SunOnline: COLUMN: Intelligence aai hekkaa huri gulhun\nއިންޓެލިޖެންސާއި ހެއްކާ ހުރި ގުޅުން\nއަބްދުﷲ އަޙްމަދު 07 Apr 2022, 12:06\nފޮރެންސިކް ފުލުހުން --- ސަންފޮޓޯ/ މުހައްމަދު އަފްރާހް\nޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާތަކަށް އައިސްފައިވާ ކުރިއެރުމާއި، ފަހިވެފައިވާ އުޞޫލުތަކާއި، އައު ޓެކްނޮލޮޖީގެ ވަސީލަތްތަކުގެ ސަބަބުން އިންޓެލިޖެންސްގެ ދައުރު ފަހުގެ ތާރީޚުގައި އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެއްޖެއެވެ.\nއިހުގައާއި، ފަހުގެ އިންޓެލިޖެންސާއިބެހޭ ތަފާތު ފަލްސަފާތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައި ތަފާތުތަކާއި، ދަތިތައް ހުރިކަމުގައިވީނަމަވެސް، ޢާއްމުކޮށް އިންޓެލިޖެންސް އިން އަދާކުރާ މުހިއްމު ދައުރު ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ؛ ސިޔާދަތާއި، ސަލާމަތާއި، ރައްކާތެރިކަމަށް ހުރަސްއެޅޭ މައްސަލަތައް ދެނެގަތުމާއި، ކަނޑައެޅޭ ލަޑުދަނޑިއަށް ވާޞިލްވުމަށާއި، ނުރައްކާތައް ހުއްޓުވުމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ވިލަރެސްކުރުމަށް މަގުދެއްކުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭކަން ޤަބޫލުކުރަންޖެހެއެވެ. އަދި ވަރަށް ގިނަފަހަރު އިންޓެލިޖެންސްގެ ޒަރީޢާއިން ކުށާއި، މައްސަލަތައް ކުރިމަތި ވުމުގެ ކުރިން އެކަން ހުއްޓުވުމަށާއި، ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤުތަކަށް ހެކި ހޯދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ.\nއިންޓެލިޖެންސްގެ މައުޟޫޢަކީ، ވަރަށް ފުޅާ މައުޟޫއެއްކަމުން، މިކޮލަމުން ހުށަހެޅުމަށް ޤަޞްދުކުރަނީ، އިންޓެލިޖެންސްގެ ޢާއްމު ދައުރާއި، ޚާއްޞަކޮށް ފޮރެންސިކް ހެއްކާއި އިންޓެލިޖެންސާއި ހުރި ގުޅުމެވެ. މިދާއިރާތަކަށް އައިސްފައިވާ ކުރިއެރުންތަކާއެކުވެސް އިންޓެލިޖެންސާއި، ހެކި ވަޒަންކުރުމުގައި އަދި އިންޓެލިޖެންސްގެ ޒަރީޢާއިން ނިންމުންތައް ނިންމުގައި ވަރަށް ގިނަ ގޯސްތައް ނުވަތަ މައްސަލަތައް ފެންމަތިވެފައިވާތީ، އެފަދަ ޙާލަތްތަކާއި، އެފަދަ ޙާލަތްތައް ތަކުރާރުވުން ހުއްޓުވިދާނެ ނުވަތަ ދުރުކުރުމުގެ މައްޗަށް އަލިއަޅުވަން ގަޞްދުކުރަމެވެ.\nއެހެންކަމުން މިމައުޟޫއަށް ވަނުމުގެ ކުރިން ބައެއް ބަސްބަހުން ގަޞްދުކުރާ މާނަތައް ބަޔާންކުރުން މުހިއްމުކަމަށް ދެކެމެވެ. މިގޮތުން މިކޮލަމުގައި މައުލޫމާތު ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ؛ މާއްދީ އެއްޗަކާ ގުޅޭ ގޮތުން ދަނެގަނެވޭ ކޮންމެވެސް ދަނެގަތުމަކަށެވެ. ތަޙްލީލްކުރުން ކަމަށް ބުނެވޭ ބަހުގެ މާނައަކީ؛ އެއްޗެހިތަކެއް އަޅާކިޔައި ވަކިކުރުމުގެ މަރުޙަލާއެވެ. އިންޓެލިޖެންސޭ ބުނެވޭ ބަހުގެ މާނައަކީ؛ ކުރިންދެންނެވި ފަދައިން މައުލޫމާތެއް ތަޙްލީލްގެ ޛަރީޢާއިން ނުކުންނަ އަދި ކުށް މަދުކުރުމަށާއި، ކުށްކުރި ފަރާތް ދަނެގަތުމަށާއި، ތަޙްޤީޤަކުރުމަށް މަގުދައްކާ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ ހަރުދަނާ ކޮންމެ މަޢުލޫމާތެކެވެ. ފޮރެންސިކް ހެކި ކަމަށް ބުނެވޭބަހުގެ މާނައަކީ؛ މައްސަލަ ސާބިތުކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކޮންމެ ދަލީލެއް ނުވަތަ ޙަޤީޤަތަކަށެވެ.\nމިތަނުގައި ވިސްނާލުން މުހިއްމު ނުގުތާތަކެއް ފާހަގަ ކޮށްލާނަމަވެ. އެއްކަމަކީ ތަޙްލީލްކުރެވޭ މަޢުލޫމާތުގެ އަލީގައި ލިބޭ އިންޓެލިޖެންސްއިން އަސަރުކުރުވަނީ، ތަޙްޤީޤުކުރުމަށެވެ. ނަމަވެސް އެއްކުރެވޭ މައުލޫމާތު ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާނަމަ، އެއިން ތަޙްޤީޤުގެ ބޭރުން ނިންމާ ނިންމުންތަކަށް އަސަރުކުރުވައެވެ. އިންޓެލިޖެންސްގެ ދައުރުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، އިންޓެލިޖެންސް ކޮމިއުނިޓީ އާއި ލޯ އެންފޯސްމެންޓް ކޮމިއުނިޓީ ގެ ދައުރާއި، ޒިއްމާއާއި، ބޭނުންކުރާ އުކުޅުތަކާއި، އުޞޫލުތައް ތަފާތެވެ. މިގޮތުން އިންޓެލިޖެންސް ކޮމިއުނިޓީގެ ޒިއްމާއަކީ ކުރިމަގުގައި ދިމާވެދާނެ މައްސަލައަކާމެދު ފިޔަވަޅުއެޅުމަށް އެހީތެރިވުމަށް އެއްކުރެވޭ އިންޓެލިޖެންސެކެވެ. ނަމަވެސް ޤާނޫނު ތަންފީޖު ކުރާފަރާތްތަކުން ކުރާ ތަޙްޤީޤުތަކުން ނެރެވޭ ހެކިތަކަކީ ޢާއްމު ރައްޔިތުންނާއި ސީދާ ގުޅުންހުންނަ ކަންކަމަށް ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑެއްގެ ތެރެއިން ހޯދޭ އެއްޗެކެވެ.\nމިގޮތުން އިންޓެލިޖެންސްގެ ދައުރާއި، އެ ހޯދޭގޮތްތަކަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތައްވަނީ އައިސްފައެވެ. މިސާލަކަށް، ހުޅަނގުގެ ޤައުމެއްކަމުގައިވާ ހޮލެންޑުގެ މިސާލެއް މިތާނގައި ބަޔާންކޮށްލާނަމެވެ. އެޤައުމުގެ އިންޓެލިޖެންސް އިދާރާއިން އިންޓެލިޖެންސް ރަސްމީ ރިޕޯޓެއް ލިޔުމުންދެއެވެ. އެރިޕޯޓުގައި، މިސާލަކަށް؛ މިފަދައިން ބަޔާންކޮށްފާނެއެވެ. ޒުވާން ފިރިހެން ކުއްޖެއްކަމުގައިވާ މިވެނި މީހަކު ކުރިޔަށްއޮތް މަހުގެ ތެރޭގައި މިވެނިތަނެއްގައި ނިރުބަވެރި ހަމަލާއެއް ދިނުމަށް ރާވަފާނެއެވެ. އެހެންކަމުން މިމީހާގެ ސިއްރު މުޢާމަލާތްތައް، ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 1261 މާއްދާގެ ދަށުން، ޚާއްޞަ އާލަތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ރެކޯރޑްކުރުމަކީ ކޮންމެހެންވެސް ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ފަނޑިޔާރުގެ ބެލުންތަކަށްފަހު، މުޢާމަލާތްތައް ރެކޯޑްކުރުމަށް ހުއްދަ ދެވެއެވެ. އަދި ހުއްދަ ދިނުމަށް ވާޞިލްވުމަށްޓަކައި، ހެކިވެރިންގެ ހެކިބަސް ދިނުމަށް ފަނޑިޔާރަށް އެދެވިދާނެއެވެ. އަދި އެޙާލަތުގައި އިންޓެލިޖެންސް އޮފިސަރު ހެކިބަސް ދޭން ލާޒިމު ވެދެއެވެ.\nއިފްތިރާޟުކުރެވުނު މިމައްސަލައިގައި، ސިއްރު ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި އިންޓެލިޖެންސް އޮފިސަރަށް ހެކިބަސް ދެވިދާނެއެވެ. ދިފާޢީ ވަކީލާއި، ދައުލަތުގެ ވަކީލު ނުވަތަ ޕްރޮސެކިއުޓަރ މި އަޑުއެހުމުގައި ބައިވެރި ނުކުރެއެވެ. އަދި މިމަރުޙަލާ ޢާއްމުންނަށްވެސް ވަނީ ބަންދުވެފައެވެ. އިންޓެލިޖެންސް އޮފިސަރުގެ ހެކިބަހުގައި ކުރިންދެންނެވި ތުހުމަތުކުރެވޭ ނިރުބަވެރި މީހާ މިވެނިތަނެއްގައި އޮންނަ "ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތައް" ނުވަތަ "ސޮކަރ ގޭމް" އަށް އަންނަމަހުގައި ދާނެކަމަށް ބަޔާންކުރިއެވެ. ނިރުބަވެރިންގެ މެދުގައި "ސޮކަރ ގޭމް" މިބަހަކީ "ނިރުބަވެރި ހަމަލާއަށް" ބޭނުންކުރާ ސިއްރު ބަހެކެވެ. މިފަދައިން ބުނެ ހެކި ދީފިއެވެ.\nމިތަނުގައި ސުވާލު އުފެދޭ ކަމަކީ، އޮފިސަރުގެ ހެކިބަހުގެ ހަރުދަނާކަމާއި، ބުރަދަންހުރި މިންވަރު ވަޒަންކުރުމުގައި ހުރި އިޙްތިމާލުތައް ކަނޑައަޅަނީ ކޮން އުޞޫލަކުންތޯއެވެ؟ ދަޢުވާލިބޭ މީހާގެ ފުޓުބޯޅަ ދަނޑަށް ވަންނަން ނަގާފައިވާ ޓިކެޓް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، ވާނީ ކިހިނަކުންތޯއެވެ؟ އަދި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުން މިދެންނެވި ރިޕޯރޓް އަދި އޮފިސަރުގެ ހެކިބަހުން ކުށް ސާބިތުވާނަމަ، ދެން ކަންވެދާނެގޮތް ވިސްނަވާށެވެ. މިދެންނެވި މިސާލަކީ އިފްތިރާޟެއް ނުވަތަ ހައިޕޮތެސިސް އެއްގެ މައްޗަށް އޮތް މިސާލަކަށް ވީނަމަވެސް، ހުޅަނގުގެ ޤައުމެއްގައި ކަންކުރުމަށް ޤާނޫނު ހެދިފައިވަނީ މިދެންނެވި މޭރުމުންނެވެ. މި މިސާލުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ހެކިވެރިޔާގެ ހެކިބަސް އެގްޒަމިންކުރުމަށް ނުވަތަ ހެކިބަހުން ދިފާޢުވުމަށް ފުރުޞަތު ނުލިބުމުގެ އިތުރުން، ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާގެ މައްޗަށް ހުށަހެޅުނު ހެއްކާމެދު އެއްވެސް މައުލޫމާތެއް އޭނަޔަށް ނުލިބޭނެއެވެ. ނަތީޖާއަކަށްވާނީ، ރިޕޯޓާއި ހެކިވެރިޔާގެ ހެކި ތުހުމަތުކުރެވޭ މިހާ ދޮކޮޅަށް ހެކީގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަތުމެވެ.\nފޮރެންސިކް ސައިންސްގެ ދާއިރާއަށް ނަޒަރު ހިންގާއިރު، މާއްދީ އެއްޗަކުން ފުރަތަމަ ހޯދަނީ މަޢުލޫމާތެވެ. މަޢުލޫމާތުތައް ތަޙްލީލްކޮށްގެން ފޮރެންސިކް އިންޓެލިޖެންސަށް ވާޞިލް ވަނީއެވެ. އަދި ވަރަށް ގިނަފަހަރު ފޮރެންސިކް އިންޓެލިޖެންސް، ފޮރެންސިކް ހެއްކަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. ނަމަވެސް މިދެންނެވި މަރުޙަލާތަކާއި، ކޮންމެ މަރުޙަލާއެއްގައި ޙާޞިލްވާންޖެހޭ މިންގަނޑުތަކާއި، ޙަޤީޤަތްތަކާއި، ވަޒަންކުރަންޖެހޭ ވަޒަންކުރުންތައް ނުކޮށްފިނަމަ، މާއްދީ އެއްޗެއް ނުވަތަ މެޓީރިއަލް، ފޮރެންސިކް ހެއްކަކަށް ނުވާނެއެވެ. މިސާލަކަށް؛ ތަނަކުން ފެންނަ ފިސްތޯލަ، ޕެންޑްރައިވް ނުވަތަ އެއިން ފެންނަ ޗާޓް، ސީސީޓީވީ ފޫޓޭޖް، ފޯނުގެ ރެކޯޑްތައް، ބޭންކް ނުވަތަ ކްރެޑިޓް ކާރޑް ރެކޯޑް އަދި ކޮމްޕިއުޓަރގެ ހިސްޓްރީފަދަ ޑިޖިޓަލް މައުލޫމާތުތަކަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ހަމަ މެޓީރިއަލް ނުވަތަ މައުލޫމާތެވެ. ގިނަފަހަރު އެންކޭސް، އެފްޓީކޭ އަދި އައިޓޫލްފަދަ އޮޓޮމެޓިކް އާލަތްތަކުން ޑިޖިޓަލް ރިޕޯޓެއް ތައްޔާރުކޮށްދިން ނަމަވެސް، އެއީ ފޮރެންސިކް ހެއްކެއް ނޫނެވެ. އަދި އެ އާލަތްތަކަކީ ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓެއްގައި ހިމެނުމަށް މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ މުހިއްމު އާލަތްތަކެވެ. ނަމަވެސް މިދެންނެވި ރިޕޯޓްތަކާއި، ޕްރިންޓްއައުޓްތައް ހޯދަން ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތްތަކާއި، ޕްރޮސެކިއުޓަރުން ވަރަށް ބޭނުންވެއެވެ. މިރިޕޯޓްތައް ފޮރެންސިކް ހެއްކަކަށްވުމަށް ކުރިން ބަޔާންކުރެވުނު މަރުޙަލާތައް ކަޑައްތުކުރަންޖެހޭނެއެވެ. މިސާލަކަށް؛ ކުށުގެ ވެއްޓަކުން ފެންނަ ފިންގަރޕްރިންޓް ރައްކާތެރިކަމާއެކު، ނަގައިގެން އޮޓަމޭޓެޑް ފިންގަރޕްރިންޓް އައިޑެންޓިފިކޭޝަން ސިސްޓަމް (އެފިސް) ގެ ޒަރީޢާއިން ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހަކު ހޯދިއްޖެނަމަ، އެއީ ފޮރެންސިކް އިންޓެލިޖެންސެކެވެ. މީގެ ބޭނުންކޮށްގެން ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާ ހޯދައި ހައްޔަރުކުރުމަށް އަމުރު ހޯދުމަށް އެހީތެރިވެދޭފަދައިން، އެމީހާގެ ފިންގަޕްރިންޓް ނަގައި އަޅާކިޔައި، ވަޒަންކުރުމަށްފަހު، ދެ ފަންނުވެރި ފަރާތެއްގެ ނިންމުން އެއްގޮތް ވެއްޖެނަމަ، ފޮރެންސިކް ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެއެވެ. މީގެ އަނެއް މިސާލަކީ؛ ޑީއެންއޭގެ މިސާލެވެ. ހަމަ ކުރިން ދެންނެވިފަދައިން މަރުޙަލާތަކަކުން ނެރެވޭ ނަތީޖާއަކީ ނުވަތަ ނިންމުމުމަކީ ފޮރެންސިކް ހެއްކެވެ. އެއްވެސް ޙާލެއްގައި މެޓީރިއަލް ނުވަތަ މާއްދީ އެއްޗެއް ނުވަތަ އެއިން ލިބޭ މައުލޫމާތު އޭގެ ޛާތުގައި ފޮރެންސިކް ހެއްކަކަށް ނުވެއެވެ.\nފޮރެންސިކް ހެކި ނުވަތަ ހަރުދަނާ ޤަރީނާގެ ދަރަޖައާއި ދައުރާއި ބެހޭ ގޮތުން އިމާމު އިބްނުލްޤައްޔިމު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. "ގުޅިފައިވާ ޤަރީނާތަކުގެ މައްޗަށް ބަލައި ރިޢާޔަތްކޮށްގެން ކަންކަން ސާބިތުކުރުން މާ އައުލާކަން ބޮޑެވެ." ޢުމަރު ބުން އަބްދުލްޢަޒީޒު ވިދާޅުވިއެވެ. "މީސްތަކުންގެ ނުބައިކަމާއި ސުންޕާކަން އިތުރުވެގެންދާ މިންވަރަކަށް އެކަންކަން ޙައްލު ކުރާނޭ ޙުކުމްތަކާއި ޤަވާޢިދުތައް ކަނޑައަޅަން ޖެހެއެވެ.“މިމޭރުމުން ބަލާއިރު ހުޅަނގުގައި ދަނީ މިފަދަ ޤާނޫނުތައް ހަރުކަށިކޮށް، ތަންފީޛުކުރުމަށް ލުއި ކުރަމުންނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤާނޫނުތައް ޢާއްމު އުޞޫލަކުން ބަލާއިރު، ސިޔާސީ މަޤްޞަދެއް ޙާޞިލްކުރަން މިންގަނޑުތައް ހަރުކަށިވިނަމަވެސް، ޢާއްމު މަޞްލަޙަތާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުފަދަ ޤާނޫނުގެ މިންގަނޑުތައް ކުށްވެރިންނަށް ލުއިވެ ކުށުން ބަރީޢަވެ ރެކިގަނެވޭނެހެން އަދި ދިފާޢީ ވަކީލުންނަށް މައްސަލަތައް ކާމިޔާބު ކުރެވޭނެހެން ހުންނަކަން ފާހަގަވެއެވެ. މިގޮތުން ތަހުޛީބު ޤައުމުތަކުގައި ފޮރެންސިކް ޑޭޓާބޭސްތަކުގެ ބޭނުން ހެޔޮގޮތުގައި ހިފުމަށާއި، އޭގެ ޛަރީޢާއިން ކުށްތައް ހުއްޓުވުމަށާއި، ކުށްކުރާ ފަރާތް ދެނެގަތުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުވާ މީހުންގެ ފަރާތުން ޤާނޫނު ތަންފީޛު ކުރާފަރާތަށް ސާމްޕަލް ދިނުމަށް އަސާސީ މިންގަނޑެއް ކަނޑައެޅިފައި ހުރެއެވެ. މިގޮތުން މީހާގެ ވަނަވަރު ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންވާ ފޮޓޯ، ފިންގަރޕްރިންޓް، ޑީއެންއޭ ސާމްޕަލް ނެގުމަށް ބާރާއި އިޚްތިޔާރު ދެވިފައިވެއެވެ. މި ސާމްޕަލް ނަގަނީ މިކަމަކީ ކުރިން ދެންނެވި މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލްކުރުމުގެ އިތުރުން ދެވަނަފަހަރަށް އޭނާ ކުށަކަށް އަރައިގަތުމުން ދުރުކުރުމަށް ބާރު އަޅާނެ ކަމަކަށްވާތީއެވެ. ނަމަވެސް މިދެންނެވި ކަންކަން މިމޭރުމުން 2004 އިން ފެށިގެން ހިނގަމުންއައިސް ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުން ހުރަސް އެޅުނުކަން ފާހަގަވެއެވެ.\nފޮރެންސިކް ހެކި ނުވަތަ މާއްދީ ހެކި އެއްތަނުން އަނެއް ތަނަށް ބަދަލުވުމާއި، ފޮރެންސިކް ފަންނުވެރިންގެ ނިންމުންތަކާއި ގުޅޭގޮތުން ހެދިފައިވާ ފަހުގެ ދިރާސާތައް ދައްކާގޮތުން، އެކި ވާޤިޢާތަކުގައި ފަންނުވެރިންގެ ނިންމުންތަކުގައި ތަފާތުތައް ތަޖުރިބާ ކުރެވިފައިވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ފޮރެންސިކް ހެކި ވަޒަންކޮށް، ނަތީޖާއަށް ނުވަތަ ނިންމުންތަކަށް ވާޞިލްވުމުގައި ހެދޭ ކުށްތައް ގިނަކަން ފާހަގަވެއެވެ. މިގޮތުން، އެފްބީއައި ގައި 2015 ވަނަ އަހަރު އިސްތަށީގެ ފޮރެންސިކް ހެއްކާ ގުޅޭގޮތުން ހެދުނު ދިރާސާއިން ފެންނަގޮތުގައި %96 ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓުގެ ނަތީޖާ ނުވަތަ ނިންމުންތައް ގޯހެވެ. އެންމެ ހިތާމަހުރިކަމަކީ، މިދެންނެވި ނިންމުންތަކުން ނުވަތަ ހެކީގެ ޛަރީޢާއިން 34 މީހަކުގެ މައްޗަށް މަރުގެ ހުކުމަށް ވާޞިލްވެފައިވުމެވެ. ޔޫކޭ ގައި 2010-2016 އާއިދެމެދު ހެދިފައިވާ ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓްތަކުގެ މުރާޖަޢާއިން ފެންނަ ގޮތުގައި އެމުއްދަތުގައި ދޫކުރެވިފައިވާ ރިޕޯޓްތަކުގެ ތެރެއިން %22 ރިޕޯޓްގެ ނަތީޖާ ނުބައެވެ. އަދި ބަރަކް އޮބާމާގެ ވެރިކަމުގެ ދުވަސްވަރު އެމެރިކާގެ ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާތަކުގައި ހުރި މާއްދީ ހެކީގެ ތެރެއިން މަރާއި، ރޭޕްގެ މައްސަލަތައް ސާބިތުކުރުމަށް ވާޞިލް ވެވިދާނެފަދަ ހެކި ހުރިތޯ ބެލުމަށްކުރެވުނު އޮޑިޓުން އެފަދަ ހެކި އެ އިދާރާތަކުގައި ތަޙްލީލް ކުރުމަށް ހުށަނާޅައި ހުރިކަން ފާހަގަވިއެވެ. މިފަދަ މައްސަލަތަކާއިގުޅިގެން އެމެރިކާގެ 108 ލެބޯޓްރީއަކަށް ޑީއެންއޭ ޕްރޮފައިލްތަކެއް ފޮނުވައިގެން ހެދުނު އެސެސްމަންޓުން ދައްކާ ގޮތުގައި، އެޕްރޮފައިލްގެ ނަތީޖާ %69 ލެބޯޓްރީންވަނީ ނުބައިކޮށް މާނަކޮށް ނަތީޖާ ދީފައެވެ. މިސަބަބުތަކާއި އަދި މެޑްރިޑް ބޮމާއިގުޅިގެން އެފްބީއައި އިން ދީފައިވާ ގޯސް ފިންގަރޕްރިންޓް ރިޕޯޓްފަދަ ނިންމުންތައް ގޯސްވުމުގެ ނަތީޖާއަކީ، މިފަދަ ހެކި ވަޒަންކުރުމުގައި "ބްލައިންޑް ވެރިފިކޭޝަން" ގެ އިޖްރާއަތް އެފަދަ ފޮރެންސިކް ހެކި ވަޒަންކުރުމުގައި ބޭނުންކުރަން ފެށިގެން ދިއުމެވެ. އަދި ޤާނޫނުން ލާޒިމުކުރެވި، ފޮރެންސިކްގެ ޚިދުމަތްތައް ބައިނަލްއަޤުވާމީ ފެންވަރެއްގައި ދެމެހެއްޓޭކަން ކަށަވަރުކުރެވޭނެ ނިޒާމެއް ޤާއިމްކުރުމުގެ އިތުރުން މިޚިދުމަތްތައް މުރާޤަބާ ކުރެވޭނެ ނިޒާމެއް އެމެރިކާ، ޔޫކޭ އަދި އޮސްޓްރޭލިޔާ ފަދަ ތަހްޛީބު ޤައުމުތަކުގައި ޤާއިމްކުރިއެވެ.\nމިދާއިރާތަކުގެ ފަންނުވެރިންނަށް އެނގިގެން ނުވަތަ ނޭގިނަމަވެސް ގޯސްތައް ހެދޭކަމާއި، ގޯސްތައް ހެދޭ ނިސްބަތް ކުޑަކުރުމުގެ ގޮތުން އިންޓެލިޖެންސާއި، ފޮރެންސިކް ހެކި ވަޒަންކޮށް ނިންމުންތައް ނިންމުމުގައި ރަނގަޅު އިޖްރާއަތްތައް ބޭނުންކުރުން މުހިއްމެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކުންވެސް މިދެންނެވި ދެ ވަސީލަތައް ދެވިފައިވާ ބާރާއި، އިޚްތިޔާރާއި، އިތުބާރު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައެވެ. މީހެއްގެ ފަރާތުން މުޖްތަމައަށް އޮތް ނުރައްކަލެއް ވަޒަންކުރާއިރު ނުވަތަ ކުށަކަށް މީހަކު އަރައިގަނެފިކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް ހެކި ހުށަހަޅާއިރު، ސައިންޓިފިކް އާލަތްތަކާއި އިޖްރާއަތަކުން މިކަމުގައި ހުރި އިޙްތިމާލުތައް އަޅައިކިޔައި ވަޒަންކޮށް ކަނޑައަޅަންޖެހެއެވެ. ފަނޑިޔާރުގެ ޒިންމާއެއް މިކަމުގައި އޮތްކަމެއްކަމުގައިވިޔަސް، މިކަމުގައި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާފަރާތުން ރަނގަޅު ހަމަތަކާއި، އުޞޫލުތަގެ ތެރެއިން ފަނޑިޔާރަށް އެކަމަށް މަގުފަހިކުރުން މުހިއްމެވެ. ނަމަވެސް މިވަގުތު، މީހުން ބަންދުކުރުމަށާއި، ކުށްތަކަށް ލުއިދިނުމުގެ ނިޒާމު ތަކުގައިވެސް ނިންމުންތަކަށް ވާޞިލްވުމަށްޓައި، މީހެއްގެ ފަރާތުން މުޖްތަމަޢަށް އޮތް ނުރައްކަލުގެ އިޙްތިމާލު ކަނޑައެޅުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ސައިންޓިފިކް އާލަތެއް ނެތެވެ. ނަތީޖާއަކީ، ބަންދުކުރަންޖެހޭ މީހާ ދޫވެ، ބަންދު ނުކުރަންޖެހޭ މީހާ ބަންދުވުމެވެ. މީގެ ސަބަބުން މިދަފަ މީހުން ބެލެހެއްޓުމަށް ދައުލަތުން މަހަކު އެތައް ހާސް ރުފިޔާއެއް ޚަދަރުކުރާއިރު، މަދުންނަމަވެސް ބަންދުގައި ހުންނަންޖެހޭ ފަރާތް ދޫކޮށްލުމުގެ ނަތީޖާ މުޖްތަމަޢުން ވަރަށް ހިތިކޮށް ފެނިފައިވެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު މީހުންގެ ފުރާނަ އަގެއްގެ ގޮތުގައި ގޮސްފައިވެއެވެ.\nވަރަށް ފުޅާދާއިރާގައިވެސް އިންޓެލިޖެންސް ގެ މަސައްކަތްކުރެވޭހިނދު، އެފަދަ މަސައްކަތުގައި މީހުންގެ ޛާތީ މަޢުލޫމާތު ރައްކާތެރި ކުރުމާއި، ޢާއްމުންގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ ޒިއްމާގެ ތިލަފަތް ހަމަނުވެ ދާތަން ފެނެއެވެ. މިގޮތުން އެމެރިކާގެ ސަރުކާރުގެ ސިއްރު އިންޓެލިޖެންސް މަޢުލޫމާތު ލީކުކޮށްފައިވާ އެޑްވަޑް ސްނޯޑަން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، އެމެރިކާއިން ހިންގާ "މާސް ސަވައިލަންސް" ޕްރޮގްރާމު ފުޅާވެ، އެއްވެސް މީހެއްގެ ޛާތީ މައުލޫމާތު ސިއްރުނުވާތަނުގައި، އެމެރިކާގެ ތެރޭގައި ފަހުގެ ތާރީޚުގައި ހިންގާފައިވާ އެއްވެސް ނިރުބަވެރި ހަމަލާއެއް ހުއްޓުވިފައިނުވެއެވެ. އެހެންކަމުން އެމެރިކާއިން ހިންގާ މި ޕްރޮގްރާމަކީ ޤާނޫނުތަކުން ދީފައިވާ ބާރު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންހިފުމެވެ. މިއީ ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ދާއިރާއިން ބޭރުންކުރެވޭ މަސައްކަތަކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައިވެސް މަންޒަރު ފެންނަނީ ސުވާލު އުފެދޭފަދަ ގޮތަކަށެވެ. 2008 ވަނަ އަހަރު އުފެދުނު ސަރުކާރު ބަޣާވަތަކުން ވައްޓާލެވުނުކަމަށް ގޮވޭހިނދު، މިއިން އެއްވެސް ކަމެއް ކުރިޔާލައި ދެނެގަނެވި ހުއްޓުވިފައި ނުވެއެވެ. 2015 ވަނަ އަހަރު، ރައީސުލް ޖުމުހޫރިއްޔާއަށް އަމާޒުވި، ބޮމުގެ ޙަމަލާގައިވެސް ކަންހުރީ މިފަދައިންނެވެ. 2021 ވަނަ އަހަރު ކުރީގެ ރައީސަކަށް ދެވުނު ނިރުބަވެރި ޙަމަލާއިންވެސް ފެންނަނީ ހަމަ އެ މަންޒަރެވެ. މަދު ދުވަސްތަކެއްގެ ތެރޭގައި ހަނގުރާމައިގެ ސަރަހައްދުތަކަށް، ދިވެހިންގެ 300 ވަރަކަށް މީހުން ފުރައިގެން ދިޔައިރުވެސް، އިންޓެލިޖެންސް ކޮމިއުނިޓީ އޮތް ގޮތާމެދު ސުވާލުއުފެދެއެވެ. ދައުލަތުގެ މާލިއްޔާއިިން 1.3 ބިލިއަން ރުފިޔާ ނިޒާމީ ގޮތެއްގައި ވަގަށް ނެގިއިރުވެސް އިންޓެލިޖެންސް އިދާރާތައް ހަމަ ނިދާފައި އޮތެވެ. އެހެންކަމުން ދައުލަތުން ބޮޑު ޚަދަދުތައް ކޮށްގެން ޤާއިމްކޮށްފައިވާ މިފަދަ ޚާއްޞަ ބާރުތަކުން، ކަންކަން ވެދާނެގޮތުގެ އިޙްތިމާލުތައް ވަޒަންކޮށް، ދުރާލައި ފިޔަވަޅުއަޅަން ޖެހެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިޔާދަތާއި މިނިވަންކަމާއި، ކުށާއި، އިންސާނީ ވަގުފާރިއާއި، ނިރުބަވެރިކަމާއި، މަނީ ލޯންޑާކުރުންފަދަ ކަންކަމުގައި ޝާމިލްވެ، ދައުލަތަށާއި، ޤާނޫނީ ތަންފީޛީ މުއައްސަސާތަކަށް މަގު ދެއްކުމުގެ ބަދަލުގައި މަގުމަތީގައި ހިންގާ ހަރަކާތްތަކަށާއި، ކުދި ކުށްތަކާއި، މުއައްސަސާތަކުގެ ތެރޭގައި އޮންނަ ސިޔާސީ ކޯޅުންތަކަށާއި، ސިޔާސީ ފަރާތްތަކަށް ފާރަަލައި ފަހަތުން ދުވުންނޫން ކަމެއް ކުރެވޭބާވައޭ ހިތައް އަރައެވެ. ފާއިތުވި މަދު އަހަރު ތަކުގައި ހިގާފައިވާ ކަންކަމަށް ބަލާއިރު، ދައުލަތުން ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ކުންފުނިތަކާއި، ސަރުކާރުގެ ގާތްފަރާތްތަކަށް ދީފައިވާ ދައުލަތާއި ނުބައްދަލު ފައިސާގެ ބޮޑެތި އަދަދުތައް ފެނުމުން، މިކަމުގައި ގޯސްތަކެއް އުޅުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތްކަމަށް ބަަލައި، އިންޓެލިޖެންސް ކޮމިއުނިޓީއިން މިފަދަ ކަންކަން ބަލައި ދިރާސާކޮށް، ފިޔަވަޅެއް އެޅިބާވައޭ ސުވާލުއުފެދެއެވެ.\nކޮންމެއަކަސް އިންޓެލިޖެންސް ދާއިރާގެ މަސައްކަތަކީ މުހިއްމު މަސައްކަތެއްގެ ގޮތުގައި ވިސްނުނުނަމަވެސް، ފާއިތުވި މާޒީގައި އަދި މިވަގުތުވެސް މިފަދަ ނިޒާމުތަކުން ޙާޞިލްކުރަން ޖެހޭ މުހިއްމު ކަންކަން ޙާޞިލްވުމުގެ ބަދަލުގައި، ކަމެއް ހިނގުމުން އެކަމުގައި ވަށައި އެނބުރޭތަން ފެންނަކަން ހާމަވެއެވެ. ރާއްޖޭގައި މިފަހަކުން ހިނގަމުންދާ ޤައުމީ ނުވަތަ ސިޔާސީ ޙަރަކާތާމެދު ފެންނަނީ ހަމަ މިމޭރުމުންނެވެ. ޤައުމުގެ ސިޔާދަތާއި، އިސްތިޤުލާލާއި، ދާޚިލީ ހަމަޖެހުން ގެއްލޭފަދަ އެތަކެއް ކަމެއް ފާއިތު އަހަރުތަކުގައި ހިނގިއިރު، އިއްޔެއާއި، މިއަދާއި، މާދަމާ ހިނގާފާނެ ކަންކަން ދުރާލައި ދެނެގަނެވި، އެކަން ހުއްޓުވުމަށް ފިޔަވަޅު ނޭޅި ބޮޑު ކާރިސާއަކާއި ދިމާލަށް ޤައުމުދާ މަންޒަރު ވަރަށް ސާފެވެ. ޤާނޫނު ތަންފީޛީ އިދާރާތަކާއި، އިންޓެލިޖެންސް ކޮމިއުނިޓީން އިންޓެލިޖެންސާއި ފޮރެންސިކް ހެކި ބޭނުންކުރުމުގައި ޕްރޮފެޝަނަލްކޮށް، ވަކިފަރާތަކަށްނުޖެހި، ޤައުމީ ޢާއްމު މަޞްލަޙަތުގައި މަސައްކަތްކުރަންޖެހެއެވެ.\nމަލިކުގައި ކުރެވޭ ކައިވެނީގެ އެގްރީމެންޓް\nފޮރެންސިކް ހެކި ވަޒަންކުރުން


Kelaa husfayaa dhuvaa Saaid dhannantha?\nހުކުރު 02 އޮކްޓޯބަރ 2020\n1442 ސަފަރު 14\nކެލާ ހުސްފަޔާ ދުވާ ސާއިދު\nދުވުމަށް ހިތްޖެހި ސާއިދު ދުވަން ފެށީ 2012 ވަނަ އަހަރުގައި\nބޫޓާއެކު ދުވުމުގެ ބަދަލުގައި ހުސްފައިގައި ދުވަން ސާއިދު އިޚްތިޔާރުކުރީ 2018 ވަނަ އަހަރު\nމޯލްޑިވްސް ބަޔޯ ޑައިވަސިޓީގެ ފައުންޑާ މެންބަރު މުޙައްމަދު ޚާލިދަކީ މިކަމުގައި ސާއިދު ކުރިއަށް ދިއުމަށް އެންމެ ބޮޑު އެހީތެރިކަމަކާއި ހިތްވަރެއް ދެމުން އަންނަ ފަރާތް\nކ. މާލެ | 8 އޯގަސްޓް 2020 | ހޮނިހިރު 22:03 | 20,002\nކެލާ ހުސްފަޔާ ދުވާ ސާއިދު: ސާއިދު ހުސްފަޔާ ދުވަން ފެށީ 2018 ވަނަ އަހަރު - ސޯޝަލް މީޑިއާ\nހއ. ކެލާއަށް އުފަން އިބްރާހީމް ސާއިދު އަލީ މަޝްހޫރު ނަމުންނަމަ "ކެލާ ހުސްފަޔާ ދުވާ ސާއިދު" އަކީ ދިގު ދުވުން ދުވާ ދުވުންތެރިއެކެވެ.. ހުސްފަޔާ ރާއްޖޭގައި ތަފާތު ދިގު ދުވުންތައްވެސް މިހާތަނަށް ދުވި މީހަކީ ސާއިދެވެ. އެގޮތުން ހުސްފަޔާ ދިގު ދުވުން ދުވެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ރިކޯޑުތަކެއް ވެސް އޭނާ ވަނީ ހަދާފައެވެ.\nދުވުމަށް ހިތް ޖެހި ސާއިދު ދުވަން ފެށީ 2012 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އޭރު ސާއިދު ދުވަމުން ގެންދިޔައީ ހާފް މެރަތަން (21 ކިލޯ މީޓަރު) އެވެ. ބޫޓާއެކު ދުވުމުގެ ބަދަލުގައި ހުސްފައިގައި ދުވަން ސާއިދު އިޚްތިޔާރުކުރީ 2018 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.\nއެންމެ ފުރަތަމަ ސާއިދު ހުސްފަޔާ ދުވީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ކުދިންނަށް ފަންޑް ރައިޒިންގ އިވެންޓެއްގެ ގޮތުގައި ސްޕޯޓްސް ކޯޕަރޭޝަނުން، 2018 ވަނަ އަހަރު އިންތިޒާމުކުރި "މައިލްސް ފޯ ސްމައިލްސް ރަން" ގައި ހުއްޓާނުލާ 24 ގަޑިއިރަށް ދުވެގެންނެވެ. މިދުވުމުގައި ރާއްޖޭގެ ގިނަ ދުވުންތެރިންތަކެއްވަނީ ސާއިދަށް ހިތްވަރު ދިނުމަށްޓަކައި ބައިވެރިވެފައެވެ.\nހުސްފަޔާ ދުވަން ޚީޔާލަށް އައީ މި މުޖުތަމައަކީ ގިނަ އަދަދަކަށް ނުކުޅެދުންތެރި ކުދިން ތިބި މުޖުތަމައަކަށް ވާތީ. ބޫޓަށް ނޭރޭނެ ކުދިންވެސް އުޅޭތީ. އެކަމަކު ބޫޓަށް ނޭރުން އެއީ ކަސްރަތު ކުރުމަށް އޮތް ހުރަހެއް ނޫންކަން އަންގައިދިނުމުގެ ގޮތުން ހުސްފައިގައި ދުވަން ނިންމީ.\n~ އިބްރާހީމް ސާއިދު އަލީ (ކެލާ ހުސްފަޔާ ދުވާ ސާއިދު)\nޓީއެފްޖީން ބޭއްވި މެރަތަނެއްގައި ކެލާ ހުސްފަޔާ ދުވާ ސާއިދު ދުވަނިކޮށް\nހުސްފަޔާ ދުވަން ހިތްވަރު ލިބުނީ ރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ހުސްފަޔާ ދުވެ މެރަތަނެއް ފުރިހަމަކުރި ފިޓްނަސް އިންސްޓެކްޓަރު "ކައި"ގެ ފަރާތުން ކަމަށް ސާއިދު ބުންޏެވެ. އަދި އޭނާގެ އިރުޝާދާއެކު ނިންމި 24 ގަޑިއިރުގެ ދުވަމަކީ އެކަމުން ކުރިއަށްދާން ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު ހިތްވަރުކަމަށް ސާއިދު ބުންޏެވެ.\n24 ގަޑިއިރު ހުސްފަޔާ ދުވި ފުރަތަމަ އިވެންޓް ނިންމާލުމާއެކު ވަރަށް ގިނަ ބައެއްގެ ތަރުހީބު ލިބުނު ކަމަށާއި، އެންމެ ބޮޑަށް އުފާވީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ކުދިން ދިން ތަރުހީބުން ކަމަށް ސާއިދު ބުންޏެވެ.\nދުވުން ނިންމާލުމާއެކު ވަރަށް ގިނަ ބައެއްގެ ތަރުހީބު ލިބުނު. އެންމެ އުފާވީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ކުދިންގެ ބެލެނިވެރިން އެކުދިން ބުނެގެން ގުޅާފައި ދިން ތަރުހީބަށް.\nހުސްފަޔާ ދިގު ދުވުން ދުވުމަކީ ސިއްހީ ގޮތުން ބަލާނަމަ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫން ކަމަށާއި، ހުސްފަޔާ ދިގު ދުވުން ދުވަން ފެށިއިރު ބޮޑެތި ގޮންޖެހުން ތަކަކާއި ކުރިމަތިވި ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ. އެގޮތުން ރާއްޖޭގައި ދުވުމުގެ ތެރޭގައި އުޅެމުންދާ ބައެއް ދުވުންތެރިންގެ ފަރާތުން ގަބޫލުކުރަން ދަތި "ކޮމެންޓްތައް" އައި ކަމަށްވެސް އޭނާ ބުންޏެވެ. އެކަމަކު ތަފާތު ކަންކަން ކުރުމަކީ އޭނާ އަބަދުވެސް ކުރަން ބޭނުންވާ ކަމެއް ކަމުން ހުސްފަޔާ ދުވުމުގައި ސާބިތުވެ ހުރުމަށް ނިންމީ ކަމަށްވެސް ސާއިދު ބުންޏެވެ.\nހުސްފަޔާ ގިނަ ދުވުންތަކެއްގައި މިހާތަނަށް ބައިވެރިވެ، ގިނަ ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދާފައިވާ ސާއިދު ވަނީ، އައްޑޫ ސިޓީގައި އައި ރަނާސްގެ ފަރާތުން ބޭއްވި ދުވުމުގައި 100 ކިލޯމީޓަރު ދުވުން ހުސްފައިގައި ފުރިހަމަކޮށް، މުޅި ދުވުމުގެ ތިންވަނަ ހޯދާފައެވެ. އެއީ ރާއްޖޭގައި ބޭއްވުނު ފުރަތަމަ 100 ކިލޯމީޓަރު ދިގު ދުވުމެވެ.\nމީގެ އިތުރުން މިދިޔަ އަހަރު ކަލާފާނު ސްކޫލަށް 30 އަހަރު ފުރިގެން ބޭއްވި 30 ގަޑިއިރުގެ ދުވުންވެސް ސާއިދު ފުރިހަމަކޮށްފައިވަނީ ހުސްފަޔާ ދުވެގެންނެވެ. އަދި ދިރާގުން މިދިޔަ އަހަރު ބޭއްވި ރޯޑް ރޭހުގައި ސާއިދު ވަނީ ހުސްފަޔާ ފަހަތަށް ދުވެ، (ބެކްވާޑް ރަން) 10 ކިލޯ މީޓަރާއި، ފަސް ކިލޯމީޓަރު ދުވުންވެސް ފުރިހަމަކޮށްފައެވެ. މިއީ ދިރާގު ރޯޑު ރޭހުގެ ތާރިޚުގައި އަދި ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި މިގޮތަށް (ބެކްވާޑް ރަން) ހުސްފައިގައި ފުރިހަމަކުރި ފުރަތަމަ ދުވުންތެރިޔާއެވެ. ހަމައެއާއެކު ފުވައްމުލަކުގައި އައި ރަނާސްގެ ފަރާތުން އިންތިޒާމުކޮށްގެން ބޭއްވި މެރަތަންވެސް ސާއިދު ވަނީ ފަހަތަށް ދުވެ ފުރިހަމަކޮށްފައެވެ.\nކޮވިޑް-19 ގެ ސަބަބުން މުޅި ދުނިޔެ ހުއްޓުމުކަށް އައިސްފައިވާ މި ދަނޑިވަޅުގައި ދުވާ މީހުންނާއި ކަސްރަތުކުރާ މީހުންނަށްވެސް ވަނީ ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިވެފައެވެ. އެގޮތުން ލޮކްޑައުންގައި ތިބެގެން ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ދުވާ މީހުން އަންނަނީ މެރަތަންތަކާއި ތަފާތު ޗެލެންޖްތައް ފުރިހަމަކުރަމުންނެވެ.\nމިހާލަތުގައި ސާއިދު ވަނީ، އުފަން ރަށް ކެލާގައި ކަރަންޓީނުވެހުރެ ސެލްފް ޗެލެންޖެއްގެ ގޮތުގައި 6.2 މީޓަރުގެ ކުޑަ ތަންކޮޅެއްގައި ހަތް ދުވަހުން ހަތް މެރަތަން ނިންމާފައެވެ.\nމިއީ ވަރަށް އާދަޔާ ޚިލާފު ތަޖުރިބާއެއް. މި ދުވުމުގައި ކޮންމެ މެރަތަނެއް ނިންމީ ހަ ގަޑިއިރަށްވުރެ ދަށްކޮށް. އެކަނި މިވަރުގެ ތަންކޮޅެއްގައި ދުވުމަކީ ނަފްސާނީ ގޮތުންވެސް ވަރަށް ބޮޑު ޗެލެންޖެއް. އެގޮތުން ކުޑަ ކުޑަ ތަންކޮޅެއްގައި މެރަތަނެއް ނިންމުން އެއީ ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫން. އެންމެ ބޮޑަށް ޖެހިލުންވީ ކޮންމެ ފަދަ ދަނޑިވަޅެއްގައި ވެސް އަކުނިވަޔަށް ދަމާފާނެ ކަމުގެ ބިރު އޮތުމުން. އެހެންވެ ނިދަންވެސް އުނދަގޫވާ ހާލަތަށް ދިޔަ.\nކަލާފާން ސްކޫލަށް 30 އަހަރު ފުރިގެން ބޭއްވި ދުވުމުގައި ފަސްޓް ލޭޑީ އާއެކު ސާއިދު ދުވުމުގައި ބައިވެރިވަނީ\nމި ހުރިހާ ދުވުމެއްގެ އިތުރުންވެސް ސާއިދު ވަނީ މި ދުވަސްވަރު އެލީޓް ރަނާސްގެ ފަރާތުން ބޭއްވި "ނިއު ނޯމަލް ޗެލެންޖް" ގައި ބައިވެރިވެ 1000 ކިލޯމީޓަރުގެ ދުވުމުން އިންޑިވިޖުއަލް އެންމެ ފުރަތަމަ ދުވުން ފުރިހަމަކުރި ދުވުންތެރިޔާއަށް ވެގެން ގޮސްފައެވެ.\nމި ދުވުމުގައި އިންޑިވިޖުއަލް ތިން ދުވުންތެރިންނާއި، 16 ގްރޫޕަކުން ވަނީ ބައިވެރިވެފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި މޮރޮކޯގެ ދެ ގްރޫޕެއްވެސް ބައިވެރިވެފައިވާ ކަމަށް އެލީޓް ރަނާސްގެ ފަރާތުން މައުލޫމާރުދެއެވެ. އަދި ދުވުން ކުރިއަށްގެންގޮސްފައިވަނީ ގްރޫޕްގެ ހަތަރު މީހުން 1،000 ކިލޯމީޓަރު ހަމަކުރާ ގޮތަށް، މީހަކަށް 250 ކިލޯ މީޓަރުގެ މަގުންނެވެ. އެކަމަކު ތަފާތަކީ އިންޑިވިޖުއަލް ދުވުންތެރިޔާ އެކަނި 1،000 ކިލޯމީޓަރު ހަމަކުރަންޖެހޭތީއެވެ.\nމި ދުވުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭނީ އެމީހަކު ހުރި ތަނެއްގައި ހުރެގެން އެއް މަސްދުވަހުން. ސާއިދު ދުވުން ފުރިހަމަކުރީ 28 ދުވަހުން. މި ދުވުމުގައި ގަޑިއަށާއި ޖީޕީއެސްއަށް ބެލިން. އެބޭފުޅުން ދުވެފައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެހުރިހާ މެޓީރިއަލްއެއް ފޮނުވީމަ ވަރަށް ރަނގަޅަށް ބެލިގެން މިކަން ކުރިއަށް މިދިޔައީ. އަސްލު އެވެސް މިކަހަލަ ހާލަތެއްގައި ދިވާމި ޗެލެންޖެއް.\n~ އެލީޓް ރަނާސްގެ ފައުންޑާ އަޙްމަދު ޝަރަފް\nޝަރަފް ވިދާޅުވީ އިންޑިވިޖުއަލް މީހަކު މިވަރުގެ ދުވުމެއް ފުރިހަމަކުރުމަކީ ހިތަށްވެސް ނުގެނެވޭ ވަރުގެ ބޮޑު ޗެލެންޖެއް ކަމަށާއި، ހުދު އޭނާއަށްވެސް މިކަމަކީ ވަރަށްބޮޑު ޗެލެންޖެއް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ސިއްހީ އެއްވެސް މައްސަލައެއް ދިމާނުވެ، ސާއިދު މި ދުވުން ފުރިހަމަކުރުމަކީ ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމަކާއި އުފަލެއް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nކޮންމެ ކަމެއްގައިވެސް ކާމިޔާބު މީހަކަށްވުމުގައި ގާތް މީހަކު ނުވަތަ އެހީތެރިއަކު ހުންނާނެކަން ޔަގީނެވެ. އެގޮތުން މޯލްޑިވްސް ބަޔޯ ޑައިވަސިޓީގެ ފައުންޑާ މެންބަރު މުޙައްމަދު ޚާލިދަކީ މިކަމުގައި ސާއިދު ކުރިއަށް ދިއުމަށް އެންމެ ބޮޑު އެހީތެރިކަމަކާއި ހިތްވަރެއް ދެމުން އަންނަ ފަރާތްކަމުގައި ސާއިދު ބުންޏެވެ.\nމިފުރުސަތުގައި "ރާއްޖެ.އެމްވީ" ގެ ފަރާތުން ސާއިދަށް އިތުރު ކާމިޔާބީތަކަށް އެދި، ހޯދާފައިވާ ކާމިޔާބީތަކަށް ފަށްފަށުން މަރުޙަބާ ދަންނަވަމެވެ.\nޔުނިސެފުން އިސްނަގައިގެން ނޫސްވެރިންނަށް ކޮވިޑް-19 ކަވަރުކުރުމާއި ބެހޭގޮތުން ވާރކްޝޮޕެއް ހިންގައިފި\nޓްރީ ޓޮޕް ހޮސްޕިޓަލުން "ޚިތާނީ ޕެކޭޖް 2020" ތަޢާރަފްކޮށްފި\nއުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނާއެކު އަތޮޅު ތެރޭގައި ބީއެމްއެލް އިން ހާއްސަ ބައްދަލުވުމެއް ބާއްވައިފި\nސްޓެލްކޯ އެޕް މެދުވެރިކޮށް ބިލް ދައްކައިގެން ފައިސާގެ އިނާމު ލިބުމުގެ ފުރުސަތު\nރެސްޓޯރެންޓް އެސޯސިއޭޝަންގެ ހިންގާ ކޮމިޓީ އިންތިހާބުކޮށްފި\nއެމްއެމްޕީއާރުސީ ޚިޔާނާތުގެ މާސްޓަރމައިންޑްގެ ދިފާއުގައި ޑރ. ޖަމީލް


Lavaeh Hiteh: Fujee hama nashanee | Mihaaru\nލަވައެއް ހިޓެއް: ފޫޖީ ހަމަ ނަށަނީ\n17 ޖުލައި 2017 - 10:42 1 comment\n"ނަށާލާ" އަކީ ޑީޓިއުން ބޭންޑުން މިހާތަނަށް ގެނެސްދިން ލަވަތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ގިނަ ބަޔަކަށް ކަމުދިޔަ އަދި އެމީހުންގެ ލަވަތަކަށް ބަލާއިރު އެންމެ ބޮޑަށް މަގުބޫލުވެގެން ދިޔަ ލަވަ ވެސްމެ އެވެ. އެކަމަކު ބޭންޑްގެ ލީޑު ވޯކަލިސްޓް ފޫޖީގެ މި ސޯލޯ ވާޝަން އަކީ މީގެ އޮރިޖިނަލަށް ވުރެ ވެސް ހާއްސަ ލަވައެކޭ ބުނެވިދާނެ އެވެ.\nއެކަމަކު "ފޫކޮޅު ތަޅުވާލާ"ފައި މި ލަވައަކަށް ނަށަން ފެށުމުގެ ކުރިން ޑީޓިއުން ބޭންޑްގެ ފޮނި ތައާރަފެެއް ވެސް ދޭނަމެވެ. ފަސް މެމްބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ މި ބޭންޑް އުފެދުނީ 2006 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ފޫޖީއާ އެކު ބޭންޑްގެ އެހެން މެމްބަރުންނަކީ ފެޒޫ އާއި ފާތި އަދި އައްޔަ އާއި އައްމަޑޭ އެވެ.\nމި ފަސް މެމްބަރުންގެ ހުނަރުވެރިކަން ގުޅިގެން ގެތިގެންދާ ހިތްގައިމު ލަވަތައް ބެހިގެންދަނީ ޖޭޒް، އިލެކްޓްރިކް އަދި ފަންކާއި ރެގޭ އާއި ބްލޫސްގެ ހަމަތަކަށެވެ. މި ފޯރިއެއް އެމީހުން މެދުކެނޑުމެއްނެތި އެކުގައި ނަގަމުން އަންނަތާ މިހާރު 10 އަހަރުވީ އެވެ.\nބޭންޑްގެ ފުރަތަމަ އަލްބަމް "ވަން ޑައުން" ނެރެފައިވަނީ އެޕްރީލް 5، 2014ގަ އެވެ. "ނަށާލާ" އަކީ މި އަލްބަމްގެ އެންމެ ހިތްގައިމު އެއް ލަވަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް "މިހާރު" ވީޑިއޯ


އައި އޭ އޭ އެފް ބީ ސްކޮލަރޝިޕް ޕްރޮޖެކްޓް\nއޮލިމްޕިކް ކޮމެޓީން ދިން ޓްރެއިނިން ސްކޮލަޝިޕެއްގެ ދަށުން ޖެމެއިކާގައި ތަމްރީން ހަދަމުން އަންނަ ހަސަން ސާއިދު އިންޓަނޭޝަނަލް އެސޯސިއޭޝަން އޮފް އެތުލެޓިކްސް ފެޑެރޭޝަން (އައިއޭއޭއެފް) ގެ ސްކޮލަޝިޕަކަށް ކޮލިފައިވެއްޖެ އެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ އެތުލީޓަކު އައި އޭ އޭ އެފް ސްކޮލަރޝިޕަކަށް ކޮލިފައިވި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.\nރާއްޖޭގެ އެންމެ ބާރު ދުވުންތެރިޔާ ސްކޮލަޝިޕަށް ކޮލިފައިވީ، މި މަހު3ވަނަ ދުވަހު ޖެމެއިކާގައި ޖޭއޭއޭ ޑިވެލޮޕްމަންޓް މީޓުގެ 400 މީޓަރުގެ ދުވުމުގައި 47:48 ސިކުންތުން ރޭސް ނިންމުމުންނެވެ. މި ޓައިމިން އަކީ އައިއޭއޭއެފްގެ ޓްރެއިނިން ސްކޮލަޝިޕަށް ކޮލިފައިވާ ޓައިމިން އެކެވެ.\nއައިއޭއޭއެފްގެ ސްކޮލަޝިޕުގެ ދަށުން ސާއިދު ތަމްރީން ހެދުމަށް ފުރުސަތު ހޯދާނީ މިހާރު ވެސް ތަމްރީން ކުރިއަށްގެންދާ ޖެމެއިކާ ނުވަތަ އެމެރިކާގަ އެވެ. އެތުލެޓިކްސް އެސޯސިއޭޝަނުން މިހާރު ވަނީ ސްކޮލަޝިޕަށް އެޕްލައިކޮށްފައެވެ.\nޖެމެއިކާގައި ހަދާ ތަމްރީންތަކާ އެކު ސާއިދާއި އަޒްނީމަށް ވަނީ ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ލިބިފަ އެވެ. އެގޮތުން ސާއިދު ވަނީ ރާއްޖޭގެ 400 މީޓަރުގެ ދުވުމުގެ ގައުމީ ރެކޯޑް އެއް މަސް ތެރޭ ތިން ފަހަރަށް މުގުރާލައި އަދި 100 މީޓަރުގެ ރެކޯޑް މުގުރައި ރާއްޖޭގެ އެންމެ ބާރު ދުވުންތެރިޔާގެ ޝަރަފް ހޯދައިފަ އެވެ.


މިކުންފުނީގެ ތިރީގައިވާ މަޤާމަށް މުވައްޒަފުން ބޭނުން ވެއްޖެއެވެ.\nމަޤާމު: އެކައުންޓްސް އެސިސްޓަންޓް\nޝަރުޠު: ޑިޕްލޮމާ ހަދާފައިވުން (އެކައުންޓްސް މޮޑިއުލް އިން ފާސްވެފައިވުން).\nތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކަށް އިސްކަންދެވޭނެއެވެ.\nމުސާރަ: ތަޢުލީމީ ފެންވަރަށާއި ތަޖުރިބާއަށް ބިނާކޮށް\nމީގެ އިތުރުން ވަޒީފާޔަށް ނުކުންނަ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް ކޮއްތު ފައިސާގެ ގޮތުގައި ދުވާލަކަށް -/50ރ. ދެވޭނެއެވެ. އަދި ކުންފުނީގެ ޕޮލިސީއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން މެޑިކަލް އިންޝުއަރަންސާއި ޓްރެއިނިންގާއި އެހެނިހެން ޢިނާޔަތްތައް ފޯރުކޮށްދެވޭނެއެވެ.\nވީމާ، ޝަރުޠު ހަމަވާ އަދި މިވަޒީފާއަށް ޝައުޤުވެރިވަޑައިގަންނަވާ ފަރާތްތަކުން 12 ފެބުރުވަރީ 2015 ވަނަ ދުވަހުގެ 2:30 ގެ ކުރިން ތިރީގައިމިވާ އެޑްރެހަށް ސިޓީއާއެކު ސީވީ، އައި.ޑީ ކޮޕީ އަދި ތަޢުލީމީ ސެޓްފިކެޓްތަކުގެ ކޮޕީ ފޮނުއްވުން އެދެމެވެ.\nހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން ޕލކ.4ވަނަ ފަންގިފިލާ،\nހ. މިއަލަނި، ސޯސަންމަގު، މާލެ، ދިވެހިރާއްޖެ.\nސުންގަޑި: 12 ފެބުރުވަރީ 2015 1430


BREAKING: Gengulhey mobile phone midhuvas kolhu kudakudhin athah dhinun rakkaatherieh noon: Dr. Afzal - One Online\nގެންގުޅޭ މޯބައިލް ފޯނު މިދުވަސްކޮޅު ކުޑަކުދީން އަތަށް ދިނުން ރައްކާތެރިއެއް ނޫން: ޑރ. އަފްޒަލް\nގެންގުޅޭ މޯބައިލް ފޯނު މިދުވަސްކޮޅު ކުޑަކުދީން އަތަށް ދިނުން ރައްކާތެރިއެއް ނޫން ކަމަށް ޑރ. އިބްރާހިމް އަފްޒަލް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nކޮވިޑުން ރައްކާތެރިވުމަށް ކުރަންވީ ކަންކަން ފާހަގަކުރައްވާ ނެޝަނަލް އިމަޖެންސީ އޮޕަރޭޝަން ސެންޓަރުގައި މިރޭ ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ޑރ. އަފްޒަލް ވިދާޅުވީ، މިދުވަސްކޮޅު ތިމާ ގެންގުޅޭ މޯބައިލް ފޯނު އެހެން މީހުންނާ ހިއްސާ ނުކުރުން މުހިންމު ކަމަށެވެ.\n"މޯބައިލް ފޯނަކީ ތިބޭފުޅުންގެ އަމިއްލަ މިލްކެއްގެ ގޮތުގައި މިދުވަސްކޮޅު ގެންގުޅޭނީ. އެއީ އެއްވެސް ވަރަކަށް ޝެއާކުރާ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫން. ހާއްސަކޮށް ގޮތެއްގައި ކުޑަކުދިންނަށް މިދުވަސްކޮޅު މޯބައިލްފޯނު ފަދަ އެއްޗެހި ދިނުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫން. މޯބައިލް ފޯނު ވެސް ސާފުކުރުމުގައި ހޭންޑް ސެނިޓައިޒާއިން ވައިޕްކޮށްލެވޭނެ،" ޑރ. އަފްޒަލް ވިދާޅުވިއެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވީ، ނިއު ނޯމަލްއަކަށް ދާއިރު ވިޔަފާރިކުރަން ވެސް ވަކި މީހަކު ހަމަޖައްސައި، އޭނާ ލައްވާ ވިޔަފާރިކުރުންފަދަ ކަންކަން ކުރުން މުހިންމު ކަމަށާއި އަދި ވިޔަފާރިކޮށްގެން ގެންނަ ތަކެތީގެ ތެރެއިން ދަޅާއި ފުޅިފަދަ ތަކެތި ބުލީޗް ފެނުން ދޮވެލުން ރަނގަޅު ކަމަށެވެ. ތަރުކާރީ އެއްޗެހި ދޮންނާނީ ރީތި ފެނުންނެވެ.\nއޭގެ އިތުރުން ލޮކްޑައުން އުވާލި ނަމަވެސް ގޭގެއަށް ޒިޔާރަތްކުރުން މަދުކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށާއި އަދި ގެއަކަށް މީހަކު ދިޔަނަމަވެސް އެގެއްގައި އުޅޭ ހައި ރިސްކު މީހުންނާ ބައްދަލުކުރުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫން ކަމަށް ޑޮކްޓަރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nއަދި ވިދާޅުވީ، ހައި ރިސްކު ގުރޫޕްގައި ހިމެނޭ އުމުރުން ފަސް އަހަރުގެ ކުދިންނާއި ދިގު މުއްދަތަކަށް ބޭސްފަރުވާ ކުރަންޖެހޭ ބައްޔެއް ހުރި މީހުން ނުވަތަ މާބަނޑު މީހުންނާ ކައިރިވާނަމަ، ލައިގެން ހުރި އަންނައުނު ބަދަލުކޮށް، ރަނގަޅަށް ފެންވަރުން މުހިންމު ކަމަށެވެ.


Furathama3dhuvahu 10,000 fathuruverin, miee rangalhu feshumeh - vNews.mv\nފުރަތަމަ ތިންދުވަހު 10،000 ފަތުރުވެރިން، މިއީ ރަނގަޅު ފެށުމެއް\nޠާހިރާ އަޒްހާރު 04 January 2021, 15:57\nމިއަހަރުގެ ފުރަތަމަ ތިން ދުވަހު ރާއްޖެ ޒިޔާރަތްކުރި ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު ދިހަހާހުން މައްޗަށް އަރައިފިއެވެ.\nޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓްރީން ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް އާއްމުކުރަމުން އަންނަ ތަފާސްހިސާބުން ދައްކާގޮތުން ބޯޑަރު ހުޅުވާލިފަހުން ރާއްޖެ ޒިޔާރަތްކުރާ ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު އަންނަނީ ދުވަހަކަށްވުރެ ދުވަހެއް އިތުރުވަމުންނެވެ.\nމިއަހަރުގެ ފުރަތަމަ ތިންދުވަހު ޒިޔާރަތްކުރި ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު 10،360 އަށް އަރާފައިވާއިރު، އިއްޔެ އެކަނިވެސް 4،195 ފަތުރުވެރިން ރާއްޖެ ޒިޔާރަތް ކޮށްފައިވާކަމަށް ޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓްރީން ހާމަކުރެއެވެ.\nމިއަހަރުގެ މިހާތަނަށް ރާއްޖެ ޒިޔާރަތްކުރި ފަތުރުވެރިންގެ ތެރެއިން އެންމެ ގިނަ އަދެއްގެ ފަތުރުވެރިން ރާއްޖެ ޒިޔާރަތް ކޮށްފައިވަނީ ރަޝިއާއިންނެވެ.\nއެގޮތުން ތިން ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރަޝިއާގެ 3،226 ފަތުރުވެރިން ރާއްޖެ ޒިޔާރަތް ކޮށްފައިވާކަމަށް ޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓްރީގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ހާމަކުރެއެވެ.\nދެވަނައަށް އެންމެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ފަތުރުވެރިން ޒިޔާރަތް ކޮށްފައިވަނީ ޔޫކްރެއިނުންނެވެ. އެއީ 979 ފަތުރުވެރިންނެވެ. ތިންވަނައިގައި އިންޑިއާ ހިމެނިފައިވަނީ 778 ފަތުރުވެރިންނާ އެކުއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން އިއްޔެގެ ނިޔަލަށް 541 ޓުއަރިސްޓު އެކޮމޮޑޭޝަން ފެސިލިޓީއެއް ހިދުމަތަށް ހުޅުވާލައި، 41،660 އެނދު އޮޕަރޭޓްކުރަން ފަށާފައިވާކަމަށް ޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓްރީން ބުނެއެވެ.\nމީގެ ތެރޭގައި 141 ރިސޯޓެއްގައި 32،636 އެނދު އޮޕަރޭޓް ކުރަމުންދާ ކަމަށާއި، 11 ހޮޓަލެއްގައި 1،458 އެނދު އަދި 130 ސަފާރީއެއްގައި 2،504 އެނދު އޮޕަރޭޓްކުރަން ވަނީ ފަށާފައެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު 15 އިން ފެށިގެން އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ގެސްޓްހައުސްތައް އޮޕަރޭޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމާއެކު، މިހާތަނަށް 12 އަތޮޅެއްގެ 40 ރަށެއްގައި 259 ގެސްޓްހައުސް އޮޕަރޭޓް ކުރަމުންދާ ކަމަށާއި، މި ގެސްޓްހައުސްތަކުގައި 5،062 އެނދު އޮޕަރޭޓް ކުރަމުންދާކަން ޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓްރީން ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ.\nޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓްރީގެ ތަފާސްހިސާބުން ދައްކާގޮތުން މިވަގުތު އެންމެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ގެސްޓްހައުސް ހިންގަމުންދަނީ ކ. އަތޮޅުގައެވެ. ކ. އަތޮޅުގައި މިވަގުތު 119 ގެސްޓްހައުސްއެއްގައި 2،902 އެނދު އޮޕަރޭޓްކުރަމުން ގެންދެއެވެ.\nކޮވިޑް-19 އާއި ގުޅިގެން ރާއްޖޭގެ ބޯޑަރު ބަންދުކޮށް، ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަން ހުއްޓުމަކަށް ގެނައުމާ ގުޅިގެން މިދިޔަ އަހަރު ރާއްޖެ ޒިޔާރަތްކުރި ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު ވަނީ އެހެން އަހަރުތަކާ އަޅާބަލާއިރު، ބޮޑުތަނުން ދަށްވެފައެވެ. މިދިޔަ އަހަރު ރާއްޖެ ޒިޔާރަތްކޮށްފައިވަނީ 555،399 ފަތުރުވެރިންނެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަން ރަނގަޅުވާން ފެށުމާ ގުޅިގެން ސަރުކާރުން ވަނީ މިއަހަރު 1.5 މިލިއަން ފަތުރުވެރިން ރާއްޖެ ގެނައުމަށް އަމާޒު ހިފާފައެވެ.\nކޮވިޑްގެ ބިރުވެރިކަންވެސް އެބައޮތް އިންތިހާޔަށް އެކަމު ދޮންމީހުން ނުގެނެސް ޑޮލަރު ލިބޭކަށްވެސް ނެތެއްނު. ދެން އެވެސް މަރޭ މިވެސް މަރޭ ކިޔާފަ ކުރިއަށް ދާން ފެންނަނީ


މުބާރާތުގެ ދެވަނަ ދުވަހުގެ ފުރަތަމަ މެޗު އެސް.އެންއިން ކާމިޔާބު ކޮށްފި - MNUSU\nމުބާރާތުގެ ދެވަނަ ދުވަހުގެ ފުރަތަމަ މެޗު އެސް.އެންއިން ކާމިޔާބު ކޮށްފި\nމުބާރާތުގެ ދެވަނަ ދުވަހުގެ ފުރަތަމަ މެޗު އެސް.އެންއިން ކާމިޔާބު ކޮށްފިއެވެ.\nއެމް.އެން.ޔޫ.އެސް.ޔޫ އިންޓަރ ފެކަލްޓީ ނެޓްބޯޅަ މުބާރާތް 2019ގެ މެޗުތައް މިއަދު ހަވީރު ފަށާފައި ވާއިރު ޖުމްލަ4މެޗު ވަނީ ކުޅެފައެވެ. އެއީ ހަވީރު ދެމެޗު އަދި ރޭގަނޑު ދެމެޗެވެ.\nމުބާރާތުގެ ދެވަނަ ދުވަހުގެ ފުރަތަމަ މެޗުގައި ފެކަލްޓީ އޮފް އާރޓްސް އަދި ސްކޫލް އޮފް ނާރސިންގގެ ކުރިމަތިލުން 28-05 ޕޮއިންޓްގެ ބޮޑު ތަފާތަކުން ސްކޫލް އޮފް ނާރސިންގއިން ވަނީ ކާމިޔާބުކޮށްފައެވެ. މި މެޗުގައި އެސް.އެންއިން މޮޅު ކުޅުމެއް ދައްކާފައިވާއިރު އެފް.އޭ ޓީމުގެ ފަރާތުން ވަނީ ހިތްވަރުގަދަ ކުޅުމެއް ދައްކައިފައެވެ. މިމެޗުގެ އެންމެ މޮޅު ކުޅުންތެރިޔަކީ ސްކޫލް އޮފް ނާރސިންގްގެ ރަޝާ ރިޒާއެވެ.\nދެވަނަ މެޗުގައި ފެކަލްޓީ އޮފް އެންޖިނެރިންގް ސައިންސް އެންޑް ޓެކްނޮލޮޖީ އަތުން 09-16 ޕޮއިންޓްއިން ސެންޓަރ ފޯ ފައުންޑޭޝަން ސްޓަޑީޒް ވަނީ މޮޅުވެފައެވެ. މިމެޗުގެ އެންމެ މޮޅު ކުޅުންތެރިޔަކީ ސީ.އެފް.އެސްގެ އައިޝަތު އީމާއެވެ.\n6 ޕޮއިންޓާއެކު ގްރޫޕް އޭގެ އެއްވަނައިގައި އޮތް ދެޓީމު ކަމުގައިވާ ސްކޫލް އޮފް ނާރސިންގް އަދި ސެންޓަރ ފޯ ފައުންޑޭޝަން ސްޓަޑީޒް ވަނީ ކުއާޓަރ ފައިނަލަށް ދަތުރުކޮށްފައެވެ.\nމުބާރާތުގެ ތިންވަނަ ދުވަހުގައި ސީ.އެފް.އެސް އަދި އެސް.އެން ވާދަކުރަން ހަމަޖެހިފައިވާއިރު މިމެޗުން ބަލިވާ ޓީމެއް ދާނީ ގްރޫޕް އޭގެ ދެވަނައަށެވެ. ގްރޫޕް އޭއިން ތިންވަނައަށް ދާ ޓީމު ކަށަވަރު ވާނީ އެފް.އޭ އަދި އެފް.އެސް.ޓީ.ގެ ކުރިމަތިލުމަށްފަހުއެވެ. މިމެޗުން ބަލިވާ ޓީމެއް މުބާރާތުން ކަޓާނެއެވެ.\nމުބާރާޓުގެ ތިންވަނަ ދުވަހުގެ މެޗުތައް ފަށަން ހަމަޖެހިފައިވަނީ 20 އޮކްޓޯބަރ ވާ އާދިއްތަ ދުވަހުގެ ރެއެވެ.


vnews - Brigehge namugaivaa kusheh 50 aharahvure gina dhuvasvi fahun rangalhu kohffi\nބްރިޖެއްގެ ނަމުގައިވާ ކުށެއް 50 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސްވީފަހުން ރަނގަޅު ކޮށްފި\n'ދަ ވެރަޒާނޯ ނެރޯސް'ގެ ނަންދީފައިވާ ބްރިޖްގައި 2013 ގައި ބޭއްވި މެރަތަންއެއްގެ ތެރެއިން --\nނިއުޔޯކްގެ ބްރިޖެއްގެ ނަމުގައިވާ ޓައިޕޯއެއް ނުވަތަ އިމްލާ ކުށެއް 50 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސްވީފަހުން ރަނގަޅުކޮށްފި އެވެ.\n'ދަ ވެރަޒާނޯ ނެރޯސް' ބްރިޖަކީ ދުނިޔޭގެ ކަންކަން ހޯދާ ދިރާސާކުރަމުން އައި އިޓަލީ މީހެއް ކަމަށްވާ 'ޖަވާނީ ދި ވެރަޒާނޯ' ގެ ނަމުން ނަންދީފައިވާ ބްރިޖެކެވެ.\nބުނެވޭގޮތުގައި އޭނާ އަކީ ނިއުޔޯކް ސިޓީގެ ހާބަރަށް ކަނޑުދަތުރުކޮށްފައި އައިސް ފޭބި ޔޫރަޕްގެ އެންމެ ފުރަތަމަ މީހާ އެވެ. ވެރަޒާނޯ ނިއުޔޯކްގެ އެ ގޮނޑުދޮށް ހޯދީ 1524 ވަނަ އަހަރެވެ.\nއެމެރިކާގެ ބްރުކްލިން އާއި ނިއުޔޯކް ސިޓީގެ ސްޓޭޓެން އައިލެންޑް ގުޅުވާލަދޭ މި ބްރިޖް އިމާރާތްކޮށް އާންމުންނަށް ހުޅުވާލާފައިވަނީ 1960ގެ ތެރޭގައެވެ. މި ބްރިޖަކީ އޭރު ގޮނޑުދޮށެއްގައި އިމާރާތް ކުރެވުނު އެފަދަ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ބްރިޖެވެ. 13 އޮގަސްޓް 1959 ގައި އިމާރާތް ކުރަން ފެށުނު މި ބްރިޖުގެ ދިގުމިނަކީ 4,176 މީޓަރެވެ.\n693 ފޫޓު އުސް ޓަވަރުތަކަކާއި އެކު ބިނާކޮށްފައިވާއި މި ބްރިޖްގެ ކޮންމެ ޓަވަރެއްގައި 24،500 ޓަނުގެ ބަރުދަން ހުރެއެވެ. މިއީ އިންޖިނިއަރިންގެ ރޮނގުން ވިސްނާ ނަމަ އެދުވަސްވަރުގެ ވަރަށް މަތީ ފަންތީގެ މަސައްކަތެވެ.\nމިބްރިޖަށް ނަންދީފައިވާ ގޮތަށް އިމާރާތް ކުރި ކުންފުނިން ވެރަޒާނޯގެ ނަން ޖެހިއިރު ވަނީ އެއް އަކުރު ވައްޓާލާފައެވެ. އެގޮތުން މަދުވާ އަކުރަކީ 'ޒެޑް' އެވެ. އެހެންނަމަވެސް މި ކަން ހިނގާދިޔަ ގޮތެއް ނުވަތަ ނަން ޖެހުމުގައި އިމްލާ ކުށް ޖެހުނީ ކިހިނެއް ކޮންބައެއްގެ ފުށުން ކަމެއްވެސް ސާފެއް ނުވެއެވެ.\nމި ބްރިޖްގެ އިތުރުންވެސް "ސްޕެލިން އެރާ" ހުރި ނިއުޔޯކްގެ ބައެއް ތަންތަނުގެ ނަން ބޯޑުތައް ރަނގަޅު ކުރުމަށް ބުނާ ބިލެއްގައި މިދިޔަ ހޯމަ ދުވަހު ނިއުޔޯކްގެ ގަވަރުނަރު އެންޑްރޫ ކުއޯމޯ ވަނީ ސޮއި ކުރައްވާފައެވެ.\nވެރަޒާނޯ ބްރިޖްގައިވާ މިފަދަ ނަންބޯޑުތައް މިހާރު ވަނީ އިސްލާހު ކޮށްފައި --\nނިއުޔޯކް ސިޓީގެ ހާބަރަށް ކަނޑުދަތުރުކޮށްފައި އައިސް ފޭބި ޔޫރަޕްގެ އެންމެ ފުރަތަމަ މީހާ ކަމަށް ބުނާ، ވެރަޒާނޯ --\nގަވަރުނަރު އެންޑްރޫ ކުއޯމޯ ވިދާޅުވީ ވެރަޒާނޯ ބްރިޖުގެ ނަމުގައިވާ ކުށަކީ ވަރަށް ގިނަ ދުވަސްވެފައިވާ ކުށެއް ނަމަވެސް މިހާރު އެކަން އިސްލާހު ކުރަން ނިންމީ އިޓަލީގެ އެ އެކްސްޕްލޯރާ ވެރަޒާނޯއަށް ދޭންވާ އިހްތިރާމް ދިނުމުގެ ގޮތުން ކަމަށެވެ.\nއަދި އޭނާގެ ލެގަސީއަށް އިހްތިރާމްކުރުމާއި އެކު ނިއުޔޯކްގެ އާސާރީ ބިނާތަކަށް ދޭން ޖެހޭ އަހަންމިއްޔަތުކަން އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ދިނުމަށް ކަމަށް ގަވަރުނަރު އެންޑްރޫ ކުއޯމޯ ވިދާޅުވިއެވެ.\nގަވަރުނަރު އެންޑްރޫ ކުއޯމޯ ސޮއި ކުރެއްވި އެ ބިލުގައި ވަނީ ނިއުޔޯކް ސިޓީގެ މުހިންމު އާސާރީ ބިނާތަކުގައިވާ ޒަމާންވީ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށާއި އާ ނިޝާންތައް ހަރުކުރަންޖެހޭ ތަންތަނުގައި އެފަދަ ނިޝާންތައް ހަރުކުރުންފަދަ ކުރިން ނުކުރެވި، އަޅާނުލެވި ހުރި މިފަދަ ކަންކަން ކުރުމަށް މެޓްރޮޕޮލިޓަން ޓްރާންސްޕޮޓޭޝަން އޮތޯރިޓީއަށް ހުއްދަދީފައެވެ.\n50 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސްވަންދެން ހައްލުނުކޮށް އޮތް މައްސަލައެއްކަމުގައިވާ ނިއުޔޯކް ސިޓީގެ މި ބްރިޖްގެ ނަން އިސްލާހް ކުރުމަަށް ނިންމި ނިމުމުމާއި އެކު އެ ބިލްގައިވާ ގޮތުން އެސިޓީގެ އެކި ތަންތަނުގައިވާ 96 ނިޝާނެއްގައިވާ ކުށްތައް އިސްލާހު ކުރަން ޖެހޭނެއެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް މި ކުށްތައް އިސްލާހުކުރުމަށް ޓެކްސްޕޭޔަރުންގެ އަތުން އިތުރަށް ފައިސާ ނުނަގާނެ ކަމަށާއި އާންމު ރައްޔިތުންނަށް މިކަމުން ބުރައެއް އުފުލަން ނުޖެހޭނެ ކަމަށް ނިއުޔޯކްގެ ސިޔާސީ ވެރިން ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.\nމި ބިލާއެކު ވެރަޒާނޯ ބްރިޖުގެ ސަރަހައްދުގައި ހުންނަ ވެރަޒާނޯ ސްޓެޗޫގެ ނަންވެސް މިހާރު ވަނީ އިސްލާހުކޮށްފައެވެ. އަދި ބްރިޖުގައިވާ ހުރިހާ ނަންބޯޑެއްގައިވެސް މި ނަން ވަނީ އިސްލާހުކޮށް މަދުވާ 'ޒެޑް' އަކުރު އިތުރުކޮށްފައެވެ.


Coalitionge baiverin thibee hiyaalee dhuniyega: DR Jameel - vNews.mv\nކޯލިޝަންގެ ބައިވެރިން ތިބީ ހިޔާލީ ދުނިޔެއެއްގަ: ޑރ. ޖަމީލް\nސުވައިދާ ޙުސައިން Male' | 15 January 2020, 12:14\nސަރުކާރު ކޯލިޝަންގެ ބައިވެރިން ތިބީ ސިޔާސީ ބާރުވެރިކަމުން މަހުރޫމްވެ ޚިޔާލީ ދުނިޔެއެއްގައި ކަމަށް ކުރީގެ ނާއިބު ރައީސް ޑރ މުހައްމަދު ޖަމީލް އަޙްމަދު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nޑރ ޖަމީލް މިހެން ވިދާލުވެފައި މިވަނީ ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ސަރުކާރު ކޯލިޝަނަށް ފާޑު ވިދާޅުވެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ. އެގޮތުން ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބަށް ތައްޔާރުވުމަށް އެމްޑީޕީގެ އިސްވެރިން އުތުރުގެ އަތޮޅުތަަކަށް ކުރައްވަމުންގެންދަވާ ދަތުރުފުޅުގައި ރައީސް ނަޝީދު އަންނަނީ މި ސަރުކާރަކީ އެމްޑީޕީން އެކަނި ގެނައި ސަރުކާރެއްކަމަށް ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވަމުންނެވެ. ކޯލިޝަންގެވެރިކަން ހިންގަން ބޭނުންވަނީ އެމްޑީޕީން އެކަނި ކަަމަށާ އިއްތިހާދެއްގެ ބޭނުމެއް ނެތް ކަމަށް ސާފު ބަހުން ނަޝީދު ވަނީ އިއުލާނު ކުރައްވާފަ އެވެ. ވައުދުތައް "ރަނުން ރަނަށް، އަކުރުން އަކުރަށް" ފުއްދަން އޮތް ހުރަހަކީވެސް ކޯލިޝަން ކަމަށް އެ މަނިކުފާނު ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.\nމިކަމަށް ރައްދު ދެއްވާ ޑރ ޖަމީލް ކުރެއްވި ޓްވީޓްގައި ވިދާޅުވީ ކޯލިޝަނާއި ގުޅޭގޮތުން ރައީސް ނަޝީދު އައު ވާހަކަތަކެއް ނުދައްކަވާކަަމަށެވެ. މަޖިލީސް އިންތިހާބުގައިވެސް ކޯލިޝަނެއް ނެތްކަމަށެވެ. ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި އަމުދުން ކޯލިޝަނަށް އެކީގައި ހިނގޭނެ މަގެއްނެތްކަން ހާމަކުރައްވާ ޖަމީލް ވިދާޅުވީ ކޯލިޝަންގެ ބައިވެރިންތިބީ ޚިޔާލީ ދުނިއެއްގައި ކަމަށާ އެހެންތިބެ ސިޔާސީ ބާރުވެރިކަމުން މަހުރޫމްވެ ނިމެނީކަމަށެވެ.\nރައީސް ނަޝީދު ތަކުރާރުކޮށް ސަރުކާރު ކޯލިޝަނަށް ފާޑު ވިދާޅުވަމުން ދިޔަނަމަވެސް ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް ވިދާޅުވީ މި ސަރުކާރުގެ ކޯލިޝަން ދެމިއޮންނާނެކަމަށެވެ. އަދި ކޯލިޝަންގައި ދެމި ތިބޭނެކަމަށް ކޯލިޝަންގައި ހިމެނޭ އެހެން ޕާޓީތަކުންވެސް އަންނަނީ ބުނަމުންނެވެ.\nސަރުކާރު ކޯލިޝަންގައި ތިބެނީ ވެރިކަން ކުރާ މައި ޕާޓީ އެމްޑީޕީ، ޖުމްހޫރީ ޕާޓީ، އަދާލާތު ޕާޓީގެ އިތުރުން އެމްއާރުއެމް އެވެ.\nއަދާލަތު ޕާޓީ ކޯލިޝަން ޑރ. މުހައްމަދު ޖަމީލް އަހުމަދު ޖުމްހޫރީ ޕާޓީ ރާއްޖެ އެމްޑީޕީ އެމްއާރުއެމް ސިޔާސީ


Italy gai Dhivesehge thajuribaa: Emmen thibee eh azumehgai | Mihaaru\nއިޓަލީގެ ގްރޮސަރީ ފިހާރައެއްގެ ބޭރުގައި މީހުންތަކެއް، ދުރުދުރުގައި ކިއޫ ހަދައިގެން -- ފޮޓޯ: އާތިފާ އަލީ\nއިޓަލީގައި އުޅޭ ދިވެއްސެއްގެ ތަޖުރިބާ: އެންމެން ތިބީ އެއް އަޒުމެއްގައި\n15 މާޗް 2020 - 09:28 33 comments\nއާދައިގެ ދުވަހެއް ނަމަ، ހެނދުނު 8:30 ގައި އާތިފާ އަލީ އޮފީހަށް ވަޑައިގަންނަވާނެ އެވެ. އިޓަލީގެ ރޯމްގައި ހުންނަ ދުނިޔޭގެ ކާބޯތަކެއްޗާ ބެހޭ ޖަމިއްޔާގެ މައި އޮފީހުގައި، ފިރިކަލުންނާ އެކު އޭނާ މަސައްކަތް ކުރައްވާއިރު ދެ އަހަރުގެ އަންހެން ދަރިފުޅު ގެންދަނީ އެ އިދާރާގައި ހުންނަ ޑޭކެއާ ސެންޓަރަށެވެ. ދަރިފުޅާ އެކު އެނބުރި ގެއަށް ވަޑައިގަންނަވަނީީ ހަވީރު ފަހެއް ޖަހާއިރު އެވެ.\nހަފުތާ ބަންދުގައި ދަރިފުޅު ގޮވައިގެން ގެއިން ބޭރަށް ވަޑައިގަންނަވަ އެވެ. ދުވާލު ދެ ވަގުތެއްގައި ޕާކަށް ގޮސް މަޖާ ކުރައްވަ އެވެ.\nއެކަމަކު ކޮރާނާވައިރަސްއާ އެކު މުޅި އިޓަލީ ހުއްޓުމަކަށް އަތުވެއްޖެ އެވެ. އާތިފާގެ އާއިލާގެ ވެސް މިހާރުގެ ހާލަތަކީ ގޭގައި ބަންދުވުމެވެ.\n"މިހާރު ކޮންމެ ދުވަހަކީ ވެސް ވީކެންޑެއް. ގޭގައި މަސައްކަތް ކުރަމުން، ހޭދަކުރާ ވީކެންޑެއް،" އިޓަލީގައި ދިރިއުޅުއްވާތާ ހަތް އަހަރު ވެފައިވާ އާތިފާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nނުރައްކާތެރި ވައިރަސް އާއި އެއިން ޖައްސާ ބަލި ކޮވިޑް-19ގެ އަސަރު އިޓަލީގައި އެންމެ ބޮޑަށް ކޮށްފައިވަނީ އެ ގައުމުގެ އުތުރަށެވެ. ރޯމް ހިމެނޭ މެދުތެރެއަށް ބަލީގެ މާ ބޮޑު ނުރައްކަލެއް އަަދި ނެތަސް، އޭގެ ބިރުވެރިކަން މުޅި ގައުމަށް ވަނީ ފެތުރިފަ އެވެ.\nއާތިފާ ގޭގައި މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ: ހުރިހާ ވަގުތެއް ގޭގައި ހުންނަވަން ޖެހުމުން ވަގުތު ހޭދަކުރައްވަނީ ގޭގެ އެކި މަސައްކަތުގައި\nއިޓަލީގެ އެއްވެސް ރައްޔިތަކަށް ގައުމުން ބޭރަކަށް ނުދެވެ އެވެ. އެއްވުންތައް މަނަ އެވެ. ސަރުކާރުން އިލްތިމާސް ކުރަނީ ގޭގައި ތިބުމަށެވެ. ޕާކު ފަދަ ތަންތަން ބަންދެވެ. މުވައްޒަފުން މަސައްކަތް ކުރަނީ ގޭގަ އެވެ. އެހެންވެ، މި ދުވަސްވަރު މުޅި އިޓަލީ އޮތީ ހިމޭންވެފަ އެވެ.\nއާތިފާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މަގުމަތިން މީހަކު ފެންނަނީ ވެސް ހާލަކުން ފަހަރަކު އެވެ. އެ މީހަކު ވެސް ހުންނަނީ މާސްކް އަޅައި ނިވާކޮށްފަ އެވެ. މީގެ ހައެއްކަ ދުވަސް ކުރިން، މުޅި ގައުމު ބަންދުކުރި ނަމަވެސް ފުރަތަމަ ދުވަހު، ގެއިން ބޭރަށް ނުކުމެވެ އެވެ. ސުޕަމާކެޓްތައް ހުޅުވާފައި ހުއްޓެވެ. ޕާކުތަކަށް ވެސް ދެވެ އެވެ. އެކަމަކު މީގެ ތިން ދުވަސް ކުރިން އެޅި އިތުރު ފިޔަވަޅުތަކާ އެކު، ޒަރޫރީ ބޭނުމެއްގައި ނޫނީ މީހަކު ގެއިން ބޭރަކަށް ނުނިކުމެވެ އެވެ. މަގުމައްޗާ އެކު ޝޮޕިން މޯލްތަކާއި ޕާކުތައް ވެސް ވަނީ ފަޅުވެފަ އެވެ.\nރޯގާގެ ބިރު، ފަޅުކަން، އެއްބައިވަންތަކަން\nނުރައްކާތެރި ރޯގާއާ އެކު އެޅި ފިޔަވަޅުތަކާ ގުޅިގެން، އިޓަލީގެ ކޮންމެ މީހެއްގެ މޫނުމަތިން ވެސް މިހާރު ފެންނަނީ، އާތިފާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ކަންބޮޑުވުމެވެ. ރޯގާގެ ބިރު ރޯމްގައި ވެސް އެބަ އޮތެވެ. އެކަމަކު އާތިފާ ސިފަކުރެއްވި ގޮތުގައި ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ބަލަނީ އެކަމުގައި ޕޮޒިޓިވްކޮށް އަމަލުތައް ބަހައްޓާށެވެ. ފަސޭހައިން ގައިން ގަޔަށް އަރާ ބައްޔަކަށް ވާތީ، އެންމެ އިސްކަމެއް ދެނީ ވަކި ދުރުމިނެއް ބަހައްޓައިގެން އުޅުމަށެވެ.\nމީގެ ކުރިން އެއްކޮށް ހުޅުވާލާފައި ހުންނަ ކުދި ގްރޮސަރީ ޝޮޕިން މޯލްތަކަށް މިހާރު ވަދެވެނީ އެއް ފަހަރާ ދެތިން މީހަކަށެވެ. ފިހާރައިގެ ބޭރުގައި ކިޔޫ ހަދާފައި ތިބެނީ ވެސް އެކަކު އަނެކަކާ ތިން ފޫޓެއްހާ ދުރުގަ އެވެ. އެކަމަކު ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ކެއްތެރިކަމާ އެކު، ޝަކުވާ ކުރުމެއް ނެތި އެވެ.\nއިޓަލީގައި ލޮކްޑައުން އިއުލާން ނުކުރާއިރު ޕާކެއްގައި މީހުން ހިތްހަމަޖައްސާލަނީ: މިހާރު މިތަންތަން އޮންނަނީ ފަޅުވެފައި-- ފޮޓޯ: އާތިފާ އަލީ\n"ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ގަންނަނީ އެ މީހަކު ބޭނުންވާ އެއްޗެއް ދެތިން ދުވަހަށް ވާ ވަރަށް. ބިރުން ތަން ހުސްކޮށްލާ ވަރަކަށް ނޫން. ގައިމު ވެސް ރޯމަކުން އެ މަންޒަރެއް ނުފެނޭ،" އާތިފާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nތަޖުރިބާކާރުން ބުނާ ގޮތުން، ކޮވިޑް-19 ޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދު ކުއްލިއަކަށް މަތިވެ، އިޓަލީގެ ހާލަތު އެހާ ގޯސްވީ، އެ ގައުމުގެ ގިނަ މީހުން އެކަން މާ ސީރިއަސްކޮށް ނުނެގުމުންނެވެ. ޗައިނާ އާއި އީރާން ފަދަ ގައުމުތައް ފަހަނައަޅައި، ޔޫރަޕަށް ރޯގާ އައިއިރު ވެސް، ގިނަ މީހުން ހީކުރީ އެއީ ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޖެނުއަރީ އަދި ފެބުރުއަރީ މަހު ކުރިމަތިވާ މޫސުމީ ރޯގާއެއް ކަމަށެވެ.\nކޮވިޑް-19ގެ ވާހަކަ މީގެ ދެތިން ހަފުތާ ކުރިން، އާތިފާ ވެސް އަޑުއެއްސެވި އެވެ. އެކަމަކު އިޓަލީއަށް އެ ރޯގާ އައުމާ އެކު އޭނާ ވެސް އެންމެ ފުރަތަމަ ހީކުރެއްވީ އެއީ "ވިންޓާ ފްލޫ" ކަމަށެވެ. އުތުރު އިޓަލީގައި ބަލި ފެތުރި، މަރުވާ މީހުންގެ އަދަދު އިތުރުވެ، ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތައް އަޅަން ފެށުމާ އެކު މުޅި ގައުމުގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓުނެވެ.\nMusic Instruments are played asashow of solidarity in locked down Rome, Italy\nVideo: Athifa Ali pic.twitter.com/sQBe9fHyPU\n— ShifLynne (@Lynnesharieph) March 14, 2020\nމިހާރު ގޭގޭގެ ބެލްކަނީން ފެންނަނީ މިޔުޒިކް ކުޅޭ ތަން -- ވީޑިއޯ: އާތިފާ އަލީ\n"[އިޓަލީގެ] ނޯތުގައި އޮތް ވަރަށް ނޫނަސް، ރޯގާގެ ބިރު ރޯމްގައި ވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އެބަ އޮތް. އެކަމަކު މިތަނުގައި މީހުން ޕެނިކްވުމުގެ ބަދަލުގައި ބެލީ ވީހާ ވެސް ޕޮޒިޓިވް އެޓިޓިއުޑެއް ގެންގުޅެވޭތޯ. ބިރަށް ވުރެ ބޮޑަށް މިހާރު ކުރަން ޖެހޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި، އެންމެން ގުޅިގެން އަމަލުތައް ބަހައްޓަމުން ދަނީ،" އާތިފާ ކިޔައިދެއްވި އެވެ.\nއިޓަލީގެ އެންމެން ވެސް މިހާރު ތިބީ ގޭގައި މަޑުކޮށްގެންނެވެ. ގޭތެރޭގެ ވައި ހެޔޮވަރުކޮށްލަން، ކޮންމެ ދުވަހަކު ހެނދުނު، އާތިފާ ގޭގެ ދޮރުތައް ހުޅުވާލެއްވި ނަމަވެސް އެއީ މަދު ގަޑިއިރަކަށެވެ. އެކަމަކު، އިއްޔެ ހަވީރު ރޯމްގެ ގެތަކުގެ ކުޑަދޮރުތަކާއި ޓެރަސްތަކުން އިވުނީ މިއުޒިކްގެ އަޑެވެ.\nއުނދަގޫ މި ދަނޑިވަޅު، އެއްބައިވަންތަކަން ދައްކައިދީ، އެކަކު އަނެކަކަށް ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ގޮތުން ރޭވި މި ހަރަކާތުގައި، ކޮންމެ ގެއެއްގެ ކުޑަދޮރު ކައިރީގައި ނުވަތަ ޓެރަހުގައި މިއުޒިކްގެ އާލާތެއް ކުޅުނީ އެވެ. އެއް ގެއަކުން ގިޓާގެ އަޑު އިވުނު އިރު، އަނެއް ގެއަކުން ޕިއާނޯގެ އަޑެވެ. ހަރަކާތުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަތުމަށް އާތިފާގެ ފިރިކަލުން ވެސް ޓެރަސް މަތީގައި ގިޓާ ކުޅުއްވި އެވެ.\nVideo:Athifa Ali pic.twitter.com/VV6DbqeFxx\nއެއްބައިވަންތަކަން ދައްކައިދީ، އެކަކު އަނެކަކަށް ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ގޮތުން ރޯމުގެ ކޮންމެ ގެއެއްގެ ކުޑަދޮރު ކައިރީގައި ނުވަތަ ޓެރަހުގައި މިއުޒިކްގެ އާލާތެއް ކުޅެނީ-- ވީޑިއޯ: އާތިފާ އަލީ\n"ބޭނުމަކީ ސޮލިޑަރިޓީ ދެއްކުން. އެއްބައިވަންތަކަން ދެއްކުން. ގޭގައި ތިބެގެން، ބޭރާ ގުޅުން ބޭއްވޭނެ ވަރަކަށް ބޭއްވުން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nދިރިއުޅުމަށް ބޮޑު ބަދަލެއް!\nކުރިން ނަމަ، އާތިފާ ގިނަ ވަގުތު ހޭދަކުރައްވަނީ އޮފީހުގަ އެވެ. ދަރިފުޅާ އެކު ހަވީރު ގެއަށް ވަޑައިގެން، ކައްކައި، ގޭގައި ކުރަން ހުންނަ ކަންތައްތައް ކޮށްލައްވަ އެވެ. އެކަމަކު ރޯގާގެ ބިރާއެކީ، ގޭގައި މަޑުކުރައްވަން ޖެހިވަޑައިގަތުމުން، މުޅި ދުވަހުގެ ރޫޓިންއަށް ވަނީ ބަދަލު އައިސްފަ އެވެ.\nބޭރަށް ނުނިކުމެ މުޅި ދުވަސް ވޭތުކޮށްލައި، ތުއްތު ހަލަނި ކުއްޖަކާ އެކީ ގޭގައި އޮފީސް މަސައްކަތް ކުރެއްވުމަކީ އާއިލާއަށް ކުރިމަތިވި ޗެލެންޖެކެވެ. އެކަމަކު އާތިފާ ބެއްލެވީ، އެކަން ވީހާ ވެސް ޕޮޒިޓިވްކޮށް ނެންގެވުމަށެވެ.\n"ކުރިން ދަރިފުޅާ އެކު ވަގުތު ހޭދަކުރަން ލިބެނީ ހެނދުނާއި ހަވީރު އެކަނި. އެކަމަކު މިހާރު ހުރިހާ ވަގުތެއް ވެސް އެކުގައި މި ހޭދަކުރެވެނީ. އެހެންވެ، އަޅުގަނޑުމެން މީތި މި ނަގަނީ ފެމެލީ ޓައިމްގެ ގޮތުގައި،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއާތިފާގެ ދެ އަހަރުގެ ދަރިފުޅު ހުނި ގޭނުމުގައި އެހީވަނީ\n"އޮފީސް މަސައްކަތް ވެސް، މިހާރު މިކުރަނީ ދަރިފުޅުގެ ޓައިމްއަށް އެޑެޕްޓްކޮށްގެން. އެހެން ވަގުތުތަކުގައި މި ޖެހެނީ އޭނާއާ އެކު ކައްކައި، ކުލަ ޖައްސައި، ފޮތް ކިޔައި ހަދަނީ."\nކޮވިޑް-19ގެ ބިރުވެރިކަން ރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވެ، ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ސިއްހީ ކުއްލި ހާލަތު ގައުމުގައި އިއުލާން ކޮށްފައިވާއިރު، ދިވެހިންނަށް ވެސް ރައްކާތެރިކަން ބޮޑީ ގޭގައި ގިނަ ވަގުތު ހޭދަކުރުމެވެ. އެހެންވެ، މި ދަނޑިވަޅު، ގޭގައި ތިބޭ ކުޑަކުދިން ފޫހިވިޔަ ނުދިނުމަށް ލައްކަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަން ޖެހެ އެވެ.\nއާތިފާގެ އިރުޝާދަކީ، ކުއްޖާގެ އުމުރާ ގުޅޭ ގޮތަށް އެކި ކުޅިވަރުތަކާއި މަސައްކަތްތައް ހަވާލުކުރުމެވެ.\nރާއްޖޭގެ ހާލަތު، ސޯޝަލް މީޑިއާ މެދުވެރިކޮށް އާތިފާއަށް ފެނިވަޑައިގަންނަވަ އެވެ. އަދި މި ބައްޔާ ގުޅޭ ގޮތުން، ކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތަކުން ނެންގެވި ފިޔަވަޅުތައް، އެހެން ބައެއް ގައުމުތަކަށް ވުރެ ހަރުދަނާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. އަދި ދިވެހިންގެ ފަރާތުން ވެސް ފެންނަނީ، ހާސްވެ، ބިރުން އުޅޭ ތަނަށް ވުރެ، ސަމާލުވެ، ރައްކާތެރިވުމަށް ފިޔަވަޅުތައް އަޅާތަން ކަމަށް ވެސް އޭނާ ގަބޫލުކުރައްވަ އެވެ.\nއާތިފާގެ ދެ އަހަރުގެ ދަރިފުޅު ޓެރަސްގައި ކުޅެނީ: އިޓަލީގެ މުޅި އާބާދީ ގިނަ ވަގުތު ހޭދަކުރަނީ ގޭގައި\n"ޖިއޮގްރަފީ ގޮތުން [ވަކިވަކި ރަށްތަކެއްގެ ގޮތުގައި] ރާއްޖެ އޮތުން އެއީ ލިބޭނެ ވަރަށް ބޮޑު ފައިދާއެއް. އެކަމަކު އަޅުގަނޑުގެ ނަސޭހަތަކީ، އިޓަލީ ސްޓޭޖަށް ދިޔައިމައި ނޫނީ ފިޔަވަޅު އަޅަން މަޑުނުކުރާށޭ،" އާތިފާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nޗައިނާއިން އުފަންވި ކޮރޯނާވައިރަސް ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ބައްރަކަށްހެން މިހާރު މި ވަނީ ފެތުރިފަ އެވެ. ޑަބްލިޔުއެޗުއޯއިން އެންމެ ފަހުން އިއުލާންކުރީ މިއީ މުޅި ދުނިޔެއަށް ކުރިމަތިވި ބަލިމަޑުކަމެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. ރާއްޖޭން ވެސް މި ރޯގާއަށް ދިހަ މީހަކު ޕޮޒިޓިވް ވެއްޖެ އެވެ. އިޓަލީ ވެސް ހިމެނޭ ގޮތަށް ބައެއް ގައުމުތަކުން ރާއްޖެއަށް ޓޫރިސްޓުން އައުން ވަނީ މަނާކޮށްފަ އެވެ. ރާއްޖެއަކީ އިޓަލީގައި އެންމެ މަޝްހޫރު އެއް މަންޒިލެވެ. އެކަމަކު މިއަދު އިޓަލީ ރައްޔިތުންގެ ފުރަތަމަ ވާޖިިބެއް ކަމަށް ގަބޫލުކުރަނީ، ގެއިން ބޭރުގައި އުފާކުރުމާއި ޕާޓީކުރުމާއި ޗުއްޓީއަށް ގައުމުން ބޭރަށް ދިއުމުގެ ބަދަލުގައި، ކޮރޯނާވަައިރަސް ނައްތާލަން އެހީވުމެވެ. އާތިފާ ވެސް ހުންނެވީ އެ މަސައްކަތުގަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ސިއްހަތު އިޓަލީ ބަލިތައް


ޑޯޓްމުންޑް އަތުން ބަޔާން މޮޅުވީ 4-2 ގެ ނަތީޖާއަކުން\nތާވަލުގެ އެއްވަނައިގައި ބަޔާން އޮތީ 55 ޕޮއިންޓާއެކު\n7 މާރޗް 2021 | އާދީއްތަ 12:13\nބަޔާނާއި ޑޯޓްމުންޑް ބައްދަލުކުރި މެޗުގެ ތެރެއިން: މި މެޗުން ބަޔާން މޮޅުވީ 4-2 ން\nޖަރުމަނު ލީގުގައި ހޮނިހިރު ދުވަހުގެރޭ ރޮބަޓް ލެވަންޑޯސްކީގެ ހެޓްރިކާއެކު ބަޔާން މިއުނިކުން ފަހަތުން އަރައި ބޮރޫޝިއާ ޑޯޓްމުންޑް ބަލިކޮށްފިއެވެ.\nއަމިއްލަ ދަނޑުގައި ކުޅުނު މެޗުން ބަޔާން މޮޅުވީ ފަހަތުން އަރައި 4-2 ގެ ނަތީޖާއަކުންނެވެ.\nފޯރިގަދަ ކުޅުމެއް ފެނިގެންދިޔަ މި މެޗު ފަށައިގެން ފުރަތަމަ 10 މިނެޓުގެ ތެރޭ ޑޯޓްމުންޑުގެ ޒުވާން ތަރި އާލިން ބްރައުޓް ހާލަންޑް ވަނީ ދެ ލަނޑު ޖަހާފައެވެ. އެކަމަކު ފުރަތަމަ ހާފު ނިމުމުގެ ކުރިން ލެވަންޑޯސްކީ ވަނީ ދެ ލަނޑު ޖަހައި ބަޔާނަށް ނަތީޖާ އެއްވަރުކޮށްދީފައެވެ.\nމި މެޗުގައި ބަޔާނުން ލީޑު ނަގާފައިވަނީ މެޗު ނިމެން ދެ މިނެޓަށް ވެފައި ވަނިކޮށް ލެއޯން ގޮރެޓްޒްކާ ކާމިޔާބުކޮށްދިން ލަނޑުންނެވެ. އަދި މެޗުގެ އިތުރު ވަގުތުގައި ލެވަންޑޯސްކީ ވަނީ ބަޔާނަށް ލީޑު ފުޅާކޮށްދީ، މެޗުގައި ހެޓްރިކް ހަދާފައެވެ. މި މެޗުގައި ލެވަންޑޯސްކީ ތިން ލަނޑު ޖެހިއިރު، މިއީ މި ސީޒަނުގެ ޖަރުމަން ލީގުގައި ލެވަންޑޯސްކީ ކާމިޔާބުކުރި 31 ވަނަ ލަނޑެވެ.\nމި މޮޅާއެކު ތާވަލުގެ އެއްވަނައިގައި ބަޔާން އޮތީ ކުޅުނު 24 މެޗުން ލިބުނު 55 ޕޮއިންޓާއެކުއެވެ. ދެވަނައިގައި އޮތް އާރްބީ ލައިޕްޒީގަށް 24 މެޗުން ލިބިފައިވަނީ 53 ޕޮއިންޓެވެ. އަދި ބަޔާން އަތުން ބަލިވި ޑޯޓްމުންޑް އޮތީ ތާވަލުގެ ހަވަނައިގައި 24 މެޗުން 39 ޕޮއިންޓާއެކުއެވެ.\nޖަރުމަން ލީގު ބަޔާން މިއުނިކް ބޮރޫޝިއާ ޑޯޓްމުންޑް


Dharin kiyavan phone eh gannan geri vikkaali meehaa ah Sonu Sood ehee\nދަރިން ކިޔަވަން ފޯނެއް ގަންނަން ގެރި ވިއްކާލި މީހާއަށް ސޯނޫގެ އެހީ\nގެރި ވިއްކާލި މީހާ އާއި އޭނާގެ ދަރިފުޅު\nކޮރޯނާވައިރަހުގެ ބަލިމަޑުކަން އިންޑިޔާގައި ފެތުރި ސްކޫލްތައް ބަންދުކޮށް އޮންލައިން ކްލާސްތައް ފެށުމުން ދަރިންނަށް ކިޔަވައި ދިނުމަކީ ކުލްދީޕް ކުމާރަށް ވަރަށް ދަތި އުނދަގޫ ކަމަކަށް ވިއެވެ. އިންޑިޔާގެ ސްޓޭޓެއް ކަމަށްވާ ހިމާޗަލް ޕްރަދޭޝްގައި ދިރިއުޅޭ ކުލްދީޕްގެ ދެ ދަރިން ތިބިއިރު މި ދެ ކުދިންނަކީ ވެސް ސްކޫލްގައި ކިޔަވަމުންދިޔަ ދެ ކުދިންނެވެ.\nކުލްދީޕް އާމްދަނީ ހޯދަން ކުރާ މަސައްކަތަކީ އޭނާގެ އަތުގައި އޮންނަ ހަމައެކަނި ގެރިން ކިރު ފެލައިގެން އެ ވިއްކުމެވެ. ނަމަވެސް ސްމާޓް ފޯނަކާއި އިންޓަނެޓް ކަނެކްޝަނެއް ނެތުމުން ދަރިންނަށް އޮންލައިން ކްލާސްތަކުގައި ބައިވެރި ނުވެވި ކިޔެވުމުން މަހްރޫމް ވާތީ ކުލްދީޕް ވަނީ އޭނާގެ ގެރި ވިއްކާލާފައި ދަރިންނަށް ކިޔެވޭނެ އިންތިޒާމް ހަމަޖައްސާފަ އެވެ.\nއާމްދަނީ ލިބޭނެ އިތުރު އެހެން ވަސީލަތެއް ނެތް ނަމަވެސް ކުލްދީޕް އަށް އޭނާގެ ދަރިންގެ ތައުލީމު މުހިއްމު ވީވަރުން ގެރި ވިއްކާލާފައި ސްމާޓްފޯނެއް ގަނެ އަދި ކުދިންނަށް އިންޓަނެޓް ލިބޭނެ ގޮތް ހަމަޖައްސައިދިނީ އެވެ. ކުލްދިޕްގެ ދެ ދަރިން ކުރެ ދޮށި ކުއްޖާ އުޅެނީ ގްރޭޑް ހަތަރެއް ގައެވެ. ހަގު ކުއްޖާ ގްރޭޑް ދޭއް ގައެވެ. މި ދެ ކުދިންނަކީ ވެސް ފަގީރު ކުދިންނަށް ޚާއްސަކޮށް އެ ހިސާބުގައި އަޅާފައިވާ ސްކޫލެއްގައި ކިޔަވާ ދެ ކުދިންނެވެ.\nލޯކަލް ޗެނަލް އަކަށް ކުލްދިޕް ދީފައިވާ އިންޓަވިއު އެއްގައި ބުނީ ސްމާޓްފޯނެއް ނެތިގެން ދަރިންނަށް އޮންލައިން ކްލާހަށް ނުވަދެވިގެން ދެރަވެފައި ތިބޭތީ އޭނާގެ ހިތަށް ވަރަށް އަސަރު ކުރި އެވެ. އޭނާ ގުޅުނު ގެރިއަކީ އާމްދަނީ ލިބޭނެ ހަމައެކަނި ވަސީލަތަށް ވީނަމަވެސް އެނޫން ގޮތެއް ނެތިގެން ގެރި ވިއްކާލާފައި ކުދިންނަށް ކިޔެވޭނެ ގޮތް ހަމަޖައްސައިދިނީ އެވެ.\nގެރި ވިއްކާލުމުގެ ކުރިން ކުލްދީޕް އާއި އޭނާގެ އަންހެނުން ވަރަށް ގިނަ ގޮތްގޮތުން އެ ވިއްކާ ނުލާ ދަރިންނަށް ފޯނަކާ އެއްޗެތި ގަނެދެވޭތޯ އުޅުނެވެ. އެގޮތުން އެ ސަރަހައްދުގައި ހުރި އެކި ބޭންކްތަކަށް ގޮސް ލޯނު ލިބޭތޯ ވެސް މަސައްކަތް ކޮށްފައި ވެއެވެ. އަދި ދަރަންޏަށް ފައިސާ ދޭނެ މީހަކު ވޭތޯ ވެސް އެމީހުން ވަރަށް ގިނަ މީހުން ކައިރިއަށް ހިނގި އެވެ. ނަމަވެސް އެއްވެސް މީހަކު އެމީހުންނަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށް ނުދިނީ އެވެ.\nކުލްދީޕްގެ ވާހަކަ ސޯޝަލް މީޑިއާ އިން ކިޔާފައި އެކްޓަރު އެކްޓަރު ސޯނޫ ސޫދު މިހާރު ވަނީ ކުލްދީޕަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭނެ ކަމަށް ބުނެފަ އެވެ. އަދި އެމީހާގެ ގެރި އަނބުރާ އޭނާއަށް ހޯދައިދޭނެ ކަމަށާއި އެމީހާއާ ގުޅޭނެ ގޮތެއް އޭނާއަށް ހަދައިދޭން ސޯނޫ އެދިފައި ވެއެވެ.\nކޮރޯނާވައިރަހުގެ ވަބާގައި އިންޑިޔާގައި ހާލުގައި ޖެހުނު އެތައް ހާސް ބަޔަކަށް ސޯނޫގެ އެހީތެރިކަން ލިބިފައި ވެއެވެ. އެމީހުން އަނބުރާ އެމީހުންގެ ވަޒަނަށް ދިއުމުގެ އިންތިޒާމް ހަމަޖައްސާދިނުމުން ފެށިގެން ވަރަށް ތަފާތު ރޮނގު ރޮނގުން ގިނަ ބަޔަކަށް ސޯނޫ އަދިވެސް ދަނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެމުންނެވެ.\nސޯނޫގެ އިހްސާންތެރިކަމުން އިންޑިޔާގެ ގިނަ ބަޔަކަށް މިހާރު އޭނާ އަކީ ސުޕަހީރޯ އެކެވެ. އެހާ މަތިވެރި ލޯތްބަކާއި ގަދަރެއް އޭނާއަށްޓަކައި މީހުންގެ ހިތުގައި އުފެދިފައި ވެއެވެ.


Kuru Vaahaka: Ehenas - AO News\nކުރު ވާހަކަ: އެހެނަސް\nއެހެނަސް ގެ ކަވަރއާޓް:މިގު/ބައިސްކޯފު\nލިޔުނީ: ޢާއިޝަތު މުޙައްމަދު ދީދީ ގަހާތަރީގެ (ސ.ހިތަދޫ)\nއުޑުމަތި ސާފު ރީތި ދުވަހެކެވެ. ދޫލައެއްހެން ފެތުރިފައިވާ ކަނޑުގެ ސަޠަހައިން ފެންނަނީ ހަމަހިމޭން ކަމެވެ. އޮމާން ކަމެވެ. މާކަނޑުގެ މެދުން ލޮނުގަނޑު ކަފަމުން ދެ ފަރާތަށް ހުދުފޮނު އަރުވަމުން ލޯންޗު ކުރިޔަށް ދެއެވެ. ލޯންޗުގެ ކޮޅުފަސްކޮޅުގައި ކަމަރާއާ ޖެހިގެން ހުރި ޖޯލިފަތީގައި އަހަރެން އިށީނދެލީމެވެ. ލޯންޗުގެ ފަހަތުން ލޮނުގަނޑު ދެ ފަރާތަށް އުފުލެމުން މާކަނޑުން އުފެދެމުން ދިޔަ ދެ ކަފި މަގު، ދުރަށް ގޮސް އޮބާލާއިރު، ކަނޑުގެ ސަޠަހައާ ހަމަހަމަވެއެވެ. އޮއްސެމުންދިޔަ އިރުގެ ރަންދަޅަ، އެ މަގަށް އެޅުމުން ފެންނަ ރީތި ހިތްގައިމު މަންޒަރުގެ ތެރެއިން އަހަރެންގެ މާޒީގެ ޞަފްޙާތައް އުކެންފެށިއެވެ.\nއާދޭހެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ ކުޑައިރެވެ. އަހަންނަކީ މަންމަޔާ ބައްޕަގެ ލޯތްބާއި އޯގާތެރިކަމުގެ ހިޔާވަހީގައި ބޮޑުވަމުން އައި ނުހަނު ލޯބިލޯބި ކުއްޖަކީމެވެ. ބައްޕަގެ ހުރި ހަމަ އެކަނި ދަރިއަކީ އަހަންނެވެ. ބައްޕަ އަހަރެން ދެކެ އިންތިހާއަށް ލޯބިވެއެވެ. މަންމައަށްވުރެން ވެސް ބޮޑަށެވެ. ބައްޕަގެ އިތުރު ދަރިއެއް ނުހުންނާތީ ތޯއްޗެކެވެ. އަހަންނަށްވުރެ ދޮށީ ދަރިން މަންމަގެ ތިބެއެވެ. އެކަމަކު އެއީ އެހެން މީހެއްގެ ދަރިންނެވެ. އަހަންނާ އެމީހުންނާ ދެމެދު އުމުރުގެ ބޮޑު ތަފާތެއް ހުރެއެވެ. އެ މީހުންވެސް އަހަރެން ދެކެ އިންތިހާއަށް ލޯބި ވެއެވެ. ކޮއްކޮ ވީމައެވެ.\nއަހަރެން އުފަންވީ ރަށްފުށަށެވެ. އަހަރެންނަށް ސުކޫލުން ލިބެމުންދިޔަ ތަޢުލީމުގެ އިތުރުން، މަންމަ އަހަރެން ގެވެހި މީހަކަށް ހެދުމަށް ގޭތެރޭގެ ގިނަ މަސައްކަތް ދަސްކޮށް ދިނެވެ. މަންމަގެ ދޮށީ ދަރިންނެކޭ އެއްފަދައިންނެވެ. އެ މީހުން ބޮޑެތިވުމުން ވަކި ދިރިއުޅުމެއް ފަށައި ގެއިން ހިނގައްޖެއެވެ. އެކަކު މާލެ ބަދަލުވިއެވެ. ބައްޕައާ މަންމަގެ ހަންހާރަވެތި ފިރުމުންތަކާއެކު އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުން ފުރިހަމަވަމުން ދިޔައީ ރަށުގައެވެ. ބައްޕަގެ އިންތިހާއީ ލޯތްބާއެކު އަހަރެންގެ ތުއްތު އުމުރު ފާއިތުވަމުން ދިޔައިރު، އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމަށް ހުރަސް އެޅިދާނެ ވިލާގަނޑެއް ބޯމަތި ވެދާނެކަމަކަށް ހީވެސް ކުރެވިފައި ނެތެވެ.\nބައްޕަޔާ މަންމަގެ އިތުރުން އެކަކުވެސް ގޭގައި ނޫޅެއެވެ. އާއިލާގެ މާ ގިނަ ބަޔަކު ތިބޭކަމެއް އެނގިފައެއް ނެތެވެ. ބައްޕައަކީ މަސްވެރިއެކެވެ. ބައްޕަ ގެއަށް ގެންނަ މަސް ކައްކާ ހިއްކާ ރިހާކުރަށް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަނީ މަންމައެވެ. އަހަރެން ގުރޭޑު4ގައި ތައުލީމު ޙާޞިލުކުރަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރެވެ. މަންމައާ ބައްޕަގެ މަސައްކަތް ހުންނަ ގޮތުން ބައެއް ފަހަރު އެކަނި ސުކޫލަށް ދާންޖެހޭ ދުވަސް އާދެއެވެ. ބައެއް ދުވަސް ދުވަހު އެބުރި ދަނީ ވެސް އެކަންޏެވެ. މިގޮތުގެ މަތީން އެކަނި ގެއަށް ދިޔަ ދުވަހެކެވެ. އެއް ދުވަހެއްގެ މެންދުރު ގަޑިއެވެ. މަގުގެ އެއް ފަރާތުން ދިޔަ، ދެ އަންހެނެއްގެ ތެރެއިން އެކަކު އަހަންނަށް ގޮވާލާފައި ގެއަށް ދަނީ އެކަނި ހެއްޔޭ އެހިއެވެ. އަހަރެން އޭނާއަށް ޖަވާބު ދީފާއި ކުރިޔަށް ހިގައިގަތުމުން އަނެއްކާވެސް ގޮވާލާފައި މަޑުކުރުމަށް އެދުނެވެ. އަހަރެން މަޑުކުރުމުން އެމީހާއެދުނީ އޭނައާއެކު އޭނާގެ ގެއަށް ދިއުމަށެވެ. އަހަރެން ނުދާން މަސައްކަތް ކުރިނަމަވެސް ތިމެންނައަކީ ބޮޑުދައިތަ ކަމަށް ބުނެ ގަދަކަމުން ކަހަލަ ގޮތަކަށް އެގެއަށް އަހަރެން ގެންދިޔައެވެ.\nއެގެއަށް ގެންދިއުމަށްފަހު ތިމެންނާއަކީ ބައްޕަ ފަރާތުގެ ބޮޑުދައިތަ ކަމަށާއި ދެން ހުރީ އަހަރެންގެ ދޮންމަންމަ ކަމަށް ބުންޏެވެ. ދޮންމަންމައޭ ބުނުމުން ވަރަށް ރުޅިވެރިކަމާއެކު އަހަރެންގެ ދޮންމަންމައެއް ނުހުންނާނެ ކަމަށް ބުނީމެވެ. އަދި ތިޔައީ ބޮޑުދައިތަނަމަ މިހުރިހާ ދުވަހު ހުރީ ކޮންތާކު ހެއްޔޭ ވެސް އެހީމެވެ. އެ ވަގުތު ގޭތެރެއަށް ވަދެގެން އައީ އިސްކޮޅުން ދިގު ކުލަ އަލި ފިރިހެނެކެވެ. ބޮޑުދައިތަ އޭނާ އަށް ގޮވާލުމަށްފަހު އަހަރެންނަށް އިޝާރާތްކޮށް މިއިނީ ބޭބެގެ އަންހެން ދަރިފުޅު ކަމަށާއި މި ކުއްޖާ ބޭބެއާއެކު މާލެ ގެންދަންވީ ނޫންހެއްޔޭ ބުންޏެވެ. އަދި އެހެން ބައެއްގެ ގާތުގައި މި ދަރިފުޅު ބަހައްޓާނެ ކަމެއް ނެތް ކަމަށާއި މާލެ ގެންގޮސް ސުކޫލަށް ވައްދައިގެން ކިޔަވައިދޭންވީ ނޫންހޭ އެ މީހާ ބުންޏެވެ. އެވަގުތު ހީވީ އަހަރެން ހުރިތަނަށް ވެއްޓިދާނެ ހެންނެވެ. އަހަރެން މާލެ ނުދާނެކަމަށް ބުނީމެވެ. އަދި ގެއަށް ފޮނުވައި ދިނުމަށް އެދި ރޮމުން އާދޭސްކުރަމުން ދިޔައީމެވެ.\nއަހަރެންގެ ދެ ލޮލުން ފާއްދާލި ކަރުނު، ފެނުގެ ސައިލާބެއްހެން ބިންމައްޗަށް ފައިބަމުން ދިޔައެވެ. ގިސްލާ ރޮމުން ކަރުނަ އަޅަމުން ދިޔައިރު އަހަރެން ބުނަމުން ދިޔައީ، ތިޔައީ އަހަރެންގެ ބައެއް ނޫންކަމަށެވެ. އަދި މާލެ ނުދާނެކަމަށެވެ. އެވަގުތު ދޮންމަންމަ އަހަންނަށް ގޮވާލާފައި ދަރިފުޅުގެ ބައްޕައާއެކު ނުދާންވީ ކީއްވެހެއްޔޭ އަހާ ބޮޑުދައިތައާ ދެމީހުން ވެގެން އަހަރެންގެ ސިކުނޑިއާ ކުޅެވޭތޯ ބަލަމުން ދިޔައެވެ. ބާރަށް ރޮމުން ރުޅިވެރިކަމާއެކު އަހަރެންގެ ބައްޕަ ހުރީ ގޭގައި ކަމަށް ބުނަމުން ދިޔައީމެވެ. އަދި އެ ފިރިހެން މީހާއަށް އިޝާރާތްކޮށް އެއީ އަހަރެންގެ ބައްޕަ ނޫންކަމަށް ބުނަމުން ދިޔައީމެވެ. މިހުރިހާ ވާހަކަތަކެއް ދެކެވުނުއިރުވެސް ބައްޕައޭ ބުނެ އެ ދެއްކި މީހާގެ ދުލުން އެންމެ ލަފުޒެއްވެސް ބޭރު ނުވެއެވެ. އޭނާ އަހަންނަށް ބަލާލާފައި އަނެއް ފަރާތަށް އެނބުރުނެވެ. އޭނާއަށް އަހަރެންނަށް ގޮވައި އޭނާގެ ދަރިއެކޭ ބުނާނެ ހިތްވަރެއް ނުލިބުނެވެ. ބާރަށް ރޮމުން ކަރުނަ އަޅަމުން އެގެއިން ނިކުމެ ގެއާ ދިމާއަށް އަހަންނަށް ދުއްވައިގަނެވުނެވެ.\nއެވަގުތު ސުކޫލު ދޮށަށް ގޮސްފައި އެނބުރި މަންމަ އަންނަތަން ފެނުނެވެ. ދުވެފައި ގޮސް ބާރަށް ރޮއިގަންނަމުން މަންމަގެ ގައިގައި ބައްދާލީމެވެ. މަންމަ ވީ ދެރައިން، ވީ ކީއްތޯ ސުވާލު ކުރަމުން އަހަރެން ހުއްޓުވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައެވެ. ގެއަށް ވަދެވުމާއެކު މަންމަގެ ގައިން ދޫކޮށް ގޮސް ބައްޕަގެ އުނގަށް އެރީމެވެ. އަދި ބައްޕަގެ ގައިގައި އޮޅުލަ އޮޅުލާފައި އަހަރެން ބުނަމުން ދިޔައީ ތިޔައީ އަހަރެންގެ ބައްޕައެވެ. އެމީހުން ދޮގުހެދީއެވެ. ތިޔައީ އަހަރެންގެ ބައްޕައެވެ. އަދި އަހަރެންގެ ދޮންމަންމައެއް ވެސް ނުހުންނާނެއެވެ. މި ވާހަކަ އަޑުއަހާފައި މަންމައާއި ބައްޕަ ވަރަށް ދެރަވިއެވެ. އަދި އެވާހަކަ ދެއްކީ ކޮން ބައެއްތޯ އެހިއެވެ. ވީގޮތް އަހަރެން ބުނީމެވެ. މިވާހަކަ އަޑުއަހާފައި ބައްޕަ ވަކިން ދެރަވިއެވެ. ބައްޕަ އިތުރަށް އެވާހަކަ ދައްކަން ބޭނުން ނުވިހެން ހީވެއެވެ. ބޮލުގައި ފިރުމަމުން ބައްޕަގެ ރިހުން އެކުލެވިފައިވާ އަޑުން ދަރިފުޅު ނުރޯށޭ ބުނަމުން ކަރުނަ ފޮހެދެމުން ދިޔައެވެ.\nއޭގެފަހުން އަހަރެން އެކަނި ބޭރަކަށް ނުފޮނުވައެވެ. ބޭރަށް ދާން ޖެހިއްޖެނަމަ މަންމަ ނޫނީ ބައްޕަ އަބަދުވެސް ދެއެވެ. އޭގެ ދުވަސްކޮޅެއް ފަހެވެ. ބައްޕައާއެކު ސުކޫލުން އައި މަގުމަތީގައި އެއްކަލަ ފިރިހެން މީހާ ފެނުމުން ބައްޕައަށް ދެއްކީމެވެ. އެވަގުތު އެމީހާ އައިސް އަރާ ހަމަވަނީއެވެ. އެ މީހާ ކައިރިވަމުން އަންނަވަރަކަށް ބައްޕަގެ ނިވަލުގައި ފިލަން މަސައްކަތްކުރަމުން ދިޔައީމެވެ. ބައްޕައާ އެމީހާ ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ. އެމީހާ އަހަންނަށް ބަލާފައި ދަރިފުޅާއޭ ކިޔާފައި ގޮވާލުމަށްފަހު ދިޔައީއެވެ. އޭގެފަހުންވެސް ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން އެމީހާ ފެނެއެވެ. އެކަމަކު އެދުވަހަށްފަހު ގޮވާވެސް ނުލައެވެ. އަޅައެއްވެސް ނުލައެވެ. ގިނަ ފަހަރު ފެންނަ ކަމަށްވެސް ނެހެދެއެވެ. ހީވާގޮތުން އޭނާ ރަށަށް އަންނަނީ ދޭތެރެ ދޭތެރެއިންނެވެ. ފެންނަނީ ދުވަސް ދުވަހުންނެވެ. ފެންނަ ކޮންމެ ފަހަރަކު އެ ހަނދާންތައް އާވެގެން ދެއެވެ. އެކަމާ ފިކުރު ކުރެވެއެވެ. އަދި ހިތާހިތުން ސުވާލު އުފެދެއެވެ. އެއީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އެއީ ބައްޕަނަމަ އަހަންގެ ބައްޕައަކީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އެއީ ބައްޕަނަމަ އޭނާ އަހަންނަށް ނުގޮވަނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ އަހަންނާ އަޅާ ނުލަނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟ އަހަރުތަކެއް ފާއިތުވަމުންދާއިރު މިފަދަ ސުވާލުތައް ދިޔައީ ގިނަ ވަމުންނެވެ.\nއާދައިގެ މަތީން މަންމައާ ބައްޕައާއެކު ދިރިއުޅެމުން ދިޔައީމެވެ. އަބަދުވެސް މަންމައަށްވުރެ ބޮޑަށް އަހަރެން ދެކެ ލޯބިވަނީ ބައްޕަކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވެއެވެ. މަންމަގެ އިތުރު ކުދިން ތިބީމަ އެހެންވެސް ވެދާނެ ތޯއްޗެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު މަންމަގެ ޢަމަލުތައް ހުންނަ ގޮތުން މަންމައާ މެދު ޝައްކު ކުރެވެއެވެ. އަދި ތިޔައީ މަންމަތޯ އަހައި ސުވާލުވެސް ކުރެވެއެވެ. ބައްޕަ އަހަރެންދެކެ މާ ބޮޑަށް ލޯބިވާ ކަމަށާއި މަންމަ އެހާވަރަށް ލޯބިނުވަނީ ކީއްވެގެންތޯއެވެ. ފަހުން މަންމަގެ ގިނަ މަސައްކަތުގައި އެހީވާން ޖެހެނީ އަހަންނަށެވެ. މަންމަގެ ވާހަކައިން އެނގެނީ އަހަރެން ޒަވާޖީ ހަޔާތެއް ފެށުމަށްފަހު ވެސް އުޅެންޖެހޭނީ މަންމަމެންނާ އެކުގައި ރަށުގައި ކަމެވެ. އެކަމާ ގުޅިގެން މަންމަޔާ ވާހަކަ ދެކެވި ސުވާލު ކުރެވެއެވެ. އެކަމަކު މަންމަ އެ ވާހަކަޔަށް ދެނީ ބީރު ކަންފަތެކެވެ.\nކޮންމެއަކަސް ގުރޭޑު7ނިމުމުން މަތީ ގުރޭޑުތަކުގައި ކިޔެވުމަށް މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ ދައްތަގެ ގާތަށް އަހަރެން މާލެ ފޮނުވައިދީފިއެވެ. އެމް. އީ. އެސް. އިން ގުރޭޑު 10 ނިންމުމަށްފަހު އަނެއްކާވެސް މަންމަޔާ ބައްޕަގެ އެދުމުގެ މަތީން ރަށަށް ބަދަލުވީމެވެ. އެކަމަކު އެއީ ހިތާ ނަފުސާ ދެކޮޅަށެވެ. އޭރު އަހަރެން އުޅުނީ ކުއްޖަކާ ލޯބީގެ ގޮތުން ގުޅިގެންނެވެ. އަހަރެން ލޯބީގެ ގޮތުން ގުޅިގެން އުޅުނީ ބ.ތުޅާދޫ ކުއްޖަކާއެވެ. އޭނާ ބޭނުންވަނީ މާލޭގައި ދިރިއުޅުމަށެވެ. އެހެނަސް މައިންބަފައިންގެ މުސްކުޅި ޢުމުރުގައި އެމީހުންނާ ދުރުގައި އުޅުމަށް އަހަރެންގެ ޟަމީރު އެއްބަހެއް ނުވިއެވެ. ކޮންމެއަކަސް ރަށަށް ބަދަލުވެއްޖެއީމެވެ. ލޯބިވެރިޔާއާ އެދިއެދި ހުއްޓައެވެ. އޭގެފަހުން އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތައް އައިސް އެންމެފަހުން ބަލިވެއްޖެއެވެ. މަންމަ ބޭނުންވަނީ އެމީހުންގެ އުމުރުގެ ފަހުކޮޅުގައި އެމީހުންގެ ގާތުގައި އަހަރެން ހުރުމަށެވެ. ރަށުން ބަލައި މަސައްކަތްތެރި ކުއްޖަކާ ކައިވެނި ކުރުވުމަށެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެންގެ ލޯބި ގުރުބާންކޮށް އެމީހުންނާއެކު ހުރެވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައީމެވެ. މަންމަގެ ގާތުގައި އެ ފިރިހެންކުއްޖާގެ ވާހަކަ ބުނެ ހިތުގައި ޖައްސާކަށް ނުކެރުނެވެ. އެހެނަސް….\nއަހަންނަށް އަންނަމުންދާ ބަދަލާމެދު މަންމައާ ބައްޕަ ކަންބޮޑުވެ ސުވާލު ކުރަން ފެށިއެވެ. އަހަރެންގެ އެދުމަށް ބައްޕަ ހުރަސް ނާޅާނެކަން އެނގޭތީ ބައްޕައަށް ކިޔައިދިނީމެވެ. ކުއްޖަކާ ލޯބީގެ ގޮތުން ގުޅިފައިވާ ކަމަށާއި އެކުއްޖާ ބޭނުންވަނީ މާލޭގައި ދިރިއުޅުމަށް ކަމަށް ބުނީމެވެ. މަންމަ އެކަމާ އިންކާރު ކުރިއެވެ. އަހަރެން ލޯބީގެ ގޮތުން ގުޅިގެން އުޅޭ ކުއްޖާއާ ކައިވެނި ކުރިނަމަވެސް ރަށުގައި ދިރިއުޅުމަށް ވިސްނައިދެމުން ދިޔައެވެ. މަންމަގެ އިންކާރު ކުރުމާއެކު ވެސް، އަހަރެން ރުހޭ ގޮތަކަށް ކައިވެނީގެ ކަންތައް ބައްޕަ ހަމަޖައްސަމުން ދިޔައެވެ. ނުރުހުންވި ނަމަވެސް ފަހުން، ބައްޕައާ ދެކޮޅު ނެހެދުމަށް މަންމަ މަޑުން ހުރީއެވެ. ބައްޕަގެ ރުހުން ލިބުނުކަން އެނގުމުން ފިރިހެންކުއްޖާ ކައިވެނީގެ ކަންތަކަށް ތައްޔާރުވާންފެށިކަން އެންގިއެވެ.\nއަހަރެންގެ ލޯބިވެރިޔާ ރަށަށް އަތުވެއްޖެއެވެ. ކައިވެނީގެ ހުރިހާ ކަމެއް ފުރިހަމަ ވެއްޖެއެވެ. ކައިވެނީގެ ވަލީމާ ތައްޔާރުކޮށް ގެއަށް މެހުމާނުން އައިސް ނިމިއްޖެއެވެ. ގާޟީންނާއި ހެކިވެރިން މޭޒުދޮށުގައި އިށީނދެ ނިމިއްޖެއެވެ. ބައްޕަ އިށީނީ އަހަންނާ ޖެހިގެން އެއް ގޮޑި ދޫކޮށްފައެވެ. އެވަގުތު ބޭރުން ވަދެގެން މީހަކު އާދެއެވެ. އެމީހާ ވަނުމުން ބައްޕަ އެމީހާ އިށީނުމަށް ދެއްކީ އަހަންނާ ޖެހިގެން ހުރި ގޮނޑިއެވެ. އަހަރެން ދިޔައީ ސިއްސައިގެންނެވެ. އެއީ އެއްކަލަ ބައްޕަކަމަށް ބުނާ މީހާއެވެ. އަހަރެންގެ މި އުފާވެރި ރޭ އަނެއްކާވެސް މި ދިމާވީ ކޮންފަދަ ބޮޑު ޠޫފާނެއް ބާވައެވެ. މި މީހާއަކީ ހަގީގަތުގައިވެސް އަހަރެންގެ ބައްޕަ ބާވައެވެ؟ އަހަރެން ސުވާލު އުފެދެން ފެށިއެވެ. އަދި ބައްޕައާ ސުވާލުކުރަން ފެށީމެވެ. ބައްޕަ އެދުނީ ފުރަތަމަ ކައިވެނިކޮށް ނިންމުމަށެވެ. އެހެންކަމުން ގާޟީ އޭނާގެ ވާޖިބު ފުރިހަމަކޮށް އަހަރެމެންގެ ކައިވެނީގެ ގޮށް ޖަހައިދީފިއެވެ. ކައިވެނިކޮށް ނިމުނުއިރު އަހަރެންގެ ޙަޤީޤީ ބައްޕައަކީ ކާކުކަން ވެސް އެނގިއްޖެއެވެ. ވަލީ ދިނީ އެ ބައްޕައެވެ. އެހެނަސް..\nކައިވެނި ހަފްލާ ނިމި މެހުމާނުން ދިއުމުން ބައްޕައާއި މަންމަ އަދި ފިރިމީހާއާއި އަސްލު ބައްޕަގެ ޙާޟިރުގައި އެ ދެމަފިރިން އަހަރެން ގެންގުޅެ ބޮޑުކުރި ސަބަބު ކިޔައިދިނެވެ. އާއެކެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ ބައްޕައެވެ. އަހަރެންގެ މަންމަ އަހަރެން ވިހެއުމުގެ ތެރޭގައި ނިޔާވީއެވެ. މަންމަ ނިޔާވުމާއެކު ބައްޕަގެ ސިކުނޑިއަށް ކުރި އަސަރެއްގެ ބޮޑުކަމުން ބަލިވީއެވެ. އެހެންކަމުން އެހެން މީހަކަށް އަހަރެން ދިނީއެވެ. ބައްޕަގެ ބަލިން ރަނގަޅުވެ، މީހަކާ އިނުމަށްފަހު ދޮންމަންމަގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންދަން ނޫޅުނީވެސް އަހަރެންގެ އިހުސާސްތަކާ ނުކުޅުމަށް ކަމަށް އަސްލު ބައްޕަ ބުންޏެވެ. ދެ ބައްޕަ ވާހަކަ ދެއްކުމަށްފަހު ފަހުން އެއްބަސްވީ އެ ސިއްރު ސިއްރެއްގެ ގޮތުގައި ބޭއްވުމަށް ކަމަށް ބުންޏެވެ. އަހަރެން ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ ނެގީ އެއްވެސް ދަރިއެއް ނެތް އާއިލިގޮތުން އެއްވެސް ގުޅުމެއްނެތް މީހެކެވެ. އާނއެކެވެ. އެންމެ ތުއްތު އިރުން ފެށިގެން އަހަރެން ގެންގުޅެ ބޮޑުކުރި ބައްޕައެވެ. އެ ބައްޕަގެ ދޮންދަރިންނަށްވުރެ ބޮޑަށް އަހަރެން ދެކެ ލޯބިވަނީ އެހެންވެކަން އެނގުނެވެ. މަންމަގެ ދެ ދަރިން ތިއްބަސް އަހަންނަކަށް މަންމަ ގޯހެއް ނޫނެވެ. އެހެނަސް…\nއަހަރެންގެ އަސްލު ބައްޕަ ރަށަށް އައީ އަހަރެންގެ ކައިވެންޏަކަށް ނޫނެވެ. ދޮންމަންމަގެ ކޮއްކޮގެ ކައިވެންޏަށެވެ. މި ކައިވެންޏަށް ދޮންމަންމައަށް އާދެވޭގޮތެއް ނުވީއެވެ. ބައްޕަ ރަށަށް އައުމުގެ ކުރިން ފަރުދާގެ އަނެއް ފަރާތުގައި ހިނގަނީ ކޮން ކަމެއްކަން ނޭނގެއެވެ. ބައްޕައަށް މި އާދެވެނީ ދަރިފުޅުގެ ކައިވެންޏަށް ކަން އެނގުނީ ރަށަށް އާ ދެވުމަށްފަހުއެވެ. އަދި ދަރިފުޅުގެ ކައިވެނި މި ކުރެވެނީ ދަރިފުޅުގެ ދޮންމަންމަގެ ކޮއްކޮއާކަންވެސް އެނގުނީ މާ ފަހުގައެވެ. ކައިވެނީގެ ކުރިން ފިރިމީހާއަށް ވެސް މި ޙަޤީޤަތް ވަނީ ފޮރުވިފައެވެ. އަހަރެންގެ ކައިވެނި މި ކުރެވުނީ ދޮންމަންމަގެ ކޮއްކޮއާއެވެ. ޙަޔާތުގެ ނާ މިސްރާބު ޖަހަން މި ޖެހުނީ ވަރުގަދަ ޠޫފާނަކާ ދިމާލަށް ނޫން ބާވައޭ ވެސް ހިތަށް އަރަމުން ދިޔައެވެ. މިއީ އަހަރެންގެ ތަޤުދީރެވެ. ތަޤުދީރުގެ އަތަކު ނުހިފޭނެއެވެ. އެހެނަސް…\nއަހަރެން ގެންގުޅެ ބޮޑުކުރި މަންމައާ ބައްޕަގެ އެދުމުގެ މަތީން ދުވަސްކޮޅަކު ރަށުގައި މަޑުކުރުމަށްފަހު މާލެ ބަދަލުވާން ނިންމީމެވެ. ގެންގުޅުނު މައިންބަފައިންނާ، ވަކިވާންޖެހޭތީ ދެރަވެއެވެ. ފިރިމީހާގެ ޗުއްޓީ ހަމަވުމުން ވަޒީފާއަށް ނިކުންނަން ޖެހޭނެތީއާ ވެސް އެކުމެއެވެ. ބައްޕަ މާލެގޮސް އަހަރެމެންނަށް ބައްޕަގެ ގޭގައި ތިބެވޭނެގޮތް ހެދިއެވެ. ދޮންމަންމަ ވެސް އެދުނީ އެގޭގައި ދިރިއުޅުމަށެވެ. ދޮންމަންމައެއްގެ ހިޔަނި ނޭޅި ބޮޑުވިޔަސް އެ ހިޔަނީގެ ދަށުގައި އުޅެން ޖެހުނީތާ އެވެ. އަސްލު ބައްޕައާ ފިރިމީހާގެ ލޯބި ލިބޭތީ ދޮންމަންމަގެ ލޯބިވެސް ލިބޭނެކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވުނެވެ.\nމާލެ ބަދަލުވިތާ ދުވަސްކޮޅެއް ވެއްޖެއެވެ. ފިރިމީހާގެ ލޯތްބާއި އޯގާތެރިކަމާއެކު އުފާވެރި ދިރިއުޅުމެއް އަހަރެމެން އުޅެމުން ދިޔައީމެވެ. އެއްބަފާ ކޮއްކޮމެންނާ ވެސް އެކުގައެވެ. ބައްޕަގެ އޯގާތެރިކަން ލިބިގެން ދޮންމަންމަގެ ހިޔާވަހީގައި ނުހަނު އުފަލުގައި އުޅެމުން ދިޔައީމެވެ. އަހަރެންގެ ގެވެހި ދިރިއުޅުން ފެނި ދޮންމަންމަގެ ތަޢުރީފުގެ ބަސްތަކާއެކުގައެވެ. ގޭގައި ކުރަން ހުންނަ ގިނަ މަސައްކަތް ކުރަނީ އަހަންނެވެ. އަހަރެން އާދަވެފައިވަނީ ގެވެހި ސާފުތާހީރު ދިރިއުޅުމަކަށެވެ. ގޭތެރޭގައި އެންމެ ވެލިފުކެއް ނުބާއްވަމެވެ. މޭޒުމަތީގައި ތަށްޓެއް ސިންކުތެރޭގައި ތެއްޔެއް ނު ބަހައްޓަމެވެ.\nދުވަސްތަކަކަށްފަހު އަހަރެންގެ ފުރަތަމަ ދަރިފުޅު ލިބޭކަމުގެ ސިގުނަލް ލިބެންފެށިއެވެ. އޭރު ފިރިމީހާ ވީ އޮފީސް ދަތުރެއްގައި ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ގޮހެވެ. އަހަރެން ބަލިވާން ފެށީއެވެ. ހޮޑުލެވި ވަރުދެރަވާން ފެށިއެވެ. އެއްޗެއް ނުކެވޭތީ ތަންމަތީން ނުތެދުވެވޭ ވަރު ވެއްޖެއެވެ. ގޭތެރޭގައި އަހަރެން ކުރަމުން އައި މަސައްކަތް އެންމެ ރަނގަޅަކަށް ނުކުރެވެއެވެ. ދައްތަގެ އެހީއާއެކު ޑޮކްޓަރަށް ދައްކައި ޓެސްޓްތަކެއް ހެދީމެވެ. ފިރިމީހާއަށް މި އުފާވެރި ޚަބަރު ދިނުމުގެ ކުރިން ދޮންމަންމައަށް އަހަރެން ބަލިވެ އިންކަން އެނގިއްޖެއެވެ. ދޮންމަންމަގެ ނުރުހުމުގެ ބަސްތައް އިވެންފެށީ ދެނެވެ. ގޭތެރޭގެ މަސައްކަތް ނުކުރެވޭތީއެވެ. ކޮއްކޮމެން އުޅެނީ ކިޔެވުމާއި އެ މީހުންގެ މަސައްކަތުގައެވެ. ބައްޕަ އުޅެނީ ރިސޯޓެއްގައެވެ. ފިރިމީހާ ނެތި ދުވަސްތައް ދިގުލާން ފެށުމުން އަހަރެން އެކަނިވެރިވެ ކާ އެއްޗެއް ނުކެވި އަނަރޫފަ ވެއްޖެއެވެ.\nގޭގައި އެކަކުވެސް ނޫޅޭ ދުވަހެކެވެ. ދޮންމަންމަ ބާޒާރަށް ދާން ނިކުންނަމުން އަހަންނަށް ގޮވާލާފައި މެންދުރަށް ކެއްކުމަށާއި ކޮއްކޮމެން އަންނަންވާއިރަށް މޭޒުމަށްޗަށް ކާން ހެދުމަށް ބުންޏެވެ. އޭރު ލޯ ހުޅުވާނެ ހަކަތައެއް ވެސް ނެތެވެ. ނުކައި ހުންނަން ޖެހުމުން ހިންދެމިލެވޭ ވަރެއްވެސް ނުވެއެވެ. އެހެނަސް ދޮންމަންމަ ދިއުމުން ތަންމަތީން ތެދުވެ، ފިރުކެމުން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ބަދިގެ ފަރާތަށް ޖެހި ފާރޮށްޓަކާ ކަޅުސައިފޮދެއް ބޯލައިފީމެވެ. އެ ނޫން އެއްޗެއް އަނގަޔަށް ނުލެވެއެވެ. ބަތާ ގަރުދިޔަ ކެއްކުމަށްފަހު މޭޒުމަށްޗަށް ކާން ހެދުމަށްފަހު އަނެއްކާވެސް އޮށޯތީމެވެ. އިތުރު އެއްޗެއް ކައްކާނެ ހިތްވަރެއް ނެތުމުންނެވެ.\nދޮންމަންމަ ގެއަށް އައުމަށްފަހު ރުޅިއައިސް ރަތްވިއެވެ. އަމާބުނީތީ ފަރަށްދާ ބީދައިން ކެއްކީ ކަމަށް ބުނެ ރުޅިވެރި ބަސްތައް އިއްވަމުން ދިޔައީ ފިހުނު މަހާ ތަރުކާރީ ނެހެދުނީމައެވެ. ތިން އިރަށް ކާނެ އެއްޗެހި ނެހެދުނީމައެވެ. ދޮންމަންމަގެ ދުލަށް އައިހާ އެއްޗެއް ކިޔަމުން ދިޔައެވެ. ކުޑައިރު ދޮންމަންމަގެ ހިޔަނި ނޭޅުނުނަމަވެސް މިހާރު އުޅެންޖެހިފައި މިވަނީ ދޮންމަންމަގެ ހިޔަނީގައެވެ. އަހަންނަށް ހަދާނެގޮތް ހުސްވިއެވެ. ފިރިމީހާ އަންނާނީ އަދި މަހެއްހާ ދުވަސް ފަހުންނެވެ. ބައްޕަވެސް އަންނަނީ ހާލަކުން ދުވަހަކުއެވެ. ދޮންމަންމަގެ އަނިޔާވެރިކަމުގެ ވާހަކަ ބައްޕައަށް ވެސް ފިރިމީހާއަށް ވެސް ކިޔައިދިނުމަކަށް ކުޅަދާނައެއް ނޫނެވެ.\nޙަޔާތަށް އައި އުފާވެރި ދުވަސްތައް ވީ ބަނަ ދުވަސްތަކަށެވެ. ދަރިޔަކު ލިބޭކަމުގެ އުފާވެރި އިހުސާސްތައް މިވަނީ ހިތާމަވެރި ދުވަސްތަކަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. އަނދިރި ދުވަސްތައް ގުނަމުން ފިރިމީހާގެ އިންތިޒާރުގައި ހުއްޓާ ލިބުނީ މާ ހިތާމަވެރި ޚަބަރެކެވެ. ފިރިމީހާ ދަތުރުކުރަމުން ދިޔަ ރޭލެއް އަރިއަޅާލައި ލިބުނު ގެއްލުމުގައި ފިރިމީހާ ކޯމާއަކަށް ދިޔަ ޚަބަރެވެ. ދަރިއަކު ލިބޭކަމުގެ އުފާވެރި ޚަބަރު ނުދެވެނީހެވެ. ލިބުނު ހިތްދަތިކަމުގައި އަހަންނަށް އެގޭގައި ހުރުމަށް ދަތިވެއްޖެއެވެ. ގޭގައި އެކަނިވާ ވަގުތު ދޮންމަންމަގެ ވިހަ ލަފުޒުތައް ކަންފަތްދޮށުގައި ގުގުމަމުން ދެއެވެ. އުފަންވުމާއެކު މަންމަ ނިޔާވި ވާހަކައާއި ދަރިއަކަށް ބަލިވެ އިނދެވުމާއެކު ފިރިމީހާ ކޯމާއަކަށް ދާން ޖެހުނީ އަހަރެންގެ ސުންޕާކަމުން ކަމަށް ބުނެ، ކުޑައިރު މާލެ ނުދާން ދެއްކި ވާހަކަ ހަނދާންކޮށްދީ މަލާމާތާ ފުރައްސާރައިގެ ލަފުޒުތައް އިއްވަމުން ދެއެވެ.\nމި ހިތް ނުތަނަވަސްކަމުން ދުރުވުމަށް، ގެންގުޅުނު މައިންބަފައިން ގާތަށް ރަށަށް ދާން ގަސްދުކުރީމެވެ. ބައްޕަ ރިސޯޓުން އައިސް އުޅޭ ދުވަސްވަރަކަށް ވުމުން އަހަރެން ރަށަށްދާން ބޭނުންވާ ވާހަކަ ބުނީމެވެ. ދޮންމަންމައަށް ބައްޕަގެ ކުރިމަތީގައި އެއްވެސް އެއްޗެކޭ ބުނާކަށް ނުކެރުނު ނަމަވެސް އަހަރެންނަށް އެގޭގައި ދެން ނޫޅެވޭނެކަމުގެ އިންޒާރު ވަނީ ދީފައެވެ. ބަލިވެއިން ކަމާއި އަހަރެންގެ ހަށިގަނޑު ނިކަމެތިވެފައިވާ ވަރު ފެނުމުން ބައްޕަ އިތުރު ސުވާލެއް ކުރުމެއް ނެތި ދަތުރު ހަމަޖެއްސިއެވެ. މާޒީގެ ތެރެއިން ނިކުމެވުނީ ހުދުފޮނު އަރުވަމުން ދެ ކަފިވަމުން ދިޔަ މަގު، ރޭގަނޑުގެ އަނދިރީގެ ތެރެއަށް ގެއްލި ރަށުގެ މަލަމަތީން ބޮކި އަލިފެންނަން ފެށުމުންނެވެ. އަހަރެންގެ ހަޔާތަށް އައި އަނދިރި ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން އަލިކަމެއް ފާއްދާލިހެން ހީވާންފެށިއެވެ.\nރަށަށް ފޭބިތަނުން އަހަރެން ކުޑައިރުއްސުރެން ގެންގުޅުނު ބައްޕަ ފެނިއްޖެއެވެ. ބައްޕަ ނުހަނު ލޯތްބާއެކު އަހަރެން ގޮވައިގެން ގެއަށް ގެންދިޔައެވެ. އަހަރެންގެ އެނބުރި އައުން އެމީހުންނަށްވީ އުފަލަކަށެވެ. ފިރިމީހާގެ ހާލާމެދު ދެރަވެއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ޚަބަރެއް ލިބޭނެ ގޮތެއް އަދި ނެތެވެ. ލިބެން މި އުޅޭ ދަރިފުޅުގެ ދިރިއުޅުމާ މެދު ވިސްނެއެވެ. އަހަރެން މިވަނީ ފިރިމީހާއާ މާދުރުގައެވެ. ދަރިފުޅުގެ ޙައްޤުގައި އޭނާގެ އިންތިޒާރުގައެވެ. އެހެނަސް އަހަރެންގެ ޙަޔާތް މިވަނީ ދެ ކަފިވެފައެވެ. ދާންވީ މިސްރާބު ގެއްލިފައެވެ.\nއަހަރެން ރަށުގައި ދިރިއުޅެން ފެށީމެވެ. މަންމައާއި ބައްޕަގެ އޯގާތެރި ފިރުމުންތަކާއެކު ދަރިފުޅަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކަށްޓަކައި އަހަރެންގެ ހިތާމަތައް އޮއްބާލައިގެން ހުރެވޭތޯ ބަލަމުން ދިޔައީމެވެ. އަސްލު ބައްޕަ، ދޭތެރެއަކުން އަހަރެންގެ ހާލު ބަލާލައެވެ. ފަހުން ފިރިމީހާގެ ޚަބަރު ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ލިބެމުން ދިޔައެވެ. އޭނާގެ ހާލު ރަނގަޅުވަމުންދާކަން އެނގުނެވެ. ދުވަސްތައް މާޒީއާ އެކުވެ ބަލިވެ އިންތާ ދުވަސް ފުރުމަށްފަހު ވިހައިފިއެވެ. ލޯބިލޯބި އަންހެން ކުއްޖެކެވެ. އެ ތުއްތު ތުއްތު ދެ ލޮލުން ފިރިމީހާގެ ސޫރަ ފެންނަ ކަހަލައެވެ. ދަރިފުޅު ފެނުމުން މާޒީގެ ހިތި ހަނދާންތަކާ ދުރަށް ދެވުނު ކަހަލައެވެ. އެހެނަސް ފިރިމީހާގެ އިންތިޒާރުގައި ހުރީމެވެ. އޭނާ ވަރަށް އަވަހަށް އަންނާނެއެވެ. އަހަރެންގެ ޙަޔާތަށް ބަހާރު މޫސުމް ގެނެސްދޭނެއެވެ. އަހަރެން ފިރިމީހާގެ އިންތިޒާރުގައި ހުރީމެވެ. އޭނާ އަންނާނެކަން ބައްޕަގެ ފަރާތުންވަނީ އެނގިފައެވެ.


Maayooskamuge bali: Heekuraa varahvure bodu veyneh! މާޔޫސްކަމުގެ ބަލި: ހީކުރާ ވަރަށްވުރެ ބޮޑު ވޭނެއް! – Faanooz\nApril 21, 2021 | އައިޝަތު އަހުނާ\n“އޭނާއަކަށް ނުނިދެއެވެ. އުނދަގޫތަކެއް ވަނީއެވެ. ހިތް ނުތަނަވަސް ވަނީއެވެ. ކޮޓަރީގެ ފާރުތައް އައިސް އޭނާ ފިއްތާލާހެން ހީވެއެވެ. ނިދުނަސް ހޭލެވޭއިރު ގައިގައި ވަރެއް ނުހުރެއެވެ. މުޅިދުވަހުމެ ވަރުބަލިކަން އިހްސާސްވެއެވެ. ކުއްލިކުއްލިއަށް ނޭވާއަށް އުނދަގޫވެއެވެ. އަބަދުވެސް ފަހަތުގައި މީހަކު އުޅޭހެން ހީވެއެވެ. ވަޅިއެއް ފުރަގަހުން ޖަހާހެން ހީވެއެވެ. ބޮލުގައި އެއްޗަކުން ޖަހަން އުޅެހެންވެސް ހީވެއެވެ. އެކަނިވުމުން އެތެރެ ހަށިން ވާހަކަ ދައްކާހެން ހީވެއެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސު ހަޅޭއްލަވާ ރޯހެން ހީވެއެވެ. ކެއުންމަތިން ފޫހިވެފައެވެ. މީހުންނާ ވާހަކަ ދައްކާ އުޅެން ފޫހިވެއެވެ. މީހަކު ތަންކޮޅެއް ބާރަށް ވާހަކަ ދެއްކިޔަސް ބޮލަށް އުނދަގޫވެއެވެ. މަގުމައްޗަށް ނިކުތުން ބުރައެވެ. ވާނުވާއެއް ނޭނގި ރޮވެނީއެވެ. އަބަދުވެސް ހިތުގަ ޖެހިފަ ކަހަލަ އިޙްސާސެކެވެ. ބޮލަށް އެޅިގަލެއް ލައިގެން އުޅެވޭހެންވެސް އޭނާއަށް ހީވެއެވެ. ދުނިޔެ މަތިން ފޫހިވެފައެވެ. މިވޭނުގައި އުޅުމަށްވުރެ މަރުވުންވެސް މާރަނގަޅޭ އޭނާގެ ހިތަށް އަރައެވެ.”\nމިކިޔަނީ “މޭޖަރ ޑިޕްރެޝަން އާއި އެންޒައިޓީ އަދި ޑެލޫޝަން” ތަޙައްމަލް ކުރާ ކުއްޖެއްގެ އިޙްސާސްތަކެވެ. އޭނާ ދައްކާ ވާހަކަ ގިނަމީހުންނަކަށް ޤަބޫލެއް ނުކުރެވެއެވެ. އަދި އެބައްޔަކީ ބައްޔެއްކަން ގިނަ މީހުން ގަބޫލުކުރާ ބައްޔެެއްވެސް ނޫނެވެ. އަމިއްލައަށް ވެގަނެގެން އުޅޭ ގޮތެއް ނޫންކަން ކިޔައިދިނަސް އަޑެއް ނާހައެވެ. ގިނަ މީހުންނަށް އެއީ ސަކަރާތެކެވެ. ބަލާލާނެ ކުޅިއެކެވެ. ޑްރާމާއެކެވެ. ހީއެކެވެ. ނޫނެކެވެ. މިއީ ނަފްސާނީ ބަލިމަޑުކަމެވެ.\nހެޔޮނުވާނެއެވެ. މީ މަޖަލެއްނޫނެވެ. މަޖަލަށްކަމަށް ހަދާ ހިތައް އަރާހާއެއްޗެއް އެވޭން ތަހައްމަލްކުރާ މީހުންނާ ދިމާލަށް ނުބުނާށެވެ.\n“ތިއުޅުން އަދިވެސް ދޫކޮށްލާކަށް ނުވޭތަ؟”. “ތި ހުރިހާކަމަކީވެސް ތިބާގެ ބޮލުގައިހުރި ޙިޔާލުތަކެއް”. “އަހަރެން ހީކުރީ ތިއައީ މިއަށްވުރެއް ހިއްވަރުގަދަ މީހެއްކަމަށް”. “ތިކަން ދެން ދޫކޮށްލާ، އަހަރެމެން އެންމެނަށްވެސް ޙަޔާތުގައި އުނދަގޫތަކާއި ކުރިމަތިވޭ”. “ހަޔާތުގައި ކަންކަން ހަމަހަމަ ވާނެއެކޭ އެއްވެސް މީހަކު ނުބުނޭ”. “ތަންކޮޅެއް ބޮޑެތިމީހުން އުޅޭހެން އުޅެންވެއްޖެނު؟”. “އުފާވެރިކަމަކީ ތިމާ އަމިއްލައަށް އުފެއްދޭނެ ޙިޔާލުތަކެކެވެ.” ތިކަހަލަ ބަސްތައް ތިބުނަނީ އެއިޙުޞާސް ނޭނގޭތީއެވެ.\nއޯގާތެރިވާށެވެ. އެޙާލަތުގައި ބޭނުމީ ނަސޭޙަތްދޭނެ އަނގައެއް ނޫނެވެ. އިޙްޞާސްތައް އަހާނެ ކަންފަތެކެވެ.


SunOnline: Hatharu gadi iru kurin queue hadhaifi, Roadha veelun ves mithaa!\nހަތަރު ގަޑިއިރު ކުރިން ވެކްސިން ކިއު ހަދައިފި، ރޯދަ ވީއްލުންވެސް މިތާ\nމުހައްމަދު މުޒައްޔިން ނާޒިމް 03 May 2021, 20:21\nވެކްސިން ކިއުލައިންގައި ތިބި މީހުން ރޯދަ ވީއްލަނީ --- ސަން ފޮޓޯ\nއޭރު ގަޑިން ހަވީރު ފަހެއް ޖަހަނީ އެވެ. ސޯޝަލް ސެންޓަރު ކައިރީ އޮތީ ދިގު ކިއު އެކެވެ. އެ ކިއު ރަސްފަންނު ޕެވިލިއަންނާ ހަމަޔަށް ގާތްގަނޑަކަށް އަރަ އެވެ. އެ ކިއުގައި ތިބީ ހުސް ބިދޭސީންނެވެ. ސޯސަލް ސެންޓަރުގެ އަނެއް ފަރާތުގައި އޮތީ ދިވެހިންގެ ކިއު އެވެ. އެ ކިއު ތަންކޮޅެއް ކުޑަ އެވެ. އެކަމަކު އެ ކިއުގައި ވެސް ފުދޭ ވަރަކަށް މީހުން ތިއްބެވެ. އަދި ވަގުތު ދިޔަހެން އިތުރު މީހުން ދިޔައީ ކިއުއާ ގުޅެމުންނެވެ. އެ ހިސާބުން މިވާ ގޮތެއް ބެލުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން އުފެއްދިއްޖެ އެވެ.\nއެ ސަރަހައްދުގައި ތިބި މީހުންނާ ވާހަކަ ދައްކާލުމުން އެނގުނީ އެއީ ވެކްސިން ހުސްވެދާނެ ކަމުގެ ބިރަށް ވެކްސިންގެ ދެވަނަ ޑޯޒް ޖެހުމަށް ކިއު ހަދައިގެން ތިބި މީހުން ކަމެވެ. ވެކްސިން ޖަހަން ފަށަނީ ރޭގަނޑު 9:00ގަ އެވެ. އޭގެ އެތައް ގަޑިއިރެއް ކުރިން އެ މީހުން ކިއުއަށް އެރީ ވެކްސިން ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު އަވަހަށް ހޯދާށެވެ.\n"ވެކްސިން ހުސްވާ ހަބަރު ލިބެނީ. އެހެންވެ މިތަނަށް އަންނަނީ ފޯ ތާޓީގައި،" ކިއުލައިންގެ އެންމެ ކުރީގައި ވެކްސިންގެ ދެވަނަ ޑޯޒް ޖެހުމަށް ހުރި އޮމްރުއްސަލާމް ބުންޏެވެ.\nދިވެހިން ތިބި ކިއުގައި 10 ވަރަކަށް މީހުން ފުރަތަމަ ތިބި ނަމަވެސް ބިދޭސީ ކިއުލައިންގައި ގާތްގަނޑަކަށް 100އެއްހާ މީހުން ތިބޭނެ ކަން ޔަގީނެވެ. ރޯދަ ވީއްލާ ވަގުތާ ގާތްވާ ވަރަކަށް އެ ކިއު ދިޔައީ އިތުރަށް ދިގު ވަމުންނެވެ. ދިވެހި ކިއުލަން އައިޖީއެމްއެޗް ހުންނަ "ކަނބާ އައިސާ ރަނި ހިނގުމާ" އޮތީ އަރާ ހަމަވެފަ އެވެ. އެތަނުގައި ތިބި އެއްވެސް މީހަކު ހުރީ ވެކްސިން ނުޖަހާ ކިއު ދޫކޮށްލާފައި ދާ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. ކިއުގައި ހުރި ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ބޭނުންވީ ވީހާލެއްގައި ވެގެން ވެސް ވެކްސިން ޖަހައިގެން ގެއަށް ދާންށެވެ.\nހަވީރު ގަޑީ ވެކްސިން ކިއުލައިންގައި މީހުން މަޑުކޮށްލައިގެން --- ސަން ފޮޓޯ\nކިއުގައި ތިބި ގިނަ މީހުން ތިބީ ރޯދަ ވީއްލަން ފެންފުޅި ފަދަ ތަކެތި ހިފައިގެންނެވެ. އަދި ކިއުގައި ތިބި މީހުން ރޯދަ ވީއްލުމަށް އެ ސަރަހައްދުގައި ބައެއް މީހުން ކާނާ ވެސް ބަހަމުން ދިޔަ އެވެ. ފެނާއި އޮރެންޖާއި އާފަލު ފަދަ ތަކެތި ބެހި އެވެ. އެކަން ކުރީ ސޮދަގާތް ކުރުމުގެ ގޮތުން ހެޔޮ އެދޭ ފަރާތްތަކެވެ.\nބަންގީގެ އަޑާ އެކު އެންމެންހެން ރޯދަ ވީއްލަން ފަށައިފި އެވެ. ބިދޭސީން ހައްޓަކު ހެޔެއް ނެތެވެ. ކިއުގެ ހުރި ހިސާބަކުން ޕޭމަންޓު މަތީ އިށީންދެ ގުރޫޕް ހަދާފައި ބޮޑެތި ޖޫސް ފުޅިތައް ތުމުގައި ޖަހައި ދަމާލައިފި އެވެ. އަނެއް މީހުން ކަނދުރާއި ފެނުން ރޯދަ ވީއްލަމުން ގެންދިޔަ އެވެ. ދިވެހިން ރޯދަ ވީއްލަމުން ގެންދިޔައީ އެ މީހަކު ގެނައި ތަކެތިން ދުރު ދުރުގައި ތިބެގެންނެވެ.\nއިންޑިއާގެ ކޮވިޑް ހާލަތު ގޯސްވެ، އެގައުމުން ވެކްސިން އެހެން ގައުމުތަކަށް ބޭރުކުރުން ހުއްޓާލުމާއެކު ރާއްޖެއަށްވެސް ވަނީ ވެކްސިން ލިބުމުގައި ދަތިތަކެއް ކުރިމަތިވެފަ އެވެ. އެއާއެކު އެޗްޕީއޭއިން ވަނީ އޮންލައިންކޮށް ކިއު ނަމްބަރު ދޫކުރުން ހުއްޓާލާފަ އެވެ. އަދި ވެކްސިން ސްޓޮކް ހުރި މިންވަރު ވެސް އެޗްޕީއޭއިން ވަނީ ސިއްރުކޮށްފަ އެވެ. ސުވާލުކޮށްކޮށް ވެސް އެކަމަށް ޖަވާބެއް ނުދެ އެވެ. މިހާރު ކޮވިޝީލްޑު ވެކްސިންގެ ދެވަނަ ޑޯޒް ޖަހަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކޮންޓްރޯލްކޮށްގެންނެވެ. މާލޭގައި އެންމެ ސެންޓަރެއްގައި ކޮވިޝީލްޑުގެ ދެވަނަ ޑޯޒް ޖަހަމުން އަންނަ އިރު ރެއަކަށް ދޫކުރަނީ ގާތްގަނޑަކަށް ހާހެއްހާ ނަމްބަރެވެ. މީހުން މިހާރު ކުރިޔާލާ، ހަތަރު ފަސްގަޑިއިރު ކުރިން ކިޔު ޖެހެނީ މި ސަބަބުތައް ހުރީމަ އެވެ.\nމި ދިގު ކިއުއާ އެކު މީހުންގެ ޝަކުވާތައް ވެސް އޮހެން ފަށައިފި އެވެ. ކިއުގައި ހުރި ދިވެސެއްގެ ޝަކުވާއަކަށްވީ މި ރޯދަ މަހު ވެކްސިން ޖެހުން ބޮޑު ތަކުލީފަކަށް ވުމެވެ. ރޯދަ ވީއްލުން ވެސް އެ މީހުން ހަމަޖައްސަން ޖެހެނީ ކިއުގައި ހުރެ އެވެ. އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި އެއަށް ވުރެ ފަސޭހަ އިންތިޒާމެއް ސަރުކާރުން ހަމަޖައްސަން ޖެހޭނެ އެވެ. އަދި ހަމަޖެއްސޭނެ އެވެ.\n"ވެކްސިން ޖެހުން ބޮޑު ތުރާލަކަށް މި ވަނީ. މިއަށް ވުރެ ލުއި ގޮތެއް ސަރުކާރަށް ހޯދައިދެވެން ވާނެ،" ކިއުގައި ރޯދަ ވީއްލަން ހުރި ދިވެއްސަކު ޝަކުވާ ކުރި އެވެ.\nހަގީގަތުގައި ވެސް ރޯދަ މަހެއްގެ ދުވާލު ދިގު ކިއުއެއްގައި ހުންނަން ޖެހުމަކީ އެއްވެސް އިންސާނަކަށް ފަސޭހަ ކަމަކަށް ނުވާނެ އެވެ. އެއީ ބަޔަކު ގަނަ ތެޅުވުން ނޫން ދެވަނަ ދެކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ކޮވިޑުގ ނަމްބަރުތައް ގިނަވަމުން ދާ މި ދަނޑިވަޅުގައި ގައިދުރުކަމެއް ނެތި ކިއު ހަދަން މަޖުބޫރު ކުރުވުމަކީ އަދި މާ ހިތާމަ ހުރި މަންޒަރެކެވެ.\nކިއުލައިންގައި ތިބި މީހުން ރޯދަ ވީއްލުން: ހަވީރު 4:30އިން ފެށިގެން އެ ސަރަހައްދުގައި ކިއުލައިންތައް އޮތީ ދަމާލާފައި ---\nވެކްސިން ޖެހުމަށް ފަސޭހަ އިންތިޒާމެއް ހަމަނުޖެއްސޭ ތާންގައި އެޗްޕީއޭއިން ދޭން ހަމަ އެކަނި ޔަގީން ކަމަކީ ވެކްސިން ޕްރްގްރާމް މެދު ނުކެނޑި ކުރިއަށްދާނެ ކަމެވެ. ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަށްވެސް ވެކްސިން ލިބޭނެ ކަމެވެ. އެކަމަކު ކިއުގައި އެތައް ގަޑިއިރެއް ތިބެން ޖެހޭ އާންމުންގެ ހިތަށް އެ ކަމުން އެއްވެސް ހިތްހަމަ ޖެހުމެއް ހަގީގަތުގައި ލިބޭނެ ހެއްޔެވެ؟\nއެޗްޕީއޭ އިން މިރޭ ބުނީ، ސޯޝަލް ސެންޓަރުން މިރޭ ދޫކުރާނީ 1،000 ނަންބަރު ކަމަށެވެ. އަދި ހުޅުމާލޭ ވެކްސިން ސެންޓަރުން ދޫކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައި ވަނީ 250 އެވެ.\nހެލްތް މިނިސްޓަރު އަހްމަދު ނަސީމް އިއްޔެ ވިދާޅުވީ، ރާއްޖެއިން ގަނެފައިވާ އެސްޓްރާޒެނެކާ ވެކްސިންގެ 700،000 ޑޯޒް އަންނަން ފަށާނީ އަންނަ މަހުގެ ތެރޭގައި ކަމަށެވެ.\nމިހާރު ރާއްޖޭގައި ޖަހަމުން އަންނަނީ ތިން ވައްތަރެއްގެ ވެކްސިންނެެވެ. އެއީ ކޮވިޝީލްޑް، ފައިޒާ އަދި ސިނޯފާމް ވެކްސިންނެވެ.\nމިހާތަނަށް ފުރަތަމަ ޑޯޒް 296،961 މީހަކަށް އަދި 102،589 މީހަކަށް ދެވަނަ ޑޯޒް ވަނީ ދީފަ އެވެ.


Baeh rah rahshuge Guesthouse thah alun hulhuvaalaifi\nބައެއް ރަށްރަށުގެ ގެސްޓްހައުސްތައް އަލުން ހުޅުވާލައިފި\nކޮވިޑް-19ގެ ސަބަބުން ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ބަންދުކޮށްފައިހުރުމަށްފަހު، ބައެއް ރަށްރަށުގެ ގެސްޓްހައުސްތައް އަލުން ހުޅުވާލައިފިއެވެ.\nމިއަދުން ފެށިގެން ގެސްޓްހައުސްތަކަށް ފަތުރުވެރިން އައުމަަށް ހުއްދަ ދެވިފައިވާއިރު، މިވަގުތު ހުޅުވާލެވިފައިވަނީ ހަމައެކަނި ރަށްރަށުގައި ހުރި ގެސްޓްހައުސްތަކެކެވެ. އެގޮތުން ގެސްޓްހައުސްތައް ހުޅުވާލި ރަށްތަކަކީ ނ.ފޮއްދޫ، ކ. ހުރާ، ވ. ފުލިދޫ، ވ. ތިނަދޫ، އއ. މަތިވެރި އަދި ކ. މާފުއްޓެވެ. މި ރަށްރަށުން ޖުމްލަ 16 ގެސްޓްހައުސެއް ހުޅުވުމުގެ ފުރުސަތު ވަނީ ދެވިފައެވެ. މި އަދަދު މިއަދުވެސް އިތުރުވެގެންދާނެކަމަށް ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީން މައުލޫމާތުދެއްވައެވެ.\nފާހަހަކޮށްލެވޭ ގޮތުގައި ރަށްރަށުގައި ގެސްޓްހައުސްތައް އޮޕަރޭޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ ދޫކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ގިނަ ޝަރުތުތަކަކާ އެކުގައެވެ. އެގޮތުން ފަތުރުވެރިން އުޅޭނަމަ އެ ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުން މާސްކް އަޅަން ޖެހޭނެއިރު، ވަކި އަދަދަކަށް އައިސޮލޭޝަން ރޫމްފަދަ ތަންތަން ހުންނަން ޖެހެއެވެ.\nއަދި އެ ރަށްރަށުގައި ފްލޫ ކްލިނިކެއް ގާއިމްކޮށްފައި ހުންނަން ޖެހޭނެކަމަށްވެސް ވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ.\nގެސްޓްހައުސްތަކުގައި ތިބެފައި ފަތުރުވެރިންނަށް ފުރޭނީވެސް ނެގެޓިވް ޕީސީއާރް ޓެސްޓެއްގެ ނަތީޖާއާއި އެކުގައިކަމަށް ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ.\nއެގޮތުން އަނބުރާ ދާ މަންޒިލްގައި ނެގެޓިވް ޕީސީއާރް ޓެސްޓެއް ހެދުމަށް ވަކި ޓައިމް ފްރޭމެއް ނެތްނަމަ، އެ ޓެސްޓަށް ސާމްޕަލް ނަގަންޖެހޭނީ އެންމެ ގިނަވެގެން ފުރުމުގެ 72 ގަޑިއިރު ކުރިންކަމަށް ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. އަދި އެ ދަތުރުކުރާ ގައުމަކުން ވަކި ޓައިމްފްރޭމެއް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ އެ ޓައިމް ފްރޭމަށް އަމަލުކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nމި ޓެސްޓް ހެއްދުމުގެ ޚަރަދުގައި ހިފަންޖެހޭނީ އެ ފަތުރުވެރިއެއް އަމިއްލައަށް ނުވަތަ ހުންނަ ގެސްޓްހައުސަކުންނެވެ. އަދި މިކަމުގެ އިންތިޒާމްތައް ހަމަޖައްސައިދޭން ޖެހޭނީ ގެސްޓްހައުސްއިންނެވެ.\nއުރީދޫ ފިކްސްޑް ބްރޯޑްބޭންޑްގެ ޚިދުމަތް ހއ.ހޯރަފުއްޓަށް05 days ago\nރަހަމީރު "ވައްތިޔަރަ" ރިހާކުރު ބާޒާރަށް ނުކުމެއްޖެ!06 days ago\nއަނެއްކާވެސް ކަންނެލީގެ އަގުވައްޓާލައިފި01 week ago\nއިނގިރޭސި އަދި ސްޕެނިޝް ލީގު މެޗުތަކާއި ޕްރައިވެޓް ހަފްލާތަކަށް ކީގޯސް ކެފޭ އެންޑް ރެސްޓޯރެންޓް މިވަރެއް ނެތް!01 week ago\nކޯ ވޯކްސްޕޭސް ފެސިލިޓީއަށް ރަޖިސްޓްރީވުމަށް ހުޅުވާލައިފި21 week ago\nޕޭޕާލްގެ ޚިދުމަތް ރާއްޖެއަށް ގެންނަން މިހާރުވެސް އެދިފައިވާނެ: ގަވަރނަރ01 week ago\nބީއެމްއެލް އިން އުކުޅަހުގައި ސެލްފް ސަރވިސް ބޭންކިން ސެންޓަރެއް ހުޅުވައިފި02 days ago\nމާލޭގެ ގެސްޓްހައުސްތައް އަންނަމަހު މެދުތެރޭގައި ހުޅުވަން މަސައްކަތްކުރަނީ04 days ago\nއޮމާންގެ ރޭސޫތްއިން ތިލަފުށީގައި ހުންނަ ލަފާޖް ސިމެންތި ޓާމިނަލްގެ މެޖޯރިޓީ ހިއްސާ ގަނެފި01 week ago\nއުރީދޫއަށް އިންޓަރނޭޝަނަލް ބިޒްނަސް އެވޯޑްސްގައި އަދަދެއްގެ އެވޯޑްތަކެއް!01 week ago


Apple in "disability emojis" nerenee\nއަލަށް ތައާރަފު ކުރާ އިމޯޖީތަކެއް -- ފޮޓޯ: ބީބީސީ\nނުރަަސްމީކޮށް ފާހަގަ ކުރާ ދުނިޔޭގެ އިމޯޖީ ދުވަހަށް އެޕަލް ކުންފުނިން ވަނީ އާ އިމޯޖީސް ތަަކެއް އުފައްދާފަ އެވެ. މި އިމޯޖީ ތަކުގެ ތެރޭގައި އެންމެ ބޮޑު ސަމާ ލުކަމެއް ލިބުނީ ހާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހުންގެ ސިފަކޮށްދޭ ގޮތަށް ހަދާފައި ހުރި އިމޯޖީ ތަކެވެ.\nމި ޑިޒައިންތައް ދައްކުވައިދޭނީ ހާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހުން ކަމަށް އެޕަލްއިން ބުނެ އެވެ. ދުނިޔޭގެ އިމޯޖީ ދުވަސް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފަައިވަނީ ޖުލައި 17 އެވެ.\nއެޕަލްގެ ސްޕޯކްސްމެން ބުނީ، އާ އިމޯޖީތަކުގެ ސަބަބުން ކީބޯޑުގައި ފުރިހަމަ ނުވެ ހުރި ބޮޑު ބައެއް ފުރިހަމަ ވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި އެ ކުންފުނިން މުހިއްމު ކަމެއް ދޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ޑައިވާސިޓީ ފާހަގަ ކުރުން ހިމެނޭ ކަމަށް ބުންޏެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރު ޕްރޮޕޯސްކުރި މި ޑިޒައިންތަކުގެ ތެރޭގައި މިހާރު ހުރި ބައެއް އިމޯޖީތަކަށް ވެސް ބަދަލު އަންނާނެ އެވެ. އެގޮތުން، އަތް ގުޅުވައިގެން ހުންނަ އިމޯޖީއަށް އިތުރު ސްކިން ޓޯންތައް ހިމަނާ ކާ އެއްޗެހީގެ ތެރޭގައި ވޮފްލްސް އަދި ދޫނިތަކުގެ ތެރޭގައި ފްލެމިންގޯ ހިމަނާނެ އެވެ.\nއެޕަލް އިން ނެރޭ "ޑިިސެބިލިޓީ އިމޯޖީ" ތަކުގައި ހުރިހާ ވައްތަރެއް އަދި ނުހިމެނޭ ކަން އެ ކުންފުނިން ވަނީ ފާހަގަކޮށްފަ އެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ފެށުމެއް ކަމަށާއި ކުރިމަގުގައި ފުޅާ ދާއިރާތަކުން އިމޯޖީތައް ފެންނާނެ ކަމަށް ބުނެ އެވެ.\nއަލަށް ތައާރަފު ކުރާ 20 އަައިކަން އާއެކު އަހަރުގެ ފަހު ކޮޅުވެސް އާ އައިކަންތަކެއް ނެރޭނެ ކަމަށް ވަނީ ރިޕޯޓުކޮށްފަ އެވެ.\nއައިފޯން 13: ހީކުރާ ވަރަށް ވުރެ އަވަސްވެދާނެ


Guardiola career ninmaalaanee Barcelona youth teamun? | Mihaaru\nގާޑިއޯލާ ކެރިއަރު ނިންމާލާނީ ބާސާ ޔޫތު ޓީމުން؟\n13 ސެޕްޓެމްބަރ 2018 - 11:37\nމެންޗެސްޓާ (ސެޕްޓެމްބަރު 13) – ކެރިއަރު ނިންމާލުމުގެ ކުރިން ބާސެލޯނާ އަށް އެނބުރި ދާން ބޭނުންވާ ކަމަށާއި ބޭނުމަކީ ބާސެލޯނާގެ ޔޫތު ޓީމަށް އަދި އެއް ފަހަރު ކޯޗުކޮށްދިނުން ކަމަށް މެންޗެސްޓާ ސިޓީގެ ކޯޗު ޕެޕް ގާޑިއޯލާ ބުނެފި އެވެ.\nބާސެލޯނާގެ ކުރީގެ ކުޅުންތެރިޔާ ކޯޗިން ކެރިއަރު ފެށީ 2007 ގައި ބާސެލޯނާގެ ޔޫތު ޓީމުންނެވެ. ޖެހިގެން އައި އަހަރު ސީނިއާ ޓީމާ ހަވާލުވެ އެތައް ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދައިދީ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރު ކޯޗަކަށް ބަދަލުވި އެވެ. އޭނާ ހަތަރު އަހަރު ފަހުން އެ ކްލަބް ދޫކޮށް ބަޔާން މިއުނިކަށް ބަދަލުވީ ސްޕެނިޝް ލީގު ތިން ފަހަރު އަދި ޗެމްޕިއަންސް ލީގާއި ފީފާ ކްލަބް ވޯލްޑް ކަޕް ދެ ފަހަރު ހޯދައިދިނުމަށް ފަހު އެވެ.\n"އަހަރެން ނިންމާލާނީ ފެށިތަނުން. އަހަރެންގެ ފަހު ފިޔަވަޅަކަށް ވާނީ ޔޫތު ޓީމުތައް. އުއްމީދުކުރަނީ އެއީ ބާސެލޯނާގެ ޔޫތު ޓީމަށް ވާނެ ކަމަށް،" ގާޑިއޯލާ ބުންޏެވެ.\nއެއް ބަޔަކު ދެކޭ ގޮތުގައި ގާޑިއޯލާގެ ބޭނުން އެކަޑަމީއަކަށް ނުހަނު މުހިއްމެވެ. ސަބަބަކީ އޭނާ އަކީ ނެދަލެންޑްސްގެ ކުރީގެ ކޯޗުން ކަމަށްވާ ރިނަސް މިކެލްސް އާއި ޔޮހާން ކްރައިފް އަދި އިޓަލީގެ އަރިގޯ ސާޗީ ފަދައިގެން ކޯޗިންގައި ހާއްސަ ފިލޯސަފީއެއް ގެންއުޅޭ މީހަކަށް ވުމެވެ. ޔޫތު ޓީމުތަކަށް އޭނާގެ އެހީ ލިބޭ ނަމަ ޖުމްލަކޮށް ފުޓްބޯޅައަށް ކުރިއެރުން އަންނާނެ ކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ދެކެ އެވެ.\nބާސެލޯނާގެ ސީނިއާ ޓީމާ ދެން ހަވާލުނުވާނެ ކަމަށް ކުރިން އޭނާ ވަނީ ބުނެފަ އެވެ. އެކަމަކު އެ ކްލަބުގެ ސްޕޯޓިން ޑިރެކްޓަރުގެ މަގާމާ ހަވާލުވެދާނެ ކަމަށް ވާހަކަދެކެވެ އެވެ.


Covid ge haalathun dhimaavi gehllun thakun Rajje ah araiganeveynee dhuniye Covid inn salaamai vegen: Ameer - One Online\n31 އޮކްޓޫބަރު 2021، ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު އިބްރާހިމް އަމީރު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ބަޖެޓު ހުށަަހަޅުއްވަނީ --- ފޮޓޯ: މަޖިލިސް އިދާރާ\nކޮވިޑުގެ ހާލަތުން ދިމާވި ގެއްލުންތަކުން ރާއްޖެއަށް އަރައިގަނެވޭނީ ދުނިޔެ ކޮވިޑުން ސަލާމަތްވެގެން: އަމީރު\nކޮވިޑުގެ ހާލަތުން ދިމާވި ގެއްލުންތަކުން ރާއްޖެއަށް އަރައިގަނެވޭނީ ދުނިޔެ ކޮވިޑުން ސަލާމަތް ވެގެން ކަމަށް ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު އިބްރާހީމް އަމީރު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nއިއްޔެ ސަންގު ޓީވީގެ ޕްރޮގްރާމެއްގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން އަމީރު ވިދާޅުވީ، ކޮވިޑުގެ ހާލަތުން ދިމާވި ގެއްލުންތަކުން ރާއްޖެއަށް އަރައިގަނެވޭނީ ދުނިޔެ ކޮވިޑުން ސަލާމަތްވެގެން ކަމަށާއި އެއީ އެހެން ގައުމެއްގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގައި ކޮވިޑު އާއްމުވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތުމަކީ އިގްތިސޯދަށް ފައިދާ ކުރަނިވި މަސައްކަތް ކުރުމަށް އެޅޭ ހުރަހެއް ކަމަށް ވުމުން ކަމަށެވެ.\nއަމީރު ވިދާޅުވީ، ކޮވިޑުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ އިގްތިސޯދު އެއްކޮށް ހުއްޓި، ފައިސާ ވަންނާނެ މަގުތައް ބަންދުވުމުން ދެން ޖެހުނީ ލޯނު ނަގަން ކަމަށާއި، ލޯނު ނުނެގި ނަމަ ގައުމުގެ އިގްތިސޯދު 13 އަހަރު ފަހަތަށް ގޮސް އެކަމުން އަރައި ނުގަނެވޭނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ލޯނު ނަގައި ސިވިލް ސާވިސް އާއި ސަރުކާރުގެ ހިއްސާ ކުންފުނިތަކުގެ މުވައްޒަފުންގެ މުސާރަ ކުޑަ ނުކޮށް މުސާރަ ދިނުމުން ރާއްޖޭގެ އިގްތިސޯދު މުޅިން ގޯސް ނުވެ ވަކިވަރެއްގައި ހިފަހައްޓައިލެވުނު ކަމަށެވެ.\nއަންނަ އަހަރަށް ލަފާކޮށް ހުށަހަޅާފައިވާ ބަޖެޓާ ގުޅޭގޮތުން ރައްޔިތުން މަޖިލީހުގެ ބައެއް މެންބަރުން ވާހަކަ ދައްކަވާއިރު ކޮވިޑުގެ ސަބަބުން ރާއްޖެއަށް ދިމާވި އިގްތިސޯދީ ހާލަތަށް ރިއާޔަތް ނުކުރާ ކަމަށާއި، ގިނަ މެންބަރުން ދައްކަނީ ސިޔާސީ ވާހަކަތެކެއް ކަމަށް ވެސް އަމީރު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ވަނީ މަޖިލިސް ބައެއް މެންބަރުން އޭނާއަށް ކުރައްވާ ތުހުމަތުތަކާ ގުޅިގެން ވެސް ޖަވާބު ދެއްވައިފައެވެ. ބައެއް މެންބަރުން ވަނީ އަމީރަށް ބަޖެޓުގެ ބޭރުން ޕީއެސްއައިޕީ ޕްރޮޖެކްޓުތައް ހިންގާކަމުގެ ތުހުމަތު ތަފާތު އެކިފަހަރު މަތިން ކޮށްފައެވެ.\nއެކަމާ ގުޅިގެން އަމީރު ވިދާޅުވީ، ޕީއެސްއައިޕީ ހިންގަނީ ބަޖެޓުގެ ތެރެއިން އެކަމަށް ގާނޫނުތަކުން ހުއްދަދީފައިވާ މިންވަރަށް ކަމަށާއި، ޕީއެސްއައިޕީ ޕްރޮޖެކްޓުތައް ބަޖެޓުގެ ބޭރުން ހިންގާކަން ފާހަގަކުރެވިފަައި ނެތް ކަމަށެވެ. އަމީރު ވިދާޅުވީ، ބަޖެޓުގެ ބޭރުން ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި މަޝްރޫއުތައް ހިންގާފައިވާނެ ކަމަށެވެ. އެ ހާލަތުވެސް އަމީރު ވަނީ ވިދާޅުވެދެއްވައިފައެވެ.\nއަމީރު ވިދާޅުވީ ކޮންޓިންޖެންސީގެ ތެރެއިން އިމަޖެންސީ ހާލަތެއްގައި ރައީސް އޮފީހުގެ ހުއްދައާއެކު ޕީއެސްއައިޕީ ޕްރޮޖެކްޓެއް ހިންގަފާނެ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން 2020 ވަނަ އަހަރަށް ލަފާކޮށް ދައުލަތުން ހުށައެޅި ބަޖެޓުގައި ކޮވިޑާ ގުޅިގެން މެޑިކަލް ފެސިލިޓީއެއް ގާއިމުކުރާކަށް ނޯންނާނެ ކަމަށާއި، ނަމަވެސް މެޑިކަލް ފެސިލިޓީއެއް ގާއިމުކޮށްފައިވާނެ ކަމަށެވެ.\nވިހާވެސް ބޮޑަކަށް އިސްކަން ދެނީ ބަޖެޓުގައި ހިމަނާފައިވާ ކަންކަން ކުރަން ކަމަށްވިޔަސް އިމަޖެންސީ ހާލަތުގައި ކޮވިޑް ފެސިލިޓީތައް ގާއިމު ކުރިގޮތަށް ބައެއް ކުދި މަޝްރޫއުތައް ހިންގިދާނެކަމަށް އަމީރު ގަބޫލުކުރައްވައެވެ. އެފަދައިން ކުދި މަޝްރޫއުތައް ހިންގަނީ ގާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިންކަމަށް އަމީރު ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.\nގުޅޭ ޓެގު މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް އެންޑް ޓްރެޜަރީ އިބްރާހީމް އަމީރު ކޮވިޑް 19 އިގްތިސޯދު


Karuna alhai ithurufulhu hedhhevias hageegathuga barahanavejje\nޝަރުއީ ދާއިރާއަށް އަތް ބޭނީ ކޮން ބައެއް ތޯ ؟\nސުޕްރީމްކޯޓް ފުރާޅުން ޓިނު ނަގައި ފަނޑިޔާރުން ހައްޔަރު ކުރީ ކޮންބައެއް ތޯ ؟\nކ. މާލެ 18 އޮކްޓޯބަރ 2019 | ހުކުރު 19:34 70,261\nޕީޕީއެމް ޕީއެންސީން ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުން - ދާނިޝް ނިޡާމް\nއިދިކޮޅު ޕާޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވަން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ އެއްވެސް ހާލެއްގައި މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޒިންމާދާރުވެރި އިދިކޮޅު ފަރާތަކުން ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތެއްވެސް މެއެވެ.\nވެރިކަމުގެ ތިބި ދުވަސްވަރު މަޖިލިހާއި، މިނިވަން މުއައްސަސާތަކާއި، ކޯޓުތަކާއި ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކާއި، ގައުމާއި ދައުލަތް އޭރު މުށުތެރެއަށް ލައި ގައުމުގައި ހިނގި ހުރިހާ ޖަރީމާތަކެއްގައި ތިބޭފުޅުން އެމީހަކަށް މަރުދެމުންދާ ތަރައްގީގެ ލީޑަރު ކުރެއްވި އިރު އޭރު ތިބޭފުޅުން ތިއްބެވީ ހަމަ އެ ވައްކަމާއި ޖަރީމާތައް ފޮރުވައި އަތް ޖަހާ ސަނާކިޔަންށެވެ. މި ދައްކަނީ މާ ދުރު ނޫން މާޒީއެއްގެ ވާހަކައެވެ. ކެޔޮ ކެއި ވަރު އެނގުނީ ބިތުފަންގި ނެގީމައެވެ. ތަހްތުގައި ތިއްބެވި ދުވަސްވަރު ފަޅު ރަށްތައް ނަހަމަ އަގުގައި ވިއްކައި، ރާއްޖޭގައި ހިނގި އެންމެ ބޮޑު ކޮރަޕްޝަންގެ އަމަލުގައި ބައިވެރިވެ ދައުލަތް ލޫޓުވާލީ ކޮންބައެއްތޯ؟ ދީނުގެ ހިމާޔަތުގައި ނިކުމެ، ދަޅަ ދައްކަން މީޑިއާ ތަކުގެ ކުރިމަތީގައި މިހާރު ތިޔަ ރޮނީ ކޮން ކަމެއް ހާސިލް ކުރައްވަންތޯ؟\nޝަރުއީ ދާއިރާއަށް ލޯބިކުރައްވާ ބޭފުޅުން މާޒީގެ މަތިން އެހާ އަވަހަށް ހަނދުމަފުޅު ނެތް ކަމުގައި ވާނަމަ، ޝަރުއީ ދާއިރާއަށް ހަގީގަތުގައި ނުފޫޒު ފޯރުވީ ކޮން ބައެއްކަން އަޅުގަނޑު ތިބޭފުޅުންނަށް ހަނދާނަށް ގެނެވޭތޯ މަސައްކަތް ކޮށްލާނަމެވެ. ކަރުތާފެނަށް ވެއްޓި ތިޔަ ބޭފޫޅުންގެ ރައީސް ދެންމެ ދެންމެ ވެރިކަން ވެއްޓިދާނެކަމަށް ހީފުޅު ކުރައްވައިގެން ނެރުނު 45 ދުވަހުގެ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ މަތިން ހަނދުމަފުޅު އައު ކޮށްލާށެވެ.\nކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު އިއުލާނު ކުރެވޭނެ ސަބަބުތައް ގާނޫނު އަސާސީގެ 253 މާއްދާގައި ވަރަށް ސަރީހަ އިބާރާތުން ބަޔާންކޮށްފައި އޮތްވައި، ވެރިކަމުގެ ބާރުވެރިކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ދައުލަތުގެ އަނެއް ދެ ބާރު އަސްކަރިއްޔާމެދުވެރުކޮށް ހިސޯރުކުރުމަށް ފަހު ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ އިއުލާނުކުރެއްވި ކުއްލި ހާލަތަކީ އުފެދުމުގައި ވެސް ބާތިލް ގަރާރެއް ކަމަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ގާނޫނީ ވަކީލުން ގަބޫލުކުރައްވަ އެވެ.\nއަދި ރައްޔިތުން އެ މައްޗަށް އަމަލުކުރުން މަޖުބޫރު އެއްޗެއް މަޖިލީހުން ފާސްކުރަންޖެހޭނީ 43 މެމްބަރުން ހާޒިރުވެ ތިބޭ ވަގުތެއްގައި ކަމަށް ގާނޫނު އަސާސީ އާއި މަޖިލީހުގެ ބަޔާންކޮށްފައި އޮތަސް، ގަރާރު ފާސްކުރަން 43 މެމްބަރުން ސަރުކާރަށް ހަމައެއް ނުކުރެވުނެވެ. ކަން ހިނގީ ކިހިނެއްތޯއެވެ؟ 41 ގައުމަކުން އެ ބުނާ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު އުވާލުމަށް ގޮވާލިއެވެ. ބާރެއް ނުގެއްލޭނެ ކަމަށް މޭ ފުއްޕާފައި ބޮޑު ގޮނޑިކޮޅުގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުން ތިބީ ތާސްކުޅެންށެވެ. ތިބޭފުޅުންގެ ރައީސް ވިދާޅުވީ ކޯއްޗެއްކަން ހަނދުމަފުޅު އެބަހުރިތޯ ؟ އެމަނިކުފާނު ޖަވާބުދެއްވީ ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ކަމެއް ދިމާވީމައި ސަރުކާގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުންނާއި ސިފައިންނާއި ފުލުހުން ޤާނޫނުގައި އޮތީ ކޯއްޗެއްތޯ ބަލަން ނުޖެހޭނެ ކަމަށް ދޭހަވާފަދަ މޭރުމަކުންނެވެ. "ކައްޕިއަށް އޮންނަ އިހްތިރާމާއި ކައްޕިއަށް އޮންނަ ތެދުވެރިކަން ހުރިހާ ފަޅުވެރިންގެ އޮންނަންވާނެ" ކަމަށެވެ.\nމި ހަނދާންކޮށްލަދިނީ އަދި ކުޑަ މިންވަރެކެވެ. ގާނޫނު އަސާސީ ދަމަހައްޓައި، ރައްޔިތުންގެ ވިންދު ދަންނަ ބޭފުޅުން އެންމެ ފަހުން ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ދެއްކެވި ވާހަކައަށް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އަލި އަޅުވާލާނަމެވެ. ވާހަކަ ދައްކަން ފެށުމުގެ ކުރިން ވެސް ހުރީ ފެންކަޅިވެފައެވެ. މި ސަރުކާރުން ޝަރުއީ ދާއިރާ އަށް އަތް ބާނައި، ތިން ބާރު ވަކިވެފައިވާ ނިޒާމަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި ގައުމު ފުނޑުފުނޑުކޮށްލަން އުޅޭ ކަމަށް ބުނެ ހަމަ ރޮއެ ނަގަނީއެވެ.\nހަގީގަތުގައި ވެސް އަޑުއަހައި ކޮސްވެއްޖެއެވެ. ހަނދުމަފުޅަށް އައީވެސް އެއް ދައުރު ދޫކޮށް އަނެއްކާވެސް އެމްޑީޕީގެ ސަރުކާރުގެ ވާހަކައެވެ. ޝަރުއީ ދާއިރާއަށް ނުފޫޒު ނުފޯރުވާ ސަރުކާރުން ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަސް ފަނޑިޔާރުންގެ ސޮޔާއެކު 2018 ގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހުގެ ރޭ ނެރުނު އަމުރު ތަންފީޒު ނުކޮށް ސިފައިން އެ ކޯޓުގެ ފުރާޅު މަތިން ވަދެ އެ ކޯޓުގެ ދޮރު ވައްޓާލުމަށް ފަހު އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު އަބްދުﷲ ސައީދާއި ފަނޑިޔާރު އަލީ ހަމީދު ބިންމަތީގައި ދަމާ ކޫއްތާފައި ގެންދިޔުމަށް ފަހު ހައްޔަރުވެސް ކުރިއެވެ. ބަދުނަސީބުން އެއިރު ކަންތައް ވެގެންދިޔަ ހަނދުމަފުޅު ނެތީތީ ހަނދާންކޮށްލަދެމެވެ. އަމިއްލަ ދޫފުޅުން ވިދާޅުވި ވާހަކަވެސް ތިބޭފުޅުންނަށް ހަނދާނަށް ގެނެވޭތޯ މަސައްކަތް ކޮށްލާނަމެވެ.\nއަދުލު އިންސާފުގެ އުންމީދެއް ގައުމުގައި ނެތި ޝަރުއީ ދާއިރާގެ އަގު ވެއްޓި އިތުބާރު ގެއްލި ޝަރުއީ ދާއިރާ އަމިއްލަ ފައިދާ އަށް ގަސްތުގައި ގަޑުބަޑުކުރީތީވެ ތިބޭފުޅުން ގައުމު ރުއި އަޑު އެހީމު ހެއްޔެވެ؟ އިންސާފަށް ކުރި މަލާމާތް މިއަދު ހަނދުމަފުޅު ނެތީ ތޯ އެވެ؟ ރަްޔިތުންގެ ހައްގު ނިގުޅައިގަނެ ދައުލަތުގެ ހަޒާނާ ލޫޓުވި ހަނދާން ހަމަ ނެތީ ތޯއެވެ؟ ކަންކަން ހަމަމަގަށް އަޅުވައި، ކަންކަން އިސްލާހުކުރަން ދުސްތޫރީ ކޯޓުން އަމުރެއް ނެރުމުން ދިވެހި ސަރުކާރު ކުޑަކަކޫ މައްޗަށް ތިރިވި މަތިން ހަނދުމަ ފުޅު ނެތީ ތޯއެވެ؟ ނާރު އަރުވާފައި ކިތަންމެ ދޮގެއް ހެދިޔަސް ރައްޔިތުން ގުނބޯ ހައްދަން އުޅޭ ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް ފެއިލްވެ އަތަށް ގޮވުން ނޫން ކަމެއް ނުވެއެވެ. ބިތު ފަންގި ނެގީމައި ފެންނަނީ ޔާމީނުގެ ސަރުކާރުން ގާނޫނަށް ހުރިމަތްތެރިކޮށް ހިތި މިންވަރެވެ. މިކން ގަބޫލު ކުރާނީ ކާކުތޯއެވެ؟ ކަރުނައަޅައި ކިތަންމެ އިތުރުފުޅެއް ހެއްދެވިޔަސް ބަރަހަނާވުން ކަމެއް ނުވާނެއެވެ. ފޫނެތް ފަޔަށް ފެންފުރުމުގެ ބަދަލުގައި ތާއިދު ހޯދުމަށް އެހެން ކަމެއް ކުރާށެވެ. އެހެން ނޫނީ ވާނީ ނުފޯރާ ފޮތިން ފޫގަޅަން އުޅުނީމައި ވާގޮތެވެ.


REPORT: Aa badhalun masverikan gendhaane fahathah!\nއާ ބަދަލުން މަސްވެރިކަން ދާނީ ފަހަތަށް!\nމިފްކޯއިން މަސް ގަންނަން ބޭނުންކުރާ ބޯޓެއް: މަސްވެރިކަން ތަރައްގީ ކުރެވޭނީ އިތުރަށް އިންވެސްޓް ކުރެވިގެން\nނަވާރަ ސަތޭކަ ހަތް ދިހައިގެ އަހަރުތަކުގައި "ހޯކޯމާރު" ބޯޓު ފަހަރު ނޫންނަމަ ހޯކޯ ބޯޓުތަކަށް ދިވެހި މަސްވެރިންގެ އަތުން މަސް ގަންނަމުން ދިޔަ އެވެ. ތާރީހީ މައުލޫމާތު ތަކުން އެނގެން އޮތް ގޮތުގައި އެ ދުވަސްވަރު އެ ބޯޓުތައް މަސް ގަންނަން މުޅި ރާއްޖޭގައި ދުއްވި އެވެ. ސަބަބަކީ އޭރު ރާއްޖޭގައި ދިވެހިން ބާނާ މަސް ކޮޅު ގަނެލެވޭނެ ފަދަ ވެސް ނެތުމެވެ. އޭރަކު މިހާރު ހުންނަ ގޮތަށް ރާއްޖޭގައި މަސް ރައްކާކޮށް ބަންދުކުރާނެ ކާރު ހާނާތަކެއް ނުހުރެ އެވެ.\nނަމަވެސް 1978 ގައި ފެލިވަރު އުފެއްދި، އަދި އޭގެ ފަހުން ކޫއްޑުގައި ފެކްޓްރީއެއް އެޅި ހިސާބުން ދިވެހި މަސްވެރިކަމަށް ބޮޑު ބަދަލެއް އައެވެ. އެ ދުވަހުން ފެށިގެން މިއަދާހަމަ އަށް ވެސް ދިވެހި ބާނާ މަސް ގަންނަމުން ގެންދިޔައީ ދިވެހިންނެވެ. އޭގެ ފުރިހަމަ ފައިދާ ހޯދަމުން ގެންދިޔައީ ދިވެހި ކުންފުނި ތަކެވެ. މަސް ގަންނަން ހަރަކާތެރިވާ ބޯޓުފަހަރަކީ ވެސް ދިވެހި ކުންފުނިތަކުގެ އުޅަނދު ފަހަރެވެ. ހޯކޯ ބޯޓު ފަހަރުން މަސް ގަތް ޒަމާން ނިމި އޭގެ ފަންސާސް އަހަރު ފަހުން އަނެއްކާ ވެސް ބޭރުގެ ބޯޓު ފަހަރަށް ރާއްޖޭން މަސް ގަނެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމުގެ ވިސްނުމެއް މިވަނީ އުފެދިފަ އެވެ. ސަބަބަކީ ދިވެހި މަސްވެރިން އުޅޭ ހާލުން އަރައި ގަނެ، މަސްވެރިންނަށް ލިބޭ އާމްދަނީ އިތުރު ކުުރުމެވެ. މަސްވެރިންނަށް ނުލިބި އޮތް "ހަމަ އަގު" ހޯދައިދިނުމެވެ.\nއެކަމަކު މި ބަދަލާއެކު ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމަށް ކުރާނީ ކޮން އަސަރެއް ހެއްޔެވެ؟\n"ބޭރުގެ ބޯޓު ފަހަރު ރާއްޖެ އައިސް މަސް ގަންނަން ހުއްދިދީފިނަމަ އެއީ މަސްވެރިކަން އެތައް އަހަރެއް ފަހަތަށް ދާނެ ކަމެއް. އަޅުގަނޑު ގަބޫލު ކުރާ ގޮތުގައި ބޭރުގެ ބޯޓު ފަހަރުން މަސް ގަންނަ ހުއްދަ ދިނުމަކީ މަސްވެރިކަމަށް ރަނގަޅު ބަދަލަކަށް ނުވާނެ،" މަސްވެރިކަމުގެ ސިނާއަތުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވާތާ 30 އަހަރުވެފައިވާ، ހޮރައިޒަން ފިޝަރީޒްގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު އަދްނާން އަލީ ވިދާޅުވި އެވެ.\nމަސްވެރިންނަށް ހަމަ އަގު ލިބެން ޖެހޭ\nބޭރުގެ ބޯޓު ފަހަރު ރާއްޖެ އައިސް މަސް ގަތުމުގެ ހުއްދިނުމަށް އެދި މަޖިލީހަށް ޤަރާރެއްލައި ބަހުސް ފަށައިފި އެވެ. މީގެ މައިގަނޑު ބޭނުމަކީ މަސްވެރިންނަށް ހަމަ އަގު ހޯދައިދިނުމެވެ. ނޫނީ މަސްވެރިންނަށް މަސް ކިރުވާފައި ލިބޭ އާމްދަނީ އިތުރު ކޮށްދިނުމެވެ.\nގަރާރަށް ބަހުސް ކުރެއްވި ގިނަ މެންބަރުންގެ ވާހަކަފުޅު ތަކުން ދޭހަވަނީ ވެސް ހަމަ އެގޮތެވެ. މަޖިލީހުގެ އެ މެންބަރުން ދެކިވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި މި ބަދަލު ގެނެވިއްޖެނަމަ މަސްވެރިންގެ އާމްދަނީ އިތުރުވެ، ރާއްޖޭން އެކްސްޕޯޓް ކުރާ މަހުގެ އަދަދު ވެސް އިތުރު ވެގެންދާނެ އެވެ.\nއެކަަމަކު މަސްވެރިކަމުގެ ތަޖުރިބާކާރުންގެ ވިސްނުން ތަފާތެވެ. ތަޖުރިބާކާރުން ދެކި ވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި މި ބަދަލު ގެނައުމުގެ ކުރިން ވަރަށް ބޮޑަށް ވިސްނަން ޖެހެ އެވެ. އެ ބޭފުޅުންގެ ނަަޒަރުގައި މިއީ ސަރުކާރުގެ މަސްވެރިކަމުގެ ސިޔާސަތު އެއްބައި ކަމަށްވާ ރާއްޖޭން ބާނާ މަހުން "ވެލިއުއެޑިޝަން" ނުވަތަ އިތުރު ބާވަތްތަކެއް އުފެއްދުމުގެ ވިސްނުމާ ދެކޮޅު ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ ރާއްޖެއަށް ބާނާ މަހުގެ ބޮޑުބައި ބޭރުކޮށްލަން ޖެހޭނެތީ އެވެ.\nދެން އޮތީ، މި ބަދަލު ގެނެސްފިނަމަ ދިވެހިންގެ އުފެއްދުންތެރި ކަމަށް ކުރާނެ އަސަރަކާމެދު ވިސްނައިލުމެވެ. ބޭރު ބޯޓު ފަހަރަށް މަސް ގަންނަން ފުރުސަތު ދީފިނަމަ ދިވެހި މަސް ކުންފުނި ތަކަށް ވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ މި ދާއިރާގައި ހުރި އިންވެސްޓްމަންޓު ތަކަށް އަސަރު ކޮށްފާނެ ހެއްޔެވެ؟ މަހުގެ އަގު ދަށްވާ ދުވަސްވަރު ބޭރުގެ ކުންފުނި ތަކުން ގެއްލުމުގައި ރާއްޖެ އައިސް މަސް ގަންނާނެ ހެއްޔެވެ؟\nމަހުގެ އަގު ވެސް މަސައްކަތް ކުރަނީ ތެލުގެ އަގާ ދާދި އެއް ގޮތަކަށެވެ. ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި މަހުގެ އަގު ވެއްޓޭ ދުވަސްވަރު ކުންފުނިތަކުން ހަރަދުތައް ކުޑަ ކުރެ އެވެ. އަދި ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމަކީ ސީޒަނަލް ކަމެކެވެ. ދިވެހި މަސްވެރިން މިހާރުވެސް އަދި ކުރިން ވެސް މުޅި އަހަރުގެ 360 ދުވަހު ހައްސަ ބާނައިގެނެއް ނާދެ އެވެ. މަސްވެރިކަމުގެ ތަފާސް ހިސާބަށް ބަލާއިރު އަހަރު ދުވަހު މަސްވެރިކަން ރަނގަޅު ވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް ދެ ތިން ހަފުތާގަ އެވެ. ދެން ބާކީ ހުރި ހުރިހާ ދުވަސްތަކުގައި މަސްވެރިކަން އޮންނަނީ ދަށުގަ އެވެ. ނޫނީ އެވްރެޖު ވަރެއްގައި އޮވެދާނެ އެވެ.\nދުނިޔޭގެ ކަނޑު މަހުގެ ބާޒާރަށް ބަލާއިރު މަހުގެ އަގު ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ތައިލެންޑު މީހުނެވެ. ނޫނީ އެ ގައުމުގެ ކުންފުނި ތަކުންނެވެ. ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ އަގު ކޮންޓްރޯލް ކުރާ ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ޖަމިއްޔާ "އޯޕެކް" ފަދައިން ކަޅު ބިލަ މަހުގެ އަގު ކަނޑައަޅަނީ ތައިލެންޑުގެ ބާޒާރަށް ބަލާފަ އެވެ. އެހެންވެ، އެ މީހުން ބައެއް ފަހަރު އަގުތައް ވައްޓާލައި އަގުތައް މަތި ވެސް ކޮށްލަ އެވެ.\nފިޝަރީޒް މިނިސްޓްރީގެ މި މަހުގެ ހަތަރު ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް އާއްމުކޮށްފައިވާ މަސްވެރިކަމުގެ ތަފާސް ހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުގައި މިދިޔަ މަހު ތައި ބާޒާރުގައި މަސް ޓަނެއް ގަންނަމުން ގޮސްފައިވަނީ 19،275ރ. އަށެވެ. ނަމަވެސް މި މަހުގެ ހަތަރު ވަނަ ދުވަހާ ހަމައަށް މަސް ޓަނެއްގެ އަގު ވަނީ 20 ޕަސެންޓް ވެއްޓި، 15،420ރ. ގައެވެ.\nމީގެ މާނައަކީ މިހާރު ރާއްޖޭގެ ބާޒާރުގައި މަސް ކިލޯއެއް ހުރި 20ރ. އާއި 19ރ. އަށް ކަމަށް ބަލާނަމަ ރޯމަސް އެކްސްޕޯޓު ކުރާ ކުންފުނި ތަކަށް މަސް ޓަނަކުން 200 ޑޮލަރުގެ ގެއްލުމެއް މިހާރު ވާނެ އެވެ. މި ގެއްލުންވާނަމަ ކުންފުނިތައް އަބަދު މަސް ގަންނަން ތިބޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ރާއްޖޭން ލިބޭ ކުޑަކުޑަ މަސްކޮޅު ގަންނަން ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ކުންފުނިތަކުން އަންނާނެ ހެއްޔެވެ؟\nމަސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ކުންފުންޏެއްގެ އިސްވެރިއަކު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި އެންމެ ރަނގަޅު އަގެއް ލިބެނީ ރާއްޖޭގެ މަހަށެވެ. ރާއްޖޭން މަސް ގަންނަން ބޭރުގެ ބޯޓު ފަހަރަށް ހުޅުވާލައިފިނަމަ ދިވެހިންނަށް މި ބޮޑު އަގުން ލިބޭ މަންފާ ބީވުމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ.\n"ދާ އެޅި މަސް މި ގަންނަނީ ޓަނެއް 1،000 ޑޮލަރު [15،420ރ] އަށް. އެކަމަކު ރާއްޖޭގެ މަހަކީ ސަސްޓޭނަބަލް މަސްވެރި ކަމަކަށް ވުމުން ލިބޭ އިތުރު 300 ޑޮލަރު. މިހާރު ވެސް ރާއްޖޭގެ މަހަށް ރަނޅު އަގެއް ނުލިބެނީ ރޯމެޓީރިއަލް [ރޯ މަހުގެ ގޮތުގައި] ބޭރުކުރާތީ. އެހެންވީމަ ކުރަން ޖެހޭ ކަމަކީ މަހުން އެހެން ބާވަތްތައް އުފައްދައި އެ އެކްސްޕޯޓް ކުރުން،" ކުންފުނުތައް ހިންގާފައިވާ މަސްވެރިކަމުގެ ތަޖުރިބާކާރަކު ނަން ނުޖެހުމަށް އެދިވަޑައިގެން ވިދާޅުވި އެވެ.\n-- މަސްވެރިންނާއި އެކު ގދ. ތިނަދޫގައި ބޭއްވި ޖަޒީރާ ހޮޅުއަށި ސެޝަން ތިން ވަނަ ސެޝަންގައި މަސްވެރިން ވާހަކަ ދައްކަނީ-- ފޮޓޯ | ރައީސް އޮފީސް\nރާއްޖެ އަށް އަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 150،000 މެޓްރިކް ޓަނުގެ މަސް ބާނަ އެވެ. މީގެ ތެރެއިން 42،000 ޓަނުގެ ކިރު ވަނީ ސަރުކާރުގެ މަސް ކުންފުނި މިފްކޯ އަށެވެ. އަދި ބާކީ އޮތްބައި ކިރުވަނީ އެހެން ކުންފުނި ތަކަށެވެ. ނަމަވެސް މި 150،000 ޓަނުގެ މަަސް ގަންނަން ބޭރުގެ ބޯޓު ފަހަރަށް ފުރުސަތު ދީފިނަމަ ވާދަވެރިކަން އުފެދުުމުގެ ބަދަލުގައި ދިވެހި ކުންފުނިތަކަށް ގެއްލުންވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވާނެ އެވެ.\nސަބަބަކީ ބޭރުގެ ކުންފުނިތަކުން އަގު ހެޔޮ ލޭބަރުންނާއެކު ހަރަދު ކުޑަކޮށް ހިންގާ މަސްވެރިކަމުގެ އޮޕަރޭޝަން ދިވެހި ކުންފުނިތަކަށް ނުހިންގުމެވެ. ނަތީޖާއަކަށް ވާނީ ކުންފުނިތައް ބަނގުރޫޓުވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތުމެވެ. ނަމަވެސް، ސަރުކާރު ކުންފުންޏެއްނަމަ ބަނގުރޫޓު ވިޔަ ނުދީ ސަބްސިޑީ ދީގެން ހިފަހައްޓާލެވިދާނެ އެވެ. އެކަމަކު ދެން ތިބި އަމިއްލަ ކުންފުނި ތަކަށް މަސް ނުލިބި ކުންފުނި "ޑައުންގްރޭޑް" ކުރަން މަޖުބޫރުވާނެ އެވެ.\nކުންފުނީގެ އޮޕަރޭޝަން ދަށްކުރަން ޖެހިއްޖެނަމަ ވަޒީފާ ތަކެއް ގެއްލިގެން ދިއުމުގެ ފުރުސަތު ވެސް އޮންނާނެ އެވެ. މިކަން ވެގެން ދާނީ ރާއްޖޭގެ އުފެއްދުންތެރިކަމަށް ކުރާނެ ނޭދެވޭ އަސަރަކަށް ނޫނީ ނުވާނެ އެވެ.\nމަސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާގެ އެހެން ތަޖުރިބާކަރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ރާއްޖޭން މަސް ގަންނާނެ ބޭރުގެ ކުންފުނި ތަކަށް ފުރުސަތު ދީފިނަމަ ތައިލެންޑު ފަދަ ގައުމުތަކުގެ ކުންފުނިތައް އަންނާނެ އެވެ. ނަމަވެސް މީގެން ދިވެހިންނަށް ލިބޭ ގެއްލުން މާ ބޮޑު ވާނެ އެވެ.\n"ތައި މާކެޓުގައި އެބަހުރި ކިތަންމެ ކުންފުންޏެއް އަންނާނެ. އެ މީހުން ރާއްޖޭން މަސް ހިފައިގެން ގޮސް ދާއެޅި މަހާއެކު ބޮޑު އަގުގައި އެކްސްޕޯޓު ކޮށްލާނީ. އަޅުގަނޑުގެ ސުވާލަކީ މިފްކޯއަށް މަސް ގަނެވޭނެ ގޮތް ހެދުން ތޯ މުހިންމީ ނޫނީ، ތައިލެންޑު މީހުންނަށް ރާއްޖެ ހުޅުވާލުންތޯ ރަނގަޅީ؟ ދިވެހިންނަށް ކިހިނެއްތޯ ތައިލެންޑު ނޫނީ ލަންކާ ކުންފުނިތަކާ ވާދަ ކުރާނީ؟،" އޭނާ ދާޅުވި އެވެ.\nމިހާރު ވެސް ކަޅުބިލަ މަސް އެކްސްޕޯޓް ކުރާ ކުންފުނިތަކަށް ގެއްލުންވެ އެވެ. އެއް މިސާލަކީ ސަރުކާރުގެ މަސް ކުންފުނި މިފްކޯ އެވެ. އެ ކުންފުނުންޏަށް މި ގެއްލުންވުމުގައި ހަމައެކަނި އޮތީ މަހުގެ އަގަށް އަންނަ ބަދަލު އެކަންޏެއް ވެސް ނޫނެވެ. ކުންފުންޏާ މެދު ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުތަކުގައި ވެފައިވާ އިހުމާލާއި ކުންފުނި ތަރައްގީއަށް އާ އިންވެސްޓްމަންޓު ތަކެއް ކުރެވިފައި ނެތުމުން މިފްކޯ އޮތީ ގާތްގަނޑަކަށް "ހުއްޓިފަ" އެވެ.\nއެ ކުންފުނީގެ އެކްސްޕޯޓުގެ ބޮޑު ބައެއް ރޯމަހަށް ބަރޯސާވެފައި އޮތުމުން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި މަހުގެ އަގަށް އަންނަ ބަދަލު "ހިންދިރުވާލައިގެން" ތިބުން ނޫން ގޮތެއް އެ ކުންފުންޏަކަށް ނެތެވެ.\nރައްޔިތުންގެ ޕްރެޝަރާ ހެދި މަހުގެ އަގު ކުޑަ ކުރެވޭކަށް ނޯވެ އެވެ. ނަތީޖާއަކީ ގެއްލުން ބޮޑުވެ މިފްކޯ ބަނގުރޫޓު ވާން ކައިރިވުމެވެ. އެހެންވެ ސަރުކާރުން ވަނީ އެސްޓީއޯގެ ދަށަށް މި ކުންފުނި ބަދަލުކޮށް ސަލާމަތް ކޮށްފަ އެވެ. މި ބަދަލާއެކު މިހާރު ވެސް 400 މިލިއަން ރުފިޔާ އިން އެ ކުންފުނި އޮތީ ގެއްލުމުގަ އެވެ. އަދި ބޭރުގެ މަސް ބޯޓު ފަހަރު ގެނެސް މަސް ގަންނަން ފަށައިފިނަމަ މިފްކޯއަށް އެކަނި ބެލި ނަމަވެސް ވާނީ ބަލިފައި މައްޗަށް ބަރެއް ވެއްޓުން ފަދަ ކަމަކަށެވެ.\nހަމަ އަގު ދެވޭނީ އިންވެސްޓް ކޮށްގެން!\nމައިގަނޑު ސުވާލަކީ މި އެވެ. މަސްވެރިންނަށް ހަމަ އަގު ދެވޭނެ ގޮތަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ ސަރުކާރުން ވެސް މަސްވެރިންނަށް ދޭނެ ހަމަ އަގަކީ ކޮބައި ކަމެއް އަދިއެއް ނުބުނެ އެވެ. އެކަަމަކު އެނގޭ ކަމަކީ މަސްވެރިންނަށް ދެވޭ އަގު ބޮޑު ކުރެވޭނީ މަސް ކުންފުނި ތަކަށް ރަނގަޅު އެއްޗެއް ލިބިގެން ކަމެވެ. އެހެން ނޫނީ ޖެހޭނީ ސަބްސިޑީ ދޭށެވެ. ހަމަ އަގު ދޭނަމަ ކުރަން ޖެހޭ ކަމަކީ މަސްވެރިކަމުގައި އިތުރަށް އިންވެސްޓް ކުރުމެވެ. ފައިސާ ހޯދައިގެން ކުންފުނި ތަރައްގީ ކުރުމެވެ.\nސަރުކާރުގެ މައި ކުންފުނި މިފްކޯ އަށް ބަލާނަމަ އެ ކުންފުންޏަށް މިހާރު ވެސް 10 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓު ބޭނުންވެ އެވެ. ދިވެހި މަސްވެރިން ނަށް ދެވޭ މަގު މަތި ކުރެވެގެން ވެސް އޮތީ ވެލިއުއެޑިޝަން އިތުރު ކޮށްގެންނެވެ. މިކަން ކުރުމަށް މިފްކޯއަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު އެއް ހުރަހަކީ ދަޅު މަސް އުފައްދާ ކުންފުނި ފެލިވަރު "ވިރާނާ" ވާން ކައިރިވެފައިވުމެވެ. ނިމިދިޔަ ސަރުކާރުން ކުރި ކުޑަ އިންވެސްޓްމަންޓާއެކު ފެލިވަރު 15 ޓަނުން 50 މެޓްރިކް ޓަނަށް ކެޕޭސިޓީ ބަދަލު ވިނަމަވެސް ކުރަން ޖެހޭ މަސައްކަތް ލައްކަ ގިނަ އެވެ.\nކޫއްޑޫގައި ދަޅު މަސް ބަންދު ކުރުން\nކޫއްޑޫ ބަނދަރުގައި މިފްކޯގެ މަސް ބޯޓެއް- އަވަސް ފޮޓޯ\nރާއްޖޭގެ މަސްވެރިންގެ 70 ޕަސެންޓު ތިބީ ހުވަދު އަތޮޅުގަ އެވެ. ނަމަވެސް ހުވަދު އަތޮޅުން މަސް ބާނައިގެން މަސް ކިރުވަން ދާން މި ޖެހެނީ ޅ. އަތޮޅަ އެވެ. ނޫނީ ލ. އަތޮޅަށެވެ. ގއ. ކޫއްޑޫގައި މަސް ބަންދު ކުރާ ފެކްޓްރީއެއް ނާޅަންވީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟\nމަސް ކުންފުންޏެއްގެ އިސްވެރިއަކު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ރާއްޖެއަށް ބާނާ މަހުގެ 90 ޕަސެންޓް ހުވަދު އަތޮޅުގެ މަސްވެރިން ބާނާއިރު ކޫއްޑޫގައި މަސް ބަންދު ކުރެވޭނެ ގޮތް ހަދަން ޖެހެ އެވެ.\n"ގާތްގަނޑަކަށް 20 މިލިއަން ޑޮލަރު [309 މިލިއަން ރުފިޔާ] އިންވެސްޓްކޮށްގެން ފެކްޓްރީއެއް އެޅޭނެ. އޭރުން ފެލިވަރާއި ކޫއްޑޫގައި ދަޅު މަސް ބަންދު ކުރެވޭނެ. މިހެން ހެދީމަ، ރާއްޖެ އަށް ބާނާ މަސް ރޯމަހުގެ ގޮތުގައި އެކްސްޕޯޓް ނުކޮށް ފުއްދައިލެވޭނެ،" ނަން ނުޖެހުމަށް އެދި ވިދާޅުވި އެވެ.\nސުވާލަކީ ރޯމަސް ގަންނަން ބޭރުގެ ބޯޓު ފަހަރު ގެނައުމަކީ މަސްވެރިންނަށް ހަމަ އަގު ދެވޭނެ ގޮތް ހެއްޔެވެ؟