މުޢުޖިޒާތް ޢާންމުކޮށް ދެއްވަނީ އެބޭކަލެއްގެ ޤައުމެއް އެކަމަކުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ ކަމަކުންނެވެ. މިކަމުގެ ބޭނުމަކީ މީސްތަކުންނަށް މާތްﷲގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމާއި ގަދަފަދަވަންތަކަން ދެއްކެވުމެވެ. މިފަދަ މުޢުޖިޒާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ޞާލިޙްގެފާނުގެ ޖަމަލާއި މޫސާގެފާނުގެ ޢަޞާކޮޅާއި ކަނޑު އެކަލޭގެފާނަށް ބައިކޮށްދެއްވުމާއި ޢީސާގެފާނު މާތްﷲގެ އިޒުނަފުޅާއެކު މަރުވެފައިވާމީހުން އަލުން ދިރުއްވުމާއި މާތްﷲގެ އިޒުނަފުޅާއެކު ބަލިމީހުން ފަސޭހަކޮށްދެއްވުން ހިމެނެއެވެ.\nކަމެއް މުޢުޖިޒާތަކަށްވުމުގެ ޝަރުޠުތަކަކީ:\n1. މީހުންނަށް އާދަވެފައިވާ ޤުދުރަތުގެ ޤާނޫނާއި ޚިލާފުވާންވާނެއެވެ. އަދި ޤުދުރަތީ ސަބަބުތަކާއި ޝަރަޙަތަކަށް ގޮންޖަހާލެވެންވާނެއެވެ.\n2. އެކަން ކުރިމަތިވާންވާނީ ކާފިރުންނަށްހުރި ގޮންޖެހުމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެކަން ވާންޖެހޭނީ، ﷲ ފިޔަވާ އެހެންފަރާތަކުން އައިނަމަ، އެމީހުންނަށް ނުކުރެވޭފަދަ ކަމަކަށެވެ.\n3. އެފަދަ އެހެންއެއްޗެއް ނުވަތަ ކަމެއް އުފެއްދިގެން ނުވަތަ ކުރެވިގެން ނުވާނެއެވެ. އެފަދަ އެހެން އެއްޗެއް މީހަކަށް ހެދިއްޖެނަމަ ނުވަތަ ކުރެވިއްޖެނަމަ އެއެއްވެސް ޙާލެއްގައި މުޢުޖިޒާތަކަށް ނުވާނެއެވެ.\n4. އެމުޢުޖިޒާތަކީ އެގެންނެވި ރަސޫލެއް ދޮގުކުރާ އެއްޗަކަށް ވެގެންނުވާނެއެވެ. މިސާލަކަށް ރަސޫލުކަމަށް ދަޢުވާކުރާ މީހަކު މުޢުޖިޒާތެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާގެ ރަސޫލުކަމަށް ހެކިވާނެ ވާހަކަދައްކާ ޖަނަވާރެއް ހުށަހަޅައި އަދި އެޖަނަވާރު އޭނާއަކީ ދޮގުވެރިއެއްކަމަށް ބުނެފިނަމަ އެކަން މުޢުޖިޒާތަކަށް ނުވާނެއެވެ.\nމުޢުޖިޒާތުގެ ދެވައްތަރެއްވެއެވެ. އެއީ މާއްދީ އަދި ފިކުރީ މުޢުޖިޒާތެވެ.\nކުރީގެ ގިނަ ނަބީބޭކަލުންގެ މުޢުޖިޒާތްތަކަކީ މާއްދީ މުޢުޖިޒާތްތަކެކެވެ. ނަމަވެސް މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އެންމެ ބޮޑު މުޢުޖިޒާތަކީ ފިކުރީ މުޢުޖިޒާތެކެވެ. މިއިޝާރާތްކުރާ މުޢުޖިޒާތަކީ ކީރިތި ޤުރުއާނެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބެއްކަމުގައި، މިއީ އެންމެ ފަހުގެ ރިސާލަތަށްވާ މުޢުޖިޒާތްކަމަށްވުމާއެކު، އަންނަންހުރި ޖީލުތަކުގެ ވިސްނާ ފިކުރުކުރާމީހުންނަށް ފެންނާނޭ ފަދައިން ޤިޔާމަތާ ހަމަޔަށް އޮންނަންއޮތުން ވެދާނެއެވެ. އެހެން ނަބީބޭކަލުންގެ މުޢުޖިޒާތްވަނީ ތާރީޚުގެ ތެރެއަށް ގެއްލިފައެވެ. އެކަން ފެނިފައިވަނީ އެބޭކަލުންގެ ޒަމާނުގައި ދިރިއުޅުނު މީހުންނަށް އެކަންޏެވެ. ނަމަވެސް މިއާޚިލާފަށް ކީރިތި ޤުރުއާން ޤިޔާމަތާ ހަމަޔަށް ދެމިގެންދާނެއެވެ. މިސަބަބަށްޓަކައި މާތް ރަސޫލާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. "މީހުން އެބޭކަލަކު ތެދުކުރާނޭ ފަދަ ޢަލާމާތަކާނުލާ އެއްވެސް ނަބީބޭކަލަކު ނުވެއެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ދެއްވާފައި މިވަނީ ހަމައެކަނި މާތްﷲގެ ވަޙީބަސްފުޅެކެވެ. އެހެންކަމުން ޤިޔާމަތްދުވަހުން (އެބޭކަލަކަށް) އެންމެ ގިނަމީހުން ތަބާވާ ބޭކަލަކަށްވުމަށް ތިމަންކަލޭގެފާނު އުންމީދުކުރައްވަމުއެވެ."\nޤުރުއާނީ މުޢުޖިޒާތުގެ ވައްތަރުތައް\nޤުރުއާނަކީ ހުރިހާ ގޮތަކުންވެސް މުޢުޖިޒާތެކެވެ. ކިތަންމެ ޒަމާނެއް ވޭތެވުދިޔަނަމަވެސް އެކަން އެގޮތަށް އޮންނާނެއެވެ. އަދި އޭގައިވާ ލަފްޡުތަކާއި މާނަތަކާއި ބަޔާންތަކާއި ނަޞޭޙަތްތަކުގައި އޭގެ މުޢުޖިޒާތްވެއެވެ. އޭގައިވާ ޢިލްމުގައި އޭގެ މުޢުޖިޒާތްވެއެވެ. ޤުރުއާނުގައިވާ ތަފްޞީލާއި ދިމާވުމުގެ ބޮޑުކަމުން ކޮންމެ ޢިލްމަކާއި ފަންނެއްގެ މާހިރުންވެސް ހައިރާންކުރުވައެވެ. މިއީ ޤުރުއާނަކީ މާތްﷲ ބާވައިލެއްވި އެއްޗެއްކަމުގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ހެކިތަކުގެ ތެރެއިން ހެއްކެކެވެ.\n1. ޤުރުއާނުގެ އަދަބީ މުޢުޖިޒާތް\nޤުރުއާނަކީ ފަޞާޙަތްތެރިކަމާއި އަދަބީ ކުލަވަރުގެ މުޢުޖިޒާތެކެވެ. އަދި އެޤުރުއާންވަނީ ޢަރަބީންނަށް އެމީހުންގެ ފަޞާޙަތްތެރިކަމާއި ބަލާޣަތްތެރިކަމާއެކު އެފަދަ، ކިތަންމެ ކުޑަނަމަވެސް، ސޫރަތެއް ގެނެސްގަތުމަށް ގޮންޖަހާފައެވެ. އަދި ޤުރުއާންވަނީ އެމީހުންނަށް މިކަން ކުރުމުގައި އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީތެރިވެ މަދަދުވެ އުޅުމަށް ގޮންޖައްސަވާފައެވެ. މިކަން ކުރުމަށް އެތައް ސަބަބުތަކެއް މެދުވެރިވަމުން ދިޔައިރުވެސް އެމީހުންގެ ތެރެއިން ހަމަ އެކަކުވެސް އެފަދަ އެއްޗެއް ގެނެސްފައެއް ނުވަތަ ގެނެއުމަށް މަސައްކަތް ކޮށްފައެއްވެސްނުވެއެވެ. އެކަން ކުރުމަށް ހުރި ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި އިސްލާމްދީނާމެދުކުރާ ނަފްރަތާއި ހުންނަ ޢަދާވަތްތެރިކަމާއި މުޙައްމަދުގެފާނަށް އިހާނެތިކޮށް ހިތުމަށްހުރި ޝައުޤާއި ބަހާއިމެދު ހުންނަ ކިބުރުވެރިވާދަ ފަދަ ކަންކަން ހިމެނޭއިރުވެސް އެކަން ކުރުމަށް ހުރި އެމީހުންގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ދިޔައީ ފާޅުވެގެންނެވެ. އެމީހުންގެ ދޫތައްވީ ހަމަހިމޭނުންނެވެ. ހިތްތައްވަނީ މަންމަނުވެގެންނެވެ. އެމީހުންވަނީ މިޤުރުއާނަކީ އިންސާނެއްގެ ޚިޠާބެއް ނުވަތަ ޅެމެއް ނުވަތަ ނަޘްރެއްނޫންކަމަށް އެއްބަސްވެފައެވެ. އަދި އެއީ އެމީހުންގެ ސާޙިރުންނާއި ކާހިނުންގެ ބަސްތަކެއްނޫން ކަމަށްވެސްވަނީ އިޢުތިރާފުވެފައެވެ. އެއީ ހަމަޔަޤީނުވެސް ބިމުގެ ކަމެއްނޫނެވެ.\nމުޙައްމަދުގެފާނު ރިސާލަތާއިގެން ފޮނުއްވުމުގެ ކުރީންވެސް ޢަރަބީންވަނީ އެންމެ މަތީ ފަންތީގެ ފަޞާޙަތްތެރިކަމާއި ބަލާޣަތްތެރިކަމާއި މޮށެއުޅުމުގެ ހުނަރު ހޯދާފައެވެ. ބަސްވެފައިވަނީ އެމީހުންނަށް މުޤައްދަސް އެއްޗަކަށެވެ. އަދި ބަހަށްވަނީ އެމީހުންގެ ހިތްތަކުގައި ޚާއްޞަ މަޤާމެއް ދެވިފައެވެ. އެމީހުންގެ ހިތްތަކުގައި ބަހަށް ހުންނަ ލޯބީގެ ބޮޑުކަމީ އެންމެ މޮޅު ހަތްޅެން ހޮވައި، އެމީހުންގެ ގާތުގައި އެންމެ މުޤައްދަސްތަން ކަމުގައިވާ، ކަޢުބާގެ ދޮރުކޮޅުގައި އެތަކެތި އެލުވައެވެ.\nޢަރަބި މުޖުތަމަޢުގައި ޅެން ވެފައިވަނީ ވަރަށް ބާރުގަދަ އެއްޗަކަށެވެ. އެގޮތުން ޅެންވެރިޔަކު ޤަބީލާއަކަށް ހަޖޫހިމެނޭނެހެން ޅެމެއްކިޔައިފިނަމަ އެޤަބީލާއެއްގެ ޤަދަރު ނެތިގެން ހިނގައިދެއެވެ. އަދި ހަމައެފަދައިން ޅެންވެރިޔަކު ޤަބީލާއަކަށް ތަޢުރީފުކޮށް ޅެމެއްކިޔައިފިނަމަ އެޤަބީލާއެއްގެ ޤަދަރު މަތިވެގެންދެއެވެ.\nމުޙައްމަދުގެފާނުގެ މުޢުޖިޒާތް މަތިވެރިކުރައްވާ ގަދަކުރެއްވުމަށްޓަކައި މާތްﷲ އެކަލޭގެފާނަށް ދެއްވާފައިވަނީ ކިޔަވާ ވިދާޅުވާނޭ އިޢުޖާޒީ ފޮތެކެވެ. އެފޮތާއިގެން ވަޑައިގެންނެވީ އަމިއްލަ އަތްޕުޅުން އެއްޗެއް ލިޔުއްވާފައިނުވާ އަދި އެހެންމީހެއްގެ ގާތުން ޢިލްމެއް ނުވަތަ ފަންނެއް ދަސްކުރައްވާފައިނުވާ ލިޔަންކިޔަންދެނެވަޑައިނުގަންނަވާ ބޭކަލެކެވެ.\nޤުރުއާނީ މުޢުޖިޒާތުގެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ޚާއްޞިއްޔަތުތައް\n1. އެމުޢުޖިޒާތަކީ ރިސާލަތުގެ ޠަބީޢަތާ އެކަށީގެންވާފަދަ މުޢުޖިޒާތެކެވެ. އެހެނީ އެރިސާލަތަކީ އިލާހީ ރިސާލާތްތަކުގެ އެންމެ ފަހު ރިސާލަތެވެ. އެއީ ޤިޔާމަތާ ހަމަޔަށް ދުނިޔޭގެ ކޮންމެ ތަނަކާއި ޒަމާނެއްގައި އުޅޭ އެންމެންނަށްވާ ރިސާލަތެކެވެ. މިރިސާލަތަށް ޚާއްޞަވެގެންވާ މުޢުޖިޒާތަކީ ދާއިމަށް ދެމިގެންވާ އެއްޗަކަށްވުން މިރިސާލަތާ އެކަށީގެންވެއެވެ. ކުރީގެ ރަސޫލުން ފޮނުއްވިގެންވަނީ ވަކި ޒަމާނެއްގެ ވަކި ބަޔަކަށެވެ. ރަސޫލާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. "(އެހެން) ނަބިއްޔުން ފޮނުއްވުނީ އެބޭކަލުންގެ ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ޚާއްޞަވެގެންނެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނު ފޮނުއްވުނީ މުޅި އިންސާނިއްޔަތަށެވެ."\n2. ޝަރްޢީ ޤާނޫނާއި މުޢުޖިޒާތަކީ އެކައްޗެކެވެ. ޤުރުއާނަކީ މުޢުޖިޒާތެވެ. އަދި އޭގައި ޝަރުޢީ ޙުކުމުތައްވެސްވެއެވެ.\nމިއީ އެހެން ނަބީބޭކަލުންނާމެދު ކަންހިނގައިދިޔަ ގޮތެއްނޫނެވެ. އެންމެ ފަހުގެ އިލާހީ ޝަރްޢީ ޤާނޫނު ހިމެނޭ މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ރިސާލަތަކީ މުޢުޖިޒާތެކެވެ. އަދި މުޢުޖިޒާތަކީ ޝަރުޢީ ޤާނޫނެވެ.\n3. ޤުރުއާން ކުރީގެ ނަބީބޭކަލުންގެ ތެދުވެރިކަމަށް ހެކިވެއެވެ. މުޙައްމަދުގެފާނުގެ މުޢުޖިޒާތްކަމުގައިވާ ކީރިތި ޤުރުއާން ކުރިން ނަބީބޭކަލުންވާކަމާއި އެބޭކަލުން ގެނެސްދެއްވި ރިސާލަތުގެ ތެދުވެރިކަމާއި އެބޭކަލުން މީސްތަކުންނަށް ގޮވާލެއްވި ކަންކަމުގެ ޞައްޙަކަމަށް ހެކިވެއެވެ.\nޤުރުއާނުގައިވާ ގޮންޖެހުމުގެ އާޔަތްތައް\nއިސްރާ ސޫރަތުގެ 88 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. قُل لَّئِنِ اجْتَمَعَتِ الإِنسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَن يَأْتُواْ بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لاَ يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا\nމާނައީ: ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، މިޤުރުއާނާ އެއްފަދަ އެއްޗެއް ގެނައުމަށް އިންސީންނާއި، ޖިންނީން އެއްވިނަމަވެސް، އެއާ އެއްފަދަ އެއްޗެއް އެއުރެންނަކަށް ނުގެނެވޭނެތެވެ. އެއުރެންގެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް ވާގިވެރިން ކަމުގައި ވީނަމަވެސްމެއެވެ.\nހޫދު ސޫރަތުގެ 13-14 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُواْ بِعَشْرِ سُوَرٍ مِّثْلِهِ مُفْتَرَيَاتٍ وَادْعُواْ مَنِ اسْتَطَعْتُم مِّن دُونِ اللّهِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ - فَإِن لَّمْ يَسْتَجِيبُواْ لَكُمْ فَاعْلَمُواْ أَنَّمَا أُنزِلِ بِعِلْمِ اللّهِ وَأَن لاَّ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ فَهَلْ أَنتُم مُّسْلِمُونَ\nމާނައީ: ނުވަތަ އެކަލޭގެފާނު އަމިއްލަފުޅަށް ހެއްދެވި އާޔަތްތަކެއް ކަމަށް އެއުރެން ބުނަނީ ހެއްޔެވެ؟ ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ފަހެ، އަމިއްލައަށް ހަދާފައިވާ އެކަހަލަ ދިހަ ސޫރަތް ތިޔަބައިމީހުން ގެނެސްބަލާށެވެ! އަދި ތިޔަބައިމީހުން ތެދުވެރިން ކަމުގައިވަނީނަމަ، ﷲ ފިޔަވައި ތިޔަބައިމީހުންނަށް ކުޅަދާނަވީހާ ބަޔަކަށް ނިކަން ގޮވައިގެނެސްބަލާށެވެ! ފަހެ، އެއުރެން ތިޔަބައިމީހުންނަށް އިޖާބަ ނުދީފިނަމަ، ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ދަންނާށެވެ! އެއާޔަތްތައް ބާވައިލައްވާފައިވަނީ، ﷲގެ ދެނެވޮޑިގަތުމާ އެކުގައެވެ. އަދި އެކަލާނގެ މެނުވީ، އިލާހަކު ނުވެއެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން މުސްލިމުން ކަމުގައި ވާނޫހެއްޔެވެ؟\nބަޤަރާ ސޫރަތުގެ 23-24 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. وَإِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِّمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُواْ بِسُورَةٍ مِّن مِّثْلِهِ وَادْعُواْ شُهَدَاءكُم مِّن دُونِ اللّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ . فَإِن لَّمْ تَفْعَلُواْ وَلَن تَفْعَلُواْ فَاتَّقُواْ النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ\nމާނައީ: ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އަޅާއަށް (އެބަހީ: މުޙައްމަދުގެފާނަށް) ތިމަންރަސްކަލާނގެ ބާވައިލެއްވިއެއްޗަކާމެދު (އެބަހީ: ޤުރުއާނާމެދު) ތިޔަބައިމީހުން ޝައްކު ކަމެއްގައިވާނަމަ، ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން އޭގައިވާފަދަ ސޫރަތެއް ނިކަންގެނެސްބަލާށެވެ! އަދި ތިޔަބައިމީހުން ތެދުވެރިންކަމުގައިވަނީނަމަ، ﷲ ފިޔަވައި، ތިޔަބައިމީހުންނަށް، ނަޞްރުދޭނޭ އެހީތެރިން (ތިބިނަމަ، އެއުރެން) ނަށް ނިކަން ގޮވައި، ގެނެސްބަލާށެވެ! ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުންނަށްއެކަން ނުކުރެވުނުނަމަ އަދި ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހަމަހިލާ އެކަންތަކެއްނުކުރެވޭނެތެވެ. (އެކަން ނުކުރެވުނުނަމަ) ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުންނަށް ނަރަކައަށް ބިރުވެތިވެ ރައްކާތެރިވާށެވެ! އެނަރަކައަކީ، މީހުންނާއިހިލަ، އޭގެދަރުކަމުގައިވާ ނަރަކައެވެ. އެނަރަކަ ތައްޔާރުކުރެވިފައިވަނީ، ކާފިރުންނަށްޓަކައެވެ.\nޣައިބުގެ ވާހަކަތައް ޤުރުއާނުގައި ގެނެސްފައިވާ އިޢުޖާޒީގޮތް\nޣައިބުން އިޝާރާތްކުރެވެނީ މުޙައްމަދުގެފާނަށް އެނގިވަޑައިނުގަންނަވާ ނުވަތަ އެނގިވަޑައިގަތުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިވަޑައިގެންނުވާ ކަންކަމަށެވެ. މިސާލަކަށް އެކަލޭގެފާނު ދެކެވަޑައިގެންފައިނުވާ ނުވަތަ އެކަލޭގެފާނުގެ ޒަމާންނޫން ޒަމާންތަކުގައި ހިނގާފައިވާ އަދި އެކަންކަމުގެ އެއްވެސް ޢިލްމެއް ލިބިވަޑައިގެންނުވާ ކަންކަމުގެ ވާހަކަ ހިމެނެއެވެ. މީގެތެރޭގައި ކީރިތި ޤުރުއާނުގައިވާ ޚަލްޤުކުރެއްވުމުގެ ވާހަކައާއި އާދަމްގެފާނުން ފެށިގެން މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ހަމަޔަށް ހިނގާފައިވާ ކަންކަމުގެ ވާހަކަ ހިމެނެއެވެ. އަދި ހަމަމިފަދައިން އެކަލޭގެފާނުގެ ޒަމާނުގައި ހިނގާފައިވާ އެތައްކަމެއްވެސް ހިމެނެއެވެ. އެގޮތުން ދުޝްމިނުން ރާވަމުންގެންދިޔަ ރޭވުންތަކުގެ ޚަބަރު މާތްﷲ ވަނީ ވަޙީގެ ޒަރީޢާއިން އެކަލޭގެފާނާ ޙިއްޞާކުރައްވާފައެވެ.\nދެބާވަތެއްގެ ޣައިބު ވެއެވެ. އެއީ މާޟީއާއި ކުރިމަގެވެ. މިދެބާވަތްވެސް ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވެއެވެ.\nމާޟީވި ޣައިބުގެ ތެރޭގައި ކުރީގެ އުންމަތްތަކާއި ހާދިސާތަކުގެ ވާހަކަތައް ހިމެނެއެވެ. މިހުރިހާ ކަމަކުންވެސް އެނގިގެންދަނީ މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ތެދުވެރިކަމާއި ޤުރުއާން އައީ މާތްﷲގެ ޙަޟްރަތުންކަމެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އާދަމްގެފާނާއި ނޫޙްގެފާނާއި ހޫދުގެފާނާއި އިބްރާހީމްގެފާނާއި މޫސާގެފާނާއި ޢީސާގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ މައިކަމަނާ މަރްޔަމްގެފާނުގެ ވާހަކަތަކާއި، ޢާދު ބާގައިގެ މީހުންނާއި ޘަމޫދު ބާގައިގެ މީހުންނާއި ބަނީއިސްރާއީލްގެ މީހުންނާއި ފިރުޢައުނުފަދަ އެބޭބޭކަލުންގެ ޤައުމުތަކުގެ މީހުންގެ ވާހަކަ ހިމެނެއެވެ.\nމިސަބަބަށްޓަކައި ހޫދު ސޫރަތުގެ 49 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. تِلْكَ مِنْ أَنبَاء الْغَيْبِ نُوحِيهَا إِلَيْكَ مَا كُنتَ تَعْلَمُهَا أَنتَ وَلاَ قَوْمُكَ مِن قَبْلِ هَذَا فَاصْبِرْ إِنَّ الْعَاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ\nމާނައީ: އެއީ، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނަށް ވަޙީކުރައްވާ ޣައިބުގެ ޚަބަރުތަކުގެ ތެރެއިން ޚަބަރުތަކެކެވެ. ކަލޭގެފާނަކަށްވެސް، އަދި ކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީހުންނަކަށްވެސް، މީގެކުރިޔަކުން އެޚަބަރުތައް އެނގިވަޑައިގެންފައެއް ނުވެއެވެ ފަހެ، ކަލޭގެފާނު ކެތްކުރައްވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން (ހެޔޮ) ނިމުންވަނީ ތަޤްވާވެރިންނަށެވެ.\nއަދިވެސް، މަރްޔަމްގެފާނުގެ ވާހަކައާއި އެކަމަނާގެ ބެލެނިވެރިކަން ޒަކަރިއްޔާގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގަތްގޮތުގެ ވާހަކަ ބަޔާންކޮށްދެއްވުމަށްފަހު، އާލްޢިމްރާން ސޫރަތުގެ 44 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.\nމާނައީ: އެއީ، ޣައިބުގެ ޚަބަރުތަކުގެ ތެރެއިން، ކަލޭގެފާނަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވާ ޚަބަރުތަކެވެ. މަރްޔަމްގެފާނު ބެލުމާ ޙަވާލުވާނީ، އެއުރެންގެ ތެރެއިން ކާކުތޯ ބެލުމަށްޓަކައި (ޤުރުޢަތުލުމުގެ ގޮތުން) އެއުރެންގެ ޤަލަމްތައް އުކި ހިނދު، އެއުރެންގެ ގާތުގައި ކަލޭގެފާނު ވަޑައިގެން ނުވަމުއެވެ. އަދި، އެއުރެން (އެކަމުގައި) ދެބަސްވެ ޚިލާފުވީ ހިނދުގައިވެސް، އެއުރެންގެ ގާތުގައި ކަލޭގެފާނު ވަޑައިގެން ނުވަމުއެވެ.\nމާޟީގެ މިފަދަ ވާހަކަތައް މިހާ ތަފްޞީލްކޮށް ހުރުމަކީ، ޤުރްއާނަކީ އިންސާނެއްގެ ކަމެއްނޫންކަމާއި މާތްﷲގެ ވަޙީބަސްފުޅުކަމުގެ ސާފު ހެއްކެކެވެ. މުޙައްމަދުގެފާނު ބޮޑުފުޅުވިފަދަ މާޙައުލެއްގައި ބޮޑުވާ މީހަކަށް މިފަދަ "އަނގައިން އަނގަޔަށް އަޅައިދޭންޖެހޭފަދަ" ޢިލްމެއް ހޯދޭނެ އެއްވެސް ފުރުޞަތެއް ނޯންނާނެއެވެ. އެޖާހިލު މުޖުތަމަޢުގައި އެހާ ތަފްޞީލުކޮށް މިހާދިސާތައް އެނގޭ އެކަކުވެސްނެތެވެ. އާދޭހެވެ! ޔަހޫންދީންނާއި ނަޞާރާއިންނަށް މިކަންކަމުގެ ޚަބަރު ކުޑަކޮށް ނަމަވެސް ލިބިފައިހުރުން އެކަށީގެންވެއެވެ. ނަމަވެސް އެމީހުންދިރިއުޅެމުން ގެންދިޔައީ ޢަރަބިކަރައިގެ ބިތްދޮށުގައެވެ. އަދި އެމީހުންނަކީ ވަރަށް އެމީހުން އެމީހުންނާވެގެން އުޅުނު ބަޔެކެވެ. އަދި އެމީހުންނަކީ ވަށައިގެންވާ މީހުންގެ މައްޗަށް މާނުފޫޒުގަދަ ބަޔެއް ނޫނެވެ. އަދި އެހެންމީހުން އެމީހުންނާ ވާދަވެރިވެ އެމީހުންގެ މަގާމު ގެއްލިދާނެކަމުގެ ބިރަށްޓަކައި އެމީހުންނަށް ލިބިފައިވާ ޢިލްމު އެހެންމީހުންނާ ޙިއްޞާކޮށެއްނޫޅެއެވެ.\nކުރިމަގުގެ ޣައިބުގެގެ ތެރޭގައި ރޫމީން ފާރިސީން ބަލިކުރާނެ ވާހަކަ ޤުރުއާނުގައި ބާޔާންވެގެންވުންފަދަ ކަންތައް ހިމެނެއެވެ. ރޫމް ސޫރަތުގެ 2-3 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވ غُلِبَتِ الرُّومُ . فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَهُم مِّن بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ\nމާނައީ: (ޢަރަބީންނާ) އެންމެ ކައިރި ބިމުގައި (ފާރިސީންގެ އަތުން) ރޫމީން ބަލިކުރެވިއްޖެއެވެ. އަދި އެއުރެން ބަލިވުމުގެ ފަހަށް، ކާމިޔާބު ހޯދާނެތެވެ.\nދެން ޤުރުއާނުގައިވާ ފަދައިން ކަންހިނގިއެވެ.\nހަމައެފަދައިން މާތް ރަސޫލާގެ ބައެއް ޞަޙާބީންނާ ކުރިމަތިވާނޭ ކަންކަމުގެ ޚަބަރު ކީރިތި ޤުރުއާނުގައިވެއެވެ. މުއްޒައްމިލު ސޫރަތުގެ 30 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.\nعَلِمَ أَن سَيَكُونُ مِنكُم مَّرْضَى وَآخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِن فَضْلِ اللَّهِ وَآخَرُونَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ\nމާނައީ: ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ބަލިމީހުން ވާނެކަމާއި، އަދި އަނެއްބަޔަކު ﷲގެ ފަޟްލަވަންތަކަން އެދިގެން ބިމުގައި ދަތުރުފަތުރުކުރާކަމާއި ﷲގެ މަގުގައި ހަނގުރާމަ ކުރާކަން އެކަލާނގެ ދެނަވޮޑިގެންވެއެވެ.\nމިއީ ޤުރުއާނުން އެންމެ ފުރުތަމަ ބާވައިލެއްވުނު އާޔަތްތަކުގެ ތެރެއިން އާޔަތެކެވެ.\nޤުރުއާނުގައި މުސްލިމުން ހަނގުރާމައިގައި ނަޞްރު ހޯދާނެކަމުގެ އުފާވެރި ޚަބަރުވެއެވެ. ޤަމަރު ސޫރަތުގެ 44-45 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.\nأَمْ يَقُولُونَ نَحْنُ جَمِيعٌ مُّنتَصِرٌ . سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَيُوَلُّونَ الدُّبُرَ\nމާނައީ: ނުވަތަ ތިމަންމެން އެންމެންނީ، ނަޞްރު ލިބިގެންވާ ބަޔެކޭ އެއުރެން ބުނަނީހެއްޔެވެ؟ އެ (ކާފިރުންގެ) ޖަމާޢަތް ދެރަކުރައްވައި، ބަލިކޮށްލައްވާނެތެވެ. އަދި އެއުރެން ފުރަގަސްދީ، ފިލަން ދުވާނެތެވެ.\nހަމަމިގޮތަށް ބަދްރު ހަނގުރާމައިގައި ކަންހިނގާދިޔައެވެ.\nދަތުރުފަތުރު ކުރުމުގެ އައުގޮތްތައް އަންނާނޭ ވާހަކަވެސް ޤުރުއާނުގައި ވެއެވެ. ނަޙްލު ސޫރަތުގެ 8 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.\nމާނައީ: އަދި އަހާއި، ބަޣްލާއި، ޙިމާރުވެސް ހެއްދެވިއެވެ. އެއީ ތިޔަބައިމީހުން އެތަކެއްޗަށް ސަވާރުވުމަށާއި އަދި ޒީނަތެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ނުދަންނަ ތަކެތި އެކަލާނގެ ހައްދަވަތެވެ.\nދަތުރުފަތުރު ކުރުމުގެ ވަސީލަތްތަކަށް ޒަމާނާއެކު އައިސްފައިވާ ބަދަލު ނަޒަރު ހިންގާލުމުން ފެނިގެންދެއެވެ.\nޤުރުއާނުގައިވާ އިލާހީ ޤާނޫނުގެ މުޢުޖިޒާތް\nމިކައުނާއި މިކަނުގައިވާ ހުރިހާ އެއްޗެއް ޚަލްޤުކުރައްވާ އަދި އެހުރިހާ ޚަލްޤުތަކެއްގެ ތެރެއިން އެންމެ ޝަރަފުވެރި އަދި ޤަދަރުވެރި މަޚްލޫޤުކަމުގައި އިންސާނާ ލެއްވެވި ޚާލިޤްވަންތަ މާތްﷲ ވަނީ އެއިންސާނާއަށް އޭނާގެ ޙަޔާތް ކުރިޔަށް ގެންދަންވީ ގޮތާއި އޭނާގެ ސުލޫކާއި އޭނާފަދަ އެހެން އިންސާނުންނާ ބާއްވަންވީ ގުޅުންތަކާއި ޚާލިޤާއި އޭނާއާމެދު އޮންނަންވީ ގުޅުން ބަޔާންކޮށްދޭ ދުސްތޫރެއް އިޚްތިޔާރުކޮށްދެއްވާފައެވެ. އަދި މިދުސްތޫރަށް ތަބަޢަވާ މީހުންނަށްވަނީ ދުނިޔޭގައާއި އާޚިރަތުގައިވެސް ޚާއްޞަ ޙާލަތްތަކެއް މެދުވެރިކުރައްވާފައެވެ. މިދުނިޔޭގައި އެމީހަކަށް ހިތްހަމަޖެހުމާއި އަރާމާއި ޝަރަފުވެރިކަން ހޯދައިގަނެވެއެވެ. އިންސާނިއްޔަތުގެ ޙަޤީޤަތްތައް އެމީހަކަށް އިޙްސާސްވެ އޭނާ ޚަލްޤުކުރައްވާ މިދުނިޔެއަށް ފޮނުއްވައި އެހެން ޚަލްޤުތަކުންގެ މައްޗަށް މާތްކުރެއްވުމުގައިވާ އިލާހީ ޙިކުމަތް ބަލައިގަނެ ދޭހަކޮށްގަނެވިދާނެއެވެ. އިންސާނުން އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަމުގައި ޢަމަލުކުރަންވީގޮތުގެ ޤަވާޢިދުތައް ޤުރުއާނުގައިވެއެވެ. އެފޮތުގައި ކަމާގުޅޭ ޙުކުމުތައް ބަޔާންކޮށް ނުދެއްވާ ޙަޔާތުގެ އެއްވެސް މަރުޙަލާއެއް ދުކޮށްލައްވާފައެއްނުވެއެވެ.\nޤުރުއާނުގައިވާ ޝަރްޢީ އަދި އަޚްލާޤީ ކަންކަމާގުޅޭ ޙުކުމްތައް އެކަނިވެސް އެއީ ޤުރުއާނަކީ މާތްﷲގެ ޙަޟްރަތުން އައިސްފައިވާ އެއްޗެއްކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. ޤުރުއާނުގައިވާ މަތިވެރި އަޚްލާޤީ މިންގަނޑުތަކާއި ޝަރްޢީ އުޞޫލުތައް، ދޭހަކޮށްގަތުމަށް ފަސޭހަވާނެހެން އެހާ ފުރިހަމަކޮށް އަދި އެހާމެ ތަފްޞީލުކޮށް ގެނެސްގަތުމަކީ އިންސާނަކަށް ކުރެވޭނޭ ކަމެއްނޫނެވެ.\nއިންސާނީ ދިރިއުޅުގެ ކަންކަން އިޖްތިމާޢީ އަދި ޒާތީގޮތެއްގައި ހިމެނޭނެހެން، ދޭހަކޮށްގަތުމަށް ފަސޭހަވާނޭފަދަ ޤާނޫނެއްގެ ޞިފައިގައިވާކަމީ ކިތަންމެ މޮޅު އިންސާނީ ވިސްނުންތަކަށްވެސް ތަޞައްވުރުކުރެވޭނޭކަމެއް ނޫނެވެ. މި ޤާނޫނީ ނިޡާމާއިގެން ވަޑައިގެންނެވީ ޤަދީމީ ފަލްސަފާތަކާއި ލިޔުންތަކާ ބީރައްޓެހި ލިޔަންކިޔަން ދެނެވަޑައިނުގަންނަވާ ބޭކަލެކެވެ. އެކަލޭގެފާނު ދުނިޔޭގެ ކަންކޮޅުތަކުގައި ބޭނުންކޮށްއުޅޭ ޤާނޫނުތަކާއި އާދަތައް އުނގެނި އަދި ތަޙްޤީޤްކުރުމަށްޓަކައި އެއްވެސް ދަތުރެއް ކުރައްވާފައެއްނުވެއެވެ.\nމިއިލާހީ ޤާނޫނުވަނީ އެތައް ޤަރުނެއް ވަންދެން އޭގައިވާ މީހުންގެ ސަމާލުކަން ދަމައިގަންނަފަދަ ފުރިހަމަކަމުގެ ކުޑަތަންކޮޅެއްވެސް ނުގެއްލި ދެމިއޮވެފައެވެ. ޤުރުއާނުގެ އިލާހީ މަޞްދަރުތަކަކީ ކޮންމެ ޒަމާނަކާއި ތަނެއްގައިވެސް ބޭނުންކުރެވިދާނޭކަމަށް ވިސްނާބަލައިހަދާ ކޮންމެ މީހަކުވެސް އެއްބަސްވާނެއެވެ.\nޤުރުއާނުގައިވާ ޤާނޫނުގެ މިސާލުތައް\n1. ޤުރުއާނުގައި އަޅުކަމާއި މުޢާމަލާތާއި ޖިނާއީ ނިޡާމާއި ޢުޤޫބާތްތަކާބެހޭ ޤާނޫނުތައްވެއެވެ. މިހުރިހާ ކަމަކުންވެސް މުޖުތަމަޢު ބާރުގަދަކުރުވާ އެކަކުއަނެކަކަށް އެއްބާރުލުމަށް ހިތްވަރުލިބިގެންދެއެވެ. އެއިން އެމީހުންނަށް ނިޘާމާއި ކިޔަމަންތެރިކަން ފަސޭހަކަމާއެކު ހޯދުމަށް އެހީތެރިވެދީ އީމާންތެރިކަމުން މަގުލިބިފައިވާ މުޖުތަމަޢެއް ޤާއިމްކޮށްދެއެވެ. މިކަން ނަމާދާއި ޒަކާތާއި ޙައްޖާބެހޭގޮތުން އައިސްފައިވާ ޙުކުމްފުޅުތަކުން ފެނިގެންދެއެވެ.\nނަމާދަކީ މީހާގެ ޝަޚްޞިއްޔަތު ބިނާކޮށްދޭ ފަރުދީ ތަރައްޤީގެ މަގެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް އެހެންމީހުންނާ އެއްކޮށް ހަމަޖެހިގެން އުޅުމަށާއި އެހެންމީހުންގެ (ޖަމާޢަތުގެ ނަމާދުގައި އިމާމާގެ) ކިބައިން ލިބޭ އިރުޝާދާ އެއްގޮތަށް އަމަލުކުރުމަށް ދަސްވެއެވެ.\nފާރިސީ ޖަނަރެލެއް ކަމުގައިވާ ރުސްތުމް ޤާދިސިއްޔާ ހަނގުރާމައިގައި އިމާމާގެ ފަހަތުގައި މުސްލިމުން އެމީހުންގެ މަޤާމުތަކުގައި ނަމާދުކުރާތަން ފެނުމުން ބުންޏެވެ. "ޢުމަރުގެފާނު (ޚަލީފާ) ޢަރަބީންނަށް ނިޡާމުގެ މަފްހޫމް ދަސްކޮށްދިނުމުން މަގޭ ހިތް ކުދިކޮށްލައިފިއެވެ."\nޒަކާތުގެ ސަބަބުން އެކި ގިންތީގެ މީހުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ރުޅުވެރިކަން ފޮހެލައި އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުގެ ފަރުދުންނަށް އިޖްތިމާޢީ ޒިންމާއާއި ސަލާމަތްތެރިކަމުގެ ރޫޙެއް އުފައްދައިދެއެވެ.\nރޯދައިގެ ސަބަބުން މުސްލިމުންގެ މެދުގައި އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ރޫޙު އާލާކޮށްދީ އެމީހުންނަށް ކެތްތެރިކަމާއި ހަވާނަފްސުގެ މައްޗަށް ގަދަވުމަށް ދަސްކޮށްދެއެވެ. އަދި މާތް ﷲ އެމީހުން ސިއްރުގައާއި ފާޅުގައިކުރާ ހުރިހާ ޢަމަލުތަކަކަށް ޙިސާބު ބައްލަވާނެކަން އަންގައިދެއެވެ.\nޙައްޖު މީހުންގެ މެދުގައި ހަމަހަމަކަން ޤާއިމްކޮށްދީ ޤިޔާމަތްދުވަސް ހަމަޔަޤީނުންވެސް އަންނާނެކަން ހަނދާންކޮށްދެއެވެ. އެއީ ވަކިވަކި މުސްލިމުންނާއި މުޅި އިސްލާމީ އުންމަތުގެ މެދުގައިވާ، ކުލައަކަށް އަދި ނަސްލަކަށް ޚާއްޞަކަމެއްނުވާ، ހަމަހަމަކަމުގެ ފެންނަންހުރި އަލިގަދަ ހެއްކެކެވެ.\nމިއީ މާތްﷲ ގެ އަންނަނިވި ބަސްފުޅުގެ މަފްހޫމެވެ. މުއުމިނޫން ސޫރަތުގެ 52 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.\nيَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ . وَإِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّقُونِ\nމާނައީ: އަދި ހަމަކަށަވަރުން، މިއީ އެއް އުންމަތެއް ކަމުގައިވާ، ތިޔަބައިމީހުންގެ އުންމަތެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެއީ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ތިމަންރަސްކަލާނގެއަށް ބިރުވެތިވެ ތަޤްވާވެރިވާށެވެ!\n2. ޤުރުއާނުގައި މުސްލިމުންގެ މެދުގައި އިޚްތިލާފާއި ބައިބައިވުމާއި އެފަދަ ބައިބައިވުމެއް އުފެދިއްޖެނަމަ ކަންކުރަންވީގޮތް ބަޔާންކޮށްދިނުމަށާއި އެކަން އިތުރަށް ބޮޑުވެ ފެތުރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ވަކިވަކި ފަރުދުންނާއި މުޖުތަމަޢަށް ޚާއްޞަކުރެވިގެންވާ ޤާނުނުތަކެއްވެއެވެ.\nމިޤާނޫނުތައް އައިސްފައިވަނީ އިންސާނީ ޙަޔާތް ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަށެވެ. ފުރާނައިންނާއި ގުނަވަނުން ޤިޞާޞް ހިފެއެވެ. ބަޤަރާ ސޫރަތުގެ 178 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.\nމާނައީ: އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ޤަތުލުކުރެވޭ މީހުންނާމެދު ޤިޞާޞްހިފުން ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ފަރުޟު ކުރައްވައިފިއެވެ. މިނިވަނަކަށް މިނިވަނެކެވެ. އަޅަކަށް އަޅެކެވެ. އަންހެނަކަށް އަންހެނެކެވެ. ފަހެ، އެމީހާގެ (މަރުވި) އަޚާގެ ފަރާތުން ޤިޞާޞްގެ ބައެއް މާފުކުރެވުނު މީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، އެމީހާގެ ކިބައިން (ވާރުތަވެރިޔާ) ހެޔޮގޮތުގައި މަރުގެ ދިޔައަށް އެދުން ހުށްޓެވެ. އަދި (މާފުކުރެވުނުމީހާ) އިޙްސާންތެރިކަމާއެކު އެދިޔަ އަދާކުރުން ހުށްޓެވެ. އެއީ ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތުން (ތިޔަބައިމީހުންނަށް) ދެއްވި ލުޔެކެވެ. އަދި ރަޙްމަތެކެވެ. އެއަށްފަހު، ދެކޮޅުވެރިވެ ޢަދާވާތްތެރިވެއްޖެ މީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، އެމީހާއަށް ވޭންދެނިވި ޢަޒާބު ހުށްޓެވެ.\nއަދިވެސް މާއިދާ ސޫރަތުގެ 45 ވަނަ އާޔަތުގައި މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.\nމާނައީ: އެތައުރާތުގައި އެއުރެންގެ މައްޗަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ (ޤިޞާޞްގެ އުޞޫލުތައް) ކަނޑައެޅުއްވީމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ނަފްސަކަށް ނަފްސެކެވެ. ލޮލަކަށް ލޮލެކެވެ. ނޭފަތަކަށް ނޭފަތެކެވެ. ކަންފަތަކަށް ކަންފަތެކެވެ. ދަތަކަށް ދަތެކެވެ. ޒަޚަމުތަކަކީ ޤިޞާޞްހުރި ކަމެކެވެ. ފަހެ، އެކަން މާފުކޮށްފި މީހާޔަށް އެއީ ކައްފާރާއެކެވެ. އަދި ﷲ ބާވައިލެއްވި ޙުކުމުން ޙުކުމުނުކުރާމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، އެއުރެންނީ، ހަމަ އަނިޔާވެރިންނެވެ.\n3 . ޤުރުއާނުގައި އިންސާނާގެ ކަރާމާތްތެރިކަން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ޤާނޫނުތައްވެއެވެ. އަދި އެކަރާމަތްތެރިކަން ނަގާލާ އެއްވެސްކަމެއް ކުރުން އިންޒާރު ކުރެއެވެ. މިސާލަކަށް ކައިވެނީގެ އިމުން ބޭރުން ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުންވަނީ ޙަރާމްކުރައްވާފައެވެ. ނޫރު ސޫރަތުގެ 2-3 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.\nالزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا مِئَةَ جَلْدَةٍ وَلَا تَأْخُذْكُم بِهِمَا رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَائِفَةٌ مِّنَ الْمُؤْمِنِينَ . الزَّانِي لَا يَنكِحُ إلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ\nމާނައީ: ޒިނޭކުރާ އަންހެނާއާއި، ޒިނޭކުރާ ފިރިހެނާއާއި ދެމީހުންކުރެ ކޮންމެ މީހަކުގެ ގައިގައި، ސަތޭކަ އެތިފަހަރުން (ޙައްދު) ޖަހާށެވެ! އަދި ﷲއަށާއި އާޚިރަތްދުވަހަށް ތިޔަބައިމީހުން އީމާންވާކަމުގައިވާނަމަ، ﷲގެ ދީނުގައި އެދެމީހުންނާމެދު އޯގާވެރިކަމެއް ތިޔަބައިމީހުން ނުބަހައްޓާހުށިކަމެވެ! އަދި އެދެމީހުންނަށް ދެވޭ ޢުޤޫބާތް މުއުމިނުންގެ ބަޔަކު ދެކޭހުށިކަމެވެ. ޒިނޭކުރާ ފިރިހެނާ، ޒިނޭކުރާ އަންހެނަކާ، ނުވަތަ ޝަރިކުކުރާ އަންހެނަކާނޫނީ ނުއިންނާތެވެ. އަދި ޒިނޭކުރާ އަންހެނާ (ދަންނާށެވެ!) ޒިނޭކުރާ ފިރިހެނަކު ނުވަތަ ޝަރީކުކުރާ ފިރިހެނަކާ ނޫނީ އެކަނބުލޭގެ ނުއިންނާތެވެ. އަދި މުއުމިނުންގެ މައްޗަށް އެކަން ޙަރާމްކުރައްވާފައިވެއެވެ.\n4. މީހުންގެ މުދަލާއި ތަނަވަސްކަން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ޤާނޫނުތައް ޤުރުއާނުގައިވެއެވެ. މަކަރާއި ހީލަތާއި ގަދަބާރުންނާއި ރިބާގެ ގޮތުގައާއި އަދި އެހެނިހެންވެސް ޙަރާމްވެގެންވާ ގޮތްގޮތަށް މީހުންގެ މުދައު އަތުލުންވަނީ ނަހީކުރެވިގެންނެވެ. ބަޤަރާ ސޫރަތުގެ 188 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.\nމާނައީ: އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ މުދާތައް ތިޔަބައިމީހުންގެ މެދުގައި ބާޠިލްގޮތުގައި ނުކާށެވެ! އަދި ތިޔަބައިމީހުންދެނެތިބެގެންމެ، ފާފަވެރިގޮތުގައި މީސްތަކުންގެމުދާތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއް ކެއުމަށްޓަކައި އެ މުދާތައް (އެބަހީ: އެ މުދާތަކުން ބައެއް) ޙާކިމުންނަށް ނުދޭށެވެ!\nބަޤަރާ ސޫރަތުގެ 275 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. وَأَحَلَّ اللّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا\nމާނައީ: ވިޔަފާރި ކުރުންވަނީ، ﷲ، ހުއްދަ ކުރައްވާފައެވެ. އަދި ރިބާވަނީ ޙަރާމްކުރައްވާފައެވެ.\nޝަރީޢަތުގައިވަނީ މުޅި މުޖުތަމަޢުގެ ތެރޭގައި ތަނަވަސްކަން ދައުކުރާނޭފަދައިން، ޒަކާތް ދެއްކުމަށް އަމުރުކުރައްވާ އަދި ގިނަގިނައިން ޞަދަޤާތްދީ އުޅުމަށް ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ. އަދި މުދާ ބައްކުރުމާއި އޭގެ ޙައްޤުވެރިންނަށްނުދީ ހިފެހެއްޓުންވަނީ ނަހީކުރައްވާފައެވެ. މިކަމުގެ ބޭނުމަކީ އެހެންމީހުންގެ ބުރަމަސައްކަތުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ތަނަވަސްކަން މަދުބަޔެއްގެ މުށުތެރެއަށް ޖަމާވިޔަނުދިނުމެވެ. ޙަޝްރު ސޫރަތުގެ7ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.\nމާނައީ: އެއީ އެ މުދާތައް ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މުއްސަނދިންގެ މެދުގައި ދައުރުވެވޭ ހުރިޔަނުދިނުމަށްޓަކައެވެ.\n5 ޤުރުއާނުގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ދައުލަތް ހިންގުމުގެ ނިޒާމު ޢަމަލީގޮތުން ތަންފީޒުކުރެވުމުން އޭގެކުރީގެ ތާރީޚުގައި އުފެދިފައިނުވާފަދަ ދައުލަތެއް އުފެދިގެން ދިޔައެވެ. މިނިޒާމުގެ ތެރެއިން ފާގަތިކަމާއި ރައްކާތެރިކަމާއި އިންޞާފުގެ ހުރިހާ ބައިތަކެއް ޤާއިމްކުރެވުނެވެ. އަދި އިސްލާމީ ދައުލަތަށް ޝައުނާއި ޝައުކަތުގެ ކުލަވަރުތައް ފެނިގެންދިޔައެވެ. މިހުރިހާ ކަމަކީވެސް ޤުރުއާނުގައި އައިސްފައިވާ ޤާނޫނުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގެ ނަތީޖާއެވެ. އެހެނީ ދައުލަތަކަށް އާރާއި ބާރު ލިބެނީ އެދައުލަތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ އިންސާނިއްޔަތުކަމުގެ މަބްދައުތަކުންނެވެ. އަދި އެމަބްދައުތައް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި އިންޞާފުވެރިކަމާއިއެކު ތަންފީޒުކުރުމުންނެވެ. މިފަދަ މަބްދައުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މުހިންމު ދެމަބްދައުއަކީ:\nހ. ޝޫރާ (މަޝްވަރާކުރުން): ޤުރުއާނުގައި މަޝްވަރާކުރުންވަނީ ނަމާދުކުރުމާއި ޒަކާތްދިނުންފަދަ ދީނުގެ އަސާސީ ކަންކަމާ ގުޅުވާފައެވެ. އެހެނީ މަޝްވަރާކުރުމަކީ މުއުމިނެއްގެ ޝަޚްޞިއްޔަތު ބިނާކުރުގައި އަސާސީ ޞިފައެކެވެ. ޝޫރާ ސޫރަތުގެ 37-39 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.\nوَالَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ وَإِذَا مَا غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ . وَالَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَيْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ . وَالَّذِينَ إِذَا أَصَابَهُمُ الْبَغْيُ هُمْ يَنتَصِرُونَ\nމާނައީ: އަދި އެއުރެންނީ ބޮޑެތި ފާފަތަކާއި ފާޙިޝް ކަންތައްތަކުން ދުރުހެލިވެ ތިބޭ މީހުންނެވެ. އަދި އެއުރެންނީ ރުޅިއަތުވެއްޖެހިނދެއްގައި މާފުކުރާ ބަޔެކެވެ. އަދި އެއުރެންނީ، އެއުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް އިޖާބަދީ، އަދި ނަމާދު ޤާއިމް ކުރިމީހުންނެވެ. އަދި އެއުރެންގެ ކަންތައްތައް، އެއުރެންގެ މެދުގައިވަނީ މަޝްވަރާގެ މަތިންނެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެއުރެންނަށް ދެއްވިތަކެތިން، އެއުރެން ހޭދަކުރެތެވެ. އަދި އެއުރެންނީ، އެއުރެންނަށް އަނިޔާވެރިވުމެއް އަންނަހިނދު، ނަޞްރުލިބިގަންނަ މީހުންނެވެ.\nޤުރުއާނުގައި މަޝްވަރާކުރާނޭ ވަކިގޮތެއް ކަނޑައަޅުއްވާފައެއް ނުވެއެވެ. މިއީ ލުއިކޮށްދެއްވުމަށާއި ބަދަލުގެނައުމަށް ފުރުޞަތުދިނުމަށެވެ. އަދި މީސްތަކުންނަށް ރަޙްމަތެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެހެނީ އެކި ޖީލުތަކަށް މަޝްވަރާކުރުމުގެ އެންމެ މޮޅުގޮތް ތަފާތުވާނެތީއެވެ.\nށ. ހުރިހާ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ހަމަހަމަ އިންޞާފު: އިސްލާމީ ދައުލަތެއްގައި ބާރުގަދަ މީހަކަށް ނިކަމެތި މީހެއްގެ ޙައްޤަކަށް އަރައެއް ނުގަނެވޭނެއެވެ. ޝަރީޢަތުގައާއި ޝަރީޢަތްކުރެވޭ މަޖްލީހުގެ ކުރިމަތީގައި ހުރިހާ އެންމެން ހަމަހަމައެވެ. ވެރިޔާއާއި ރައްޔިތުން ހަމަހަމައެވެ. ބާރުގަދަ މީހާއާއި ނިކަމެތި މީހާ ހަމަހަމައެވެ. ޒުވާނުންނާއި މުސްކުޅިން ހަމަހަމައެވެ. މިސަބަބަށްޓަކައި އިލާހީ ރިސާލަތުގެ މުހިންމު ރުކުންތަކުގެ ތެރެއިން އެއްރުކުނަކީ މީހުންގެ މެދުގައި އިންޞާފު ޤާއިމްކުރުމެވެ. ޝޫރާ ސޫރަތުގެ 15 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.\nމާނައީ: އެކަމަށްޓަކައި (ބައިބައިވުމުން ދުރުހެލިވެ އެންމެން އެކަނތިގަނޑަކަށްވުމަށް) ފަހެ، ކަލޭގެފާނު ގޮވައިލައްވާށެވެ! އަދި ކަލޭގެފާނަށް އަމުރުކުރެއްވި ފަދައިން ސީދާވެވަޑައިގަންނަވާށެވެ! އެއުރެންއެދޭ ބާޠިލް ގޮތްތަކަށް ކަލޭގެފާނު ތަބަޢަވެވަޑައިނުގަންނަވާށެވެ! އަދި ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ﷲ ބާވައިލެއްވި ކޮންމެ ފޮތަކަށް އަހުރެން އީމާންވެއްޖައީމެވެ. އަދި އަހުރެންނަށް އަމުރުކުރައްވާފައިވަނީ، ތިޔަބައިމީހުންގެ މެދުގައި ޢަދުލުވެރިގޮތުގައި ކަންތައްކުރުމަށެވެ. ﷲއީ، އަޅަމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެވެސް ވެރިރަސްކަލާނގެއެވެ. ތިމަންމެންނަށް ތިމަންމެންގެ ޢަމަލުތަކެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންނަށް ތިޔަބައިމީހުންގެ ޢަމަލުތަކެވެ. ތިޔަބައިމީހުންނާ އަހަރުމެންނާމެދު ޖަދަލުކޮށް ޒުވާބުކުރުމެއްނެތެވެ. ﷲ، އަހުރެމެން އެންމެން (ޤިޔާމަތް ދުވަހުގައި) އެއްކުރައްވާނެތެވެ. އަދި އެނބުރި ދިއުންވަނީ އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށެވެ.\nނިސާ ސޫރަތުގެ 135 ވަނަ އާޔަތުގައި އެކަލާނގެ މާތްﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.\nމާނައީ: އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންނީ ޢަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމްކުރުމުގައި ދެމިތިބޭ (އަދި) ﷲއަށްޓަކައި ހެކިބަސް އަދާކުރާ ބަޔަކު ކަމުގައިވާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުތަކުގެ މައްޗަށް ކަމުގައިވިޔަސް، ނުވަތަ މައިންބަފައިންނާއި، ގާތްތިމާގެ މީހުންގެ މައްޗަށް ކަމުގައިވިޔަސް މެއެވެ. އެމީހަކީ (އެބަހީ: އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ހެކިދެވޭ މީހަކީ) މުއްސަނޖަކު ކަމުގައި، ނުވަތަ ފަޤީރަކު ކަމުގައިވިޔަސް، ފަހެ، އެދެމީހުންނަށްމެ، ﷲ، އައުލާކަން ބޮޑެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ޢަދުލުވެރިވުން ދޫކޮށް އަމިއްލަ އެދުމަށް ތަބަޢަނުވާށެވެ! އަދި ތިޔަބައިމީހުން ހެކިބަސް ބަދަލުކުޅަނަމަ، ނުވަތަ ހެކިބަސް އަދާކުރުމުން އެއްކިބާވާނަމަ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުން ކުރާ ޢަމަލުތައް މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ކަލަކު ކަމުގައި ﷲ ވޮޑިގެންވެއެވެ.\nPosted by buruniyaz.com at 10:09 PM


ތިޔަ ލޯތްބާ ދުރަށް (2) – Esfiya\nއުޝާގެ މަންމަ ފަރާތުން ލިބުނު ޖަވާބަކުން ނީނާއަށް ހީވީ ދުނިޔެވެސް އެނބުރިގަތް ހެނެވެ. އެންމެ ފަހުން ރޮއެ ރޮއެ ވަރުބަލިވެގެން ނީނާއަށް ނިދުނެވެ. ޝާފީ ސިޓިންގްރޫމުގައި އިނީ ޝާނާ އާދޭތޯ ބެލުމަށެވެ. މިހާރު ފުލުހުންނަށް ވެސް މައްސަލަ ހުށަހަޅައިފީމެވެ.\nޝައިމަން ޑިއުޓީއަށް އައި އިރު މުޅި އޮފީސްތެރޭ ދައްކަމުން ދިޔައީ މަޝްހޫރު ޝާފީއާއި ނީނާގެ ދަރިފުޅު ޝާނާ ގެއްލިގެން އުޅޭ ވާހަކައެވެ. 24 ގަޑި އިރު ނުވަނީސް މައްސަލަ ނުބަލާނެކަން އެނގޭތީ ޝައިމަންއާއި އޭނާގެ އެކުވެރި4ފުލުހުން ވެގެން މައްސަލަ ބަލަން ފެށީ ސިއްރިއްޔާތުގައެވެ. ސަބަބަކީ މަދަރުސީ ދައުރުއްސުރެން ޝައިމަން ގެ ހިތް ވަނީ ޝާނާގެ ނަމުން ވަރަށް ލޯބިން ފަވާލެވިފައި ވުމުންނެވެ. ނަމަވެސް ލޯބި ހުށައަޅަން ޝާނާ ކައިރިއަށް ދިޔަ ދުވަސް ވީ އޭނާއަށް އިންތިޒާރުގެ ދުވަސްތައް ގުނަން ފަށަން ޖެހުނު ދުވަހަށެވެ. ޝާނާ މެލޭ އަށް ފުރި ޚަބަރުން އޭނާގެ ދެލޯ ފެންކަޅިވީ އެތައް ދުވަހަކަށްފަހު ހިއްވަރާއެކު ލޯބި ހުށައަޅަން ނިންމި ދުވަހު މިހެން ވީތީއެވެ. ޝައިމަން އަކީ ކިތަންމެ އާދައިގެ ޢާއިލާއަކަށް ނިސްބަތްވާ މީހަކަށް ވިޔަސް މިކަމުގައި ހިތްވަރު އެލުވައެއް ނުލައެވެ. ސުވާލަކީ ޝާނާގެ މައިންބަފައިން ގެ ހުއްދަ ޝައިމަންއަށް ލިބޭނެބާވައެވެ؟ އޭގެ ދެއަހަރު ފަހުން ޝައިމަން ފުލުހުންގެ އިދާރައިގައި މަސައްކަތް ކުރަން ފެށީ އޭނާގެ ކުޑަކުޑަ ޢާއިލާކަމަށްވާ މައިންބަފައިންނާއި ހުރި ހަމަ އެކަނި އަންހެން ކޮއްކޮ ރިފާއަށް ޚިދުމަތެއް ކޮށްދިނުމުގެ ނިޔަތުގައެވެ. މިދެބެއިންގެ އުމުރުގެ ފަރަގަކީ އެންމެ2އަހަރު ކަމުން މިދެބެއިން ވީ އެންމެ ގާތް ދެއެކުވެރިންނަށެވެ. ޝައިމަން ގެ އުމުރުން 27 އަހަރުވީ އިރުވެސް ލޯބީގެ ނަޒަރުން ޝާނާ ނޫން އިތުރު އަންހެން ކުއްޖަކާއި ދިމާއަށް ބަލާވެސް ނުލައެވެ. ޝާނާ ދެކެ ވާ ތެދުވެރި ލޯތްބެއްގެ ސަބަބުންނެވެ.\nޝާނާއަށް ހޭވެރިކަމެއްވީއިރު ބޮލުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ރިހުމެއް ހުއްޓެވެ. ބޮލުގައި އަތް އަޅައިގެން ތެދުވެ އިށީނދެލިއެވެ. ޝާނާއަށް ރަނގަޅަށް މީ ކޮންތަނެއްކަން ފަހުމްވުމާއެކު އަވަސް އަވަހަށް ތެދުވަން އުޅުމުގެ ތެރޭ ނިދާ ބޮކީގެ ފަނޑު އަލިކަމުގެ ތެރޭގައި އަރާމު ފުން ނިންޖަކުން ޝާނާގެ މަގަތުގައި ނިދާފައި އޮތް ފިޔާމްއާއި ބިންމަތީ އުކާލެވިފައިވާ ޝާނާއާއި ފިޔާމްގެ އަންނައުނުތައް ފެނުނެވެ. އިސާހިތަކުމިވީ ކިހިނެއްކަން ނަގައިގަންނާކަށް ޝާނާއަކަށް އުނދަގުލެއް ނުވިއެވެ. ރޮމުން ރޮމުން އަވަސް އަވަހަށް އެއްޗެހި ލައިގެން ނިކުންނަން ބެލި އިރު ދޮރު ހުރީ ތަޅުލާފައެވެ. ބެޑްލައިޓް ކައިރީ ތަޅުދަނޑިފަތި އޮތް ކަމީ ކާކުގެ ނަސީބެއް ކަމެއް ނޭނގެއެވެ.\nޝާނާ މަގުމަތީ ރޮމުން ދުވަމުން ގެއަށް ދިޔަ މަންޒަރު ފެނުން މީހުން ތިބީ ހައިރާންވެފައެވެ. ނަމަވެސް މިއިން އެއްވެސް ކަމަކަށް ސަމާލު ކަމެއް ނުދީ ޝެން ގެއަށް ވަތް ވަގުތު ބައްޕަ ސޯފާގައި ލޮލުން ކަރުނަ ފޮހެން އިން މަންޒަރު ފެނުމާއި އެކީ އިތުރަށް ރޮވުނެވެ. ދުވެފައިގޮސް ބައްޕަގެ ފައިބުޑަށް ވެއްޓި ކަންތައް ވީ ގޮތް ކިޔާދިނެވެ. ގެއަށް އައި މަގުމަތީ ކުޑަ ދޫވި ހިސާބުން ފެށިގެން ރޮމުން ގެއަށް އައި ހިސާބަށެވެ. ޝާފީގެ ރުޅި ގަނޑު ދިޔައީ ގަދަވަމުންނެވެ. ފުލުސް އޮފީހަށް ގުޅުމަށްފަހު ޝާނާ ފެނުން ކަމާ ނަމަވެސް ކަންތައްތައް ވަރަށް ގޯސް ކަމަށް ބުންޏެވެ.\nޝައިމަންއަށް މިޚަބަރު ލިބުމާއި އެކީ ވަރަށް ގާތުން މި މައްސަލަ ބަލަން ނިންމިއެވެ. އަދި އެމީހަކު ހޯދުމަށްފަހު ޙައްޤު އަދަބު ދޭން ނިންމިއެވެ. ދައްކުނޑި ވިކާލުމަށްފަހު ކައިރީ ހުރި ފާރުގައި އަތުން ޖެހީ ރުޅި އައި ވަރުންނެވެ. މާ ގިނަ އިރުތަކެއްނުވެއެވެ. ޝައިމަންގެ އެރުޅިގަނޑު ހިތާމައަށް ބަދަލުވެ ލޮލުން ކަރުން އޮހިގަތީ އެޔެއް މިއެއް ބަލާފައެއްނޫނެވެ.\nފިޔާމްތޯއެވެ؟ ހަޤީޤަތުގައި ޝާނާ އަށް ހޭލެވުނީ ފިޔާމް ގެ އަތްތިލައިން އޭނާގެ މޫނުމަތީގައި ބީހިލުމުންނެވެ. އޭސީގެ ސަބަބުން ފިނިވެފައިވި އަތުގެ ފިނިކަން އިހުސާސްވުމުންނެވެ. ފިޔާމްއަވަސް އަވަހަށް ނިދާ ކަމަށް ހެދިގެން އޮތީ ރާވައިފައިވާ ގޮތަށް ކަންތައް ނުކުރެވިއްޖެނަމަ ވާނެ ގޮތް އެނގޭތީއެވެ. ޝާނާ ދިޔަ މަންޒަރު ބަލަން ބެލްކަނީގައި ހުރިއިރު އޭނާގެ ތުންފަތް މައްޗަށް ވެރިވެފައިވަނީ މަކަރުވެރި އަދި ކާމިޔާބީގެ ހިނިތުންވުމެކެވެ. ފޯނު ނަގައި ނަންބަރަކަށް ގުޅާލީ ކާމިޔާބު ވިކަމުގެ ޚަބަރު ދިނުމަށެވެ. ދެފަހަރަކު ރިންގު ވުމާއިއެކު އެކޮޅުން ފޯނު ނެގިއެވެ. “ޕްލޭންގެ ފުރަތަމަ ބައި ވަރަށް ކާމިޔާބު.” ފިޔާމް މިހެން ބުނުމާއިއެކު އެކޮޅުން ދެވަނަ ބައި ވެސް ސަމާލުކަމާއިއެކު ކުރުމަށް އެދިފައި ފޯނު ބޭއްވިއެވެ. ފިޔާމް ފޯނުން ސިމް ނަގައި ބިންދާލިއެވެ. އަދި އޭނާ މިއަދު މި އެޕަރޓުމެންޓަށް ގެނައި ތަކެތި ދަބަހަކަށް އަޅައިގެން މީހަކަށް ނުފެންނާނެހެން ގެއިން ނުކުމެގެން ދިޔައެވެ.\nޝާފީ ޝާނާ ހަމައަކަށް އެޅުވުމަށްފަހު ޝާނާ ކޮޓަރިއަށް ފޮނުވާލިއެވެ. އަދި އޭނާވެސް ކޮޓަރިއަށް ވަނީ ވެފައިވާ ވަރުބައްޔެއްގެ ސަބަބުން ނިދާލަން ބޭނުންވެފައިވާލެއް ބޮޑުކަމުންނެވެ.\nރޭގެ ބިރުވެރި ހާދިސާއާއި ދޭތެރޭ ވިސްނަން އިން ޝާނާ ޚިޔާލީ ދުނިޔެއިން ބޭރުވީ ފޯނު އެލާމްވާން ފެށި އަޑަށެވެ. ފޯނުގެ އެލާރމް ނިވާލުމަށްފަހު ހިތާ ހިތާ ކިޔަން ފެށިއެވެ. މީ ކޮން ފިޔާމްއެއް ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ޝެންދެކެ މިވަރަށް ނަފްރަތު ކުރަނީ ކީއްވެބާއެވެ. އޭނާ ޝެންގެ ކިބައިން ބަދަލު ހިފަނީ ކޮންކަމަކާ ހެއްޔެވެ؟\nދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުން ގޮސް އެހާދިސާއަށް މަހެއް ފުރިއްޖެއެވެ.\nފުލުހުންގެ މަސައްކަތައް އެއްވެސް ވަރެއްގެ ކުރިއެރުމެއް ނުލިބުނެވެ. މިކަމާއި ޝައިމަން ހުންނަނީ ދެރަވެ ފާޑަކަށް ނެގި މަޑުވެފައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބު އޭނާގެ ޢާއިލާއަށް އެނގިފައިވާތީ އިތުރު ސުވާލެއް ޝަިމަން އަކާއި ނުކުރެއެވެ.\nފިޔާމް އެރޭ މެލޭއަށް ފުރައިގެން އައިގޮތަށް އުޅެމުން އައީ މައިންބަފައިންގެ ގާތުގައެވެ. ކުރެވުނު ކުށް މަތިން ކުޑަކޮށްވެސް އޭނާ ހަނދާން ނެތްކަހަލައެވެ. ހަމަޖެހޭ އުފާވެރި ދިރިއުޅުމެއްގައެވެ. މީ ކޮންފަދަ އިންސާނެއްބާއެވެ. މީނާގެ ބޭނުމަކީ ކޮބާ ހެއްޔެވެ؟\nKuriah dhey. Avahah next part up kohdhevvaandheyve..!\nV interesting… waiting for nest part…\nAlhe thankolheh dhigu Koh up kohdhyba ???\nInteresting… Waiting for the next part…..\nVarah thafaathu vaahaka eh ehen vaahaka thaka balaafa.???anyways good luck with this story?\nthnk u………. next part dhigu khlaanan insha allah..\nV reethi mibaives ??\nthnk u Any…..\nalhey dhn vaany kihinhbaa waiting waitin..whn nxt part? Cant even wait\nthnk u chaeri. next part maadhan up kolleveythw vrh masaikai kuraanan. thnku for ya support guyx\nehehhe….. thank u SHARU!\nVarh interesting.. heevany v nice vaane hen.. Ekamu haadha kurey\nNEXT part dhigu kollaaanan insha allah\nV interesting bt maakury n next thankolheh dhigukoh genesdheachey\nvvv reethi mi partvx\nvrh reethi.. maa shaa allah.. ekam thankolheh kury.. ehen nama vrh furihama vaane story.. in sha allah..\nthnku………. next part dhigu kollaaanan miah vure\nV reethi hama obiness\nthnk u mary\nvvvvvv reeyhi maashaa allah!\nthn q alot\nބިރުވެރި ލޯބި October 21, 2017


Maadhama hulhuvanee BML Customer Service Center aai Rahrashuge Branch thah\nމާދަމާ ހުޅުވާނީ ބީއެމްއެލްގެ ކަސްޓަމާ ސާވިސް ސެންޓަރުތަކާއި އަތޮޅުތެރޭގެ ބްރާންޗުތައް\nބޭންކިން ހިދުމަތް ދޭ ދުވަސްތައް އިތުރު ކުރަން އެޗްޕީއޭއިން ފުރުސަތު ދީފައިވާ ނަމަވެސް ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް (ބީއެމްއެލް) އިން ހޯމަ ދުވަހު ހުޅުވާނީ ކަސްޓަމާ ސާވިސް ސެންޓަރާއި ރަށްރަށުގެ ބްރާންޗްތައް ކަމަށް އެ ބޭންކުން ބުނެފި އެވެ.\nބީއެމްއެލްއިން ބުނީ އެ އުސޫލާ އެއްގޮތަށް އަންނަ ހޯމަ ދުވަހު މާލޭގައި ހުޅުވާ ހިދުމަތް ދޭން ފަށާނީ އަމީނީ މަގުގައި ހުންނަ އެ ބޭންކުގެ ކަސްޓަމާ ސާވިސް ބްރާންޗުންނެވެ.\nއެގޮތުން ކުރިއަށް އޮތް ދެ ހަފްތާގެ ހޯމަ، އަންގާރަ އަދި ބުރާސްފަތި ދުވަހު ހެނދުނު 9:30 އިން މެންދުރުފަހު 2:00 އަށް ކަސްޓަމާ ސާވިސް ސެންޓަރުން ކާޑު ދޫކުރުމުގެ ހިދުމަތް ދޭނެ ކަމަށް އެ ބޭންކުން ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް އެ ހިދުމަތް ދެމުން ގެންދާނީ އެޕޮއިންޓްމަންޓް ހައްދައިގެން ގައިދުރުކުރުމުގެ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ކަމަށް ވެސް ބޭންކުން ބުންޏެވެ.\nމަރުކަޒީ ބޭންކު އެމްއެމްއޭ އިން ވަނީ އަންނަ ޖޫން 1-16 އަށް ކޮންމެ ހަފުތާއަކު ތިން ދުވަހު ބޭންކު ހުޅުވަން ނިންމައިފަ އެވެ. އެއީ ކޮންމެ ހޯމައަކާއި އަންގާރަ އަދި ބުރާސްފަތި ދުވަހެވެ. މި ތިން ދުވަހު ބީއެމްއެލްގެ ކަސްޓަމާ ސާވިސް ސެންޓަރުން އެޕޮއިންޓްމަންޓު ހައްދާ ކަސްޓަމަރުންނަށް ކާޑުގެ ހިދުމަތް ލިބޭނެ އެވެ.\nބީއެމްއެލުން ބުނިގޮތުގައި، ހޯމަ ދުވަހުން ފެށިގެން ކާޑު ނެގުމަށް އެޕޮއިންޓްމަންޓު ހައްދަން ފުރުސަތު ހުޅުވައިލާނެ އެވެ. އެގޮތުން ކަސްޓަމަރުގެ ފޯން ނަންބަރާއި އައިޑީ ކާޑު ނަންބަރާއި ނަމާއި މިހާރު އުޅޭ އެޑްރެސް 455 އަށް އެސްއެމްއެސް ކުރުމުން އެޕޮއިންޓްމެންޓް ހެއްދޭނެ އެވެ. މި މެސެޖު ފޮނުވާއިރު ކޮންމެ މައުލޫމާތެއް ވެސް ލިޔަން ޖެހޭނީ ވަކި ލައިނެއްގަ އެވެ.\nއެޕޮއިންޓްމަންޓު ހަމަޖެހޭ ކަސްޓަމަރުން ކާޑާ ހަވާލުވާން ދާން ޖެހޭނީ މާސްކު އަޅައިގެން ކަސްޓަމާ ސާވިސް ސެންޓަރުގައި ބަހައްޓާފައިވާ ނިޝާންތަކާ އެއްގޮތަށް ސޯޝަލް ޑިސްޓެންސިން އަށް ބަލައިގެންނެވެ.\nބީއެމްއެލުން ވަނީ މި ދަނޑިވަޅު އެންމެ ރިސްކު ބޮޑު ކަސްޓަމަރުންނަށް ޑެލިވަރީގެ ހިދުމަތް ދޭން ވެސް ނިންމައިފަ އެވެ. މި ހިދުމަތް ބޭނުންވާ ކަސްޓަމަރުންނަށް އައިޑީކާޑު ނަންބަރު ޖެހުމަށްފަހު ހުސްތަންކޮޅެއް ދޫކޮށް “Card Delivery” ޖެހުމަށް ފަހު 7990200 ނުވަތަ 9990200 އަށް އެސްއެމްއެސް ކުރުމުން ބޭންކުން އެ ކަސްޓަމަރަކަށް ގުޅައިގެން ގެއަށް ކާޑު ޑެލިވަރީ ކޮށްދޭނެ އެވެ.\nމާލެ ސަރަހައްދުގެ ބްރާންޗުތަކުގެ ތެރެއިން ހޯމަ ދުވަހުން ފެށިގެން ކަސްޓަމާ ސާވިސް ސެންޓަރު އެކަނި ހުޅުވަން ނިންމި ނަމަވެސް އެ ދުވަހުން ފެށިގެން އަތޮޅުތަކުގެ ބްރާންޗުތައް ހުޅުވާނެ ކަމަށް ބީއެމްއެލުން ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް މޮނިޓަރިންގެ ހާލަތުގައި އޮންނަ ރަށެއްގެ ބްރާންޗު ނުހުޅުވާނެ އެވެ. މިވަގުތު މޮނިޓަރިންގެ ހާލަތުގައި އޮތީ ނ. މަނަދޫ އެކަންޏެވެ.\nއަންނަ ހަފްތާގައި މާލެ ސަރަހައްދުގެ އިތުރު ބްރާންޗުތައް ހުޅުވާއިރު އޮންލައިން އަދި ސެލްފްސާވިސް ބޭންކިން މެދުވެރިކޮށް ނުލިބޭ ހިދުމަތްތައް ލިބޭނެ އެވެ. މި ހިދުމަތްތައް ހޯދުމަށް ވެސް އެޕޮއިންޓްމަންޓު ހައްދަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ބީއެމްއެލުން ބުންޏެވެ. އަންނަ ހަފްތާއިން ފެށިގެން ބީއެމްއެލުން ހުޅުވާލާނީ އެ ބޭންކުގެ މެއިން ބްރާންޗާއި ހުޅުމާލެ ބްރާންޗާއި ވިލިމާލެ ބްރާންޗާއި ބީއެމްއެލް އިސްލާމިކް އާއި ލޯން އަދި އެކައުންޓް އޯޕަނިން ސެންޓަރުގެ އިތުރުން ބިޒްނަސް ސެންޓަރެވެ.


މަސްޖިދުލް ފަލާޙްގެ ބައެއް މަރާމާތު ކޮށްދޭނެ ފަރާތެއް ބޭނުންވެއްޖެ2ވަނަ ބުރު - R. Fainu Council\nމަސްޖިދުލް ފަލާޙްގެ ބައެއް މަރާމާތު ކޮށްދޭނެ ފަރާތެއް ބޭނުންވެއްޖެ2ވަނަ ބުރު\nފައިނު ކައުންސިލް އިދާރާ 1:27 AM އިޢުލާން\nމިއިދާރާއިން ދޭ މަޢުލޫމާތާއި އެއްގޮތަށް މިރަށު މަސްޖިދުލް ފަލާޙްގެ މިހުރާބުގޭ ބޭރުގެ ދެކުނު ފަރާތު ކޮޅުފިލާ ބަދަލުކޮށް، މިސްކިތު ވަޅުގެ ތަޅުންގަނޑު އުސްކޮށްދޭނެ ފަރާތެއް ހޯދުމަށްކުރި ނަމްބަރ (IUL)311/311/2017/32 (10 އޯގަސްޓް 2017) ގެ އިޢުލާނާއި ގުޅިގެން މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށް ހާޟިރުވެފައިވަނީ އެންމެ ފަރާތަކުން ކަމަށްވާތީ އެއިޢުލާން ބާޠިލުކޮށް އަލުން އެފުރުޞަތު ހުޅުވާލަމެވެ.\nމަސްޖިދުލް ފަލާޙްގެ މިހުރާބުގޭ ބޭރުގެ ދެކުނު ފަރާތު ކޮޅުފިލާ ބަދަލުކޮށް، މިސްކިތު ވަޅުގެ ތަޅުންގަނޑު އުސްކޮށްދިނުމަށް ޝައުޤުވެރިވާ ފަރާތްތަކަށް މިކަމާއި ގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ދިނުން އޮންނާނީ 21 އޯގަސްޓް 2017 ވާ ހޯމަ ދުވަހުގެ މެންދުރުފަހު 13:00 ގައި މިއިދާރާގައެވެ. އަދި އަންދާސީ ހިސާބުތައް ބަލައިގަތުން އޮންނާނީ 27 އޯގަސްޓް 2017 ވާ އާދިއްތަ ދުވަހުގެ މެންދުރުފަހު 13:00 ގައި މިއިދާރާގައެވެ. މަޢުލޫމާތު ސާފުނުކޮށް ހުށަހަޅާ އަންދާސީ ހިސާބުތައް ބަލައިނުގަނެވޭނެވާހަކަ ދަންނަވަމެވެ. އަދި މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށް އެހެން ފަރާތެއްގެ ބަދަލުގައި ވަޑައިގަންނަވާއިރު ބަދަލުގައި ވަޑައިގަންނަވާކަން އެނގޭނެފަދަ ލިޔުމެއް ގެންނަވަންވާނެއެވެ. މިކަމަށް އެދި ކުރިމަތިލެވޭނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީ ކުރެވިފައިވާ ކުންފުނިތަކަށާއި، އަމިއްލަ ފަރުދުންގެ ވިޔަފާރި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީވެފައިވާ ފަރާތްތަކަށެވެ. މިކަމާއި ގުޅޭގޮތުން އިތުރު މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރެއްވުމަށް ރަސްމީ ގަޑީގައި 6580072 ނަމްބަރ ފޯނާއި ގުޅުއްވުން އެދެމެވެ.\n24 ޛުލްޤަޢިދާ 1438\n16 އޮގަސްޓް 2017\nމަސްޖިދުލް ފަލާޙްގެ ބައެއް މަރާމާތު ކޮށްދޭނެ ފަރާތެއް ބޭނުންވެއްޖެ2ވަނަ ބުރު Reviewed by ފައިނު ކައުންސިލް އިދާރާ on 1:27 AM Rating: 5


BREAKING NEWS: Covid-19 Jehigen India In Ithuru Meehaku Maruvejje - Vaguthu\nކޮވިޑް-19: އިންޑިއާ އިން އިތުރު މީހަކު މަރުވެއްޖެ\n11 މަސް ކުރިން ( މާޗް 13, 2020 )\nކޮވިޑް-19 ޖެހިގެން އިންޑިއާ އިން އިތުރު މީހަކު މަރުވެއްޖެއެވެ.\nއެހެންކަމުން މިހާތަނަށް އިންޑިއާ އިން ކޮވިޑް-19 ޖެހިގެން މަރުވި މީހުންގެ ޖުމްލަ ވަނީ ދެއަކަށް އަރާފައެވެ.\nމިއަދު އިންޑިއާ އިން މަރުވީ 68 އަހަރުގެ އަންހެނެކެވެ. އޭނާ އަކީ ހަކުރު ބަލި ހުންނަ މީހެއް ކަމަށް އިންޑިއާގެ މީޑިއާތަކުން ބުނެއެވެ.\nމިހާތަނަށް ލިބިފައިވާ މައުލޫމާތައް ބަލާއިރު ނިއުދިއްލީ އަށް ނިސްބަތްވާ އެއަންހެން މީހާ އަށް ކޮވިޑް-19 ޖެހިފައި ވަނީ އޭނާގެ ފިރިހެން ދަރިފުޅުގެ ފަރާތުންނެވެ. އޭނާގެ ދަރިފުޅު ވަނީ މިދިޔަ މަހު ސްވިޒަލޭންޑަށާއި އިޓަލީވިލާތައް ދަތުރުކޮށްފައެވެ. އެދަތުރުން އެނބުރި އައިފަހުން އޭނާ ވެސް ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސި (ޕޮޒިޓިވް) ވުމުން ގެންދަނީ ފަރުވާ ދެމުންނެވެ.\nކޮވިޑް-19 ފެތުރުން ހުއްޓުވަން އިންޑިއާ އިން ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާފައި ވީނަމަވެސް ބަލި ޖެހިފައިވާ ކަމަށް ޝައްކު ކުރެވޭ މީހުން ޓެސްޓް ކުރުން އިންޑިއާގައި ވަރަށް ލަސްކަމަށް ބުނެ ބޮޑެތި ފާޑުކިޔުންތަކެއް އިންޑިއާ ސަރުކާރަށް ވަނީ އަމާޒުވެފައެވެ. ނަމަވެސް އިންޑިއާ ސަރުކަރުން އެތުހުމަތުތައް ދޮގު ކުރެއެވެ.\nއިންޑިއާގައި ހަލުވިކަމާއި އެކު ކޮވިޑް-19 ފެތުރެން ފަށައިފިނަމަ ކޮންޓްރޯލް ކުރުން އެއީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަތިވާނެ ކަމެއް ކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ވިދާޅުވެއެވެ. ސަބަބަކީ އާއްމުންގެ ސާފުތާހިރުކަން ކުޑަވުމާއި، އެކަށީގެންވާ ސިއްހީ ޚިދުމަތެއް ނުލިބޭ އެތައް މިލިއަން ބަޔަކު ތިބުމާއި، އަދި އާއްމުން ހޭލުންތެރި ކުރުވުން އެއީ ވެސް ދަތި ކަމަކަށް ވާނެތީއެވެ.\nނަމަވެސް އިންޑިއާ ސަރުކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި އެގައުމު އޮތީ ކޮވިޑް-19 އައުޓްބްރޭކް ވެދާނެ ކަމަށް ތައްޔާރު ވެގެންނެވެ.\nމާޗް 14, 2020 02:13\nކޮވިޑް19 ޖެހިފައިވާ މީހަކު މަރުވެއްޖެނަމަ ކޮވިޑް19 އަށް ފައްސި ވެފައިވާ މީހަކު "ގޮއްސި ވެއްޖެ" ކިޔުން ކިހިނެއްވާނެތޯ؟


100 Million Ah Vure Gina Meehun Squid Game Balaifi, Record Eh - Vaguthu\n100 މިލިއަން މީހުންނަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ސްކުއިޑް ގޭމް ބަލައި، ރެކޯޑެއް\nނެޓްފްލިކްސްގެ އެންމެ ކާމިޔާބު އެއް ސީރީސް ކަމުގައިވާ ދެކުނު ކޮރެޔާގެ ޑުރާމާ ސްކުއިޑް ގޭމަކީ ނެޓްފްލިކްސްގެ ސީރީސްތަކުގެ ތެރެއިން 100 މިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ބެލި ފުރަތަމަ ޑުރާމާއެވެ.\nޑުރާމާ ދައްކަން ފެށިތާ ގާތްގަނޑަކަށް މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނެޓްފްލިކްސް އިން މި ޑުރާމާ ބަލާފައިވާ މީހުންގެ އަދަދު 110 މިލިއަނަށް އަރައިފިއެވެ. މިއީ ނެޓްފްލިކްސްގެ ތާރީޚުގައި އެންމެ ގިނަ މީހުން ބަލާފައިވާ އެއް ޑުރާމާއެވެ.\nމިކަން އާއްމު ކުރަމުން ނެޓްފްލިކްްސްއިން ބުނެފައިވަނީ 110 މިލިއަން ވިއުސްއާއި އެކު ނެޓްފްލިކްސްގެ އެންމެ ގިނަ މީހުން ބެލި ޑުރާމާއަކީ ސްކުއިޑް ގޭމު ކަމަށެވެ. ދެވަނައަށް އެންމެ ގިނަ ވިއުސް ލިބުނު ނެޓްފްލިކްސް ސީރީސްއަކީ ބްރިޖެޓަންއެވެ. އެއީ 82 މިލިއަން ވިއުސްއާއި އެކުއެވެ.\nސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ 17 ވަނަ ދުވަހު ނެޓްފްލިކްސްއިން ދައްކަން ފެށި މި ޑުރާމާ ވަނީ 94 ގައުމެއްގެ ޗާޓުގެ އެއްވަނައިގައި ހިމެނިފައި ކަމަށް ރިޕޯޓްތަކުގައިވެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި އެމެރިކާ، ބްރިޓަން، ފުރާންސް ފަދަ ގައުމުތައް ހިމެނެއެވެ.\nހުވަންގް ޑޮންގްހުވަކް ޑައިރެކްޓް ކޮށްފައިވާ މި ޑުރާމާގައި ދައްކުވައިދެނީ ވަޒީފާއެއް ނެތި ފައިސާގެ ދަތިކަން ކުރިމަތިވެފައިވާ 456 މީހަކު ބައިވެރިވާ ނުރައްކާތެރި ގޭމުތަކެކެވެ.\nމި ޑުރާމާގެ މައިގަނޑު ރޯލުން ފެނިގެންދާ ބައެއް ފަންނާނުންނަކީ ލީ ޖަންގް ޖައެ، ޕާކް ހައެ ސޫ، ޖަންގް ހޮއެޔިއޮން އަދި ވީ ހާޖޫންއެވެ.\nމި ޑުރާމާއަކީ މަގުބޫލު ޑުރާމާއެއް ނަމަވެސް މިއީ ކުޑަކުދިން ބެލުމަށް އެކަށީގެންވާ ޑުރާމާއެއް ނޫނެެވެ. ބައެއް ގައުމުތަކުގައި ސުކޫލުތަކުން ވަނީ ދަރިވަރުންނަށް މި ޑުރާމާ ނުދެއްކުމަށް އެދިފައެވެ.\nސްކުއިޑް ގޭމަކީ 10 އަހަރުވަންދެން ސްޓޫޑިއޯތަކުން ބޭރުކުރި ޑުރާމާއެއް\nމުސްލިމް ޑްރާމާ ސީރީޒްއެއް ދުނިޔޭގެ ރިކޯޑު ފޮތަށް\nއޮކްޓޯބަރ 14, 2021 05:19\nތި އެއްވެސް މީހަކު ބަލަން ހެޔޮވާވަރު އެއްޗެއްހެނެއް ހިޔެއްނުވޭ!


އެމްނިއޯ ސިންޓެސިސް އަދި ކޮރިއޮނިކް ވިލަސްގެ ސާމްޕަލް ހެދުން - ވިކިޕީޑިއާ\nއެމްނިއޯ ސިންޓެސިސް އަދި ކޮރިއޮނިކް ވިލަސްގެ ސާމްޕަލް ހެދުން\n2 ޓެސްޓް ހަދަން ޖެހެނީ ކޮންބަޔެއް ؟\n4 ޓެސްޓް ހަދާގޮތް\n6 ޓެސްޓްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވެދާނެ މައްސަލަތައް\n7 ކޮރިއޮނިކް ވިލަސްގެ ސާމްޕަލް ހެދުން(Chorionic villi sampling)\n8 ޓެސްޓް ހަދާގޮތް\n10 ޓެސްޓްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވެދާނެ މައްސަލަތައް\nދުޅަހެޔޮގޮތެއްގައި ބައެއް އަންހެނުން މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ހޭދަކުރާއިރު އަނެއްބަޔަކު އެދުވަސްތައް ހޭދަ ކުރަނީ ސިއްހަތަށް މާބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ނުދީއެވެ. ބައެއް އަންހެނުން މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ލިބޭ ދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި އުފެދުމުގައި ނުވަތަ އުފަންވާއިރު ޢައިބެއް (Birth defects) ހުރެދާނެތީ ކަންބޮޑުވެއެވެ. ބައެއް އަންހެނުންނަށް ލިބޭ ދަރިން އުފަންވާއިރު ޢައިބުހުރުމުގެ ފުރުސަތު އަނެއްބަޔަކަށް ވުރެ ބޮޑެވެ. ވިހެއުމުގެ ކުރިން މިގޮތަށް ދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ހުރިހާ ޢައިބުތަކެއް ނުހޯދުނުކަމުގައި ވިޔަސް ބައެއް ޓެސްޓް ތަކުގެ އެހީގައި ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި އުފެދިފައި ހުރި ޢައިބު ދެނެގަނެވެއެވެ. މިފަދަ ޢައިބުތައް ހުރިތޯބެލުމަށް ހެދޭ މައިގަނޑު ދެޓެސްޓެއް ހެދެއެވެ. އެއީ އެމްނިއޯސެންޓެސިސް(Amniocentesis)އާއި، ކޮރިއޮނިކް ވިލަސް ސާމްޕްލިންގ (Chorionic villus sampling)އެވެ.\nވިރާސީގޮތުން ކުރިމަތިވާ ބައެއް މައްސަލަތައް ދެނެގަތުމަށް އަމްނިއޯން ދިޔަ(Amniotic fluid) ޓެސްޓް ނުވަތަ ތަޙްލީލުކުރެވެއެވެ. އަމްނިއޯން ދިޔަ އަކީ ބަނޑުގައިވާ ކުޑަދަރިފުޅު(Fetus)އާއި، މަސް(Placenta) އުފެދުމުގައި ބައިވެރިވާ ކޮރިއޮނިކް ވިލަސް(Chorionic villus)ގެ ނުވަތަ މަހުގެ ވަށައިގެން ހުންނަ ފެނެކެވެ. ކުރިން ބަޔާންކުރެވުނު ދެގޮތަށް ޓެސްޓްކުރުމަށްޓަކައި އަމްނިއޯން ދިޔަ ނެގެއެވެ.\nއެމްނިއޯސެންޓެސިސްއާއި، ކޮރިއޮނިކް ވިލަސް ސާމްޕްލިންގގެ އެހީގައި ބަނޑުގައިވާ ކުޑަދަރިފުޅުގެ ޖިންސް ދެނެގަނެވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބައެއް ވިރާސީ ސިފަތައް ވެސް ދެނެގަނެވިދާނެއެވެ. މިގޮތުން ވިހެއުމުގެ ކުރިން ދެނެގަނެވިދާނެ ވިރާސީގޮތުން ކުރިމަތިވާ ބަލިތަކުގެ ތެރޭގައި ޑޯން ސިންޑްރޯމް(Down’s syndrome)އާއި، ސިސްޓިކް ފައިބްރޯސިސް(Cystic fibrosis)އާއި،ޓޭސެޗްސް ބަލި(Tay-sachs disease)އާއި، ސިކްލް ސެލް ބަލި(Sickle cell disease)ހިމެނެއެވެ.\nޓެސްޓް ހަދަން ޖެހެނީ ކޮންބަޔެއް ؟[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]\nމާބަނޑުވުމަށް ފަހު ޑޮކްޓަރަށް ދައްކާއިރު ވިރާސީގޮތުން ނުރައްކަލެއް އެމީހަކާ ކުރިމަތިވެދާނޭކަމަށް ހީވާނަމަ އެކަމެއް ތިމާގެ ކަންތައްތައް ބަލަހައްޓާ ޑޮކްޓަރަކު ބުނެދޭނެއެވެ. އަދި އެކަން ޔަގީންކުރުމަށް ހެދިދާނެ ޓެސްޓްތައް ވެސް ބުނެދޭނެއެވެ. ބަލިވެއިންނަ ކޮންމެ ފަހަރަކު އެކިއެކި ނުރައްކާތަކާއި ކުރިމަތިވުމަކީ ވެދާނެކަމެކެވެ. އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު ދެޓެސްޓް އަންނަނިވި ހާލަތްތަކުގައި ހަދަން ޖެހެއެވެ.\n(ހ) 35އަހަރު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ފަހުން ބަލިވެ އިންނަ މީހުން އުމުރުން ދުވަސްވާވަރަށް އަންހެނުންނަށް ލިބޭދަރިންނަށް ޑޯން ސިންޑްރޯމް ފަދަ ބަލިތައް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތުބޮޑެވެ. (ށ) ކުރިން އުފެދުމުގައި ޢައިބުހުރި ކުއްޖަކު ލިބިފައިވުން ނުވަތަ ޢާއިލާގައި ވާރުތަކުރާ ބައްޔެއް ހުރުން (ނ) ބަލިވެއިނުމަށްފަހު ވާރުތަކުރާ ބައްޔެއް ހުރިތޯ ބެލުމަށް ހެދި އެހެން ޓެސްޓެއްގެ ނަތީޖާ ހުންނަންޖެހޭ ގޮތް ނޫން އެހެން ގޮތަކަށް ދެއްކުން\nމިގޮތަށް ހެދޭ ޓެސްޓްތަކުގެ ނަތީޖާ ރަގަޅުކަމަށް ދެއްކުމުގެ މާނައަކީ ލިބޭދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑު އާދައިގެ ގޮތެއްގައި ހުރުމެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ އުފަންވުމުގައި ޢައިބުތައް މެދުވެރިކުރުވާ ހުރިހާ ސަބަބުތަކެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ ކުއްޖާގެ ހަށިގަނޑު ހުރިނެތްގޮތް ބެލުމަށް ހެދޭ ކޮންމެ ޓެސްޓަކީ ވެސް ވަކިކަމެއް ހުރިތޯނެތްތޯ ބެލުމަށް ހެދޭ ޓެސްޓެކެވެ. އެހެން ކަމުން ޓެސްޓެއް ހަދާއިރު އެޓެސްޓަކުން ދެނެނުގަނެވޭނެ ކަމެއް ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި އަށަގެންފައި ހުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ ބައެއް މައްސަލަތައް ދެނެގަންނާނެ ގޮތްތައް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. އެހެން ކަމުން އެއްވެސް ޓެސްޓަކީ ވަކިކަމެއް ހުރިކަން ނުވަތަ ނެތްކަން %100އިންސައްތަ ޔަގީންކޮށްދޭނޭ ޓެސްޓެއް ނޫނެވެ.\nމިއީ އުފެދުމުގައި ޢައިބެއް ހުރިތޯބެލުމަށް ކުރެވޭ އެންމެ ޢާންމު އެއް ޓެސްޓެވެ. ޢާންމުކޮށް މިޓެސްޓް ހަދަނީ ބަލިވެއިނުމަށް ފަހު 18-15ވަނަ ހަފްތާއާއި ދޭތެރޭގައެވެ. މިޓެސްޓް ހެދެނީ ހޮސްޕިޓަލުގައި ނުވަތަ ޞިއްޙީ މަރުކަޒުގައެވެ.މިޓެސްޓް ހެދުމަށްޓަކައި ހޮސްޕިޓަލުގައި ނުވަތަ ޞިއްޙީ މަރުކަޒުގައި އެދުމަތި ކުރާކަން ނުޖެހެއެވެ.\nޓެސްޓް ހަދާގޮތް[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]\nކުޑަދަރިފުޅުގެ ވަށައިގެން ލެވިފައިވާ އެމްނިއޮޓިކް ސެކް(Amniotic sac)ނުވަތަ ފެން ކޮތަޅުގެ ތެރެއިން ތިނޯހެއް ބޭނުންކޮށްގެން އަމްނިއޯން ދިޔަ(Amniotic fluid)އިގެ ސާމްޕަލްއެއް ނެގެއެވެ. އަމްނިއޯން ދިޔައިގެ ތެރޭގައި ޓެސްޓްކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގެ ސެލްތައް ހުރެއެވެ. މިސެލްތައް ކުޑަދަރިފުޅެކޭ އެއްފަދައިން ވިރާސީ ސިފަތައް އުފުލައެވެ.\nޓެސްޓްހެދުމަށްޓަކައި ބަނޑުހާމަކުރުމަށްފަހު މާބަނޑު އަންހެނާ އުއްޑުން ބާއްވައެވެ. އެންމެ ފުރަތަަމަ ތިނޯސް ވައްދަންވީ ދިމާ ހޯދުމަށްޓަކައި އަލްޓްރާ ސައުންޑް(Ultra sound)ގެ ބޭނުންކުރެވެއެވެ. އެއީ ތިނޯހުން ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި ބީހުނަ ނުދިނުމަށްޓަކައިއެވެ. އެއަށްފަހު ފަރުވާތެރިކަމާއިއެކު، ބަނޑާއި،ރަހިމުގެ ތެރެއިން ތިނޯސް ފެންކޮތަޅަށް ފޯރުވައެވެ. އައުންސްއެއް ހުންނަވަރުގެ ކުޑަފެން ނުވަތަ ދިޔަކޮޅެއް ނަގައެވެ. އެއްމާބަނޑު ދެކުދިން ބަނޑުގައި އޮތްނަމަ ކޮންމެ ފެންކޮތަޅަކުން ވަކިން ސާމްޕަލްއެއް ނުވަތަ ނަމޫނާއެއް ނަގައެވެ. ނެގުނު ދިޔައިގެ ބަދަލުގައި އެބައި ފޫބެއްދުމަށް ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުން އިތުރަށް އަމްނިއޯން ދިޔަ އުފައްދައެވެ.\nނެގިފައިވާ އަމްނިއޯން ދިޔައިގެ ސާމްޕަލް ލެބޯޓަރީއަށް ފޮނުވެއެވެ. އެއަށްފަހު ޚާއްޞަ ދިޔަ(Specific fluid)އެއް ގައި ދުވަސްކޮޅެއް ވަންދެން ބޮޑުކުުރުމަށް(Grow) ބަހައްޓައެވެ. ނާދިރު ހާލަތެއްގައި ނުވަތަ މަދު ފަހަރަކު މިގޮތަށް ބަހައްޓާ ސެލްތައް ބޮޑުނުވުމަކީ ވެދާނެކަމެކެވެ. މިހެން ދިމާވެއްޖެނަމަ އަލުން ޓެސްޓްހަދަން ޖެހެއެވެ.މީގެ މާނައަކީ ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި މައްސަލައެއް ހުރުމެއް ނޫނެވެ. އަމްނިއޯން ދިޔަ ބޭނުންކޮށްގެން ހަދާ މިޓެސްޓް ބިނާވެގެންވަނީ ޓެސްޓްކުރެވޭ މާބަނޑުއަންހެނާއާއި، އޭނާގެ ޢާއިލާގައި ވާރުތަކުރާ ބަލިތައް ހުރިނެތްގޮތެއްގެ މައްޗަށެވެ.\nބަޔާންކުރެވުނު ގޮަތަށް ލެބޯޓަރީގައި ސެލްތައް ބޮޑުކުރުމަށް ފަހު ޓެސްޓް ހެދުމަށް 2ހަފްތާ ނަގައެވެ.\nއުފެދުމުގައި ޢައިބެއް ހުރިތޯ ބެލުމަށް ސީދާ އަމްނިއޯން ދިޔަ ވެސް ބޭނުންކުރެވެއެވެ. މިގޮތުން އަމްނިއޯން ދިޔަ ބޭނުންކޮށްގެން ހެދޭ އެއް ޓެސްޓަކީ އަލްފާ ފީޓޯޕްރޮޓީން ޓެސްޓް(Alpha-fetoprotein test)އެވެ. އަލްފާ ފީޓޯޕްރޮޓީން އަކީ ބަނޑުގައި ބޮޑުވަމުން އަންނަ ކޮޮންމެ ކުޑަކުއްޖެއްގެ ހަށިގަނޑުން އުފައްދާ ޕްރޮޓީން އެކެވެ. އަލްފާ ފީޓޯޕްރޮޓީންގެ މަދުމިންވަރެއް މެނުވީ އަމްނިއޯން ދިޔައިގެ ތެރެއަށް ވާސިލެއް ނުވެއެވެ. އެހެންކަމުން އަމްނިއޯން ދިޔައިގެ ތެރޭގައި މާގިނައަދަދަކަށް އަލްފާ ފީޓޯޕްރޮޓީން ހުރިނަމަ އެއީ އުފެދުމުގައި ޢައިބެއް ހުރިކަމުގެ ނިޝާނެކެވެ. މިސާލަކަށް ނިއުރަލް ޓިއުބުގައި ޢައިބެއް ހުރުން(Neural tube defects) ނުވަތަ ކުޑަދަރިފުޅުގެ ބަނޑުގައި ލޯވަޅެއް ހުރުން(Openings in the fetus abdomen) ފަދަަ ކަންކަމެވެ.\nޓެސްޓްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވެދާނެ މައްސަލަތައް[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]\nއަމްނިއޯސެންޓެސިސް އަކީ އެހާ ނުރައްކާތެރި ޓެސްޓެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ޓެސްޓްގެ ސަބަބުން ބައެއް ކަހަލަ އުދަގޫތައް މެދުވެރިވުމަކީ ވެދާނެކަމެކެވެ. މިގޮތުން އަކުނިވަޔަށް ދެމުން،ނުވަތަ ވާޅުވުން، ލޭފޭބުން، އިންފެކްޝަން އަށަގަތުން ފަދަ ކަންކަން މެދުވެރިވެދާނެއެވެ. މިޓެސްޓްގެ ސަބަބުން ބަލިވެއިންނަ މީހުންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ 200ން 1އަށް ބައިގެންދިއުން(Miscarriage) ކުރިމަތިވެއެވެ. އަމްނިއޯސެންޓެސިސް ހެދުމުގެ ތެރޭގައި ބަނޑުގައިވާ ކުޑަދަރިފުޅަށް އަނިޔާ ލިބުމަކީ ވަރަށް ނާދިރުކަމެކެވެ.\nކޮރިއޮނިކް ވިލަސްގެ ސާމްޕަލް ހެދުން(Chorionic villi sampling)[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]\nމިއީ ޢާންމުގޮތެއްގައި އެމްނިއޯސެންޓެސިސްއަށް ވުރެ އަވަހަށް ބަލިވެ އިންްނަތާ ކުރީކޮޅު ހަދާ ޓެސްޓެކެވެ. ޢާންމުގޮތެއްގައި މިޓެސްޓް ހަދަނީ ބަލިވެއިނުމަށްފަހު 12-10ވަނަ ހަަފްތާއާއި ދޭތެރޭގެ މުއްދަތެއްގައެވެ. މިޓެސްޓްގެ ސަބަބުން ބަލިވެއިންނަތާ ކުރީކޮޅު ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި ޢައިބެއް ހުރިނަމަ އެކަން ދެނެގަނެއެވެ. އަމްނިއޯސެންޓެސިސް އެކޭ އެއްގޮތަށް މިއީވެސް ހޮސްޕިޓަލުގައި ނުވަތަ ޞިއްޙީ މަރުކަޒުތަކުގައި ހަދަންޖެހޭ ޓެސްޓެކެވެ. މިޓެސްޓް ތަޢާރަފުކުރެވުނީ މާފަހުން ކަމަށްވުމާއިއެކު ހުރިހާ ހޮސްޕިޓަލްތަކެއްގައި މިޓެސްޓް ހެދޭކަން ނުހުރެއެވެ.\nމިޓެސްޓް ހެދުމަށްޓަކައި މަހުގެ ނުވަތަ ޕްލެސެންޓާ(Placenta)ގެ ސެލްތަކުން ކުޑަ ސާމްޕަލްއެއް ނެގެއެވެ. ކޮރިއޮނިކް ވިލައި(Chorionic villi)އަކީ ޕްލެސެންޓާގެ ކުދި ބައިތަކެވެ. ވިލައި(Villi) އުފެދެނީ މުޑުވައްވެފައިވާ ބިހުންނެވެ. ކުޑަދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ވިރާސީ ބަހާ(Gene)އާއި، އެއްގޮތް ވިރާސީ ބަހާތައް ވިލައި ވެސް އުފުލައެވެ.\nޕްލެސެންޓާއިން ސެލްތައް ނެގިދާނެ ދެގޮތެއް ވެއެވެ.އެއީ ފަރުޖު ނުވަތަ ވެޖައިނާ(Vagina)ގެ ތެރެއަށް އެއްޗެއް ބާނައިގެން ޕްލެސެންޓާއިން ސެލްތައް ނެގުމާއި،ބަނޑުގެ ތެރެއަށް އެއްޗެއް ބާނައިގެން ޕްލެސެންޓާއިން ސެލްތައް ނެގުމެވެ.\nފަރުޖު ނުވަތަ ވެޖައިނާގެ ޒަރީޢާއިން ޕްލެސެންޓާއިން ސެލްތައް ނެގުމުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ސްޕެކިއުލަމް (Speculum)އެއް ވެޖައިނާގެ ތެރެއަށް ލެވެއެވެ. އެއަށްފަހު ވަރަށް ހަނި ނުވަތަ ހިމަ ޕްލާސްޓިކް ހޮޅިއެއް ފަރުޖުގެ ތެރެއަށް ފޯރުވައެވެ. އަލްޓްރާ ސައުންޑް(Ultra sound)ގެ އެހީގައި މިބުނި ހޮޅިކޮޅު ޕްލެސެންޓާއަށް ފޯރުވައެވެ. ދެން ޕްލެސެންޓާގެ ސެލްތަކުގެ ކުޑަ ސާމްޕަލްއެއް ނެގެއެވެ.\nބަނޑުގެ ޒަރީޢާއިން ޕްލެސެންޓާއިން ސެލްތައް ނެގުމުގައި އެމްނިއޯސެންޓެސިސްއެކޭ އެއްގޮތަށް ބަނޑުގެ ތެރެއަށް ހިމަ ތިނޯހެއް ބާނައިގެން ޕްލެސެންޓާއަށް ފޯރުވައެވެ. އެއަށްފަހު ނެގުނު ކޮރިއޮނިކް ވިލައިގެ ސާމްޕަލް ލެބޯޓަރީއަށް ފޮނުވެއެވެ. ލެބޯޓަރީގައި ޓެސްޓްކުރުމަށްޓަކައި ބޮޑުކުރެވެއެވެ. ޖިންސީގުޅުމުން އަރާ ބައްޔެއް ހުރުން، މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ލޭފޭބުން، ރަހިމުގެ ކަރުގައި މައްސަލައެއް ހުރުން މިއިން ކަމެއް ކުރިމަތިވެފައިވާނަމަ ކޮރިއޮނިކް ވިލަސް ސާމްޕްލިންގ ޓެސްޓްހެދުމަށް ޑޮކްޓަރުން އިރުޝާދު ދެއެވެ. އެކަމަކު އެއީ ހަމައެކަނި ބަނޑުގެ ޒަރީޢާއިންނެވެ. އެެހެން އެއްވެސް ހާލަތެއްގައި ކޮރިއޮނިކް ވިލަސް ސާމްޕްލިންގ ހެދޭ ދެގޮތުންކުރެ އެއްގޮތަކީ ވެސް އެންމެ ރަގަޅު އިޚްތިޔާރުކަމުގައެއް ނުބެލެވެއެވެ.\nއަމްނިއޯސެންޓެސިސް އެކޭ އެއްގޮތަށް މިޓެސްޓަކީ ވެސް އުފެދުމުގައި ހުންނަ އައިބުތައް ދެނެގަތުމަށް ހެދޭ ޓެސްޓެކެވެ. ނަމަވެސް ނިއުރަލް ޓިއުބުގައި ހުންނަ އައިބުތައް މިޓެސްޓަކުން ނުހޯދެއެވެ. ކޮރިއޮނިކް ވިލަސް ސާމްޕްލިންގ ޓެސްޓް ހަދާފައިވާނަމަ ވިހަންކައިރިވުމުން(ބަލިވެއިންނަތާ ފަހުކޮޅޫ) ލޭގައި އަލްފާ ފީޓޯޕްރޮޓީން ހުރި މިންވަރު ބެލިދާނެއެވެ. އެއީ ނިއުރަލް ޓިއުބުގައި ޢައިބެއް ހުރިތޯ ބެލުމަށެވެ. މިޓެސްޓްގެ ނަތީޖާ ޢާންމުގޮތެއްގައި 10ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ލިބެއެވެ.\nއަމްނިއޯސެންޓެސިސް ހެދުމަށްވުރެ ކޮރިއޮނިކް ވިލަސް ސާމްޕްލިންގ ހެދުމުން ބައިގެން ދިއުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ. އެއީ މިޓެސްޓް ހަދަނީ ބަލިވެއިންނަތާ ކުރީކޮޅު ކަމުގައިވާތީއެވެ. މައިމީހާގެ ހަށިގަނޑުގައި އިންފެކްޝަން އަށަގަތުމަކީ ވެސް ވެދާނެކަމެކެވެ. ބަލިވެއިންނަތާ 10ވަނަ ހަފްތާގެ ކުރިން މިޓެސްޓް ހަދައިފިނަމަ ވަރަށް މަދުހާލަތެއްގައި ކުޑަދަރިފުޅުގެ އަތްފައިގައި ޢައިބު(Limb deformities) ހުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.\nކުޑަދަރިފުޅުގެ ހަށިގަނޑުގައި އުފެދުމުގައި އައިބެއް އަށަގަތުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެއް ފާހަގަވާނަމަ އަމްނިއޯސެންޓެސިސް ނުވަތަ ކޮރިއޮނިކް ވިލަސް ސާމްޕްލިިިންގ ހެދުމަކީ މުހިއްމުކަމެކެވެ. ގިނަ ފަހަރު މިޓެސްޓް ތަކުގެ ނަތީޖާ ދައްކަނީ ރަގަޅަށެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން މައިންބަފައިންގެ ހިތްހަމަނުޖެހުން ކުޑަކޮށްދެއެވެ. ޓެސްޓްތަކުން އައިބެއް ހުރިކަމަށް ދައްކައިފިނަމަ ޖެހޭނީ ދެގޮތުން ކުރެ ގޮތެއް ޚިޔާރުކުރާށެވެ. އެއްގޮތަކީ ދަރިވައްޓާލުމެވެ. ދެވަނަ ގޮތަކީ ދަރިވެއްޓުމަކާއި ނުލައި ވިހެއުމާއި ހަމައަށް ވާސިލްވުމެވެ. މިގޮތަށް ވިހެއުމާއި ހަމައަށް ވާސިލްވާނަމަ ވިހެއުމަށް ޚާއްޞަ ހޮސްޕިޓަލެއް އިޚްތިޔާރުކުރުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ހަމަމިހެން މިފަދަ ކުދިންނަށް އުފަންވުމަށް ފަހުވެސް ޚާއްޞަ އިނާޔަތް ބޭނުންވެއެވެ. އެހެންކަމުން މިފަދަ ހާލަތުގައި ވިސްނާފައި އަވަސް ގަރާރެއް ނެގުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. މިފަދަ ހާލަތުގައި ގަރާރު ނަގާއިރު ޞިއްޙީ ލަފާދޭ ބޭފުޅުންގެ ކިބައިން މިފަދަ އައިބުތަކާއި ބެހޭ މައުލޫމާތު ހޯދަންވާނެއެވެ. ހަމަމިހެން ތިމާގެ ޢާއިލާއާއި، ރަހުމަތްތެރިންގެ ލަފަޔާ މަޝްވަރާ ހޯދުމަކީ ވަރަށް ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. މިގޮތަށް މައުލޫމާތު އެގިފައި ހުރުމަކީ ރަގަޅު ގަރާރެއް ނެގުމަށް ފަސޭހަވާނެކަމެކެވެ.\nމި ޞަފްހާ އަށް އެންމެ ފަހުން ބަދަލެއް ގެނެވިފައިވަނީ4މެއި 2007، 07:32 ގައެވެ.


Vaki kuran dhen coalition gai dhemi thibeynan: Qasim | ThePress\nވަކި ކުރަންދެން ކޯލިޝަންގައި ދެމި ތިބޭނަން: ގާސިމް\n21 November 2020, 08:42\nރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސާލިހް (ކ) އާއި މައުމޫން އަބްދުލް ގައްޔޫމް (މ) އަދި ގާސިމް އިބްރާހީމް (ވ) / ފައިލް ފޮޓޯ: ދަޕްރެސް\nމި ސަރުކާރަށް ދެ އަހަރު ވެގެން ދިޔަ އިރު ކޯލިޝަން ރޫޅާ ނުލާ ކަމަށާއި ވަކިކުރަން ދެން ވައުދުވި ގޮތަށް ކޯލިޝަނުގައި ދެމިތިބޭނެ ކަމަށް ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ލީޑަރު ގާސިމް އިބްރާހިމް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nރޭ ރާއްޖެ ޓީވީގެ ޕްރޮގްރާމެއްގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ގާސިމް ވިދާޅުވީ، ކޯލިޝަން ހަދައިގެން ޖުމްހޫރީ ޕާޓީއަށް އެއްވެސް ފަހަރަކު އުންމީދުކުރި ގޮތަށް ކަންކަން ނުވާ ކަމަށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިފަހަރުވެސް ކޯލިޝަނުން ވަކިކުރަން ދެން ވައުދުވި ގޮތަށް ކޯލިޝަނުގައި ދެމިތިބޭނެ ކަމަށް ގާސިމް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ކޯލިޝަން ސަރުކާރު ހިންގާ ތަންތަނުގައި އަބަދުވެސް މައްސަލަ ޖެހޭ ކަމަށާއި ރާއްޖޭގައިވެސް އެކަން އޮތީ އެގޮތަށް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\n"މި ތިބީ މިފަހަރުވެސް އެމްޑީޕީން އަޅުގަނޑުމެންގެ ގައިގައި ޖަހާ ބޭރުކޮށްލާތޯ ބަލަން. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނާ އެއްބަސްވެފައި އޮތް ސަތޭކަ ޕަސެންޓު ގޮތަށް ކަންކަން ދިޔަސް ނުދިޔަސް އަޅުގަނޑުމެން މިތިބީ އެމްޑީޕީން އަޅުގަނޑުމެން ކޯލިޝަނުން ވަކިކޮށް އެއްލާލާތޯ ބަލަން. އަޅުގަނޑުމެން އަމިއްލައަކަށް ބޭރުވާކަށް ނެތީމޭ. އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުން އަޅުނޑުމެން ވީ އަހުދާ ވައުދުގަ ހިފަހައްޓައިގެން ތިބެން،"\nއަދި ޖޭޕީން މިހާތަނަށް ތިން ސަރުކާރަކާ އެކު ކޯލިޝަން ހެދި އިރުވެސް ޖޭޕީއަށް އުންމީދު ކުރި ނަތީޖާ ލިބިފައިނުވާ ކަމަށާއި ފުރަތަމަ ދެ ފަހަރުވެސް ކޯލިޝަން ރޫޅާލީ ޖުމްހޫރީ ޕާޓީން ނޫން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ނަތީޖާ ލިބެނީ ސުމެއްގެ ގޮތުގައި ކަމަށާއި ނަމަވެސް މި ފަހަރު ސަރުކާރަށް ދެ އަހަރު ފުރުނު އިރުވެސް ކޯލިޝަން ނުރޫޅޭ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nކޯލިޝަން ރޫޅާލުމުގެ ވާހަކަ ޖޭޕީން ދައްކާފައި ނުވާނެ ކަމަށާއި ކޯލިޝަން ރޫޅާލުމުގެ ކަންކަން ހިންގަނީ ކޮން ދިމާލަކުން ރައްޔިތުންނަށް ވެސް ސާފުވާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އެގޮތުން އުންމީދުކުރާ ގޮތަށް ކަންކަން ނުދިޔަސް ޖޭޕީން އޮތީ ރައީސް އިބްރާހިމަށް މުހައްމަދު ސޯލިހަށް އެއްބާރުލުން ދީގެން ކުރިއަށް ދާން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ކޯލިޝަނުން ބޭރުކޮށްލަންދެން އެގޮތުގައި ދެމިތިބޭނެ ކަމަށް ވެސް ގާސިމް ވިދާޅުވިއެވެ.\nކޯލިޝަންގައި ދެމިހުންނާނެ ކަމަށް ގާސިމް ވިދާޅުވާއިރު މި ސަރުކާރުގެ ކެބިނެޓްގެ ވަޒީރުންގެ ތެރެއިން ޖޭޕީގެ ފަރާތުން އައިސްފައިވާ ދެ ވަޒީރުން ވަނީ މިހާރު މަގާމުން ވަކިވެފައެވެ. އެއީ ކުރީގެ ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރު އަލީ ވަހީދާއި ކުރީގެ ހެލްތު މިނިސްޓަރު އަބްދުﷲ އަމީނެވެ. މި ދެމަގާމަށް އާ މިނިސްތަރުން އައްޔަން ކުރި އިރު ޓޫރިޒަމް މިނިސްތަރު ކަމަށް އައްޔަން ކުރި ޑރ. އަބްދުﷲ މައުސޫމަކީ ޖޭޕީއަށް ނިސްބަތްވާ ބޭފުޅެކެވެ. ނަމަވެސް ހެލްތު މިނިސްޓަރު ކަމަށް އައްޔަން ކުރެއްވީ އެމްޑީޕީއަށް ނިސްބަތްވާ އަހުމަދު ނަސީމެވެ.\nހެލްތު މިނިސްޓަރު ކަމަށް އެމްޑީޕީގެ ބޭފުޅެއް އައްޔަން ކުރުމުން ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ އެކަމަށް މި ސަރުކާރު ކޯލިޝަނަށް ފާޑުވިދާޅުވެފައެވެ.\nކޯލިޝަން އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް ގާސިމް އިބްރާހިމް ސިޔާސީ ޖޭޕީ


Maaraamaareethaku Ge Iss Safugai Kuda Kudhin, Konba Ehge Ihumaaleh Baa? - Vaguthu\nމާރާމާރީތަކުގެ އިސް ސަފުގައި ކުޑަކުދިން، ކޮން ބައެއްގެ އިހުމާލެއްބާ؟\nދިވެހި ރާއްޖެއަކީ އިންޑިއާ ކަނޑުގައި އުފެދިފައިވާ ރަން މުތީތަކެއް ފަދަ ގައުމެކެވެ. 100 އެތަކެއް ރަށެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ މި ޖަޒީރާ ގައުމަކީ ދުނިޔޭގައި ވާ ސައްތައިން ސައްތަ މުސްލިމު ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ގައުމެވެ. މިއީ އެކަމަކަށްޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން ފަހުރުވެރިވާން ޖެހޭވަރުގެ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ފަރުދާގެ އަނެއް ފަރާތުގައި ވާ ބާރުގަދަ ތޫފާނަށް އެބަ ނަޒަރު ހިންގާލަން ޖެހެއެވެ. އެތޫފާނުގެ އަސަރު ސީދާގޮތުންނާއި ނުސީދާގޮތުން މިދަނީ ދިވެހި ގައުމުތަކަށް ކުރަމުންނެވެ.\nދަންނަވާލަން މިއުޅޭ ވާހަކައަކީ މި ކުޑަކުޑަ މުޖުތަމަޢުގައި މާރާމާތީއާއި މީހުން މެރުން އާންމުވެފައިވާ ވާހަކައެވެ. މާރާމާރީއާއި މީހުން މެރުމުގެ އިސް ސަފުގައި ކުޑަކުދިން ތިބުމަކީވެސް މިއަދު ކަންބޮޑުވާން ޖެހޭ މައްސަލައެކެވެ. ރާއްޖޭގައި ގޭންގްތަށް އުފެދިގެން އައީ 1995 ގެ ފަހުންނެވެ. އެއިރު މާލޭގެ އަވަށްތަކުގެ މީހުންގެ މެދުގައި ވާދަވެރިކަން އުފެދި އެއް ބައެއް އަނެއް ބަޔަކަށް ހަސަދަލުމާއި ރާއްޖެ ތެރެއިން މާލެ މީހުން ހިޖުރަ ކުރުން ވެގެން ދިޔައީ މާލޭގައި ގޭންގުތައް އުފެދުމުގެ އަސްލު ކަމުގައެވެ.\nމިއަދު މާލޭގެ ކޮންމެ ކަންމައްޗަކުން ބަލާލިޔަސް ގޭންގްތަށް ފެނެއެވެ. އެކި ނަން ނަން ކިޔާ އެކި ޒާތުގެ މީހުން އުޅޭ ގޭންގް ތަކެވެ. ގޭންގްތަށް ދުވަހަކަށް ވުރެއް ދުވަހެއް އިތުރުވަމުން ދާއިރު ގޭންގްތަކަށް ނިސްބަތްވާ ކުޑަކުދިންގެ އަދަދުވެސް މިދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. ލޮނާއި ހަކުރާއި ވަކިކުރަން ނޭނގޭ ވަރުގެ ކުޑަކުދިން މާލޭގެ މަގުތަކަށް ގިނަވެ އާންމު ނަމުންނަމަ " ގަޓު" ވެލާފައި އުޅޭއިރު މި ކުދިން ލައްވާ ކުރުވާ ކުށްތަށް މިދަނީ އިތުރުވަމުންވެ. މީހުން މެރުމުގެ އިސް ސަފުގައިވެސް ކުޑަކުދިންނެވެ. މާރާމާރީއެއްވިޔަސް ކުޑަކުދިންނެވެ.\nކުރު ގޮތަކަށް ބުނާ ނަމަ ގޭންގް ތަކުގެ ރަސްކަން އަދު މިކުރަނީ ކިރުތުބުން ނުވީއްލޭވަރުގެ ކުޑަކުދިންނެވެ. މިއީ ހެވިފައި މަންޒަރު ބަލަން ތިބެވޭ ވަރަށް ވުރެއް ސީރިއަސް މައްސަލައެވެ. ދިވެހި ރާއްޖޭގެ މާދަމާގެ ކުރިމަގުކަމުގައިވާ އަދުގެ ޅަޖީލު މަގުފުރެދި ކުށްތަކަށް އަރައިގަނެ ޒުވާން އުމުރު ޖަލުގެ ކުޑަގޮޅީގައި އޮންނަން ޖެހުން ވެގެންދާނީ ހަމަ ޔަޤީނުންވެސް ޤައުމުގެ ކުރިމަކަށް އެޅޭ ކަޅު ހިޔަންޏަކަށެވެ. ކުޑަކުދިން މާރާމާތީތަކުގެ އިސް ސަފުގައި ހަރަކާތްތެރިވާއިރު އެކަމުގައި އިހުމާލު ވަނީ ކޮންބަޔެއްޔެވެ؟\nމިއީ މިއަދު ގިނަ ބައެއްގެ ހިތުގައި އުފެދިފައިވާ ސުވާލެއްކަން ކަށަވަރެވެ. ދަރިން ހެޔޮގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމަކީ މައިންބަފައިންނާއި ބެލެނިވެރިންނާ މުދައްރިސުންގެ ޒިންމާއެކެވެ. އެހެންކަމުން އެފަރާތްތަށް ދަރިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގައި އިހުމާލު ވުމަކީ ކުޑަކުދިން މަގުތަކަށް ގިނަވެ ލާހޫރޭ ހެދިގެން އުޅުމުގެ އަސްލެވެ.\nއަދި މައިންބަފައިންގެ ފަރާތުން ލިބެންޖެހޭ ލޯތްބާއި އަޅާލުން ނުލިބޭނަމަ ވެސް ކުދިން މަގުތަކަށް ގިނަވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބައެއް ފަހަރު ގޯސް ރަހުމަތްތެރިންނާއި ޖެހި އަހިވަހަކާއި އަހިވަކެއް ޖެހި ފީވާ ބީދައިން ކަންތަށްވެ ދެއެވެ. ކަންމިހެން ހުރުމުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ޅަޖީލު ހަލާކުގެ ތެރެއިން ސަލާމަތުގެ އައްސޭރިއަށް ގެންދިޔުމަށް އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން އެކަތި ގަނޑަކަށްވާން އެބަޖެހެއެވެ.\nޘަގީފާއެކު އަދާލަތުގެ ވެރިން ވައިކަރަދޫއަށް، ހޫނު މަރުހަބާއެއް!\nވިލުފުށީ ދާއިރާގެ އެމްޑީޕީ ކެންޑިޑޭޓް އަފީފްގެ ކުންފުންޏަަކަށް ހަތް މިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ\nޕީޕީއެމް އިން ވިލިމާލޭ ދާއިރާއަށް ވާދައެއް ނުކުރާނެ\nމާޗް 2, 2018 16:08\nމީރާ މީހުން ޖެހޭނެ މިކަންކަމުގެ ޒިންމާ ނަގަން\nމާޗް 2, 2018 17:25\nތިމާމެންގެ ކިބައިގައި ޢަދުލު އިންޞާފު ނެތުނީމާ އަތްފައިން ގޯސްވެސް ހެދޭނެއެވެ. ދޭދޭފަރުދުންގެ މެދުގައި މައްސަލަ ޖެހުމުން އެކަމަށް ޙައްލު ހޯދުމުގައި ޢަދުލު އިންސާފުން ބޭރުވީމާ މުޖުތަމައުގެ އަމާން ކަމެއް ނޯންނާނެއެވެ. މިކަމުގައި އަޅުގަނޑުވެސް ހިމެނޭގޮތުން އެންމެ ބޮޑުމީހާ އިން ފެށިގެން އެންމެ ކުޑަމީހާއާ ހަމަޔަށް އިހުމާލު އެބައޮތެވެ.\nބަޔަކު ނުވާތީ ކުދިން ގެންދަނީ ބޯގިނަކުރަން


Miee coronavirus, Mi foto dhushintha? | Mihaaru\nއެމެރިކާގެ ސީޑީސީގައި އެލިސާ އެކާޓް އާއި ޑަން ހިގިންސް ތައްޔާރުކުރި ކޮރޯނާވައިރަސްގެ އިލަސްޓްރޭޝަން: މި ފޮޓޯއަކީ މިހާރު ދުނިޔޭގައި އެންމެ އާންމު އެއް ފޮޓޯ\n02 އެޕްރީލް 2020 - 14:415comments\nމި ފޮޓޯ މިހާރު ކިތައް ފަހަރަކު ފެނިއްޖެ ހެއްޔެވެ؟ ޓީވީތަކުގެ އެތައް ޕްރޮގްރާމެއްގެ ފަހަތުން މި މަންޒަރު ދައްކާލަ އެވެ. މި ފޮޓޯ ހިމެނޭ އެތައް ޓްވީޓެއް، އެތައް ލީފްލެޓެއް، ދައުރުވަމުން އެބަ ދެ އެވެ. ފަހަރެއްގައި އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުންނަށް ހުވަފެނުން ވެސް މިހާރު މި ފޮޓޯ ފެނިފައި އޮވެދާނެ އެވެ.\nއެމެރިކާގެ ސެންޓާސް ފޯ ޑިޒީސް ކޮންޓްރޯލް (ސީޑީސީ) ގައި ސިއްހީ ކަންކަމާ ގުޅޭ އިލެސްޓްރޭޝަންތައް ހަދަން އުޅޭ އެލިސާ އެކާޓަށް އެއީ ދޭތެރެދޭތެރެއިން އޭނާއާ ހަވާލުކުރާ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން އެއް މަސައްކަތެވެ. މުޅި ދުނިޔެއަށް ފެތުރި، ދުނިޔެ ހުއްޓުމަކަށް ގެނެސް، އެތައް ހާސް ބައެއްގެ މަރުގެ ސަބަބަކަށް ވި ކޮރޯނާވައިރަސް ތަމްސީލްކޮށްދޭ އެންމެ ވަރުގަދަ ފޮޓޯ އާންމުންނާ ހަމައަށް އައިސްފައި މި ވަނީ އޭނާ އާއި އޭނާގެ އެހެން ބައިވެރިއެއްގެ ވިސްނުމުގެ ތެރެއިންނެވެ.\nކޮރޯނާވައިރަސްއާ ގުޅިގެން ސީޑީސީގެ އެމަޖެންސީ އޮޕަރޭޓިން ސެންޓަރުގެ މަސައްކަތް ފެށީ ޖެނުއަރީ 21 ގަ އެވެ. އެދުވަހު އެކާޓާއި އޭނާގެ މަސައްކަތުގެ ބައިވެރިޔާ ޑެން ހިގިންސްއާ ހަވާލުކުރީ އެ ވައިރަސް އެނގޭނެ "ސިފައެއް" ހަދައިދިނުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެވެ.\n"އެއީ އާންމުންގެ ސަމާލުކަން ދަމައިގަންނާނެ އެއްޗަކަށް ވާން ޖެހޭ،" އެކާޓް ބުންޏެވެ.\nއޭރު ވެސް އޭނާއަށް ގަބޫލުކުރެވުނީ ކޮންމެ ކަހަލަ އެއްޗެއް ހެދިޔަސް ޓީވީ ހަބަރުތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތަކުގައި އެ ބޭނުންކުރާނެ ކަމެވެ. މާޒީގެ ތަޖުރިބާއަކީ އެ އެވެ.\nކުރިއާ ހިލާފަށް، އަދި ކޮރޯނާވައިރަސްގެ ބަލިމަޑުކަން މުޅި ދުނިޔެއަށް ފެތުރުމާ އެކު، މާ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި އެ މީހުންގެ އެ ފޮޓޯ ބޭނުންކުރަން ފެށި އެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާ ނަމަ ވައިރަސް ފަދަ އިން އެ ފޮޓޯ ވެސް ދުނިޔެއަށް ފެތުރުނީ އެވެ.\nއެކާޓަކީ ސިއްހީ ގޮތުން ވަރަށް އުނދަގުލުން ސިފަކޮށްދޭން ޖެހޭ ކަންކަން އާންމުންގެ ސަމާލުކަމަށް ފަސޭހައިން އަންނާނެ ގޮތަށް ކުރެހުންތެރިކަން ބޭނުންކުރާ ފަންނާނެކެވެ. އުފެދުމުގައި ހުންނަ އައިބުތައް ފޮޓޯއަކުން އާންމުންނަށް ނަގައިގަނެވޭ ވަރަށް ވުރެ މާ ފަސޭހަކޮށް އަދި ސަމާލުކަން ބޮޑުވާ ގޮތަށް، މިދިއަ އެތައް އަހަރެއްގައި އޭނާ ވަނީ އިލެސްޓްރޭޝަންތައް ހަދައި، އާންމުކޮށްފަ އެވެ.\n"އެ އެއްޗެހި މާ ފަސޭހަ އާންމުންނަށް ވިސްނައިގަންނަން އަސްލު ފޮޓޯއަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް،" އެކާޓް ބުންޏެވެ.\nވަރަށް ގިނަ ފަހަރަށް އޭނާގެ އެ ހުނަރަކީ، ހަމަ ލޮލަށް ނުފެންނަ އެއްޗެހި ރީތި ސިފައެއްގައި އާންމުންގެ ކުރިމައްޗަށް ހުށައަޅައިދިނުމެވެ.\nކިހުނު ބަލީގެ ޖަރާސީމު ސިފަކޮށްދޭން މި ފަހުން އޭނާ ތައްޔާރުކުރި އިލެސްޓްރޭޝަނަކީ އޭގެ ނަމޫނާއެކެވެ. އެންޓިބައޮޓިކް ބޭނުންކުރިޔަސް ޖަރާސީމު މަރުނުވާ މައްސަލައާ ބެހޭ ގޮތުން 2019 ގައި ތައްޔާރުކުރި ހާއްސަ ރިޕޯޓްގައި ހިމެނީ އޭނާގެ އެ އިލެސްޓްރޭޝަނެވެ. އެ ފޮޓޯއިން ފެންނަނީ ޖެލީ ފިޝްތަކެއް ފަދައިން އެ ޖަރާސީމު ދެމިލަމުން ދާ ތަނެވެ. އޭގެ ނަރުތައް ވެސް ކޮޅުކޮޅަށް ހަރަކާތްތެރިވާހެން ހީވެ އެވެ.\n"އޭގައި ދައްކައިދޭން ބޭނުންވީ އެއީ ދިރިހުރި އެއްޗެއްކަން. އޭރުން އާންމުންގެ ސަމާލުކަން އެއަށް މާ ބޮޑަށް ލިބޭނެ،" އެކާޓް ބުންޏެވެ.\nއޭނާ އާއި ހިގިންސް އަދި އެހެން ބައިވެރިން މިދިއަ އަހަރުތަކުގައި ވަނީ އެކި ވައިރަސްތައް ހުށައަޅައިދޭން ވަރަށް ތަފާތު އުކުޅުތައް ބޭނުންކޮށްފަ އެވެ. މިސާލަކަށް ޒިކާއާ ބެހޭ ގޮތުން ތައްޔާރުކުރި ފޮޓޯތަކުގައި، ވައިރަސްގެ ބަދަލުގައި ބޮޑަށް ބޭނުންކުރީ މަދިރި އެވެ. އަނެއް ބައި ފަހަރުތަކުގައި ސަމާލުކަން ދެނީ ވައިރަސްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ބަލީގެ ނިޝާނެއް މެދުވެރިކޮށް އާންމުންގެ ޝައުގުވެރިކަން އަތުލާށެވެ.\nއެކަމަކު ކޮރޯނާވައިރަސްގައި މިފަހަރު އެ މީހުން ބޭނުންކުރީ، ސިއްހީ ދާއިރާގެ ކަންކަމަށް ހާއްސަ ކުރެހުންތެރިން ސިފަކުރާ ގޮތަށް، "އެންމެ ނަލަ ޝޮޓް" އެވެ. އެއީ ވައިރަސްގެ ސީދާ ސިފަ އެންމެ ކައިރިން އެނގޭހާ ތަފްސީލުކޮށްލުމެވެ.\n"މިއިން ބުނެދެނީ އެންމެ ވައިރަސްއަކަށް ސަމާލުވާށޭ،" ފޮޓޯއިން ދޭހަކޮށްދޭ މައިގަނޑު މާނައާ ބެހޭ ގޮތުން އެކާޓް ކުޑަ ތަފުސީލެއް ދިނެވެ.\nކިހުނު ބަލީގެ ޖަރާސީމާ ބެހޭ ގޮތުން ސީޑީސީގެ އެލިސާ އެކާޓް އާއި ޑެން ހިގިންސް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ އިލަސްޓްރޭޝަނެއް\nއެހެން ވައިރަސްތަކެކޭ އެއްފަދައިން ކޮރޯނާވައިރަސްގެ މައިގަނޑު ސިފަ ގުޅިފައި އޮތީ ޕްރޮޓީންއާ އެވެ. އޭގެ ވަށައިގެން އެ ހުންނަ ކަށިތަކަކީ ވެސް ޕްރޮޓީން އެވެ. ފޮޓޯގައި ރަތުން އެ ފެންނަނީ އެ ބައިތަކެވެ. އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ހިމެނޭ ސެލްތަކުގައި ތަތްކޮށްލަން ބޭނުންކުރަނީ އެ ކަށިތަކެވެ. ފޮޓޯގައި ފެންނަ ރީނދޫ ކުލައިގެ އެތިކޮޅުތަކަކީ ސެލްގެ ތެރެއަށް ވައިރަސް ވައްދަން އެހީތެރިވާ ޕްރޮޓީންގެ ބަ އެވެ. ވައިރަސް އޭގެ ގޮތުގައި ދެމިގެންދާނެ މެދުވެރިއަކަށް ވަނީ އޮރެންޖް ކުލާގައި ހުރި ޕްރޮޓީންތަކެވެ.\nކަމާ ބެހޭ ސައިންސްވެރިންނާ މަޝްވަރާކޮށް، އަދި ދިރާސާކުރުމަށް ފަހު އެ ބައިތަކުގެ ތަފުސީލު އެކާޓާއި ހިގިންސް ހޯދީ ވައިރަސްތަކުގެ ޕްރޮޓީންއާ ބެހޭ ހުރިހާ މައުލޫމާތަކާއި ތްރީޑީ ފޮޓޯތައް ރައްކާކޮށްފައި ހުރި ހާއްސަ ޑޭޓާ ބޭންކެއް މެދުވެރިކޮށެވެ.\n"އެ ތަނުން އެ ބައިތައް ހޯދައި، އެއްކޮށްގެން ދެން ފޮޓޯ ހަދަން ހާއްސަ ސޮފްޓްވެއާއެއް ބޭނުންކުރީ،" އެކާޓް ބުންޏެވެ.\nފޮޓޯގައި ޕްރޮޓީންގެ ބައިތައް ބޮޑަށް ފެންނަ އިރު، އެ ބައިތައް ހަރުލާފައި ހުންނަ މައިގަނޑު ވައް ބުރަށް ގަލުގެ ސިފަތަކެއް ގެެނެއީ، އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި، ބަލާ މީހާއަށް އޭގައި އަތް ޖައްސާލެވޭކަމުގެ އިހުސާސްކުރުވާށެވެ.\nއުފުއްލިފައި ހުރި ކަށިތަކުގެ ހިޔަންޏާއި އެކި މިންވަރަށް އަލި އެޅިފައި ހުންނަ ގޮތް ހެދީ މި ކުއްލި ހާލަތަށް ވީހާ ވެސް ބޮޑަކަށް އާންމުންގެ ސަމާލުކަން އަތުލުމުގެ ނިޔަތުގަ އެވެ.\nއެއް ބަޔަކު ވައިރަސްއަށް ހާއްސަ ސިފައެއް ގެެނައުމުގެ މަސައްކަތްކުރި އިރު ސީޑީސީގެ އެހެން ފަންނުވެރިން ގެންދިޔައީ އެއާ އެކު ތައްޔާރުކުރާ ލީފްލެޓް ކަހަލަ އެއްޗެހި ވެސް ހަދަމުންނެވެ. މިއީ އެތައް ބައެއްގެ ވިސްނުމާއި ހިޔާލު އެކުލެވިގެންވާ އުފެއްދުމެކެވެ. މިއީ އާންމުންގެ ސަމާލުކަން އަތުލެވޭނެ ހުރިހާ ކޮޅެއް ބަލައި، ދިރާސާކޮށްގެން، ވަގުތާއި ހާލަތާއި އޭގެ ނުރައްކާތެރިކަމުގެ މައްޗަށް ވެސް ހިޔާލުތައް ދޫކޮށްލައިގެން ކުރި ބޮޑެތި މަސައްކަތްތަކެކެވެ.\nނިއު ޔޯކް ޓައިމްސްގެ ކާރާ ގައިމޯ ލިއުނު ރިޕޯޓްގެ ހުލާސާ ތަރުޖަމާއެއް


REPORT: Tax negun dhuniyege emme uhah: hidhumai sumeh!\nކްރޫޒްލައިނާއަކުން މީހުން ފައިބައިގެން އެއް ނަމްބަރު ފާލަން ކައިރީގައި- އަވަސް ފޮޓޯ\nވެރިކަމަށް އައުމާއެކު އެންމެ އަވަސްވެ ގަންނަ އެއް ކަމަކީ "ޓެކްސް" އެއް ނެގުމެވެ. އިތުރު ޓެކްސް ނުނެގޭނަމަ މިހާރު ނަގާ ޓެކްސްއެއް ބޮޑު ކުރުމެވެ. ކޮންމެ ސަރުކާރެއްގެ ވެސް މައިގަނޑު ފޯކަސްއަކަށް ފުރަތަމަ ވަނީމި ކަމެވެ. މި ސަރުކާރުގެވެސް ފޯކަސް ހުރީ ހަމަ މިގޮތުގަ އެވެ. މި ސަރުކާރުން ވަނީ "އިންކަމް ޓެކްސް" ނަގައި، ބޭރަށް ފުރާ މީހުންގެ އަތުން ނަގާ ޓެކްސްއަށް ބަދަލު ގެނެސްފަ އެވެ. ޓެކްސް ނެގުމުގެ ގޮތުން ބަލާނަމަ ރާއްޖެ މިހާރު މިއޮތީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ކުރިއަރާފައިވާ ގައުމުތަކޭ އެއް ސަފުގަ އެވެ. އެކަމަކު ހިދުމަތް އޮތީ ލަދުގަންނަން ޖެހޭ ހާލަތެއްގަ އެެވެ. ދުނިޔެއާ އެއް ފެންވަރަށް ޓެކްސް ނަގާއިރު، ކިތަންމެ ދެރަވިޔަސް، ހިދުމަތް ދިނުމަށް ހަމަ ދޭނީ ސުމެކެވެ. ޓެކްސް ނެގުމުގައި ސިންގަޕޫރަށްވުރެ މައްޗަށް ރާއްޖެ ހިނގައްޖެ އެވެ. އެކަމަކު ހިދުމަތް ދިނުމުގައި ރާއްޖެ އޮތީ ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން ބެލި ނަމަވެސް، ލިސްޓުގެ އެންމެ ފަހަތު ގަނޑުގައޭ ބުނެވިދާނެ އެވެ.\n"ހިދުމަތް ހަމަ އެންމެ ތަން ފުކެއް ވެސް ރަނގަޅެއް ނުވޭ. އޮފީހަށް ސިޓީއެއް ލައިގެން ޖަވާބު ލިބެނީ ހަފުތާއެއް ފަހުން. ހިދުމަތް ހޯދަން ދާ މީހާ ފޫހި ވެގެން ހަލާކުވާ ގޮތަށް ކަންތައް މި ހުންނަނީ،" އާއްމުންގެ މީހަކު އޭނާގެ ހިޔާލު ފާޅުކުރި އެވެ.\nމިއީ އާއްމު މީހާގެ ވާހަކަ އެވެ. އެންމެ އާދައިގެ މީހާ އަށް ވެސް އެކަށީގެންވާ ރަނގަޅު ހިދުމަތް ތަކެއް ދައުލަތުގެ އޮނިގަނޑުގެ ތެރެއިން ނުލިބޭއިރު ރާއްޖެ އަންނަ މެހުމާނުންނަށް ވެސް ޖެހެނީ ހަމަ މިހާލެވެ.\nމާލެ ފައިބަން ހާލެއްގައި!\nޓޫރިސްޓުން ރާއްޖެ އަންނަނީ ބޮޑު އެއްޗެއް ޕޭކޮށްފަ އެވެ. ރާއްޖެއަކީ މަތީ ފަންތީގެ ޓޫރިޒަމް މަންޒިލަކަށްވުމާއެކު، ރެއަކަށް 2،000 ނޫނި 3،000 ޑޮލަރު ދައްކާފަ އަންނަ މީހާ އަށް ރިސޯޓުން އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގެ ހިދުމަތް ލިބެ އެވެ. އެކަމަކު މައި އެއާޕޯޓުންނާއި ވެރިރަށް މާލެއިން ލިބެނީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ އާދައިގެ ތަނަކުން ވެސް މިހާރު ދޭ ފެންވަރަށް ވުރެ ދަށް ހިދުމަތްތަކެވެ. ކަންކަން ރޭވިފައި އޮތީ ހަމައިން ނެއްޓިފައިވާ ގައުމުތަކެކޭ ތަފާތު ކަމެއް ނެތި އެެވެ. މާލެ އަށް އަރާ މީހުންނަށް އެންމެ ކުޑަ މިނުން މަޑުކޮށްލެވޭނެ ރަނގަޅު ތަނެއް ނެތެވެ. ވިއްސާރަ މޫސުންތަކުގައި މާލެ އަށް އަރާ މީހަކު ފޮށިގަނޑު ހިފައިގެން ތެމި ފޯވެގެން ނޫނީ ދާން ބޭނުންވާ ތަނަކަށް ދެވޭނެ ގޮތެއް ނޯވެ އެވެ. އަވި ދޭނަމަ ގަދަ ހޫނުގައި ތިބުން ނޫން އިންތިޒާމެއް ނެތެވެ. ރާއްޖެ އަންނަ ޓޫރިސްޓުން މިކަމާ ތާ އަބަދު ޝަކުވާ ކުރެ އެވެ.\nސަރުކާރުގެ ގިނަ އޮފީސްތަކެއް ހުންނަ ވެލާނާގެއިން ބަޔަކު ނުކުންނަނީ: ހިދުމަތް ރަނގަޅު ކުރަން ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަން ޖެހޭ-\nރާއްޖެ އަށް ހައި ޕްރޮފައިލް މީހުންނާއި ސުޕަ ޔޮޓް ގެންނަ މޯލްޑިވްސް އެސިއޭޝަން އޮފް ޓްރެވަލް އެޖެންޓް (މާޔާ) ގެ އޮފިޝަލަކު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މާލެއަށް ފައިބާ މީހުންނަށް އެކަށީގެންވާ ހިދުމަތްތަކެއް ލިބެން ނުހުރުމަކީ ލަދުވެތި ކަމެއް ކަމަށެވެ\n"ކޮންމެ މަހަކު އެތަކެއް ހާސް މީހުން މި ގެންނަނީ. އެ މީހުންގެ ފަރާތުން ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި ބޮޑު އަދަދެއް ސަރުކާރަށް ލިބޭ. އެކަމަކު ރާއްޖޭގައި ނުހުރޭ އެ މީހުން މަޑުކޮށްލާނެ ތަނެއް. ފައިބައިގެން ފާހާނާ ކޮށްލެވޭނެ ގޮތެއް ނެތް. އެމީހުން މި ޝަކުވާ ކުރޭ. މިކަން މިގޮތުގައި އޮންނަނަމަ ކްރޫޒްލައިން ވިޔަފާރި ރާއްޖެއަށް ގެއްލުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު،" އޮފިޝަލް ވިދާޅުވި އެވެ.\nހިދުމަތް ދޭނެ ރަނގަޅު އިންތިޒާމު ތަކެއް ނެތް\nވެރިރަށަށް އަރާ ޓޫރިސްޓު މީހާ އާއި އާއްމު ރައްޔިތަށް ރަނގަޅު ހިދުމަތެއް ނުދެވޭއިރު، މިލިއަނުން ޓެކްސް ދައްކާ މަހުޖަނަށް ވެސް ރާއްޖެ އިން ލިބޭނީ އެންމެ އާދައިގެ ހިދުމަތެވެ. ރާއްޖޭގައި ތަފާތު އެކި ޓެކްސް ނަގަމުން ގޮސް މިހާރު ތައްޔާރުވަނީ ފަރުދުންގެ އާމްދަނީ އިން ޓެކްސް ނަގާށެވެ. މި ޓެކްސް 60،000ރ. އިން މަތީގެ އާމްދަނީ އެއް ލިބޭ ކޮންމެ މީހަކު ދައްކަން ޖެހެ އެވެ. އަދި މިވަރުން ނުނިމެ އެވެ. ބޭރަށް ފުރާ މީހުންގެ އަތުން ނަގާ ސާވިސް ޗާޖްގެ ބަދަލުގައި އެ މީހުން ދަތުރު ކުރާ ކްލާހަށް ބިނާކޮށް އާ ޓެކްސްއެއް ނަގަން ދަނީ ތައްޔާރު ވަމުންނެވެ. އަންނަ އަހަރު މާޗް މަހުން ފެށިގެން ނަގަން ފަށާ، "ޑިޕާޗާ ޓެކްސް" އިކޮނޮމީ ކްލާހުން ދަތުރުކުރާ ދިވެހިންގެ އަތުން 12 ޑޮލަރު އަދި ބިދޭސީންގެ އަތުން 25 ޑޮލަރު ނަގާނެ އެވެ. ބިޒްނަސް ކްލާހުންނަމަ ދިވެހިންނާއި ބިދޭސީންގެ އަތުން ވެސް 60 ޑޮލަރު ނަގާނެ އެވެ. އަދި ފަސްޓް ކްލާހުން ދަތުރުކުރާ ފަސިންޖަރެއްނަމަ 60 ޑޮލަރު ދައްކަން ޖެހޭއިރު، ޕްރައިވެޓް ޖެޓު ތަކުން އަންނަ މީހުންގެ އަތުން 120 ޑޮލަރު ނަގާނެ އެވެ.\nރާއްޖެއަށް އައި ޓޫރިސްޓުން ވީއައިއޭގައި: އެއާޕޯޓުގެ ހިދުމަތް ރަނގަޅެއް ނުވޭ-\nފުރާ މީހުންގެ އަތުންވެސް، މަތި މައްޗަށް ޓެކްސް ނެގި ނަމަވެސް ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް (ވީއައިއޭ) ގެ ހިދުމަތް ރަނގަޅެއް ނުކުރެވެ އެވެ. މައި އެއާޕޯޓު ތަރައްގީ ކުރުން "ފިނިހަކަ" ދުވެލީގައި އޮތްއިރު، ރާއްޖެ އަންނަ މީހުންނާއެކު އެތަން އޮންނަނީ ފުރި ބާރުވެފަ އެވެ. ދުނިޔޭގެ އެހެން ގައުމުތަކުގައި ޓެކުހެއް ނަގާނަމަ އެއާ ވިއްދައިގެން ހިދުމަތެއް ރަނގަޅު ކޮށްދެ އެވެ. އިންކަން ޓެކްސްގެ ތުރެޝްހޯލްޑް ތަކަށް ރާއްޖެ އިން ފޯލް ވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 2،000 އެއްހާ މީހުންނެވެ. އަދި ރާއްޖޭގައި ނަގާ ޓެކްސް ތަކުގެ 85 ޕަސެންޓް ދެނީ 60 މީހުންނެވެ. ވީއިރު މި ފަރާތްތަކަށް ވެސް ރަނގަޅު ހިދުމަތެއް ލިބެން ޖެހެ އެވެ. ތަރުތީބުން ކަންކަން ކުރާ ގައުމުތަކުގައި އިންތިޒާމުތައް ހުންނަނީ މިގޮތަށެވެ.\nރާއްޖޭގެ ޓެކްސް ސިސްޓަމް ފުޅާވެ، އެންމެ ފުރިހަމަ އަށް ޓެކްސް ނަގާ ގައުމުތަކާ އެއް ސަފަކަށް އަތުވެއްޖެ އެވެ. އެކަމަކު ހިދުމަތް ރަނގަޅު ނުވެގެން އުޅެނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ އެހެން ގައުމުތަކުގައި ބޮޑު އަދަދު ތަކުން ޓެކްސް ދައްކާ މީހުންނަށް ދަތުރުކުރާއިރު ވަކިން ޗެކިން ކުރުމާއި މި ނޫން ވެސް ތަފާތު ފަސޭހަތައް ލިބެ އެވެ. އެކަމަކު ރާއްޖޭގައި މިކަން ވަރަށް ތަފާތެވެ.\nޓެކްސް ދައްކާ މީހާ ވީއައިޕީ ލައުންޖު ފަދަ ތަންތަން ބޭނުން ކުރާނަމަ އިތުރަށް އެ މީހެއްގެ އަތުން ފީ ނަގަ އެވެ. އާއްމުކޮށް އެތަން ބޭނުން ކުރާ މީހާއާ ތަފާތެއް ނުހުރެ އެވެ. ނަމަވެސް ފުރާ މީހުންގެ އަތުން އާ ޓެކްސްތައް ނަގާއިރު މިފަދަ ގިނަ ފަސޭހަ ތަކެއް އެ ފަރާތްތަކަށް ވެސް ދޭން ޖެހެ އެވެ.\nރާއްޖޭން ބޭރުގައި ވެސް ރިސޯޓު ހިންގާ ވިޔަފާރިވެރިއަކު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އާއްމު ރައްޔިތުންނަށް ރަނގަޅު ހިދުމަތެއް ނުލިބޭތާނގައި ރާއްޖޭގައި އިންވެސްޓްކުރާ އިންވެސްޓަރުންނަށް ވެސް ފަސޭހަ ނުވާ ކަމަށެވެ.\n"ރާއްޖެއަކީ ވިޔަފާރި އަށް ފަސޭހަ ގައުމަކަށް ނުހެދޭނަމަ މި ނަގާ ޓެކްސްގެ ފައިސާ ހޭދަކުރާ ގޮތާމެދު ސުވާލު އުފެދޭ. ފައިސާ ނަގައި އެ ފައިސާ އަމާނާތްތެރިކަމާއެކު އެ ބަޖެހޭ ހޭދަކުރަން. އެކަމަކު އެ ތަނެއް ނުފެނޭ. ދައުލަތުގެ އިސްރާފު އިންތިހާ އަށް މަތި. އެހެން ވެގެން ފައިސާ އަށް ވާނުވާ ނޭނގި، އޭގެ އެންމެ ރަނގަޅު މަންފާ ރައްޔިތުންނަށް ވެސް ނުލިބޭ،" ނަން ނުޖެހުމަށް ޝަތުރުކޮށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nހުރިހާ ސިސްޓަމެެއް ވެސް ރާއްޖޭގައި ހުރީ ވަކި ގޮތަކަށް ބައްޓަން ކޮށްފަ އެވެ. ހާއްސަކޮށް ދައުލަތުގެ އޮނި ގަނޑުތެރޭގައި ހިދުމަތް ދޭން ރަނގަޅު ސިސްޓަމެއް ނެތުމުން ކޮންމެ ފަހަރަކު ހިދުމަތް ހޯދަން މިނިސްޓަރުގެ ފައި ބުޑަށް ފައިބަން ޖެހެ އެވެ. ނަތީޖާއަކީ ހިދުމަތް ރަނގަޅުވާން ފުރުސަތު ނެތުމެވެ.\nޓެކްސް ނަގަން ވީ އެވެ. އެކަމަކު މައްސަލައަކީ މިއާއެކު ހިދުމަތް ރަނގަޅު ނުކުރެވުމެވެ. ސަރުކާރު އޮފީހަށް ސިޓީއެއް ލައިގެން ހަފުތާއެއް ވާއިރު ޖަވާބެއް ނުލިބެ އެވެ. ސިންގަޕޫރު ފެންވަރަށް ހިދުމަތް ދިނުމަކީ މިއީ ހެއްޔެވެ؟\nޓެކްސް އިގްތިސޯދު އާމްދަނީން ނަގާ ޓެކްސް + ދައުލަތުގެ ބަޖެޓް ޓޫރިޒަމް ޓޫރިސްޓް އެރައިވަލް


Lebanon ah 100 million dolaruge ehee eh\nލުބްނާނަށް އެމެރިކާއިން 100 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ އެހީއެއް\nލުބްނާންގައި އާންމުން މަގުތަކުގައި: ލުބްނާން މިހާރު އޮތީ އިގުތިސޯދީ ގޮތުން ދެރަ ހާލުގައި\nއެމެރިކާގެ ރައީސް ޖޯ ބައިޑަން ބުދަ ދުވަހު ވިދާޅުވި ގޮތުން ލުބްނާން އޮތީ މާލީ އެހީތެރިކަމަށް ބޭނުންވެފަ އެވެ. އެމެރިކާއިން އަވަސް އެހީއެއް ލުބްނާނަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ އެގައު ވެއްޓިފައި އޮތް އިގުތިސޯދީ އަޑިގަނޑުން އަރައިގަނެ ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލުމަށް ބޮޑު ފަަސޭހައަކަށް ވާނެ އެވެ.\nބައިޑަން ސަރުކާރުން ވިސްނާފައި އޮތީ ލުބްނާނަށް 100 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ އެހީއެއް ދިނުމަށެވެ. އެއީ ލުބްނާންގެ އާންމު ހާލަތު ރަނގަޅުކުރުމަށް ކަމަށް ވައިޓް ހައުސްއިން ބުނެ އެވެ.\nބައިޑަން ނޫސްވެރިނަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ވިދާޅުވީ ލުބްނާން މިހާރު އޮތް ހާލަތުން ކިތަންމެ ބޮޑު އެހީއަކީ ވެސް މާބޮޑު އެއްޗަކަށް ނުވެދާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ވިދާޅުވީ އެމެރިކާއަށް އިތުރު އެހީތައް ފޯރުކޮށްދެވޭނީ ގައުމުގެ ހާލަތު ރަނގަޅުކުރުމަށް ވެރިން ވެސް ތެދުވެރި ނަމަ އެވެ.\nލުބްނާންއަކީ ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދަ ބޮޑު ގައުމެއް ކަމަށް ސިފަކުރައްވަމުން ބައިޑަން ވިދާޅުވީ އިސްލާހީ ރޫހު އޮވެގެން މެނުވީ އެދިމާއަށް ގައުމު ނޭނބުރޭނެ ކަމަށެވެ.\nލުބްނާންގެ ވެރިރަށް ބޭރުތު ބަނދަރުގައި ބާރުގަދަ އެއްޗެއް ގޮވައި ހިނގި ހާދިސާއަށް އެއްއަހަރު ފުރުމާ ދިމާކޮށް ބައިޑަން ސަރުރުން ލުބްނާނަށް ދޭ އެހީއަކީ ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ލުބްނާނާ މެދު ތަންކޮޅެއް ގާތްކޮށް އެމެރިކާއިން ވިސްނާނެ ކަމަށް ދިން ސިގުނަލެކެވެ.\nލުބްނާނަށް މިހާރު އޮތް ގޮތަކީ ގައުމުގެ ހާލަތު ރަނގަޅުކުރަން އަވަހަށް ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލައި ޔޫރަޕާއި ދުނިޔޭގެ ގައުމުތައް ރުއްސުމެވެ. ޖަރުމަނުން ބުނި ގޮތުން ސަރުކާރެއް އެކުލަވާނުލައި ދިގުދަންމާ ނަމަ އެހީތެރިވުމަކީ ކުރަން ފަސޭހަ ކަމަށް ނުވާނެ އެވެ.\n20 ޓަނު އެމޯނިއަމް ނައިޓްރޭޓް އަތުލައިގެންފި\nއީރާނުން ލުބްނާނަށް ތެޔޮ ފޯރު ކޮށްދޭނެ: އީރާން


Zenit athun champion Chelsea ah undhagoo molheh - vNews.mv\nލަނޑު ޖެހުމަށްފަހު ލުކާކޫ އުފާ ފާޅުކުރަނީ- ފޮޓޯ:- ގެޓީ އިމޭޖަސް\nޒެނިޓް އަތުން ޗެމްޕިއަން ޗެލްސީއަށް އުނދަގޫ މޮޅެއް\nއައްފާން މުހައްމަދު 15 September 2021, 02:46\nޗެމްޕިއަންސް ލީގުގެ ގްރޫޕް 'އެޗް' ގައި އަންގާރަ ދުވަހުގެރޭ މުބާރާތުގެ އެންމެފަހުގެ ޗެމްޕިއަން ޗެލްސީން ރަޝިއާގެ ޗެމްޕިއަން ޒެނިޓްގެ މައްޗަށް އުނދަގޫ މޮޅެއް ހޯދައިފިއެވެ.\nއަމިއްލަ ދަނޑު ސްޓެމްފޯޑް ބްރިޖުގައި ކުޅުނު މިމެޗު ޗެލްސީން ކާމިޔާބުކުރީ 0-1 ގެ ނަތީޖާއަކުންނެވެ.\nމެޗުގައި ޗެލްސީން ގިނަވަގުތު ބޯޅަ ހިފަހައްޓާ ޕޮޒެޝަން އިންސައްތަ ޑޮމިނޭޓް ކުރިނަމަވެސް ލިބޭ ފުރުސަތުތަކުގެ ބޭނުން އެންމެ ރަނގަޅަށް ހިފިފައެއް ނުވެއެވެ. އެގޮތުން މުޅި މެޗުގައި ޗެލްސީން ޖުމްލަ 11 ހަމަލާއެއް އުފައްދާފައިވާއިރު އޭގެއިން ގޯލާއި އަމާޒު ކޮށްލެވިފައިވަނީ އެންމެ2ހަމަލާއެކެވެ. މެޗުގައި އެންމެ6ހަމަލާ އުފެއްދި ޒެނިޓްވެސް ވަނީ2ހަމަލާއެއް ގޯލާއި އަމާޒުކޮށްފައެވެ.\nމެޗުގައި ފެނިގެންދިޔަ ހަމައެކަނި ލަނޑު ދެވަނަ ހާފުގެ 24 ވަނަ މިނެޓުގައި ކާމިޔާބު ކޮށްދިނީ މިފަހަރުގެ ހޫނު މޫސުމުގެ ޓްރާންސްފަރ ވިންޑޯގައި ޗެލްސީ އާއި ގުޅުނު ރޮމެރޫ ލުކާކޫ އެވެ. މިއީ މީގެކުރިންވެސް ޗެލްސީއަށް ކުޅެފައިވާ ލުކާކޫ ޗެމްޕިއަންސް ލީގުގައި އެޓީމަށް ކާމިޔާބު ކޮށްދިން ފުރަތަަމަ ލަނޑެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެނބުރި ޗެލްސީއަށް ބަދަލުވިފަހުން ލުކާކޫ ވަނީ ޕްރިމިއަރ ލީގުގައި ޗެލްސީއަށް3ލަނޑު ކާމިޔާބު ކޮށްދީފައެވެ.\nޔުވެންޓަސް އާއި މަލްމޯ ބައްދަލުކުރި މެޗުގެ ތެރެއިން- ފޮޓޯ:- ގެޓީ އިމޭޖަސް\nމި ގުރޫޕުގައި ދެން ކުޅުނު މެޗުން އިޓަލީގެ ޔުވެންޓަސް އިންވަނީ ސްވިޑެންގެ މަލްމޯގެ މައްޗަށް ފަސޭހަކަމާއެކު ކުރިހޯދާފައެވެ.\nމަލްމޯގެ ދަނޑުގައި ކުޅުނު މިމެޗު ޔުވެންޓަސް އިން ކާމިޔާބުކުރީ 0-3 ގެ ނަތީޖާއަކުންނެވެ. މިއީ3އަހަރަށްފަހު ކްރިސްޓިއާނޯ ރޮނާލްޑޯ ޔުވެންޓަސް ދޫކޮށް މެންޗަސްޓަރ ޔުނައިޓެޑަށް ބަދަލުވިފަހުން ޔުވެންޓަސް ކުޅުނު3މެޗުގެ ތެރެއިން މޮޅުވި ފުރަތަމަ މެޗެވެ.\nޔުވެންޓަސްގެ ފަރާތުން މޮޅު ކުޅުމެއް ފެނިގެންދިޔަ މިމެޗުގައި އެޓީމުން ޖެހި ތިން ލަނޑުވެސް ކާމިޔާބު ކޮށްފައިވަނީ ފުރަތަމަ ހާފުގެ ތެރޭގައެވެ.\nއެގޮތުން ފުރަތަމަ ހާފުގެ 23 ވަނަ މިނެޓުގައި ޔުވެންޓަސް އަށް ލީޑުނަގައިދިނީ އެލެކްސް ސަންޑްރޯ އެވެ. މިއީ ރޮޑްރިގޯ ބެންޓަންކަރގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ސަންޑްރޯ ކާމިޔާބުކުރި ލަނޑެކެވެ.\nޔުވެންޓަސް އިން ލީޑުފުޅާކުރީ ލިބުނު ޕެނަލްޓީ އަކުން ފުރަތަމަ ހާފުގެ ފުރިހަމަވަގުތުގެ އެންމެ ފަހު މިނެޓުގައެވެ. މިއީ އޭރިއާ ތެރެއިން މޮރާޓާ އަށް މަލްމޯގެ ނިއެލްސަން ކުރި ފައުލަކާއި ގުޅިގެން ޔުވެންޓަސް އަށް ލިބުނު ޕެނަލްޓީއެކެވެ. މި ޕެނަލްޓީ ގޯލުގެ ތެރެއަށް ވައްދާލައިގެން ޔުވެންޓަސްގެ ދެވަނަ ލަނޑު ކާމިޔާބު ކޮށްދިނީ ޕައުލޯ ޑިބާލާއެވެ.\nޔުވެންޓަސް އިން މިހާފުގައިވެސް އަދި މި މެޗުގައިވެސް ޖެހި ފަހު ލަނޑު ކާމިޔާބު ކޮށްދިނީ އަލްވާރޯ މޮރާޓާ އެވެ. މިއީ މިހާފުގެ ފުރިހަމަވަގުތު ހަމަވެ ދެއްކި އިތުރުވަގުތުގެ ފުރަތަމަ މިނެޓުގެ ތެރޭގައި މޮރާޓާ ކާމިޔާބުކުރި ލަނޑެކެވެ.\nމިއާއެކު މި ގުރޫޕުގެ4ޓީމުންވެސް އެއްމެޗު ކުޅެފައިވާއިރު ފައިދާ ގޯލުގެ ތަފާތުން ގުރޫޕުގެ އެއްވަނަ ލިބެނީ ޔުވެންޓަސް އަށެވެ. ދެވަނައިގައި ޗެމްޕިއަން ޗެލްސީ އޮތްއިރު ތިންވަނައިގައި އތޮީ ޒެނިޓް އެވެ. އަދި ފުލުގައި އޮތީ ބައިކޮޅަށް ތިން ލަނޑު ވަން މަލްމޯ އެވެ.\nޗެލްސީ ޔުވެންޓަސް ކުޅިވަރު ޔުއެފާ ޗެމްޕިއަންސް ލީގު


Lukaku ge nuthanavaskamuge vaahakathah, Tuchel ge ves hiyyhama nujehun - One Online\nޓުޗެލްއާއި ލުކާކޫ --- ފޮޓޯ/ ގެޓީ\nލުކާކޫގެ ނުތަވަސްކަމުގެ ވާހަކަތައް، ޓުޗެލްގެވެސް ހިތްހަމަނުޖެހުން\nޗެލްސީގެ ބެލްޖިއަމް ފޯވަޑް ރޮމެލޫ ލުކާކޫ، ކްލަބުގެ ކަންކަމާ ގުޅިގެން ދެއްކި ވާހަކައަށް ކޯޗު ތޯމަސް ޓުޗެލް ރައްދު ދީފިއެވެ.\nޗެލްސީއަށް މި ސީޒަނަށް ބަދަލުވި ލުކާކޫ މީގެ ދެ ހަފުތާ ކުރިން ސްކައި ސްޕޯޓްސްއަށް ދިން އިންޓަވިއުއެއް އާންމުވެފައިވާ އިރު، އެ އިންޓަވިއުއާއެކު ވަނީ ތަފާތު ވާހަކަތަކެއް ފެންމަތިވެފައެވެ. އިންޓަ މިލާނަށް ތައުރީފުކޮށް އިންޓަވިއުގައި ލުކާކޫ ވާހަކަ ދައްކާފައިވާ އިރު، ޗެލްސީގެ ސަޕޯޓަރުންނާއި ކްލަބަށް އަމާޒުކޮށް ލުކާކޫ ވަނީ ގިނަ ވާހަކަތަކެއް ދައްކައިފައެވެ.\n"އަހަރެން ހިތުގައި އަބަދުވެސް އޮންނަނީ މިލާން، މިލާން، މިލާން. އިންޓަ ސަޕޯޓަރުންނަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ތަފާތު، އެންމެ ރަނގަޅު ސަޕޯޓަރުން. އަހަރެން އިޓަލީއަށް އިންތިހާއަށް ލޯބިކުރަން. އަހަރެން ކެރިއަރުގައިވެސް އެންމެ މުހިއްމު ވަގުތުތައް ހުރީ އިންޓަގައި. އިޓަލީއަށް އަބަދުވެސް އަހަރެން ވަރަށް ބޮޑަށް ލޯބިކުރަން،" ލުކާކޫގެ އިންޓަވިއުގައި އޭނާ ބުންޏެވެ.\nލުކާކޫ ބުނީ އެނބުރި އިޓަލީއަށް ދާން ބޭނުންވި ކަމަށާއި، އަބަދުވެސް އެކަން އޮތީ އެގޮތަށް ކަމަށެވެ. އޭގެ އިތުރުން ލުކާކޫ ބުނީ އޭނާ އަބަދުވެސް ގަބޫލުކޮށްގެން ހުރީ އިންޓައަށް ފަހު ބާސެލޯނާ، ރެއާލް މެޑްރިޑް ނޫނީ ބަޔާން މިއުނިކަށް ދާން ކަމަށާއި، އެކަން ހާސިލު ނުވުމުންވެސް މެންޓަލީ އުނދަގޫތަކެއް ހުރި ކަމަށެވެ. އެންމެ ބޮޑަށް ލުކާކޫ ފާހަގަކުރީ ޗެލްސީ ކޯޗު ޓުޗެލްގެ ޓެކްޓިކްސް އޭނާގެ ކުޅުމަށް ފިޓް ނުވާ ކަމެވެ.\nއެ އިންޓަވިއުގެ ސަބަބުން ޓުޗެލްވެސް ވަނީ މީޑިއާއާ ވާހަކަ ދައްކައިފައެވެ.\n"ލުކާކޫގެ ވާހަކައިން އިވެން ނުޖެހޭ އަޑުތަކެއް އިވިއްޖެ. އަހަރެން ގަޔާވާ ކަމެއް ނޫން. އެކަމަކު އެ ވާހަކަ ބޮޑުކޮށް، އޭގެ އިތުރު ވާހަކަތަކެއް އުފަން ވާކަށް ބޭނުމެއް ނޫން. އެއީ ބުނި އެއްޗެއް އެ ނޫން މާނައެއްގައި ބޭނުން ކުރެވުންވެސް އެކަށީގެންވޭ. އަހަރެން އަބަދުވެސް ބަލަނީ ވަރަށް މަޑުމައިތިރި މާހައުލެއް ގާއިމުކޮށްދޭން،" ޓުޗެލް ބުންޏެވެ.\nޓުޗެލް ބުނީ ލުކާކޫގެ ނުތަވަސް ކަމެއް ހުރިކަން އެނގިފައި ނުވާ ކަމަށާއި، އެ ވާހަކަތައް ލުކާކޫ ދެއްކުމުގެ ސަބަބުން ހައިރާން ކަމެއް ލިބިފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި ލުކާކޫއާ އެކަނި ވާހަކަ ދައްކަން ބޭނުންވާ ކަމަށާއި، ކަންކަން ހައްލުކުރަން ބޭނުންވާ ކަމަށް ވެސް ޓުޗެލް ބުންޏެވެ.\nޗެލްސީން މިދިޔަ ސީޒަންގެ ޗެމްޕިއަންސް ލީގު ކާމިޔާބުކޮށް، މި ސީޒަނަށް އިތުރަށް ޓީމު ވަރުގަދަކޮށް ނުކުތީ ލީގަށްވެސް ވާދަކުރުމަށެވެ. ސީޒަން ރަނގަޅަށް ފެށި ނަމަވެސް މިހާރު އެޓީމަށް އަނިޔާގެ މައްސަލަތަކެއް ދިމާވެ، ޗެލްސީއަށް ވަނީ ދަތި ހާލަތްތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ. ލުކާކޫއަށްވެސް އަނިޔާގެ އިތުރުން ކޮވިޑްގެ ސަބަބުން ސީޒަނުގެ ބައެއް މެޗުތައް ވަނީ ގެއްލިފައެވެ.\nގުޅޭ ޓެގު ފުޓްބޯޅަ ޗެލްސީ ރޮމެލޫ ލުކާކޫ ތޯމަސް ޓުޗެލް


REPORT| Covid-19: Naifaru Sanfaa Ah Ihumaaluvi Kamuge Thuhumathu! - Vaguthu\nކޮވިޑް-19: ނައިފަރު ސަންފާ އަށް އިހުމާލްވި ކަމުގެ ތުހުމަތު!\n3 މަސް ކުރިން ( މެއި 7, 2021 )\nއަލްމަރްހޫމް ސަންފާ މުހައްމަދު - ވަގުތު ގްރެފިކްސް: މުހައްމަދު އަފްޒަލް\nޅ. ނައިފަރަށް އުފަން އެ ރަށު ބޮނޑިމާގެ ސަންފާ މުހައްމަދު 97، ދުނިޔެއާ ވަކިވީ އެތައް ހަނދާންތަކެއް ދޫކުރުމަށް ފަހުއެވެ. ބަލި އެނދުގައި ހަތަރު ދުވަހު އޮންނަން ޖެހުނެވެ. ސަންފާ ވަކިވެގެން ދިޔަ އިރު އޭނާގެ މަރުގެ ފަހަތުގައި ކަމާގުޅޭ އިދާރާތަކުގެ އިހުމާލު ބޮޑު ކަމަށް އާއިލާ އިން ތުހުމަތުކުރެއެވެ. ޑޮކްޓަރުންނާއި ނަރުހުން ސަންފާ އަށް ދޭން ޖެހޭ އަޅާލުން އެންމެ ރަނގަޅަށް ނުލިބުނު ކަން އާއިލާ އިން ފާހަގަ ކުރީ ކަންބޮޑުވުމާއެކުގައެވެ. އެންމެ ފަހުން ސަންފާ ވަކިވީ އެކަށީގެންވާ ފަރުވާއެއް ނުލިބި ވަނިކޮށެވެ.\nމީގެ ފަސްވަރަކަށް ދުވަސް ކުރިން ސަންފާ ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންދިޔައީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބަލިވެގެންނެވެ. ކާން ދިންތާ މާގިނައިރުތަކެއް ނުވެ ހޮޑުލައިގެން، މާމަގެ ހާލު ވަރަށް ދެރަވިއެވެ.\nމާ ގިނައިރުތަކެއް ނުވެ ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންގޮސް އެނދުމަތި ކުރެވުނެވެ. ސިއްހީ މާހިރުން ބެލިބެލުމުން އެނގިގެން ދިޔައީ މާމަގެ ކިޑްނީ ފެއިލްވެފައިވާ ކަމަށެވެ. ނައިފަރުގައި ހަލުވިކަމާއެކު ކޮވިޑްގެ ވޭދަނަތައް ފެތުރެމުންދާތީ މާމަގެ ސުންކު ލަސްނުކޮށް ނެގިއެވެ. އަދި ކޮވިޑަށް ޓެސްޓު ކުރެވޭނެ ވަސީލަތްތައް ޅ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލްގައި ހަމަޖެހިފައި ނުވާތީ އެ ސުންކު އައިޖީއެމްއެޗް އަށް ފޮނުވިއެވެ.\nނައިފަރުގައި ހުންނަ ޅ.އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލް\nއާއިލާއިން އިންތިޒާރު ކުރަމުން ދިޔައީ ސަންފާގެ ނަތީޖާ ލިބޭނެ އިރަކަށެވެ. ދެ ދުވަސްވެ، ތިން ވަނަ ދުވަހަށް އެޅިއިރު ވެސް ހާލު ބަލާ ޕޯޓަލް އިން ދެއްކީ އެ ސުންކު "ޓްރާންސިޓް" ގައި އިން ކަމަށެވެ. "ޓްރާންސިޓް" ގައި އިނުމުގެ މާނައަކީ އެ ސުންކު އައިޖީއެމްއެޗްގެ ލެބޯޓްރީއަށް ހަމައަށް ފޯރާފައި ނުވުމެވެ. ލެބޯޓްރީއަށް ސާމްޕަލް ލިބުމާއެކު "ޓްރާންސިޓް" ސްޓޭޓަސް "ޕެންޑިން" އަށް ބަދަލުވާނެއެވެ.\nނޫސްވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ބެލި ބެލިމުން އެނގިގެން ދިޔައީ މާމައާ މެދުގައި ޅ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލުން ވެފައިވާ އިހުމާލެވެ. ހޮސްޕިޓަލުން ސުންކު ފޮނުވާފައި ވަނީ މާމަގެ ހާލު ރަނގަޅު ކަމަށް ބުނެއެވެ.\nނޭވާ ކުރުވެ، އޮކްސިޖެން ލެވެލް ދަށަށް ދަމުންދާ އިރު، އަދިވެސް މާމަގެ ހާލު ސީރިއެސް ނޫން ހެއްޔެވެ؟ އުމުރުން 97 އަހަރު ފުރެ، ކިޑްނީ ފެއިލްވެ، ހުންއައިސް، ނޭވާ ލުމުގައި އުނދަގޫކަމެއް ހުންނައިރު މާމައަކީ "ނޯމަލް" މީހެއް ކަމަށް ހޮސްޕިޓަލުން ބުނެފައި ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟\nމާމަގެ ހެލްތު ސްޓޭޓަސް "ނޯމަލް" ކަމަށް ނެގި ސުންކު ފޮނުވިއިރު ހޮސްޕިޓަލްއިން ލޭބަލް ކޮށްފައިވާ ތަން\nމިކަން އެނގުމާއެކު ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ގުޅައި ވެގެން އުޅޭ ގޮތް އޮޅުންފިލުވީމެވެ.\nއިންސާނަކަށް ވީތީ އޮޅިގެންވެސް ކަމެއް ކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް މާމަގެ ސުންކު ފޮނުވުމަށްފަހު އޭގެ ނަތީޖާ އަވަސް ކުރުމަށް ހޮސްޕިޓަލުން އެންމެ ފަހަރުވެސް ގުޅާލާފައި ނުވާކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. އެރޭ މާލެ ކޮޅުން އެނގުނީ އެންމެ އަވަސްވެގެންވެސް ހެނދުނަށް ނަތީޖާ ލިބޭނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ހަތަރުވަނަ ދުވަހު ހެނދުނު 10 އެއް ޖެހީއްސުރެ އެ ސުންކުގެ ސްޓޭޓަސް އިނީ "ޓްރާންސިޓް" ގައެވެ.\nއެހެންވެ، މިކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން ހެލްތު އިމަޖެންސީ އޮޕަރޭޝަންސް ސެންޓަރު (އެޗްއީއޯސީ) އާ ހިއްސާ ކުރީމެވެ. އެ ހިސާބުން އެނގިގެން ދިޔައީ ސުންކު ގެއްލުނު ކަމެވެ. މެންދުރުވާން ކައިރިވެފައި ހުއްޓާ މާމަގެ ދެ ވަނަ ސުންކެއް ނެގިއެވެ. ޅ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލްގެ ސިއްހީ ހިދުމަތްތެރިން ބުނާ ގޮތުގައި އެ ސުންކު ނަނގާފައި ވަނީ އައިޖީއެމްއެޗް އިން އެނގުމުންނެވެ.\n"ސާމްޕަލްގެ މައްސަލައެއް އުޅޭ ކަމަށް އައިޖީއެމްއެޗްއިން އަންގަނީ. އެހެންވެ ދެވަނަ ސުންކު ނަގައިގެން ހޭންޑް ޓު ހޭންޑް ޑެލިވަރީއެއް ވަގުތު ހެދުމުގެ މަސައްކަތް އެބަ ކުރިއަށްދޭ." ހެލްތު މިނިސްޓްރީގެ ޑެޕިއުޓީ ޑިރެކްޓަ ޖެނެރަލް ތަސްލީމާ އުސްމާން އޭރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nނަމަވެސް އިރުއޮއްސުނު އިރުވެސް ދެވަނައަށް ނެގި ސުންކު އިނީ "ޕެންޑިންގް" ގައެވެ.\nއެ ދުވަހު ރޯދަ ވީއްލުމަށް ފަހު އެނގިގެން ދިޔައީ މާމަގެ އޮކްސިޖެން ލެވެލް ދަށަށް ގޮސް ނިޔާވި ކަމެވެ.\nއަހަރެން މަސައްކަތް ކުރީ މާމަގެ މޫނު އެންމެ ފަހު ފަހަރަށް ދެކިލުމަށް ރަށަށް ދިއުމަށެވެ. އެ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދަނިކޮށް ލިބިގެން ދިޔައީ އިތުރު ހިތްދަތި ކަމެކެވެ. މައްޔިތާގެ ސުންކު ކޮވިޑަށް ފައްސިވި ޙަބަރު ލިބުނެވެ.\nއިދާރާތަކުން ނަގަން ޖެހޭ ހުއްދަތައް ނެގުމަށްފަހު އާއިލާގެ ނުވަ މީހުންނާއި އެކު މާލެއިން ނައިފަރަށް ދާން ފުރީމެވެ. މާމަގެ މޫނު ދެކިލުމަށްފަހު އެނބުރި މާލެ އައުމަށެވެ.\nމާމަގެ މޫނު ދެކިލިމަށް އާއިލާގެ މެމްބަރުންނާއެކު މާލެއިން ނަރިފަރަށް ދަތުރު ކުރަމުން ގެންދިޔައީމެވެ. އަދި ރަށަށް ނޭރެނިސް މާމަގެ މޫނު ނޭޅުމަށް އެދި އާދޭސް ކުރަމުން ދިޔައީމެވެ. ނަމަވެސް ނައިފަރު ކައުންސިލްގެ ރައީސާ ވިދާދް އަބްދުﷲ ދިޔައީ މައްޔިތާ އަވަހަށް ވަޅުލުމަށް ބޭނުންވެ، އާއިލާއަށް ޕްރެޝަރު ކުރައްވަމުންނެވެ. އާއިލާގެ ބަޔަކު މާމަގެ މޫނު ދެކިލުމަށް މާލެއިން ފުރައިގެން ނައިފަރަށް އަންނަކަން އޭނާއަށް އެނގެއެވެ. އެކަން ހުދު އަހަރެންވެސް އޭނާއަށް އެންގީމެވެ. އަދި އެޗްއީއޯސީއިން ދޫކޮށްފައިވާ ހުއްދަ ކައުންސިލަށް ފޮނުވާފައިވެސް ވާނެއެވެ.\nއާއިލާގެ މެމްބަރުން ނައިފަރަށް އައުމުން މާމަ ވަޅުލުމުގެ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް މުޅި އާއިލާއިންވެސް އާދޭސް ކުރަމުން ގެންދިޔައެވެ. ނަމަވެސް ސިޔާސީ ގޮތުން ޒާތީ ހަސަދަވެރިކަމެއް ފިލުވާލުވާލުމަށް އެ އާދޭސްތަކަށް ރިއާޔަތް ނުކޮށް މާމަގެ މޫނު އަޅާ ވަޅުލުމުގެ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ. ރަށުގައި ތިބި އާއިލާގެ ބައެއް މީހުންނަށްވެސް މައްޔިތާގެ މޫނު ދެއްކުމެއް ނެތިއެވެ. މޫނު ބަލަން އާއިލާއަށް ދިނީ އެންމެ3ވަރަކަށް މިނެޓް ކަމަށްވެއެވެ. މި ހަބަރު އަހަރެންނަސް ލިބުނީ ކާށިދޫ ކައިރިއަށް އާދެވިފައި ވަނިކޮށެވެ.\n"މާމަގެ މޫނު ބަލާލަން މާމަގެ ފިރިމީހާއަކަށްވެސް ނުވަދެވުން. ފުލުހުން ބުނީ ކައުންސިލުން ހުއްދަ ދިނުމުންނޭ ވަދެވޭނީ. އެކަމަކު ކައުންސިލް ކައިރިއަށް ދާއިރަށް ބުނޭ ފުލުހުންނަށޭ އެނގޭނީ. މިހެން ހަދާފަ އެންމެ ތިން މިނެޓް ދިނީ މޫނު ބަލަން. ދެތިން މީހުންނަށް މޫނު ފެނުނީ" އާއިލާ މެމްބަރެއް ކިޔައިދިނެވެ.\n"ނައިފަރު ހޮސްޕިޓަލްގެ އިހުމާލު އަސްލު ވަރަށް ބޮޑު. މާމައަކީ ހައި ރިސްކް މީހެއްކަން އެނގޭއިރުވެސް މާމަ ބާއްވާފަ އޮތީ ކޮވިޑަށް ފައްސި މީހުން ތިބި ވޯޑަކު. ދެން ކޮވިޑަށް ފަރުވާ ހޯދަމުންދާ މީހުން ކައިރިއަށް ކިޓް ލައިގެން ގޮސް، އެ ކިޓުގައި އެބަ އާދޭ މާމަ ކައިރިއަށްވެސް. އައިސް މާމައަށްވެސް އެބަ ފަރުވާދޭ. މިއީ މާމަވެސް ބައްޔަށް ހުށަހެޅިގެން ދާނެ ދޮރެއް،"\nއިއްޔެއަކީ ކޮވިޑް-19 ފެތުރެން ފެށިފަހުން ކޮވިޑްގައި ރާއްޖެ އިން އެންމެ ގިނަ މީހުން ނިޔާވި ދުވަހެވެ. އިއްޔަ ވަނީ ފަސް މީހަކު ކޮވިޑް ޖެހިގެން ނިޔާވެފައެވެ. އޭގެތެރެއިން ދެމީހުން ނިޔާވީ ނައިފަރުންނެވެ.\nއިއްޔެ ނައިފަރުން 31 މީހެއް މި ނުރައްކާތެރި ބަލިމަޑުކަމަށް ހުށަހެޅިފައިވާއިރު އެރަށުން ފައްސިވި ޖުމްލަ އަދަދު ވަނީ 600 އަށް ވުރެ މައްޗަށް އަރާފައެވެ. މިވަގުތު ކޮވިޑަށް ފައްސިވެފައި ވެގެން ފަރުވާ ހޯދަމުން ދަނީ 354 މީހެކެވެ.\nމެއި 7, 2021 23:08\nވަރަށް ފަރުވާ ކުޑަ ބައެއް ުއުޅޭ ތަނެއް ތީ..ެއެތަނަށް ދިޔުމަށް ވުރެ ރަގަޅު ވާނެ ބޮޑު ޚަރަދު ކޮށްގެން މާލޭ ދިޔަޔަސް.. ާއަދި ެއެތާ ިއިންނާނެ ިއިއްޒަތްތެރި ދަތުގެ ޑޮކްޓަރ އެއް.. Covid ުއުޅޭ ތީ އެމީހާ ައަށް ޚިދުމަތް ނުދެވޭ.. ބޮޑު ޚަރަދު ކޮށްގެން މާލޭ ދާން މި ޖެހެނީ.. މާލޭގައި ވެސް covid ެއެބަ ޮި އޮތް ެއެކަމު ޚިދުމަތް ލިބޭ..\nމެއި 8, 2021 00:03\nއިންޑިއާ މީހެއް ނޫންވީމަ ފަރުވާ ކުޑަކޮށްލީ.. މީ އިންޑިއާ މީހެއްނަމަ ހޭބަލިވާނެ އަވަހަށް ފަރުވާ ނުދެވިގެން\nމެއި 8, 2021 00:11\nއިންޑިއާ މީހެއް ނަމަ މި ސަރުކާރުން ހީވާނީ މޮޔަވެގެން ތެޅޭހެން\nމެއި 8, 2021 00:12\nވިދާދަކީ ބިދޭސީ މީހެއދޯ...\nމެއި 8, 2021 00:22\nމިކޭސްގައި ކޮވިޑު ކަން އެގުނެވެ ނަމަވެސް ގދ.މަޑަވެލި މީހާ ކޮވިޑައް ނުވާއިރު ގދ ތިނަދޫ ހޮސްޕިޓަލުގެ އިހުމާލުން ކޮވިޑު ކަމައް ހިކޮއް އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ނުލިބި މަރުވެގެން ދިޔައީއެވެ އާއިލާއައް މޫނޫބަލަން ރަށައްވެސް ނޭރުވިއެވެ. ފަޅުތެރޭގައި ތައްބާ ވަޅުލީއެވެ. ދެރައެވެ.\nމެއި 8, 2021 00:25\nކީކޭ ދޯ ދެން ބުނާނީ.... ނައިފަރު ހޮސްޕިޓަލުން އެތައް ބަޔަކަށް އިހުމާލުވި...!\nމެއި 8, 2021 01:03\nތިވާނީ ވެންޓިލޭޓަރު ކާލިހެން ސާމްޕަލްވެސް ދިރުވާލީ ކަމަށް\nމެއި 8, 2021 01:11\nޢެއްވެސް އިންސާނިއްޔަތު ކަމެއް ނެތް ބައެއް\nމެއި 8, 2021 01:23\nއެއްކަލަ މެޝިންގަނޑު އިންނަމަ މިއަދު ތިހެން ވާކަށް ނުޖެހޭނެ.ތިކަމުގެ ފުރިހަމަ ޒިންމާ ކައުންސިލް އާއި ހޮސްޕިޓަލް އިން އުފުލަން ޖެހޭނެ.\nމެއި 8, 2021 04:21\nކޮބާހޭ ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދި މޯލްޑިވްސް މި ޕެންޑަމިކް ތެރޭ\nމެއި 8, 2021 04:39\nތެދެކޭ . އަޑެއް ބަޑެއް ނޯވޭ ދޯ ހަމަ.\nމެއި 8, 2021 06:06\nޙޮސޮޕިޓަލް ގިނަ މުވައްޒަފުންވެސް ޕޮޒިޓިވް. ޢެމީހުންވެސް އެތާ އެ ތިބެނީ ކަރަންޓީނު ވެގެން ޑައިރެކްޓް ކޮންޓެކްޓް އެހާ ގިނަ\nމެއި 8, 2021 10:01\nމި ނުވޭބާ ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލަކަށް. މީހެއްގެ ފުރާނަ އެދިޔައީ އެކަމުގެ ސަބަބުން؟\nމެއި 8, 2021 13:11\nތިޔަ ބުނާ ވިދާދެއް އަތުގައި ހިފާ ބޭރުކޮށްލަ ބަލަ! މާ ފުއްޕަނީ. ކަންކަމަށް ކުފޫ ހަމަނުވާތީ ވާގޮތް.\nމެއި 8, 2021 19:57\nއެއީ ރ.އަތޮޅު އިންނަމާދޫ މީހެއް\nމެއި 8, 2021 22:14\nއެޗްޕީޢޭ ގެ ހުއްދަ އެއް އޮވާ މޫނު ނުދައްކާ ވަޅުނުލެވޭނެ. ޢެހެން ވީމަ ބުނަނީ ފައސިވެ ހުރެ ވޯޓުލާން ދެވެއޭ. މައިންބަފައިންގެ މޫނު ބަލަން ނުދެވެއޭ


23 Ramazan 1432: "Minivankan Nethi heydha kohlevunu 29 minute" | #Dhiislam\n23 ރަމަޟާން 1432: “މިނިވަންކަން ނެތި ހޭދަކޮށްލެވުނު 29 މިނެޓް”\n3 years ago |2comments| July 10, 2015 |\nމީ 2011 އޮގަސްޓް 26 ގައި ދިއިސްލާމްގައި ޝާއިއު ކުރެވިފައިވާ ލިޔުމެކެވެ.\n“ދިއިސްލާމް” ވެސް ބައިވެރިވެގެން 23 ރަމަޟާން 1432 ދުވަހުގެ ރޭ ބޭއްވުނު “އަލް އަޤްޞާ ފޯރަމް” އަށް ތައްޔާރުވުމަށްޓަކާ ފަލަސްޠީނުގެ އެންމެ ފަހުގެ ޚަބަރުތައް ހޯދާ ޖަމަޢަކޮށްލުމަށްޓަކާ އެދުވަހުގެ މެންދުރު ނަމާދަށް ފަހު އަޅުގަނޑު މަސައްކަތްފެށީމެވެ. މިފަހަރުގެ މައުލޫމާތު ހޯދުމުގެ މަރުކަޒަކަށް ހެދީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވާރސިޓީގެ ފެކަލްޓީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަންގެ ކޮމްޕިޔުޓަރ ލެބްއެވެ. އަޅުގަނޑު ބަލަމުންދިޔަ ކޮންމެ ޚަބަރަކީވެސް ހަމައެކަނި މިއަހަރުގެ ރަމަޟާން މަހުގެ ކޮންމެވެސް ދުވަހެއްގައި އިޒްރާއީލުން ކޮށްފައިވާ ލާއިންސާނީ ޢަމަލަކާ ބެހޭ ވާހަކައެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަޑުއިވޭ ޚަބަރުފަތުރާ ވަޞީލަތްތަކުން މިޚަބަރުތައް ނީވުނަސް، ކޮންމެ ދުވަހަކު ކޮންމެވެސް ސަހަރަކުން ކުށެއް ނެތް އެތައް މައުޞޫމް ފުރާނަތަކެއް ދުއްވާލެވޭކަން އަޅުގަނޑަށް ވިސްނުނީ މި ހުރިހާ މަޞްދަރުތަކަކުން ޚަބަރުތައް ބަލަންފެށީމައެވެ. މައުލޫމާތުތައް ފެންނަން ފެށި ވަރަކަށް އޭގެތެރެއަށް އިތުރަށް ވަދެވިގެންދެއެވެ. ކޮންމެ ޚަބަރަކީވެސް މުޙިއްމު ޚަބަރެކެވެ. އަނިޔާވެރި ޢަމަލުތައް ޢަމަލަކަށް ދޫކުރާނެ އެހެން އަނިޔާވެރި ޢަމަލެއްނުވޭވެސް ދެންނެވިދާނެއެވެ. ކޮންމެ ހާދިޘާއެއްގެ ތަފްޞީލް ކިޔާލުމުން ހަށިގަނޑު ތުރުތުރު އަޅައިގެންދެއެވެ. ހިތުގެ ތެޅުން އަވަސްވެއެވެ.\nމިފަދައިން އަޅުގަނޑަށް އިނދެވުނު އިރެއްވެސް ނޭނގެއެވެ. އެހެން އިންދާ ދޭތެރެއަކުން ރައްޓެހިކުދިންކޮޅަކާ ދިމާވެދާނެއެވެ. ކުޑަކޮށް ވާހަކަ ދައްކާލާފާ އަނެއްކާވެސް މަސައްކަތް ކުރެވޭތޯ އުޅެމުން ދިޔައިރު، އެއް ފަހަރަކު ދިމާވި ކުއްޖަކު ކިޔާދިނެވެ. “އިއްޔެ ކޮމްޕް ލެބް ބަންދުކުރީ އަހަރެމެން އެތެރޭގައި ބައިތިއްބާފަ. އެހެންވެ، މިއަދު އަވަހަށް މިދަނީ.” އަޅުގަނޑަށް އައީ ފާޑެއްގެ ހިންޏެކެވެ. އެކަހަލަ ލަނޑުވެސް މީހުންނަށް ލިބެނީތާއޭ ހިތަށް އެރިއެވެ. އަޅުގަނޑަށްވެސް އެފަދަކަމެއް ވުމަކީ ދުރުކަމެއް ނޫންކަން އެވަގުތު ހިތަށް އެރިޔަސް އެކަން އަޅުގަނޑަށްވީ ވަރަށް ހެއްވާ މަޖާ ކަމަކަށެވެ. އޭގެ ކުޑައިރުކޮޅެއް ކުރިން އެހެންކުއްޖަކު ބުނެދިން ގޮތުގައި ރަމަޟާން މަހު ކޮމްޕް ލެބް ބަންދުކުރަނީ3ޖަހާއިރެވެ. ބައެއް ދުވަސްދުވަހު އެއަށްވުރެ ގިނަ އިރުވެސް ވެދާނެއެވެ. ނުވަތަ އަވަސްވެސް ވެދާނެއެވެ.\nކޮންމެއަކަސް، ޚަބަރުތަކުގެ ތެރެއަށް ވަދެވިފައި އަޅުގަނޑަށް އިނދެވުނީއެވެ. ކޮމްޕިޔުޓަރލެބް ބަންދުކުރަންވީމާ އެހެންޏާވެސް އައިޓީ ސްޓާފުން އައިސް އެކަން އަންގާލާނެއެވެ. ކުއްލިއަކަށް ގަޑި ބަލާލިއިރު3ޖަހަނީއެވެ. ދެން ދެވަނަ ފަހަރަށް ބަލާލެވުނު އިރު3ޖަހައިފިއެވެ. ދެންވެސް އައިޓީ ސްޓާފުންގެ ޢިޝާރާތެއް ނުވާތީ ޚަބަރުތައް ނިންމާލާފާ، “އަލްއަޤްޞާ ފޯރަމް” އިންތިޒާމްކުރާ އެހެން އަޚުންނާ ބައްދަލުކޮށްލަން އަވަހަށް ޢަޞުރު ނަމާދަށް އިސްލާމީ މަރުކަޒަށް ދާން ހިތަށް އެރިއެވެ. ބަންގި ގޮވަން ވާއިރަށް އަވަހަށް ދެވޭތޯ ނުކުންނަންވެގެން، ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ސޭވްކޮށްލާފަ ވަށައިގެން ބަލާލިއިރު އެއްވެސް ކުއްޖެއްގެ ހިލަމެއް ނުވެއެވެ. ރަމަޟާން މަސްވީމާ އެންމެންވެސް އަވަހަށް މިސްކިތަށް ނުވަތަ ގެއަށް ދިޔައީކަމަށް ވެދާނެއެވެ. މިއީ މިރަމަޟާން މަހު މެންދުރު ފަހު ފެކަލްޓީ ކޮމްޕިއުޓަރ ލެބްގައި ހޭދަކުރާ ފުރަތަމަ ދުވަސްކަމުން ކުދިން ޢާއްމުކޮށް ގެއަށްދާ ނުދާ ވަގުތެއް ނޭނގޭތީ އެއީ ދެން މާ ބޮޑު ކަމަކަށްވެސް ނުހަދާ ލެބުން ނުކުތީމެވެ. ކޮރިޑޯރ ތެރެއިންވެސް އެއްވެސް ކުއްޖެއްގެ ނުވަތަ މުޥައްޒަފެއްގެވެސް ހިލަމެއް ނުވެއެވެ. މުޅިތަން ހީވަނީ ފަޅުވެފައިވާހެނެވެ. ދެންވެސް މިއީ ރަމަޟާން މަސް ވީމާ އައިސްގެން އުޅޭ ތަފާތެއްކަމަށް ނިންމާފާ ގްރައުންޑް ފްލޯއަށް ފައިބައިފީމެވެ. އެހެންފޭބިއިރު، ފުރަތަމަ ފްލޯއިން ޖެހިގެންހުރި ބިލްޑިންގއަށް ދާންހުރި ދޮރު ތަޅުލާފަ ހުރިތަން ދެކުނީމެވެ. އެކަމަކާވެސް އަޅައެއް ނުލަމެވެ. ދެންވެސް ބެލީ ބަންގި ގޮވަންވާއިރަށް އަވަހަށް މައިދޮރުން ބޭރުވެވޭތޯއެވެ. އެއްވެސް މީހަކު ފެންނަ ހިސާބުގައި ނެތީމާ ހިނގުމުގެ ސްޕީޑްވެސް އުޅެނީ އާދައިގެ ވަރަކަށްވުރެ މަތިކޮށެވެ.\nގްރައުންޑް ފްލޯއަށް ފޭބިއިރު މައިދޮރު ހުރީ ލައްޕާފައެވެ. އަދި ދޮޅުއިންޗިވަރުގެ ބޮޑު ތަޅަކުން ތަޅުވެސް އަޅުވާފައެވެ. މިޖެހުނީ ބޮޑުތާނގައެވެ. އެކަމަކުވެސް ޔަޤީންކޮށްލަން ދޮރުކާރިއަށް ޖެހިލާ ތަޅުގައި ހިފީމެވެ. ތެދެކެވެ. މިހުރީ ހަމަ ތަޅުލާފައެވެ. އަޅުގަނޑު އެތެރޭގައި ބަހައްޓާފާ މުޅި ބިލްޑިންގ މިހުރީ ބަންދުކޮށްފައެވެ. އަދި މި ބިލްޑިންއިން ބޭރަށް ނުކުމެވެން ދެންހުންނަ ދޮރުކަމަށްވާ އިރުމަތީފަޅީގައި ހުންނަ ދޮރުން ނިކުމެވޭތޯ އެދިމާއަށްވެސް ދިޔައީމެވެ. އެދޮރުވެސް ގުޑުވާނުލެވުނެވެ. މިދޮރު ތަޅުލާފާ ހުރީ އަދި މާ ވަރުގަދައަށެވެ.\nދެން ހިތަށްއެރީ އެއްވެސް ސްޓާފެއް އުޅޭތޯ ބެލުމަށެވެ. މަތީ ފްލޯތަކަށް އަރާ އެއްވެސް ރޫމެއްގައި ސްޓާފެއް އިންތޯ ބެލީމެވެ. ކޮމްޕިޔުޓަރ ލެބް ހުންނަ ދެވަނަ ފްލޯއާ ހަމައަށެވެ. އޭގެ މަތީ ފްލޯއަށް އަރާނެ ޚިޔާލެއް ނެތީކަމެއް ނުވަތަ ހިތްވަރެއް ނެތީކަމެއް ނޭނގެއެވެ. ގައިމުވެސް3ވަނަ ފްލޯއަކަށް ނާރަމެވެ. ދެން ކުރާނެކަމަށް ވިސްނުނީ ތިރިއަށް ފައިބާށެވެ. ޢަޞްރު ނަމާދަށް ބަންގިވެސް ގޮވަން ފަށައިފިއެވެ. ވަގުތުދަނީއެވެ. އަޅުގަނޑު މިހުރީ ބަންދުވެފައެވެ. ހިތަށް އެރިއެވެ. ރޯދަވީއްލަން ޖެހޭނެނަމަ، ކޫލަރުން ފެންލިބޭނެއެވެ. ހާރުކާން ޖެހިއްޖެ ނަމަވެސް ފެން މަދެއް ނުވާނެއެވެ. ހާސްވާންވީ ކޮންކަމަކާ ހެއްޔެވެ؟ އެކަމަކު މިރޭގެ އަޤްޞާފޯރަމްވެސް މިސްވާނެއެވެ. އެކަން ތައްޔާރުކުރަން ނުވެސް އުޅެވޭނެއެވެ.\nޖީބުގައި ފޯނު އޮތްކަން ހަނދާންވީވެސް ދެނެވެ. އަވަހަށް ފޯނު ނަގާ ފެކަލްޓީ ގޯތި ތެރޭގައި ހުންނާނެކަމަށް ހީކުރި ރައްޓެއްސަކަށް ގުޅީމެވެ. ރިންގުވެއެވެ. ނަމަވެސް ރިންގު ކެނޑުނު އިރުވެސް ފޯނެއް ނުނެގިއެވެ. އަނެއްކާ ކިހިނެއް ވީބާއެވެ؟ އޭނާވެސް މިކަހަލަ ގޮތަކަށް ތަނެއްގައި ބަންދުވީ ބާވައެވެ؟ ނޫނީ މިސްކިތަށް އެރީބާވައެވެ؟ ދެންގުޅާނީ ކާކަށްބާވައެވެ؟ މިތާ ކާރި ހިސާބެއްގައި ހުންނާނީ ކާކުބާއޭ ހިތަށް އެރިއެވެ. މި ޚިޔާލުގައި ހުއްޓާ ފޯނަށް މެސެޖެއް އަތުވެއްޖެއެވެ. ބަލާލިއިރު ކުރިން ގުޅަން އުޅުނު ކުއްޖާއެވެ. މެސެޖުގައިވަނީ “މިސްކިތުގައި” މިހެންނެވެ. އަލްޙަމްދުލިﷲއެވެ! އޭނާ ސަލާމަތުން އެބަހުއްޓެވެ. ރިޕްލައި ކޮށްލީމެވެ. “ނަމާދު ކޮށް ނިމުނީމަ ގުޅާލަބަލަ. ވ އާރޖެންޓް.” ދެން ކެތްކޮށްލައިގެން މައިދޮރު ކައިރީ ހުރީއެވެ.\nއެބިއްލޫރި ދޮރުގެ ތެރެއިން ބޭރު ފެނެއެވެ. ބަސް ސްޓޮޕަށް އައިސްތިބި ވިލާ ސްކޫލްގެ ކުދިންކޮޅެއް ދޮރުކާރީގައި އުޅެއެވެ. އަމީނީ މަގުން އެކި ކޮޅުކޮޅަށް ދުއްވާ ސައިކަލްތަކާއި ހިނގާ ބިނގާވެ އުޅޭ މީހުންތައްވެސް ބޭރުން ފެނެއެވެ. މިހުރިހާ ވަޤުތަކުވެސް ހިތަށް ވަންނަމުންދިޔައީ ވަރަށް އެހެންކަހަލަ އިޙްސާސްތަކެކެވެ. އެންމެ ހިނދުކޮޅަކަށްވެސް އެ އިޙްސާސްތަކުގެ ތެރޭގައި ހުންނާކަށް ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. ބޭނުންވީ އަވަހަށް އެ ބިލްޑިންގއިން ބޭރުވާނެ ގޮތެއް ބަލާށެވެ. އެއްގޮތް ނުވިއްޔާ އަނެއް ގޮތަކުންނެވެ.\nއެހެންކަމުން ދެންވެސް މަޑުން ނުހުރެ މަސައްކަތްފެށީމެވެ. ރަނގަޅަށް ބޭރު ސްކޭން ކޮށްލިތަނުން ދޮރުގެ އެއްކައިރިއެއްގައި ފުރަގަސްދީގެން އިން ސެކިޔުރިޓީ ގާރޑެއްގެ ޔުނީފޯރމުން ތަންކޮޅެއް ފެނުނެވެ. އެހެންކަމުން އެދިމާއަށް ޖެހިލާ، ބިއްލޫރި ލޯގަނޑުގައި ކުޑަކޮށް އަތުން ޖަހާލީމެވެ. އޭނާއަށް ހިލަމެއް ނުވިއެވެ. އަނެއްކާ އިނީ ނިދާފަ ބާވައެވެ؟ މި ފަހަރު ޖެހީ ކުރީ ފަހަރަށްވުރެ ތަންކޮޅެއް ބާރަށެވެ. ދެން އެއަށްވުރެ ބާރަށެވެ. އާނއެކެވެ. މިފަހަރު އޭނާ ބަލާލައިފިއެވެ. އެއީ އެތާ އިންނަ ބިދޭސީ ވޮޗަރެކެވެ. ކުޑަކޮށް ދަންނަ މީހެކެވެ. އޭނާވެސް ފެށީ ފާޑަކަށް ހޭށެވެ. ކުޑަދޮރެއް ހުޅުވާލާފާ އޭނާގާތު މިވާހަކަ ބުނަން ފެށީމެވެ. އަވަހަށް ތަޅުދަނޑި ހޯދާދީގެން އައިސް ހުޅުވާދީ ބަލާށޭ ބުނުމުން ބުނީ ހުރިހާ ދޮރެއް ތަޅުލާފާ ތަޅުދަނޑި ހިފައިގެން ސަރުދާރު ހިނގައްޖެކަމަށެވެ.\nދެން އުޅުނީ ހަތަރު އުދަރެސް ފެނުޖެހޭށެވެ. ނަމަވެސް އިރާދަކުރައްވައިގެން އެހެނެއް ނުވިއެވެ. އޭނާ އެހެން ބުނިތާ ފަޅި ސިކުންތެއްވެސް ނުވަނީސް ވަރަށް ގާތް ރައްޓެއްސެއް ދޮރު ކުރިމަތިން ހުރަސްކުރިތަން ފެނިއްޖެއެވެ. އޭނާއަށް އަޅުގަނޑުވެސް ފެނިއްޖެއެވެ. އެހެންކަމުން ކާރިއަށް އައިސް ވެގެން އުޅެނީ ކިހިނެއްތޯ އަހާލިއެވެ. ވެގެން އުޅޭގޮތް ކިޔާދިނީމެވެ. އޭގެ އަނެއް ނޭވާގައި ދެން ފެނުނީ މަގުމަތިން ސައިކަލެއްގައި ދިޔަ ޔުނިވަރސިޓީ ކައުންސިލްގެ މެމްބަރ ދަރިވަރަށް މި މަންޒަރުފެނިގެން އަތުވެއްޖެއެވެ. ދެން މިހާރު މި ގާތްގަނޑަކަށް ސަލާމަތްވީއޭ ހިތަށް އެރިއެވެ. މި ފަދަ ދެ އެކުވެރިންވެސް ތިއްބާ މިމީހުންނަށް ގުޅާނުލެވުނު ކަމީ އަމިއްލަ ގަޅިކަމޭވެސް ހިތަށްއެރިއެވެ.\nކޮންމެއަކަސް އެކުއްޖާ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޑީންއަށް ގުޅައިފިއެވެ. ޑީންވެސް ހުންނެވީ މިސްކިތުގައިކަމުން ނަމާދު ނިމުމުން އަންނާނެކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން ޑީން އަންނަންދެން މިދެކުދިން އަޅުގަނޑާ ވާހަކަދައްކާލަން ބޭރުގައި މަޑުކޮށްލީއެވެ. މިހެން މައިދޮރުކައިރީ ވާހަކަދައްކަން ތިއްބާ، އެންމެ ވަރުގަދައަށް ތަޅުއަޅުވާފަ ހުރި އިރުމަތީފަރާތުގެ ދޮރު ހުޅުވާލިއަޑު އިވިއްޖެއެވެ. ދެން އިވުނީ އަނެއްކާވެސް ތަޅުލި އަޑުކަންނޭނގެއެވެ. އަވަހަށް ގޮސް ބަލާލިއިރު، އެދޮރު ތަޅުލާފާ ކޮންމެވެސް މީހަކު ނުކުމެގެން އެދަނީއެވެ. ކޮންމެވެސް ލެކްޗަރާއެއް ނުވަތަ ސްޓާފެކެވެ. އަޅުގަނޑުގާތު ތިބި ދެކުދިންގެ ތެރެއިން އެއް ކުއްޖަކު ގޮސް އެލެކްޗަރާއާ ދިމާކޮށްފިއެވެ. ދެން އަޅުގަނޑުވެސް އަވަހަށް އެދޮރުކާރިއަށް ގޮސްފީމެވެ. އެލެކްޗަރާއާއި އެކުއްޖާ އައިސް ދޮރު ހުޅުވަންދެން ކެތްމަދުވެފައި ހުރީމެވެ. ދޮރު ހުޅުވާލުމުން ލަސްތަކެއް ނުކޮށް އަވަހަށް ނުކުމެއްޖައީމެވެ. ހީވީ ނޭވާ ނުލެވިފައި ހުރުމަށްފަހު ތާޒާ ދިގު ނޭވާއެއް ލިބުން ހެންނެވެ.\nއެލެކްޗަރާ އެއްސެވިއެވެ. “ކިހާއިރެއް ވެއްޖެތޯއެވެ؟” މާ ގިނަ އިރެއް ނުވެއޭ ދަންނަވާފާ ވަރަށް ޝުކުރު އަދާކޮށް ފެކަލްޓީ ގޯތިތެރެއިން އަވަސްގޮތަކަށް ބޭރުވެއްޖައީމެވެ. ތެދެކެވެ. މާގިނަ އިރެއް ނުވެއެވެ. ވީ އެންމެ 29 މިނެޓެވެ. ބޭރަށް ނުކުމެފައި ބޭރުގައި މަޑުކޮށްގެން ހުރި ރައްޓެހިކުއްޖާ ގާތު ބުނީމެވެ. “މިނިވަން ވެއްޖެއެވެ.”\nދެން އެކުދިންނާއެކު ޔުނިވަރސިޓީ މިސްކިތަށް އަރާ ޢަޞްރު ނަމާދުކޮށްލައިފީމެވެ. ނަމާދު ނިމެނިކޮށް ކުރިން މިސްކިތުގައި ހުރި ކުއްޖާ ގުޅިއެވެ. އާރޖެންޓް ވެގެން އުޅޭތީ ހަމަ މިސްކިތުގެ ޖަމާޢަތް ނިމުމާއެކު އެގުޅީއެވެ. އަޅުގަނޑު ފަހުން އެކުއްޖާއަށް ގުޅާފާ ވީގޮތް ކިޔާދިނީމެވެ. ދެން ލިބިހުރި މިނިވަންކަމުގެ އިޙްސާސްތަކާއެކު ފެކަލްޓީއާ ދުރަށް ހިނގައިގަނެފީމެވެ. އަޅުގަނޑު ބަންދުވެފައި ހުރީ ގާތްގަނޑަކަށް ބަންގިއާ ނަމާދުގެ ޖަމާޢަތް ނިމުމާ ދެމެދުގެ ވަގުތުކޮޅުގައެވެ. އެއީ ކުރު ވަގުތު ކޮޅެކެވެ. ކުޑަ ހިނދުކޮޅެކެވެ.\nއަޅުގަނޑަށް މި ދިމާވި ޙާދިޘާއާ އެދުވަހު އިންޓަރނެޓުން އެއްކުރި ޚަބަރުތަކާ އެކުވެގެން އަޅުގަނޑަށް ވަރަށް ރީތި ފިލާވަޅެއް ލިބިދިނެވެ. އެތާނގައި އެ ބަންދުވެފައި ހުރި 29 މިނެޓުން އެންމެ ހިނދުކޮޅަކުވެސް އިތުރަށް އެގޮތަށް ހޭދަކުރަން ބޭނުން ނުވީ ކީއްވެކަން އިނގިލައްވާތޯއެވެ؟ އޭރު އެވަމުންދިޔަ ތަފާތު އިޙްސާސަކީ ކޮން އިޙްސާސެއްކަން އެނގިލައްވާތޯއެވެ؟\nއެއީ މިނިވަންކަން ނެތުމުގެ އިޙްސާސެވެ. އާދޭހެވެ. އަޅުވެތިކަމުގެ އިޚްސާސެވެ. ލޯގަނޑުން ބޭރުން މީސްތަކުން މިނިވަންކަމާއެކު އެކި ގޮތްގޮތަށް ޙަރަކާތްތެރިވާތަން ފެންނަމުން ދިޔައިރު އަޅުގަނޑު ހުރީ ބަންދުވެފައެވެ. މިނިވަންކަމުގެ އަގުވަޒަންކުރެވޭނީ އަޅުވެތިކަން އިޙްސާސްކުރަން ޖެހުމުންނޭ ބުނާބުނުން އެއީ ވަރަށް ބޮޑު ތެދެކެވެ. “އަޅުވެތިކަމުގައި” އަމިއްލަ ނަފްސް އެންމެ 29 މިނެޓް ހޭދަކޮށްލަން ނުރުހެވުނުއިރު، މުޅި ޢުމުރު އަޅުވެތިކަމުގައި ހޭދަކުރަމުންދާ އަޅުގަނޑުމެންގެ މުސްލިމް އަޚުންނާއި އުޚުތުންގެ ވޭނީ ތަޖުރިބާތައް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިޙްސާސްކުރެވޭނެބާވައެވެ؟ މި ބަރަކާތްތެރި ރަމަޟާންމަހު އެކަނިވެސް ފަލަސްތީނުގައި ހިނގާފައިވާ ހިތާމަވެރި ޙާދިޘާތައް ކިޔާލުމުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވާ ހަމައެކަނި ކަމަކީ ލޯ ފެންކަޅިވުމެވެ. އެމީހުންނަށް އެހީވުމަށްޓަކާ ކުރެވެން އޮތް ކޮންމެކަމެއް ކުރުމަކީ އަޅުގަނޑުމެން ކުރަންޖެހޭނެކަމެކެވެ. ޣައްޒާއާއި ހުޅަނގު އައްސޭރި ނޫން ހުރިހާތަނެއް އިޒްރާއީލް ހިފާފާ ވާއިރު، ޣައްޒާއާއި ހުޅަނގު އައްސޭރިއަކީވެސް މިނިވަން ތަންތަނެއް ނޫނެވެ. އެއީ ބޮޑު ދެ ޖަލެކެވެ. އެތާނގެ އެތެރޭގައިވެސް ސަލާމަތްތެރިކަން ނެތް، އެތަންތަނުން ބޭރުވާނެ ގޮތެއް، ފެންލިބޭނެ މަގެއް، ކާތަކެއްޗާއި ބޭސް ލިބޭނެ ގޮތެއްނެތި ވާ ތަންތަނެވެ.\nއަޅުގަނޑު އެ 29 މިނެޓް އެންމެ ހިނދުކޮޅަކަށްވެސް ދެކޭކަށް ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. އެހެން މީހަކަށް ވިޔަސް މެއެވެ. ނަމަވެސް 29 މިނެޓް ކީއްކުރަންތޯއެވެ، ކޮންމެ ދުވަހެއް ކޮންމެ މިނެޓެއް އެ”އަޅުވެތިކަމަށް” ވުރެ އެތައް ގުނަ ބިރުވެރި ނުރައްކާތެރި އަޅުވެތިކަމުގައި ޒަމާންތައް ހޭދަކުރަމުންދާ މުސްލިމް އަޚުންނާއި އުޚުތުންގެ މަތިން އަޅުގަނޑުމެން ހަނދާންކުރަން ޖެހެއެވެ. މިލިޔުން ކިޔާނެ ކޮންމެ ބޭފުޅަކުވެސް އެމުސްލިމް އަޚުންނާއި އުޚުތުންނަށް ހެޔޮ ދުޢާކޮށްދިނުމަށް އެދެމެވެ. ޚާއްޞަކޮށް މި ރަމަޟާން މަހުގެ ފަހު ދިހައިގެ ތެރޭގައިވެސްމެއެވެ.\nނިންމާލަމުން ދަންނަވަމެވެ. މިހުރިހާ ވާހަކައެއް އަޑުއެއްސެވުމަށްފަހު ދެން މިއީ އެހާވަރުކަމެއް ހެއްޔޭ ނުބުނުއްވާށެވެ. އަޅުގަނޑަށްވެސް މިލަނޑު، ނުވަތަ އަސްލު ދަންނަވާނަމަ މި ފިލާވަޅު، މި ލިބުނީ މިއީ އެހާވަރު ކަމެއް ހެއްޔޭ ހިތަށް އެރީމަކަންނޭނގެއެވެ. މިއިޙްސާސްތައް ތަޖުރިބާ ކުރި މީހެއްގެ ޙައިޘިއްޔަތުން ތިއިން އެއްވެސް ބޭފުޅަކަށް އެފަދަ ކަމެއް ވާކަށް ނޭދެމެވެ. އަޅުގަނޑު އޭރު އެހޭދަކުރީ “މިނިވަންކަން ނެތި” ކަމަށްވާނަމަ، ފަލަސްޠީނާއި އެހެނިހެން ބިންތަކުގައި އަޅުވެތިކަން އިޙްޞާޞްކުރާ ފަރާތްތައް އެ ތަޖްރިބާކުރަނީ ކޮންފަދަ ބޮޑު އަޅުވެތިކަމެއްބާވައެވެ؟ އެބޭފުޅުންގެ އިޙްސާސްތަކާއި ގާތް އިޙްސާސެއްވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިހެން ތިބެގެން ކިޔޭނެބާވައެވެ؟\n19 ރަމަޟާންގެ ޙާދިޘާގެ މަންޒަރުތައް އެކަނި ނަމަވެސް ބައްލަވާށެވެ. (ފަހަރެއްގައި ރޮވުމަކީ އެކަށީގެންވާކަމެއް!)\nަޔާﷲ އަނިޔާވެރި ނުބާ ނުލަފާ ޖައްބާރު ޖަޔަނިސްޓު ޔަހޫދީ ބަލިކުރައްވަވާ ވިއްސިވިހާލި ކޮށްދެއްވަވާށި. އަދި އަޅުގަނޑުމެން އަޙުންނާއި އުޙުތުންނާއި ޒުވާނުންނާއި ކުޑަކުދިންނާއި އުމަރުންްދުވަސް ވީމީހުންނާއި އާއްމުކޮށް މުޅި ފަލަސްތީނުގެ ހުރިހާ ރައްޔިތުނަށް ކުރިމަތި ވެފާވާ މުސީބާތް ފިއްލަވާ ދެއްވަވާށި. އާމީން. ޒަޔަނިސްޓު ޔަހޫދީނަށާއި އެބާމީހުންނަށް ވާގިވެރިވާ ހުރިހާފަރާތް ތަކަށް ލައުނަތް ލައްވާށި އާމީން.\nމަރުވެދިޔަ މުސްލިމުންނަށް ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީނިޢުމެއްދެއްވާދޭނ! އިޒްރާޢިލްގެ އަނިޔާވެރިންނަށް ﷲގެ ގަދަފަދަކޯފާލައްވާންދޭނ! އަދިއެމީހުންނަށް އެހީތެރިވެދެއްވާ އެންމެންނަށް ގަދަފަދަ އަޒާބްދެއްވާންދޭނ! އާމީން!