galehiri: އިސްދޫ ދަރިކޮޅުން މުޡުހިރުއްދީން ރަސްގެފާނުގެ ޢާއިލާ\nތާރީޚުގައި ލިޔެވެންޖެހޭނީ ހިނގި ކަމެކެވެ. ހިނގާނޭ ކަމެއްނޫނެވެ. ތާރީޚަކީ ވަރަށްބޮޑު އަމާނާތެކެވެ. އެއަށް ރައްކައުތެރިވުން ލާޒިމް އެއްޗެކެވެ. ހިނގި ކަމެއް ކުރިމީހަކު ނެތި، ދުށްމީހަކު ނެތި، ދެނެހުރި މީހަކު ނެތި، ޔޯލަކޮށް ބަޔަކު ދެއްކި ނުއުފަންނަ ނުހައްދަވާ ކަމެއްގެ ވާހަކަ އޭގެ އެތައްއަހަރެއްގެ ފަހުން ތާރީޚީ ކަމެއްގެ ގޮތަށް އުފަންކުރުވަން އުޅެގެން ނުވާނެއެވެ. ތާރީޚުގައި ފާހަގަކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ހާމަކުރަންވާނީ އެކަމެއް ހިނގި ގޮތަށެވެ. ތިމާ ނުވަތަ ތިމާގެ ގާތްފަރާތެއްގެ މަޞްލަޙަތު އޮވެގެން ވިޔަސް ހިނގާފައިވާ ތާރީޚީކަމެއް ހިނގިގޮތަށް ނޫން ގޮތަކަށް ދުލުން ނުވަތަ ޤަލަމުންވިޔަސް ބަޔާންކުރުމަކީ ދޮގު ހެދުމުގެ އިތުރަށް ތާރީޚީ ވަރަށްބޮޑު ޖަރީމާއެކެވެ.\nކުރިއްސުރެ ލިޔެވި ފެންނަންހުރި ދިވެހި ތާރީޚުގެ ޞަފުޙާތަކުގައި ގިނައިން ލިޔެވިފައިވަނީ ރަސްކަމާއި މާލެއާއި ގުޅުންބޮޑު ކަންކަމެވެ. ރާއްޖެތެރެއާއި ގުޅުންހުރި ރަސްރަސްކަލުންގެ ދިރިއުޅުއްވުމުގެ ބައެއް ޙާލަތާއި އެބޭފުޅުންގެ ޢާއިލާ ހިނގާފައިވާ ގޮތާއި ރާއްޖެތެރޭގެ ގިނަ ކަންކަން ދިވެހިތާރީޚުގެ ޞަފުޙާތަކުން ވަރަށް ނުފެނެއެވެ. މިހެންވާން ޖެހުމުގެ ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބާއި ޤަބޫލުކުރުން ދަތިވާ ސަބަބުތަކެއް ވެސް އޮވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެވާހަކަ ދެއްކުމަކީ މިލިޔުމުގެ ބޭނުމާއި ގުޅޭ ކަމެއް ނޫނެވެ.\nއިސްދޫ ދަރިކޮޅުގެ ތިން ބޭފުޅަކު ދިވެހި ރަސްކަމުގެ ތަޚުތުގައި ރެދަލި ކުރެއްވިއެވެ. އިސްދޫ *އިބްރާހީމް ވެލާނާތަކުރުފާނުގެ ޢަލީ (ހަތްވަނަ) ރަސްގެފާނާއި، އޭނާގެ ދަރިކަލުން ޙަސަން (ދިހަވަނަ) ރަސްގެފާނާއި، އަދި އިސްދޫ *އިބްރާހީމް ވެލާނާތަކުރުފާނުގެ ޙަސަން މާފަތްތަކުރުފާނުގެ އިބްރާހީމް މުޡުހިރުއްދީން ރަސްގެފާނެވެ. ދެއްވަދޫ ރަސްގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން ޚަދީޖާ ކަނބާފާނަކީ އިސްދޫ *އިބްރާހީމް ވެލާނާތަކުރުފާނުގެ ބޭފުޅެކެވެ. ޚަދީޖާ ކަނބާފާނު އަވަހާރަވުމުން ދެން ދެއްވަދޫ ރަސްގެފާނު ކައިވެނިފުޅުކުރެއްވީ އިސްދޫ *އިބްރާހީމް ވެލާނާތަކުރުފާނުގެ ދަރިކަލުން ޙުސެން ތަކުރުފާނުންގެ، ސަންފާ ކަނބާފާނާއެވެ. ދެއްވަދޫ ރަސްގެފާނު އަވަހާރަވީއިރު މި އަނބިކަނބަލުން އިންނެވިއެވެ.\nވިކިޕީޑިއާ ގައި ދެއްވަދޫ ރަސްގެފާނު ހިމަނާފައިވަނީ އިސްދޫ ދަރިކޮޅުގެ ރަސްކަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަވެސް އިސްދޫ ދަރިކޮޅުގެ ދެބޭފުޅަކާއި ކައިވެނީގެ ގޮތުން ގުޅިވަޑައިގަތުން ފިޔަވައި އެދަރިކޮޅާއި އެރަސްގެފާނާއި ހުރި ސީދާ ގުޅުމެއް ނުފެނެއެވެ. އެހެނެއްނޫނެވެ. އިސްދޫ ދަރިކޮޅުގެ ޢަލީ (ހަތްވަނަ) ރަސްގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުންނަކީ މީދޫ ޝަމްސުއްދީން ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނުގެ އިބްރާހީމް ނާއިބު ފަޑިޔަތް ތަކުރުފާނުގެ، މާވައު ރަންދި ބީފާނުގެ، މުޙައްމަދު ފަޑިޔަތް ތަކުރުފާނުގެ، ޢާއިޝާ ކަނބާފާނު (ކަނބޯވަތި އައިސާ ކަނބާފާނު) އަށް ވެފައި، ދެއްވަދޫ ރަސްގެފާނަކީ ޝަމްސުއްދީން ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނުގެ އަލްޙާއްޖު ޢަލީ ތުއްކަލާގެ ބޭފުޅަކަށް ވީމާ އެއީ އިސްދޫ ދަރިކޮޅަށް ނިސްބަތްވާން ޖެހޭ ގުޅުމެއްނަމަ އެގުޅުން އެބަ އޮތެވެ.\nމުޡުހިރުއްދީން ރަސްގެފާނަކީ އިސްދޫ ދަރިކޮޅަށް ނިސްބަތްވާ ރަސްކަލެއްކަމާއި މިރަދުންގެ ރަސްކަން ފެށުނުގޮތާއި ނިމުނުގޮތުގެ ޚުލާޞާ ލިޔުމެއް ދިވެހިތާރީޚުން ފެނުނަސް މިރަދުންނާއި ސީދާ ގުޅިގެން އުފެދުނު ޢާއިލާގެ ވާހަކައެއް ދިވެހިތާރީޚީ ޞަފުޙާއަކުން ނުފެނެއެވެ. ދިވެހިތާރީޚީ ލިޔުންތަކެއް ލިޔުއްވި މުއައްރިޚު އުސްތާޛު މަރުޙޫމު މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ ވެސް ތާރީޚުގެ މިބައި ލިޔުއްވާފައިވާތީ ނުދެކެމެވެ. ނަމަވެސް މިބައި ލިޔުއްވުމަށް އެންމެއައުލާ އެއްބޭފުޅަކީވެސް އެމުއައްރިޚު ކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ. މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ ޢާއިލާއާބެހޭ ގިނަ މަޢުލޫމާތު އެމުއައްރިޚަށް އެނގިވަޑައިގަނެއެވެ. އޭނާގެ އަރިހުގައި އެއްގެއްގައި އަހަރެއްހާ ދުވަހު އަޅުގަނޑު އުޅެންޖެހުމުން އެމުއައްރިޚަކީ ރާއްޖެއާއި ބެހޭ ވަރަށްގިނަ މަޢުލޫމާތު އެނގިވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެއްކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ.\nޣާޒީރަދުންގެ ރަސްކަމުގެ ފަހުން ބައެއް ރަސްރަސްކަލުންގެ ދަރިކޮޅު ލިޔެވި ފެންނަފަށުގައި ވެއެވެ. ނަމަވެސް މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ ދަރިކޮޅު ނުފެނެއެވެ. މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންނާއި ގާތް ބައެއް ބޭފުޅުން ދިވެހިތާރީޚުގެ ޞަފުޙާތަކެއްވެސް ލިޔުއްވައިފިއެވެ. އެބޭފުޅުންގެ ހަނދުމަފުޅެއްވެސް އެކަމަށް ނެތީބާއެވެ. އަދި މިރަދުންނާއި ގާތް ބައެއް ބޭފުޅުން ރާއްޖޭގެ އެންމެމަތީ ވެރިކަން ކުރައްވައިފިއެވެ. އެބޭފުޅުންގެ "އެދިވަޑައިގަތުމެއް، އަމުރުފުޅެއް"ވެސް އެކަމަށް ނެތީބާއެވެ.\nތާރީޚީ ޞަފުޙާތަކެއް ވުޖޫދަށް ނެރުއްވި ޝައިޚް ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީނަކީ މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންނާއި އެއްބަނޑު ފާޠިމާ މާވާކިލެގެފާނުގެ، ޢާއިޝާ ކަނބާފާނުގެ، ޢާއިޝާ ރަންދި ކަނބާފާނުގެ، މާވާ މަރިޔަމްދީދީގެ، މާވާ ޙުސައިންދީދީގެ، އާމިނާ މެދުދީދީގެ، ބޮޑުގަލު މޫސާދީދީގެ، ބޭފުޅެކެވެ.\nތާރީޚީ ގިނަ ޞަފުޙާތަކެއް ވުޖޫދަށް ނެރުއްވި އުސްތާޛު މަރުޙޫމް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީއަކީ މުޠުހިރުއްދީން ރަދުންގެ، މުޙައްމަދު މަނިކުފާނުގެ، މޫސާ މަނިކުފާނުގެ، ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ހުޅެދޫދީދީ(އ)ގެ، ޢާއިޝާދީދީގެ، ޒުލޭޚާދީދީ (ދަލޭކާދީދީ، ނުވަތަ ދީދީ)ގެ، ފިޔޯރީ ދޮންދީދީގެ، އިބްރާހީމްދީދީ، (އިބްރާހީމް ލުޠުފީ، ނުވަތަ އައްޑޫ ތުއްތީދި)ގެ، ބޭފުޅެކެވެ.\nތާރީޚީ ޞަފުޙާތަކެއް ވުޖޫދަށް ނެރުއްވި އަޙުމަދު ޝަފީޤަކީ މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންނާއި އެއްބަނޑު ޙަސަން ހޮޅި ހަކުރާމަނިކުފާނުގެ، ވީރު ޢަލީ ދޮށިމޭނާކިލެގެފާނުގެ، ކީހި އިބްރާހީމްދީދީގެ، ވީރު ޙަސަންދީދީގެ، ޢަލީ މަލިމް މަނިކުފާނުގެ، މަލިންގޭ ޙަސަންދީދީގެ، ތުއްތުދީދީގެ، މަނިއްޕުޅު (ތުއްތުމަނިއްޕުޅު)ގެ، ބޭފުޅެކެވެ.\nތާރީޚީ ޞަފުޙާތަކެއް ވުޖޫދަށް ނެރުއްވުމުގެ ބާރު ލިބިވަޑައިގެންނެވި ޝަމްސުއްދީން ރަދުންނަކީ މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންނާއި އެއްބަނޑު ޙަސަން ހޮޅި ހަކުރާމަނިކުފާނުގެ، ވީރު ޢަލީ ދޮށިމޭނާކިލެގެފާނުގެ، ދޮންބީނާގޭ އާމިނާދީދީގެ، ޢާއިޝާ ރަނި ކިލެގެފާނު (ކަކާގޭ ކަޅުގޮމާ)ގެ، ޢަލީ ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ، ޚަދީޖާ ދޮށީދީދީގެ، ކަކާގޭ ގޮމާގެ، ބޭފުޅެކެވެ.\nތާރީޚީ ޞަފުޙާތަކެއް އަމިއްލަފުޅަށް ވުޖޫދަށް ނެރުއްވުމާއި އަދި އެކަމަށް އަމުރުފުޅު ކުރެއްވުމުގެ ބާރު ލިބިވަޑައިގެންނެވި ރައީސް އަމީނަކީ މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންނާއި އެއްބަނޑު ޙަސަން ހޮޅި ހަކުރާ މަނިކުފާނުގެ، ވީރު ޢަލީ ދޮށިމޭނާކިލެގެފާނުގެ، ދޮންބީނާގޭ އާމިނާދީދީގެ، ޢާއިޝާ ރަނި ކިލެގެފާނު (ކަކާގޭ ކަޅުގޮމާ)ގެ، ޢަލީ ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ، މަރިޔަމް ޅަދީދީގެ، އަޙުމަދު ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނުގެ، ބޭފުޅެކެވެ.\nތާރީޚީ ޞަފުޙާތަކެއް ވުޖޫދަށް ނެރުއްވުމުގެ ބާރު ލިބިވަޑައިގެންނެވި މުޙައްމަދު ފަރީދު ރަސްގެފާނަކީ މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންނާއި އެއްބަނޑު ޙަސަން ހޮޅި ހަކުރާ މަނިކުފާނުގެ، ވީރު ޢަލީ ދޮށިމޭނާކިލެގެފާނުގެ، ދޮންބީނާގޭ އާމިނާދީދީގެ، ޢާއިޝާ ރަނި ކިލެގެފާނު (ކަކާގޭ ކަޅުގޮމާ)ގެ، ޢަލީ ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނުގެ، ޚަދީޖާ ދޮށީދީދީގެ، ކަކާގޭ ގޮމާގެ، ދޮންގޮމާގެ، ބޭފުޅެކެވެ.\nތާރީޚީ ޞަފުޙާތަކެއް ވުޖޫދަށް ނެރުއްވުމުގެ ބާރު ލިބިވަޑައިގެންނެވި ރައީސް ނާޞިރަކީ މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންނާއި އެއްބަނޑު ޙަސަން ހޮޅި ހަކުރާ މަނިކުފާނުގެ، ވީރު ޢަލީ ދޮށިމޭނާކިލެގެފާނުގެ، ކީހި އިބްރާހީމްދީދީގެ ވީރު ޙަސަންދީދީގެ ޢަލީ މަލިމް މަނިކުފާނުގެ މަލިންގޭ ޙަސަންދީދީގެ މުޙައްމަދުދީދީގެ އަޙުމަދުދީދީގެ ބޭފުޅެކެވެ. ރައީސް ނާޞިރުގެ މަންމާފުޅަކީ މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންނާއި އެއްބަނޑު ފާޠިމާ މާވާ ކިލެގެފާނުގެ، ޢާއިޝާ ކަނބާފާނުގެ، ޙާޖީ ބަންޑާރައިން (ޣިޔާޘުއްދީން ރަދުން)ގެ، އިބުރާހީމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނުގެ، ޙަސަންދީދީގެ، ޙުސައިންދީދީގެ، މަރިޔަމްދީދީގެ، މޫސާދީދީގެ، ޢާއިޝާދީދީއެވެ.\nތާރީޚީ ޞަފުޙާތަކެއް ވުޖޫދަށް ނެރުއްވުމުގެ ބާރު ލިބިވަޑައިގެންނެވި ރައީސް މައުމޫންއަކީ މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ މުޙައްމަދު މަނިކުފާނުގެ މޫސާ މަނިކުފާނުގެ ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ދޮންދީދީ(ކޮނޑޭދީދީ)ގެ މުޙައްމާދީދީގެ ޢާއިޝާދީދީގެ މަރިޔަމްދީދީގެ ޚަދީޖާދީދީ (ކަތްދާދީދީ)ގެ، ބޭފުޅެކެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ މޮޅު ތާރީޚީ ބައެއް ލިޔުންތެރިންނާއި އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެމަތީ ވެރިންގެ ބައެއް ބޭފުޅުންނާއި މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންނާއި އެހާބޮޑަށް ގުޅިފައި ވެއެވެ. އެގުޅުމަކީ ކާކުގެދަރި ކާކުކަން އެނގޭގޮތަށް އެކަކު އަނެކަކާއި ގުޅިފައިވުމެވެ. އެއީ ދުރުތާ ތިމާގެވުންތޯ ގާތުން ތިމާގެވުންތޯ ދަރިންގެ ދަރި ދަރިންނަށްވުންތޯ ނިންމަވާނީ އޭގެ ޙައްގުވެރިންނެވެ. ކޮންމެގޮތެއްވިޔަސް މިދެންނެވި އެއްވެސް ބޭފުޅަކު މުޡުހިރުއްދީންގެ ފަރާތްޕުޅުން އުފެދުނު ޢާއިލާގެ ވާހަކައެއް ލިޔުއްވައި، ނުވަތަ އެވާހަކަ ލިޔުމަށް "ބާރެއް" އެޅުއްވިނަމަ، އެބައި ހާދަ ފުރިހަމަވީހެވެ.\nމުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ ޢާއިލާއާއި އެ ޢާއިލާއާއި ގުޅުންހުރި ގިނަ މަޢުލޫމާތުކޮޅެއް ގެނެސްދެވޭތޯ އަޅުގަނޑު އުޅެންޖެހުނު އިރު ނަޞީބު ދެރަކަމުން އަޅުގަނޑާއި ވަރަށްގާތް ދިވެހި މުއައްރިޚު އުސްތާޛު މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ ވެސް މިދުނިޔެ ދޫކުރައްވައިފިއެވެ. ފެންނަންއޮތީ އޭނާ ލިޔުއްވި މަޢުލޫމާތްތަކުން ކުޑަ މިންވަރެއްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވެއެވެ. މިހެންވުމުން އަޅުގަނޑާއި ހަމައިގައިވާ (މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ ދަރިފަސްކޮޅުގެ ބޭފުޅަކު އެދަރިފަސްކޮޅާއި އަދި އޭރު ތިބި ދުވަސްވީ މީހުންގެ ގާތުން ކުރިއްސުރެ ހޯއްދަވާފައިވާ) މަޢުލޫމާތަށް އިތުރު މުއްސަނދިކަމެއް ގެނެވޭތޯ މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ ދަރިފަސްކޮޅުގެ ދުވަސްވީ ހަރުދަނާ ބައެއް ބޭފުޅުންގެ އެހީތެރިކަން މިފަހަރުވެސް ހޯދީމެވެ.\nމިދެންނެވި ގޮތުން ހޯދައި އެއްކުރެވުނު މަޢުލޫމާތާއި ބައެއް ފޮތާއި އިންޓަރނެޓް ބައެއް ސައިޓުތަކުން ހޯދުނު ތާރީޚީ މަޢުލޫމާތުގެ އަލީގައި މިލިޔުން ލިޔެ ފެންނަފަށަށް ތިލަވިއިރު އިސްދޫ ދަރިކޮޅުން މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ ޢާއިލާގެ މިހާރު ދުނިޔޭގައި ތިއްބެވި ގިނަ ބޭފުޅުންނާއި އަދި އެރަދުންގެ ޢާއިލާއާއި ގުޅިފައިވާ އެހެން ޢާއިލާތަކުގެ ގިނަ ބޭފުޅުންނަށްވެސް މީގެ ކުރިން ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައިގެންފައި ނެތް ނުވަތަ ހަނދުމަފުޅު ނެތް ދަރިފަސްކޮޅާއި އަދި އިތުރު މަޢުލޫމާތްތަކެއް މިލިޔުމުގައި ހުރެދާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވެއެވެ. އެފަދަ މަޢުލޫމާތަކީ މިހާތަނަށް ގިނަބަޔަކަށް ޢާއްމުކޮށް އެނގިފައި ނެތް "ތަދު" މަޢުލޫމާތަކަށްވެސް ވެދާނެއެވެ.\nމުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ ބައްޕާފުޅަކީ ފުވައްމުލަކު ފުނާޑު ދޮންމަޙުމޫދު ޚަޠީބުގެ ދޮންއަޙުމަދު އެދުރުކަލޭގެފާނުގެ ދައިގަޑު ދޮންޢީސާ ޚަޠީބުކަލޭގެފާނު، ހައްދުންމަތީ އިސްދޫ އައިސާދިޔޯ (ކުޑައިބީކަމަނާ)އާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގެންނެވި ދައިގަޑު މާފަތްތަކުރުފާނު ( އިސްދޫ *އިބްރާހީމް ޝާހުބަންދަރު ބޮޑު ވެލާނާތަކުރުފާނު)ގެ ޙަސަން މާފަތްތަކުރުފާނުކަމާއި *އިބްރާހީމް ވެލާނާތަކުރުފާނަކީ ވެލާނާކަން ލިބިވަޑައިގަތުމުގެކުރިން ފުވައްމުލަކު ދައިގަޑު މާފަތްތަކުރުފާނުކަމަށް ދިވެހި މުއައްރިޚު މުޙައްމަދު އިބުރާހީމް ލުޠުފީ ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ.\nމުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ މަންމާފުޅަކީ އަލްޙާފިޡް މުޙައްމަދުގެ، ފުވައްމުލަކު އެދުރު ޙަސަން ނާއިބު ރަނަހަމާދި ތަކުރުފާނުގެ، މީދޫ ޝަމުސުއްދީން ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނުގެ، އަލްޙާފިޡާ ފާޠިމާފާނުގެ، ކޮރުވަލު ޒުލޭޚާބީގެ، އަތިރީ ޙައްވާބީ އާއި ނޮޅިވަރަންފަރު ބޮޑު ހަނދޭގިރި ތަކުރުފާނު ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގެންނެވި *އަތިރީކަމަނާ އެވެ.\nމުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ މަންމާފުޅު އަތިރީ ކަމަނާގެ މަންމަ ޙައްވާބީއަށް އަތިރީފަނޑިޔާރުގޭ ޚަދީޖާ މަނިކެފާނު ކިޔާކަމަށް ބައެއް ލިޔުންތަކުގައި ހުރެއެވެ. ނަމަވެސް 1984ގައި ސަރުކާރުން ނެރުއްވި "މާލޭ ހުކުރުމިސްކިތް" ފޮތުގެ 321 ވަނަ ޞަފުޙާގައިވާ 68 ނަމްބަރު އަންހެން މަހާނަގަލަކީ *އަތިރީކަމަނާގެ އިބްރާހީމް ބޮޑު ވެލާނާމަނިކުފާނުގެ ކުޑަ ހަކުރާ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ޚަދީޖާ މަނިކެފާނުގެ މަހާނަގައު ކަމަށް އެގަލުން އެނގެއެވެ. މިކަމަނާގެ މަންމައަކީ ގަމު ރައްބެއި އައްނާއިބު ޙުސައިން ޢަފީފުއްދީން ނާއިބުތަކުރުފާނުގެ އަލްގާޟީ މުޙައްމަދު މުޙިއްބުއްދީން ފަނޑިޔާރުތަކުރުފާނުގެ ޢާއިޝާމަނިކެފާނު ކަމާއި އަވަހާރަވީ 29 ރަޖަބު 1236 ބުދަ ވިލޭރޭ ނުވަނަ ސާޢަތުގައި ކަމަށް އެގަލުން އެނގެއެވެ. އަދި މިއީ އަތިރީ ފަނޑިޔާރުގޭ ޚަދީޖާ މަނިކެފާނުކަމަށް ވެސް އެފޮތުގައި ވެއެވެ.\nމުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ މުނިކާފާފުޅު ފުވައްމުލަކު ދައިގަޑު ދޮންޢީސާޚަޠީބަށް ތިންބަޑަށް ބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގަތެވެ. ދޮށީ ދަރިކަލަކީ ވައުރުލު (ވާރުލޫ) ޢަލިތަކުރުފާނެވެ. މީނާއަކީވެސް މަޝްހޫރު ބޮޑު ޢާއިލާއެއްގެ ބޮޅެކެވެ. މީނާގެ މަންމައަކީ ހުވަދުއަތޮޅު ވައުރުލު (މިހާރު ފަޅުރަށެއްކަމަށްވާ ވާރުލޫ) ބޭކަނބަލެކެވެ. ޚަޠީބު ކަލޭގެފާނުގެ އަނެއް ދެބެއިންނަކީ މުލަކު ދިގެލަގެދަރު ކުޑަތަކުރުފާނާއި ދައިގަޑު މާފަތްތަކުރުފާނު (އިބްރާހީމް)އެވެ. ކުޑަތަކުރުފާނުގެ މަންމައަކީ މުލަކު ދިގެލެގެދަރު ބޭކަނބަލެކެވެ. ދައިގަޑު މާފަތްތަކުރުފާނު ނުވަތަ އިބްރާހީމް ޝާހުބަންދަރުގެ މަންމައަކީ އިސްދޫ ކުޑައިބީކަމަނާއެވެ.\nދައިގަޑު ދޮންޢީސާޚަޠީބު ހައްދުންމަތީ އިސްދޫގެ ބޭކަނބަލަކާއި ކައިވެނިކުރައްވަން މެދުވެރިވިގޮތާއެކު ތާރީޚުގައި ފާހަނގަވެގެންދާނޭ ގިނަ ކަންކަމެއް މުއައްރިޚު މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ ލިޔުއްވާފައިވާ ލިޔުއްވުމަކުން އެނގެއެވެ.\nއިސްދޫ ދަރިކޮޅާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ހޯދުމުގެތެރޭގައި މުހިންމު ތިންރޮނގަކުން އިތުރު އަލިކަމެއް ލިބުނެވެ. އައްޑުއަތޮޅާއި މުލަކާއި އަދި ހުވަދުއަތޮޅާއި ހައްދުންމައްޗާއި ދެމެދުގައި ކުރީގެ ޒަމާނެއްގައި ހުރި ނަސްލީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ގުޅުންތަކާއި އެއްއަތޮޅުން އަނެއްއަތޮޅަށް ހިޖުރަކުރުމުގެ މައްޗަށެވެ. އަދި އައްޑުއަތޮޅު ހިތަދުއާއި ފުވައްމުލައް އެއްފަހަރަށްވުރެ ގިނަފަހަރު ފަޅުވެފައި އަލުން އާބާދުވީ ގޮތްތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އަލްޣާޒީ މުޙައްމަދު ބޮޑުތަކުރުފާނާއި އެރަދުންގެފަހަށް އައްސުލްޠާނު މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީން (1ވަނަ) އާއި އެރަދުންގެ ދަރިކަލުން އައްސުލްޠާނު އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރުގެ ރަސްކަމާއި ދެމެދުގައި އިސްވެ ދެންނެވި4އަތޮޅުގެ މީހުން އާދަވެގެން އެއްއަތޮޅުން އަނެއްއަތޮޅަށް އަގަމަތި މަސްދޯނިފަހަރުގައި ދަތުރުފަތުރުކޮށް އެއްއަތޮޅެއްގައި އުފައްދާ ތަކެތި އަނެއްއަތޮޅަކަށް ގެންގޮސްގެން ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާހިންގަމުން ދިޔަކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އަދި އައްޑުއަތޮޅު ހިތަދޫ ދެތިންފަހަރެއްގެމަތިން ފަޅުވެ އަލުން އާބާދުވީކަމަށް ދޫދޫމަތިން ދެކެވެމުންދިޔަ ވާހަކަތަކަށް އިތުރު ހެކިތަކާއި ޤަރީނާ ލިބިގެންދިޔައެވެ. އެންމެފަހުން ހިތަދޫ ފަޅުވިފަހުން އަލުން އެރަށް އާބާދުކުރީ އައްޑުއަތޮޅު މީދޫމަގުން އައި މުލަކުގެ3ޢާއިލާއެއްގެ މީހުންނެވެ. އާދެ! އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން ބޮޑުފަނޑިޔާރުތަކުރުފާނުގެ ޢާއިލާއާއި މުލަކު އިހަލަގެދަރު ދޮން ޢުމަރުކަލޭގެ އާއި ދޮން ޙަސަންކަލޭގެ ޢާއިލާއެވެ. މިކަން ހިގާފައިވަނީ އައްސުލްޠާން ޙުސައިން ފާމުލަދޭރިކިލެގެފާނުގެ ރަސްކަމާއި އައްސުލްޠާނު އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު (1ވަނަ)ގެ ރަސްކަމާއި ދެމެދުގައެވެ. ފުވައްމުލައްވެސް ދެތިންފަހަރު ފަޅުވިކަމާއި އަލުން އާބާދުވީކަމަށްވެސް ބުނެވެއެވެ. މީގެކުރީގައި ބުނާ ބުނުންފިޔަވައި އިތުރުހެކިތަކެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް އެވާހަކައަކީވެސް ޙަޤީޤަތެއްކަމުގައި ވެއެވެ.\nއެންމެފަހުން އެރަށް ފަޅުވެފައި އޮތުމަށްފަހު އަލުން އާބާދުވީ އައްސުލްޠާނު މުޙައްމަދު ސިރީދަންމަރު ބަވަނަ މަހާރަދުންގެ (ކަޅު މުޙައްމަދު ރަސްގެފާނު)ގެ 3ވަނަ ރަސްކަމާއި އައްސުލްޠާނު އަބޫބަކުރު (2ވަނަ) ސިރީ އަސާލީސްލޯކަ މަހާރަދުންގެ ރަސްކަމާ ދެމެދުގެ ދުވަސްވަރެއްގައެވެ. މުލަކުން ހިޖުރަކުރާމީހުން އެޒަމާނުގައި ގޮސްފައިވަނީ އައްޑުއަތޮޅު މީދުއަށާއި ހުވަދުއަތޮޅާއި އަދި ހައްދުންމައްޗަށެވެ. ފަހުގެ ދެއަތޮޅުން ޙާއްޞަގޮތެއްގައި ވާދުއަށާއި ފިޔޯރިއަށާއި ކޮނޑޭއަށާއި އަދި ވައުރުލު (ވާރުލޫ)އަށެވެ. ލ.އަތޮޅު އިސްދޫއަށާއި ދަނބިދޫއަށާއި އަދި ފޮނަދޫއަށެވެ. އެންމެފަހުން މުލަކުން ފޭބި މީހުންގެތެރެއިން ހައްދުންމައްޗަށް ދިޔަ މީހުން އެނބުރިރަށަށް ދިޔައީ އިސްދޫ ނުވަތަ ދަނބިދޫގައި ހުރި އެދުރުބޭކަލަކު ގޮވައިގެންނެވެ. މިދެންނެވި އެދުރުކަލޭގެފާނުގެ ޢާއިލާއިން އެންމެމަޝްހޫރުވީ ބޭކަލަކީ (ވާދޫ ދަންނަކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން ޢިލްމު އުނގެނިވަޑައިގަތް) މުލަކު ދޫޑިގަމު އެދުރުކަލޭގެފާނެވެ.\nރަށްރަށް ވަގުތީގޮތުން ފަޅުކޮށްފައި އެހެންރަށްރަށަށް މީހުން ދިޔުމަށްފަހު އަލުން އެރަށަކަށް އެނބުރި އައިސް އެރަށް އާބާދުކުރުމަކީ ރާއްޖޭގެ ވަރަށްގިނަ އަތޮޅުގައި ހިނގާފައިވާ ކަމެކެވެ. ގިނަފަހަރު ރަށްރަށް ފަޅުކުރަންޖެހެނީ "ބަނޑުވޭން" ގަދަހުން (މެލޭރިއާ) ފަދަ ވަބާއީ ބަލިތައް ކުއްލިގޮތެއްގައި ފެތުރިގެންދިޔުމާއެކު މީހުންމަރުވެ، ރަށް ނާމާންވުމުންނެވެ. މަރުނުވެ ބަލިހާލުގައިތިބޭ މީހުން އަވަސްއަވަހަށް އެރަށްދޫކޮށްލާފައި އެހްނަރަށަކަށްދަނީ އަމާންކަމެއް ހޯދުމަށްޓަކައެވެ. އެބަޔަކު ފަޅުކުރި ރަށަކަށް އަމާންކަމެއްލިބޭހައި ދުވަސްކޮށްފައި އަލުންއެނބުރި ރަށަށްގޮސް ވަޒަންވެރިވުމުން އަލުން އެރަށެއް އާބާދުވީކަމުގައި ބެލެވެއެވެ.\nއިސްވެދެންނެވިގޮތުން ކުރާ ހިޖުރައިގައި އެބަޔަކު ވަގުތީގޮތުން ވަޒަންވެރިވީ ރަށަކުން މީހުނާއިދެ އައު ޙަޔާތެއް ފަށާފައިވެސް ވެއެވެ. މިގޮތުން މުލަކު ދައިގަޑު ދޮންޢީސާ ކަލޭގެފާނުވެސް އިސްދުއަށްކުރެއްވި ދަތުރުގައި އެރަށުގައި ވަޒަންވެރިވެލެއްވީއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެގޮތުން އޭނާގެ ޢާއިލާގެ އިސްދޫކުރި އިސްދޫޢާއިލާގެ ނަމުގައި ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި ފާހަގަވާން ޖެހުނީއެވެ. ރާއްޖޭގައި ރަސްކަންކުރެއްވި ޢާއިލާތަކުގެ ނަން ނިސްބަތްވެފައިވަނީ އެޢާއިލާއެއްގެ ފެށުން އުފަންވި ރަށަކަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. މިގޮތުން އިސްދޫ ޢާއިލާގެ ނަން ލ.އިސްދުއަށް ނިސްބަތްވެފައިވަނީއެވެ. އިސްދުއަށް އެޢާއިލާ ނިސްބަތްވެފައިވީ ނަމަވެސް ޙަޤީޤަތުގައި އެޢާއިލާގެ އަޞްލަކީ4މަތިފުށުން ފުވައްމުލަކުގެ ޢާއިލާއެކެވެ. އިސްދުއަށް ނިސްބަތްވާނަމަ ނިސްބަތްވަނީ އިސްދޫ ކުޑައިބީކަމަނާގެ ސަބަބުންނެވެ."\nމުޡުހިރުއްދީން ރަދުންނަކީ ރާއްޖެއަށް މަޝްހޫރު މީދޫ ޝަމްސުއްދީން ފަނޑިޔާރުތަކުރުފާނުގެ ދަރިކޮޅުގެ ބޭފުޅެކެވެ. ޝަމްސުއްދީން ފަނޑިޔާރުތަކުރުފާނަކީ އެތަކުރުފާނުގެ ޢިލްމުވެރިކަމާއި ފިޤުހުވެރިކަމުގެ އިތުރުން އެތަކުރުފާނުގެ ބޭފުޅުންނާއި ދަރިފަސްކޮޅުގެ ބޭބޭފުޅުންގެ ދީނީ ޤައުމީ ޚިދުމަތަށް ބެލިކަމަށްވިޔަސް އެގޮތުން ދަރަޖަ ކުރުމުގައި އެތަކުރުފާނާއި ފައިހަމަކުރެވޭނޭ އެއްވެސް ދިވެއްސެއް ނެތް ބޭފުޅެކެވެ. މިއީ އިންކާރުކުރެވެން ނޯންނާނޭ ކަމެކެވެ. މިތަކުރުފާނާއި މިތަކުރުފާނުގެ ދަރިދަރިކޮޅުގެ ބޭފުޅުންގެ ޚިދުމަތަށް ބަލާލެވޭތޯ މީހަކު އުޅުމަކީ ކަނޑުގެ ލޮނުކަން ފޮނިކުރެވޭތޯ ކަނޑަށް ހަކުރު އެޅުންފަދަ ކަމެކެވެ.\nވަކި ދަރިކޮޅަކަށް މީހަކު ނިސްބަތްވުމަކީ ނުވަތަ މީހެއްގެ ޙަސަބާއި ނަސަބުގެ މޮޅުކަމެއް ހުރިކަމަށް ބެލެވުމަކީ މީހަކު ފަޚުރުވެރިވާން ޖެހޭ ކަމެއްނޫނެވެ. އެހެނީ، ޙަގީގީ ފަޚުރުވެރިއަކީ ސުވަރުގޭގެ ބާއްޖަވެރި ނިއުމަތް ލިބިގަންނަ މީހާއެވެ. މިދުނިޔޭގައި ގަދައަޅައި އެކަން ހޯދާ މީހާއެވެ. އެމަގުން ކަސިޔާރުވެ މަގު އޮޅިގެން ނުދާ މީހާއެވެ. ހުރިހާ ފަޚުރެއްގެ ޙައްގުވެރި ބާއްޖަވެރިއަކީ އެއީއެވެ.\nޙަސަން (ދިހަވަނަ) ރަސްގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅަކީ އިސްދޫ *އިބްރާހީމް ވެލާނާ ތަކުރުފާނު (ފުވައްމުލަކު ދައިގަޑު މާފަތްތަކުރުފާނު) ގެ ޢަލީ (ހަތްވަނަ) ރަސްގެފާނަށްވީމާ ޙަސަން ރަސްގެފާނާއި މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންނާއި ދެބެންގެ ދެދަރިއެވެ. ޙަސަން ރަސްގެފާނުގެ މަންމާފުޅަކީ، މީދޫ ޝަމްސުއްދީން ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނުގެ އިބްރާހީމް ނާއިބު ފަޑިޔަތް ތަކުރުފާނުގެ، މާވައު ރަންދި ބީފާނުގެ، މުޙައްމަދު ފަޑިޔަތް ތަކުރުފާނުގެ، ޢާއިޝާ ކަނބާފާނު (ކަނބޯވަތި އައިސާ ކަނބާފާނު) އަށް ވީމާ މިފަރާތުންވެސް މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންނާއި ގުޅެއެވެ .\n"އައްޑުއަތޮޅު ގަމު ހުކުރު މިސްކިތުގެ ޤަބުރުސްތާނުގައި ދިވެސް އަކުރުން ލިޔެ ގިނަ ދުވަސްވެފައިވާ މުހިންމު މަހާނަ ގާތަކުގެތެރޭގައި "އަތިރެ ގަނޑުވަރު ކަނބޯވަތި ޢާއިޝާ ކަނބާ" ފާނާއި އެ ކަމަނާގެ މާމަ ދަރިކަލުން ހިތަދޫ އިބްރާހީމް މަނިކުފާނުގެ މަހާނަ، މިސްކިތުގެ އިރު އުތުރު ކަނާ ދިމާލުގައިވާ ބިސްތާނުގައި އެބަހުރިކަމާއި ޢާއިޝާ ކަނބާއަކީ އައްސުލްޠާން ޢަލީ (ހަތް ވަނަ) ގެ އަނބިކަނބަލުންކަމަށް" އަލްއުސްތާޛު މުޙައްމަދު އިބުރާހީމް ލުޠުފީ ލިޔުއްވާފައިވާކަމަށް އަލްފާޟިލާ ނަސީމާ މުޙައްމަދު ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ.\nމުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ މަންމާފުޅު *އަތިރީކަމަނާގެ ބައްޕަ ހަނދޭގިރި ތަކުރުފާނަކީ ޢިމާދުއްދީން (ދެވަނަ) ރަސްގެފާނާއި އެއްބަނޑު ބޭފުޅަކަށްވީމާ ޢިމާދުއްދީން (ދެވަނަ) ރަސްގެފާނުގެ ދަރިކަލުން އިބްރާހީމް (ދެވަނަ) ރަސްގެފާނަކީ *އަތިރީކަމަނާއާއި ދެބެންގެދެދަރި ބޭފުޅެކެވެ. އަދި އިބްރާހީމް (ދެވަނަ) ރަސްގެފާނު ކައިވެނިފުޅު ކުރައްވައިގެން ހަ ބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގެންނެވި ޢާއިޝާ ކަނބާފާނަކީ *އަތިރީކަމަނާގެ، ފާޠިމާ މާވާކިލެގެފާނުގެ، ދަރިކަނބަލުންނެވެ. މަޝްހޫރު ޙާޖީ ބަންޑާރައިން (ޣިޔާޘުއްދީން ރަދުން)ނަކީ އިބްރާހީމް ރަސްގެފާނާއި ޢާއިޝާ ކަނބާފާނާއި ދެމަފިރިކަނބަލުންގެ ބޭފުޅެކެވެ.\nމުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ މުނިމާމަ އަލްޙާފިޡާ ފާޠިމާފާނަކީވެސް ފާހަގަކުރެވޭ ޚިދުމަތްތެރި ބޭކަނބަލެކެވެ. އައްޑުއަތޮޅު ހިތަދޫ ތިންވަނަ ފަހަރަށް ފަޅުވީމާ އެރަށް އާބާދު ކުރެއްވުމުގެ މަސައްކަތުގައި އިސްކޮށް އުޅުއްވި ޝަމްސުއްދީނު ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނުގެ ބޭބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން ބޭފުޅެކެވެ. އެފަހަރު ހިތަދޫ އާބާދުކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި އިސްކޮށް އުޅުއްވި ތިންބޭފުޅުން ހިތަދޫގައި ތިން މިސްކިތެއް ބިނާ ކުރެއްވިއެވެ. އެއީ އަލްޙާފިޡާ ފާޠިމާފާނު ބިނާކުރެއްވި ހުކުރުމިސްކިތާއި، ދޮން ޢުމަރުކަލޭގެ ބިނާކުރެއްވި ހިތަދޫ މެދުމިސްކިތާއި، އަދި ދޮން ޙަސަންކަލޭގެ ބިނާކުރެއްވި މެދުވަލުމިސްކިތެވެ. ހިތަދޫ "ތަކުރުފާނުމިސްކިތް" ނިސްބަތްވަނީ އަލްޙާފިޡާ ފާޠިމާފާނުގެ ދަރިކަލުން ޙުސައިން ތަކުރުފާނަށެވެ. އެމިސްކިތް ބިނާކުރެއްވީ އޭނައެވެ. އަލްޙާފިޡާ ފާޠިމާފާނާއި ޙަސަން (ދިހަވަނަ) ރަސްގެފާނާއި އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުންނާއި ޙަސަން ރަސްގެފާނުގެ ކާފަ ދަރިކަލުން މަޝްހޫރު ބަނޑޭރި ޙަސަން މަނިކުފާނާއި އަދި އެޢާއިލާގެ ވަރަށްގިނަ ބޭފުޅުން "ތަކުރުފާނު" މިސްކިތު ޤަބުރުސްތާނުފައި ފަސްދާނުލެވިފައި ވެއެވެ.\n1970މ. ވަނަ އަހަރު ކޮނޑޭ ފަޅުކުރި އިރު އެމަހާނަގައު ހުރިކަމަށް ވެއެވެ. ނަމަވެސް 1975މ. ގައި ކޮނޑޭ މީހުން އެބުރި ރަށަށް އައުމާއެކު ރަށުގެ މަގުފާރާއި ގެދޮރު ރޭނުމަށް މަހާނަގައު ބޭނުންކުރުމުގައި އެ މުހިއްމު މަހާނަގައުވެސް ގެއްލިދިޔައީ ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. މުޙައްމަދު މަނިކުފާނު އަވަހާރަވީ 1175ހ. ވަނަ އަހަރު ރަމަޟާންމަހު9ވަނަ ދުވަހުގައެވެ. އެއީ އައްސުލްޠާނު ޙަސަން ޢިއްޒައްދީންގެ ރަސްކަމުގެ ތިންވަނަ އަހަރެވެ. އޭރު އެމަނިކުފާނުގެ (މުޙައްމަދު މަނިކުފާނުގެ) ޢުމުރުފުޅަކީ 85 އަހަރެވެ. ކޮނޑެއަށް އެމަނިކުފާނު ވަޑައިގަތް ސަބަބެއް ނޭގެއެވެ. ނަމަވެސް ބުނެވޭގޮތުގައި އެމަނިކުފާނު އެރަށަށް އަރުވާލެއްވީއެވެ.[\nއަދިވެސް ލިޔުއްވަ އެވެ. [އެދަރިކޮޅުގެ އެންމެ މަޝްހޫރު ބޭފުޅަކީ މުޙައްމަދު މަނިކުފާނުގެ ކޮނޑޭ މޫސާ މަނިކުފާނުގެ މަޝްހޫރު ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނެވެ. ޢަލިމަނިކުފާނު ކޮނޑޭގައި އުޅުއްވީ އައްސުލްޠާން ޙަސަން ޢިއްޒައްދީނާއި އައްސުލްޠާނުލް ޙާއްޖު ޙަސަން ނޫރައްދީންގެ ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރު 1213-1173ހ.)ގައެވެ.]\nދިވެހި މުއައްރިޚު މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ އަކީ މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ، މުޙައްމަދު މަނިކުފާނުގެ، މޫސާ މަނިކުފާނުގެ، ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ހުޅެދޫދީދީ(އ)ގެ، ޢާއިޝާ ދީދީގެ، ފިޔޯރީ ދޮންދީދީގެ، އިބްރާހީމް ދީދީގެ ބޭފުޅެކެވެ.\nއަދިވެސް މުއައްރިޚު މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ ލިޔުއްވުމުން ބޭނުންތެރި ކަންކަމެއް އެނގެއެވެ. އޭނާ ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ.\n[ތާރީޚުން އެގޭގޮތުގައި އިބްރާހީމް މުޡުހިރުއްދީންރަދުންގެ ހުންނެވީ އެންމެ ފިރިހެން ބޭފުޅެކެވެ. އެއީ މުލަކު މުޙައްމަދު މަނިކުފާނެވެ. ނަމަވެސް މުލަކު "ކަރިއްޔާ"އިން ފެނުނު ލިޔުމެއްގައިވަނީ "ބޮޑުކިލެގެފާނު (މުޡުހިރުއްދީން ރަދުން)ގެ ދަރީނީ، މުޙައްމަދު މަނިކުފާނު، ބޮޑު ޢާއިޝާފާނު. ބޮޑުޢާއިޝާފާނުގެ ދަރީނީ ދެއްވަދޫ މީހުން" މިފަދައިންނެވެ. އަދި މިހައިތަނަށް ބޮޑު ޢާއިޝާފާނުގެ ދަރިކޮޅު ހޯދައި ބެލިފައިނުވެއެވެ. ނަމަވެސް މުޙައްމަދު މަނިކުފާނުގެ ދަރިކޮޅު ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މުޙައްމަދު މަނިކުފާނުގެ ތިއްބެވިކަން އަދި އެގި ޘާބިތުވެފައިވަނީ4ބޭފުޅުންނެވެ. އެއީ ޙަސަން މަނިކުފާނާއި، ޢަލިމަނިކުފާނާއި ކޮނޑޭ މޫސާ މަނިކުފާނާއި އާމިނާ މަނިކެފާނެވެ. ޙަސަން މަނިކުފާނުގެ ދަރިކޮޅުވަނީ "ހުޖުބު"ވެފައެވެ. ޢަލިމަނިކުފާނާއި އާމިނާ މަނިކުފާނުގެ ދަރިކޮޅު އަދި ހޯދިފައި ނުވެއެވެ. މިއަދާއި ހަމައަށް ފާހަގަކުރެވެނީ މޫސާ މަނިކުފާނުގެ ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ދަރިކޮޅެވެ. މޫސާ މަނިކުފާނުގެ މުޙައްމަދު މަނިކުފާނުގެ ދަރިކޮޅުވެސްވަނީ "ނަޑާލި"ވެފައެވެ. މުލަކު އަލްގެދަރު މިސްކިތުގެ އުތުރު ފަރާތުގައި ވެލިގަލުން ހަދާފައިހުރި ބިސްތާނައަކީ ދައިގަޑު ގަނޑުވަރު ބޭފުޅުންނަށް ޚާއްޞަކުރެވިފައިވާ ތަނެއްކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. އެ ބިސްތާނައިގައި ހުރި މަހާނަގަލުގެތެރެއިން ކިޔަން އެގެނީ ދައިގަޑު ގަޑުވަރު ޙަސަން މަނިކުފާނުގެ މަހާނަގަލެވެ. އޭގައިވަނީ " ދައިގަޑު ގަޑުވަރު ޙަސަން ބުނު މުޙައްމަދު ބުނު އައްސުލްޠާނު އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު . . . ." މިފަދައިންނެވެ.]\nމުޙައްމަދު މަނިކުފާނު ކޮނޑޭގައި ހުންނެވި ގެ "ކޮނޑޭ ތިރުގަނޑުވަރު"ގެ ނަމުގައި މަޝްހޫރުވެފައި ވެއެވެ. އެގަނޑުވަރު ހުރީ ކޮނޑޭ ކުރީގެ ހުކުރުމިސްކިތް ސަރަޙައްދުގައެވެ. މީގެ އިތުރަށް އެ ޢާއިލާގެ ބޭފުޅުން "ކޮނޑޭ އެއްގަމުގަނޑުވަރު" ވެސް ހެއްދެވި އެވެ. އެއީ ކުރީގެ ގަނޑުވަރުގެ އިތުރަށް މުޙައްމަދު މަނިކުފާނުގެ މޫސާ މަނިކުފާނުގެ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ބޭފުޅުން ތިއްބެވުމަށް ކަމަށް ވުން އެކަށީގެންވެއެވެ. މި ތަން ހުރީ މިހާރު ކޮނޑޭއޮފީސް (ކައުންސިލް އިދާރާ) ހުރި ތާނގައެވެ.\nކޮނޑޭގައި ހުރި ދެ ގަނޑުވަރުގެ ދޭތެރޭ ރުއްގަސް ހުރި (ބަންޑާރަ) ބިމެއްގައި ޝަމްސުއްދީން ރަދުންގެ ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރު، ކޮނޑޭ އިސްމާޢީލް ދީދީ (ދާރުއްސަލާމް، އިބްރާހީމް އިސްމާޢީލްދީދީގެ ބައްޕަ) ގެއެއް އެޅުއްވިއެވެ. އެދުވަސްވަރު ބަންޑާރަ ބިމުގައި ރުއްގަސް ހައްދައި އެތަކެތިން ސަރުކާރަށް ބައެއް (ނަފާ) ލިބެއެވެ. މިހެންވުމުން އެފަދަ ބަންޑާރަ ބިމެއްގައި އިސްމާޢީލް ދީދީ ގެއެއް އެޅުއްވުމުން އެޝަކުވާ ރަދުންގެ އަރިހަށް މާލެއަށް ހިނގައްޖެއެވެ. ލަހެއްނުވެ އިސްމާޢީލް ދީދީ މާލެ ގެންދަވައިފިއެވެ. އަދި ބަނޑޭރިގޭގައި އޭނާއާއި ބޮޑުވަޒީރު އިބްރާހީމް ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު އަމިއްލަފުޅަށް ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. ޖަވާބުގައި އިސްމާޢީލް ދީދީ ކިލެގެފާނަށް ދެންނެވީ ކުރީގެ "ދެގަނޑުވަރު" ދޭތެރޭ އޮތް ހުސްބިމަކަށް ވީމާ ގެއެއް އެޅުއްވީ ކަމަށެވެ. ކިލެގެފާނު މިވާހަކަ އައްސަވައި ރަދުންނަށް ވެސް ދެންނެވިއެވެ. އެއަށްފަހު އޭރު ހަމަޖެހިފައިވާ އުޞޫލާއި އެއްގޮތަށް އެގޭގެ (ގޯތީގެ) ކަންތައް އިސްމާޢީލް ދީދީއަށް ނިންމަވައި ދެއްވިއެވެ. މިއީ މިކަން ވެދާނެކަމަށް ކުރިން ވެސް އިސްމާޢީލް ދީދީ ބެއްލެވި ގޮތެވެ.\nއިސްމާޢީލް ދީދީ އަކީ މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ، މުޙައްމަދު މަނިކުފާނުގެ، މޫސާ މަނިކުފާނުގެ، ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ، ޢުމަރު ދީދީގެ، އިބްރާހީމް ދީދީގެ، ބޭފުޅެކެވެ.\nޝަމްސުއްދީން ރަދުންނާއި އަދި އިބްރާހީމް ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން (އަޙުމަދު ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނުގެ މަންމާފުޅު) މަރިޔަމް ޅަދީދީ އަކީ ކޮނޑޭ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ޢާއިލީގޮތުން ގުޅޭ ބޭފުޅުންނެވެ. ނަމަވެސް ދިމާވި މައްސަލަ ނިންމެވީ ޤަވަޢިދާ އެއްގޮތަށެވެ. އެއާއި ފުށުއަރާ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ.\nމުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ ދަރިކަލުން މުޙައްމަދު މަނިކުފާނުގެ ދަރިކަލުން މޫސާ މަނިކުފާނު ކައިވެނިކުރެއްވީ ވާދޫ ގައްދަނޑުގެ ޢުސްމާނު މަނިކުފާނުގެ ދަރިކަލުން މުޙައްމަދު މަނިކުފާނު (ވާދޫ ގައްދަނޑު މަނިކުފާނު) ގެ ދަރިކަނބަލުން ސަންފާ މަނިކެފާނާ އެވެ. ލިބިވަޑައިގަތީ ކިތައް ބޭފުޅުންކަމެއް އެނގެން ނެތެވެ. ނަމަވެސް ދަރިފަސްކޮޅު ހިނގާފައިވާކަން އެނގޭ ދަރިކަލަކީ މި ޢަލިމަނިކުފާނު (ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނު) އެވެ.\nފެންނަން ހުރި ލިޔުންތަކުން ހުވަދުއަތޮޅުގައި މަނިކުފާނު ކިޔައިފައިވާކަން އެނގެނީ ވާދޫ ގައްދަނޑު ޢާއިލާގެ ޢުސްމާނު މަނިކުފާނާއި ހަމައިންނެވެ. މިއީ އެންމެ ކުރިން ހުވަދުއަތޮޅުގައި މަނިކުފާނު ކިޔާފައިވާ ބޭފުޅަކަށް ނުވެދިޔުން އެކަށީގެން ވިޔަސް މަނިކުފާނު ކިޔާފައިވާނީ ޢުސްމާނު މަނިކުފާނުގެ ޢާއިލާގެ ބޭފުޅަކަށް ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. އެދުވަސްވަރު ހުވަދުއަތޮޅުގައި "ގައްދަނޑުގެ" ނޫން އެހެން ޢާއިލާއެއްގެ މީހަކަށް މަނިކުފާނު ކިޔާފައި ނެތެވެ. ނަމަވެސް ގައްދަނޑުގެ ޢާއިލާއާއި ވެސް ގުޅޭ ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނަށް ފަހު އެދުވަސްވަރު "މަނިކުފާނު" ކިޔަމުން ގޮސްފައި ނުވެއެވެ. އޭގެފަހުން ތިއްބެވީ "ދީދީ"ންނެވެ.\nއޭގެފަހުން ހުވަދުއަތޮޅުން ފެނުނު "މަނިކުފާނު" އަކީ އަހަރުތަކެއްގެ ފަހުން މާލެއާއި އައްޑުވާއި ފުވައްމުލަކުން ހުވަދުއަތޮޅަށް ހިޖުރަކުރެއްވި ބޭފުޅުންނާއި އެ ބޭފުޅުންގެ ޢާއިލާއެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނަށް އެކި ބަނޑުގައި ލިބިވަޑައިގަތްކަމަށް ބުނެވޭ 11 ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން 10 ބޭފުޅެއްގެ ޢާއިލާ މިހާތަނަށް ހޯދިފައިވެއެވެ. އެ ޢާއިލާތައް ހުވަދުއަތޮޅުގެ ގިނަ ރަށްރަށާއި އެނޫން ވެސް ރާއްޖޭގެ ބައެއް ރަށްރަށުގައި އެބަވެއެވެ. މީގެއިތުރަށް އައްޑުއަތޮޅާއި ފުވައްމުލަކާއި މާލޭގައި ވެސް އެ ބޭފުޅުންގެ ޢާއިލާ ވެއެވެ.\nޢަލިމަނިކުފާނު އެންމެފުރަތަމަ ކާވެނިބެއްލެވީ އައްސުލްޠާނު މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީންގެ ދަރިކަލުން އަލްއަމީރު އިބްރާހީމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނުގެ ދަރިކަނބަލުން ޢާއިޝާ ދީދީ (ދޮށީދީދީ) އާ އެވެ. މި ދީދީއަށް ދެ ބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގަތުމަށް ފަހު ފާމުލަދޭރިކިލެގެފާނުގެ އެދިވަޑައިގަތުމުގެމަތިން ދޮށީދީދީ ވަރިކުރައްވައި މުލަކަށް ފޮނުއްވެވިއެވެ. އެއަށްފަހު އެދީދީ ކައިވެނިބެއްލެވީ އައްޑޫ މީދޫ ގަނޑުވަރު މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނާއެވެ. ތަކުރުފާނަކީ އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީނުގެ ނާއިބު ޙަސަންގެ ދަރިކޮޅުގެ ޢިލްމުވެރިއެކެވެ. މި ދެމަފިރިކަނބަލުންނަށް ޙަސަން ދީދީ، އަޙުމަދު ދީދީ، ކަތްދާ ދީދީ، އާމިނާ ދީދީ ލިބިވަޑައިގެން އެ ބޭފުޅުންގެ ޢާއިލާ އުފެދިފައިވެއެވެ.\nމުއައްރިޚު މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ ލިޔުއްވަނީ [ބުނެވޭގޮތުގައި ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނަކީ ޝާހީވަންތަކަން ގަދަ ބާރާއި ނުފޫޛުހުރި ޝަޚުޞިއްޔަތެކެވެ. ކަޑިބަޑީގެ ހެވިކަމަށް އަރާހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާގެ ދަރިކޮޅަށް ހުވަދުއަތޮޅުގެ ވަރަށްގިނަ ރަށްރަށް ވަޤުފުކުރެވިފައި ހުއްޓެވެ. ޢަލިމަނިކުފާނު އަވަހާރަވެ ވަޅުފުޅުލެވިފައި ވަނީ (އޭނާގެ މަންމާފުޅު ގައްދަޑުގޭ ސަންފާމަނިކުފާނުގެ ރަށް) ވާދޫގެ ހުކުރުމިސްކިތު ޤަބުރުސްތާނުގަ އެވެ.]\nޙާޖީ ބަންޑާރައިން (ޣިޔާސުއްދީން ރަދުން)ގެ އިބްރާހީމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނުގެ ޢާއިޝާދީދީ (ދޮށީދީދީ) އާއި ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތީ ދޮންދީދީ (ކޮނޑޭދީދީ) އާއި މުޙައްމަދުދީދީ (ތުއްކަލާދީދީ) އެވެ.\nހުވަދުއަތޮޅުގެ ދެކުނުބައިގެ މިހާރު މީހުން ނޫޅޭ ރަށެއްކަމަށްވާ ކެރެއްދޫގެ ނާއިބު ތަކުރުފާނާއި ވާރުލޫ (ހުޅުވާރުލޫ) ބޭކަނބަލަކާއި ދެ ބޭފުޅުންގެ ދަރިކަނބަލުން ވާރުލޫދީދީ އާއި ޢަލިމަނިކުފާނު، ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ޒުލޭޚާ ދީދީ، މޫސާ ދީދީ، ހުޅެއްދީދި (ހުޅެދޫދީދީ) ލިބިވަޑައިގެން މިބޭފުޅުންގެ ޢާއިލާ އުފެދިފައިވެއެވެ.\nކޮނޑޭ "އެތެރެކެބަ"ގެ ބޭފުޅަކާއި ޢަލިމަނިކުފާނު ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތް ޢާއިޝާ ދީދީ، ޢުމަރު ދީދީ، ޙަސަން ދީދީ ގެ ޢާއިލާ އެނގެން އެބައޮތެވެ. ޢުމަރުދީދީ އާއި އޭނާގެ ދެ ބޭފުޅުންކަމަށްވާ މުޙައްމަދު ދީދީ އާއި ޢަލިދީދީގެ މަހާނަގަލުގެ ލިޔުން ކޮނޑޭ މާލި މިސްކިތުގެ ޤަބުރުސްތާނުން ހޯއްދަވައި މުއައްރިޚު މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ ލިޔުއްވާފައި ވެއެވެ. ޢުމަރު ދީދީ އަވަހާރަވީ 8 ރަޖަބު 1135ހ. ގައެވެ.\n("ކެރެއްދޫ އާއި ވާރުލޫއަކީ ހުވަދުއަތޮޅު (ދެކުނުބައި) ގައި ކުރިން މީހުން އުޅުނު ރަށްރަށެވެ. ދޮންބަންޑާރައިންގެ ޒަމާނުގައި ހުވަދުއަތޮޅުގައި މީހުން އުޅުނު 70 އަށް ވުރެ ގިނަ ރަށްރަށް ހުރިކަމަށް ބުނެވެއެވެ. އެދުވަސްވަރަކީ ފަޅުރަށްރަށް ލިޔުއްވައިގެން އުޅުނު ބައެއް މީހުން އެމީހެއްގެ ޢާއިލާއާއި ގާތް ބަޔަކުވެސް އެރަށްރަށަށް ގެންގޮސްގެން ވަޒަންވެރިވެ އުޅުނު ޒަމާނަކަށްވާތީ މީހުން އުޅުނުކަމަށް އެބުނާ 70 ރަށުގެތެރޭ އެފަދަ ރަށްރަށް ހުރުމަކީވެސް ވެދާނެ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް 1836މ. ގައި ހުވަދުއަތޮޅުގައި މީހުންއުޅުނު 30 ރަށް އޮތްކަމަށްވެ އެވެ. އޭގެކުރިން ހުވަދުއަތޮޅުގެ މަދުވެގެން 39 ރަށުގައި މީހުން ދިރިއުޅެފައިވާކަން އެރަށްރަށުގައި ހުރި ތަރަހަތަކުންނާއި، ޤަބުރުސްތާން، އަދި ވަޅު، ވެއުފަދަ ތަންތަނުން ސާބިތުކޮށްދެއެވެ. އޭގެތެރެއިން އެކި ސަބަބުތަކާ ހުރެ މިހާތަނަށް ފަޅުވެފައިވާ ރަށްރަށަކީ ކާޑެއްދޫ، ކާށިހުޅުދޫ، ކެރަމިންތާ، ދެޔަނިގިއްލާ، ހެވާހުޅޫދޫ، ކަޅުހިނގިއްލާ، ފޮނަހިގިއްލާ، ކަނަންދޫ، މާދޫ، މީހުންތިބޭހުއްޓާ، އާކިރާހުއްޓާ، ކެރެއްދޫ، މާނައިދޫ، މަގުއްދޫ، ގަން، ހުޅުވާރުލު، މާވާރުލު، ކޫއްޑޫ، ހަވޮއްޑާ، އަދި ދިޔަދޫއެވެ. ދިޔަދޫ ފަޅުވީ އެރަށުގެ މީސްކޮޅު މަދުވުމުން ރަށުގައި ދެންތިބި މީހުން މީހުންއުޅޭ އެހެން ރަށްރަށުގައި ސަރުކާރުން ވަޒަންވެރި ކުރުވުމުންނެވެ.\nވާރުލޫ (ހުޅުވާރުލޫ) ގައި ދިރިއުޅުނު މީހުން ރަށުން ފައިބައި ރަށުން މީހުން ހުސްވާން ޖެހުނު ދެ ސަބަބެއް ހުވަދުއަތޮޅުގެ އެޒަމާނުގެ މީސްމީހުންގެ ފަރާތުން ނަގުލުވަމުން އައިސްފައިވެއެވެ. ފުރަތަމަ ސަބަބަކީ އެޒަމާނުގައި މުޅި ރާއްޖެއިން އަންހެނުން ރީތިކަމަށް މަޝްހޫރު ރަށަކަށް ވާރުލޫ ވުމުން އެހެން ރަށްރަށުން މީހުން ގޮސް ވާރުލޫ އަންހެނުންނާއި ކައިވެނިކޮށްގެން އެމީހުންގެ ރަށްރަށަށް ގެންދިޔުމެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ވާރުލޫއިން އަންހެނުން މަދުވަމުންދާ ކަމާއި އެހާގިނައިން އަންހެނުން އެރަށް ދޫކޮށް ދާން ޖެހެނީ އަންހެނުންނާއި އެއްވަރަށް އެރަށުގެ ފިރިހެނުން ރީތިނުވުމުން ކަމަށް އަތޮޅާ ބެހޭ އިހުގެ ވާހަކަތަކާއި ލިޔުންތަކުން އެނގެއެވެ. އެދުވަސްވަރު ހަވަރުތިނަދޫގެ ތަނަވަސް ފޯރުންތެރިން ވެސް ވާރުލޫ ބޭކަނބަލުންނާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ހަވަރުތިނަދޫއަށް ގެންދަވައި ޢާއިލާ އުފެދިފައިވެއެވެ. ހަވަރުތިނަދޫ ބޮޑުކައްތި ކަލަހާނު (ބޮޑުކަތީބު ކަލޭގެފާނު) ކައިވެނި ކުރެއްވީ ވާރުލޫ ދޮންބީފާނާ އެވެ.\nވާރުލޫ ފަޅުވި ދެވަނަ ސަބަބަކީ ވާރުލޫގެ އިސް ދެ ފަރާތެއްގެ މެދުގައި އުފެދުނު ބޮޑު ފިތުނަވެރި (ފަންޑިތަ ހާހޫރަ) ކަމަކާއި ގުޅިގެން ގިނަބަޔަކު ރަށް ދޫކޮށް އެހެން ރަށްރަށަށް ހިޖުރަ ކުރުމެވެ. ގިނަމީހުން ދިޔައީ ގައްދޫއާއި ކަނޑުހުޅުދޫއަށެވެ.")\nހުވަދުއަތޮޅުގައި ފުރަތަމަ "ދީދީ" ކިޔާފައިވަނީ ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ދޮންދީދީ (ކޮނޑޭދީދީ) އަށެވެ. ދޮންދީދީގެ މަންމައަކީ ޙާޖީ ބަންޑާރައިންގެ ކިލެގެފާނުގެ ޢާއިޝާދީދީ އެވެ. ރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ދީދީ ކިޔާފައިވާކަމަށް އެނގޭ ކީހި އިބްރާހީމްދީދީ އާއި ދޮންބީނާގޭ އާމިނާދީދީ އާއި ދެބެއިންނަކީ މިދެންނެވި ދޮންދީދީ (ކޮނޑޭދީދީ) އާއި ވަރަށްތިމާގެ ބޭފުޅުންނެވެ. ކީހި އިބްރާހީމްދީދީ އާއި ދޮންބީނާގޭ އާމިނާދީދީގެ ބައްޕައަކީ މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންނާއި އެއްބަނޑު ޙަސަން ހޮޅި ހަކުރާމަނިކުފާނުގެ، ވީރު ޢަލީ ދޮށިމޭނާކިލެގެފާނެވެ. މަންމައަކީ އިބްރާހީމް ރަސްގެފާނުގެ، ސަންފާ ރަންދި ކަނބާފާނެވެ. (އިބްރާހީމް ރަސްގެފާނާއި މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ މަންމާފުޅާއި ދެބެންގެ ދެދަރިއެވެ. އަދި އިބްރާހީމް ރަސްގެފާނު ކައިވެނިފުޅު ކުރައްވައިގެން ހަބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގެންނެވި ޢާއިޝާ ކަނބާފާނަކީ މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންނާއި އެއްބަނޑު ފާޠިމާ މާވާކިލެގެފާނުގެ، ދަރިކަނބަލުންނެވެ. މަޝްހޫރު ޙާޖީ ބަންޑާރައިންނަކީ އިބްރާހީމް ރަސްގެފާނާއި ޢާއިޝާ ކަނބާފާނުގެ ބޭފުޅެކެވެ.)\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނާއި ޙާޖީ ބަންޑާރައިންގެ އިބުރާހީމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނުގެ ޢާއިޝާދީދީ (ދޮށީދީދީ) އަށް ލިބިވަޑައިގަތް ދޮންދީދީ (ކޮނޑޭދީދީ) އާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު ދޮންދަލޭކާ ކަނބުލޭގެފާނުގެ ޙަސަން މަނިކުފާނު (ތުއްކަލާ) އެވެ. ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު ދޮންދަލޭކާ ކަނބުލޭގެފާނުގެ މަންމަ މަރިޔަމް ކަނބުލޭގެފާނަކީ ދެއްވަދޫ ދޮންދަލޭކާ ކަނބުލޭގެފާނުގެ ބޭފުޅެކެވެ. ދޮންދީދީ (ކޮނޑޭދީދީ) އާއި ޙަސަން މަނިކުފާނު (ތުއްކަލާ)އަށް ލިބިވަޑައިގަތް ބޭފުޅުންނަކީ މުޙައްމަދުދީދީ (ތުއްކަލާގެ، ދީދީ) އާއި އަދި *އިބްރާހީމްދީދީއެވެ. މުޙައްމަދުދީއަށް ލިބިވަޑައިގަތް ބޭފުޅަކީ ޢާއިޝާދީދީ އެވެ. ޢާއިޝާދީދީ ކައިވެނިފުޅު ކުރެއްވީ ވިލިގިލީ ޚަޠީބު ދޮންމަނިކުފާނާއެވެ. މިއީ ކޫއްޑޫ ޢީސާޚަޠީބުގެ ވިލިގިލީ ދޮންޢަލިތަކުރުފާނު ޚަޠީބުގެ ދަރިކަލެކެވެ. ވިލިގިލީ ދޮންޢަލިތަކުރުފާނު ޚަޠީބުގެ ތިން އަނބިކަނބަލަކަށް ބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. އޭނާ ކުނބުރުދޫ ދޮންތަކުރުގެ ދޮންފާޠިމާއާ ވެސް ތަންކޮޅެއްކުރިން ކައިވެނިކުރެއްވިއެވެ. ދޮންތަކުރަކީ ޙާޖީ ބަންޑާރައިން ކަނޑުލައި ޝަހީދުކުޅަ ޙާދިޘާގައި ބައިވެރިވި ތުނބުޅިގޯތީ ކުދިންނާއެކީ އެދޯނީގެ ހުންގާނުގައި ހުރި މީހާއެވެ. އޭގެ އިނާމަކަށް ރަސްކަމުގެ ފަރާތުން އޭނާއަށް ދެއްވީ ހުވަދުއަތޮޅުގެ ވާރެވެ. ދޮންތަކުރު ހުވަދުއަތޮޅަށް އައިއިރު އޭނާއާއެކީ އަޅެއްފަދަ ޅަވަރެއްގެ އިންސާނަކު ގެނައެވެ. އެއީ މާލޭ ތުބުޅިގޯތީ ކުއްޖެއްކަމަށް ބުނެއެވެ. މީނާއަށް ހުވަދުއަތޮޅުގެ މީހުން ކިޔައިއުޅުނީ "އުތުރުކޮއްޔާ" (އުތުރުކޮއި) އެވެ. ދޮންފާޠިމާގެ މަންމައަކީ ދޮންތަކުރު ހުވަދޫ ވާރުވެރިއަކަށް ހޯޑެއްދޫގައި ހުރެގެން ކައިވެނިކުރި ހުވަދޫ މީހެކެވެ. އެދުވަސްވަރު ހުވަދުއަތޮޅުގެ ވާރު (އަތޮޅުވެރިކަން) ކުރަނީ ހޯޑެއްދޫގައެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނާއި ޙާޖީ ބަންޑާރައިންގެ އިބްރާހީމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނުގެ ޢާއިޝާދީދީ (ދޮށީދީދީ) އަށް ލިބިވަޑައިގަތް މުޙައްމަދުދީދީ (ތުއްކަލާދީދީ) ކައިވެނިކުރެއްވީ ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު ދޮންދަލޭކާ ކަނބުލޭގެފާނުގެ އާމިނާ މަނިކެފާނާއެވެ. މުޙައްމަދުދީދީ ތުއްޕުޅުއިރު މަންމަ (ޢާއިޝާދީދީ) އާ އެކީ ފުވައްމުލަކަށް ވަޑައިގަތުމަށްފަހު މަންމަ އައްޑުއަތޮޅު މީދޫއަށް ދިރިއުޅުއްވުމުން ބަދަލުކުރެއްވުމުން މުޙައްމަދުދީދީ ހުންނެވީ މާފާފުޅު (މަންމަގެ ބައްޕަ) ފާމުލަދޭރިކިލެގެފާނުގެ އަރިހުގައި މުލަކު "ކަރިއްޔަ" ގައެވެ. މުޙައްމަދުދީދީ ދެއްވަދޫއަށް ވަޑައިގެން ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު އާމިނާމަނިކެފާނާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ މުޙައްމަދުދީދީގެ ދައްތަ ދޮންދީދީ (ކޮނޑޭދީދީ) އެދިވަޑައިގެންނެވެ.\nމުޙައްމަދުދީދީ އާއި ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު އާމިނާމަނިކެފާނާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތް ބޭފުޅުންގެތެރޭ ދޮންދީދީގެ ޢާއިލާ އެބަ ވެއެވެ. މިދޮންދީދީއާއި ފުރަތަމަ ކައިވެނިކުރެއްވީ އޭނާއާއި ދެފަރާތުން ދެބެންގެ ދެދަރި (މަތީގައިވާ) *އިބުރާހީމް ދީދީއެވެ. ލިބިވަޑައިގަތީ ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުދީދީ(އ)، ޒަކަރިއްޔާދީދީ އެވެ. އޭގެފަހުން ދޮންދީދީ ހައްދުންމަތީ މުންޑޫ ހައްދަރައްގޭ ޙުސައިން ކަލޭގެފާނާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން *އިސްމާޢީލްދީދީ ލިބިވަޑައިގަތެވެ. ހައްދުންމައްޗާއި ކޮޅުމަޑުލާއި އެހެން ބައެއް ދިމަދިމާލުގައި އުފެދިފައިވާ "ދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލްދީދީ"ގެ ޢާއިލާގެ ފެށުމަކީ މަތީގައިވާ (ޙާޖީބަންޑާރައިންގެ ދަރިކޮޅުގެ) މި *އިސްމާޢީލްދީދީ އެވެ. އިސްމާއީލްދީދީ ހައްދުންމަތީގައި އުޅުއްވީ ގަމު ތުނޑީ އަވަށުގައި ކަމަށާއި އޭގެފަހުން މިޢާއިލާގެ ބޭފުޅަކު މާބައިދޫގައި ވެސް ދިރިއުޅުއްވިއެވެ. ތަންކޮޅެއްފަހުން ޒަކަރިއްޔާދީދީ އޭނާގެ ބޭބެ އަރިހަށް އެއަތޮޅަށް ވަޑައިގެން އެތާނގައި އުޅުއްވިއެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން ޢާއިލާ އުފެދުނީ ހުވަދުއަތޮޅުގައެވެ.\nހައްދުންމަތީގައި (ޙާޖީބަންޑާރައިންގެ ދަރިކޮޅުގެ) އަދި އެހެން އިސްމާޢީލްދީދީއެއް ވަޒަންވެރިވެ އުޅުއްވިއެވެ. މި އިސްމާޢީލްދީދީ އަކީ ޙާޖީ ބަންޑާރައިންގެ އިބްރާހީމް ފާމުލަދޭރިކިލެގެފާނުގެ ކަރެއްޔަ ޙަސަންދީދީގެ ބޭފުޅެކެވެ.\nދެއްވަދޫގަނޑުވަރު ޢާއިލާގެ ދެބޭފުޅަކާއި ކައިވެނިކުރެއްވި ދޮންދީދީ (ކޮނޑޭދީދީ) އާއި މުޙައްމަދުދީދީ (ތުއްކަލާދީދީ) އަކީ މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންނަށް ހޫރުކާފަ (ކާފަގެ ކާފަ) އަދި ޙާޖީ ބަންޑާރައިންނަށް މުނިކާފަ (ބައްޕަގެ ކާފަ) ވިދާޅުވާ ބޭފުޅުންނަށްވީމާ އެބޭފުޅުން ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުގެ ބޭފުޅުންނާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅުންގެ ދަރިފަސްކޮޅު ހިމެނިގެންދަނީ ޝަމްސުއްދީން ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނުގެ ދަރިކޮޅާއި އަބޫބަކުރު ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނުގެ ދަރިކޮޅާއި އިސްދޫ ދަރިކޮޅާއި އަދި ދިޔަމިގިލީ ދަރިކޮޅުގެ ބޭފުޅުންނަށެވެ. މިދަރިކޮޅު މިހާރު ހުވަދުއަތޮޅުގެ ރަށްރަށުގައި ވެއެވެ.\n1961 ހާ ތާނގައި މާލޭ ޤައުމީހޮޓެލުން ހައްދުންމަތީ މާބައިދޫގެ ބޭފުޅަކާއި ބައްދަލުވެ "ތިމަންނާމެންގެ ދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލްބޭގެ ޢާއިލާގެ ޙާލުއަޙުވާލަކީ ކޮބައިތޯ" ހަވަރުތިނަދޫ ކަތީބު ޙުސޭންދީދީ (އޮޅަދީދި ކަތީބު) އެއްސެވީމާ އެބޭފުޅަކު ވިދާޅުވީ "އެބޭފުޅަކީވެސް އެޢާއިލާގެ ބޭފުޅެއް"ކަމަށެވެ. މިބޭފުޅަކީ ވަރަށް ފަހަކާޖެހެންދެން ވެސް މާބައިދޫގެ ކަތީބަކަށް ހުންނެވި މުޙައްމަދު ޖަމީލުކަމަށް ފަހުން އެނގިފައިވެއެވެ. މިދެންނެވި *އިސްމާޢީލްދީދީގެ ހައްދުންމަތީ ޢާއިލާގެ ބައެއް ބޭފުޅުން އެދަރިކޮޅުގެ ފެށުން އައިސްފައިވާ ގޮތް ހޯއްދެވުމަށް އުޅުއްވައެވެ.\nދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުގައި އުޅުއްވި ބޭފުޅުންނަކީ އަބުރުވެރި މީހުންގެ އިޙުތިރާމް ލިބިވަޑައިގަތް ބޭފުޅުންކަމަށް ބުނެވެއެވެ. އަދި އެގަނޑުވަރުގެ އަންހެން ބޭފުޅުންނަކީ އެބޭފުޅުންގެ މާމާފުޅު އައިސާދިޔޯ ފަދަ "ތޫނުފިލި" ބޭފުޅުންކަމަށްވެސް ބުނެވެއެވެ. އައިސާދިޔޯއަކީ އަބޫބަކުރު ފަނޑިޔާރުތަކުރުފާނުގެ ދަރިކަނބަލެކެވެ. ފިރިކަލަކީ ޝަމްސުއްދީން ފަނޑިޔާރުތަކުރުފާނުގެ ދަރިކަލުން އަލްޙާއްޖު ޢަލީތުއްކަލާއެވެ. އިބުރާހީމް ރަސްގެފާނުވެސް މިގަނޑުވަރަށް ނިސްބަތްވާ ބޭފުޅަކާއި ކައިވެނިފުޅު ކުރެއްވިއެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނާއި ކިލެގެފާނުގެ ޢާއިޝާދީދީ އާއި ދެބޭފުޅުނަށް ލިބިވަޑައިގަތް ދޮންދީދީ އާއި މުޙައްމަދުދީދީ ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުގެ ބޭފުޅުންނާއި ކައިވެނިފުޅު ކުރެއްވުމުގެ ކުރިން ޢަލިމަނިކުފާނާއި ޢާއިޝާދީދީ އާއި ދެބޭފުޅުންވަނީ ވަކިވެވަޑައިގެންފައެވެ. މުއައްރިޚު މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ ލިޔުއްވާފައިވަނީ "ޢަލިމަނިކުފާނު އެންމެފުރަތަމަ ކާވެނިބެއްލެވީ އައްސުލްޠާނު މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީންގެ ދަރިކަލުން އަލްއަމީރު އިބްރާހީމް ފާމުލަދޭރިކިލެގެފާނު (ޢަބުދުﷲ)ގެ ދޮށީދީދީއާއެވެ. މިދީދީއަށް ދެބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގަތުމަށްފަހު ފާމުލަދޭރިކިލެގެފާނުގެ އެދިވަޑައިގަތުމުގެމަތިން ދޮށީދީދީ ވަރިކުރައްވައި މުލަކަށް ފޮނުއްވެވިއެވެ." މިގޮތަށެވެ. އެފަހަރު ޢާއިޝާދީދީގެ ބައްޕާފުޅު މާލެއިން މުލަކަށް ވަޑައިގަންނަވަމުން ކޮނޑޭމަތީ ލާބަދޫގެ ބޭރުގައި އޮޑިކޮޅުގައި ހުންނަވައިގެން ކޮނޑޭއިން ޢާއިޝާދީދީ އޮޑިކޮޅަށް ގެންނަވައި އެދީދީ ގޮވައިގެން މުލަކަށް ވަޑައިގަތީއެވެ. ހުވަދުއަތޮޅުގެ ވާރުވެރިއާއަށް ވުރެ ކިލެގެފާނުގެ ބާރުފުޅު ހުވަދުއަތޮޅުގައިވެސް ގަދަކަން އެދަތުރުފުޅުގައި އެނގުނެވެ.\nދަރިކޮޅު ނުވަތަ ޢާއިލާ ހިނގަމުން ގޮސްފައިވާ ގޮތް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި އެކަމުގެ ވަސީލަތް ހޯދައި ލިބިގަންނަން ޖެހެއެވެ. އެވަސީލަތަކީ ދަރިކޮޅާއި ދަރިކޮޅާއި ގުޅުން ހުރި ފަރާތްތަކަކީ ކޮބައިތޯ އެނގޭނޭ ތަކެއްޗާއި ކަންކަމެވެ. ލިޔުންތަކެވެ. ދަރިކޮޅުގެ ޗާޓެވެ. ޢާއިލީގަސް (ފެމިލީޓްރީ)އެވެ. ޢާއިލާ އެނގޭ އިތުބާރު ހުރި ފަރާތްތަކެވެ. އެހެންނޫނީ އެދަރިކޮޅުގެ މީހެކޭ މީހުން ބުނާ މީހަކީ އޭގެ މީހެއްތޯ، މިވެނިމީހަކު މިވެނިމީހަކާއި ގުޅޭތޯ، ގުޅޭނަމަ ގުޅެނީ ކޮންގޮތަކަށް ކިހާ ހިސާބަކުންތޯ، މިކަމެއް ނޭނގޭނެއެވެ.\nއާދަމް ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ދެމަފިރިކަނބަލުންނާއި ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމް ފަދަ މަތިވެރިﷲ ގެ ކުޅަދުންވަންތަ ކަމުގެ ބޮޑުކަމުން އުފައްދަވައި ދުނިޔެއަށް ފޮނުއްވާ ބޭފުޅުން ފިޔަވައި އެހެން ކޮންމެ އިންސާނަކު ދުނިޔެއަށް އުފަންވުމާއި ގުޅިފައިވާނޭ ދެމީހެއްވާނެއެވެ. އެއިން ކޮންމެމީހެއްގެ ހަތަރު މަތިފުށުގައި ހަތަރު މީހުން ވާނެއެވެ. އޭގެ މައްޗަށްވެސް ހަމަ އެގޮތަށެވެ. މިހެންގޮސް ކޮންމެމީހެއްގެ ފެށުން ގުޅޭނީ އާދަމް ޢަލައިހިއްސަލާމް އާއި ކަމަށް ވިޔަސް ކޮންމެމީހަކާއި އާދަމް ޢަލައިހިއްސަލާމް އާއި ގުޅިފައިވާ ގޮތް ހޯދުމަކީ އިލާހީ މަދަދެއްނެތި އާދައިގެ އިންސާނަކަށް ކުރެވޭނޭކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެންމެދުރުން އެނގޭ ހިސާބަކުން އެމީހަކާއި ހަމަޔަށް އެނގެން އޮތްނަމަ އެކަން ބަލައި ދެނެގަތުމަކީ ކޮށްއުޅޭ ކަމެކެވެ.\nމިލިޔުމުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ ޢާއިލާއާއި އެޢާއިލާއާއި ގުޅޭ ބައެއް ބޭފުޅުންނަށް ބަލާލެވިފައި އެވަނީ އެބޭފުޅުންގެ ހަމައެކަނި އެއްމަތިފުށުން ނުވަތަ ސިންގަލް ލައިނުންނެވެ. ބަލާލުމުގެ ފަސޭހައަކަށެވެ. ނަމަވެސް ބޭފުޅެއްގެ ދެ މަތިފުށުން، ތިން މަތިފުށުން، ހަތަރު މަތިފުށުން، ބަލާލައިފިނަމަ އެބޭފުޅަކާއި އިތުރު ބޭފުޅުންނާއި ގުޅޭނެއެވެ. މިލިޔުމުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި މިގޮތަށް ބަލާލެވިފައިވާ ބޭފުޅުންނަކީ ގިނަ މީހުންނަށް އެނގޭ ބޭފުޅުންނަށް ވެދާނެކަމަށް ބެލެވޭ ބޭފުޅުންނެވެ. އެނޫން އެހެން ބޭނުމެއް އެކަމުގައި އަޅުގަނޑުގެ ނެތެވެ. މިއީ މިސިލްސިލާގައި ގެނެސްދެވޭ މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ ޢާއިލާގެ ހުރިހާ ބޭފުޅުން ނޫންކަމާއި ހޯދައި ދެނެގަތުމުގެ މަރުޙަލާގައިވެސް ބޭފުޅުން ވެދާނެކަމާއި އަދި ޢާއިލާއެއްގެ ވަކި ބޭފުޅުންތަކެއް ފާހަގަކުރެވިފައި ވުމުން އެޢާއިލާގެ ދެން ތިއްބެވި އެހެން ބޭފުޅުން ހޯދުމަށްވެސް ފަސޭހަވެގެން ދާނެކަން ހަނދުމަކުރެއްވުން އެދެވިގެންވެއެވެ.\n"އިސްދޫ ދަރިކޮޅުން މުޡުހިރުއްދީން ރަސްގެފާނުގެ ޢާއިލާ"ގެ ބައިބައި "ގަލެހިރި" ސައިޓްގައި ލިޔެފައި މިވަނީ ބައެއް އިންޓަރނެޓް ސައިޓްތަކުގައި މި ޢާއިލާގެ ބައިބައި ލިޔެފައިވާ ޢަދަދަށްވުރެ ޢަދަދުގެގޮތުން ގިނައިންނެވެ. އެއީ ސައިޓްގެ ޓެކްނިކަލް ފަސޭހައަކަށްޓަކައެވެ. ނަމަވެސް ޢާއިލީ ވަނަވަރުތައް ހުންނާނީ އެހެނިހެން ސައިޓްތަކުގައި ވެސް ލިޔެފައިވާގޮތަށެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ މުޙައްމަދުދީދީ (ތުއްކަލާދީދީ)، ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު އާމިނާ މަނިކުފާނާއި ކައިވެނިކުރައްވައި ލިބިވަޑައިގަތް ދޮންދީދީ އާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ އޭނާއާއި ދެފަރާތުން ދެބެންގެ ދެދަރި *އިބުރާހީމްދީދީ ކަމާއި އެ ދެކަނބަލުންނަށް ލިބިވަޑައިގަތް ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުދީދީ(އ) ޒަކަރިއްޔާދީދީގެ ވާހަކަ ދެންނެވިއްޖެއެވެ. (ޒަކަރިއްޔާދީދީ އޭނާގެ ބޭބެ އިސްމާޢީލްދީދީގެ އަރިހަށް ހައްދުންމައްޗަށް ވަޑައިގެން އުޅުއްވި ނަމަވެސް ފަހުން ދިރި އުޅުއްވައި ޢާއިލާ އުފެދުނީ ހުވަދުއަތޮޅުގައެވެ.) ތުއްކަލާދީދީ (މުޙައްމަދުދީދީ)ގެ ދޮންދީއާއި ފަހުން ކައިވެނިކުރެއްވި މުންޑޫ ހަންދަރައްގޭ ޙުސައިން ކަލޭގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވި އިސްމާޢީލްދީދީ ދިރިއުޅުއްވީ ހައްދުންމަތީގައި ކަމަށް ވެސް ދެންނެވިއްޖެއެވެ. އެ ޢާއިލާ އެ އަތޮޅުގައިވެއެވެ.\n(*އިބުރާހީމްދީދީ އަކީ، ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު ދޮންދަލޭކާ ކަނބުލޭގެފާނުގެ ޙަސަން މަނިކުފާނު(ތުއްކަލާ)، ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ދޮންދީދީ (ކޮނޑޭދީދީ) އާއި، ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތް2ބޭފުޅުންގެތެރެއިން *އިބުރާހީމްދީދީ އެވެ. އަނެއްބޭފުޅަކީ މުޙައްމަދުދީދީ (ތުއްކަލާގެދީދީ) އެވެ. މި މުޙައްމަދުދީދީ އަށް ލިބިވަޑައިގަތް ޢާއިޝާދީދީ އާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ ވިލިގިލީ ޚަޠީބު ދޮންމަނިކުފާނު ކަމަށް ވެސް ދެންނެވިއްޖެއެވެ.\nދޮންމަނިކުފާނާއި ޢާއިޝާދީދީގެ ބޭފުޅުންގެތެރެއިން ދޮންދީދީ، ޙަސަންދީދީ، ފާޠިމާދީދީ، މުޙައްމަދުދީދީ، މޫސާދީދީ، ޢަލިދީދީގެ ޢާއިލާގެ ގިނަ ބޭފުޅުން މިހާރުވެސްވަނީ ވިލިގިލީގައެވެ. ދޮންމަނިކުފާނާއި ޢާއިޝާދީދީގެ މަރިޔަމްދީދީ އާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ މާލޭ ބޮއިގަސްދޮށުގޭ މޫސާ ކަލޭގެފާނެވެ. ލިބިވަޑައިގަތީ އާމިނާދީދީ، ޢާއިޝާދީދީ، ކަތްދާދީދީ އެވެ. އުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބުދުލްޤައްޔޫމް އަކީ ކަތްދާދީދީ އާއި ޝައިޚު ޢަބުދުލް ޤައްޔޫމް ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތް ބޭފުޅެކެވެ. ކުރިންދެންނެވި މަރިޔަމްދީދީ އާއި ބޮއިގަސްދޮށުގޭ މޫސާ ކަލޭގެފާނާއި ދެމަފިރިކަނބަލުންގެ ޢާއިލާގެ ގިނަ ބޭފުޅުންވަނީ މާލޭގައެވެ.\nހައްދުންމަތީގައި ވަޒަންވެރިވެލެއްވި އިސްމާޢީލްދީދީގެ އެއްބަޑު ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުދީދީ(އ) އާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ މޫސާދީދީގެ އަޙުމަދުދީދީ އެވެ. ލިބިވަޑައިގަތީ އިސްމާޢީލްދީދީ، ފާޠިމާދީދީ، އިބްރާހީމްދީދީ، މުޙައްމަދުދީދީ، އަދި ޙާޖީދީދީ ނުވަތަ ޅަކޮއި ދީދީއެވެ. ޙާޖީދީދީގެ ކަޅުތުއްތުދީދީ އަކީ ހަވަރުތިނަދޫގެ ގޮއިވެރިކަން ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. ފަހުން ވަޒަންވެރިވެލެއްވީ މާލެ އަތޮޅު ގުރައިދޫގައެވެ. އޭނާގެ ޢާއިލާ އެތާނގައިވެއެވެ. (މި ޢާއިލާ ގެނެސްދެވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރަމުން ގެންދެވެއެވެ.)\n(މިހާރުގެ ބައެއް މީހުން ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުދީދީ(އ)ގެ ނަން ކުރުކޮށް ކިޔައި ލިޔަނީ "ދެއްވަދޫދީދީ" އެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ ކުރިންވެސް "ދެއްވަދޫދީދީ" ކިޔައި އުޅުނީ ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނާއި ޢާއިޝާދީދީގެ ދަރިކަލުން މުޙައްމަދުދީދީ (ތުއްކަލާދީދީ)ގެ ދޮންދީދީ އަށެވެ. މިނުކުތާ ހަނދުމަކޮށްލެއްވުން އެދެވިގެންވެއެވެ.)\nދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުދީދީ(އ) ގެ އިސްމާޢީލްދީދީ ކައިވެނިކުރެއްވީ ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލޭކާފާނާއެވެ. އިސްމާޢީލްދީދީ އާއި ދަލޭކާފާނު ދިރިއުޅުއްވީ ހަވަރުތިނަދޫގައެވެ. އެޢާއިލާ އެރަށާއި އެހެން ބައެއް ރަށްރަށުގައި އެބަވެއެވެ. މިސިލްސިލާގެ 4ވަނަ ބައިގައި ދަންނަވާފައިވާ މާލޭ ޤައުމީ ހޮޓެލުން ހައްދުންމަތީގެ ބޭފުޅެއްކަމަށްވާ މުޙައްމަދު ޖަމީލުއާއި ވާހަކަދެއްކެވި ހަވަރުތިނަދޫ ކަތީބު ޙުސޭންދީދީ (އޮޅަދީދިކަތީބު) ގެ ބައްޕައަކީ ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުދީދީ(އ) ގެ އިސްމާޢީލްދީދީގެ މުޙައްމަދުދީދީއެވެ.\nދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުދީދީ(އ) ގެ ފާޠިމާދީދީ އާއި ވާދޫ ގައްދަޑުގޭ ޙުސައިން މަނިކުފާނު ކައިވެނިކުރައްވައިގެން އުޅުއްވީ ވާދޫގައެވެ. މިދެމަފިރިކަނބަލުންނަށް އިބްރާހީމްދީދީ އަދި ކަތްދައިދީ (ޚަދީޖާދީދީ) ލިބިވަޑައިގަތެވެ. މިބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގަތްފަހުން ޙުސައިން މަނިކުފާނު އަވަހާރަވުމުގެ އާލާސްކަންފުޅުގައި އޮންނަވަނިކޮށް އޭނާގެ އެދިވަޑައިގަތުމަށް ދެން ފާޠިމާދީދީއާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ ޙުސައިން މަނިކުފާނުގެ ކޮއްކޮ ގައްދަޑުގޭ ޢުސްމާނު މަނިކުފާނެވެ. ލިބިވަޑައިގަތީ ތުއްތުދީދީ (މަރިޔަމްދީދީ) ސަންފާދީދީ، އަދި މުޙައްމަދުދީދީ އެވެ. މިހާރު ފެންނަންއޮތް ވާދޫ ގައްދަޑުގެ ދަރިފަސްކޮޅުގެ ބޮޑުބަޔަކީ ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުދީދީ(އ) ގެ ފާޠިމާދީދީއާއި ގައްދަޑުގޭ ދެ ބޭފުޅުންގެ ދަރިފަސްކޮޅެވެ.\nގައްދަޑުގޭ ޢުސްމާނު މަނިކުފާނުގެ ތުއްތުދީދީ (މަރިޔަމްދީދީ)އަކީ ވާދޫ ތުއްތުކަތީބުގެ މުންނަ (ބައްޕަގެ މަންމަ)އެވެ. ޢުސްމާނު މަނިކުފާނުގެ އިބްރާހީމްދީދީ ކައިވެނިކުރެއްވީ ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ހުޅެދޫދީދީ (ހުޅެއްދީދި)އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ދޮންޢަލިތަކުރުފާނު (ހަވަރުތިނަދޫ ޙާޖީ މުޙައްމަދު ކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕައާއި ދެބެންގެ ދެދަރި) ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތް ބޭފުޅުންގެތެރެއިން އާމިނާދީދީއާ އެވެ. އިބްރާހީމްދީދީ އާއި އާމިނާދީދީއަށް ލިބިވަޑައިގަތީ މުދިމް މުޙައްމަދުދީދީ، ގައްދަޑުގޭ ދޮންތުއްތުދީދީ(އ)، އަޙުމަދުދީދީ، ދޮންދީދީ އެވެ.\nމުދިމް މުޙައްމަދުދީދީ އަށް ދެ ބަނޑަކުން ބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގަތެވެ. އާމިނާދީދީއާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ދޮންދީދީ އެވެ. ހަވަރުތިނަދޫ ވަލުގޭ ޙަސަންތަކުރުފާނުގެ ޢާއިޝާފާނާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން އާމިނާދީދީ، އަޙުމަދުދީދީ އެވެ. ޑރ. ޢަލީ ލަޠީފުގެ މަންމައަކީ ފަހުން މިދެންނެވި އާމިނާދީދީ (އާމިނަތު މުޙައްމަދުދީދީ) އެވެ. ބައްޕައަކީ ގައްދަޑުގޭ ޢަބުދުﷲ ލަޠީފެވެ. އާމިނަތު މުޙައްމަދުދީދީ އާއި ކުރިން ކައިވެނިކުރެއްވީ ހަވަރުތިނަދޫ ޙަސަން ހަބީބެވެ. އެ ކައިވެނިން ޙަބީބާ ޙަސަން ޙަބީބު ލިބިވަޑައިގަތެވެ.\nގައްދަޑުގޭ ދޮންތުއްތުދީދީ(އ) އާއި މުލަކު ދުޑޭރެ އަޙުމަދުދީދީ ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތީ ގައްދަޑުގޭ ދޮންދީދީ އެވެ. ދޫޑޭރެ އަޙުމަދުދީދީ އަކީ ޙާޖީ ބަންޑާރައިންގެ ފާމުލަދޭރިކިލެގެފާނުގެ އަޙުމަދުދީދީގެ ދޫޑޭރެ ޢަލިދީދީ، ޙާޖީ ބަންޑާރައިންގެ ކިލެގެފާނުގެ ޙުސައިންދީދީގެ ދޮންދީދީއާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތް އާމިނާދީދީ، އިބްރާހީމް މަޖުދުއްދީންގެ ދޮންމަނިކުއާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތް ބޭފުޅެކެވެ.\nގައްދަޑުގޭ ދޮންތުއްތުދީދީ(އ) އާއި ގެދަރު ޢަލިމަނިކު ކާވެނިކުރައްވައިގެން މަރިޔަމްދީދީ ޑރ. އަޙުމަދު ލަޠީފު އަދި ޢަބުދުﷲ ލަޠީފު ލިބިވަޑައިގަތެވެ.\nކުރިން ދެންނެވި ގައްދަޑުގޭ ދޮންތުއްތުދީދީ(އ)ގެ ދޮންދީއާއި ޝައިޚު ޢަބުދުﷲ ޒުހުރީ ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތް ބޭފުޅަކީ އަޙުމަދު ޒާހިރެވެ. ޝައިޚު ޢަބުދުﷲ ޒުހުރީއަކީ ގައްދަޑުގޭ ޢުސްމާނު މަނިކުފާނުގެ އިބްރާހީމްދީދީ، ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ހުޅެއްދީދިގެ އާމިނާދީދީއާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތް ދޮންދީދީއާއި، ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ހުޅެއްދީދިގެ ފާޠިމާދީދީއާއި މުލަކު މައިގެ ޙަސަން މާރާދަކަލޭގެފާނު ކައިވެނިކުރައްވައި ލިބިވަޑައިގަތް ޙުސައިންދީދީ (ފިޔޯރީ ތުއްތީދީ) ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތް ޢަބުދުﷲ ޒުހުރީ އެވެ. ދޮންދީދީ އާއި ޙުސައިންދީދީ (ފިޔޯރީ ތުއްތީދީ)ގެ އަޙުމަދު ޙުސައިންދީދީ، ޝައިޚު ޢަލީ ޙުސައިންދީދީ، އާމިނަތު ޙުސައިންދީދީ، ޢާއިޝަތު ޙުސައިންދީދީގެ ޢާއިލާވެސް އެބަ އޮތެވެ. ޙަސަން މާރާދަކަލޭގެފާނާއި ފާޠިމާދީދީ އަށް5ބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގެން ޢާއިލާ ހިނގާފައިވެއެވެ.\nގައްދަޑުގޭ ޙުސައިން މަނިކުފާނުގެ އިބްރާހީމްދީދީ، ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ހުޅެއްދީދިގެ އާމިނާދީދީއާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތް އަޙުމަދުދީދީ، އައްޑޫ ޙަސަންދީދީގެ ސަންފާދީދީ އާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތީ މުޙައްމަދު ރަޝީދު، ޢަބުދުލް ޢަޒީޒު، ޢަލީ މުޞްޠަފާ (ކުރީގެ އެމް.އީ.އެސްގެ ޕްރިންސިޕަލް) އަދި މަރިޔަމްދީދީ ލިބިވަޑައިގަތެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ހުޅުދޫދީދީ (ހުޅެއްދީދި)ގެ ޒުލޭޚާދީދީ އާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ މީދޫ ގަނޑުވަރު ޙަސަންދީދީ އެވެ. ޙަސަންދީދީ އަކީ ޙާޖީ ބަންޑާރައިންގެ ކިލެގެފާނުގެ ޢާއިޝާދީދީ އާއި މީދޫ ގަނޑުވަރު މުޙައްމަދު ތައްޚާނާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅުންގެތެރެއިން ބޭފުޅެކެވެ. އަނެއް3ބޭފުޅުންނަކީ އަޙުމަދުދީދީ، ކަތްދާދީދީ، އަދި އާމިނާދީދީ އެވެ. މީދޫ ގަނޑުވަރު ޙަސަންދީދީ، ހުޅުދޫދީދީގެ ޒުލޭޚާދީދީ އާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތް ފިޔޯރީ ދޮންދީދީ އާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ ހުޅުދޫ ވާރުގޭ އަޙުމަދުދީދީ އެވެ. މި ދެމަފިރިކަނބަލުންނަށް މަރިޔަމްދީދީ، މުޙައްމަދުދީދީ، އާމިނާދީދީ، އިބްރާހީމްދީދީ، ކަތްދާދީދީ، ޙަސަންދީދީ ލިބިވަޑައިގަތެވެ. ހުޅުދޫ ޢަބުދުﷲ ރަޝީދަކީ ފިޔޯރީ ދޮންދީދީގެ މަރިޔަމްދީދީގެ ބޭފުޅެކެވެ.\nފިޔޯރީ ދޮންދީދީގެ މުޙައްމަދުދީދީގެ، މަރިޔަމްދީދީގެ ބޭފުޅަކީ ފިޔޯރީ އިރަމާގޭ ޢަބުދުﷲ ޙުސައިންދީދީ އެވެ. ޑރ. އިބްރާހީމްދީދީ (ޑރ.ޑީޑީ) އާއި ޝައިޚު މުޙައްމަދު ފާރޫޤަކީ މުޙައްމަދުދީދީގެ، ޒުލޭޚާދީދީގެ، އާމިނާދީދީގެ ބޭފުޅުންނެވެ. ޢަބުދުއްރަޝީދު ނާފިޒުމެންނަކީ މުޙައްމަދުދީދީގެ ރަޝީދާގެ ބޭފުޅުންނެވެ.\nފިޔޯރީ ދޮންދީދީގެ ކަތްދާދީއާއި ދީދީގެ އެޅަދީދީގެ އިބްރާހީމްދީދީ އާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން އަޙުމަދު އިބްރާހީމްދީދީ (ސަންދާނު އަހައްމައިދީ) މެން ބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގަތެވެ. މުޙައްމަދުދީދީ (ކޫއްޑޫދީދީ) މެންނަކީ ފިޔޯރީ ދޮންދީދީގެ، ޙަސަންދީދީގެ، މަރިޔަމްދީދީގެ ބޭފުޅުންނެވެ.\nފިޔޯރީ ދޮންދީދީގެ އިބްރާހީމްދީދީ (އައްޑޫ ތުއްތީދި، ނުވަތަ ޝައިޚު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ) ހިތަދޫ އެޅަދީދީގެ ފާތިމަތު ދީދީއާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ، ހިތަދޫ ގަނޑުވަރު ބެއްޔާގެ އިބްރާހީމް ދީދީގެ ޢާއިޝާދީދީއާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ފާޠިމަތު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ، މާލޭ ކަންޒުދޮށުގޭ އަހުމަދުދީދީގެ ޢާއިޝާދީދީ އާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ސަމީރާ އިބްރާހީމް ލުޠުފީ، އަދި ހުޅުދޫ މުސްކުޅިއާގޭ އާމިނަތު ސުފައިދާ އާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ޑރ މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ އާއި އަހުމަދު ލުތުފީ ލިބިވަޑައިގަތެވެ.\nދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުދީދީ(އ) ގެ ފާޠިމާދީދީ އާއި ވާދޫ ގައްދަޑުގޭ ޢުސްމާނު މަނިކުފާނާއި ކައިވެނިކުރައްވައި ލިބިވަޑައިގަތް ސަންފާދީދީގެ ޙަސަންދީދީގެ އާމިނާދީދީ އާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ، ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު ދޮންދަލޭކާ ކަނބުލޭގެފާނުގެ މާވާ ކިލެގެފާނުގެ އޮޅަދީދީގެ މޫސާދީދީގެ ޙަސަންދީދީ އެވެ. ވާދޫ ފިނިފެންމާގޭ މުދިމް ތުއްތުދީދީ އާއި ޢަލިދީދީ އަކީ މި ޙަސަންދީދީ އާއި އާމިނާދީދީގެ2ބޭފުޅެކެވެ. މުދިމް ތުއްތުދީދީގެ ބޭފުޅުންނަކީ އަޙުމަދު ނަޞީރު، މުޙައްމަދު ސަޢީދުދީދީ، ޒުބޭދާ، ދޮންދީދީ އެވެ. އަޙުމަދު ނަޞީރު ވަޒަންވެރިވެ ހުންނެވީ އައްޑުއަތޮޅު ހިތަދޫގައެވެ. އެހެން ބޭފުޅުން މިވަގުތު ތިއްބެވީ މާލޭގައެވެ. ޢަލިދީދީގެ އާމިނާދީދީގެ ބޭފުޅުންނަކީ ފާޠިމާދީދީ އާއި މަރިޔަމްދީދީ އެވެ.\nދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުދީދީ(އ) ގެ ފާޠިމާދީދީ އާއި ވާދޫ ގައްދަޑުގޭ ޢުސްމާނު މަނިކުފާނާއި ކައިވެނިކުރައްވައި ލިބިވަޑައިގަތް އިބްރާހީމްދީދީގެ މުޙައްމަދުދީދީ (މުދިމް މުޙައްމަދުދީދީ)ގެ ދޮންދީދީއަކީ، ޙާޖީ ބަންޑާރައިންގެ ކިލެގެފާނުގެ ޙަސަންދީދީގެ ޙުސައިންދީދީގެ ޙައްވާދީދީގެ ޙަސަންދީދީގެ އާމިނާދީދީއާއި، މުދިމް މުޙައްމަދުދީދީ ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. މިދޮންދީދީ އާއި ތުއްތުދީދީ ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ނަފީސާ، ރަޙުމަތު، ޢަދުނާނު (ކުރީގެ އެމް.އީ.އެސް އެސިސްޓެންޓް ޕްރިންސިޕަލް) ނިޒާރު ލިބިވަޑައިގަތެވެ.\nޙާޖީ ބަންޑާރައިންގެ ކިލެގެފާނުގެ ޙަސަންދީދީގެ ޙުސައިންދީދީގެ ޙައްވާދީދީގެ ޙަސަންދީދީގެ ޢަލީ ލުޠުފީ ފިޔަވައި އެހެން ބޭފުޅުންކަމަށްވާ ޢަބުދުލްމަޖީދު، ޢަބުދުﷲ ދީދީ، ސަންފާދީދީ، ފާޠިމާދީދީ، އާމިނާދީދީގެ ޢާއިލާގެ ގިނަ ބޭފުޅުން ކުރިން އުޅުއްވީ ވާދޫގައެވެ. ޢަލީ ލުޠުފީގެ ޢާއިލާ ފިޔޯރީގައެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނާއި ޢާއިޝާދީދީގެ ދަރިކަނބަލުން ދޮންދީދީ (ކޮނޑޭދީދީ) އާއި، ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު ޙަސަންމަނިކުފާނު (ތުއްކަލާ) ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގަތް ބޭފުޅުންގެތެރެއިން ޙަސަންދީދީ، ކައިވެނިކުރެއްވީ ދޮންދީދީ (ކޮނޑޭދީދީ)ގެ ބޭބެ މުޙައްމަދުދީދީ (ތުއްކަލާދީދީ)ގެ ދޮންދީދީގެ ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުދީދީ(އ)ގެ ތުއްތުދީދީއާ އެވެ. ލިބިވަޑައިގަތީ ކަތީބުދީދީ، ދޮންޢަލިދީދީ، ޢަބުދުﷲ ދީދީ، ދަލޭކާދީދީއެވެ. ޢަބުދުﷲ މުޙައްމަދުދީދީ (ވާދޫ ތުއްތުކަތީބު) އަކީ ކަތީބު ދީދީގެ ބޭފުޅެކެވެ.\nވާދޫ ފިޔާތޮށިގޭ ތުއްތުދީދީ އަކީ ދޮންޢަލިދީދީގެ ބޭފުޅެކެވެ. ތުއްތުދީދީގެ ބޭފުޅުންނަކީ އަޙުމަދުދީދީ، މުޙައްމަދުދީދީ، މަރިޔަމްދީދީ، ދޮންދީދީ، ޢާއިޝާދީދީ އެވެ.\nޢަބުދުﷲ ދީދީ ކައިވެނިކުރެއްވީ ޙާޖީ ބަންޑާރައިންގެ ކިލެގެފާނުގެ ޙަސަންދީދީގެ ޙުސައިންދީދީގެ ޙައްވާދީދީގެ އަޙުމަދުދީދީގެ ފާޠިމާދީދީއާ އެވެ. ލިބިވަޑައިގަތް ބޭފުޅުންނަކީ ވާދޫ ގަނޑުވަރު މުޙައްމަދުދީދީ، ޢަލިދީދީ، އަޙުމަދުދީދީ، އިބްރާހީމްދީދީ އެވެ. ގަނޑުވަރު މުޙައްމަދުދީދީ ވަޒަންވެރިވެ ހުންނެވީ މުލަކަތޮޅު ނާލާފުށީގައެވެ. އެހެން ބޭފުޅުންގެ ޢާއިލާ ވާދޫގައިވެސް އެބަ އޮތެވެ.\nދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުދީދީގެ ކޮއްކޮ ޒަކަރިއްޔާދީދީ ހައްދުންމަތީގައި އުޅުއްވުމަށްފަހު އެނބުރި އަތޮޅަށް ވަޑައިގެން ދެއްވަދޫ ދެކުނު ގަނޑުވަރު ކައްތާދީދީ އާއި ކައިވެނިކުރައްވައި ދަލޭކާދީދީ، ސަންފާދީދީ، ތުއްތުދީދީ ލިބިވަޑައިގަތެވެ. ދަލޭކާދީދީގެ ޗިޗަންޑާގޭ ޢާއިޝަތުދީދީގެ ބޭފުޅުންނަކީ ފާޠިމަތު ވަޙީދާ އާއި ޢަލީ ވަޙީދާއި އަޙުމަދު ޤާސިމެވެ.\nސަންފާދީދީގެ ބޭފުޅުންނަކީ އަޙުމަދުދީދީ އާއި ޢަލިދީދީ އާއި އިބްރާހީމްދީދީ އެވެ. ފިލްމު އެކްޓްރެސް ނިޢުމާ މުޙައްމަދުގެ މަންމައަކީ މި އިބްރާހީމްދީދީގެ ފާޠިމާދީދީއެވެ. މުޙައްމަދުދީދީގެ ބޭފުޅަކީ ޙުސައިންދީދީ އެވެ.\nގައްދަނޑުގޭ ޙުސައިން މަނިކުފާނުގެ ކަތްދާދީދީއާ ކައިވެނިކުރެއްވީ ހުޅެއްދީދި (ހުޅުދޫދީދި)ގެ މުޙައްމަދުދީދީއެވެ. ދެބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގަތެވެ. ސަންފާދީދީއާއި ޢާއިޝާދީދީއެވެ. ސަންފާދީދީއާއި ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ޢުމަރުދީދީގެ މުޙައްމަދުދީދީ އާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން ލިބިވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅަކީ އިބްރާހީމްދީދީ (އިބްރާހީމް ޢަފީފު) އެވެ. ޢަފީފުގެ ޢާއިލާވަނީ ބ.އަތޮޅުގައެވެ.\nޢާއިޝާދީދީއާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ އައްޑޫ ޙަސަންދީދީއެވެ. ލިބިވަޑައިގަތީ އާމިނާދީދީ، ސަންފާދީދީ، ފާޠިމާދީދީ، ޢަބުދުﷲ ދީދީ، ޢަލީލުޠުފީ، ޢަބުދުލް މަޖީދެވެ. ފާޠިމާދީދީގެ ޢާއިލާ ނެތެވެ. އެހެން ބޭފުޅުންގެ ޢާއިލާ އެބަ އޮތެވެ. (އައްޑޫ ޙަސަންދީދީއަކީ ޙާޖީ ބަންޑާރައިންގެ ކިލެގެފާނުގެ ޙަސަންދީދީގެ ޙުސައިންދީދީގެ ޙައްވާދީދީގެ ބޭފުޅެކެވެ.)\nގައްދަޑުގޭ ޢުސްމާނު މަނިކުފާނާއި ދެއްވަދޫ ބޮޑުގަނޑުވަރު ފާޠިމާދީދީގެ ސަންފާދީދީއާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ ފަރެހު ބެއްޔާގެ މޫސާދީދީގެ ޙަސަންދީދީއެވެ. ލިބިވަޑައިގަތީ އާމިނާދީދީ، ތުއްތުދީދީ(އ)އެވެ. ތުއްތުދީދީއާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ އައްޑޫ އަޙުމަދުދީދީއެވެ. (އައްޑޫ އަޙުމަދުދީދީއަކީ ޙާޖީ ބަންޑާރައިންގެ ކިލެގެފާނުގެ ޙަސަންދީދީގެ ޙުސައިންދީދީގެ ޙައްވާދީދީގެ ބޭފުޅެކެވެ.)\nތުއްތުދީދީ(އ) އާއި އަޙުމަދުދީދީގެ ބޭފުޅުންނަކީ ޢާއިޝާދީދީ، އާމިނާދީދީ، ފާޠިމާދީދީ، ސަންފާދީދީ، މަރިޔަމްދީދީ، ދޮންދީދީއެވެ. މި ޢާއިޝާދީދީއަށް ގާތްކޮށްލެއްވުމުގެ ނަމަކަށް އައިސާރަނާ ކިޔައެވެ.\nޢާއިޝާދީދީއާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ޢުމަރުދީދީގެ ފާޠިމާދީދީގެ ޢަބުދުﷲ ދީދީއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މަޝްހޫރު ޕްރެޒެންޓަރ ޢަލީ ޢަބުދުﷲ އަކީ ޢާއިޝާދީދީއާއި ޢަބުދުﷲ ދީދީގެ ބޭފުޅެކެވެ.\nތުއްތުދީދީ(އ) އާއި އަޙުމަދުދީދީގެ ފާޠިމާދީދީއާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ ވާދޫ ގަނޑުވަރު ޢަބުދުﷲ ދީދީ އެވެ. ގަނޑުވަރު ޢަބުދުﷲ ދީދީއަކީ ޢުސްމާނުމަނިކުފާނުގެ ތުއްތުދީދީ(މަރިޔަމްދީދީ)އާއި ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު ޙަސަންދީދީއާއި ކައިވެނިކުރައްވައި ލިބިވަޑައިގަތް ބޭފުޅެކެވެ. ޢަބުދުﷲ ދީދީއާއި އެއްބަނޑު އެއްބައްޕަ ބޭފުޅުންނަކީ ކަތީބު މުޙައްމަދުދީދީ، ދޮންދީދީ، ދޮންޢަލިދީދީއެވެ. ގަނޑުވަރު ޢަބުދުﷲ ދީދީގެ ބޭފުޅުން މީގެކުރިން ލިޔެފައިވެއްޖެއެވެ.\nދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުދީދީ(އ)ގެ އިބްރާހީމްދީދީ އާއި މުޙައްމަދުދީދީގެ ޢާއިލާވަނީ ދެއްވަދޫގައެވެ.\nގަނޑުވަރުދީދީ(އ)ގެ އިބްރާހީމްދީދީ، މަރިޔަމްދީދީ އާއި ކައިވެނިކުރައްވައި ފާޠިމާދީދީ، ކައްދާދީދީ، ތުއްތުދީދީ(އ)، ސަންފާދީދީ ލިބިވަޑައިގަތެވެ.\nތުއްތުދީދީ(އ)ގެ އިބްރާހީމްދީދީގެ އަޙުމަދުދީދީ (އަޙުމަދުކަލޯ) އަކީ ގެމަނަފުށީ އޯކިޑްމާގެ އިލްހާމް އަޙުމަދުގެ ބައްޕައެވެ. ތުއްތުދީދީ(އ)ގެ ފާޠިމަތުދީދީގެ ބޭފުޅުންނަކީ އާމިނަތު ސަޢީދާ، ޙުސައިން ތައުފީޤު، ޢަބުދުﷲ ފަހުމީއެވެ.\nސަންފާދީދީގެ ޙަސަންދީދީގެ މުޙައްމަދު މުނީރު (މުޙައްމާކަތީބު) އަކީ ދެއްވަދޫގެ ކުރީގެ އިސް ކަތީބެކެވެ. މުޙައްމަދު މުނީރުގެ ޢާއިލާ އެބައޮތެވެ.\nފާޠިމާދީދީ އާއި ވާރުގޭ އަޙުމަދުދީދީ ކައިވެނިކުރައްވައި މުޙައްމަދުދީދީ މަރިޔަމްދީދީ ޢަބުދުﷲ ދީދީ ޙައްވާދީދީ ކަތްދާދީ (ޚަދީޖާ އަޙުމަދު) ލިބިވަޑައިގަތެވެ.\nމުޙައްމަދުދީދީގެ ޢަބުދުލް ޤާދިރަކީ ދެއްވަދޫ ފަހުގެ ބޮޑުކަތީބު މުޙައްމަދުދީދީގެ ބައްޕައެވެ.\nޢަބުދުﷲ ދީދީގެ އިބްރާހީމް ރަޝީދަކީ ދެއްވަދޫ މާވެޔޮދޮށުގޭ ޑރ. އަޙުމަދު ޝަމްހީދުގެ ބައްޕައެވެ.\nދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުދީދީގެ މުޙައްމަދުދީދީ، އާމިނާދީދީ އާއި ކައިވެނިކުރައްވައިގެން އިސްމާޢީލްދީދީ، ކުއްދީދީ، ޢާއިޝާދީދީ، ދޮންހުތާ ލިބިވަޑައިގަތެވެ. ދެއްވަދޫ ކުރީގެ އިސް ކަތީބެއްކަމަށްވާ ޢަލިދީދީ އަކީ ދޮންހުތާގެ ބޭފުޅެކެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ޢުމަރުދީދީ އާއި ޒައިނަބުދީދީގެ ޢާއިލާ އެބަ އޮތެވެ. މުޡުހިރުއްދީން ރަދުންގެ ޢާއިލީ ޗާޓު ތައްޔާރު ކުރެއްވުމަށް މަސައްކަތްކުރެއްވި ތިނަދޫ ޖަނަވަރީގޭ އަލްމަރުޙޫމް ޙަސަން ޙިލްމީ އަށް ޢާއިލާގެ މަޢުލޫމާތު ދެއްވި އެއް ބޭފުޅަކީ ޢުމަރުދީދީގެ އިބްރާހީމްދީދީގެ އިސްމާޢީލްދީދީގެ ކޮނޑޭ ދާރުއްސަލާމް އިބްރާހީމް އިސްމާޢީލްދީދީ އެވެ. ޙަސަން ޒަރީރު، މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް، ފާޠިމަތު ސަޢާދާ، އިސްމާޢީލް ރަމީޒަކީ ދާރުއްސަލާމް އިބްރާހީމް އިސްމާޢީލް ދީދީގެ ބޭފުޅުންނެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ޒައިނަބުދީދީ މާލޭ ތޮއްޑޫ ޢަލިމަނިކާއި ކާވެނިބައްލަވައިގެން މިދެކަނބަލުންގެ ބޮޑު ދަރިކޮޅެއްވެސް އުފެދިފައިވާކަމަށް މުއައްރިޚު މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. މީގެ އަހަރުތަކެއްގެ ކުރިންނާއި ދާދި މިފަހަކުންވެސް ޒައިނަބުދީދީގެ ޢާއިޝާދީދީގެ ދަލޭކާދީދީގެ އިދުރީސްދީދީގެ ފާޠުމާދީދީގެ ކޮނޑޭ އަލްފާ މުޙައްމަދު ޢަބުދުﷲ ދީދީ އަޅުގަނޑަށް ވެސް އެޢާއިލާގެ ބައެއް މަޢުލޫމާތު ދެއްވިއެވެ. އަލްފާ މުޙައްމަދު ޢަބުދުﷲ ދީދީގެ ބައްޕައަކީ ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ޢުމަރުދީދީގެ، ޢާއިޝާދީދީގެ، ޙަސަންދީދީގެ، އިސްމާޢީލްދީދީގެ ޢަބުދުﷲ ދީދީ އެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ޢުމަރުދީދީގެ ޢަލިޚަޠީބާއި ބައެއް ބޭފުޅުންގެ ޢާއިލާ އަދި ނުހޯދެއެވެ. އެބޭފުޅުންގެ މަހާނަގައު، އެރަށު މާލި މިސްކިތުގެ ޤަބުރުސްތާނުން މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ދެކިވަޑައިގެން މަހާނަގަލުގެ ލިޔުން ނަކަލު ކުރައްވާފައިވެއެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ޢުމަރުދީދީގެ ފާޠިމާދީދީގެ ބޭފުޅުންނަކީ އަޙުމަދު ނަޖީބު އާއި ޙަރިއްޔާއެވެ. އަޙުމަދު ނަޖީބު ހުންނެވީ ނަޑެއްލާގައެވެ. ޙަރިއްޔާ ފުވައްމުލަކުގައެވެ. ޙަރިއްޔާގެ ވަޙީދާ އިންނެވީ މާލޭގައެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ޙުސައިންދީދީ (ޙުސައިންތަކުރުފާނު) ގެ ޙަސަންދީދީ (ޙަސަންތަކުރުފާނު) ގެ ކަތްދާދީދީ (ކަތްދައިތަ) އާއި ކައިވެނިކުރެއްވީ ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު ދޮންދަލޭކާ ކަނބުލޭގެފާނުގެ މާވާ ކިލެގެފާނުގެ އޮޅަދީދީގެ މޫސާދީދީގެ އިބްރާހީމްދީދީގެ ޢަބުދުﷲ ދީދީ އެވެ. ވާދޫ ހިލިހިލާގޭ މޫސާދީދީ އާއި ދޮންދީދީ އަކީ އެދެމަފިރިންގެ2ބޭފުޅުންނެވެ. ދޮންދީދީގެ ބޭފުޅުންނަކީ އާމިނާދީދީ، މަރިޔަމްދީދީ، ފާޠިމާދީދީ، މުޙައްމަދުދީދީ، ޢާއިޝާދީދީ އެވެ. ވާދޫ ހިލިހިލާގޭ މުޙައްމަދު މޫސާދީދީއަކީ ހިލިހިލާގޭ މޫސާދީދީގެ ބޭފުޅެކެވެ. ވާދޫ ކެތި އަޙުމަދު ރުޝްދީއަކީ ދޮންދީދީގެ އާމިނާދީދީގެ ބޭފުޅެކެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ޢުމަރުދީދީގެ އިބްރާހީމްދީދީގެ އިސްމާޢީލްދީދީގެ ދޮންދީދީގެ ބޭފުޅުންނަކީ ޢަބުދުލް ޙަމީދު، ފާޠިމާދީދީ، ޙަސަން އިބްރާހީމްދީދީ، މުޙައްމަދު ސަލީމެވެ. މިބޭފުޅުންގެ ޢާއިލާ ކޮނޑެއާއި މަރަދޫއާއި މާލޭގައި ވެސް އެބައޮތެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ޢުމަރުދީދީގެ އިބްރާހީމްދީދީގެ އިސްމާޢީލްދީދީގެ ދޮންދީދީގެ ޙަސަން އިބްރާހީމްދީދީގެ ބޭފުޅުންނަކީ ޙަބީބާ ޙަސަން، ނާހިދާ ޙަސަން، އަމްސޫދާ ޙަސަން، މުސްލިމު ޙަސަން، ޝާފިޢު ޙަސަން، ޢިމާދު ޙަސަން އަދި ތަސްލީމާ ޙަސަން އެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ އެތެރެކެބަދީދީ(އ)ގެ ޒަިނަބުދީދީގެ ކުއްދީދީ(ފ)ގެ އިބްރާހީމްދީދީގެ އާމިނާދީދީގެ ބޭފުޅުންގެތެރޭ ޢަބުދުﷲ މުޙައްމަދުދީދީ(ވާދޫ ތުއްތުކަތީބު)އަޅިވިލާގ/ގދ.ވާދޫ، ޢާއިޝަތު ޢަބުދުﷲދީދީ ބިއްލޫރިޖެހިގެ/ގދ.ވާދޫ، ޙައްވާދީދީ އާކަކާގެ/ގދ.ވާދޫ، ދޮންދީދީ(ސަމީނާ)ތަނޑިރަތްމާގެ/ގދ.ވާދޫ އެވެ. މީގެތެރެއިން ޢަބުދުﷲ މުޙައްމަދުދީދީ ނޫން ބޭފުޅުންނަކީ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ބޭފުޅުންނެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ޒައިނަބުދީދީގެ ޙުސައިންދީދީގެ ސަންފާދީދީގެ ޙައްވާދީދީގެ ބޭފުޅަކީ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު އާބަހާރުގެ/ ދާންދޫ އެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދުގެ ޢާއިލާ އެބައޮތެވެ.\nކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނުގެ ބޭރުކެބަ ދީދީގެ އަޙުމަދުދީދީގެ ކުއްދީދީ(ޢަލިދީދީ)ގެ އިބްރާހީމްދީދީގެ ދޮންދީދީގެ ބޭފުޅުންގެތެރޭ ސަޢީދު އިބްރާހީމް ޕެރިސް/ގދ. ވާދޫ ހިމެނެއެވެ.\nވާދޫ ބިއްލޫރިޖެހިގޭ ޢާއިޝަތު ޢަބުދުﷲ ދީދީ، ވާދޫ ފިޔާތޮށިގޭ އަޙުމަދުދީދ، ދެއްވަދޫ ނާރެސް މުޙައްމަދުދީދީ، ކޮނޑޭ ދާރުއްސަލާމް އިބްރާހީމް އިސްމާޢީލްދީދީގެ ފަރާތްޕުޅުން މިޢާއިލާ ހޯދައި ލިޔުމުގައި ވަރަށްބޮޑު އެހީތެރިކަމާއި ގާތްކަން ލިބިފައިވެއެވެ. ތިނަދޫ ޖަނަވަރީގޭ އަލްމަރުޙޫމް ޙަސަން ޙިލްމީ ލިޔުއްވާފައިވަނީ މި ޢާއިލާގެ އެންމެއިސް ތިން ހަތަރު ވަނަވަރެކެވެ. އޭގެ ފަހު ބައިތަކުގެ އެންމެގިނަ މަޢުލޫމާތު ދެއްވީ މަތީގައި އެވާ ބޭފުޅުންނެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ކަމަކަށް ވެފައި މިއޮތީ އޭގެ އެއްބޭފުޅެއްގެ މަޢުލޫމާތު އަނެއް ބޭފުޅުންނާއި ޙިއްޞާކޮށް މަޢުލޫމާތު އެއްގޮތް ކުރުމެވެ.\nއަޅުގަނޑުލިޔަމުންދާ ޢާއިލީވަނަވަރުގެ ސިލްސިލާ "އިސްދޫ ދަރިކޮޅުން މުޡުހިރުއްދީން ރަސްގެފާނުގެ ޢާއިލާ"ގައި ހިމެނޭ ފަރާތްތައް ނިސްބަތްވާންޖެހެނީ ހަމައެކަނި އެރަދުންގެ ޢާއިލާއަށްތޯ ބައެއް ފަރާތްތަކުން އައްސަވައިލެއްވުމުން އެކަން އޮތީ އެހެން ނޫންކަމަށާއި ޢާއިލާއަކީ ތިމާގެ މީހުންނާއި ތިމާ ނިސްބަތްވާ ދަރިކޮޅާއި ތިމާގެ މައްޗަށް އެ މީހުންގެ ނަފަޤާތް ދިނުން ވާޖިބުވާ މީހުން ކަމަށް ދިވެހިބަހުގެ ރަދީފުގައި އޮންނަކަމަށް އެ ބޭފުޅުންގެ އަރިހުގައި އަޅުގަނޑު ދަންނަވަމެވެ.\nއާދަމް ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ދެމަފިރިކަނބަލުންނާއި ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމް ފަދަ މަތިވެރިﷲ ގެ ކުޅަދުންވަންތަ ކަމުގެ ބޮޑުކަމުން އުފައްދަވައި ދުނިޔެއަށް ފޮނުއްވާ ބޭފުޅުން ފިޔަވައި އެހެން ކޮންމެ އިންސާނަކު ދުނިޔެއަށް އުފަންވުމާއި ގުޅިފައިވާނޭ ދެމީހެއް ވާއިރު، އެއިން ކޮންމެމީހެއްގެ ހަތަރު މަތިފުށުގައި ހަތަރު މީހުން ވާނެއެވެ. އޭގެ މައްޗަށް ވެސް ހަމަ އެގޮތަށް ގޮސް އާދަމް ޢަލައިހިއްސަލާމާއި ހަމައަށް ނިމޭއިރު އޭގެތެރޭގައިވާ ކޮންމެ މީހަކީ އެތައްއެތައް ޢާއިލާއަކަށް ނިސްބަތްކުރެވިދާނެ މީހެކެވެ. މި ކަމަކީ އާދައިގެ ކުޑަކުޑަ ވިސްނުމަކުން ވެސް އެނގެން އޮތް ކަމެކެވެ.\nއިސްދޫ ދަރިކޮޅުން މުޡުހިރުއްދީން ރަސްގެފާނުގެ ޢާއިލާގެ ފުރަތަމަ6ބައި ނިމިގެންދިޔައިރު އޭގެތެރޭ ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު ދީދީ(ޚަދީޖާދީދީ ނުވަތަ ކަތްދައިދީ) ގެ4ދަރިންގެތެރެއިން3ދަރިންގެ ޢާއިލާ ލިޔެވިފައިވެއެވެ. އެއީ ދެއްވަދޫގައި ދިރިއުޅުއްވަމުން ގެންދެވި ދެ ބޭފުޅެއްކަމަށްވާ މުޙައްމަދު ދީދީ އާއި އިބްރާހީމް ދީދީ ގެ ޢާއިލާއާއި އަދި ވާދޫގައި ދިރިއުޅުއްވަމުން ގެންދެވި ފާޠިމާދީދީ ގެ ޢާއިލާ އެވެ. މިހާތަނަށް ނުލިޔެވިވަނީ ހަވަރުތިނަދޫގައި ދިރިއުޅުއްވަމުން ގެންދެވި އިސްމާޢީލް ދީދީ(ދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ) ގެ ޢާއިލާއެވެ.\nކުރިންދެންނެވި ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު ދީދީ(ޚަދީޖާ ދީދީ ނުވަތަ ކަތްދައިދީ)އަކީ "ދެއްވަދޫ ދީދީ" ނޫނެވެ. މިވާހަކަ ކުރީގެ ބައެއްގައިވެސް ދަންނަވައިލީ ބައެއް ފަރާތްތަކަށް މިކަމުގެ އޮޅުމެއް އުޅޭކަމަށް ފެންނާތީއެވެ. އެންމެ ކުރިންވެސް "ދެއްވަދޫ ދީދީ" ކިޔައި އެނަމުން މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު ދީދީ(ޚަދީޖާ ދީދީ ނުވަތަ ކަތްދައިދީ)ގެ މަންމަ ދޮންދީދީ އެވެ. މިއީ ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނާއި ޢާއިޝާ ދީދީ(ދޮށީދީދީ)ގެ ދަރިކަލުން މުޙައްމަދު ދީދީ (ތުއްކަލާ ދީދީ)ގެ ދޮންދީދީ އެވެ. އެހެންވީމާ ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު ދީދީ(ޚަދީޖާ ދީދީ ނުވަތަ ކަތްދައިދީ)އަކީ ދެއްވަދޫ ދީދީ(ދޮންދީދީ)ގެ ދަރިއެކެވެ. މިލިޔުމުގައިވާ ޢާއިލީ ޗާޓުން އެކަން އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ.\nދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު ދީދީ(ޚަދީޖާ ދީދީ ނުވަތަ ކަތްދައިދީ) އާއި ކައިވެނިކުރައްވައި ބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގަތް ފިރިކަލަކީ ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނާއި ވާރުލޫ ދީދީ އާއި ދެކަނބަލުންގެ ދަރިކަލުން މޫސާ ދީދީގެ އަޙުމަދު ދީދީ އެވެ. އަނެއްކޮޅުން ދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރު ދީދީ(ޚަދީޖާ ދީދީ ނުވަތަ ކަތްދައިދީ) އަކީ ކޮނޑޭ ޢަލިމަނިކުފާނާއި ޢާއިޝާދީދީ(ދޮށީދީދީ) އާއި ދެ ކަނބަލުންގެ ދެ ބޭފުޅުންކަމަށްވާ ދޮންދީދީ އާއި މުޙައްމަދު ދީދީ އާއި ދެ ބޭފުޅުންނާއި ވެސް ޢާއިލީގޮތުން ގުޅިވަޑައިގެންފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.\nދެއްވަދޫ ގަނޑުވަރުދީދީ ގެ އިސްމާޢީލްދީދީ(ދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ) ކައިވެނިކުރެއްވީ ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލޭކާފާނާ ކަމަށާއި އެ ދެކަނބަލުން ދިރިއުޅުއްވީ ހަވަރުތިނަދޫގައި ކަމަށް އިސްދޫ ދަރިކޮޅުން މުޡުހިރުއްދީން ރަސްގެފާނުގެ ޢާއިލާ (5) ގައި ދަންނަވައިފައިވާނެއެވެ. މި ދެކަނބަލުންގެ ދަރިންނަކީ:\n1- މުޙައްމަދު ދީދީ\n2- ޢާއިޝާ ދީދީ\n3- އިބްރާހީމް ދީދީ\n4- މަރިޔަމް ދީދީ އެވެ.\n1- ދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީގެ މުޙައްމަދު ދީދީ\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ މުޙައްމަދު ދީދީގެ ދަރިންނަކީ ތުއްތުދީދީ، އިބްރާހީމް ދީދީ، ދޮންދީދީ، އާމިނާ ދީދީ، ޢާއިޝާ ދީދީ، ޙުސައިން ދީދީ، މޫސާ ދީދީ، ދޮންތުއްތު ދީދީ، އަދި ޢަބުދުލް ޙަމީދު ޒާހިރު އެވެ.\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ މުޙައްމަދު ދީދީގެ ތުއްތުދީދީގެ ދަރިންނަކީ ޢަބުދުﷲ ސަޢީދު، ހާޖަރާ ތުއްތުދީދީ ހާޖަރާގެ/ ތިނަދޫ، މުޙައްމަދު ސަޢީދު ތުއްތުދީދީ މީނާނީޒް/ ތިނަދޫ އެވެ.\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ މުޙައްމަދު ދީދީގެ ތުއްތުދީދީގެ ހާޖަރާ ތުއްތުދީދީ ހާޖަރާގެ/ ތިނަދޫ ގެ ދަރިންނަކީ ޢަބުދުލްމަޖީދު ހާޖަރާގެ/ ތިނަދޫ، ޢަބުދުﷲ ލުޠުފީ ހާޖަރާގެ/ ތިނަދޫ، ޙުސައިން ލުޠުފީ ހާޖަރާގެ/ ތިނަދޫ، އަޙުމަދު ލުޠުފީ ހާޖަރާގެ/ ތިނަދޫ، މުޞްޠަފާ ލުޠުފީ ހާޖަރާގެ/ ތިނަދޫ އެވެ.\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ މުޙައްމަދު ދީދީގެ އިބްރާހީމްދީދީގެ ދަރިންނަކީ މަރިޔަމްދީދީ ބީޗްވިލާ/ ތިނަދޫ ޙަސަންދީދީ އެވަރފާސްޓް/ ތިނަދޫ، ދޮންދީދީ، ފާޠިމާދީދީ، ޢަބުދުﷲ ދީދީ، ތުއްތުދީދީ ހިތްފަސޭހަވިލާ/ ތިނަދޫ އެވެ.\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ މުޙައްމަދު ދީދީގެ ދޮންދީދީގެ ދަރިންނަކީ ރެކިދީދީ، ފާތުމާދީދީ، މަރިޔަމްދީދީ، އަޙްމަދު ޙިލްމީ(އަޙްމަދު ދީދީ) ސްޓާރލިންގ/ ތިނަދޫ، ޙަސަން ޙިލްމީ ޖަނަވަރީގެ/ ތިނަދޫ، މުޙައްމަދު ޙިލްމީ(މުޙައްމަދު ދީދީ) ހަލަވެލި/ ތިނަދޫ އެވެ.\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ މުޙައްމަދު ދީދީގެ ދޮންދީދީގެ ރެކިދީދީ، ފާތުމާދީދީ، މަރިޔަމްދީދީގެ ޢާއިލާ ނެތެވެ.\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ މުޙައްމަދު ދީދީގެ ދޮންދީދީގެ އަޙްމަދު ޙިލްމީ(އަޙްމަދު ދީދީ) ސްޓާރލިންގ/ ތިނަދޫ ގެ ދަރިންނަކީ އާމިނަތު އަޙުމަދު ދީދީ މ.ގާވިޔާ/މާލެ، ޙަސަން އަޙުމަދު ދީދީ ސްޓާރލިންގ/ ތިނަދޫ، މަރިޔަމް އަޙުމަދު ދީދީ ސްޓާރލިންގ/ ތިނަދޫ، ފާޠިމަތު އަޙުމަދު ދީދީ ސްޓާރލިންގ/ ތިނަދޫ، މުޙައްމަދު އަޙުމަދު ދީދީ ސްޓާރލިންގ/ ތިނަދޫ އެވެ.\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ މުޙައްމަދު ދީދީގެ ދޮންދީދީގެ ޙަސަން ޙިލްމީ ޖަނަވަރީގެ/ ތިނަދޫ ގެ ދަރިންނަކީ ޢަބުދުﷲ ޙިލްމީ މަދަރުސާދޮށުގެ/ ތިނަދޫ، މުޙައްމަދު ޙިލްމީ ހ.ހަޒްވިޔު/މާލެ، އާމިނަތު ޙިލްމީ ޖަނަވަރީގެ/ ތިނަދޫ، ޚަދީޖާ ޙިލްމީ ޖަނަވަރީގެ/ ތިނަދޫ، މަރިޔަމް ޙިލްމީ ޖަނަވަރީގެ/ ތިނަދޫ، ޢާއިޝަތު ޙިލްމީ ޖަނަވަރީގެ/ ތިނަދޫ، ޙައްވާ ޙިލްމީ ޖަނަވަރީގެ/ ތިނަދޫ، އިބްރާހީމް ޙިލްމީ ޖަނަވަރީގެ/ ތިނަދޫ އެވެ.\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ މުޙައްމަދު ދީދީގެ ދޮންދީދީގެ މުޙައްމަދު ޙިލްމީ(މުޙައްމަދު ދީދީ) ހަލަވެލި/ ތިނަދޫ ގެ ދަރިންނަކީ ޢަލީ ޙިލްމީ ހަލަވެލި/ ތިނަދޫ، ޢަބުދުﷲ ޙިލްމީ ހަލަވެލި/ ތިނަދޫ، ޙުސައިން ޙިލްމީ ހަލަވެލި/ ތިނަދޫ، އިސްމާޢީލް ޙިލްމީ ހަލަވެލި/ ތިނަދޫ، އަޙުމަދު މުޙައްމަދު ހަލަވެލި/ ތިނަދޫ އެވެ.\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ މުޙައްމަދު ދީދީގެ ޢާއިޝާ ދީދީގެ ދަރިއަކީ މަރިޔަމްދީދީ މުޝްތަރީގެ/ ތިނަދޫ އެވެ.\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ މުޙައްމަދު ދީދީގެ ޙުސައިން ދީދީ (އޮޅަދީދީ)ގެ ދަރިންނަކީ އާމިނަތު ޙުސައިން ޕްލެނެޓް/ ތިނަދޫ، ޙަސަން ޙިލްމީ މޫންލައިޓް/ ތިނަދޫ ޢާއިޝަތު ފަރީދާ ގޯލްޑަން ހައުސް/ ތިނަދޫ، ފާޠިމަތު ފަރީދާ، ފަރީދާ ޙުސައިން ދީދީ އެވެ.\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ މުޙައްމަދު ދީދީގެ ޢަބުދުލް ޙަމީދު ޒާހިރުގެ ދަރިންނަކީ މުޙައްމަދު ޙަމީދު ދެލްވައްތަ/ ތިނަދޫ، އާމިނަތު ޙަމީދު ޑައިމަންޑްވިލާ/ ތިނަދޫ، ޙަސަން ޙަމީދު ބީޗްހެވަން/ ތިނަދޫ، މަރިޔަމް ޒާހިރާ މީނާނީޒް/ ތިނަދޫ، ޢާއިޝަތު ޒާހިރާ ކޭވަކުގެ/ ތިނަދޫ، ޙައްވާ ޒާހިރާ ބީޗްހެވަން/ ތިނަދޫ، ޚަދީޖާ ޒާހިރު ބީޗްހެވަން/ ތިނަދޫ، ޢަލީ ޙަމީދު ބީޗްހެވަން/ ތިނަދޫ އެވެ.\n2- ދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީގެ ޢާއިޝާދީދީ\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ ޢާއިޝާދީދީގެ ދަރިންނަކީ ތުއްތުދީދީ ފަނޑުނުވާގެ/ ތިނަދޫ، އަޙުމަދު އިބްރާހީމްދީދީ، ޙުސައިން އިބްރާހީމްދީދީ ސިލްވަރކްއީން/ ތިނަދޫ، މަރިޔަމް އިބްރާހީމްދީދީ ޖައްވު/ ތިނަދޫ އެވެ.\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ ޢާއިޝާދީދީގެ ތުއްތުދީދީ ފަނޑުނުވާގެ/ ތިނަދޫ ގެ ފާޠިމަތު ޙަފީޡާ ފަނޑުނުވާގެ/ ތިނަދޫގެ ދަރިންނަކީ އާމިނަތު ޙަބީބާ މާބަނޑޭރިގެ/ ތިނަދޫ، ޢާއިޝަތު ޒުބައިދާ ފަނޑުނުވާގެ/ ތިނަދޫ، މުޙައްމަދު ޒުބައިރު ފަނޑުނުވާގެ/ ތިނަދޫ އެވެ.\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ ޢާއިޝާދީދީގެ އަޙުމަދު އިބްރާހީމްދީދީގެ ދަރިއަކީ އާމިނަތު އަޙުމަދުދީދީ (ދީދައިތަ) އެވެ.\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ ޢާއިޝާދީދީގެ ޙުސައިން އިބްރާހީމްދީދީ ސިލްވަރކްއީން/ ތިނަދޫ ގެ ދަރިއަކީ މަރިޔަމް ޙުސައިންދީދީ ސިލްވަރކްއީން/ ތިނަދޫ އެވެ.\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ ޢާއިޝާދީދީގެ މަރިޔަމް އިބްރާހީމްދީދީ ޖައްވު/ ތިނަދޫ ގެ ދަރިއަކީ ޢަލީ ޙަސަން ޖައްވު/ ތިނަދޫ އެވެ.\n3- ދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީގެ އިބްރާހީމްދީދީ\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ އިބްރާހީމް ދީދީގެ ޙުސައިންދީދީގެ ދަރިންނަކީ ޙަސަންދީދީ، އަޙުމަދުދީދީ، ރުސްތުމް ރަންތަރި/ ތިނަދޫ، އަޙުމަދު ރަންތަރި/ ތިނަދޫ އެވެ.\n4- ދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީގެ މަރިޔަމްދީދީ\nދެއްވަދޫ އިސްމާޢީލް ދީދީ އާއި ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމާ ދަލިކާފާނުގެ މަރިޔަމް ދީދީގެ ދޮންދީދީގެ އާމިނާދީދީގެ ދަރިއަކީ މުޙައްމަދު ޙަނީފު ގ.މަތިވަރު/ މާލެ އެވެ. (ނުނިމޭ)\n19 އޯގަސްޓް 2013މ.


ބްލެކް ފަންގަސް ޖެހި އިންޑިއާގައި 4300ށް ވުރެ ގިނަ މަރު\nއިންޑިއާ އިން މިހާތަނަށް ބްލެކް ފަންގަސްގެ 45،374 ކޭސް ފެނިފައިވޭ\n22 ޖުލައި 2021 | ބުރާސްފަތި 09:22\nބްލެކް ފަންގަސް ޖެހި އިންޑިއާގައި 4300ށް ވުރެ ގިނަ މީހުން މަރުވެއްޖެއެވެ.\nއިންޑިއާއިން މިހާތަނަށް ބްލެކް ފަންގަސްގެ 45،374 ކޭސް ފެނިފައިވާ ކަަމަށް އެ ޤައުމުގެ ހެލްތް މިނިސްޓަރ މަންސުޚް މަންދަވިޔާ ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. މި ފަންގަސް ޖެހެނީ ކޮވިޑު ޖެހިގެން ރަނގަޅުވާތާ 12 ނޫނީ 18 ދުވަސް ފަހުންނެވެ. މި ފަންގަސް ޖެހުނު 45،374 މީހުންގެ ތެރެއިން ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މީހުން މިހާރު ވެސް ދަނީ ފަރުވާ ހޯދަމުންނެވެ.\nމިހާތަނަށް އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި ބްލެކް ފަންގަސް އާއި ވައިޓް ފަންގަސް އަށްވުރެ ޔެލޯ ފަންގަސްގެ ނުރައްކާބޮޑެވެ. ސަބަބަކީ ޔެލޯ ފަންގަސްގެ ސަބަބުން އިންސާނާގެ އެތެރެ ހަށީގައި ހުރި މުހިންމު ގުނަވަންތަކަށް ދޭ ގެއްލުން ދެނެގަންނަން އުނދަގޫވާތީއެވެ. ސިކުނޑި އާއި ފުއްޕާމޭ ފަދަ މުހިންމު ގުނަވަންތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ފަންގަސް ދޭއިރު، އެކަން ކުރީކޮޅު ދެނެގަތުމަށް ފަސޭހައެއް ނޫނެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން މީހާގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމަށް އުނދަގޫވެއެވެ. ޔެލޯ ފަންގަސް އަކީ މި ފަހަކުން ފެނިގެން އުޅޭ ފަންގަސް އެކެވެ.\nއިންޑިޔާއަށް ކޮވިޑް-19 ގެ ނުރައްކާތެރި ދެވަނަ ރާޅެއް ކުރިމަތިވެފައިވާއިރު ބްލެކް ފަންގަސް ނުވަތަ މިއުކޯމައިކޯސިސް އަކީ މިހާރު އުއްތަރް ޕްރަދޭޝްގެ އެޕިޑެމިކް ޑިޒީސް ގާނޫނުގެ ދަށުން ރިޕޯޓްކުރަންޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ޖެހިގެން އެސަރަހައްދުގެ ސިއްހީ އިދާރާތަކަށް ރިޕޯޓްކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. މި ފަންގަސް ބަލިޖެހިގެން އިންޑިއާގެ އެކި ހިސާބުތަކުން މިހާރު ވެސް އަންނަނީ ރިޕޯޓްކުރަމުންނެވެ. އެބައްޔަކީ ފެތުރިގެން ހިނގައިދާނެ ބައްޔެއްގެ ގޮތުގައި އެކި ސްޓޭޓްތަކުން މިހާރު ވެސް ވަނީ އިއުލާންކޮށްފައެވެ.\nމި ބަލީގެ ސަބަބުން މުހިންމު ގުނަވަންތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ދޭއިރު، ޑޮކްޓަރުން ދެކޭ ގޮތުގައި ކޮވިޑް-19 ގެ ބަލިމަޑުކަމުގައި މިއުކޯމައިކޯސިސް ފެތުރެން މެދުވެރިވީ ކޮވިޑް-19 ބަލީގައި ހާލު ބޮޑު ވާމީހުންގެ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރުމަށް ސްޓެރޮއިޑްސް ފަރުވާ ދޭންޖެހުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އަދި ކޮވިޑް ޖެހިގެން ސްޓެރޮއިޑްސް ފަރުވާ އާއި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން އޮކްސިޖަން ދީފައިވާ މީހުންނަށް ފަންގަސް ބަލި ޖެހިފައިވެއެވެ.\nއެމެރިކާގެ ސެންޓަރ ފޯ ޑިޒީސް ކޮންޓްރޯލް އެންޑް ޕްރިވެންޝަންގެ ތަފާސް ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، މިއުކޯމައިކޯސިސް ބަލީގައި ފުރާނަ ގެއްލުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނަނީ 54 އިން ސައްތައެވެ. ބަލިން ގަދަވުމުގައި ބަލި މީހާގެ ހާލަތާއި ބަލީގެ އަސަރު ކުރާ ގުނަވަނެއްގެ ގޮތުން ފުރުސަތު އިތުރުވެ ކުޑަވެއެވެ.\nމިއުކޯމައިކޯސިސް އަކީ ގައިންގަޔަށް އަރާ ބައްޔެއް ނޫނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ވައިގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ފަންގަހުގެ (ސްޕޯ) ކުނޑިތަކުގެ ޒަރީއާއިން ބަލި ޖެހެއެވެ. އެހެން ކަމުން ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަކީ އިންތިހާއަށް އުނދަގޫ ކަމެކެވެ.\nބްލެކް ފަންގަސް ނުވަތަ މިއުކޯމައިކޯސިސް އެނގޭތަ؟\nބްލެކް ފަންގަސްއަށް ޝައްކު ކުރެވުނު މީހާ ނެގެޓިވް\nޝައްކުވި މީހާގެ ގައިން ފެނުނީ ބްލެކް ފަންގަހެއް ނޫން: އެޗްޕީއޭ\nއިންޑިއާއިން ބްލެކް ފަންގަސްގެ 8،800 ކޭސް\nފުލުހުން ފަސް ޖެހޭވަރުގެ ގޭންގުތަކެއް އުޅެނީތަ؟\nޕީޕީއެމަށް ހުދުކާފޫރަށްވުރެ ހުދުކަން ބޮޑު ރައީސް ޔާމީން\nރިހިވެލި ރިސޯޓުން ފައިބަން ދެކޮޅުހެދި ކެތީ، އެ ރިސޯޓުން ފުރައިފި\nސުމެއްގެ ކަމެއް، ރައީސް ޔާމީނު 17 މިލިޔަން ރުފިޔާ ޚަރަދު ކޮށްގެން ލިބުނު 46 ވޯޓު\nއާމްދަނީއަށް އެކަށީގެންނުވާ ވަރަށް ޚަރަދުކުރުމަކީ އިސްރާފެއް، އެކަމުން ދުރުވޭ: ޚުތުބާ\nރައީސް ޞާލިހު، ކުވޭތުގެ ބޮޑުވަޒީރާ ބައްދަލުކުރައްވައިފި\nރައީސް ޞާލިހު، ޕަލާއޫގެ ރައީސާ ބައްދަލުކުރައްވައިފި\nރައީސް ޞާލިޙް، ގަޔާނާގެ ރައީސާ ބައްދަލުކުރައްވައިފި


އިންތިޤާލީ އިންސާފުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޗީފް އޮމްބަޑްސްޕަރސަން އަދި...\nއޮމްބަޑްސްޕަރސަންގެ މަޤާމަށް ގއ. ކަނޑުހުޅުދޫ ބްލޫރޯޒް އަލްއުސްތާޛާ ޖިހާދާ އަނީސް އަދި ހ. ފެހިއާލާ މަރްޔަމް ލައިޒާ ވަނީ އައްޔަން ކުރައްވާފައި\n16 ޖެނުއަރީ 2021 | ހޮނިހިރު 08:25\nޗީފް އޮމްބަޑްސްޕަރސަންގެ މަޤާމަށް އައްޔަން ކުރެއްވީ ނ. މާފަރު އީޓުޖެހިގެ ޢަބްދުއްސަލާމް ޢާރިފް\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ، އިންތިޤާލީ އިންސާފުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޗީފް އޮމްބަޑްސްޕަރސަން އަދި އޮމްބަޑްސްޕަރސަންގެ މަޤާމަށް ބޭފުޅުން ޢައްޔަންކުރައްވައިފިއެވެ.\nރައީސް ޞާލިޙް، ޗީފް އޮމްބަޑްސްޕަރސަންގެ މަޤާމަށް އައްޔަން ކުރެއްވީ ނ. މާފަރު އީޓުޖެހިގެ ޢަބްދުއްސަލާމް ޢާރިފް، އަދި އޮމްބަޑްސްޕަރސަންގެ މަޤާމަށް ގއ. ކަނޑުހުޅުދޫ ބްލޫރޯޒް އަލްއުސްތާޛާ ޖިހާދާ އަނީސްއާއި، ހ. ފެހިއާލާ މަރްޔަމް ލައިޒާ ވަނީ އައްޔަން ކުރައްވާފައެވެ. މި ތިން ބޭފުޅުން އެ މަޤާމުތަކަށް ޢައްޔަންކުރައްވާފައި ވަނީ އިންތިޤާލީ އިންސާފުގެ ޤާނޫނު ގެ ހަވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.\nޗީފް އޮމްބަޑްސްޕަރސަންގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރެއްވި ޢަބްދުއްސަލާމް ޢާރިފަކީ ކުރިން ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނައިބު ރައީސްކަމުގެ މަޤާމު ފުރުއްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާއަކީ މެލޭޝިއާގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ މެލޭޝިއާއިން މާސްޓަރސް އޮފް ކޮމްޕެރެޓިވް ލޯސް ހާސިލުކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.\nއޮމްބަޑްސްޕަރސަންގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރެއްވި އަލްއުސްތާޛާ ޖިހާދާ އަނީސް އެންމެފަހުން އަދާކުރެއްވީ ޕްރޮސެކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ އެސިސްޓެންޓް ޕްރޮސެކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމެވެ. އޭގެ ކުރިން ޕްރޮސެކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހާއި އަދި އެޓާރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ އިތުރުން ކަސްޓަމްސް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނުގެ އިސް މަޤާމުތަކެއް އޭނާ ފުރުއްވާފައިވެއެވެ. އަލްއުސްތާޛާ ޖިހާދާ އަނީސް ވަނީ މޯލްޓާގެ އައިއެމްއޯ އިންޓަނޭޝަނަލް މެރިޓައިމް އިންސްޓިޓިއުޓުން މާސްޓަރސް އޮފް ލޯސް އިން އިންޓަރނޭޝަނަލް މެރިޓައިމް ލޯ ހާސިލުކުރައްވާފައެވެ.\nއޮމްބަޑްސްޕަރސަންގެ މަޤާމަށް އައްޔަންކުރެއްވި މަރްޔަމް ލައިޒާ މީގެ ކުރިން ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ފެކަލްޓީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަންގެ ލެކްޗަރަރއެއްގެ މަޤާމާއި، ހިއުމަންރައިޓް ކޮމިޝަނާއި، އެޑިއުކޭޝަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ސެންޓަރާއި، އަދި ތަޢުލީމީ ދާއިރާގެ މަޤާމުތައް އަދާކުރައްވާފައެވެ. މަރްޔަމް ލައިޒާ ވަނީ ތައިލެންޑުގެ މަހިޑޯލް ޔުނިވަރސިޓީއިން މާސްޓަރސް އޮފް ހިއުމަން ރައިޓްސް އެންޑް ޑީސެންޓްރަލައިޒޭޝަން، އަދި މެލޭޝިއާގެ އޯޕަން ޔުނިވަރސިޓީން މާސްޓަރސް އޮފް އެޑިއުކޭޝަން ހާސިލުކުރައްވާފައެވެ.\nމި ގާނޫނަކީ، މިދިޔަ ނޮވެންބަރު މަހުގެ 29 ވި އާދިއްތަ ދުވަހު ބޭއްވި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މި އަހަރުގެ ތިންވަނަ ދައުރުގެ 23 ވަނަ ޖަލްސާގައި ފާސްކުރި ބިލެކެވެ.\nމި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު، އިންތިޤާލީ އިންސާފުގެ އޮމްބަޑްސްޕަރސަންގެ އޮފީހެއް އުފެދިގެންދާނެއެވެ. އަދި އިންތިޤާލީ އިންސާފުގެ އޮމްބަޑްސްޕަރސަންގެ އޮފީހަކީ، އަމިއްލަ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި، ދަޢުވާ ލިބިގަތުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ، އަމިއްލަ ނަމުގައި މުޢާމަލާތުކުރުމުގެ ހައިސިއްޔަތު ލިބިފައިވާ އަދި ވަކި ސިއްކައެއް އޮންނަ މުސްތަޤިއްލު ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެކެވެ.\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މި ބިލު ތަޞްދީޤުކުރެއްވުމާއި ގުޅިގެން އިންތިޤާލީ އިންސާފުގެ ޤާނޫނު މިއަދު ވަނީ ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢު ކުރައްވާފައެވެ. މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައި ވަނީ މި ޤާނޫނު ތަޞްދީޤުކޮށް، ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރައްވާ ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.


India in masthuvaa thakethi ethere kuran ulhunu massalaigai dhivessaku hayyaru nukurey - The Press\nއިންޑިއާއިން މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރަން އުޅުނު މައްސަލައިގައި ދިވެއްސެއް ހައްޔަރު ނުކުރޭ\nޢާއިޝަތު ޝާޒްލީން 25 May 2019, 15:15\nފޮރިންމިނިސްޓްރީ/ ފޮޓޯ: ދަ ޕްރެސް\nއިންޑިއާ އިން މަސްތުވާތަކެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރަން އުޅުނު މައްސަލައިގައި އެއްވެސް ދިވެއްސަކު ހައްޔަރު ނުކުރާ ކަމަށް ފޮރިން މިނިސްޓްރީއިން ބުނެފިއެވެ.\nއިންޑިއާގެ ނޫހެއް ކަމަށްވާ "ދަ ނިއު އިންޑިއަން އެކްސްޕްރެސް" އިން މިއަދު ބުނީ، އެގައުމުން 11.5 ކިލޯ ހަޝިޝް އޮއިލް ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރަން އުޅުނު މީހުން އަތުލައިގެންފައިވަނީ ޓްރިވެންޑްރަމް އިން ކަމަށެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން "ދަ ޕްރެސް" އަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ބުނީ، މި މައްސަލައިގައި އެއްވެސް ދިވެއްސަކު ހައްޔަރުކޮށްފައި ނުވާ ކަމަށެވެ.\nއިންޑިއާގެ ފުލުހުން ބުނީ، މި މައްސަލައިގައި ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަަށް ގެންގޮސްފައި ވަނީ، އިންޑިއާގެ ކޮޗިންގެ ސަރަހައްދެއް ކަމަށްވާ އެރްނަކުލަމަށް ނިސްބަތްވާ ތިން ފިރިހެނުން ކަމަށެވެ. އަންދަޕްރަދޭޝް އިން ޓްރިވެންޑްރަމަށް ގެންދިޔަ މަސްތުވާތަކެތި އެޖެންޓަކާ ހަވާލުކުރަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި އަތުލައިގަތް ކާރުން 11.5 ހަޝިޝްގެ އިތުރުން ކަނޑިއެއް ފާޑުގެ ތޫނު ހަތިޔާރެއްވެސް ފެނިފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އިންޑިއާގެ އެކްސައިޒް އޮފިސަރަކު މައުލޫމާތު ދިން ގޮތުގައި، އަތުލައި ގަނެވުނު ހަޝިޝް އޮއިލް އަކީ ރާއްޖެއާއި ސްރީލަންކާއަށް އެތެރެ ކުރަން އުޅޭ އެއްޗެއް ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށެވެ.\nއަތުލައިގަނެވުނު މަސްތުވާ ތަކެއްޗަކީ އެހެން ގައުމަކަށް ގެންދަން މަސައްކަތް ކުރި އެއްޗެއް ކަމަށާއި މީގެ ކުރިން ވެސް، ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމަށް ހަޝިޝް އޮއިލް ގެންދަން އުޅުނު ކޭސްތައް ފެނިފައިވާ ކަމަށް އެ ނޫހުގައި ބުނެފައި ވެއެވެ.\nއެގޮތުން، އިންޑިއާއިން ރާއްޖެއަށް މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެ ކުރާ ތިން ސިޓީއަކީ ދިވެހިން ގިނަ އަދަދަކަށް ދަތުރުކުރާ ޓްރިވެންޑްރަމާއި، ކޮޗިން އަދި ސޫތުކުޅިން ކަމަށް އެގައުމުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތަކުން ވަނީ މީގެ ކުރިން ބުނެފައެވެ.\nހަބަރު އިންޑިއާ މަސްތުވާތަކެތި ޑްރަގް


SunOnline: Noosverikamuge inaamaai Haassa inaamuthah dheefi\nނޫސްވެރިކަމުގެ އިނާމާއި ހާއްސަ އިނާމު ދީފި\nއެންމެ އުންމީދީ ނޫސްވެރިޔާގެ އެވޯޑް ސަން އޮންލައިން ނަޖާހު މަސްއޫދާ މީޑިއާ ކައުންސިލްގެ ރައީސް ހިދާޔަތުﷲ ހަވާލުކޮށްދެއްވަނީ -- ފޮޓޯ/ ރައީސް އޮފީސް\nނޫސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ހިދުމަތްތައް ކުރައްވާފައިވާ ފަރާތްތަކާއި، މިދިޔަ އަހަރުގެ އެންމެ ރަނގަޅު ނޫސްވެރިންނަށް ދޭ ނޫސްވެރިކަމުގެ އިނާމު ރޭ ދީފި އެވެ.\nމޯލްޑިވްސް މީޑިއާ ކައުންސިލުން ރޭ ދަރުބާރުގޭގައި ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ނައި ބު ރައީސް ފައިސަލް ނަސީމާއި ސަރުކާރުގެ ބައެއް މިނިސްޓަރުންނާއި އެހެނިހެން އިސްވެރިންނާއި ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ ގިނަ އަދަދެއްގެ ނޫސްވެރިން ބައިވެރިވި އެވެ.\nމިފަހަރުގެ އެވޯޑު ދިނީ ޕްރިންޓް/އޮންލައިން މީޑިއާ އަދި ބްރޯޑްކާސްޓް މީޑިއާ ވަކިންނެވެ.\nރޭގެ ހަފްލާގައި މިދިޔަ އަހަރުގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ އެވޯޑުގެ އެންމެ ގިނަ އެވޯޑު ލިބުނީ "މިހާރު" ނޫހަށެވެ. އެ ނޫހުން ޖުމްލަ ފަސް އެވޯޑެއް ހޯދި އެވެ. އެއީ އިޖުތިމާއީ ދާއިރާއިން އާސިޔަތު މުހައްމަދު ސައީދު، ސިޔާސީ ދާއިރާއިން ފަޒީނާ އަހްމަދު، ކުޅިވަރު އަދި ފީޗާ ލިޔުމުގެ ދާއިރާއިން މުހައްމަދު ހަމްދޫން، އަދި ފޮޓޯގްރަފީގެ ދާއިރާއިން ހުސައިން ވަހީދެވެ.\nކޯޓު ރިޕޯޓިން އަދި ޝަރުއީ ދާއިރާގެ އެވޯޑު އަވަސް އޮންލައިނުގެ ނާޒިމް ހަސަނަށް ލިބުނު އިރު ވިޔަފާރި ދާއިރާއިން ނޫސްވެރިކަމުގެ އިނާމު ލިބުނީ އެ ނޫހުގެ މުހައްމަދު އަފްރާހުއަށެވެ.\nބްރޯޑްކާސްޓް މީޑިއާގެ ކެޓަގަރީން އިޖުތިމާއީ ދާއިރާގެ އެވޯޑު ލިބުނީ ވީމީޑިއާގެ އައިމިނަތު އަމީނާ ނައީމް (އަނާ)އަށެވެ. އަދި ސިޔާސީ ދާއިރާއިން ރާއްޖެޓީވީގެ މުރުޝިދު އަބްދުލްހަކީމަށް އެވޯޑު ލިބުނު އިރު ފީޗާގެ ދާއިރާއިން އެވޯޑު ލިބުނީ ރާއްޖެޓީވީން ހުސައިން ހަސަނަށެވެ.\nބްރޯޑްކާސްޓް ކެޓަގަރީން ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާއަށް ހުށަހެޅުމެއް ލިބިފައި ނުވާ އިރު، ކުޅިވަރާއި ކޯޓު/ޝަރުއީ ދާއިރާއަށް ލިބުނު ހުށަހެޅުމަށް އެވޯޑު ދޭ ވަރަށް މާކްސް ނުލިބޭކަމަށް މީޑިއާ ކައުންސިލުން ބުންޏެވެ.\nނޫސްވެރިކަމުގެ އެވޯޑުގައި އެންމެ ހާއްސަ އެވޯޑު ކަމުގައި ބެލެވޭ، އެންމެ އުންމީދީ ނޫސްވެރިޔާގެ އެވޯޑު ލިބުނީ ސަން އޮންލައިންގެ ނޫސްވެރިޔާ ނަޖާހު މަސްއޫދަށެވެ. އޭނާއަށް އެ އެވޯޑު ލިބުނީ ވަގުތު އޮންލައިންގެ ރީއާން ރަޝީދު، ސަންގުޓީވީގެ މާހަތު ހުސައިން ރަޝީދު އަދި އަވަސް އޮންލައިންގެ އަލީ އަފާފް ރަމީޒްއާ ވާދަކޮށްގެންނެވެ.\nމީގެ އިތުރުން މީޑިއާ ކައުންސިލުން ދޭ ހާއްސަ އިނާމުގެ ގޮތުގައި، ނޫސްވެރިކަމުގެ ރަން ގަލަން 12 ފަރާތަކަށް، ނޫސްވެރިކަމުގެ އަލިމަސް ގަލަން ނުވަ ބޭފުޅަކަށް، އަދި ނޫސްވެރިކަމުގެ ޝަރަފުގެ އަލިމަސް ގަލަން ހަތަރު ބޭފުޅަކަށް ރޭ ވަނީ އަރުވާފައެވެ.\nލަންކާ ނޫސްވެރިޔާ އައްޒާމް އަމީން ބީބީސީން ވަކިކޮށްފި


އިހަވަންދޫ ދާއިރާގެ ގޮނޑިއަށް މަތީންވެސް ކުރިމަތިލައިފި — Ihavandhoo.com\nއިހަވަންދޫ ދާއިރާގެ ގޮނޑިއަށް މަތީންވެސް ކުރިމަތިލައިފި\n9 ފެބުރުއަރީ 20147އިބްރާހިމް ނަޝީދު\nމަތީން. އޭނާ ވަނީ އަމިއްލަ ގޮތުން އިހަވަންދޫ ދާއިރާގެ ގޮނޑިއަށް ކުރިމަލައިފަ.\nއަންނަ މާރިޗު މަހުގެ 22 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އިންތިޚާބުގައި އިހަވަންދޫ ދާއިރާގެ ގޮނޑިއަށް ހއ. އިހަވަންދޫ، އެރޯމާ، އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު މަތީންވެސް ކުރިމަތިލައިފި އެވެ.\nމީގެކުރިން މިފްކޯގެ ބޯޑް މެމްބަރ އަދި އެކުންފުނީގެ އެކްޓިންގ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ ކަމުގެ މަޤާމާއި މޯލްޑިވެސް ޓޫރިސަމް ޑިވްލޮޕްމެންޓް ކޯޕަރޭޝަން )އެމްޓީޑީސީ( ގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ ކަމުގެ މަގާމުވެސް ފުރާފައިވާ މަތީން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އިހަވަންދޫ ދާއިރާގެ ގޮނޑިއަށް ކުރިމަތިލާފައިވަނީ މިނިވަން ކެންޑިޑޭޓެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ.\nރައްޔިތުގެ މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުކަމަށް ކުރިމަތި ލުމުގެ ފުރުސަތު މިމަހުގެ 11 ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް ހަމަވާއިރު މިހާތަނަށް ހަތަރު ބޭފުޅަކު ވަނީ އިހަވަންދޫ ދާއިރާގެ ގޮނޑިއަށް ކުރިމަތިލައިފަ އެވެ. އެއީ އެމްޑީޕީ ގެ ޓިކެޓުގައި ކުރިމަތިލެއްވި މިހާރުވެސް މިދާއިރާގެ ގޮނޑި ފުރުއްވަމުން ގެންދަވާ ޢިއްޒަތްތެރި މެމްބަރ ހއ. ތަކަންދޫ، އޯޝެން ވޭވް އަލްފާޟިލް އަޙްމަދު ޢަބްދުﷲ އާއި ސަރުކާރު ކޯލިޝަންގެ ފަރާތުން ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ޓިކެޓްގައި ކުރިމަތިލެއްވި ހއ. އިހަވަންދޫ، އުސްހަކުރުގެ އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޢަބްދުﷲ ގެ އިތުރުން އަމިއްލަ ގޮތުން ކުރިމަތިލެއްވި ދެ ކެންޑިޑޭޓުން ކަމަށްވާ ހއ. އިހަވަންދޫ، އުދަރެސް އަލްއުސްތާޛް އަޙްމަދު ޝާފިޢު އާއި ހއ. އިހަވަންދޫ، އެރޯމާ އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު މަތީން އެވެ.\nތިކަން މަތީން ކުރައްވަނީ ހޮވޮމުގެ މަޤްސަދަގެ ނޫނެވެ. މަތީނުއަށް ޖޭޕީ އިހަވަންދޫ ދާއިރާގެ ޓިކެޓް ނުލިބިގެން ކުރަށްވާ ކަމެއްތީ، ޕީޕީއެމް މީހުން ބުނެގެން ކުރާކަމެއް! ތިކަމަށް ޚަރަދު ކުރަނީވެސް ޕީޕީއެމުން!! ޕީޕީއެމް މީހުން މުހައްމާ ބަލަޔެއް ނުގަނެޔޯ... މަވާސަލާމް............ ކެޔޮކޭވަރު ހިގޭނީ ބިތުފަތްގެ ނެގީމަ!\n– 10 ފެބުރުއަރީ 201458\nމަތީނު ތިއުޅެނީ ލަދެއްގަ ބެދެން؟ ދެންދުވަހަކުވެސް ރަށަށް ނާރާ ވަރުގެ ލަދެއްގަ ބެދެން؟ މިހާރުންފެށިގެ ތިނަން އަނބުރާ ނަގާ؟\n– 10 ފެބުރުއަރީ 201436\nމިފަހަރު ހޮވާނީ އަޙްމަދު ޝާފިޢު\n– 10 ފެބުރުއަރީ 2014411\nމަތީނޫއެވެ. މަތީނު އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުގައި މިފްކޯގެ ބޯޑް މެމްބަރ އަދި އެކުންފުނީގެ އެކްޓިންގ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ ކަމުގެ މަޤާމުގައި ހުންނަވާގެން އެކުންފުނިވީ ބަޤުރޫޓެވެ.. ކުރިއެރުމެއް ނުލިބުނެވެ. ދެއް ވަހީދު ހަސަން މަނިކުގެ ސަރުކާރުގައި މޯލްޑިވެސް ޓޫރިސަމް ޑިވްލޮޕްމެންޓް ކޯޕަރޭޝަން )އެމްޓީޑީސީ( ގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ ކުރިއެވެ. މިކުންފުނިވެސް ދަރާއި ދެލިބޮޅިވީއެވެ.. މިހެއް މަވަނީ މަތީނުގެ ނާގާބިލިއަތުކަމުންނެވެ. ދެއް ކޮން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުކަމެއްތޯ މަނިކުފާނަން އަދާކުރެވޭނީ... ލަދުން ބޯހަލާކު\n– 10 ފެބުރުއަރީ 201449\nމިފަހަރު މުޙައްމަދު ޢަބްދުﷲ (މުހައްމާ)\n– 10 ފެބުރުއަރީ 2014212\nލަދު ހީ ވޭ. ތިކަމާ ނޫޅޭ >\n– 10 ފެބުރުއަރީ 201433\nމަތީނުގެ ޓަބެޓް ތިހުރީ ނުކިސްވަރުވެފަ ޓަބެޓް އެޖެސްޓް ކޮށްލައްވާށެވެ. އޭރުން ތިހިޔާލު ފޮހިވިދާށެވެ. އިހަވަންދޫ ދާއިރާގެ ގޮނޑިޔަށް އާދެވޭނީ ކިބުރުވެރިކަމާއި ބޮޑައިވެރިކަމުން އެއްކިބާވެހުރި މީހާގެ ނަފުސު ތޯހިރުކޮށްގެންނެވެ.


Egypt qaanoonu asaasee ah hushahalhaafaivaa islaahu thakah votah ehun maadhamaa Egypt qaanoonu asaasee ah hushahalhaafaivaa islaahu thakah votah ehun maadhamaa\nމިސްރުގެ ޤާނޫނު އަސާސީއަށް ހުށަހަޅާފައިވާ އިސްލާޙުތަކަށް ވޯޓަށް އެހުން މާދަމާ\nމިސްރުގެ ޤާނޫނު އަސާސީއަށް ގެންނަ އިސްލާހުތަކާ ބެހޭގޮތުން އެ ގައުމުގެ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގައި އަންގާރަ ދުވަހު ވޯޓެއް ނަގާނެކަމަށް މިސްރުގެ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ރައީސް ޢަލީ ޢަބްދުލް ލާލް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ. މިސްރުގެ ޤާނޫނު އަސާސީއަށް ގެންނަން ހުށަހަޅާފައިވާ އިސްލާހުތަކުގެ ތެރޭގައި، ވެރިކަމުގައި މިހާރު ހުންނެވި ރައީސް ޢަބްދުލް ފައްތާޙް ޢަލް ސިސީގެ ރިޔާސީ ދައުރުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށް ހުށަހަޅާ އިސްލާޙެއް ހިމެނެއެވެ.\nމި ގޮތުން ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާފައިވާ އެންމެ ފަހު އިސްލާހުގެ ދަށުން ސީސީގެ ރިޔާސީ ދައުރު އިތުރު ދެ އަހަރަށް އިތުރުކޮށް، އަނެއްކާ އިތުރު އެއް ދައުރަށް ވާދަކުރުމުގެ ފުރުސަތު ސީސީއަށް ލިބިގެންދާނެއެވެ. މިހާރު އޭނާ އަދާކުރައްވަމުން އެ ގެންދަވަނީ ރިޔާސަތުގެ ދެވަނަ ދައުރެވެ.\nމިސްރުގެ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ރައީސް ޢަބްދުލް ލާލް ވިދާޅުވީ، އަންގާރަދުވަހު ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގައި ނަގާ ވޯޓުން މި ހުށަހެޅުންތައް ފާސްވެއްޖެނަމަ މި އިސްލާހުތައް ޤާނޫނު އަސާސީގައި ހިމެނުމާ ބެހޭގޮތުން ޢާއްމުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނަގާނެކަމަށެވެ. މި ވޯޓު ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ މިމަހުގެ ފަހުކޮޅު ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nމިސްރުގެ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގައި ތިއްބަވާ ފަސް ސަތޭކަ ނުވަދިހަ ހަ މެމްބަރުންގެ ތެރޭގައި ގިނައީ ރައީސް ޢަބްދުލް ފައްތާޙް ޢަލް ސީސީއަށް ތާޢިދުކުރައްވާ ބޭފުޅުންނެވެ. މިސްރުގެ ސަރުކާރާ ދެކޮޅު ފަރާތްތަކުން ބުނެފައިވަނީ ޤާނޫނު އަސާސީއަށް ގެންނަން ހުށަހަޅާފައިވާ މި އިސްލާހުތަކާއެކު، އެ ޤައުމުގެ އަސްކަރިއްޔާއަށް އިތުރު ބާރުތައް ލިބިގެންދާނެކަމަށާއި މިކަމުގެ ސަބަބުން މަދަނީ ސަރުކާރުގެ ވެރިކަން ބަލިކަށިވެގެންދާނެ ކަމަށެވެ.


BCC ge co-workspace facility ah registry vumah hulhuvaalaifi - AO News\nބިޒްނަސް ސެންޓަރ ކޯޕަރޭޝަން (ބީސީސީ) އިން ގާއިމްކުރާ ކޯ ވޯކްސްޕޭސް ފެސިލިޓީއަށް ރަޖިސްޓްރީވުމަށް ހުޅުވާލައިފިއެވެ.\nބީސީސީން ކުރި އިޢުލާނެއްގައި ބުނެފައި ވަނީ އަަލަށް ފަށާ ކުދި ވިޔަފާރިތަކަށާއި ފްރީލާންސްކޮށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ޔޫ.އެން.ޑީ.ޕީގެ ސަސްޓެއިނަބަލް އިކޮނޮމިކް އެންޕަވަރމެންޓް އެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފޯ އެސް.އެމް.އީޒް (ސީޑްސް) ޕްރޮޖްކްޓްގެ މާލީ އެހީގެ ދަށުން، މިނިސްޓްރީ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ އިސްނެންގެވުމާއެކު އެ ކޯޕަރޭޝަނުން ކޯޝެއާޑް ވޯކްސްޕޭސް ފެސިލިޓީއެއް މާލޭގައި ގާއިމުކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nކޯ ވޯކްސްޕޭސް އަކީ ފްރީލާންސްކޮށް މަސައްކަތް ކުރާ ފަރާތްތަކަށާއި އަލަށް ވިޔަފާރިފަށާ ޒުވާނުންނަށް ހެޔޮ އަގެއްގައި ވިޔަފާރީގެ މަސައްކަތްތައްކޮށް، ހިޔާލުބަދުލުކުރެވޭނެ ފަހި މާހައުލެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ މަގްސަދުގައި ފަރުމާކުރެވިފައި ހުންނަ ތަންތަނެވެ.\nއެހެންކަމުން އެކަމަށް ޝައުގުވެރިވާ ފަރާތްތަކުން މި ފޯމް މެދުވެރިކޮށް އެކަމަށް ރަޖިސްޓަރ ވުމަށް ބީސީސީން ވަނީ ހުޅުވާލައިފައެވެ. ފޯމް ލުމުގެ ސުންގަޑިއަކީ 27 އޮކްޓޫބަރު 2020 ވާ އަންގާރަ ދުވަހުގެ މެންދުރު 15:00 އެވެ.\nބީސީސީން އައްޑޫގައި ޤާއިމްކުރާ ގާމެންޓް ފެކްޓަރީއަށް ކޮންސަލްޓެންޓަކު ހޯދަނީ


Noorul-islam.NET :: މަންމާ...!! ކިއެއް ކޮއްދޭންވީ؟ ކޮންކަމެއް ބޭނުމީ؟؟\nމަންމާ...!! ކިއެއް ކޮއްދޭންވީ؟ ކޮންކަމެއް ބޭނުމީ؟؟\nތާރީޚް: 18 ޑިސެމްބަރު 2008\nތަރުޖަމާ : އަޙްމަދު އަސްލަމް\nނައީލް އޭނާގެ މަންމަ ކައިރީ ބުންޏެވެ. [މަންމާ ކީއް އަހަރެން ކޮއްދޭންވީ؟ ކޮންކަމެއް ބޭނުމީ؟ އަހަރެން ބޭނުން މަންމަ އަހަރެންދެކެވާ ލޯތްބާއި އަހަރެން ބަލާ ބޮޑުކުރުމަށްޓަކައި އުފުލަން ޖެހުނު ވޭނާއި ތަހަންމަލްގެ އަގު އަދާކޮށްދޭން.]<?xml:namespace prefix = o />


vnews - Asia ge Hopes TT mubarathuge semifinal ah Dheema dhathuru koffi\nއޭޝިއާގެ ހޯޕްސް ޓީޓީ މުބާރާތުގެ ސެމީފައިނަލަށް ދީމާ ދަތުރުކޮށްފި\nރާއްޖޭގެ އުއްމީދީ ކުޅުންތެރިޔާ ދީމާ\nއޭޝިއާ ބައްރުގެ ގައުމުތަކުގެ ޖޫނިއާ އެންމެ މޮޅު ކުޅުންތެރިންތަކުގެ މެދުަގައި ބާއްވާ ހޯޕްސް މުބާރާތުގެ އަންހެން ބައިގެ ސެމީފައިނަލުން ރާއްޖޭގެ ފާތިމަތު ދީމާ އަލީބ ޖާގަ ހޯދައިފިއެވެ.\nތައިލޭންޑުގައި ކުރިޔަށްދާ މި މުބާރާތުގެ ސެމީފައިނަލަށް ދީމާ ދަތުރުކުރީ ގްރޫޕުގެ އެންމެ މޮޅު ދެވަނަ ކުޅުންތެރިޔާގެ މަގާމު ހޯދައިގެންނެވެ. ދީމާ ވަނީ މުބާރާތުގެ ގްރޫޕް ސްޓޭޖުގައި ކުޅުނު ހަތަރު މެޗުގެ ތެރެއިން ތިން މެޗުން މޮޅުވެފައެވެ. ހަމައެކަނި ބަލިވީ މި ގްރޫޕުގެ އެއްވަނަ ހޯދި އިންޑިއާ ކުޅުންތެރިޔާ އާއި ވާދަކޮށްގެންނެވެ.\nދީމާ މޮޅުވެފައިވަނީ ލުބުނާން އާއި ތައިލޭންޑް އަދި ކަޒަކިސްތާން އަތުންނެވެ. މީގެތެރެއިން ލުބުނާން އަދި ތައިލޭންޑުގެ މެޗު ސީދާ ތިން ސެޓުން ކާމިޔާބުކުރި އިރު ކަޒަކިސްތާން މެޗު ކާމިޔާބުކުރީ 3-1 ސެޓުންނެވެ.\nމުބާރާތުގެ ސެމީފައިނަލުގައި ދީމާ ވާދަކުރާނީ އީރާންގެ ކުޅުންތެރިއަކާއި ދެކޮޅަށެވެ. މި މެޗު ކުޅުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ވާދަކުރާ ދީމާ ސެމީ ފައިނަލުގައި މާދަމާ ހެނދުނު ބައްދަލުކުރާނީ އީރާން ކުޅުންތެރިޔަކާ އެވެ. މި މެޗު ކުޅޭނީ ހޯމަދުވަހު ހެނދުނު ވަގުތުގައެވެ. މި މެޗު ކާމިޔާބުކުރެވިއްޖެ ނަމަ ދީމާއަށް މެޑެއްޔެއް ކަށަވަރުވެގެންދާނެ އެވެ.\nއޭޝިއާގެ ހޯޕްސް މުބާރާތުން މި މުބާރާތުން ދީމާ އަށް ފުރުސަތު ލިބުނީ މި އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހު އިންޑިއާގައި ބޭއްވި ސައުތު އޭޝިއާ ހޯޕްސް ޓޭބަލް ޓެނިސް މުބާރާތުގެ އަންހެން ބައިގެ ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދައިގެންނެވެ. މިއީ އިންޓަނޭޝަނަލް ޓީޓީ ފެޑެރޭޝަނުން އޭޝިއާގައި ބާއްވާ އެންމެ ބޮޑު ޓޭބަލް ޓެނިސް މުބާރާތެވެ.\nމި މުބާރާތުގައި ދީމާގެ ކޯޗަކީ ކުރީގެ އެއް ވަނަ ކުޅުންތެރިޔާ އިބްރާހިމް ޝިއުރީ އެވެ. ދީމާއަކީ ރާއްޖޭގައި މިވަގުތު ހުރި އެންމެ ބޮޑު އުއްމީދީ ކުޅުންތެރިޔާ އެވެ.


Mees Media Gai Bernie Sanders! - Vaguthu\nމިދިޔަ ޖެނުއަރީ 20 ވަނަ ދުވަހަކީ އެމެރިކާގެ ތާރީޚުގައި މުހިންމު ދުވަހެކެވެ. އެ ދުވަހަކީ އެމެރިކާގެ އިތުރުން އެހެން ގައުމުތަކުގެ ސަމާލުކަން ވެސް އެ ގައުމަށް ހުއްޓުނު ދުވަހަކަށް ވެގެން ދިޔައެވެ. ސަބަބަކީ އެ ދުވަހަކީ އެ ގައުމުގެ 46 ވަނަ ރައީސް ހުވާ ކުރެއްވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތު ބޭއްވި ދުވަހަށް ވުމެވެ. އެ ދުވަހަކީ އެންމެ ފުރަތަމަ އަންހެން ނައިބު ރައީސް ހުވާކުރެއްވި ދުވަސްވެސްމެއެެވެ.\nކޮންމެއަކަސް އެ ދުވަހުގެ ފޮޓޯ އާއި ވީޑިއޯތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ގިނަ ބަަޔަކަށް އެންމެ ކަމުދިޔަ ފޮޓޯއަކަށްވީ އެ ހަފްލާގައި ސީނިއާ ޑިމޮކްރެޓިކް ސެނެޓަރެއް ކަމަށްވާ ބާނީ ސެންޑާސް ގޮނޑިއެއްގައި އިށީންނަވައިގެން އިންނަވަނިކޮށް ނަގާފައިވާ ފޮޓޯއެކެވެ. އެ ފޮޓޯ އަށް އެމެރިކާގެ އިތުރުން މުޅި ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަން ލިބުނެވެ. މި ފޮޓޯއަށް އެތައް ސަތޭކަ މީމްއެއް ހެދި ވައިރަލްވާން ނެގީ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެކެވެ.\nމިހާރު މީސްމީޑިއާގެ އިޝްތިހާރުތަކާއި މީމްތަކާއި ލޯގޯތަކުންވެސް ފެންނަނީ މި ފޮޓޯއެވެ. އުމުރުން 79 އަހަރުގެ ސެންޑާސްއަށް ވެސް މި މީމްތައް ވީ ޝައުގުވެރި ކަމަކަށެވެ. އެ ފޮޓޯއިން ބައެއް މީހުންނަށް ކަމުދިޔައީ އޭނާ އަތަށް ލައްވާފައިވާ އާދައިގެ މިޓަންސްއެވެ. ހުވާކުރުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގެ ފޮޓޯތައް ވައިރަލްވުމާ ހިސާބުން ބާނީ ސެންޑާސް ވެސް ވަނީ މީހުންނަށް ކަމުދިޔަ މީމްތަކާ އެކީ ހާއްސަ ފަންޑްރެއިސިން ހަރަކާތެއް ފަށައިފައެވެ.\nބާނީގެ ކެމްޕެއިން ޓީމުން ވަނީ މީމްތަކުގައި ބޭނުންކުރާ ފޮޓޯތަކާއެކު ސްވެޓްޝާޓްތަކަކާއި ޓީޝާޓްތަކެއް ތައްޔާރުކޮށް އެ ސްވެޓްޝާޓްތައް ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާ ވާމަންޓްގައި ކާބޯތަކެތި ތައްޔާރުކޮށް ގޭގެއަށް ފޯރުކޮށްދޭ ޖަމިއްޔާއަކަށް ދިނުމަށް ނިންމައިފައެވެ.\nޝާހުރުކް ހާނުގެ މި ކަންތައްތައް އެނގޭތަ؟\nބޮސްޓްވާނާ އިން ފެނުނު ޖަވާހިރުގެ އަގެއް އަދި ހާމަނުކުރޭ


Adhunaan fuluhun ge vazeefaa in vaki kuree goas koh kamah dhaulathun ebbas vejje | Mihaaru\nސުޕްރީމް ކޯޓު: މެރިން ޕޮލިސްގެ ކުރީގެ ވެރިޔާ އަދުނާން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރީ ގޯސްކޮށް ކަމަށް ދައުލަތުން ވަނީ އެއްބަސްވެފައި -- ފޮޓޯ/މިހާރު\nއަދުނާން ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރީ ގޯސްކޮށް ކަމަށް ދައުލަތުން އެއްބަސްވެއްޖެ\n29 އޯގަސްޓް 2019 - 14:34 27 comments\nމެރިން ޕޮލިސްގެ ކުރީގެ ވެރިޔާ އަދުނާން އަނީސް ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރީ ގާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ދައުލަތުން ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި މިއަދު އެއްބަސްވެއްޖެ އެވެ.\nސުޕްރިޓެންޑެންޓް އޮފް ޕޮލިސްގެ މަގާމުގައި ހުންނަވަނިކޮށް އަދުނާން އޮގަސްޓް، 2012 ގައި ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރީ އޭރުގެ އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ނެރުނު ރިޕޯޓެއް ނެރުމުގައި ބައިވެރިކޮށް ކަމަށް ތުހުމަތު ކޮށްގެންނެވެ. އަދުނާން ވަކިކުރީ ގާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ނޮވެމްބަރު، 2014 ގައި ސިވިލް ކޯޓުން ހުކުމް ކޮށްފައި ވަނިކޮށް މިދިޔަ އަހަރު ހައި ކޯޓުން ވަނީ ދަށު ކޯޓުގެ ހުކުމް ބާތިލްކޮށް، އޭނާ ވަކިކުރީ ރަނގަޅަށް ކަމަށް ހުކުމްކޮށްފަ އެވެ.\nއެ މައްސަަލަ އަދުނާންގެ ފަރާތުން ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފް ކުރުމުން މިއަދު ބޭއްވި އަޑުއެހުމުގައި އަދުނާންގެ ވަކީލް އަދި ކުރީގެ ޑެޕިިއުޓީ ޕްރޮސެކިއުޓާ ޖެނެރަލް ހުސައިން ޝަމީމް ވިދާޅުވީ އަދުނާނަށް ތުހުމަތުކުރި ކަންކަމުގެ އެއްވެސް ހެއްކެއް ދައުލަތަށް ހުށަހެޅިފައި ނެތް ކަމަށާއި އަދި ވަޒީފާއިން ވަކި ކުރީ ވެސް ފުރިހަމަ ކުރަންޖެހޭ އިޖްރާއާތުތައް ފުރިހަމަ ކުރުމެއް ނެތި ކަމަށެވެ. ވަޒީފާގެ މައްސަލަތަކުގައި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރީ ރަނގަޅަށް ކަން ސާބިތުކޮށް ދިނުމުގެ ބުރަ އުފުލަން ޖެހެނީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ކަން ފާހަގަ ކުރައްވައި، ޝަމީމް ވިދާޅުވީ އަދުނާނަށް ތުހުމަތުކުރާ އަމަލު އޭނާ ކުރިކަން މަދަނީ މިންގަނޑު ސާބިތުކޮށް ދެވޭނެ އެއްވެސް ހެއްކެއް ދައުލަތަށް ހުށަހެޅިފައި ނެތް ކަމަށެވެ.\nޝަމީމް ވިދާޅުވީ އަދުނާން ވަކިކުރީ ރަނގަޅަށް ކަމަށް ހައި ކޯޓުން ނިންމާފައި އޮތީ އޭނާ ތަހުގީގުގައި ހަނު ހުރުމުގެ ހައްގު ބޭނުން ކޮށްފައިވާތީ އެކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްގެން ކަމަށާއި އެކަމަކު ހަނު ހުރުމުގެ ހައްގު ބޭނުން ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް އަދުނާނަށް އަންގާފައި ނެތް ކަމަށް ޝަމީމް ވިދާޅުވި އެވެ. އެހެންވެ، ހަނު ހުރުމުގެ ހައްގު ބޭނުން ކުރުމަކީ އޭނާ ވަކިކުރީ ރަނގަޅަށް ކަމަށް ނިންމޭނެ ސަބަބެއް ނޫން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެކަންކަން ފާހަގަ ކުރައްވައި، ޝަމީމް އެދިވަޑައިގަތީ އަދުނާނަށް އޭނާ ކުރިން ހުރި ފެންވަރުގެ ވަޒީފާއެއް ދިނުމަށާއި ވަކިކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން ހުކުމްކުރާ ދުވަހާ ހަމައަށް ލިބެންޖެހޭ މުސާރަ އާއި އިނާޔަތްތައް ދިނުމަށް އަމުރުކޮށް ދިނުމަށެވެ.\nޖަވާބުގައި ދައުލަތުން ބުނީ އަދުނާން ވަކިކުރީ އެފަދަ މައްސަލައެއްގައި ފުރިހަމަ ކުރަންޖެހޭ އިޖްރާއާތުތައް ފުރިހަމަ ކުރުމެއް ނެތި ކަމަށެވެ. އެގޮތުން، ފުލުހަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާ ނަމަ، ވަކިކުރަން ހޯމް މިިނިސްޓަރަށް ފޮނުވުމުގެ ކުރިން ކޮމިޝަނާ އޮފް ޕޮލިސްގެ ހުއްދަ އެކަމަށް ހޯދަން ޖެހޭއިރު އަދުނާން ވަކިކުރަން މިނިސްޓަރަށް ފޮނުވީ ކޮމިޝަނާ އޮފް ޕޮލިސްގެ ހުއްދައެއް ނެތި ކަމަށް ދައުލަތުން ބުންޏެވެ.\nއެކަމަކު ދައުލަތުން ބުނީ އަދުނާން ވަކި ކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން ހުކުމްކުރާ ދުވަހަށް މުސާރަ އާއި އިނާޔަތްތައް ދޭކަށް ނުޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި ދައުލަތުން ބުނީ އެ މައްސަލާގައި އަދުނާންގެ ފަރާތުން ދަށު ކޯޓުގައި ދައުވާކުރީ އޭނާ ވަކިކުރަން ނިންމި ނިންމުން ބާތިލްކުރަން ކަމަށް ވެފައި އަދި ދަށު ކޯޓުން ހުކުމް ކޮށްފައި އޮތީ އެގޮތަށް ކަމަށްވުމުންނެވެ. އެހެންވެ، ވޭތުވެދިޔަ މުއްދަތުގެ މުސާރަ އާއި އިނާޔަތްތައް މިހާރު ނަގައިދޭން ނުޖެހޭނެ ކަމަށް ދައުލަތުން ބުންޏެވެ.\nދައުލަތުން ބުނިގޮތުގައި އަދުނާނަށް ބަދަލު ނަގައިދޭ ހާލަތުގައި ވެސް ނަގައި ދެވޭނީ އެންމެ ގިނަވެގެން އެއް އަހަރުގެ މުސާރަ އާއި އިނާޔަތްތަކެވެ. އަދި އެއީ އެފަދަ މައްސަލަތަކުގައި މިހާރު ދައުލަތުން އަމަލުކުރާ އުސޫލު ކަމަށް ވެސް ދައުލަތުން ބުންޏެވެ.\nރައްދުގައި ޝަމީމް ވިދާޅުވީ ގާނޫނާ ޚިލާފަށް އަދުނާން ވަޒީފާއިން ވަކި ކުރުމަށް ފަހު އެކަމުގައި ބަދަލު ނަގައި ދެވޭނީ އެއް އަހަރަށް ކަމަށް ދައުލަތުން ބުނާ ބުނުމަކީ ހަމަޖެހޭ ވާހަކައެއް ނޫން ކަމަށެވެ. ބަދަލު ދޭން ޖެހެނީ ދައުލަތުން ގޯސްކޮށް ކުރި އަމަލެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށް ވާއިރު، ބަދަލު ނަގައި ދެވޭނެ މިންވަރާ ބެހޭގޮތުން ގާނޫނެއްގައި ވަކި ގޮތެއް ކަނޑަނާޅަނީސް ދައުލަތަށް އެކަން އަމިއްލައަށް ކަނޑަނޭޅޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން މައްސަލަ ނިމުނު ދުވަހާ ހަމައަށް މުސާރަ އާއި އިނާޔަތްތައް ދިނުމަކީ މިހާރު ވެސް ކުރަމުންދާ ކަމެއް ކަމަށާއި މިހާރުގެ ޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރު މުހައްމަދު ހަމީދުގެ މައްސަލާގައި މިދިޔަ އަހަރު ސުޕްރީމް ކޯޓުން ވެސް އެގޮތަށް ހުކުމް ކޮށްފައި އެބައޮތް ކަމަށް ޝަމީމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nޖަވާބުގައި ދައުލަތުން ބުނީ ހަމީދުގެ މައްސަލަ އާއި އަދުނާންގެ މައްސަލާގައި ތަފާތުތަކެއް އެބަހުރި ކަމަށާއި ހަމީދަށް ވަޒީފާ ދޭން ސިވިލް ކޯޓުން ކުރިން ހުކުމް ކުރިއިރު ވެސް، އޭނާއަށް މުސާރަ އާއި އިނާޔަތް ދޭން އަމުރުކުރި ކަމަށެވެ. އެކަމަކު އަދުނާންގެ މައްސަލާގައި ދަށު ކޯޓުން އެގޮތަށް ނިންމާފައި ނެތް ކަން ދައުލަތުން ފާހަގަކުރި އެވެ. އަދި ވަޒީފާގެ މައްސަލަތަކުގައި ބަދަލު ނަގައި ދޭއިރު އެއް އަހަރުގެ މުއްދަތަށް ނަގައި ދިނުމަކީ މިހާރު ދައުލަތުން އަމަލުކުރާ އުސޫލު ކަމަށް ދައުލަތުން ބުންޏެވެ.\nދައުލަތުން ބުނިގޮތުގައި އެފަދަ މައްސަލަތަކުގައި ދިގު މުއްދަތުތަކަށް ބަދަލު ނަގައިދޭން ފަށައިފި ނަމަ އެތައް އަހަރެއް ފަހުން ވެސް ދައުވާ ކޮށްގެން ބޮޑު އަދަދެއް ހޯދުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިގެންދެ އެވެ. އޭގެ ސަބަބުން އެފަދަ މައްސަލަތަކުގައި ބަދަލު ނަގައި ދިނުމުގައި ހަމަހަމަކަން ގެއްލިގެންދާ ކަމަށް ދައުލަތުން ބުންޏެވެ. އަދި ކަނޑައެޅޭ ވަކި މުއްދަތަކަށް ބަލައި، ބަދަލު ނަގައި ދިނުމަކީ ކުރިއަރާފައިވާ ގައުމުތަކުގައި މިހާރު ވެސް ކުރާ ކަމެއް ކަމަށާއި އެގޮތުން އިނގިރޭސިވިލާތުގައި ވެސް ބަދަލު ނަގައިދެނީ އެއް އަހަރަށް ކަމަށް ދައުލަތުން ބުންޏެވެ.\nޝަމީމް ވިދާޅުވީ ގާނޫނުގައި ވަކި ކަމެއް ވަކި ގޮތަކަށް ބަޔާން ކޮށްފައި ނެތް ނަމަ އެކަމަށް ހައްލެއް ހޯދަން ޖެހޭނީ ގާނޫނެއްގައި އެކަން ހިމަނައިގެން ކަމަށެވެ. އެހެންވެ، ބަދަލު ދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން ގާނޫނުގައި ވަކި ގޮތެއް ބަޔާން ނުކުރާ ނަމަ ގާނޫނު އިސްލާހު ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަކީ ދައުލަތަށް ކުރެވޭނެ ކަމެއް ކަން އޭނާ ފާހަގަ ކުރެއްވި އެވެ. އަދި އެފަދަ މައްސަލަތަކުގައި މިހާރު އަމަލުކުރާ އުސޫލަކީ އެއް އަހަރަށް ބަދަލު ނަގައި ދިނުން ކަމަށް ދައުލަތުން ބުންޏަސް، އެއީ ލިޔެފައި އޮތް އުސޫލެއް ނޫން ކަމަށް ޝަމީމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެ މައްސަލާގައި ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗުން ދައުލަތާ ބައެއް ސުވާލުތައް އަމާޒު ކުރެއްވި އެވެ. އެގޮތުން ދައުލަތުން އެ މައްސަލާގައި ދަށު ކޯޓާއި ހައި ކޯޓުގައި ވަކާލާތުކުރީ ކޮން ގޮތަކަށްތޯ އާއި މައްސަލައެއް ބަދަލު ދޭންޖެހޭ މުއްދަތު ގުނަން ފަށާނީ ގޯސްކޮށް އަމަލުކުރި ހިސާބުން ފެށިގެންތޯ ނުވަތަ އެ ގޯހެއް ދައުލަތަށް ފާހަގަވާ ހިސާބުންތޯ ފެށިގެން ވެސް ބެންޗުން ސުވާލު ކުރެއްވި އެވެ.\nޖަވާބުގައި ދައުލަތުން ބުނީ ދަށު ކޯޓާއި ހައި ކޯޓުގައި ވަކާލާތުކުރީ އަދުނާން ވަކިކުރީ ރަނގަޅަށް ކަމަށް ބުނެ ކަމަށާއި އެކަމަކު އެ މައްސަލަ ފަހުން ދިރާސާ ކުރިއިރު އެކަމުގައި އިޖްރާއާތާ ޚިލާފް ކަންތައްތަކެއް ހުރިކަން ފާހަގަވީ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު ބަދަލު ދޭންޖެހޭ މުއްދަތު ގުނަން ފަށާނީ ގޯސްކޮށް އަމަލުކުރި ހިސާބުން ފެށިގެން ކަމަށް ދައުލަތުން އެއްބަސްވި އެވެ.\nދެ ފަރާތަށް ވެސް ވާހަކަ ދައްކަން ފުރުސަތު ދެއްވުމަށް ފަހު އެ މައްސަލާގެ އަޑުއެހުންތައް މިއަދު ވަނީ އެއްކޮށް ނިންމާލައިފަ އެވެ. އަދި ހުކުމް ކުރާނެ ދުވަހެއް ފަހުން އަންގަވާނެ ކަމަށް ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗުން އިއުލާން ކުރެއްވި އެވެ.\nއެ މައްސަލަ ބައްލަވަނީ ފަނޑިޔާރު އާދަމް މުހައްމަދު އަބްދުﷲ އާއި ފަނޑިޔާރު އަބްދުﷲ އަރީފްގެ އިތުރުން ފަނޑިޔާރު އަބްދުލްޣަނީ މުހައްމަދެވެ. ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓަވަނީ ފަނޑިޔާރު އާދަމް މުހައްމަދެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ޕޮލިސް ސުޕްރީމް ކޯޓް ވަޒީފާ\nއަދުނާން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި މައްސަލަ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް


Emme dhigu space Rocket China in jahvah\nލޯންގް މާޗް5ރޮކެޓް: މިއީ މިހާތަނަށް ޖައްވަށް ފޮނުވި އެންމެ ދިގު ރޮކެޓް\nޗައިނާއަކީ ހުރިހާ ގޮތަކުން އެމެރިކާއާ އެންމެ ކައިރި ކުރާ ވާދަވެރި ގައުމެވެ. އެއީ އިގްތިސޯދީ ގޮތުން ކަމަށް ވިޔަސް އަދި ހަތިޔާރުގެ ގޮތުން ކަމަށް ވިޔަސް ޖައްވީ ކަންކަމުގެ ގޮތުން ކަމުގައި ވިޔަސް އެވެ. ޗައިނާ ބޮޑަށް މަޝްހޫރު ވެފައިވަނީ އެމެރިކާއާ ހުރިހާ ގޮތަކުން ވާދަކުރާ ގައުމެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ.\nޗައިނާގެ ފަހުގެ އުފެއްދުންތަކަކީ ހީވެސް ނުކުރާ ކަހަލަ ސިފަސިފައަށް އުފައްދާފައިތާ ތަކެއްޗެވެ. އެގޮތުން މިއަހަރު ތެރޭގައި އުފެއްދި ރޭޑިއޯ ޓެލެސްކޯޕާއި ފަތިކޮށް ހުންނަ ހެލިކޮޕްޓާ ހަތިޔާރުގެ ވާހަކަތަށް އަދިވެސް ދަނީ ދެކެވެމުންނެވެ.\nމިފަހަރުވެސް ޗައިނާއިން މިވަނީ އެމެރިކާއަށް ގޮނެއްޖަހައި ކަމެއްގައި ކުރި ހޯދާފަ އެވެ. މިހާތަނަށް ދުނިޔެއިން ޖައްވަށް ފޮނުވާލި އެންމެ ދިގު ޖައްވީ ރޮކެޓް ރިކޯޑު ކުރިން އޮތީ އެމެރިކާގެ ޖައްވީ އިދާރާ ނާސާގަ އެވެ. އެއީ ދިގު މިނުގައި 14 މީޓަރު އަދި ފުޅާ މިނުގައި 1.3 މީޓަރު ހުންނަ ރޮކެޓެކެވެ.\nމިދިޔަ ހުކުރު ދުވަހު ޗައިނާގެ ޖައްވީ އިދާރާއިން ވަނީ 15.3 މީޓަރު ދިގު މިނުގައި އަދި ފުޅާ މިނުގައި 1.4 ހުންނަ ޖައްވީ ރޮކެޓެއް ޖައްވަށް ލޯންޗުކޮށްފަ އެވެ. މިއާއެކު ނާސާގެ އަތުގައި އޮތް ޒާމަންވީ ރިކޯޑް މިވަނީ މުގުރިފަ އެވެ. ޗައިނާއިން ރޮކެޓަށް ދީފައިވާ ނަމަކީ "ލޯންގް މާޗް 5" ރޮކެޓް އެެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް ޗައިނާއިން ޖައްވީ އުޅަނދުތަކަށާ ރޮކެޓްތަކަށް ކިޔާ އުޅޭ ކަހަލަ ނަމެއް ވެސް ނޫނެވެ.\nޗައިނާއިން މި ރޮކެޓް ޖައްވަށް ފޮނުވާލީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަން ސެޓްލައިޓުތަކާއެކު އެވެ. ޗައިނާގެ މި ރޮކެޓަކީ ކުދިކުދި ތަކެތި ޖައްވަށް ގެންދިޔުމަށް ހާއްސަ ކޮށްގެން ތައްޔާރުކުރި ރޮކެޓަކަށް ވުމުން ޖައްވަށް ފޮނުވާފައި ވަނީ މިނީ ސެޓްލައިޓުތަކެވެ.\nމިއީ 2020 ވަނަ އަހަރުގައި ޗައިނާއިން ކުރިއަށް ގެންދާނެ ޖައްވީ މިޝަންތަކަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ގޮތުން ފޮނުވާލި ސެޓްލައިޓުތަކެވެ. މި ރޮކެޓަށް ޖައްވަށް ދެވޭނީ އަންނަ އަހަރުގެ އެޕްރީލް މަހު އެވެ. މާޗު މަހު ޗައިނާގެ މިޝަންތައް ފަށާގޮތަށް ވަނީ ޝެޑިއުލްކޮށްފަ އެވެ.


Covid19: Europe in America ah dhathuru kurun manaa koffi\nކޮވިޑް19: ޔޫރަޕުން އެމެރިކާއަށް ދަތުރުކުރުން މަނާކޮށްފި\nއެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނާލްޑް ޓްރަމްޕް/ ފޮޓޯ- މަދާ ޖޯންސް\nދުނިޔޭގައި ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުން އަންނަ ކޮވިޑް19 އާއި ގުޅިގެން ޔޫރަޕުން އެމެރިކާއަށް ދަތުރުކުރުން މަނާކޮށްފިއެވެ.\nޑޮނާލްޑް ޓްރަމްޕް ޓީވީއަށް ދިން ހާއްސަ ބަސްދީގަތުމެއްގައި ވިދާޅުވީ ކުރިއަށް އޮތް 30 ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ޔޫރަޕުގެ 26 ގައުމަކުން އެމެރިކާއަށް އެތެރެވުން މަނާކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.\nނަމަވެސް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ އެ ނިންމެވުމުގަ އިނގިރޭސިވިލާތް ނުހިމެނޭ ކަމަށެވެ. އިނގިރޭސި ވިލާތުން މިހާތަނަށް ކޮރޯނާ ވައިރަސްއަށް 460 މީހުން ޕޮޒިޓިވް ވެފައި ވެއެވެ. އަދި ޔޫރަޕްގައި ތިބި އެމެރިކާގެ ރައްޔިތުންނަށް ގައުމަށް އަނބުރާ ދެވޭނެކަމަށްވެސް ވިދާޅުވިއެވެ.\n"އެމެރިކާގައި ކޮރޯނާ ވައިރަސް އިތުރުށް ފެތުރުނަ ނުދިނުމަށްޓަކައި ޔޫރަޕްގެ ބައެއް ގައުމުތަކުން އެމެރިކާއަށް ކުރާ ދަތުރުތައްވަނީ މެދުކަނޑާލާފަ. އަދި މި އައި ބަދަލާއެކު މިއަންނަ ހުކުރު ދުވަހުގެ ރެއިން ފެށިގެން މިކަމަށް އަމަލު ކުރެވޭނެ." ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވިއެވެ.\nއޭގެއިތުރުން ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ ޔޫރަޕްގެ ސަލަމަތީ ފިޔަވަޅު ވަރުގަދަ ކުރުމަށް ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަނުންވެސްވަނީ ފެއިލް ވެފައިކަމަށެވެ.\nޓްރަމްޕްގެ ތަގުރީރަށް ފަހު ވައިޓްހައުސްއިން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، އާ ގަވާއިދުގެ ސަބަބުން އެމެރިކާއަށް ދަތުރުކުރުން ހުއްޓުވޭނީ އެމެރިކާއަށް ދިޔުމުގެ ކުރިން 14 ދުވަހުގެ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އީޔޫގެ ޝެންގެން ސަރަހައްދުގައި ތިބި މީހުންނަށެވެ. އެހެންކަމުން އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އިތުރުން އަޔަލޭންޑާއި ބަލްގޭރިއާއާއި ކްރޮއޭޝިއާއާއި ރޯމޭނިއާވެސް ދަތުރުކުރުން މަނާކުރާ ސަރަހައްދުތަކުގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭނެއެވެ.\nއެމެރިކާގައި ކޮރޯނާ ވައިރަސްއަށް މިހާތަނަށް 1،135 މީހަކު ޕޮޒިޓިވް ވެފައިވާއިރު، އޭގެތެރެއިން 38 މީހަކު ވަނީ މަރުވެފައެވެ. ޔޫރަޕްގައި ކޮރޯނާވައިރަސް އެންމެ ބޮޑަށް ފެތުރިފައިވަނީ އިޓަލީގައެވެ. ހަމައެކަނި އިޓަލީއިންވެސް މިހާތަނަށް 12،462 މީހުން ކޮރޯނާ ވައިރަހަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވާއިރު، 827 މީހަކު ވަނީ މަރުވެފައެވެ. އަދި އެގައުމު އެއްކޮށްވަނީ ލޮކްޑައުން ކޮށްފައެވެ.\nދުނިޔޭގަިއ ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުން އަންނަ ކޮރޯނާ ވައިރަސްއާއި ގުޅިގެން މިހާތަނަށް 126،380 މީހަކު ޕޮޒިޓިވް ވެފައިވާއިރު، އޭގެތެރެއިން 4،634 މީހުންވަނީ މަރުވެފައެވެ. ޑަބްލިއުއެޗްއޯއިންވަނީ ކޮރޯނާވައިރަސްއަކީ ޕޭންޑެމިކްއެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައެވެ.


Amilla nafasah vure iskuraanee team: Kane\nއަމިއްލަ ނަފްސަށްވުރެ އިސްކުރާނީ ޓީމު: ކޭން\nއިނގިރޭސިވިލާތް ކުޅުނު ކޮލިފައިން މެޗުތަކުގައި ކޭން ފަސް ލަނޑު ޖެހި\nކ. މާލެ 17 ޖޫން 2018 | އާދީއްތަ 17:22 2,093\nހެރީ ކޭން - މިއީ އޭނާ ކެޕްޓަނެއްގެ ގޮތުގައި އިނގިރޭސި ޓީމާއެކު ނުކުންނާނެ ފުރަތަމަ މުބާރާތް - ގިވްމީ ސްޕޯޓް\nފީފާ ވާރލްޑް ކަޕްގެ ރަން ބޫޓު ހޯދުމަށްވުރެ އިސްކުރާނީ ގައުމީ ޓީމު ކަމަށް އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ކެޕްޓަން ހެރީ ކޭން ބުނެފިއެވެ.\nއިނގިރޭސިވިލާތް ކުޅުނު ކޮލިފައިން މެޗުތަކުގައި ކޭން ފަސް ލަނޑު ޖެހިއިރު އޭނާ ވަނީ އިނގިރޭސި ޕްރިމިއާ ލީގުގައި ޓޮޓެންހަމްއަށް މިދިޔަ ސީޒަނުގައި 30 ލަނޑު ޖަހައިދީފައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިދިޔަ ސީޒަނުގައި އޭނާ ރަން ބޫޓު ހޯދުމަށް ކުރި ބައެއް ކަންކަމުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް ފާޑުކިޔުންތަކެއް އަމާޒުވިއެވެ. މިދިޔަ ސީޒަނުގައި ކޭން ފަހަތަށް ޖައްސާލުމަށްފަހު ރަން ބޫޓު ގެންދިޔައީ ލިވަޕޫލްގެ ފޯވާޑް މުހައްމަދު ސަލާހުއެވެ.\nއުމުރުން 24 އަހަރުގެ ފޯވާޑަށް އިނގިރޭސި ގައުމީ ޓީމުގެ ކެޕްޓަން ބޭންޑް ހަވާލުކޮށްފައިވާއިރު އޭނާ ބުނީ ކޮންމެ މީހަކު ފާޑުކި ނަމަވެސް އޭނާ އަބަދުވެސް އިސްކުރަނީ ޓީމު ކަމަށެވެ. އޭނާ ބުނީ ކެޕްޓަން ބޭންޑް ނެތް ނަމަވެސް އެއްވެސް ކަމެއް ބަދަލުނުވާނެ ކަމަށާއި އަބަދުވެސް ބޭނުންވަނީ ޓީމަށް އެންމެ ރަނގަޅު ނިންމުން ނިންމަން ކަމަށެވެ.\nކޭން ބުނީ ކެޕްޓަން ބޭންޑް އޮތް ނަމަވެސް އެއްވެސް ކަމެއް ބަދަލެއް ނުވާނެ ކަމަށާއި އިތުރު އެއްވެސް ޕްރެޝަރެއް އޮތްކަން ވެސް އިހުސާސް ނުވެވޭ ކަމަށެވެ. އޭނާ ބުނީ ކެޕްޓަން ބޭންޑް އޮތް ނަމަވެސް ކުރަން ޖެހޭ އެއްވެސް ކަމެއް ނުކޮށް ދޫކޮށްނުލާނެ ކަމަށާއި މީހުންނަށް އެއްވެސް ކަމެއް ފާހަގަނުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ.\nއޭނާ ބުނީ އަބަދުވެސް ބަލަނީ އަމިއްލަ ނަފްސު އެހެން ހަރުފަތަކަށް ގެންދަން މަސައްކަތްކުރަން ކަމަށާއި އޭނާއާއެކު ޓީމުގެ ކުޅުންތެރިންގެ ކުޅުން ވެސް ރަނގަޅު ކުރުމަށް ވަރަށް ބޮޑު އިސްކަމެއް ދޭ ކަމަށެވެ. އޭނާ ބުނީ މިހާރު އުއްމީދުކުރަނީ އޭނާއަކީ އެހެން ކުޅުންތެރިންނަށް ނަމޫނާއަކަށް ވުމަށް ކަމަށާއި ކުޅުންތެރިން އެހީއަކަށް އެދުނު ނަމަވެސް އެކަމެއް ކޮށްދެވޭތޯ ބަލާ ކަމަށެވެ. ކޭން ބުނީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ފޯވާޑަށްވުމާއެކު ގިނަ ލަނޑުތަކެއް ޖެހުމަކީ ޒިންމާއެއްގެ ގޮތުގައި ދެކޭ ކަމަށެވެ.\nއިނގިރޭސިވިލާތަށް ވާރލްޑް ކަޕްގައި މާ ދުރަށް ދެވޭނެ ކަމަކަށް ތަޖުރިބާކާރުން ލަފާކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. ޒުވާން ގިނަ ކުޅުންތެރިންނާއެކު ވާރލްޑް ކަޕަށް އިނގިރޭސިވިލާތް ނުކުންނައިރު ކޮލިފައިންގައި އެ ޓީމު ކުޅުނު އެއްވެސް މެޗަކުން ބަލިވެފައެއް ނުވެއެވެ.\nމިއަހަރުގެ ވާރލްޑް ކަޕްގައި އިނގިރޭސިވިލާތް ހިމެނިފައިވަނީ ބެލްޖިއަމް ޕެނަމާ އަދި ޓިއުނީޝިއާ އާއެކު ގްރޫޕް ސީގައެވެ. މުބާރާތުގެ ފުރަތަމަ މެޗުގައި ހޯމަ ދުވަހު ޓިއުނީޝީއާ އާއި ދެކޮޅަށް އިނގިރޭސިވިލާތް ނުކުންނައިރު ދެވަނަ މެޗުގައި އެ ޓީމު މިމަހުގެ 24 ވަނަ ނުކުންނާނީ ޕެނަމާއާ ދެކޮޅަށެވެ. ހަމައެހެންމެ ގްރޫޕް ސްޓޭޖުގެ އެންމެ ފަހު މެޗުގައި އެ ޓީމު ނުކުންނާނީ ބެލްޖިއަމްއާ ދެކޮޅަށެވެ.\nއިނގިރޭސި ގައުމީ ޓީމަށް 2015 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ކުޅެމުން އަންނަ ކޭން ވަނީ އެ ގައުމަށް 23 މެޗު ކުޅެދީ 12 ލަނޑު ޖަހައިދީފައެވެ. އޭނާއަކީ މިދިޔަ އަހަރު ހޮވި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އެންމެ މޮޅު ކުޅުންތެރިޔާވެސްމެއެވެ.


Fannee Dhivehin Binaa Kuran MTCC In Hunavaru Program Fashanee – adduLIVE\nދިވެހިންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން އެމްޓީސީސީން ހުނަވަރު ޕްރޮގްރާމް ފަށަނީ\nJan 03, 2021, 16:58 ހަސަން ރަޝީދު\nމޯލްޑިވްސް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ކޮންޓްރެކްޓިން ކޮންޕެނީ، (އެމްޓީސީސީ) އިން ހުނަވަރު އެޕްރެންޓިސްޝިޕް ޕްރޮގްރާމްގެ ނަމުގައި 2018 ވަނަ އަހަރު ކުރިއަށްގެންދިޔަ ތަމްރީންކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމް މިއަހަރު އަލުން ފެށުމަށް ނިންމައިފިއެވެ.\nހުނަވަރު ޕްރޮގްރާމްއަކީ މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި ފަންނީ ތަމްރީން ލިބިފައިވާ ދިވެހިން ބިނާކުރުމަށް އެމްޓީސީސީއިން ކުރިޔަށް ގެންދާ ޕްރޮގްރާމެކެވެ. ހުނަވަރު ޕްރޮގްރާމްގެ މަޤްސަދަކީ ތަމްރީނާއި، ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ މަސައްކަތްތެރި މުވައްޒަފުން އެމްޓީސީސީގެ އެކި ވަޒީފާތަކަށް ހޯދުމެވެ.\nއެމްޓީސީސީން ބުނީ މި އަހަރުގެ ހުނަވަރު ޕްރޮގްރާމް ކުރިޔަށް ގެންދާނީ ހަތަރު ފިޔަވައްސަކަށް ބަހާލައިގެން ކަމަށެވެ. އެގޮތުން ފުރަތަމަ ފިޔަވަހި ކުރިޔަށް ގެންދާނީ އެމްޓީސީސީއިން އުމްރާނީ ތަރައްޤީއާއި އިމާރާތްކުރުމުގެ ދާއިރާގައި ހިންގާ މަޝްރޫޢުތަކަށް ބޭނުންވާ ފަންނުވެރިން ބިނާކުރުމެވެ. މިގޮތުން ހުނަވަރުގެ ޕްރޮގްރާމުގެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަހީގެ ދަށުން އެމްޓީސީސީގެ މަޝްރޫޢުތަކުގައި ބޭނުންކުރާ ކަނޑާއި އެއްގަމުގައި ދުއްވާ އުޅަނދުފަހަރާއި މެޝިނަރީ އޮޕަރޭޓްކުރުމުގެ ޤާބިލްކަން ލިބިފައިވަ ހުނަރުވެރި މަސައްކަތްތެރިން ބިނާކުރާނެ ކަމަށް އެމްޓީސީސީން ބުނެއެވެ.\nހުނަވަރުގެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަހި ހާއްސަކޮށްފައިވަނީ ފުވައްމުލަށް ސިޓީ އަދި އައްޑޫ ސިޓީއަށެވެ. މި ޕްރޮގްރާމްގެ ދަށުން\nތަމްރީން ދެވޭނީ އެމްޓީސީސީގެ މަޝްރޫޢުތަކުގައި ބޭނުންކުރާ ޓަގް، ބާޖު، ބަސް، ލޮރީ، ބުލްޑޯޒާ، އެކްސްކަވޭޓަރ، ކްރޭން، ލޮރީ، ރޯލާ، ޕޭވަރ، ލޯޑަރ އަދި ގްރޭޑަރު ފަދަ އުޅަނދުފަހަރާއި މެޝިނަރީ ދުއްވާ އޮޕަރޭޓްކުރުމަށެވެ.\nމި ތަމްރީންގައި ބައިވެރިވާން އެދޭ ފަރާތްތަކަށް ފުރުސަތު ދިނުމުގެ ގޮތުން މި މަހުގެ9ވަނަ ދުވަހު ފުވަމުލަކުގައި އަދި ޖަނަވަރީ 11 ވަނަ ދުވަހު އައްޑޫގައި އޯޕަންޑޭއެއް ބޭއްވުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފަ އެވެ.\nމިއޯޕަންޑޭގެ ތެރެއިން ތަމްރީންގައި ބައިވެރިވާން އެދޭ ފަރާތްތަކަށް މިކަމަށް ޝައުޤުވެރިކަން ފާޅުކުރެވޭނެއެވެ. އެގޮތުން ޝައުގުވެރިކަން ފާޅުކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ޝަރުތު ހަމަވާ ބައިވެރިން ހޮވާ، އެމްޓީސީސީގެ ސައިޓްތަކުގައި 3\nމަސް ވަންދެން ފަންނީ ތަމްރީން ދޭނެއެވެ. މިތަމްރީނަށް ހޮވޭ ބައިވެރިންނަށް ކޮންމެ މަހަކު 5000 ރުފިޔާ އެލަވަންސްގެ ގޮތުގައި ދިނުމަށް ވަނީ ނިންމާފައެވެ/\nއަދި ތަމްރީން ފުރިހަމަ ކުރާ ފަރާތްތަކުން 1 އަހަރުގެ ބޮންޑެއްގެ ދަށުން އެމްޓީސީސީގައި ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބޭނެއެވެ.\n2018 ވަނަ އަހަރު އެމްޓީސީސީއިން އިފްތިތާހުކުރި ހުނަވަރު ޕްރޮގްރާމަކީ ވަޒީފާގެ މާހައުލަށް ބޭނުންވާ މުހިންމު ބައެއް ދާއިރާތަކުން މީހުން ހޯދުމަށް ދިމާވެފައިވާ ގޮންޖެހުންތަކަށް ހައްލެއް ހޯދުމުގެ މަޤްސަދުގައި އެމްޓީސީސީއިން ތަޢާރަފްކުރި ޕްރޮގްރާމެކެވެ.