ބަރުދަން ލުއި ކުރަން ޕާސްތާ ބަރާބަރު: ދިރާސާ – ދިވެހި ނޫސް\nHome ⁄ ސިއްހަތު ⁄ ބަރުދަން ލުއި ކުރަން ޕާސްތާ ބަރާބަރު: ދިރާސާ\nބަރުދަން ލުއި ކުރަން ބޭނުންވާ މީހުންނަށް އުފާވެރި ޚަބަރެކެވެ. އަނގަޔަށް މީރު އަދި މިހާތަނަށް އެއީ ބަރުދަން އިތުރުވާ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ގަބޫލު ކުރެވިފައިވާ ޕާސްތާގެ އަކީ ބަރުދަން ލުއި ކުރުމަށް ބަރާބަރު އެއްޗެއް ކަމަށް ދިރާސާ އިން ހާމަ ވެއްޖެއެވެ.\nހަށިގަނޑު ލުއި ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރާ މީހުންނަށް ތަޖުރިބާކާރުން މިހާތަނަށް ދެމުން އައި ލަފަޔަކީ ޕާސްތާ ފަދަ ކާބޯހައިޑްރޭޓް އެކުލެވޭ ކާބޯތަކެތި ބަރުދަން ލުއިކުރަން ބޭނުން މީހުން ކެއުމުގައި ބޭނުން ނުކުރުމަށެވެ. އެކަމަކު ބަރުދަން ލުއި ކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް ކުރިއަށް ގެންދާ މީހުންނަށް މި ލިބުނީ ވަރަށް ރަނގަޅު ޚަބަރެކެވެ. ބަރުދަން ލުއި ކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމް ކުރިއަށް ގެންދާ އިރު ޕާސްތާ ކެއުމުގައި ހިމެނުމުން މައްސަލައެއް ނެތެވެ.\nޕާސްތާގެ ސަބަބުން ބަރުދަން އިތުރުނުވާ ސަބަބަކީ ޕާސްތާގެ ގްލައިސީމިކް އިންޑެކްސް (ޖީއައި) ދަށްވުން ކަމަށް މި ދިރާސާ ކުރި ކެނެޑާގެ މިޗެލް ހޮސްޕިޓަލްގެ ސައިންސްވެރިން ބުނެފައިވެއެވެ. ގްލައިސީމިކް އިންޑެކްސް އަކީ ކާބޯތަކެތީގެ ސަބަބުން ލޭގެ ހަކުރުގެ މިންވަރަށް ބަދަލު އަންނަ އަވަސް މިން މިނާ މިންގަނޑެވެ. ޖީއައި އިންޑެކްސް މަތީ ބާވަތްތައް ކަމަށްވާ ހުދު ހަނޑުލާއި، ހުދު ޕާން އަދި އަލުވި ފަދަ ބާވަތްތަކަކީ އެ ބާވަތްތައް ކެއުމުން އަވަހަށް ހަޖަމުވެ ލޭގެ ހަކުރު އަވަހަށް މައްޗަށް ޖައްސާ ބާވަތްތަކެވެ. އެއާ ޚިލާފަށް ޖީއައި ދަށް ބާވަތްތައް ކަމަށްވާ ޕާސްތާ އާއި ފެހި ތަރުކާރީ ފަދަ ބާވަތްތަކަކީ ލަހުން ހަޖަމުވާ އަދި އޭގެ ސަބަބުން ލަހުން ލޭގެ ހަކުރުގެ މިންވަރު މައްޗަށް ޖެހޭ ބާވަތްތަކެވެ.\nޕާސްތާ އާ ބެހޭ ގޮތުން ކުރެވުނު މިދާރާސާގައި ދެހާސް ފަސްސަތޭކަ ބައިވެރިންގެ މައުލޫމާތު ދިރާސާ ކޮށްފައިވެއެވެ. އެ އެންމެންނަކީ ވެސް ޖީއައި ދަށް ބާވަތްތަކުގެ ކާބޯތަކެތި (ސިއްހަތައް ފައިދާހުރި ކާބޯތަކެތި) ދިރާސާގެ މުއްދަތުގައި ކެއުމަށް ބޭނުން ކުރި މީހުންނެވެ. އެ އެންމެންގެ ކެއުމުގައިވެސް ޕާސްތާ ހިމަނާފައިވެއެވެ. ދިރާސާގައި ބައިވެރިވި ފަރާތްތަކުގެ ބަރުދަނާއި ހަށިގަނޑުގައި ސަރުބީ އެކުލެވޭ މިންވަރާއި، ބޮޑީ މާސް އިންޑެކްސް ސައިންސްވެރިން ވަނީ ދިރާސާ ކޮށްފައެވެ.\nމި ދިރާސާ ޝާއިއު ކޮށްފައިވާ މަޖައްލާ، ބީއެމްޖޭ އޯޕަން ގައި ވާ ލިޔުމުގައި ސައިންސްވެރިން ބުނެފައިވަނީ ޕާސްތާ ކެއުމުގައި ހިމެނުމުން ދިރާސާގައި ބައިވެރިވި ފަރާތްތަކުގައި ބަރުދަން އިތުރު ވެގެން ދިޔަކަން ފާހަގަ ނުކުރެވޭ ކަމަށެވެ. އަދި ހަށިގަނޑުގެ ސަރުބީގެ މިންވަރުވެސް އިތުރު ވެގެން ނުދާ ކަމަށެވެ.\nމީގެ ސަބަބެއް ކަމަށް ދިރާސާ ކުރި ފަރާތްތަކުން ބުނެފައިވަނީ، ޖީއައި ދަށް ބާވަތްތަކުގެ ކާނާ އަކީ ބަނޑުހައިކަމުގެ އިހްސާސް ފިލުވާލުމަށް ރަނގަޅު ކާނާ ކަމަށް ވުމާއެކު އެފަދަ ކާނާ ބޭނުން ކުރުމުން ކާހިތްވާލެއް ކުޑަވަނީ ކަމަށެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ގިނައިން ކެއުމުން ދުރުހެލި ކޮށްދެނީ ކަމަށެވެ.\nދިރާސާ ކުރި ފަރާތްތަކުން ބުނެފައިވަނީ ޕާސްތާގެ އެތައް ވައްތަރުތަކެއް ހުންނަ އިރު އެއިން ކޮންމެ ބާވަތަކީވެސް ޖީއައި ދަށް އެއްޗެހި ކަމަށެވެ.\nމި ދިރާސާ އިން ހާމަވާ ގޮތުގައި، ކުރިން ހީކުރެވިފައި އޮތް ގޮތާ ޚިލާފަށް ސިއްހަތައް ފައިދާހުރި ކާނާގެ ތެރޭގައި ޕާސްތާ ހިމެނިދާނެއެވެ.\nގައުމީ ދާރުލްއާސާރާއި، އުތީމު ގަނޑުވަރު އަދި ހުވަދޫ ސަރަޙައްދީ ދާރުލްއާސާރުގެ ޚިދުމަތް ވަގުތީ ގޮތުން މެދުކަނޑާލައިފި


Fuvahmulah City Gai Thafaathu Kameh! - Vaguthu\nފުވައްމުލައް ސިޓީގައި ތަފާތު ކަމެއް!\nފުވައްމުލަކު ޒުވާނަކު ވޭކް ބޯޑު މަގުމަތީގައި ދުއްވަނީ\nހުޅަނގު މޫސުމުގެ ވިއްސާރަ ރާއްޖެއަށް ކުރަމުން ގެންދާ މި ދުވަސްކޮޅުގައި ރާއްޖޭގެ ގިނަ ރަށްތަކެއްގެ މަގުތަކުގައި ވަނީ ފެންބޮޑުވެފައެވެ. މިއިން އެއް ރަށަކީ ފުވައްމުލައް ސިޓީއެވެ. ނަމަވެސް އެ ސިޓީގެ ޒުވާނުން މަގުތަކުގައި ފެންބޮޑުވެފައި އޮތުމުން ކަންތައް ކުރަނީވެސް ވަރަށްވެސް ތަފާތުކޮށެވެ.\nފޮޓޯ އިން އެ ފެންނަނީ އެ ސިޓީގެ ޒުވާނަކު މަގެއްގެ މަތީގައި ފެންބޮޑުވެފައި އޮތުމުން ވޭކްބޯޑު ކުރާ މަންޒަރެވެ. ސައިކަލެއްގައި ވާ އައްސައިގެން މި ޒުވާނާ ވޭކް ބޯޑު ކުރާ ވީޑިއޯ އެއް މީސް މީޑިއާގައި މިހާރު ދައުރުވަމުން އަންނައިރު، އާއްމުންގެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް އެއަށް އަންނަނީ ލިބެމުންނެވެ.\nމީގެ ކުރީ އަހަރުތަކުގައިވެސް އެ ސިޓީގައި ފެންބޮޑުވާއިރަށް ޒުވާނުން ނިކުމެ މިފަދަ ކަންކަން މަޖަލަކަށް ކުރެއެވެ. އެގޮތުން މިދިޔަ އަހަރު ދައުރުވި ވީޑިއޯ އެއްގައި ވަރަށް ކުޑަ ކުއްޖަކުވެސް މަގެއްގެ މަތީގައި ވޭކް ބޯޑު ދުއްވާ މަންޒަރު ވަނީ ފެނިގެން ގޮސްފައެވެ.\nމިގޮތަށް ކަންތައް ކުރި ނަމަވެސް، މަގުމަތި ބޭނުން ކުރާ އެހެން ފަރާތްތަކަށް އުނދަގުލެއް ނުވާނެ ފަދަ ގޮތަކަށް މިކަން ކުރުން މުހިއްމެވެ. ތިރީގައި އެވަނީ އެ ޒުވާނާ ވޭކް ބޯޑު ދުއްވާ މަންޒަރު ދައްކުވައިދޭ ވީޑިއޯ އެކެވެ. އެ ވީޑިއޯ އިން ފެންނަ ގޮތުގައި އެ ސަރަހައްދުގެ ހުރިހާ މަގުތަކެއްގައި އޮތީ ފެންބޮޑުވެފައެވެ.\nހަސަން ދީދީ (ހަސަން ގިވް ގިވް)\nއޮކްޓޯބަރ 14, 2019 20:56\nކުރާނެކަމެއް ނެތި ޒުވާނުން ގިނަވީމަ ވާގޮތް.. ތިހެންވީމާ ހެނދުނު ނާސްތާ ދިނަސް އެބަ ހަކުރު ގިނަވޭ\nއޮކްޓޯބަރ 15, 2019 00:52\nމަޖަލެއް ނޫން! ސަޅިއެއް ވެސް ނޫން! މީހެއްގެ ފުރާނަ ދަނަދެން ތެޅޭ\nއޮކްޓޯބަރ 15, 2019 01:07\nނިކަން މޮކަމެއްކަމައްދޯތި މަގުމަތީގަ ރައްކާތެރިކަމައް ނުބަލަ ހަމަޔެއް ލަމަޔެއް ނެއްތަނެގަ ކޮންމަމެއްކުރެވިދާނެ! ރިޒުނުނައް ނޯންނާނެ ޓުރެފިގަވައިދެއް\nއޮކްޓޯބަރ 15, 2019 18:14\nއެކުވެރިޔާ ތީ ވަރަށް ދެރަކަމެއް!\nތިކަމުގެ ސަބަބުން ބޮޑު ހިތާމައެއް ކުރިމަތިވެދާނެ!\nމަގުމަތީގަ އެހެންމީހުންވެސް ބޭނުންކުރާނެ ވީމާ އެންމެންނަށް ރައްކާތެރި ތަނަކައް މަގުމަތި ހަދަމާތޯ!


ވާހަކަ – ދަނބިދޫ.ކޮމް\nފުރަތަމަ ސަފުހާ / ވާހަކަ\n05-05-2013\tވާހަކަ 0\nމިރާއްޖޭގައި މީހުން އުޅުނު ދުއިސައްތައަށް ވުރެ ގިނަ ރަށް ފަޅުވެ އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ ރަށްރަ ށް ރިސޯޓްތަކަށްވެއްޖެތާ ވިއްސަކަށް އަހަރުވާން ދަނީ އެވެ. “ހިނގާ ހޯދަމާހެ ތަރައްގީ މި ގައުމަށް” ކިޔާފައި އިހު ތިބި ގޮތް ދޫކޮށް ތަހުޒީބުވާން ރަށްވެހީން ކުރި މަސައްކަތުގައި ދިރިއުޅެނީ އެއްފަސްކޮށްފައިވާ ބަޔާޅީސް ރަށުގަ އެވެ. އަލިފާން ފޮށިތަކެއް އެ މަތިމައްޗަށް ޖަހާ ބީދައިން އެ ރަށްރަށުގައި ޓަވަރުތައް އުހެދި ކުރިބޯށިތައް އޮބާފައިވެ އެވެ. …\n25-04-2013\tވާހަކަ 0\nމެންދުރުގެ އެންމެ ހޫނު ގަދަ ވަގުތެވެ. ވައިރޯޅިއެއް އަމުދުން ނުޖެހެއެވެ. ރަށުގެ މަގުތައް އޮތީ ފަޅުވެފައެވެ. އެ ހޫނުގައި ފިހެން އެކަކުވެސް ބޭނުން ނުވާކަހަލައެވެ. ދޭތެރެއަކުން ޖެހިލާ މަޑު ރޯޅިއަކުން އުފެދޭ ހިރަފުހުގެ ދުންތައް ފިޔަވައިއެހެން އެއްވެސް ދިރުމެއް، އެއިން ހިސާބަކުންވެސް ނުފެނެއެވެ. ތަންކޮޅެއް ކުރީ ދުވަހަކު ވެހުނު ވާރޭފޮދެއްގެ ސަބަބުން މަގުގައި އުފއދުނު ކިސަޑު ހަރުވެ ފަޅައިގެން ގޮސްފައިވެއެވެ. އިތުރަށް ވިދާޅުވުމަށް\n30-08-2012\tވާހަކަ 0\nމާކަނަޔަކު ކަރެއް ބޮލެއް ނެތޭ…….!!! މި ވާހަކަ އަކީ ހިނގާފައިވާ ހާދިސާ އެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ލިޔެފައިވާ ވާހަކައެވެ. މި ހާދިސާ އަޅުގަނޑަށް ކިޔުއްވައިދެއްވީ އަޅުގަނޑުގެ ބައްޕައެވެ.ނަމަވެސް ބޭނުންކޮށްފައިވާ ނަންތަކަކީ އަސްލު ނަންތަކެއް ނޫނެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑު ވެސް އެ ރަށަކަށް ނިސްބަތްވާ އިސްދޫ ކަލައިދޫ އާއި ގުޅުން ހުރި ވާހަކަ އަކަށް ވާތީ ތިޔަ ބޭފުޅުންނާއި ހިއްސާކޮށްލީމެވެ. ހައްދުންމަތީ އިސްދޫ ކަލައިދޫ އަކީ ވެސް ރާއްޖެ ދެކެފައިވާ …\n02-05-2012\tވާހަކަ 0\nގަސްކަރަ ފެހި، ފަސްގަނޑު ކަޅު އަދި ފެންމީރު ފުރަމާލޭގެ ފެނުން އިރު ތޮޅިލިއިރު، އަނދެގެން ހުރި މުންޑުން ބަޑިތަޅުވަމުން ގޭގެ ފުޅައްޔާ ދިމާލަށް އަލިހޮއްކޮ ހަރުކޮށް ހިނގާފައި އަ އެވެ. ލަސްވެއްޖެއްޔާ ދެން އެ ދުވަހު ނުފެންނާނެ ނަޔާ ޗާލު ޔާގޫތު ދުށުމަށެވެ. އިރުގެ ރަން އަލިން ބިމުގައި ދޫލަ ފެތުރުމުގެ ކުރިން، ކުނިކޮޅު ގޮނޑަށް އުކާލާފައި ގެ އަށް އަންނަން ސިއްތި ބޭނުންވެ އެވެ. މަންމަ ބުނެފައި އޮންނަ …\n16-04-2012\tވާހަކަ 0\nރުއީމެވެ. ލޯބި ވާތީއެވެ. ހިތުގައި ޖެހުނެވެ. ހަނދާން ވާތީއެވެ. އިތުބާރު ކުރީމެވެ. ކެހިވެރިއެއްކަން ނޭނގޭތީއެވެ. ލެޕްޓޮޕް ހުޅުވާލުމަށް ފަހު މީގެ އަހަރެއްހައި ދުވަސް ކުރިން ގެންގުޅުނު ފޮޓޯ ތަކެއް އަޅާފަވާ ސީޑީ އެއް ލައްވާ އޭގަ ހުރި ފޮޓޯތައް ބަލަންފެށީމެވެ. ކުއްލިއަކަށް ލެޕްޓޮޕާ ކުޅެ ކުޅެ އިން އިނގިލިތަކަށް ހުއްޓުން އެރިއެވެ. ހިތުގެ ވިންދު އަވަސްވިއެވެ. ދެލޯ ބޮޑުވިއެވެ. ލޮލުން ކަރުނަ އައިކަން އެނގުނީ ހަލުވިކަމާއި އެކު ކޯތާފަތް ހުރަސްކޮށް …\n05-03-2012\tވާހަކަ 0\nޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީނު ރަޙިމަހުﷲ ފުވައްމުލަކު ފާމުދޭރި ކިލެގެފާނުންގެ ކަރިއްޔަ މުޙައްމަދު ދީދީ ފެންފުށީ ގަނޑުވަރު ޢަލިދީދީ ވާހަކަ ކިޔައިދެއްވިޔޭ. ބަނބުކޭލަކީ މާއިހަކު މިރާއްޖޭގައި ހުންނަ އެއްޗެއްނޫނޭ. ބަނބުކެޔޮ ގަސް އިންޑިޔާއިން މިރާއްޖެއަށް ފުރަތަމަ ގެންނެވީ، ތިމަންގެ ކާފައި ކަލޭގެފާނުންގެ ބަފައިކަލުންނަށަވި (ކާފަގެ ބައްޕަ) އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޣިޔާޘުއްދީން ރަދުންނެވެ. މިރަދުން ބަނބުކެޔޮ ގަސް ގެންނަވައިގެން އެއިގެތެރެއިން ގަހެއް މިރަށު (ޔަޢުނީ ފުވައްމުލަކު) ދޫޑިގަމު އެދުރު މަނިކުފާނަށް ފޮނުއްވައިފިއެވެ. ގަސްގެނައި …\n13-02-2012\tވާހަކަ 0


ރާއްޖެ އިސްލާމްވުމާއި ކެންދޫ މަގާމްގެ ވާހަކަ – ލޫކަސްޖަލީލް\nމާޅޮސްމަޑުލު ކެންދޫ އަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ގަދީމީ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްރަށެވެ. އަދި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ތާރީޚާއި ގުޅިފައިވާ މުހިންމު ރަށެކެވެ. މި ރަށުގައި ހުންނަ މަގާމަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ތާރީޚާއި ގުޅިފައިވާ އަދި ދިވެހިންގެ ފަންނުވެރިކަން ދައްކުވައިދޭ މުހިންމު އާޘާރެކެވެ. އަބަދުވެސް ތަފްސީލުގޮތެއަގައި ލިޔެވޭ ތާރީޚަކީ ވެރި ރަށާއި ވެރިރަށުގައި ހިނގާ ކަންކަމުގެ ތާރީޚެވެ. އެއްވެސް ގައުމަކީ ވެރިރަށާއި ހަމައިން ފެށި އަދި ވެރިރަށާއި ހަމައިން ނިމޭ ގައުމެއް ނޫނެވެ. ކޮންމެ ގައުމެއްގެ ވެސް މާޒީވަނީ މުޅި ގައުމުގެ އެކި ރަށްތަކުގައެވެ.\nކެންދޫ މީހުންނަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ރަސްކަމުގެ ކުރީ ކޮޅު ނުފޫޒްގަދަ ބާރުގަދަ ބައެއް ކަމަށް ތާރީޚީ ލިޔުންތަކުން ފެންނަން އެބަ ހުއްޓެވެ. ރާއްޖެ އިސްލާމްވުމަށް ފަހު ރަސްކަންކުރި ހަތަރު ވަނަ ރަސްގެފާން އައްސުލްޠާން ދިނެއި ކަލަމިންޖާ، ސިރީ ގަޑަނާދީއްތަ މަހާރަދުންގެ ރަސްކަމުގައި ފާމުލަދޭރިކަމުގައި ހުންނެވީ ކެންދޫ އުތުރު އާއިލާގެ އައިސިރެވެ. ފާމުލަދޭރިކަމަކީ ގަނޑުވަރުގެ ހަޒާނާ ބެލެހެއްޓުމުގެ ވަޒީރުކަމެވެ. މި ގަޑަނާދީއްތަ މަހާރަދުން ރަސްކަން ކުރައްވާފައިވަނީ މީލާދީން 1192 ވަނަ އަހަރުން 1198 ވަނަ އަހަރާއި ހަމައަށެވެ. މި ރަދުން7އަހަރު ރަސްކަން ކުރެއްވިއެވެ. މި ރަދުންގެ ރަސްކަމުގައި މިސްކިތްތައް ބިނާ ކުރައްވާ ޒީނަތްތެރިކުރެއްވިއެވެ.\nގަޑަނާދީއްތަ މަހާރަދުންނަށް ފަހު ތިން ވަނައަށް ރަސްކަން ކުރެއްވި އައްސުލްޠޯން ސިރީ ވައްލަދިޔޯ، ސިރީ ރާދޭސްވަރަ މަހާރަދުންގެ ރަސްކަމުގައި ވެސް ކެންދޫ އާއިލާއެއްގެ ވަޒީރަކު ހެންނެވި ކަމަށް އިހުގެ ލިޔުންތަކުގައި ވެއެވެ. މި ރަދުންގެ ރަސްކަމުގައި ވަޒީރަކަށް ހުންނެވި އެއްބޭފުޅަކީ “ކެންދޫގެ ހަދި (ޚާޖީ) އައިދިގެ ސުދެމިގިރިން” އެވެ. ކެންދޫގެ ހާޖީ އައިދިގެ ސުދެމިގިރިންއެވެ. ކުރީ ޒަމާނުގައި ހައްޖަށް ދިއުމަކީ އެންމެނަށް ފަސޭހަކަމެއް ނޫނެވެ. މިހެންކަމުން، ޒަމާނުއްސުރެ ރާއްޖޭގައި ހައްޖުވެގެން އަންނަ މީހުންގެ ނަމުގެ ކުރިއަށް “ޚާޖީ” މި ބަސް ބޭނުންކުރެވެއެވެ. ޚާޖީ ދިވެހި ބަހުން ލިޔާއިރު “ހަދި” މިގޮތަށް އިހުގެ ލިޔުންތަކުގައި ލިޔެވިފައި ހުރެއެވެ. މި ނަމުގައި އޮތް ކެންދޫގެ ހަދި އައިދި އަކީ އެޒަމާނުގައި ހައްޖަށް ދިޔަ މަދު މީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކަށް ވެދާނެއެވެ. މި ހުރިހާ މަޢުލޫމާތުތައް ހިމަނާލުމުގެ ބޭނުމަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ތާރިޚްއާއި އަދި އިހުގެ ވެރިކަމުގެ ތެރޭ ކެންދޫ މީހުންގެ ނުފޫޒް އޮތް މިންވަރު ބަޔާން ކުރުމެވެ. ރާދޭސްވަރަ މަހާރަދުން ރަސްކަން ކުރައްވާފައި ވަނީ މީލާދީން 1232 ވަނަ އަހަރުން 1257 ވަނަ އަހަރަށެވެ.\nމިހާރު ކެންދޫގައި ތިބި މީހުންނަކީ ކެންދޫގެ އަސްލު ވަޒަންވެރިންނާއި ބ. ލުންފަރެސް ފަޅުކޮށްފައި ފޭބި މީހުންކަމަށް ވެއެވެ.\nކެންދޫ މަގާމަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ރަނގަޅަށް ބެލެހެއްޓެމުން އަންނަ ތަނެކެވެ. މިއީ ޒިޔާރަތެއް ނޫނެވެ. މިތަނުގައި އެއްވެސް މީހަކު ވަޅުލެވިފައި ނުވެއެވެ. މި ބާވަތުގެ ތަނެއްގެ އެހެން މިސާލަކީ މާލޭ ލޮނު ޒިޔާރަތްކޮޅުގައި އިހުގައި ހުރި އަދި ނާސިރު ދައުރުގައި އައި “ދުވަސްވީ ތަންތަން ތެޅުމުގެ” އޮއެވަރެއްގައި ނެތިގެންދިޔަ އަލްހާފިޟް ޔޫސުފް ނަޖީބުލް ހަބަޝީ (ހަބަޝީގެފާނު)ގެ މަގާމެވެ. ނަޖީބުލް ހަބަޝީގެ ޒިޔާރަތް ވަނީ ފާދިއްޕޮޅު ލޯކުރެންދޫގައެވެ. މިއީ މަޝްހޫރު ލޯކުރެންދޫ ޒިޔާރަތެވެ. ހަބްޝީގެފާނާއި ގުޅުވައިގެން ހަދާފައިވާ މަގާމް ހުރީ މާލޭގައެވެ. ނަޖީބުލް ހަބަޝީއަކީ އެފްރިކާގެ ހަބުޝްކަރަ، މިހާރުގެ އިތިއޯޕިއާގެ ބޭކަލެކެވެ. ނަޖީބުލް ހަބަޝީ ރާއްޖެ އައިސްފައިވަނީ އެފްރިކާގެ ވިޔަފާރި ނަވަކުންނެވެ. އަދި މާލޭގައި ހުންނެވި ހުންނެވުމުގައި ރޭއަޅުކަން ކުރައްވާ އުޅުއްވީ މާލޭ އިރުމަތީ ފަރާތުގައެވެ. ފަހުން ނަޖީބުލް ހަބަޝީގެ މަގާމް ބިނާކުރެވުނީ އެތަނުގައެވެ.\nމި ނަޖީބުލް ހަބަޝީއާއި ގުޅޭ ޒިޔާރަތެއް ބ. އައިދޫގައި ވެސް ހުރެއެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު އެތަން ވަނީ ވީރާނާވެ ނެތިގޮހެވެ. އައިދޫ ޒިޔާރަތުގައި ވަރަށް ދިގު ދިދަ ދަނޑިއެއް ހުންނަކަމަށް ވެއެވެ. މި ދިދަ ދަނޑި ފަހުން ގެންގޮސްފައިވަނީ ބ. އޭދަފުއްޓަށެވެ. އައިދޫއަކީ ބ. ހަނިފަރާ ދިމާ ބޭރުން އޮންނަ ފަޅު ރަށެކެވެ. ޒަމާނުއްސުރެ މިއީ ބަރަކާތްތެރި ރަށެއްގެ ގޮތުގައި އެއިރުގެ މީހުން ދެކެއެވެ. އެ ރަށެއްގެ ނަން ބުނުމުން މީހުން ބިރުގަނެ ޖެހިލުންވާ ރަށެއްވެސް މެއެވެ.\nމާލޭ ލޮނުޒިޔާރްކޮޅުގައި ހުރި ހަބްޝީގެފާންގެ މަގާމް. ފޮޓޯ: 1950ގެ އަހަރުތައް\nތާރީޚީ މިފަދަ ކޮންމެ ބިނާއަކާއި ގުޅުވައިގެން ވެސް ދޫދޫމަތިން ނަގުލުވެގެން އަންނަ ވާހަކަތައް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ކިޔާ އުޅެއެވެ. މި ފަދަ ގިނަ ވާހަކަތަކީ އޭގެ އަސްލު އޮޅި ހަގީގަތާއި ނުބައްދަލު އެތައް ކަމެއްވެސް އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިގެން އެއްޒަމާނުން އަނެއް ޒަމާނަށް ދޫދޫމަތިން ހިނގާފައިވާ ވާހަކަތަކެވެ. މިފަދަ ވާހަކަތައް އެއްކޮށް ލިޔެވި ރައްކާކުރުމަކީ މުހިންމުކަމަކަށް ވަނީ އެބައެއްގެ ދިރިއުޅުމާއި އާދަކާދަ އިހު ހުރި ގޮތް ފަހަށް އަންނަން ތިބި މީހުންނަށް ވެސް ބުނެދިނުމެވެ. އަދި އިލްމީ ގޮތެއްގައި ބަހާއި ތާރީޚް އަދި ސަގާފަތުގެ މައްޗަށް ކިޔާވާ ކުދިންގެ މައުލޫމާތަށްޓަކައި ވެސް މެއެވެ.\nކެންދޫ މަގާމްއާއި ބެހޭގޮތުން ވެސް މުސްކުޅިން ކިޔާ އުޅޭ ވާހަކަތަކުގެ ތެރޭގައި ތަފާތުތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް، މައިގަނޑަކީ އެއް ވާހަކައެކެވެ. އޮޑިއަކުން އެ ރަށަށް އަރާ މަޑުކުރި މީހެއްގެ ވާހަކައާއި އެމީހާގެ ކިބައިން އެ ރަށުގެ މީހުންނަށް އިސްލާމީ ހިދާޔަތުގެ އަލިކަން ލިބުނު ގޮތުގެ ވާހަކައެވެ. އަދި އެ ޒަމާނުއްސުރެ ބަލަހައްޓަމުން އަންނަ މަގާމެއްގެ ވާހަކައެވެ. 800 އެތައް އަހަރެއްގެ ކުރީގެ ހިނގާދިޔަ ކަމެއްގެ ވާހަކަ އެކި މީހުން ކިޔާ އިރު ގިނަ ތަފާތުތަކެއް ހުރެދާނެއެވެ. ރާއްޖެ އިސްލާމްކުރެއްވި ބޭކަލަކާއި މެދު ތާރީޚް ލިޔާ މީހުންގެ މެދުގައި ޚިލާފްތަކެއް ހިނގައެވެ. އެހެންކަމުން، މި ވާހަކަތައް ވެސް އެ ބަހުސްގެ ތެރެއަށް މުހިންމުވާނެ ކަމަށް ފެެނެއެވެ. ރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ތާރީޚްއާއި ގުޅިފައިވާ އެންމެ މުހިންމު އެއް ރަށަކީ ކެންދޫއެވެ.\nކެންދޫ މަގާމްގެ ވާހަކަ: ކެންދޫ ގާޒީ ބަކުރު ކިޔާދެއްވި ގޮތް\nމަގާމްއާއި ބެހޭގޮތުން ބުނެވެނީ، އެއީ މާލެ ދަތުރުކުރާ އޮޑިއަކުން ކެންދޫއަށް ވަޑައިގަތް ބޭކަލަކާއި ގުޅިފައިވާތަނެއް ކަމުގައެވެ. އެއީ ކިނޮޅަހު އޮޑިއެއް ކަމަށް ވެސް ކިޔާ އުޅެއެވެ. މާލެ ދިޔަ މަގުމަތީ ކެންދޫގައި މަޑުކޮށްފައި ރަށުގައި މަޑުކުރީއެވެ. އެ އޮޑި ކެންދޫއަށް ލަފާފައި މި ބޭކަލަކު އެރަށަށް ބާލަފައި ދިޔައީއެވެ. އިރުވައި ފާންވެފައި އޮންނަ އިރު، މަޑު އިރު ކެންދޫ މީހުން މަހަކަށް ނުފުރައެވެ. އެ ޒަމާނުގައި ދުއްވަނީ ފަންރިޔާލުގައެވެ. ކަނޑުމަސްބާނަން އިރުވައި ފާންގައި ފަލި ޖަހާފައި ދާން ޖެހެނީ ދުރަށެވެ. މޫސުން މިހެން އޮންނަ ދުވަސްވަރު ރަށު ބޭރަށް ކަނދުފަތި ބަނދެގެން ކަނދުފަތީގައި ފަރުމަސް ބާނަން ކެންދޫ މީހުން އޭރު ނިކުމެއެޅެއެވެ. ކެންދޫއަށް އެބޭކަލަަކު އައީ މިހެން ރަށު ބޭރުފަރާތުގައި ކަނދުފަތިތަކުގައި ރަށު މީހުން ފަރުމަސް ބާނަން އުޅުނު ދުވަހެއްގައި ކަމަށް ވެއެވެ. އޭރު ކަނދުފަތިތައް ނެރެ މަހަށް ދާން ތައްޔާރަށް ރަށުގެ މީހުން ގޮޑުދޮށުގައި އުޅެއެވެ. އޮޑިން ފައިބައިގެން އެ ބޭކަލަކު ގޮނޑުދޮށުން އައިސް ކަނދުފަތިތައް ކައިރިއަށް ގޮސް މަހަށް ގެންދާށޭ ބުންޏެވެ. ކަނދުފަތިތައް ކައިރީ ތިބި މީހުން އެބޭކަލަކަށް ތަންކޮޅެއް ދުރުން ރަކައިކަލޯ ކިޔާ މީހެއް ދައްކާފައި އެހެރަ އުޅެނީ ކަނދުފަތިތައް ދޮށުގަ އެކަނި ހުރި މީހެކޭ ބުންޏެވެ. ދެން އެބޭކަލަކު ރަކައިކަލޯ ކައިރިއަށް ގޮސް މަސްބާނަން ދާން ކަނދުފައްޗަށް އަރުވަދޭށޭ ބުނުމުން އެބޭކަލަކު ކަނދުފައްޗަށް އަރުވަން ރަކައިކަލޯ އެއްބަސް ވެއްޖެއެވެ. ދެން ރަކައިކަލޯ އާއި އެ ބޭކަލަކު ކަނދުފަތީގައި ފަރުމަސް ބާނަން ރަށު ބޭރަށް ނިކުމެއްޖެއެވެ.\nގިނަބަޔަކު ކަނދުފަތީގައި މަހަށް ނިކުމެ އުޅުނެވެ. ރަކައިކަލޯ އަށް ލިބުނީ އެންމެ އުތުރެވެ. ދެން އެންމެ އުތުރު ކަނު ފަރާތުގައި ކަނދުފަތި އަޅާ މަސްބޭނުމުގެ ކަންތަކާއި ރަކައިކަލޯ އުޅެގެންފިއެވެ. އެހިސާބުން އެބޭކަލަކު ކަނދުފަތީގައި އިންނަވާފައި ރަކައިކަލޯ ކައިރީ ބަސްމާނަށް ނަނު ދޭން ބުނެފިއެވެ. ރަކައިކަލޯ ހީލާފައި ޖަވާބު ދިނީ ބޭބެއަށް މަސްބާނަށް އިނގޭ ހެއްޔެވެ؟ އެބޭކަލަކު އާއެކޭ އެނގެއޭ ދެން ނަނު ދޭށޭ ބުނުމުން ރަކައިކަލޯ އެބޭކަލަކަށް ނަނު ދީފިއެވެ. ދެން އެބޭކަލަކު އެން އަޅާފައި ކަނޑަށް ނަނު އެއްލާފައި ދަމާ ނެގީ ކަޅުބިލަމަހެކެވެ. ކަޅުބިލަބަހަކީ ދޮށީގައި ބާނާމަހެއް ކަމުން ރަކައިކަލޯ ހައިރާންވެފައި ބަލަން ހުއްްޓެވެ. ދޮށީގައި ބާނާ ކަޅުބިލަމަސް ކަނދުފަތީގައި ފަރުމަސް ބާނަން ނިކުމެ ނަނުގައި މި ބޭބެ ބާނާ ތަން މަހަށް ނިކުމެ އުޅުނު އެހެން ކަނދުފަތިތަކުގައި ތިބި މީހުންނަށް ވެސް ފެނިއްޖެއެވެ. އޭރުވެސް މިބޭކަލަަކު ދަނީ ނަނުގައި ކަޅުބިލަމަސް ބާނާ ކަނދުފަތިީގައި ހުރި މަސްއަޅާ ފޮށިގަނޑު ފުރަމުންނެވެ.\nމަސްބާނާ ނިމިގެން އެބޭކަލަަކު ރަކައިކަލޯ އާއި އެކު ކަނދުފަތީގައި ގޮނޑުދޮށަށް އައުމުން ގޮނޑުދޮށުގައި ތިބި މީހުން ބޭނީ ކޮންކަހަލަ މަހެއްތޯ އަހައިފިއެވެ. ބުނީމަ އެބޭކަލަކު ދެންނެވީ ރޮނގު ދަމާފައި ހުރި ކަޅުބިލަމަސް ކަމުގައެވެ. ދެން އެކި މީހުން އައިސް މަސްދޭން ރަކައިކަލޯއާއި ދެމީހުން ކައިރީ އަހައެވެ. މީހުންތައް މަސް ބޭނުންވެގެން ވިއްކަން ބުނީމަ އެބޭކަލަަކު ރަކައިކަލޯ ކައިރީ ވިއްކާނެ ކަމެއް ނެތޭ އަހަރެން ބުނާ އެއްޗެއް ކިޔާށޭ އެ މީހުން ކައިރީ ބުނުދޭން އެދުނެވެ. އެހެން ކިޔާ ކޮންމެ މީހަކަށް މަހެއް ދޭށޭ ރަކައިކަލޯ ކައިރީ އެބޭކަލަކު ބުންޏެވެ. ދެން ރަކައިކަލޯ ކިޔަންވީ ކޯޗެއް ހޭ އަހަފިއެވެ. އެހީމަ ވިދާޅުވީ لا إله إلا الله ކިޔުމަށެވެ. ދެން ރަކައިކަލޯ ނޭނގޭނޭ ކިޔަން ބުނީމަ ބުނީ ލާ އެއް ގެންނާށޭ، ލާއަކީ އެއްކޮޅަށް ފަލަކޮށް އޮންނަ ދަގަނޑެކެވެ. ދެން ލާ ގެނައީމަ އަތް ފޯރާފަށުގަ ހުރި ރުކެއްގެ އިލާ ކޮޅު ލާގަ އައްސާފައި ކިޔަން ބުންޏެވެ. މިއީ އަރަބި ބަހުން އަލަށް ކިޔަން ޖެހުމުން ރަށުގެ މީހުންނަށް އުނދަގޫ ވުމުން ފަސޭހައިން ކިޔަން ދަސްކޮށްދިންގޮތެވެ. މިގޮތަށް ކިޔާދީގެން ދަސްވި އެންމެންނަށް މަސްދީފިއެވެ. ރަނގަޅަށް ކިޔަން ނޭނގުނު މީހުނަށްވެސް ހިސާބަކަށް މަސް ދިނެވެ.\nމީހުންނަށް މަސްބަހާ އަވަދިވެ ކަނދުފަތި ސާފުކޮށް ނިމުނު އިރު އިރުއޮއްސި އަނދިރި ވެއްޖެއެވެ. ރަކައިކަލޯ އެބޭކަލަކާއި ދިމާއަށް ދެން ގެއަށް ހިންގަވާށޭ ބުނެފިއެވެ. ރަކައިކަލޯ އާއި އެކު ގެއަށް ދިއުމަށް އެދުމުން އެބޭކަލަކު ދެކޮޅު ހަދާ ނުދާނަމޭ ބުނެފިއެވެ. މިއޮއް ރީތި ހަނދުވަރު ދޭ އިރު ގަ އަހަރެން ހުންނާނީ މިތާނގައޭ އެބޭކަލަކު ރަކައިކަލޯ އަށް ބުންޏެވެ. ދެން ރަކައިކަލޯ އެބޭކަލަކު ބަހައްޓާފައި ދުރަށް ހިނގައްޖެއެވެ. އެބޭކަލަކު ރީތި ނަލަ ދޮންވެލިގަނޑު މަތީ ހުރީއެވެ. ރަށަށް ފައިބާ ހުރީ އާދަޔާ ހިލާފު މީހެއްކަން ރަށުގެ މީހުންނަށް އެނގުމުން އެ މީހާ ކުރަނީ ކީއްތޯ ސިއްރުން ބަލަން އެކި މީހުން އައިސް އުޅެއެވެ. ރަކައިކަލޯ ވެސް މި މަންޒަރު ބަލަން ހުއްޓެވެ. އެބޭކަލަކު ދޮންވެލި ގަނޑުމަތީ ގުދުވެ ގުދުވެފައި ތެދުވެ ތެދުވެފައި އުޅޭތަން އެމީހުންނަށް ފެނެއެވެ. ހުދު ސާލެއް ގައިގައި އަޅާތީވެސް ފެނެއެވެ. ރޭގަނޑު އެބޭކަލަކު ހޭދަކުރީ ހަނދުވަރުގައި ސާފު ދޮންވެލިގަނޑުމަތީ އަޅުކަމުގައެވެ.\nހެނދުނު ހޭލައިގެން ރަކައިކަލޯ ކުރުނބައެއް ހިފައިގެން އެބޭކަލަކު ހުންނަވާ ސާފު ދޮންވެލި ފަސްގަނޑަށް ހިނގައްޖެއެވެ. ދެން އެ ކުރުނބަލުން ފެންފޮދެއް ބައްލަވާފައި އެބޭކަލަކު ރަކައިކަލޯ އާއި ދީމައަށް މީގެ ފެން އެހާ މީރެެއް ނޫނޭ ބުނެ ރަކައިކަލޯ ގޮވައިގެން އެހެން ރުކަކާއި ދިމާއަށް ހިނގައިގަތެވެ. އަދި ރުއްއަރާ މީހާއަށް4ބައިކޮށްފަ އެއްބައި އޮންނާނެ ނުންހޭ ބުންޏެވެ. އަދި ރުކެއް ދައްކާފައި އެރުކަށް އެރުމަށް ބުންޏެވެ. ރަކައިކަލޯ އެރުކަށް އަރާ ކުރުނބާ އަޅައިގެން ގެނައީމަ އޭގެ ފެން ހިއްޕާވާފައި އެބޭކަލަކު ބުނިކަމަށް ވަނީ “ހާދަހާ މީރޭ. މިޔަށް މިއީ ހަކުރު އަޅާފައިހޭ” ދެން ރަކައިކަލޯ ނޫނެކޭ ހަމަ ރުކުން އަޅާއިގެން ގެނައިގޮތަށޭ ބުނީމަ އެބޭކަލަކު ބުނިކަމަށް ވަނީ “ހީވަނީ ފަނިފޮދެއް ހެންނޭ. މިއީ ފަނިކެންދޫތާއޭ”އެވެ. އޭގެ ފަހުގައި ކެންދޫއަށް ފަނިކެންދޫ ކިޔާވެސް އުޅެއެވެ. ރަކައިކަލޯ އެޅީ ފެހި ކުލައިގެ ރުކުގެ ކުރުނބަލެވެ. މިހާރުވެސް ކެންދޫގައި ފެހިކުލައިގެ ރުއްރުއް އެއީ ވަރަށް ފޮނި ފެންމީރު ރުއްރުކެވެ.\nއެބޭކަލަކު ކެންދޫގައި 8 ވަރަކަށް ދުވަހު މިގޮތަށް ހުންނެވިއެވެ. އެ ހުންނެވި ދުވަސްތަކުގައި ކެންދޫ މީހުން ބޭރުން އައި އެބޭކަލަކު ދޮންވެލިގަނޑުމަތީ ނަމާދުކުރަން ހުންނަވާތާ މެހެމާންދާރީ އަދާކުރުމުގެ ގޮތުން ދަނޑިފަނުން އުނދޯލި އެލުވާފައި ކުޑަ ގެކޮގަނޑެއް އެޅިއެވެ. ފަހުން އެބޭކަލަކު ހުންނެވީ މާލެ ފުރަންދެން ދޮންވެލިގަނޑު މަތީ ދަނޑިފަނުން ހެދި ގޭގައެވެ. ނަމާދުކުރައްވާ ނިދަނީ ވެސް އެތާނގައެވެ.\nއެބޭކަލަކު ރަށުގައި ހުރި ދުވަސްތަކުގައި ކުރާ އަޅުކަން ފެނި ރަށުގެ މީހުން އެ ވާހަކައިން އެބޭކަލަކަށް ސުވާލުކުރިއެވެ. ސުވާލުކުރުމުން ބުނުއްވީ އެ އަޅުކަމަކީ ނަމާދު ކަމުގައެވެ. އަދި ކަލޭމެން އެންމެން ވެސް އިސްލާމް ވާށޭ ކަލޭމެން މިހާރު ތިއުޅޭ ގޮތަށް އުޅުނީމަ ދާނީ އަލިފާންގަނޑަކަށޭ އެބޭކަލަކު ބުންޏެވެ. ދެން ދީނުގެ ވާހަކައިން އިތުރަށް ރަށުގެ މީހުންނަށް ކިޔާދީ، ދީނުގެ ކަންކަން ދަސްވީމައި ކެންދޫ ބޭރުންލާފައި ދިޔަ މާލެ ދަތުރުކުރާ އޮޑިއެއް ކެންދޫއާ ގާތްކުރުމުން އެ އޮޑިއަށް އަރާ މާލެ ހިނގައްޖެެއެވެ.\nމާލެ ފައިބާ އެބޭކަލަކު ހުންނެވީ މާލޭ ދެކުނުފަރާތުގައެވެ. އެއީ އެއިރު މީހުން މަދު ހިސާބެކެވެ. ދެން މާލެފައިބާ މިހެން އުޅުއްވަނިކޮށް އެހިސާބު ފަގީރު ދައިތައެއްގެ ގޭގައި މީހުން ރޯ އަަޑު އެ ބޭކަލަކަށް އިވިއްޖެއެވެ. ދެން އެބޭކަލަކު އެގޭ ދައިތަ ކައިރިއަށް ގޮސް ވެގެން އުޅެނީ ކީއްތޯ އަހަފިއެވެ. އެ ދައިތަ ދެރަވެފައި މިރަށަށް ކޮންމެ މަހަކު ރަންނަމާރި ކިޔާ ބޮޑު ޖިންނި ފުރޭތައެއް އަރާ ވާހަކަ އެބޭކަލަކަށް ދެންނެވިއެވެ. އަދި އެ ފުރޭތަ އަރާ އިރު ރަށުން ބިކުރުވެރި އަންހެން ކުއްޖެއް ގެންދަން ޖެހޭ ވާހަކަ އާއި ފޭލިގެއެއް ހަދާފައި އެތަނަށް އެކުއްޖާ ލާފައި ބައިންދަން ޖެހޭ ވާހަކަ ކިޔައިދީފިއެވެ. އެ ފުރޭތަ އަރާ އެކުއްޖާގެ ލޭބޯލާ ދާއިރު ދަނީ ކާލާފައި ކަމުގަ އެދައިތަ ކިޔާދިނެވެ. މި ރޮނީ މި މަހަށް ދައިތަގެ އަންހެން ކުއްޖާ ގެންދަން ޖެހިގެންނޭ އިރު އޮއްސުމުން ގަނޑުވަރުން ބަލާ އަންނާނޭ ބުނެ ރޮއެގަތެވެ.\nމި ވާހަކަތައް އެ ދައިތަ ކިޔާ ދިނުމުން އެބޭކަލަކު ނިންމީ ދައިތަގެ ކުއްޖާއާއި އެކު މިރޭ ފޭލިގެއަށް ދިޔުމަށެވެ. ގަނޑުވަރުން ބަލާ އައުމުން ކުއްޖާ އާއި އެކު އެބޭކަލަކު ވެސް ފޭލިގެއަށް ދިޔައީއެވެ. ފޭލިގެއަށް ވަން ގޮތަށް އެބޭކަލަކު ފެށީ ކިޔަވާށެވެ. ކިޔަވައި ކިޔަވައި ހުއްޓާ އެތާ ކަނޑުން ދިއްލާލާފައި ނަވެއް އައިސް އެދިމާގައި ޖެއްސިއެވެ. ނަވަކީ އެ އެރި އެއްޗެވެ. އެ އެތި އަރާ އިރު ސިފަވަނީ މުޅި ކަނޑު ދިއްލާލާފައި ނަވެއް ގާތްކުރާހެންނެވެ. ދެން އެ އެތި ކަނޑުން އަރާ ފޭލިގެއާއި ދިމާލުގައި ހުއްޓި ހުރެއްޖެއެވެ. ފޭލިގެތެރެއަށް ވަންނާކަށް ނުކެރެއެވެ. ދެން މުޅި ރޭ ކިޔެވުމުގައި ގޮސް ފަޖުރުލާން ކައިރިވީމައި އެބޭކަލަކު ފޭލިގެތެރެއިން އެ ފުރޭތަ ކައިރީ ކަލޭ އެތެރެއަށް ވަންނަންވީ ނޫންހޭ ތިހުންނަނީ ކީއްވެފައި ހޭ އަހައިފިއެވެ. އެ ފުރޭތަ ތި ކިޔަވަނީ ކޯޗެއްހޭ އެބޭކަލަކުގެ ކައިރީ އަހައިފިއެވެ. ތިޔަ ކިޔަވާ އެއްޗެއްގެ އަޑު އިވިފައި މި ހުންނަނީ ހުއްޓިފައޭ އެތެރެއަށް ވަންނަންވެސް ދާންވެސް ނުކެރިފައޭ އަދި ތިއީ އަންހެނެއްގެ އަޑެއްވެސް ނޫނޭ ކަނޑުން އެރި އެތި އެބޭކަލަކާއި ދިމާއަށް ބުންޏެވެ.\nދެން އެބޭކަލަކު ބުނެފިއޭ ކަލޭ ކޮންމެ މަހަކު މިރަށުން އެބަ އަންހެން ކުއްޖަކު ޝިކާރަ ކުރަމުނޫންހޭ، ކިހާ ނުބައި ކަމެއްހޭ، ދެން ނުމެރޭނޭ ބުނެ ޒުވާބުދީފިއެވެ. މި ޒުވާބުގައި އިރު އަރަން ކައިރިވީމައި އެބޭކަލަކު އެ ފުރޭތައަށް ދެން މިރަށަށް އަރައިގެން ނުވާނެކަމަށް އެންގިއެވެ. އެ ފުރޭތަ ދެން ނާރާނަމޭ ބުނެފިއެވެ. ދެން އޮންނާނީ އަހަރެންގެ ވެރިކަމޭ އެބޭކަލަކު އެ ފުރޭތަ ކައިރީ ބުންޏެވެ. އެހެން ބުނުމުން އެއި ކިހިނެއްހޭ ކަނޑުން އެރި ފުރޭތަ އެހިއެވެ. ކޮންމެ ރެޔަކު އިރު އޮއްސި އަނދިރިވުމުން މިރަށުން ބެރެއްގެ އަޑު އިވޭނެ ކަމަށާއި އެ ބެރުގެ އަޑު އިވޭހާ ހިނދަކު އެއީ ތިމަންގެ ވެރިކަަމޭ އެބޭކަލަކު ކަނޑުން އަރާ ފުރޭތައަށް އެންގިއެވެ. މިބެރަކީ ނާބައެވެ. ނާބައަކީ މަޤްރިބް ނަމާދަށް މާލޭ ހުކުރު މިސްކިތު މުންނާރުން ބަންގި ގިވާ ނިމުމާއި ވިދިގެން ނާބުސްޚާނުން ޖަހައި އުޅުނު ބެރެކެވެ\nކޮންމެ މަހެއްގެ އާދައިގެ މަތިން ކަނޑުފުރޭތަ އަރާ ލޭބޮއެ މަރާލާ ކުއްޖާ ވަޅުލަން ހެނދުނު މީހުން ދިޔަ އިރު އެ ކުއްޖާއެއް ނެތެވެ. އެބޭކަލަކު އޭރު ހުރީ ފޭލިގެތެރޭގައެވެ. ދެން މި މީހުން އެބޭކަލަކު ކައިރީ ކުއްޖާ ކޮބައިތޯ އަހައިފިއެވެ. މިހިސާބުން އެމީހުންނަށް އެ ކުއްޖާގެ ބަދަލުގައި ރޭގައި ފޭލިގޭގައި ހުރީ މިބޭކަލަކުކަން އެނގިއްޖެއެވެ. މި ހަބަރު ރަސްގެފާނާއި ހަމައަށް ދިއުމުން ރަސްގެފާން އެބޭކަލަކަށް ދައުވަތުދީ ގަނޑުވަރަށް ގެނެސް އެރޭ ކަން ހިނގާދިޔަގޮތް ކިޔާދިނުމަށް އެދުނެވެ. އެބޭކަލަކު ރަސްގެފާނަށް ދެންނެވީ މިއީ އިސްލާމް ދީނުގައި ހުރި ގޮތްކަމަށެވެ. ކަނޑުން އެރި ފުރޭތަ ކިބައިން ސަލާމްތްކޮށްދިނީ އިސްލާމް ދީނުން އުނގެނިފައިވާ އެއްޗެއްގެ ބޭނުން ހިފައިގެންކަމަށެވެ. ދެން ރަސްގެފާނު ވެސް އިސްލާމްދީން ގަބުލުކުރުމަށް އެބޭކަލަކު ރަސްގެފާނަށް ދެންނެވިއެވެ. މިކަންކަމާއި މެދު ވިސްނުމަށް ފަހު އޭގެ އަނެއް ދުވަހު އެބޭކަލެއްގެ އަތްޕުޅު މައްޗަށް ރަސްގެފާން އިސްލާމްވެއްޖެއެވެ. އެ ރަސްގެފާން ގެ ނަމަކީ ކޮއިމަލާ ޝަނިވިރާޒާއެވެ.\nމިހިސާބުން ކެންދޫ ޤާޒީ ބަކުރު މި ވާހަކަ ކިޔާދެއްވި ގޮތަށް ލިޔެ ނިމުނީއެވެ. تَمَّتْ\nދެން މި ނަކަލު ކުރާ ލިޔުމަކީ ކެންދޫ ދޮން ޔޫސުބް ކެންދޫ މަގާމާއާއި ބެހޭގޮތުން އެއްކުރައްވާފައިވާ މަޢުލޫމާތުން ލިޔުއްވާފައިވާ ލިޔުމެއްގެ ނަކަލެވެ.\nކެންދޫ މަގާމްގެ ވާހަކަ: ކެންދޫ ދޮން ޔޫސުބް ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތް\nމި މަޢުލޫމާތަކީ އަޅުގަނޑު ހަނދާން ހުންނަން ފެށީއްސުރެ، އެއީ 1940 ހާނތާގައި ރަށުގައި ތިއްބަވާ ދުރު ހަނދާންތައް ހުންނަ އަދި ކަންކަމާ ދޭތެރޭ ފިކުރާއި ހިޔާލްކުރާ ތެދުވެރި ވަފާތެރި މުސްކުޅި ބޭބޭކަލުންނާއި ކަނބަލުންގެ ފަރާތުން އަޅުގަނޑު އަހައި އޮޅުންފިލުވާފައިވާ ޚަބަރުތަކެވެ.\nއާދެ، މި ދަންނަވާ ތަބްރޭޒްގެފާން ކެންދޫއަށް ވަޑައިގަތްކަމަށް ބުނެވެނީ، ރާއްޖެއިން ބޭރުކަރައިން ވިޔަފާރިކަމު އައި ނައުޒޯގުފަހަރުން ކުރެ ނައުޒޯގަކުންނެވެ.\nކެންދޫއަށް ވަޑައިގެން މަޑުކޮށްލަންބޭނުން ފުޅުވާތީ ހުންނާނޭ ގެއެއް ވޭތޯ ހިންގެވި ހިންގެވުމުން، ކުޑަވަރެއްގެ ފިރިހެން ކުއްޖަކުގޮވައިގެން އުޅޭ ފިރިމަރުވެފައި އިން އަންހެނަކު މިގޭގައި ހުރެވެދާނޭ އެކަމަކު އަޅުގަނޑަކީ މި ރަށުގައި ނެތްވަރު ފަގީރެކޭ ލައިގެން ކާނޭ މަސްކޮޅެއްވެސް ލިބެނީ ވަރަށް މަދު ދުވަހަކު ރަށުމީހުން ކަނދުފަތިތަކުގައި ނުކުމެ ތޮށިމަތިން ބާނައިގެން ގެންނަ ފާނަ ހިކައި ކުރުބުޅި ފާޑުގެ އެއްޗެތި ކަނޑާފައި އުކާލާ ބޯކޮޅު ގެނެސް އޭގައި ގަރުދިޔަ ކައްކައިގެންނޭ ބުންޏެވެ.\nރަށު މީހުން ކަނދުފަތިތަކުގައި ތޮށިމައްޗަށް ބޭރުމައްޗަށް ނެރެންފެށީމާ، ތަބްރޭޒްގެފާން ކަނދުފަތި ދޮށަށް ވަޑައިގެން، އަޅުގަނޑު ގެންދާނަންހޭ އައްސަވާއިރަށް ކަދުފަތީގައި ހުންނަ މީހާ ބުނަނީ މި ކަނދުފައްޗަކު ދެމީހުނަކަށް ނޭރޭނެއޭ ވީމާ ނުގެންދެވޭނެއެވެ.\nމިގޮތަށް ދެތިން ދުވަސް ވީ ފަހުން، އެކަލޭގެފާނު ހުންނެވި ގޭގެ ކުއްޖާއާ ވެގެން ކަނދުފައްޗެއް ބަނދެ އަނެއް ދުވަހު ކަނދުފަތީގައިބޭރުމައްޗަށް ނުކުމެ ރަށުގެ އުތުރުފަރާތުން ދެގަނޑު ރޯނުގެ ދިގުމިނަށް ކަނޑުތެރެއަށް ދޫކޮށްލާފާ ބަހައްޓައިގެން ހުންނަވަނިކޮށް ކަނޑުތެރެއިން ކުރަނގި ދޫނިއަޅާފައި އަންނަ މަސްއައިނެއް މަސްތަކާ ކަންނެލި ތަޅާފޮޅާފައި އައިސް ކަނދުފައްޗާ ކައިރިވީމާ، ގެންދެވި ދޮށި ކަނޑަށް ޖައްސަވާ އިރަށް ފުންމައިގެން އަރާ މަހެއް ގަތީމާ ކަނދުފަތިތެރެއަށް ލާއިރަށް އޭގާއިން ކޮއެ ރޮއެހޭރިގަތީމާ ކޮޔާ ކިހިނެއްވީހޭ އެއްސެވީމާ އެކޮއެ ރޮމުން ރޮމުން ބުނީ އަހަރެން ބިރުގަންނަނީއެވެ. ވިދާޅުވީ އެހެންވީއާ ދެލޯމަރައިގެން ލޯނުހުޅުވާ ބޭބެ ބުނަންދެން އިންނާށެވެ. ދެނެކާ ދެނެއް ތަބްރޭޒްގެފާން ހަމަ ޖަހާ ބުޅީގާ އެހެރަ ރޮނގުދެމި ގޮދަޔަށް ކިޔާވަރުގެ މަސް ބާނާ ކަނދުފަތީގެ ދެފަރާތުން ފައިބަން ފެށީމާ އެކޮޔަށް ގޮވާލާފާ ވިދާޅުވީ ކޮޔާ ދެލޯ ހުޅުވާފާ ރޯނުގަނޑަށް ދަމާ އަތްދޮށްކުރާށޭ ބުނީމާވެސް އިންތަނުން ހިރިލާކަށް މިކޮޔަކަށް ނުކެރުނެވެ. ދެން ތަބްރޭޒްގެފާނު ރޯނުގަނޑަށް ދަމާ ތޮށިމައްޗަށް އަރުވާ ކަނބާފާ ގެނެސް ގޮނޑުދޮށްކޮށް މަސްތައް އުކާ އެއްގަމަށް އަރުވަން ފެށީމާ ތޮށިމައްޗަށް ނުކުމެތިބި ކަނދުފަތިތައް ފަޅަށް ވަދެ އެންމެ މިތަނަށް އައިސް އަޖައިބުވެ އަންތަރީސްވެފާ އަހާލަނީ އޭ ބީރައްޓެހި ބޭބޭ މީ ކޮންކަހަލަ މަހެއް ހޭ ހާދަ ރީއްޗޭ އަހަރުމެން ދުވަހަކުވެސް މިކަހަލަ މަހެއް ނުދެކެމޭ މީ އަނެއްކާ މަސް ކައި އުޅެ ވައްތަރުގެ މަހެއްހޭ؟ ތަބްރޭޒްގެފާން ބުނުއްވީ މީ ވަރަށް މީރު ވަރަށް އަގުބޮޑު ހަށިގަނޑަށް ފައިދާހުރި މަހެކޭ. މި މަހަށް ކިޔަނީ “ކަޅުބިލަ” މަހޭ، މި މަހުގާ ދިގަށް ފަސް ރޮނގު ހުންނާނެއެވެ.\nއެވަގުތު އެތަނަށް އައިސްތިބި މީހުންނަށް މަސްތައް ބައްސަވާފައި އެކަލޭގެފާނު ދެތިން ހަތަރު މަހެއް ހިއްޕަވައިގެން ދިޔައީމަ ކޮއެގެ މަންމަ ބުނީ މީ ކޮން ވައްތަރެއްގެ މަހެއް ތޯއޭ؟ ތަބްރޭޒްގެފާން ވިދާޅުވީ މީ ކަޅުބިލަ މަހޭ ވަރަށް މަސް ރަހަ މީރު އެހާމެ ފައިދާ ހުރި މަހެކެވެ.\nމިގޮތަށް ދުވަސްތަކެއްގާ މަސްބާނާ މީހުންނަށް މަސް ބަހާދެއްވަން ފެށުމުން ކަނދުފަތީގައި ބޭރުދޮށަށް ހުއްޓާލާފައި ތަބްރޭޒްގެފާނު މަސްބާނައިގެން ލެފީމާ އެތަނުން މަސް ގެނެސްގެން ކެއުން އާދަވީ ފަހުން އެއްދުވަހަކު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ އަހަންނަކީ މާތްވެގެންވާ އިސްލާމް ދީނަށް ގޮވާލާ މީހަކީމެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް ބައިއަތުހިފާ އިސްލާމް ދީން ހުށަހަޅާ ޝަހާދަތުގެ ދެ ކަލިމަ ކިޔައިދެއްވާ މީސްތަކުންނަށް ދަސްކޮށްދެއްވާ ނަމާދުކުރުމަށް މިސްކިތެއް ދަނޑިފަނުން ރަށުގެ ހުޅަނގުކޮޅު ރުއްގަސް ނެތް ތަނެއްގައި އަޅުއްވައި އެކަލޭގެފާނު ހުންނެވުމަށް މިސްކިތާ ގުޅައިގެން ގެއެއް އަޅުއްވާ މިސްކުތުގާ ދީނުގެ ޢިލްމާއި ޤުރުއާން ކިޔަވާން ދަސްކޮށްދެއްވާ މިރަށުގެ އެންމެން ހެން އިސްލާމް ދީން ގަބޫލުކޮށް ދީނަށް ވަނުމުން މިސްކިތަށް ޙާދިމުން ލައްވާ ފަސްވަގުތު ބަންގިގޮވަން އަންގަވާ އެރަށުގެ އެންމެނާ ސަލާމް ގަލާމް ކުރައްވާ ބަނދަރަށް އައި ނަވަކުން ފުރާވަޑައިގަންނަވަން އުޅުއްވި ދުވަހު މީހަކު އެކަލޭގެފާނަށް ގެނެސްދެއްވި ކުރުނބައެއްގެ ފެން ހިއްޕަވާފާ ވިދާޅުވީ ހާދަ ފެންފޮންޏޭ، ހީވަނީ ހަކުރުގައި ގިރާފަ ހުރި ފަނި ހެނޭ، ދެން އެކުރުނބާ ގެނެސްދިން މީހާއަށް ވިދާޅުވީ މި ކުރުނބައިގެ ފެން ފޮނިކަމުން މި ރަށަށް ފަނިކެންދޫ ކިޔާހާވެސް ކުރުނބައިގެ ފެން ފޮނިކަމަށެވެ.\nދެން އެކަލޭގެފާނު ފަގީރު ދައިތާގެ ދަރިފުޅު ގޮވައިގެން ވަޑައިގަތީ މާލެއަށް ކަމަށް ވެއެވެ. އެ ދައިތަގެ ދަރިފުޅުގެ ނަމަކީ ރެއްކަކަލޯއެވެ. މީހުން ކިޔަނީ ރަކައިކަލޯއެވެ. ތަބްރޭޒްގެފާނު ރަޖަބު މަހުގެ ހަވަނަ ދުވަހު މާލޭ މެދުޒިޔާރަތް ހުރި ތާނގައި އެކަލޭގެފާނު ހުންނެވި ގެކޮޅުގައި އަވަހާރަވުމުން އެތަނުގެ ކައިރީ ފަސްދާނުލީއެވެ. އެތާ ކައިރީ ރަކައިކަލޯ ނިޔައުވުމުން ވެސް ވަޅުލި ކަމަށް ކުރީޒަމާނުގެ މުސްކުޅިން ބުނެއެޅެއެވެ.\nކެންދޫގައި ހުރި މަގާމްގައި ހުންނެވި ބޭކަލެއްގެ ފާތިހާ ކަމަށް އިހުގެ ފޮތްފޮތުގައި ހުންނަނީ\n مولناالحافظ يوسف شمس الدين أبوالركاب التبريزى\n“މަވްލާނާ އަލްހާފިޟް ޔޫސުފް ޝަމްސުއްދީން އަބޫ ރިކާބް އައްތަބްރީޒީ”\nމި މަގާމުގެ ކައިރީގައި ވަޅެއް (ވެލިގާޖެހި) ހުންނަކަމާ އެވަޅާ ދިމާލު އިރުމަތީ ވިއްސަކަށް ފޫޓް ހަމައިގައި ވެލިގާ ޖެހި ވަރަށް ބޮޑު ވަޅެއްވެސް ހުއްޓެވެ. އެވަޅު އަޑީބައި މިހާރުވެސް އެތަނުގައި ވާނޭކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. އެވަޅު ތަޅާލީ އެވަޅުހުރި ހިސާބުން މިރަށުގާ އޮންނަ ޒުވާނުންގެ ޖަމުއިއްޔާއަށް ގޯޗެއްދިނުމުންނެވެ.\nމި ހިސާބުން ދޮން ޔޫސުން ކިޔާދެއްވި މަގާމްގެ ވާހަކަ ނިމުނީއެވެ. تَمَّتْ\nތަބްރޭޒްގެފާންތަ ނުވަތަ ބަރުބަރީތަ؟\nއައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢީނުއްދީން (ދެވަނަ) ސިރީ ކުލަ ސުންދުރަ ކައްތިރި ބޮވަނަ މަހާރަދުންގެ ރަސްކަމުގައި ކެންދޫއަށް ދެއްވާފައިވާ ބޯގަ ފަތްކޮޅެއްގައި ވަނީ “ފަނިކެންދޫ ހުރި ތަބްރީޒް މަގާމް” މިފަދައިންނެވެ. މި ފަތްކޮޅުގެ ނަކަލަކީ:\n“އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢީނުއްދީން ކުލަ ސުންދުރަ ކައްތިރި ބޮވަނަ މަހާރަދުން، ފަނިކެންދޫ ހުރި ތަބްރީޒް މަގާމް ހަދައި ބައުވިޔަ ނުދިނުމަށް، މި ރަށު ގޮއިފާލައްބަ އަށް ނުކުންނަ ކާއްޓާއި ރިއްސާއި ކޮޅުވަނާއި، މަގާމްއަށް ހުންނައީކޮށު. މަގާމްއަށް ވާރޭވެހުނު ނުދެނީކޮށު. މިކަން މިމަގަށް ހުންނައީކޮށު” މިއެވެ.\nމިތަނުގައި ނަކަލުކުރެވިފައި މިވަނީ، މުޢީނުއްދީން ރަދުން ފަނިކެންދޫ މަގާމަށް ދެއްވި ބޯގަ ފަތްކޮޅު ހަލާކުވެގެން 1954 ވަނަ އަހަރު މަހްކަމަތުލް ޝަރިއްޔާއިން ކޮށްފައިވާ އަސްލު ފަތްކޮޅުގެ ނަކަލަކުންނެވެ. ހަލާކުވެފައިވާލެއް ބޮޑުކަމުން މުޢީނުއްދީން ރަދުންގެ ފަތްކޮޅުގައިވާ ތާރީޚް ކިޔަން ނޭނގޭކަމަށް ނަކަލުގައި ވެއެވެ. މުޢީނުއްދީން ރަދުން ރަސްކަންކުރައްވާފައި ވަނީ 1888މ އިން 1886 މީލާދަށެވެ. ގޮއިފާލައްބައަކީ ގޮއި އަދި ފާލައްބައަށް އެއްކޮށް ކިޔާގޮތެވެ. ގޮއިއަކީ އިހުގައި ސަރުކާރުގެ ބިމެއްގައި އަމިއްލަ މީހުން ކުރާ އޮއްޓަރު ގޮވާމުން ސަރުކާރަށް ނަގާބައެވެ. މި ބައި ސަރުކާރަށް ނަގަނީ ތައްޖަހާ ތަކެތި ނޫން ތަކެތި ހެއްދުމުންނެވެ. ތައްޖެހުމަކީ ބަންޑާރަރުއްގަހާއި އަމިއްލަ ރުއްގަހާ ދެބައި ވަކިކުުރުމަށް ރުއްގަހުގައި ފާހަގަޖެހުމެވެ. ތައްޖަހާ އުޅުނީ ރުއް، ފެންފޯއްރުއް، ބަނބުކެޔޮ، ކަށިކެޔޮ މި ބާވަތްތަކުންނެވެ. ފާލައްބައަކީ އިހުގައި ރަށްރަށުގައި އިންދާ ގަސްރުކުގެ ތެރެއިން ތައްޖަހައިގެން ސަރުކާރަށް ނެގޭ ރުކެވެ. ރުކުގައި އަޅާ ތަކެއްޗެވެ. ކޮޅުވަނަކީ ފަންތޮށިގަނޑު ބުރިކޮށްފައި ހުންނަ ހިކިފަނެވެ.\nދޮން ޔޫސުފްގެ ލިޔުމުގައިވާ ގޮތުން މި މަގާމްގެ އިހުގެ ފާތިހާ ފޮތްފޮތުގައި ލިޔެފައިވަނީ “މަވްލާނާ އަލްހާފިޟް ޔޫސުފް ޝަމްސުއްދީން އަބޫ ރިކާބް އައްތަބްރީޒީ” އެވެ. ކެންދޫ މަގާމް މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ ވެސް ތަބްރޭޒްގެފާންގެ މަގާމްގެ ނަމުގައެވެ. ގާޒީ ބަކުުރު ވިދާޅުވަނީ ބަރުބަރީ ކަމަށެވެ. އެހެން ބުނާ ސަބަބަކީ މުހައްމަދު އަމީން އުފައްދާފައިވާ ތާރީޚް ކޮމެޓީއަކުން ހުކުރު މިސްކިތުގައި ހުރި ފިލައެއް ކިޔާފައި ސަރުކާރުން ނިންމި ގޮތެއްގެ މައްޗަށް ކަމަށް ގާޒީ ބަކުރު ވިދާޅުވިއެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ އިހުގައި ކިޔާ އުޅެނީ ތަބްރޭޒްގެފާނުގެ މަގާމް ކަމަށް ބަކުރު ބުންޏެވެ. ބަރުބަރަކީ މަޤްރިބް ކަރައިގެ ރަށެކެވެ. އެއީ މިހާރުގެ މޮރޮކޯއެވެ. އަރަބި ގައުމެކެވެ. ތަބްރޭޒް އަކީ ފާރިސް ކަރައިގެ ރަށެކެވެ. އެއީ މިހާރުގެ އީރާނެވެ. އެ ރަށުގެ ބަހަކީ ފާރިސީ ބަހެވެ. ދިވެހިންގެ އިސްލާމް ދީނަށް އެނބުރުމަށް ފަހު ދީނުގެ ގިނަ ކަންކަމާ ގުޅޭ ބަސްތައް އައިސް ހުރީ ފާރިސީ ބަހުގެ ތެރެއިންނެވެ. މިއީ އެކި ތާރިޚް އިލްމުވެރިން ބަހުސް ކުރައްވާފައިވާ ވަރަށް ދިގު ބަހުސެކެވެ.\nމިހާރު ހުރި ގޮތަށް މަގާމްބިނާކުރުން\nކުޑަރިކިލު މުހައްމަދު ކަލޭފާން މަގާމް ބިނާކުރެއްވި ގޮތް\nތަބްރޭޒްގެފާން ކެންދޫ ގޮނޑުދޮށުން އެއްގަމުގައި ސާފު ދޮންވެލިގަނޑުމަތީގައި ނަމާދުކުރަން ހުންނެވިތަނުގައި ދަނޑިފަނުން އަޅާފައިވާ ގެގަނޑު އެކި ދުވަސްވަރު އެކި ގޮތަށް އިމާރާތްކުރެވެމުން ދަމަހައްޓަމުން އާބާތުރަފިލުވަމުން ބަދަލުތައް ގެންނަމުން އައިސް މިހާރު ހުރި ގޮތަށް އެ މަގާމް ބިނާކުރީ އަބްދުލް މަޖީދު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާންގެ ދުވަސްވަރުއެވެ. އަބްދުލް މަޖީދު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާން ރާއްޖެތެރޭގެ މިސްކިތްތަކާއި ޒިޔާރަތްތައް އާބާތުރަ ފިލުވަން ނިންމަވާ ހުރިހާ މިސްކިތްތަކާއި ޒިޔާރަތްތަކަށް ދެއްވާފައިވާ ބޯގަފަތްތައް ގެންގޮސް އޭގެތެރެއިން އުވާލަން ފެންނަތަންތަނުގެ ބޯގަ އުވާލާ އަދި އާބާތުރަ ފިލުވަން ޖެހޭ ތަންތަނުގެ ބޯގަފަތްކޮޅު އާކޮށްދެއްވިއެވެ. ކެންދޫމަގާމްގެ ފަތްކޮޅު ގެންގޮސް އާކޮށްދެއްވިއެވެ.\nމި ދުވަސްވަރު ކުޑަރިކިލު މުހައްމަދު މަނިކު (ކުޑަރިކިލު މުހައްމަދު ކަލޭފާން) އަތޮޅު އޮފީހުން ފޮނުވަައިގެން ކެންދޫއަށް ގޮސް މަގާމް މިހާރު ހުރިގޮތަށް ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށިއެވެ. މެދުޒިޔާރަތާ ތަފާތުނުވާނެ ހެން މަގާމް ހަދާނަމޭ ބުނެ ކެންދޫ މީހުންނާއި އެކު ގޮނޑުދޮށުގައި ހުރި ޅޮސްގަހެއްގެ ކައިރީ ވަޑާންގެ ހަދާ އުވަދަވާ މަގާމް މިހާރު ހުރި ގޮތަށް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ކުޑަރިކިލު މުހައްމަދު ކަލޭފާން ފެށިއެވެ. ބަދަލުތައް ގެނެސް އަލުން މަގާމް ބިނާކުރުމުގެ ކުރީގައި އެތަން ހަދާފައިވަނީ ދަނޑިން ބިއްގަތާ ދެފަރާތުން އުވަ ޖަހައިގެންނެވެ. މިއީ އިހުގައި އިމާރާތްކުރާ ގޮތެކެވެ. މިގޮތަށް އިމާރާތްކުރުމަށް ކިޔަނީ ދަރުބަނދެގެން ރޭނުމެވެ.\nކެންދޫ މަގާމްގެ އެތެރެފާރާއި މާލޭ މެދުޒިޔާރަތުގެ ބޭރުފާރުގެ ފަރުމާ އެއްގޮތް\nމިހާރު ހުރިގޮތަށް މަގާމް ބިނާކުރި މޭސްތިރި\nކުޑަރިކިލު މުހައްމަދު ކަލޭފާނަކީ ފަންނީ މަސައްކަތްތެރިއެކެވެ. އަތްތެރިމަސައްކަތާއި ރޭނުމާއި އުވަޖެހުމުގެ މަސައްކަތަށް އެ ދުވަސްވަރު ރާއްޖޭގައި އަރާ ހުރި މާހިރެކެވެ. މިއީ ކުޑަރިކިލު ނައިބު މުހައްމަދު ކަލޭފާނެވެ. ކަލޭފާންކަން ދެއްވާފައިވަނީ ހަސަން ފަރީދެވެ. ކެންދޫ، ކުޑަރިކިލު އަދި ކަމަދޫގެ ނައިބުކަން މުހައްމަދު ކަލޭފާން ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ނައިބު ކަމަކީ ގާޒީކަމެވެ. މުހައްމަދު ކަލޭފާން ކުޑަރިކިލު ކުޑަކަތީބު ކަން ވެސް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ކެންދޫ މަދަރުސާގައި ކިޔަވައިދިނުމުގެ މަސައްކަތުގައި ވެސް އުޅުއްވިއެވެ. އަތޮޅުގެ ބައެއް ރަށްްރަށުގެ މީހުން ކުޑަރިކިލު މުހައްމަދު ކަލޭފާނަށް ހުދު ކަތީބު ވެސް ކިޔާ އުޅުނެވެ.\nމުހައްމަދު ފަރީދު ކުޑަރިކިލަށް ވަޑައިގަތް ދުވަހު ކުޑަރިކިލު މުހައްމަދު ކަލޭފާން (ފޮޓޯގެ ކަނާތްފަރާތުގައި)\nކެންދޫ މަގާމްގެ އިތުރުން ކުޑަރިކިލު މުހައްމަދު ކަލޭފާން ކުރައްވާފައިވާ އެހެން މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހދ. ކުމުންދޫ މިސްކިތުގެ މަސައްކަތާއި ކިހާދޫގައި މިސްކިތެއް އެޅުމާއި އަދި ކުޑަރިކިލު ބާމިސްކިތުގެ މަސައްކަތާއި ވެލާނާގޭ މުސްކުޅި އިމާރާތުގެމަސައްކަތާއި މާލޭ މެދުޒިޔާރަތް މިހާރު ހުރި ގޮތަށް (އުވައިގެ މަސައްކަތް) ހެއްދެވުމުގެ މަސައްކަތާއި އަދި މުލީއާގޭގެ ބައެއް މަސައްކަތްތައް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. މެދުޒިޔާރަތުގެ މަސައްކަތް ނިންމުމުން މޭޒުމައްޗަށޭ ވިދާޅުވެ ސަރުކާރުން މުހައްމަދު ކަލޭފާނަށް ދެއްވި ރަށަކީ ބ. ލަނޑާގިރާވަރެވެ. ރުއްއިންދާ ރަށް ބެހެއްޓީ މުހައްމަދު ކަލޭފާނެވެ.\nމަގާމްއާއި ގުޅޭ އެހެން ބައެއް ވާހަކަ\nރާއްޖޭގެ އެކި ރަށްރަށުގައި ހުރި މަގާމްތަކާއި ޒިޔާރަތްތަކާއި ގުޅުވަައިގެން އެކި އާދަޔާހިލާފް ވާހަކަތައް ދެކެވިފައިހުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ ގިނަ ވާހަކަތަކީ ގަބޫލުކުރަން ދަތި އަދި ދޫދޫމަތިން ދެކެވޭ ވާހަކަތައް ނަމަވެސް ތާރީޚަށްޓަކައި ލިޔެވިފައި ހުރުން މުހިންމު ވާހަކަތަކެކެވެ. ކެންދޫ މަގާމްގެ އާބާތުރަ ފިލުވައި ދިދަ ދަނޑި ބާވެގެން ސަރުކާރުގައި ކެންދޫ މީހުން އާ ހައިވަކަރު ދިދަ ދަނޑިއަކަށް އެދުމުން އެއިރު ސަރުކާރު ހިންގުމުގައި އިސްކޮށް ހުންނެވި ބޮޑުކިލެގެފާނު (އިބްރާހިމް ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާން) ކެންދޫ މީހުންނަށް ދެންނެވީ އާ ހައިވަކަރު ދިދަ ދަނޑިއެއް ހޯދައިދެވެން ނެތް ކަމަށެވެ. ރަށުން ކޮންމެވެސް ގަހެއްގެ ދަނޑިއެއް ކަނޑައިގެން މަގާމްގައި ޖެހުމަށެވެ. ދެން އާދައިގެ ދަނޑިއެއް ޖަހައިފިއެވެ. މިގޮތަށް މިކަން ހިނގަފާއި ވަނިކޮށް،އިރުވައި ގައި މަހަށް ނިކުމެ އުޅުނު ބަޔަކަށް ކެންދޫ ތޮށިމަތީގައި ކޯޅިތަކެއް ހޫރޭތަން ފެނިއްޖެއެވެ. މިބައިމީހުން އެހެން އޮޑިތަކުގެ މީހުންނަށް ވެސް ގޮވާ ތޮށިމައްޗާ ގާތްކޮށް ބެލި އިރު ތޮށިމައްޗަށް ލައްގާފައިވަނީ ރަނގަޅު ބޮޑު ގަހެކެވެ. ދެން ރަށު މީހުންނަށް ގޮވާ އެންމެން ތޮށިމަތިން ދަމާ ކޫތާ އެއްގަމަށް ގެނެސް ބެލިއިރު އެއީ ހަމަ ރަނގަޅު ހައިވަކަރު ގަހެކެވެ. ހައިވަކަރު ގަސް ލެއްގެމުން މި ވާހަކަ ކެންދޫ މީހުން ސަރުކާރަށް ދަންނަވައިފިއެވެ. އެއީ މަގާމްގެ ބޭނުމަށް ލައްގާފައިވާ ގަހެއްކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނުމުން ލެއްގި ހައިވަކަރު ގަހުން އާ ދިދަ ދަނޑި ހަދާ ހަރުކޮށްފިއެވެ. ހަންޏާމީދޫ ކަލާފާނު ޒިޔާރަތުގައި ވެސް ވަނީ މިގޮތަށް އެރަށަށް ލެއްގި ހައިވަކަރު ގަހެއްގެ ދަނޑިކަމަށް ވެއެވެ.\nލެއްގި ހައިވަކަރު ގަހުން ހެދިކަމަށް ބުނާ ދިދަ ދަނޑި\nމި ހައިވަކަރު ގަހުގެ ބުޑު ފަހަކާއި ޖެހެންދެން ވެސް ކެންދޫގައި އޮތްކަމަށް ވެއެވެ. މި ގަހުގެ ބުޑަށް “ދިދަ ދަނޑި ބުޑު” ކިޔާ އުޅެނެވެ. ތަދު ދުވަސްވަރު އައިސްގެން ކަޅަނގާރި ހުސްވެ ހައިވަކަރު ގަހުގެ ބުޑުން ދުން އަޅަން ބޭނުންކޮށްގެން އެ ބުޑު ހުސްވީއެވެ. ކަޅަނގާރި އަކީ ދުން އެޅީމާ މީރުވަސް ދުވާ ލަކުޑިއެކެވެ. މިއީ ލަކުޑީގެ އާރު ނޫން ބައި ގިރިފައި ހުންނަ ލަކުޑިއެކެވެ. މިއީ ގަހެއްގެ މުލެއް ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. އިހުގައި ކަޅަނގާރި ގެނެސް އުޅުނީ ސެޓިގަމުންނެވެ. ސެޓިަގަމަކީ ބަންގާޅުގެ ޗިޓަގޮންއެވެ. އިހުގައި ކޮންމެ ހުކުރު ހޯމަ ވިލޭރެއަކު ޞަލަވާތް ފާތިޙާކިޔަވާ އުޅުނެވެ. ސަލަވާތް ފާތިހާ ކިޔަވާއިރު ދުން އެޅުމަކީ އާދަކާދައިގެ ތެރެއިން ހިމެނޭކަމެކެވެ. ދުން އަޅަން ކަޅަނގާރި ހުސްވެ ހައިވަކަރު ބުޑުން އެތިކޮޅު ކޮޅަށް ދުންއަޅަން ނަގާ ނަގާ ގަހުގެ ބުޑު ހުސްވީއެވެ. ހައިވަކަރަކީ ވެސް އެންދުމުން މީރު ވަހެއް ދުވާ ލަކުޑިއެކެވެ. ކެންދޫމަގާމްގެ އުނދޯލިކޮޅުތަކާއި އަދި އެހެނިހެން ބައެއް މަސައްކަތްތައް ކުރެވިފައިވަނީ ހައިވަކަރުންނެވެ.\nއިހުގައި މަގާމްގައި އަހަރުމަތިފުޅު ފާތިޙާ ކިޔަވައި އުޅުނީ ރަޖަބު މަހުގެ6އަދި7ވަނަ ދުވަހުގެ ރެއެވެ. ރަޖަބު މަހުގެ6ވަނަ ދުވަހުގެ ރޭ (ރަޖަބް7ވިލޭރޭ) އޮންނަނީ ފޮތްފޮށި ކިޔެވުމެވެ. ފޮތްފޮށި ކިޔެވުމަކީ އިހުގައި ހަތިމުކުރުމެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ފުރަތަމަ ފޮތުން ފެށީގެން ފަހުފޮތުގެ ނިލަޔަށް ކިޔެވުމެވެ. ފޮތްފޮށި ކިޔަވާ ދުވަހުގައި ވެސް ކެއުން ތައްޔާރުކޮށްފައި ބަހައްޓައެވެ. ބޮޑު ކޭން އޮންނަނީ ރަޖަބު މަހުގެ7ވަނަ ދުވަހުގެ ރޭ ކިޔަވާ ފާތިޙާއަށް ފަހުއެވެ.7މީހަކަށް ކޭމެއްގެ މަގުން ކޭން ތައްޔާރުކުރެއެވެ. މި ދުވަހުގައި އެހެން ރަށްރަށު މީހުން ވެސް ކެންދޫއަށް އައިސް ފާތިހާ ކޭމުގައި ބައިވެރިވެއެވެ. އެންމެ ގިނައިން އަންނަނީ ކަނދޮޅުދޫ މީހުންނެވެ.\nމަގާމްގެ އެތެރެއިން ބޭރު ފާރާއި ގުޅިފައިވާ ވަރަށް ރީތި އުސް ހަރުފަތް ލީ ސިޑިއެއް މި މަގާމުގައި ހުރެއެވެ. ފާރާއި އެކު މިތަން ސިފަވަނީ ކިއްލާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މި ހަރުފަތްތަކުގެ ބޭނުމަކީ ސިޑިން މައްޗަށް އަރާ ބޭރުފާރު އެންމެ މަތީގައި ހަދާފައިވާ ތަންކޯޅެއްގައި ބައްތިއެއް ދިއްލުމެވެ. އިހުގައި މިތަނުގައި ޤަވާއިދުން ބައްތި ދިއްލަމުން ދިޔަކަމަށް ވެއެވެ. އެހެންކަމުން މަގާމްގެ މި ބަޔަކީ “ލައިޓް ހައުސް” އެއް ކަމުގައި ވެސް ބުނެވިދާނެއެވެ. ބޭނުމަކީ ރަށް ބޭރުން ކަނޑުމަތިން ދާ އޮޑިދޯނި ފަހަރަށް މަގާމްހުރި ތަން އަންގައި ދިނުމެވެ. މިޔާއި އެކު ނިޔަމިކަމަށް މި ބައްތީގެ އަލިން އެހީތެރިކަން ލިބިފައިވާނެއެވެ. އޮޑިދޯނި ފަހަރު މާލެދަމުން ވެސް ކެންދުއާއި ދޭތެރޭ މަގާމްއާއި ދިމާ ބޭރުން މަޑުކޮށް ރިޔާތަކުން ވައިދޫކޮށް ބާއްވައިގެން ފާތިހާފުޅު ކިޔަވައެވެ. ބޭރުފާރުން އެތެރެއިން ހަރުފަތްތަކުން އަރައިގެން ބައްތި ބެހެއްޓޭގޮތަށް ހަދާފައިވަނީ ރޭނގަޑުގައި ކެންދޫ ބޭރުން ދަތުރުކުރާ އޮޑިދޯނި ފަހަރަށް މަގާމް ހުރިތަން އަންގައި ދިނުމަށެވެ.\nމަގާމްގެ ބޭރު ފާރު އެތެރެއިން މައްޗަށް އެރޭގޮތަށް ލާފައިވާ ހަރުފަތްތައް އަދި ބައްތި ބަހައްޓާތަން\nހަރުފަތްތައް ހުރި ފާރުގެ ބޭރުފަރާތް\nބައްތި ހަރުކުރަނީ އެތެރޭގައިވާ ހަރުފަތްތަކުން އަރައިގެން އެންމެ އުސްކޮށްއެވާ ބައިގައި\nއަބޫބަކުރު މުހައްމަދު (ގާޒީ ބަކުރުބެ)، ނިވައިދަށުގެ، ބ. ކެންދޫ (އުފަންވެފައިވަނީ: 1927ގައި)\nޔޫސުފް ހުސައިން (ދޮންޔޫސުބް)، މޯރނިންގ ހައުސް، ބ. ކެންދޫ (އުފަންވެފައިވަނީ 1933ގައި)\nއަބޫބަކުރު އިބްރާހިމް (ބެރު ބަކުރު) ޖަންބުމާގެ، ބ. ކެންދޫ (އުފަންވެފައިވަނީ: 1933ގައި)\nއެންމެ ފަހުން މަގާމް ބަހަލައްޓާފައިވަނީ ބެރު ބަކުރެވެ. މިއީ އޭރުގައި ދައުލަތުން މުސާރަ ދޭ މަގާމެކެވެ. 20 ރުފިޔާ 25 ރުފިޔާ ވަރު ދެއެވެ.\nލޯކުރެންދޫ ޒިޔާރަތް – ނަސީމާ މުހައްމަދު\nމުޢީނުއްދީން ރަދުންގެ ބޯގަފަތެއްގައިވާ މައުލޫމާތު\nކުޑަރިކިލު މުހައްމަދު ކަލޭފާނާއި ބެހޭގޮތުން ކުޑަރިކިލު ނާޒިރު އަލިމަނިކު ދެއްވާފައިވާ މަޢުލޫމާތު\nބ. އައިދޫއާއި ބެހޭގޮތުން އަޙްމަދު ނާފިޢު ލިޔުއްވާފައިވާ ލިޔުމެއް\nގިނަ މައުލޫމާތުތައް އަޅުގަނޑު ނޯޓްކޮށްފައި ވަނީ 2012 ވަނަ އަހަރު އެވެ. މި ލިޔުން ލިޔެފައި މިވަނީ 2017 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. ކެންދޫ ގާޒީބަކުރުބެއާއި ކުޑަރިކިލު ނާޒިރު އަލި މަނިކު މިހާރު ވަނީ ނިޔައުވެފައެވެ. އެންމެ ފަހުން މަގާމް ބެލެހެއްޓި ބެރު ބަކުރުބެ ފަރާތުން މައުލުމާތު އެއްކުރެވިފައިވާނީ 2017ގެ ކުރީކޮޅެވެ.\n22 ނޮވެމްބަރު 2017 - ރަށްފުށް, ތާރީހް\n9 ކޮމެންޓު ”ރާއްޖެ އިސްލާމްވުމާއި ކެންދޫ މަގާމްގެ ވާހަކަ“\nޖެނުއަރީ 6, 2018 ގެ 02:20 ގައި\nވަރަށްފުރިހަމަ މައުލޫމާތު މުއްސަނދި ލިއުމެއް، ލޫކަސްއަށް ސާބަސް\nޖުލައި 31, 2018 ގެ 10:42 ގައި\nކިޔާހިތުން ކިޔާލެވުނު ލިޔުމެއް، ތާރީހީ މިފަދަ ކަންކަމަށް ގިނަ ދިވެހިންދޭ ސަމާލުކަން ކުޑަވުމަކީ ހިތާމަހުރި ކަމެއް\nޑިސެމްބަރު 9, 2018 ގެ 10:34 ގައި\nޑިސެމްބަރު 9, 2018 ގެ 15:17 ގައި\nކުޑަރިކިލުގަ ބޮން ގޮވި ވާހަކަވެސް ލިޔެބަލަ\nޑިސެމްބަރު 9, 2018 ގެ 15:29 ގައި\nތަން ވީރާނާ ވެއްޖެ.\nމުސްތަފާ އަބްދުލް ކަރީމް\nޑިސެމްބަރު 9, 2018 ގެ 19:15 ގައި\nޢަސްލު ހަގީގަތުގަވެސް ރަންނަމާރިއެއް އަރައި އަންހެންކުދިން މެރިތަ؟ އަދި ވަކިން ބިކުރުވެރި ކުދިން ގެންދަން ފުރޭތަ އެނަގީ ރަސްގެފާނަށްތަ؟މި ސުވާލު ތަކުގެ ޖަވާބެއް މި ލިޔުމަކުން ފެންނާކަށްނެތް.ގަބޫލް ކުރެވޭގޮތުގައި ރަންނަމާރި ވާހަކަ ގެނެސްދީފައިވަނީ އޮޅުވާލުމުގެ ތެރޭން.ހަގީގަތުގައި ބިކުރުވެރި ކުދިންގެ ޝިކާރައަކަށްވީ ރަސްގެފާނު. މިކަމުގެ ހަގީގަތް ލޫކަސް ހޯދުން ވަރަށް މިހިއްމު\nޑިސެމްބަރު 9, 2018 ގެ 21:44 ގައި\n“ޚާޖީ” އެއް ނޫން. “ޙާޖީ” ކިޔަނީ.\nޑިސެމްބަރު 9, 2018 ގެ 22:13 ގައި\nސަޅި ލޫކަސް. ގަބޫލުކުރަން ދަތި ވާހަކަތައް ހުރި ކަމަށް ފެނޭ. ނަމަވެސް ވަރަށް ފުރިހަމަ\nޑިސެމްބަރު 10, 2018 ގެ 08:24 ގައި\nވަރަށް ފުރިހަމަ ލިއުމެއް. އެންމެ ފުރިހަމަ ކަމަކީ އިހުގެ ބަސް ތައް މިހާރުގެ ގޮތަށް މާނަ ކޮށްދީފައި ހުރުން.


Maumoon ge aburah araigah kamah bune Chanel 13 ge massalaeh Broadcom in balan fashaifi – adduLIVE\nމައުމޫންގެ އަބުރަށް އަރައިގަތް މައްސަލައެއް ބްރޯޑްކޮމުން ބަލަން ފަށައިފި\n0 Sep 13, 2017, 18:51 ލިޔުނީ އަހުމަދު ނަސޫހް\nބްރޯޑްކޮމްގެ ރައީސް، މުހައްމަދު ޝަހީބް: ފޮޓޯ - މިހާރު\nކުރީގެ ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމްގެ އަބުރުފުޅަށް ހުތުރުވާފަދަ އެއްޗެއް ޗެނަލް 13 އިން ދައްކާފައިވާ މައްސަލައެއް ބްރޯޑްކާސްޓިން ކޮމިޝަނުން ބަލައި ތަހުގީގު ކުރަން ފަށައިފިއެވެ.\nބްރޯޑްކޮމް އިން އަމިއްލަ އިސްނަގައިގެން މިމައްސަލަ ބަލަން ފަށާފައިވާއިރު އެޗެނަލްގެ ޗީފް ލީގަލް އޮފިސަރު އަދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ވެލިދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަބްދުﷲ ޔާމިން ވަނީ މިއަދު ކޮމިޝަނަށް ހާޒިރުކޮށްފައެވެ.\nމިމައްސަލައާ ގުޅޭގޮތުން ޔާމީން ބުނެފައިވަނީ ބްރޯޑްކޮމް އިން ބަލަމުންދާ މައްސަލައަކީ އެއްވެސް އަސްލެއް ނެތް މައްސަލައެއް ކަމަށެވެ. ޗެނަލް 13 ދިފާއުކުރަމުން ޔާމިން ބުނެފައިވަނީ އެޗެނަލްއިން ދެއްކި ޕްރޮގްރާމަކީ ރައްޔިތުން ހޭލުންތެރިކުމުގެ ގޮތުން ދެއްކި ޕްރޮގްރާމެއް ކަމަށެވެ.\nއެނގިފައިވާ ގޮތުގައި ބްރޯޑްކޮމްއިން ބަލަން ފަށާފައިވަނީ މިދިޔަ ޖުލައި މަހުގެ9ވަނަ ދުވަހު ޗެނަލް 13 އިން ގެނެސްދިން ޕްރޮގްރާމެއްގައި ރައީސް މައުމޫނަށް ނިސްބަތްކޮށް ކުރަހާފައިވާ ކާޓޫނުތަކެއް ދެއްކި މައްސަލައެވެ.\nއެފޮޓޯތައް ދެއްކުމުގެ ސަބަބުން ގިނަ ބަޔެއްގެ ފާޑުކިޔުމާއި ނުރުހުން ޗެނެލް 13 އަށް އަމާޒުވެ ބްރޯޑްކޮމް އިން ވަގުތުން އެޗެނެލްއަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ގޮވާލާފައެވެ.


Champion Miskiymagu balinuve League nimmaalaifi | Mihaaru\nމޯލްޑިވިއަން އާއި މިސްކިތްމަގު ކުޅުނު މެޗުގެ ތެރެއިން.-- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\nޗެމްޕިއަން މިސްކިތްމަގު ބަލިނުވެ ލީގު ނިންމާލައިފި\n09 ޑިސެމްބަރ 2017 - 19:28 1 comment\nމިއަދުގެ މެޗަށް ނުކުތްއިރު ވެސް ޗެމްޕިއަންކަން ޔަގީންވެފައި އޮތް ޏ. ފުވައްމުލަކު މިސްކިތްމަގު އެކުވެރިންގެ ގުޅުމުން މޯލްޑިވިއަން ސްޕޯޓްސް އެންޑް ރެކްރިއޭޝަން އަތުން ހޯދި މޮޅާ އެކު ބަލިނުވެ ލީގު ނިންމާލައިފި އެވެ.\nމިސްކިތްމަގަށް ލީގު ޔަގީންވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެރޭ މޯލްޑިވިއަން ކުޅުނު މެޗުން ޕޮލިސް އަތުން ބަލިވުމުންނެވެ.\nޒުވާނުންގެ މަރުކަޒު އެތެރެ ކޯޓުގައި މިއަދު މެންދުރު ފަހު ކުޅުނު މެޗުގައި މާ ބޮޑު ވާދަވެރި ކުޅުމެއް ނުފެނެ އެވެ. މިސްކިތްމަަގަށް ލީގު ޗެމްޕިއަންކަން ޔަގީންވެފައި އޮތުމުން މޯލްޑިވިއަންގެ ފަރާތުން މެޗުން މޮޅުވުމުގެ ހިތްރަވެއް ވެސް ނުފެނެ އެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިސްކިތްމަގު ވަނީ ސީދާ ތިން ސެޓުން މެޗު ކާމިޔާބުކޮށްފަ އެވެ. އެ ޓީމުން ސެޓުތައް ގެންދިޔައީ 25-20، 25-12 އަދި 25-11 އިންނެވެ.\nމިއަދުގެ މެޗުގައި މިސްކިތްމަަގަށް އެންމެ ރަނގަޅު ކުޅުމެއް ދެއްކީ އެ ޓީމަށް ކުޅޭ ނޭޕާލްގެ ކުޅުންތެރިއާ ޕްރަތީބާ މާލީ އެވެ. އޭނާ ވަނީ މި މެޗުގެ މުހިއްމު ވަގުތުތަކުގައި މުހިއްމު ޕޮއިންޓްތަކެއް ޓީމަށް ހޯދައިދީފަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން އެ ޓީމަށް ކުޅޭ ގައުމީ ޓީމުގެ ކުޅުންތެރިއާ ޖޫޒަން ޒަރީރު ވެސް ވަނީ ރަނގަޅު ކުޅުމެއް ދައްކައިފަ އެވެ. އަދި އެ ޓީމަށް ކުޅޭ ބިދޭސީ ކުޅުންތެރިއާ ނިރްމަލާ ވެސް ވަނީ އެހެން މެޗުތަކެކޭ އެއްގޮތަށް އެއް ފެންވަރެއްގައި ރަނގަޅަށް ކުޅެފަ އެވެ.\nޕޮލިހާއި މިސްކިތްމަގު މިއަދު ކުޅުނު މެޗުގެ ތެރެއިން.-- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\nމިސްކިތްމަގު އެކުވެރިންގެ ގުޅުން - 12 ޕޮއިންޓް\nޕޮލިސް ކްލަބް -4ޕޮއިންޓް\nމޯލްޑިވިއަން ރެކްރިއޭޝަން ކްލަބް -2ޕޮއިންޓް\nމި މެޗަަށް ފަހު ޗެމްޕިއަންކަން ދިޔަ މިސްކިތްމަގަށް ތަށި ހަވާލުކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ. އަދި މުބާރާތުގެ ވަނަ ތަކަށް ދިޔަ ކުޅުންތެރިން ވެސް ހޮވުން އޮންނާނީ ހޯމަ ދުވަހުގެރޭ ފިރިހެން ޑިވިޝަންގެ ލީގު ފަހު މެޗަށް ފަހު އެވެ.\nއަންހެން ޑިވިޝަންގައި ދެން އޮންނާނީ ގައުމީ މުބާރާތެވެ. ގައުމީ މުބާރާތުގެ ފުރަަތަމަ ސެމީގައި އަންނަ އަންގާރަ ދުވަހުގެރޭ މިސްކިތްމަގު ނުކުންނާނީ ޕޮލިހާ ދެކޮޅަށެވެ. އެ މެޗުން މޮޅުވާ ޓީމަކަށް ފައިނަލްގެ ފުރަތަމަ ޖާގަ ލިބޭއިރު، ބަލިވާ ޓީމެއް ޖެހޭނީ ތިން ވަނަ ސެމީގައި މޯލްޑިވިއަންއާ ކުޅޭށެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ވޮލީބޯޅަ ގައުމީ ވޮލީބޯޅަ ލީގު


Lingard ge miss pass in United balivejje - vNews.mv\nޔުނައިޓެޑާއި ޔަންގް ބޯއިސް ބައްދަލުކުރި މެޗުގެ ތެރެއިން- ފޮޓޯ:- ގެޓީ އިމޭޖަސް\nލިންގާޑުގެ މިސް ޕާހުން ޔުނައިޓެޑް ބަލިވެއްޖެ\nއައްފާން މުހައްމަދު 15 September 2021, 00:24\nޔޫރަޕުގެ އެންމެ ޝަރަފުވެރި ކުލަބު ފުޓުބޯޅަ މުބާރާތުގެ ގްރޫޕް އެފްގައި ފަހުވަގުތު ޖެސޭ ލިންގާޑް ދިން މިސް ޕާހެއްގެ ސަބަބުން ޔަންގް ބޯއިސް އަތުން މެންޗަސްޓަރ ޔުނައިޓެޑް ބަލިވެއްޖެއެވެ.\nއަންގާރަ ދުވަހުގެރޭ ޔަންގް ބޯއިސްގެ ދަނޑުގައި ކުޅުނު މިމެޗުން އެޓީމު މޮޅުވީ ފަހަތުން އަރާ 1-2 ގެ ނަތީޖާއަކުންނެވެ.\nމެޗުގައި ފުރަތަމަ ލަނޑުޖަހާ ލީޑުނެގީ ޔުނައިތެޑުންނެވެ. މެޗުގެ ކުރީކޮޅު މޮޅަށް ކުޅެމުންދިޔަ ޔުނައިޓެޑުން އެޓީމުން މެޗުގައި ޖެހި ހަމައެކަނި ލަނޑު ކާމިޔާބުކުރީ ފުރަތަމަ ހާފުގެ 13 ވަނަ މިނެޓުގައެވެ. މިއީ ބްރޫނޯ ފެރްނާންޑޭޒް ދިން ހިތްގައިމު ޕާހަކުން ޔުނައިޓެޑްގެ ތަރި ކްރިސްޓިއާނޯ ރޮނާލްޑޯ ކާމިޔާބު ކޮށްދިން ލަނޑެކެވެ. މިއީ 12 އަހަރަށްފަހު ޔުނައިޓެޑަށް އެނބުރި އައިސް ރޮނާލްޑޯ އެޓީމުގެ ޖާޒީގައި ކުޅުނު ދެމެޗުން ކާމިޔާބުކުރި3ވަނަ ލަނޑެވެ.\nމެޗުގައި ޔުނައިޓެޑަށް މައްސަލަތަކަކާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހުނީ އެޓީމުގެ ޑިފެންޑަރު އާރޮން ވެން ބިސާކާ އަށް ރެފްރީ ސީދާ ރަތްކާޑެއް ދެއްކި ހިސާބުންނެވެ. ބިސާކާ އަށް ރެފްރީ ރަތްކާޑު ދެއްކީ ޔަންގް ބޯއިސްގެ މާޓިންސް އަށް ކުރި ނުރައްކާތެރި ފައުލަކާއި ގުޅިގެންނެވެ.\nނަތީޖާއަކަށްވީ ދެވަނަ ހާފުގައި ޔުނައިޓެޑުން ކުޅުންތެރިއަކު މަދުކޮށް ކުޅެމުންދިޔުމުގެ ފައިދާ ނަގާ ޔަންގް ބޯއިސް އިން މެޗުގެ ނަތީޖާ ހަމަހަމަ ކުރުމެވެ. ދެވަނަ ހާފުގެ 21 ވަނަ މިނެޓުގައި ތިރިތިރިން ހެފްޓީ ނަގައިދިން ހުރަހެއް ގޯލުގެ ތެރެއަށް ވައްދާލައިގެން މިލަނޑު އެޓީމަށް ކާމިޔާބު ކޮށްދިނީ މޯމީ ނަމަލިއު އެވެ.\nމެޗުގައި ޔުނައިޓެޑަށް މާޔޫސްކަމާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނީ މެޗުގެ އެންމެ ފަހު ސިކުންތުކޮޅުގެ ތެރޭގައި މެޗުގައި ބަދަލުކުޅުންތެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ކުޅެންއެރި ލިންގާޑު ދިން މިސް ޕާހެއްގެ ފައިދާ ނަގާ ޔަންގް ބޯއިސް އިން ލަނޑެއްޖަހާ މެޗު ކާމިޔާބުކުރުމުންނެވެ. މެޗުގެ 90 މިނެޓުގެ ކުޅުން ހަމަވެ ދެއްކި އިތުރުވަގުތުގެ5ވަނަ މިނެޓުގައި މިލަނޑު މި މިސް ޕާސް ހޯދާ، މިލަނޑު އެޓީމަށް ކާމިޔާބު ކޮށްދިނީ ތިއޮސަން ސިއެބަޗޫ އެވެ.\nމިއީ ތާރީހުގައިވެސް ޔަންގް ބޯއިސް އިން ޔޫއެފާ ޗެމްޕިއަންސް ލީގުގައި ކުޅޭ ދެވަނަ ފަހަރެވެ. މީގެކުރިން 2018/2019 ވަނަ އަހަރުގެ ސީޒަނުގެ ޗެމްޕިއަންސް ލީގުގައި އެޓީމުން ކުޅުނު ނަމަވެސް ގްރޫޕް ސްޓޭޖުން ވަނީ ކަޓާފައެވެ. އެފަހަރުވެސް ގްރޫޕް ސްޓޭޖުގެ ފުރަތަމަ މެޗުގައި ޔަންގް ބޯއިސް އިން އެންމެފުރަތަމަ ކުޅުނީ ޔުނައިޓެޑާއި ދެކޮޅަށެވެ. އެމެޗު 0-3 އިން ކާމިޔާބުކުރީ ޔުނައިޓެޑެވެ.\nސާލްޒްބާގާއި ސެވިއާ ބައްދަލުކުރި މެޗުގެ ތެރެއިން- ފޮޓޯ:- ގެޓީ އިމޭޖަސް\nމީގެއިތުރުން މުބާރާތުގެ ގްރޫޕް ޖީގައި ސެވިއާ އާއި އާރްބީ ސާލްޒްބާގް ބައްދަލުކުރި މެޗުވީ އެއްވަރެވެ.\nމިމެޗުގައި ސާލްޒްބާގަށް ވަނީ ހަމައެކަނި ފުރަތަމަ ހާފުގެ ތެރޭގައި ތިން ޕެނަލްޓީ ލިބިފައެވެ. ސެވިއާގެ ދަނޑުގައި ކުޅުނު މިމެޗު އެއްވަރުވީ 1-1 ގެ ނަތީޖާއަކުންނެވެ.\nސާލްޒްބާގަށް ވަނީ ފުރަތަމަ ހާފުގެ 13 ވަނަ މިނެޓުގައިވެސް ޕެނަލްޓީއެއް ލިބިފައެވެ. މިއީ އެޓީމުގެ އަޑެޔެމީއަށް ސެވިއާގެ ޑިއެގޯ ކާލޮސް ކުރި ފައުލަކާއި ގުޅިގެން ލިބުނު ޕެނަލްޓީއެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަޑެޔެމީ ފޮނުވާލި ޕެނަލްޓީ ކާމިޔާބުކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް މެޗުގައި ފުރަތަމަ ލަނޑުޖަހާ ލީޑުނެގީ ސާލްޒްބާގުންނެވެ. ލިބުނު ޕެނަލްޓީއަކުން ފުރަތަމަ ހާފުގެ 21 ވަނަ މިނެޓުގައި ކާމިޔާބު ކޮށްދިނީ ލޫކާ ސޫލިކް އެވެ.\nމިލަނޑަށްފަހު ފުރަތަމަ ހާފުގެ 37 ވަނަ މިނެޓުގައިވެސް އެޓީމަށް އިތުރު ޕެނަލްޓީއެއް ލިބިފައިވާއިރު މިފަހަރު ސޫލިކް ފޮނުވާލި ޕެނަލްޓީ ކާމިޔާބެއް ނުކުރެވުނެވެ.\nއޭގެ5މިނެޓުފަހުން ސެވިއާއިން މެޗުގެ ނަތީޖާ ހަމަހަމަކުރީވެސް ލިބުނު ޕެނަލްޓީއަކުންނެވެ. ސެވިއާގެ އެން-ނިސޭރީއަށް ސާލްޒްބާގުގެ ވޮބާ ކުރި ފައުލަކާއި ގުޅިގެން ލިބުނު މި ޕެނަލްޓީ ގޯލުގެ ތެރެއަށް ވައްދާލައިގެން މެޗުން ޕޮއިންޓެސް ސެވިއާ އަށް ހޯދައިދިނީ އިވާން ރަކިޓިޗް އެވެ.\nމިމެޗުގެ ފުރަތަމަ ހާފުގެ ތެރޭގައި ޖުމްލަ4ޕެނަލްޓީ ފެނިގެން ގޮސްފައިވާއިރު މިއީ 2004 ވަނަ އަހަރަށްފަހު ޔޫއެފާ ޗެމްޕިއަންސް ލީގުގައި މިއަދަދަށް ޕެނަލްޓީ ލިބުން ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.\nމި މުބާރާތުގައި ސެވިއާ ދެން މެޗެއް ކުޅޭނީ މިމަހުގެ 30 ވަނަ ދުވަހު ވުލްފްސްބާގާއު ދެކޮޅަށެވެ. އަދި ސާލްޒްބާގުން މެޗެއް ކުޅޭނީ ހަމަ އެދުވަހު ފްރާންސްގެ ލިލް އާއި ދެކޮޅަށެވެ.\nމެންޗެސްޓަރ ޔުނައިޓެޑް ކުޅިވަރު ޔުއެފާ ޗެމްޕިއަންސް ލީގު


މާލެއިން 19 ކޮޓަރި ކުއްޔަށް ހިފުން\nނޯޓް: މިމަދަރުސާއިން ކުރިން ކޮށްފައިވާ IUL)MAI-108/MAI/2021/61) ޢިއުލާނަށް އެންމެ ފަރާތަކުން ބިޑް ހުށައަޅުއްވާފައިވާތީ 19 ކޮޓަރި ހޯދުމަށް2ވަނަ ފަހަރަށް ޢިއުލާން ކުރަމެވެ\n1. މި މަދަރުސާގެ އަޒްހަރު މުދައްރިސުންނަށް މާލެއިން 19 ކޮޓަރި 1 އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ކުއްޔަށް ހިފަން ބޭނުންވެއެވެ. މި ކަމަށް ޝައުޤުވެރިވާ ފަރާތްތަކަށް ބީލަން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު ހުޅުވާލަމެވެ. މިމަސައްކަތަށް ކުރިމަތިލާ ފަރާތްތަކުގައި ހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް ބީލަންފޮތުގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާނެއެވެ. ބީލަންފޮތް މި އިޢުލާނާއެކު ހިމެނިފައިވާނެއެވެ.\n2. މި ބީލަމުގައި ބައިވެރިވާން އެދޭ ފަރާތްތަކުން، 2021 ޑިސެންބަރު 02 އިން 2021 ޑިސެންބަރު 06 އަށް ބަންދުނޫން ދުވަސްތަކުގެ 8:00 އިން 12:00 އަށް މިސްކޫލުގެ ރިސެޕްޝަނަށް ވަޑައިގެން ނަންނޯޓް ކުރެއްވުމަށް ދެންނެވީމެވެ.\n3. މި ބީލަމާ ބެހޭގޮތުން އެއްވެސް ސުވާލެއްވާނަމަ 2021 ޑިސެންބަރު 06 ވަނަ ދުވަހުގެ 12:00 ގެ ކުރިން ތިރީގައިވާ އެޑްރެހަށް ލިޔުމުން ފޮނުއްވުންއެދެމެވެ.\n4. ބިޑް ހުށަހެޅުމާއި ބިޑް ހުޅުވުން އޮންނާނީ 2021 ޑިސެންބަރު 06 ވާ ހޯމަ ވަނަ ދުވަހުގެ އިރުއޮއްސި 18:00 ގައި އަލްމަދަރުސަތުލް ޢަރަބިއްޔަތުލް އިސްލާމިއްޔާގެ6ވަނަ ފްލޯގެ މީޓިންގ ރޫމްގައެވެ.\nޕަބްލިޝްކުރި ގަޑި: 21:53\nސުންގަޑި: 06 ޑިސެންބަރު 2021 12:00\n- Beelan Foiy 19 Room


އުމުރަށް ކަލާ –4– Esfiya\nއުމުރަށް ކަލާ – 4\n= ދެމަސް ފަހުން =\nއެ ރެއަށްފަހު އަޔާޒު ޔުސްރާއަށް ރަނގަޅަށް ވާހަކައެއްނުދައްކައެވެ. ހާލުއަހުވާލު ބަލާލިނަމަވެސް، ކުރިން ދެއްކި ގޮތަކަށް ވާހަކަނުދައްކައެވެ. ނިދާއިރު ޔުސްރާގެ ގައިގައި ޖެހިލިޔަސް ދުރަށްދެއެވެ. ޔުސްރާގެ އަތުން ކާއެއްޗެއް ނުކައެވެ. ދެމީހުންގެ ގުޅުން މުޅިން ނިމިގެން ދިޔަހެން ހީވިއެވެ. އަޔާޒު ދިރިހުރިނަމަވެސް، ފުރާނަ ނެތްފަދައެވެ. ޔުސްރާވެސް ހަމަ އެހާލުގައެވެ. އެއްޗެއް ރަނގަޅަށް ނުކެވޭތާ ދެމަސް ދުވަސް ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު، ޔުސްރާ ހުރީ ކަށިކޮޅަކަށް ވެފައެވެ. ރޮއެ ރޮއެ ދެލޯ ހުންނަނީ އަބަދު ރަތްވެފައެވެ. ހިތްވަރު ލައިދޭނެ މީހަކުވެސް ކައިރީގައި ނެތެވެ. ރަމްޒާވެސް މިހާރު ޔުސްރާއާ ވާހަކައެއްނުދައްކައެވެ. މިކަމާ ޒުހުދާ ހުންނަނީ ވަރަށް އުފަލުންނެވެ. ޔުސްރާއާއިއެކު ކުރިން ގޭތެރޭގައިކޮށް އުޅުނު މަސައްކަތްތައް ވެސް މިހާރު ރަމްޒާ ކުރަނީ ޒުހުދާއާއިއެކުއެވެ. ޔުސްރާ މުޅިން ބާކީވީއެވެ. އަޔާޒު ގިނަވަގުތު ހޮސްޕިޓަލުގައި ހޭދަކުރަން ފެށުމުން، ޔުސްރާ އޮންނަނީ މުޅި ދުވަހު އެކަނިމާއެކަނި ކޮޓަރީގައި ބަންދުވެފައެވެ. ޔުސްރާ ހުރީ އަބަދު އެކަމާމެދު ވިސްނާ ވިސްނާ މޮޔަވާން ކައިރިވެފައެވެ. ފިލްމެއް ބަލާލިޔަސް، އެ ފިލްމަކުން އަޔާޒު ފެންނަފަދައެވެ. ވާހަކައެއް ކިޔާއިރު، ވާހަކައިގައި އަޔާޒު އުޅޭހެން ހީވެއެވެ.\nއާދައިގެ މަތިން އަޔާޒު އުޅުނީ ޑިއުޓީގައެވެ. ބަލިމީހުން ބަލާނިންމުމަށްފަހުވެސް، ގެޔަށް ނުދާންވެގެން އަޔާޒު ދިޔައީ ކެންޓީނާ ދިމާލަށެވެ. ވީހާވެސް ގިނައިރަކު ހޮސްޕިޓަލުގައި މަޑުކުރެވޭތޯއެވެ. ސައިތައްޓަކާއި ދެތިން ހެދިކާ ނަގައިގެން ގޮސް ކައިރީގައި ހުރި ގޮނޑިއެއްގައި އިށީނދެލިއެވެ. އަޔާޒު އަތުގައި ހުރި ސައިތަށި ގިރަން އިނީ ފުން ވިސްނުމެއްގައެވެ. ނުހަނު އުފަލުގައި ދެމީހުން އުޅުމަށްފަހު، ޔުސްރާ އެހެން މީހަކާއެކު އެފަދަ ކަމެއް ކޮށްފާނެކަމަކަށް އަޔާޒުގެ ހިތް ޤަބޫލެއްނުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް، އިވުނު ބަސްތަކާއި ފެނުނު މަންޒަރުތައް ދޮގެއް ނުކުރެވޭނެތާއެވެ. އަޔާޒުގެ ހިޔާލުތައް ހުއްޓުނީ އެމްބިއުލެންސެއްގެ އަޑަށެވެ. ގެނެސްގެން އުޅެނީ ކާކުތޯ ބެލުމަށްޓަކައި އަޔާޒް އަވަހަށް ދިޔައެވެ. މުސްކުޅި ބެޔަކު އެމްބިއުލެންސުން ނެރުން އިރު، ކައިރީގައި އޭނާގެ ދަރިއަކު ހުއްޓެވެ. އެމީހާ އީ.އާރްއަށް ވެއްދުމާއެކު، އަޔާޒު އޭނާގެ ކޭހާއި ހަވާލުވިއެވެ. މަޢުލޫމާތުތައް ބަލާލިއިރު، މިއީ 70 އަހަރުގެ މީހެކެވެ. ނަމަކަށް ކިޔަނީ ހުސޭނެވެ. އަޔާޒު ހުސޭނުގެ ރިކޯޑްތައް ބެލުމުން، އޭނާއަށް އޮތީ ސްޓްރޯކެއް ޖެހިފައިކަން އެނގުނެވެ. ޓެސްޓުތައް ހަދަންވެސް ވަގުތު ނެތުމުން، އަޔާޒު އޭނާގެ ދަރިޔާ ވާހަކަދައްކަން އީ.އާރުން ނުކުމެލިއެވެ. “ޑޮކްޓަރ.. ބައްޕަ ކޮބާ؟ ބައްޕަ ރަނގަޅުތަ؟ ކީއްވީ ބައްޕައަށް؟” ފިރިހެން ކުއްޖާ ސުވާލެއްގެ މައްޗަށް ސުވާލެއް ކުރަމުންދިޔައެވެ. “ސްޓްރޯކެއް ޖެހުނީ.. އަވަހަށް އޮޕަރޭޝަން ކުރަން ޖެހޭނީ.. އަޅުގަނޑުމެން ދޭ ފޯމްތައް އަވަހަށް ފިލްކޮށްލާ.” އަޔާޒު އޭނާއާއި ވާހަކަދެއްކުމަށްފަހު، އަވަހަށް އީ.އާރްއަށް ވަނެވެ. އަދި އޮޕަރޭޝަނަށް ކުރަން އޮތް ހުރިހާ ތައްޔާރީތަކެއްވުމަށްފަހު، ބަލިމީހާ ގޮވައިގެން އޮޕަރޭޝަން ތިއޭޓަރަށް ވަނެވެ.\nހަތަރު ގަޑިއިރުގެ އޮޕަރޭޝަނަކަށްފަހު އަޔާޒު ތިއޭޓަރުން ނުކުތްއިރު، ހުސޭނުގެ އާއިލާ ތިއޭޓަރު ކައިރީގައި މަޑުކޮށްލައިގެން ތިއްބެވެ. “އޮޕަރޭޝަން ކާމިޔާބު.. އިރުކޮޅަކުން ކޮޓަރިއަކަށް ބަދަލުކުރާނެ..” “ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ..” ހުސޭނުގެ ފިރިހެން ދަރި އަޔާޒުގެ އަތުގައި ހިފާލަމުން ބުންޏެވެ. ހުސޭނު ކޮޓަރިއަކަށް ބަދަލުކޮށް، ޗެކް-އަޕެއް ހެދުމަށްފަހު އަޔާޒު ގެޔަށްދާން ހޮސްޕިޓަލުން ނުކުތެވެ. ބާރަ ގަޑިއިރު ހޮސްޕިޓަލުގައި އުޅުމަށްފަހު، އަޔާޒު ހުރީ ވަރުބަލިވެގެން ގޮސް ހަލާކުވެފައެވެ.\nއަޔާޒު ގެޔަށް އައިއިރު، ޔުސްރާ ހުރީ ހެދުންތަކެއް އިސްތިރިކުރަންށެވެ. އަޔާޒަށް ޔުސްރާ ފެނުމުން ޔުސްރާ ކައިރިއަށް ދާހިތްވެސްވެއެވެ. ނަމަވެސް، ޔުސްރާ ކުރި ކަންތައްތައް ހުރީ އަޔާޒުގެ ހިތުގައި ތަތްގަނޑެއްހެން ޖަހާފައެވެ. ޔުސްރާ އަޔާޒު ވަދެގެން އައިތަން ފެނުމާއެކު އިސްތިރި ނިއްވާލިއެވެ. ކައިރީގައި ހުރި ފެންޖަގުން ފެންތައްޓެއް އެޅުމަށްފަހު، އަޔާޒު އަތަށް ދިނެވެ. “ވަރަށް ވަރުބަލި ދޯ.. ކެއިންތަ..” ޔުސްރާ އަޔާޒާއި ވާހަކަދައްކަން މަސައްކަތްކުރިއެވެ. އަޔާޒު ޔުސްރާގެ ވާހަކަތަކަށް ބީރުކަންފަތެއް ދެމުން، ފެންވަރަން ދިޔައެވެ.\nސައިބޯން އެންމެން އެކުގައި ތިބިއިރު، އެންމެން ތިބީ އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ ވާހަކައިގައެވެ. ޔުސްރާ އިންހެން ހީވެސްނުވެއެވެ. ކާހިތްނެތުމުން، ޔުސްރާ ކޮޓަރިއަށް ދިޔައީ ފެންކަޅިވެހުރެއެވެ. ޔުސްރާ ނުކައި ދިޔަތަން ފެނުމުން، އަޔާޒުވެސް ކޮޓަރިއަށް ދިޔައެވެ. އަޔާޒު ކޮޓަރިއަށް ވަދެގެންއައިއިރު، ޔުސްރާއިނީ ބިންމަތީގައި އިށީންދެގެންއިނދެ ރޯށެވެ. ޔުސްރާ ރޯތަން ބެލުމަކީ އަޔާޒަށް ކުޅަދާނަކަމަށް ނުވުމުން، ޔުސްރާ ގާތުގައި ގޮސް އަޔާޒު އިށީންދެލިއެވެ. “ކީއްވެ ނުކައި ތިއައީ؟” އަޔާޒު ޔުސްރާގެ ދަތްދޮޅީގައި ހިފާލަމުން ބުނެލިއެވެ. ބޭއިހްތިޔާރުގައި ޔުސްރާއަށް އަޔާޒު ގައިގައި ބައްދާލެވުނެވެ. އަޔާޒުގެ މޭމަތީގައި އޮވެ ގިސްލާފައި ރޮމުންދިޔައިރު، އަޔާޒުގެ ގަމީސް ޔުސްރާގެ ކަރުނައިން ފޯވަމުންދިޔައެވެ. އަޔާޒު ޔުސްރާގެ އަތުގައި ހިފާލިއިރު، ޔުސްރާ ހުރީ ހުމާ ފިހިފިހިއެވެ. “ޔުސްރާ.. ތިހުރީ ހުންއައިސްފައެންނު..” ޔުސްރާގެ ނިތްކުރީގައި އަތްޖައްސާލަމުން އަޔާޒު ބުންޏެވެ. “ހީވަނީ އެހެން..” ޔުސްރާ ބަލިއަޑަކުން ބުނެލަމުން އަޔާޒަށް ބަލައިލިއެވެ. އަޔާޒު ޔުސްރާ އުރާލައިގެން ގޮސް، އެނދުމަތީގައި ބޭއްވިއެވެ. އަދި ފޮތިކޮޅެއް ތެންމައިގެން ގެނެސް ޔުސްރާގެ ނިތްކުރީގައި ބޭއްވިއެވެ. ހުންބަލާކަށިގަނޑުން ޔުސްރާގެ ހުންހުރިވަރު ބެލުމުން، އަޔާޒުގެ ދެލޯ ބޮޑުކޮށްލެވުނެވެ. ހޫނުމިންހުރީ 45 ކަށް އަރާފައެވެ. އަޔާޒު ޔުސްރާއަށް ޕެނަޑޯލް ގުޅައެއް ދިނުމަށްފަހު، އަރާމުކުރަން ބާއްވާފައި ކޮޓަރިން ނުކުމެލިއެވެ. މާގިނައިރު ނުވަނީސް، އަޔާޒު އައީ ސޫޕްތައްޓެއް ހިފައިގެންނެވެ. ޔުސްރާ މަޑުމަޑުން ތެދުކޮށްދިނުމަށްފަހު، އަޔާޒު ސޫޕްތަށިން ސަމްސަލެއް ލަވައިދިނެވެ. އެވަގުތު ގައިގައި ރިއްސަމުން ދިޔަނަމަވެސް، އަޔާޒު އޭނާއާ ވާހަކަދެއްކުމުން ޔުސްރާ ހުރީ ނުހަނު އުފަލުންނެވެ. އަޔާޒުގެ އޯގާތެރިކަން ފެނިފައި ޔުސްރާއަށް އަނެއްކާވެސް އަޔާޒު ދެކެ ލޯބިވެވުނެވެ.\nމެންދުރުވީއިރު، ޔުސްރާގެ ހުންމަޑުވުމުން، އަޔާޒު ޑިއުޓީއަށް ދާންނުކުތެވެ. ފަސްހަފަހަރު ޔުސްރާގެ ހުންބެލުމަށްފަހު، ބޭސްކާނެ ގަޑިތައް ކިޔައިދިނެވެ. ދިޔުމުގެ ކުރިން، ޔުސްރާ ތެދުވަންނުޖެހޭގޮތަށް މޭވާކޮތަޅަކާއެކު ފެންޖަގެއްވެސް ސައިޑްޓޭބަލްގައި ބޭންދިއެވެ.\nއާދައިގެ މަތިން، ބަލިމީހުން ބެލުމަށްފަހު، އަޔާޒު ކެންޓީނަށް ދާން އުޅެނިކޮށް، ސްޓްރޯކެއް ޖެހިގެން ކުރިން ރޭ އައި މީހާގެ މަތިން ހަނދާންވިއެވެ. ހުސޭނުގެ ހާލު ބެލުމަށްޓަކައި އޭނައޮތް ކޮޓަރިއަށް އަޔާޒު ދިޔައެވެ. “ހެލޯ ޑޮކްޓަރ..” ހުސޭނުގެ ފިރިހެންދަރި އަޔާޒު ފެނުމާއެކު ގޮނޑިން ތެދުވަމުން ބުންޏެވެ. އެނދުގެ އެއް ފަޅީގައި އޭނާ އިންއިރު، އަނެއް ކޮޅުގައި އެހެން ކުއްޖަކުވެސް އިށީންދެގެންއިނެވެ. “ބައްޕަ މިހާރު ރަނގަޅު.. ދެންމެ އައި ޑޮކްޓަރ ބުނި މާދަން ގެޔަށް ދޫކުރާނަމޭ. ވަރަށް ބޮޑަށް ތޭންކްސް އަސްލަށްވެސް.. ކޮފީއެއް ބޯލަން ދާނަންތަ ކެންޓީނަށް؟ ދާން އުޅެނިކޮށް ތިއައީ ހަމަ.” “އަލްހަމްދުލިއްލާހި.. އާން.. ހިނގާ ދޯ..” އަޔާޒު ހީލަމުން ބުންޏެވެ.\nދެމީހުންވެސް ކަޅުކޮފީއެއް އަޅައިގެން އައިސް ކެންޓީނުގައި އިށީނެވެ. “އަދި އިންޓްރޮޑިއުސް ވެސް ނުވަންދޯ.. އައި އޭމް ނާޝިދު.. ނާއްޓޭ އޭ ކިޔާނީ ރައްޓެހިން.” ކޮފީކޮޅެއް ބޯލަމުން ނާޝިދު ބުންޏެވެ. “އައިމް އަޔާޒު.. ނައިސް ޓު މީޓް ޔޫ..” އަޔާޒު ޖަވާބުގައި ބުންޏެވެ. ދެމީހުންނަށް ވާހަކަދައްކަން ތިބެވުނީ ކިހާއިރެއް ވަންދެންކަންވެސް ނޭނގެއެވެ. އަޔާޒަށް ދާން ޖެހުނީ ހޮސްޕިޓަލުން ގުޅުމުންނެވެ. “ދަނީ އޭ.. ހަބަރެއް ވެލާތި.” އަޔާޒު ދަމުން ބުނެލިއެވެ. “އާން.. ގުޅާލާނަން..” ނާޝިދު ގޮވާލިއެވެ.\nއަޔާޒު ގެޔަށް ދިޔައިރު، ޔުސްރާ އިނީ ވާހަކައެއް ކިޔަންށެވެ. ކޮޓަރިއަށް ވަނުމާއެކު، އަޔާޒު އަޅައިގެން ހުރި ޓައި ބޭލުމަށްފަހު ގޮނޑިއެއް މަތީ ބޭއްވިއެވެ. އަޔާޒުވެސް އައިސް އެނދުމަތީގައި އިށީންނަމުން ޔުސްރާގެ ނިތްކުރީގައި އަތްޖައްސާލުމަށްފަހު ހުން ބަލާލިއެވެ. “އަދިވެސް ހުން އެބަހުރިދޯ؟ ހިނގާ ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަން..” އަޔާޒު ކަންބޮޑުވެފައިހުރެ ބުނެލިއެވެ. “ނޫން.. މީ ހަމަ އާދައިގެ ހުމެކޭ.. ޔުސްރާގެ ވާހަކަ އަޑުއަހާލަބަ ދެން.” ޔުސްރާ އަޔާޒުގެ އަތުގައި ހިފާލަމުން މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ. “ޔުސްރާ ބަލިވީމަ، މިއުޅެނީ މިހެން.. އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫން މާގިނައިން ދެން ޔުސްރާއާ ވާހަކަދައްކާކަށް..” އަޔާޒު ޔުސްރާގެ އަތުން އޭނަގެ އަތް ނަގަމުން ބުންޏެވެ. “އެދުވަހު އެއީ ޔުސްރާ ގެނައި މީހެއްނޫން. ނޭނގެ އެއީ ކާކުކަމެއްވެސް..” ޔުސްރާ އަނެއްކާވެސް އަޔާޒުގެ އަތުގައި ބާރަށް ހިފާލަމުން ބުންޏެވެ. “ޔުސްރާ ނުގެންނަންޔާ ދެން މިގެޔަށް އޭނަ ގެންނާނީ ކާކު؟” އަޔާޒު ޔުސްރާގެ ލޮލާ ކަޅިހަމަކޮށްލަމުން ބުންޏެވެ. ޔުސްރާގެ ލޮލުންވެސް އޭނާ ކަމެއްނުކުރާކަން ބުނެދޭފަދައެވެ. “ޔުސްއަކަށް ނޭނގެ.. އެކަމަކު ޔުސްގެ ވާހަކަ ގަބޫލުކޮށްބަ..” ޔުސްރާ މިހެން ބުނެލުމާއެކު އަޔާޒު ޔުސްރާގެ ގައިގައި ބައްދައިގަތެވެ. “އަޔާޒަކަށް ނޭނގެ މިހާރު ހަޤީޤަތަކީ ކޮބައިކަމެއް.. އެނގޭހާވެސް އެއްޗަކީ ކައިވެންޏަށް މިވީ ކުޑަދުވަސްކޮޅު ތެރޭގައިވެސް އަހަރެންނަށް ޔުސްރާ ދެކެ ވަރަށް ލޯބިވެވިއްޖެ.. އައިމް ސޮރީ.. ބަޓް އައި ޑޯންޓް ނޯ ދެން.. މަންމަވެސް ދޮގެއް ނުހަދާނެދޯ..” އަޔާޒު ބޮލުގައި އަތް އަޅާލަމުން ބުންޏެވެ. “އަޔާޒު މިކަމާ ވިސްނާ ވިސްނާ މިހާރު ބޯގޮވަން ކައިރިވެއްޖެ.. ޔުސްރާ..” އަޔާޒުގެ ވާހަކަ ހުއްޓާލަމުން ޔުސްރާގެ ގައިގައި އަނެއްކާވެސް ބައްދާލިއެވެ. “ޔުސްރާ މިބުނީ ތެދެއްކަން އަދި އެއްދުވަހަކުން އަޔާޒަށް އެނގޭނެ.. އެދުވަހަކުން އަހަރެންނަށް އަޔާޒު އެނބުރި ލިބޭނެ..” ޔުސްރާވެސް އަޔާޒުގެ ގައިގައި ބައްދާލައިގެން ހުރެ، އަޔާޒުގެ އިސްތަށިގަނޑުގައި ފިރުމަމުން ބުންޏެވެ.\nއޭގެ ދެތިން ދުވަސްފަހުން އަޔާޒުގެ ފޯނަށް ނާޝިދު ގުޅާލިއެވެ. “ހޭ، ކޮންތާކު ތިއުޅެނީ؟ ކޮފީއެއް ނެތްތަ.. ހިނގާ ދިމާވެލަން..” އަޔާޒު ފޯނު ނެގުމާއެކު ނާޝިދު ބުނެލިއެވެ. “އަންހެނުން ކުޑަކޮށް ބަލިވެ އުޅޭތީ ގޭގަ މިއުޅެނީ.. އަންނަންވީ އެންނު މިގެޔަށް.. ކޮފީ ބޮވިދާނެ ދޯ ހަމަ ގޭގަވެސް..” އަޔާޒު ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލަމުން ބުންޏެވެ. “ހަހަ، ދޯ.. ބުނެބަލަ އެޑްރެސް…” “މ.ސަންކޯނަރ.. ތިންވަނަ ފަންގިފިލާ އިނގޭ.. ލެކިއުޓް ކައިރީގަ..” “ސަންކޯނަރ އޭ.. ހަމަ ތިންވަނަ ފްލޯ؟” ނަޝީދު ދިޔައީ ތަރިބުރައިގެންނެވެ. “ހާން.. ކީއްވީ..” ނާޝިދަށް ވީގޮތަކުން އަޔާޒު އަހާލިއެވެ. “ކަމެއްނުވޭ.. މިދަނީ އިރުކޮޅަކުން..” ނާޝިދު އަވަހަށް ފޯނު ބޭއްވިއެވެ. ކުއްލިއަކަށް، ނާޝިދުގެ ހިތް ބިރުގަންނަން ފެށިއެވެ. އޭނާގެ ނިއްކުރިމަތިން ދާތިކިތައް ބަބުޅަމުންދިޔައެވެ. ނަމަވެސް، އަޔާޒަށް އެދުވަހު ވީގޮތް ތެދުތެދަށް ކިޔައިދޭން ނިންމީ، އަޔާޒު އޭނަގެ ބައްޕަގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކޮށްދިންކަން ހަނދާންވުމުންނެވެ. ކޮންމެއަކަސް، އޭނާއަށް ކުރެވުނީ ބޮޑުވެގެންވާ ކުށެކެވެ. ވީގޮތް ކިޔައިދީގެން ނޫނީ، ކުށް އިސްލާހުކުރެވޭކަށްވެސް ނެތެވެ. ނާޝިދު އަޔާޒުމެންގެޔަށް ދާން ސައިކަލަށް އެރީ ދެހިޔާލެއްގައި ހުރެއެވެ.\nނާޝިދު އެގޭ ކައިރިއަށް ސައިކަލު ޕާކުކޮށްލުމަށްފަހު، ފުން ނޭވާއެއްލިއެވެ. އެދުވަހު ކުރެވުނު ކަންތައް ހަނދާންވުމުން ގޭތެރެއަށް އެންމެ ފިޔަވަޅެއްވެސް އަޅަން ނުކެރުނެވެ. ނަމަވެސް، ހިތްވަރުކޮށްލުމަށްފަހު ގެޔަށް ވަދެގެން ގޮސް، އަޔާޒުމެން އުޅޭ ބައިގައި ޓަކިޖަހާލިއެވެ. އަޔާޒު ދޮރުހުޅުވަމުން، ކައިރީގައި ހުރި ސޯފާގައި އިށީނުމަށް ބުންޏެވެ. ޔުސްރާއަށް ނާޝިދު ގެޔަށް ވަދެގެން އައިތަން ފެނުމާއެކު، އޭނާ ހުރީ ކަޅި ޖަހާލަންވެސް ނޭނގިފައެވެ. ޔުސްރާގެ އަތުގައި އޮތް ފެންތަށި އަތުން ދޫވެގެން ވެއްޓުނު އަޑަށް، ރަމްޒާވެސް ގެޔަށް އައީ ކާކުތޯ ބަލާލިއެވެ. “އަނެއްކާ ގެނައީތަ.. ދެން ކީކޭ ބުނާނީ.. އަޔާޒު ހުއްޓާވެސް. ލަދެއް ހަޔާތެއްވެސް ނެތީތަ، ޔުސްރާ..” ރަމްޒާ ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. ރަމްޒާގެ ބަސްތަކުން އަޔާޒު ދިޔައީ ސިހިގެންނެވެ. “މަންމާ.. މިއީ ނާޝިދޭ.. އަޅުގަނޑުގެ ފްރެންޑެކޭ..” ނާޝިދުގެ ކޮނޑުގައި އަތްއަޅާލަމުން އަޔާޒު ބުންޏެވެ. “އަހަންނަށް ހެވޭ ކޮންމެ މީހަކަސް..” ރަމްޒާ ރުޅިއައިސްހުރެ ސިޓިންގް ރޫމަށްވަނެވެ. “މިތަނުން ނުކުމެގެން ދޭ..” ރަމްޒާ ނާޝިދު ސޯފާއިން ތެދުކުރަމުން ބުންޏެވެ. ރަމްޒާގެ ހަޅޭކުގެ އަޑަށް، ޒުހުދާއާއި އާދަނުވެސް ކޮޓަރިން ނުކުތެވެ. ޔުސްރާއަށް އިންތާ އިނދެވުނީ ގަނޑުވެފައެވެ. ނާޝިދު ފެނުމާއެކު ޒުހުދާ ބިރުންގޮސް މޭގަނޑު އަތަށް ނައީ ހަމަކިރިޔާއެވެ. “މަންމާ. ކީކޭތަ ތިކިޔަނީ..” އަޔާޒުގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ ބޮޑު ސުވާލުމާކުތަކެކެވެ. “އަޔާޒު.. އެބުނީ ތެދެއް.. އެރޭ މިގެޔަށް އައީ އަހަރެން.. މިއައީ މާފަށް އެދެން.. ނޭނގެ އެއީ އަޔާޒުގެ އަންހެނުންކަމެއް..” ނާޝިދު އިސްޖަހައިގެންހުރެ ބުނެލިއެވެ. “އަހަރެންނަށް މަޖުބޫރުވީ.. ބައްޕަގެ ބޭހަށް ލާރި ހޯދަން.. މީހަކު ބުނެގެން އެކަންކުރީ.. އައިމް ސޯ ސޮރީ..” ނާޝިދުގެ ވާހަކަ ނިންމާލުމާއެކު، އަޔާޒު އޭނާގެ ކޯމަތީގައި ހޫނު އެތިފަހަރެއް ޖެހިއެވެ. “ކަލެއޭ. ކާކު ބުނެގެން ކަލޭ އައީ.. ބުނެބަލަ، ކާކުތަ..” ނާޝިދުގެ ގިރުވާނުގައި ހިފާލުމަށްފަހު އަޔާޒު އެހިއެވެ. އަޔާޒުގެ މޫނު ރުޅިގަދަވެގެންގޮސް ރަތްވިއެވެ. “ޒުހުދާ.. އެހުރީނު.. އޭނަ. މަގޭ ފްރެންޑެއް އެއީ.. ޤަބޫލުނުކުރަންޏާ މަގޭ ފޯނު ބެލިޔަސް ހެޔޮ.. އެރޭ ގުޅާފަ ހުންނާނެ..” ނާޝިދު އެހެން ބުނުމާއެކު އާދަނާއި ރަމްޒާގެ ހިތްހުއްޓުނުފަދައެވެ. ޒުހުދާ އެފަދަކަމެއް ކޮށްފާނެކަމަށް، ދުވަހަކުވެސް އެމީހުން ހިޔެއްނުކުރެއެވެ. ޒުހުދާ ހުރީ ބުނާނެ އެއްޗެއްވެސް ނޭނގިފަ، އަނގަމަތީގައި އަތްއަޅައިގެންނެވެ. އާދަނު ގޮސް ނާޝިދުގެ ފޯނު އޭނަގެ އަތުން ނެގުމަށްފަހު، ކޯލް ލޮގު ބަލާލިއެވެ. “އެބުނީ ހަމަ ތެދެއް..” ކޯލް ލޮގުތައް ފެނުމާއެކު، އާދަނަށް ޖެހުނު ޝޮކެއްގެ ބޮޑުކަމުން ކައިރީގައި ހުރި މޭޒުގައި އަތް އަޅާލުމަށްފަހު ސޯފާއަށް ވެއްޓިގަނެވުނެވެ. “އަހަރެން ދެން ދަނީ.. ވަރަށް ބޮޑަށް މާފަށް އެދެން، އަޔާޒް.” ނާޝިދު ގެއިން ނުކުތުމަށްޓަކައި ދޮރު ހުޅުވާލަމުން ބުންޏެވެ. އެވަގުތު އެންމެންގެ ލޯތައް އަމާޒުވެފައިހުރީ ޒުހުދާއަށެވެ. އޭރުވެސް ބަދިގޭގައި ޔުސްރާ ގަނޑުވެފައި އިނީ ބަސްހުއްޓިފައެވެ. “ޒުހުދާ.. ކީއްކުރަން ކުރިކަމެއްތަ.” ރަމްޒާ ގޮނޑިއެއްގައި އިށީންނަމުން ކިރިޔާ އިވޭވަރަށް އަހާލިއެވެ. “އަހަރެން.. އަހަރެން.. ހަސަދަވެރިވީ.. ޔުސްރާދެކެ ރުޅިއާދެވުނީ.. އަހަރެން.. ނޭނގެ.. އައިމް ސޯ ސޮރީ މަންމާ.” ރަމްޒާގެ ފައިގައި އަތްލަމުން ޒުހުދާ ބުންޏެވެ. ޒުހުދާގެ ބަސްތަކުން ރަމްޒާ އިންތިހާއަށް ރުޅި އަންނަގޮތްވިއެވެ. “މިގެއިން ނުކުމޭ.. މިބުނީ ނުކުންނާށޭ.. ދެން ދުވަހަކުވެސް ނާންނާތި..” ރަމްޒާ ޒުހުދާގެ ގައިގައި ކޮޅުފައިން ޖަހަމުން ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. ޒުހުދާ އަރިއަޅާލައިގެން ވެއްޓުމުން ޔުސްރާ އައިސް އޭނާއަށް ތެދުވުމަށް އެހީވިއެވެ. “މަންމާ.. އޭނައަށް މާފުކުރޭ.. ދޮންބެއަކަށް ނޫޅެވޭނެ ޒުހުދާއާ ނުލާ..” ޔުސްރާ ރަމްޒާ ކައިރީގައި އިށީންނަމުން ބުންޏެވެ. “ހެވޭ ކޮންމެ މީހަކަށް ނޫޅެވުނަސް.. އަހަރެންވެސް ބޭނުމެއް ނޫން ޒުހުދާ ފެންނަ ތަނެއްގައި ހުންނާކަށްވެސް..” އާދަނު ދުރުގައި ހުރި ސޯފާގައި އިށީނދެ އިނދެ ބުނެލިއެވެ. އަޔާޒުވެސް އާދަނު ކައިރީ އިށީންދެގެން އިނީ ހުއްޓުންއަރާފައެވެ. “އަހަރެން ނުދާނަން މިގެޔަކުން.. މިހާރު އަހަރެންގެ ބަނޑުގައި އެބޮތް ފަޒީލުގެ ދަރިއެއް.. އަހަރެންދެކެ ކިތަންމެ ރުޅިއަޔަސް، އެކުއްޖާއާމެދު ވިސްނާލާ..” ޒުހުދާ ބަނޑުގައި އަތް އަޅައިގެން ހުރެ ގިސްލާފަ ރޯންފެށިއެވެ. “ކޮން ދަރިއެއް..” ރަމްޒާ ކޮޅަށް ތެދުވަމުން ބުނެލިއެވެ. އެންމެންގެ ދެލޯ އަނެއްކާވެސް އަމާޒުވީ ޒުހުދާއާ ދިމާލަށެވެ. “އަހަރެން ބަނޑުބޮޑު.. އެވާހަކަ މިއަދު ބުނަން އުޅެނިކޮށް މިހުރިހާ ކަމެއް މިވީ.. އަހަރެންނަށް މާފުކޮށްދީ، ޔުސްރާ. ހެޔޮނުވާނެ..” ޒުހުދާ ރޮމުން ރޮމުން ބުނެލިއެވެ. ޒުހުދާ ކުރި ކަންތައްތަކާ، ބުނި ބަސްތައް ޔުސްރާ ހަނދާންހުރިނަމަވެސް، ޒުހުދާއަށް ބޭއިހްތިޔާރުގައި މާފުކުރެވުނެވެ. ކުރެވުނު ކުށުގެ އިހުސާސްކުރެވުމުން ޒުހުދާ ޔުސްރާ ގައިގައި ބައްދާލިއެވެ. “އެވަރުގެ ކަމެއް ކުރީމަވެސް، ތި މާފުކުރީ.. ތިހާ ރަނގަޅު ކުއްޖެއް ދެކެ ރުޅި އާދެވުނީ ކީއްވެކަމެއްވެސް ނޭނގެ.. އައިމް ސޯ ސޮރީ.. ސޯ ސޮރީ، ޔުސްރާ..” ޔުސްރާގެ ކޮނޑުމަތީގައި ބޯއަޅައިގެން އޮވެ ޒުހުދާ ބުންޏެވެ.\nއަޔާޒުހުރީ ޔުސްރާއަށް ވާހަކަދައްކަން ނުކެރިފައެވެ. ދުރުގައި އިށީންދެގެން އިންއިރު އޭނާ ހުރީ ޔުސްރާއަށް ގެއްލިފައެވެ. ޔުސްރާގެ އަނަރޫފަވެފައިވާ ހަށިގަނޑާއި، ލޯކައިރިން ވަޅުވަދެފައިހުރިތަން ފެނުމުން އަޔާޒު އިންތިހާއަށް ހިތުގަޖެހުނެވެ. ޔުސްރާއަށް ޝައްކުކުރެވުނީތީ ރަމްޒާއާއި އާދަނުވެސް ހުރީ ނުހަނު ދެރަވެފައެވެ. ޔުސްރާ ބަލިވެ އުޅުނުއިރުވެސް، އެހީގެ އަތެއް ދިއްކޮށްނުލެވުނީތީ އެދެމީހުން ލަދުގަތެވެ. “އަޅެ ނޫން.. މަންމަމެންގެ ކުށެއްނެތް.. އިޓްސް އޯކޭ އޭ..” ރަމްޒާ އާއި އާދަނު މާފަށް އެދުމުން ޔުސްރާ ބުންޏެވެ. “ހިނގާދޯ ދެން ކާން..” ޔުސްރާ ވާހަކަ އޮޅުވާލަން މަސައްކަތްކުރިއެވެ. “އާން.. ހިނގާ..” ރަމްޒާ ނޭފަތް ދަމާލާ ކޯތާފަތުގައި ހުރި ކަރުނަތައް އަތުގެ ނުފުށުން ފޮހެލަމުން ބުންޏެވެ.\nމެންދުރު ކެއުމަށްފަހު، ޔުސްރާ ހުރީ ކޮޓަރިތެރެ ކުނިކަހަންށެވެ. އަޔާޒު ކައިގެން އައިސް، ޔުސްރާގެ އަތުގައި އޮތް ފިހިގަނޑު ނަގާ، ދުރުގައި ބެހެއްޓިއެވެ. ޔުސްރާގެ އަތުގައި ހިފާލުމަށްފަހު، އެނދުމަތީ އިށީނުމަށް ބުނީ ލަދުންހުރެއެވެ. “ޔުސްރާއަށް އިތުބާރު ނުކުރެވުނީތީ މިހާރު ލަދުވެސްގަނޭ.. ބުނާނެ އެއްޗެއްވެސް ނޭނގެ.. މިދިޔަ ދުވަސްތަކު ޔުސްރާއާމެދު އަހަރެންނަށް ކަންތައް ކުރެވުނީކީ ރަނގަޅަކަށް ނޫން..” އަޔާޒު ހުރީ ޔުސްރާއާއި ކަޅި ހަމަކޮށްލަންވެސް ނުކެރިފައެވެ. ޔުސްރާއަށް އިތުބާރުނުކޮށް، އޭނާގެ ހިތްކުދިކުދިކޮށްލެވުނީ ހަމަ އަޔާޒުގެ ދެއަތުންނެވެ. އެވަގުތު އަޔާޒު އަމިއްލަ ނަފްސުދެކެ އައި ރުޅިއަކުން އަތް މުށްކަވާލުމަށްފަހު، އެނދުގައި ބާރަކަށް ޖެހިއެވެ. “ޔުސްރާ އަހަރެންނަށް މާފުކުރިޔަސް، އަހަރެންނަށް ދުވަހަކުވެސް އަމިއްލަ ނަފްސަށް މާފެއް ނުކުރެވޭނެ..” އަޔާޒުގެ ލޮލުން މާޔޫސްކަމާއި ނުތަނަވަސްކަން ފެންނަމުންދިޔައިރު، އޭނާ ކޮނޑު އެލުވާލައިގެން އިނީ، ކުރާނެކަމެއް ނޭނގިފައެވެ. ޔުސްރާ އަޔާޒުގެ މޫނުގައި ލޯބިން ފިރުމާލަމުން، ތުންފަތާއި ކަނދުރާގައި ބޮސްދިނެވެ. އަޔާޒު ޔުސްރާގެ ތުންފަތަށް މަޑުމަޑުން ބޮސްދިނުމާއެކު، ޔުސްރާއަށް ދެލޯމަރާލެވުނެވެ. އަޔާޒު ޔުސްރާ އަދިވެސް ބޮޑަށް ގާތްކޮށްލުމަށްފަހު މަޑުތަންމަތީގައި ޔުސްރާ ބޭއްވިއެވެ. އަޔާޒާއި ޔުސްރާގެ ދެމެދުގައި ލަފުޒުތަކެއް ބަދަލުނުކުރިނަމަވެސް، ދެ ހަށިގަނޑަށް ބަސްމޮށުންތެރިކަން ލިބިފައިވާފަދައެވެ. އަޔާޒު ލައިގެން ހުރި ގަމީހުގެ ގޮށްތައް ނައްޓަމުން، ޔުސްރާ ގައިގައި ފިރުމަމުން ދިޔައެވެ. އަޔާޒުގެ ކޮންމެ އެދުމަކަށްވެސް ޔުސްރާ ކިޔަމަންތެރިކަމާއެކު ބޯލަނބަމުން ދިޔައެވެ. އެ ފޮނިފޮނި ވަގުތުކޮޅު ނިމޭކަށް ދެމީހުންވެސް ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ.\nMivaahaka minimuneetha haadhakurey V reethi mivaahaka\nMasha allah❤..Leykokaaa speechless..furthama alah story liyaa kuhjaaku liyefa hn nuvey kiyaaa iruga eh…vahaka liyefa huriigoih varah salhi..sifa kohdhinuh vs ..varah molhu vahaka liyah..adhi baivaru vahaka kiyaaalah libeyney kamah mi umeedhu kuranii insha allah..leykokaa akii vahaka ge li mugai Kuriyah dheveyney kujjeh kah yageen..just loved it..leykokaa ge ehn story eh story eh ge inthixaaruga..lurvv you..keep it up..thanks mifaharu dhigu kohdheenema ????\nKahanii mi twist… Varah salhi..varah habeyss..finally bust vy dhw yeay.. Yus hadha ragalhey ekm ey zuhudhaa gadu varah foohi very..ayaaz sakku kuraakah nuvaaney ..aee varah goas kameh ..saku kurah yaa badal mashala jeheynii..?leykokaa ur the best varah furihama ..???? mind blowing.. Keep it up..tvvvgc\nAdhi vaahaka nunimey dhw. … very stunning leykokaa\nV v salhi\nHaadha mistakes gina ey\nv reethi …. next episode up kohla dheebaa avahah plspls\nWow mi vaahaka v v v reethi. I love it.♡♡♡♡\nalhey next part up nukuran tha thihiry.. mioh reethi vaahaka dhen nuliyangnaa vrh dheravaane.. admin or someone, plx cheak what happend to the writer….pl plz plz plzzzzzzzzzzzzz\nމާފެއް ނުކުރާނަން ހެއްޔެވެ؟9\nހިތާމަ ލޯބި November 20, 2018\nލޯބި October 25, 2016\nލޯބިނުވިޔަސް ފިރުމާލަދީ 06\nހިތާމަ ލޯބި March 27, 2018\nލޯބި ވީމޭ ސިއްރު ސިއްރުން (26\nހަޔާތަށް ދިރުން ގެެނެސްދިނިީ ކަލާ (2)\nލޯބި November 23, 2015\nނޭނގޭހެ ހާދަ ލޯބިވޭ 8\nލޯބި August 25, 2016\nމާފެއް ނުކުރާނަން ހެއްޔެވެ؟ 15\nލޯބި January 11, 2019


"ގަސްތުގަ ކުރާ ކަންތަކަށް އެކްސިޑެންޓޭ ވެސް ކިޔައި އުޅޭތަ؟" ހައިލަމް ފުން ނަޒަރަކުން ބަލައިލީ ސީދާ އަލޫކަށެވެ.\n"ގަސްތުގަ؟" ނައީމު މޫނު މަތިން ދެތިން ރޫ އަރުވާލަމުން ބުނެލިއެވެ.\n"އާނ! ބައެއް މީހުންނަކީ ސީދާ ގަސްތުގައި ބޮޑެތި ޖަރީމާތައް ހިންގައިފަ މާ ނޫން ކަމަށް ހެދިގެން އުޅޭ މީހުން. އެކަހަލަ މީހުން އުޅޭނީ ތެދު އަލިފުންނަށް ހެދިގެން. މާ ސާލިހުންނަށް ވެގެން." ދެ މާނައެކުލެވޭ ގޮތަށް ހައިލަމް ވާހަކަ ބައްޓަން ކުރިއެވެ.\nއަލޫކު ހިންދިރުވާލިއެވެ. އެ ދައްކަނީ ކޮން ވާހަކައެއްކަން އޭނާއަށް އެނގޭތީއެވެ. ކިތަންމެ ފުންކޮށް ވާހަކަ ބައްޓަން ކުރިނަމަވެސް އެއީ ކޮން ކަމެއްކަން ވެސް އޭނާއަށް އެނގޭތީއެވެ.\n"ތަންކޮޅެއް ސާފުކޮށް ބުނަންވީނު؟"\nހައިލަމް ކޮށަމުންދިޔަ މަގު ސާފުކޮށްދީ ދާންވީ މިސްރާބު ދައްކުވައިދިނީ ނައީމެވެ. ނައީމުގެ މޫނު މަތީގެ ކުލަވަރުން އެކަން ސާފުކޮށް އެނގެއެވެ. ނައީމު ބަލައިލީ ސީދާ އަލޫކަށެވެ. އަލޫކު ހުރީ އިސްޖަހައިލައިގެންނެވެ. ދެމީހުން ދައްކަމުން ދިޔަ ވާހަކަތައް ނޭނގޭ ކަމަށް ހެދިގެންނެވެ.\n"ބަލައިބަލަ އެ ސޮރު އެ ގަންނަ ގަނޑެއް." ނައީމު ނިތުން އިޝާރާތްކުރީ ސިޔާދާއި ރަހީމާ އަށެވެ.\nމޭޒުމަތީގައި ހުރި ތަށްޓަށް ފެން އަޅައިދޭން އުޅެނިކޮށް ސިޔާދުގެ އަތުގައި ޖެހި ފެންތަށި ބަންޑުންވެގެން އެކަމާ ރަހީމާ ހިތްހަމަ ނުޖެހިފައި އިނެވެ. ރަހީމާ އިނީ ވަރަށް ހިތްހަމަ ނުޖެހިފައެވެ. ސިޔާދާ ވެސް ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓެވެ. ދެ ފަހަރުން އެއްފަހަރު ރަހީމާގެ ނިތްމައްޗަށް ވެއްޓޭ އޭނާގެ ރަސްމީ އިސްތަށި ކޮޅު ނަގައި ކަންފަތުގައި އަޅުވާލައެވެ. އެއީ ފެޝަނަކަށް ހަދައިގެން އޭނާ ކުރާ ކަމެކެވެ. ކުރުކޮށް ކޮށައިލެވިފައިވާ އިސްތަށި ގަނޑަކީ އޭނާގެ ސިފަ ބަދަލުކޮށްލަދޭ ހަތިޔާރެކެވެ.\n"ކިހިނެއް ވެގެން އެ އުޅެނީ؟" ހައިލަމް އަހައިލިއެވެ.\n"ހީވަނީ ރުޅިއައީހެން." ނައީމު ބުނެލިއެވެ.\n"ދަނީތަ އެ؟ އޭރުން މުޅި އެތި ގޮވީނު." ހައިލަމަށް ބޭއިޚްތިޔާރުގައި ބުނެލެވުނެވެ.\nނައީމުގެ ދެ ލޯ ބޮޑުކޮށްލިއެވެ. އޭނާ ނިތުން އިޝާރާތްތަކެއް ކޮށްލިއެވެ. މޫނު މަތިން ނޫންކަމަށް ބުނެލިއެވެ. ނަމަވެސް ހައިލަމަށް ބުނެގެން ނުވާނެ ވާހަކައެއް ބުނެވުނީއެވެ. އަލޫކު ގާތަށް ހިނިއައެވެ. އޭނާ ކޮންޓްރޯލް ކޮށްލައިގެން ހުއްޓާ އެކަން ތުންފަތުން ފާޅުވިއެވެ. ނައީމު ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލަމުން ދަތްކުނޑި ވިކައިގަތެވެ. އެންމެފަހުން އޭނާ ބަލައިލީ ސީދާ ހައިލަމްގެ މޫނަށެވެ.\nނައީމު ފުފެމުން ދިޔަ މަންޒަރު ހައިލަމަށް ފެނުނެވެ. އެކަން އަލޫކަށް ވެސް އިހުސާސް ކުރެވުނެވެ. އެންމެފަހުން، ނައީމު ގޮނޑިން ތެދުވިއެވެ. ފުން ނަޒަރަކުން އޭނާ ބަލައިލީ ސީދާ އަލޫކަށެވެ. އަލޫކުގެ މޫނަށެވެ. އޭނާ ދަތްކުނޑި ވިކައިލަމުން ތުންފަތަށް ބާރުކޮށްލިއެވެ. ނައީމު ހިތައިހިތުން ބުނާކަހަލައެވެ.\n"ކަލޭއަށް ތިޔަހެން ސަލާމަތުން ނުހުރެވޭނެ. ދާދި އަވަހަށް ކަލޭ ކުޑަކަކޫ މައްޗަށް ތިރިކޮށްލެވޭނެ. މިއަދު އަހަރެން ފެއިލްވިޔަސް މާދަމާ ކަލޭ ފެއިލް ކޮށްލާނަން. ވަގުންގެ ފޮށި ބާރަށް ބަނދެވުނީ އެ ޒަމާނުގައި ގާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތައް ނެތީމަ. އަހަންނަކީ މީހަކަށް ނުވީތީ. އެކަމަކު މިއަދު އަހަރެންގެ މުށުގެ ތެރޭގައި އެ ހުރިހާ އެއްޗެއް އެބަހުރި. އެކަން ހަނދާން ބަހައްޓާތި." އަލޫކު ހިތައިހިތުން ކިޔައިލީ ނައީމުގެ މޫނުމަތިން ކުރެހެމުން ދިޔަ އޭނާގެ އިހުސާސްތަކެވެ.\nނައީމު ކަޅި ޖަހައި ނުލައި އަލޫކަށް ބަލަމުން ދިޔައެވެ. އޭނާ ބޭނުންވަނީ ޝައްކުގެ ބަރު ހަތިޔާރު ސީދާ އަލޫކުގެ ބޮލަށް ތިރިކޮށްލާށެވެ. އެ ހަތިޔާރުގެ ތޫނު މިޔަތަކުން އަލޫކު ކޮށައި ފޮތިފޮތިކޮށްލާށެވެ. ދެވަނަ ސިކުންތުގައި އަލޫކު ބަލައިލީ ހައިލަމްގެ މޫނަށެވެ. ދަތިގޮތަކަށް ހައިލަމް ހިންދިރުވާލިއެވެ. އޭނާ މަޑުމަޑުން އިސްޖަހައިލިއެވެ. ލަދުވެތިކަމާއެކު މާޔޫސްވެގެންނެވެ. ބުނެވުނު ލަފުޒުން މުޅި މިޝަން ނާކާމިޔާބުވެއްޖެ ކަމުގެ އިހުސާސްކުރަމުންނެވެ.\n"ހައިލަމަށް އެނގެންވާނެ ދޯ މިއީ ކިހާ އުނދަގޫ މަރުހަލާއެއްކަން. ކިހާ ގިނަ ވަގުތެއް ހޭދަކޮށްގެން، ކިހާ ރަނގަޅަށް ޕްލޭންކޮށްގެން ފެށި ކަމެއްކަން." އޮފީހަށް ވަދެ ދޮރު ލައްޕާނުލެވެނީސް ނައީމުގެ ރުޅިގަނޑު ފަޅައިގެން ދިޔައެވެ.\nހައިލަމާއި ރަހީމާއާއި ސިޔާދާ ވެސް އޭނާގެ ފަހަތުން އެތެރެއަށް ވަނެވެ. ހައިލަމެކޭ އެއްގޮތަށް ސިޔާދާގެ މޫނުމަތިން ވެސް ފެންނަމުން ދިޔައީ މާޔޫސް ކަމުގެ އަސަރުތަކެވެ. ކަންބޮޑުވުމުގެ ކުލަތަކެވެ. ރީތިގޮތަކަށް އެ މީހުން ފަޟީހަތްވީތީ އެމީހުން ތިބީ ލަދުގަނެފައެވެ. އިސްޖެހިފައެވެ. ކުރާނެ ކަމެއް ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގިފައެވެ.\nނަމަވެސް ރަހީމާގެ މޫނުމަތިން އެކަމެއް ނުފެނެއެވެ. އޭނާ އުޅުނީ އޭނާގެ ރަސްމީ ދުނިޔޭގައެވެ. ރީތިވުމާއި ތުއި ދެއްކުމުގެ އާލަމެއްގައެވެ. އިރުއިރު ކޮޅާ ނިތްމައްޗަށް ވެއްޓޭ އިސްތަށި ކޮޅާ ކުޅަލައެވެ. ކަންފަތުގައި އަޅުވާލައެވެ. ކަންފަތުން ނައްޓައިލައެވެ. ދަބަހުން ލޯގަނޑު ނަގައި ތުންފަތަށް ބަލައިލައެވެ. ބައެއް ފަހަރު ފޯނު ނަގައި ފޮޓޯ ނަގައެވެ.\n"ރަހީމާ." ނައީމު ހިތްހަމަ ނުޖެހިގެން ބާރުބާރަށް ބުނެލިއެވެ. "ކަލޭއަށް އަދިވެސް ހަމަ ބިމަށް ތިރި ނުވެވޭތަ؟"\nރަހީމާއަށް ސިހުން ލިބުނެވެ. އޭނާ ބިރުން ތުރުތުރު އަޅައިގަތެވެ. ނައީމުގެ އަޑު އިވިފައި އޭނާ ހާސްވާގޮތްވިއެވެ. ރަހީމާގެ އަސްލު ސިފައަށް އޭނާ ރުޖޫއަވިއެވެ.\n"އަބަދާއި އަބަދު މި ކިޔައިދެނީ ފޮރިންސިކް މަސައްކަތްތަކާއި ފޮރިންސިކް ބޭނުންތަކަށް ބަސް މުހިއްމުވާ ވާހަކަ. ބުނެވޭ ބަހެއްގެ ސަބަބުން މުޅިއެތި ގޮވައިފާނޭ. ހަމަ އެގޮތަށް ތަހުގީގަށް ލިބޭ ކުޑަކުޑަ ލަފުޒެއްގެ ސަބަބުން ވެސް މުޅި ތަހުގީގު ނިންމާލެވޭ ވަރުވެދާނޭ." ނައީމުގެ ރަސްމީ ގޮނޑިއަށް ވެއްޓި ގަންނަމުން ނުރުހިފައި އިނދެ ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\nތިން މީހުން ވެސް އިސް ޖަހައިލައިގެން ތިބީއެވެ. ނައީމުގެ މޭޒު ކުރިމަތީގައެވެ.\n"އަހަރެން ގޮތެއް ނިންމައިފިން. މި ކޭސްގަ ކުރާން ޖެހޭ ހުރިހާ ކަމެއް ޕްލޭންކޮށް، ރާވާން ޖެހޭ ހުރިހާ ރޭވުންތަކެއް ރޭވުމަށް ހައިލަމް އިސްކުރުމަށް." ނައީމު ހަރުކަށި ރާގެއްގައި ބުނެލިއެވެ.\nހައިލަމަށް ލިބުނީ ކުއްލި ހައިރާން ކަމެކެވެ. އޭނާ ދެ ލޯ ބޮޑުވިއެވެ. އިސް އުފުލައިލެވުނެވެ. ބޭއިހުތިޔާރުގައި އޭނާ ބަލައިލީ ސީދާ ނައީމުގެ މޫނަށެވެ. ރަހީމާއާއި ސިޔާދާއަށް ވެސް ލިބުނީ ހައިރާން ކަމެވެ. ދެމީހުންނަށް ބަލައިލެވުނީ ހައިލަމްގެ މޫނަށެވެ.\n"ނާކާމިޔާބަކީ ކާމިޔާބުގެ ފެށުން. އެކަން އަބަދުވެސް ހަނދާން ބަހައްޓާތި." ނައީމުގެ ރާގު ބަދަލުވިއެވެ.\n"ސަރ އަޅުގަނޑު." ހައިލަމް އަޅައިގަންނަމުން ލަސްލަހުން ބުނެލިއެވެ.\n"މީ ވަންވޭއެއް، އެކަން ހަނދާން ބަހައްޓާތި! މީ ހައިލަމްގެ ޓާސްކު. އަހަރެން ބޭނުންވަނީ އަވަސްއަވަސް ކޮށްލައިގެން މަސައްކަތް ނިންމުމެއް ނޫން. އަހަރެން ބޭނުންވަނީ ކުރާ ކޮންމެ ކަމެއް ރަނގަޅަށް، ކޮލެޓީ ހިފަހައްޓައިގެން ކުރަން. މި ކޭސް ސްޓަޑީކޮށް ލޫޕް ހޯލްސްތައް ހޯދައިގެން އެ ހޯލުތަކުން ބޮޑެތި ބާގަނޑުތައް ހަދައިގެން ފޮރުވިފައިވާ ފަލަ ޖަމަލުތަކާއި ގެރިބަކަރިތައް ނެރުމަކީ ހައިލަމްގެ ކަމެއް. އެކަން ކުރާން ބޭނުންވާ ހުރިހާ ރިސޯސްއެއް، ބޭނުންވާ ހުރިހާ އެހީތެރިކަމެއް މި ވުޒާރާއިން ލިބޭނެ. ހަނދާން ބަހައްޓާތި، މިއީ ވަރަށް ރިސްކީ ޓާސްކެއް. މީ ވަންވޭއެއް! ކާމިޔާބު ނުވެއްޖެ ނަމަ...؟" ނައީމު ހުއްޓައިލިއެވެ.\nހައިލަމް ބަލައިލީ ސީދާ ނައީމުގެ މޫނަށެވެ.\n"ހައިލަމް ޖެހޭނީ ޖޮބަށް ބައި ކިޔަން،" ނައީމު ފުން ނޭވާއެއް ބޭރުކޮށްލިއެވެ. "ކާމިޔާބު ވެއްޖެ ނަމަ ޑިޕާޓުމަންޓް ހެޑްކަން."\n"ބައްލަވާ!" ހައިލަމް ތުރުތުރު އަޅައިގަތެވެ.\n"އެއްވެސް ބެއްލެވުމެއް ނޯންނާނެ. އެއްވެސް އެކްސްކިއުޒެއް ނޯންނާނެ." ނައީމު ހަރުކަށި ރާގެއްގައި ބުނެލިއެވެ.\nރަހީމާ އާއި ސިޔާދާގެ މޫނަށް ވަކިވަކިން ހައިލަމް ބަލައިލިއެވެ. އެމީހުންގެ މޫނުމަތިން ފެނުނީ މުޅީން ތަފާތު މަންޒަރެކެވެ. ދެމީހުން ވެސް ވާހަކަދެއްކީ ހިމޭން ބަހުރުވައިންނެވެ. ބުނެދިނީ އެއް ވާހަކައެކެވެ. ޗެލެންޖާ ކުރިމަތިލާށެވެ. ހައިލަމަށް މަސައްކަތް ކާމިޔާބުވާނެއެވެ. އެންމެ ފަހުން ހައިލަމް އެ ޒިންމާތައް ބޮލަށް މަހައިލައިގެން ބޭރަށް ނުކުތެވެ.\nގަޑިން ރޭގަނޑު އެގާރަ ޖަހަން އުޅެނީއެވެ. ހައިލަމް ދިޔައީ ސީދާ ހުޅުމާލޭ ސެންޓްރަލް ޕާކަށެވެ. މުޅި ތަނުގައިވަނީ ފަނޑު އަލިކަމަކުން ޖަރީކުރުވާފައެވެ. އެތަނުގެ ހިތްފަހި މާހައުލުގައި ހިނގަމުންދިޔަ ކަންކަމުގެ ތެރެއަށް ކަޅި އުކަމުން ގޮސް ހުސް ގޮނޑިއެއްގައި އިށީނދެލިއެވެ. ބޮލަށް ލުޔެއް ލިބޭތޯއެވެ. ވަރުބަލިވެފައިވާ އޭނާގެ ސިކުނޑިއަށް އަރާމެއް ލިއްބައިދޭން އޭނާ ބޭނުންވިއެވެ. އެހެންވެ ގޮނޑީތެ ތެރެއަށް ކުރުގެޅިގެން އޭނާ އޮތެވެ. ހިޔާލުތަކާއި ފިކުރުތައް މައްޗަށް ދޫކޮށްލައިގެންނެވެ. ގަތައިލެވިފައިވާ ދެ އަތުން ފުށްކިބައިގައި ހިފައްޓައިލައިގެންނެވެ. ދެ ލޯ މަރައިގެންނެވެ. އޭނާ ފުން ނޭވާތަކެއް ބޭރުކޮށްލިއެވެ. ލަސްލަހުން ދެ ތިން ފަހަރަކު އެކަން ތަކުރާރުކޮށްލިއެވެ.\nދޫންޏެއްގެ ހިމޭން މިޔުޒިކީ އަޑެއް ކަންފަތުގައި ޖެހުމާއެކު ހައިލަމް ދެ ލޯ ހުޅުވާލިއެވެ. އޭނާއަށް ބަލައިލެވުނީ މައްޗަށެވެ. ގޮފިތަކުގެ ތެރެއަށެވެ. ލަސްލަހުން އޭނާ ބަލަމުންދިޔައީ އަޑު އިވެމުން ދިޔަ ދިމާއަށެވެ. ގަސްތަކު ތެރެއިން އެއްވެސް އެއްޗެއް އޭނާއަކަށް ނުފެނެއެވެ. މަސްނޫއީ އަލިތަކުގެ ތެރެއިން އޭނާއަށް އާކަމެއް އިހުސާސެއް ނުވެއެވެ.\nއެންމެފަހުން ފޯނު ނެގިއެވެ. ދޫނި ސޫފާސޫފީގެ އަޑަކީ އޭނާގެ ތަބީއަތުގެ ކާނާއެކެވެ. ހާސްކަމާއި ފިކުރުތައް މަރައިލުމަށް އޭނާ ބޭނުންކުރާ ބޭހެކެވެ. އެހެންވެ ފޯނު ނަގައި ޔޫޓިއުޕަށް ފީނައިގަތެވެ. ފެންނަމުން ދިޔަ މަންޒަރަށް ކަލި ހުއްޓައިލަން މަޖުބޫރުވީއެވެ.\nކުޑަކުޑަ ހުލި ކުޅަނދުރު ހަތައެއް ވަށައިގެން އުދުހެމުން ދިޔަ ދެތިން ކުޅަދުރު އެ ސޮރުމެންގެ ޅަ ދަރިންތައް ސަލާމަތް ކުރުމަށް ޓަކައި އުޅުނު ގޮތް ފެނިފައެވެ.\nކުޑަކުޑަ ދެ މުނިޔާ ވެގެން އެ ކުޅަނދުރު ހަތައަށް ހަމަލާ ދޭން އުޅޭ އިރަށް ކުޅަނދުރުތައް އެ ދެ މުނިޔާއަށް ހަމަލާދޭ ގޮތް ފެނިފައި ހައިލަމް ހައިރާންވިއެވެ. އޭނާ ކަޅި ޖަހައިނުލައި ބަލަން އޮތީ ސީދާ އެ ހަރަކާތްތަކަށެވެ. އެ މަންޒަރަށެވެ. އޭނާ ހިތައިހިތައި ކިޔައިލިއެވެ. މިއީ ކިހައި އަޖައިބުކުރުވަނި މަންޒަރެއް ހެއްޔެވެ؟ ކިހައި ތަފާތު އިހުސާސެއް ހެއްޔެވެ؟ އެންމެ ފަހުން ދެ މުނިޔާ ވަރުބަލިވެގެން ގަސް ދޫކޮށް ދިޔައީއެވެ. ކުޅަނދުރުތައް ހަތައަށް ތިރިކޮށްލިއެވެ. ހަތައި ވަށައިގެން ދެތިން ބުރު އަޅައިލަމުން ރަނގަޅަށް ބަލައިލިއެވެ.\nހައިލަމް ފުންކޮށް ވިސްނައިލީ ފެނުނު މަންޒަރާ މެދުގައެވެ. ކުޑަކުޑަ ދެ ސޫފި އެ ދައްކައިން ހިތްވަރަށެވެ. އެއިން އޭނާއަށް އެތައް ފިލާވަޅެއް ލިއްބައިދިނެވެ. އެތައް ވާހަކައެއް ބުނެދިނެވެ. ގެއްލެމުން މާޔޫސްވަމުން ދިޔަ އުއްމީދުތައް އާވެ އާލާކޮށްދިނެވެ.\nހައިލަމް ފޯނު ވައިބުރޭޓްވާން ފެށިއެވެ. އޭނާ ޖީބުން ފޯނު ނަގައި ބަލައިލިއެވެ. ސްކުރީނުގައި އޮތީ ނައީމުގެ ފޮޓޯއެކެވެ. ހައިލަމް ދެ ފިކުރެއްގައި އޮވެ ފޯނު ނެގިއެވެ.\n"އިތުރު ކޭސްއެއް ރިޕޯޓްކޮށްގެން ވަރަށް އަވަހަށް އެއަށް އެޓެންޑްވާން ޖެހިއްޖެ." ނައީމު އެއް ނޭވާއިން އަމުނައިލިއެވެ.\nހައިލަމްގެ ދެ ލޯ ބޮޑުވިއެވެ. (ނުނިމޭ)


“އަލީ ރަމީޒް ސްޕެޝަލް” ގެނެސްދިންތާ ދެ ދުވަސް، ޕީއެސްއެމްގެ އިކުއިޕްމަންޓްތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް! – Dhuvas Online\n“އަލީ ރަމީޒް ސްޕެޝަލް” ގެނެސްދިންތާ ދެ ދުވަސް، ޕީއެސްއެމްގެ އިކުއިޕްމަންޓްތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް!\nކުރީގެ ލަވަކިޔުންތެރިޔާ އަލީ ރަމީޒް، އޭނާގެ ލަވަތައް ނުޖެހުމަށާއި ބްރޯޑްކާސްޓް ނުކުރުމަށާއި ޝެއަރ ނުކުރުމަށް އާންމުންގެ ކިބައިން އާދޭހާއެކު އެދުނުތާ އެއް ދުވަސް ފަހުން ފެނިގެން ދިޔައީ ދައުލަތުގެ ޓީވީ، ޕީއެސްއެމްއިން “އަލީ ރަމީޒް ސްޕެޝަލް” ނަމުގައި މެންދުރު ފަސް ސްޕެޝަލް ކޮށްލިތަނެވެ.\nއެ ދުވަހު ޕީއެސްއެމްއިން އެހެން ހެދުމުން ގިނަބަޔަކު ޕީއެސްއެމްއަށް ފާޑު ކިޔާފައިވެއެވެ. އެއީ އަލީ ރަމީޒަށް ޖެއްސުން ކުރުން ކަމުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.\nމިއަދަކީ ޕީއެސްއެމްއިން “އަލީ ރަމީޒް ސްޕެޝަލް” ގެނެސްދިންތާ ދެވަނަ ދުވަހެވެ. ޕީއެސްއެމްއިން ހާމަކޮށްފައިވާގޮތުގައި މާލެއިން މިއަދު ކަރަންޓު ދިއުމުގެ ސަބަބުން ޕީއެސްއެމްގެ ގިނަ އިކުއިޕްމަންޓްސް ތަކަކަށް ގެއްލުން ލިބިފައެވެ. އަދި ވަކިން ހާއްސަކޮށް ބެކަޕް އިކުއިޕްމަންޓްސް އަށް ގެއްލުންވިކަން ޕީއެސްއެމްއިން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.\nމިއާއެކު ގިނަ ބަޔަކު އަންނަނީ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި މި ވާހަކަ ދައްކަމުންނެވެ. އެއް ބަޔަކު ބުނަނީ މިއީ ޕީއެސްއެމް އިބުރަތެއް ހާސިލުކުރަންޖެހޭވަރު ކަމެއް ކަމަށެވެ.\nއަލީ ރަމީޒް އޭނާގެ ފޭސްބުކްގައި ކޮށްފައިވާ ޕޯސްޓެއްގައި ކުރިން ބުނެފައިވަނީ އަލީ ރަމީޒްގެ ލަވަ އަޑުއަހާ ދައްކާ ހެދުމަކީ އޭނާއަށް ކުރެވޭ ވަރަށް ބޮޑު އުނދަގުލެއް ކަމަށެވެ. ދެވޭ އަނިޔާއެއް ކަމަށެވެ.\n“މިފަދަ އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރުމަށް އެންމެހާ ބޭފުޅުންގެ އަރިހުން ވަރަށް އާދޭހާއެކު ދަންނަވަން” އަލީ ރަމީޒު ބުނެފައިވެއެވެ.\nއިހުލާސްތެރިކަމާޢެކު ބުނާބަހެއް ގެއްލިނުދާނެ….\nއެމީހުން ހިތަކަށް ނާރާނެ އެކައްޗެއްވެސް އެއަށްވުރެ މީހުންގެ ޖާހިލުކަން ބޮޑު\nPis pis komme fadakamakaa ves gulhuvaalafaane dhoa fathuruverikamaa behey vuzaaraage baeh computer systems ves hury halaak vefa oriyaa card dekkeema ey bunan V nu roashanee imaaraathuge reception ga in computer system ves halaak vikkan inguny dhemme adhi maadhamaa offices tha hulhuvunyma ingeynee aslu gellun V varu mi hirihaa kameh ayya aa hulhuvan V tha\nވަރައް ބިރުވެރި ކަމެއް ތިވީ އިޖީއެމްއެޗް ކައިރީން މޫދުން މަރުވެފަވާ ބޭފުޅާ އަކީވެސް އަލީރަމީޒް ގެ ލަވަ އަދުއެހި ބޭފުލެއްބާ\nNothing Damaged. Trying To Get Sympathy\nތިވަރުންވެސް އިބްރަތެއް ހާސިލް ވެއްޖެއްޔާ ކިތަންމެހާވެސް ރަނގަޅު. މުސްލިމުންގެ ދުޢާ އަކީ ކިހާވަރެއްގެ އެއްޗެއްކަމެއް ނޭނގޭނެ ކޮންމެކޮންމެ މީހަކަށް.\nނުވަ މަހަށް ފަހު ސަލްޓަން ޕާކު އަލުން ހުޅުވައިފި\nކޯވިޑްގައި އެޑްމިޓް ކުރަން ޖެހޭ މީހުން އިތުރުވުން، ނުރައްކާތެރި ސިގްނަލެއް!\nއަހަރު ފަހުކޮޅު ރެޑްވޭވްއިން ބާއްވާ “އަހަރީ ބާޒާރު” ފަށައިފި


Siyaasee emme baaruveri shaahee Photographer!\nސިޔާސީ އެންމެ ބާރުވެރި ޝާހީ ފޮޓޯގްރާފަރު\nރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ފޮޓޯގްރާފަރަރު، އަދި ޝާހީ ފޮޓޯގްރާފަރަކީ މާންދޫގޭ ތުއްތުމަނިއްޕުޅު\nފޮޓޯ ނެގުމަކީ މިހާރު ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ކުރެވޭ އެންމެ އާދައިގެ ކަންތަކެވެ. އެހެންނަމަވެސް ރާއްޖޭގައި އެކަމުގެ ވެސް ފެށުމެއް ވާނެ އެވެ. އެއީ ރާއްޖޭގައި އެއް އިރެއްގައި އެންމެ ބޮޑު އެއް ކަންތަކަށް ވެސް ވެފައި އޮވެދާނެ އެވެ. ރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ފޮޓޯ ނެގުމުގެ މަސައްކަތް ކުރެއްވި ދިވެއްސަކީ މާންދޫގޭ ތުއްތު މަނިއްޕުޅެވެ. އޭނާގެ ކުރިން އެނޫން މީހަކު އެފަދަ ކަމެއް ކުރި ކަމެއް ސާފުވާނެ އެއްވެސް ލިޔެކިޔުމެއް ތާރީހަކުން ނުފެނެ އެވެ.\nފޮޓޯގްރެފީގެ މަސައްކަތް އޭނާ ދަސްކުރެއްވީ ސްރީލަންކާ އިންނެވެ. އެއީ 1898 ގެ ތެރޭގަ އެވެ. މާންދޫގެ ތުއްތުމަނިއްޕުޅު އެ މަސައްކަތް ދަސްކުރައްވައިގެން އެންމެ ފުރަތަމަ ނެންގެވީ އެ މަނިއްޕުޅުގެ މަންމާފުޅުގެ ފޮޓޯފުޅެކެވެ. އޭގެ ފަހުން އެ މަސައްކަތް މާލެ އަށް އާންމު ކުރައްވައި ފޮޓޯ ނެގުމުގެ މަސައްކަތް ފެއްޓެވީ އެވެ. އޭނާގެ ފޮޓޯގްރެފީގެ މަސައްކަތުގައި އެންމެ ހާއްސަ ވައްތަރަކީ ޕޯޓްރެއިޓް ފޮޓޯ އެވެ. ފޮޓޯއަށް ހުއްޓޭނެ ގޮތް ނުވަތަ ފޮޓޯ ޑައިރެކްޝަން ވިދާޅުވެ ދެއްވުމަކީ ވެސް އޭނާގެ ފަންނެކެވެ.\nހަމަ އެ ދުވަސްވަރު އޭނާ އެހެން ފަންނެއްގައި ވެސް ވަރަށް މަޝްހޫރުވެވަޑައިގަތެވެ. އެއީ ރަންރިހީގެ ގަހަނާގެ ފަރުމާ ކުރެއްވުމުގެ ރޮނގުންނެވެ.\nފޮޓޯގްރެފީގެ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން އޭނާ އަށް ލިބިވަޑައިގަތް މަޝްހޫރު ކަމަކީ ރާއްޖޭގައި ދުވަހަކު ވެސް ފޮޓޯގްރާފަރަކަށް ނުލިބޭވަރުގެ މަޝްހޫރު ކަމެކެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އޭނާއަށް ވަރަށް ބޮޑު ކުރިއެރުން ލިބިވަޑައިގަތެވެ.\nމާންދޫގޭ ތުއްތު މަނިއްޕުޅަކީ ޝާހީ ގޮތުންނާއި ސިޔާސީ ބާރުވެރި ކަމުގެ ގޮތުން ވެސް ވަރަށް މަތީ ދަރަޖައިގެ ބޭފުޅެކެވެ. ހަގީގަތުގައި ދިވެހި ޝާހީ އާއިލާގެ ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން މާންދޫގޭ ތުއްތު މަނިއްޕުޅު އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަ ކުރަންޖެހޭ އެއް ސަބަބަކީ އެ މަނިއްޕުޅުގެ ބައްޕާފުޅާއި މަންމާފުޅުގެ ފަރާތްޕުޅުން ވެސް ހުރަވީ ޚާންދާނުގެ ބޮޅުފަތީގެ ތެރެއަށް ވަދެގެންދާތީ އެވެ.\nމާންދޫގެ ތުއްތުމަނިއްޕުޅުގެ ބައްޕާފުޅަކީ ހުރާ ދޮން މަރުދަރު ފަޑިއްތަކުރުފާނުގެ، ހުސައިން ދަހަރަދަ ތަކުރުފާނުގެ، އަލް ވަޒީރު މުހައްމަދު ފާމުލަދޭރިމަނިކުފާނުގެ، އައްސުލްތާނުލް ޣާޒީ ހަސަންއިއްޒުއްދީނުގެ (ދޮންބަންޑާރައިން) ގެ އައްސުލްތާންހަސަން ނޫރުއްދީނުގެ އައްސުލްތާން މުހައްމަދު މުއީނުއްދީނުގެ އައްސުލްތާން މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު ނުވަތަ މުސްކުޅި ބަންޑާރައިންގެ އަލްއަމީރު ހަސަން އިއްޒުއްދީނު މާންދޫގޭ ބޮޑުދޮށީ މަނިއްޕުޅެވެ.\nއޭނާގެ މަންމާފުޅަކީ ހުރާ ދޮންމަރުދުރު ފަޑިއްތަކުރުފާނުގެ އިބްރާހިމް އެދުރުތަކުރުފާނުގެ، އަލީ ބޮޑު މުރީދު ތަކުރުފާނުގެ، ހުސައިން ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނުގެ، މޫސާ ދީދީގެ، އަހުމަދު ދީދީގެ މާންދޫގޭ ދޮން ދީދީ އެވެ.\nމާންދޫގޭ ތުއްތު މަނިއްޕުޅުދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ ފެބްރުއަރީ ،5 1877 ގައި ކަނބާފާނުގަނޑުވަރުގަ އެވެ. އޭރު ރާއްޖޭގެ ރަސްކަމުގައި އިންނެވި މި މަނިއްޕުޅުގެ ކާފާފުޅު މުސްކުޅިބަންޑާރައިންނެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ އަށް ވަރަށް މަތީ ދަރަޖަތަކެއް އޭރު އޮތީ ހާއްސަވެފަ އެވެ.\nއެގޮތުން ރަސްކަލެއްގެ ފުރިހަމަ އިއްޒަތުގައި ރަސްކަމުގެ ގަނޑުވަރުގައި މާންދޫގޭ ތުއްތު މަނިއްޕުޅުގެ ޅަފުރާގެ ދުވަސްތައް ހޭދަކުރެއްވި އެވެ.\nހިތާނު ކުރެއްވުމާއި، ދަސްވިދާޅުވުމާއި ކަނޑު ބޭރު ކުރެއްވުމާއި ކައިވެނި ކުރެއްވުން ފަދަ ހުރިހާ ކަމެއް މާންދޫގޭ ތުއްތު މަނިއްޕުޅު ކުރައްވާފައި ވަނީ ރަސް ދަރިކަލެއްގެ ފުރިހަމަ ބާރާއި އިއްޒަތުގައި އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގަ އެވެ.\nމާންދޫގޭ ތުއްތު މަނިއްޕުޅުގެ ކާފާފުޅަށް ފަހު ރަސްކަން ކުރެއްވީ އެ މަނިއްޕުޅުގެ ބޮޑުބޭބޭފުޅު ކަމުގައިވާ ނޫރައްދީނު ބަންޑާރައިންނެވެ. އެއަށްފަހު ތުއްތު މަނިއްޕުޅާ އެއްބަފާ ބޭބޭފުޅަކު ކަމުގައިވާ މުހައްމަދު މުއީނުއްދީނު ދޭއް ރަސް ކަމަށް އިސްކުރެވުނެވެ.\nތުއްތު މަނިއްޕުޅާ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ދެ ބޭފުޅަކީ ހާޖީ އިމާދުއްދީނު ރަދުންނާއި މާންދޫގޭދޮށީ މަނިއްޕުޅެވެ. އެހެންކަމުން ޖުލައި ،20 1895 ގައި ހާޖީ އިމާދުއްދީނުގެ ރަސްކަން ފެށުމާއެކު މި ރަސްކަން މަޝްހޫރު ވެފައި ވަނީ މާންދޫގޭ ރަސްކަމުގެ ގޮތުގަ އެވެ.\nމިކަން މިހެން ވަނީ ހާޖީ އިމާދުއްދީނު ރަށުން ބޭރަށް ކުރައްވާ ދަތުރުފުޅުތަކުގައި ރަސްކަން ހިންގަވަން ގާއިމު މަގާމެއްގެ ގޮތުން ހަވާލު ކުރައްވަނީ ދޮށީ މަނިއްޕުޅާއި ނުވަތަ ތުއްތު މަނިއްޕުޅަށެވެ. ހުރިހާ ބާރުވެރި ކަމެއް އެ ދެ ބޭފުޅުންނަށެވެ.\nމީލާދީން 1901 ގައި ކުރެއްވި މަޝްހޫރު ހައްޖު ދަތުރުފުޅަށް މާލެ އިން ފުރާ ވަޑައިގަތުމުން ދިވެހި ރަސްކަން ހިންގަވަން ރަދުންގެ ގާއިމު މަގާމެއްގެ ހުންނެވީ މާންދޫގެ ތުއްތު މަނިއްޕުޅެވެ. ހަމައެއާއެކު ރަދުންގެ އަރިހުގައި އެ ފަހަރުގެ ދަތުރުފުޅުގައި މާންދޫގެ ދޮށީ މަނިއްޕުޅު ގެންދެވި އެވެ.\nހާޖީ އިމާދުއްދީނުގެ ރަސްކަން 1903 ގައި ބަދަލުވީ ފަހުން ރާއްޖެ ދޫކުރައްވައި ސްރީލަންކާ އަށް ވަޑައިގެންނެވޭތޯ މާންދޫގޭ ތުއްތުމަނިއްޕުޅު މަސައްކަތް ކުރެއްވި އެވެ.\nމި މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އަހަރުތަކަކަށް ފަހު ސްރީލަންކާ އަށް ވަޑައިގެންނެވޭ ގޮތް ވީ 1926 ގައެވެ. އެއަށްފަހު އެ މަނިއްޕުޅު މާލެ ވަޑައިގަތީ 1937 ގައެވެ. އެއީ އަލްއަމީރު ހަސަން ފަރީދުދީދީ ވަޒީރުއް ދާހިލިއްޔާގެ ގޮތުގައި ހުންނަވައިގެން ދިވެހި ގައުމު ހިންގެވި ދުވަސްވަރު އެވެ. އޭރު ވެސް މާންދޫގެ ތުއްތު މަނިއްޕުޅުވީ އެންމެ ބޮޑު ބާރުވެރި ފަރާތަށެވެ. ސަބަބަކީ ހަސަން ފަރީދު ދީދީ އޭރު ކައިވެނި ބައްލަވައިގެން އުޅުއްވަނީ ތުއްތުމަނިއްޕުޅުގެ ދަރިކަނބަލުން ރުގިއްޔާ ނުވަތަ ތުއްތު ދޮންގޮމާ އާ އެވެ. އެ ފަހަރު ތުއްތުމަނިއްޕުޅު މާލެވަޑައިގެން ހުންނެވީ ވަރަށް މަތީ އިއްޒަތުގައި އުތުރުގަނޑުވަރުގަ އެވެ.\nމާންދޫގޭ ތުއްތު މަނިއްޕުޅު ތިންބޭފުޅަކާ ކާވެނި ބައްލަވައިގަތެވެ. ދެއަނބިކަނބަލުންގެ ފަރާތްޕުޅުން އަށް ބޭފުޅުންލިބިވަޑައިގަތެވެ.\nލިބިވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން އަންނަބީލު އަބްދުލް ވައްހާބު މަނިއްޕުޅާއި އަންނަބީލާ ރުގިއްޔާ މާންދޫގޭ ތުއްތުދޮން ގޮމާ ހިމެނިވަޑައިގަންނަވަ އެވެ.\nމާންދޫގޭ ތުއްތު މަނިއްޕުޅު އަވަހާރަވީ މޭ ،9 1946 ގައެވެ. ފަސްދާނު ވެޑުވުނީ ފުރިހަމަ ޝާހީ އިއްޒަތުގައި ހުކުރު މިސްކިތު ގަބުރުސްތާނުގަ އެވެ.


ބ. އޭދަފުއްޓަށް އުފަން ވިޔަފާރިވެރިޔާ އަދި ކްރައުން ކޮމްޕެނީގެ އެއް ހިއްސާދާރު އަހުމަދު ނަޒީރުގެ އަމިއްލަ ހަރަދުގައި މި ރަށުގައި އެޅި އެންމެ ޒަމާނީ ފެންވަރުގެ ޓާފް ދަނޑު މިއަދު ހުޅުވައިފި އެވެ.\nމިއަދު މެންދުރުފަހު އޮތް ހާއްސަ ރަސްމިއްޔާތު ޝަރަފުވެރިކޮށްދެއްވީ އެކްޓިން ސްޕޯޓްސް މިނިސްޓަރު އަލީ ވަހީދު އެވެ. މި ރަސްމިއްޔާތުގައި އެފްއޭއެމް ގެ އިސް ބޭފުޅުންގެ އިތުރުން ރާއްޖޭގެ ފުޓްބޯޅައިގެ ލެޖެންޑުން ވެސް ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި އެވެ.\nދަނޑު ހުޅުވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން އަލީ ވަހީދު ވިދާޅުވީ މި ދަނޑަކީ މިވަގުތު ދިވެހިރާއްޖޭގައި އޮތް އެންމެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ދަނޑު ކަމަށާއި އަދި ބައިނަލް އަގްވާމީ ފެންވަރަށް އޮތް އެންމެ ވަރުގަދަ މިސާލު ކަމަށެވެ. އަދި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ގައުމީ ޓީމަށް އެންމެ ގިނަ ފުޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިން އުފެއްދި ރަށެއްގައި އެއްވެސް ސަރުކާރަކަށް މިކަހަލަ ކަމެއް ނުކުރެވި އޮއްވައި އޭދަފުއްޓަށް އުފަން ދަރިއަކު މިފަދަ ކަމެއް ކުރެއްވި ކަމަށްޓަކައި އޭނާ ވަނީ ނަޒީރުއަށް ޝުކުރު އަދާ ކުރައްވާފަ އެވެ.\nއެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަދައްކަމުން ނަޒީރު ވިދާޅުވީ މިއީ ވަރަށް ގިނަ ދުވަސް ވަންދެން މިރަށުގެ ޒުވާނުން ކުރަމުން އައި އުއްމީދެއް ކަމަށާއި މި ދަނޑާ އެކު އޭދަފުށީގެ ފުޓްބޯޅަ މިހާރަށްވުރެ ކުރިއަށްދާނެ ކަމަށް އޭނާ ގަބޫލުކުރައްވާ ކަމަށެވެ.\nނަޒީރު ވިދާޅުވީ މި ދަނޑުގެ ސަބަބުން އޭދަފުށީގެ ރައްޔިތުންނަށް މާލީގޮތުން ވެސް ކުރާނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރާ ކަމަށާއި އެ ބޭނުމުގައި ވަރަށް އަވަހަށް ދަނޑުގައި އެކަށީގެންވާ ލައިޓިން ސިސްޓަމެއްވެސް ހަރުކޮށްދޭނެ ކަމަށް ނަޒީރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nދަނޑު ހުޅުވުމުގެ ގޮތުން މިއަދު ހަވީރު ކުޅުނު ހާއްސަ މެޗުގައި ބައްދަލުކުރީ ކްލަބް އޭދަފުއްޓާ ފުރަތަމަ ޑިވިސަންގެ ލެޖެންޑުންގެ ޓީމެކެވެ. މި މެޗު 6-2 އިން ކާމިޔާބުކުރީ ލެޖެންޑުންގެ މައްޗަށް އެކުލާވާލި ޓީމުންނެވެ.


Nisha Rawal ah aniya nukuraa kama Karan bunefi - AO News\nއިންޑިއާގެ ޓީވީތަރި ނީޝާ ރަވަލް އަށް އަނިޔާ ނުކުރާކަމަށް އޭނާގެ ކުރީގެ ފިރިމީހާ ކަރަން މެހްރާ ބުނެފިއެވެ.\nނީޝާގައިގައި ޖެހިކަމަށް ދައްކާވާހަކަ ދޮގު ކުރަމުން ކަރަން ބުނެފައިވަނީ ނީޝާއާއި ޒުވާބުކުރި ކަމަށާއި އެހެން ނަމަވެސް އެދުވަހު އޭނާ އަމިއްލައަށް ފާރުގައި ބޯޖަހައި ފަޅައިގެން ދިޔުމުން އަނިޔާކުރި ކަމަށް ބުނެ ފަތުރަނީ ދޮގުވާހަކަތަކެއް ކަމަށެވެ.\nމިދެތަރިންގެ 8 އަހަރުވީ ކައިވެނީގައި މައްސަލަތައް ޖެހި މީގެ ދުވަސްކޮޅެއްކުރިން ވަނީ ވަރިވެފައެވެ. ވަރިވުމަށްފަހު ޖެހުނު މައްސަލައެއްގައި ކަރަން ނީޝާ ކޮށްޕާލުމުން ފާރުގައި ބޯޖެހި ފަޅައިގެންގޮސް ފައިވާ ކަމަށް ބުނެ ކަރަންގޮވައިގެން ނީޝާވަނީ ފުލުހަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައެވެ. ފުލުހުން މީގެ ދެދުވަސް ކުރިން ކަރަން ހައްޔަރުކުރިނަމަވެސް މިހާރުވަނީ ދޫކޮށްލާފައެވެ.\nނީޝާ ކޯޓުން ނިކުމެގެން އައިސް ނޫސްވެރިންނަށް ދިން މައުލޫމާތުގައި ބުނެފައިވަނީ ކަރަންއާއި އޭނާގެ ކައިވެނި ކުރެވުނު އިރުންފެށިގެން ތަފާތު މައްސަލަތަށް ދެމީހުންގެ މެދުގައި ޖެހެންފެށިކަމަށާއި، މިހާރު ޖެހިގެން އުޅޭމައްސަލައަކީ ކަރަން އެހެން ލޯބިވެރިޔެއް ގެންގުޅުން ކަމަށެވެ. ނީޝާބުނީ ކަރަންގެ އުޅުމަށް ބަދަލުތަކެއް އަންނަން ފެށުމާއެކު އޭނައަށް ކަރަން އެހެން މީހަކާއި ގުޅިގެން އުޅޭކަން އެނގުމުން ސުވާލުކުރުމުން އެކަމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ދެމީހުން ވާހަކަދައްކައިގެން ދަރިފުޅަށް ޓަކައި މައްސަލަ ހައްލުކޮށް އެކީގައި އުޅެން ބޭނުން ކަމަށް ބުނުމުންވެސް ކަރަން އެކަމަށް އިންކާރުކޮށް ދެމީހުންގެ ދެމެދުގައި އިތުރަށް ރުޅިވެރިކަން އުފެދި ކަރަން ނީޝާއަށް އަނިޔާކުރިކަމަށް އޭނާބުންޏެވެ.\nއިތުރަށް ނީޝާބުނީ ދެމީހުންގެ މައްސަލަ ހައްލުނުވާނެކަން އެނގުމުން އެހާހިސާބުން އޭނާ މައިންބަފައިންގާތަށް ފުރައިގެން ދިޔަކަމަށެވެ. އަދި އެގޮތަށް ކަންތައް ނިންމީ ދަރިފުޅުގެ ސަލާމަތަށް ބަލައި އެފަދަ މައްސަލަތަކާ ދަރިފުޅު ދުރުކުރުމަށް ކަމަށެވެ.\nމިދެތަރިންގެ މައްސަލައިގައި ސޯޝަލްމީޑިއާގައި ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ބަހުސް ކުރަމުން އެބަދެއެވެ. އެގޮތުން ބައެއްމީހުން ބުނަނީ ކަރަން ދޮގުނަހަދާނެކަމަށާއި އަނިޔާކުރި ކަމަށް ބުނާވާހަކަ އަކީ ނީޝާ ކަރަން ބަދުނާމުކުރަން ދައްކާ ފޭކް ވާހަކަތަކެއް ކަމަށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ފިލްމީތަރި ކަޝްމޭރާވެސް ވަނީ ނީޝާގައިގައި ކަރަން ޖެހިކަމަށްބުނެ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ޕޯސްޓެއްކޮށްފައެވެ.\nނީޝާއާއި ކަރަން ކައިވެނިކޮށްފައިވަނީ 2012 ވަނަ އަހަރުއެވެ. މި ދެތަރިންގެ ކައިވެންޏަށް 8އަހަރު ވީ އިރު ވަނީ ފިރިހެން ކުއްޖަކުލިބިފައެވެ. ޓީވީ ތަރި ކަރަން މަޝްހޫރުވެގެން ގޮސްފައިވަނީ ސްޓާޕްލަސް އިން ދައްކަމުން އަންނަ ޑްރާމާ ޔޭރިޝްތާ ކިޔާ ކެހެލާތާހޭ އިންނެވެ.\nހިންދީއިންޑިއާޑްރާމާޓީވީތަރިޔޭރިޝްތާ ކިޔާ ކެހެލާތާހޭ\nކެންސަރު ހޮސްޕިޓަލުގެ މަޝްރޫއާ ގުޅިގެން ޓީއެމްސީގެ މަންދޫބުން ލ.ގަމަށް ޒިޔާރަތްކޮށްފި\nރިޔާސީ އިންތިހާބު ‘ވަގަށް’ ނެގީ އިންޑިއާ ބަޔަކާއި ގުޅިގެން: އަބްދުއް ރަހީމް\nއިންޑިއާ އިން އައްޑުއަށް, ހަ ޗާޓަރު ފްލައިޓް ބާއްވަނީ


MDP Ofeehuge Billoori Gandu Thalhaalaifi - Vaguthu\n8 މަސް ކުރިން ( ޖުލައި 18, 2018 )\nއިދިކޮޅު މައި ޕާޓީ މޯލްޑިވިއަން ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީ (އެމްޑީޕީ)ގެ މައި އޮފީހުގެ ބިއްލޫރިގަނޑު ތަޅާލައިފި ކަމަށް އެ ޕާޓީން ބުނެފިއެވެ.\nރޭ ދަންވަރު ސޯސަންމަގުގައި ހުންނަ އެމްޑީޕީގެ އޮފީހުގެ ދޮރަށް އެއްޗެއް އެއްލައި، ދޮރުގެ ބިއްލޫރިގަނޑުވަނީ ތަޅާލާފައެވެ. ހަމަލާ ދިންތާ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއް ފަހުން އެތަނަށް ފުލުހުން ގޮސް ހަރަކާތްތެރިވެފައިވާ ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބެއެވެ.\nއެމްޑީޕީގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް އަނަސް އަބްދުއްސައްތާރު ވިދާޅުވީ ފުލުހުން އެތަނަށް ދިޔަނަމަވެސް އެމްޑީޕީ އޮފީހަށް އަންގާރަ ދުވަހުގެރޭ ދިން ހަމަލާ ފެންނަ ގޮތަށް ހުރި ސީސީޓީވީ ކެމެރާތަކުގެ ތެރެއިން އެމްޑީޕީ އޮފީހުގައި ހުރި ކެމެރާ ފިޔަވައި ދެން އެންމެ ކައިރިންވެސް ކެމެރާއެއް ހުރީ ހެލްތު މިނިސްޓްރީ ހިންގާ ރޯޝަނީ ބިލްޑިންގްގައި ކަމަށެވެ.\nOne of the officers came up to me & advised me;\n1. that the only security camera in line of sight (other than ours) was the one at the Health Ministry, but he implied that the govt wouldn’t provide the footage. https://t.co/UGs0hVoqbN\n— Anas Abdul Sattar (@anasabdulsattar) July 17, 2018\n"އެ ކެމެރާތަކުގެ ފުޓޭޖް ސަރުކާރުން ދީފާނެކަމާއިމެދު އެތަނަށް ދިޔަ ފުލުހުން ސުވާލު އުފެއްދި އަދި އެމްޑީޕީ އޮފީހުގެ ކެމެރާ ފުޓޭޖްވެސް ފުލުހުންނާއި ހަވާލުކޮށްފިނަމަ އެއަށް ވާނެ ގޮތް އެތަނަށް ދިޔަ ފުލުހުންނަށް ނޭނގޭ. ފުޓޭޖްގެ ކޮޕީއެއް ހައްދާފައި ފުލުހުންނާއި ހަވާލުކުރުމަށް އެތަނަށް ދިޔަ ފުލުހުން އެދުނު" އަނަސް ވިދާޅުވިއެވެ.\nއެމްޑީޕީ އޮފީހުގެ ބިއްލޫރިގަނޑު ތަފާތު އެތައްފަހަރަކު ތަޅާލާފައިވާއިރު، ދާދި ފަހުން ވަނީ ކަޅު ތެޔޮވެސް ޖަހާފައިވެއެވެ. އަދި އެމްޑީޕީ އޮފީހުގެ ރިސެޕްޝަނާއި ބޭރު ދޮރުގައި އަލިފާންވެސް ރޯކޮށްފައިވެއެވެ.\nއެމްޑީޕީ އޮފީހަށް ހަމަލާދިނުމާއި ގުޅިގެން ޢަދާލަތު ޕާޓީއިން ވަނީ އެކަމާއި ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައެވެ. އަންގާރަ ދުވަހުގެ ރޭ ކުރި ޓުވީޓެއްގައި އެޕާޓީއިން ބުނީ ގުޅިފައިވާ އިއްތިޙާދުގައި ހިމެނޭ ޕާޓީތަކަށް މިފަދައިން ދޭ ހަމަލާތަކަކީ މިނިވަން އިންސާފުވެރި އިންތިޚާބަކަށް އެޅޭ ހުރަހެއްކަމަށެވެ.\nޖުލައި 18, 2018 09:15\nކޮންކްރީޓް ތަރައްގީ އާއި ނުލައި ދަނޑި ފަނުން ހުންނަ ތަރައްގީތޭ ތަމެން ރަންރީނދޫ ޓްވިޓަރޭ މެން ބޭނުންވަނީ އޭން ބުނެބަލަ ބުނެބަލަ ކޯއްޗެއް ހަދާނެ ކަމަށް ހިތާތޭ ތިޔާ އުޅެނީ ތަމެން ނަށް ނޭގޭނެއޭ ތަރައްގީ އަކީ ކޯއްޗެއް ކަން ކޯއްޗެއްތޭ ކޮން ޖަޒީރާ އެއް ތޭ ބޮޑު އެއް ޖަޒީރާ ލައިފް އޮންނާނީ އިނގޭތޭ ޖަޒީރާ ލައިފް އޮޅާލަބަލަ އޮޅާލާ އޮޅާލާ އޮޅާލާ...\nޖުލައި 18, 2018 09:20\nއިބޫ މަގުބޫލު ނޫން ވީމަ ސަމާލުކަން ހޯދުމަށް އާބިދާގެ ދެއުޅި އެއްނުވާ މުނާފިގު ނަސޯރާ މޮހޮންމަދުގެ ރޭވުންތީ\nޖުލައި 18, 2018 09:21\nހޫން. ތިއުޅެނީ ކަންތައް ގޯސްކަން އީޔޫ އައްދައްކަން.\nޖުލައި 18, 2018 09:25\nޖުލައި 18, 2018 09:34\nދެން ބިއްލޫރި ގަނޑެއް ތަޅައިލައިގެން ކުރެވޭނީ ކޮންކަމެއްތަ އަޅެ ފަހެ؟ މީ ވަރަށް ދަށު ދަރަޖައިގެ އަމަލެއް! މި ކަން ހަރުކަށި އިބާރާތުން ކުށްވެރި ކުރަން!\nޖުލައި 18, 2018 09:42\nސަރުކާރާއެކު މަސްވަރާއައް ނުދާންވެގެން އަމިއްލައައް އެމް ޑީ ޕީ އިން އޮފީހުގެ ބިއްލޫރިގަންޑު ތަޅާލީ ދޯ ތީހަމަ ޔަހޫދީ ވައްތަރު ޕުރަޕެގަންޑާ ދޯ؟\nޖުލައި 18, 2018 09:45\nތިޔައުޅެނީ ހަމަތި އެމް.ޑީ.ޕީ އިސްވެ ރާއްޖެ ހަލަބޮލިކުރަންކުރާކަމެއް\nގައުމުހަލާކުކުރަންނޫޅެއްޗެވެ. އަންނިވެސް މައިތިރިވެގެން ބޭރުގައުމުތަކުގައި އުޅެވޭތޯބަލާ.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ހަމަޖެހުން ނަގާލަންނޫޅޭ؟؟؟؟؟؟\nޖުލައި 18, 2018 09:48\nކަލޭމެން އެމްޑީފީގެ މީހުން ގައުމުގެ ހަތަރު ތަނބުގައި ރެނދުނއަޅުވާފައި ތިތިބެނީ އީޔޫ ލައްވާ ގައުމު ސުންނާފަތި ކުރާށެވެ. އެޔަކަށް އަހަރެމެން ސީސީ ކެމެރާއެއް ބޭނުމެއްނުވޭ ހެކިވެރިންނަކީ އިސްލާމް ދީނުގެ ފުރިހަމަ އަގީދާގެ މަތީސާބިތުވެ ތިބި ވަތަންދެކެ ލޯބިވާ ހުރިހާ ރަށްޔިތުން.\nޖުލައި 18, 2018 09:59\nއަމިއްލަ ގަޔަށް ކަޅުތެޔޮޖެހުން ، އަމިއްލަ ތަންތަނުގައި ރޯކުރުން ، އަމިއްލަތަންތަން ހަލާކުކުރުން މިއީ ބަޔަކު ނުނިޔަތުގައިކުރާ ކަންތަކެއްނޫނެވެ. ތާއީދުހޯދުމަށް ނުވަތަ ބައެއްގެ ހަމްދަރުދީހޯދުމަށް އަމިއްލަޔަށް ކުރާ ކަންތަކެވެ. މިފާޑުގެ ކަންކަމަކީ އެވެރިންގެ މާޟީން ފެނިފައިވާ ކަންތަކެވެ. މިބާވަތުގެ ކަންތައްތަކުން ވާނޭގޮތަކީ ތިމާމެން ބޭޒަރުވެ ފަޟީޙަތްވެ މީސްތަކުންގެ ލަޢުނަތް ލިބުމެވެ.\nޖުލައި 18, 2018 13:53\nޗަކޮއެ ދާންވީނު ވާހަކަ މުބާރާތެއްގަ ބައިވެރިވާން.. ވަނައެއް ލިބޭނެހެން ހީވަނީ\nޖުލައި 18, 2018 12:31\nބިންލޫރި ގަނޑެއް ނޫން ތަޅަންވީކީ. ތިތަންވެސް ތަޅާ ބިމާ ހަމަކުރަންވީ.


Salmaan Miskiy roadha mahah nuhulhuveyne: Ministry\nސައުދީ ސަރުކާރުގެ އެހީގައި އިމާރާތް ކުރަމުންދާ ކިންގް ސަލްމާން މިސްކިތް: މި ރޯދައަށްވެސް މިސްކިތް ނުހުޅުވޭނެ\nސައުދީ ސަރުކާރުގެ އެހީގައި އިމާރާތް ކުރަމުންދާ ކިންގް ސަލްމާން މިސްކިތް -- މަސްޖިދު ފަހުދު ބިން އަބްދުލްއަޒީޒް -- ރޯދަ މަހު ނުހުޅުވޭނެ ކަމަށް އިސްލާމިކް މިނިސްޓަރު ޑރ. އަހުމަދު ޒާހިރު އަލީ ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nކުރީގެ ސަރުކާރުގައި އިމާރާތް ކުރަން ފެށި މިސްކިތުގެ ގިނަ މަސައްކަތްތައް ހުރީ ނިމިފަ އެވެ. މިސްކިތް ނުނިމި ދެ އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސްވެފައިވުމުން ގިނަ ބައެއްގެ ފާޑުކިޔުން ވަނީ ސަރުކާރަށް އަމާޒުވެފައެވެ. އަދި ތުހުމަތުގެ އިނގިލި ދިއްކޮށް ސަަރުކާރުން އެ މަސައްކަތް ނުހުޅުވާ ގަސްތުގައި ލަސް ކުރަމުންދާ ކަމަށްވެސް ބައެއް މީހުން ދެކެއެވެ.\nސަލްމާން މިސްކިތް މި އަންނަ ރޯދަ މަހު ބޭނުން ކުރަން ފެށޭތޯ މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމަށް ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް މިދިޔަ މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލްވުމެއްގައި ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ. ރައީސް ސޯލިހް ވިދާޅުވީ ސަލްމާން މިސްކިތް ހުޅުވަން ކުރިން ނިންމާފައި އޮތީ ސައުދީ ސަރުކާރުގެ އިސްބޭފުޅުންތަކެއް ވަޑައިގެން އެ ބޭފުޅުން އެތަން ހުޅުވައި ދެއްވާ ގޮތަށް ކަމަށެވެ.\nނަމަވެސް ކޮވިޑާ ގުޅިގެން އެ ބޭފުޅުން ރާއްޖެ ވަޑައިގަންނަވާނެ ދަނޑިވަޅެއް ނުފެންނާތީ އެ މިސްކިތް އަދިވެސް ނުހުޅުވި ހުރީ ކަމަށެވެ.\n"ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެން އެބަ މަސައްކަތް ކުރަން ނުރަސްމީކޮށް ވެސް ކުރިއަށް އޮތް ރޯދަ މަސްތެރޭގައި ވެސް އެތަން ބޭނުން ކުރެވޭތޯ." ރައީސް ސޯލިހް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަވަސްއަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި އިސްލާމިކް މިނިސްޓަރު އަހުމަދު ޒާހިރު އަލީ ވިދާޅުވީ މި ރޯދަ މަހަށް ވެސް މިސްކިތް ނުހުޅުވޭނެ ކަމަށެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ މިސްކިތުގައި އަދިވެސް ފުރިހަމަ ކުރަން ޖެހޭ ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް އެބަހުރި ކަމަށާ އެކަމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ކަމަށެވެ. އެހެން ކަމުން މުޅި މިސްކިތް ފުރިހަމަކޮށްގެން މި ރޯދަ މަހަށް ނުހުޅުވޭނެ ކަމަށެވެ.\n"ރޯދައަށް ހުޅުވޭނެ ކަމަކަށް ނުފެނޭ. އަދިވެސް މިސްކިތުގައި ހިމެނޭ އޮޑިޓޯރިއަމް އާއި އެހެން ބައެއް ތަންތަނަށް ފަރުނީޗަރު ހޯދަން ޖެހޭ. އެ ނޫން ބައެއްކަން ވެސް އެބަހުރި. ހަގީގަތުގައި އޮނިގަނޑުގެ މަސައްކަތް ނިމި ކާޕެޓް އެޅިފައި އެ ހުރީ. އެހެން ކަންކަމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ އަޅުގަނޑުމެން އެކި ގޮތްގޮތުން އެބަ ހޯދަން،" މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nސައުދީ ސަރުކާރުގެ އެހީގައި އިމާރާތް ކުރަމުންދާ ކިންގް ސަލްމާން މިސްކިތް: މި ރޯދައަށްވެސް މިސްކިތް ނުހުޅުވޭނެ -- އަވަސް ފޮޓޯ\nސަލްމާން މިސްކިތުގެ އިމާރާތުގެ ޖާގައިގެ ތެރޭގައި 6،000 މީހުންނަށް ނަމާދު ކުރެވެ އެވެ. ބިންމަތީ މާބްލް ޖަހާފައި އޮންނަ ހަރިންމަ ތެރެއާ އެއްކޮށް ހުކުރު ދުވަސްތަކުގައި އާއި އީދު ދުވަސްތައް ފަދަ ބޮޑެތި ޖަމާއަތް ހަދަން ޖެހޭ ދުވަސްތަކުގައި އެއް ފަހަރާ 10،000 މީހުންނަށް ނަމާދުކުރެވޭ ޖާގަ ހިމަނާފައި ވެއެވެ.\nއަދި އިސްލާމީ މަރުކަޒުގެ ބައިގައި ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ އިސްލާމިކް ލައިބްރަރީއަކާއި ކްލާސްރޫމްތަކާއި ސެމިނާ ރޫމްތައް ވެސް ހުރެ އެވެ. މިސްކިތަށް 41500 އަކަފޫޓުގެ ބިމުގެ ޖާގައެއް ނަގައި މިސްކިތަށް ހަ ފަންގިފިލާ ހިމަނާފައި ވެއެވެ. މިސްކިތަށް ދާ މީހުންގެ ވެހިކަލްތައް ޕާކު ކުރުމަށް 44100 އަކަ ފޫޓުގެ ޖާގައެއް ވެއެވެ.\nނަމާދު ކުރަން ހާއްސަކޮށްފައި ވަނީ ފުރަތަމަ ބުރި އާއި ދެ ވަނަ ބުރި އެވެ. އެ ދެ ބުރީގައި އެއް ފަހަރާ 4،000 މީހުންނަށް ނަމާދު ކުރެވޭނެ އެވެ. އަދި މިސްކިތުގެ ބޭރުގައި ވަށައިގެން އޮތް ސަރަހައްދުގައި 6،000 މީހުންނަށް ނަމާދު ކުރެވޭނެ އެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް މިސްކިތެއްގައި އަންނަ އެންމެ މަތީ ނަމްބަރެވެ. މުޅި މިސްކިތުގެ އެންމެ ތިރީގައި ވަނީ ފާހާނާތަކާއި ވުލޫކުރަން އިސްކުރު ބަރިތަކެވެ. އެ ދެ ބައި ހުރީ ދެ ޖިންސުގެ މީހުންނަށް ވަކިން ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތަށެވެ. އޭސީކޮށްފައިވާ މިސްކިތުގައި ތިން ލިފްޓާއި ހަތަރު ސިޑި ހިމެނެ އެވެ.\nމިއީ 24.95 މިލިއަން ޑޮލަރު (ގާތްގަނޑަކަށް 370 މިލިއަން ރުފިޔާ) ހޭދަކޮށް ތުރުކީގެ ޓާމެކްސް ކުންފުންޏާ ހަވާލުކޮށްގެން އަޅާފައިވާ މިސްކިތެކެވެ. ތިން ވަނަ ބުރީގެ އެއް ބަ އާއި ހަތަރު ވަނަ ބުރި އެއްކޮށްލައިގެން ހަދާފައިވާ އޮޑިޓޯރިއަމް ވެސް ވަރަށް ރީއްޗެވެ. އޮޑިޓޯރިއަމްގައި 350 ގޮނޑި ޖަހާފައިވެ އެވެ. އެހެން ކަމުން މިއީ ހިތްގައިމު ލޮބީއަކާއެކު ރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް އޮޑިޓޯރިއަމަށް ވާނެ އެވެ. ފަސް ވަނަ ބުރީގައި ހަދާފައި ވަނީ އެކި އިވެންޓްތައް ބޭއްވޭ ކަހަލަ މަލްޓި ޕާޕަސް ހޯލެކެވެ.\nސަލްމާން މިސްކިތް ހުޅުވަން މި ސަރުކާރުން މިހާތަނަށް ވަރަށް ގިނަ ތާރީހުތައް ވަނީ ދީފައެވެ. އަދި މިސްކިތް ނުހުޅުވި ލަސްވާ ކަމަށް އެކި ފަހަރު އެކި ސަބަބުތައް ހާމަކޮށްފައިވެއެވެ.\nރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ ސަރުކާރުން ފުރަތަމަ ބުނަމުން އައި އެއް ވާހަކައަކީ މިސްކިތަށް ސައޫދީ އަރަބިއްޔާއިން އަދި ލިބުނީ އަށް މިލިއަން ޑޮލަރު (ގާތްގަނޑަކަށް 123 މިލިއަން ރުފިޔާ) ކަމަށެވެ. ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު އިބްރާހިމް އަމީރު ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި ސަލްމާން މިސްކިތަށް 22 މިލިއަން ޑޮލަރު (ގާތްގަނޑަކަށް 339 މިލިއަން ރުފިޔާ) ހޭދަވެ އެވެ. ނަމަވެސް ލިބިފައިވަނީ އަށް މިލިއަން ޑޮލަރެވެ. މިނިސްޓަރު އެހެން ވިދާޅުވުމުގެ ކުރިޔަށް ފައިސާގެ މައްސަލަ ހައްލުވެ، ޖުލައި 2019 ގައި މިސްކިތް ހުޅުވާނެ ކަމަށް މި ސަރުކާރުން ވެސް ބުނެފައި ވެއެވެ. އެއީ ކުރީ ސަރުކާރުގެ އެންމެ ލަސް އަމާޒެވެ.\nމިނިސްޓަރު މުހައްމަދު އަސްލަމްގެ ދަށުގައި އޮތް ޕްލޭނިން މިނިސްޓްރީން ޖެނުއަރީ 7، 2020 ގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި ސަލްމާން މިސްކިތުގެ ހުރިހާ މަސައްކަތް ޖަނަވަރީ 2020 ގެ ނިޔަލަށް މުޅީން ނިމޭނެ އެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ސަރުކާރުން ވަނީ މި ރޯދަ މަހަށްވެސް މިސްކިތް ނުހުޅުވޭނެ ކަމަށް ބުނެފައެވެ.\nއިސްލާމިކް މިނިސްޓްރީ ސަލްމާން ރަސްގެފާނު މިސްކިތް ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު + ސައުދީ އަަރަބިއްޔާ މިސްކިތް ރޯދަ މަސް\nމިސްކިތްތަކުގެ އާބާތުރަ ފިލުވަން 21.8 މިލިއަން ރުފިޔާ\nސަލްމާން މިސްކިތުގައި ނަމާދު ކުރަން ފަށަނީ


Green balikoh Valencia in Maziya aa kairi ah\nވެލެންސިއާއަށް ދެ ލަނޑު ކާމިޔާބު ކޮށްދިން މާޓިންސް\nގުރީން ސްޓްރީޓްގެ މައްޗަށް 3-0 ގެ ނަތީޖާ އަކުން ކާމިޔާބު ހޯދައި، ކުލަބު ވެލެންސިއާ އިން ތާވަލުގެ އެއް ވަނައިގައި އޮތް މާޒިޔާ އާ ކައިރިއަށް ޖެހިލައިފި އެވެ.\nމާޒިޔާ އާއި ވެލެންސިއާ އާ ދެމެދު މިހާރު ހުރީ ތިން ޕޮއިންޓް ފަރަގެވެ. މާޒިޔާ އެއް ވަނައިގައި އޮތީ 21 ޕޮއިންޓް ހޯދައިގެންނެވެ. މިރޭގެ މެޗުން މޮޅުވެ ވެލެންސިއާ ވަނީ 18 ޕޮއިންޓް ހަމަ ކޮށްފަ އެވެ. މެޗުގައި ވެލެންސިއާގެ ފުރަތަމަ ލަނޑު ކާމިޔާބު ކުރީ އެ ޓީމުގެ ޖޯޒީގައި އަލަށް ކުޅުނު ސްޕެއިންގެ ފޯވަޑް ބޯޖަސް މާޓިންސް އެވެ. އަލީ އަޝްފާގް (ދަގަނޑޭ) ދިން ލޯންގް ޕާސް މާޓިންސްއަށް ލިބުނު އިރު އޭނާ ހުރީ އޮފްސައިޑްގައި ކަމަށް ވީޑިއޯ ރިޕްލައިން ދައްކަ އެވެ. ގުރީން ސްޓްރީޓްގެ ކުޅުންތެރިންނާ ބެންޗުންވެސް ވަނީ އޮފްސައިޑް ކަމަށް އެޕީލް ކޮށްފަ އެވެ. ދަގަނޑޭ ދިން ބޯޅަ މާޓިންސް ވަނީ ގުރީންގެ ގޯލަށް ވައްދާލާފަ އެވެ.\nދެ ވަނަ ހާފުގައި، ގުރީންގެ ކުޅުންތެރިން ނަގައިދިން ހުރަސްތަކުން ވެލެންސިއާގެ ފަހަތަށް ބާރު ބޮޑު ކުރި ނަމަވެސް އެއިން ބޯޅައެއް ގުރީންގެ ކުޅުންތެރިންނަށް ބޭނުމެއް ނުކުުރެވުނެވެ. ފުރަތަމަ ހާފުގައި ވެލެންސިއާގެ ކީޕަރު މުހައްމަދު ފައިސަލް ވަނީ ގުރީންގެ ކުޅުންތެރިންނަށް ހުސްކޮށް ލިބުނު ބޯޅައެއް ދިފާއު ކޮށްފަ އެވެ.\nދެ ވަނަ ހާފުގައި މާޓިންސް ދެ ވަނަ ލަނޑު ކާމިޔާބު ކުރީވެސް، ފުރަތަމަ ހާފުގައި އޭނާއަށް ދަގަނޑޭ ދިން ކަހަލަ ލޯންގް ޕާހަކުން ތަނަވަސްވި ފުރުސަތަކުންނެވެ. މިފަހަރު އޭނާއަށް ބޯޅަ ތަނަވަސް ކޮސްދިނީ ހޯޒޭ އެންޓޯނިއޯ ޑޮމިނިގޭޒް (ޓޯނީ) އެވެ. ޓޯނީ ދިން ބޯޅަ މާޓިންސް ވަނީ ގޯލްގެ ކަނަށް ވައްދާލާފަ އެވެ.\nވެލެންސިއާގެ ތިން ވަނަ ލަނޑު އަލީ ފާސިރު (ސެންޓޭ) ކާމިޔާބު ކުރީ އަބްދުﷲ މިދުހަތު ފަހުމީ ދިން ބޯޅަ އޭރިއާގެ ތެރޭގައި ހުރެފައި ފޮނުވާލައިގެންނެވެ. ބޯޅަ ގޯލަށް ވަނީ ގުރީންގެ ކީޕަރު ހަނީފް ސާގިބްގެ ގައި ދަށުން ގޮހެވެ.\nވެލެންސިއާ ދިވެހި ޕްރެމިއާ ލީގް ގްރީން ސްޓްރީޓް\nދަގަނޑޭ ގޯލުން ވެލެންސިއާގެ އެނބުރިއައުން މޮޅަކުން


130 kilo ge drug aaeku hayyaru kuri Shaheeb dhookohlaifi | Jazeera\t130 ކިލޯގެ މަސްތުވާތަކެއްޗާއެކު ހައްޔަރުކުރި ޝަހީބް ދޫކޮށްލަން އަމުރުކޮށްފި - Jazeera\n130 ކިލޯގެ މަސްތުވާތަކެއްޗާއެކު ހައްޔަރުކުރި ޝަހީބް ދޫކޮށްލަން އަމުރުކޮށްފި\nމުޙައްމަދު އަފްޒަލް October 28, 2020 131 views0\nއޮކްޓޯބަރު މަހުގެ 12ވަނަ ދުވަހު ފުލުހުން ހިންގި ހާއްސަ އޮޕަރޭޝަނެއްގައި 130 ކިލޯގެ މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލައިގައި ހައްޔަރުކުރި ޕީއެންސީގެ ކައުންސިލް މެންބަރު ގއ. ވިލިނގިލި/ލައިޓްހައުސް، ޝަހީބް އިބްރާހިމް (42އ) ދޫކޮށްލަން މިއަދު ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރުކޮށްފިއެވެ.\nޝަހީބު ދޫކޮށްލީ ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށް މިއަދު ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރުމުން ގާޒީ ހުސައިން ފާއިޒު ރަޝާދެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން ފުލުހުން ބުނެފައިވަނީ، ޝަހީބުގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު ފުރަތަމަ ފަހަރު އިތުރުކުރީވެސް ހެކި ހުރެގެން ކަމަށާއި، މިފަހަރު ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރަން ފަހުން ލިބިފައިވާ ހެކިތައްވެސް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާނެކަމަށެވެ.\nމި އޮޕަރޭޝަނުގައި ހޯދާފައިވާ މަސްތުވާތަކެތީގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި މެޓައެމްފިޓަމިން އާއި ހެރޮއިން ހިމެނެއެވެ. މިތަކެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމުގައި އިސްކޮށްހުރި ފަރާތްތަކަކީ ޝަހީބް އާއި ހއ. ހޯރަފުށި/ ވައިލެޓްވިލާ، އަހްމަދު މޫސާ (48އ) ކަމަށް ފުލުހުން ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ.\nޝަހީބް އިބްރާހިމް އަކީ 2019 ނޮވެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖެއަށް މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރާކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދު ތެރެއިން ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނައި އިރާން ބޯޓުގެ މައްސަލައާ ގުޅުން އޮތް ފަރާތެކެވެ. އަދި މަސްތުވާތަކެތި ރާއްޖެއަށް މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރަން އުޅުނު ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ހިފެހެއްޓި އިރާން ބޯޓުން ހައްޔަރުކުރި7މީހުންނާއި ޖާމިނު ވެފައިވަނީ ޝަހީބް އިބްރާހިމްއެވެ. އަދި އެމައްސަލާގައި ޝަހީބް އިބްރާހިމްއާއި އީރާން7މީހުން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ވަނީ ބަންދުން ދޫކޮށްލާފައެވެ.\nޝަހީބް އަކީ އިދިކޮޅު ޕީއެންސީގެ ކައުންސިލް މެމްބަރެކެވެ. އަދި 2019 ވަނަ އަހަރު އޮތް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބުގައި ޕީޕީއެމް އަދި ޕީއެންސީގެ ތާއީދާއެކު އޭނާ ވިލިނގިލީ ދާއިރާއަށް މިނިވަން ކެންޑިޑޭޓެއްގެ ގޮތުގައި ކުރިމަތިލިއެވެ.