުވެސް ރަނގަޅުމީހުނާގޯސް މީހުން އުޅޭ.. އެންމެން އެތްގޮތެއް ނުވާނެ..\nއޭޕްރީލް 18, 2018 01:03\nދިވެހި ފުލުހުންނަކީ ރަނގަޅު ބައެއް. ފުލުހުން ގޯސްކުރަނީ އިދޮކޮޅު ފަރާތްތަކުން. ރައްޔިތުން ގޯސްކަމެއް ކުރީމަ ފުލުހުން އެކަމެއް ހުއްޓުވައިފިއްޔާ ގޯސްވީ ފުލުސްމީހާ.\nއޭޕްރީލް 18, 2018 06:39\nސާބަހޭ ރިއްޕޭ.....ތީ ހަމަ ދިވެހި ދަރިޔެއް...އަބަދުވެސް ތިގޮތުގަ ހުންނާތި......\nއޭޕްރީލް 18, 2018 08:33\nފުލުހުން ނަކީގޯސްބައެއްނޫން ފުލުހުންގެ އަގުވައްޓާލީ ރީންދޫބައިގަނޑު\nފުލުހުން ނަށް އެންމެބޮޑައް އެއްޗެހިގޮވާ އަގުވައްޓާލަން މަސައްކަތް ކުރާމީހުން\nއެންމެގިނައިން ފުލުހުންގެ އެހީތެރިކަން ހޯދާފަހުރީ މިހާތަނަށް\nއޭޕްރީލް 18, 2018 13:05\nދިވެހި ފުލުހުންނަކީ ޤައުމަށް ވަފާތެރި ތެދުވެރިބައެއް. ތީ ޤައުމަށް އިހާނެތި ޤައުމު ފަސާފަ ކުރަންބޭނުންވާ މީހުން ވާހަކަ ދައްކާނެގޮތް. ތިޔަކަހަލަ މީހުނަށް އެއްވެސް މީހަކު ކޮށްދޭ އެއްވެސް ކަމެއް ބަލައިނުގަނަވޭނެ. ތިޔަކަހަލަ މީހުން ޤައުމުގަ އުލުމަކީ ޤައުމުގެ ހަލާކު\nއޭޕްރީލް 18, 2018 13:16\nސާބަހޭ ދިވެހި ޕޮލިހުންނަށް.. އަމް ޕްރައުޑް އޮފް ޔޫ އޯލް\nއޮގަސްޓް 18, 2018 22:56\nރަންގަޅުމީހުންވެސް ތިބޭ އެކަމަކު ގިނައީގޯސްމީހުން


Tottenham Aai Newcastle Ehvaru Vehje - Vaguthu\nއިނގިރޭސި ޕްރިމިއާ ލީގުގައި ރޭ ޓޮޓެންހަމް ހޮޓްސްޕާ އާއި ނިއުކާސަލް ޔުނައިޓަޑު ބައްދަލު ކުރި މެޗު އެއްވަރުވެއްޖެއެވެ.\nޓޮޓެންހަމްގެ އަމިއްލަ ދަނޑުގައި ކުޅުނު މި މެޗު އެއްވަރުވީ 1-1 ގެ ނަތީޖާއަކުންނެވެ.\nދެ ޓީމުގެ ފަރާތުން ވެސް ދާދި އެއްވަރުގެ ކުޅުމެއް ފެނިގެން ދިޔަ މި މެޗުގެ ފުރަތަމަ ލަނޑު ކާމިޔާބުކޮށް ލީޑު ނެގީ ޓޮޓެންހަމުންނެވެ. މެޗުގެ 25 ވަނަ މިނެޓުގައި ހެރީ ކޭންގެ އެހީއާ އެކު ޓޮޓެންހަމަށް މި ލަނޑު ކާމިޔާބު ކޮށްދިނީ ލޫކަސް މޮއުރާއެވެ. މެޗުގެ ފުރަތަމަ ހާފް 1-0 ގެ ނަތީޖާ އަކުން ޓޮޓެންހަމް ކުރީގައި އޮތްއިރު ނިއުކާސަލުން އެއްވަރު ކުރީ ފުރިހަމަ ވަގުތު ހަމަވެ ކުޅުނު އިތުރު ވަގުތުގެ ހަތް ވަނަ މިނެޓުގައެވެ.\nމިއީ އޭރިއާ ތެރެއިން ޓޮޓެންހަމުގެ އެރިކް ޑަޔާގެ އަތުގައި ބޯޅަ ޖެހުމުން ވީޑިއޯ އެސިސްޓަންޓް ރެފުރީ (ވީއޭއާރް) ބެލުމަށްފަހު ރެފުރީ ދިން ޕެނަލްޓީއެއްގައި އެ ޓީމުން ކާމިޔާބު ކުރި ލަނޑެކެވެ. މި ލަނޑު ނިއުކާސަލް ކާމިޔާބުކޮށް ދިނީ ކަލުމް ވިލްސަނެވެ.\nފަހު ވަގުތުގައި ނިއުކާސަލް އިން ޓޮޓެންހަމުގެ އަތުން ޕޮއިންޓެއް ލިބި މިހާރު އެ ޓީމު އޮތީ ތާވަލުގެ ނުވަ ވަނައިގައި ހަތަރު ޕޮއިންޓާ އެކުގައެވެ. ޓޮޓެންހަމުވެސް ތާވަލްގެ ހަތް ވަނައިގައި އޮތީ ކުޅުނު ދެ މެޗުން ހަތަރު ޕޮއިންޓު ލިބިގެންނެވެ.


ހެއްކާ ބެހޭ ބިލް މި ހަފްތާ މަޖިލީހަށް ފޮނުވަނީ\nރައީސް އޮފީހުގެ ތަރުޖަމާން މުހައްމަދު މަބްރޫކް އަޒީޒު ނޫސްވެރިންނަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަނީ -- ފޮޓޯ: ރައީސް އޮފީސް\nހެއްކާ ބެހޭ ބިލް މި ހަފުތާގެ ތެރޭގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފޮނުވާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނެފި އެވެ.\nސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ރައީސް އޮފީހުގެ ތަރުޖަމާން މުހައްމަދު މަބްރޫކް އަޒީޒު ވިދާޅުވީ މިހާރު އަމަލުކުރަމުންދާ ޒަމާނީ ޖިނާއީ އިޖުރައާތުގެ ގާނޫނާއި ގާނޫނުލް އުގޫބާތު ފުރިހަމަ ވާނީ ޒަމާނީ ހެއްކާ ބެހޭ ގާނޫނެއް ވުޖޫދަށް އައިސްގެން ކަމަށް ސަރުކާރުން ގަބޫލުކުރާ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން މި ހަފްތާގެ ތެރޭގައި އެ ބިލް މަޖިލީހަށް ފޮނުވާނެ ކަމުގައި ވިދާޅުވި އެވެ.\nރާއްޖޭގައި މިހާރު އަމަލުކުރަމުންދާ ހެއްކާ ބެހޭ ގާނޫނަކީ 1976 ވަނަ އަހަރު ފާސްކޮށްފައިވާ އެންމެ ހަތް މާއްދާގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ގާނޫނެކެވެ. އެހެންކަމުން ޒަމާނީ ހެއްކާ ބެހޭ ގާނޫނެއްގެ މުހިއްމު ކަން ގާނޫނީ ދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރައްވާ ބޭފުޅުންނާއި ފަނޑިޔާރުން ވެސް ގެންދަވަނީ ފާހަގަކުރައްވަމުންނެވެ.\nސަރުކާރުން ޑްރާފްޓް ކޮށްފައިވާ ހެއްކާ ބެހޭ ބިލާ ގުޅޭގޮތުން މަބްރޫކް ވިދާޅުވީ އެ ބިލުން ހެކި ހޯދާނެ ގޮތާއި ހެކި ބޭނުންކުރާނެ ގޮތާއި އަދި ހެކި ބޭނުންކޮށްގެން މައްސަލަތައް ސާބިތުކުރާނެ ގޮތް ބަޔާންކޮށްފައިވާނެ ކަމަށެވެ. އެ ބިލްގައި ހެކިދޭ މީހުންނަށް ރައްކާތެރިކަން ދޭނެ ގޮތްތައްވެސް ކަނޑައަޅާފައިވެ އެވެ.\n“މީގެ ސަބަބުން ހެކި ހޯދައި ގޮތާއި ހެކި ބޭނުންކުރާ ގޮތާއި އަދި ބާޑަން އޮފް ޕްރޫފް، ހެކި ބޭނުންކޮށްގެން ކަމެއް ސާބިތުކޮށްދޭ ގޮތް ސާފުކޮށް ގާނޫނުއަސާސީގައި ކަނޑައެޅިގެން ދާނެ ބިލެއް މިބިލަކީ،” މަބްރޫކް ވިދާޅުވި އެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި މިއަދު ބަހުސްކުރާ ރާއްޖޭގެ ފަޅު ރަށްރަށާ ބެހޭ ގާނޫނަށް އިސްލާހު ގެނައުމުގެ ބިލާ ގުޅޭގޮތުން މަބްރޫކް ވިދާޅުވީ އެ ބިލަކީ ލާމަރުކަޒީ ގާނޫނުގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކަށް ދީފައިވާ ބާރުތައް އިތުރަށް ފުރިހަމަކޮށްދޭނެ ބިލެއް ކަމަށެވެ. އެ ބިލް ފާސްވުމުން ފަޅު ރަށްތަކާއި މެދު ކައުންސިލްތަކުން ބޭނުންވާ ގޮތަކަށް އަމަލުކުރުމަށް ކައުންސިލްތަަކަށް މުހިއްމު ބާރުތަކެއް ލިބޭނެކަން ވެސް ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.\nމީގެއިތުރުން ފުޑް ސޭފްޓީގެ ބިލާއި އިލެކްޓްރޯނިކް ޓްރާންސެކްޝަންގެ ބިލް އެމްޑީޕީގެ ޕީޖީ ގުރޫޕަށް ފޮނުވާފައިވާތީ އެ ދެ ބިލް ވެސް ވަރަށް އަވަހަށް މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅި ގޮތްތަކެއް ނިމިގެންދާނެ ކަމުގައިވެސް މަބްރޫކް ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ.\nމަޖިލީހުގެ މިދައުރަށް ފޮނުވަން ބޭނުންވާ ބިލްތަކެއްގެ މައުލޫމާތު ސަރުކާރުން ހާމަކޮށްފައި މިވަނީ މަޖިލީހުގެ ތަޅުމުގައި މިވަގުތު ކުރާނެ މާބޮޑު ބަހުސެއް ނެތް ކަަމަށް މަޖިލީހުގެ ނާއިބު ރައީސް އީވާ އަބްދުﷲ މިމަހުގެ 17 ވަނަ ދުވަހު އޮތް މަޖިލީހުގެ މިދައުރުގެ ފުރަތަމަ ޖަލްސާގައި ވިދާޅުވެފައި ވަނިކޮށެވެ.


Covid-19: Nilandhoo In 30 Meehaku Quarantine Koffi - Vaguthu\nކޮވިޑް-19: ނިލަންދޫން 30 މީހަކު ކަރަންޓީންކޮށްފި\nކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވި މީހަކު ފ. ނިލަންދޫ އަށް އެރުމާ ގުޅިގެން އެ ރަށުން 30 މީހަކު ކަރަންޓީންކޮށްފިއެވެ.\nނިލަންދު އަށް އެރި އެމީހަކީ އެންވަޔަރަމެންޓް ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އީޕީއޭ) އިން ދިން ހާއްސަ ހުއްދައާ އެކު ކަރަންޓީން ނުވާ ގޮތަށް އެ ރަށަށް ދިޔަ އީޕީއޭ ޓީމުގެ މެމްބަރެކެވެ. ހަތަރު މެމްބަރުންގެ ޓީމުގައި ހިމެނޭ އެމީހާ ނިލަންދު އަށް ދިޔައީ މިދިޔަ ބުރާސްފަތި ދުވަހުއެވެ. ރަށުގެ ކައުންސިލުން ހާމަކުރި ގޮތުގައި އެސެސްމަންޓަކަށް އައި އެމީހުން ފުރީ މިދިޔަ އާދިއްތަ ދުވަހުއެވެ.\nހެލްތު އިމަޖެންސީ އޮޕަރޭޝަންސް ސެންޓަރު (އެޗްއީއޯސީ) ގެ އޮފިޝަލަކު މިއަދު ވިދާޅުވީ ނިލަންދު އަށް އެރި މީހަކު ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވުމާ ގުޅިގެން އެ ރަށުން 30 މީހަކު 10 ގެއެއްގައި ކަރަންޓީންކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.\nނަމަވެސް އެރަށް މޮނީޓަރިންއަށް ލައި ރަށަށް އަރައި ފޭބުން މަނާ ކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. އޮފިޝަލް ވިދާޅުވީ ރަށް މޮނިޓަރިން ހާލަތަށް ގެންނާނީ މުޖުތަމައުގެ ތެރޭގައި ބަލި ފެތުރޭ ހާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެ ނަމަ އެކަނި ކަމަށެވެ.\nނަމަވެސް ރާއްޖޭގައި ފަހަކަށް އައިސް، ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވާ މީހުންގެ އަދަދުތައް އިތުރުވަމުންދާތީ އެޗްޕީއޭ އިން ވަނީ އަނެއްކާ ވެސް ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަން ފަށައިފައެވެ. އެގޮތުން މާލެ ސަރަހައްދުން ރާއްޖޭގެ އެއްވެސް ރަށަކަށް ދަތުރުކުރާ ނަމަ ކަރަންޓީނުވުން ވަނީ މަޖުބޫރުކޮށްފައެވެ. އަދި ހާއްސަ ހުއްދައާ އެކު ރަށްރަށަށް އެރުމަށްޓަކައި އެޗްޕީއޭ އިން މީހުންނަށް ދެމުން އައި ހުއްދަތައް ދިނުން ވަނީ މަޑުޖައްސާލައިފައެވެ.\nރާއްޖެ އިން މިހާތަނަށް 15،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވެ 51 މީހަކު ވަނީ ނިޔާވެފައެވެ.\nޖެނުއަރީ 28, 2021 13:12\nކިޔާގެން ރަށެއްގެ އާބާދީ އަތަށް ގޮއްވާލީ ހަމަ


Neykurendhoo Ga Jaleh Alhaane: Imran - Vaguthu\nނޭކުރެންދޫގައި ޖަލެއް އަޅާނެ: އިމްރާން\nހދ. ނޭކުރެންދޫގައި އެޅުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ޖަލުގެ މަސައްކަތް ކޮވިޑް-19 ގެ ސަބަބުން ހުއްޓިފައިވީ ނަމަވެސް ޖަލުގެ މަސައްކަތް މި އަހަރު ފެށޭނެ ކަމަށް އަދިވެސް އުންމީދު ކުރައްވާ ކަމަށް ހޯމް މިނިސްޓަރު އިމްރާން އަބްދުﷲ މިއަދު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nނޭކުރެންދޫގައި އެޅުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ޖަލުގެ މަސައްކަތާއި ގުޅޭގޮތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގައި މަކުނުދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު މުހައްމަދު ރާއީ ކުރެއްވި ސުވާލުގެ ޖަވާބުގައި އިމްރާން ވިދާޅުވީ ނޭކުރެންދޫގައި ޖަލެއް އެޅުމަކީ ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހްގެ ވައުދެއް ކަމަށެވެ.\nނޭކުރެންދޫގައި ޖަލު އަޅާނެ ސަރަހައްދެއް ކަނޑައަޅައި، އެންވަޔަރްމެންޓް އެސެސްމެންްޓް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ބަޔަކާ ހަވާލުކުރަން މި އަހަރު ހުޅުވައިލި ކަމަށާއި އެ މަސައްކަތް ހަވާލު ކުރުމަށްޓަކައި މައުލޫމާތު ސާފުކުރުމުގެ މަރުހަލާގައި ވަަނިކޮށް، ކޮވިޑް-19 އާ ހެދި މަސައްކަތްތައް މަޑު ޖެހުނު އިިރު އެ މަަސައްކަތް ވެސް ހުއްޓިފައިވާ ކަމަށް އިމްރާން ވިދާޅުވިއެވެ.\nނަމަވެސް ބަޖެޓު ތަން ދިން މިންވަރަކުން މި އަހަރު ތެރޭގައި މަސައްކަތް ކުރިއަށް ގެންދާނެ ކަމަށް އިމްރާން ވިދާޅުވިއެވެ.\n"ކޮވިޑް-19 ގެ ސަބަބުން މިހާރު ވަނީ އަޅުގަނޑުމެން މަޝްރޫއު އަލުން މުރާޖައާ ކުރަން ޖެހިފައި،" އިމްރާން ވިދާޅުވިއެވެ.\nއިމްރާން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ޖަލުތަކަކީ މުޖުތަމައުގައި ކުށް ކުރާ މީހުންގެ އަދަބުތައް ތަންފީޒު ކުރުމަށް ގާއިމު ކުރެވޭ ތަންތަނަށްވީ ނަމަވެސް ސަރުކާރުން މިއަދު އެ ވިސްނުން ވަނީ ބަދަލުކޮށްފައެވެ. ސަރުކާރުގެ މިހާރުގެ އަމާޒަކީ ޖަލަށްލެވޭ މީހުންނަކީ ޖަލުގައި ރިހިބިލިޓޭޝަން ފަރުވާ ދެވި، މުޖުތަމައަށް އަވަހަށް ނެރެވޭ ބަޔަކަށް ހެދުން ކަމަށް ވެސް އިމްރާން ވިދާޅުވިއެވެ.\nއެހެންވެ، ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ޖަލުތައް އަޅާނީ އެ ވިސްނުމުގައި ކަމަށް އިމްރާން ވިދާޅުވިއެވެ.\nނޭކުރަންދޫގައި ޖަލެއް އެޅުމަށް މިއަހަރުގެ ބަޖެޓުންވަނީ 4.17 މިލިޔަން ރުފިޔާ ހިމަނައިފައެވެ.\nޖޫން 24, 2020 11:47\nއަދިވެސް ނޭކުރެންދޫގަ ތަން ތަން ތި އަޅަނީ ބަލަ ތިއަށްވުރެ އަށްޑޫ ނުވަތަ ހުވަދޫގަ ޖަލެއް ހެދުން މާ މުހިންމު\nޖޫން 24, 2020 14:10\nރަނގަޅުވާހަކައެއް..ކުށްކުވެރިން ގިނަ ސަރަހައްދަުގަ ޖަލުއަޅަންވީ\nޖޫން 24, 2020 14:13\nހަމަ އެއްވާހަކައެއް ..ހުސްދޮގު.. ޖަލުއަޅައިފި(ނަމުގަ)\nކަނޑޫފާ ހިމާޔަތްކޮށްފި (ނަމުގަ)\nބަލަ އެމްޑީޕީ ކުރީގެ ވެރިކަމުގަ އެންމެ ކުރީކޮޅު އަޅަންއުޅުނު ޖަލެއްތީ..އޭރުވެސް ބަޖެޓްލިބި ނާޅާފައޮތީ ރައްޔިތުން ގުބޯހައްދަން.. އަދިވެސް އަޅާނަމޭ ތިކިޔަނީ އަންނަ އިންތިޚާބަށް ވޯޓްހޯދަން. ޖަލުއަޅާނެކަމެއްނެތް އަމާކީތީފަރަށްދާ އުޞޫލުން.\nޖޫން 24, 2020 15:07\nއޭކީއްކުރަން. އެރަށިމީހުން ޖަލަށްލާންތަ؟\nޖުލައި 7, 2020 16:00\nހެވެއްނޫން ކޮންމެ ބަޔަކު ޖަލައްލިޔަސް


SunOnline: Column: Thikithaana Bahusuge podiumun alhuganduge rauyu 1\nއަޙުމަދު މާޖިދު 07 Apr 2021, 11:41\nފަތްތޫރަތަކެއް-- އެކެޑަމީއިން ވަނީ އެޕްލިކޭޝަނެއް ހަދަން ނިންމާފައި--\nނަވާރަސަތޭކަ ފަންސާސް ހަތް ވަނަ އަހަރުގެ މާރިޗު މަހުގެ 16 ވަނަ ދުވަހު ވުޒާރަތުލް މަޢާރިފުން އިއުލާނެއް ނެރުއްވިއެވެ. އެ އިއުލާނުގެ ވަސީލަތުން އާއްމު ކުރެއްވީ، ދިވެހި ބަހުން ތާނަ އަކުރުން ލިޔާ ލިޔުންތަކުގައި ބޭނުން ކުރެވޭ ޢަރަބި ލަފުޒުތައް އެ ލަފުޒުތަކުގެ އަސްލު ޢަރަބި އަޑުތައް ނުގެއްލޭ ގޮތަށް ލިޔުމުގެ (transliteration) ހަމަތަކެކެވެ. މި މަޒުމޫނުގައި އަޅުގަނޑު ވާހަކަ ދައްކައިފައި ވާނީ އެ ހަމަތައް ނުވަތަ އުސޫލުތަކުގެ ދަށުން، ޢަރަބި އަޑުތައް ތާނައިން ލިޔުމަށް ޓަކައި އަލަށް އުފެއްދުނު އަކުރުތަކާއި، އެ އަކުރުތަކަށް ދިވެހި ބަހުގެ އިމްލާއިއްޔަތު (orthography) ގައި އޮންނާން ވީ މަގާމާއި ހައިސިއްޔަތަކީ ކޮބައިކަމާއި، މިހާރަކަށް އައިސް ބައެއް ބެއިފުޅުން އެ އަކުރުތައް އުވައިލާން ޖެހޭ ކަމަށް ވިދާޅުވެ ދައްކަވަމުން ގެންދަވާ ވާހަކަތަކާއި، އެ ވާހަކަތަކާ މެދު އަޅުގަނޑު ދެކޭ ގޮތާއި، އެ އަކުރުތައް ރައްކައުތެރި ކޮށް ދެމެހެއްޓުމުގެ މުހިއްމުކަމާ މެދުގައެވެ.\nވުޒާރަތުލް މަޢާރިފުން އެކަށައެޅުއްވި ހަމަތަކުގައި، ޢަރަބި ކޮންމެ އަޑެއް ވެސް ތާނައިން ލިޔުމުގައި ބޭނުން ކުރާން ވީ ކޮން އަކުރެއްކަން ކަނޑައަޅުއްވައި ބަޔާން ކުރައްވައިފައި އޮތެވެ. ތިރީގައި ވާ ތާވަލު 1.1 އިން ތިޔަ ފެނިވަޑައިގަންނަވަނީ ވުޒާރާއިން ޢަރަބި ކޮންމެ އަޑަކަށް ތާނަ އަކުރެއް ކަނޑައެޅުއްވި ގޮތެވެ. ތާވަލުގެ ހަތަރުވަނަ ކޮލަމުގައި، ޢަރަބި ކޮންމެ އަޑަކަށް ވެސް ކަނޑައެޅުނީ މުސްކުޅި ތާނައިގެ އަކުރެއްތޯ – ޔަޢުނީ، ކުރީއްސުރެ ބޭނުން ކުރަމުން އައި ތާނަ އަކުރުތަކުގެ ތެރެއިން އަކުރެއްތޯ – ނުވަތަ އެ އަޑެއް ރަމްޒު ކުރުމަށް ޓަކައި ވުޒާރަތުލް މަޢާރިފުގެ ފަންނީ ތަޖުރިބާކާރުން އުފައްދަވައި ދިވެހި އިމްލާއިއްޔަތަށް އިތުރު ކުރެއްވި އަކުރުތަކުގެ ތެރެއިން އަކުރެއްތޯ ބަޔާން ކުރެވިފައި ވާނެއެވެ. ފަސްވަނަ ކޮލަމުގައި އެވަނީ ޢަރަބި އަޑު ރަމްޒު ކޮށްދޭ ބައިނަލްއަގުވާމީ އަޑަވީ އަލިފުބާ (International Phonetic Alphabet (IPA)) ގެ ނިޝާނެވެ.\nތާވަލަށް ބައްލަވައިލެއްވުމުން އެނގިވަޑައިގަންނަވާނޭ ފަދައިން، ޢަރަބި އަޑުތަކުގެ ތެރެއިން އެގާރަ އަޑަކަށް ވުޒާރާއިން ކަނޑައަޅުއްވައިފައި ހުރީ މުސްކުޅި ތާނައިގެ އަކުރުތަކެއް ނޫނެވެ. އެ އަޑުތަކަކީ /ث/ އާއި، /ح/ އާއި، /خ/ އާއި، /ذ/ އާއި، /ص/ އާއި، /ض/ އާއި، /ط/ އާއި، /ظ/ އާއި، /ع/ އާއި، /غ/ އާއި، /ق/ އެވެ. މިއިން ކޮންމެ އަޑަކަށް ވެސް ވުޒާރާގެ ފަންނީ ތަޖުރިބާކާރުން ވަނީ ތާނައިގެ މުސްކުޅި އަކުރުތަކުގެ ތެރެއިން އަކުރެއްގެ މަތީގައި ނުވަތަ ތިރީގައި ވަކި އުސޫލަކުން ނުކުތާ ނުވަތަ ތިކި (diacritical marks/diacritical points) ޖައްސަވައިގެން، އައު ރަމްޒެއް ނުވަތަ އަކުރެއް އުފައްދަވައިފައެވެ. މި އަޑުތަކަށް އައު އަކުރުތަކެއް އުފެއްދެވީ ކީއްވެގެންކަން ވިސްނައިގަތުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެއް ނޫނެވެ. މި އެގާރަ އަޑަކީ ދިވެހި ބަހުގައި ހިމެނުނު އަޑުތަކެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން އެއިން އެއްވެސް އަޑެއް ރަމްޒު ކޮށްދޭނޭ އަކުރެއް 1957 ވަނަ އަހަރާ ހަމަޔަށް އައި އިރު ދިވެހި އިމްލާއިއްޔަތުގައެއް ނެތެވެ. އެ އަޑުތައް ދިވެހި ލިޔުމުން ލިޔެވޭނޭ ހަމައެކަނި ގޮތަކީ އެ އަޑުތަކަށް އައު ރަމްޒުތަކެއް ނުވަތަ އަކުރުތަކެއް އުފެއްދުމެވެ. އެހެންކަމުން، ވުޒާރާގެ ފަންނީ ބެއިފުޅުން އެ އަޑުތަކަށް ޚާއްސަ އަކުރުތަކެއް އުފެއްދެވީއެވެ.\nއެ އަޑުތަކަކަށް ޓަކައި ޚާއްސަ އަކުރުތަކެއް ތައާރަފު ކުރެވުނު އެގާރަ އަޑު ފިޔަވައި ޢަރަބި އެހެން އަޑުތަކަކީ، އެ އަޑުތަކާ މުޅީން، ނުވަތަ ގާތްގަނޑަކަށް މުޅީން، ނުވަތަ ވަރަށް ބޮޑަށް އެއްގޮތް، އަޑުތަކެއް ދިވެހި ބަހުގައި ހުރި އަޑުތަކެވެ. ތާނައިގައި ކުރީއްސުރެ ހުރި އަކުރުތަކުގެ ބޭނުން ކޮށްގެން އެ އަޑުތައް ލިޔެވޭނޭ އަޑުތަކެވެ. މިސާލަކަށް، ޢަރަބި ބަހުގެ /م/ އާއި ދިވެހި ބަހުގެ /މ/ އަކީ އެއް އަޑެކެވެ. ވީމާ ޢަރަބި ލަފުޒެއްގައި އޮންނަ /م/ ތާނައިން ލިޔުމަށް ޓަކައި ތާނައިގެ [މ] ބޭނުން ކުރުމަކުން އެއްވެސް މައްސަލައެއް ނުނުކުމެއެވެ. އެ އަޑު ތާނައިން ލިޔުމަށް ޓަކައި އައު އަކުރެއް ނުވަތަ އައު ރަމްޒެއް އުފައްދާކަށެއް ނުޖެހެއެވެ.\nދިވެހި ބަހުގެ އިލްމިއްޔާގެ ވަރަށް ހަރުދަނާ ބައެއް ބެއިބެއިފުޅުންގެ ނަޒަރުގައި، މި ގޮތުގެ މަތީން އުފެއްދުނު އެގާރަ އަކުރަކީ ދިވެހި އަލިފުބާގެ އަކުރުތަކުގެ ތެރެޔަށް އިތުރު ވެގެން ދިޔަ އަކުރުތަކެކެވެ. މި ނުކުތާއާ މެދު އަޅުގަނޑުގެ ވިސްނުމަކީ ކޮބައިކަން އަރިމަތީ ސުރުޚީ ނަންބަރު3ގެ ދަށުން ލިޔެވިފައި ވާ ބަޔާނުގައި ދެންނެވިފައި ވާނެއެވެ.\n1957 ވަނަ އަހަރު ވުޒާރަތުލް މަޢާރިފުން ތައާރަފު ކުރެއްވި އެގާރަ އަކުރުގެ ބޭރުން ވެސް، ދިވެހި ލިޔާން ގެންގުޅޭ ތާނަ އަކުރުތަކުގެ ތެރޭގައި ތިކި ޖެހި އަކުރުތަކެއް ހުރެއެވެ. އެ އަކުރުތަކާ ބެހޭގޮތުން، އަދި ވުޒާރާގެ ނިންމެވުމާ ގުޅޭގޮތުން މި ހިސާބުން އަޅުގަނޑު ފާހަގަ ކޮށްލާން ބޭނުން ވާ ބައެއް ކަންކަން މި ދަންނަވަނީއެވެ.\n1. ތިކި ނުވަތަ ނުކުތާ ޖަހައިފައި ހުންނަ ތާނަ އަކުރުތަކުގެ ތެރެއިން ދެ އަކުރެއް ތައާރަފު ކުރެވުނީ 1957 ގެ ކުރީންނެވެ. އެއީ [ޕ] އާއި [ޝ] އެވެ. 1957 އާ ހަމަޔަށް އައި އިރު ދިވެހި ބަހުގެ ލިޔުންތަކުގައި މި ދެ އަކުރު ބޭނުން ކުރެވެމުން ދާތާ އެތައް ޒަމާނެއް ވެއްޖެއެވެ. މި ދެ އަކުރު ތައާރަފު ކުރެވުނީ ކޮން އިރަކު ކިހިނެއް ވެގެންތޯ، މި ސުވާލާ މެދު މި މަޒުމޫނުގައި ވާހަކަ ދައްކާކަށް އަޅުގަނޑު ގަސްތެއް ނުކުރަމެވެ. އެ ސުވާލަކީ މި މަޒުމޫނުގެ މައުޟޫޢާ ސީދާ ގޮތެއްގައި ގުޅުން ހުރި ސުވާލަކަށް ނުވާތީއެވެ.\n2. ވުޒާރަތުލް މަޢާރިފުން 1957 ޢަރަބި އަޑުތައް ތާނައިން ލިޔުމަށް ބޭނުން ކުރާނޭ އައު އަކުރުތަކެއް ތައާރަފު ކުރެއްވި އިރު، ޢަރަބި /ر/ އާއި /و/ މި ދެ އަޑަށް ވަކި އައު އަކުރުތަކެއް ނުހައްދަވައެވެ. މި އަޑުތައް ދިވެހި ލިޔުމުގައި ލިޔާ ގޮތަށް ހަމަޖެއްސެވީ މުސްކުޅި ތާނައިގެ [ރ] އާއި [ވ] މި ދެ އަކުރުންނެވެ. އެއީ ކޮން ސަބަބަކާ ހުރެތޯ ސުވާލު އުފެއްދިދާނެއެވެ. އެހެނީ، ހަގީގަތުގައި މި ދެންނެވި ޢަރަބި ދެ އަޑު ތާނައިގެ [ރ] އާއި [ވ] މި ދެ އަކުރަކުން ފުރިހަމަޔަކަށް ޓްރާންޒްލިޓަރޭޓެއް ނުކުރެވެއެވެ. ތާނައިގެ [ރ] މި އަކުރުން ރަމްޒު ކުރާ ދިވެހި /ރ/ އާއި ޢަރަބި ބަހުގެ /ر/ އަކީ އެއްގޮތްކަމެއް ހުއްޓަސް ތަފާތު ދެ އަޑެކެވެ. ދިވެހި /ރ/ ގެ އަޑު ޢަރަބި /ر/ ގެ އަޑަށް ވުރެ ލުޔެވެ. ދިވެހި /ވ/ އަކީ އަޑުމަޚްރަޖުގެ އިލްމު (phonetics) ގެ ހަމަތައް ބުނާ ގޮތުން ޢަރަބި /و/ އާ އެއް އަޑެއް ނޫނެވެ. އިވޭ އިވުމުގައި މި ދެ އަޑުގައި އެއްގޮތްކަމެއް ހުއްޓަސް، މި ދެ އަޑަކީ ތަފާތު ދެ މަޚްރަޖު ވަޅަކުން (place of articulation) އަދާ ކުރެވޭ ތަފާތު ދެ އަޑެވެ. ޢަރަބި /و/ އަކީ އިނގިރޭސި /w/ ފަދައިން [bilabial] އަޑެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ /ވ/ އަކީ އިނގިރޭސި /v/ ފަދައިން [labiodental] އަޑެކެވެ.\n3. 1977 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން، ތިކި ޖެހި އިތުރު ދެ އަކުރު ތައާރަފު ކުރެއްވިއެވެ. އެއީ [ވ] ގެ މަތީގައި ތިއްކެއް ޖަހައިގެން އުފެއްދުނު [ޥ] އާއި، [ރ] ގެ މަތީގައި ތިއްކެއް ޖަހައިގެން އުފެއްދުނު [ޜ] އެވެ. [ޥ] އަކީ ޢަރަބި /و/ އަދި އިނގިރޭސި /w/ ގެ އަޑު ރަމްޒު ކުރާ އަކުރެކެވެ. [ޜ] އިން ރަމްޒު ކުރަނީ ޢަރަބި ބަހުގެ އަޑެއް ވެސް ނޫނެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުގައި [division] އާއި [television] ފަދަ ލަފުޒުތަކުގައި [vi] އާއި [n] އާ ދެމެދުގައި އެ އޮންނަ [sio] މި ޓްރައިގްރާފުން ނެރެވޭ އަޑެވެ.\n4. މިއަދާ ހަމަޔަށް ވެސް، ޢަރަބި ބަހުގެ /ر/ މި އަޑު ލިޔުމަށް ޓަކައި ވަކި ޚާއްސަ ރަމްޒެއް ތާނަ އިމްލާއިއްޔަތުގެ ތެރޭގައި ގެނެވިފައެއް ނުވެއެވެ.\n5. މިއަދު، ތާނަ އަކުރުތަކުގެ ތެރޭގައި ތިކި ނުވަތަ ނުކުތާ ޖެހި ޖުމުލަ 15 އަކުރު އެބައޮތެވެ. އެއީ [ޕ] އާއި [ޝ] އާއި، 1957 ގައި ވުޒާރަތުލް މަޢާރިފުން ތައާރަފު ކުރެއްވި 11 އަކުރާއި، 1977 ގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން ތައާރަފު ކުރެއްވި2އަކުރެވެ. ނަމަވެސް، މި މަޒުމޫނުގައި އަޅުގަނޑު [ތިކި ޖެހި ތާނަ] އަދި [ތިކިތާނަ] މި ނަންތައް ބޭނުން ކޮށްފައި ވާނީ، އެހެން ގޮތަކަށް ސަރީހަކޮށް މާނަ ކުރެވޭ ފަދަ އިބާރާތެއް ބޭނުން ކޮށްފައި ނުވާ ހާލަތުތަކުގައި، [ޕ] ފިޔަވައި އަނެއް 14 އަކުރަށް ނިސްބަތް ކޮށެވެ. އެއީ، މި މަޒުމޫނުގައި އެ އަކުރުތަކުގެ ވާހަކަ ދެކެވެމުން ދާ ސިޔާގުގެ ގޮތުންނެވެ. [ޕ] އަކީ އެ އަކުރަކާ މެދު ސުވާލު އުފެދިގެން އުޅޭ ނުވަތަ ބަހުސް ކުރެވެމުންދާ އަކުރަކަށް ނުވާތީއެވެ.\nވުޒާރަތުލް މަޢާރިފުގެ އިއުލާނުން އެނގޭ ފަދައިން، ޢަރަބި އަޑުތައް ތާނައިން ލިޔުމަށް ޓަކައި ތިކި ޖަހައިގެން އަކުރުތަކެއް ހެދުމާއި އެ އަކުރުތައް ބޭނުން ކުރުމާ ބެހޭ އުސޫލުތައް އެކުލަވައިލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރެއްވީ ޚާއްސަ ކޮމިޓީއަކުންނެވެ. އެ ކޮމިޓީގައި ހިމެނިވަޑައިގަތީ އެއިރު ރާއްޖޭގައި ތިއްބެވި ދިވެހި ބަހާއި އަދަބިއްޔާތުގެ އެންމެ ފުންނާބު އުސް އަދި އެންމެ އިހުތިރާމު ކުރެވޭ ތަޖުރިބާކާރުން ކުރެ ބައެއް ބެއިފުޅުންނެވެ. އެ ބެއިބެއިފުޅުންގެ ތުރާސެއް އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އޮތިއްޔާ، އެ ތުރާސަކަށް އިހުތިރާމު ކުރުން އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންގެ މައްޗަށް އޮތް އަޚްލާގީ ވާޖިބަކަށް ވާ ފަދަ ބެއިފުޅުންނެވެ. އެކަމަކު އިހުތިރާމު ކިތަންމެ ހައްގު ބަޔަކަށް ވެސް އިހުތިރާމު ކުރާނީ އިހުތިރާމު ކުރާން ދަންނަ މީހުން، އެހެން ނޫންތޯއެވެ! ކޮމިޓީގެ ބެއިފުޅުންގެ ނަންފުޅުތައް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.\n1. ފަޟީލަތުއް ޝައިޚް މުޙައްމަދު ޖަމީލު ދީދީ\n2. ސާހިބުއްސައާދާ އަލްފާޟިލް ޢަދްނާނު ޙުސައިން\n3. އައްނަބީލާ އައިމިނަތު ޙުސައިން\n4. އަލްފާޟިލް ޢަލީ އަޙްމަދު\n5. އަލްއުސްތާޒު އިބްރާހީމް ޝިހާބު\n6. އަލްފާޟިލް އާދަމް ނަޞީރު މަނިކު\n7. އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޢަބްދުއްލަޠީފް\n8. އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު\nވުޒާރަތުލް މަޢާރިފުގެ އިއުލާނުގައި، ޢަރަބި އަޑުތައް ތާނައިން ލިޔުމަށް ޓަކައި ތައާރަފު ކުރެއްވި އެގާރަ އަކުރަށް ވަކި ޚާއްސަ ނަމެއް ދެއްވައިފައެއް ނުވެއެވެ. ރަސްމީ ސިފައެއްގައި އެ އަކުރުތަކަށް ނަމެއް ދެވިފައި ނުވިޔަސް، ފަހުން އެ އަކުރުތައް މަޝްހޫރު ވެގެން ދިޔައީ [ތިކި ތެޅި ތާނަ] އާއި [ތިކި ޖެހި ތާނަ] މި ނަންތަކުންނެވެ. 1957 ގެ ކުރީން އުފެއްދުނު [ޝ] އާއި، ފަހުގެ ދައުރެއްގައި އުފެއްދުނު [ޥ] އާއި [ޜ] ވެސް ދިވެހި އިމްލާއިއްޔާތުގައި ލެވެނީ އެ އަކުރުތަކުގެ އާއިލާއަށެވެ. މި އަކުރުތަކަށް [ތިކި ތެޅި ތާނަ] އާއި [ތިކި ޖެހި ތާނަ] މި ނަންތައް ކިޔުނީ ކިހިނެއް ކަން ޔަގީންކަމާ އެކު ދަންނަވާން އެނގޭ ވަރަށް ކަމާ ބެހޭ މައުލޫމާތު އަޅުގަނޑަކަށް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. ފަޟީލަތުއް ޝައިޚް ޙުސައިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ލިޔުއްވި ތިކިތެޅި ތާނަތޯ؟ ނުވަތަ ތިކިޖެހި ތާނަތޯ؟ މި ކަރުދާހުގައި (މި ކަރުދާހާ ބެހޭ އިތުރު މައުލޫމާތު ފަހުން ބަޔާން ކުރެވިފައި ވާނެއެވެ) ވިދާޅުވާ ގޮތުން، މި ނަމަކީ 1957 ގައި ވުޒާރާގެ ފަރާތުން ތިކި ޖެހި ތާނަ އަކުރުތަކެއް ތައާރަފު ކުރައްވާން ކުރެއްވެވި މަސައްކަތާ ދެކޮޅު ހައްދަވައި، ޢަރަބި ހުރިހައި ލަފުޒުތަކެއް އަދި ނަންތަކެއް ވެސް ދިވެހި ލިޔުންތަކުގައި ހަމަ ޢަރަބި އަކުރުން ލިޔުމުގެ އާދަ ދެމެހެއްޓުމަށް ތާއީދު ކުރެއްވި ދިވެހި އަދީބަކު ވަރަށް ބޮޑަށް ރުހިވަޑައިނުގެން އެ އަކުރުތަކާ މެދު ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުތަކަކުން ނެގުނު ނަމެކެވެ. މިހާރު ވެސް ދިވެހި ބަހުގެ އެންމެ އިސް އަދީބުންނާއި ބަސްވާރުންގެ ތެރޭގައި ގުނައިލެވޭ ބައެއް ބެއިފުޅުން އެ ނަމާ މެދު އިއުތިރާޒު ކުރައްވައެވެ. އެފަދަ އެއް ބެއިފުޅަކީ ދިވެހި ދައުލަތަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ނާއިބު ރައީސްގެ ހައިސިއްޔަތުންނާއި، ވަޒީރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުންނާއި، އެހެނިހެން އެތައް ހައިސިއްޔަތުތަކަކުން ގިނަގުނަ ޚިދުމަތްތަކެއް ކުރެއްވި، އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ އެންމެ ފުންނާބު އުސް ބަސްވާރުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ، ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީންގެ ޢިއްޒަތްތެރި ވެރިޔާ އަލްފާޟިލް ޢަބްދުއްރަޝީދު ޙުސައިނެވެ. އެމަނިކުފާނު އަޅުގަނޑުގެ ގާތުގައި ވިދާޅުވި ބަސްފުޅަކީ "ތިކި ޖެހި ތާނަ ކިޔާ އެއްޗެއް ނޯންނާނެ، ތިކި ޖެހި ތާނައޭ އެ ކިޔާ އަކުރުތަކަކީ ހަމަ ތާނައިގެ އަކުރުތަކުގެ ތެރެޔަށް އިތުރު ކުރެވުނު، ތާނަ އަކުރުތަކެއް" މިއެވެ. އަނެއް ބެއިފުޅަކީ، ދިވެހި ބަހާއި އަދަބިއްޔާތުގެ ދާއިރާއިން 2016 ވަނަ އަހަރު ޝަރަފުވެރިކަމުގެ ގައުމީ އިނާމު ހާސިލު ކުރެއްވި ކުޅަދާނަ ޝާއިރު، ލިޔުންތެރިޔާ، އަދި ދިގު މުއްދަތެއްގައި ދިވެހި ދައުލަތަށް ފަޚުރުވެރި އަދި ޝަރަފުވެރި ޚިދުމަތްތަކެއް ކުރެއްވި އިއްޒަތްތެރި ބެއިފުޅެއް ކަމަށް ވާ އަލްފާޟިލް އާދަމް ޢަބްދުއްރަޙްމާނެވެ. އާދެ، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން އާއްމުކޮށް ކިޔާ ގޮތަށް ދަންނަވަނީވިއްޔާ، އުތީމު އާދަންބެއެވެ. އަޅުގަނޑު މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ދެންނެވި އެއްޗެއްގައި [ތިކި ޖެހި ތާނަ] އާއި [ތިކިތާނަ] މި ދެ ގޮތަށް ބޭނުން ކުރުމުން، ޖަވާބުގައި އާދަންބެ ވިދާޅުވެފައި ވާ ބަސްފުޅުތަކަކީ މިއެވެ. " ... ތިޔަ ވިދާޅުވާ ނަން އަޅުގަނޑަކަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވެއެވެ. "ތިކިތާނަ" ނުވަތަ "ތިކިޖެހިތާނަ" މިއީ އަޅުގަނޑަށް ގަބޫލު ކުރެވޭ ގޮތެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ ތާނައިގެ އަކުރުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތިކި ނުވަތަ ނުކުތާ ޖެހި އަކުރުތައް ކަމަށެވެ."\nޢަބްދުއްރަޝީދު ޙުސައިނާއި އާދަންބެ ފަދަ ބެއިފުޅުން [ތިކި ޖެހި ތާނަ] އާއި [ތިކިތާނަ] މި ފަދަ ނަންތަކާ މެދު އިއުތިރާޒު ކުރެއްވުމުން، ދެން އެ ނަންތައް ބޭނުން ކުރުމަށް އަޅުގަނޑު ލަދުވެތި ވަމެވެ. އެކަން އަޅުގަނޑުގެ ޒަމީރަށް ވަނީ ބޮޑު ބުރަޔަކަށެވެ. ނަމަވެސް، އެ ދެ ބެއިފުޅުންނާއި، ދެން ވެސް އަޅުގަނޑާ ވާހަކަ ދެއްކެވި އިރު މި ނަމާ މެދު ރުހިވަޑައިނުގަތުން ފައުޅު ކުރެއްވި އެހެން ބައެއް އިސް އަދީބުންނާއި އަޅުގަނޑުގެ ގާތް އަޚުންގެ އަރިޔަހުން ނުހަނު އިޚްލާސްތެރި ގޮތެއްގައި މައާފަށް އެދުމާ އެކު، މި މަޒުމޫނުގައި އަޅުގަނޑު ބޭނުން ކުރާނީ [ތިކިތާނަ] މި ނަމެވެ. އެކިއެކި ސަބަބުތަކާ ހުރެ މި ވަގުތު އެހެން ގޮތެއް ފެންނާން ނެތަތީއެވެ. ފުރަތަމަ ސަބަބަކީ، ކޮންމެވެސް ނަމަކުން އެ އަކުރުތަކަށް ނަން ދީގެން، އެ އަކުރުތަކާއި ތާނައިގެ އެހެން އަކުރުތަކަށް ވަކިވަކީން އިޝާރާތް ކުރެވޭނޭ މަގުން މެނުވީ، މި މައުޟޫޢުގައި ވާހަކަ ދެއްކުން ފަސޭހަ ނުވުމެވެ. ދެވަނަ ސަބަބަކީ [ތިކިތާނަ] މިއީ އާއްމުކޮށް ބޭނުން ކުރާ ނަމަކަށް ނުވުމާ އެކު، [ތިކި ޖެހި ތާނަ] އާއި [ތިކި ތެޅި ތާނަ] ފަދަ ނަންތަކާ އެކު ވެފައި ވާ ނައްސި ރަހަ [ތިކިތާނަ] މި ގޮތުގައި ނޯންނާނޭ ކަމަށް ފެނުމެވެ. ތިންވަނަ ސަބަބަކީ، މި ގޮތަކީ ކުރު އަދި އެއް ލަފުޒެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރެވިދާނޭ ގޮތަކަށް ވުމެވެ. ހަތަރުވަނަ ސަބަބަކީ، ކޮންމެ ކަހަލަ ސަބަބަކާ ހުރެ ނަމަވެސް، މިއަދާ ހަމަޔަށް ބޭނުން ކުރެވެމުން އަންނަ ގޮތަކީ، އަދި ދިވެހި ބަހުގެ އަހުލުވެރީން އެ އަކުރުތަކެއްގެ ވާހަކަ އަޅުގަނޑުމެން މި ދައްކާ އަކުރުތައް ދަންނަ ގޮތަކީ [ތިކި ޖެހި/ތިކި ތެޅި ތާނަ] ކަމަށް ވާތީ، އެ ނަމާ މާ ދުރަށް ގޮސް މުޅީން ތަފާތު ގޮތެއް އިޚްތިޔާރު ކުރުމަކީ މި ދަނޑިވަޅުގައި އަޅުގަނޑު ދައްކާން އުޅޭ ވާހަކަޔާ ކިޔުންތެރީންގެ ސިކުނޑިތަކާ ދެމެދުގައި އެޅޭ ހުރަހަކަށް ވެދާނޭކަމެވެ.\nދިވެހި އިމްލާއިއްޔަތުގައި ޢަރަބި އަޑުތައް ލިޔާން ބޭނުން ކުރެވޭނޭ އަކުރުތަކެއް ތައާރަފު ކުރުމުގެ ފަހަތުގައި ވި ސިޔާސަތީ ސަބަބުތަކާއި ވިސްނުންތަކަކީ (policy reasons and considerations) ކޮބައިތޯ މި ސުވާލަށް ރަސްމީ ރިކޯޑަކުން ޖަވާބެއް ފެންނާން އޮތް ކަމެއް އަޅުގަނޑަކަށް ނޭނގެއެވެ. އަޅުގަނޑު ބެލިބެލުމަކުން އެފަދަ ރިކޯޑެއް ނުފެނުނެވެ. ތިކިތާނަ އަކުރުތައް އުފެއްދުމުގެ ޚިޔާލު އުފެދިގެން އައި ގޮތާ މެދު ހ. ޝަފީގުގޭ އަލްމަރްޙޫމް އަޙްމަދު ޝަފީގު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުންނާބު އުސް ލިޔުންތެރިޔާ، ނޫސްވެރިޔާ، އަދި އާފަތިސް ނޫހުގެ އެޑިޓަރު އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ ނަޢީމް އިބްރާހީމްގެ އަރިޔަހުގައި ވިދާޅުވެފައި ވާ ވާހަކައެއް،2އޭޕްރިލް 2021 ގައި ފޯނުގެ ޒަރީއާއިން ދެކެވުނު ވާހަކައެއްގެ ތެރޭގައި ނަޢީމް އަޅުގަނޑާ ހިއްސާ ކުރެއްވިއެވެ.\nޝަފީޤުގެ ބަހުގައި، 1957 ވަނަ އަހަރާ ހަމަޔަށް އައި އިރު، ދިވެހި ލިޔުންތަކުގައި ޢަރަބި ނަންތަކާއި ޢަރަބި ލަފުޒުތައް ސީދާ ޢަރަބި އަކުރުތަކުން ލިޔުމާ މެދަކު ދިވެހީންގެ މެދުގައި އެއްވެސް ކަހަލަ ޚިޔާލުތަފާތުވުމެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް އެހައި ހިސާބުން އެކަމާ މެދު ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކަކާއި ބަހުސްތަކެއް ފެށޭ ގޮތް ވިއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ޖެހުނު މައްސަލައަކީ، ދިވެހި ލިޔުންތަކުގައި ޢަރަބި ނަންތައް ޢަރަބި އަކުރުން ލިޔާ އިރު، ލިޔާ ކާތިބުން ދިވެހި ގޮތްގޮތަށް އެ ނަންތަކުގައި ފިލި ޖެހުމާއި، އަދި ބައެއް ދިވެހި ނަންތައް ވެސް ޢަރަބި އަކުރުތަކުން ލިޔާ މައްސަލައެވެ. މިސާލަކަށް، [އޭނާގެ ނަމަކީ މުޙައްމަދެވެ] މިފަދަ ޖުމުލަތައް ލިޔާ އިރު، [މުޙައްމަދު] މި ނަން ޢަރަބި އަކުރުން ލިޔުމުގައި ނަމުގެ ފަހަތުގައި އޮންނަ [د] ގައި ދިވެހި އެބެފިލި ޖަހައި އޭގެ ފަހަތަށް [ވެ] ލިޔެގެން ލިޔުމެވެ. [މަނިކު] އާއި [ފުޅު] ފަދަ ދިވެހި ނަންތައް ޢަރަބި އަކުރުން [مَنِكُ] އާއި [فُضُ] މި ގޮތްގޮތަށް ލިޔުމެވެ. މިއީ އެއްގޮތަކަށް ވެސް ކުރެވިގެން ވާނޭ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް އެއިރުގެ އިލްމީ އިސް ބެއިބެއިފުޅުންނަށް ފެނިވަޑައިގެން، އެކަމާ މެދު ބަސް ވިދާޅުވާން ފެއްޓެވިއެވެ. ދެން ފެށުނު ބަހުސުގައި، ހުއްދަ ނޫން ގޮތްގޮތަށް ޢަރަބި އަކުރުން ލިޔުމުގެ މައްސަލަޔަށް ހުށައެޅުނު އެއް ހައްލަކީ ޢަރަބި ނަންތަކާއި ލަފުޒުތައް ވެސް ދިވެހި އަކުރުން ލިޔުމުގެ ހުށައެޅުމެވެ. ދެން، އެފަދަ އަކުރުތަކެއް ހުރުމުގެ އެހެނިހެން ފައިދާތަކާ މެދު ވެސް ވާހަކަ ދެކެވި، އެންމެ ފަހުން އަކުރުތަކެއް އުފެއްދުނީއެވެ.\nއިލަސްޓްރޭޝަން 1.1: މި އިލަސްޓްރޭޝަނުން ތިޔަ ފެނިވަޑައިގަންނަވަނީ ތިކިތާނަ ތައާރަފު ކުރެވުނުކަން އަންގަވައި ވުޒާރަތުލް މައާރިފުން ކުރެއްވި އިއުލާނެވެ. (މަސްދަރު: ތާރީޚީ އާރު)\nއިލަސްޓްރޭޝަން 1.1: މި އިލަސްޓްރޭޝަނުން ތިޔަ ފެނިވަޑައިގަންނަވަނީ\nތިކިތާނަ ތައާރަފު ކުރެވުނުކަން އަންގަވައި ވުޒާރަތުލް މަޢާރިފުން ކުރެއްވި އިއުލާނެވެ. (މަސްދަރު: ތާރީޚީ އާރު)\nމި ދެންނެވި ގޮތުގެ މަތީން އެއިރު ކުރެވުނު ބަހުސްތަކުގެ ރިކޯޑުތަކެއް ފެންނާން ނެތަސް، ޢަރަބި އަޑުތައް އެ އަޑުތަކުގެ އަސްލު ނުގެއްލޭނޭ ފަދަޔަކުން ދިވެހި ލިޔުމުން ލިޔުމަށް ބޭނުން ކުރެވޭނޭ އަކުރުތަކެއްގެ އަހައްމިއްޔަތު އެއިރުގެ ދިވެހީންނަށް ފެންނާނޭ ގޮތާއި ސަބަބުތައް ތަސައްވުރު ކޮށްލުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެކި ބެއިފުޅުންގެ ޚިޔާލުފުޅަށް އެކިއެކި ކަންކަން ފެންނާނޭ ކަމަށް ދެކެމެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ޚިޔާލާއި ވިސްނުމަށް ފެންނަ ދެތިން ކަމެއްގެ ވާހަކަ ދަންނަވައިލާނަމެވެ.\n1. ޔޫސުފް ޝަމްސުއްދީން އައްތަބްރޭޒީގެ އަތްޕުޅުމައްޗަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމް ވީއްސުރެ މިއަދާ ހަމަޔަށް ވެސް އިސްލާމް ދީނަކީ ދިވެހީންގެ އެންމެ އަޒީޒު "ލޯބިވެރިޔާ" އެވެ. ދިވެހީންނަށް އެންމެ މުހިއްމު ކަމެވެ. އެންމެ މުހިއްމު އެއްޗެވެ. ދިވެހީންގެ ގައުމުގެ އެންމެ މުހިއްމު އަދި އެންމެ މަތީ މަސްލަހަތެވެ. އެހެންކަމުން އިސްލާމް ދީނާ ގުޅި ލާމެހިފައި ވި ކޮންމެ އެއްޗަކަށް ލޯބި ކުރުމަކީ ދިވެހީންގެ ތަބީއަތަކަށް އޮތީ ވެފައެވެ. ޢަރަބި ބަސް ދެކެ ދިވެހީން ވި ލޯބީގެ ސަބަބަކީ އެއީ އިސްލާމް ދީނުގެ ބަސް ކަމަށް ވުމެވެ. ދިވެހީންގެ ކަލާނގެ ކަލާމްފުޅު އޮންނަނީ އެ ބަހުން ކަމަށް ވުމެވެ. ދިވެހީން އެންމެ ލޯބި ވާ އިންސާނާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ބަސްފުޅަކީ އެއީ ކަމަށް ވުމެވެ. އާދޭހެވެ! ޢަރަބި ބަހަކީ އިނގިރޭސި ބަސް ނުވަތަ ތަމަޅަ ބަސް ނުވަތަ ސުވާހިލީ ބަސް ފަދައިން ހަމަ އާދައިގެ ބިދޭސީ ބަހެއް ކަމަށް މިއަދު ބައެއް ދިވެހީންގެ ލޯތަކަށް ފެނުނަސް، އިސްލާމީ ޣީރަތާއި ޝަޚްސިއްޔަތު ހުރި އެކަކު ވެސް – އެ މީހަކީ މެލޭ އާރކިޕެލަގޯ އަށް ނިސްބަތް ވާ މެލޭ މީހަކަށް ވިޔަސް، ސަބް-ކޮންޓިނެންޓަށް ނިސްބަތް ވާ އުރްދޫ ބަހުގެ އަހުލުވެރިޔަކަށް ވިޔަސް، އީރާނަށް އުފަން ފާރިސީއަކަށް ވިޔަސް، ތުރުކީއަކަށް ނުވަތަ އެފްރިކާ މީހަކަށް ވިޔަސް – އެ ވާހަކަ ގަބޫލެއް ނުކުރާނެއެވެ. ތެދުވެރި އަދި ފިކުރީ ގޮތުން ހެއިލުންތެރި މުސްލިމުންގެ ގާތުގައި ޢަރަބި ބަސް އަބަދުވެސް އޮންނަނީ އަދި އޮންނާނީ ބަހަކަށް ވުރެ ބޮޑު އަދި މާނަވެރި އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ރޫހާނީ ހައިސިއްޔަތެއް ލިބިގެން ވާ، ލޯބި ކުރެވޭ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ދުނިޔޭގެ އެހެން މުސްލިމުން ފަދައިން ދިވެހީން ވެސް މި ވީހައި ދުވަހަކު ޢަރަބި ބަހާ މެދު ބެލީ އެ ގޮތަށެވެ. މި ވާހަކަ ނަފީ ކުރާން ބަހަވިއްޔާތުގެ އިލްމާއި ސައެންސުގެ ބަހުރުވައިން އެކަކު ވެސް ވާހަކަ ފަށާނޭ ކަމެއް ނެތެވެ. މިއީ ބަހަވިއްޔާތުގެ އިލްމަކާ ބެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. ޢަރަބި ބަހަށް މުސްލިމުންގެ ހިތުގައި އޮންނަ ޚާއްސަ މަގާމާއި، މުސްލިމުން ކުރެ ޢަރަބި ނޫން ބަސްބަހުން މޮށިއުޅޭ ގައުމުތަކުގެ އަހުލުވެރީންގެ ބަސްތަކާ ޢަރަބި ބަހާ އޮންނަ ޚާއްސަ ގުޅުމަކީ މުސްލިމުންގެ ޝަޚްސިއްޔަތާއި ސަގާފަތާއި ފިކުރާއި ޖަޒުބާތުތަކާ ގުޅޭ މައްސަލައެކެވެ. މި ކަންތައްތަކަކީ ބަހަވިއްޔާތުގެ އުސޫލުތަކާއި ސައެންސަށް ވުރެ ވަކި ހަގީގީވަންތަކަން ކުޑަ ކަންތައްތަކެއް ނޫނެވެ. މި ގޮތުގެ މަތީން، ދިވެހި އިސްލާމީ އުއްމަތާއި ޢަރަބި ބަހާ ދެމެދު އެޅުނު ދީނީ، ފިކުރީ، ސަގާފީ، އަދި ޖަޒުބާތީ ގުޅުމުގެ ފާލަމުން ޢަރަބި އެތައް ސަތޭކަ ލަފުޒެއް ދިވެހި ބަހަށް ވަންނަމުން ދިޔަ އިރު، ދިވެހީން ބޭނުން ވީ އެ ލަފުޒުތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއް ލަފުޒުތައް ޢަރަބި އަޑުތަކާ އެކު ދިވެހި ކުރުމަށެވެ. ޢަރަބި މަޚްރަޖުން ކިޔައި ލިޔެ ހެދުމަށެވެ. މިކަން ކުރެވޭން އޮތް އެއް ގޮތަކީ، އެ ލަފުޒުތައް ދިވެހި ބަހުން ތާނައިން ލިޔާ ލިޔުންތަކުގައި ސީދާ ޢަރަބި އަކުރުން ލިޔުމެވެ. އަނެއް ގޮތަކީ އެ ލަފުޒުތައް ލިޔާނޭ ތާނަ އަކުރުތަކެއް ތައާރަފު ކުރުމެވެ.\nއެއް އިރެއްގައި ދިވެހި ގައުމުގައި ތައުލީމު ހާސިލު ކުރެއްވި ހުރިހައި ބެއިފުޅުން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ޢަރަބި ބަސް އުނގެނިވަޑައިގަތެވެ. ދިވެހި ފޮތްތެރިކަމާއި ލިޔުންތެރިކަން ފެށިގެން އައިސް މީގެ ސާޅީހަކަށް އަހަރު ކުރިޔާ ޖެހޭންދެން، ދިވެހި ބަހުގެ ފުންނާބު އުސް ގާތްގަނޑަކަށް ހުރިހައި އަދީބުންނަކީ ޢަރަބި ބަހުގެ އިލްމުވެރީންނެވެ. ދިވެހި ގައުމުގެ ތާރީޚު އަލަށް އައްވަލަށް ލިޔެވުނު އިރު، އެކަން ކުރެވުނީ ދިވެހި އިލްމީ ދަރިއެއްގެ ގަލަމުން ޢަރަބި ބަހުންނެވެ. އެ ތާރީޚަކީ އަލްޤާޟީ ޙަސަން ތާޖުއްދީން ލިޔުއްވި ތާރީޚް ދީބާމަޙަލް އެވެ. ދިވެހި ބަހުން ފުރަތަމަ ތަސްނީފު ކުރެވުނު ފޮތް ކަމަށް ވާ ބޮޑު ތާހީދު ނުވަތަ ބޮޑު ތަރުތީބު އަކީ ޢަރަބި އިސްލާމީ ތައުލީމުގެ ގަލަމަކުން ތަސްނީފު ކުރެވުނު ދީނީ އިލްމުގެ ފޮތެކެވެ. އެއިގެ ފަހުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ލިޔުންތެރިކަމާއި އަދަބިއްޔާތުގެ ރަން ޒަމާނެއް އައި އިރު، އެ ރަން ޒަމާނާ ގުޅުވޭ ހުރިހައި ބެއިފުޅުންނަކީ ޢަރަބި ބަހުގެ އިލްމު ހާސިލު ކުރައްވައިގެން ތިއްބެވި ބެއިފުޅުންނެވެ. އެ ބެއިފުޅުންގެ ލިޔުއްވުންތަކުގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ޢަރަބި ލަފުޒުތައް ބޭނުންފުޅު ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެ ލަފުޒުތައް ޢަރަބި އަސްލާ އެއްގޮތަށް ބޭނުންފުޅު ކުރެއްވުމަށް އެ ބެއިފުޅުން ސަމާލުކަން ދެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން، އެއިރުގެ ދިވެހި ލިޔުންތެރީންނަށް، ޢަރަބި އަޑުތައް ލިޔެވޭނޭ ދިވެހި އަމިއްލަ އަކުރުތަކެއް ވެފައި އޮތީ ޒަރޫރަތަކަށެވެ. އެފަދަ އަކުރުތަކެއް ތައާރަފު ކުރުން ފިޔަވައި އެ ބެއިފުޅުންގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި ދެން އޮތް ގޮތަކީ ދިވެހި ލިޔުންތަކުގެ ކޮންމެ ސަފުހާއެއްގެ ދެ ބައިން ބައިގައި ޢަރަބި އަކުރުން ލަފުޒުތައް ލިޔެފައި ބެހެއްޓުމެވެ. މި ގޮތަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް ކަމަށް މުސްކުޅި ޒަމާނުގެ ގިނަ އަދީބުންނަށް ފެނިވަޑައިނުގެންނެވުން ވެސް އެކަށީގެން ވެއެވެ.\n2. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ޢަރަބި އިސްލާމީ ނަންތައް އުކައިލައިފައި ހުޅަނގުގެ ސަގާފަތަށް ތަބާ ވެގެން ހުޅަނގުގެ ނަންތައް ދަރީންނަށް ކިޔުމުގެ އޮއިވަރެއް ވެސް ފިސާރި ބާރަށް އެނބުރެމުން ފެތުރެމުން ދިޔަޔަސް، މީގެ ކުރީން ދިވެހި މުޖުތަމައުގައި ދަރީންނަށް ނަން ކިޔައިއުޅުނީ ޢަރަބި އިސްލާމީ ސަގާފަތާ އެއްގޮތަށެވެ. ޢަރަބި ނަންތަކުންނެވެ. ދިވެހި މުސްކުޅި ނަންތަކެއް ހުރުމާ އެކުގައިމެ، އަދި އެ ނަންތައް ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް ބޭނުން ކުރެވެމުން ދިޔުމާ އެކުގައިމެ، ދިވެހީން އިސްކަން ދިނީ ޢަރަބި ނަންތައް ދަރީންނަށް ކިޔުމަށެވެ. އެ ނަންތަކުގެ ޢަރަބި ގޮތުގައެވެ. ވީމާ، [އުނބުށޭމު] ވެސް އާޚިރުގައި ހަމަ [އިބްރާހީމް] އަކަށް ވީއެވެ. [ކަތްދަ] އާއި [ދަލޭކަ] ފަދަ ނަންތަކަށް ވެސް އާޚިރުގައި [ޚަދީޖާ] އާއި [ޛުލައިޚާ] ގެ މަގާމެއް ނުލިބުނެވެ. ދިވެހި ލިޔުންތަކުގައި ކުރީގެ ދައުރުތަކުގައި އެ ނަންތައް ލިޔެވެމުން ދިޔައީ ސީދާ ޢަރަބި އަކުރުތަކުންނެވެ. ދިވެހީންގެ އަމިއްލަ ބަހުގެ އަމިއްލަ އަކުރުތަކުން އެ ނަންތައް ލިޔަންޏާ، އޮތީ ދެ ގޮތެކެވެ. އެއް ގޮތަކީ ޢަރަބި އަޑުތައް ދޫ ކޮށްލައިފައި، ތާނައިގެ މުސްކުޅި އަކުރުތަކުން އެ ނަންތައް ލިޔުމެވެ. އެއިރުން ވާނޭ ގޮތަކީ، މިސާލަކަށް، [ޚަދީޖާ] އޮންނާން ވާ ތަނުގައި [ހަދީޖާ] ނުވަތަ [ކަދީޖާ] ލިޔެވުމެވެ. [ޢަބްދުލްޣަފޫރު] ގެ ބަދަލުގައި [އަބްދުލްއަފޫރު] ނުވަތަ [އަބްދުލްގަފޫރު] ލިޔެވުމެވެ. މިހެން ހެދުމުން، އެ ނަންތައް ކިޔުމުގައި ނިޔަތާއި ގަސްތުން ކަނޑައެޅުނު ކަނޑައެޅުންތައް ނަފީ ވެގެން ދެއެވެ. މިސާލަކަށް، ދަރިޔަކަށް [ޢަބްދުއްރަޙްމާން] މި ނަން ކިޔަނީ [އެންމެ އޯގާވަންތަ އިލާހުގެ އަޅާ] މި މާނަ ގަސްތު ކޮށްގެނެވެ. ދެން [އަބުދުއްރަހުމާނު] މި ގޮތަށް ރަސްމީކޮށް ބަލައިގެންފިއްޔާ، އެ ހިސާބުން އެއީ ޢަރަބި ނަމެއް ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. އަދި އެއްވެސް މާނައެއް އޮތް ނަމަކަށެއް ވެސް ނުވެއެވެ. އެ ވަނީ ޢަރަބި ނަމެއްގެ ފަސާދައަކަށެވެ.\nމީގެ އިތުރުން، ބައެއް ޢަރަބި ނަންތަކަކީ އެ ނަންތަކުގައި ހިމެނޭ އަސްލު ޢަރަބި އަޑު ގެއްލޭ އިރަށް މާނަ މުޅީން އެގޮތްމިގޮތް ވެ އެނބުރި ފުރޮޅި ވާ ނަންތަކެވެ. މިސާލަކަށް، [ޢަލީމް] މި ނަމުގެ މާނައަކީ [ކަންކަން ދަންނަ ނުވަތަ އިލްމުވެރި މީހާ] މިއެވެ. އެކަމަކު މި ނަމުގައި އެ އޮންނަ /ޢ/ މި އަޑު /އ/ އަކަށް ބަދަލު ކޮށްލައިގެން [އަލީމް] މި ގޮތަށް ކިޔައިލިޔެފިއްޔާ، މާނަ މުޅީން ބަދަލު ވެގެން ދެއެވެ. [އަލީމް] ގެ މާނަ އަކީ [ވޭންދެނިވި] މިއެވެ. މިއީ ހެޔޮ އަދި ރަނގަޅު ގޮތެއް ކަމަށް ދިވެހީންނަށް ނުފެނުނު ހިނދު، ދެން އޮތް ގޮތަކީ އަދި ދިވެހީން ކަންތައް ކުރި ގޮތަކީ ޢަރަބި އިސްލާމީ ނަންތައް އެ ނަންތަކުގެ އަސްލު އަޑުތަކާ އެކު ލިޔުމުގައި އަދާ ކުރެވޭނޭ ތާނަ އަކުރުތަކެއް ތައާރަފު ކުރުމެވެ.\n3. ދިވެހި ލިޔުންތަކުގައި ބޭނުން ކުރާ ޢަރަބި ހުރިހައި ލަފުޒުތަކެއް ޢަރަބި އަކުރުން ލިޔުމުގައި އަމަލީ ދަތިތަކެއް ދިމާ ވެގެން، އެ މައްސަލަ ހައްލު ކުރުމަށް ވުޒާރަތުލް މަޢާރިފުގެ ކަމާ ބެހޭ ބެއިފުޅުން މަޝްވަރާ ކުރައްވައިފައި އޮތުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ކަމަށް ވެސް އަޅުގަނޑަށް ފެނެއެވެ. ހަމައެހެންމެ، ދިވެހި ލިޔުންތަކުގައި ކޮންމެހެން ޒަރޫރީ ހާލަތުތަކުގައި – އެ ބަހީ، ލަފްޒުލް ޖަލާލާ އާއި، ކީރިތި ޤުރްއާނުގެ އާޔަތްތަކާއި، މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ބަސްފުޅުތައް ލިޔާ ހާލަތުތައް – މެނުވީ، ދިވެހީންގެ އަމިއްލަ އަކުރު ބޭނުން ކުރުމަކީ މުހިއްމު ކަމެއް ކަމަށް ވުޒާރާގެ އިސް ބެއިބެއިފުޅުންނާއި ދިވެހި ބަހުގެ އިލްމީ ބެއިފުޅުންނަށް ގަބޫލުފުޅު ކުރެއްވެވުނު ކަމަށް ވެސް ވުން ކައިރިއެވެ. ޢަރަބި ލަފުޒުތައް ނުވަތަ އަރަތްބާއި އުރްދޫ ފަދަ ބަސްބަހުން ދިވެހި ބަހަށް ގެނެވިފައި ހުރި ލަފުޒުތައް، އެ ލަފުޒުތަކުގެ އަސްލު އަޑުތައް ގެއްލުވައިނުލައި ދިވެހި އަކުރުން ލިޔެވޭނޭ ގޮތް ހެއްދެވުމަކީ ދިވެހި ލިޔުންތަކުގެ ސޫރަ އަދި ދިވެހި އިމްލާއިއްޔަތު މުޅީން ދިވެހި ކުރުމަށް ޓަކައި މުހިއްމު ކަމެއް ކަމަށް އެ ބެއިފުޅުން ބައްލަވައިފައި ވުން ވެސް އެކަށީގެން ވެއެވެ. މުޢުތަބަރު އިލްމީ މަސްދަރަކުން ލިބުނު މައުލޫމާތެކޭ ދެންނެވޭ ވަރަށް ވުރެ ތަންކޮޅެއް ބަލިކަށި މަސްދަރަކުން އަޅުގަނޑަށް ލިބުނު މައުލޫމާތެއްގައި ބުނަނީ، ތިކިތާނަ އަކުރުތަކާ ބެހޭ އުސޫލު އެކުލަވައިލެއްވި ކޮމިޓީގައި ހިމެނިވަޑައިގަތް އަލްފާޟިލް މާދޫގޭ ޢަލީ އަޙްމަދު، ދިވެހި ލިޔުންތައް ސީދާ ދިވެހި އަކުރުތަކުން ލިޔުމަށާއި، ޢަރަބި ކަމަށް ވިޔަސް އެއްވެސް ބިދޭސީ ބަހެއްގެ އަކުރުތައް ދިވެހި ބަހުން ލިޔާން ބޭނުން ނުކުރުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ވަކާލާތު ކުރައްވައި ކުރެއްވި މަސައްކަތަކީ، ތިކިތާނަ އަކުރުތައް ވުޖޫދަށް އައުމުގެ މުހިއްމު ސަބަބެއް ކަމަށެވެ. އެ އަކުރުތަކުގައި ތިކި ޖަހާން ވީ ގޮތްތައް އެކަށައެޅުއްވީ ޢަލީ އަޙްމަދު ކަމަށް ވެސް ބުނެވެއެވެ. އެކަން ވެސް އިލްމީ މިންގަނޑަކުން ކަށަވަރު ކުރާނޭ ގޮތެއް އަޅުގަނޑަކަށް ނުފެނުނެވެ.\nއަޅުގަނޑު ކުރީން ވެސް ދެންނެވި ފަދައިން، ދިވެހި ބަހުގެ އިލްމިއްޔާގެ ވަރަށް ހަރުދަނާ ބައެއް ބެއިބެއިފުޅުންގެ ނަޒަރުގައި، ތިކިތާނަ އަކުރުތަކަކީ ދިވެހި އަލިފުބާގެ ތެރެޔަށް އިތުރު ކުރެވުނު އަކުރުތަކެކެވެ. ދިވެހި އަލިފުބާގެ އަކުރުތަކެއް ކަމަށް ބަލާން ޖެހޭ އަކުރުތަކެކެވެ. އެފަދަ އެއް ބެއިފުޅަކީ ފަޟީލަތުއް ޝައިޚް ޙުސައިން ޢަބްދުއްރަޙްމާނެވެ. ދިވެހި ބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތް ކުރާ ގައުމީ މަޖިލީހުގެ ފަރާތުން އިންތިޒާމު ކުރައްވައިގެން، 1997 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ 15-16 މި ދެ ދުވަހު ދިވެހި ބަހުގެ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ލިޔުމަށް ބާރު އެޅުމުގެ މަސައްކަތު ބައްދަލުވުން މި ނަމުގައި ބޭއްވެވި މަސައްކަތު ބައްދަލުވުމުގައި އޭނާ ތިކިތެޅި ތާނަތޯ؟ ނުވަތަ ތިކިޖެހި ތާނަތޯ؟ މި އުންވާނުގެ ދަށުން ކަރުދާހެއް ލިޔުއްވައި ހުށައެޅުއްވިއެވެ. އެ ކަރުދާހުގެ އެއް ޒުވާބަކީ ތިކިތާނަ އަކީ ތާނައިގެ އަކުރުތަކެއް (ދިވެހި އަލިފުބާގެ އަކުރުތަކެއް) ކަމަށް ވިދާޅުވި ބަހެވެ. އެހެން ވިދާޅުވެ އޭނާ ދެއްކެވި ވާހަކަތައް މި މަހައްލުގައި އަޅުގަނޑު ތަކުރާރު ކުރުމަށް ވުރެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ ކިޔުންތެރީން ސީދާ އެ ކަރުދާސް ބައްލަވައިލެއްވުމެވެ. ފަތްތޫރައިގެ 225، 226، 227، 228، އަދި 229 މި ފަސް އަދަދުގައި އެ ކަރުދާސް ވަނީ ސިލްސިލާއެއްގެ ގޮތުގައި ޝާއިއު ކުރެވިފައެވެ. އޮންލޭނުކޮށް ބައްލަވައިލައްވާން ބޭނުންފުޅިއްޔާ މި ލިންކު އަދި މި ލިންކަށް ވަޑައިގަންނަވާށެވެ!\nތިކިތާނަ އަކީ ވަކި ގިންތިއެއްގެ އަކުރުތަކެއް ކަމަށް ބަލައިގެން ނުވާނޭ ކަމަށާއި، އެއީ ހަމަ ތާނައިގެ އަކުރުތަކެއް ކަމަށް ވިދާޅުވާ އެހެން ބެއިފުޅުންގެ ތެރޭގައި އަލްފާޟިލް ޢަބްދުއްރަޝީދު ޙުސައިނާއި، އުތީމު އާދަންބެ އާއި، އަލްއުސްތާޒު ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ޖަމާލް އަބޫބަކުރާއި، އަދިވެސް ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ އެތައް ބެއިފުޅުން ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ.\nފަޟީލަތުއް ޝައިޚް ޙުސައިން ޢަބްދުއްރަޙްމާންގެ ކަރުދާސް ހުށައެޅުއްވި މަސައްކަތު ބައްދަލުވުމުގެ ތިން އަހަރެއްހައި ދުވަސް ފަހުން، 2000 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ 19 އަދި 20 މި ދެ ދުވަހު، ދިވެހި ބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތް ކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒުން ދިވެހި ލިޔުންތެރީންގެ މަހާސިންތާއެއް ބޭއްވެވިއެވެ. ދިވެހި ލިޔުންތެރީންގެ ޤައުމީ ބައްދަލުވުން މި ނަމުގައި ބޭއްވުނު އެ މަހާސިންތާގައި ލިޔުންތެރީން ކުރެއްވި މަޝްވަރާ އާއި އެއްބަސް ވެވަޑައިގަތް ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ޤައުމީ މަރުކަޒުން ތާނައިގެ އަކުރުތަކާ ބެހޭ ރަސްމީ ނިންމެވުމެއް ނިންމަވައި، ތާނަޔަކީ ތިކިތާނަ އަކުރުތައް ވެސް ހިމެނޭ ގޮތުން ޖުމުލަ 38 އަކުރު ހިމެނޭ އަލިފުބާއެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވައި އިއުލާން ކުރެއްވިއެވެ. އެއިގެ 10 ވަރަކަށް އަހަރު ފަހުން، ދިވެހި ބަސް ކޮމިޓީން ބަރުނޫނު – /ޱ/ – ވެސް ތާނަ އަކުރުތަކުގެ ތެރެޔަށް އިތުރު ކުރެއްވި ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވެއެވެ. 2011 ވަނަ އަހަރު ދިވެހި ބަސްފޮތް މި ނަމުގައި ޝާއިއު ކުރެވުނު ދިވެހި ރަދީފުގެ 1171 ވަނަ ސަފުހާގައި މި އަކުރާ ބެހޭ ކުރު ބަޔާނެއް އޮވެއެވެ. އެ ބަޔާނުގައި އޮންނަނީ /ޱ/ ދިވެހި ބަސްފޮތުގައި ހިމެނުމަށް ދިވެހި ބަސް ކޮމިޓީން ނިންމަވައިފައި ވާ ކަމަށެވެ. އަކުރެއް ދިވެހި ބަސްފޮތުގައި ހިމެނުމަށް ނިންމުމަކީ، އެ އަކުރަކީ ދިވެހި އަލިފުބާގެ އަކުރެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަތުން ކަމަށް ބަލަމާ ހިންގަވާށެވެ! ތާނައިގެ އަކުރުތަކުގެ ތަރުތީބުގައި /ޱ/ ހިމަނާނީ ކޮން ތަނެއްގައިކަން އެއިރު ކަނޑަނޭޅޭ ކަމަށް ވެސް ދިވެހި ބަސްފޮތުގައި އޮވެއެވެ.\n/ޱ/ ގެ ކަންކަން މި ދެންނެވި ގޮތުގެ މަތީން ހަމަޖެހިގެން ދިޔައީ، 2008 އަށް ފަހު ދިވެހި ބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތް ކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒު އުވައިލެވި، އެ ތަނުން ކުރަމުން ދިޔަ މަސައްކަތްތައް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރުސިޓީގެ ދަށުގައި ހުރި މުއައްސަސާއަކަށް ބަދަލު ވެފައި އޮތް ދުވަސްވަރުއެވެ. ގައުމީ ޔުނިވަރުސިޓީގެ ޗާންސެލަރ ޑރ. ޙަސަން ޙަމީދުގެ މޭސްތިރިކަމުގެ ދަށުން ކުރެވުނު މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން އަޅުގަނޑު ދިވެހި ބަހުގެ އެކަޑަމީގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކާ ވާހަކަ ދެއްކުމުން ލިބުނު ޖަވާބަކީ، /ޱ/ މި އަކުރު ދިވެހި އަލިފުބާގައި ހިމެނުމަށް ބަސް ކޮމިޓީން ނިންމި ކަމަށް އެކަޑަމީގެ ރިކޯޑުތަކުން ނުދައްކާ ކަމުގެ ޖަވާބެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، ދިވެހި ބަސްފޮތުގައި /ޱ/ އާ މެދު އޮތް ބަހުގެ އިތުބާރު ބޮޑު ކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ. އެކަޑަމީގައި އެ ރިކޯޑު ނެތީ، އިދާރީ ސަބަބަކާ ހުރެ ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ނުވަތަ، ބަހާ ބެހޭ އިދާރާ ގައުމީ ޔުނިވަރުސިޓީގެ ދަށުގައި ހުރެފައި، ދިވެހި ބަހުގެ އެކަޑަމީގެ ގޮތުގައި ގައުމީ ޔުނިވަރުސިޓީގެ ބެލެނިވެރިކަމުން ބޭރު ވެގެން ދިޔަ ދަނޑިވަޅުގައި، ލިޔެކިޔުމުގެ ރިކޯޑުތަކާއި އަރުޝީފުތަކުގެ ކަންކަން މެނޭޖު ކުރުމުގައި ދިމާ ވި މައްސަލައެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ.\nކޮންމެއަކަސް، ދިވެހި ބަހުގެ އަލިފުބާގެ އަކުރުތައް ކަމަށް ރަސްމީކޮށް ކަނޑައެޅިފައި މިހާރު އޮތީ ތިކިތާނަ އާއި [ޱ] ވެސް ހިމެނޭ ގޮތުން ޖުމުލަ 39 އަކުރެވެ. ރަސްމީކޮށް ތަރުތީބު ކުރެވިފައި ވާ ގޮތަށް އެ އަކުރުތައް ތިރީގައި މި ދަންނަވަނީއެވެ. އަކުރުތަކުގެ ތަރުތީބުގައި /ޱ/ ގެ މަގާމަކީ ކޮބައިކަން ރަސްމީކޮށް އަދި ކަނޑައެޅިފައި ނުވާތީ، އެ އަކުރު އަޅުގަނޑު ހިމެނީ އެންމެ ފަހަތުގައެވެ.\nއިލަސްޓްރޭޝަން 1.2 – ދިވެހި ލިޔުންތެރީންގެ ޤައުމީ ބައްދަލުވުން 2000 ގެ ނިންމުމުގައި ތާނަ އަކުރުތައް ތަރުތީބު ކުރެވިފައި ވާ ގޮތް (ބައްދަލުވުމުގެ ރިޕޯޓު ހިމެނޭ ފޮތުގެ 171 ވަނަ ސަފުހާ ބައްލަވާ!)\nއިލަސްޓްރޭޝަން 1.2 – ދިވެހި ލިޔުންތެރީންގެ ޤައުމީ ބައްދަލުވުން 2000 ގެ ނިންމުމުގައި\nތާނަ އަކުރުތައް ތަރުތީބު ކުރެވިފައި ވާ ގޮތް (ބައްދަލުވުމުގެ ރިޕޯޓު ހިމެނޭ ފޮތުގެ 171 ވަނަ ސަފުހާ ބައްލަވާ!)\nދެން އޮތީ ސުވާލެކެވެ. ތާނަ އަކީ 39 އަކުރު ހިމެނޭ އަލިފުބާއެއް ކަމަށް ހަގީގަތުގައި ވެސް ބަހަވީ ނަޒަރަކުން ބެލެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ ނަވާރަސަތޭކަ ފަންސާސް ހަތެއްގައި ވުޒާރަތުލް މަޢާރިފުން އަދި 1977 ގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން ތައާރަފު ކުރެއްވި ތިކިތާނަ ހުރިހައި އަކުރުތަކާއި، ޢަރަބި އަޑަކަށް ޓަކައި އެންމެ ފުރަތަމަ ތައާރަފު ކުރެވުނު [ޝ] ހިމެނޭ ގޮތުން، ތިކިތާނަ ހުރިހައި އަކުރުތަކަކީ ވެސް ދިވެހި އަލިފުބާގެ އަކުރުތަކެއް ކަމަށް ބަލައިގަތުމަކީ ބަހަވިއްޔާތުގެ އިލްމުގެ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ކުރެވުނު ކަމެއް ހެއްޔެވެ! އެއީ ބަހަވިއްޔާތުގެ އިލްމުގެ ތަރަހައިގެ މަތީގައި ތަބްރީރު ކުރެވޭނޭ ސައްހަ ނިންމުމެއް ހެއްޔެވެ! އަޅުގަނޑުގެ ޖަވާބު3ވަނަ އަރިމަތީ ސުރުޚީގެ ދަށުން ދެކެވިފައި ވާ ވާހަކަތަކުން ފެނިވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ.


ފެނަކައިގެ އަހަރީ ދުވަހާއި ގުޅިގެން ބާރަށު ބްރާންޗުގައި ގިނަ ހަރަކާތްތަކެއް - Voice of Meedhoo Voice of Meedhoo\nފެނަކައިގެ އަހަރީ ދުވަހާއި ގުޅިގެން ބާރަށު ...\nޔޫރޯ 2020: ގްރޫޕް އޭ- ދެވަނަ ...\nފެނަކައިގެ އަހަރީ ދުވަހާއި ގުޅިގެން ބާރަށު ބްރާންޗުގައި ގިނަ ހަރަކާތްތަކެއް\nފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑްގެ9ވަނަ އަހަރީ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރުމުގެ ގޮތުން ހއ.ބާރަށު ފެނަކަ ބްރާންޗުން އިސްނަގައިގެން އެ ރަށުގައި ހާއްސަ ހަރަކާތްތަކެއް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފިއެވެ.\nފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑަކީ، މާލެ ސަރަހައްދު ފިޔަވާ ރާއްޖޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ އާބާދީއަށް ކަރަންޓާއި ފެނާއި އަދި ނަރުދަމާގެ ހިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އުފައްދައިފައިވާ ސަރުކާރުގެ ޔޫޓިލިޓީ ކުންފުންޏެކެވެ.\nފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަން އުފައްދާފައި ވަނީ 2012 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހުގެ 18 ވަނަ ދުވަހުއެވެ.\nފެނަކައިގެ ނުވަވަނަ އަހަރީ ދުވަހަކީ 18 ޖޫން 2021 ވީ ހުކުރު ދުވަހެއެވެ. ނުވަވަނަ އަހަރީ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރުމުގެ ގޮތުން ފެނަކަ ބާރަށު ބްރާންޗުން ދިދަ ނެގުމުގެ ހާއްސަ ހަރަކާތެއް އެ ދުވަހު ހެނދުނު ވަނީ ބާއްވާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ބާރަށުގެ ދުވަސްވީ މީހުންނަށް އެ ބްރާންޗުން އިސްނަގައިގެން ގިފްޓްޕެކް ވަނީ ބަހާފައެވެ.\nބާރަށު ފެނަކައިން އިސްނަގައިގެން އެ ރަށުގައި ހުންނަ ސަރުކާރުގެ މުއައްސަސާތަކާއި ގުޅިގެން ބާރަށު ގޮނޑުދޮށް ސާފު ކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް ވެސް ވަނީ ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައެވެ. މީގެ އިތުރުން މި ދުވަސް ފާހަގަ ކުރުމުގެ ގޮތުން ބާރަށު ކައުންސިލް އިދާރާގެ ސްޓާފުންނާއި ބާރަށު ފެނަކައިގެ ސްޓާފުންގެ މެދުގައި އެކުވެރި ކަމުގެ ވޮލީ މެޗެއް ވެސް ވަނީ ކުޅެފައެވެ.\nރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ ބޮޑު ބަޔަކަށް މިހާރު ފެނާއި ނަރުދަމާއާއި ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށް ދެމުންދަނީ ފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑްގެ ފަރާތުންނެވެ.\nޔޫރޯ 2020: ގްރޫޕް އޭ- ދެވަނަ ބުރަށް އިޓަލީ އާއި ވޭލްސް\nމާލެ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރުގެ މަގާމަށް ނަރީޝް އިންތިޚާބު ކޮށްފި


Mourinho mahsala eh ingereysi FA in balan fashaifi\nކުޅިވަރު - ހޯސޭ މޮރީނިއޯ\nމޮރީނިއޯގެ މައްސަލައެއް އިނގިރޭސި އެފްއޭ އިން ބަލަން ފަށައިފި\nމޮރީނިއޯ އާ މެދު ފިޔަވަޅު އެޅުން ގާތް\nކ. މާލެ9އޮކްޓޯބަރ 2018 | އަންގާރަ 18:03 1,819\nޔުނައިޓެޑްގެ ކޯޗު މޮރީނިއޯ - ގެޓީ އިމޭޖާސް\nމެންޗެސްޓަރ ޔުނައިޓެޑުން ނިއުކާސަލްއާ ދެކޮޅަށް ކުޅުނު މެޗުގައި އެ ކްލަބުގެ ކޯޗު ހޯސޭ މޮރީނިއޯ ފަރާތުން ފެނުނު ކުޅިވަރުގެ ރޫޙާ ޚިލާފު ކަންތައްތަކެއްގެ މައްސަލަ އިނގިރޭސި އެފްއޭ އިން ބަލަން ފަށައިފިއެވެ.\nރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުން އިނގިރޭސި އެފްއޭ އިން ބަލަމުން އަންނަނީ އެ މެޗުގައި މޮރީނިއޯ ޓަޗްލައިންގައި ހުރެ ދެއްކި ވާހަކަތަކެއްގެ މައްސަލައެވެ.\nނިއުކާސަލް އަތުން 2-3 މޮޅުވި މެޗަށް ފަހު، ދަނޑުން ފައިބަމުން މޮރީނިއޯ ވަނީ ޕޯޗުގީޒް ބަހުން ވާހަކަތަކެއް ދައްކާފައެވެ. މި މައްސަލަ މިހާރު ވަނީ އެފްއޭ އިން ފަށާފައެވެ.\nރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުން މޮރީނިއޯ ގޯސް އެއްޗެއް ބުނެފައިވާކަން ސާބިތުވެއްޖެ ނަމަ ބެންޗުގައި ނުހުރެވޭ ގޮތަށް އޭނާ އަށް އަދަބެއް އަތުވެދާނެއެވެ.\nއެ މެޗުން ޔުނައިޓެޑް މޮޅުވިއިރު އެއީ ހަތަރު މެޗަށް ފަހު ޔުނައިޓެޑުން ހޯދި ފުރަތަމަ މޮޅުކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. ޔުނައިޓެޑް މިހާރު އޮތީ 13 ޕޮއިންޓާ އެކު ލީގުގެ އަށް ވަނައިގައެވެ.\nބައެއް ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުން މޮރީނިއޯގެ ފަރާތުން އެފަދަ އަމަލެއް ފެނިފައި ވަނީ އެ މެޗަށް ނުކުތްއިރު، އޭނާއަށް އޮތް ޕްރެޝަރުގެ ބޮޑުކަމުންނެވެ.\nއެ މެޗުގައި ޔުނައިޓެޑުން ކޮންމެ ނަތީޖާއެއް ނެރުނަސް މޮރީނިއޯ މަގާމުން ދުރުކުރާނެ ކަމަށް އޮތީ ބެލިވިފައެވެ. ސަބަބެއް ކަމަށް ރިޕޯޓްތަކުގައި ވަނީ ޔުނައިޓެޑުގެ ބޯޑު މެމްބަރުންގެ އިތުބާރު މޮރީނިއޯ އަށް ގެއްލުމެވެ.\nކާމިޔާބު ކޯޗު އެލެކްސް ފާގަސަން 2013 ވަނަ އަހަރު ރިޓަޔާކުރުމުން ހަވާލުވި ޑޭވިޑް މޮއިސް އާއި އޭގެ ފަހުން ހަވާލުވި ލުއިސް ވެން ހާލް ފަދައިން މޮރީނިއޯ އަށް ވެސް ޔުނައިޓެޑްގެ ކުރީގެ ފެންވަރަށް އެޓީމު ގެންދެވިފައެއް ނުވެއެވެ.\nމޮރީނިއޯ އަށް ފަހަކަށް އައިސް ދިމާވި އެންމެ ބޮޑު މައްސަލައަކީ ޓީމުގެ އެންމެ މުހިއްމު ކުޅުންތެރިޔާ ޕައުލް ޕޮގްބާއާ މައްސަލަ ޖެހުމެވެ.\nޔުނައިޓެޑާއި މޮރީނިއޯ ހަވާލުވެ ދުނިޔޭގެ ރެކޯޑް މުގުރާލައި 105 މިލިއަން ޔޫރޯ އަށް ގެނައި ޕޮގްބާއަކީ އެ ކުޅުންތެރިއެއްގެ ފަރާތުން ޔުނައިޓެޑުގެ ސަޕޯޓަރުން ގިނަ އުއްމީދުތަކެއް ކުރި ކުޅުންތެރިއެކެވެ.


India aai Malaysia gai dhiri ulhey dhivehin Embassy ga registryvaan edhefi\nމިހާރު ހަލުވިކަމާ އެކު ފެތުރެމުން އަންނަ ކޮރޯނާވައިރަސް ނުވަތަ ވުހާން ވައިރަސްއާ ގުޅިގެން އިންޑިއާ އާއި މެލޭޝިއާގައި ދިރިއުޅޭ ދިވެހިން އެ ގައުމުތަކުގައި ހުންނަ ރާއްޖޭގެ އެމްބަސީގައި ރަޖިސްޓްރީ ވާން އަންގައިފި އެވެ.\nޗައިނާގައި ފެތުރެން ފެށި މި ވައިރަސްއާ ގުޅިގެން މިހާތަނަށް 40 މީހުން ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. ފަރުވާއެއް ހޯދިފައި ނުވާ މި ބައްޔަށް އެކި ގައުމުތަކުން 1،700 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ޕޮޒިޓިވް ވެފަ އެވެ.\nޗައިނީސް އާ އަހަރު ފާހަގަކުރުމުގެ ގޮތުން އެ ގައުމުގެ އެތެރޭގެ އަދި ގައުމުން ބޭރަށް މީހުން ކުރާ ދަތުރުކުރާ މީހުންގެ އަދަދު އިތުރުވި އެވެ. ގައިންގަޔަށް ފަސޭހަކަމާ އެކު ފެތުރޭ މި ވައިރަސް އެހެންކަމުން ދަނީ ބާރު ސްޕީޑުގައި ފެތުރެމުންނެވެ.\nމި ދެ ގައުމުގެ އެމްބަސީގެ އިތުރުން ޖަޕާނު އެމްބަސީންވެސް ޓްވިޓާ މެދުވެރިކޮށް އެދިފައި ވަނީ އެ ގައުމުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ ދިވެހިން އެ ގައުމުގައި ހުރި ރާއްޖޭގެ އެމްބަސީގައި ރަޖިސްޓްރީ ވާށެވެ. މެލޭޝިއާ އެމްބަސީގެ ހޮޓްލައިން 60126557895+ އަށް ގުޅުމުން އެތަނުގެ ކޮންސިއުލާ ހިދުމަތްތައް ލިބޭނެ ކަމަށް އެމްބަސީން ބުނެ އެވެ. އިންޑިއާގެ އެމްބަސީން އެދުނީ އެ މީހެއްގެ ނަމާއި އެ މީހަކު ދިރިއުޅޭ ސިޓީ އަދި އިމަޖެންސީ ހާލަތެއްގައި ގުޅޭނެ އާއިލާ މީހެއްގެ ނަންބަރު ވެސް އިންޑިއާ އެމްބަސީއާ ހިއްސާ ކުރާށެވެ.


Maruvumun Kahvalhugai Ove Meehaku "Vaahakadhahkaifi" - Vaguthu\nބްރެޑްލީގެ ސަންދޯއް ކައްވަޅުގައި\nކޮންމެ މީހަކާއި ވެސް މަރު ބައްދަލު ކުރާނެއެވެ. މަރުވުމުން ދެން އިތުރަކަށް އެއްވެސް މީހަކަށް ދެއްކޭނެ ވާހަކައެއް، ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޯވެއެވެ. ނަމަވެސް އަޔަލޭންޑްގެ މީހަކު މިވަނީ މަރުވުމުން ކައްވަޅުގައި އޮވެ އާއިލާ މެންބަރުންނާއި ރަހުމަތްތެރިންނާއި މުހާތަބުކޮށް ވާހަކަދައްކާފައެވެ.\nއުމުރުން 67 އަހަރުގެ ބްރެޑްލީ މަރުވުމުގެ ކުރިން ވަނީ އޭނާ މަރުވުމުން ޖަނާޒާގައި އޭނާގެ އޯޑިއޯއެއް އިއްވުމަށް ވަސިއްޔަތްކޮށް އެއޯޑިއޯ ރެކޯޑްކޮށްފައެވެ. ސަންދޯކުގެ އެތެރެއިން އަޑުއިވޭ ގޮތައް އެރެކޯޑިން ވަނީ ބްރެޑްލީގެ ޖަނާޒާގައި އިއްވާފައެވެ.\nކުރިން ސިފައިންގޭގައި މަސައްކަތް ކުރި ބްރެޑްލީގެ އޯޑިއޯގައި ވަރަށް މަޖާވެފައި އޭނާ ބުނަނީ މިއީ ވަރަށް އަނދިރިތަނެއް ކަމަށެވެ. އަދި މިއީ އެންމެ ފަހުފަހަރަށް ވަދާއީ ސަލާމް ކުރުމަށް ދައްކާ ވާހަކައެއް ކަމަށް އޭނާ ބުނެ، އެންމެނަށް ހެޔޮއެދުންތައް ރައްދުކޮށްފައިވެއެވެ.\nބްރެޑްލީގެ ދަރިއަކު ބުނީ އޭނާގެ ބައްޕަ މަރުވީ ތިން އަހަރެއްހާ ދުވަސް ވަންދެން ބަލިވެ އުޅުމަށް ފަހު ކަމަށާއި، ބައްޕަ މަރުވީ ޖަނާޒާގައި މިފަދަ އޯޑިއޯއެއް ސަންދޯކުގެ ތެރެއިން އިއްވުމުގެ ޚިޔާލު ބައްޕަ ގެންގުޅެމުން އަންނަތާ އަހަރެއްހާ ދުވަސް ފަހުންކަމަށެވެ.\nޖަނާޒާގައި އެފަދަ އޯޑިއޯއެއް އިއްވަން ނިންމާފައި އޮތްކަން އެނގުނީ އެންމެ ދަރިއަކަށް ކަމަށާއި އެހެންކަމުން އެފަދަ އަޑެއް ސަންދޯކުގެ ތެރެއިން އިވުމުން ޖަނާޒާގައި ތިބި މީހުންނަށް ފުރަތަމަ ވަރަށް ބޮޑު ހައިރާންކަމެއް ލިބުނު ކަމަށް ޖަނާޒާގައި ބައިވެރިވި މީހަކު ބުންޏެވެ.\nމި ޖަނާޒާގެ ވީޑިއޯ އާއްމުވުމުން އެވީޑިއޯ މިހާރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ވައިރަލް ވެފައެވެ.\nއޮކްޓޯބަރ 15, 2019 07:37\nމަރުވުމުން ކައްވަޅުގަ އޮވެ މީހަކު ވާހަކަ ދައްކައިފި.. ތި ހެޑް ލައިން ނުގުޅެ އެއްނު.. ރިކޯޑިން އެއްނު އެއީ... މަގޭ ބިރުން އަދި ވަދެ މި ބަލާލީ... ???\nއޮކްޓޯބަރ 15, 2019 08:15\nހެޑްލަިން އެއްގޮތަކަށްވެސް ނުގުޅޭ...ބިރުންހުރެ ހަބަރުކީ ނިމުންއިރު ބޮޑު ޖޯކެއް. ކީކޭ ބުނާނީ؟؟؟\nއޮކްޓޯބަރ 15, 2019 09:44\nރައީސް ނަޝީދު ގޮތަށްދޯ. މާމޮޅުމީހެއްކަމަށް އަހަރެމެން ދެކުނިީމު، ނަމަވެސް އަމިއްލަ އީގޯ މަތިރިނުވާ ބޮޑު ޖޯކަކަށް މިވީ. އިބޫއާވެސް ޖައްސާލީ. ރަސޫލާ (ސ.އ.ވ) އަށް އަހަރެމެން ދޭލޯތްބާ ގަދަރުވެސް މީނަޝީދަށް ދޭށޯ! މަ. މަ. މަ. މަވެފަ އަބަދު ހުންނާނީ. މައްސަލައަކީ އަދިވެސް 25000 އެއްހާރައްޔިތުން މިކަލޭގެ ދަލުގަ ޖެހިފަތިބީމަ\nއޮކްޓޯބަރ 15, 2019 13:34\nކޮއްކޯ ކީއްކުރާނީ. ނަޝީދުއަށް އެނގޭ ދިވެހިންނަކީ ގަޅި ބައެއްކަން. ވަގުތީ މަންފާ ހޯދާ ބައެއްކަން. އެއްދުވަހުން ހުރިހާ ކަމެއް ހަނދާން ނެތޭ ބައެއްކަން. އެހެންވެ ނަނާ ހުވަފެން ދެއްކީމަ ހެއްލޭނެ ވަރަށް ފަސޭހައިން. ނަޝީދުއަށްވުރެ ދިވެހިންގެ ގަޅިކަން ބޮޑުކަމާއެވެ.\nއޮކްޓޯބަރ 20, 2019 13:43\n"......." މިގޮތަށް ލިޔުނީމަ އެ އަންނަނީ ތަފާތު މާނައެއްގަ. ގެޓްވެބަލަ!


SunOnline: World cup qualifyinge dhathurugai Raajje vaadha kuraane team thah yageen vejje\nވޯލްޑްކަޕު ކޮލިފައިންގެ ދަތުރުގައި ރާއްޖެ ވާދަކުރާނެ ޓީމުތައް ޔަގީންވެއްޖެ\nޢަބްދުﷲ އައިމަން 17 Jul 2019, 15:24\nއޭޝިއަން ކަޕް ކޮލިފައިންގައި ރާއްޖެއާއި ބޫޓާން ބައްދަލުކުރި މެޗުގެ ތެރެއިން: އެ މެޗުން ރާއްޖެ މޮޅުވީ 7-0ގެ ނަތީޖާއަކުން --- ސަން ފޮޓޯ/ މުހައްމަދު އަފްރާހް\nގަތަރުގައި 2022 ވަނަ އަހަރު ބާއްވާ، ވޯލްޑް ކަޕް ކޮލިފައިންގާއި އޭގެ އަނެއް އަހަރު ޗައިނާގައި އޮންނަ އޭޝިޔާ ކަޕުގައ ކޮލިފައިންގައި ރާއްޖެ ވާދަ ކުރަންޖެހޭނެ ޓީމުތައް ޔަގީން ވެއްޖެއެވެ.\nމިއަދު މެލޭޝިޔާގައި ކުރިއަށްދިޔަ ގުރުނެގުމުގައި އޭޝިއާ ބައްރަށް ނިސްބަތްވާ ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން ވޯލްޑް ކަޕުގެ ކޮލިފައިންއާއި އޭޝިއަން ކަޕުގެ ގުރުއަތުލުން ވަނީ ނަގައިފައެވެ. އެގޮތުން ކޮލިފައިންގެ ދެވަނަ ބުރުގައި ވާދަކުރާ 40 ގައުމެއްގެ މެދުގައި އަށް ގުރޫޕަކަށް ބަހާލައިގެން ގުރު ނެގި އިރު ރާއްޖެއާ އެއް ގުރޫޕަކަށް ލައްވާލީ ޗައިނާ، ފިލިޕީންސް، ސީރިއާ އަދި ގުއާމްއެވެ.\nމިިދޔަ އަހަރު ރަޝިއާގައި ބޭއްވި ވޯލްޑްކަޕުގެ ކޮލިފިކޭޝަނުގައި ވެސް ރާއްޖެ ކަޓުވާލައި ކޮލިފިކޭޝަނުގެ ތިންވަނަ ބުރަށް ދިޔަ ޗައިނާ މިފަހަރުވެސް އޮތީ އެއް ގުރޫޕެއްގައެވެ. އެފަހަރުގެ ކޮލިފިކޭޝަނުގައި ރާއްޖެއިން ޗައިނާއާ ވާދަކުރި ދެ މެޗުންވެސް ވަނީ ބޮޑު ތަފާތަކުން ބަލިވެފައެވެ. އެފަހަރު ރާއްޖެއަށް ހަމައެކަނި ކުރި ލިބުނީ ބޫޓާނާއި ވާދަ ކުރި ދެ މެޗުންނެވެ.\nއަށް ގުރޫޕަކަށް ބަހާލައިގެން ކޮލިފިކޭޝަން ކުރިއަށް ގެންދާ އިރު ކޮންމެ ގްރޫޕަކުން ވޯލްޑްކަޕް ކޮލިފައިންގެ ތިންވަނަ ބުރުގެ ޖާގަ ލިބޭނީ އެއްވަނައަށް ދާ ޓީމަށެވެ. އަދި އަށް ގްރޫޕުގެ ތެރެއިން އެންމެ ރަނގަޅު ނަތީޖާ ނެރޭ ހަތަރު ޓީމަކަށްވެސް ތިންވަނަ ބުރުން ފުރުސަތު ލިބޭނެއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން 2023 ވަނަ އަހަރު ޗައިނާގައި އޮންނަ އޭޝިއަން ކަޕަށްވެސް ކޮލިފައިވާނީ ވޯލްޑްކަޕު ކޮލިފިކޭޝަނަށް ބެލުމަށްފަހުއެވެ. ވޯލްޑްކަޕުގެ ކޮލިފިކޭޝަނުގެ ތިންވަނަ ބުރަށް ކޮލިފައިވާ ޓީމުތަކުގެ މެދުގައި އޭޝިއަން ކަޕު ކުޅެން ހަމަޖެހިފައި އޮތް އިރު އަންނަ ފަހަރުގެ ވޯލްޑްކަޕުގައި ވެސް އޭޝިއާއަށް ފަސް ޖާގަ ލިބޭނެއެވެ.


ހުރި ގޮތް – Ubufili\nComments Off on ހުރި ގޮތް\nViews: 3403\t33\nސިއްސައިގެންގޮސް ހޭލެވުނީ ޖެހިގެން ހުރި ގޭގެ ދެމަފިރިންގެ މާނަފުން ބަސްތަކުން ލޯބީގެ ޝުޢޫރު ފާޅުކުރާ އަޑަށެވެ. މިގޮތަށް އަހަރެންގެ ރޭގަނޑުގެ ނިދި ގެއްލުމަކީ އާންމުކަމެކެވެ. ހައްލު ނުގެނެވިފައިވާ ބޮޑު ބޮލުގެ ރިހުމެކެވެ. ކުރާނީ ފަހެ ކީއްހެއްޔެވެ. އެވެސް ލޯތްބެވެ. އެމީހުންގެ ލޯބި އެކަކު އަނެކަކަށް އަންގައިދޭ ގޮތްކަމުކައި ވެދާނެއެވެ. މިގޮތަށް އަހަރެންގެ ރޭގަނޑުގެ ނިދި ގެއްލުމަކީ އާންމުކަމެކެވެ.\nހަމަ ނިދި ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން މޫޑު ސަކަރާތްވެފަ ހުރިވަރުން ފިރިމީހާ ކައިރީގަ ނެތްކަންވެސް ރޭކާލީ އެނދުގައި ދެކޮޅަށް ފުރޮޅިލި ފަހުންނެވެ. މިހާ ދަންވަރުވެސް ފިރިމީހާ އަހަރެން އެކަނި ދޫކޮށްލާފައި ދާނީ ކޮންތާކަށްކަން އަހަންނަށް ހަމަ ރަނގަޅަށް އެނގެއެވެ. ކުރެވޭނެ އިތުރު ކަމެއް ނެތުމުން ހިތާހިތާ ކުނޑިކިޔާލެވުނެވެ. އިތުރު މާޔޫސްކަމާއެކު، މިރޭ އިތުރަށް އެންމެ ލޮލުފިޔައެއްވެސް ނުޖެހޭނެކަން ޔަގީންވާތީ، އެނދުން ތެދުވެގެން ގޮސް ބެލްކަނީގެ ކުޑަދޮރު ހުޅުވާލީމެވެ. ކާރޫބާރު މަގުތަކަށް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ހަމަހިމޭންކަމެއް އައިސްފައިވެއެވެ. އުޑުމަތި ސާފު ރެއެއްކަމުން ތަރިތަކުގެ އަލިން އުޑުމަތި ވަނީ ދިއްލިފައެވެ. ހިތުގައި ކުޑަރިހުމެއް އުފެދުނީ މިކަހަލަ ހަނދުވަރުދޭ ރޭތަކުގައި ފިރިމީހާއި ދެމީހުން ހޭދަކުރި އުފާވެރި ވަގުތުތައް ހަނދާންވުމުންނެވެ. މެންދުރެއް ދަންވަރެއް ބެލުމެއް ނެތި ކިތަންމެ ބިޒީކޮށް އުޅުނަސް ވަގުތު ހޯދައިގެން ދުއްވަންދާ ހަނދާންވުމުންނެވެ. ބައެއްފަހަރު ޖެހިގެން ހުރި ގޭގައި އުޅޭ ދެމަފިރިންގެ ކޯޅުންތައް ލޯބީގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރެވެނީ އެގޮތަށް ޒުވާބުކުރަން ނަމަވެސް އޭނާގެ ފިރިމީހާ ކައިރީގައި ހުންނާތީއެވެ.\nމާޔޫސްކަމާއެކު ކޮޓަރިތެރެއަށް ވަންނަން ހިނގައިގަތް ވަގުތު ހިތް ވަރަށް ބާރަށް ތެޅިގަތެވެ. ޤަބޫލުކުރަން ދަތިވެގެން ލޯ އުނގުޅާލީމެވެ. އަދި އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއްގައި ގޮސް ކުޑަމޭޒު މަތީގައި ބާއްވާފައިވާ ތާޒާ ރަތް ފިނިފެންމާ ނަގައި ބޮސް ދިނީމެވެ. އަދިވެސް އަހަރެމެންގެ ލޯތްބަށް ބަދަލެއްނާންނަ ކަމަށް ހިތަށް ވިސްނައިދެމުން މަލާއި އެކުގައިވާ ނޯޓު ކިޔަން ފެށީމެވެ. އެއީ ދެވަނަ މީހެއްނޫނެވެ، އަހަރެންގެ ފިރިމީހާ ނިޝާންގެ ލިޔުމެވެ.\nލޯބިން ގަތާފައި އޮތް ބަސްކޯނީގެ ތެރެއިން ވެސް އަހަންނަށް ފާހަގަވީ އޭނާގެ ބަންޑާރަ އުޒުރެވެ. ކިތަންމެ ފަށުވި ކުރަން އުޅުނުކަމަށް ވިއަސް ހަމަ ވާނީ އެއްގޮތެވެ.\nކުއްލިއަކަށް އެއްޗެއް ހަނދާންވެގެން އަވަސް އަވަހަށް ބެލްކަންޏަށް ނުކުތީމެވެ. ޝައްކު ޔަޤީނަށް ބަދަލުވިއެވެ. މިއޮއް ހުރިހާ ދުވަހު ބުރަމަސައްކަތުން ހެއްދި ފިނިފެންމާގަސް ހުރީ ނޮޅާލާފައޭ ބުންޏަސް ދޮގަކަށް ނުވާނެއެވެ. އައި ރުޅިން ދާގޮތަށްގޮސް ގުދަނުގައި ހުރި ޑޮލަރު ގޯނި މަގުމައްޗަށް އޮއްސާލާފައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހުރިހާ މީޑިއާތަކެއް ގެނެސް މަގުމެދުގައި ބޮޑު ޕްރެސް ކޮންފަރެންސް އެއް ބާއްވާނަމޭ ހިތައް އެރިއެވެ. ބެލްކަނިން ނުކުންނަން ނެގި ފައި އެޅުނުގޮތުން ކައްސާލައިގެން ގޮސް އަނގަވަތަށް ވެއްޓިއްޖެއެވެ.\nސިއްސައިގެން ހޭލެވުނީ ތަޅުންގަނޑު މައްޗަށް ވެއްޓުމުންނެވެ. ވީ ތަދުން “އައްދިއްޔޯއި” އޭ ބުނެލެވުނެވެ. މި ފެނުނީ ހުވަފެނެއްކަން ރޭކާލީ ދެނެވެ. އޭރުވެސް ނިޝާން އެނދުމަތީގައި އަރާމުކޮށް ނިދާލާފައި އޮތެވެ. ދުމަށް ބަޑިއެއް ޖެހިއަސް އޭނާ އެއް ނުހޭލާނެއެވެ. ރިޝްވަތުން ފުރާލާފައިވާ ސިނގުބަނޑު ދެކެ ކިތަންމެ ފޫހި ވިއަސް އަހަންނަށް މިނޫންގޮތެއް ނެތެވެ. އެއީ އެންމެންގެ ކުރިމަތީގައި އެންމެ އިޙްލާސްތެރި ޞާލިހް ނަޒާހަތްތެރި ވެރިޔާއެވެ.\nComments Off on ހިޔާ ސަރަހައްދުގަ ތާރު އަޅައި ނިންމައި މާދަމާ ހުޅުވާލަނީ\nހިޔާ ސަރަހައްދުގަ ތާރު އަޅައި ނިންމ ...\nComments Off on ކޮވިޑްގައި އައްޑޫއިން އިތުރު މީހަކު ނިޔާވެއްޖެ\nކޮވިޑްގައި އައްޑޫއިން އިތުރު މީހަކ� ...\nރާއްޖެ އަށް ވައިޓް އެލާޓް ނެރެފި، ރ� ...\nޗެއާޕާސަން އިންތިޚާބުގައި އިންތި ހ� ...\nComments Off on ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ރައީސް ޔާމީންގެ ގެކޮޅަށް ފުލުހުން ވަދެއްޖެ\nކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ރައީސް ޔާމީނ ...\nComments Off on ދުނިޔެއަށް ދަހިވެތިވެ ރޭދުވާ ނަގާލުމަށްވުރެ މޮޔަކަމެއް ނެތެވެ!\nދުނިޔެއަށް ދަހިވެތިވެ ރޭދުވާ ނަގާލ� ...\nComments Off on ކުޑަކުދިންނަށް ޚާއްސަ ނަމާދު ވޯކްޝޮޕެއް މަޑަވެލީގައި ފަށައިފި\nކުޑަކުދިންނަށް ޚާއްސަ ނަމާދު ވޯކްޝ� ...\nComments Off on ނަމާދުކުރަން އިންކާރުކުރާނަމަ ކައިވެނި އޮޓޮމެޓިކުން ރޫޅޭނެ! ނަމަވެސް ގޮތް ނިންމަން ޖެހޭނީ ޝަރީޢަތުން!\nނަމާދުކުރަން އިންކާރުކުރާނަމަ ކައި ...\nComments Off on ވިމްލާއަށް 78 މިލިއަން ދޭން ކުރި ހުކުމް ބާތިލްކޮށްފި\nވިމްލާއަށް 78 މިލިއަން ދޭން ކުރި ހުކ� ...\nComments Off on ޓައިވާނުގެ މިނިވަންކަމުގެ މައްސަލާގައި ޗައިނާ، އެމެރިކާއަށް އިންޒާރެއް ދީފި\nޓައިވާނުގެ މިނިވަންކަމުގެ މައްސަލާ ...\nComments Off on ރަސޫލާ ޞޢޥ ގެ އަނބިއަނބި ކަނބަލުންގެތެރެއިން އުއްމުލް މުއުމިނީން ޒައިނަބު ބިންތި ޖަޙުޝް: އަމިއްލަފުޅަށް ކަފުން ތައްޔާރުކުރެއްވެވި، އެންމެ “އަތްދިގު” ކަމަނާ-\nރަސޫލާ ޞޢޥ ގެ އަނބިއަނބި ކަނބަލުންގ ...\nComments Off on ގިނަ ބައެއްގެ އަތުން ފައިސާ ނަގައިގެން ނާޖާއިޒު މަންފާ ހޯދާ މައްސަލަ ފުލުހުން ބަލަން ފަށައިފި\nގިނަ ބައެއްގެ އަތުން ފައިސާ ނަގައިގ ...


Covid 19: Ley Hadhiyaa Kuraa Meehun Madhuve, Thalessimia Kudhin Ah Beynunvaa Lay Hoadhumah Bodu Gonjehumeh! - Vaguthu\nކޮވިޑް19: ލޭ ހަދިޔާ ކުރާ މީހުން މަދުވެ، ތެލެސީމިއާ ކުދިންނަށް ބޭނުންވާ ލޭ ހޯދުމަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް!\nބްލައިންޑް އެސޯސިއޭޝަންގެ މެންބަރުން ލޭ ހަދިޔާ ކުރުން - ވަގުތު އިމޭޖްސް: އިބްރާހިމް ޝާބިލް\nރާއްޖެއިން ކޮވިޑް19 ފެނުމާއި ގުޅިގެން ލޭ ހަދިޔާ ކުރާ މީހުންގެ އަދަދު އިންތިހާއަށް މަދުވެ، ތެލެސީމިއާ ކުދިންނަށް ބޭނުންވާ ލޭ ހޯދުމަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހިއްޖެއެވެ.\nތެލެސީމިއާ ކުދިންގެ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރުމުގެ ގޮތުން ކޮންމެހެން ގަވާއިދުން އަޅަން ޖެހޭ ލޭ ރައްކާ ކުރެވިފައިވާ ވަރު މިހާރު ވަނީ އިންތިހާ އަށް މަދުވެފައިކަމަށް މޯލްޑިވިއަން ބްލަޑް ސާވިސަސް އިން ބުނެއެވެ. އެ ސާވިސްގެ އެސޯސިއޭޓް ޕީޑިއެޓްރިކްސް ޑރ. އަހުމަދު އުމަރު "ވަގުތު"އަށް ވިދާޅުވި އަމިއްލަ އިސްނެގުމުގައި ލޭ ހަދިޔާ ކުރާ މީހުންގެ އަދަދު މިހާރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށް ވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި މިވަގުތު ވީހާވެސް ގިނަ ބަޔަކު ހޭ ހަދިޔާކޮށްދިނުމަކީ ވަރަށް ބޮޑު އެދުމެއް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ކޮވިޑް-19އާ ގުޅިގެން ލޭ ހަދިޔާކުރާ މީހުން މަދުވެފައިވާއިރު މިއީ އެމްބީއެސްއިން ލޭ ހަދިޔާ ކޮށްދިނުމަށް މީގެ ކުރިން ވެސް2ފަހަރެއްގެ މަތިން އެދުނު ކަމަށާ، އެ ފަހަރުތަކުގައި ވެސް މީހުން ލޭ ހަދިޔާކުރިކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.\n"މިހާރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކޮވިޑް-19 އާއި ގުޅިގެން ލޭ ލިބުމުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ދަތިވާކަން ކުރިންވެސް ފާހަގަކުރިން. ބޮޑަށް މި ބަރޯސާ ވަނީ ބެލެނިވެރިން ނޫނީ، ބެލެނިވެރިން ހޯދާ ފަރާތްތައް." އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nއާއްމުކޮށް ލޭ ބޭނުންވާ، ގުރޫޕްތައް ކަމަށްވާ "އޯ" ޕޮޒިޓިވް އާއި "ބީ" ޕޮޒިޓިވްގެ އެއް ދުވަހަށް ބޭނުންވާ ވަރަށް ވެސް ރައްކާކުރެވިފައި ނެތް ކަމަށާއި އެ ނޫން އެހެން ގުރޫޕުތަކުގެ ލޭ ވެސް ރައްކާކުރެވިފައި ވަނީ މަދުން ކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެެއްވިއެވެ.\nތެލެސީމިއާ ކުދިންނަށް ހަފްތާއެއްގެ މައްޗަށް 160 ޔުނިޓްގެ ލޭ ބޭނުންވެއެވެ. ކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން މީގެ ކުރިން ހިންގަމުން އައި ބްލަޑް ކޭޕްތައް ހުއްޓުމަކަށް އައުމާއި އެކު ލޭ ހަދިޔާ ކުރުން މަދުވި ނަމަވެސް، ލޭ ހަދިޔާ ކުރަން ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކަށް އެ އިންތިޒާމް ހަމަޖައްސައި ދެމުން ދާ ކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.\nލޭ ހަދިޔާ ކުރަން ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކުން 3306089 އަށް ގުޅުމުން ލޭ ހަދިޔާ ކުރަން އައުމުގެ އިންތިޒާމް ހަމަޖައްސައިދެއެވެ. އުމުރުން 18 އަހަރު ފުރިފައިވާ، ބަރުދަނުގައި 45 ކިލޯ ހުންނަ މީހުންގެ ތެރެއިން، އެ މީހެއްގެ ހިމޮގްލޮބިން ކައުންޓް 12.5 އަށް ވުރެ މަތި މީހުންނަށް ލޭ ހަދިޔާ ކުރެވޭނެއެވެ.\nއޭޕްރީލް 20, 2020 21:40\nއަހަރެން ބޭނުން ލޭ ހަދިޔާކުރަން. "ބީ ޕޮޒިޓިވް".


Ras Online - ދިވެހި އާއިލާއަކަށް ނިސްބަތްވާ ބޭފުޅަކު ނިއުޒިލެންޑް ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހަށް\nދިވެހި އާއިލާއަކަށް ނިސްބަތްވާ ބޭފުޅަކު ނިއުޒިލެންޑް ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހަށް\nޑރ. އައިޝާ ވެރާލް: އޭނާ އަކީ ރައީސް މުހަންމަދު ނަޝީދުގެ އާއިލާގެ ބޭފުޅެއް\nނިއުޒިލެންޑްގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ގޮނޑިއެއް ދިވެހި އާއިލާއަކަށް ނިސްބަތްވާ، އަންހެން ބޭކަނބަލަކު ކާމިޔާބު ކުރައްވައިފިއެވެ.\nނިއުޒިލެންޑްގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހަށް އިންތިހާބު ވެވަޑައިގެންނެވި ދިވެހި އާއިލާއަކަށް ނިސްބަތްވާ ބޭފުޅަކީ ޑރ. އައިޝާ ވެރާލްއެވެ. އޭނާ އަކީ މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުހަންމަދު ނަޝީދުގެ އާއިލާގެ ބޭކަނބަލެކެވެ. އައިޝާ ވެރާލް ނިއުޒިލެންޑްގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ގޮނޑިއެއް ކާމިޔާބު ކުރެއްވީ ވެރިކަން ކުރާ ލޭބާ ޕާޓީގެ ޓިކެޓްގައި ވާދަކުރައްވައިގެންނެވެ.\nނިއުޒިލެންޑްގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބުގައި ވާދަކުރައްވައި އޭނާ ކާމިޔާބު ކުރެއްވީ ވެލިންޓަން ދާއިރާގެ ގޮނޑިއެވެ. މިއީ އެ ގައުމުގެ އިންތިހާބެއްގައި ޑރ. އައިޝާ ވާދަކުރެއްވި ފުރަތަމަ ފަހަރު ކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.\nޑރ. އައިޝާއަކީ ކުރީގެ ރައީސް، މަޖިލީހުގެ ރައީސް، ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދުގެ މަންމާފުޅުގެ ކޮއްކޯފުޅުު، ލަތީފާ އަަހުމަދުގެ ދަރިކަނބަލެކެވެ. ރައީސް ނަޝީދާއި އައިޝާއަކީ ދެބެންގެ ދެދަރިންނެވެ. ޑރ. އައިޝާގެ ބައްޕައަކީ ނިއުލެންޑްގެ ރައްޔިތެކެވެ. ޑރ. އައިޝާއަކީ އެ ގައުމުގެ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް އޮޓާގޯގެ މެޑިކަލް ސްކޫލް އިން ސިއްހީ ދާއިރާއިން މަތީ ތައުލީމް ހާސިލް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.\nޑރ. އައިޝާ އަކީ ސިޔާސީ ބޭފުޅެއްގެ އިތުރުން ގައިން ގަޔަށް އަރާ ބަލިތަކުގެ ހާއްސަ، ނިއުޒީލަންޑްގައި މަޝްހޫރުފިޒީޝަނެކެވެ. އޭނާ އަކީ ޓީބީ ފަދަ ބަލިތައް ދިރާސާކުރައްވާ ތަޖުރިބާކާރެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ޑރ. އައިޝާއަކީ ކޮވިޑް -19ގެ ކަންތައްތަކާ ގުޅޭ ގޮތުން ވެސް އެ ގައުމުގެ ހެލްތު މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާ ދެއްވަނީ ވެސް އޭނާ އެވެ. ނިއުޒީލެންޑަށް އުފަން ޑރ. އައިޝާގެ މަންމަ ލަތީފާ ވެރޯލްއަކީ ރާއްޖެއަށް އުފަން ބޭފުޅެއް ނަމަވެސް، އޭނާ މިހާރު ވަނީ ނިއުޒީލަންޑްގެ ރައްޔިތުކަން ހޯއްދަވާފަ އެވެ.


Vissaara Vaane Kamah Lafaakoh Dhekunah Hudhu Samaalu Nerefi - Vaguthu\nވިއްސާރަ ވާނެ ކަމަށް ލަފާކޮށް ދެކުނަށް ހުދު ސަމާލު ނެެރެފި\nވިއްސާރަވާނެ ކަމަށް ލަފާކޮށް ދެކުނުގެ އަތޮޅުތަކަށް މޫސުމާ ބެހޭ ގައުމީ އިދާރާ (މެޓް އޮފީސް) އިން ހުދު ސަމާލު ނެެރެފިއެވެ.\nމެޓް އޮފީހުން ވިދާޅުވީ ހެނދުނު 9:00 އިން ފެށިގެން މެންދުރު ފަހު 14:00 އާއި ހަމައަށް ވިއްސާރަ ކުރާނެ ކަަމަށް ލ؛ަފާކުރެވޭތީ، ހުވަދު އަތޮޅުން ފެށިގެން އައްޑުއާ ހަމައަށް ހުދު ސަމާލު ނެރެފައިވާ ކަމަށެވެ. މި ވަގުތުތަކުގައި އެ އަތޮޅުތަކަށް ބޯކޮށް ވިއްސާރަކުރާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭ ކަމަށް މެޓް އޮފީހުން ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެެ.\nދެކުނުގެ އަތޮޅުތަކަށް ގުގުރުމާއެކު ވިއްސާރަ ކުރާނެ ކަމަށާއި، އެހެން އަތޮޅުތަކަށް ކެރީގެ އަސަރުކުރާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭ ކަމަށް މެޓް އޮފީހުން ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެެ. ހުދު ސަމާލު ނެރެފައިވާ ވަގުތުތަކުގައި ދެެކުނަށް ވެސް ބޯކޮށް ވާރޭ ވެހުން އެެކަށީގެން ވެއެވެ.\nވިއްސާރަކުރާ ވަގުތުތަކުގައި ދެކުނުގެ ކަނޑުތައް ގަދަވާނެ ކަމަށާއި، އެހެން ހިިސާބުތަކުގެ ކަނޑުތައް އާދައިގެ ގޮތެއްގައި މަޑުވާނެެ ކަމަށް މެޓް އޮފީހުން ވަނީ ވިދާޅުވެފަައެވެ. ރާއްޖޭގެެ ކަނޑުތަކުގެ ރާޅުގެެ އުސްމިނުގައި 2-5 ފޫޓު އުސްމިން ހުންނާނެ ކަމަށް މެޓް އޮފީހުން ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެެ.\nކުރިއަށް އޮތް 24 ގަޑިއިރު ވެސް މޫސުން ގޯސްވާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެނީ ދެކުނުގެ އަތޮޅުތަކަަށް ކަމަށް މެޓް އޮފީހުން ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.\nއާންމުގޮތެއްގައި މި ދުވަސްވަރު މޫސުން ގޯސްވާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭތީ ކަނޑު ދަތުރު ކުރާ ފަރާތްތަކުުން މޫސުމަށް ސަމާލުކަން ދީ ދަތުރު ފެށުމުގެ ކުރިން އެ އިދާރާއިން މޫސުމާ ބެހޭ ފަހުގެެ މައުލޫމާތު އޮޅުން ފިލުވައިގެން ދަތުރުކުރުމަށް މެޓު އޮފީހުން ވަނީ އިލްތިމާސް ކުރެއެވެ.


އިންތިޒާރު 42 – Esfiya\n“ޒަޔާން އަހަރެން މިތަނުން ގެންދޭ، މިހާރު މިވަގުތު އަހަރެން މިތަނުން ގެންދޭ ޕްލީޒް، އިތުރަކަށް އަހަންނަކަށް ކެތެއްނުވާނެ، ރާއިން….. ރާއިން ގާތު އަހަރެން އެދުނީ ހަމައެކަނި އަހަރެންދެކެ އެންމެ ފަހަރަކު ލޯބިވެޔޭ ބުނެދިނުމަށް، އެކަމް އޭނަ ނުބުނި، އައި ބެގްޑް ހިމް، ބަޓް ހީ ޑިޑިންޓް… އޯލް ހީސެޑްވޯޒް ހީއިޒް ގޮއިންގ ޓްމެރީހާ، ޒަޔާން ބުނީމެއްނު އޭނަ އަންނާނޭ، އޭނައަށް ނުބުނެވުނު އަހަރެންދެކެ ލޯބިވެޔޭވެސް…. ޕްލީޒް އަހަރެން މިތަނުން ގެންދޭ، އައި ބެގް ޔޫ، ޒަޔާން ބުނީމެއްނު އަހަރެން ބުނާ ކޮންމެ ކަމެއް ކޮށްދޭނަމޭ…” ޒަޔާންގެ ގައިގައި ބައްދައިގެން ހުރެ ޒާޔާ ވާހަކަ ދައްކަމުންދިޔައީ ރޮމުންނެވެ.\n“ޒާ ހަމަޖެހިބަ، އެހަށް ހުއްޓާލަބަ…”ޒަޔާން ޒާޔާ ހމައަކަށް އެޅުވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައެވެ. ޔާނާގާތުގައި ފެންތައްޓެއް ދޭށޭ އެދެމުން ޒާޔާ އެނދުގައި ބޭންދިއެވެ.\n“ފެން ފޮދެއް ބޯލާފަ ހަމަޖެހިބަ” ޒާޔާއަތަށް ފެންތަށިދެމުން ޒަޔާން ބުނެލިއެވެ.\n“އަހަރެން ބޭނުމީ މިތަނުން ދާން، ރާއިންގެ ކުރިމަތިންދާން، ދައްތަގެ ކުރިމަތިން، ރާއިން ދެންނާންނާނެ…. ހީއިޒް ގޯން” ޒަޔާންގެ އެދުމަށް ފެންފޮދެއް ބޯލުމަށްފަހު އަނެއްކާވެސް ޒާޔާ ކިޔަންފެށިއެވެ.\n“ޒާ އަހަރެން ޕްރޮމިސް ކުރިންދޯ ޒާގެ ލޯބި ޒާއަށް ހޯދަދޭނަންކަން، ޕްލީޒް ޒަޔާންއަށް އެންމެ ފަހަރަކު ޓްރަސްޓްކޮށްފާނަންތަ…” ޒާޔާގެ މޫނުފޮހެދެމުން ޒަޔާން ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ. ނަމަވެސް ޒާޔާ ތަކުރާރުކޮށް ބުނަމުން ދިޔައީ އެއްވާހަކައެކެވެ. އޭނަ އެވަގުތު އެގެއެއިން ދާން ބޭނުންވާހަކައެވެ. އަދި ވީއެންމެ އަވަހަކަށް ރާއްޖެ ދާން ބޭނުންވާހަކައެވެ.\n“ޒާ މިވަގުތު ކިހިނެތްތަ ޓިކެޓާ ހުރިހާ އެއްޗެއް ހަމަޖައްސާނީ، އަންޑަސްޓޭންޑްވެބަ ޕްލީޒް” އެންމެފަހުން ހިތްހަމަނުޖެހިގެން ޒަޔާންއަށް ބުނެވުނެވެ. ޔާނާވެސް ހުރީ މިކަމާ ބޯގޮވާފައެވެ. ޒާޔާއަށް ވާނެވަރު އެދެމީހުންނަށްވެސް އެނގެއެވެ. ނަމަވެސް އެވަގުތު ޒާޔާ އެއެދޭ ގޮތަށް ކަންތައް ކުރާނީ ކިހިނެތް ހެއްޔެވެ؟\n“އަހަރެން ބޭނުމެއްނޫން އަންޑަސްޓޭންޑްވާކަށް، ޒަޔާންއަށް އަހަރެން މިތަނުން މިހާރު ނުގެންދެވެންޏާ އަހަރެން އެކަނި ހިނގައިދާނަން….” ޒާޔާވެސް ވީ ރުޅީގަދައެވެ. ކޮޓަރިން ނުކުންނަން ހިނގައިގަތުމުން އަވަހަށް ކޮންމެވެސް އެއްޗެކޭ ކިޔައިގެން ޒަޔާން އޭނަ މަޑުކުރުވިއެވެ.\n“ޒަޔާން ފްރެންޑެއްގެ ގޭގަ ނޫނީ ފެމެލީ މީހެއްގެ ގާތު ނުބެހެއްޓޭނެތަ، ދެން މާދަމާ ހަމަޖެހިގެން ބަލާނީ ޓިކެޓް ލިބޭތޯ، އަހަރެންގެ ފޮރެންޑެއްވެސް ހުންނާނެ މިކޮޅުގަ، އެގޭގަވެސް ބެހެއްޓިދާނެ، އޭރުން ސުވާލުކުރާނެ މީހަކުވެސް ނުހުންނާނެ،” ޔާނާ ހިޔާލެއް ހުށަހެޅިއެވެ. ޒަޔާން އެދުނީ ޔާނާގެ ރައްޓެއްސަކަށް ގުޅައިގެން އެގޭގައި ހުރުމުގެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމަށެވެ. އޭނަގެ އާއިލާ މީހެއްގެ ގޭގައި ބަހައްޓައިފިނަމަ ސުވާލުތައް ކުރިމަތިވާނެތީއެވެ. ޔާނާ ފޯނުނަގައިގެން ގުޅަން ފެށުމުން އޭނަ ޒާޔާގާތުގައި ތައްޔާރުވެލުމަށް ބުންޏެވެ.\n“ޒަޔާންވެސް ދާން ވީނުން ޒާޔާއާއެކު، ހެލްޕެއްވެސް ބޭނުންވެދާނެ، އަހަރެންވެސް މިދަނީ ގުޅާފަ،” ޒާޔާ ނުކުމެގެންދިޔަތަން ބަލަންހުރެފައި ޔާނާބުނެލިއެވެ. ޒަޔާންއަށްވެސް އެއީ ރަނގަޅުގޮތެއްކަމަށް ވިސްނާ ޒާޔާގެ ކޮޓަރިއާދިމާއަށް ހިނގައިގަތެވެ. ޔާނާ ހުރީ ޒާޔާ ހީކޮސްގެން ހުންނާނެ އެއްޗަކާމެދު ވިސްނާށެވެ. ކޮންމެ ގޮތެއްވިޔަސް މިހާރު ޒާޔާއަށް ހީވެފައި އޮންނާނީ އަދިވެސް އޭނައާ ރާއިންގެ ކައިވެނި ކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. އެވާހަކަތައް ކިޔާދެވެނީވެސް ޒާޔާ ހަމަޖެހިގެންނޫންހެއްޔެވެ؟\nޒާޔާގެ ކޮޓަރިއަށްވަތް ޒަޔާންއަށް ލިބުނީ ހައިރާންކަމެކެވެ. ޒާޔާހުރީ މާކުރީއްސުރެ އެއްޗެހިވެސް ޕެކްކޮށްފައެވެ. ޒަޔާންއަށް މަޑުމަޑުން ޒާޔާގެ ނަން ކިޔާލެވުނެވެ.\n“އަހަރެން ބޭނުމީ މިހާރު މިވަގުތުވެސް ދާން، އަހަރެން މިހުރީ ރެޑީވެގެން” ސޫޓްކޭސް ކައިރީގައި ހުއްޓި އަތްދަބަސް ކޮނޑުގައި އަޅާލަމުން ޒާޔާ ބުނެލިއެވެ.\n“ޒާ ހަމަޖެހިބަ، މޫނު ދޮވެލާ ރީތިވެބަ، ޒާ ބޭނުންވޮގޮތަށް މިކަންތައް ކޮށްދެނީ، ޕްލީޒް، އަހަންނަށްޓަކާ ދެން އެވަރުގެ ކަމެއްވެސް ނުކުރެވޭނެތަ” ޒާޔާގެ އަތުން އަތްދަބަސް ނަގާފައި އެނދުގައި ބާއްވަމުން ޒާޔާގެ މޫނުގައި ހިފާލަމުން ޒަޔާން ބުނެލިއެވެ. ޒާޔާ ފާޙާނައަށް ވަނީވެސް ޒަޔާން ދެވަނަފަހަރަށް ބުނުމުންނެވެ. ދޮރުމަތީގައިހުރި ޔާނާއަށް މިމަންޒަރުފެނިފައި ހިތުގައި ރިއްސާލިއެވެ. ނަމަވެސް ހިތަށް ވިސްނަދިނީ ޒަޔާންގެ ދިރިއުޅުމަށް އަންނަން ނިންމީ ޒާޔާއަކީވެސް އެދިރިއުޅުމުގެ ހިއްސާއެއްކަން އެނގިހުރެންކަން ހަނދާންކޮށްދެމުންނެވެ. ޔާނާހުރިގޮތްފެނުމުން ޒަޔާންއަށް ވީގޮތް އެނގުނުނަމަވެސް އެއްޗެކޭ ނުބުނެއެވެ.\n“ގެ ހަމަޖެހިއްޖެ، މިގަޑީގައި އަޔަސް އޯކޭއޯ، ދާންވީނުން” ކޮޓަރިތެރެއަށް ވަންނަމުން ޔާނާ ބުނެލިއެވެ.\n“ތެންކްސް….” ތުންފަތްމައްޗަށް ހިނިތުންވުމެއް ވެރިކުރަމުން ޒަޔާން ބުނެލިއެވެ.\n“ޝުކުރު އަދާކުރާވަރުގެ ކަމެއް ނޫނެއްނު އެއީ…” އިސްޖަހާލައިގެން ހުރެ ޔާނާވެސް އިއްވާލިއެވެ.\nޒާޔާ ފާޙާނައިން ނުކުތުމުން ގެހަމަޖެހުނު ވާހަކަ ބުނެފައި ތިންމީހުން އެކީ ކޮޓަރިން ނުކުތެވެ. ގޭތެރޭގައި އެވަގުތު މީހަކުވެސް ނޫޅޭކަން ނަސީބޭ ޒަޔާން ހިތާހިތުން ކިޔާލިއެވެ. ނޫންނަމަ އަނެއްކާ ކުރިމަތިވާނީ އަނެއް ކަންތަކެވެ. ޒާޔާ ކާރުގެ ފަހަތަށް އެރުމުން ޔާނާ ކުރީގައި އިށިއިނދެލިއެވެ. ގެހުންނަތަން ކިޔައިދޭންފެށުމުން ޒަޔާން ކާރުދުއްވާލިއެވެ. ބޭރުބަލަހައްޓައިގެން އިން ޒާޔާއިނީ އަދިވެސް ރޮވިފައެވެ. މިހާރު އޭނަ އެހުރީ ހުރިހާކަމަކުން އުންމީދު ކަނޑާލައިގެނެވެ. ދެން އިތުރަށް ރާއިންގެ ފަރާތުން އެއްވެސް ކަމަކަށް އޭނަ އުންމީދެއް ނުކުރާނެއެވެ. ބައިގަޑިއިރެއްހާއިރުގެ ދަތުރަކަށްފަހު އެމީހުންގެ މަންޒިލަށްއާދެވުނެވެ. އޭރު ޔާނާގެ ރަހުމަތްތެރިޔާ އަދި އޭނަގެ ފިރިމީހާއާއި ދެމީހުން ދޮރުމަތީގައި މަޑުކޮށްލައިގެން ތިއްބެވެ. ދެދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި ޒާޔާ ބަލާއަންނާނެ ކަމަށްބުނެފައި ޝުކުރުއަދާކޮށްފައި އެދެމީހުން ގެއާދިމާއަށް މިޝްރާބުޖެހިއެވެ.\nއައިގޮތެކޭ އެއްފަދައިން ދެންވެސް ކާރުތެރެއަށް ވެރިވެފައި އޮތީ ހަމަހިމޭންކަމެވެ. ނަމަވެސް ޒަޔާންއަށް އެގޮތް ބޭޏުމެއް ނުވިއެވެ. ކޮންމެގޮތެއްވިޔަސް އެދެމީހުން ދައްކަން ފަށާފައިއޮތްވާހަކަ އޮތީ ނުނިމިއެވެ. ޒަޔާން ބޭނުންވީ އެވާހަކަ ކުރިއަށް ގެންދާށެވެ. ނޫނީ އޭނައަށް ބޮޑަށް މުހިންމީ ޒާޔާއޭ ޔާނާއަށް ހީވެދާނެތީއެވެ. މަގުގެ އެއްފަރާތަކަށް ކާރު ދުއްވާލުމަށްފަހު އޭނަ ކާރުޕާކުކޮށްލިއެވެ. މީހުން މާގިނައިން ނޫޅޭ ހިސަބަކަށްވެފައި ދަންވަރުގެ ވަގުތުކަމުން މަދު ދުއްވާއެއްޗެއް ނޫނީ ނުދެއެވެ. އިސްޖަހައިގެން ފޯނާ ކުޅެންއިން ޔާނާ ބަލާލީވެސް ދެނެވެ. އޭރު ސީޓުގައި ހަށިގަނޑުދަމާލައިގެން ޔާނާއަށް ބަލަހައްޓައިގެން ޒަޔާން އިނެވެ. ޒަޔާން އެގޮތަށް ބަލަހައްޓައިގެން އިންތަން ފެނުމުން ޔާނާއަނެއްކާވެސް އިސްޖަހާލިއެވެ. މިވަގުތު އޭނަގެ ހިތުގައިވަނީ އެންމެ ސުވާލެކެވެ. ޒާޔާ އެނބުރި ޒަޔާންގެ ހަޔާތަށް އަންނަން ވިސްނައިފިނަމަ ދެން ޒަޔާން ކަންތައް ކުރާނީ ކިހިނެތް ހެއްޔެވެ؟\n“ޔާނާގެ ހިތުގައި ތިއޮތްއެއްޗެއް އަހަންނާ ހިއްސާކޮށްބަ، އަހަރެން ރުޅިއެއް ނާންނާނަމޭ”އިންގޮތަށް އިނދެ ޒަޔާން ބުނެލިއެވެ.\n“ޒާޔާ އެނބުރި ޒަޔާންގެ ލައިފްއަށް އަންނަން ބޭނުންވެއްޖެއްޔާ…..އޭރުން ކިހިނެތް ހަދާނީ…އޭރުން….” ޔާނާ ބުނަން އުޅުނު ޖުމްލަ ފުރިހަމަކުރެވުނީ ދެތިންފަހަރު ފަށައިގެންނެވެ. އެސުވާލުކޮށްލުމަށްފަހު ތުންފަތުގައި ދަތް އަޅާލުމަށްފަހު ބޭރުބަލައިލީ ކުރެވުނު ސުވާލަކީ މޮޔަ ސުވާލެކޭ ހިތާއެވެ. ނަމަވެސް އޭނައަށް ހައިރާންކަމެއް ގެނުވީ ޒަޔާންގެ މަޑުހުނުމުގެ އަޑެވެ. ޒަޔާންއާ ދިމާ ބަލަހައްޓައިގެން އިންދާ އޭނަ ވާހަކަ ދައްކަން ފެށިއެވެ.\n“ޔާނާއަށް ހަމަ ހީވޭތަ އޭނަ އަންނާނެހެން، އައި ޑޯންޓް ތިންކްސޯ” ޒަޔާން ބުނެލީ މަޑުމަޑުންނެވެ.\n“އަހަންނަށް މިހާރުވިސްނިއްޖެ، އެމް ނޮޓްދި ވަން ފޯރ ހާ” ޔާނާއާ ދިމާއަށް ބަލާލުމަށްފަހު މައުނަވީގޮތަކަށް ޒަޔާން ބުނެލިއެވެ. ޔާނާ ވިސްނާލިއެވެ. ވަގުތަކީ ޒަޔާންއަށް ޖަވާބުދޭން އެންމެ ފުރިހަމަ ވަގުތެވެ. އާއެކޭ ބުނާށޭ އޭނަގެ ހިތުން ގޮވާލިކަހަލައެވެ. ނަމަވެސް މިފަހަރުވެސް ހާލަތު އޭނައާ ދެކޮޅުވީއެވެ. އެވާހަކައަށް ހުއްޓުމެއް ގެންނަން ޖެހުނީ ޒަޔާންގެ ފޯނަށް އައި ކޯލަކުންނެވެ. ވާހަކަ ދެއްކިގޮތުން ކަމެއް ވަރަށް ގޯސްވިކަން ޔާނާއަށް ނަގައިގަނެވުނެވެ. ހިތުގައި ބުރަކަމެއް ނުބޭއްވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރަމުން އޭނަ ދިޔައެވެ. ފޯނު ބޭއްވިގޮތަށް ޒަޔާން ކާރު ބާރު ސްޕީޑުގައި ދުއްވާލިއެވެ. ޔާނާއަށް އެއްޗެކޭ އަހަންވެސް ނުކެރުނީ ޒަޔާންވެސް އެއްވެސް އެއްޗެކޭ ނުބުނެ އިނުމުންނެވެ.\nsorry guys kury ep ga liyevifa innany 40th, actually that is 41st, sorry for the mistake, n thank you inthixar kura hithun stry ah inthixar kuri n story kiyi kuriha kudhinnavves. gud nyt.\nHaadha kurukosheyy .. ehaa dhuvas fahun up kuri iruvess\nSubboo. Eha lahun eha kurukon. Alhe this is out of my tolerance for sure. Alhe please thihen nuhadha. Eha kiya hithun indha dhe folhivathun thi ninmaalee. Adhi eves eha dhuvas koffa :/ v v dissapointing\nMaa kuri… Kuri dhigu inthizaaraa alhaa balaafa maayood vaa varah kuru 🙁\nDhn mivaahaka ninmaalamvynu… Hama dhigu dhanmanye… Upvany ehaa lahun adhi eves ethi fukeh… Hyvany jessumeh kuraahn\nshudhoo….. vaahaka liyun huhtaalyma shudhoo kihineh mi vaahaka kiyaani.. aslu thiha rulhi asfa comment thikureveni vaahaka reethive kiyaa hiyyvathy… liyaa myha liyunas kiyan beynun nuva myhaku nukima vynu balaa ah nugovaa.. mikan kuran feshima ingeyny mi kiyaa vagutheh heydhakuranjehey kamehkan.. aharemen nahtakaa bayaku ivarukohdheykan vex ragalhu dhw.. myhun kura masahkathah thauryf kuran dhaskohbala.. story v naice.. keep it up\nWaiting4next part 🙂\nMihaaru mivaahaka Varah hadi kiyaa hivvagotheh nuhurey\nEnme salhi thankolhun vaahaka ninmaaly….v kiyaa hithun huhtaa vaahaka nimihje\nAnyway…..v nice mi part vs <3\nVarah hadi hama dhigu dhanmany\nWaiting for the next part ………..gorgeous…………… ♡♥♡\nWaiting for the next part. Kon irakun tha ebai genesdheyny pls thankolheh avas koh dheebala\nReethi…mi story ah inthixaaru kiaathy tha mihaa inthixaaru thi kuruani….thihen hadhaathy v foohi..\nalhey eyoh interesting koh kiyan indhaa nimaaly dhr..im surprised ehaa duvas kohfa vx ehaa kurukoh genesdinyma..v sad vehje 🙁\nVaahaka reethiii… ekamaku midhen boduvaru dho…. ehaa varah inthizaaaru kuruvaa eba raain ah zaaya inthizaaru kuruvaa varah…. mihaa dhuvas koffa update kuraa iru miahvure dhigu kollan vejje kanneyge…. vaahaka rythi v ma kiyaahithun mihaavarah beleniiives\nVaahaka varah reethi…ekam vaahaka up kurumugai konmmeves gavaidheh gengulheba…dhe dhuvahun edhdhuhu up koffa anekka hafthaayaku edhdhu up koffa mahaku effaharah badhal vaathy varah foohubey…\nNyc ekam haadhakureyyy miparrt??\nDark angel ge fb id libidhane tha?\nV nyc mi story..keep it up:-)\nMi vaahaka kiyaa hithun dhe iru kaa beyheh hen eba balan up vefa huritho ekam vaahaka up kolli iru ves2folhuvai… dhn eba jehey vaahaka genesdheyn vaki dhuvaheh ninman\nRythi ekm kuru v ma fake…… nukko v dhera vefa mihuryy.. ehaa las up kuraaleh…. rulhi….. :’-( :’-( :’-( :’-(\nMaa kutu thihaa dhuvas fahun up kuranyaa jeheyne djw dhigu kh up kuran… dhen ok anehen… not bad 😀\nDhn alhey ehaa dhuvahu bala balaafa up vi iruga mi iny kuda thankolheh… thankolheh ginain liyahchey dhn…. n do upload REALLY SOON!!!!!!!\nMi story varah salhi. Ekam daily koh up nuvaathy problm aky. 2or3days in part eh up kurevey tho balaaba. Mashah hyvany eyrun kiyuntherin ge faraathun hiyhama jehey balaalan reethi comment libeyne hen. If i were rude , sorr, nd m really unpatient?\nplsssssssssssss nextpartavahah up kohdheeebaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa….vvvvvvvvvvvv kuru\nAnekkaavess dhigu inthixaarehtha? But plx make next ep longer, engey rythi vaanekan, ekamuves compkain kureveny las vaathy, mifaharu avas kohdheynan dho dark angle? Story veerrrrrrryyyyyy nice, as always…\nalhe mihaa dhuvas fahun genes din iruvx vaahaka haadha kurey!!! next part avahah up koh dheythi higey!!! anyways mipartvx reethi…\nmi story me kon irakun update kuraa ehcheh tha … aharaku eh faharu meethi update thi kurany . kiyuntherin vess mihaaru foohi vaa hisaabah gossi .\ndhen kniraku tha next part up kurane????


SunOnline: Nargis bandubodeh noon!\nނަރްގިސް ބަނޑުބޮޑެއް ނޫން\n13 Jan 2019, 10:26\nބަތަލާ ނަރްގިސް ފަކްރީ ބަނޑުބޮޑު ކަމަށް ބުނެ ދައުރުވަމުން އަންނަ ރިޕޯޓުތައް ދޮގުކޮށް، ދޮގު މައުލޫމާތު ފަތުރާތީ އޭނާ ވަރަށް ބޮޑަށް ހިތްހަމަނުޖެހުން ފާޅުކޮށްފި އެވެ.\nނަރްގިސްގެ ލޯބިވެރިޔާ މެޓް އަލޮންޒޯގެ ދަރިއަކަށް އޭނާ ބަލިވެ އިން ކަމާމެދު ސުވާލު އުފައްދައި 'ދަ ލައިވް މިރާ' އިން ޚަބަރެއް ޖަހައިފައި ވަނީ ވަރަށް ފަހުން ބޭއްވި ހަފްލާއެއްގައި ނަރްގިސް ދޫކޮށް ހެދުން ލައިފައި ހުރުމުގެ އިތުރުން އޭނާ ކުރިއަށް ވުރެ ފަލަ ކަމަށް ފެންނާތީ އެވެ. އެ ޚަބަރުގެ ސަބަބުން ނަރްގިސް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ރުޅި އައިސްފަ އެވެ.\nނަރްގިސް ކުރި ޓުވީޓެއްގައި އޭނާ ވަނީ އެ ޚަބަރު ނެގުމަށް ބުނެފަ އެވެ. އަދި އެ ޚަބަރުގައި ވަނީ ހުސް ދޮގު މައުލޫމާތު ކަމަށާއި ރިޕޯޓަރު އޭނާ "ބޮޑީ ޝޭމް" ކޮށްފައިވާ ކަމަށް ވެސް ނަރްގިސް ބުންޏެވެ. ނަރްގިސް ވަނީ އޭނާ ކޮންމެސް ބައްޔެއްގައި އުޅެމުން އަންނަ ފަދަ އިޝާރާތެއް ވެސް ކޮށްފަ އެވެ. އަދި ޚަބަރެއް ޖެހުމުގެ ކުރިން ކަމުގެ ދެކޮޅު ބަލައި ހުރިހާ ވާހަކައެއް ކަށަވަރު ކުރުމަށް ނަރްގިސް ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.\nނަރްގިސް އާއި މެޓް ވަނީ އަހަރެއްހާ ދުވަސް ވަންދެން ގުޅިގެން އުޅެފަ އެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ދެމީހުން ވަކިވެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެ އެވެ. ދެމީހުން ވަކިވި ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނީ މެޓް އާއެކު އޭނާ އިންސްޓަގްރާމަށް ލައިފައި ހުރި ފޮޓޯތައް ޑިލީޓް ކޮށްލުމުންނެވެ. މިއީ ނަރްގިސް ބަނޑުބޮޑު ކަމަށް ބުނެ ޚަބަރެއް ފެންމަތިވި ފުރަތަމަ ފަހަރެއް ނޫނެވެ.\nދެހާސް ހަތް ވަނަ އަހަރު ވެސް އޭނާ ބަނޑުބޮޑު ކަމަށް ވާހަކަތައް ދެކެވުނެވެ. ނަރްގިސް އެންމެ ފަހުން ފެނިގެން ދިޔައީ 2016 ވަނަ އަހަރު ރިލީޒް ކުރި ފިލްމު 'ބަންޖޯ' އިންނެވެ. ދެން އޭނާ އެންމެ އަވަހަށް ފެނިގެން ދާނީ އަންނަ ފެބުރުއަރީ މަހު ރިލީޒް ކުރާ ބިރުވެރި ފިލްމު 'އަމާވަސް' އިންނެވެ.


[މިހާތަނަށް މި ލިޔުން ކިޔާފައިވަނީ 17 ފަހަރު]\nކީރިތިވަންތަ ﷲ އިންސާނާ މާތްކުރައްވައި، ބިމުގައި ޚަލީފާވެރިކުރައްވާފައިވަނީ އެކަލާނގެ އެދިވޮޑިގަންނަވާގޮތުގެ މަތިން މިދުނިޔެ އާރާސްތު ކުރުމަށެވެ. އެހެންކަމުން އިންސާނުންގެ މެދުގައި އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް އަޅާލައި އޯގާތެރިވެ އުޅުމަށްޓަކައި، އިސްލާމް ދީނުގައި ވަނީ ޢާއިލީ ގުޅުމާއި އިޖްތިމާޢީ ގުޅުން ދެމިއޮންނާނޭފަދަ ގޮތަކަށް އިންތިޡާމް ކުރައްވާފައެވެ.[އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ!]\nއާޚިރަތް ދުވަހަށް އީމާންވުން\n[މިހާތަނަށް މި ލިޔުން ކިޔާފައިވަނީ 14 ފަހަރު]\nމުސްލިމުންގެ ޢަޤީދާއަކީ، އާޚިރަތްދުވަހަކީ ހަމަ ޔަޤީނުންވެސް އަންނާނޭ ދުވަހެއްކަމުގައި ޤަބޫލު ކުރުމެވެ. ދުނިޔެވީ ޙަޔާތުގެ ބޭނުމަކީ ހަމައެކަނި މިދުނިޔޭގެ އުފަލާއި އަރާމު ޙާޞިލުކުރުން ކަމުގައި ދެކިގެން މަސައްކަތްކުރުމީ، ތިމާ މިދުނިޔެއަށް އައި މަޤްޞަދު އޮޅުވާލުމެވެ. ދުނިޔެމަތީގައި ތިމާ ކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކަށް ޖަވާބުދާރީވާންޖެހޭ ދުވަހެއް އަންނާނޭކަން ޤަބޫލު ކުރަންޖެހެއެވެ. އެދުވަހަކީ އާޚިރަތް ދުވަހެއެވެ.[އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ!]\nހެޔޮ ޢަމަލުކުރުމުގައި ހީވާގިވެއުޅުން\n[މިހާތަނަށް މި ލިޔުން ކިޔާފައިވަނީ 34 ފަހަރު]\nއިސްލާމް ދީނަކީ، ދެދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަމަށް ގޮވާލާ ދީނެވެ. ކީރިތިވަންތަ ﷲ މިދުނިޔެއަށް އިންސާނުން ފޮނުއްވާފައިވަނީ، އެއިލާހު އެންގެވި ގޮތުގެމަތިން، މިބިން އާރާސްތުކުރުމަށެވެ. އެބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެހެޔޮ ޢަމަލުކުރަނީ ކޮންބަޔަކުތޯ ބެއްލެވުމަށެވެ.[އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ!]\nފިޠުރު ޢީދުގެ ތަހުނިޔާ އަރިސްކުރަމެވެ.\n[މިހާތަނަށް މި ލިޔުން ކިޔާފައިވަނީ 31 ފަހަރު]\nރަމަޟާން މަސް ފާއިތުވެ ގޮސް، މިއަދު މިވަނީ ބަރަކާތްތެރި ފިޠުރު ޢީދު އަޅުގަނޑުމެންނާ ބައްދަލުވެފައެވެ. މިބަރަކާތްތެރި ޢީދުގެ ތަހުނިޔާ ރާއްޖޭގެ އެންމެހައި ލޮބުވެތި ރައްޔިތުންނަށް ފޮނުވަމެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންގެ އަޅުކަން ޤަބޫލުކުރެއްވުން އެދި ﷲ އަށް ދުޢާކުރާ ޙާލުގައެވެ.[އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ!]\nއަޅުކަންކުރުންމަތީ ދެމިތިބުމުގެ މުހިއްމުކަން\nބަރަކާތްތެރި ރަމަޟާން މަހާ އަޅުގަނޑުމެން އަލްވަދާޢު ކިޔަމުންދާ ހިނދު، ހަނދާނަށް ގެންނަންޖެހޭ މުހިއްމު ކަންތައްތައްތަކެއް ވެއެވެ. އޭގެތެރެއިން އެއްކަމަކީ، އަޅުކަންކުރުމަކީ ވަކި ދުވަސްވަރަކާ ގުޅިފައިވާ ކަމެއްނޫންކަމެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ނަމާދުކުރުމީ ރަމަޟާން މަހާ ގުޅިފައިވާ އަޅުކަމެއްނޫންކަން އަޅުގަނޑުމެން ހަނދާނަށް ގެންނަން ޖެހެއެވެ. ހަމައެހެންމެ އަޅުކަމަކީ ހަމައެކަނި ނަމާދުކުރުމާއި ތަރާވީޙު ނަމާދު ކުރުމާއި ފިޠުރު ޒަކާތް ދިނުމެއްވެސް ނުމެނޫންމެވެ.[އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ!]


Niuma Seezan ah dhey naseyhai: Kaiveni dhemehehtey tho balaathi – Iru\nދިވެހި ފިލްމީ ދާއިރާގައި އަދިވެސް އެންމެ ގުޅޭ ޖޯޑުގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބަޔަކު ދެކޭ ނިއުމާ މުޙައްމަދާއި އަލީ ސީޒަން، އެދެމީހުންގެ މިހާރު އޮތް ގުޅުމާއި ކުރީގެ ބައެއް ހަނދާންތައް އާކޮށްފިއެވެ.\nބައިސްކޯފުން ގެނެސްދޭ “ޑްރާފްޓްސް” ގެ ސީޒަން ދޭއްގެ އެންމެ ފަހުގެ އެޕިސޯޑުގައި ރަހުމަތްތެރިންގެ ގޮތުގައި ބައިވެރިވަމުން، ސީޒަން އާއި ނިއުމާ ވަނީ އެކަކު އަނެކަކަށް ސުވާލުތަކެއް ކޮށްފައެވެ. އޭގެތެރެއިން ސީޒަން އަށް ނިއުމާ ދޭނެ ނަސޭހަތަކީ ކޮބައިތޯ ސީޒަން އެހުމުން ނިއުމާ ވަނީ ދިރިއުޅުމާ ބެހޭގޮތުން ވަރަށް ރަނގަޅު ނަސޭހަތެއް ދީފައެވެ.\nއެންމެފުރަތަމަ ނިއުމާގެ ވާހަކަ ފެށީ، އެއްވެސް މީހަކީ “ޕާފެކްޓް” މީހެއް ނޫންކަމަށް ބުނަމުންނެވެ. އަދި ސީޒަންގެ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމާ ބެހޭ މާގިނަ ކަންތައްތަކެއް ނިއުމާއަށް ނޭނގޭ ކަމަށާއި، އެވާހަކައަށް ދާން ބޭނުންނުވާ ކަމަށް ނިއުމާ ބުނެއެވެ. އެކަމަކު ރައްޓެއްސެއްގެ ގޮތުގައި އެއްޗެއް ބުނާނަމަ ނިއުމާ ބުނާނީ، ސީޒަންގެ ކައިވެނީގައި ދަރިއަކުވެސް ހުރުމާއެކު، އެއްކޮށް އުޅެވޭތޯ ބަލާށޭ ކަމަށް ބުނެއެވެ.\n“ދަރިއަކު ލިބުނީމަ ޕޭރެންޓްސް ސެޕަރޭޓް ވުމަކީ ވަރަށް އެހެން ކަހަލަ ކަމެއް. އަހަރެން މިހާރު އޭތި ސަފާރ ކުރަން އެބަ” ނިއުމާ ބުނެއެވެ. އެގޮތުން އޭނާގެ އަމިއްލަ ތަޖުރިބާއަށް ބަލާފައި ބުނާނަމަ ބުނާނީ އުމުރުދުވަހަށް ކައިވެނި ދެމެއްޓޭތޯ މަސައްކަތް ކުރާށޭ ކަމުގައި ނިއުމާ ބުނެއެވެ.\nނިއުމާގެ ނަސޭހަތް އަޑުއަހާފައި ސީޒަން ވެސް އެވާހަކައަށް ތާއީދުކުރާކަން ދޭހަވެއެވެ. އެގޮތުން ސީޒަން ބޯޖަހަން އިނދެފައި ނިއުމާގެ އެ ނަސޭހަތަށް ޝުކުރުއަދާކުރާތަން ފެނިގެންދެއެވެ.\nމީގެކުރިން ކައިވެނިކޮށް ވަރިވެފައިވާ މި ދެތަރިންނަކީ މިއަދާ ހަމައަށްވެސް ވަރަށް ގާތް ދެ އެކުވެރިންކަން މި ޝޯއިން އެނގިގެންދެއެވެ. އެދެމީހުން ފުރަތަމަ ބައްދަލުވި ގޮތާއި، އެކުގައި ކުރެވިފައިވާ އެންމެ ހިތްހަމަޖެހޭ ފިލްމީ މަސައްކަތާއި، ކައިވެންޏާ ހަމައަށް ދިޔަގޮތް ވެސް މި އެޕިސޯޑުގައި ނިއުމާ އާއި ސީޒަން ކިޔައިދެއެވެ. އަދި އެކުގައި އުޅުނުއިރު އެންމެ ހަނދާން ހުންނަ ކަންތައްތަކަކީ ކޮބައިކަން ވެސް ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.\nއަލީ ސީޒަން އަކީ ފިލްމުތަކުން ފެނުމުގެ އިތުރުން މިހާރު ޕްރޮޑިއުސަރެއް އަދި ޑައިރެކްޓަރެއްގެ މަޤާމު ވެސް ފުރަމުންދާ ފަންނާނެކެވެ. ނަމަވެސް ނިއުމާ މުހައްމަދު ވަނީ އެކްޓިންގ އަށް އަލްވަދާއު ކިޔައިފައެވެ. އޭނާ ހަމައެކަނި ހަރަކާތްތެރިވަނީ ކެމެރާގެ ފުރަގަހުގައި، ޕްރޮޑިއުސަރެއްގެ ގޮތުންނެވެ.