ބޮޑެތި ކާރިޘާތަކާއި ސިޔާސީ ހަމަނުޖެހުންތަކާއި މަގުމަތި ނާމާންވުމުގެ ސަބަބުން ވިއްސަކަށް އަހަރު ޙައްޖު ނުވެވޭގޮތް ދިމާވެފައިވޭ\nމިއުއްމަތަށް މާތްﷲ ޙައްޖު ފަރުޟު ކުރެއްވުމުން އެންމެ ފުރަތަމަ މުސްލިމުން ރަސްމީ ގޮތެއްގައި ޙައްޖުވީ ހިޖުރައިން ނުވަވަނަ އަހަރު\nޙައްޖު ފަރުޟު ވެވުނީ ހިޖުރީ ސަނަތުން ފަހެއްގައި\n29 ޖުލައި 2020 | ބުދަ 22:58\n1953 ގައި ހައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަން އަދާކުރެއްވުމަށް ދިއަ ހައްޖާޖީން - ޙައްޖު ފަރުޟު ވެވުނީ ހިޖުރީ ސަނަތުން ފަހެއްގައި\nޙައްޖަކީ މުސްލިމުންގެ ބައިނަލް އަޤްވާމީ އަހަރީ އެންމެ ބޮޑު ކޮންފަރެންސެވެ.\nމިކޮންފަރެންސުގައި މުޅިދުނިޔެއިން މުސްލިމުން ބައިވެރިވެއެވެ.\nއިސްލާމީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު މުސްލިމުންގެ ޙައްޖަކީ އަހަރަކު އެއްފަހަރު ކަނޑައެޅިފައިވާ ދުވަސްތަކުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ މަނާސިކުތަކަކާއި ޝިޢާރުތައް އުފުލުމަށްޓަކައި މުސްލިމުން މައްކާއަށް ޖަމަޢުވެ ކިޔާ ކިއުންތަކަކާއި ކުރާ ކަންތައްތަކެކެވެ. މިއީ ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވާ ބާލިޣު ކޮންމެ މުސްލިމަކަށް ޢުމުރުން އެއްފަހަރު ކުރުމަށް ވާޖިބުވެފައިވާ އަޅުކަމެކެވެ. އެއީ އިސްލާމް ދީނުގެ ރުކުންތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ރުކުނެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވާ ފަދައިންނެވެ. ﴿وَلِلَّـهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ﴿٩٧﴾ މާނައީ: މުސްލިމުންގެ މައްޗަށް މިއަދުން ފެށިގެން ﷲގެ ނަންފުޅުގައި ގެފުޅަށް ގޮސް ޙައްޖުވުމީ ފަރުޟެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅުއްވައިފިއެވެ. އެއީ އެކަމަށް ކުޅަދާނަކަން ލިބިއްޖެ މީހަކަށެވެ.\nޙައްޖު ފަރުޟުވި ގޮތް\nއިމާމު އިބްނި ޙަޖަރު ފަތުޙުލްބާރީގައި ވިދާޅުވެފައި ވެއެެވެ. ޙައްޖު ފަރުޟުވެވުނީ ހިޖުރީ ސަނަތުން ފަހެއްގައެވެ. ވަކި މުހިއްމު ސަބަބެއް ނެތި ކީރިތި ރަސޫލާ ވަނީ ޙައްޖު އަދާކުރުން ފަސް ކުރައްވާފައެވެ. އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ޤަޟާ ޢުމުރާއަށް ވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން ހަތެއްގައެވެ. އެފަހަރަކު ވެސް ޙައްޖުވެވަޑައި ނުގަންނަވައެވެ. އެހެންޏާ އެއީ ޙައްޖު މޫސުމެވެ. މައްކާ ފަތަޙަ ކުރެއްވީ ހިޖުރައިން އަށެއްގައެވެ. އޭރަކުވެސް ޙައްޖުވެ ވަޑައި ނުގަންނަވައެވެ. އެއީވެސް ޙައްޖު މޫސުމެވެ. އެއަށްފަހު ކީރިތި ރަސޫލާ ސައްޔިދުނާ އަބޫ ބަކުރުއް ޞިއްދީޤު ޙައްޖުގެ އަމީރަކަށް ލައްވަވާފައި ހިޖުރައިން ނުވަވަނައަހަރު ޙައްޖަށް ފޮނުއްވިއެވެ. ދެން ކީރިތި ރަސޫލާ އިސްވެ ހުންނަވައިގެން ޙައްޖުވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރީ ސަނަތުން ދިހައެއްގައެވެ. ޙައްޖަށްފަހު ކީރިތި ރަސޫލާ ދުނިޔޭގައި އުޅުއްވީ އަށްޑިހަ ދުވަހުއެވެ. (އެއަށްފަހު ހިޖުރީ ސަނަތުން އެގާރަވަނަ އަހަރުގެ ރަބީޢުލްއައްވަލު މަހުގެ ބާރަވަނަ ދުވަހު ހެނދުނު ސުވަރުގެ ވަޑައިގެންފިއެވެ.) ބަޔާންވެދިޔަ އެންމެހައި ކަންކަމަކީ ސިޔަރަތުގެ ޢިލްމުވެރިން އެއްބަސްވެ ވަޑައިގެންފައިވާ ކަންކަމެވެ. ޙައްޖު ފަރުޟުވީ އަހަރު ފިޔަވައެވެ. އެކަމާމެދު ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ބޮޑުވެގެންވާ އިޚްތިލާފެއް އުފެދިފައި ވެއެވެ.\nޙައްޖު ފަރުޟުވީ އަހަރު\nކުރީން ބުނި ފަދައިން އިމާމު އިބްނި ޙަޖަރު ވިދާޅުވެފައިވާ ފަދައިން ޙައްޖު ފަރުޟުވީ ހިޖުރައިން ފަހެއްގައެވެ. އިމާމު ބުޚާރީއާއި އިމާމު ނަވަވީ ވިދާޅުވަަނީ ހިޖުރައިން ހައެއްގައި ކަމަށެވެ. ބައެއް ބޭކަލުން ވިދާޅުވަނީ އަށެއްގައި ކަމަށެވެ. ގިނަ ބޭކަލުން ބުރަވެ ވަޑައިގަންނަވަނީ ނުވައެއްގައި ކަމަށެވެ. ބައެއް ބޭކަލުން ދިހައެކޭވެސް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އެހެނަސް މިއީ ބަލިކަށި ބަސްފުޅެކެވެ. މިހުރިހާ ބަސްފުޅުތަކަށް ތަޙްޤީޤީ ނަޒަރަކުން ބަލައިލާރު ބޮޑަށް ބުރަވެވެނީ ޙައްޖު ފަރުޟުވީ ހިޖުރީ ސަނަތުން އަށެއްގައި ކަަމަށެވެ. އެއީ ޙައްޖާބެހޭ އާޔަތް ހިޖުރައިން ފަހެއްގެ ފަހުކޮޅުގައި ނުވަތަ ހައެއްގެ ކުރީކޮޅުގައި ބާވައިލެއްވުނު ކަމުގައި ވިއަސް މައްކާ ފަތަޙަވެ މަގު އަމާންވީ ހިޖުރައިން އަށެއްގައި ކަމަށްވާތީއެވެ.\nމުސްލިމުންގެ ފުރަތަމަ ޙައްޖު\nމިއުއްމަތަށް މާތްﷲ ޙައްޖު ފަރުޟު ކުރެއްވުމުން އެންމެ ފުރަތަމަ މުސްލިމުން ރަސްމީގޮތެއްގައި ޙައްޖުވީ ހިޖުރައިން ނުވަވަނަ އަހަރުއެވެ. އެއީ އަބޫ ބަކުރުގެފާނުންގެ އަމީރުކަމުގެ ދަށުންނެވެ.\nމިދަތުރަށް މުސްލިމުން ނިކުތްތަނާހެން މާތްﷲ ބަގަރާ ސޫރަތް ބާވައިލެއްވެވިއެވެ. މިޚަބަރާއިގެން މުސްލިމުންގެގާތަށް ކީރިތި ރަސޫލާ މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޢަލިއްޔު އިބްނި އަބީޠާލިބު ފޮނުއްވެވިއެވެ. އެދަތުފުޅުގައި މުސްލިމުންނަށް މިނާގައި ބައެއްކަންކަން އަންގަވައި އިޢުލާން ކުރެވުނެވެ. އެއީ ކާފަރަކު ސުވަރުގެ ނުވަންނާނެ ވާހަކައާއި އެ އަހަރަށް ފަހުން މުޝްރިކުންނަށް ޙައްޖުގައި ބައިވެރި ނުވެވޭނެ ވާހަކައާއި އެއްވެސް މީހަކަށް ދެނެއް ބަރަހަނާ ހުރެގެން ޠަވާފު ނުވެވޭނެ ވާހަކައެވެ.\nމިއަހަރަކީ މުސްލިމުން ޙައްޖުވަމުން އަންނަތާ ސާދަސަތޭކަ ސާޅީސް އެއްވަނަ އަހަރެވެ. ހިޖުރައިން ނުވަވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މިއަދާހަމައަށް މުސްލިމުން އަންނަނީ ޙައްޖު ވަމުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ދޭތެރެ ދޭތެރޭންވަނީ ޙައްޖުގެ އަޅުކަން މެދުކެނޑިފައެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުން ދިމާވާ ބޮޑެތި ކާރިޘާތަކާއި ވަބާތަކާއި ސިޔާސީ ހަމަނުޖެހުންތަކާއި މަގުފޭރޭ މީހުންނާހުރެ މަގުމަތި ނާމާންވުމާއި މިފަދަ އެކި އެކި ސަބަބުތަކާހުރެ އެކިއެކި އަހަރު މަތިން ވިއްސަކަށް އަހަރު ޙައްޖު ނުވެވޭގޮތް ދިމާވެފައި ވެއެވެ. މިއަހަރަކީ ވެސް އެފަދަ އަހަރެކެވެ. ނަމަވެސް މަދު މީސްކޮޅަކާއެކު ނަމަވެސް ސަޢޫދީ ސަރުކާރުން މިއަހަރުގެ ޙައްޖުގެ ކަންތައްތައް އެންމެ ފުރިހަމަގޮތުގައި އިންތިޒާމު އެބަކުރައްވައެވެ. ޚަބަރު ލިބޭ ގޮތުން ސަޢޫދީ ސަރުކާރުން މިއަހަރު ހައްޖުވުމަށް ހުއްދަ ދެއްވަނީ ސަޢޫދީގައި ދިރިއުޅޭ ބޭރުމީހުންގެ ތެރެއިންނާއި ސަޢޫދީ މީހުންގެ ތެރެއިން ޝަރުޠު ހަމަވާ މީހުންގެ ޖުމްލަ ދިހަހާސް މީހުންނަށެވެ. ކޮވިޑް19 ގެ ބިރުވެރިކަން ބޮޑުކަމުން ޢުމުރާގެ އަޅުކަމަށް ވަނީ ހުއްޓުމެއް އައިސްފައެވެ. 2019 ވަނަ އަހަރަށް ބަލާއިރު ޙައްޖު ވެފައިވަނީ 2.6 މިލިޔަން މީހުންނެވެ. އަދި މުޅި އަހަރު ޢުމުރާވެފައި ވަނީ 30 މިލިޔަން މީހުންނެވެ.\nކީރިތި ރަސޫލާ ޙައްޖަށް ނިކުމެ ވަޑައިގަތުން\nހިޖުރައިން ދިހަވަނަ އަހަރު ޛުލްޤަޢިދާ މަހުގެ ފަސްވަނަ ދުވަހު ޙައްޖަށް ވަޑައިގަތުމަށް ޤަޞްދު ކުރައްވާކަމަށް ލޮބުވެތި ކީރިތި ރަސޫލާ އިޢުލާން ކުރެއްވިއެވެ. އޭރު އެކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހުގައި އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިން ގާތްގަނޑަކަށް ނުވަދިހަވަރަކަށް ހާސް މީހުން މަދީނާއިން ޙައްޖަށްދާން ނިކުތެވެ. މަދީނާގެ ވެރިއަކަށް ކީރިތި ރަސޫލާ ކަނޑައެޅުއްވީ އަންޞާރިއްޔަ ބޭކަލަކު ކަމުގައިވާ މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި އަބޫ ދުޖާނާ އައްސާޢިދީއެވެ. އިތުރު އެކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހުގައި މަދީނާއިން ޙައްޖަށް ނިކުތް މީހުންގެ އިތުރުން ޢަރަބި ކަރައިގެ އެތަންމިތަނުން ވެސް ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިހު ޙައްޖުގައި ބައިވެރިވުމަށް މީސްތަކުން ނިކުތެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި ޖުމްލަ ޙައްޖަތުލް ވަދާޢުގައި ބައިވެރިވީ 124000 ޙާޖީންނެވެ. އިއްތިފާޤުން މިޢަދަދަކީ ދުނިޔެއަށް ފޮނުއްވުނު ޖުމްލަ ނަބީބޭކަލުންގެ ޢަދަދެވެ.\nކީރިތި ރަސޫލާ ޙައްޖަށް ފެއްޓެވުން\nކީރިތި ރަސޫލާ ޙައްޖަށް އިޙުރާމް ބެންނެވީ ޛުލް ޙުލައިފާއޭ ކިއުނު މީޤާތުންނެވެ. ޛުލް ޙުލައިފާގައި އިޙްރާމުގެ ދެރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނުންގެ ޖަމަލުކޮޅަށް އަރައިވަޑައިގެން ނިޔަތް ގަންނަވައި ތަލްބިޔާ ވިދާޅުވާން ފެއްޓެވިއެވެ. މައްކާއަށް ވެދެވަޑައިގެންނެވެންދެން އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ވަޑައިގަތީ ތަލްބިޔާ ވިދާޅުވަމުންނެވެ. ފަހަތްޕުޅުން އަޞްޙާބު ބޭކަލުންވެސް ތަލްބިޔާ ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވިއެވެ. މިގޮތުން މައްކާއަށް ވެދެވަޑައިގެންނެވެންދެން އެކަލޭގެފާނު ގެންދެވީ ތަލްބިޔާ ވިދާޅުވަމުންނެވެ.\nކީރިތި ރަސޫލާ ޙައްޖުވެ ވަޑައިގަތް ގޮތް\nކީރިތި ރަސޫލާ މައްކާއަށް ވަޑައިގެން ކަޢުބަތުﷲ ގެފުޅުގައި ހަތްބުރު ޖައްސަވައި ޠަވާފު ފުރިހަމަ ކުރެއްވިއެވެ. އަދި ޠަވާފުގެ ބުރުތަކުގައި ޙަޖަރުލް އަސްވަދަށް އިސްތިލާމު ކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު މަޤާމް އިބްރާހީމުގައި ދެރަކްޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. އަދި ޒަމްޒަމް ފެންފޮދު ހިއްޕެވުމަށްފަހު ޞަފާ މަރުވާއަށް ވަޑައިގެން ސަޢުޔު ކުރެއްވިއެވެ. ދެން ޙައްޖުމަހުގެ އަށްވަނަ ދުވަހު މިނާއަށް ވަޑައިގަތެވެ. އެރޭ ރޭކުރެއްވީ މިނާގައެވެ. ނުވަ ވަނަދުވަހު ވަޑައިގަތީ ޢަރަފާތަށެވެ. އިރުމެދުން ފިލުމުން ޢަރަފާތަށް ވެދެވަޑައިގެން ނަމިރާގައި މެންދުރު ނަމާދާއި ޢަޞުރު ނަމާދު ކުރުކޮށް، އިސްކޮށް ޖަމާޢަކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އިސްލާމީ އުއްމަތާ މުޚާޠަބުވެ ވަޑައިގެން ވަރަށްފުރިހަމަ ޚުޠްބާއެއް ދެއްވެވިއެވެ. މިޚުޠުބާއަށް ކިޔަނީ ޚުޠުބަތުލް ވަދާޢުއެވެ. ޢަފަރާތްދުވަހު އިރުއެއްސުމުން އިތުރުއެކަލޭގެފާނު ޙައްޖުވެރިންނާއިގެން ޢަރަފާތުން ނިކުމެވަޑައިގެން މުޒްދަލިފާއާ ދިމާއަށް ކުރިމަތިލެއްވެވިއެވެ. މުުޒްދަލިފާއަށް ވަޑައިގެން މަޣުރިބުނަމާދާއި ޢިޝާނަމާދު ކުރުކޮށް ފަސްކޮށް ޖަމާ ކުރެއްވިއެވެ. ދެން ދިހަވަނަ ދުވަހުގެ ފަތިސްނަމާދު ކުރަށްވައިގެން މިނާއަށް ވަޑައިގަތެވެ. މިނާގައި ޙައްޖުގެ މަނާސިކުތައް ފުރިހަމަ ކުރެއްވިއެވެ. ތިންނަވަ ޖަމްރާއަށް ހިލަކޮޅު އުއްކަވައި ހަދިޔާއި ޤުރުބާނީ ކަތިލައްވަވައި އިސްތަށިފުޅު ބޭލުއްވެވިއެވެ. އަދި ހަމައެދުވަހު ޙަރަމްފުޅަށް ވަޑައިގެން ޙައްޖުގެ ފަރުޟު ޠަވާފު ކަމުގައިވާ ޠަވާފުލް އިފާޟާ ކުރަށްވައި ޙައްޖު ނިންމަވާލެއްވިއެވެ. މިނާއަށް އެނބުރިވަޑައިގެން މިނާގައި މަޑުކުރައްވައި ތިންދުވަހު ތިން ޖަމުރާއަށް ހިލަ އުއްކެވިއެވެ. މިގޮތުން މައްކާގެ އެކިތަންތާގައި ދިހަދުވަސް ވެއަތު ކުރެއްވުމަށްފަހު ދެން މަދީނާއަށް އެނބުރި ވަޑައިގަތެވެ.\nކީރިތި ރަސޫލާގެ ޙައްޖާބެހޭ ތަފްޞީލީ ޙަދީޘެއް\nއިމާމު ޝާފިޢީއާއި އަޙްމަދާއި ބުޚާރީއާއި މުސްލިމާއި އެނޫންވެސް އެތަކެއް އިމާމުން މާތްﷲ ރަޙްމަތްލެއްވި އިމާމު ޖަޢުފަރު އައްޞާދިޤު އެކަލޭގެފާނުންގެ ބައްޕާފުޅު އިމާމު ބާޤިރު (މުޙައްމަދު އިބްނިލް ޙުސައިން) ގެކިބައިން ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. އިމާމު ބާޤިރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nއެއްފަހަރަކު ތިމަންމެން ޖަމާޢަތެއްގެ މީހުން، މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޖާބިރު އިބްނި ޢަބްދުﷲގެ އަރިހަށް ދިޔައިމެވެ. ތިމަންމެން އެކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހަށް ޙާޟިރުވުމުން، ޖާބިރުގެފާނު ތިމަންމެންގެ ތެރެއިން ކޮންމެމީހަކާ ވަކިވަކިން ސުވާލުކުރަށްވައި ޙާލު އަޙްވާލު އައްސަވަމުން ގެންދެވިއެވެ. ދެން ތިމަންނާއާ ޖެހުމުން ތިމަންދެންނެވީމެވެ. ތިމަންނާއަކީ ޢަލީގެފާނުންގެ ދަރިކަލުން ޙުސައިންގެފާނުންގެ ކާފަދަރިކަލުން މުޙައްމަދު އިބްނި ޢަލީއީމެވެ. މިއަޑު އައްސަވާފައި އެކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހަށް ތިމަން ގެންދަވައި ތިމަންގެ ބޮލުގައި އަތްޕުޅު ފިރުމާލެއްވިއެވެ. ދެން ތިމަންގެ އިޙްރާމުގެ މަތީފޮށާގެ ދެކަންގަނޑު ނަންގަވައި މޭމަތިހާމަވުމުން ތިމަންގެ މޭމަތީގައި އަތްޕުޅު ފިރުމާލެއްވިއެވެ. އޭރު ތިމަންނާއަކީ ޅަކުއްޖަކީމެވެ. އަދި އޭރު އެކަލޭގެފާނަކީ ލޯފަން ބޭކަލެކެވެ. އެހިނދު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ ކޮއްކޮގެ ދަރިފުޅާއެވެ. ބޭނުން ކަމަކާމެދު ސުވާލުކުރާށެވެ. މިހެން ވިދާޅުވުމުން ތިމަން ބައެއް ސުވާލުތައް ދެންނެވީމެވެ. ތިމަންމެން އެތާ ތިއްބާ ނަމާދުގެ ވަގުތު ވަނުމުން، އެކަލޭގެފާނު އޮޅުއްވައިގެން ހުންނެވި ސާލުކޮޅާއެކު އަވަހަށް ތެދުވެވަޑައިގަތެވެ. އެކަލޭގެފާނުހުންނެވީ އެސާލުކޮޅުކޮނޑުފުޅު މަތީ އަޅުއްވައިގެންނެވެ. ސާލުކޮޅުގެ ކުޑަކަމާހުރެ އެއްކޮނޑުފުޅުގައި ބޭއްވެވޭއިރަށް އަނެއް ކޮނޑުފުޅު ހާމަވެދެއެވެ. އެހެންނާ އެކަލޭގެފާނުންގެ އަޞްލު ފޮށާކޮޅު އަރިހުގައިހުރި ހެދުންކޮޅުތައް ލައްވަވާ ކޮތަޅުކޮޅުގައި ފެންނާން އޮތެވެ. އެކަން އެކަލޭގެފާނު ހަނދުމަފުޅުނެތުނީކަން ނޭގެއެވެ. ދެން ވަޑައިގެން ތިމަންމެންނާއިގެން އިސްވެ ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ.\nނަމާދުން ނިމިވަޑައިގަތުމުން ތިމަން ދެންނެވީމެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ޙައްޖު ވެވަޑައިގަތީ ކިހިނަކުންކަން ވިދާޅުވެ ދެއްވަފާނަންތޯއެވެ؟ އެހިނދު އަތްޕުޅުން ނުވައެއްގެ ސޫރަ ދައްކަވާލެއްވިއެވެ. އެބަހީ ކީރިތި ރަސޫލާ ޙައްޖަށް ވަޑައިނުގަންނަވާ ހިޖުރައިގެ ނުވަ އަހަރު ވަންދެން މަދީނާގައި މަޑު ކުރެއްވި ވާހަކައެވެ. ދެން ވިދާޅުވިއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ޙައްޖަށް ވަޑައިނުގަންނަވާ ހިޖުރައިގެ ފަހުން ނުވަ އަހަރު ވަންދެން މަދީނާގައި މަޑު ކުރެއްވެވިއެވެ. ދެން ދިހަ ވަނަ އަހަރު އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ޙައްޖަށް ވަޑައިގަންނަވާ ވާހަކަ މީސްތަކުންނަށް އަންގަވައި އިޢުލާން ކުރެއްވިއެވެ.\nމި އުފާވެރި ޚަބަރު މީސްތަކުންނަށް ލިބިގެން ކީރިތި ރަސޫލާ ގެ އަރިހު، އެކަލޭގެފާނާއި އެއްގޮތަށް ޙައްޖުވުމުގެ އެދުމުގައި ގިނަބަޔަކު މަދީނާއަށް ޖަމާވެއްޖެއެވެ. މިގޮތުން ތިމަންމެން އެންމެން އެކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހު މަދީނާއިން ދަތުރު ފަށައިގެން ޛުލްޙުލައިފާއަށް ދިޔައިމެވެ. ހަމަ އެދުވަހުން އަބޫ ބަކުރުގެފާނުންގެ އަނބިކަނބަލުން އަސްމާ ބިންތި ޢުމައިސް، މުޙައްމަދު އިބްނި އަބީ ބަކްރަށް ރައްކާވެ އިންނެވިއެވެ. ދެން އެކަމަނާ ޙައްޖުގެ ކަންކަން ކުރައްވާނެ ގޮތާމެދު ސުވާލު ދެންނެވުމަށް ކީރިތި ރަސޫލާ ގެ އަރިހަށް މީހަކު ފޮނުއްވެވިއެވެ. އެހިނދު އިތުރުއެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘުކުރެއްވީ، އެކަމަނާ ނާނާފުޅު ފިއްލަވައިގެން ފޮތިގަނޑަކުން ރަނގަޅަށް ލޭބަންދު ކުރައްވައިގެން އިޙްރާމް ބެންނެވުމަށެވެ. ދެން ކީރިތި ރަސޫލާ ޛުލްޙުލައިފާ މިސްކިތުގައި ނަމާދު ކުރައްވައިގެން، ސަވާރީއަށް އަރައި ވަޑައިގެން އިޙްރާމް ބެންނެވުމަށްފަހު، ސާވާރީ ތެދުކުރައްވައި، ބައިދާއާދިމާއަށް ދަތުރު ފައްޓަވައިފިއެވެ. އޭރު ތިމަން ކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނާ ދިމާއަށް ކަޅި ހިންގަވާލީމެވެ. ހިނގާފައިދާ މީހުންނާއި ސަވާރީގައި ދާމީހުން ތިބީ އެކަލޭގެފާނު ވަށާލައިގެންނެވެ. ކަނާތްޕުޅު ފަރާތާއި ވާތްޕުޅު ފަރާތާއި ކުރިފުޅާއި ފަހަތްޕުޅުގައިވެސް ވަރަށްގިނަމީހުން ތިއްބެވެ. އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ތިމަންމެނާއެކު އެހެރަ ހުންނެވީއެވެ. އެކަލޭގެފާނުންގެ މައްޗަށް އިރުއިރުކޮޅާ ޤުރުއާން ބާވައިލެއްވެނީއެވެ. އެއާޔަތްތަކުގެ މުރާދަކީ ކޮބައިކަން އެނގިވަޑައި ގަންނަވަނީ ވެސް ހަމަ އެކަލޭގެފާނަށެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު ޚުދް ވަޑައިގަތީ އެއާޔަތްތަކުން ނެރެވޭ ޙުކުމްފުޅުތަކަށް ޢަމަލު ކުރައްވަމުން، އެކަންކަން ތިމަންމެނަށް އުނގަންނަވައި ދެއްވަމުންނެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޢަމަލުކުރަށްވާ ކޮންމެ ކަމެއް ބަލައިގެން ތިމަންމެން ދިޔައީ އެގޮތަކަށް ޢަމަލު ކުރަމުންނެވެ.\n(ސަވާރީއަށް އަރައިވަޑައިގެން) އިތުރު އެކަލޭގެފާނު އިޙްރާމް ބަންނަވައި [لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ] މިފަދައިން ތަލްބިޔާ ވިދާޅުވިއެވެ. މިއަޑުފުޅުގެ ދަށުން މީސްތަކުން ތަލްބިޔާ ކިޔަންފެށިއެވެ. ކީރިތިރަސޫލާ މީސްތަކުންނަށް އެކަން މަނައެއް ނުކުރައްވަތެވެ. އަދި ތަލްބިޔާ ވިދާޅުވުމުގައި އިތުރު އެކަލޭގެފާނުވެސް ދެމި ހުންނެވިއެވެ. ޖާބިރުގެފާނު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ތިމަންމެން ނިޔަތްގަތީ ހަމައެކަނި ސީދާ ޙައްޖަށެވެ. އޭރަކު ޙައްޖާއެކު ޢުމްރާ އޮންނަ ކަމެއް ތިމަންމެން ނުދަންނަމެވެ. ދެން ތިމަންމެން އިތުރު އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި ގެފުޅު ދޮށަށް އައިމެވެ. ޙަޖަރުލް އަސްވަދުގައި އަތްލައި ޠަވާފަށް ފެށީމެވެ. ފުރަތަމަ ތިން ބުރުގައި ކުޑަކޮށް ބާރަށް ހިނގާފައި ރަމްލު ކުރަމުން ދިޔައިމެވެ. ފަހު ހަތަރުބުރުގައި ދިޔައީ އާދައިގެގޮތުގައި ހިނގާލާފައެވެ. އެއަށްފަހު އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ސަލާމް ލެއްވި އިބްރާހީމުގެ ފާނުންގެ މަޤާމު ދޮށަށް ކައިރިވެވަޑައިގެން [وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى] މިފަދައިން ވިދާޅުވުމަށްފަހު، އެތާ ދެރަކްޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. (މާނައީ: މާތްﷲ މީސްތަކުންނަށް އަންގަވާފައި ވަނީ، އިބްރާހީމުގެފާނު އަޅުކަންކޮށް އުޅުއްވި ތަނުގައި ނަމާދު ކޮށް އަޅުކަން ކުރުމަށެވެ.) އޭރު މަޤާމު އިބްރާހީމުވީ އެކަލޭގެފާނާއި ގެފުޅާ ދެމެދުގައެވެ. އިމާމު ޖަޢުފަރު އައްޞާދިޤު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ތިމަންގެ ބައްޕާފުޅު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އެކަލޭގެފާނަށް ޚުދް ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިހުން ޚަބަރު ލިބިވަޑައިގެންފައިވަނީ، އިތުރު އެކަލޭގެފާނު މިނަމާދުގައި ކިޔަވާ ވިދާޅުވިކަމަށް ވަނީ، އަލްޙަމްދާއެކު ކާފިރޫނަ ސޫރަތާއި އިޚްލާޞް ސޫރަތް ކަމަށެވެ. އަނަސްގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އެއަށްފަހު ޙަޖަރުލްއަސްވަދު ދޮށަށް ވަޑައިގެން އިސްތިލާމް ކުރެއްވުމަށްފަހު ދެން ވަޑައިގަތީ ޞަފާއާ ދިމާއަށެވެ. ޞަފާ ދޮށަށް ވަޑައިގެންނެވުމުން ޤިބުލައަށް ކުރިމަތިފުޅު ލައްވަވައިގެން ހުންނަވާ އަންނަނިވި އާޔަތް [إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ] ވިދާޅުވިއެވެ. (މާނައީ: ހަމަކަމަށަވަރުން ޞަފާއާއި މަރުވާއަކީ މާތްﷲ ޙުރުމަތްތެރި ކުރައްވާފައިވާ ޝިޢާރުތަކުގެ ތެރެއިން ޝިޢާރެވެ.) ދެން [أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ] މިފަދައިން ވިދާޅުވިއެވެ. (މާނައީ: މާތްﷲ އެއިލާހުގެ ވަޙީ ބަސްފުޅުގައި ފަށްޓަވާފައި އޮތް ގޮތަށް ތިމަންވެސް ފަށްޓަވަމެވެ.) އެއަށްފަހު ޞަފާއަށް އަރާވަޑައިގެން ޤިބުލައަށް ކުރިމަތިފުޅު ލައްވަވައިގެން ހުންނަވާ ﷲގެ އެއްކައުވަންތަކަން ބަޔާން ކުރަށްވަމުން، ތަކްބީރު ވިދާޅުވެ، މިފަދައިން ވިދާޅުވިއެވެ. [لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ اْلأَحْزَابَ وَحْدَهُ] (މާނައީ: އެއްކައުވަންތަ ﷲ ފިޔަވައި ޙައްޤު އެހެން އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އެއިލާހަށް ޝަރީކަކު ނުވެއެވެ. ހުރިހާ ތަކެއްޗެއް މިލްކުވެ ވޮޑިގެންވަނީ އެއިލާހަށެވެ. އެންމެހައި ޙަމްދުޘަނާ ޙައްޤުވެގެންވަނީ ހަމަ އެއިލާހަށެވެ. އެއިލާހުވަނީ ހުރިހާތަކެއްޗެއްގެ މައްޗަށް ކުޅަދުންވަންތަވެ ވޮޑިގެންނެވެ. އެއްކައުވަންތަ ﷲ ފިޔަވައި އެހެން ޙައްޤު އިލާހަކު ނުވެއެވެ. އެއިލާހުގެ ވަޢުދު ބަސްފުޅަކީ ތެދުބަސްފުޅުކަން ސާބިތު ވެއްޖެއެވެ. އަދި އެއިލާހުގެ އަޅާއަށް ނަޞްރު ލިބިއްޖެއެވެ. އިދިކޮޅު އެންމެހައި ޖަމާޢަތްތައް ބަލިކުރެވިއްޖެއެވެ.) ދެން އެކަލޭގެފާނު މިދުޢާފުޅު ތިން ފަހަރުމަތިން ވިދާޅުވިއެވެ. ޞަފާ އިން ފައިބައި ވަޑައިގެން، ހާމަ ބިމަށް ވަޑައި ގެންނެވުމުން، ދެފަރުބަދަ ދޭތެރޭ ސަޢީ ކުރެއްވިއެވެ. އެބަހީ ބާރަށް ވަޑައިގަތެވެ. މަރްވާއަށް ވަޑައިގެންވެސް އެތަނަށް އަރައިވަޑައިގެން، ޞަފާގައި ޢަމަލުކުރެއްވި ފަދައިން ކަންތައްތައް ކުރެއްވިއެވެ. މިގޮތަށް ހަތްބުރު ޖެއްސެވިއެވެ. ފަހުބުރުން ނިމިވަޑައިގަތީ މަރުވާއަށެވެ. ދެން ޙަދީޘު ކުރެއްވިއެވެ. ތިމަން ކަލޭގެފާނު ޙައްޖުގައި ޢަމަލު ކުރައްވާފައި މިއޮތް ގޮތް ނޫން އެހެން ގޮތަކަށް ކަންތައް ކުރައްވަން އޮތްނަމަ ތިމަން ކަލޭގެފާނު ހަދްޔު ނުގެންނެވީހެވެ. އަދި ނިޔަތް ގެންނެވީހީ ޢުމްރާއަކަށެވެ. ތިޔައިގެ ތެރެއިން ތިމާއާއެކު ކަތިލާނެ ހަދްޔު ނުގެންނަ މީހާ، ތަޙައްލުލު ވެލައިގެން އިޙްރާމް ކަނޑާލާށެވެ. އަދި ތިމާގެ ޙައްޖު ޢުމްރާއަކަށް ބަދަލުކޮށްލާށެވެ. މިއަޑުފުޅު އައްސަވާފައި ސުރާޤާ އިބްނި މާލިކު ދެންނެވިއެވެ. އޭ ﷲގެ ރަސޫލާއެވެ! މިގޮތަށް މިކަން އޮންނަނީ ހަމައެކަނި މިއަހަރަށް ތޯއެވެ؟ ނުވަތަ ދާއިމަށްތޯއެވެ؟ އެހިނދު ކީރިތި ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނުންގެ ދެއަތްޕުޅުގެ އިނގިލިފުޅުތައް މަހާލެއްވުމަށްފަހު ޙަދީޘު ކުރެއްވިއެވެ. ނޫނެކެވެ. އެއީ ތާއަބަދަށް ކަނޑައެޅިފައި އޮތް ގޮތެވެ. އަދި އެގޮތަށް ކުރެވޭ ޙައްޖުގައި، ޢުމްރާއާއި ޙައްޖާއި ދެއަޅުކަން އެބަކުރެވެއެވެ.\n(ރާވީ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ.) އެދަތުރުފުޅުގައި ޢަލީގެފާނު ޔަމަނަށް ވަޑައިގެންފައި ކީރިތި ރަސޫލާ އަށް ޓަކައި ޖަމަލުތަކެއް ގެންނެވިއެވެ. ވަކިން ޢުމްރާ ކުރައްވައިގެން ތަޙައްލުލުވެ ވަޑައިގަތް ބޭކަލުންގެ ތެރޭގައި މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި ފާޠިމަތުގެފާނު ވެސް ހިމެނި ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެކަމަނާވެސް ރީތި ހެދުންކޮޅު ތުރުކުރައްވައިގެން ހުވަނދާއި އަނދުންކޮޅު ތުރުކުރެއްވެވިއެވެ. މިމަންޒަރު ދެކެވަޑައިގެން ޢަލީގެފާނު އެކަމާ ރުހިވަޑައިނުގެން، އެކަން އެގޮތަށް ނުކުރެއްވުމަށް އެންގެވިއެވެ. އެހިނދު އެކަމަނާ ވިދާޅުވީ، އެއީ އެކަމަނާއަށް ކަންކުރަން ބައްޕާފުޅު އެންގެވި ގޮތްކަމަށެވެ. ޖާބިރުގެފާނު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ޢިރާޤުގައި ހުންނެވި ދުވަސްވަރު މިމައްސަލަ ނެގިގެން އެކަމާ ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ޢަލީގެފާނު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އެދުވަހު ފާޠިމުގެފާނުންގެ ޖަވާބު އައްސަވާފައި ހިތްޕުޅާ ހަމަނުކުރައްވައި ކީރިތި ރަސޫލާ ގެ އަރިހަށް ތިމަން ދިޔައިމެވެ. އެއީ އެކަމަނާގެ ކުށަށް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ އަދަބެއް ދެއްވާތޯއާއި އެމައްސަލާގެ ޙުކުމަކީ ކޮބައިތޯ ބެއްލެވުމުގެ ގޮތުންނެވެ. އެހިނދު އެކަމަނާ ވިދާޅުވި ބަސްފުޅު ހަމަ އެވިދާޅުވި ގޮތަށް އިތުރު އެކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހު ތިމަން ދެންނެވީމެވެ. އަދި އެއާމެދު ތިމަން ކަލޭގެފާނު އިންކާރު ކުރެއްވި ކަމަށްވެސް ދެންނެވީމެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ޙަދީޘުކުރެއްވީ، ފާޠިމާ އެބުނީ ތެދެއް ކަމަށެވެ. ހަމަ ތެދެއްކަމަށެވެ. އަދިވެސް ޙަދީޘު ކުރެއްވިއެވެ. އޭ ޢަލީއެވެ! ނިކަން ޙައްޖަށް ނިޔަތް ގަތްގޮތް ބުނެދީބަލާއެވެ. ޢަލީގެފާނު ވިދާޅުވީ، ތިމަން ދެންނެވީމެވެ. ތިމަންމިގޮތަށް ނިޔަތްގަނެ، މިފައިން ކީމެވެ. [اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ] (މާނައީ: އޭ ﷲ! ތިމަން ނިޔަތް މިގަންނަނީ ތިޔަ އިލާހުގެ ނަބިއްޔާ ނިޔަތް ގެންނެވި ގޮތަށެވެ.) އެހިނދު އިތުރު އެކަލޭގެފާނުން ޙަދީޘު ކުރެއްވިއެވެ. ޢަލީއަށްޓަކައިވެސް ތިމަން ކަލޭގެފާނު ހަދުޔު ކަނޑައެޅުއްވީމެވެ. ވުމާއެކު އިޙްރާމް ނުކަނޑާ އެކަމުގެ މަތީ ދެމިހުންނާށެވެ. ޖާބިރުގެފާނު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާއަށް ޓަކައި ހަދްޔުގެ ގޮތުގައި، ޢަލީގެފާނު ޔަމަނުން ގެންނެވި ޖަނަވާރުތަކާއި ކީރިތި ރަސޫލާ މަދީނާއިން ގެންނެވި ޖަނަވާރުތައް ލައިގެން، މުޅިއެކު ސަތޭކަ ޖަމަލު އިތުރު އެކަލޭގެފާނުންގެ އަތްޕުޅުގައި ހުރިކަމަށް ވެއެވެ. ކޮންމެއަކަސް ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަމުރުފުޅަށް (ހަދުޔު ނުގެންނަ) އެންމެން އިޙްރާމު ކަނޑައި ތަޙައްލުލުވެ، ބޯ ކޮށާލައިފިއެވެ. އެހަނަސް ކީރިތި ރަސޫލާ އާއިއެކު، ތިމާމެން ކަތިލާނެ ހަދްޔު ގެންނެވި އަޞްޙާބު ބޭކަލުން ތިއްބެވީ އިޙްރާމް މަތީގައެވެ.\n1953 ގައި ހައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަން އަދާކުރެއްވުމަށް ދިއަ ހައްޖާޖީން - ކީރިތި ރަސޫލާ އިސްވެ ހުންނަވައިގެން ޙައްޖުވެ ވަޑައިގަތީ ހިޖުރީ ސަނަތުން ދިހައެއްގައި\nދެންފަހެ އަށްވަނަ ދުވަސް އައުމުން އެންމެން މިނާއަށް ދާން ނިކުމެއްޖެއެވެ. އިޙްރާމް ކެނޑި އެންމެން އަލުން ޙައްޖަށް ނިޔަތް ގެންފިއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ވެސް ސަވާރީއަށް އަރައިވަޑައިގެން މިނާއަށް ވަޑައިގަތީއެވެ. އެކަލޭގެފާނު އެދުވަހުގެ މެންދުރު ނަމާދާއި ޢަޞުރު ނަމާދާއި މަޣުރިބު ނަމާދާއި ޢިޝާ ނަމާދާއި ފަތިސް ނަމާދު ކުރެއްވީ މިނާގައެވެ. ދެން އަނެއް ދުވަހުގެ އިރުއަރައި އަލިވެ، އިރުގަނޑެއް ވަންދެން މިނާގައި މަޑު ކުރެއްވުމަށް ފަހު ކީރިތި ރަސޫލާ ދަތުރަށް ފަށްޓަވައިފިއެެވެ. އޭރުއެކަލޭގެފާނުވަނީ، އެކަލޭގެފާނަށްޓަކައި ޚާއްޞަ ލާގެކޮޅެއް ނަމިރާގައި ޖައްސަވަން، އަޞްޙާބު ބޭކަލުންތަކެއް ފޮނުއްވާފައެވެ. ޤުރައިޝު ވަންހައިގެ މީހުން ހީކޮށްގެންތިބީ އެމީހުން ކަންތައްކޮށްއުޅޭ ފަދައިން ކީރިތި ރަސޫލާ ވެސް ޢަރަފާތަށް ވަޑައިގަންނަވާނީ މުޒްދަލިފާގެ މައިދާނެއް ކަމުގައިވާ އަލްމަޝްޢަރުލް ޙަރާމުގައި މަޑުކުރެއްވުމަށްފަހު ކަމަށެވެ. އެހެނަސް އިތުރު އެކަލޭގެފާނު މުޒްދަލިފާގައި މަޑުކުރެއްވުމަކާ ނުލައި ޢަރަފާތާއި ދިމާއަށް ދަތުރުފުޅު ކުރިއަށް ގެންދެވީއެވެ. ދެން ވަޑައިގެން ނަމިރާގައި އެކަލޭގެފާނަށްޓަކައި ޖަހާލެވިފައިހުރި ލާގެކޮޅުގައި މަޑުކޮށްލެއްވީއެވެ. ޢަރަފާތަށްވެސް ވެދެވަޑައި ނުގަންނަވައެވެ. ދެން އެދުވަހުގެ އިރުމެދު ފިލުމުން އެކަލޭގެފާނު ޖަމަލުކޮޅުގައި ވަޑައިގަތީ ނަމިރާއާއި ޢަރަފާތާ ދެމެދު އޮންނަ ޢުރަނާ ކިއުނު ވާދީއަށެވެ. އެތާގައި ހުންނަވައިގެން މީސްތަކުންނަށް ދުވަހުގެ ދެޚުޠްބާ ދެއްވިއެވެ. އޭގައި މިފަދައިން ވިދާޅުވިއެވެ. "އޭ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ މުދަލާއި ފުރާނަވަނީ ޙުރުމްތެރި ކުރެވިގެންނެވެ. އެއީ މިދުވަސް ޙުރުމަތްތެރި ކުރެވިގެންވާ ފަދައިން، މިމައްސަރު ޙުރުމަތްތެރި ކުރެވިގެންވާ ފަދައިން، މިރަށް (މައްކާ) ޙުރްމަތްތެރި ކުރެވިގެންވާ ފަދައިންނެވެ. ދަންނާށެވެ! ޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނުގެ އެންމެހައި ކަންތައްތަކެއް މިއަދު ތިމަން ކަލޭގެފާނުންގެ ފައިންޕުޅު ދަށަށް ލެވި ޗިސް ޗިސް ކުރެވެނީއެވެ. ޖާހިލިއްޔަ ގޮތުގައި ބަދަލު ހިފުމުގެގޮތުން އޮހަރަމުންދިޔަ ލެއި އޮހޮރުން ނިމުމަކަށް ގެނެވުނީއެވެ. ދަންނާށެވެ! ތިމަންމެންގެ އޮހޮރިފައިވާ ލެއިތަކުގެ ތެރެއިން ތިމަން ކަލޭގެފާނު ބަދަލު ހިއްޕެވުމުން ތިމަން ކަލޭގެފާނު އެއްކިބާވެ ވަޑައިގަންނަވާނެ ފުރަތަމަ މީހަކީ ރަބީޢާ އިބްނިލް ޙާރިޘްގެ ދަރިކަލުންގެ ފުރާނައިގެ ބަދަލެވެ. އޭނާއަކީ ބަނީ ސަޢުދު ވަންހައިގެ އެއްކިރު މީހެއްވެސް މެއެވެ. އޭނާ މަރާލީ ހުޛައިލު ވަންހައިގެ މީހުންނެވެ. އަދި ދަންނާށެވެ! ތިމަން ކަލޭގެފާނު އެންމެފުރަތަމަ ދޫކޮށްލައްވާނެ ރިބާއަކީ ޢައްބާސް އިބްނި ޢަބްދުލް މުއްޠަލިބަށް ލިބިވަޑައިގަންނަވަން ޖެހޭ ރިބާގެމުދަލެވެ. ރިބާއަކީ މުޅިންމެ ހުއްޓާލައި އެއްކިބާވާންޖެހޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި ދަންނާށެވެ! އަންހެނުންގެ ކަންކަމުގައި ﷲ އަށް ބިރުވެތިވެ، އެކަނބަލުންނަށް ހެއުކޮށް ހިތާށެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ވަނީ އަމާނަތެއްގެ ގޮތުގައި ﷲގެ ޙައްޤުގައި ތިމާމެންގެ އަނބީން އަމިއްލަކޮށްފައެވެ. ﷲގެ ނަންފުޅުގައި އެކަނބަލުންގެ އަޢުރަ ހުއްދަކޮށްގެންނެވެ. އެކަނބަލުންގެ މައްޗަށްވާ ތިޔަބައިމީހުންގެ ޙައްޤުތަކެއް ވެއެވެ. އެއީ ތިޔަބައިމީހުން ނުރުހޭ އެއްވެސް މީހަކު ތިޔަބައިމީހުންގެ ގެއަށް ގެނަސް، އެމީހަކާއެކު ވާހަކަ ދައްކައި ނުހެދުމެވެ. މިގޮތަށް ކަންކޮށްފިނަމަ އެކަނބަލުންނަށް އަނިޔާއެއް ނުވާގޮތަށް އަދަބުދިނުމަކީ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހުއްދަވެގެންވާ ކަމެކެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށްވާ އެކަނބަލުންގެ ޙައްޤުތަކަކީ އެކަނބަލުންނަށް (ދެފަރާތް) ރުހެވޭ ގޮތުގެ މަތިން، ހެއު ގޮތުގައި ކާންބޯން ދިނުމާއި އަންނައުނު ދިނުމެވެ.\nއަދި ދަންނާށެވެ! ތިމަން ރަސޫލާ މިވަޑައި ގަންނަވަނީ ތިޔަބައިމީހުން އެއެއްޗަކަށް ތަބާވެއްޖެ ކަމުގައިވާނަމަ، އެމީހަކު މަގުނުގެއްލޭނެ އެއްޗެއް ތިޔަބައިމީހުންނާ ޙަވާލު ކުރަށްވާފައެވެ. އެއީ ﷲގެ ކަލާމްފުޅެވެ. އަދި ތިމަން ރަސޫލާގެ އަރިހުން ތިޔަބައިމީހުން ބޭނުން ސުވާލެއްކުރާށެވެ. މިކަމާމެދު އަޅެ ތިޔަބައިމީހުން ބުނަނީ ކީކޭހެއްޔެވެ؟ އަޞްޙާބު ބޭކަލުން ދެންނެވިއެވެ. ކަލޭގެފާނަކީ ﷲގެ ރަސޫލާ ކަމަށާއި، ކަލޭގެފާނާ ޙާވާލު ކުރެއްވެވުނު ރިސާލަަތު ފުރިހަމަ ގޮތުގައި، އަމާނާތްތެރި ކަމާއެކު ތިމަންމެނަށް އަންގަވައި ދެއްވައި، ފޯރުކޮށްދެއްވައިފި ކަމަށް ތިމަންމެން ހެކިވަމެވެ.\nއެހިނދު އިތުރު އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނުންގެ ކަނާތްޕުޅުގެ ޝަހާދަތް އިނގިލިފުޅު މައްޗަށް އުފުއްލަވައި މީސްތަކުންނާއި ދިމާއަށް ދިއްކުރަށްވައި އިޝާރަތް ކުރެއްވަމުން ﷲގެ ޙަޟުރަތުގައި ތިންފަހަރުމަތިން، މިފަދައިން މުނާޖާ ދެންނެވިއެވެ. [اللَّهُمَّ اِشْهَدْ اللَّهُمَّ اِشْهَدْ] (އޭ ﷲ! މިކަމާމެދު ތިޔައިލާހު ހެކިވެ ވޮޑިގަންނަވާނދޭވެ.) ދެން ޚުޠުބާއިން ނިމިވަޑައިގަތުމުން، ބަންގިދޭ މީހާއަށް ބަންގިދިނުމަށާއި ޤަމަތް ދިނުމަށް އެންގެވިއެވެ. އެއަށްފަހު މެންދުރު ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. ދެން ޤަމަތް ދެއްވައި ޢަޞުރު ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. އެ ދެނަމާދުގެ ދެމެދަކު އެހެން ނަމާދެއް ނުކުރައްވައެވެ. ދެން ކީރިތި ރަސޫލާ ސަވާރީއަށް އަރައިވަޑައިގެން ޢަރަފާތަށް ވެދެވަޑައިގެން ޖަބަލުއްރަޙްމާގެ ކައިރީ ހުއްޓިވަޑައިގަތެވެ. ސަވާރީކޮޅުގެ ލަގަން ދޫކޮށްލެއްވުމުން އެސޮރު އެތާއޮތް ހިލައެއްގެމަތީ ބަނޑު ޖައްސާލައިފިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ޤިބުލައަށް ހުންނަވައިގެން، ފައިމަގުގައި އައިމީހުންނާ ދިމާއަށް ކުރިމަތިފުޅު ލައްވަވައިގެން ދުޢާކުރަށްވަން ހުންނެވިއެވެ. މިގޮތަށް މިތާ އިތުރު އެކަލޭގެފާނު އިރު އޮއްސި، ރަތްވިލާ މުޅިންހެން ވީއްލަންދެން ހުންނެވިއެވެ. އިރު އޮއްސި އަނދިރިވާން ފެށުމުން ކީރިތި ރަސޫލާ ޢަރަފާތުން އެނބުރި ވަޑައިގަންނަވަން ދަތުރު ފެއްޓެވިއެވެ. އިތުރު އެކަލޭގެފާނުންގެ ފަހަތްޕުޅުގައި ސަވާރީ ކޮޅުގައި ބޭންދެވީ އުސާމާ އިބްނި ޒައިދެވެ. ޖަމަލު ބާރަށް ގެންދަވަން ވެގެން އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ޖަމަލުގެ ލަގަން ބޮޑަށް އަރިހަށް ދަންނަމަވަތެވެ. އަސްގޮނޑީގެ ކައިރީގައި އޮންނަ އެސޮރު ބޯއަޅާ ގޮނޑީގައި އެސޮރުގެ ބޯޖެހޭ މިންވަރަށް ދަންމަވާ ހައްދަވަތެވެ. ދެން ފަރުބަދައަކާ ކައިރިވުމުން އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ކަނާތްޕުޅުން މީސްތަކުންނާ ދިމާއަށް އިޝާރަތް ކުރައްވައި ހަމަހިމޭންވުމަށް އަންގަވަތެވެ. ހަނަފަސްތަނެއް އަންނަ ކޮންމެހިނދަކު ތަންކޮޅެއް ހަލުއިކުރައްވަތެވެ. މިގޮތަށް ދަތުރު ކުރައްވަމުން ވަޑައިގަންނަވަމުން މުޒްދަލިފާއަށް ވަޑައިގަނެވުނެވެ. ދެން އެތާގައި، އެއް ބަންގިއާއި ދެޤަމަތާއެކު މަޣުރިބު ނަމާދާއި ޢިޝާ ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. އެތާކުވެސް އިތުރު އެހެން ސުއްނަތެއް ނުކުރައްވަތެވެ. އެއަށްފަހު ކީރިތި ރަސޫލާ އަވަހާރަ ލައްޕަވައިފިއެވެ. ފަޖުރުލައި ހެނދުނާއި ގާތްވުމުން، އެއް ބަންގިއާއި އެއް ޤަމަތާއެކު، ފަތިސް ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު ޖަމަލުކޮޅަށް އަރާވަޑައިގެން އަލްމަޝްޢަރުލް ޙަރާމް ކިއުނު ހިސާބަށް ވަޑައިގަތެވެ. އެތާގައި ޤިބުލައަށް ކުރިމަތިފުޅު ލައްވަވައިގެން ދުޢާފުޅު ކުރެއްވިއެވެ. ތަކްބީރާއި ތަހްލީލު ވިދާޅުވެ ﷲގެ އެއްކައުވަންކަން ބަޔާންކޮށް ހެއްދެވިއެވެ. އަދި ރަނގަޅަށް އަލިވެ ދުނިޔެމަތިން އަނދިރިކަން ފިލައްޖެއުމަށް ދާނދެން އިތުރު އެކަލޭގެފާނު އެތާގައި މަޑު ކުރެއްވިއެވެ.\nކޮންމެއަކަސް އިރު ނާރަނީސް ލޮބުވެތި ރަސޫލާ މުޒްދަލިފާއިން ދަތުރުފުޅު ފަށްޓަވައިފިއެވެ. އަރިހުގައި ޖަމަލުކޮޅުގައި މިފަހަރު ގެންދެވީ ފަޟްލު އިބްނި ޢައްބާސް އެވެ. ފަޟްލަކީ ބުރުސޫރަފުޅު ވަރަށް ރީތި، ސަމައްތުރަ ހެއު، ދޮން، ނަލަ ކުއްޖެކެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ މުޒްދަލިފާއިން މިނާއަށް ވަޑައިގަންނަވަނިކޮށް، މަގުމަތިން އަންހެނުންގެ ޤާފިލާއަކާ ބައްދަލުވެ ވަޑައިގަތެވެ. އެވަގުތު އެކަނބަލުންނާ ދިމާއަށް ފަޟްލު ބައްލަވަން ފަށްޓަވައިފިއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ފަޟްލުގެ މޫނުފުޅުގައި އަތްޕުޅު އެޅުއްވުމަށްފަހު އަނެއް ފަރާތަށް މޫނުފުޅު އަނބުރާ ލެއްވިއެވެ. އަނެއްކާވެސް ފަޟުލު އެކަނބަލުންނަށް ބައްލަވަން ފެއްޓެވުމުން ދެވަނަ ފަހަރަށްވެސް ކީރިތި ރަސޫލާ ފަޟްލުގެމޫނުފުޅު އަނެއްފަރާތަށް އަނބުރާލެއްވިއެވެ. ދެންވެސް ފަޟުލު އެކަނބަލުންނާ ދިމާއަށް ބައްލަވަން ފެއްޓެވިއެވެ. އެވަގުތުވެސް ކީރިތި ރަސޫލާ ފަޟުލުގެ މޫނުފުޅު އަނބުރާލެއްވިއެވެ. މިގޮތަށް ދަތުރު ކުރައްވަމުން ވާދީ މުޙައްސިރާ އަރާ ހަމަވުމުން ތަންކޮޅެއް ބާރަށް ޖަމަލުކޮޅު ދުއްވެވިއެވެ. އަދި އެތަނުން ބޮޑު ޖަމްރާއާ ދިމާއަށް އޮންނަ މެދު މަގު އިޚްތިޔާރު ކުރައްވައި، ސީދާ އެތަނަށް ވަޑައިގަތެވެ. އެތާގައި ހުންނަ ގަސްދޮށަށް ޖަމަލުކޮޅު މަޑުކުރެއްވެވިއެވެ. ތިންވަނަ ޖަމްރާ ހުންނަނީ އެގަސްދޮށުގައެވެ. ދެން ވަޑައިގެން، ކޮންމެ ހިލަކޮޅަކަށް ތަކްބީރު ވިދާޅުވަމުން ހަތް ހިލަކޮޅު އުއްކެވިއެވެ. އެއީ ނިޔަރޮދިން ހިފާލެވޭ ވަރުގެ ކުދި ހިލަކޮޅުތަކެވެ. އޭރު އެކަލޭގެފާނުން ހުންނެވީ ޢަޤަބާ ވާދީގައެވެ. (މައްކާއާ ވީފަރާތަށް ވާތްޕުޅު ފަރާތް، އަދި ކަނާތްޕުޅު ފަރާތަށް މިނާއާއި މުޒްދަލިފާއާއި ޢަރަފާތު ވާގޮތަށް އުތުރަށް ކުރިމަތިފުޅު ލައްވަވައިގެންނެވެ.) އެއަށްފަހު އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ވަޑައިގަތީ ކަތިލާ ތަނަށެވެ. އެތަނަށް ވަޑައިގެން އަމިއްލަ އަތްޕުޅުން ފަސްދޮޅަސް ތިން ޖަމަލު ކަތިލެއްވެވިއެވެ. އެއަށްފަހު ޢަލީގެފާނުންގެ އަތްޕުޅަށް ކަތިލެއްވުމަށް ދެއްވެވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ބާކީ ހުރިހާ ހަދްޔުތައް ކަތިލެއްވެވިއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނުންގެ ޖަމަލުކޮޅުގައި ޢަލީގެފާނު ބައިވެރި ކުރެއްވެވިއެވެ. ދެން ޢަލީގެފާނަށް އެންގެވީ ކޮންމެ ހަދްޔުއަކުންވެސް މަސްކޮޅެއް ނެންގެވުމަށާއި މިމަސްކޮޅު ކައްކާމީހުން ލައްވައި ތެއްޔެއްގައި ރަނގަޅަށް ކައްކާލެއްވުމަށެވެ. ކައްކައިގެން އަރިހަށްގެނެވުމުން އެއިން އިތުރު އެކަލޭގެފާނާއި ޢަލީގެފާނު ފަރީއްކުޅުއްވިއެވެ. އެދި އޭގެ ސުރުވާ ވެސް ހިއްޕެވިއެވެ.\nއެއަށްފަހު ކީރިތި ރަސޫލާ ސަވާރީއަށް އަރައި ވަޑައިގެން ގެފުޅަށް ވަޑައިގަތެވެ. ޙައްޖުގެ ޠަވާފު ކުރެއްވިއެވެ. އެދުވަހުގެ މެންދުރު ނަމާދު މައްކާގައި ކުރައްވައިގެން ޢަބްދުލް މުއްޠަލިބު ވަންހައިގެ ބޭކަލުން މީސްތަކުންނަށް ޒަމްޒަމް ފެން ދެއްވަނިކޮށް، އެބޭކަލުންގެ ގާތަށް ވަޑައިގަތެވެ. އަދި ޙަދީޘު ކުރެއްވިއެވެ. ތިމަން ކަލޭގެފާނަށް ވެސް ފެންދޭށެވެ. ދަންނާށެވެ! މީސްތަކުން މިގޮތަށް ފެންދިނުމަކީ ޙައްޖުގެ ފަރުޟެއް ކަމުގައި ދެކި މިތަނަށް ޖަމާވެ ބައިބޯ ނުކުރާނެ ނަމަހީ ތިމަން ކަލޭގެފާނުވެސް ތިޔަބައިމީހުންނާ ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެން ފެންދެއްވަން ހުންނެވީހެވެ. ދެން އެބޭކަލުން އެކަލޭގެފާނަށް ބާލިދީކޮޅަކުން ފެންފޮދު އެރުވުން އެއިން ފެންފޮދު ހިއްޕެވިއެވެ. އެއަށްފަހު މިނާއަށް އެނބުރި ވަޑައިގަތެެވެ. އަދި މިނާގައި ތިއްބެވި ބޭކަލުން އެބޭކަލުންނާއެކު އިސްވެ މެންދުރު ނަމާދު ކުރެއްވުމަށް ދެންނެވުމުން އަނެއްކާ ދެވަނަ ފަހަރަށް މެންދުރު ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. (އެނަމާދަކީ އެކަލޭގެފާނުންގެ ނިސްބަތުން ސުއްނަތް ނަމާދެކެވެ.)\n(އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި އިތުރަށް މިފަދައިން އައިސްފައި ވެއެވެ.) ޖާހިލިއްޔަ ދުވަސްވަރު ޢަރަބިންގެ ޢާދައަކަށް އޮންނަ ގޮތަކީ އެބައިމީހުން އަބޫ ސައްޔާރާ ކިޔާ މީހަކު ބަހަރަނާ ކޮށްގެން ޙިމާރަކަށް އަރުވައިގެން މުޒްދަލިފާއަށް ގެންދެތެވެ. ޤުރައިޝުން ހީކޮށްގެން ތިބީ ކީރިތި ރަސޫލާ ޢަރަފާތަށް ވަޑައިގަތް ވަގުތު މަޝްޢަރުލް ޙަރާމުގައި މަޑު ކުރައްވާނެ ކަމަށެވެ. އެހެނަސް ކަންވީ ގޮތަކީ އިތުރު އެކަލޭގެފާނު މުޒްދަލިފާގައި މަޑު ކުރެއްވުމެއްނެތި މުޒްދަލިފާ ކަޑައްތު ކުރައްވާފައި ސީދާ ވަޑައިގަތީ ޢަރަފާތަށެވެ. ދެން އެތާ މަޑުކުރެއްވީއެވެ.\n1953 ގައި ހައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަން އަދާކުރެއްވުމަށް ދިއަ ހައްޖާޖީން - މިއުއްމަތަށް މާތްﷲ ޙައްޖު ފަރުޟު ކުރެއްވުމުން އެންމެ ފުރަތަމަ މުސްލިމުން ރަސްމީގޮތެއްގައި ޙައްޖުވީ ހިޖުރައިން ނުވަވަނަ އަހަރު\nމިޙަދީޘުން ނެރެވޭ ފިޤުހީ ބައެއް މައްސަލަތައް\n(1) މިއީ ޙައްޖުގެ ތަފްޞީލު ބަޔާންވެގެންވާ ޙަދީޘެކެވެ.\nމިޙަދީޘަކީ ޙައްޖުގެ އަޅުކަމާމެދު އައިސްފައިވާ އެންމެ ތަފްޞީލީ ޙަދީޘެވެ. އެހެންކަމުން ޞަޙީޙު މުސްލިމުގައި މިޙަދީޘުގެ ބާބަކަށް ވެސް ގެންނަވާފައިވަނީ ކީރިތި ރަސޫލާ ޙައްޖު ވެވަޑައިގަތް ގޮތުގެ ތަފްޞީލު މިހެންނެވެ.\n(2) ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް އެމީހަކާ އެކަށޭނަ ޢިއްޒަތް ދިނުން\nޖާބިރުގެފާނު އެކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހަށް އިމާމު ބާޤިރު ގެންނެވުމާއި އެކަލޭގެފާނުންގެ މޭފުޅުގައި ޖާބިރުގެފާނުން އަތްޕުޅު ފިރުމާލެއްވުމުން ދޭހަވަނީ، ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް އެމީހެއްގެ ޤަދަރާއި ޢިއްޒަތާ އެއްފެންވަރަށް ޤަދަރުދިނުމީ އޮންނަ ކަމެއްކަމެވެ. އެއީ އެމީހާ ޢުމުރުގެ ގޮތުން ކިތަން ޅަކަމުގައި ވިއަސްވެހެވެ. އިމާމު ބާޤީރުގެ ހަށިކޮޅުގައި ޖާބިރުގެފާނު އަތްޕުޅު ލައްވައި ހެއްދެވި ސަބަބަކަށް ވަނީ ކުޑަ ކުއްޖަކަށްވާތީ އެވެ. ބޮޑު މީހަކުނަމަ އެހެން ނުހެއްދެވީހެވެ. އެހެންކަމުން ސިއްތުނާ ޢާއިޝާގެ އަރިހުން އިމާމު މުސްލިމު އެކަލޭގެފާނުންގެ މުޤައްދިމާގައި ނެރުއްވާފައިވަނީ އެކަމަނާ މިފަދައިން ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށެވެ. [أَمَرَنَا رَسُول اللَّه صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نُنْزِلَ النَّاسَ مَنَازِلَهُمْ] މާނައީ: ތިމަންމެނަށް ކީރިތި ރަސޫލާ އަމުރު ކުރައްވާފައިވަނީ މީސްތަކުންނަށް އެއުރެންނާ އެކަށޭނަ ޢިއްޒަތް ދިނުމަށެވެ. (މިޙަދީޘާމެދު ބައެއް ބޭކަލުން ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާފައި އޮތް ކަމުގައި ވިއަސް މިއީ ޞައްޙަ ޙަދީޘެއް ކަމުގައި އިމާމު ޙާކިމު ވިދާޅުވެއެވެ. އަދި ޙަދީޘުގެ ރާވީ މައިމޫނުއާ ޢާއިޝަތުގެފާނާ ބައްދަލުވެ ވަޑައި ނުގަންނަވާކަމަށް އިމާމު އަބޫ ދާއޫދު ވިދާޅުވެފައިވާ ވުމަށް އިމާމު އިބްނިޞަލާޙު ވަރަށްބޮޑަށް ރައްދު ދެއްވާފައި ވެއެވެ. (އަބޫދާއޫދު: 4202 ޙަދީޘުގެ ޝަރަޙަ، ޢައުނުލް މަޢުބޫދު ބައްލަވާ) އަދި އިމާމު ނަވަވީ އިމާމު ބައްޒާރުގެ ކިބައިން ނަގުލު ކުރައްވަނީ ޞައްޙަ ރިވާޔަތަކީ، ޢާއިޝާގެ މައުޤޫފު ރިވާޔަތެއްކަމަށެވެ. ދެން އިމާމު ނަވަވީ ވިދާޅުވަނީ މިޙަދީޘުން ސާބިތުވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭން ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަހުލު ބައިތުންނަށް ކަމޭ ހިތުމާއި މެހުމާނުންނަށާއި ޒިޔާރަތްކުރާ މީހުންނަށް މަރްޙަބާކިއުމާއި އެބައިމީހުންނަށް ކަމޭހިތައި ޢިއްޒަތް ކުރުމާއި މިކަންކަމީ ސުއްނަތުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަން ކަމެވެ.\n(3) ލޯފަން މީހެއްގެ ފަހަތުގައި ނަމާދުކުރުން\nދެން މިޙަދީޘުން ސާބިތުވާ އަނެއްކަމަކީ ލޯފަން މީހެއްގެ ފަހަތުގައި ފެންނަ މީހުންނަށް ނަމާދުކުރުން ހުއްދަވެގެންވާ ކަމެވެ. މިއީ އެއާމެދު ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި އެއްވެސް ޚިލާފެއް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެނަސް އައުލާ ގޮތަކީ ކޮބައިކަމާމެދު ޝާފިޢީ މަޛްހަބުގެ ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ވަނީ ޚިޔާލު ތަފާތު ވެފައެވެ. އެންމެ ޞައްޙަގޮތަކީ އެދެމީހުންގެ ތެރޭގައި ވަކިތަފާތެއް ނެތްކަމަށާއި އިމާމާގެ ގައިގައި ހުންނަންޖެހޭ ސިފަތަކަށް ބަލައިގެން އައުލާ މީހަކު ބެލުމަށެވެ. މިގޮތަށް އިމާމު ޝާފިޢީގެ އަރިހުން ނައްޞުން އައިސްފައި ވެއެވެ. މިޙަދީޘުން ސާބިތުވާ އަނެއްކަމަކީ ގޭގެ ވެރިޔާއަށް ގޭގައި އިސްވެ ނަމާދުކުރުން ޙައްޤުކަން ބޮޑުކަމެވެ. މިއިން ސާބިތުވާ އަނެއްކަމަކީ އަންނައުނުގެ ދެގަނޑެތި ލިބެން އޮތް ޙާލުގައިވެސް އެކަތިގަނޑުގައި ނަމާދު ކުރުން ހުއްދަ ވެގެންވާ ކަމެވެ. (އެހެނަސް ޙަންބަލީ މަޛްހަބުގައި ކޮނޑު ހާމައަށް ހުރިއްޔާ ނަމާދު ޞައްޙަ ނުވާނެއެވެ.)\n(4) ޙައްޖު ވެވަޑައި ނުގެން ކީރިތި ރަސޫލާ ނުވަ އަހަރު ހުންނެވުން\nމިބަސްފުޅުގެ މުރާދަކީ އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ޙިޖުރައަށްފަހު ނުވަ އަހަރު މަޑު ކުރެއްވި ވާހަކައެވެ. އަދި ކީރިތި ރަސޫލާ ޙައްޖު ވެވަޑައިގަތް ގޮތަކީ ކޮބައިތޯ އިމާމު ބާޤިރު އެއްސެވި ބަސްފުޅުގެ މުރާދަކީ ޙައްޖަތުލް ވަދާޢުގެ ވާހަކައެވެ. އަދި އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ޙައްޖަށް ވަޑައިގަންނަވާ ވާހަކަ އިޢުލާން ކުރައްވައި މީސްތަކުންނަށް އެންގެވި ސަބަބީ މީސްތަކުން ދުރާލާ އައިސް ޙައްޖުގެ އަޅުކަންތައް އުނގެނުމަށާއި އެކަންކަން ކީރިތި ތަސޫލާގެ ފަހަތްޕުޅުގައި ތިބެގެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވި ބަސްފުޅުގެ އިތުރުން ޢަމަލުފުޅުން ކުރެއްވިގޮތް ބަލައިގެން އެގޮތް ދަސްކޮށް އެއަށް ޢަމަލު ކުރުމެވެ. އެހެންކަމުން ޚުދް އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘު ކުރައްވާފައިވަނީ، [لِيُبَلِّغَ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ] މިއެވެ. (މާނައީ: މިއަދުމިތާ ޙާޟިރުވެތިބި މީހުން އަނެކުންނާ ހަމައަށް މިވާހަކަތައް ފޯރުކޮށް ދޭހުށިކަމެވެ.) އަދި މިޙަދީޘުން ސާބިތުވާ މުސްތަޙައްބު އަނެއްކަމަކީ މީސްތަކުން ހޭލެއްވުމުގެ ގޮތުންނާއި އެންމެން އެއްގޮތް ކުރުމުގެ ގޮތުން ދީނުގެ ބޮޑެތި މުހިއްމު އިޖްތިމާޢީ ކަންކަމުގައި ފަހުބަސް ބުނުމުގެ ޙައްޤު ވެރިޔާއަށް ލިބިގެންވާ ކަމެވެ. މިސާލަކަށް ރޯދައާއި ޢީދުފަދަ ދުވަސްތައް އިޢުލާން ކުރުމާއި ނަމާދުގެ ވަގުތު ހަމަޖެއްސުމާއި މިކަންކަމެވެ.\n(5) އަޞްޙާބު ބޭކަލުން އެންމެން ކީރިތި ރަސޫލާއާގެ އަރިހު ނިޔަތް ގެންނެވީ ޙަޖަށެވެ\nމިޙަދީޘުން ސާބިތުވާ އަނެއް ކަމަކީ ކަނޑައެޅިގެން އެންމެހައި އަޞްޙާބު ބޭކަލުން ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިހުގައި ނިޔަތްގެންނެވީ ހަމައެކަނި ޙައްޖަށް ކަމެވެ. ޤާޟީޢިޔާޟް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. މިޙަދީޘުން ދޭހަކޮށްދޭ ފަދައިން ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިހު އެންމެހައި އަޞްޙާބު ބޭކަލުން ޙައްޖު ވުމުގައި ނިޔަތް ގެންނެވީ ހަމައެކަނި ޙައްޖަށެވެ. ތަމައްތުޢު ޙައްޖަކަށް ނޫނެވެ. އޭގައި އެބޭކަލުންގެ މެދުގައި އެއްވެސް ޚިލާފެއްނެތެވެ. އެހެންކަމުން ޖާބިރުގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވަނީ "އިތުރު އެކަލޭގެފާނު އެކަމެއް ކުރެއްވި ކޮންމެކަމެއް އެގޮތަކަށް ތިމަންމެންވެސް ކަންކުރީމެވެ." ހަމައެހެންމެ ޢަލީގެފާނާއި އަބޫ މޫސާ ވިދާޅުވެފައިވަނީ ތިމަންމެން ނިޔަތް ގަތީ ކީރިތި ރަސޫލާ ނިޔަތް ގެންނެވި ގޮތަށް ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ފަހުން އެކަލޭގެފާނުގެ އިރްޝާދުގެ މަތިން ހަދުޔު ނުގެންނަވާ ބޭކަލުން ތަމައްތުޢު ޙައްޖަކަށް ބަދަލު ކުރައްވައި އިޙްރާމް ކެނޑުއްވީއެވެ.\n(6) އިޙްރާމުގެ ދެރަކްޢަތް ނަމާދު\nޛުލް ޙުލައިފާގައި އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ކުރައްވާފައި ވަނީ އިޙްރާމުގެ ދެރަކްޢަތް ނަމާދެވެ. މިޙަދީޘުގައި އަންނަނީ، [أَنَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى بِذِي الْحُلَيْفَةَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ أَحْرَمَ] މާނައީ: ކީރިތި ރަސޫލާ ޛުލްޙުލައިފާއަށް ވަޑައިގެން އެތާގައި ދެރަކްޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވުމަށްފަހު، ވަޑައިގެން ދެން އިޙްރާމް ބެންނެވިއެވެ. މިއެވެ. މީގެ އިތުރުން ޢަބްދު ﷲ އިބްނި ޢުމަރުގެ ކިބައިން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. [عَنْ اِبْنِ عُمَرَ أَنَّهُ كَانَ يَأْتِي مَسْجِدَ ذِي الْحُلَيْفَةَ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يَرْكَبُ فَإِذَا اسْتَوَتْ بِهِ رَاحِلَتَهُ قَائِمَةً أَحْرَمَ ثُمَّ يَقُولُ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَل] (މިއީ އިމާމު އަޙްމަދާއި ޙާކިމާއި އަބޫ ދާއޫދުގެ ރިވާޔަތެކެވެ.) މާނައީ: އެކަލޭގެފާނު ޛުލްޙުލައިފާގެ މިސްކިތަށް ވަޑައިގެން އެތާ ދެރަކްޢަތް ނަމާދު ކުރައްވައިގެން ސަވާރީއަށް އަރައިވަޑައިގެން، ބިންމަތިން ސަވާރީގެ ބަނޑު އުފުލާލުމުން، ހަމަޖެހި ވަޑައިގަތުމަށްފަހު ދެން އެކަލޭގެފާނު އިޙްރާމް ބަންނަވަތެވެ. މިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައި ވަނީ، މިގޮތަށް ކީރިތި ރަސޫލާ ޢަމަލު ކުރެއްވިތަން އެކަލޭގެފާނު ދެކެވަޑައިގަތްކަމަށެވެ. (މިއީ މިޙަދީޘު ބުޚާރީ ގެންނެވި ގޮތެވެ.) އަދިވެސް މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި އިބްނި ޢައްބާސްގެއަރިހުން، އިމާމު އަޙްމަދާއި ޙާކިމާއި އަބޫ ދާއޫދު ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. [عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجًّا فَلَمَّا صَلَّى فِي مَسْجِدِهِ بِذِي الْحُلَيْفَةَ رَكْعَتَيْهِ أَوْجَبَ فِي مَحَلِّهِ فَأَهَلَّ بِالْحَجِّ حِينَ فَرَغَ مِنْ رَكْعَتَيْهِ] (މާނައީ: އިބްނި ޢައްބާސް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ޙައްޖު ވެވަޑައިގަތުމަށް މަދީނާއިން ފުރާވަޑައިގަތެވެ. ދެންފަހެ ޛުލް ޙުލައިފާގައި ހުންނަ އެކަލޭގެފާނުންގެ މިސްކިތްކޮޅަށް ވަޑައިގެން އެތާ އިޙްރާމުގެ ދެރަކްޢަތް ނަމާދު ކުރައްވައިގެން އެތާ އިންނެވިއެވެ. ދެން އެނަމާދުން ނިމިވަޑައިގެން ޙައްޖަށް އިޙްރާމް ބެންނެވިއެވެ.) އިިމާމު ނަވަވީ އަލްމަޖްމޫޢުގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ މިނަމާދަކީ ސުއްނަތެއް ކަމާމެދު އެންމެހައި ޢިލްމުވެރިން އެއްބަސްވެ ވަޑައިގަންނަވާކަމަށެވެ. އިމާމު ޤާޟީ ޙުސައިންއާއި ބަޣަވީއާއި މުތަވައްލީއާއި ރާފިޢީ ވިދާޅުވެފައިވަނީ މަސްދިޖު ސުއްނަތެކޭ އެއްފަދައިިން، މީހަކު އިޙްރާމް ބަނުމުގެ ކުރިން ފަރުޟު ނަމާދު ކޮށްފި ނަމަވެސް މިސުއްނަތް ނަމާދު ކުރިކަމަށް ފުދޭނެ ކަމަށެވެ.\n(7) ހިނގާފައި ދިއުމާއި ސަވާރީގައި ދިއުން\nކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިހުގައި ޙައްޖަށް މީސްތަކުން ދިޔައީ ހިނގާފަޔާއި ސަވާރީގައެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ހުންނެވީ ސަވާރީކޮޅެއްގައެވެ. މިއިން ދޭހަވަނީ ދެގޮތްމެ ހުއްދަ ކަމާއި ދެގޮތްމެ ސުއްނަތް ކަމެވެ. އެހެނަސް އައުލާ ގޮތަކީ ސަވާރީގައި ދިއުންތޯ ނުވަތަ ހިނގާފައިތޯ މިއީ ދަންނަބޭކަލުންގެ މެދުގައި ޚިލާފުއޮތް ކަމެކެވެ. އިމާމު މާލިކާއި ޝާފިޢީއާއި ޖުމްހޫރު ދަންނަބޭކަލުން ވިދާޅުވަނީ ސަވާރީގައި ދިއުން އައުލާ ވެގެންވާ ކަމަށެވެ. އެއީ ކީރިތި ރަސޫލާ ވެސް ޙައްޖު ވެވަޑައިގަތީ ސަވާރީގައި ކަމަށް ވެފައި، ޚަރަދުގެ ތަކްލީފު ބޮޑުވާނީވެސް އެގޮތް ކަމަށް ވާތީއެވެ.\n(8) ތަލްބިޔާ ކިއުން\nތަލްބިޔާ ކިއުމުގައި ސުއްނަތްވެފައި، އައުލާ ގޮތަކީ އަސްލު ތަލްބިޔާގެ ޢިބާރާތް ކިއުމެވެ. އެއަށް އުނިއިތުރު ގެނައުމެއް ނެތިއެވެ. އެހެނަސް އިބްނި ޢުމަރާއި އިބްނި ޢައްބާސްގެ އަރިހުން އިތުރު ބައެއް ލަފްޒުތައް އައިސްފައި ވެއެވެ. ޝާފިޢީގެފާނު ވިދާޅުވާ ގޮތުން ބޮޑަށް ބުރަވެވެނީ އުނި އިތުރު ނުކޮށް ހަމަ އެލަފްޒުތައް ކިއުމެވެ.\n(9) ޠަވާފު ޤުދޫމު ކުރުމާއި ރަމްލު ކުރުން\n(ހ) އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ފުރަތަމަ ވަޑައިގަތީ ޠަވާފު ކުރެއްވުމަށެވެ. މިޠަވާފަކީ ސުއްނަތެކެވެ. ޙައްޖަށް އިޙްރާމް ބަނދެގެން ހުރިމީހަކު ޢަރަފާތަށް ނުގޮސް ފުރަތަމަ މައްކާއަށް އަތުވެއްޖެނަމަ އޭނާއަށް ސުއްނަތް ވެގެންވަނީ ޠަވާފު ޤުދޫމު ކުރުމެވެ. ޙައްޖަށް އައިސް ފުރަތަމަ ކުރާ ޠަވާފަށް ކިޔަނީ ޠަވާފު ޤުދޫމެވެ. ތަމައްތުޢު ޙައްޖު ވިކަމުގައި ވިއަސް ވެހެވެ. އެހެނަސް ޢުމްރާގައި ކުރާނީ ވާޖިބު ޠަވާފެކެވެ. އެއީ އަކީ ސުއްނަތެއް ނޫނެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާގެ މިޢަމަލުފުޅުން ސާބިތުވަނީ އިފްރާދު ނުވަތަ ޤިރާން ޙައްޖަށް އަންނަ މީހާއަށް ޢަރަފާތަށް ނުގޮސް ވެސް ޠަވާފު ކުރެވިދާނެ ކަމެވެ. އޭރުންވެސް އެޠަވާފު ހިމެނޭނީ ޠަވާފު ޤުދޫމުކަމަށެވެ. ޠަވާފުލް އިފާޟާ ނުވަތަ ޙައްޖުގެ ޠަވާފު ކުރާނީ ޢަރަފާތުން އެނބުރި އައިސްއެވެ.\n(ށ) އިމާމު ނަވަވީ ވިދާޅުވެފައިވަނީ ޙަދީޘުތަކުން ސާބިތުވާ ފަދައިން ކީރިތި ރަސޫލާ ޤުދޫމުގެ ޠަވާފުގެ ފުރަމަ ތިންބުރު ޖެއްސެވީ ރަމްލުކޮށްކަމަށާއި އަނެއްހަތަރުބުރުގައި ހިންގެވީ އާދަައިގެ ހިންގެވުމެއްގައި ކަމަށެވެ. ރަމްލުކޮށް ހިނގުމަކީ އާދައިގެ ހިނގުމުގައި ފިޔަވަޅު އަޅާ ހިސާބަށްވުރެން ކައިރީގައި ފިޔަވަޅު އަޅައިގެން ހިނގާއިރު ހަލުއިކޮށްލައިގެން ހިނގުމެވެ. މިގޮތަށް ރަމްލު ކުރާނީ ހަމައެކަނި ޤުދޫމުގެ ޠަވާފުގެ ފުރަތަމަ ތިން ބުރުގައެވެ. އަނެއް ހަތަރުބުރުގައި ހިނގާނީ ހަމަ އާދައިގެ ހިނގުމެވެ. ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މިގޮތަށް ރަމްލު ކުރަނީ ޙައްޖަށް ނުވަތަ ޢުމްރާއަށް އައިސް ކުރާ ފުރަތަމަ ޠަވާފު ގައެވެ. އެހެން ޠަވާފެއްގައި އެގޮތަށް ކަންތައް ކުރުމީ ސުއްނަތެއް ނޫނެވެ. އަދި ޢުމްރާ ވުމަށްފަހު އެދަތުރުގައި ފަހުން ޢުމްރާއެއް ވުމަކުން، ޢުމްރާގެ ޠަވާފުގައި ވެސް މިގޮތަށް އަވަސް ހިނގުމެއް ސުއްނަތް ވެގެނެއް ނުވެއެވެ. އެއީ ޤުދޫމުގެ ޠަވާފަކަށް އެޠަވާފު ނުވާތީއެވެ. އަދި ޤުދޫމުގެ ޠަވާފު ނޫން އެހެން ޠަވާފެއް އެއީ ވަދާޢުގެ ޠަވާފު ކަމުގައި ވިއަސް ރަމްލު ކުރުމަކީ ސުއްނަތެއް ނޫނެވެ.\n(10) ކަނާތު ކޮނޑު ހާމަކޮށްފައި ބެހެއްޓުން\nޢިލްމުވެރިން އެއްބަސްވެ ވަޑައިގަންނަވާ ފަދައިން ޤުދޫމުގެ ޠަވާފު ކުރާއިރު ރަމްލު އޮންނަ ތިން ބުރުގައި ފިރިހެނާ އޭނާގެ ކަނާތު ކޮނޑު ހާމަވާގޮތަށް އިޙްރާމު އަޅައިގެން ހުރުމީ ސުއްނަތެކެވެ. އެއީ ފުރަތަމަ ޠަވާފުގެ ފުރަމަ ތިން ބުރުގައެވެ. މިކަމާބެހޭ ޙަދީޘު އިމާމު ތިރްމިޛީއާއި އަބޫ ދާއޫދާއި އިބްނި މާޖާ ނެރުއްވާފައި ވެއެވެ. (ތިރްމިޛީގެ 787 ވަނަ ޙަދީޘު ބައްލަވާށެވެ.)\n(11) ޙަޖަރުލް އަސްވަދުގައި އިސްތިލާމު ކުރުން\nޙަޖަރުލް އަސްވަދުގައި އިސްތިލާމު ކުރުމަކީ އެހިލަކޮޅުގައި ބީހުމެވެ. ނުވަތަ އަތް ޖައްސާލުމެވެ. އެކަން ޠަވާފުގެ ކޮންމެ ބުރެއް ފަށާއިރުވެސް ސުއްނަތް ވެގެން ވެއެވެ. ނޫންނަމަ ދުރުން އިޝާރަތް ކުރުމުންވެސް އެސުއްނަތް އަދާކުރެވޭނެއެވެ.\n(12) ޠަަވާފުގެ ދެރަކްޢަތް ނަމާދު\n(ހ) ކޮންމެ ޠަވާފެއް ކުރުމަށްފަހު، ޠަވާފުގެ ދެރަކްޢަތް ނަމާދު ކުރުމީ ދަންނަބޭކަލުން އިޖްމާވެ އެއްބަސްވެ ވަޑައިގެންފައިވާ ކަމެކެވެ. އެހެނަސް އޭގެ ޙުކުމާމެދު ޚިލާފު ވެފައި ވެއެވެ. ބައެއް ބޭކަލުން ވާޖިބެކޭ ވިދާޅުވި ކަމުގައި ވިއަސް ގަދަ ބަސްފުޅަކީ އެއީ ސުއްނަތެއް ކަމަށެވެ.\n(ށ) މިނަމާދު ކުރުން ސުއްނަތް ވެގެންވަނީ މަޤާމު އިބްރާހީމުގެ ފަހަތުގައެވެ. ނުވަތަ އެދިމާއަށް ފަހަތުގައެވެ. އެތަނުގައި ނުކުރެވޭނަމަ ޙިޖްރު އިސްމާޢީލުގެ ތެރޭގައެވެ. ނޫންމަ ޙަރަމްފުޅުގެ ކޮންމެ ތަނެއްގައިވެސް މިނަމާދު ކުރެވިދާނެއެވެ. އަދި މައްކާގެ ކޮންމެ ބިމެއްގައިވެސް ކުރެވިދާނެއެވެ. އަދި ޢުމުރުން ކޮންމެ ދުވަހެއްގައިވެސް މައްކާއަށް އައިސް އެނަމާދު ކުރެވިދާނެއެވެ. ލަސްވުމަކުން އެނަމާދު ފާއިތުވެ ނުދާނެއެވެ. ހަމައެހެންމެ ތިމާގެ ރަށަށް ގޮސްފައި ނުވަތަ މައްކާއިން ބޭރުގައި މިނަމާދު ކުރިކަމުގައި ވިއަސް ސުއްނަތް އަދާވެވުނީއެވެ. އެހެނަސް އޭގެ މާތްކަން ގެއްލި ދިޔައީއެވެ.\n(ނ) ޙަރަމަށް ވަދެ އެއް ޠަވާފަށް ވުރެން ގިނަ ޠަވާފު ކޮށްފި މީހާއަށް ވެސް ކޮންމެ ޠަވާފެއްގެ ފަހުން މިނަމާދު ކުރުން ސުއްނަތް ވެގެން ވެއެވެ. އެހެނަސް މީހަކު ސުއްނަތް ނުކޮށް އެތަކެއް ޠަވާފެއް ކުރުމަށްފަހު ދެން އެއްފަހަރާ ހުރިހާ ނަމާދެއް އެކުއެކީ ކުރުމަށް ޤަޞްދު ކޮށްފިނަމަ އެއާބެހޭގޮތުން ޝާފިޢީ މަޛްހަބުގެ އިމާމުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެގޮތަށްވެސް ޞައްޙަވާނެ ކަމަށާއި އެކަމަކު އޭރުން އޭނާއަށް އައުލާ ގޮތާ ޚިލާފުވެވުނީ ކަމަށެވެ. އަދި ބައެއް އަޞްޙާބު ބޭކަލުންނާއި ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވަނީ އެގޮތަށް އެނަމާދު ކުރުން ހުއްދަ ކަމަށާއި އެކަން މަކްރޫހަވެސް ނުވާނޭ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ޖުމްހޫރު ދަންނަބޭކަލުންގެ ރައުޔަކީ އެގޮތް ހުއްދަވި ކަމުގައިވިއަސް އެއީ މަކްރޫހަ ވެގެންވާ ކަމެއް ކަމަށެވެ.\n(13) ޞަފާގައި ދުޢާކުރުން\nސުއްނަތުގެތެރޭ ހިމެނޭ އަނެއްކަމަކީ ޞަފާގައި ޛިކުރު ކުރުމާއި ދުޢާ ކުރުމެވެ. ތިންތިން ފަހަރުމަތިން ދުޢާއާއި ޛިކުރު ތަކްރާރު ކުރުމެވެ. ޤިބްލައަށް ކުރިމަތި ލައިގެން ހުރެއެވެ. ފަށާއިރު [أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ وَرَسُولُهُ] (ﷲ އާއި އެއިލާހުގެ ރަސޫލާ ފެއްޓެވި ހިސާބުން ފަށަމޭ) ބުނެ މިފަދައިން ކިޔައިގެން ފެށުމެވެ.\nބޮޑު ޢީދު ދުވަހު އުޟްޙިޔާ ކަތިލުން\nބޮޑު ޢީދު ދުވަހު އުޟްޙިޔާ ކަތިލުމަކީ ގަދަވެގެންވާ ސުއްނަތެކެވެ. ތިމާގެ އަމިއްލަ ނަމުގައްޔާއި ތިމާގެ ޢާއިލާގެ ނަމުގައެވެ. ތިރީގައި އެކަމާ ބެހޭ ޙަދީޘަކާއި އޭގެ ފިޤުހީ ބައެއް ފައިދާތައް ބަޔާންކޮށްލާނަމެވެ.\nއިމާމު މުސްލިމާއި އެނޫންވެސް ބޭކަލުން ނެރުއްވާފައި ޙަދީޘެއް އަނަސްގެފާނުންގެ ކިބައިން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. [ضَحَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ أَقْرَنَيْنِ ذَبَحَهُمَا بِيَدِهِ وَسَمَّى وَكَبَّرَ وَوَضَعَ رِجْلَهُ عَلَى صِفَاحِهِمَا] މާނައީ: ޢީދު ދުވަހު ކީރިތި ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނުންގެ އަމިއްލަ އަތްޕުޅުން ދަޅުހުރި ސާފުހުދު ދެ ކަންބަޅި ކަތިލެއްވެވިއެވެ. އަދި ﷲގެ އިސްމުފުޅު ވިދާޅުވެ، ތަކްބީރު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ކޮންމެ ބަކަަރިއެއް ކަތިލެއްވެވި އިރުވެސް އެސޮރުގެ ކަރުގެ އެއްފަރާތަށް އިތުރު އެކަލާގެފާނުންގެ ފައިންޕުޅުން ފިއްތަވާލައްވައިގެން ހުންނެވިއެވެ.\n1- އުޟުޙިޔާގެ މަސް ކެއުން\nއުޟުޙިޔާގެ މަސް ކެއުމާއި ބެހުމަކީ ސުއްނަތެކެވެ. ބަހާނީ ތިމާއަށާއި ޢާއިލާއަށް ކޮންމެވެސް ވަރެއް ބަހައްޓާފައި ފަޤީރުންނަށާއި މިސްކީނުންނަށާއި މުހުތާދުންނަށެވެ. ބާކީ ހުރެއްޖެ އެއްޗެއް ރައްކައު ކުރެވިދާނެއެވެ.\n2- ނިޔަފަތި ކެނޑުމާއި އިސްތަށި ކޮށުން މަނާވުން\nއުޟުޙިޔާ ކަތިލުމަށް އެއްޗެއް ހޯދައި ނިޔަތް ގަތުމަށްފަހު ޙައްޖު މަހުގެ 1 އިން ފެށިގެން އުޟުޙިޔާ ކަތިލަންދެން ތިމާގެ ނިޔަފަތި ކެނޑުމާއި ގައިން އިސްތަށި ވަކިކުރުމަކީ މަކްރޫހަ ވެގެންވާ ކަމެކެވެ. މިއީ ތިމާގެ އަތުގައި ބަކަރިއޮވެ ތިމާގެ ޙާޟިރުގައި ބަކަރި ކަތިލާނަމައެވެ. ނަމަވެސް ތިމާ ނެތްތަނެއްގައި ކަތިލާނަމަ ނުވަތަ މީހަކާ ޙަވާލުކޮށް ކަތިލާނަމަ މިގޮތަށް ތިމާގެ އިސްތަށްޓާއި ނިޔަފަތި ނުކަނޑައި ބެހެއްޓުން ސުއްނަތް ވެގެނެއް ނުވެއެވެ.\n3- ނިޔަފަތި ކެނޑުމާއި އިސްތަށި ކޮށުމާމެދު އޮންނަ ޙުކުމް\nމިކަމާގުޅޭ ޙަދީޘުތަކުގެ އަލީގައި މިމައްސަލައިގެ ޙުކުމާމެދު ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ވަނީ ރައުޔު ތަފާތު ވެފައެވެ. އިމާމު ސަޢީދު އިބްނި މުސައްޔަބާއި ރަބީޢާއާއި އަޙްމަދާއި އިސްޙާޤާއި ދާއޫދާއި ބައެއް ޝާފިޢީ އިލްމުވެރިން ވިދާޅުވަނީ އުޟްޙިޔާއަކަށް ނިޔަތް ގެންފިމީހާ ޢީދުދުވަސް އައިސް ތިމާގެ އުޟްޙިޔާ ކަތިލެވެންދެން ތިމާގެގައިން އިސްތަށްޓެއް ކޮށުމާއި ނިޔަފައްޗެއް ކެނމަކީ ޙަރާމްވެގެންވާ ކަމެކެވެ. އިމާމު ޝާފިޢީއާއި ޝާފިޢީ މަޛްހަބުގެ ޢާއްމު އިމާމުން ވިދާޅުވަނީ އެއީ ޙަރާމް ކަމެއް ނޫންކަމަށާއި މަކްރޫހަ ތަންޒީހީއެއް ކަމަށެވެ. މިއީ އިމާމު މާލިކުގެ އެއް ބަސްފުޅެވެ. އިމާމު އަބޫ ޙަނީފާއާއި އިމާމު މާލިކުގެ މަޛްހަބަކީ އެކަން ޙަރާމްވެގެން ނުވާކަމަށާއި އަދި އެއީ މަކްރޫހަ ކަމެއްވެސް ނޫން ކަމަށެވެ.\nކޮންމެއަކަސް ޙަރާމްކަމަށް ވިދާޅުވާ ބޭކަލުން ދަލީލު ނަންގަވަނީ އިމާމު މުސްލިމާއި އެނޫން ބޭކަލުން ރިވާކުރަށްވާފައިވާ މިޙަދީޘުންނެވެ. [إِذَا دَخَلَتْ الْعَشْرُ وَأَرَادَ أَحَدُكُمْ أَنْ يُضَحِّيَ فَلَا يَمَسَّ مِنْ شَعَرِهِ وَبَشَرِهِ شَيْئًا] މާނައީ: ޙައްޖުމަހުގެ ދިހަދުވަސް އަންނަ ހިނދު ތިމާމެންގެ ތެރެއިން މީހަކަށް އުޟުޙިޔާ ކަތިލުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިއްޖެނަމަ އޭނާ ތިމާގެ އިސްތަށްޓާއި ނިޔަފަތީގެ ތެރެއިން އެއްވެސް އެއްޗެއްގައި އަތް ނުލާހުށި ކަމެވެ. އެހެން ބޭކަލުން ނަންގަވަނީ ޢާއިޝަތުގެފާނުންގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވާ އަންނަނިވި ޙަދީޘެވެ. އޭގައިވަނީ، ތިމަން ކަމަނާ ކީރިތި ރަސޫލާ ކަތިލުމުގެ ގޮތުން ގެފުޅަށް ފޮނުއްވަން ކަނޑައަޅުއްވާ ހަދުޔުގެ ކަރުގައި އެޅުމަށް ގިލަފަތި ގަތައި ތައްޔާރު ކުރަށްވަމެވެ. ދެން އިތުރުއެކަލޭގެފާނު އަމިއްލަފުޅުން އެ ގިލަފަތި އެސޮރުގެކަރުގައި އަޅުއްވާފައި ޙައްޖު ވެރިންނާއެކު މައްކާއަށް ފޮނުއްވަތެވެ. މިގޮތުން ހަދުޔު ކަތިލުމާ ހަމައަށް ވެސް އެކަމާ ގުޅިގެން ﷲ ހުއްދަ ކުރެއްވި އެއްވެސް ކަމަކުން މަޙްރޫމުވެ ވަޑައިގެން އެކަލޭގެފާނު ނުހުންނަވަތެވެ.\nއިމާމު ޝާފިޢީ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. މައްކާއަށް ހަދުޔު ފޮނުވުން އުޟުޙިޔާ ކަތިލުމަށް ޤަޞްދު ކުރުމަށްވުރެން ބޮޑުވެފައި މުހިއްމުކަން ބޮޑެވެ. އެކަމުގައި ތިޔަކަހަލަ ކަމެއްނެތް ހިނދު އުޟްޙިޔާގައި ވެސް އެކަން ޙަރާމް ނުވާނެއެވެ. ދެން ނަހީވެގެންވާ ޙަދީޘުތަކުން ތިމަންމެން ދަލީލު ނަގާނީ އެއީ ތަންޒީހީ ގޮތުން މަކްރޫހަ ވެގެންވާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ.\n4- ނިޔަފަތި ކެނޑުމާއި އިސްތަށި ކޮށުމުގެ މާނަ:\nއަޅުގަނޑުމެންގެ އިމާމުން ވިދާޅުވާ ގޮތުން މިތާގައި ނިޔަފަތި ކެނޑުމާއި އިސްތަށި ކޮށުމުގެ މުރާދަކީ އެފަދަ އެއްޗެއް އުފުރުމާއި ކޮށުމާއި ބޭލުމާއި ބުރިކުރުމެވެ. އަދި ނިޔަފަތި އުފުރުމާއި ބުރިކުރުމާއި އަނގައިން ވިއަސް ކެނޑުމެވެ. އަދި އިސްތަށީގެ މުރާދަކީ ކިހިލިފަތާއި ބޮލާއި ތުނބުޅިއާއި ޢާނަތުގެ އިސްތަށްޓާއި އެނޫންވެސް ހަށިގަނޑުގެ އެއްވެސް ތަނަކުން އިސްތަށްޓެއް ނުވަތަ އިސްތަށްޓަކުން ބައެއްވިއަސް ވަކިކުރުމެވެ.\nއެމެރިކާގައި ޖޯންސަން އެންޑް ޖޯންސަންގެ ކޮވިޑް ވެކްސިން އެމަރޖެންސީކޮށް ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމުގެ މަޝްވަރާތައް ފަށައިފި


Dheewaana2(43 vana bai) – adduLIVE\nLast Updated: June 6, 15:56\nދީވާނާ2(ތެޔާޅީސްވަނަބައި)\n1 Apr 26, 2019, 10:53 ޝައިން\nއައިރާ ކައިވެނިކޮށްގެން މާޒްމެންގެ ގެޔަށް ދިޔަފަހުން ޝައުންއާއި އައިރާ ދިމާވެފައިވަނީ މަދުފަހަރަކުއެވެ. އެހެންކަމުން މާޒްގެ އެދުމަށް އައިރާ ޝައުންއަށް ރޭގަނޑުގެ ކެއުމަކަށް މާޒްގެ ގެޔަށް ދައުވަތު ދިނެވެ. މާޒްގެ ބޭނުމަކަށްވީ ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން އަދްޔަންގެ ވާހަކަ ޝައުންއާ ދެއްކުމެވެ. އެހެންކަމުން، ކެއުމަށްފަހު އެކި އެކި ވާހަކައިގެ ތެރެއިން އެންމެފަހުން މާޒް ބޭނުންވީ ވާހަކަ ފެށިއެވެ.\n" ޝައުން…ކުރިން ދުވަހަކު އަހަރެން ދުށިން ޝައުން ކޮންމެވެސް ފިރިހެނަކާއެކު ސައިކްގަ ދަނިކޮށް…އަނެއްކާ އެހެންކަމެއް ފެށީތަ؟…" ސަމާސާ ރާގަކަށް މާޒް އަހާލިއެވެ.\n" އާނ ދެން ޝައުންއެއްކަމަކު ކީއްވެތަ އަބަދު ހުސްކޮށް ހުންނަންވީދޯ ޝައުން…" އައިރާވެސް ޝައުންއާ ދިމާކޮށްލުމުގެ ގޮތުން ބުނެލިއެވެ. ޝައުން ޖަވާބެއްނުދީ ހިނިތުންވެލިއިރު އޭނާގެ މޫނުމަތިން ހިސާބަކަށް ކަންބޮޑުވުން ފާޅުވެއެވެ.\n" އޭ…ތިޔެއްނޫނޭ…އަހަރެން އެއްދުވަހަކު ކޮންމެވެސް ކަމަކު އާންގެ އޮފީހަށް ދިޔައިރު، އެއްކަހަލަ އަދްޔަން ފެނުނު….އާންގާތު އެހީމަ ބުނި މިހާރު އޭނަ އެތާނގަ މަސައްކަތްކުރާ ވާހަކަ….ކީއްވެ އޭނަ އެތަނާ ގުޅުނީ؟…އަނެއްކާ ޝައުންގެ ފަހަތުން އައިސް އޮފީހަށްވެސް ވަނީތަ؟…" މާޒް ގަޔާވެލާފައި ސުވާލުކޮށްލިއެވެ. ޝައުން އިނީ އެސުވާލަށް ޖަވާބުދޭން ބޭނުން ނުވެފައެވެ.\n" ނޫނޭ…އޭނަގެ ބައްޕަގެ ހިއްސާއޮންނަތަނެއްވީމަ އޭނަ އެތާ އެއުޅެނީ…" ޝައުން އަވަސް އަވަހަށް ބުނެލިއެވެ.\n" އެކަމު އެރޭ ޝައުންއާއެކު ފެނުނީ އޭނާހެން އަހަރެންނަށް ހާދަ ހީވެޔޭ….ތިދެމީހުންގެ މެދުގަ ކަމެއް ނެތްކަން ހަމަ ޔަޤީންތަ؟…" މާޒް އަނެއްކާވެސް އަހާލިއެވެ.\n" މާޒް….މާޒް ކީކޭ ކިޔަންތަ ތިއުޅެނީ؟…ތިކިޔަން އުޅޭ އެއްޗެއް ތަންކޮޅެއް ސާފުވާގޮތަކަށް ކިޔާބަލަ؟.." މާޒް ދައްކަންފެށި ވާހަކައިން ކުޑަކޮށް ނުރުހިފައި ޝައުން އަހާލިއެވެ.\n" އާނ…ތިހީވީ ރަނގަޅަށް….އަހަރެން މިއުޅެނީ ޝައުންއާ އަދްޔަންގެ ގުޅުމަކީ ކޮބާތޯ އޮޅުން ފިލުވަން….އަހަރެންނަށް ޔަޤީން ތިދެމެދުގަ ކޮންމެވެސް ގުޅުމެއް އެބައޮތްކަން….އެއްރޭ ތިދެމީހުން އެކީގަ ފެނުނީމަ ޔަޤީން ނުވެގެން އާންގާތު އެހީ އަދްޔަން އުޅޭތޯ….އާންގެ ފަރާތުން އަހަރެން އެނގުނީ އޭނާ މަސައްކަތްކުރަނީ އެއޮފީހުގަކަން….އެހެންވެ ދެވަނަ ފަހަރަށްވެސް އަހަރެން ތިދެމީހުންނަށް ފާރަލީން…އަހަރެންނަށް ފެނުނު މަންޒަރުން ދެމީހުންގެ މެދުގަ ގުޅުމެއް އޮތްކަން ޔަޤީންވި…ޝައުން ތިގޮތަށް މީހުނަށް އޮޅުވާލައިގެން އުޅޭނީ ކިހާ ދުވަހަކު….އޭނައަތުން ބޮނޑިއެއް ލިބޭންދެންވެސް ތިގޮތަތަށްތަ އުޅެން ގަސްތުކުރަނީ؟…" މާޒްގެ އަޑުގައިވެސް މިފަހަރު ހުރީ ނުރުހުމުގެ އަސަރެވެ.\n" މާޒް…އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމާމެދު މާޒް ވިސްނާކަށް ނުޖެހޭނެ…އަހަރެން ވާހަކަ ދައްކާނެ މީހަކާ ގުޅުން ބާއްވާނެ މީހެއް އެނގޭނީ ހަމަ އަހަރެންނަށް…އެކަމާ މާޒް ކަންބޮޑުވާނެ ކަމެއްނެތް…އަހަރެންނަކީ މިހާރު ކުޑަކުއްޖެއްނޫން….އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސު ދިފާއުކުރަން އަހަރެންނަށް އެނގޭނެ…" ޝައުން ހިތްހަމަ ނުޖެހިފައި ބުނެލިއެވެ.\n" ޝައުން…އަހަރެން މިވާހަކަ މިދައްކަނީ ޝައުންއަށް ރަނގަޅަކަށް….އަހަރެމެންނަކީ ކުޑައިރުއްސުރެ އެކީ އުޅެ ބޮޑުވިބައެއް….އަހަރެންނަށް ވަރަށް ރަނގަޅަށް ޝައުންވެސް އަދި އަދްޔަންވެސް އެނގޭ….އަހަރެންނަށް ހަމަޔަޤީން ޝައުން އަދްޔަންއާ ގަޔާވެގެން ނޫޅޭނެކަން….ދެންކޮބާ އޭނާއާއެކު އުޅުމުގެ ބޭނުމަކީ….އަދި އަމްދުން ޝައުންއާމެދު އެހާ ގޯސްއަމަލެއް ހިންގާފަހުރި މީހަކަށް އިތުބާރުކޮށްފަ، އޭނާއާއެކު އެކަހެރިވާން ހެޔޮވާނެތަ؟…އޭނަ އަނެއްކާވެސް އެފަދަކަމެއް ކޮށްފާނެދޯ…" މާޒް އުޅުނީ ޝައުންއަށް ވިސްނައިދޭށެވެ.\n" މާޒްއަށް ކިހިނެއް އެނގުނީ އޭނަ އަހަރެންނަށް ކަމެއްކުރިކަން…އާންތަ ބުނީ…" ސީރިއަސްވެލާފައި ޝައުން އެހިއެވެ.\n" އާނ…އާންގެ ފަރާތުން އަހަރެންނަށް އެނގުނީ….އެހެންވެ މިބުނީ ކީއްވެހޭ އޭނައާއެކު ތިއުޅެނީ؟…ޝައުންއަށް އޭނަ ކަމުނުދާނެކަން މިއީ ރޭގަނޑުފަދައިން އަހަރެންނަށް އެނގޭ…ދެން ކޮބާ ބޭނުމެއް؟…ބުނެބަލަ!…" މާޒް އޮޅުން ފިލުވަން ބޭނުންވިއެވެ.\n" އޭނަ މިހާރު ބަދަލުވެއްޖެ….އެއްވެސް މީހަކު އަބަދު އެއްގޮތަކަށް ނޫޅޭނެއްނު….އޭނަ އަހަރެންގާތުން މާފަށްއެދުނީމަ އަހަރެން މާފްކުރީ…އެކަން އެނިމުނީނު…" ފަރުވާކުޑަ ގޮތަކަށް ޝައުން ބުނެލިއެވެ.\n" އެހާ ފަސޭހައިން މާފުކުރީއޭތަ ތިބުނީ؟…ޝައުންއަކީ އެއްވެސް އިރެއްގަ މީހަކަށް ފަސޭހައިން މާފުކުރާނެ މީހެއްނޫން…އެކަން އަހަރެންނަށް ޔަޤީން.." މާޒް ޔަޤީންކަމާއެކު ބުނެލިއެވެ.\n" މާޒް…އަހަރެންވެސް އަބަދު އެއްގޮތަކަށް ނުހުންނާނެ ދޯ….އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމުގަވެސް ކިތަންމެ ކަމެއް ބަދަލުވެއްޖެ…ވަގުތާ ހާލަތާއެކު އިންސާނުންނަށްވެސް ބަދަލުވާން މަޖުބޫރުވޭ…އަހަރެންވެސް މިހުރީ ބަދަލުވެފަ….އަދްޔަންވެސް ހުރީ ބަދަލުވެފަ….އެހެންވީމަ އަހަރެން ބޭނުމެއްނޫން އިތުރަށް އެވާހަކަ ދައްކާކަށް…" ޝައުން ބޭނުންވީ އެވާހަކަ އެހާހިސާބުން ކުރުކޮށްލުމަށެވެ.\n" އެކަމު އަހަރެން ބޭނުން ޝައުން އޭނައާ ގުޅެންޖެހުނު ސަބަބެއް ހޯދަން…ޝައުންއަށް އޭނަ ނޫނަސް ރަނގަޅުމީހުންވާނެ….އެކަމު އޭނަ…ކީއްވެ؟.." މާޒް ހުރީ ހުއްޓާލާގޮތަކަށް ނޫނެވެ.\n" އަހަރެން އެރިކްއާވެސް ގުޅުނިންދޯ…އެކަމު އެކަމެއްވެސް ނުވިޔެއްނު….ދެން އަބަދު އަހަރެންވެސް ހުސްކޮށް ހުންނާކަށް ނުޖެހޭދޯ…އަހަރެންނޫން ހުރިހާ އެންމެން މިހާރު ކައިވެނިކުރީ…އަހަރެންވެސް ބޭނުން ކައިވެނިކުރަން….ކުރިއްސުރެ އަދްޔަން އަހަރެންދެކެ ލޯބިވޭ…އެހެންވީމަ އޭނަޔާ ކައިވެނިކުރަން އަހަރެން ނިންމައިފިން….އަހަރެން އެވާހަކަ ނުބުނަން މިހުރީވެސް ކަލޭމެން އެކަމަށް ހުރަސްއަޅަން މަސައްކަތްކޮށްފާނެތީ….ދެން އެކަމު މިހާރު މިބުނީ…އެކަމު އަހަރެން ބޭނުމެއްނޫން މާޒް އަދި އާންވެސް މިކަމަށް ހުރަސްއަޅާކަށް….މިއީ އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނިންމުމެއް….މިކަންދެން ބަދަލެއްނުވާނެ…އަހަރެންނަށް އެނގޭ އާން ބުނެގެންކަން މާޒްވެސް ތިވާހަކަ ތިދެއްކީ…އެކަމުވެސް އަހަރެން ދެން ބޭނުމެއްނޫން މިކަމާބެހޭގޮތުން އިތުރަށް ވާހަކަ ދައްކާކަށް…" ޝައުން އޭނާގެ ފަހުބަސް އިއްވިއެވެ.\n" އެކަމު ޝައުންއަށް ހީވޭތަ އޭނަޔާ އިނދެގެން ޝައުންއަށް އުފަލުގަ އުޅެވިދާނެހެން….އަދި އޭނަ މުޅިއުމުރު ޝައުންއާ އެކުގަ އުޅެފާނެހެން….އެހެންނޫނަސް ޝައުންގެ އާއިލާވެސް ބޭނުމެއްނުވާނެ އެފަދަ މީހަކާ ޝައުން ގުޅޭކަށް…އަހަރެންނަށް ހަމަ ޔަޤީން…ޝައުން އަދި އެއްފަހަރު ވިސްނާލާ…" މާޒް މޮޅިވެރި ރާގަކަށް ބުނެލިއެވެ.\n" އަހަރެން ވިސްނާނެ ވަރަކަށް ވިސްނައިފިން….މާޒް ބުނަން ރަނގަޅު ވާހަކައެއް….އަހަރެން އަމިއްލައަށް މިވާހަކަ އިތުރު މީހަކުގާތު ނުބުނަނީސް މާޒްވެސް ނުވާނެ މިވާހަކަ ދައްކައިގެން….އެކަކު ގާތުގަވެސް ބުނެގެން ނުވާނެ…އަހަރެން ދެންދަނީ…ވަރަށް ލަސްވެއްޖެ މިހާރު…" އެހެން ބުނެލުމަށްފަހު މަޑުކޮށްލުމެއްވެސް ނެތި ޝައުން ދިޔައެވެ.\n" ވަރަށް ގޯސްމީހަކާތަ ޝައުން އިންނަން އެއުޅެނީ؟…" ޝައުން ދިއުމުން ކަންބޮޑުވެފައި އައިރާ ސުވާލުކޮށްލިއެވެ.\n" އާނ…އެއީ އެއްގޮތަކަށްވެސް ކަމުދާ މީހެއްނޫން….ޝައުން އިންނަން އެއުޅެނީ އޭނަ ކަމުގޮސްގެންނެއްނޫން….ކޮންމެވެސް އެހެން ސަބަބެއް އެކަމުގަ އޮންނާނޭ އަހަރެންގެ ހިތްބުނަނީ…" ވިސްނާލާފައި މާޒް ބުންޏެވެ.\nމެންދަމުގެ ވަގުތެވެ. ދެލޯމަރައިގެން އެތައްއިރަކު އޮތްއިރުވެސް ޝައުންއަށް ނިދޭގޮތެއްނުވިއެވެ. ނަމަވެސް އޭނަ ބޭރަށް ނުކުންނަ ޚިޔާލެއްވެސް ނުކުރިއެވެ. ބޭރުގައި އޭނަ ހުންނަ ކޮންމެ ރެޔަކު ދޮންބެއާ ކުރިމަތިލާން ޖެހެއެވެ. މިހާރަކަށް އައިސް އުޝާއަށް ނިދަން އުނދަގޫވާތީ އިޒްޔަންވެސް އުޅެނީ ގިނަވަގުތު ހޭލައެވެ. އެހެންކަމުން ޝައުން ކޮޓަރިތެރޭގައި ފޫހިކަމާއެކު އޮތެވެ. މިރޭ އޭނައަށް ވިސްނެމުން ދިޔައީ މާޒް ދެއްކި ވާހަކަތަކާއި މެދުގައެވެ. މާޒް އޭނައަށް ކިތަންމެ ހެޔޮއެދިގެން އެވާހަކަ ދެއްކިނަމަވެސް، އޭނާގެ މަޖުބޫރީ މާޒްގެ ކުރިމަތީ ހާމައެއް ނުކުރެވުނެވެ. އަދްޔަންއަކީ އޭނާއެދޭފަދަ މީހެއްނޫނޭ ނުބުނެވުނެވެ.\n" އެރިކްއާ ކައިވެނިކުރެވުނުނަމަ ކިހާ ރަނގަޅު؟…" ޝައުންއަށް ހިތާހިތާ ކިޔާލެވުނެވެ. އެރިކްއަކީ ރަނގަޅު އިންސާނެކެވެ. އޭނަދެކެ ލޯބިވިއެވެ. އޭނައަށް އަޅާލައި އިހުތިރާމު ކުރެއެވެ. އެރިކްހުރީ އޭނައަށްޓަކާ ފިދާވާން ތައްޔާރަށެވެ. ނަމަވެސް އެރިކްގެ ބައްޕަގެ އިންޒާރުތަކަށް ބިރުން އެރިކްއާ ގުޅުން ކަނޑާލީ އޭނާއެވެ. އެރިކް އޭނާއަށް ގުޅާނެކަން އެނގޭތީ ގުޅޭނެ ހުރިހާ މަގެއް ބަންދުކުރިއެވެ. އަދި އޭނަގެ ފަހަތުން ރާއްޖެ އަންނާނެ ކަމުގައި އޭނަ ހީކުރިއެވެ. ނަމަވެސް އެރިކް އޭނަ ހޯދާކަށް ނައެވެ. އެރިކްއަށް ކޮންމެވެސް މަޖުބޫރެއް ދިމާވީކަންވެސް އޭނާއަށް ޔަޤީންވެއެވެ. އެހެންނޫންނަމަ އެރިކް އޭނާގެ ފަހަތުން އައީހެވެ.\nރޭދެބައިވެއްޖެއެވެ. މިރޭ އާއިންގެ ގާތަށްވެސް ނިންޖެއްނައެވެ. ފަހަކަށް އައިސް ޝައުންގެ އަމަލުތައް ހުންނަގޮތުން ޝައުންއާމެދު މާބޮޑަށް އޭނައަށް ވިސްނެނީއެވެ. އެނދުގައި އޮވެ އޮވެ ވަރުބަލިވެގެން އޭނާ ތެދުވިއެވެ. އެވަގުތު ނިދިފައި އޮތް ފަރަހަނާޒް ފުރޮޅިލާފައި އާންގެ ނަމުން ގޮވާލިއެވެ. އާއިން ގުދުވެ ފަރަހަނާޒްގެ ކޮލުގައި ބޮސްދިނެވެ. އަދި މޯޅިއަކަށް ދެމިލަމުން ކޮޓަރިން ނުކުތެވެ. ބަދިގެއަށްވަދެ ކޮފީއެއް ހަދާލައިގެން އައިސް ސިޓިންރޫމު ސޯފާގައި އޭނާ އިށީނެވެ. ކޮފީޖޯޑުން ކޯވަރެއްބޯލާފައި މޭޒުމަތީ ބެހެއްޓުމަށްފަހު ސޯފާގައި ލެނގިލައި ދެލޯމަރާލިއެވެ. އެވަގުތު އޭނާގެ ސިކުނޑީގެ ސްކްރީންއިން ޝައުންއާއި އަދްޔަންގެ ގައިގޯޅި މަންޒަރުތައް ސިފަވާން ފެށިއެވެ. ދެމީހުން ހީހީފައި މަޖާކުރާ މަންޒަރު ފެނުމުން ކުއްލިއަކަށް އޭނާއަށް ލޯހުޅުވާލެވުނެވެ.\n" ކީއްވެ ޝައުން؟…ކީއްވެ؟…ޝައުން ކީއްވެ ތިހާބޮޑަށް އަހަރެންނާ ދުރުވީ؟…އަހަރެން މުޅިން ބީރައްޓެއްސަކަށް ހެދީ ކީއްވެ؟….ޝައުންއަށް ދެރައެއް ލިބިއްޖެނަމަ އަހަރެން ދެރަވާނެވަރު ނޭނގޭތަ؟…އަހަރެން ބޭނުމީ ޝައުން އުފަލުގަ ހުންނަތަން ދެކެން….ޝައުން ހިނިތުންވެފަ ހުންނަ މަންޒަރުދެކެން…އެކަމު އެ އަދްޔަންއާއެކު ތަމްސީލެއް ކުޅޭކަށްނޫން….އުފާވާކަމަށް ހެދިގެން މީހުންގެ ލޮލުގަ އަނދުން އެޅުވިނަމަވެސް ޝައުން އުފާނުވާނެކަން އަހަރެންނަށް އެނގޭ….ދެން ކީއްވެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް އަނިޔާ ދޭންވީ؟…." އާއިން ހިތާ ހިތާ ޝަކުވާކުރަމުން ދިޔައެވެ.\nއެބަސްތައް އޭނާ ޝައުންއަށް އިއްވަން ބޭނުންވިނަމަވެސް ޝައުން އެއަޑު ނާހާނެކަންވެސް އޭނާއަށް އެނގެއެވެ. ޝައުން އެވަނީ ބަދަލުވެފައެވެ. އޭނާ ހީނުކުރާހައި ބޮޑަށް ބަދަލުވެފައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ ގޮތެއް ހުހެއް ނުވާނެއެވެ. އަދްޔަން ކިތަންމެ މޮޅު ރޭވުމެއް ރާވައިގެން ހުރިކަމުގައި ވިޔަސް އެ ރޭވުމެއް އޭނާ ނާކާމިޔާބު ކޮށްލާނެއެވެ.\nފަތިސްދަމަށް އެޅިއިރުވެސް އާއިން އަދި ޝައުންވެސް ތިބީ ހޭލައެވެ. ދެމީހުން ދެތަނެއްގައިވީނަމަވެސް ދެމީހުންގެ ހިތްވެސް ގުޅިފައިވާ ކަހަލައެވެ. އެކަކު އަނެކަކަށްޓަކައި ނިދި ނަގާލައި މުޅި ރޭ ހޭލާތިބިއިރު، ދެމީހުންކުރެ އެކަކަށްވެސް އަނެކަކުގެ ހާލެއް ނޭނގެއެވެ.\nޖެހިގެން އައި ދުވަހު އާއިން އޮފީހަށް ދިޔައީ ވަރުގަދަ އަޒުމަކާއެކުގައެވެ. ޝައުން އޭނާއަށް ސިއްރުކޮށްގެން އުޅޭ ކަންތައް މިއަދު އޭނާ ހޯދާނެއެވެ. އާއިން މިއަދުގެ ގިނަ ވަގުތު ހޭދަކުރަން ނިންމީ ޝައުންއާ އެކުގައެވެ. ޝައުންއާ އެކު އެކަހެރިވުމަށްޓަކައި ކުޑަނަމަވެސް ފުރުސަތެއް މިއަދު އަދްޔަންއަށް ދޭކަށް އޭނާ ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. އެހެންކަމުން އާއިން މިއަދުގެ ބްރީފިންއަށްފަހު ޝައުންގެ ބަޔަށް ދިޔައެވެ. މިއަދު އޭނާގެ ތާވަލް ރޭވިފައިވާގޮތް ޝައުންއާ ހިއްސާކުރިއެވެ.\n" މިކޮންކަމެއް؟….ކީއްވެ އާން މިތާ؟…" ތާވަލަށް ބަލާލަމުން ޝައުން ހައިރާންވެފައި އެހިއެވެ.\n" ތީގަ ވަރަށް ތަފްސީލުކޮށް އޮންނާނެ މިއަދު ކަންތައް ކުރަންވީގޮތް….މިތާނގަ މަސައްކަތްކުރަން ޖެހުނު ސަބަބުވެސް….އެހެންވީމަ މަސައްކަތް ފަށަންވީ؟…ބްރޭކަށްދާނީވެސް ދެމީހުން އެކީގަ…." އާއިން އޮޅުން ފިލުވައިދިނެވެ.\n" އެކަމު އާން…މިވަގުތު އަހަރެން މަސައްކަތް ކުރަމުން މިދަނީ މިހަފްތާގަ ކޮންމެހެންވެސް ނިންމަން ޖެހޭ ޕްރޮޖެކްޓަކަށް….ދެން އެކަންތައް މެދުކަނޑާލަފަ އާންގެ މަސައްކަތަކަށް އަހަރެން ކިހިނެއް އެހީވާނީ؟…އޭރުން އަހަރެންގެ މަސައްކަތް ކިހިނެއް ނިމޭނީ؟" ޝައުން ސީރިއަސްކަމާއެކު ސުވާލުކޮށްލިއެވެ.\n" ކުރީ ޕްރޮޖެކްޓްގެ ހުރިހާކަމެއް ރައުހާއާ ހަވާލުކުރޭ!…މާދަމާ ތުރުކީގެ ވިޔަފާރިވެރިއެއް ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކުރާނެ….މިހާރު އޭނައާ ބައްދަލުކުރަން އެޕޮއިންޓްމެންޓްވެސް ހަމަޖައްސައިފިން…..އަހަރެން ބޭނުމީ އަހަރެމެންގެ ކުންފުނި އޭނައަށް ތަޢާރަފްކޮށް އޭނާއާއެކު ވިޔަފާރީގެ ގުޅުމެއް އުފެއްދުން….ރަނގަޅު ޕްރެޒެންޓޭޝަންއެއް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ އެކަން ވަރަށް ފަސޭހައިން ވެދާނެ…..ޝައުން ވަރަށް ކުޅަދާނަވާނެ މިކަހަލަ ކަންކަމަށް….އެހެންވީމަ ޝައުންގެ ގާތަށް މިއައީ….އަހަރެންދޭނަން ކުންފުނީގެ ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުތަކުގެ ޑޮކިއުމެންޓްސްތައް….ދެމީހުންވެގެން މަސައްކަތްކުރަނިކޮށް ވަރަށް ފަސޭހައިން ނިންމާލެވިދާނެ…އަދި އަހަރެމެންގެ ކުރިޔަށްހުރި ޕްރޮޖެކްޓްތަކުގެ ޕްލޭންތައްވެސް ހިމަނަންވާނެ….އޭނަގެ ސަމާލުކަން މިކުންފުންޏަށް ހުއްޓޭވަރުކުރުން ބޭނުމަކީ….." އާއިން ގަޔާވެލާފައި ވާހަކަ ދެއްކިއިރު ޝައުންއިނީ ހައިރާންކަމުގައެވެ.\n" އާން….އަހަރެންމިއީ ތިމަސައްކަތްކުރާމީހެއް ނޫނެއްނު….އަދްޔަން އެހުރީނު އާންއަށް އެހީތެރިވާން….އޭނާގާތު ބުނަންވީނު….ތިދެމީހުން މަޝްވަރާކޮށްގެން ރަނގަޅު ޕްރެޒެންޓޭޝަންއެއް ތައްޔާރުކޮށްބަލަ!…..އޭރުން އަހަރެންނަށްވެސް އަހަރެން ފަށާފަހުރި ކަންކަން ނިންމާލެވޭނެއްނު…." ޝައުން ޚިޔާލުދިނެވެ.\n" ޝައުން އެހީވާނަންތަ ނޫނީ ނުވާނަންތަ؟….މިހުރިހާ ދުވަސްވީއިރު މިނޫނީ މިކަހަލަ ކަމެއްގަ އެހީތެރިކަމަކަށް ނޭދެމެއްނު….ޝައުންއަކީ މީހުން ގަޔާވާގޮތަށް ޕްރެޒެންޓޭޝަން ތައްޔާރުކުރާ ކުއްޖެއްކަން އަހަރެންނަށް އެނގޭތީ އެހީއަށް މިއެދުނީވެސް…..ދެން ޝައުން ތިހާ ބޭނުންނުވަންޏާ އަހަރެން ހިނގައިދާނަން މިތަނުން…އެކަމު އެ އަދްޔަންގެ އެހީއެއް އަހަރެން ބޭނުމެއްނޫން…" މޮޅިވެރި ރާގަކަށް އާއިން ބުނެލުމުން ޝައުން ދެރަވިއެވެ.\n" އެންމެ ރަނގަޅު….އަހަރެން އެހީވާނަން…" އެންމެފަހުން ޝައުން އެއްބަސްވިއެވެ.


Rey maruvi meehaa hafthaaeeh kurin COVID ah test kohdheyn edhun – Iru\nކުރިއަށް އޮތް6މަހު ވަރަށް ދަތިވާނެ: މިނިސްޓަރު\nއެހެން ކޯޓަށް ބަދަލުވާން އެދޭ މެޖިސްޓްރޭޓުންނަށް ފުރުސަތެއް ހުޅުވާލައިފި\nރޭ މަރުވި މީހާ ހަފްތާއެެއް ކުރިން ކޮވިޑަށް ޓެސްޓު ކޮށްދޭން އެދުން\nސަމާ·2އޮގަސްޓް 2020\nރޭ ކޮވިޑް-19 ބަލީގައި ނިޔާވި އުމުރުން 52 އަހަރުގެ އަންހެން މީހާ ކޮވިޑަށް ޓެސްޓު ކޮށްދިނުމަށް މީގެ ހަފްތާއެއް ކުރިން އެދުމުން ވެސް ޓެސްޓު ކޮށްދީފައި ނުވާ ކަމަށް އާއިލާއިން ބުނެފިއެވެ.\nއެ އަންހެން މިހާގެ ކޮއްކޮއަކު ފޭސްބުކްގައި ކުރި ޕޯސްޓެއްގައި ވަނީ އެ ކަން ހިނގައި ދިޔަ ގޮތް ލިޔެފަ އެވެ. އެ ޕޯސްޓް ކުރަން ޖެހުނީ އޭނާގެ ދައްތަގެ މަރާ ގުޅިގެން އާއިލާ މީހުންނާއި އެކުވެރިންނާއި ބައެއް ނޫސްތަކުން ވެސް ހަގީގަތް އޮޅޭ ގޮތަށް ސުވާލު އުފައްދާފައިވާތީ ކަމަށް ލިޔެފައިވެ އެވެ.\nމީގެ ހަފްތާ އެއް ކުރިން ދައްތަ ވަރަށް ގަދަ ހުމެއް އައިސްގެން އޭޑީކޭއަށް ދެއްކުމުން ޔޫރިން އިންފެކްޝަނެއް ކަމައް ބުނެ އެންޓިބަޔޮޓިކް ދީފައި ގެޔައް ފޮނުވާލީ ކަމަށް ކޮއްކޮ ލިޔެފައިވެ އެވެ. ގެއަށް ފޮނުވާލީ ކޮވިޑަށް ޓެސްޓް ކޮށްދޭން އެ ހޮސްޕިޓަލުގައި އެދުމުން ވެސް އެ ކަން ކޮށްނުދީ ކަމަށް ޕޯސްޓުގައިވެ އެވެ.\n“ދައްތައަކީ ހައި ރިސްކް މީހެއްކަން އެންމެ ބޮޑަށް އެނގޭނީ ވެސް އޭޑީކޭއަށް، ހުން ރަނގަޅު ނުވެ ނޭވާ ލުމަށް ދަތިވެގެން އައިޖީއެމްއެޗްއަށް ގެންދިޔަތާ މާ އިރު ތަކެއް ނުވެ ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވް ކަމާއި ވެންޓިލޭޓަރަށް ލާން އުޅެނިކޮށް ވިންދު ނުލިބޭ ކަމާއި ނިޔާ ވުމާއި ދެމެދު މާ ގިނަ ވަގުތެއް ނުނަގާ،” ކޮއްކޮގެ ޕޯސްޓުގައި ލިޔެފައިވެ އެވެ.\nއެހެންކަމުން އޭނާގެ ދައްތައަށް ފަރުވާ ނުހޯދާ ކަމައް ދެކެވޭ ވާހަކަތަކަކީ ދޮގެއް ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ. މި ކަމުގައި ވަކި ބަޔަކަށް އިނގިލި ދިއްކޮށްގެން ދައްތައަށް ކުރާނެ ފައިދާއެއް ނޯންނާނެ ކަމަށް ވެސް ޕޯސްޓުގައި ލިޔެފައިވެ އެވެ. “އިންސާފު ނުލިބޭ ދުނިޔެއެއްގައި” އޭޑީކޭއަށް ވެސް އިނގިލި ދިއްކުރަން އާއިލާއިން ނޭދޭ ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.\nމާފުށިން ދެމީހަކު ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވްވެއްޖެ\nމި ކަމާ ގުޅިގެން އޭޑީކޭއިން އަދި ވަކި އެއްޗެއް ނުބުނެ އެވެ.\nރާއްޖޭގައި ކޮވިޑް ބަލީގައި އުމުރުން 52 އަހަރުގެ އަންހެނަކު ނިޔާވެފައި ވާއިރު ހެލްތު ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ) އިން ބުނީ އެ އަންހެން މީހާ ނިޔާވެފައި ވާނީ ރޭ 11:20 ގައި ކަމަށެވެ. އަދި އޭނާ ނޭވާލާން އުނދަގޫވާތީ އިޔެ ހަވީރު 4:40 ގައި އައިޖީއެމްއެޗުގެ އިމަޖެންސީ ރެސްޕޯންސް (އީއާރު) އަށް ދައްކާފައިވާ ކަމަށް ވެސް އެޗްޕީއޭ އިން ބުނެއެވެ.


Majilis election: Coalition gai gotheh nunimi, "gadubadu" vanee!\nމަޖިލިސް އިންތިހާބު: ކޯލިޝަންގައި ގޮތެއް ނުނިމި "ގަޑުބަޑު" ވަނީ!\nއެމްޑީޕީގެ ރައީސް ނަޝީދާއި ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ލީޑަރު ގާސިމް އިބްރާހިމް: ހިޔާލު އެންމެ ބޮޑަށް ތަފާތީ އެ ދެ ޕާޓީގެ - މުހައްމަދު އަފްރާހު | އަވަސް\nމަޑުވަރީ، ތިނަދޫ، ވައިކަރަދޫ، މިހެން ގޮސް ކޮންމެ ދާއިރާއަކަށް ބަލާލިޔަސް ފެންނަނީ އެމްޑީޕީ، ޖުމްހޫރީ ޕާޓީ އަދި އަދާލަތު ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުން ވެސް އަންނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބަށް ކެމްޕެއިން ކުރަމުންދާ މަންޒަރެވެ. ރައްޔިތުންނަށް ވައުދުތައް ވަމުން ކޮންމެ މީހަކު ވެސް މަޖިލީހަށް ކުރިމަތިލާނެކަން ވަނީ ހާމަކޮށްފަ އެވެ. އެކަމަކު، ކޯލިޝަންގެ ތެރެއިން އެ އެންމެން ނުކުންނަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟\nމިހާރު ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަޝްރަހުގެ އެންމެ ހޫނު ބަހުސަކީ މިއީ އެވެ؛ މަޖިލިސް އިންތިހާބަށް ކޯލިޝަންގެ ހަތަރު ޕާޓީ އެކުގައި ނުކުންނާނެ ފޯމިއުލާއަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ އެކަން ވާނެ ހެއްޔެވެ؟ ކުރުމުގެ ބޭނުމެއް އެބަ އޮތް ހެއްޔެވެ؟\nމިކަމާ އެންމެ ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަނީ އެމްޑީޕީ އެވެ. އެމްޑީޕީއަކީ މިހާރު ރާއްޖޭގައި އޮތް އެންމެ ތާއިދު ބޮޑު ޕާޓީ އެވެ. ބައެއް ދާއިރާތަކަކީ އެމްޑީޕީއަށް ހިބަވެފައިވާ ދާއިރާތަކެވެ. އެ ޕާޓީގެ ހުރިހާ ގައުމީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ވެސް މަޖިލީހަށް ޝައުގުވެރިވެ އެވެ. އޭގެ އިތުރަށް ވެސް އެ ޕާޓީއަކީ މެންބަރު ކަމުގެ ޝައުގުވެރިކަން ގެންގުޅޭ މީހުން ގިނަ ޕާޓީ އެވެ. އެ ޕާޓީ މެންބަރުން ކުރަމުންދާ ކެމްޕެއިންތަކުން އެކަން އެނގެ އެވެ.\n"އަހަރެން މި ދަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކެމްޕެއިން ކުރަމުން، ޕްރައިމަރީ މި ދާއިރާގައި ބާއްވާނެ ކަމަށް އުއްމީދުކުރަން، މިއީ އެމްޑީޕީގެ ދާއިރާއެއް، ތިން މީހަކު ޕްރައިމަރީގައި ވެސް ވާދަ ކުރާނެ، އެކަމަކު ކޯލިޝަންގެ ތެރެއިން ދާއިރާތައް ބަހާ ނަމަ، މި ދާއިރާ އެހެން ޕާޓީއަކަށް ދިޔުން ގާތް، އެގޮތް އަހަރެން ވެސް އަދި ދާއިރާގެ ގިނަ ރައްޔިތުން ވެސް ނޭދޭ،" މަޖިލީހަށް ވާދަ ކުރާނެކަން އިއުލާންކޮށްފައިވާ އެމްޑީޕީގެ ބޭފުޅަކު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެ ޝަކުވާ އެމްޑީޕީގެ ގައުމީ މަޖިލީހުގެ ހުރިހާ މެންބަރުންގެ ވެސް އެބަ އޮތެވެ. އެހެންވެ އެކަމާ ގުޅޭ ގޮތުން ގައުމީ މަޖިލީހުގައި ނުރަސްމީ ގޮތެއްގައި ނަމަވެސް ވަނީ މަޝްވަރާކޮށްފަ އެވެ. އަދި އެމްޑީޕީއިން ހުރިހާ ދާއިރާއަކަށް ވާދަ ކުރުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް ކަމަށް ވަނީ ގިނަ މެންބަރުން އެއްބަސްވެފަ އެވެ. ކޯލިޝަން މެދުގައި ގޮތެއް ކަނޑައަޅެންދެން ތިބުމުން ވަގުތުތައް ގެއްލިގެން ދާނެތީ އެ ޕާޓީއިން މިހާރު ވަނީ ޓައިމްލައިނެއް ވެސް އެކުލަވާލާފަ އެވެ. އަންނަ ހުކުރު ދުވަހު ވާދަ ކުރާނެ ދާއިރާތައް އެމްޑީޕީއިން އިއުލާންކޮށް ޕްރައިމަރީތަކަށް ތައްޔާރުވާނެ އެވެ. އެއީ\nއެމްޑީޕީއިން ކޯލިޝަންގެ ނިންމުމަށް ބަލަން ނުތިބޭނެ ކަމުގެ ރަނގަބީލެވެ.\nއިންތިހާބުގެ ކާމިޔާބީ އެމްޑީޕީއިން ފާހަގަ ކުރަނީ - މުހައްމަދު އަފްރާހް | އަވސް\nއެމްޑީޕީ، ޖުމްހޫރީ ޕާޓީ. އަދާލަތު ޕާޓީ އަދި ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމް އުފައްދާފައިވާ ކޯލިޝަނުން އެއްބަސްވީ ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި މަޖިލިސް އިންތިހާބާއި ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި ވެސް އެކުގައި ވާދަކުރުމަށެވެ. ދެހާތޭރަވަނަ އަހަރު ޕީޕީއެމްއިން އެހެން ޕާޓީތަކާއެކު އިންތިހާބަށް ނުކުތް ފޯމިއުލާގަ އެވެ. އެފަހަރު ކޯލިޝަނަށް ގިނަ ގޮނޑިތަކެއް ލިބުނުއިރު އެކަނި ވާދަކޮށް އެމްޑީޕީއިން ކާމިޔާބު ކުރި ގޮނޑި ވެސް މަދެއް ނޫނެވެ. މިފަހަރުގެ ވެސް ފޯމިއުލާއަކީ އެއީ އެވެ. މިހާރު ސަރުކާރު ހިންގާ ކޯލިޝަނުން ގިނަ ގޮނޑިތަކެއް ދަމައިގަތުމެވެ. ދާއިރާތައް ބަހާލައި، އެއް ދާއިރާއަށް ގިނަ ޕާޓީތަކުން ވާދަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ކޯލިޝަންގެ ކޮންމެ ވެސް އެއް ޕާޓީއަކުން ކެންޑިޑޭޓެއް ނެރުމެވެ.\nއެކަމަށް ކޯލިޝަންގެ މަޝްވަރާ ކޮމެޓީ، 1819 ކޮމެޓީގައި މަޝްވަރާތަކެއް ވެސް ކުރި އެވެ. އެމްޑީޕީއިން ހުށަހެޅުންތަކެއް ވެސް ހުށަހެޅި އެވެ. އެކަމަކު މިހާތަނަށް ގޮތެއް ނުނިމެ އެވެ. މަންޒަރު ފެންނަ ގޮތުން މިކަމުގައި އެއް ގަލަކަށް އެރުން ވަރަށް އުނދަގޫ ވެސް ވާނެ އެވެ.\nޕާޓީތަކަށް މަޖިލިސް އިންތިހާބާ ގުޅޭ ގޮތުން އެއް ގަލަކަށް އަރަން އެންމެ ބޮޑު އުނދަގަލަކަށް ވެފައިވަނީ ޓިކެޓް ހޯދުމަށް ޕާޓީ ބަދަލުކުރުމުގެ މާކެޓް ހުޅުވިފައިވާތީ އެވެ. މިކަމުގައި އެންމެ ކުރީގައި އޮތީ ޖުމްހޫރީ ޕާޓީ އެވެ. ވަރަށް އިތުބާރު ހުރި ގޮތަކަށް އެނގިފައިވާ ގޮތުން ފަރެސްމާތޮޑާ ދާއިރާގެ މެންބަރު ހުސެއިން މުހައްމަދު ލަތީފް ޖުމްހޫރީ ޕާޓީއާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވީ ޓިކެޓް އޭނާއަށް ދޭނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން އެ ޕާޓީއިން ލިބުމާ ގުޅިގެންނެވެ.\n"އެކަން ކިހިނެއް ބަލައިގަންނާނީ، އަހަރެމެން މި ކާމިޔާބު ހޯދަން ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކުރީ، އޭގައި ތެރޭގައި ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ވެސް ވަރަށް އިހްލާސްތެރި މެންބަރުން ހިމެނޭ، އެމީހުންނަށް ޓިކެޓް ހައްގު ވެސް ވާނެ، އެކަމަކު އެންމެ ފަހު ދުވަހާ ހަމައަށް ވެސް ރައީސް ޔާމީނަށް ސަނާ ކިޔައި، ކޯލިޝަނަށް ޖެއްސުން ކުރަން ތިބި ބަޔަކަށް ކޯލިޝަންގެ ޓިކެޓް ދީފައި، ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކުރި މީހުން އެއް ފަރާތްކޮށްލުމަކީ ގަބޫލު ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫން،" އެމްޑީޕީގެ ގައުމީ މަޖިލިސް މެންބަރަކު ވިދާޅުވި އެވެ.\nމެންބަރު ހުސެއިން ޖުމްހޫރީ ޕާޓީއާ ގުޅިވަޑައިގަންނަވަނީ - މުހައްމަދު އަފްރާހު | އަވަސް\nއޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ކޯލިޝަނަށް އެއް ގަލަކަށް އަރަން އެންމެ އުނދަގު ވާނީ ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ސަބަބުންނެވެ. އެހެންވެ މިހާރު ހާލަތު އޮތް ގޮތުން ކޯލިޝަންގެ މެދުގައި ދާއިރާތައް ބެހުމަށްވުރެ، އެންމެ މަސްލަހަތު ބޮޑު ވަނީ ކޮންމެ ޕާޓީއެއް ވެސް ވަކިވަކިން ވާދަ ކުރުމެވެ. ކޯލިޝަން ރޫޅައި ނުލިޔަސް އެކަން ކުރެވޭނެ ކަމަށް އޭނާ ގަބޫލު ކުރެ އެވެ.\n"އަހަރެން ނުދެކެން އެއީ ކޯލިޝަންގެ ރޫހާ ހިލާފު ކަމަކަށް ވާނެ ކަމަށް، ޑިމޮކްރަޓިކްގެ ރީތި އުސޫލުގެ މަތިން ހުރިހާ ޕާޓީތަކަށް ވެސް ވާދަ ކުރެވިދާނެ، އެ ޕާޓީއެއް އެންމެ ވަރުގަދަ ދާއިރާތަކުގައި ގަދައަށް ކެމްޕެއިން ކޮށްގެން ގޮނޑިތައް ނެގޭނެ، ގޮނޑި ކާމިޔާބުކުރަން އެހެން ޕާޓީތަކުގެ މަދަދު ކޮންމެ ހޯދާކަށް ވެސް ނުޖެހޭ،" މަޖިލީހަށް ވާދަކުރުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން ފާޅު ކުރައްވާފައިވާ މެންބަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އެހެންވިޔަސް ކޯލިޝަން ސަރުކާރު ދެމި އޮންނާނެ، މިއީ ކޯލިޝަން ސަރުކާރެއް، ވަކި ޕާޓީއެއްގެ ސަރުކާރެއް، އެތެރޭގައި ކޯޅެން ވަތުރުތައް ނަގާލުމަށްވުރެ ވަކިން ވާދަކޮށް ކާމިޔާބު ހޯދައިގެން އަނެއްކާވެސް އެކުގައި މަސައްކަތް ކުރަން އައުން މިހާރަށް އެންމެ ރަނގަޅު ވާނީ،"\nއެމްއާރްއެމް އާއި އަދާލަތަށް ގެއްލުން؟!\nއެމްޑީޕީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވަނީ އެ ޕާޓީއިން އިންތިހާބުގައި ވީއެންމެ ގިނަ ގޮނޑިއެއް ކާމިޔާބުކުރުމަކީ އެންމެ ފައިދާ ބޮޑު ގޮތް ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ އެ ވާހަކަފުޅުން ދާއިރާތައް ބެހުމަށް މާބޮޑަށް ތާއިދު ނުކުރައްވާކަން ހާމަވެ އެވެ. މަޖިލީހުގެ ގޮނޑި ގެއްލުނު 12 މެންބަރުންނަށް ޕްރައިމަރީއަކާ ނުލާ ޓިކެޓް ދޭން ވެސް ރައީސް ނަޝީދު މާ ހިއްޕުޅަކާ ނުވެ އެވެ. އެ 12 ދާއިރާގެ ތެރޭގައި އެމްޑީޕީ ވަރުގަދަ އަދި މިހާރު ވަރަށް ބޮޑަށް ކެމްޕެއިން ކުރަމުންދާ ދާއިރާތައް ވެސް ހިމެނެ އެވެ.\nއަދާލަތު ޕާޓީގެ ރައީސް އިމްރާން އަދި ރައީސް މައުމޫން - މުހައްމަދު އަފްރާހް | އަވަސް\nއެމްޑީޕީ ގައުމީ މަޖިލިސް ވެސް ދެކޭ ގޮތުގައި ކޯލިޝަންގެ މެދުގައި ދާއިރާތައް ބަހައިފިނަމަ އެމްޑީޕީއަށް ވާނީ ގެއްލުމެވެ. ފައިދާ ކުޑަ އެވެ. އެކަމަކު، ކޯލިޝަންގެ މެދުގައި އެއްބަސްވުމަކަށް ނާދެވިއްޖެނަމަ، ރައީސް މައުމޫންގެ އެމްއާރްއެމް އާއި އަދާލަތު ޕާޓީއަށް ގެއްލުން ވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.\n"އެންމެފަހުގެ އިންތިހާބުގައި ވެސް އަދާލަތު ޕާޓީއަށް އެންމެ ގޮނޑިއެއް ވެސް ލިބުނީ ކޯލިޝަނެއްގެ ތެރެއިން، އެހެން ޕާޓީތަކުގެ އެހީއާއެކު، އެކަނި ވާދަކޮށްގެން މާގިނަ ގޮނޑިތަކެއް މިފަހަރު ވެސް ހޯދިދާނެ ކަމަކަށް ނުބެލެވޭ، ދެން އޮތީ އެމްއާރްއެމް، އެއީ ޕާޓީއަކަށް ނުވާތީ ކޮންމެ ވެސް ވަރެއްގެ އުނދަގޫތަކެއް އެ ފަރާތަކަށް ހުންނާނެ،" ކޯލިޝަނަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރަކު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަދާލަތު ޕާޓީގެ ވިސްނުން ވެސް ހުރީ ކޯލިޝަންގެ ތެރެއިން އިންތިހާބަށް ނުކުންނާށެވެ. އެކަމަށް އެ ޕާޓީއިން ދަނީ މަސައްކަތް ވެސް ކުރަމުންނެވެ. އެ ޕާޓީގެ ރައީސް އިމްރާން އަބްދުﷲ ވިދާޅުވީ، އެ ޕާޓީ މަސައްކަތް ކުރާނީ ކޯލިޝަންގެ ބައިވެރިންނާއި އެކުގައި، ވެވެން އޮތް އެންމެ ބޮޑު އެއްބާރުލުމަކާއި އެހީތެރިކަމެއް ދީގެން ކާމިޔާބު ހޯދުމަށް ކަމަށެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ގާތްގަނޑަކަށް ތިން މަހަށްވެފައިވާއިރު، ވާދަވެރިކަން ފެނިގެން ދަނީ ވެސް ކޯލިޝަންގެ ޕާޓީތަކުގެ މެދުގަ އެވެ. އިދިކޮޅުގައި އޮތް ޕީޕީއެމް އާއި އެމްޑީއޭގެ މާބޮޑު ހަރަކާތްތަކެއް ފެންނަމުން ނުދާއިރު ކޯލިޝަންގައި އަވަހަށް ގޮތްތަކެއް ނިމި، ވަގުތު ފައިދާ ސިޔާސީ ގޮތުން އެންމެ މޮޅަށް ހޯދުމަކީ މިހާރު ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެއީ\nއެކުގައި ވިޔަސް ވަކިން ވިޔަސް ކަމުގަ އެވެ. ކޮންމެ ވެސް އެއް ގޮތެއް ނިންމައި ޔަގީން ކެމްޕެއިންތަކެއް ފަށަން ވަނީ ޖެހިފަ އެވެ.\nއެމްޑީޕީ އަދާލަތު ޕާޓީ ޖުމްހޫރީ ޕާޓީ + އިދިކޮޅު ފަރާތްތައް އެމްއާރުއެމް


Villa aa dhekolhah kuri 2.5 billion rufiya ge dhauvaathah anburaa nagaifi | Mihaaru\nގާސިމް: އޭނާގެ ވިލާގެ ފަސް ކުންފުންޏަކާ ދެކޮޅަށް މީރާއިން ކުރި ދައުވާ އިއްޔެ ވަނީ އަނބުރާ ގެންގޮސްފައި --ފޮޓޯ/މިހާރު\nވިލާއާ ދެކޮޅަށް ކުރި 2.5 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ދައުވާތައް އަނބުރާ ނަގައިފި\n26 އެޕްރީލް 2018 - 10:48 24 comments\nގާސިމް އިބްރާހީމްގެ ވިލާ ކުންފުނިން ދެ ބިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ ހޯދަން މޯލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ (މީރާ) އިން ކުރި ދައުވާތައް އިއްޔެ އަނބުރާ ގެންގޮސްފި އެވެ.\nވިލާގެ ފަސް ކުންފުންޏަކުން 166 މިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ ޑޮލަރު (2.5 ބިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ) ހޯދަން މީރާ އިން ދައުވާކުރީ އެ ކުންފުނިތަކަށް ސަރުކާރުން ކުރިން ދޫކޮށްފައި ހުރި ރަށްތަކާއި ފަޅުތަކުގެ ކުއްޔާއި ޖޫރިމަނާގެ ފައިސާ ހޯދުމަށެވެ. އެ ރަށްތަކާއި ފަޅުތައް ސަރުކާރުން 2015 ގައި ވަނީ އަތުލައިފަ އެވެ.\nއެ މައްސަލަތައް އަނބުރާ ގެންދަން ބޭނުންވާ ކަމަށް ބުނެ، މީރާއިން ކޯޓަށް އެންގުމުން ކޯޓުން އިއްޔެ ވަނީ އެ ދައުވާތައް ބާތިލްކޮށްފަ އެވެ. ދައުވާ އަނބުރާ ގެންދިއުމުގެ ކުރިން، މީރާއިން ވަނީ ފްރީޒް ކޮށްފައިވާ ވިލާގެ އެކައުންޓްތައް ވެސް ދޫކޮށްލައިފަ އެވެ.\nއެ ދައުވާތައް މީރާއިން އަނބުރާ ގެންދިޔައީ އެ މައްސަލާގައި ހިމެނޭ ރަށްތައް ވިލާ ކުންފުނި އަތުން އަތުލީ ގާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން މިމަހު ހުކުމް ކޮށްފައި ވަނިކޮށެވެ. ދައުވާ އަނބުރާ ގެންދިއުމުގެ ކުރިން މީރާއިން ވަނީ ފްރީޒް ކޮށްފައިވާ ވިލާގެ ބޭންކް އެކައުންޓްތައް ވެސް ދޫކޮށްލައިފަ އެވެ.\nރަށްތަކާއި ފަޅުތައް އަތުލީ ގާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން 2016 ގައި ހުކުމް ކޮށްފައި ވަނިކޮށް މިދިޔަ އަހަރު ހައި ކޯޓުން ވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ހުކުމް ބާތިލްކޮށް، ހައި ކޯޓުން މިދިޔަ އަހަރު ނިންމީ އެތަންތަން އަތުލީ ރަނގަޅަށް ކަމަށެވެ. އެ މައްސަލަ ވިލާއިން ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފް ކުރުމުން އެ ކޯޓުން މިމަހު ވަނީ ހައި ކޯޓުގެ ހުކުމް ބާތިލްކޮށް، ސިވިލް ކޯޓުގެ ހުކުމް ރަނގަޅު ކަމަށް ނިންމައިފަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް މެމްބަރު ގާސިމް އިބްރާހިމް (މާމިގިލި) ސިވިލް ކޯޓް ވިލާ ގްރޫޕް މީރާ\nވިލާ ޝިޕިންއާ ދެކޮޅަށް 75 މިލިއަންގެ ދައުވާތަކެއް\nވިލާގެ 18 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ މައްސަލަ ބޭރުކޮށްލައިފި


Corruption Aa Dhekolhah Massakaiy Kurumuga Raajje Ah Bodu Kuri Erumeh! - Vaguthu\nރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހާއި ރައީސް އޮފީހުގެ ޕޮލިސީ ސެކްރެޓަރީ ޝައުނާ މަޝްވަރާ ކުރައްވަނީ. --- ފޮޓޯ: ރައީސް އޮފީސް\nމިދިޔަ އަހަރުގެ ކޮރަޕްޝަން ޕާސެޕްޝަން އިންޑެކްސް (ސީޕީއައި) ގައި ރާއްޖެ އިން 55 ދަރަޖައިގެ ކުރިއެރުމެއް ހޯދައިފިއެވެ.\nޓްރާންސްޕޭރެންސީ އިންޓަނޭޝަނަލް އިން ކޮންމެ އަހަރަކު ވެސް ގައުމުތަކުގައި ކޮރަޕްޝަން އަށަގަނެފައިވާ މިންވަރު ދިރާސާކޮށް ރިޕޯޓެއް އާންމުކުރެއެވެ. މި ގޮތުން މިދިޔަ އަހަރު 183 ގައުމެއްގައި ކޮރަޕްޝަން އޮތް މިންވަރު ދިރާސާކޮށް ދަރަޖަ ކުރުމަށް ފަހު ޓްރާންސްޕޭރެންސީއިން ރިޕޯޓް އާންމުކޮށްފައިވެއެވެ.\nމި އިންޑެކްސް ބޭނުން ކުރަނީ ސުމަކުން ފެށިގެން ސަތޭކައިގެ އަދަދުގެ މިންގަނޑަކުންނެވެ. މި ގޮތުން ސުމަކާ ގާތް އަދަދުތަކީ ކޮރަޕްޝަން ގިނަ ވުމުން ލިބޭ އަދަދެކެވެ. ސަތޭކައާ ގާތްކޮށް ޕޮއިންޓް ލިބިފައިވަނީ ކޮރަޕްޝަން މަދު ކުރެވިފައިވާ މިންވަރަށެވެ.\nމި ރިޕޯޓް ދައްކާ ގޮތުން ރާއްޖެއަށް މިދިޔަ އަހަރު ލިބިފައިވަނީ 43 ޕޮއިންޓެވެ. އަދި އެއީ ގައުމުތަކުގެ ތަރުތީބުތަކަށް ބަލާއިރު 75 ވަނައެވެ. މިއީ މިދިޔަ 2019 ވަނަ އަހަރާ އަޅާ ބަލާއިރު ގައުމުތައް ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ދަރަޖައިން 55 ދަރަޖައިގެ ކުރިއެރުމެކެވެ. އަދި 14 ޕޮއިންޓްގެ ކުރިއެރުމެކެވެ.\nWhile our work to root out corruption is nowhere near complete, it is nevertheless encouraging to see that our anti-corruption efforts have yielded good results. In this year’s @anticorruption Corruption Perception Index 2020 we scored 43 - climbing 14 points in rank. https://t.co/h0iAdjbf0D\nމި ނަތީޖާއާ ގުޅިގެން ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ މި ސަރުކާރުން ގެންގުޅޭ އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން ނަތީޖާތައް ރަނގަޅު ކުރެވެމުންދާ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު ވެސް ކޮރަޕްޝަންއާ ދެކޮޅަށް ކުރާ މަސައްކަތް ނިމުމަކަށް ނާންނަ ކަމަށާއި އެ މަސައްކަތް ނިންމުމަކަށް އަންނަން ގާތް ވެސް ނުވާ ކަމަށް އެމަނިކުފާނު ވިޑާޅުވިއެވެ.\nދެހާސް އަށާރަ ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ރައީސް އިބްރާހިިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް އެންމެ ބޮޑަށް ވައުދުވެވަޑައިގެންނެވި އެއް ވައުދަކީ ކޮރަޕްޝަންގެ "މޫތައް" ލުހެލުމެވެ. މި ސަރުކާރުގައި އޮންނާނީ ކޮރަޕްޝަނަށް "ޒީރޯ ޓޮލެރެންސް" ގެ ސިޔާސަތު ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހް ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. ކޮރަޕްޝަނާ ދެކޮޅަށް ސަރުކާރުން ވަނީ މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެއް ވެސް އަޅައިފައެވެ.\nޖެނުއަރީ 28, 2021 12:02\nއެމްޑީ އެން އާއި ގުޅުން އޮތް މީހެއް ދޯ ރައީސް ކުރިމަތީގައި ހުރީ؟\nޖެނުއަރީ 28, 2021 13:31\nމި ޤައުމުގެ ސަރުކާރުން އަޑުއަރުވާގޮތުން އޮންނަންޖެހޭނީ 1 ވަނާގައި! ޒީރޯ ޓޮލަރަންސްވިއްޔާ....... ކިތަންމެ ވައްކަމެއްކުރިޔަސް...... ވީމާ 75ވަނަ ތިއީ ކޯންޗެއް! ކްހާނުގައި މަސައްކަތްނުކުރާ ކުއްޖާވެސް ފަހަތުން3ނުވަތަ4ވަނައަށް ދޭ!\nކަނޑައެޅިގެން ބޮޑު ދޮގެއް! ދައުލަތުގަ އޮތީ ހުސް ވައްކަމާ ޖަރީމާއާ ފަސާދަ. ރައްތިތުން ބައިތިއްބަނީ ގިއްގަޅުވާފަ. ނޫސްވެރިންނައް ބިރުދައްކާފަ. އެދިކޮޅު މީހުން ޖަލައް.\nޖެނުއަރީ 28, 2021 14:22\nމި ވެރިކަން އާއްސުރެން ޓްރާންސްޕޭރަންސީ އައިމަން މެން ހުރީ ނިދާފަ. އެންމެ ފަހުން އަގަހުޅުވުނީ މަޖިލިސް އިންތިހާބްތެރެއިން. އެމް.ޑީ.ޕީ މެޖޯރެޓީ ނެގި ހިސާބުން ޓްރާންސްޕޭރަންސީ ހަބަރެއް ނުވޭ.\nޖެނުއަރީ 28, 2021 15:00\nހެޔޮވެރިކަން ކޮއްދޭން އާ މީހުން ނޭވާ ހޮޅިން ވެސް ވައްކަން ކުރީ.\nޖެނުއަރީ 28, 2021 15:04\nމިވެރިކަން އައިފަހުން ޓްޜާންސްޕޭރަންސީ މޯލްޑިވްސް އޮތީ ކޯމާއެއްގަ\nޖެނުއަރީ 28, 2021 15:06\nތިޔަ އައިމަންމެނަކީ އެކައްޗެއްކިޔާ އެއްބައެއް އެމީހުންނަކައް މިހާރު ކޮރަޕްޝަނަކީ ކޮންއެއްޗެއްކަމެއްނުއެނގޭނެ އަދިމިސަރުކާރުން ހިންގާކޮރަޕްޝަނެއްނުވެސް ފެންނާނެ މިހާރުތިބޭނީ ނިދިފަ ހޭލެވޭނީ އެހެންވެރިކަމެއް އައީމާ\nޖެނުއަރީ 28, 2021 16:02\nއެއީ ކޮންގޮތަކުން ހޯދި ކުރިއެރުމެއްތޯ އަނެއްކާ މިކަމުންވެސް ވައްކަންކުރީތޯ އިބުރާހިމްބޭ ކައިރިން އަހާލަން ބޭނުން މިހެންމިބުނީ ނޭޗާހޮޅިން ވައްކަން ސޯޅަ ރުފިޔާއަށް ހަކުރު ކިލޯވިއްމީހުންވެސް ތިބީ ގޭގައި އަރާމު ތަންމަތީއި\nޖެނުއަރީ 28, 2021 16:04\nމީ އަދި ކޮން މެ އެ މް.ޑީ.ޕީ ވެރިކަ މަކާއި އެކީ ރައީސްއޮފީސް ހިސޯރު ކުރާ ލަދުހަޔާތްކުޑަ އައުރަނިވާނުކޮށް ނާޗަރަނގީގަ އުޅޭ ދައިތައެއް..\nޖެނުއަރީ 28, 2021 16:09\nމމި ފޮޓޯ އިން މިފެންނަ އަންހެނާ މީ އެ މްޑީއެން ގެ މެމްބަރ އެއްދޯ ބޯ ހަލާކު ހުސް މިކަހަލަ ...ޖޯކަރުން.. ހުރު މަތް ކަނޑައުފި...މައިކާލޫ\nޖެނުއަރީ 28, 2021 18:04\nރަތްލާޖެހި އިސްލާމްދީނާ ޚިލާފް މީހެއް އަންނިގެ ވެ ރިކަމުގަ ވެސް ރައީސް އޮފީސްތެ ރޭ ގެންގުޅުނީ . ލަނޑަޔާ ވާނީ ލަނޑަޔާ މަހިތުން އާއިލީ ގުޅުންވެސް އޮވޭ ތޯއްޗެ\nޖެނުއަރީ 28, 2021 16:42\nމުޒާހަރާ ގިނަވެގެންމިއުޅެނީ މިހެންވެގެންދޯ\nޖެނުއަރީ 28, 2021 16:51\nތީ މިހާރު ގަންނަން ލިބޭ އެއްޗެހި\nޖެނުއަރީ 28, 2021 16:54\nދެލޯކަނު ކަންފަތައް އަޑުނީވޭ ބައެއްވީމަ ކޮންމެ އެއްޗެއްވެސް ބުނެވިދާނެ. ތީހަގީ ގަތެއް ނޫންކަން ދިވެހިރައްޔިތުން ގަބޫލު ކުރާނެ.\nޖެނުއަރީ 28, 2021 17:40\nމެޑަލް ދޭ މީހާއާ މެޑަލް ޖަހާމީހާ އެއްގަލަކަށް އެ ރީމަ ތިހެންވާނެ.\nއެކަމަކު ހަގީގަތަކީ ތިއީތަ ؟\nޖެނުއަރީ 28, 2021 18:46\nރާއްޖޭގައި ކޮރަޕްޝަނާއި މަކަ ރާއި ހީލަތްހެދުން މިސަ ރުކާ ރު\nއޮތްހާދުވަކު ދާނީ އިތު ރުވަމުންނެވެ ސަ ރުކާ ރުގެ މަތީބު ރީގައި\nވަކިހިއްޕައިގެން ރތިބީ އުސޫލުގެ ތެ ރެއިން މަގު\nފޭ ރުމާއި ބިޔަ ވަންކަންތައްކު ރަން ދަސްވެފައިވާ\nހުނަ ރުވެ ރި ވަގުންނެވެ.\nތިޔަ އިންޑެކްސް ގަ ދައްކަނީ ރާއްޖޭގަ ކަރެޕްސަން އިތުރުވީކަމަށް ތިޔަ އިންދެކްސްގެ 1 އެއީ އެންމެ ކަރެޕްސަން ބޮޑު ގައުމު2އެއީ ދެވަނޔަށް ބޮޑުގައުމު މިގޮތުން މިސަރުކާރު އައފަހުން 14 ދަރަޖަ ކަރެޕްސަންވަނީ އިތުރުވެފާ. ސާލިހް ނަތީޖާ ބަލާގޮތް ރަނގަޅެންނޫން.\nޖެނުއަރީ 28, 2021 20:24\nޖޯކް އޮފްދަ ސެންޗެރީ\nތިއީ އެމްޑީޕީ ގޮތްޕެއް\nޖެނުއަރީ 28, 2021 21:33\nތިޔާއީ ތަމެން ރަންރީނދޫ ޓްވިޓަރޭ މެން ކޮމިއުނިކޭޝަން ކަޓް ޖައްސައިގެން ވެލާނާ އެއާރޕޯރޓް ވިއްކާލައިގެން ލިބުނު 25 މިލިއަން ޑޮލަރުން5މިލިއަން ޑޮލަރު ތިޔާ ޓްރާންސްޕެރެންސީ އިންޓަރނޭޝަނަލް އަށް ދީގެން ގަނެފައިވާ ދަރަޖައޭ ތަމެން ދެން މަހަށް ދޭބަލަ މަހަށް މަހަށް މަހަށް ދޭބަލަ ބޮޑެތި ވަގުން ތައް ކޮވިޑް އިން ކުރީ ވައްކަމޭ ވަގާ ވަގާ ވަގާ ބޮޑު ވަގާ ކަޅަ ވަގާ ފެހި ވަގާ ދަވަގާ ވަގާ ވަގާ ވަގާ ދަވަގާ...\nޖެނުއަރީ 29, 2021 00:06\nތި ރިޕޯޓަކީވެސް ބަޔަކު ދޭ މައުލޫމާތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ނެރުނު ރިޕޯޓެއް.ކައުންސިލް އިންތިހާބާއި ދިމާކޮށް ރައްޔިތުންގެ ބޯކާލަން ނެރުނު ރިޕޯޓެއްތީ.ރަައްޔިތުން މިހާރު ތިބީހޭލާ.


COVID-19: Raajjein ran'gabeeluge adu maduviyas, ehen gaumuthakugai mi adhu dhany gadhavamun: Dr. Mausoom - vNews.mv\nކޮވިޑް-19: ރާއްޖެއިން ރަނގަބީލުގެ އަޑު މަޑުވިޔަސް، އެހެން ގައުމުތަކުގަ މިއަޑު ދަނީ ގަދަވަމުން: ޑރ. މައުސޫމް\nޠާހިރާ އަޒްހާރު 22 December 2020, 12:03\n2019 ވަނަ އަހަރު މުޅި ދުނިޔެއަށް ފެތުރެންފެށި ކޮވިޑް-19 އަކީ ސައިންސްވެރިންނާއި، ޑޮކްޓަރުންވެސް މީގެ ކުރިން ދެކިފައިނުވާވަރުގެ ނުރައްކާތެރި ވައިރަހެކެވެ. މި ވައިރަސް އެންމެ ފުރަތަމަ ޗައިނާގެ ވޫހާން ސިޓީން ފެތުރެންފެށިގޮތަށް މިއަދު މި ވަނީ މުޅި ދުނިޔޭގެ މައްޗަށް މި ބަލި އަތްގަދަކޮށްލާފައެވެ.\nދުނިޔޭގެ ބައެއް ގައުމުތަކުގައި ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް މި ބަލި ޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދު މިލިއަނަށް އަރައި، ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް ބަލީގައި މަރުވާ މީހުންގެ އަދަދު ލައްކައިން އަރައިގެންދާއިރު، އަޅުގަނޑުމެން އުފާކޮށް ހަމްދުކުރަންޖެހެނީ މި ބައްޔާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަކުރުމުގައި ރާއްޖެއިން ހޯދާފައިވާ ކާމިޔާބީއާއި، ބައްޔާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަކުރުމުގައި ގިނަ ބައެއްގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރެވުނުތީއެވެ.\nދިވެހިރާއްޖެއިން ކޮވިޑް-19 ގެ ކޭސްއެއް އެންމެ ފުރަތަމަ ފެނުނީ މިއަހަރުގެ މާޗް މަހުގެ7ވަނަ ދުވަހުއެވެ. މިއާއެކު ކޮވިޑް-19 ރާއްޖެއަށް އިތުރަށް ފެތުރުނަ ނުދިނުމަށް ގިނަ ބަޔަކު އެކުވެގެން "ފްރަންޓްލައިން"ގައި މަސައްކަތްކުރަންފެށިއެވެ. ބަލި ފެތުރުނަ ނުދިނުމަށް އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އަޅައި، ބަލި ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގައި އެޅި ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން މިއަދު މި ވަނީ ބަލި ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގައި ގިނަ ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދާފައެވެ.\nއެގޮތުން ރައްޖޭގެ މިއަދުގެ ހާލަތަށް ބަލާއިރު ފެނިގެންދަނީ، މި ބައްޔަށް އަލަށް ޕޮޒިޓިވްވާ މީހުންގެ އަދަދު، ބަލިން ފަސޭހަވާ މީހުންގެ އަދަދަށްވުރެ މަދު ތަނެވެ. އެގޮތުން އެންމެ ފަހުގެ އަޕްޑޭޓްތަކަށް ބަލާއިރުވެސް މި ބައްޔަށް އަލަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވަނީ 8 މީހުންނެވެ. ބަލިން ފަސޭހަވެފައިވަނީ 34 މީހުންނެވެ. މިއީ މީގެ ހައެއްކަ މަސްކުރިން ސަތޭކައިން މަތީގައި އުޅުނު އަދަދުތަކެކެވެ.\nމުޖުތަައުގެ އެންމެން ގުޅިގެން މިއަދު މި ހޯދާފައިވާ ކާމިޔާބީ ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. މިކަން ރައްޔިތުންނާއި، ސަރުކާރުގެ އިސް އެތައް ބޭފުޅުންނެއް ފާހަގަކުރަމުންދާއިރު، ޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓަރ ޑރ. އަބްދުﷲ މައުސޫމް މިކަން ފާހަގަކުރައްވައި ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައި ވަނީ ދުނިޔެ ސިއްސުވާލި ކޮވިޑުގެ ރަނގަބީލުގެ އަޑު ރާއްޖެއިން މަޑުވާތީ އުފާކޮށް މާތްﷲ އަށް ހަމްދުކުރައްވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް މި ރަނގަބީލުގެ އަޑު އަދި ނުކެނޑޭ ކަމަށާއި، ދުނިޔޭގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކުގައި މި ރަނގަބީލުގެ އަޑު ގަދަވަމުންދާކަމަށް މިނިސްޓަރ ޑރ. މައުސޫމް ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. އެހެންކަމުން އެކަމަށް ސަމާލުވުމަށް ޑރ. މައުސޫމް ވަނީ އިލްތިމާސްވެސް ކުރައްވާފައެވެ.\nރާއްޖޭއިން ކޮވިޑް ބަލީގެ ކުލަ ފަނޑުވަމުންދިޔަ ނަމަވެސް އިނގިރޭސިވިލާތުގައި ކޮވިޑް ޖައްސާ ވައިރަހުގެ ތަފާތު ވައްތަރެއްގެ ވައިރަހެއް ދަނީ ފެތުރެމުންނެވެ. މި ވައިރަސް، ރާއްޖެއިން ތަޖުރިބާކުރި ވައިރަހަށްވުރެ މާ އަވަސް މިނެއްގައި ފެތުރޭކަމަށް އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ނޫސްތަކުން ދަނީ ރިޕޯޓްކުރަމުންނެވެ.\nމިއާއެކު ގައުމުތަކުން އެ ސަރަހައްދަށް ކުރަމުންދާ ވައިގެ ދަތުރުތައްވެސް ދަނީ މެދުކަނޑާލަމުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އިނގިރޭސިވިލާތުން ރާއްޖެއަށް ކުރާ ދަތުރުތައް ހުއްޓުވުމަށް ރާއްޖެއިން މިހާތަނަށް ފިޔަވަޅެއް އަޅާފައެއްނުވެއެވެ. އަދި ރާއްޖެ އަންނަ ފަތުރުވެރިންގެ ތެރެއިން ތިންވަނައަށް އެންމެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ފަތުރުވެރިން އަންނަ ގައުމުގެ ގޮތުގައި ރެކޯޑުކުރެފައިވަނީވެސް އިނގިރޭސިވިލާތް ނުވަތަ ޔުނައިޓެޑް ކިންގްޑަމްއެވެ.\nޔޫކޭގެ ފަތުރުވެރިން ރާއްޖެ އައުން މަނާ ނުކުރާހާ ހިނދަކު މި ނުރައްކާތެރި ވައިރަސް ރާއްޖެއަށް ފެތުރުމުގެ ފުރުސަތު ވަރަށްވެސް ބޮޑެވެ. އެހެންކަމުން ރާއްޖެއިން ފެންނަ ކޮވިޑް-19 ގެ ކޭސްތައް އަށަކުން ސުމަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް އެޗްޕިއޭއިން އަންގާފައިވާ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުންމަތީ ދެމިތިބުން ވަރަށް މުހިންމެވެ. އަދި ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި މި ފިޔަވަޅުތައް އިތުރަށް ވަރުގަދަކުރިނަމަވެސް އެ އެންގުންތަކަށް ބޯލަނބައި، އެގޮތަށް އަމަލުކުރުން ވަރަށް މުހިންމެވެ.\nކޮރޯނާވައިރަސް ރާއްޖެ ރިޕޯޓް ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރު އަބްދުﷲ މައުސޫމް


ކަންކަން ހިނގާ ގޮތުން ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ވައްތަރުވަނީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކާ: މައުމޫން | Jazeera\tކަންކަން ހިނގާ ގޮތުން ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ވައްތަރުވަނީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކާ: މައުމޫން - Jazeera\nކަންކަން ހިނގާ ގޮތުން ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ވައްތަރުވަނީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކާ: މައުމޫން\nފާތިމަތު ފަޔާޟާ November 11, 2019 120 views0\nރާއްޖޭގެ ކަންކަން މިހާރު ހިނގަމުންދާ ގޮތުން ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ވައްތަރުވެގެން ދަނީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކާއި ކަަމަށާއި މިހާރު ހިނގަމުންދަނީ އަސްލު ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ނޫން ކަމަށް ކުރީގެ ރައީސް، އަދި ސަރުކާރު ކޯލިޝަން އެމްއާރްއެމްގެ އިންތިގާލީ ރައީސް، ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nމައުމޫން ވިދާޅުވީ ރާއްޖޭގައި މިހާރު ރިޔާސީ ނިޒާމެއް އޮތް ނަމަވެސް ބަރުލަމާނީ ސިފަތައް ރިޔާސީ ނިޒާމްގެ ތެރެއިން ފެންނަމުންދާ ކަމަށެވެ.\nއެގޮތުން ސަރުކާރުން ކުރާ ކޮންމެ ކަމެއް އެ ދުވަހުން އެ ދުވަހަކަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅިގެން ވޯޓަށް ނަގާ މީހުން ގެނެސް ސުވާލުކުރުމަކީ އެކަން ކުރެވޭ ގޮތެއް ނޫން ކަަމަށް ރައީސް މައުމޫން ވިދާޅުވިއެވެ. ރައީސް މައުމޫން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ނިޒާމުގައި އޮންނަން ޖެހޭނީ ތިން ބާރު ވަކިވެފައި ކަމަށެވެ.\nރައީސް މައުމޫން ވިދާޅުވީ ހުދޫދުތަކެއް ކަނޑަނޭޅުމުން ވަކި ހިސާބަކުން މަސްހުނި ވެގެންދާނެ ކަމަށެވެ. ރާއްޖެއަށް އެއްގޮތަކަށްވެސް ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކީ "ކަމުދާނެ" ނިޒާމެއް ނޫންކަން ފާހަގަކުރައްވާ ރައީސް މައުމޫން ވިދާޅުވީ ރާއްޖެއަށް ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ކަމަށެވެ.\nރައީސް މައުމޫން މިފަދައިން ވިދާޅުވިއިރު ސަރުކާރު ހިންގާ މައިޕާޓީ އަދި ރައްޔިތުން މަޖިލީހުގެ ރައީސް، ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު އެންމެ ބޮޑަށް ވަކާލާތު ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ނިޒާމަކީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެވެ. ރާއްޖޭގައި އޮންނަން ފެންނަނީ ރިޔާސީ ނިޒާމެއްތޯ ނުވަތަ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްތޯ ބެލުމަށް ނެގި ވޯޓުގައިވެސް އޭރުވެސް ރައީސް މައުމޫނާއި އެމަނިކުފާނުގެ ފިކުރަށް ތާއީދު ކުރެއްވި ހުރިހާ ފަރާތްތަކުން އޭރު ތާއީދު ކުރެއްވީ ރިޔާސީ ނިޒާމަކަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭރުވެސް އެމްޑީޕީން ތާއީދު ކުރެއްވީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކަށެވެ.


Kaizeen Ge Apartment Gai Roavun: "Hate Comment" Kuri Meehunnah Varugadha Rahdheh! - Vaguthu\nރާއްޖޭގެ މަޝްހޫރު މޮޑެލް ކައިޒީން (ކައި) ދިރިއުޅޭ އެޕާޓްމަންޓްގައި އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއް ހިނގާފައި ވަނީ މިއަދު ހެނދުނުގެ ވަގުތެއްގައެވެ. ސަލްޓަން ޕާކް ކައިރީގައި ހުންނަ އެޕާޓްމަންޓްގައި ދިރިއުޅެމުން އައީ ކައިޒީން އާއި އޭނާގެ އާއިލާގެ މެމްބަރުންނެވެ. މި އަލިފާނުގެ ހާދިސާގައި އެއްވެސް މީހަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބިފައެއް ނުވެ އެ އަލިފާންގަނޑު ވަނީ ކޮންޓްރޯލްކޮށްފައެވެ.\nމިފަދަ ހިތާމަވެރި ކަމެއް ކައިޒީންއަށް ދިމާވުމުން އޭނާގެ ސަޕޯޓަރުން ވަނީ އޭނާ އާއި އެކު ތިބިކަން ހާމަކޮށް މީސްމީޑިއާގައި ޝުޢޫރުފާޅުކޮށްފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް ބައެއް މީހުން ވަނީ އޭނާ އަށް ނިސްބަތްކޮށް ވަރަށް ހުތުރުކޮށް ވާހަކަދައްކާފައި ވެއެވެ. އެގޮތުން އޭނާގެ އެޕާޓްމެންޓުގައި ރޯވުން އެއީ ރަނގަޅަށް ވީކަމެއް ކަމަށް ސިފަކޮށް، އޭނާ އަށް ނަފްރަތުގެ ބަސްތައް ރައްދުކުރި އެތައް ބަޔަކުވެސް ތިއްބެވެ.\nމިފަދަ މީހުންނަށް ކައި މިވަނީ ވަރުގަދަ ރައްދެއް ދީފައެެވެ. ކައިޒީންގެ އިންސްޓަގްރާމް ސްޓޯރީގައި އޭނާ ވަނީ މީހުން އޭނާ އަށް ދިން ލޮތްބަށްޓަކާ ޝުކުރު އަދާކޮށްފައެވެ. އަދި މީހުން އޭނާ އާއި އެކު ތިބިކަން އެނގުމަކީ ލިބުނު އުފަލެއްކަން އޭނާ ވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ.\n" ފޭކް އެކައުންޓްތައް ހަދައިގެން، އަހަރެންނަށް ވީ ހަމަ ވާންވީ ގޮތަށް ކަމަށް ބުނެ ކޮމެންޓްކުރަން ކެރުނު މީހުންނަށް ބުނެލަން އޮތީ އަމިއްލަ އިންސާނިއްޔަތު ކަން ހުރީ ކިހާމިނެއްގައިތޯ ބަލާލާށޭ އެހެންމީހުންނަށް ދެރަގޮތް ވާން އެދެމުންދާއިރު." އޭނާ ބުންޏެވެ.\n"ވަގުތަށް" އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި ފުރަތަމަ ރޯވެފައި ވަނީ ކައިޒީން ދިރިއުޅޭ އެޕާޓްމަންޓްގައި ހުރި ޕެނަލް ބޯޑެއްގައެވެ. އަދި އަލިފާން ގަނޑު ފެތުރި، ސިޓީން ރޫމްގެ ބައެއް އަނދާފައިވާ ކަން އެނގިފައިވެއެވެ.\nއެމްއެންޑީއެފްގެ އިންފޮމޭޝަން އޮފިސަރު މޭޖަ އިބްރާހިމް އާޒިމް އެ އަލިފާނުގެ ހާދިސާ އާ ގުޅޭގޮތުން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ، ގަލޮޅު ގެއެއްގައި ހުރި ޕެނަލް ބޯޑެއްގައި އަލިފާން ރޯވި ކަމުގެ މައުލޫމާތު އެމްއެންޑީއެފަށް މިއަދު 8:30 ހާއިރު ލިބުނު ކަމަށެވެ.\nއަދި ގާތްގަނޑަކަށް ފަސް މިނެޓެއް ހާއިރު، ތެރޭގައި އެ ގޭގައި ރޯވި އަލިފާން ނިއްވާލާފައިވާ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nBREAKING: Kaizeen Dhiriulhe Apartment Ga Alifaan Roavejje https://t.co/pOFEehMUqH\n— Vaguthu Online (@VaguthuOnline) September 22, 2020\nރާއްޖޭގެ މޮޑެލުންގެ ތެރެއިން ކައިޒީން އަކީ މިހާރު ރާއްޖޭގައި ހުރި މީސް މީޑީއާގެ ޕްލެޓްފޯމްގައި އެންމެ ފޭން ބޭސް ބޮޑު ފަރާތެވެ. ރާއްޖޭގައި މަޝްހޫރު ބްރޭންޑްތަކުގެ އެމްބެސެޑަރުކަންވެސް އޭނާ ކުރަމުންދާކަން ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެެެއެވެ.\nކައިޒީންއަކީ ރާއްޖޭގެ މޮޑެލުންގެ ތެރޭގައި، އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު އިންސްޕިރޭޝަންގެ ގޮތުގައި ބަލާ މޮޑެލްކަންވެސް ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެއެވެ.\nކައިޒީން އެންމެ ފަހުން ޓިކްޓޮކަށް!\nކައިޒީންގެ ފޭނުންނަށް އުފާވެރި ޚަބަރެއް!\nސެޕްޓެމްބަރު 22, 2020 17:36\nމިދުނިޔޭގަ ތިހެން ވަރު ދައްކާފަ އުޅެވިދާނެ\nސެޕްޓެމްބަރު 22, 2020 17:52\nއިންސްޕިރޭޝަންއޭ! މައި ފުޓް! ކެމިކަލް ގިނަވީމާ ރޯވާނެ!\nސެޕްޓެމްބަރު 22, 2020 22:34\nސެޕްޓެމްބަރު 22, 2020 17:58\nއެއްވެސް މީހަކަށް ބަދު ދުޢާ ކޮށްގެން ނުވަތަ އެއްވެސް މީހަކަށް ދެރަގޮތެއް ވާން އެދޭކަށް ނުވާނެ🤗 ހަމައެހެންމެ އިސްލާމެއްނަމަ އުޅެންވާނީ ދީނުގަ އަންގަވާފައިވާ ގޮތައް❤\nމިއީ ޣައްދާރުންނަށް ހުރި ރަނގަޅު ފިލާވަޅެއް\nސެޕްޓެމްބަރު 22, 2020 18:37\nކައިޒިން ގެންގުޅޭ ހާ ކެމިކަލްތައް ބަންޑުވެ ވީކަމެއް\nސެޕްޓެމްބަރު 22, 2020 18:57\nކައި މަށާ އިންނާނަންތަ؟ ވިލްޔޫ މެރީމީ؟\nސެޕްޓެމްބަރު 23, 2020 15:25\nލޮލް ކީޕް ޑްރީމިންގް.\nސެޕްޓެމްބަރު 22, 2020 19:16\nހެލޯ ކައިޒީ... ވަހަކަ އެއް ބުނެލަން ބޭނުން.... ކައިޒީގެ ފޭނުން ގިނައީ އެއީ ކައިޒީ ދެކެ ލޯބި ވަތީކީ ނޫން އެއީ ކައިޒީގެ ޝަހުވާނީ ފޮޓޯ ބަލާ ހިތުން ގިނަ މީހުން ފޮލޯ ކުރަނީ. އެގިއްޖެތަ އެއްގޮތަކަސްވެސް ހޮޔޮއެދިގެން ނޫން.\nސެޕްޓެމްބަރު 23, 2020 00:18\nތީ ހަގީގަތް ކަން އެގޭ ވަރަށްވުރެ އެމީހުން މާ ބޮޑަށްވެސް ގަޅީ.. އެމީހުންނަށް ހަމަ އެެއްގޮތަކަށްވެސް ނުވިސްނެ އަހަރެމެން ގިނަ ފިރިހެނުންގެ ވައްތަރެއް.. ހެހެހެ\nސެޕްޓެމްބަރު 25, 2020 23:18\nއާން ގަޅީ ކާކުކަމެއް އެނގޭނެ ހިލޭ އަންހެނުން ފަރާތުން އުފާ ހޯދަން ބޭންކު އެކައުންޓު ހުސްކުރާ ބައެއް ފިރިހެނުންނަކީ.\nސެޕްޓެމްބަރު 22, 2020 20:46\nޢަދިވެސް ރައްދުތޯދޭންވީ. ޢިސްލާހުވެދީނުގެމަގަށް ރުޖޫއަވާންވީ.\nސެޕްޓެމްބަރު 22, 2020 22:16\nޕްލާސްޓިކު ސާޖަރީ ހަދާ ކައިލީތަ\nސެޕްޓެމްބަރު 22, 2020 23:15\nކައި އުޅެނީ ބަރާ ބަރަށް! މި މީހުން ޖެލެ ސީ ވަނީ ކައި ރީތި ކަމުން ދޯ؟\nސެޕްޓެމްބަރު 24, 2020 09:03\nހެހެހެ... އޭނަ ރީތިތަ؟ އާނ ދެން ފުއް ޑަބިޔަލަކަށް އެރިގެެން ތިބޭ މީހުން ރީތީއްޔާ ތިޔަ ކިޔާ ކައިއެއް ވަރަށް ރީތި.\nސެޕްޓެމްބަރު 22, 2020 23:38\nއޭނަގެ ކުރިމަތީ ހުރެގެން ކިޔާބަލަ.. ފޭކު އެކައުންޓުންނާއި ކާކުކަން ނޭނގޭގޮތަށް ކޮމެންޓުތަކުން ހޮރުހޮރުގައި ފިލައި ތިބެގެންމި ހޭރެނީ ހާދަ ފިނޑިއޭދޯ.\nސެޕްޓެމްބަރު 23, 2020 11:58\nކަްޭ އޭ ބުނާ އިރަ ނުޖެހެ. ޢޭނަ ކުރިމަތީ ކިޔާނެ ހެއްދެވި ފަރާތް ގިޔާމަތް ދުވަހު\nސެޕްޓެމްބަރު 26, 2020 01:15\nވާނުވާތަ..؟ ކަލޭ ހީކުރީ އޭނަކުރިމަތީ އެއްނޫންކަމައްތަ ކިޔާ އެއްޗެއް އެކިޔަނީ.. ކިޔާއެއްޗިއްސަ ރައްދުދޭވާހަކަތަ ކަލޭ މިހާރުވެސް ތިކިޔަނީ\nސެޕްޓެމްބަރު 22, 2020 23:54\nރޯވާން ހުރި ތަނެއްގައި ރޯވާނެ.\nސަބަބު މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާނީ މާތްﷲ.\nސެޕްޓެމްބަރު 24, 2020 11:26\nތީނަ ގައިގަ ނުރޯވިކަން ނަސީބު ދެންވެސް ތައުބާވެ ރަނގަޅަށް އުޅެވޭތޯ ބަލާ!! މި ޤައުމަށް ކޯފާއެއް އައުން ވަރަށް ގާތް! އިނތިހާއަށް ނުބައި ކަންތައް އާންމު ވެއްޖެ!! އަދި ލަދެއް ހަޔާތެއް ނުގަނެޭ އޮރިޔާން ހެދުން ލައިގެން އުޅެން!! މި ކައިޒީންއަށް އިންސްޓަގްރާމްގަ ފޮލޯ ކުރާ މީހުންނަށް ވެސް މަޙްޝަރުދުވަހުން ސުވާލު ކުރެވޭނެ އަޒާބު ގެ ރަހަ ލިބޭނީ މި ކައިޒީން އަށް އެކަންޏެއް ނޫން މީނައަށް ފޮލޯ ކުރާމީންނަށް ވެސް ލިބޭނެ!!\nސެޕްޓެމްބަރު 23, 2020 01:01\nAllah ge rahdhu maa boduvegen vey adhi ekalaan ge koafaa ah rahdhu dheveyne evves insaanaku nuhunnaane heyo visnun dhevvumakee varah edhey kameh maruveema model nukureveyne adhi thikuraa model thakah edhuvahu allah ge hazurathuga javaabu dhaaree vaan jeheyne vaguthu ovva\nislaah vun buhdhi veri\nސެޕްޓެމްބަރު 23, 2020 02:08\nސެޕްޓެމްބަރު 23, 2020 08:39\nމާތްވެގެންވާ އިސްލާމް ދީނުގެ އުސޫލްތަކާ ހިލާފަށް އޮރިޔާމުން އުޅެ މީހުންގެ ވާހަކަ ނޫސްތަކުގެ ފަލަ ސުރުހީތަކަށް ގެނެވުމަކީ ނޫސްތަކަށް ހެދޭ ގޯހެއް.\nސެޕްޓެމްބަރު 23, 2020 12:06\nގިނަ މީހުން ކައިޒީންނަށް ބަދު ދުއާ ނޫން ކޮއްފައިނީއެކީ.. ކައިޒީންގެ އުޅުން އިސްލާހު ކޮއްލުމަށް ނަސޭހަތް ތެރިވީ... މީހުންނަށް ރައްދު ދޭނެ ގޮތަކާމެދު ނުވިސްނާ ތައުބާނެ ގޮތަކާ މެދު ވިސްނަބަލަ...\nސެޕްޓެމްބަރު 23, 2020 13:15\nއެހެން ޑްރެސްކުރާ ނަަމަ ދޯ އެންމެން ވެސް. މަށަށް ވަރަށް ރީތި\nސެޕްޓެމްބަރު 23, 2020 15:36\nކައިޒީންއަށް ތިހާ ފެންވަރުގެ ފަރަންޖީ ބަހެއް ނޭންގޭނެ, ކޮންމެވެސް މީހަކު ލިޔެދިނީމަ ޕޯސްޓްކޮށްފަ ތިހިރީ. ތިމަންޖެ ދިރިއުޅުނު އަހަރުން ކުރިމަތީ އެހެންވީމަ އެނގޭ އެމަންޖެގެ ގޮތް.\nސެޕްޓެމްބަރު 23, 2020 19:17\nރައްދު ދެވޭނީ މިދުނީޔޭގައި..\nއަލިފާނުން ވެސް ސަލާމަތް ވެވިދާނެ ސިފައިންގެނަސްގެން..\nމާދަމާ ޔޯ..؟ ގިޔާމަތް ދުވަހު ކާކަށް ރައްދުދޭނީ؟\nސެޕްޓެމްބަރު 23, 2020 21:35\nކޮއްމެ ކަމެއްވެސް ވާނީ ރަނގަޅަކަށް ދޯ! ތިމާ އަށް ދިމާވާ ކަމަކުން އެވަގުތުގަ ތިމާ އަށް ދެރަ އެއް ނުވަތަ ހިތާމަ އެއް ލިބުން ކަމުގަވީނަމަވެސް އެލިބުން ދެރައަށް ވުރެ މާ ބޮޑު ހެވެއް އެކަމެއްގެ ފަހަތުގައޮންނާނެ އެއީ އެއްވެސް ޝައްކެއް އޮތް ކަމެއްނޫން ، އެކޮއެ ދެރަނުވޭ ތީ އަންނަން އޮތް ބޮޑު އުފާވެރިކަމެއްގެ ސިގްނަލްއެއް! ޙެޔޮ ދުޢާ!\nސެޕްޓެމްބަރު 23, 2020 23:28\nޤިޔާމަތް ދުވަހު ރައްދު ދެވޭނެބާ! ތިބާ އެކަލާނގެ އަށް އުރެދޭ އިރުވެސް މަތިވެރި ﷲ ގެ އޯގާވެރިވަންތަކަން ނިކަން ދެކިބަލަ! ޢެކަލާނގެ ތިބާ ހަށިގަނޑު ެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެެ އަންދާލުމަށްވެސް ކުޅަދުންވަންތަ! ނޭނދި ކަމަށްޓަކައި ﷲއަށް ޝުކުރުވެރިވެ ހެޔޮ މަގަށް ރުޖޫޢަވުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމާ! ﷲ ހެޔޮވިސްނުން ދެއްވާށި! އާމީން\nސެޕްޓެމްބަރު 27, 2020 08:38\nކައިޒީން ތި ދިމާވި ހިތާމަ ހާދިސާ އިން މީހަކަށް ގެއްލުމެއްނުވެ ސަލާމަތް ވީތީ އެކާމާ ހެއްދެވި ފަރާތަށް ނިހާޔަތަށް ޝުކުރުވެރިވަން! ކައިޒީން އަބަދުވެސް އެދެނީ އުފާފާގަތި ކަމާ އުޖާލާކަން!\nސެޕްޓެމްބަރު 28, 2020 01:35\nދިވެހިބަހުން ވާހަކަދައްކަމުން ދާއިރު އިންގިރޭސިބަސް ބޭނުންކުރަންވާނީ އެބަހަކައްދިވެހި ބަހެއްނެތިއްޔާ ހަމައެފަދައިން އިންގިރޭސި ބަހުން ވާހަކަދައްކާ އިރުވެސް މިގޮތައް ކަންތައް ކުރު މަކީ ވަރައްރަގަލު ކަމަކައްވާނެ ކަމެއް ކަމުގައި ދަންނަވަމެވެ\nސެޕްޓެމްބަރު 28, 2020 01:39\nމިތާގައި އިންސްޕިރޭސަން ނުލިޔެ އޮތްނަމަ ރަގަލުއެވެ


Ras Online - އިރިފުސްމެ - އެޕިސޯޑް 17\nއިރިފުސްމެ - އެޕިސޯޑް 17\nޞާދިރު ޢަލީދީދީ 29 އޮކްޓޯބަރު 2020\nލޫބާ ރީޙާނާ ދިމާއަށް ގުދުވެ ރީޙާންގެ ގައިގައި ކޮއްޓާލިއެވެ. އެހިނދު ރީޙާން އެނބުރި ލޫބާގެ މޫނަށް ބަލައިލައިފިއެވެ. އޭރު ލޫބާގެ ލޮލުން ކަރުނަ ހިލެމުން ދަނީއެވެ.\nޙަޤީޤަތުގައި ލޫބާ އެވަގުތު އެދެމަފިރިންގެ ދެމެދަށް ހުރަސްއަޅަން ފެށުމުން، ރީޙާން ގާތަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ރުޅިއަތުވެއްޖެކަން ނޭނގެއެވެ. އޭނާ ލޫބާޔާ ދިމާއަށް ލޯއަޅާލިއެވެ. އޭރު މަސްތީ އަސަރުގައި ރާނިޔާ އޮތުމުގެ ސަބަބުން ރީޙާންގެ ޙަރަކާތްތަކެއް އޭނާޔަކަށް މޭރުމެއް ނުވެއެވެ.\nރީޙާން ލޯއެޅުމާއެކު ލޫބާ ގެއްލުނެވެ. އެހާހިސާބުން ރީޙާނަށް ހަމަޖެހުން ލިބުނެވެ.\nޖެހިގެން އައި ދުވަހު ލޫބާއަށް އިންޒާރު ކުރުމަށްޓަކައި ލޫބާޔާ ބައްދަލުކުރުމަށް އިރިފުސްމެ ވަގުތު ރީޙާން އަތިރިޔަށް ފޭބިއެވެ. ނަމަވެސް، އެރޭ އޭނާ އިންތިޒާރުގައި ހުރެހުރެ ވަރުބަލިވީއިރުވެސް ލޫބާގެ ހިލަމެއްނުވިއެވެ.\nރީޙާން ރުޅިއައިސްފައި ހުރިކަން އެނގޭތީ، ލޫބާ ރީޙާނާ ބައްދަލުނުކުރީ ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. ރީޙާން ކިތަންމެ ރުޅިއަޔަސް، އޭނާ އެންމެ ލޯބިވާ ބައިވެރިޔާގެ ފަރާތުން އެހެން އަންހެނަކަށް ލޯބިދޭތަން ބަލާކަށް އޭނާޔަކަށް ކުޅަދާނައެއް ނުވާނެއެވެ. އެފަދަ ކަންތައްތަކަށް ހުރަސްއަޅަން އޭނާ މަސައްކަތް ކުރާނެއެވެ. އޭނާގެ ލޯބިވެރިޔާ ބައިއަޅާކަށް ފަހަރެއްގައިވެސް އޭނާއަކަށް ނޭދެވޭނެއެވެ. ރީޙާން ކިތަންމެ އިންޒާރެއް ކުރިޔަސް، އޭނާއަކަށް އެ މަންޒަރު ބަލާކަށް ކެތެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.\nއެރޭވެސް ލޫބާ އެކޮޓަރިއަށް ވަނެވެ. ލޫބާގެ ޢަމަލުތައް މިގޮތަށް ތަކުރާރުވާން ފެށުމުން، ރީޙާނަށް މަޖުބޫރުވީ އެންމެފަހުން ހާރޫނުބޭގެ އެހީތެރިކަން ހޯދާށެވެ. ރީޙާނާއި ހައިޝަމް ހާރޫނުބޭގެ އެހީތެރިކަން ހޯދަން ދަނިކޮށް، ލޫބާ ރީޙާނަށް ގޮވައި، ރީޙާން ހުއްޓުވިއެވެ. އަދި އާދޭސްކޮށްފައި އޭނާއާ ދުރަށް ދާން މަސައްކަތް ނުކުރުމަށް އެދި ރުޔެވެ. ނަމަވެސް، އެ އަޑު އަހާކަށް ރީޙާން މަޑެއްނުކުރެއެވެ. އޭނާ ގޮސް ހާރޫނުބޭގެ ގެޔަށް ވަނެވެ.\n[އައްސަލާމް ޢަލައިކުމް....] ހާރޫނުބޭމެންގޭ ދޮރުމައްޗަށް ހުއްޓި ހައިޝަމް ސަލާމް ގޮވާލިއެވެ. ސަލާމް ބަލައިގަތުމަށްފަހު، ނިކުތީ މުސްކުޅިފުރައިގެ އަންހެނެކެވެ.\n[ހާރޫނުބެޔާ ބައްދަލުކުރެވިދާނެތަ؟] ހައިޝަމް އެއްސެވެ.\n[ހާރޫނުބޭވީ ބޭސްފަރުވާޔަކަށް މާލެގޮސް. ހަފްތާއެއްހާ ދުވަސްތެރޭ އަންނާނެ.] އެ އަންހެން މީހާ މިހެން ބުނީމާ، ޝުކުރު އަދާކުރުމަށްފަހު، މާޔޫސީ ޙާލުގައި ރީޙާންމެން އެގެއިން ނިކުމެއްޖެއެވެ. އޭރުވެސް އެމީހުންނަށް ނުފެންނާނޭހެން ދުރުގައި ލޫބާ ހުއްޓެވެ. އުފާވެފައެވެ.\n[އަހަރެން ދާނަން ގެޔަށް. އަދި މިއަދު އޮފީހަށްވެސް ޖައްސާލަން އެބަޖެހޭ.] ރީޙާން ސައިކަލް ދުއްވާލިއެވެ.\nއޭނާ ގޭދޮރުމައްޗަށް ސައިކަލް މަޑުކޮށްލުމަށްފަހު، އެތެރެޔަށް ވަން ވަގުތު ބޮޑު ބުޅަލެއް ދޮރުމަތީގައި އޮވެފައި އެތެރެއަށް ވަނެވެ. ރީޙާން ހިސާބަކަށް ޙައިރާންވެފައި ހުރެމެ އެތެރެއަށް ވަނެވެ. އެއީ ކުރިން ދުވަހަކުވެސް އެގޭތެރެއިން އޭނާ ދުށް ބުޅަލެއް ނޫނެވެ.\nއެ ބުޅާ ގޮސް ވަނީ ރީޙާންމެން ނިދާ ކޮޓަރިޔަށެވެ. ނަމަވެސް ރީޙާން ކޮޓަރިޔަށް ވަނުމާއެކު، އެ ބުޅާ ކުޑަދޮރުން ބޭރަށް ފުންމާލައިފިއެވެ.\n[ރާނިޔާ...އަހަރެން މިދަނީ އޮފީހަށްދާން.] ގަޑިއަށް ބަލައިލަމުން ރީޙާން ފާޚާނާތެރޭ ހުރި ރާނިޔާއާ މުޚާޠަބު ކުރިއެވެ.\n[ކައިގެނެއްނޫންތަ ދާނީ...ކާން ހަދާފަ ހުންނާނީވެސް. އަހަރެން މި ނިކުންނަނީ.] ރާނިޔާ ބުންޏެވެ.\n[އޮފީހުގައި މާގިނައިރެއްނުވާނެ. އޮފީހުން އައިސް ކާނީ. މިހާރު މާލަސްވެސްވެއްޖެ.] ރީޙާން މިހެން ބުނެފައި ނިކުތެވެ.\nރީޙާން ބޭރަށް ނިކުތްއިރު ދޮރުމަތީގައިވެސް އެ ބުޅާ އޮތެވެ. އޭނާޔާ ދިމާއަށް ބަލަހައްޓައިގެނެވެ. ހީވަނީ ބަޔަކު އޮޅުކޮށްގެން ގެންގުޅޭ އެއްޗެއްހެންނެވެ. ރީޙާން ދަމުން އެޔާ ދިމާއަށް ފައި ހޫރާލިވެސްމެއެވެ. ނަމަވެސް، އޭތި ނުއެއް ދުވިއެވެ. އެއޮތް ގޮތަށް އޮތީއެވެ.\nރީޙާން ފޭދޫއަށްދިޔަ މަގުމަތިން ލޫބާޔާ ދިމާވިއެވެ. ލޫބާ ފެނުމާއެކު، ރީޙާން ސައިކަލް މަޑުކުރިއެވެ.\n[ލޫބާ...ލޫބާ އެއްބަސްނުވަމުތަ، އަހަންނާ ރާނިޔާ އެކުގައި އުޅޭ ވަގުތު އެތަނަކަށް ނައުމަށް...ލޫބާގެ ސަބަބުން އަހަންނަށް ވަރަށް އުނދަގޫވޭ. ތިހެން ހަދަންޏާ، އަހަރެން ތަވީދު އަޅާނަން.] ރީޙާން ހުރީ ވަރަށް ހިތްހަމަނުޖެހިފައެވެ.\n[ރީޙާން...އަހަރެން ރީޙާންދެކެ ލޯބިވާތީއޭ ކިޔާފައި، އަހަރެމެންގެ ދަރިފުޅަށް ބައްޕަގެ ލޯބިނުދީ ދޫކޮށްލެވޭނެތަ؟ އެ ދަރިފުޅުވެސް ބޭނުންވޭ، ބައްޕަގެ ލޯބި....ރީޙާން އެންމެ ފަހަރަކުވެސް އެ ދަރިފުޅު އުރާލާ ލޯބިކޮށްލިންތަ؟] ލޫބާ ރޮއިގަތެވެ.\n[ލޫބާ ކިތަންމެ ބުންޏަސް، ތިކަމެއް އަހަންނަކަށް ނުވާނެ. ޖިންނި އަންހެނެއްގެ ދަރިޔަކު އިންސާނަކަށް ބައްޕަ ކިޔުމަކީ ޤަބޫލު ކުރެވޭނޭ ކަމެއް ނޫން. އަހަރެންގެ ދަރިޔަކު ލޫބާ ވިހޭކަމަކަށް އަހަރެން ޤަބޫލެއް ނުކުރަން. ދަރިފުޅޭ ކިޔައިގެން ލޫބާ އަހަރެން ބަނދެލަން މަސައްކަތް ނުކުރޭ...އަހަރެން ގަޑިޖެހެނީ...] ރީޙާން ގަޑިއަށް ބަލައިލުމަށްފަހު، ސައިކަލް ދުއްވާލައިފިއެވެ.\nލޫބާއަށް ރޮވުނެވެ. ފަހަރެއްގައިވެސް އޭނާގެ ދަރިފުޅު ނިކަމެތިކުރާކަށް އޭނާ ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. އެ ދަރިފުޅަށް ރީޙާންގެ ލޯބި ލިބެންޖެހޭނެއެވެ. އެ ދަރިފުޅަށް ރީޙާންގެ ލޯބި ހޯދައިދޭންވެސް އޭނާ ބޭނުމެވެ. އޭނާ އެކަން ކުރާނެއެވެ. އެހިނދު އޭނާގެ ހިތަށްއެރިއެވެ. ރީޙާން، އޭނާގެ ދަރިފުޅަކީ ރީޙާންގެ ދަރިއެއް ކަމަށް ޤަބޫލު ނުކުރަނީބާއެވެ. ހަމަގައިމުވެސް އޭނާ ބަނޑު ބޮޑުވީ ސީދާ ރީޙާންގެ ދަރިޔަކަށެވެ. އޭނާ ރީޙާން ނޫން މީހަކާ އެއްވެސް ގުޅުމެއް ނުބާއްވައެވެ.\nރީޙާނަކީ އޭނާ ލޯބިވި ފުރަތަމަ އަދި އެންމެފަހުގެވެސް މީހާއެވެ. ރީޙާނަށް ހީވަނީކަންނޭނގެއެވެ. އިންސާނުންގެ ތެރޭގައި އުޅޭ ގިނަ އަންހެނުންހެން ރޫޙާނީ ނަސްލުގެ އަންހެން ސޫރަޔަކީވެސް ފެންނަ ކޮންމެ މީހަކަށް ހަށިގަނޑު ނީލަންކިޔާ ބައެކެވެ. އެކަމަކު އެހެން ހީކުރަން ހެޔޮވެސް ނުވާނެއެވެ. މި ޚިޔާލުތަކުގައި ހުރި ލޫބާއަށް ސިހުންގެނުވީ، ބާރު ސްޕީޑްގައި ލިންކް ރޯޑުން ދުއްވާފައިދިޔަ ސައިކަލެއް ފުރޮޅާލައިގެން ވެއްޓުނު އަޑަށެވެ. ސައިކަލްގެ ފަހަތުގައި އިން އަންހެން ކުއްޖާ ބުރައިގެން ގޮސް ޖެހުނީ ލިންކް ރޯޑްގެ އަރިމަަތީގައި ހުރި ިގަސްތަކުގެ ތެރެޔަށެވެ. އޭނާއަށް ގެއްލުން ކުޑަވީވެސް މަގޫ ގަސްތަކުގެ ތެރެޔަށް ވެއްޓުނުކަމުންނެވެ. ދުއްވަން އިން ސޮރު ތާރަގަނޑުގައި ޖެހުމާއެކު، ހަބަރު ހުސްވިއެވެ. މާގިނައިރުތަކެއްނުވެ އެމަގުންދިޔަ ޕިކަޕަކަށް އެދެމީހުން އަރުވައިގެން ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންދިޔައެވެ. މިފަދަ އެކްސިޑެންޓްތައް ދިމާވަނީ ދުއްވާ ސްޕީޑް ބާރު އަމިއްލަ ރައްކާތެރި ކަމަށް ނުވިސްނާތީއެވެ.\nރާނިޔާ ފާޚާނާތެރޭގައި ރީޙާނާއި އޭނާގެ ހެދުންތައް ދޮންނަން ހުރެފައި ނިކުތް ވަގުތު ކޮޓަރިތެރެއިން ނުބައިވަހެއް ދުވާތީ އޭނާ ހުރިހާ ބޮކިތަކެއް އެއްފަހަރާ ދިއްލިއެވެ. އެޔާއެކު ފެނުނު މަންޒަރުން އޭނާގެ ދެލޯ ބޮޑުވިއެވެ. ފެނުނު މަންޒަރާއެކު، އޭނާގެ ގާތަށް އައީ އަމަށަކު ރުޅިއެއް ނޫނެވެ. އެނދުމަތީގައި ޖާގަ ޖަހައިގެން އެއޮތީ ބޮޑު ބުޅަލެކެވެ. އެނދުގެ އަނެއްކޮޅުގައި އޭތި ހޮޑުލާފައި ހުއްޓެވެ. އައި ރުޅީގައި ރާނިޔާ މޭޒުމަތީގައި އޮތް ބަރެއް ނަގާފައި ބުޅަލާ ދިމާޔަށް ހޫރާލިއެވެ. ރާނިޔާ އެ ބަރު ހޫރާލި ބާރުމިނުގައި ގޮސް ޖެހުނީ އޭތީގެ ބޮލުގެ ފުއްކިބާގައެވެ. އެޔާއެކު، އޭތި ތެޅިފޮޅެން ފަށައިފިއެވެ. ތެޅިފޮޅެމުން އެނބުރެމުން އޭތި އައީ ރާނިޔާއާ ދިމާޔަށެވެ.\nރާނިޔާ ހަޅޭއްލަވަމުން ދުއްވައިގަތެވެ. އެއީ ރީޙާންގެ މަންމަ އެ ކޮޓަރި ދޮރުމައްޗަށް ހުއްޓުނު ވަގުތެވެ. ރާނިޔާ ދުވެފައި އައިސްވަނީ ޤިސާމާގެ ފުރަގަހަށެވެ. އޭރު އެ ބުޅާ އަންނަނީ ރާނިޔާއާ ދިމާއަށެވެ. ޤިސާމާ އެތާނގައި އޮތް ކުނިކަހާ ފިހިގަނޑު ނަގައި ހޫރާލިއެވެ. ނަމަވެސް އޭތި ފަހެއް ނުޖެހެއެވެ. އޭތި އަންނަނީ ރާނިޔާއާ ދިމާޔަށެވެ. ރާނިޔާ ބިރުން ފަހަތަށްޖެހެން ފަށައިފިއެވެ. އެ ބުޅާ އުޅޭގޮތުން ޤިސާމާވެސް ހުރީ ބިރުގެންފައެވެ. އެވަގުތު ޤިސާމާގެ އަތުން ފިހިގަނޑު އަތުލުމަށްފަހު، ރާނިޔާ ފިހިގަނޑު ހޫރައިގަތެވެ. މިފަހަރުވެސް ޙަމަލައެރީ އޭތީގެ ބޮލަށެވެ. އެޔާއެކު އޭތި ކުޑަދޮރުން ފުންމާލައިގެން ދުވެ ފިލައިފިއެވެ.\nރާނިޔާ ވަގުތުން ރީޙާނަށް ގުޅާފައި ބުޅާ އޭނާގެ ކޮޓަރި ހަޑިކުރި ވާހަކައާއި އުޅުނުގޮތް ކިޔައިދީފިއެވެ. ވަގުތުން ރީޙާންގެ ބޮލުގައި ރިއްސާލިއެވެ. އޭނާ ނިންމީ، އެއީ ލޫބާގެ ރޭވުމެއް ކަމަށެވެ.\nވުމާއެކު، ދެން އެ ބުޅަލަށް ނުވަދެވޭނޭ ގޮތަށް ކޮޓަރި ބަންދުކޮށްދޭނަމޭ ބުނެފައި އޭނާ ފޯނު ބޭއްވިއެވެ.\n[ބިރުނުގަނޭ...ތި ބުޅަލަކަށް ދެން ނުކެރޭނެ، ތި ކޮޓަރިޔަށް ވަންނާކަށް...] ރީޙާން ރާނިޔާގެ ހިތްހަމަޖައްސާލަދިނެވެ.\nއެދުވަހު އޮފީސް ނިންމާފައި ގެޔަށް އައި މަގުމަތިން ރީޙާނާ ލޫބާ ދިމާވިއެވެ. ލޫބާ ފެނުމާއެކު، ރީޙާން ސައިކަލް މަޑުކޮށްލުމަށްފަހު، ލޫބާއާ ދިމާޔަށް ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ.\n[ލޫބާ....އަހަރެންދެކެ ލޯބިވަމޭ ކިޔާފައި، ލޫބާ ތިއުޅެނީ އަހަރެންގެ އުފާތަކަށް ހުރަސްއަޅައި، އަހަރެންގެ ކައިވެނިވެސް ރޫޅުވަންތަ؟ ތިހެން ކަންތައް ކުރަންޏާ، ލޫބާޔާ ދެކޮޅަށް ކަންތައްތައް ކުރުވަން އަހަންނަށް މަޖުބޫރުވެދާނެ.] ރީޙާން ހުރީ ވަރަށް ބޮޑަށް ރުޅިއައިސްފައެވެ.\n[ރީޙާން ތިބުނާ ކަމެއްކުރީ އަހަންނެއް ނޫން....އެއީ ރީޙާންގެ ދަރިފުޅު ކުރިކަމެއް. ރީޙާން ދަރިފުޅަށް ބައްޕައެއްގެ ލޯބިދޭނަމަ، އެ ސޮރުވެސް އެގޮތަކަށް ނޫޅޭނެ.] ލޫބާއަށް ރޮވުނެވެ.\n[ލޫބާއަށް އޭނަ ހިފެހެއްޓޭނެ. ތިބުނާ ކުއްޖާއަކީ އަހަރެންގެ ދަރިއެއް ނޫން. އިންސީންނާއި ޖިންނީން ގުޅިގެން ދަރިޔަކު އުފަން ނުވާނެ.] ރީޙާން ސައިކަލް ދުއްވާލިއެވެ. އިތުރަށް ލޫބާ ދައްކާ ވާހަކަ އަޑުއަހާކަށް އޭނާ ބޭނުމެއް ނޫނެވެ.\nއޭނާ ގެޔަށް ދިޔައިރުވެސް ރާނިޔާ ހުރީ ބިރުން ކޮޓަރިއަށް ވަންނަން ނުކެރިފައެވެ.\n[އެ ބުޅާ ހީވީ މިނިކާ ވަގެއްހެން. ރީޙާން....އެއީ ބުޅަލެއް ނޫން. އަހަރެން ވަރަށް ބިރުގަނޭ. މަންމަޔާ އަހަންނަށް ދެންމެ ކިރިޔާ ކޮޓަރި ސާފުކުރެވުނީ...] ރާނިޔާ ރީޙާންގެ އަތުގައި ހިފައިގެން ކޮޓަރިޔާ ދިމާއަށް ހިނގައިގެންފިއެވެ.\nރީޙާން ކޮޓަރިއަށް ވަންއިރު، ރާނިޔާމެން ހުރީ ކޮޓަރީގެ ހުރިހާ ކުޑަދޮރުތަކާއި ފެންލައިޓްތައްވެސް ބަންދުކޮށްފައެވެ.\n[މި ބަރުން އޭތީގެ ބޮލުގައި ޖެހީމާ، ރުޅިއައިސްގެން އަހަންނާ ދިމާޔަށް އައީ...މިބުނީ ދެން މިއެނދަށް އަރައި އޮއްވާ ފެނިއްޖެއްޔާ ދުވަސް ދުއްވާލާނަން.] ރާނިޔާ ބުންޏެވެ.\nއެދުވަހު އެ ބުޅާ އެގޭތެރެޔަކަށް ނުވަދެއެވެ. ޢަމުދުން ލޫބާވެސް ރީޙާނަކަށް ނުފެނެއެވެ. ވުމާއެކު، މިހާރު ރީޙާން ރާނިޔާއާއެކު އުޅެމުންދަނީ ވަރަށް އުފާވެރި ދުވަސްތަކެކެވެ. ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް، ރީޙާންގެ ހިތުން ޝަބާބް ނުވަތަ ލޫބާގެ ހަނދާންތައްވެސް ދަނީ ފިލަމުންނެވެ.\n[މިހާރު ވަރަށް ފަސޭހަ. އޭއްޗެއްގެ އެއްވެސް އުނދަގުލެއް ނުވާތާ މިހާރު އަހަރެއްހާ ދުވަސް ވަނީ. ބޮޑަށް ބެލެވެނީ، ކޮންމެވެސް އެހެން މީހަކަށް އުނދަގޫ ކުރަން ފެށީމާ، އެ ބަޔަކު އޭނާ މިރަށުން ފައްސާލީ ކަމަށް.] ރީޙާން ވާހަކަ ދެއްކީ، އޭނާގެ ރަޙްމަތްތެރިޔާ ހައިޝަމާއެވެ.\n[އޭނަގެ މަތީން ވަރަށް ހަނދާންވޭދޯ؟ މިހާރު ތިޔަ ކައިވެންޏަށްވެސް އަހަރުވަނީ. އަދިވެސް ކުއްޖަކު ހޯދާކަށްނުވޭތަ؟ އަދި ނުބުނެވޭދޯ...ޝީނާ އިނީ ބަލިވެ....އިއްޔެ ޑޮކްޓަރަކަށް ދެއްކީ...އަށް ހަފްތާޔޯ...] ހައިޝަމް ބުންޏެވެ.\n[މަރުޙަބާ...އަހަރެންނަށްވުރެން ކުރީގައި ހައިޝަމަށްދޯ ކުއްޖަކު ލިބެނީ.] ރީޙާން ހައިޝަމަށް މަރުޙަބާ ކިޔުމަށްފަހު ބުންޏެވެ.\n[ނޫނޭ...ރީޙާން ބައްޕަޔަކަށްވީތާ ކޮން ދުވަހެއް. ކޮބައިތަ ލޫބާގެ ފަސް އަހަރަށްދާ ދަރިފުޅު.] ހައިޝަމް ރީޙާނާ ދިމާކޮށްލިއެވެ. ތެދެކެވެ. ލޫބާ ބުނާގޮތުން، އޭނާޔާ ލޫބާގެ ފަސް އަހަރުގެ ފިރިހެން ކުއްޖަކު އެބަހުއްޓެވެ.\n[ކޮންތާކު...އެއީ ކިހިނެއްވާނެ ކަމެއް...އަހަރެންގެ ދަރިޔަށް ނުހުންނާނެ. އެއީ ލޫބާ އަހަރެން ބަނދެލަންވެގެން ދައްކާ ތާކުންތާކު ނުޖެހޭ ވާހަކަތަކެއް....] ރީޙާން ބުންޏެވެ.\n[ތިހެން ވެއްޖެއްޔާ، ރާނިޔާއަށް ކުއްޖަކު ހޯދަންވީނު. ކައިވެންޏެއްގެ ދެމިއޮތުމަކީ، އެ ޢާއިލާއަށް ކުއްޖަކު އުފަންވުން...] ހައިޝަމް ބުންޏެވެ.\n[އަހަރެންވެސް މިހާރު ކުއްޖަކު ހޯދުމަށް އެބަ ވިސްނަން. އެކަމަކު ރާނިޔާ ބުނަނީ، އަންނަ އަހަރު ކަމަށް ކުއްޖަކު ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރާނީވެސް. ދެމަފިރިން އެކައްޗެއް ކިޔައިގެން ނޫނީ ކުއްޖަކު ހޯދާކަށް ނުވާނެ. ރާނިޔާ އެދޭއިރަށް އެކަންވާނެ.] ރީޙާން ބުންޏެވެ.\nރާނިޔާއަކީ ހިތަދޫގައި ހުންނަ އައްޑުއަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރްކަޒުގެ ސުޕަވައިޒަރެއްގެ ވަޒީފާ އަދާކުރަމުންދާ އަންހެން ކުއްޖެކެވެ. އޭނާ ކުއްޖަކު ނުހޯދައި ލަސްކުރަނީ، އޭނާގެ މަސައްކަތަށް ބުރޫއަރާފާނެތީ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.\n[ކުއްޖަކު ހޯދައިފިއްޔާ، ވަޒީފާގައި އުޅެން ފަސޭހައެއްނުވާނެ. އަދި ކުއްޖަކު ހޯދަން އަވަސް...ކުދިން ބެލުމަކީ ޙަޤީޤަތުގައި ވަރަށް ބުރަވެސް ކަމެކޭ.] ރާނިޔާއާއި ރީޙާން ވާހަކަ ދައްކަން ތިބީ ކޮޓަރިތެރޭގައެވެ. އޭރު ރީޙާން ހުރީ އޮފީހަށް ދިޔުމަށްޓަކައި ތައްޔާރުވާށެވެ. ރާނިޔާވެސް ސްކޫލަށް ދިޔުމަށްޓަކައި ތައްޔާރުވަމުން ދަނީއެވެ. ރީޙާން އޮފީހަށްދާނީ ރާނިޔާ ސްކޫލަށްލާފައެވެ.