Anhenun Gaazee Kamuge Magaamah Ayyan Kurumuge Hukum - Vaguthu\nالحمد لله مشرع الأحكام ومبين الحلال والحرام والصلاة والسلام على نبي الأنام المبعوث رحمة للعالمين وعلى آله الأطهار وأصحابه الأخيار وبعد.\nދިވެހި މުޖުތަމަޢަށް މިއަދު ދިމާވެފައިވާ އެއްގޮންޖެހުމަކީ ޖުޑިޝަރީ މިނިވަން ނުވުމުގެ ގޮންޖެހުމެވެ. ޝަރުއީ ދާއިރާ މިނިވަން ނުވުމަށް ދިމާވެފައިވާ ސަބަބު ތަކާއި، އަދި ކުރިޔަށް އޮތްތަނުގައި ދިމާވެދާނެ ސަބަބުތައް ގިނަގުނައެވެ. އެގޮތުން ފަނޑިޔާރުކަމުގެ މަޤާމަށް އަންހެނުން އައްޔަންކުރުމަކީ ވެސް ޖުޑިޝަރީ މިނިވަން ނުވުމުގެ އެއް ގޮންޖެހުމެވެ. އެހެންކަމުން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާއި، ފިޤުހުގެ އަލީގައި މިމައުޟޫއާމެދު އެއްޗެއް ދަންނަވާލާނަމެވެ. ނަމަވެސް މިކަމުގައި ދީނީގޮތުން އެއްޗެއް ދެންނެވުމުގެ ކުރީގައި ދީނީ އިލްމުވެރީންނާއި ދީނީ މުއައްސަސާތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތާމެދު އެއްޗެއް ދަންނަވާލާނަމެވެ.\nދުނިޔޭގެ ވަރަށްގިނަ ދީނީ ތަޢުލީމު އުގަންނާދޭ ތަންތަނަކީ ޒަކާތާއި ޞަދަޤާތުގެ ފައިސާ ބޭނުންކޮށްގެން އެފައިސާއިން ދަރިވަރުންނަށް ކެއުމާއި ނިދުމާއި ދެންވެސް ބޭނުންވާ ކަންތައްތައް ހިލޭ ފޯރުކޮށްދީގެން އުގަންނާދޭ ތަންތަނެވެ. މިފަދަ ބައެއް އިދާރާތަކުގެ މާލީ ތަނަވަސްކަން ކުޑަކަމުން ނިދަނީ ބިންމަތީގައި ރަޖާ ފަތުރުވާގެންނެވެ. އަދި ކިވަނީ ކުނާމަތީ އިށީދެތިބެގެންނެވެ. އަދި ދަރިވަރަކު ދަސްވެރިވާ ދުވަހު ދެވޭ އެންމެ ބޮޑު ނަޞޭހަތަކީ އިޚްލާސްތެރިކަމާއެކު ޙައްޤު ބަސް ބުނުމަށާއި އުގެނުނު ޢިލްމު އޭގެ ހެޔޮގޮތުގައި ބޭނުނުން ކޮށްގެން ޙައްޤުގެ މަގުގާ ދެމިތިބުމަށެވެ.\nދިވެހި ރާއްޖޭގައި ތިބި ގިނަ ދީނީ އިލްމުވެރީންނަކީ ވެސް މިދެންނެވި ފަދަ ޒަކާތާއި ޞަދަޤާތުގެ ފައިސާބޭނުންކޮށްގެން ހިންގޭ މަދުރަސާތަކުން ދަސްވެރިވެފައިވާ ދީނީ ޢިލްމުވެރީންނެވެ. ނުވަތަ އެމީހުންގެ ދީނީ އިލްމު އުނގެނުމުގެ ބިންގާ އެފަދަ މަދުރަސާތަކުން ފެށިފައިވާ މީހުންނެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުންގެ އިޖުތިމާއީ ވެއްޓަށް މެދުވެރިވާ ގޮންޖެހުންތަކުގައި އޮންނަ ދީނީ ހައްލު ބުނެދިނުމަކީ އެމީހުންގެ މައްޗަށްވާ ދީނީ ވާޖިބެކެވެ. ޒަކާތުގެ ފައިސާ ކައިގެން، ޞަދަޤާތުގެ ފައިސާ ބޭނުންކޮށްގެން ނިދާގެން، ދީނީ ޢިލްމު އުނގެނިގެންތިބެ ޙައްޤު ބަސް ބުނަންޖެހޭވަޤުތު ހަމަހިމޭނުން ތިބުމަކީ ތިމާ ކެއުމަށާއި ނިދުމަށް ބޭނުންކުރި ޒަކާތުގެ ފައިސާއަށް ވެވޭ ޚިޔާނަތެއްގެ އިތުރުން ﷲއާއި އެއިލާހުގެ ރަސޫލާއަށް ވެވޭ ޚިޔާނަތެކެވެ. އެހެންކަމުން ފަނޑިޔާރުކަމުގެ މަޤާމަށް އަންހެނުން އައްޔަންކުރުމަކީ ޖުޑިޝަރީ މުސްތަގިއްލު ނުވުމުގެ އެއް ގޮންޖެހުންކަމަށް ވަތީވެ އެކަމާމެދު ދީނީގޮތުން އޮތްގޮތް ދައުލަތަށް ބުނެދިނުމަކީ ދީނީ އިލްމުވެރީންގެ ވާޖިބެކެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގައި އިސްލާމީ ވުޒާރާއެއްހުރެއެވެ. އަދި އެތަނުގައި ރަޖިސްޓްރީ ވެފައިވާ ވާއިޒުންގެ އަދަދު 25-12-2016 ގާ ކޮށްފައިވާ އަޕްޑޭޓުން ދައްކާގޮތުން 261 މީހުން މިވަގުތު އެބަތިއްބެވެ. އެވުޒާރާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުގެ ތެރޭގައި ހިނޭ އެންމެ ފުރުތަމަ ކަމަށް ނަންބަރު 1 ގައި ލިޔެފައިވަނީ ދީނީ ކަންތަކުގައި ސަރުކާރަށް ލަފާދިނުމެވެ. އަދި އެ ވުޒާރާގެ ދަށުގައި "އިސްލާމީ ފަތުވާދޭ އެންމެމަތީ މަޖިލިސް" އެއްވެސް ހުރެއެވެ. އެތަނުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުގައި ހިނޭ އެއްކަމަކީ " ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ދީނީ ގޮތުން ޚިޔާލު ތަފާތުވުން އުފެދޭ މައްސަލަތައް ދަނެގަނެ، އެކަންކަމުގެ ދިރާސާތައްކޮށް، އެފަދަ މައްސަލަތަކުގައި މަޖިލީހުގެ ފަތުވާ ޢާއްމުންނަށް ފޯރުކޮށް ދިނުމެވެ". އެހެންކަމުން ފަނޑިޔާރުކަމުގެ މަޤާމަށް އަންހެނުން އައްޔަންކުރުމަކީ ޖުޑިޝަރީ މިނިވަން ނުވުމުގެ އެއް ގޮންޖެހުންކަމަށް ވަތީވެ އެކަމާމެދު ދީނީގޮތުން އޮތްގޮތް ދައުލަތަށް ބުނެދިނުމަކީ މިއިދާރާތަކުގެ ވާޖިބެކެވެ.\nއާދެ! ތިރީގައި މިވާސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ހޯދުމުގެ މަގުސަދު ގައި މިބަހުސު ފަށާގަންނަމެވެ.\n1-އަންހެނުންނަށް ޤާޟީކަމުގެ މަޤާމު ދިނުމަށް އިސްލާމް ދީން ހުއްދަކުރޭތޯ؟\n2-އަންހެނުންނަށް ޤާޟީކަމުގެ މަޤާމު ދިނުމަށް ޤާނޫނު އަސާސީ ހުއްދަކުރޭތޯ؟\n3-އަންހެނުންނަށް ޤާޟީކަމުގެ މަޤާމު ދިނުމުން ޖުޑިޝަރީގެ މުސްތަޤިއްލުކަން ނުގެއްލޭނެތޯ؟\nއާދެ! قاضي ކަމަކީ ދައުލަތުގެ އެންމެ މުހިއްމު ރުކުނެވެ. މީސްތަކުންގެ ހަމަޖެހުމާއި އަމަން އަމާންކަމާއި ރައްކާތެރިކަން ބިނާވެފައިވަނީ އެކަމުގެ މައްޗަށެވެ. ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އުފެދޭ ދެބަސްވުންތަކާއި ލޭއޮހޮރުމާއި، ތަޅާފޮޅުމާއި، އަނިޔާވެރިކަން ހުއްޓުވާދީ މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ސުލްހަ މަސަލަސްކަން ގާއިމުކޮށްދޭ މަގަކީ ވެސް މިއެވެ. އެހެންކަމުން މިކަމަށް އިސްކުރެވޭ މީހުންގެ ކިބައިގައި ހުރުން މުހިއްމު ސިފަތަކެއް ވެއެވެ. އެގޮތުން ހަރުކަށިކަމާއި ނުލައި ގަދަފަދަ މީހަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. ބަލިމަޑުކަމެއްނެތި މަޑުމައިތިރި މީހަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. ރުޅިވެތިކަމަށްވުރެ حلمވެރިކަން އިސްކުރާ މީހަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. މީސްތަކުންގެ ބިރަށްވުރެ ބޮޑަށް اللهއަށް ބިރުވެތިވާ މީހަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. ނަފްސުގެ ދަހިވެތިކަމަށްވުރެ آخرةގެ ދަހިވެތިކަން ބޮޑުމީހަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. ޖަޒުބާތައްވުރެ ބުއްދިވެރިކަން އިސްކުރާ މީހަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. މުހުތާދު ތަކުގެ ކުރިމަތީގައި قناعةތެރިކަންއިސްކުރާ މީހަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. فرضނަމާދު މިސްކިތުގައި އަދާކުރުމާއި އެކު މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި تقوىވެރިކަމާއި ورعވެރިކަމުގެ قدرއުފުލިފައިވާ މީހަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. މިހެންކަމުން މި މަސްއޫލިއްޔަތުގެ އަހުލު ވެރި ބަޔެއްގެ ގޮތުގައި އިސްލާމްދީން ކަނޑައެޅުއްވެވީ ފިރިހެން ޖިންސެވެ.\nرسول الله صلى الله عليه وسلمގެ ޒަމާނުގައި ވަރަށް ގިނަ ރަށްތަކަށް قاضىން عين ކުރެއްވިއެވެ. އެގޮތުން عين ކުރެއްވެވި قاضىންގެ ތެރޭގައި އެއްވެސް އަންހެން ކަނބަލަކު ހިމަނުއްވާފައެއް ނުވެއެވެ.އަދި އެކަލޭގެފާނަށްފަހު މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި ابو بكرގެފާނުންގެ خليفة ވެރިކަމުގެ ދުވަސްވަރު ގައިވެސް އަދި މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި عمرގެފާނުންގެ خليفةވެރިކަމުގެ ދުވަސްވަރު ގައިވެސް އަދި މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި عثمانގެފާނާއި މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި عليގެފާނުގެ خليفةވެރިކަމުގެ ދުވަސްވަރު ގައިވެސް قاضىކަމުގެ މަގާމަށް އެއްވެސް އަންހެން ކަނބަލަކު عينކުރައްވައިފައި ނުވެއެވެ. އަދި قاضىކަމުގެ مسئوليةގެ ބުރަކަމާއި އެކަމުގައި ހުރުން شرط ވާ مستقلކަމާއި މިނިވަންކަމާއި ދުޅަހެޔޮކަމާއި ހިތްވަރުގަދަކަމާއި ކެރުމާއި މިފަދަ ކަންތަކަށްޓަކައި މިމަގާމަކީ ހަމައެކަނި ފިރިހެނުންނަށް خاصވެފައިވާ މަގާމެއްކަމަށް އެދުވަސްވަރުގައި އޮތީ اجماعވެފައިކަން ފާހަނގަވެއެވެ.\nنبويދައުރާއި إسلامي خلافةގެ ދުވަސްވަރު ماضيވެދިއުމަށްފަހު إسلامي އުއްމަތުގައި فقه علمވެރީންގެ މެދުގައި مذهبތަކެއްގެ މައްޗަށް ރަވްޔުތައް ބަޔާން ވެގެން ދިޔަ ވަގުތު މިމައްސަލަ އާއި މެދުވެސް مذهبތަކުގެ علمވެރިން އެބޭކަލުންގެ ރަވްޔުތައް ބަޔާން ކުރެއްވިއެވެ. އެގޮތުން މިކަމުގައި قفه علمވެރީންގެ مذهبތައްތިރީގައި ދަންނަވާލާނަމެވެ.\nފުރަތަމަ مذهب: جمهورفقه علم ވެރީންގެمذهب\nجمهورދަންނަބޭކަލުންގެ ރަވްޔަކީ އަންހެނުން قاضىކަމުގެ މަގާމަށް عين ކުރުން ހުއްދަ ނުވާނޭކަމަށެވެ. އެބަހީ قاضي އަކީ ފިރިހެނަކަށްވުންشرطވާނެއެވެ. އަދި އަންހެނަކު قاضيކަމަށް عينކުރިމީހަކީ ފާފަވެރިއެކެވެ. މިހެން ވިދާޅުވި ބޭކަލުންގެތެރޭގައި حنبلى مذهبގެ ބޭކަލުންނާއި مالكى مذهب ބޭކަލުންނާއި އަދި شافعي مذهب ބޭކަލުންނާއި އަދިحنفي مذهبގެ ބޭކަލުންގެ ތެރެއިން الأمام زفر ވެސްހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. އަދިވެސް حنفي مذهبގެ ބޭކަލުން ހިމެނިވަޑައި ގަންނަވައެވެ.\n(المغني 12-14 ، بداية المجتهد 4-1768 ،فتح القدير 5-486 ، مجمع الأنهار 2-168 ، البحر الرائق 7-8)\nއަންހެނުން قاضيކަމުގެ މަގާމަށް عينކުރުން ހުއްދަ ނުވާނޭކަމުގެ މައްޗަށް جمهور ދަންނަބޭކަލުން ދެއްވާدليلތައް.\nجمهور ދަންނަ ބޭކަލުން މިކަމުގެ މައްޗަށް ދެއްކެވިدليلތަކުގައި ކީރިތިقران އާއި سنةއާއި ބުއްދީގެ ދަލީލުތައް ހިމެނެއެވެ.\nقرآنން ދެއްކެވި دليلތައް.\nމާތް الله سبحانه وتعالى وحىކުރެއްވިއެވެ. وَاسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجَالِكُمْ ۖ فَإِنْ لَمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَىٰ ۚ ﴿٢٨٢﴾ البقرة282\nމާނައީ:- އަދި، (މިފަދަ ކަންކަމުގައި) ތިޔަބައިމީހުންގެ ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިން ދެހެކިން ތިޔަބައިމީހުން ހެކިކުރާށެވެ! އެ ދެ ހެކިންނަކީ، ދެފިރިހެނުން ކަމުގައި ނުވިނަމަ ފަހެ، ހެކިންކުރެ ތިޔަބައިމީހުން ރުހޭ މީހުންގެ ތެރެއިން (އެބަހީ: عدلވެރި مسلمންގެ ތެރެއިން) ފިރިހެނަކާއި ދެ އަންހެނުންނެވެ. (އެއީ) އެ ދެ އަންހެނުންކުރެ އެކަކަށް (ހަނދާންނެތިވެ) މަގުއޮޅިދާނެ ކަމަށްޓަކައެވެ. ދެން، އެހިނދު އެ ދެ އަންހެނުންކުރެ އެކަކަށް، އަނެކަކު (އެކަން) ހަނދާންކޮށް ދިނުމަށްޓަކައެވެ.\nމިآيةން دليلނަންގަވާގޮތް: މާތްالله سبحانه وتعالىނިޔާކުރެއްވީ އަންހެނެއްގެ ހެކިބަހަކީ ފިރިހެނެއްގެ ހެކިބަހުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައިކަމަށެވެ. އަދި އޭގެ ސަބަބަކީ އަންހެނުންނަކީ ހަނދާން ނެތުމާއި އޮޅުމުގެ ތެރެއަށް ގެއްލިގެން ހިނގައިދާ ބައެއްކަމަށް ވާތީއެވެ. އެހެންކަމުން އޮޅުން ބޮޅުންގިނަ އަދި ހަނދާން ނެތުން ގިނަ ބަޔަކު ލައްވާ މިސްތަކުންގެ حقތަކަށް ފައިސަލާ ކުރުވުން ހުއްދަވާނި ކޮންގޮތަކުން ހެއްޔެވެ؟! ހަނދާން ނެތުމުގެ ސިފައާއި އޮޅުން ބޮޅުން އެރުމުގެ ސިފަހުރެގެނެއް މިސްތަކުންގެحقތަކެއް ރައްކައުތެރި ނުކުރެވޭނެއެވެ.\n2- މާތް الله سبحانه وتعالى وحي ކުރެއްވިއެވެ . الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ ۚ (النساء 34 )\nމާނައީ:- ފިރިހެނުންނަކީ، އަންހެނުންގެ މައްޗަށް ރައްކާތެރިވެ ބެލެހެއްޓުމުގައި قائمވެގެންތިބޭ ބަޔެކެވެ. (އެއީ) އެއުރެންގެ އެއްބަޔެއްގެ މައްޗަށް އަނެއްބަޔަކު اللَّه މާތްކުރައްވައި، އިތުރުކުރައްވާފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ. އަދި، އެއުރެންގެ މުދަލުން ހޭދަކޮށްފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ.\nމިآيةން دليلނަންގަވާގޮތް: އަންހެނުންނަކީ ފިރިހެނުންގެ އަމުރު معروف ގެ ދަށުގައިވާ ބަޔެކެވެ. އަދި ފިރިހެނުންނަށް ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާކޮށްގެން ތިބޭ ބަޔެކެވެ. އަންހެނުންނަކީ ފިރިހެނުންދޭ މުދަލެއްގެ ބަދަލުގައި(އެބަހީ ކައިވެނީގެ ރަނުގެ ބަދަލުގައި) އެމީހުންގެ އަމުރުمعروفގެދަށަށް ގެނެވޭ ބައެކެވެ.\nއިތުރުބަޔާނެއް: އަންހެނުންނަކީ ފިރިމީހާގެ އަތުން ނުވަތަ ބަލަދުވެރިޔާގެ އަތުން ދިރިއުޅުމަށް ބޭނުންވާ ޚަރަދު ބަރަދާއި ބޯހިޔާވަހިކަމާއި ހިމާޔަތާއި ރައްކައުތެރިކަން ލިބިގެންތިބޭ ބަޔެކެވެ. ފަނޑިޔާރުކަމުގެ شرطގައި ހިމެނޭ އެންމެ މުހިއްމު شرطއަކީ މުސްތަޤިއްލުކަމާއި އެއްވެސް މީހެއްގެ نفوذގެ ދަށުވެފައި ނެތުމެވެ. އަންހެނުންނަކީ ފިރިމީހާގެ ނުފޫޒުގެ ދަށުގައި ނުވަތަ ބަލަދުވެރިޔާގެ ނުފޫޒުގެ ދަށުގައި ތިބޭ ބަޔަކު ކަމާއިމެދުގައި ދެބާސްވާނެ ހަމަ އެކަކުވެސް ނުހުންނާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ބަޔެއްގެ ނުފޫޒުގެ ދަށުވެފައި ތިބޭބަޔަކު ނުވަތަ ބަޔަކު ދިނީމާ ކައިގެން، ބޮއިގެން، ލައިގެން ނުވަތަ ބަޔެއްގެ ހިޔާވަހިކަމުގެ ދަށުގައިތިބޭ ބަޔަކު ލައްވާ އެހެންބަޔެއްގެ حقّތައް ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ ޒިއްމާދާރު ކުރުވުން ހުއްދަ ކުރާނީ ކޮން ބުއްދިއަކުން ހެއްޔެވެ؟!\nسنةން ދެއްކެވި دليلތައް:-\n1-رسرل الله صلى الله عليه وسلم حديثކުރެއްވިއެވެ.( لَنْ يُفْلِحَ قَوْمٌ وَلَّوْا أَمْرَهُمْ امْرَأَةً) رواه البخاري (4425)، ورواه النسائي في " السنن " (8/227\nމާނައަކީ: އެ قومއްގެ ވެރިކަމަށް އަންހެނަކު އިސްކޮށްފި ބަޔަކަށް ކާމިޔާބެއް ނުވެއެވެ.\nالأمام ابن قيم الجوزية ވިދާޅުވިއެވެ. އެބަސްފުޅުގެ މުރާދަކީ عام ވެރިކަމާއި قومގެ އިސްވެރިކަމާއި قاضىކަމުގެ مقامއެވެ.\n(اعلام الموقعين عن رب العالمين- ابن قيم الجوزية 2-377 )\nالأمام الخطابيވިދާޅުވިއެވެ. حديثގައި އެވަނީ ހަމަކަށަވަރުން އަންހެނުން ވެރިކަމަށް އިސްނުކުރެވޭނެ ވާހަކައެވެ. އަދި قاضىކަމަށް އިސްނުކުރެވޭނެ ވާހަކައެވެ. (تحفة الأحوزي بشرح جامع الترمزي – المباركفوري 6-447 )\n2-حديثން ބަޔާން ވެގެންވާގޮތުން ނަމާދުގައި إمامއަށް ކުށެއް ކުރެވޭވަގުތު ފިރިހެނުން "سبحان الله" ގެ ކަލިމަ ކިޔައި إمامއަށް އެކަން އެންގުމެވެ. އަދި އަންހެނުން ވައަތްމަތީ ކަނައަތުން ޖަހާ އަތްތިލަބަޑިއެއްގެ އަޑު އިއްވުމެވެ.\nجمهور فقه علم ވެރީން ވިދާޅުވެއެވެ. އަންހެނުންނަށް އެކަނބަލުންގެ އަޑު ނެރުމުން ފިތުނަވެރިކަމެއް އަތުވެދާނެ ކަމަށްޓަކައި ނަމާދު ގައި إمام އަށް ކުށެއް ކުރެވޭ ވަގުތު އަޑުއުފުލުން އެވަނީ މަނާކުރެވިފައެވެ. އެހެންކަމަށް ވާނަމަ قاضي ކަމަކީ ހަށިގަނޑުގެ ހަރަކާތާއި އަޑުތައް ނެރުން މުހިއްމުވާ مقامއަކަށް ވާހިނދު އެފަދަ مقامއަކަށް އަންހެނުން ވެއްދުން ހުއްދަވާނެ ގޮތެއް ނުވެއެވެ.\n3-رسرل الله صلى الله عليه وسلم حديث ކުރެއްވިއެވެ.\nعن بريدة رضي الله تعالى عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: « القضاة ثلاثة: اثنان في النار وواحد في الجنة، رجل عرف الحق فقضى به فهو في الجنة، ورجل عرف الحق فلم يقض به وجار في الحكم فهو في النار، ورجل لم يعرف الحق فقضى للناس على جهل فهو في النار. » (رواه الأربعة وصححه الحاكم)\nމާނައީ: މާތް الله ރުއްސުންލެއްވި بريدة ގެކިބައިން ރިވާވެގެންވެއެވެ. رسول الله صلى الله عليه وسلم حديث ކުރެއވިއެވެ. قاضيން ބެހިގެންވަނީ ތިން ވައްތަރެއްގެބަޔަކަށެވެ. ދެވައްތަރަކީ ނަރަކަ ވެރީންނެވެ. އަނެއް ވައްތަރަކީ ސުވަރުގެ ވެރީންނެވެ. ފިރިހެނަކު حق ދެނެގެންހުރެ އެގޮތަށް ނިޔާ ކަނޑައަޅައިފިނަމަ ފަހެ އެމީހަކު ވާހުށީ ސުވަރުގެ ވަންތަވެރިއަކަށެވެ. އަދި ފިރެހެނަކު جاهل ކަންމަތީ ހުރެގެން މީސްތަކުން ގެ މެދުގައި ނިޔާ ކަނޑައަޅައިފިނަމަ ފަހެ އެމީހަކު ވާހުށީ ނަރަކަ ވެރިއަކަށެވެ. އަދި ފިރިހެނަކު حق އަކީ ކޮބައިކަން ދަނެގެން ހުރެ ގަސްދުގައި ނުބައިކޮށް ނިޔާ ކަނޑައަޅައިފިނަމަ ފަހެ އެމީހަކު ވާހުށީ ނަރަކަ ވެރިއަކަށެވެ.\nالأمام ابن تيمية ވިދާޅުވިއެވެ. އިސްވެދިޔަ حديثއަކީ قاضىއަކީ ފިރިހެނަކަށް ވާންޖެހޭނެކަމުގެ دليلއެކެވެ.\nالأمام الشوكاني ވިދާޅުވިއެވެ. حديث ގެمفهومން އެނގޭ އެއްޗަކީ އަންހެނުން قاضيކަމުގައި ނުހިމެނޭކަމެވެ.( نيل الأوطار – الشوكاني 5-66 )\nأ- މީސްތަކުންގެ ތެރޭގައި ހިނގާ ހަމަނުޖެހުމަކާއި ޖަގަޑާއާއި ފަސާދަތައް حلކުރުމަށް ނުކުތުން އައުލާކަން ބޮޑުބަޔަކީ ފިރިހެނުންނެވެ. ސަބަބަކީ ހަމަނުޖެހުންތަކާއި ޖަގަޑާއާއި ފަސާދަ ފަދަ ކަންކަމީ އަންހެނުންގެ طبيعة އާއި خلافކަންތަކެވެ. އެފަދަ ވާހަކަތައް އަޑުއެހުމާއި އެފަދަ منظر ދުށުމަކީ އަންހެނުންގެ ޝައުގުވެރިކަމާއި طبيعة އާއި އިދިކޮޅުސިފައެކެވެ. قاضى ކަމުގައި ހިމެނެނީ ހައްތަހާ މިބާވަތުގެ ކަންތަކެވެ. އެހެންކަމުން قاضى ކަމުގެ مقامއަށް އަންހެނުން قابلވެއޭ ބުނެވޭނެ ޖާގެއްނެތެވެ. (المغني –ابن قدامة 11-221 )\nب- قاضيކަމީ ފުރިހަމަ ވިސްނުމަކާއި ވަރުގަދަ ބުއްދިއަކާއި ގަދަފަދަ ކެރުންތެރިކަމެއް ބޭނުންވާ ކަމެކެވެ. އަންހެނުންނަކީ ވަރަށްގިނަ ފަހަރަށް ޖަޒުބާތަށް އިސްކަންދެވޭ ބައެކެވެ. އެގޮތުން ވިސްނުން ބަލިކަށި ބަޔެއްގެ ގޮތުގައި ދުނިޔޭގެ އެންމެން، ވެސް އެއްބަސްވާ ބަޔެކެވެ. (الشوكاني- السيل الجرار4-273)\nرسرل الله صلى الله عليه وسلم حديث ކުރެއްވިއެވެ.\nوَعنِ ابنِ عُمَرَ رضِي اللَّه عنْهُما أَنَّ النَّبيَّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قَال : « يا معْشَرَ النِّساءِ تَصَدَّقْنَ، وأَكْثِرْنَ مِنَ الاسْتِغْفَارِ ، فَإِنِّي رَأَيْتُكُنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ » قالَتِ امْرَأَةٌ مِنْهُنَّ : مالَنَا أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ ؟ قَالَ : « تُكْثِرْنَ اللَّعْنَ ، وتَكْفُرْنَ العشِيرَ مَا رأَيْتُ مِنْ نَاقِصَاتِ عقْلٍ ودِينٍ أَغْلبَ لِذِي لُبٍّ مِنْكُنَّ » قَالَتْ : ما نُقْصانُ الْعقْل والدِّينِ ؟ قال : « شَهَادَةُ امرأَتَيْنِ بِشهَادةِ رجُلٍ ، وتَمْكُثُ الأَيَّامَ لا تُصَلِّي » رواه مسلم .\nމާނައީ:- މާތް الله އެދެބަފައިކަލުންނަށް ރުއްސުންލެއްވި عبد الله ابْن عمر ގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން نبي އާ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم حديثކުރެއްވިއެވެ. އޭ އަންހެނުންގެ ޖަމާއަތުގެ މީހުންނޭވެ. ތިޔަކަނބަލުން ސަދަގާތްދޭށެވެ. އަދި اسْتغْفار ދަންނަވާށެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސޫލާ ތިޔަކަނބަލުން ނަރަކައިން ގިނައިންދެކެފައިވެއެވެ. އެތަނުންއަންހެނަކު ދެންނެވިއެވެ. ތިމަންމެން ގިނައިން ނަރަކައަށް ދާންޖެހެނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ حديثކުރެއްވިއެވެ. އެއީ ތިޔަކަނބަލުން ގިނަގިނައިން ލައުނަތް ދޭތީއެވެ. އަދި ފިރިމީހާއަށް ނުކިޔަމަންތެރިވާތީއެވެ. އަދި ތިމަންރަސޫލާ ވިސްނުންމަދު، ދީނުގެ ކަންތަކުގައި އުނިބަޔަކު ބުއްދީގެ ވެރި ފިރިހެނުންގެ މައްޗަށް ގަދަވެގެން އުޅޭތަން ތިޔަކަބަލުން ނޫނީ ނުދެކެމެވެ. އަންހެނަކު ދެންނެވިއެވެ. އެކަނބަލުންގެ ވިސްނުން މަދުކަމާއި ދީނުގެ އުނިކަމަކީ ކޮބާހެއްޔެވެ؟ حديثކުރެއްވިއެވެ. ދެއަންހެނުންގެ ހެކިބަހާ ފިރިހެނެއްގެ ހެކިބަހާ އެއްވަރުއެވެ. އަދި އަންހެނުންނަށް ނަމާދު ނުކުރެވި ގިނަދުވަސް ފާއިތުވެއެވެ. (އެއީ ދީނީ ކަންތަކުގައި ހުރި އުނިކަމެވެ.)\nއެހެން ރިވާޔަތެއްގައި ވެއެވެ. އެކަނބަލުން ދެންނެވިއެވެ.ބުއްދީގެ ގޮތުން އުނިކަމަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ. އަދި ދީނުގެ އުނިކަމަކީ ކޮބާ ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނުން ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. حديثކުރެއްވިއެވެ. އަންހެނެއްގެ ހެކިބަހަކީ ފިރިހެނެއްގެ ހެކިބަހުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔަށް ނުވޭހެއްޔެވެ؟ އެކަނބަލުން ދެންނެވިއެވެ. އާދޭހެވެ. حديث ކުރެއްވިއެވެ. އެއީ އެކަނބަލުންގެ ބުއްދީގެ އުނިކަމުގެ ތެރެއިން ހިމެނޭކަމެކެވެ. އަދިحيضގެ ދުވަސްވަރު އެކަނބަލުން ނަމާދާއި ރޯދަ ދޫކޮށްނުލާ ހެއްޔެވެއެވެ؟ އެކަނބަލުން ދެންނެވިއެވެ. އާދޭހެވެ. حديث ކުރެއްވިއެވެ. ފަހެ އެކަންތަކަކީ ދީނުގެ އުނިކަމުގެ ތެރެއިންވާ ކަމެކެވެ.(متفق عليه)\nދަންނައެވެ. ބުއްދީގެ މާނައަކީ ކަމެއްގައި ގަދަފަދައަށް ހިފުން ނުވަތަ އެއްޗެއް ވަށާލުމެވެ. އަދި ހިތްއެދޭ ކޮންމެ ކަމެއް ނުކުރުމެވެ. އެގޮތުން ބުއްދި ހަވާނަފްސުން ސަލާމަތް ކުރެއެވެ. އަދި އެދެވިގެންވާ ކަމެއް ނޫނީ ނުކުރުވައެވެ. އެގޮތުން ބުއްދި އައިސްފައިވަނީ ރަވްޔުތައް އުފެއްދު މަށާއި އަދި އޭގެތެރެއިން ކަންތައްކުރާން އޮންނަ އެންމެ ހެޔޮގޮތް ދެނެގަތުމަށެވެ. އަދި ހަވާނަފްސު ބޭނުންގޮތަށާއި ހިތުގެ އޯގާވެރިކަމުގެ މައްޗަށް ދީލާނުލުމަށެވެ. އަންހެނުންގެ ޚާއްސިއްޔަތަކީ އޯގާތެރިކަމާއި رحمކުޅައުމުގެ މައްޗަށް ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތައް ދީލާލުމެވެ. އަދި މިސިފައަކީ އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ކޮންމެހެންވެސް ހުންނަންޖެހޭ طبيعيސިފައެކެވެ. އެ ސިފައާއި ނުލައި ބަލިވެ އިނދެގެން ދަރިފުޅު ބަނޑުގައި އުފުލައި ގެން ނުވަމަސް ދިހަކުރުމާއި ވިހައުމަށްފަހު އެދަރިފުޅު ގެންގުޅުމާއި އެކަމަށްޓަކައި ރޭގަނޑު ހޭލާ ހުރުމާއި މިކަންކަމީ ވަރަށް މަތީ ދަރަޖައަކަށް އޯގާތެރިކަމާއި رحمކުޅައުމުގެ ސިފަ ނެތް ބަޔަކަށް ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަންހެނުންގެ ކިބައިގައިވާ މިދެންނެވި އޯގާ ވެރިކަމާއި رحمކުޅައުމުގެ ސިފަ އެކަނބަލުންނަށް ކަނޑައެޅި ފެނިގެން ހުންނަ ގޯސްކަމެއް ވެސް ކުރުވާލުމަށް ސަބަބަކަށް ވެއެވެ. މިސާލަކަށް ޑޮކްޓަރަކު ކުޑަދަރިފުޅަކަށް ހަކުރުމަދު ކުރުމަށްޓަކައި ޗޮކްލެޓްފަދަ ފޮނިއެއްޗެއް ނުދޭށޭ ބުނެފައި އޮންނަ އިރުވެސް ދަރިފުޅު ރޮއިގަތީމާ މަންމައިން އެދަރިފުޅަށް ޑޮކްޓަރުގެ އިރުޝާދާއި خلاف އަށް ޗޮކްލެޓްފަދަ ފޮނިއެއްޗެއް ނުވަތަ އެފަދަ ފޮނިއެއްޗެހި ދީފައިވާކަން ފާހަނގަވެއެވެ. މިއީ ހިނގާފައިވާ އަދި ހިނގަމުންދާ ކަންތަކެވެ. އަދި މިނޫނަސް މިފަދަ މިސާލުތައް ގިނަގުނައެވެ. ހިނގާދިޔަވާހަކައެއް ކިޔާލަދޭނަމެވެ. އެއްދުވަހަކު އަންހެނަކު ކޯޓަށް އަތުވެއްޖެއެވެ. އޭނާ ދިޔައީ އޭނާގެ ކުއްޖަކު އަރުވާލުމަށް ކޯޓުންކުރި حكمއެއް تنفيذ ނުވެ ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި އެކުއްޖާ ގިނަދުވަސް ވަތީ ވީގޮތެއް އޮޅުން ފިލުވުމަށެވެ. އެނާ އައިސް ދެއްކި ވާހަކަތަކުގެ ތެރޭގައި ބުންޏެވެ. ތިމަންނަގެ މިދަރިފުޅު ހަލާކުވީ ތިމަންނަގެ އަތުންނެވެ. އެއި ކޮންމެ ރެއަކުހެން ތިމަންނަގެ އަތުން 200ރ ހޯދަން އެދިގަނެއެވެ. އަދި ދިނުމަށް ތިމަންނަ އިންކާރު ކުރުމުން ރޮއި އާދޭސް ކޮށްގަތީމާ ނުދީ ކެތްނުކުރެވިގެން ދެނީއެވެ. އެލާރި ހޯދަނީ މަސްތުވާތަކެތި ގަތުމަށް ކަމަސްވެސް ތިމަންނައަށް ރަނގަޅަށް އެނގެއެވެ. މިފަދަ مثالތައް ލައްކައިން ގުނާލެވިދާނެއެވެ. އެހެންކަމުންސުވާލަކީ ތިމާގެ އަމިއްލަ ދަރިންގެحقތަކަށް ޖަޒުބާތުގައި ޖެހިގެންގޮސް އަރައި ގަނެވޭ ބައެއްގެ އަތްމައްޗަށް މީސްތަކުންގެ حق ތައް حمايةކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ދިނުން ހެޔޮވާނެތޯއެވެ؟ މިކަމަކީ ބުއްދީގެ އަހުލުވެރީން ވިސްނާ ފިކުރު ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތަކެވެ.\nج- ކޮންމެ އަންހެނަކީވެސް شرعي عذر ތައް ތަކުރާރުކޮށް މެދުވެރިވާ ބައެކެވެ. އެގޮތުންحيض ވެރިވުމާއި އާއި نفاسވެރިވުމާއި ބަލިވެއިނުމާއި ވިހެއުމާއި حضانة ގެމަސްއޫލިއްޔަތްތައް މެދުވެރިވާ ބަޔެކެވެ. އަދި މެޑިކަލް ސައިންސް ބުނާގޮތުން މިކަންތަކަކީ އަންހެނާގެ طبيعة އާއި މިޒާޖު ބަދަލުވާ ކަންތައްތަކެވެ.\nYonkers, Kimberly Ann, PM Shaughn O'Brien, and Elias Eriksson. "Premenstrual syndrome." The Lancet 371.9619 (2008): 1200-1210.\nއަދި މިފަދަ ދުވަސްތަކުގައި ފުރިހަމަ އަރާމު ބޭނުންވާ ބަޔެކެވެ. އެހެންކަމުން طبيعة އާއި މިޒާޖު ބަދަލުވެފައިވާ އިސްވެ ދެންނެވުނު ބަލިކަމުގެ ދުވަސްތަކުގައި شريعة ކުރުމީ މަނާކަމެކެވެ. حديث ފުޅެއްގައި ވެއެވެ.\nلا يقضي القاضي وهو غضبان مهموم ولا مصاب محزون ، ولا يقضي وهو جائع ( ابن ماجة ، صحيح أبي عوانة)\nމާނައީ:- قاضي އަކު ރުޅި އައިސްފައިވާ حال ގައްޔާއި، ކަންބޮޑުވެފައިވާ حال ގައްޔާއި، އުދަގުލެއް ކުރިމަތިވެފައިވާ حال ގައްޔާއި، ހިތާމައެއް މެދުވެރިވެފައިވާ حال ގައި شريعة ނުކުރާހުއްޓެވެ. އަދި އޭނާ ބަނޑުހައިވެގެންހުންނަ حالގައި شريعة ނުކުރާހުއްޓެވެ.\nد- إسلامي شريعة ގައި ދެخصمންގެ ދެމެދުކުރެވޭ ފައިސަލާތަކުގައި قاضيގެ ފަރާތުން އިއްވެވޭ އިއްވުންތައް ބިނާވަނީ ކީރިތި قرآن ގެآية ތަކާއި رسول الله صلى الله عليه وسلم ގެ حديث ފުޅުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އަންހެނުން حيض ގެ ދުވަސްވަރު ކިރިތިقرآن ގައި ބީހުމާއި قرآن ގެ آية ތައް ކިޔެވުމީ މަނާކަމެކެވެ.\nދެވަނަمذهب: حنفي فقه علم ވެރީންގެ مذهب\nދެވަނަ مذهب އަކީ حنفي مذهب އެވެ. ކުރީގައިވެސް ދެންނެވި ގޮތަށް حنفي مذهب ގެعلمވެރީންގެ قولކީވެސް އަންހެނުން قاضيކަމަށް އިސްކުރުން ހުއްދަ ނޫންކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެބޭކަލުން ދެކެވަޑައިގަންނަވަނީ އަންހެނަކު އެކަމަށް އިސްކުރެވި حكمއެއް ކޮށްފިނަމަ އެކަނބަލުންގެ ހެކިބަސް قبولކުރެވޭ ކަންތައް ތަކުގައި އެحكمއެއް تنفيذކުރެވިދާނޭކަމަށެވެ.\n(مجمع الأنهار2-168 ، فتح القدير 5-486 ، ابن عابدين 8-127 ، البحر الرائق 7-8 )\nމީގެމާނައަކީ އަންހެނުން قاضيކަމަށް އިސްކުރުން އެބެއިކަލުން ހުއްދަ ކުރެއްވި ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. ކަމެއް ހުއްދަ ކުރުމާއި، އެކަމެއްހުއްދަ ނުވާހާލު ކޮށްފިނަމަ ނިކުންނަނަތީޖާ ގެ حكم އަކީ މުޅީން ދޭއްޗެކެވެ. މިސާލަކަށް حيضގެ ދުވަސްވަރު އަނބިމީހާ އާއިجماع ވުމަކީ حرامކަމެކެވެ. ނަމަވެސް މީހަކު އެކަން ކޮށްފިނަމަ އެކަމުގެ ސަބަބުންނިކުންނަ شرعي حكم ތައްتنفيذ ވާނެއެވެ. އެބަހީ އެޖިމާޢުވުމުން ކުއްޖަކު ވިހާފިނަމަ ނަސަބު ސާބިތުވާނެއެވެ. ތިންފަށް ވެފައިވާ އަންހެނަކުނަމަ ކުރީގެ ފިރިމީހާއަށް حلالވާނެއެވެ. ކައިވެނީ ރަން ފަސްކުރެވިފައިވާނަމަ ރަން ފުރިހަމަކުރުން ވާޖިބުވާނެއެވެ. އަދި عدة ހަމަކުރުން ލާޒިމުވާނެއެވެ.\nއަންހެނުން قاضيކަމުގެ މަގާމަށް عينކުރުމުގެ މައްސަލާގައި الأمام أبو حنيفة ގެمذهب އާމެދު އަރާފައިވާ އޮޅުންތަކުގެ حقيقة\nކުރީގައިވެސް ދެންނެވިފައިވާ ފަދައިން الأمام أبو حنيفة ގެمذهبއަކީ އަންހެނުން قاضيކަމަށް އިސްކުރުން ހުއްދަނުވާނެ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް އިސްކޮށްފިނަމަ ދެން އެކުރި حكمއް تنفيذކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް فقه علم ވެރީން الأمام أبو حنيفة ގެ ބަސްފުޅު نقل ކުރައްވާފައިވާ عبارةގެ މައްޗަށް ބުރަވެ އެކަލޭގެފާނުގެ مذهبގައި އަންހެނުން قاضي ކަމަށް އިސްކުރުން ހުއްދަ ކަމަށް ބުނެއެވެ. ނުވަތަ ދެކެއެވެ. ނުވަތަ އެކަމުގައި އޮޅުން އަރައިދެއެވެ. الأمام أبو حنيفة ގެ مذهب އާއި މެދު އޮޅުން އަރަން ދިމާވި މައިގަނޑު ދެفقه علمވެރިޔެއްގެ قولފާހަގަ ވެއެވެ. އެއިގެ ތެރެއިން އެއް ބޭކަލަކީ الأمام ابن قدامة އެވެ.\nالأمام ابن قدامة ، الأمام أبو حنيفة ގެ مذهب نقل ކުރައްވަނީ އަންނަނިވި ގޮތަށެވެ.\nقال ابن قدامة : وقال أبو حنيفة : يجوز ان تكون قاضية في غير الحدود لأنه يجوز ان تكون شاهدة منه (المغني 14-12)\nމާނައީ:- އަދި ابن قدامة ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި أبوحنيفة ވިދާޅުވިއެވެ. حد قائمކުރެވޭ މައްސަލަތައް ފިޔަވައި އެހެން ކަންތައް ތަކުގައި شريعةކުރުން (އަންހެނުންނަށް) ހުއްދައެވެ.ސަބަބަކީ އެކަންތައް ތަކުގައި ހެއްކަކަށްވުން އެކަނބަލުންނަށް ހުއްދަވާތީއެވެ.\nއަނެއް ބޭކަލަކީ الأمام ابن رشد އެވެ.އެބޭކަލަކު الأمام أبو حنيفة ގެ مذهب نقل ކުރައްވަނީ އަންނަނިވި ގޮތަށެވެ.\nقال ابن رشد: وقال أبو حنيفة يجوز أن تكون المرأة قاضية في الأموال (بداية المجتهد4-1768)\nމާނައީ:- ابن رشد ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި الأمام أبو حنيفة ވިދާޅުވިއެވެ. މުދަލުގެ މައްސަލަތަކުގައި އަންހެނުން شريعةކުރުން ހުއްދައެވެ.\nالأمام أبو حنيفة ގެ مذهب އާއި މެދު އައިސްފައިވާ އިސްވެ ދެންނެވުނު ދެقولއާއި އަދި އެފަދަ އެހެން قولތަކެއްގެ ސަބަބުން ވަރަށް ގިނަ މީހުނަށް ހީކުރެވެނީ الأمام أبو حنيفة ގެ مذهب އަކީ އަންހެނަކު قاضيކަމަށް އިސްކުރުން ހުއްދަކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ބޮޑު އޮޅުމެކެވެ. އެކަން އެނގޭ ގޮތަކީ حنفي مذهبގެ إمامން ގެ ފަރާތުން މިމައްސަލަ تحقيقކުރެއްވުމަށްފަހު ނެރެދެއްވާފައިވާ ނަތީޖާ ތަކުންނެވެ. އެގޮތުން މިކަމާއި މެދު حنفي مذهب ގެ ބައެއް إمامން ވިދާޅުވެފައިވާ ވިދާޅުވުންތައް ދަންނަވާލާނަމެވެ.\nمجمع الأنهارގައި ވެއެވެ. " ހުރިހައިحقތަކެއްގައި قاضي ކަން ކުރުން އަންހެނުންނަށް ހުއްދައެވެ. އެއީ އެމީހުންނަކީ އެކަންތައް ތަކުގައި ހެކިބަސް އަދާ ކުރެވޭ ބަޔަކަށް ވާތީއެވެ. ނަމަވެސް އެކަމަށް އެކަނބަލުން އިސްކުރާ މީހާއަކީ ފާފަވެރިއެކެވެ. އޭގެދަލީލަކީ ( لَنْ يُفْلِحَ قَوْمٌ وَلَّوْا أَمْرَهُمْ امْرَأَةً)" (رواه البخاري (4425)، ورواه النسائي في " السنن " 8/227)\nމާނައަކީ: އެ قومއްގެ ވެރިކަމަށް އަންހެނަކު އިސްކޮށްފި ބަޔަކަށް ކާމިޔާބެއް ނުވެއެވެ. (مجمع الأنهار2-168)\nمجمع الأنهار ގައިވާ މި އިބާރަތުން އެގޭއެއްޗަކީ އަންހެނުން ފަނޑިޔާރު ކަމަށް އިސްކުރާ މީހާއަކީ ފާފަވެރިއެއްކަމަށްحنفي مذهب ގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ކަމެވެ. އަދި ފާފަ އެއްކަމަށް حكمކުރެވޭނީ حرامކަމެއްގެ މައްޗަށެވެ. حرامކަމެއް ކުރުމުން ނޫނީ ފާފައެއް ނުލިބޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން ބެލެވެނީ حنفي مذهب ގެއިމާމުން ގެ ރަވްޔަކީ ވެސް ޖުމުހޫރުގެ ރަވްޔާއި އެއްގޮތަށް އެއީحرامކަމެއް ކަމުގައެވެ. އަދި قاضي ކަން ކުރުން އަންހެނުންނަށް ހުއްދައޭ ވިދާޅުވާބަސްފުޅުގެ މުރާދަކީ އަންހެނަކު އެކަމަށް އިސްކުރެވި حكمއެއް ކޮށްފިނަމަ އެކަނބަލުންގެ ހެކިބަސް قبولކުރެވޭ ކަންތައް ތަކުގައި އެحكمއެއް تنفيذކުރެވިދާނެ ވާހަކައެވެ.\nمجمع الأنهارއަކީ ملتقي الأبحر ގެ شرحއެވެ. ملتقي الأبحر އަކީ إبراهيم بن محمدލިޔުއްވާފައިވާ حنفي مذهب ގެ ބޯދާ فقه ފޮތެކެވެ. މިފޮތުގެ شرحއަކީ مجمع الأنهارއެވެ. މިشرحގައި ملتقي الأبحرގެ متنގެ لفظތަކުގެ މާނައާއި فقه مسألةތަކާއި أحكامތަކާއި حنفي مذهب ގެ ބޭކަލުންގެ ރަވްޔުތައް ބަޔާން ކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރަށް الشافعي مذهب ގެ ރަވްޔުތައްވެސް ބަޔާން ކުރައްވާފައިވެއެވެ. މިއީحنفي مذهبގެ އެންމެ މުހިއްމު فقهފޮތް ތަކުގެ ތެރެއިން ހިމެނޭ ފޮތެކެވެ. مجمع الأنهارގެ مصنفއަކީ عبد الرحمن بن محمدبن سليمانއެވެ. مشهورނަންފުޅަކީ شيخي زادةއެވެ. އަދި الدامادގެ ނަމުންވެސް ނަންކިޔެއެވެ. حنفي مذهبގެ فقه علمވެރި ބޭކަލެކެވެ. ތުރުކީ ވިލާތުގެ އަހުލުވެރި ބޭކަލަކެވެ. އެތާގެ އަސްކަރިއްޔާގެ قاضي ކަންކުރެއްވިއެވެ. އަވަހާރަވީ ހިޖްރައިން 1078ގައެވެ.\nالعلامة ابن الهمام ވިދާޅުވިއެވެ.\nوالجواب أن غاية مايفيده منع أن يستقضي وعدم حله والكلام فيما لو وليت وأثم المقلد بتوليتها أو حكمها خصمان فقضت قضاء موافق لدين الله أكان ينفذ أم لا ؟ (فتح القدير5-486)\nމިބަސްފުޅު العلامة ابن الهمام ވިދާޅުވެފައިވަނީ جمهور فقه علمވެރީން އަންހެނުން قاضيކަމަށް އިސްކުރުމުން އެމީހުންކުރާ حكمތައް تنفيذ ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް ދެއްކެވި ދަލީލެއްކަމުގައިވާ ( لَنْ يُفْلِحَ قَوْمٌ وَلَّوْا أَمْرَهُمْ امْرَأَةً) ގެحديث ފުޅަށް ރައްދު ދެއްވުމުގެ ގޮތުން ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުގެ ތެރޭގައިއެވެ. އެބަސްފުޅުގެ ތަރުޖަމާ ދަންނަވާލާނަމެވެ. (އަދި ޖަވާބަކީ (އެ)حديثފުޅުން ކަނޑައެޅިގެން އެނގޭ އެއްޗަކީ އަންހެނުން قاضي ކަމަށް އިސްކުރުމަކީ މަނާކަމެއް ކަމާއި އަދި އެކަމަކީ ހުއްދަނޫން ކަމެއް ކަމުގައެވެ. އަދި ވާހަކަ މިދެކެވެނީ އަންހެނަކު قاضي ކަމަށް އިސްކުރެވިއްޖެނަމަ އެހިނދު އެއަންހެނަކު އިސްކުރިމީހަކު ފާފަވެރިވެގެންވާ ހާލުގައި ނުވަތަ ދެخصمއަކު އެ އަންހެނެއްގެގާތަށް މައްސަލައެއް ހުށަހަޅައި ފަހެ އެއަންހެނަކު اللهގެ دين އާއި އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީންشريعةއް ކޮށްފިނަމަ އެކުރިحكمއެއް تنفيذކުރެވޭނެތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ އާއި މެދުގައެވެ.\nالعلامة ابن الهمام ގެ އިސްވެދިޔަ ބަސްފުޅުން ވެސް حنفي مذهب ގައިވެސް އަންހެނުން قاضي ކަމުގެمقامއަށް عينކުރުން ހުއްދަ ނުވާކަން އެނގެއެވެ.\nحنفي مذهب ގައި އަންހެނުން حدއާއިقصاصގެحكمތައް ފިޔަވައި އެހެން މައްސަލަތަކުގައި قاضيކަމަށް އިސްކުރުން ހުއްދަ ކަމަށްنقل ކުރެއްވި ބޭކަލުން ދެއްކެވި ދަލީލުތައް\nފުރަތަމަ ދަލީލު:- القياس: އެބޭކަލަކު قاضيކަން قياسކުރައްވަނީ ހެކިބަހުގެ މައްޗަށެވެ. އެބަހީ ހެކިބަސް އަދާކުރުމުގެ އަހުލުވެރި ކަމުގައި قاضي އަކަށް ވުމުގެ އަހުލުވެރިކަން ހިމެނެއެވެ. މިއީ މިބެއިކަލުން ދެއްކެވި ދަލީލުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއްމެ ބާރުގަދަ ދަލީލެވެ.\nجمهور فقه علم ވެރިން މި دليل އަށް ރައްދު ދެއްވިގޮތް\nجمهور فقه علم ވެރީން ވިދާޅުވަނީ މިقياسއަކީ القياس مع الفارق އެކެވެ. (އެބަހީ އެއް ޤިޔާސު އަނެއް ޤިޔަސަކާ ސިފަތަކެއް ނުގުޅެއެވެ.) ސަބަބަކީ قاضيކަމަށް އިސްކުރުމުގެ ސިފަތައް، ހެކިބަހުގައި ނުވެއެވެ. އެހެންކަމުން މިދެކަންތައް އެކަތި އަނެކައްޗަކާއި قياسއެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.\nދެވަނަ ދަލީލު:- ދެވަނަ ދަލީލެއްގެ ގޮތުގައި ދެއްކެވީ ކީރިތިقرآن ގެ އަންނަނިވި އާޔަތެވެ. މާތްالله سبحانه وتعالى وحيކުރެއްވިއެވެ. إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَىٰ أَهْلِهَا (النساء58)\nމާނައީ: ހަމަކަށަވަރުން، أمانةތައް، އޭގެ أهلވެރިންނަށް އަދާކުރުމަށް، اللَّه ތިޔަބައިމީހުންނަށް أمرކުރައްވަތެވެ.\nމިآيةން دليلނެންގެވި ގޮތް: ވިދާޅުވިއެވެ. މިآيةއަންހެނުންނާއި ފިރހެނުން عامވެشامل ވެގެންވެއެވެ. އަދި އެންމެ ބޮޑު އަމާނަތަކީ قاضيކަމުގެ އަމާނާތެވެ.\nجمهور فقه علم ވެރިން މި دليلއަށް ރައްދު ދެއްވިގޮތް\nއިސްވެދިޔަ آيةގައިވާ، عام ކަންވަނީ، އަންހެނުން قاضي ކަމަށް އިސްކުރުން މަނާކުރާ حديثތަކުން خاص ވެގެންވެއެވެ.\nއިސްވެދިޔަ آيةން އަންހެނުން قاضي ކަމަށް އިސްކުރުން ހުއްދަ ކަމަށް ދަލީލު ލިބޭނަމަ ހަމައެآيةން އަންހެނުން ދައުލަތުގެ عام ވެރިކަމަށް އިސްކުރުން ހުއްދަ ވާނެކަމުގެ ދަލީލު ލިބެންޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް އެކަމަކީ علم ވެރިންގެ إجماع ން باطل ކަމެކެވެ.\n(إِنَّمَا النِّسَاءُ شَقَائِقُ الرِّجَالِ)ތިންވަނަ ދަލީލު:- حديث\nމާނައީ : ހަމަކަށަވަރުން އަންހެނުންނަކީ ފިރިހެނުންނާއި އެއްބަޑު އެއްބަފާ ބަޔެއްފަދަ ބައެކެވެ.\nމިحديثން دليلނެންގެވި ގޮތް: حديث عامއެވެ. އޭގައި قاضي ކަމާއި އެހެން ކަންތަކާއި ދެމެދު فرقއެއް ނުކުރެވެއެވެ.\nއިސްވެދިޔައީ حديث ފުޅެއްގެ ތަންކޮޅެކެވެ. އެހެންކަމުން އެ حديث ފުޅު އެއްކޮށް ދަންނަވާލާނަމެވެ.\nعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- عَنِ الرَّجُلِ يَجِدُ الْبَلَلَ وَلاَ يَذْكُرُ احْتِلاَمًا قَالَ « يَغْتَسِلُ ». وَعَنِ الرَّجُلِ يَرَى أَنَّهُ قَدِ احْتَلَمَ وَلاَ يَجِدُ الْبَلَلَ قَالَ « لاَ غُسْلَ عَلَيْهِ ». فَقَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ الْمَرْأَةُ تَرَى ذَلِكَ أَعَلَيْهَا غُسْلٌ قَالَ « نَعَمْ إِنَّمَا النِّسَاءُ شَقَائِقُ الرِّجَالِ\n(و أخرجه أحمد في المسند(26238) ،وأبويعلى في مسنده(4694) ،و الترمذي في جامعه (113) ،والدارقطني في سننه(481) ،و ابن الجارود في المنتقى (90)،و الطوسي في مستخرجه(324)،و البيهقي من طريق أبي داود في السنن الكبرى 767\nމާނައީ:- މާތް الله ރުއްސުންލެއްވި عائشة ގެފާނުގެ ކިބައިން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. އެކަމަނާ ވިދާޅުވި އެވެ. رسول الله صلى الله عليه وسلم އަރިހުން ސުވާލު ދެންނެވުނެވެ. މީހަކަށް إحتلام ވީކަމުގެ ހަނދާނެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ތެތްކަން ފެނުނެވެ. حديث ކުރެއްވި އެވެ. އެމީހަކު ހިނައިގަންނަ ހުއްޓެވެ. (އަދި ސުވާލު ދެންނެވުނެވެ.) މީހަކަށް إحتلام ވީކަމަށް ހީކުރެވުނެވެ. ނަމަވެސް ތެތްކަމެއް ނުދެކެއެވެ. حديث ކުރެއްވި އެވެ. އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ހިނެއުމެއް ނުވެއެވެ. ފަހެ أم سليم ދެންނެވި އެވެ. އަންހެނަކަށްވެސް އެގޮތަށް މެދުވެރި ވެއްޖެނަމަ އެ އަންހެނަކު ހިނައިގަންނަން ޖެހޭނެ ހެއްޔެވެ؟ حديث ކުރެއްވި އެވެ. އާނއެކެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އަންހެނުންނަކީ ފިރިހެނުންނާއި އެއްބަޑު އެއްބަފާ ބަޔެއްފަދަ ބައެކެވެ.\nހަތަރުވަނަ ދަލީލު:- والمرْأَةُ راعِيةٌ في بيْتِ زَوْجِهَا ومسئولة عنْ رعِيَّتِهَا (متفق عليه)\nމާނައީ: އަދި އަންހެނާއަކީ އެކަނބުލޭގެ ފިރިމީހާގެ ގެ ބަލާބަލަހައްޓަން ޖެހިފައިވާ މީހެކެވެ. އަދި އެކަނބުލޭގެ ބަލާބަލަހައްޓަން ޖެހިފައިވާ މީހުންނާއިމެދު އެކަނބުލޭގެ އާއި ސުވާލުކުރެވޭނެއެވެ.\nމިحديثން دليلނެންގެވި ގޮތް: نبي އާ صلى الله عليه وسلم އަންހެނުންނަށް ފިރިމީހާގެ ގޭގެ ވެރިކަން ދެއްވީއެވެ. އެހެންކަމުން އަންހެނުންނަށް دولة ގެ عام ވެރިކަމުގެ أهلވެރިކަން މިކަމުން ثابت ކުރުވައެވެ.\nފަސްވަނަ ދަލީލު:- عمرގެފާނު އަންހެނަކު ބާޒާރަށް އިސްކުރެއްވިއެވެ.\nމިކަމަކީعمرގެފާނުންގެ ފަރާތުންصح ގޮތެއްގައިثابت ވެފައިވާ ކަމެއް ނޫއެވެ. އަދި މިކަންثابت ވި ކަމުގައިވިޔަސް މިއީ قاضي ކަމަށް އަންހެނުން އިސްކުރެއްވެވީ ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. މިކަން ބެލެވޭނެ އެންމެ ބޮޑު ދަރަޖައަކީ ބާޒާރުގައި އަންހެނުންގެ منكرات ތަކަށް الأمر بالمعروف އަށްޓަކައި އަންހެނަކު ފޮނުއްވީކަމަށެވެ. އެއީވެސް އެކަން ކުރެއްވި ކަންصح ގޮތަކުން ثابت ވާނަމައެވެ.\nތިންވަނަ مذهبއަކީ މިކަމުގައި އޮތް އެންމެ ނާދިރު مذهبއެވެ. އެمذهبގައި ވިދާޅުވަނީ ހުރިހާ أحكامތަކެއްގައި قاضيކަން ކުރުން އަންހެނުންނަށް ހުއްދަކަމަށެވެ. މިمذهبގެاصلވެރިއަކީ الأمام ابن حزم އެވެ. ނުވަތަ އެހެން عبارةކުން ދަންނަވާނަމަ الظاهري مذهبއެވެ.އަދި މިمذهب ގައި الأمام ابن جرير الطبري ހިމެނިވަޑައި ގަންނަވާ ކަމަށްވެސް ބުނެވެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީވެސް حقيقة އެއްކަމުގައި فقه علمވެރީން ދެކެވަޑައިނުގަންނަވައެވެ. އޭގެ ތަފްސީލު ފަހަތުގައި ހާމަވެގެން އަންނާނެއެވެ.\nالظاهري مذهب ގެ دليلތައް.\nފުރަތަމަدليل: اصل އަކީ ހުއްދަވުމެވެ. އެކަން މަނާކުރެވިފައިވާ صريح دليل އެއް ނެތެވެ.\nجمهور فقه علم ވެރިން މި دليل އަށް ރައްދު ދެއްވިގޮތް: މިކަމުގައި صريح دليل ނުވާކަމަށް ބުނެވޭ ބުނުމަކީ صح ބުނުމެއް ނޫނެވެ. މިކަމުގެ دليل ތައް އިސްވެ ހިނގައްޖެއެވެ.\nދެވަނަ دليل: سبأ ގެ ރަނިކަމަނާ بلقيسގެވާހަކައެވެ.\nދަންނައެވެ. މިކަމަނާގެ ވާހަކަ النملސޫރަތުގައި ބަޔާން ވެގެންވެއެވެ.\nجمهور فقه علم ވެރިން މި دليل އަށް ރައްދު ދެއްވިގޮތް: ހ- މިހާދިސާ ގައި ބަޔާން ވެގެންވާ ފަދައިން بلقيسއަށް ރަނިކަން އޮތީ އެކމަނާގެ كفرގެ ހާލަތުގައެވެ. އިސްލާމް ވުމަށް ފަހު އެކަމަނާ ހުއްނެވީ سليمان عليه السلام ގެވެރިކަމުގެ ދަށުގައެވެ. އެކަމަނާއަށްޓަކައި އެއްވެސް ވެރިކަމެއް سليمان عليه السلام ނުދެއް ވައެވެ.\nށ- މިއީ އަހަރެމެންގެ شريعة އަށްވުރެ ކުރީގެ شريعةއެއް ގައި ހިނގާދިޔަ ކަމެކެވެ. އަހަރެމެންގެ شريعةށް އައިސްފައިމިވަނީ އެشريعةއާއި خلافއަށެވެ. އެހެންކަމުން އެ ދުވަސްވަރު بلقيسއަށް ވެރިކަން އޮތް ކަމުގައިވިޔަސް އަހަރެމެންގެ شريعةގައި އަންހެނަކު އެފަދަ مقامއަކަށް ހުއްދަ ކުރެވިފައި ނުވެއެވެ.\nތިންވަނަ دليل: إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَىٰ أَهْلِهَا (النساء58)\nމާނައި: ހަމަކަށަވަރުން، أمانةތައް، އޭގެ أهلވެރިންނަށް އަދާކުރުމަށް، اللَّه ތިޔަބައިމީހުންނަށް أمرކުރައްވަތެވެ.\nدليلނެންގެވި ގޮތް: الله އަމުރު ކުރައްވަނީ امانة އޭގެ ވެރީންނަށް އަދާ ކުރުމަށެވެ. އަދި އެންމެ ބޮޑު امانة ތަކުގެތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއްކަމަކީ قاضيކަމުގެ امانةއެވެ. އަދި އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންގެ މެދުގައި މިآية ހަމަހަމަވެ عامވެފައިވެއެވެ.\nجمهور فقه علم ވެރިން މި دليل އަށް ރައްދު ދެއްވިގޮތް: މި آية ން قاضيކަމަށް އަންހެނުން އިސްކުރުން ހުއްދަ ކަމަށް دليل ނެގޭކަމުގައި ވަނީނަމަ މި آية ން އަންހެނުންނަށް دولةގެ އެންމެ އިސްވެރިކަމަށް عينކުރުން ވެސް ހުއްދަ ކުރުމަށް دليلނެގެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ދަންނަބޭކަލުންގެ إجماعން باطلކަމެކެވެ.\nހަތަރު ވަނަ دليل: حديبية ގެ ވަގުތު أصحابބެއިކަލުން إحرام ކަނޑާ ލުމަށް ނުރުހިވަޑައިގަތްތަން ދެކެވަޑައިގެންފައި رسول الله صلى الله عليه وسلم އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން أم سلمةގެފާނާއި مشورة ކުރެއްވިއެވެ. އެހިނދު އެކަމަނާ އިޝާރާތް ކުރެއްވެވީ އެކަލޭގެފާނު އެބޭކަލުންގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި إحرام ކަނޑުއްވައި هدي ކަތިލެއްވުމަށެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނުން އެގޮތަށް عملކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެއަށްފަހު أصحاب ބޭކަލުންވެސް އެގޮތަށް عمل ކުރައްވައިފިއެވެ.\nدليلނެންގެވި ގޮތް: أم سلمة ގެފާނުންގެ މިعملފުޅުން އަންހެނުންގެ حكمة ތެރިކަން އެނގެއެވެ. އެހެންކަމުން قاضيކަމަށް އެކަނބަލުން އިސްކުރުން މަނާނުކުރެވޭނެ އެވެ.\nجمهور فقه علم ވެރިން މި دليل އަށް ރައްދު ދެއްވިގޮތް: رسول الله صلى الله عليه وسلم ކަމެއްގައި އަނބިކަނބަލެއްގެ ގާތުން مشوره ހޯދުމަކީ އަންހެނުން قاضي ކަމަށް عينކުރުން ހުއްދަކުރެވޭނޭدليلއެއް ނޫނެވެ. އެކަން އެނގޭ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ އެކަލޭގެފާނު، أم سلمة ގެފާނުން އެކަލޭގެފާނުގެ مشورة مجلس ގެ މެމްބަރަކަށް ނުހައްދަވައެވެ. އަދި އެކަމަނާވެސް އަދި އެހެން އަންހެން ކަނބަލަކުވެސް އެކަލޭގެފާނުންގެ حياةފުޅުގައިވެސް އަދި خلفاء الراشدين ގެخلافةގައިވެސް އެއްވެސް مشورة مجلس އެއްގެ މެމްބަރެއްގެ ގޮތުގައި عينވެސް ކުރެވިފައި ނުވެއެވެ. އަދި އަމީރަކަށްވެސް، ސަފީރަކަށްވެސް ހިމެނިފައިނުވެއެވެ. ކޮންމެ ރަސްކަލަކަށްވެސް އަދި ކޮންމެ ވެރިއަކަށްވެސް އެމީހެއްގެ އަންހެނުންނާއި ނުވަތަ އެހެން އަންހެނުންގެވެސް خيال ހިއްސާ ކުރެވިދާނެއެވެ. އެއީ حرامކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި އަންހެނުން ނަށްވެސް ފިރިހެނުންނެކޭ އެއްފަދައިން ހެޔޮ ކަންތަކަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުބައިކަންތަކުން ދުރުހެލިވެ ތިބުމަށް ގޮވައި ހެޔޮމަގަށް މަގުދެއްކުމުގެ حق ލިބިގެންވެއެވެ.\nފަސްވަނަ دليل: جمل ހަނގުރާމައިގައި عائشةގެފާނުން لشكر ގެވެރިއަކަށް ހުންނެވިކަން.\nދަލީލު ނެންގެވިގޮތް: عائشةގެފާނު جملހަނގުރާމައިގައި ނުކުމެވަޑައިގަތުމުން ދަލާލަތު ކޮށްދެނީ އަންހެނުންނަށް އެފަދަ ވެރިކަންތަކުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ހުއްދަ އޮތްކަމެވެ. އަދި قاضيކަމަކީ ވެސް އެފަދަ مقام ތަކުގެ ތެރެއިން ހިމެނޭކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން އަންހެނުންނަށް قاضيކަން ކުރުން ހުއްދައެވެ.\nجمهور فقه علم ވެރިން މި دليل އަށް ރައްދު ދެއްވިގޮތް: މީގެ جواب އަކީ: جملހަނގުރާމައިގައި عائشة ގެފާނު لشكرއާއިއެކު ނިކުމެވަޑައިގެންފައިވަނީ لشكرގެ އަމީރެއްގެ ގޮތުގައިނޫނެވެ. އަދި حاكمއެއްގެ ގޮތުގައިވެސް ނޫނެވެ. އަދި އެلشكرގައި އިސްކޮށް ތިއްބެވީ طلحة އާއި الزبيرއެވެ. މިދެބޭކަލުންعائشة ގެފާނު މިلشكر އާއިއެކު ނިކުންމަވާފައިވަނީ އެގޮތަށް އެކަމަނާ ނިކުތުމުން مسلمންގެ ބައިބައިވުން ކުޑަވެ އެއްބައިވަންތަވުން ގާތްވާނެކަމަށް ވިސްނިވަޑައިގެންނެވެ. އަދި فتن ވެރިކަމުން ސަލާމަތްވުން ގަތްވާނެކަމަށް ދެކިގެންނެވެ. ނަމަވެސް ދެ لشكر ބައްދަލުވިހިނދު فتن އަށް ވެއްޓިގެން ދިޔަލެއް ބޮޑުކަމުން ކަންދިމާވީ ހީވެސްނުކުރި ގޮތަކަށެވެ. ދެ لشكرން ވެސް މުސްލިމުންގެ އެތައްބަޔަކު قتل ވެގެން ދިޔައީއެވެ. އެ ހަނގުރާމަ ފިނިވުމުން قتل ވެފައިތިބި މީހުންގެ ތެރެއަށް زبير ގެ ފާނުން ވަޑައިގެންފައި އެمنظر ދެކެވަޑައިގެންފައި އަމިއްލަފުޅު ފައިފަނދުގައި އަތްތިލައިން ތަޅުއްވާ ވިދާޅުވިކަމަށް ވެއެވެ. މިދުވަސް އައުމުގެކުރިން ތިމަންނަ މަރުވެގެން ގޮސްފައިވީނަމަ ކިހާރަނގަޅު ވީހެއްޔެވެ! އަދި عائشة ގެފާނުވެސް މި لشكر ގައި ނިކުމެވުނީތީ ދެރަވެ ވަޑައިގެން ބައެއް ބޭކަލުންގެ އަރިހުގައި ދެންނެވިއެވެ. އެދުވަހު ތިމަންއަށް ނިކުތުމުން މަނާނުކުރެއްވީ ކީއްވެގެންތޯއެވެ؟ އަދި ބޮޑެތި أصحاب ބޭކަލުން އެކަމަނާ އެلشكرއަކާއެކު ނިކުމެވަޑައިގަތް ކަމަށްޓަކައި ދެރަވުމުގެބަސްފުޅުތައް އިއްވާފައި ވެއެވެ. އަދި ރިވާވެގެންވެއެވެ. އާއިޝަތުގެ ފާނު އެކަމަށް ކީރިތިقرانން (و قرن في بيوتكن )ގެ آية تلاوة ކުރައްވާހިނދު ކީރިތި ކުރައްވާލެއް ބޮޑުކަމުން ެކަމަނާގެ ދޯޕައްޓާ ތެމިދެއެވެ. އެއީ އެދުވަހުގެ ހަނގުރާމައިގެ ހާދިސާގެ ހަނދާންވެ ހިތަށް އަންނާތީކަމަށް ބުނެވެއެވެ. (المسند )\nމިހެންކަމުން عائشة ގެފާނަށް އެ لشكر އާއި އެކު ނިކުމެވުނުކަމީ އެކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އަންހެނުންނަށް قاضي ކަން ދިނުން ހުއްދަ ކުރެވޭނެކަމެއް ނޫނެވެ.\nހަވަނަ ދަލީލު: މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި عمرގެފާނު الشفاء ކިޔުނު އަންހެނަކު ބާޒަރުގައި ކަންތައްތައް ހިނގާނުހިގާގޮތް ބެލުމުގެ مقام އަށް عين ކުރެއްވިއެވެ. ( المحلى- ابن حزم 9-492 )\nދަލީލު ނެންގެވިގޮތް: އަންހެނަކު دولة ގެ އިސްވެރިކަމަށްعيّن ކުރުން ހުއްދަނުވާނަމަ عمر ގެފާނުން އެގޮތައް عمل ނުކުރެއްވީހެވެ.\nجمهور فقه علم ވެރިން މި دليل އަށް ރައްދު ދެއްވިގޮތް:\n(ހ) عمرގެފާނު މިعمل ފުޅާއިމެދު ދަންނަބޭކަލުން ވިދާޅުވަނީ عمر ގެފާނު މިފަދަعمل އެއް ކުރެއްވިކަމަށް ސައްހަ ސަނަދަކުން ثابت ވެފައިނުވެއެވެ. ابن حزم މިވާހަކަ ރިވާކުރެއްވި ހިނދު ވިދާޅުވެފައިވަނީ "ރިވާވެގެންވެއެވެ" މިފަދަ އިންނެވެ. އެގޮތަށް ރިވާކުރެއްވި ބޭކަލެއްގެ ނަމެއް އަދި ސަނަދެއް ބަޔާންކުރައްވާފައި ނުވެއެވެ. الأمام ابن العربي މި حادثةގެ ވާހަކައާއި މެދު ވިދާޅުވަނީ، މިއީبدعة ގެاهل ވެރީންގެ ވަސްވާސްތަކުގެ ތެރެއިން އައިސްފައިވާ ރިވާޔަތެކެވެ. އެބަހީ حقيقةއެއްނޫނެވެ. (أحكام القرآن – ابن العربي 3-145 )\n(ށ) الأمام ابن حزم އަކީ صحابيންގެ قولއަކީ حجة އެއް ކަމުގައި قبول ނުކުރައްވާ ބޭކަލެކެވެ. އެހެންވީމާ މިކަމުގައި صحابيއެއްގެ قول އެمذهب ގެ حجةއަކަށް ދެއްކޭނި ކޮންގޮތަކުންހެއްޔެވެ؟\nހަތްވަނަ ދަލީލު: އަންހެންصحابيން جهاد ގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަތެވެ. އެކަމުން އަންހެނުންގެ ކުޅަދާނަކަމާއި އުނދަގޫތައް تحملކުރުމުގެ ގަދަފަދަކަން އެނގެއެވެ.\nމީجهادގެ ވާހަކައެވެ. އެކަމަކާއި قاضي ކަމަށް އަންހެނުން عين ކުރުމާއި އެއްވެސް ގުޅުމެއްނެތެވެ. އަދި ބައެއް އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ބާރުނުހުންނަ ވާހަކައެއް ތިމަންމެން ނުދައްކަމެވެ. ނަމަވެސް އަސްލަކީ އަންހެނުންނަކީ عام ގޮތެއްގައި ގަދަފަދަކަން ކުޑަ، ލޫޅާފަތި، ނާޒުކު ބަޔެކެވެ.\nއަށްވަނަ ދަލީލު: ފަތުވާ ދިނުމާއި قاضيކަމާއި قياسކޮށްގެން قاضيކަން އަންހެނުންނަށް ހުއްދަ ކުރުމެވެ.\nދަލީލު ނެންގެވިގޮތް: ފަތުވާދިނުން އަންހެނުންނަށް ހުއްދައެވެ. އެހެންކަމުން قاضي ކަން ވެސް ހުއްދައެވެ. އެދެކަމުގައިވެސްވަނީ الله ގެ حكم بيان ކުރުމެވެ.\nމިقياسއަކީ القياس مع الفارق އެކެވެ. ފަތުވާ ދިނުމުގައި ވަނީ ވަކި ސިފަތަކެވެ. قاضي ކަމުގައި ވަނީ ވަކި ސިފަތަކެވެ. އެހެންކަމުން އެއް ސިފަ އެނެއްސިފަ އެއްގެ މައްޗަށް ގިޔާސް ނުކުރެވޭނެއެވެ.\nالأمام ابن جرير الطبريގެ ބަސްފުޅު تحقيقيނަޒަރަކުން:\nބައެއް فقه علم ވެރީން الأمام ابن جرير الطبري ގެ ރަވްޔަކީ އަންހެނުން قاضيކަމަށް އިސްކުރުން ހުއްދަކުރުން ކަމުގައިنقل ކުރައްވައެވެ. ނަމަވެސް صح ސަނަދަކުން މިވާހަކަ الأمام ابن جرير الطبري ގެ އަރިހުން نقل ކުރެވިފައި ނުވެއެވެ. އަދި މިވާހަކަ އެބޭކަލެއްގެ ފޮތްތަކުގެ ތެރެއިން ފޮތެއްގައި ވެސް ލިޔުއްވައިފައި ނުވެއެވެ. (ބައްލަވާ: الحاوي 20-220 ، الزخيرة 10-21 ، المغني 14-12 )\nالشنقيطيވިދާޅުވިއެވެ. الأمام ابن جرير الطبري އަށް ނިސްބަތް ކުރެވިފައިވާ އެވާހަކައަކީ صح ވާހަކައެއް ކަމުގައި ނުބެލެވެއެވެ.(ولاية المرأة في الفقه الأسلامي )\nابن العربى ވިދާޅުވިއެވެ. محمد بن الطبريގެ ކިބައިން نقل ކުރެވިފައިވެއެވެ. އަންހެނުން قاضي ކަން ކުރުން ހުއްދައެވެ. ނަމަވެސް އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން އެގޮތް نقل ވެފައިވާ نقل ވުމީ صح نقل ވުމެއްނޫނެވެ.(أحكام القرآن 3-482 )\nالأمام ابن جرير އަރިހުން صحސަނަދަކުން އަންހެނުންނަށް قاضيކަން ދިނުން ހުއްދަ ކަމަށް ވިދާޅުވިކަން ثابت ވެފައެއްނުވެއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ އެއްވެސް ފޮތެއްގައި އެވާހަކަ ލިޔުއްވާފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި ދީނުގެ ފުންނާބު އުސް ބޮޑަތިعلم ވެރީންގެ تحقيقތަކުން އެނގެނީ އެކަލޭގެފާނު އެގޮތަށް ވިދާޅުވެފައި ނުވާކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އަންހެނުން ހުރިހާމައްސަލަތަކެއްގައި قاضيކަމަށް އިސްކުރުން ހުއްދަކަމަށް الأمام ابن جرير الطبريގެ އަރިހުން نقلވެފައިވާ نقلވުމަކީ صح نقل ވުމަށް ކަމުގައި ނުބެލެވެއެވެ. ابن العربى ވިދާޅުވެފައިވަނީ ابن جريرގެ އަރިހުން نقل ވެފައިވަނީ أبو حنيفة ގެ އަރިހުންވެސް نقل ވެފައިވާފަދައިންކަމަށް ވެދާނެއެވެ. އެއީ އަންހެނުންނަށް شريعة ކުރެވޭނީ އެކަނބަލުންނަށް ހެކިބަސް އަދާކުރުން ހުއްދަވާ ކަންތައްތަކުގައެވެ. الأمام ابن جريرގެ އެބަސްފުޅަކީ صح މަގުންثابت ވާ ބަސްފުޅެއްކަމުގައި ވެއްޖެނަމަ އެބަސްފުޅުވާނީ شاذ (ނާދިރު) ބަސްފުޅަކަށެވެ. جمهور فقه علم ވެރީންގެ ރަވްޔާއި خلافއަށް އެންމެ ބޭކަލަކު ވިދާޅުވާ ވިދާޅު ވުމެއްގެ މައްޗަކަށް عملއެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.\nالأمام الماورديވިދާޅުވިއެވެ. ابن جريرގެ އެބަސްފުޅަކީ شاذބަސްފުޅެކެވެ. އެހެންކަމުން الأجماع އާއި ދެކޮޅަށް އެބަސްފުޅު ބަލާ ނުގަނެވޭނެއެވެ. (الأحكام السلطانية ص 65)\nއަންހެނުންނަށް قاضي ކަންދިނުމަކަށް قانون أساسي ތަނެއްނުދޭ\nقانون أساسيގައިވާ ގޮތުން قاضي ކަމުގެ މަގާމުގައި ހުންނަ މީހަކީ މުސްތަޤިއްލު މީހަކަށް ވާންޖެހޭ ފަރާތެކެވެ. މުސްތަޤިއްލުކަން ގެއްލުވާދޭ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ކަމަކީ ބައެއްގެ ނުފޫޒުގެ ދަށުވެފައި ތިބުމެވެ. އެހެންކަމުން قاضي ކަމުގެ މަގާމުގައި ހުންނަ މީހަކު ނުފޫޒުން އެއްކިބާ ވެފައިވާ މީހަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. ނުފޫޒަކީ މީހަކު ބުނާގޮތަކަށް عملކުރުން ލާޒިމް ކުރުމެވެ. ދެޖިންސަށް ބަލާއިރު އަންހެނުންނަކީ އޭނާގެ شخصيކަންތައްތައްވެސް ކޮންމެވެސް މީހެއްގެ އިޒުނައާއި ލައިގެން މެނުވީ ކުރުން صح ނޫން ބައެކެވެ. ބަޔެއްގެ ބެލެހެއްޓުމުގެ ދަށުގައި ތިބޭ ބަޔެކެވެ. އެގޮތައް އަންހެނުންނަކަށް އޭނާ ހިތްއެދޭ މީހަކާއި ކައިވެނިވެސް ވެވެނީ ވަލީވެރިޔާގެ ހުއްދަ ލިބުމުންނެވެ. ނުވަތަ حاكم ގެހުއްދަ ލިބުމުންނެވެ. ދަންނައެވެ. ވަލީ ވެރިޔަކު ނުވާ ކައިވެނި އަގުދު ކުރެވޭނީ ހާކިމުގެ ހުއްދަ އަށެވެ. އަންހެން ޤާޟީ މި ފަދަ ހުއްދަދޭނީ ކޮން ގޮތަކަށް ހެއްޔެވެ؟ އެހެންކަމުން އަންހެނުންނަކަށް މި މަގާމަށް قانون أساسيއެއްގޮތަކަށްވެސް ތަނެއް ނުދެއެވެ.\nއަދި އަންހެނުންނަކީ ފިރިމީހާ އުރެދުމަކަށް އަމުރު ނުކުރާހާހިދެއްގައި ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާކުރުން ވާޖިބުވެފައިވާ ބަޔެކެވެ. އެގޮތުން އަންހެން قاضي އަކު شريعة ގެ مجلسގައި އިންދާވެސް ފިރިމީހާ ބޭނުންވެއްޖެނަމަ އެމީހަކު ދަމާހަލާ ގެނެވިދާނެއެވެ. އަދި ފިރިމީހާ ބޭނުންނަމަ އެމީހާގެ އަނބި قاضي އަށް އިންޒާރުދީ ބިރުދައްކައި شريعةށް ނުފޫޒު ހިންގިދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން އަންހެނުންނަކަށް މި މަގާމަށް قانون أساسيއެއްގޮތަކަށްވެސް ތަނެއް ނުދެއެވެ.\nقانون أساسيބުނާގޮތުން قاضي ކަމުގެ مقامގައި ހުންނަމީހަކި އެމީހާގެ ހުރިހާ ވަގުތުތަކެއްވެސް މިކަމަށް ހުސްކުރެވިފައިވާ މީހަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. އަންހެނުންނަކީ އޭނާގެحياةގެ ބޮޑުބައެއް ވިހެއުމުގެ مسئولية އަދާކުރުމަށްޓަކައި ހޭދަކުރަންޖެހޭ ބައެކެވެ. ވިހެއުމަކީ އެކަމުގެ ފެށުމާއި ނިމުން އެންމެ ސިކުންތަކުން ކޮށްލެވޭ ކަމެއްނޫނެވެ. ކުއްޖަކަށް ބަލިވެއިނުމަށްފަހު އާއްމު ގޮތެއްގައި 9މަހާއި 10 ދުވަސް ވެއެވެ. ނުވަތަ މަދުވެގެން ހަމަސްދުވަސް ވެއެވެ. އެ މުއްދަތުގައި ބަލިވެއިން އަންހެނާއަކީ އަރާމާއި އޯގާތެރިކަމާއި އަޅާލުން ބޭނުންވެފައިވާ ބަލިމީހެކެވެ. އަދި ބަނޑުގައި އޮންނަ ދަރިފުޅާއި މައިމީހާގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި މެދުނުކެނޑި ބޭސްކެއުމާއި ޑޮކްޓަރުންގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން ކަންތައްތައް ކުރަންޖެހޭ މީހެކެވެ. ފުރަތަމަ 3މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އާއްމު ގޮތެއްގައި އިރުއިރުކޮޅާއި ހޮޑުލާންޖެހެއެވެ. ވިހެއުމަށްފަހު ގަދަވުމަށް މަދުވެގެން އެއްމަސް ދުވަސް ބޭނުންވެއެވެ. ރަށްފުށުގެ މީހުނަށް3މަސް ދުވަސް ބޭނުންވެއެވެ. ދަރިފުޅަށް ފުރަތަމަ ތިންމަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އިރުއިރުކޮޅާއި ގާތުން ކިރުދޭން ޖެހެއެވެ. އަދި ވަރަށްގިނައިރު ދަރިފުޅާއިއެކު އޮށޯވެގެން ނޫނީ ދަރިފުޅުގެ حضانة ގެ حق އަދާ ނުކުރެވެއެވެ. ވީއިރު އަހަރެއްގައި ހުންނަނީ ބާރަމަސް ދުވަހެވެ. 1މަސް ދުވަހަކީ حقވާ އަހަރީ ޗުއްޓީއެވެ. ބާކީ އޮންނާނީ 11މަސް ދުވަހެވެ. އޭގެތެރެއިން ވިހެއުމުގެ ޗުއްޓީއެއްގެ ގޮތުގައި2މަސްދުވަސް ދެއެވެ. ބާކީ އޮންނާނީ9މަސްދުވަހެވެ.ބަލިވެއިނުމާއި ވިހެއުމުގެ އެންމެކުރުމުއްދަތަކަށް 6މަސް އެއިން އުނިކުރާށެވެ. ބާކީ އޮންނަނީ 3މަސް ދުވަހެވެ. އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި ހުކުރު ހޮނިހިރު ބަންދުދުވަސްތައް ތިންމަހަށް ވުރެގިނައެވެ. عام ގޮތެއްގައި އެދުވަސްތަކުގައި ކޯޓްތަކުގައި شريعة ނުކުރެއެވެ. އަދި މީގެ ތެރެއިން އަހަރެއްގައި އޮންނަ 30 ސަލާމާއި އާއިލީ ޒިންމާގެ 10 ދުވަސް ބޭނުން ނުކުރާނެކަމަށް قبولނުކުރެވެއެވެ. ސަބަބަކީ ފިރިހެން موظفންނަށް ވެސް އެދުވަސްތައް ބޭނުން ނުކޮށް ފަރުނުޖެއްސޭތީވެ އަންހެން موظفންނަށް އެދުވަސްތަކުގެ ބޭނުންތައް ބޮޑުވާނެކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވޭތީއެވެ.\nމިހެން ކަމުން އަންހެނުންނަށް قاضي ކަން ދެއްވާއިރު ދެشرطއެއް ފުރިހަމަ ކޮށްގެން ނޫނީ قانون أساسيއަކަށް ނުފެތޭނެއެވެ. އެއްشرطއަކީ ދަރިން ނުވެހުމަށް شرطކުރުމެވެ. އަނެއްشرطއަކީ عدة ހުސްވެފައި ހުރި މީހަކަށް ވާންޖެހޭނެކަމުގެ شرطވެ. މިއީ މިފަހުގެ علم ވެރިންގެ ތެރެއިން ޑރ. يوسف القرضاوي ވެސް ހުށަހެޅުއްވިشرطއެކެވެ.\nއަންހެނުންނަކީ އެކަނބަލުންގެ ހުރިހާ ވަގުތެއް ފަނޑިޔާރުކަމަށްتخصيص ކުރެވޭނެ ބަޔެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ އެބޭކަލުންނަކީ ވިހެއުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރަން ޖެހުމުގެ އިތުރުން ދުވަހުން ބޮޑުބަޔެއް ފިރިމީހާއަށްދިނުން ލާޒިމުވާ ބައެކެވެ. އެގޮތުން ރޭގަނޑު ދަނވަރު ކުއްލި ކަމެއްގައި ކޯޓަށް ނިކުންނަން ޖެހިއްޖެނަމަ ފިރިމީހާގެ ހުއްދަ ލިބިގެންނޫނީ އެކަމެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ފަނޑިޔާރު ކަމަކީ މިނިވަން ކަމުގެ އަހުލުވެރީންނަށް ނޫނީ ސައްހަ ނުވާ ވަޒީފާއެކެވެ. އެކަމަށް ނިކުތުމަށް އިތުރު މީހެއްގެ ހުއްދަ އަކަށް ބޭނުންވާ މީހާއަކީ حقيقيމިނިވަނެއް ނޫނެވެ. އަދި އަންހެނުންނަކީ ދަރީންނަށް خدمةކުރުމަށް ޓަކައި ވަގުތު ހުސްކުރަންޖެހޭ ބަޔެކެވެ.އެގޮތުން ކެއްކުމަށް ވަގުތު ނެގުމާއި ދަރީންގެ ކަންތައްތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ވަގުތު ހުސްކުރަން ޖެހެއެވެ. ނޯކަރަކު ލައިގެން މިخدمة ފުއްދާލެވިދާނެ ކަމުގައި ވިޔަސް އެކަމުގެވެސް އަސްލު މޭސްތިރިކަމުގެ ޒިންމާ އުފުލާ މީހަކީ ހަމަ އެއަންހެނުންނެވެ. އަދި ޚާދިމަކު ދައްކާގެން މިކަމުން ރެކިގަނެވުނު ކަމުގައިވިޔަސް ވިހެއުމަށް ވަގުތު ދޭންޖެހޭކަމާއި ފިރިމީހާއަށް ވަގުތު ދޭންޖެހޭކަމަށް އިންކާރު ކުރެވޭނެ އެއްވެސް ބަހަނާއެއް ނެތެވެ. އެހެންކަމުން އަންހެނުންނަކީ އެކަނބަލުންގެ ހުރިހާ ވަގުތެއް ފަނޑިޔާރުކަމަށްتخصيص ކުރެވޭނެ ބަޔެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން އަންހެނުންނަކަށް މި މަގާމަށް قانون أساسيއެއްގޮތަކަށްވެސް ތަނެއް ނުދެއެވެ.\n(1) رسول الله صلى الله عليه وسلم ގެ حياة ޕުޅުގައި އާއި خلفاء الراشدونގެ ދުވަސްވަރު ގައިވެސް އެއްވެސް އަންހެނަކު قاضي ކަމަށް އިސްކުރައްވާފައި ނުވާކަން އެގެއެވެ.\n(2) جمهور فقه علم ވެރީންގެ قولއަކީ އަންހެނުން قاضي ކަމަށް އިސްކުރުން ހުއްދަ ވެގެން ނުވާކަމެވެ.\n(3) އަންހެނުން قاضي ކަމަށް އިސްކުރުން ހުއްދަވާކަމަށް الأمام ابو حنيفة ވިދާޅުވިކަން ސައްޙަ މަގަކުން ސާބިތުވެފައި ނުވެއެވެ.\n(4) حنفي مذهبގައި ވަނީ حدއާއި قصاصގެ މައްސަލަތައް ފިޔަވައި އެހެން މައްސަލަތަކުގައި އަންހެނަކު قاضي އަކަށް އިސްކުރެވި حكمއެއް ކޮށްފިނަމަ އެحكمއެއް تنفيذ ކުރެވިދާނެކަމަށެވެ. އަދި އެ އަންހެނަކު عين ކުރި ފަރާތެއް ފާފަލިބިގެން ވާކަމަށެވެ. ފާފަލިބޭ ކަންތަކީ حرام ކަންތައްތަކަށް ވާތީވެ އަންހެނުން قاضي ކަމަށް އިސްކުރުން حنفي مذهب ގައި حرام ކަމެއްކަން އެނގެއެވެ.\n(5) އަންހެނުން قاضي ކަމަށް އިސްނުކުރެވޭކަމަށް جمهور فقه علم ވެރީން ދެއްކެވި ދަލީލުތަކުން حجةލިބިފައިވެއެވެ. އަދި އަންހެނުން قاضي ކަމަށް އިސްކުރުން ހުއްދަކަމަށް ދެއްކުން އެއްވެސް ދަލީލަކުން އެކަމުގެ حجةލިބިފައިނުވެއެވެ.\n(6) الأمام ابن جرير الطبرىގެ ފަރާތުން އަންހެނުން قاضي ކަމަށް عينކުރުން ހުއްދަ ކަމަށް نقل ކުރެވުނު قول އަކީ صح މަގަކުން އައިސް ފައިވާ قولއެއްކަން ثابت ނުވެއެވެ.\n(7) އަންހެނުންނަކީ ފިރިހެނުންދޭ މުދަލެއްގެ ބަދަލުގައި(އެބަހީ ކައިވެނީގެ ރަނުގެ ބަދަލުގައި) އެމީހުންގެ އަމުރުمعروفގެދަށަށް ގެނެވޭ ބަޔަކަށްވާތީއާއި އަދި ފިރިމީހާގެ އަތުން ދިރިއުޅުމަށް ބޭނުންވާ ޚަރަދު ބަރަދާއި ބޯހިޔާވަހިކަމާއި ހިމާޔަތާއި ރައްކައުތެރިކަން ލިބިގެންތިބޭ ބަޔަކަށްވާތީވެ قاضيކަމަށް ބޭނުންވާ مستقلކަން އަންހެނުންގެ ކިބައިގައި ނެތްކަން ފާހަގަވެއެވެ.\n(8) އަންހެނުންނަކީ شرعي عذر ތައް ތަކުރާރުކޮށް މެދުވެރިވަ ބައެކެވެ. އެގޮތުންحيض އާއި نفاسވެރިވުމާއި ބަލިވެއިނުމާއި ވިހެއުމުގެ މަސްއޫލީޔަތްތައް މެދުވެރިވާ ބަޔެކެވެ. އަދި މެޑިކަލް ސައިންސް ބުނާގޮތުން މިކަންތަކަކީ އަންހެނާގެ طبيعة އާއި މިޒާޖު ބަދަލުވާ ކަންތައްތަކަށްވާތީވެ އެދުވަސްތަކުގައި شريعة ކުރުމީ މަނާކަމެއްކަމުގައި ނުދެކޭ މީހުންވެސް އެއީ މަކްރޫހަކަމެއްކަމުގައި ބަލަން ޖެހެއެވެ.\n(9) އަންހެނުންގެ އަޑަކީعور އަކަށް ވާތީވެ قاضيކަމުގެ مقام ގައި އެއައުރަ ހިލޭ ފިރިހެނުންނަށް عام ކޮށް كشفކުރުން ހުއްދަ ވެގެންނުވެއެވެ.\n(10)އަންހެނުންނަކަށް قاضيކަމުގެ مقامށް، قانون أساسيއެއްގޮތަކަށްވެސް ތަނެއް ނުދެއެވެ.\n(11) އަންހެނުން قاضيކަމުގެ مقامށް عين ކުރުމަކީ ޖުޑިޝަރީގެ މުސްތަޤިއްލުކަން ގެއްލޭކަމެކެވެ.\nނޯޓް: އަބްދުﷲ ފާރޫޤު އިބްރާހިމް އަކީ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން މެޖިސްޓްރޭޓް ކަން ކުރެއްވުމަށް ފަހު މިހާރު ރިޓަޔާ ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.\nއަލީ ހަސަން ރަޝީދު\nއޮގަސްޓް 25, 2019 08:49\nކަމެއް މަނާ ކުރައްވަން ﷲ އެދިވޮޑިގެންނަވާނަމަ އެކަމެއް އޮތީހީ މަނާ ކުރައްވާފައި. ކީރިތި ގުރުއާނާއި ރަސޫލާގެ ސުންނަތުގައިވެސް އަންހެނުން ގާޒީކަން ކުރުން މަނާ ކުރައްވާފައިއެއް ނެތް. މިއީ ދެން ބައިބަޔަށް ފިރިހެނުން ތަންތާ ތިބެގެން އަންހެނުން ނިކަމެތިކުރަން އެމީހުންގެ ހިތައް އެރި ގޮތްތަކަށް ދައްކާ ވާހަކަ.\nއަންހެނުން ނިކަމެތިވެގަތީ އެމީހުން އަމިއްލައަށް. އަންހެނުންނަށް އިސްލާމްދީނުގައި ދެއްވާފައިވާ ޢިއްޒަތާއި ޤަދަރެއް އެހެން އެއްވެސް ދީނަކުން ނުވަތަ ފިލޯސަފީއަކުން ނުހޯދޭނެ. އަދި އެޢިއްޒަތާއި ޤަދަރަކީ ކޮބައިކަމާއި ކިހިނެއް ލިބޭއެއްޗެއްކަން ވިސްނޭނީ އިސްލާމީ ޢިލްމު އުނގެނިގެން. އަންހެން ކަނބަލުންގެ ބޭރުފުށުން ފެންނަ ދެތިން އުނިކަމަކީ އަދި އަންހެނުން ފިރިހެނުންނަށް ވުރެ ނިކަމެތިވާނެކަމަށް ގަބޫލު ކުރަންޖެހޭ ކަމެއްނޫން.\nއޮގަސްޓް 25, 2019 14:34\nއަންހެނުންނަށް ގާޒީކަން ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް ބުނަނީ ހަމައެކަނި ސަލަފީ މީހުން.\nއޮގަސްޓް 25, 2019 08:52\nސުޕްރީމް ކޯޓަކީ ވަކިވަކި ފަޑިޔާރުން މައްސަލަ ބަލާ ގޮތަށް ހަމަޖެހިފައި އޮންނަ ކޯޓެއް ނޫން.7ފަޑިޔާރުންގެ ބެންޗެއްގައި2އަންހެނުން ތިބުމަކީ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ މައްސަލައެއް ބެލުމަށް އޮތް ހުރަހެއް ނޫން. ގާބިލު މީހެއް ކަމަށް ވަންޏާ ހަމަ އަންހެނަސް ފިރިހެނަސް އެކަން ކުރެވޭނެ.\nއޮގަސްޓް 25, 2019 08:56\nވަރަށް ފުރިހަމައަށް މިމައްސަލަ ސާފުކޮށްދެއްވައިފި. ކުރިން ނޭނގިހުރި ގިނަމައުލޫމާތުތަކެއް ލިބިއްޖެ. ދެރައީ އިސްލާމިކް މިނިސްޓްރީގެ ބޭފުޅުންނަށް މިވަރުކޮށްލަން ނުކެރުނިތީ. ފަތުވާ ކޮމެޓީގެ ފަތުވާގައި މިލިޔުމުގައި މިވާވަރަށް ތަފްސީލުކޮށް ދެއްވާފައިވާނަމަ ރަނގަޅުވީސް.\nއޮގަސްޓް 25, 2019 09:20\nމި ވަރުން ފުދޭ. މީގައި އެއްވެސް އޮޅުމެއް ނެތް. އަންހެނުން މި ކަމަކަށް އިސްކުރުމެއް ނެތް. މިއާ އިދިކޮޅު ހަދާ ބަޔަކީ ހަވާ ނަފްސު ގެ އަޙުލުވެރިންކަން ޝައްކެއްނެތް.\nއޮގަސްޓް 25, 2019 09:27\nޝުކުރިއްޔާ...ނޭންގި ހުރި ގިނަ މައުލޫމާތުތަކެއް އެނގިއްޖެ..ބަސް ގަބޫލުކުރުމާއި ނުކުރުން އޮތީ އެމީހެއްގެ އަތްމަތީގަ.\n"رسول الله صلى الله عليه وسلمގެ ޒަމާނުގައި ވަރަށް ގިނަ ރަށްތަކަށް قاضىން عين ކުރެއްވިއެވެ. އެގޮތުން عين ކުރެއްވެވި قاضىންގެ ތެރޭގައި އެއްވެސް އަންހެން ކަނބަލަކު ހިމަނުއްވާފައެއް ނުވެއެވެ.އަދި އެކަލޭގެފާނަށްފަހު މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި ابو بكرގެފާނުންގެ خليفة ވެރިކަމުގެ ދުވަސްވަރު ގައިވެސް އަދި މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި عمرގެފާނުންގެ خليفةވެރިކަމުގެ ދުވަސްވަރު ގައިވެސް އަދި މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި عثمانގެފާނާއި މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި عليގެފާނުގެ خليفةވެރިކަމުގެ ދުވަސްވަރު ގައިވެސް قاضىކަމުގެ މަގާމަށް އެއްވެސް އަންހެން ކަނބަލަކު عينކުރައްވައިފައި ނުވެއެވެ." މިހާ ސާފުކޮށް މިކަން އެނގެން އޮއްވާ މަޒްހަބުތަކުގެ ދެތިން އިލްމުވެރިއަކަށް ތަބާވެ ގާޟީކަމަށް އަންހެނަކު އިސްކުރާކަށްނުޖެހޭ. އެޒަމާނުގެ މުސްލިމު އަންހެން ކަނބަލުންނަކީ ތަޤުވާވެރިކަމުގެ ގޮތުންނާއި ފިޤުހީ ގޮތުން، އަދުގެ މުސްލިމު އަންހެން ތަކުންނަށް ވުރެ ހޭލުންތެރި ކަނބަލުންތަކެއް.\nއޮގަސްޓް 25, 2019 09:37\nދީނުގަ ބަސްކިޔޭ ހިސާބުތަކުގައި ފިރިހެނުން ތިބެގެން އެމީހުންގެ އަތްދަށުނޯކިރީންގެ ގޮތުގައި އަންހެނުން ތިބޭތިބުމަށް ނިމުމެއްނުގެނެވޭނެ. މަތީގައިވާ ލިއުމުގައި ބަލިކަށިގޮތަކަށް އަންހެނުންނަށް ފުރުސަތު އިންގޮތަށް ލިއެވިފަވާ ކޮންމެތަންކޮޅެއްގެ ފަހަތުގައި އެބައިނދޭ އެބުނުން ސައްހަނޫންކަމަށް. މިސާލަކަށް އުމަރުގެފަާނު ބާޒާރު ގެ ެވރިޔަކަށް އަންހެނަކު ގެނައި ވާހަކަ ވިދިވިދިގެން ސާބިތުނުވާ ސައްހަނޫން ކަމަށް ލިޔެވިފަ އިނުމުން ރައުޔު ނެރުމުގައި އަންހެނުންގެ މަގާމްގެ އަސްލަކީ ނޯކިރީ ނުވަތަ ފިރިހެނުންގެ އަޅެއްގެ މަގާމްކަމަށް ދޭހަވެފައިމިވަނީ. ވަކި އަތަކަށް ބުރަވުމުގެ ބޭނުމެއް އަޅުގަނޑުގެ ނެތް ސަބަބަކީ އަންހެނަކަށް ވެހުރެ އަންހެނާގެ ތޮބިއީ ވާހަކަ ގެނެސްފައިހުރީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ހާލަތާއި ގުޅެފަދަ ގޮތަކަށް. އެހެނަސް ކަންކަން ނިންމުމުގައި ހަރުދަނާ ކަމާއި ހަރުކަށިކަމާއި ވިސްނުންތޫނުކަމާއި އަދި މިނޫނަސް އެކަށޭނަ ސިފަތަކެއް ހުރި އަންހެނުންވެސް މަދުންނަމަވެސް އެބަތިބި. އަޅު މިދެއްކި ވާހަކައަކީ އުރެދުމެއް ކަމުގައި ނުލައްވާށި. މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވަނީ ﷲ\nއޮގަސްޓް 25, 2019 11:24\nދީނުގަ އެބަހުރި އެއްޖިންސު އަނެއް ޖިންސުގެ މައްޗަށް އިސްކުރެވިފަހުންނަ ކަންކަން..މިޒާތުގެ ކަންކަމަކީ ދަށުވުން ކަމުގަވާނަމަ އަހަރެމެން ފިކުރު ހިންގާލުން މުހިންމު އެހެނިހެން ކަންކަން ވެސް އެބަހުރި....މިސާލަކަށް ރަސޫލުންގެގޮތުގަ އަންހެނުން ނުފޮނުއްވާ ހަމައެކަނި ފިރިހެނުން ފޮނުއްވުން..އާދަމްގެފާނުގެ ހަށިކޮޅުން ހައްވާގެފާނު އުފެއްދެވުމާއި އާއިލާއެއްގައި އެންމެ އިސްމީހަކީ ބައްޕަކަމަށްވުމާއިއެކުވެސް ބައްޕަގެ ދަރަޖައަށްވުރެ މަންމަގެ ދަރަޖަ3ގުނަ އުފުލިގެންވުމާއި ކީރިތި ޤުރުއާނުގަ އަންހެނުންނަށް ވަކިހާއްސަ ސޫރަތެއް ބާވައިލައްވާފައިވާކަމާއި މަރިޔަމްގެފާނަށް ދެއްވާފަވާދަރަޖައާއި އަދި މިނޫނަސް ކަންކަން އެބަހުރި..\nއޮގަސްޓް 25, 2019 12:22\nއެއްބަސް! އަންހެނުންގެ ވިސްނުންކޮށި ކަމާއި ހަރުދަނާ ނޫންކަން އޮތުމުން އަހާލާހިތްވީ ފެންނަ މަންޒަރު ތަކަށް ބަލާއިރު ހުރިހާ ފިރިހެނުންގެ ތެރޭގައި އުޅޭތޯއޭ އެވަރުބަޔަކު. ފިރިހެނުންނެކޭ އެއްގޮތަށް އަންހެނުން ތެރޭ ވެސް ވިސްނުން ހަރުދަނާ މީހުން އުޅޭ. ރާއްޖެއަށް ބަލާލިނަމަ ވެސް މަންޒަރު ވަރަށް ސާފު. ވާހަކައަކީ ރުޅިގަދަވުމާ ޖަޒުބާތުގަ ޖެހުމާ މިއީ ވަކިޖިންސެއްގެ މީހެއް ވީމަވާކަމެއްނޫނޭ. އެއްގަ ޑިޕެންޑުވާނީ މީހާގެ މިޒާޖަށް. ވީމާ ބުއްދި އިސްކުރުން ވަރަށް ރަނގަޅު އެންމެންވެސް. މިކޮމެންޓް ޖަހާލަދެއްޗޭ!\nއޮގަސްޓް 25, 2019 10:41\nﷲގެ ވަހީބަސްފުޅުންނާ، ރަސޫލާގެންގުޅުއްވިގޮތްތަކުންނާ، އެގޮތަށްބައްލަވާ އަސްހާބުބެއިކަލުން\nކަންތައްކުރެއްވިގޮތުންނާ ގާނޫނީގޮތުންވެސް އަދިވެސް އެކިއެކި ސަބަބުތަކާހުރެ އަންހެނުންނަށް\nގާޒީކަމުގެމަގާމް ދޭންނުޖެހޭ ސަބަބުތައް މިހާފާޅުކަންބޮޑުގޮތެއްގައި އެގެންއޮތްއިރު ސަރުކާރުން\nއަންހެނުން ގާޒީކަމަށްއައްޔަނުކުރުމަށް މިހާއިސްކަންދެއްވާ ސަބަބެއްނުވިސްނޭ ލާދީނީކަންތަކަށް\nއިސްކަންދެއްވާކަމަށް ބެލުމުގެ ފުރުސަތުވަރަށްބޮޑު ކަމާބެހޭފަރާތްތަކުންނާ ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓަރުންގެ މަގާމްގައި ތިއްބެވި ޝެއިޚުން ސަރުކާރަށް ރަގަޅުގޮތް ބުނެދެއްވާ މަޤާމާ\nލިބިލައްވާ އިނާޔަތަށް ބުރުލެއްއަރައިފާނެކަމަށް ނުބައްލަވާ ﷲ އަށް ބިރުވެތިވޭ\nއޮގަސްޓް 25, 2019 12:19\nވެރިންގެ ގޮތުގައި ކަމުގަ ހަދީސްގައި ކަނޑައެޅިގެން އޮތްއިރު ކިތައް މުއައްސަސާގަތޯ އަންހެންވެރިން ތިއްބެވީ. އެކަން މައްސަލައަކަށް ނުވެ ގާޒީންނަށް ނުވެވެންޖެހޭ ސަބަބަކީ ކޮބައިތޯ.\nއޮގަސްޓް 25, 2019 10:53\nފަތުވާކޮމިޓީން ނިންމީމަ އކަމަށް ގޮންޖަހާ މަގާމަށް އަށްޔަން ކުރާވެރިން އެތިބީ ނުަބައި ފާސިގުންގެ ތެރެއިންްކަން ކަށަވަރު.\nސުވާލަކީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި އޮތް ފަނޑިޔާރު ކަމުގެ ޝަރުޠު ހަމަވާ އެއްވެސް ފިރިހެނަކު މިދިވެހި ރާއްޖޭގައި އެބަ ހުރިހޭ؟؟؟ ނެތްނަމަ، ބުނާނީ ޙާލަތުއްޟަރޫރާގެ ދަށުން އައްޔަން ކުރެވޭނޭ. ފިރިހެނުން ފަނޑިޔާރު ކަމަށް ޢައްޔަންކޮށްގެން ޤައުމު މިހާލަތަށް ދިޔައީމާ ޙާލަތުއްޟަރޫރާގެ ދަށުން އަންހެނުން އައްޔަން ކުރުންވެސް ހަމަ އެންމެ ރަގަޅުވާނެ. އަންހެނުން ފަނޑިޔާރުކަމަށް ޢައްޔަން ނުކުރެވޭނެ ބުނާ "ޢިލްމު"ވެރިން މިޤައުމުގައި އެހެން ތިއްބާ ފަނޑިޔާރު ކަމަށް އިއުލާން ކުރުމުން އެއިން ޢިލްމުވެރިއަކު އެކަމަށް އިޖާބަ ނުދޭތީ.\nއޮގަސްޓް 25, 2019 13:42\n"އަންހެނުންނަކީ ހަނދާންނެތުމާއި އޮޅުން ބޮޅުން ތެރެއަށް ގެއްލިގެން ހިނގައިދާ ބައެއް" !\nދެންކީއްވެތޯ އަންހެނުން ރިވާކުރި ޙަދީޘްތައް ޤަބޫލުކުރެވެނީ! ކޮންމެ އަންހެން ރާވީއަކަށް ދެފިރިހެން ރާވީން ތިބެން ނުޖެހެނީ! ކޯޓުގައި ހިނގާ5ރުފިޔާގެ މައްސަލައަކަށްވުރެ މާމުހިއްމު ނޫންތޯ ޙަދީޡް؟\nއޮގަސްޓް 25, 2019 13:48\nމެލޭޝިޔާގެ އިސްލާމީ ފަތުވާދޭ މަޖިލީހުން މި ކަން ދިރާސާ ކުރުމަށްފަހު ނިންމާފައިވާ ނިންމުން މިހާރުވެސް އޮންލައިކޮށް ފެންނަން އޮންނާނެ. އޭގައި އޮތީ ވަރަށް ތަފްސީލްކޮށް ކުރި ދިރާސާއާއި އެއްކޮށް ބުނެފައި އަންހެނުން ފަޑިޔާރުކަން ކުރުން އިސްލާމް ދީނުގައި މަނާކުރައްވާފައި ނެތް ކަމަށް. ހަމަ މި މައްސަލައިގެން ޕާކިސްތާނުގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމާފައި ނިންމުމެއްގައިވެސް ވަނީ ހަމަ ދާދި އެއްގޮތަށް. އުރުދުންގައިވެސް މިހާރު އަންހެނުން ފަޑިޔާރު ކަމަށް އައްޔަންކޮށްފި. ގަތަރު، އިންޑޮނީޝިޔާގައިވެސް ޝަރީއާ ކޯޓުތަކުގައި އަންހެން ފަޑިޔާރުން އެބަތިބި.\nއޮގަސްޓް 25, 2019 13:55\nﷲ އަންހެނުންނާ، ފިރިހެނުން ތަފާތުތަކެއްލައްވާފައިވޭ މިކަން މޮޅަށްދެނެވޮޑިގެންވާނީ މިތަފާތުތައްލެއްވިފަރާތުން އެއީ އެއްވެސް ރަސޫލެއް،ނަބީއެއް އަންހެނުންގެތެރެއިންނުވޭ އަންހެނުންގެފަަހަތު ފިރިހެނަކަށް ނަމާދުކުރުންނޯންނައިރު ފިރިހެނެއްގެފަހަތު އަންހެނަކަށް ނަމާދުކުރެވޭނެ ދީނީގޮތުންއަދާކުރަންޖެހޭފަރުސުކަންތަކެއް ހަރާމްދުވަސްތަކެއް އަންހެނުންނަށް އަންނާނެ ފިރިހެނުންނަށްމިދުަސްތަކެއްނާންނާނެ އަނބިދަރިންގެ ބަލަދުވެރިފަރާތަކީ ފިރިހެނުން ނަމަވެސް ހަނދުމަފުޅުބަހައްޓަން ޖެހޭކަމަކީ އާޚިރަށްދުވަހުން ބައްލަވާވޮޑިގެންވާނީ ތިމާކުރާޢަމަލަށް އެދުވަހުން އަންހެނެއް، ފިިރިހެނެއް ނުބައްލަވާނެ\nއެންމެ ގިނަ އަންހެން ފަނޑިޔާރުން ފަނޑިޔާރުކަމަށް ލާފައިވަނީ ރ.ޔާމީން ގެ ވެރިކަމުގައި ކަން ފާހަގަކުރަން! ތިޔަހެން ނުހައްދަވާ! ތިޔަކުރެވެނީ ދީނަށް ބޮޑު މަލާމާތެއް! އަސްލު އެދުވަހުވެސް ގޯސް މިއަދު ވެސް ގޯސް! އެދުވަހު އެހެންބުނިނަމަ ކިހާ ރަނގަޅުވީސް! އެކަމަކު މިއަދުވެސް ތިޔަހެން ބުނީތީ ރަނގަޅު! އެކަމަކު މިހާރު ތިޔަހެން ތިބުނަނީ މަންފާ ހޯދުމަށް ކަމަށްބުނެ ސުވާލު އުފެއްދުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތް! ދީންހަލާކުވެ މީސްތަކުން ދީނާ ދުރުހެލިވުމުގެ އަސްލަކަށް ވެ ނުލައްވާ! ތެދުމަގު ދައްކަވާށި! މި ކޮމެންޓު ނުޖެހިޔަސް ކޮމެންޓު ކިޔާ މީހާ މިކަމާމެދު ފުންކޮށް ވިސްނާލައްވަވާ!\nއޮގަސްޓް 25, 2019 14:14\nބިނާގެ ވާހަކަޔާ މަ އެއްބަސް... ސަރުކާރުގެ އެކި އެކި މުއައްސަސާ ތަކުގަ ތިބި އަންހެން މުވައްޒަފުންނާ އިސްމަގާމުތަކުގަ ތިބި އަންހެން ކަނބަލުންނާ މެދު ހިޔާލަކީ ކޮބައިތޯ..... މިއީ ދީނުގަ ކިހާވަރަކަށް ބާރު ޢަޅާކަމެއްތޯ...ހަމަ އެބަތިބި ވަރަށް މަތީ މަގާމު ތަކުގަ ތިބި އަންހެނުން.. ހަމަ އެމީހާގެ އަމުރަށް ކަންކަން ނިންމަންޖެހޭ އެމީހާަޔަށް ތަބާވާންޖެހޭ ފަދަ މަގާމްތަކުގަ ތިބި އަންހެނުން...މިއަންހެން މީހާގެ ދަށުން އަމަލުކުރަން މިތިބެނީ ފިރިހެނުން.. މިއީ މައްސަލަޔަކަށްނުވޭތޯ... މިކަމުގަ ދީނީ އެއްވެސް ހުއްޖަތެއް ނެތީތޯ މިކަމާ ބަހުސް ނުކުރަނީ.. މިކަމާމެދު އަޑުނުއުފުލަނީ.. މިފަދަ މަގާމުތަކަށް ކުޅަނދު ހަމަވާ އެކަށޭނަ ޤާބިލް ފިރިހެނުން މިރާއްޖޭގަނެތީމަ މިވާހަކަ ނުދައްކަނީތޯ... ވަރަށް ސުވާލު ގިނަ....\nއޮގަސްޓް 25, 2019 16:09\nމެޖިސްޓްރޭޓަރ ލިޔުއްވި ލިޔުއްވުމުން މި ދޭހަވީ އެއްޗަކީ ރާއްޖޭގެ ގިނަ ޢިލްމުވެރިންނަކީ އެމްޕީ ތްރީ ޕްލެޔަރ ތަކެއްކަން . މީހަކު އެމީހުންގެ ސިކުނޑިޔަށް ރެކޯޑް ކުރި އެއްޗެއް މީގެން މި ޕްލޭ ވަނީ .. ހެކިބަސް ދިނުމުގައި ޤުރްއާނުގައި އަންހެން ފިރިހެން ތަފާތު ކުރައްވާފައެއް ނުވޭ . އިލްމުވެރިން ނަށް ޤުރްއާން ފަހުމް ނުވުން އެއީ ޤުރްއާނުގެ މައްސަލައެއް ނޫން .\nބަޤަރާ ސޫރަތުގެ 282 ވަނަ އާޔަތް ފެށޭއިރު ( ياأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَدَايَنتُم بِدَيْنٍ ). އޭ إيمان ވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ދަރަންޏެއްގެ معاملة އެއް ކުރާހިނދު )\nމި ހިސާބުން މި އޮތީ މީ ވަކި ޚާއްސަ ޙާލަތެއްކަން ބަޔާންވެފަ\nދެން ހަމަ މި އާޔަތުގައި ﷲ ވަޙީ ކުރަށްވާފައިވަނީ " ތިޔަބައި މީހުން ރުހޭ މީހުންގެ ތެރެއިން ފިރިހެނަކާ ދެ އަންހެނުންނެވެ"\nޢާއްމު ހެކިބަސް ދިނުމުގައި އަންހެން ފިރިހެން ޢަދަދު ކަނޑައެޅުމަށް ބާވައި ލެއްވި ޙުކުމެއްނަމަ ( ރުހޭ މީހުންގެ ތެރެއިންނޭ ނުއެންގެވީސް ) އެއީ ސަބަބަކީ ހެކިވެރިއަކީ ރުހޭ މީހަކަށް ވާކަށްނުޖެހޭ. މީހަކު ކަމެއް ކުރާ އިރު އެތަން ބަލަން ހުންނަ މީހަކީ ހެކިވެރިއެއް. އެތަން ފެނުނު މީހަކީ ހެކިވެރިއެއް . މިއާޔަތުން ބާރެއް ނުލިބެ މީހަކު ކުށެއް ކުރާތަން 1 އަންހެނަކަށް ފެނިގެން އޭނާގެ ހެކިބަސް ޤަބޫލް ނުކުރެވޭނެކަމަކަށް\n.ސަބަބަކީ ކުށެއް ސާބިތު ކުރާއިރު 1 ފިރިހެނަކާ2އަންހެނުން ނަށް ފެނިފަ އަދި އެ މީހުންނަކީ ތިޔަބައިމީހުން ރުހޭ އަދި ޢައްޔަން ކުރާ މީހުންގެ ތެރެއިން ޢަދުލުވެރި މުސްލިމުންނަށް ވާންޖެހޭނެ އެކޭ ނޫން މިއޮތީ .\nދެން ދެވަނަ އާޔަތް . ނިސާ ސޫރަތުގެ 34 ވަނަ އާޔަތް\n( الرجال قوامون علي النساء ) ފިރިހެނުންނަކީ އަންހެނުންގެ ބެލެހެއްޓުންތެރިންނެވެ . އޭގެ މާނައަކީ ސުޕީރިއަރިޓީ ލިބިގެންވާ ބައެކޭ ނޫން އެ މީހުންނަށް ގެއްލުމެއް ވިޔަނުދީ ބަލަހައްޓަން ތިބޭ ބައެކޭ އޭގެ މާނައަކީ . އަމުރުވެރިކަމުގެ ބާރު ފިރިހެނުންނަށް ދެއްވާފައެއް ނޫން މިއޮތީ .قوامة. ނުވަތަ ޙިމާޔަތް ކުރަންޖެހޭ ބައެއްވީމަ ބެލެހެއްޓުންތެރިކަން ދެއްވާފައޮތީ . އެމީހުނގެ ބޮޑީގާޑުންގެ ރޯލް . ފައިސާއިން ގަނެގެން ގެންގުޅޭ އަޅުންގޮތަށް ގެންގުޅެވޭ ބައެއް ނަމަ އެކަނބަލުން ވަރިވާން އެދޭ ހިނދު އަނިޔާވެރިވުމުގެ ގޮތުން އެކަނބަލުން ވަރިނުކޮށް ނުހިފައްޓާށެ އަންގަވާފައެއް ނެތީސް .\nދެން ޖުމްހޫރު އެއްބަސްވާ ގޮތާ ޢިލްމުވެރިންގެ ރައުޔާ ބަލި ޙަދީޘް ތަކާ އައިސީޔޫ އިން ނެރޭ ޙަދީޘް ތަކާ ބުންޏޯ ބުންޏޯ ތަކާ އެއްކޮށްގެން ﷲ ގެ ޙުކުމްފުޅު އޮޅުވާލާފަ ސަޓަނި ގަނޑަކަށް ހަދައިގެން ނެރޭ އެއްޗާ ބުދުދީނުގެ މީހުން އެ ދައްކާ ވާކަތަކާ ކޮން ތަފާތެއް އޮތީ ؟\nއޮގަސްޓް 25, 2019 17:26\nސަޅި.ގަބޫލެއް ނުކުރާނެ ގަމާރުން ކިތަންމެ ރަނގަޅަށް ކިޔާ ދިނަސް\nއޮގަސްޓް 26, 2019 01:30\nއެހެން ވީމާ އަދުރޭއަކީ ފުޅިމަދު އުނގުރިއެއް ދޯ...އުފެދޭ ސުވާލަކީ ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާންވެފަ ދެބަސްވުމެއް ޚިލާފްވުމެއް ނެތް ޙުކުމްތަކުން އަދުރޭމެން ޙުކުމްނުކުރަނީ ކީއްވެބާ؟؟އެފެންނަކަމަށް ވެސް ހަދާނުލާ...\nއޮގަސްޓް 25, 2019 18:03\nﷲ އާ އެއިލާހުގެ ރަސޫލާ ކަމަކަށް ގޮތެއް ނިންމަވައިފިނަމަ އެކަމުގެ މައްޗަށް މުއުމިނު ފިރިހެނަކަށްވެސް އަދި މުއުމިނު އަންހެނަކަށްވެސް ބަސް ނުކިޔޭނެކަމަށް ﷲ ވަނީ އަންގަވާފައި. މިގޮތުން އަންހެނުން ވެރިއަކަށް އިސްކުރާބަޔަކަށް ކާމިޔާބެއްނުވާނެކަމަށް ނަބިއްޔާ ސައްލަﷲ އަލައިހި ވަސައްލަމް ވަނީ ހަދީސްފުޅުކުރައްވާފައި. މިހާ ސާފުކޮށް އެނގެންއޮތް މައްސަލައެއްގައި ކަނޑައެޅިގެން ﷲ އާއި އެއިލާހުގެ ރަސޫލާއަށް އަދާވާތްތެރިވާ އަދުއްވުން މެނުވީ މިއާ ދެކޮޅު ނުހަދާނެ.\nއޮގަސްޓް 27, 2019 12:44\nހަމަ ކަށަވަރުން ޢަބްދުﷲ ފާރޫޤް އިބްރާހިމް ޙައްޤު ބަޔާން ކޮށްފިއެވެ.\nދަންނަންތޯ މާމޮޅު ޢިލްމުވެރިޔަކަށް ހެދިގެންއުޅޭ ކިނބިގަސްދޮށުގޭ. ސޮރު! މައުމޫނުގެ ކިބައިގައި ޢިލްމޭ ކިޔުނު އެެއްޗެއްގެެެ ޒައްރެއްވެެެސް ހުރިހެން ހީވޭތަ! އޭނާ ކިޔަވާފަ ހުރި އެއްޗަކުން އޭނާއަށް ފެންނަނީ އޭނާ އަށް ފައިދާވާ ނުވަތަ އެޭނާ ބޭނުންވާ އެތިކޮޅު އެކަނި. ފޮތުގެެެެ ބަނޑޭރި ގަނޑު ކިޔެެެވާފަ ހުރިކަމާ ވައްތަރީ!


Tattoo Jehun Aa Usmin Thakakah, Lolugai Ves Tattoo Jahaifi - Vaguthu\nޓެޓޫ ޖެހުން އާއުސްމިންތަކަށް، ލޮލުގައި ވެސް ޓެޓޫ ޖަހައިފި\nއިނގިރޭސިވިލާތުގެ 23 އަހަރުގެ އަންހެނެއް ކަމަށްވާ އެމްބާ ލޫކް ހަށިގަނޑުގެ އެކި ތަންތަނުގައި 50 އަށް ވުރެ ގިނަ ތަފާތު ޑިޒައިންތަކުގެ ޓެޓޫ ޖެހުމަށް ފަހު އެންމެ ފަހުން ލޮލުގައި ވެސް ނޫކުލައިގެ ޓެޓޫ އެއް ޖަހައިފިއެވެ.\nއުމުރުން 16 އަހަރުން ފެށިގެން ހަށިގަނޑުގައި ތަފާތު ކުރެހުންތައް ކުރެހުމަށް އެމްބާ މިހާތަނަށް ވަނީ 8000 އެމެރިކާ ޑޮލަރަށް ވުރެ ބޮޑު ޚަރަދެއް ކޮށްފައެވެ. ލޮލުގެ އިތުރުން ދުލުގައި ވެސް އެމްބާ ވަނީ ޓެޓޫ ޖަހާފައެވެ.\n"ނޫ ލޮލެއް ލިބިފައިވާ ހުދު ޑްރެގަން" ގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ އެމްބާ ބުނީ އޭނާގެ ސިފަ އާއި މެދު އޭނާ އެއްވެސް ވަރަކަށް ހިތާމައެއް ނުކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް މީހުންނަށް ހީވާ ގޮތުގައި ޓެޓޫ ޖެހުމަށް ފަހު، ފަހުން އެކަމާއި ހިތާމަ ކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަށް އެމްބާ ބުންޏެވެ. "އަދި އަހަރެން، އަހަރެންގެ ސިފަ އާއި މެދު ހިތާމައެއް ނުކުރަން. ފަހުން ވާނެ ގޮތެއް ނޭނގެ." އެމްބާ ބުންޏެވެ.\nލޮލުގައި ޓެޓޫ ޖެހުމަކީ ލޯ އެއްކޮށް އަނދިރިވެދާނެ ފަދަ ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. އެމްބާ ބުނީ އޭނާގެ ލޮލުގައި ޓެޓޫ ޖަހަން 40 ވަރަކަށް މިނެޓް ހޭދަވިއެވެ. "ލޮލުގައި ޓެޓޫ ޖެހި އިރު ވަރަށް ތަދުވި. ދެތިން ހަފްތާ ވަންދެން ރަނގަޅަށް އެއްވެސް ތަނެއް ނުފެނޭ. ނަމަވެސް މިހާރު ރަނގަޅު." އެމްބާ ބުންޏެވެ.\nއެމްބާ ބުނީ އޭނާގެ މުޅި ގައިގައި ޓެޓޫ ޖަހަން އާއިލާ މީހުންނާއި ގާތް ރަހުމަތްތެރިން ވަރަށް ތާއިދު ކުރެއެވެ.\nނަފްސާނީ އިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ހަށިގަނޑަށް މިފަދަ ބޮޑެތި ބަދަލުތައް ގެންނަން ބައެއް މީހުން ބޭނުންވަނީ އެމީހުންގެ ނަފްސާނީ މައްސަލައެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. މިއީ އެޑިކްޝަނެއްގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ކަމެއް ކަމަށް ތަޖުރިބާކާރު ނަފްސާނީ އިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެއެވެ.\nޖޫން 10, 2018 - 00:19\nﷲ ގެ ގަދަފަދަ އަޒާބް ލިބޭނެކަން ނޭންގޭތީ މި ކުދިންނަށް އުޅެވޭ ގޮތް ... ދެރަވެ ހިތާމަ ކުރަން ...\nޖޫން 10, 2018 - 00:47\nލިޔުންތެރިޔާ ކީއްވެބާ ދީނުގައި މިކަމުގެ ހުކުމް ހަނދާންކޮއްނުދިނީ\nޖޫން 10, 2018 - 06:21\nޖޫން 10, 2018 - 11:01\nއަސްލުވެސް..ދީނުގައި މިކަމުގެ ހުކުމް ލިޔަން ވާނެ!!!!\nޖޫން 10, 2018 - 10:47\nއިސްލާމް ދީނުގައި ޓެޓޫ ޖެހުން ޙަރާމް!! އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭ މަދުން ނަމަވެސް ޓެޓޫ ޖަހައިގެން އެބައުޅޭ!!\nޖޫން 10, 2018 - 11:07\nދީނުގެ އޮތްގޮތް ކަލޭ ކިޔާދިނަސް އެންމެ ރަނގަޅުވާނެ.


ޕަބްލިޝްކުރި ގަޑި: 21:30\nސުންގަޑި: 06 ޑިސެންބަރު 2021 13:00\nލިލީ ޕްރީސްކޫލަށް މުވައްޒަފުން ހޯދުން\nމަޤާމުގެ މަސައްކަތަށް ބެލުމަށްފަހު މުއްދަތު އިތުރު ކުރެވޭނެއެވެ.\nތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ ކެލާ ކައުންސިލްގެ އިދާރާ / ލިލީ ޕްރީސްކޫލް\n- ރަމަޟާން މަހުގެ ޚާއްސަ އިނާޔަތުގެ ފައިސާ\nކިޔަވައިދިނުމުގެ އެންމެހާ ކަންތައްތަކާއި ޕްރީސްކޫލް/ނާރސަރީ ގައި ރާވާ ހިންގާ ތަފާތު ޕްރޮގްރާމްތައް ކައުންސިލުން އަންގާ ގޮތުގެމަތިން ހިންގުން.\nޕްރީސްކޫލް ކަންތައްތަކާބެހޭގޮތުން ކައުންސިލުން ބާއްވާ ބައްދަލުވުންތަކުގައި ބައިވެރިވުމާއި، ސްކޫލްގައި ހިންގާ އިތުރު ހަރަކާތްތައް ހިންގުމުގައި ޒިންމާ ނަގައިގެން ބައިވެރިވުން. ހަމަހަމަ ގޮތެއްގައި ސްކޫލުގެ ހަރަކާތްތަކުގައި ހުރިހާ ކުދީންނަށް ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުން.\nޕްރީސްކޫލް ދަރިވަރުންނާއިބެހޭ ލިޔެކިއުންތައް އަދި ކިޔަވައިދިނުމަށް ބޭނުންވާ ލިޔެކިއުންތައް ފުރިހަމަކުރުން.\nކްލާހަކީ ކުދީންނަށް އަމިއްލައަށް އުގެނުމަށް ފަހި މާހައުލަކަށް ހެދުން (ތަފާތު ހުނަރު ދަސްވާގޮތަށް ކްލާހުގެ މާހައުލު ރާވައިލުން).\nމަންހަޖުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ މައިގަނޑު ޤާބިލިއްޔަތުތައް ޙާޞިލުވާގޮތަށް ސްކީމް އޮފް ވޯރކް ތައްޔާރުކުރުން.\nކުރިއަށް އޮންނަ ހަފްތާއަށް ލެސަންޕްލޭން އަދި ކިޔަވައި ދިނުމަށް ބޭނުންވާ އެހީ ތައްޔާރުކުރުން (ތަފާތު ފެންވަރުގެ ކުދީންނަށް އަމާޒުކޮށް).\nކުދީންގެ ތަޢުލީމް ކުރިއެރުން (ކުދީންގެ ތަޢުލީމީ، ޖިސްމާނީ ކުރިއެރުން، ކުދީންގެ ހުނަރުތައް) ޤަޥާޢިދުން ބަލަހައްޓައި، އެމަޢުލޫމާތު ޤަޥާޢިދުން ބެލެނެވެރިންނަށް ފޯރުވައި ދިނުން (ޕޯޓްފޯލިއޯ، އެނެކްޑޯޓަލް ރިކޯޑްސް)\nކުދީން ކްލާހަށް އައުމަށްފަހު ކިޔަވައި ނިމެންދެންނާއި، އަދި ކިޔަވައި ނިމުމުން، އެކުދީންގެ ބެލެނެވެރިން އެކުދީންނާއި ހަވާލުވަންދެން އެކުދީން ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ ނެގުން.\nކިޔަވައި ދިނުމުގައި ބެލެނެވެރިންގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުން. މުދައްރިސުން އަމިއްލައަށް އެމީހުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރުން.\nތުއްތު ކުދީންގެ ކިބައިގާ ހުންނަ ތަފާތު ދަނެގެން ޖިސްމާނީ، ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަން އެކުދީންގެ ކިބައިގާ ވަރުގަދަ ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމާއި އަދި އެކުދީންގެ ވިސްނުން ތަރައްޤީކުރުމަށް އެހީތެރިވެ ދިނުމާއެކު، އިސްލާމީ ޢަޤީދާއާއި އިސްލާމީ ތަރުބިއްޔަތު އުގަންނައި ދިނުމާއި، އަދި ޕްރީސްކޫލް މުގައްރަރާއި އެއްގޮތަށް، ކުދީން ތަރުބިއްޔަތުކޮށް އުގަންނައިދީ، ޤައުމަށް ބޭނުންތެރި ތަފާތު ހުނަރުތައް ދަސްކޮށްދީ އުގެނި ގަތުމުގެ ޝަޢުޤުވެރިކަން ކުދީންގެ ކިބައިގާ އުފެއްދުން.\nޕްރީސްކޫލުގެ ބޭބީ ނަރސަރީ ކްލާހުންފެށިގެން ނިމޭކުދީންނަކީ ޕްރީ ސްކޫލް ނިމޭއިރު ރަނގަޅަށް ނަމާދުކުރަން ދަންނަ އަދި ބަލައިގެން އެކުދީންގެ ޢުމުރުފުރާގުޅޭގޮތުން ޤުރުއާން (ކުރުސޫރަތްތައް) ކިޔަވަން ދަންނަ ކުދި ބަޔަކަށް ހެދުން.\nޕްރީސްކޫލުން ނިމޭ ކޮންމެ ކުއްޖަކީ އެކުދީންގެ ޢުމުރު ފުރާއާއި ގުޅޭގޮތުން ލިޔަންކިޔަން ދަންނަކުއްޖަކަށް ހެދުން.\nތުއްތުކުދީން ފުރިހަމަގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގައި އާއި ޢިލްމާއި ހުނަރުތައް ދަސްކޮށްދިނުމުގައި އެކުދީންގެ މައިންބަފައިންނާއި ގުޅިގެން އޯގާތެރިކާމާއި އަޅާލުމާއެކު ސްކޫލު މާހައުލުން ކުދީންނަށް ލިބެންޖެހޭ އެންމެހާ އެހީތެރިކަމާއި ރައްކާތެރިކަން ހޯދައިދިނުން.\nޕްރީސްކޫލުންދޭ ޚިދުމަތްތައް ދުވަހުން ދުވަހަށް ތަރައްޤީކުރުމަށް، ކައުންސިލާއި ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުން.\nކައުންސިލްގެ ފަރާތުން ބާއްވާ އެކިއެކި ރަސްމިއްޔާތުތަކުގައި ބައިވެރިވުން އަދި މުވައްޒަފުގެ މަސައްކަތުގެ ދާއިރާއިން ހަވާލުކުރެވޭ އެހެނިހެން މަސައްކަތްތައް ކުރުން.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ސަނަދުތަކުގެ އޮނިގަނޑުގެ ލެވެލް3ގެ ސަނަދެއް ޙާޞިލްކޮށްފައި ވުމާއެކު، 'ސެކަންޑްރީ ސްކޫލް' ނުވަތަ 'ހަޔަރ ސެކަންޑްރީ ސްކޫލް' ސެޓްފިކެޓް އިމްތިހާނުގައި 'ދިވެހި' މިމާއްދާއިން ދަށްވެގެން 'ސީ' ގްރޭޑް ލިބިފައިވުން.\nސާނަވީ ނުވަތަ އެއާ އެއްފެންވަރުގެ އިމްތިހާނަކުން2މާއްދާއިން ދަށްވެގެން 'ޑީ' ގްރޭޑް ލިބިފައިވުމާއެކު، އޭގެ އިތުރުން 'ސެކަންޑްރީ ސްކޫލް' ނުވަތަ 'ހަޔަރ ސެކަންޑްރީ ސްކޫލް' ސެޓްފިކެޓް އިމްތިހާނުގައި 'ދިވެހި' މިމާއްދާއިން ދަށްވެގެން 'ސީ' ގްރޭޑް ލިބިފައިވުން.\nލިލީ ޕްރީސްކޫލު ގޯތިތެރެ އާއި ލިލީ ޕްރީސްކޫލް ވަށައިގެންވާ މަގު/ ގޯޅިތަކުގެ އެއްފަޅި ކުނިކަހައި ވިނަނޮޅައި ސާފުކުރުމާއި ކައުންސިލުން އަންގާގޮތެއްގެ މަތީން ގަސްތަކުގެ ގޮފިކޮށާއި ކުނިއުކުން.\nލިލީ ޕްރީސްކޫލު އިމާރާތް ( ކުލާސްރޫމް، އޮފީސް) ރަސްމީގަޑި ފެށުމުގެ ކުރިން ކުނިކަހާ މޮޕްލާ ސާފުކޮށް ބެލެހެއްޓުން. އަދި ސްކޫލު ފާހާނާ ދޮވެ ސާފުކުރުން.\nޖަލްސާ ފަދަ ކަންތައްތަކަށް ގޮނޑި އަތުރާ ހޯލު ތައްޔާރު ކުރުން.\nޓީޗަރުން އިތުރު ހަރަކާތުގައި ކުރާމަސައްކަތްތަކުގައި ޓީޗަރުންނަށް އެހީތެރިވުން.\nފުރިހަމަ ކޮށްފައިވާ ސިވިލް ސަރވިސްގެ ވަޒީފާއަށް އެދޭ ފޯމު (މި ފޯމު މި އިދާރާއިން ލިބެންހުންނާނެއެވެ.)\nމަޤާމަށް އެދި ހުށަހަޅަންޖެހޭ ތަކެތި ހުށަހަޅާނީ 06 ޑިސެމްބަރ 2021 ވާ ހޯމަ ދުވަހުގެ 13:00ގެ ކުރިން، ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ ކެލާ ކައުންސިލްގެ އިދާރާ އަށެވެ. ވަޒީފާއަށް އެދޭ ފޯމާއި ލިޔުންތައް އީ-މެއިލް [email protected] މެދުވެރިކޮށް ވެސް ބަލައިގަނެވޭނެއެވެ.\nމި މަޤާމަށް މީހަކު ހޮވުމަށް ބޭއްވޭ އިންޓަވިއު އޮންނާނީ، 12 ޑިސެމްބަރ 2021 އާއި 16 ޑިސެމްބަރ 2021 އާ ދެމެދު، ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ ކެލާ ކައުންސިލް އިދާރާ ގައެވެ.\nމި އިޢުލާނާ ގުޅިގެން މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށް ގުޅާނީ 6500027 އަށެވެ. އީ-މެއިލް ކުރާނީ [email protected] އަށެވެ.


HIjaazu Qaafilaa 66 - One Online\nޙިޖާޒުގެ ޤާފިލާ 66\nޒަރުބަޚުތު ޖެހިލުންވެވަޑައިގެން ހުންނަވައި އިސްއުފުލައިލެއްވިއެވެ. އާޒަރުމީދުޚުތުގެ ހިނިފުޅުވެޑުވުން އޭނާގެ ހިތްޕުޅުގެ އެންމެ އަޑީގައި ހަރުލިކަހަލައެވެ. "މާފުކުރައްވާށެވެ. އަޅުގަނޑަށް އޮވެވުނީ ނިދިފައެވެ. ކަމަނާ ވަޑައިގެންނެވުމަކީ މިގަނޑުވަރުގެ ފާރަވެރީންނަށް ލަފާކުރެވިފައިވެސް ނެތްކަމެކެވެ. އަޅުގަނޑަށްވެސް ކަމަނާ ވަޑައިގަންނަވާކަމެއް އެނގިފައެއް ނެތެވެ."\n"ކަލާ ފާރަވެރީންތައް ދުރުކޮށްދެއްވައިފިނަމަ މިގަނޑުވަރު ބަލައިލަން ބޭނުމެވެ. ފަރަޚުޒާދު އެކަމާ ކުޑަކޮށްވެސް އިޢުތިރާޟެއް ނުކުރައްވާނެކަން ޔަޤީނެވެ."\nޒަރުބަޚުތު ކުރިޔަށް ޖެހިވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ. "މިއީ ކަމަނާގެ އަމިއްލަފުޅު ގަނޑުވަރެކެވެ. ފާރަވެރީންގެ ފަރާތުން އެއްވެސްކަހަލަ ބޭއަދަކީ ކަމެއް ހިނގައިފައި އޮތްކަމުގައިވާނަމަ އަޅުގަނޑުގެ މާފުއެދުން ޤަބޫލުކުރެއްވުން އެދެމެވެ."\nޝެހެޒާދީ ވިދާޅުވިއެވެ. "ފާރަވެރީންގެ ޙިއްސުތައް އަދިވެސް ހަމަޔަކަށެއް ނޭޅެއެވެ. ހީވާގޮތުން ޚުރާސާނުގެ މީހުންނަކަށް ރޯމާދުވާލުވެސް ފުރޭތައާއި އިންސާނުންނާ ވަކިކުރާކަށެއް ނޭނގެއެވެ."\nޒަރުބަޚުތު ވިދާޅުވިއެވެ. "ފާރަވެރީންގެ އެންމެންނަކީވެސް މަދާއިނުގެ މީހުންނެވެ. މިތާނގައި ތިބޭނީ ޚުރާސާނީ ޚާދިމުންގެ ވަރަށް މަދުބައެކެވެ."\n"ކަލާއަކީ؟" ޝެހެޒާދީ އެނގިވަޑައިނުގަންނަވާކަމަށް ހެދިވަޑައިގެން ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ.\n"އަޅުގަނޑަކީވެސް ޚުރާސާނީއެއް ނޫނީމެވެ." ޒަރުބަޚުތު އެހެން ވިދާޅުވެފައި އެކޮޓަރީގައި ހައިރާންވެފައިހުރި ސިފައިންގެ މީހާއާ ދިމާޔަށް ވިދާޅުވިއެވެ. "މިތާނގައި ތިޔަހުރީ ކީއްވެހެއްޔެވެ. ބޭރަށް ދާށެވެ. ކަލޭގެ އެކުވެރީން ބޭރުދޮރާށި ކައިރިޔަށް ގެންދާށެވެ."\nސިފައިންގެމީހާ ލަދުންހުރެ ކޮޓަރީގެ ދޮރާ ދިމާޔަށް ހިނގައިގަތެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ ތަންކޮޅަކަށް ގޮސްފައި ހުއްޓިއްޖެއެވެ. އިރުކޮޅެއް ކޮށްލައިފައި ދުވެގޮސް އަނެއްދޮރުން ބޭރަށް ނުކުމެއްޖެއެވެ. އާޒަރުމީދުޚުތުއާއި އެކަމަނާގެ ޚާދިމާ ހިނިފުޅުވަޑުވާން ފައްޓަވައިފިއެވެ.\n"މިހާރު ކަމަނާއަށް ހިތްޕުޅު ހަމަޖެހިވަޑައިގެންނެވުމާއެކު ގަނޑުވަރު ބައްލަވައިލެއްވިދާނެއެވެ." މިހެން ވިދާޅުވެފައި ޒަރުބަޚުތު އެއްފަރާތަކަށް ކެހިވަޑައިގަންނަވާން އުޅުއްވިއެވެ. ނަމަވެސް އާޒަރުމީދުޚުތު ވިދާޅުވިއެވެ. "މަޑުކުރައްވާށެވެ! ތިޔަ ވަޑައިގަންނަވަނީ ކޮންތަނަކަށްތޯއެވެ؟"\n"އަޅުގަނޑު ބޭރުގައި މަޑުކޮށްލާނަމެވެ."\n"ކަލާ އަޅުގަނޑަށް މިގަނޑުވަރު ދައްކަވައެއް ނުދެއްވާނުތޯއެވެ؟"\n"އަޅުގަނޑު ތައްޔާރެވެ. އެކަމަކު އަޅުގަނޑު ހީކުރީ އަޅުގަނޑު ހުރުމުން ކަމަނާއަށް އުނދަގޫފުޅު ވެވަޑައިގަންނަވާނެ ކަމުގައެވެ."\n"ނޫނެކެވެ. ކަލާ އަޅުގަނޑާއެކު ހުންނަވާށެވެ. އަޅުގަނޑު ފަށާނީ މިކޮޓަރީންނެވެ. ކަލާ ހުންނަވަނީ މިކޮޓަރީގައިތޯއެވެ؟"\n"ނޫނެކެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ކޮޓަރި ހުންނަނީ ބޭރުގައެވެ. މެހުމާނުސަރާއާ ޖެހިގެންނެވެ. އެކަމަކު ތިރީބައިގައި އަދިވެސް ހަތަރު ކޮޓަރިކޮޅެއް ޒީނަތްތެރި ނުކުރެވި ހުރުމާއެކު އެތަނުން އެއްކޮޓަރިކޮޅު ދުވާލުގެ ވަގުތުތަކުގައި އަޅުގަނޑު ބޭނުންކޮށްލަނީއެވެ. ވަޒީރުލްޢައުޡަމް ހުންނަވަނީ މަތީބުރީގައެވެ."\nއާޒަރުމީދުޚުތު ކުރިއަށް ޖެހިވަޑައިގެން އެކޮޓަރިތެރެ ބައްލަވައިލައްވައިފައި ވިދާޅުވިއެވެ. "މިކޮޓަރިއަކީ އީރާނުގެ ވަޒީރުލްޢައުޡަމުގެ ގަނޑުވަރުގެ ބައެއްހެންނެއް ހީއެއް ނުވެއެވެ."\nސާހިބާއެވެ. ތިރީބައިގެ ގިނަ ކޮޓަރިކޮޅުތައް ޒީނަތްތެރި ނުކުރެވިހުރި ވާހަކަ ދަންނަވައިފީމެވެ. ބައްދަލުކުރައްވާ ކޮޓަރިކޮޅުގެ އިތުރަށް އަދި ނިމުނީ ތިން ކޮޓަރިކޮޅެވެ."\n"އެންމެފުރަތަމަ އެކޮޓަރިތައް ދައްކަވާށެވެ."\n"ވަޑައިގަންނަވާށެވެ." ޒަރުބަޚުތު މިހެން ވިދާޅުވެފައި، ކުރީގައި ހުންނަވައިގެން ވަޑައިގަންނަވާން ފައްޓަވައިފިއެވެ.\nކުޑަ ތިންކޮޓަރިކޮޅު ބައްލަވައިލެއްވުމަށްފަހު ދެން ވެދެވަޑައިގެންނެވީ ބޮޑު ހޯލަކަށެވެ. އެ ހޯލުގައިވަނީ ދޫލަ އަޅައިފައެވެ. ކަޅުވަކަރު ގޮނޑިކޮޅުތައް އަތުރައިފައެވެ. މަޚުމަލުގެ ފަރުދާކޮޅުތަކާއި ކުލަކުލައިގެ ތަސްވީރުތަކުން ޒީނަތްތެރިކޮށްފައެވެ. ވަރަށް ފުޅާ ކުޑަދޮރުކޮޅެއްގެ ކައިރީގައިހުރި ރަންކުލައިގެ މާޖަހާ އެއްޗެހީގައި ތާޒާ ފިނިފެންމާ ޖަހައިފައި ހުއްޓެވެ.\nއާޒަރުމީދުޚުތު އެކޮޓަރިކޮޅުގެ މެދުގައި އޮތް ދޫލަޔަކަށް އިޝާރަތް ކުރައްވައިފައި ވިދާޅުވިއެވެ. "މިދޫލަ މިކޮޓަރިޔަކާ ނުގުޅެއެވެ. މިދޫލަ އެހެން ކޮޓަރިޔެއްގައި އަޅުއްވާށެވެ."\n"އެކަމަކު މިއީ އިއްޔެ ގަނެގެން ގެނައި ދޫލައެކެވެ. މިދޫލަ ގަތް ފިހާރައިން ބުނިގޮތުގައި މިއަށްވުރެ މޮޅު ދޫލައެއް މިވަގުތު ބާޒާރުން ލިބޭކަށެއް ނުހުންނާނެއެވެ."\n"އާޒަރުމީދުޚުތު ޚާދިމާޔާ މުޚާޠަބުކުރައްވައި ވިދާޅުވިއެވެ. "ކަލޭ ގޮސް ބައްތިލީން ގެނައި ދޫލަ ބާލުވައިގެން މިތަނަށް ގެނުވާށެވެ."\n"ޚާދިމާ ބޭރަށް ނުކުތުމުން އާޒަރުމީދުޚުތު ޒަރުބަޚުތާ ދިމާޔަށް އެނބުރިވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ. "އަހަރެމެންނަށް ޖެހޭނީ މިހުރިހައި ދޫލަތަކެއްވެސް ބަދަލުކުރާށެވެ. ފަރުދާތައްވެސް އަހަންނަކަށް ރީއްޗެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު ކަލާ ފަރަޚުޒާދުގެ އަރިހުގައި އަހަރެން އޭނާގެ ޤަދަރު ކުޑަކުރާން މަސައްކަތްކުރިކަމުގެ ޝަކުވާ ނުކުރެއްވުން އެދެމެވެ.\n"ކަމަނާ ހިތްޕުޅު ހަމަޖައްސަވާށެވެ. އަޅުގަނޑަށް ކަށަވަރެވެ. މިހުރިހާ އެއްޗެއްސެއް ކަނޑަށް އަޅައިލަން ކަމަނާ އަމުރުކުރެއްވިކަމުގައިވިޔަސް ފަރަޚުޒާދު ދެރަފުޅެއް ނުވާނެއެވެ. އަދި ކީއްތޯއެވެ؟ ފަރަޚުޒާދު ކުރައްވާނީ އުފާފުޅެވެ. މިގަނޑުވަރަކީ ސަމާލުކަން ދެއްވަން އެކަށީގެންވާ ތަނެއްކަމުގައި ކަމަނާ ބެއްލެވީތީއެވެ."\n"ދެން މަތީބުރިޔަށް ހިންގަވާށެވެ. އަޅުގަނޑު އޭނާގެ ކޮޓަރިކޮޅު ބަލައިލާން ބޭނުމެވެ."\nކުރުކު ގެ މަސްޖިދު ޖައުފަރު ބިން އަބީޠާލިބު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ---\nއާޒަރުމީދުޚުތުގެ ޚާދިމާއަށް އިންތިޒާރުކުރައްވާން ޒަރުބަޚުތު ބޭނުންފުޅުވިއެވެ. ނަމަވެސް އެކަމަނާ ދޮރުކޮޅާ ދިމާޔަށް ވަޑައިގަންނަވާން ފެއްޓެވުމުން ޒަރުބަޚުތު އަވަސްއަވަހަށް އެކަމަނާގެ އަރިހުގައި ވަޑައިގަންނަވާން ފައްޓަވައިފިއެވެ. އާޒަރުމީދުޚުތު މަތީބުރީގެ ސިޑީން އަރައިވަޑައިގަންނަވަމުން ކުއްލިޔަކަށް ފަހަތަށް އެނބުރިވަޑައިގެން ބައްލަވައިލެއްވިއެވެ. އެކަމަނާގެ ފަރި ހިނިފުޅުވަޑުވައިލެއްވުން ޒަރުބަޚުތުގެ ހިތްޕުޅުގެ އަޑީގައި ބިންވަޅު ނެގުނެވެ.\n"ކަލާގެ ނަންފުޅަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟" ޝެހެޒާދީ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ.\n"ޒަރުބަޚުތު" އޭނާ އިސްޖައްސަވައިގެން ހުންނަވައި ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ.\nއިރުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި މަތީބުރީގެ ކޮޓަރިކޮޅަކަށް ވެދެވަޑައިގެންނެވިއްޖެއެވެ. އެކޮޓަރިކޮޅުގެ އެއްފަރާތުގެ ކުޑަދޮރުކޮޅު ހުޅުވެނީ ކޯރާ ދިމާޔަށެވެ. އަނެއްފަރާތުގެ ކުޑަދޮރުކޮޅު ހުޅުވެނީ އެގަނޑުވަރުގެ ބަގީޗާއާ ދިމާޔަށެވެ. ޝެހެޒާދީ ވަރުބަލިފުޅުވެވަޑައިގެންނެވި ވައްތަރުކޮޅު ދައްކަވަމުން ގޮނޑިކޮޅެއްގައި އިށީނދެވަޑައިގަންނަވަމުން ވިދާޅުވިއެވެ. "އަހަރެން ވަރުބަލިވެއްޖެއެވެ."\nޒަރުބަޚުތު ވިދާޅުވިއެވެ. "ކަމަނާ އިރުކޮޅަކު އަރާމުކުރައްވާށެވެ. އަޅުގަނޑު ތިރިޔަށްގޮސް ކަމަނާގެ ޚާދިމާ ފޮނުވާނަމެވެ."\n"ޚާދިމާ ގެނައުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ. އެއީ ވަރަށް ބަސްގިނަ އަންހެނެކެވެ. މިކޮޓަރިތަކުގެ ހާލު ފެނުމުން އޭނާ އަޅުގަނޑަށް މަލާމާތް ކުރާނެއެވެ."\n"އަޅުގަނޑު ކަމަނާއަށް ސަރުބަތު ތަށިކޮޅެއް ފޮނުވާނަމެވެ."\n"އަޅުގަނޑު ފެނެއް ނުބޮވައެވެ. ކަލާ އިށީނދެވަޑައިގަންނަވާށެވެ. އަޅުގަނޑު ކޮންމެހެން ދައްކަން ބޭނުންވާ ބައެއް ވާހަކަތައް އެބަހުއްޓެވެ."\nޒަރުބަޚުތު ފަސްޖެހިވަޑައިގެން ހުންނަވައި ތަންކޮޅެއް ދުރުގައިހުރި ގޮނޑިކޮޅެއްގައި އިށީނދެވަޑައިގެންފިއެވެ. އޭނާގެ ހިތްޕުޅު ތެޅެނީއެވެ. އެކަމަކު މިހާރު އެތެޅުންތަކުގައިދަނީ ބިރުފުޅާއެކު އުފާވެރިކަމުގެ އިޙްސާސެއްވެސް އެކުލެވެމުންނެވެ. ޒަރުބަޚުތު ތުއްޕުޅުއިރުވަނީ ޕަރީޒާދުންގެ ވާހަކަތައް އަޑުއައްސަވައިފައެވެ. މިހާރު އޭނާގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި އެއިންނެވީ އެންމެރީތި ޕަރީޒާދެކެވެ. ދިރިއިންނެވީ ފުރާނަފުޅުހުރި ޕަރީޒާދެކެވެ. އަންހެންވަންތަ ރީތިކަމާ ބެހޭގޮތުން ޒަރުބަޚުތުގެ ހިތްޕުޅަށް ގެންނެވޭ ހުރިހައި ރީތި ސިފަތަކެއް ހުސްކޮށް ވަނީ އާޒަރުމީދުޚުތުގެ އިސްކޮޅުފުޅާއި ރޫފަފުޅާއި ބައްޓަންފުޅުތަކުގައި އެކުލެވިފައެވެ. އެކަމަނާގެ ޖެހިލުންވެވަޑައިގަތުމެއް ނެތް ބެއްލެވުންތަކުން ޒަރުބަޚުތުގެ ހިތްޕުޅު ދަނީ ނުފެންނަ ބިރަކާއި ބާވަތް ނޭނގޭ އުފާވެރިކަމަކާ ދެމެދު ފިތިބާރުވެ ފިސްފިސްވަމުންނެވެ.\nޝެހެޒާދީ އާޒަރުމީދުޚުތު ވިދާޅުވިއެވެ. "އަޅުގަނޑު މިއައީ ހުސްއެކަނި މިގަނޑުވަރު ބަލައިލާކަށެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުގެ އަސްލު މަޤްޞަދަކީ އަޅުގަނޑުގެ ޙަޔާތުގެ ބައިވެރިޔަކަށް ވެވަޑައިގަންނަވާ ފަރާތުގެ ރައްކާތެރިކަން މިތާނގައި އޮތީ ކިހައިވަރަކަށްކަން ވެސް ދެނެގަތުމެވެ. އަޅުގަނޑު ކަލާ ލައްވައި ވަޢުދު ކުރުވާން ބޭނުމެވެ. ކަލާ އެންމެ ހިނދުކޮޅަކަށްވެސް ޣާފިލުވެވަޑައިނުގަންނަވާނެ ކަމުގައެވެ."\nޒަރުބަޚުތު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. "އަޅުގަނޑު ކަމަނާގެ އަރިހުގައި ވަޢުދުވަމެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ފަރާތުން ޒައްރެއްގެ މިންވަރުގެވެސް ފަރުވާކުޑަކަމެއް ފެނިވަޑައެއް ނުގަންނަވާނެއެވެ."\nއާޒަރުމީދުޚުތު ވިދާޅުވިއެވެ. "އުމުރުފުޅުން ދުވަސްފުޅުވެފައި ހުންނެވި ބޭފުޅަކަށް އަޅުގަނޑު އުފާކޮށްދެއްވޭނީ ކިހައިވަރަކަށްކަމެއް އަޅުގަނޑަކަށެއް ނޭނގެއެވެ. އޭނާގެ ދަރިކަލުންވެސް އަޅުގަނޑަށްވުރެ ދޮށިފުޅެވެ. އަޅުގަނޑު އޭނާއާ ކާވެނިކުރާން އެއްބަސްވީ މިވަގުތު އީރާނީ ރަސްކަމުގެ ޙާލަތު އޮތްގޮތަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައެވެ. މިވަގުތު އީރާނަށް ވަނީ ހަރުދަނާ ވަޒީރުލްޢައުޡަމަކަށް ބޭނުންވެފައެވެ. ފަރަޚުޒާދަށްވުރެ އެމަގާމަށް ލާއިޤު އެހެން ބޭފުޅަކު ނެތެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާގެ ޙަޔާތްޕުޅުގެ އަގު ވަރަށް ބޮޑެވެ. އޭނާއަށް އެއްވެސްކަހަލަ ޙާދިޘާއެއް ކުރިމަތިވެއްޖެނަމަ މިދައުލަތަށް އިންތިހާދަރަޖައިގެ ނާޒުކު ޙާލަތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެއެވެ. އަޅުގަނޑުގެ މަޤްޞަދަކީ ޙަޤީޤަތުގައިވެސް ފަރަޚުޒާދަށް ނުރައްކަލެއް އޮތްވާހަކަ ބުނުމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކުވެސް ރައްކާތެރިވާން ޖެހެއެވެ. ކަލާގެ އަރިހުގައިތިބީ ކިތަކަށް މީހުންތޯއެވެ؟"\n"އަޅުގަނޑުގެ ގާތުގައި ތިރީސް މީހުން އެބަތިއްބެވެ. އޭގެއިތުރަށް ފަރަޚުޒާދުގެ ޚުރާސާނީ ޚާދިމުންގެ ދިހަމީހުންވެސް އެބަތިއްބެވެ."\nމިގަނޑުވަރަކީ މިތާނގެ ޙިމާޔަތުގައި ތިރީހަކަށް ސާޅީހަކަށް މީހުން ތިބެގެން ފުދޭވަރުގެ ރައްކާތެރި ކިއްލާއެއް ކަމަކަށެއް އަޅުގަނޑު ނުދެކެމެވެ."\nޒަރުބަޚުތު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. "މިތާނގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ އެންމެ އިސްކަމަކީ ބޭރުން އަންނަ އެއްވެސް މީހަކަށް ފާރަވެރިޔަކަށް ނުފެނި ގަނޑުވަރަށް ވަދެވުނަނުދިނުމެވެ. އެކަމަށްޓަކައި ސިފައިންގެ ދިހަމީހުން އަބަދުވެސް ގަނޑުވަރުގެ ވަށައިގެން ބަލަހައްޓަމުން ގެންދާނެއެވެ. ވަޒީރުލްއަޢުޡަމް ބޭރަށް ނުކުމެވަޑައިގަންނަވާނަމަ އަބަދުވެސް ސިފައިންގެ ދިހަމީހުން އަރިހުގައި ދާނެއެވެ. އޭގެއިތުރަށް ވަޒީރުލްއަޢުޡަމް ދެކޮޅަށް ވަޑައިގަންނަވާ މަގުމަތީގައި ސަރުކާރުގެ ޖާސޫސުންގެވެސް އެކަށީގެންވާ އަދަދެއްގެ މީހުން ތިބޭނެއެވެ."\n"މިގަނޑުވަރުން ބޭރުގައި ފަރަޚުޒާދުގެ ރައްކާތެރިކަމާމެދު ފުރިހަމަ އިންތިޒާމުތަކެއް ރޭވިފައިވާކަން އަޅުގަނޑަށްވެސް ޔަޤީނެވެ. އެކަމަކު މިގަނޑުވަރުގެ ޙިމާޔަތަށް މިހައިމަދު މީހުންކޮޅަކުން ނުފުދޭނެއެވެ."\n"ކަމަނާގެ މަޠްލަބަކީ ހަތިޔާރުއެޅި ޖަމާޢަތެއްގެ ޙަމަލައަކާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުއްލިގޮތަކަށް ކުރިމަތިލާން ޖެހުންތޯއެވެ؟ އެހެންކަމުގައިވިޔަސް އަޅުގަނޑު ކަމަނާއަށް ޔަޤީންކަން އަރުވަމެވެ. ޝާހީ ކޮއިލުތެރޭގެ ގަނޑުވަރުތަކަށްވުރެ މިގަނޑުވަރުގެ ރައްކާތެރިކަން ތަންކޮޅެއްވެސް ކުޑައެއް ނޫނެވެ. ނުރައްކަލެއް ދިމާވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި ޝާހީ ފާރަވެރީންގެ ލަޝްކަރު ބަސްބުނާހައި ކުޑަހިނދުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި މިތަނަށް އަންނާނެއެވެ. ރޭގަނޑުގެ ވަގުތެއްނަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޖެހޭނީ ގަނޑުވަރުގެ މަތިން ދަންމަރެއް އުފުލައިލާށެވެ. ދުވާލުގެ ..........."\nޒަރުބަޚުތު ވާހަކަފުޅު ހުއްޓައިލައްވައިފައި ޢުޒުރުވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވުމުގެ ބެއްލެވުމަކުން އާޒަރުމީދުޚުތާ ދިމާޔަށް ބައްލަވާން ފައްޓަވައިފިއެވެ. "ކަލާގެ ވާހަކަފުޅު ހުއްޓަވައިލެއްވީ ކީއްވެތޯއެވެ. ތިޔައީ އަޅުގަނޑަށް ވިސްނައިނުގެނެވޭވަރުގެ އަރަތެއް ނޫނެވެ. ދުވާލު ބޭނުންކުރެވޭނީ ކޮތަރެކެވެ."\nޒަރުބަޚުތު ދެރަފުޅުވެފައި ވިދާޅުވިއެވެ. "ކަމަނާއަށް ޔަޤީންކަން އެރުވުމަށްޓަކައި އަޅުގަނޑަށް މާ ތަފްސީލުކޮށް ވާހަކަ ދެކެވިއްޖެއެވެ. މިހައި ތަފްސީލުކޮށް އަޅުގަނޑު ވާހަކަ ދައްކައިގެން ނުވާނެއެވެ. އަޅުގަނޑު ބިރުގަންނަނީ ކަމަނާ އަޅުގަނޑަކީ ޒިންމާދާރުކަމެއްނެތް މީހެއްކަމުގައި ދެކެވަޑައިގެންފާނެތީއެވެ."\nޒަރުބަޚުތުގެ އިސްތަށިފުޅުން ފެށިގެން ފައިތިލަފުޅުގެ ނިޔަވާބޮނޑިއާ ހަމަޔަށް ކަޅިއަޅުއްވަމުން އާޒަރުމީދުޚުތު ވިދާޅުވިއެވެ. "ކަލާއަކީ ނުހަނު އިޚްލާޞްތެރި ބޭފުޅަކީމުއެވެ. އަޅުގަނޑު އިޚްލާޞްތެރިކަމަށް ޤަދަރު ކުރަމެވެ. އަޅުގަނޑު މިގަނޑުވަރަށް އައުމާއެކު އެނގުނީ ކަލާ އަވަހާރަފުޅު ލައްޕަވައިފައި އޮންނެވިކަމެވެ. އެހެންކަމުން ކަލާގެ ޒިންމާގެ އިޙްސާސްގެ ސަބަބުން ރޭގަނޑު އެއްގޮތަކަށް އަވަހާރަފުޅު ނުލެއްޕެވޭކަން ވިސްނައިގަންނާކަށެއް އަޅުގަނޑަކަށް އުނދަގުލެއް ނުވިއެވެ. އަޅުގަނޑު ފަރަޚުޒާދަށް ދަންނަވާނަމެވެ. މިގަނޑުވަރު ފެނުމަށްވުރެ ބޮޑަށް އަޅުގަނޑު އުފާވީ ގަނޑުވަރުގެ ފާރަވެރީންގެ ވެރިޔާ ފެނިފައެވެ. ފަރަޚުޒާދުގެ ސަލާމަތާމެދު އަޅުގަނޑު އެއްވެސްކަހަލަ ޝައްކެއް ފާޅުކުރި ވާހަކަ އޭނާގެ އަރިހުގައި ވިދާޅުވުމުގެ ބޭނުމެއްނެތެވެ. އަޅުގަނޑު އައީ މިގަނޑުވަރު ދެކެލާށާއި، އަޅުގަނޑުގެ ފަރާތުން ދޫލައެއް ވެދުމަށް އަރުވަން ކަމުގައި ވިދާޅުވެލެއްވުމުން ފުދޭނެއެވެ."\nގުޅޭ ޓެގު ދީން އިސްލާމިކް މިނިސްޓްރީ އިސްލާމީ ތާރީޚު ދީނީ މައްސަލަތައް


Miulhenee Xi ah gulhan: Biden\nމިއުޅެނީ ޝީއަށް ގުޅަން، ޗައިނާއާށް ލުއިދޭން އެބަވިސްނަން: ބައިޑަން\nޝީ ޖިންޕިން (ކ) އަދި ޖޯ ބައިޑަން: ޗައިނާގެ މުދަލުން ޓެކްސް ކުޑަކުރަން މަޝްވަރާ ކުރައްވާނެ\nދުނިޔެ އޮތީ އެމެރިކާއަށް ގަދަދެއްކޭ ގޮތަށް ނޫންކަން އެމެރިކާއަށް އެބަ ވިސްނެ އެވެ. އެމެރިކާ އިސްވެ ގައުމުތަކަށް އަޅާފައި ހުރި ދަތިކުރުން ތަކަށް ލުއިދޭން ބައިޑަން ސަރުކާރަށް މަޖުބޫރު ވެއްޖެކަން ރައީސް ޖޯ ބައިޑަންގެ ވާހަކަތައް ހުރި ގޮތުން ދޭހަވެ އެވެ.\nބައިޑަން ޑެލަވެއާގައި ބައިސްކަލް ބުރަށް ނުކުމެ ވަޑައިގެން ރިޕޯޓަރުންނަށް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ވަރަށް އަވަހަށް ޗައިނާގެ ރައީސް ޝީ ޖިންޕިންއަށް ގުޅުއްވާނެ އެވެ. އެއީ ޗައިނާއިން އެމެރިކާއަށް އެތެރެކުރާ މުދަލުން މިހާރު ނަގާ ޓެކުހަށް ކޮންމެވެސް ލުޔެއް ދިނުން ބުއްދިވެރި ކަމަށް ފެނިވަޑައި ގަންނަވާތީ ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.\nޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވެރިކަމުގައި ހުންނެވިއިރު ޗައިނާގެ މުދަލުން ނަގާ ޓެކްސް 25 ޕަސެންޓަށް ވަނީ އިތުރުކޮށްފަ އެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސްކަން ބަދަލުވެ ބައިޑަންއަށް ސަރުކާރު ހިންގަން ފުރުސަތު ލިބިވަޑައި ގެންނެވި ނަމަވެސް މި ޓެކުހަށް ބަދަލެއް ނުގެންނަވަ އެވެ.\nއެމެރިކާގައި ތަކެތީގެ އަގުބޮޑުވެ ފައިސާގެ އަގު ވަނީ މިއިން ޒަމާނަކު ނުދާހާ ދަށަށް ގޮސްފަ އެވެ. ކޮވިޑާ ގުޅިގެން ދިމާވި ދަތިތައް ފޫބައްދަން ފައިސާ ޗާޕްކުރި ގޮތަށް ޔުކްރޭން ހަނގުރާމަ ފެށުނު ފަހުން ވެސް އެތައް ފަހަރަކު ފައިސާ ޗާޕްކުރި ކަމަށް ޚަބަރުތަކުން އެނގެ އެވެ.\nޗައިނާގެ މުދަލުން ޓެކްސް ނެގުމަށް ލުއިދޭން ބައިޑަން އުޅުއްވަނީ އެއީ ޗައިނާއަށް ކޮށްދެއްވާ ހެޔޮކަމެއްގެ ގޮތަށް ހީވާ ގޮތަށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެއީ ހަގީގަތުގައި އެމެރިކާގެ އާންމު ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އޮތް ނުތަނަވަސްކަން ކަނޑުވާލުމަށް ކުރައްވާ ކަމެކެވެ.\nއެމެރިކާގެ ޓްރެޒަރީ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެޓް ޔެލެން ވެސް ވަނީ ޗައިނާގެ މުދަލުން ނަގާ ޓެކްސް ކުޑަކުރަން ސަރުކާރަށް ގޮވާލައްވާފަ އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ތަކެތީގެ އަގު ތިރި ކުރެވޭނެ ގޮތެއް އޮތް ނަމަ އެގޮތަކަށް އަމަލުކުރުން މި ވަގުތު ވަރަށް މުހންމެވެ. އަދި ޗައިނާގެ މުދަލުން ޓެކްސް ކުޑަކުރުމަކީ ސަރުކާރަށް އެޅިދާނެ ރަނގަޅު ފިޔަވަޅެއް ކަމަށް ޖެނެޓް ޔެލެން ވިދާޅުވި އެވެ.\nޗައިނާގެ ރައީސް ޝީ ޖިންޕިންއަށް ގުޅުއްވާނެ ވަގި ތާރީހެއް ބައިޑަން ވިދާޅެއް ނުވެ އެވެ. އެކަމަކު ވިދާޅުވީ ލަސްކުރައްވައިގެން ކަމުނުދާނެ ކަމަށެވެ.\nއެމެރިކާ ޗައިނާ ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް + އިގްތިސޯދު ޖޯ ބައިޑަން ޝީ ޖިންޕިން


SunOnline: Ranbir ah fahu Alia ves COVID19 ah positive vejje\nރަންބީރަށް ފަހު އާލިއާ ވެސް ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވްވެއްޖެ\nއައިމިނަތު ލުބާ 03 Apr 2021, 09:53\nރަންބީރު ކަޕޫރު އަދި އާލިއާ ބަޓް---\nލޯބިވެރިޔާ ރަންބީރު ކަޕޫރު ކޮވިޑުން ރަނގަޅުވިތާ މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް ބަތަލާ އާލިއާ ބަޓް ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވްވެއްޖެއެވެ.\nބަތަލާ އާލިއާ ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވްވި ކަން ހާމަކުރަމުން އިންސްޓަގްރާމް ސްޓޯރީގައި ހިއްސާކުރި ޕޯސްޓެއްގައި ބުނީ އޭނާ ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވް ކަމަށާއި ޕޮޒިޓިވްވި ކަން އެނގުމާއެކު އައިސޮލޭޓްވި ކަމަށެވެ. އަދި އޭނާ ހުންނާނީ ހޯމް ކަރަންޓީނުގައި ކަމަށްވެސް ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nއާލިއާ ބުނީ ޑަކްޓަރުންގެ އިރުޝާދާއެކު ހުރިހާ ޕްރޮޓޮކޯލްއެއް ފުރިހަމަ ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ. ބަތަލާ ޕޮޒިޓިވްވިއިރު އެކްޓަރު ރަންބީރަށް ވަނީ މިދިޔަ މަހު ކޮވިޑް ޖެހިފައެވެ. އަދި ޑައިރެކްޓަރު ސަންޖޭ ލީލާ ބަންސާލީ އަށްވެސް ވަނީ ކޮވިޑް ޖެހިފައެވެ.\nޒުވާން ބަތަލާ އާލިއާގެ އަތުގައި ގިނަ ފިލްމުތަކެއް ހުރިއިރު އޭނާ ދެން އެންމެ އަވަހަށް ފެނިގެންދާނީ ބަންސާލީގެ ގަންގޫބާއީ އިންނެވެ. އެ ފިލްމު ރިލީޒްކުރަން ހަމަޖެހިފައިވަނީ އަންނަ ޖުލައި މަހުގެ 30 ވަނަ ދުވަހުއެވެ.\nއޭނާގެ ކުރިއަށް ހުރި ފިލްމުތަކުގެ ތެރޭގައި ލޯބިވެރިޔާ ރަންބީރު އާއެކު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ފިލްމަކުން ފެނިގެންދާ ފިލްމު "ބްރަހްމަސްތުރާ" ހިމެނެއެވެ\nލާލް ސިންހް ޗައްޑާ ގެ ޕްރޮޑަކްޝަން މަސައްކަތް ނިންމާލައިފި


"Saalih Party" jehi massala balaidheyn edhijje\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިދާރާގައި ޖުމްހޫރީ ޕާޓީއަށް ހާއްސަ ކޮށްފައިވާ އޮފީހުގެ ބޭރުގައި "ސާލިހް ޕާޓީ" ލިޔެފައިވާ ކަރުދާސްގަނޑެއް ހަރުކުރި މައްސަލަ ބަލައިދޭން އެ ޕާޓީގެ ގުރޫޕުން މަޖިލީހުގެ އިދާރާގައި އެދިއްޖެ އެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި މެންބަރުން ތަމްސީލުކުރާ ކޮންމެ ޕާޓީއަކަށް ވެސް ހާއްސަ އޮފީހެއް ހުރެއެވެ. އަދި އެ އޮފީހުގެ ބޭރުގައި އެ ޕާޓީގެ ނަން ލިޔެ ބޯޑެއް ހަރުކޮށްފައިވެއެވެ.\nމަޖިލީހުގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ މެންބަރަކު ވިދާޅުވީ އެއީ އެކަންކުރި ބަޔަކު ކޮށްފައިވާ ވަރަށް ދަށު ދަރަޖައިގެ ކަމެއް ކަމަށާ އެކަން މަޖިލީހުގެ ސަމާލު ކަމަށް ގެނެސް މައްސަލަ ބަލައިދޭން އެދިފައިވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ބަޔަކަށް އަމާޒުކޮށް އެފަދަ ފުރައްސާރައެއް ކުރުން ބަލައިނުގަަންނަ ކަމަށްވެސް އެ މެންބަރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nއެމްޑީޕީ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް + ގާސިމް އިބްރާހިމް އީވާ އަބްދުﷲ މުހައްމަދު ނާޒިމް ޖުމްހޫރީ ޕާޓީ އަބްދުﷲ ރިޔާޒް


vnews - Rahul Gandhi ah ohggalun hamalaa dhinumun Congress party in muzaaharaa fashaifi\nރާހުލް ގާނދީއަށް އޮށްގަލުން ހަމަލާދިނުމުން ކޮންގްރެސް ޕާޓީން ނުރުހުން ފާޅުކޮށް މުޒާހަރާ ފަށައިފި\nނިއުދިއްލީގައި ހުންނަ ބީޖޭޕީގެ މައި މަރުކަޒު ކައިރީގައި ކޮންގްރެސް ޕާޓީގެ ސަޕޯޓަރުން ބޮޑުވަޒީރު މޯދީއާއި ބީޖޭޕީގެ ރައީސް އަމިތުގެ ފޮޓޯ ހިފައިގެން ތިބެ މިއަދު ނުރުހުން ފާޅުކުރަނީ - ފޮޓޯ: އޭ.އެފް.ޕީ\nއިންޑިއާގެ އެންމެބޮޑު އިދިކޮޅު ޕާޓީ، ކޮންގްރެސް ޕާޓީގެ ނާއިބް ރައީސް ރާހުލް ގާނދީ ދަތުރުކުރެއްވި ކާރުކޮޅަށް ބަޔަކު އޮށްގަލުން ހަމަލާ ދިނުމާ ގުޅިގެން ކޮންގްރެސް ޕާޓީ ރުޅިގަދަވެ އިންޑިއާގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ވަރުގަދަ މުޒާހަރާތަކެއް ފަށައިފިއެވެ.\nކޮންގްރެސް ޕާޓީން ބުނަނީ، ރާހުލް ގާނދީގެ ކާރުކޮޅަށް އޮށްގަލުން ހަމަލާދިނީ ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީއަށް ތާއީދުކުރާ ގްރޫޕެއްގެ ބަޔަކު ކަމަށެވެ.\nމިކަމާހެދި ނިއުދިއްލީގައި ހުންނަ ބީޖޭޕީގެ މައި ހެޑްކުއާޓަރު ކުރިމައްޗަށް އެއްވެ ކޮންގްރެސް ޕާޓީގެ ސަޕޯޓަރުން ގެންދަނީ ބޮޑުވަޒީރު މޯދީއަށް ނުރުހުން ފާޅުކޮށް އަޑުއުފުލަމުންނެވެ. ނިއުދިއްލީގެ އިތުރުން، އިންޑިއާގެ އެހެން ސްޓޭޓްތަކުގައިވެސް މުޒާހަރާ ކުރަމުން އެބަގެންދެއެވެ.\nރާހުލް ގާނދީގެ ކާރުކޮޅު ހިމެނޭ ގާފިލާއަށް ބަޔަކު އޮށްގަލުން ހަމަލާދިނީ، ވިއްސާރައިގެ ސަބަބުން ފެންބޮޑުވެފައިވާ ގުޖުރާތުގައި ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް ޒިޔާރަތް ކުރެއްވުމަށް އޭނާ ވަޑައިގަންނަވަނިކޮށެވެ. އޮށްގަލުން ހަމަލާދިނީ ކަޅު ދިދަތަކެއް ހިފައިގެންތިބި ގްރޫޕެއްގެ ބައެއް ކަމަށް ވެއެވެ.\nމިހަމަލާތަކުގައި ރާހުލް ގާނދީއަށް އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ލިބިވަޑައެއް ނުގަންނަވައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ ހަށިފާރަވެރިޔަކު ޒަޚަމްވެ ކާރުކޮޅުގެ ބިއްލޫރިތައް ވަނީ ފުނޑުފުނޑު ވެފައެވެ. މިމަންޒަރުތައް ޓީވީތަކުން ދުރަށް ދައްކާފައި ވެއެވެ.\n"ބީޖޭޕީގެ ހަރަކާތްތެރިން އަޅުގަނޑަށް އޮށްގަލުން ހަމަލާދިނީ. އެ ހަމަލާތައް އަޅުގަނޑުގެ ހަށިފާރަވެރިޔަކަށް އަމާޒުވި. އެއީ އެމީހުން ހިންގާ ޒާތުގެ ޕޮލިޓިކްސް. އަޅުގަނޑު ކީކޭތޯ ބުނާނީ އެކަމަށް" ރާހުލް ގާނދީ ވިދާޅުވިއެވެ.\nމިހަމަލާއާ ގުޅިގެން ފުލުހުން މިހާތަނަށް އެކަކު ހައްޔަރުކޮށްފައި ވާއިރު، ކޮންގްރެސް ޕާޓީންވަނީ ރާހުލް ގާނދީ އަވަހާރަކޮށްލަން ދެވުނު ހަމަލާއެއް ކަމަށްބުނެ ހަތަރު މީހެއްގެ މައްސަލަ ފުލުހުންނަށް ހުށަހަޅާފައެވެ. ކޮންގްރެސް ޕާޓީގެ ތަރުޖަމާނު ރަންދީޕް ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ބީޖޭޕީއަކަށް ހަގީގަތް ސިއްރު ނުކުރެވޭނޭ ކަމަށެވެ.\nކޮންގްރެސް ޕާޓީގެ ނާއިބް ރައީސް ރާހުލް ގާނދީ، ޓެމިލް ނާޑޫ ސްޓޭޓްގެ ދަނޑުވެރިންތަކަކާއެކު - ފޮޓޯ: އޭ.އެފް.ޕީ\nރާހުލް ގާނދީއަށް ހަމަލާ ދެވުނު ގުޖުރާތަކީ އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ކަމުގައި މިހާރު ހުންނެވި ނަރެންދުރަ މޯދީ އުފަންވެވަޑައި ގެންނެވި ސްޓޭޓެވެ. އެ ސްޓޭޓްގެ އާންމު އިންތިޚާބު މިއަހަރުގެ ޑިސެމްބަރުމަހު ބޭއްވުމަށް ތައްޔާރުވަމުން ދާއިރު، އެ ސްޓޭޓްގައި ބީޖޭޕީން ކުރަމުންދާ ވެރިކަމް ދެމެހެއްޓުމަށް މޯދީ ގެންދަވަނީ މަސައްކަތް ކުރައްވަމުންނެވެ.\nގާފިލާއަށް އޮށްގަލުން ހަމަލާ ދެވުނު ނަމަވެސް، ރާހުލް ގާނދީ ފަހުންވަނީ ފެންބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ މީހުންނާއި ބައްދަލު ކުރައްވާފައެވެ. ބޮޑުވަޒީރު މޯދީއަށް ނިސްބަތް ކުރައްވައި ރާހުލް ގާނދީ ވިދާޅުވީ، ފާޑުފާޑުގެ ޝިއާރުތަކާއި، ކަޅުދިދަތަކާއި އޮށްގަލަކުން އޭނާގެ އަޒުމަކަށް ބަދަލެއް ނާންނާނޭ ކަމަށެވެ.


Addu City ge magu hedhumuge mash roo ugai soi koffi - AO News\nއައްޑޫގެ މަގު ހެދުމުގެ ޕްރޮޖެކްޓް ޙަވާލު ކުރުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގެ ތެރެއިން\nއައްޑޫސިޓީ ގެ6ރަށުގައި ހަދާ 40 ކިލޯމީޓަރުގެ ތާރުމަގު ހެދުމުގެ ކޮންޓްރެކްޓްގައި އިއްޔެ ސޮއި ކޮށްފިއެވެ.\nއިންޑިއަން އެގްޒިމް ބޭންކުގެ 800 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ލައިން އޮފް ކްރެޑިޓްގެ (އެލްއޯސީ) ދަށުން ކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ އައްޑޫގެ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުގެ ތެރެއިން މަގު ހެދުމުގެ މި ޕްރޮޖެކްޓް ޙަވާލުކޮށްފައިވަނީ އިންޑިއާގެ “އެފްކޮންސް އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ ލިމިޓެޑް” އާއެވެ. 730 ދުވަހުން ނިންމުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ މި މަޝްރޫޢުގެ އެއްބަސްވުމުގައި ހައުސިން މިނިސްޓްރީގެ ފަރާތުން ސޮއިކުރެއްވީ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް ފާތިމަތު ޝާނާ ފާރޫގެވެ. އަދި މަސައްކަތް ޙަވާލުވި އެފްކޯންސް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ ލިމިޓެޑުގެ ފަރާތުން ސޮއިކުރެއްވީ ޑިރެކްޓަރ އޮފް އޮޕަރޭޝަންސް ރަވީ ޕްރަކާޝްއެވެ.\nމި ޕްރޮޖެކްޓްގެ ދަށުން އިތުރު 60 ކިލޯ މީޓަރުގެ މަގުގައި، ފެންހިންދާ ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް ވެލި އެޅި ދިމާވެދާނެ މައްސަލަތަކުން ރައްކާތެރި ކުރުމަށްޓަކައި އަޅާ ސިމެންތި ސްޓެބިލައިޒްޑް ބޭސް ލެޔަރ އެޅުމަށް ވެސް ވަނީ ހަމަޖެހިފައިވެއެވެ.\nThe construction contract for design & build of roads and drainage systems in Addu City is signed between @MoNPHImv & Afcons Infrastructure Ltd.\nThis is the 1st contract to be signed foraproject financed under the $800 million Indian Line of Credit#MaldivesIndiaPartnershippic.twitter.com/vjP1rGQfug\n— Ministry of Foreign Affairs 🇲🇻 (@MoFAmv) February 21, 2021\nމިމަޝްރޫޢާއެކު ،މިހާރު ތާރުއަޅާފައިވާ މަގުތަކުގެ ތެރެއިން ޖުމްލަ 3.4 ކިލޯމީޓަރު މަގުގެ ރީސާފޭސްކުރާނެއެވެ. މަގުހެދުމުގެ މަސައްކަތް އެއްކޮށް ނިމޭއިރު ހުންނާނީ މަގުބައްތި ޖަހައި، ސީސީޓީވީ ކެމެރާ ހަރުކޮށް އެންމެ ޒަމާނީ ވަސީލަތްތަކާއި އެކު ޓްރެފިކް ނިޝާންތައް ހަރުކުރެވިފައި ކަމަށް ހައުސިން މިނިސްޓްރީން ވިދާޅުވެއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ލިންކްރޯޑުގެ ހަންކެޑެ ސަރަހައްދާއި ވީ ހިސާބު ހުޅަނގުން ފެށިގެން ހިތަދޫ ގައުކެޑިއާއި މަރަދޫއާއި ދެމެދު ގުޅާލުމަށްޓަކައި 1.463 ކިލޯމީޓަރުގެ އާ ހަތަރު ލޭންގެ ޑީޓުއާ ލިންކް ރޯޑެއް މިމަޝްރޫޢާއި އެކު ގާއިމް ކުރެވިގެންދާނެއެވެ.\nއައްޑޫ ޑިވެލޮޕްމަންޓް މަޝްރޫއުގައި ހިމެނޭ ބިންހިއްކުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތް ޓެންޑާ ކުރުންވެސް މާޗް މަހުގެ ފަހުކޮޅު ފެށިގެންދާނެ ކަމަށް ހައުސިން މިނިސްޓްރީން ވިދާޅުވެއެވެ.\nއައްޑޫ މަގު ހެދުމުގެ ޕްރޮޖެކްޓްއައްޑޫ ސިޓީއައްޑޫގެ މަގުތައް


MMPRC in gellunu faisaa ge bodu baeh Rajje in beyru gai\nބޮޑު ހިޔާނާތުގައި ގެއްލުނު ފައިސާގެ ބޮޑު ބައެއް ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި\nއެމްއެމްޕީއާރްސީގެ ކުރީގެ އެމްޑީ އަބްދުﷲ ޒިޔަތު އަދި ކުރީގެ ނައިބު ރައީސް އަހުމަދު އަދީބު --\nކުރީގެ ނައިބު ރައީސް އަހުމަދު އަދީބު ރާއްޖެ ޕްރޮމޯޓު ކުރުމަށް އުފައްދާފައިވާ ކުންފުނި، އެމްއެމްޕީއާރްސީގެ ތެރެއިން ހިންގަވާފައިވާ ކޮރަޕްޝަނުގެ ސަބަބުން ދައުލަތަށް ގެއްލިފައިވާ ފައިސާގެ ބޮޑު ބައެއް ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމަށް މިހާތަނަށް ކޮށްފައިވާ ތަހުގީގުން ހާމަވެފައިވާ ކަމަށް ބަންޑާރަ ނައިބު މުހައްމަދު އަނިލް މިއަދު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nއެ ހިޔާނާތާ ގުޅޭގޮތުން އޮޑިޓާ ޖެނެރަލް އެކުލަވާލެއްވި ހާއްސަ ރިޕޯޓުން ހާމަވެފައިވާ ގޮތުގައި އެ ހިޔާނާތުގެ ސަބަބުން އެމްއެމްޕީއާރުސީގެ ބަޖެޓުން 1.2 ބިލިއަން ރުފިޔާ ވަނީ ގެއްލިފަ އެވެ.\nމިއަދު ރައީސް އޮފީހުގައި ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްލަވުމުގައި އެމްއެމްޕީއާރްސީން ގެއްލިފައިވާ ފައިސާގެ ބޮޑު ބައެއް ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހުރުން އެކަށީގެންވާ ކަމަށް އަނިލް ވިދާޅުވި ނަމަވެސް އެއީ ކިހާ ފައިސާއެއް ކަމެއް ވިދާޅެއް ނުވެ އެވެ.\nއަނިލް ވިދާޅުވީ، އެ ހުރިހާ ފައިސާތަކެއް ގެއްލިފައިވާއިރު އެކަމުގެ ފަހަތުގައި ހުންނެވި އަދީބު ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފޮނުވުމުގެ ހުއްދަދީ، ފިލުމަށް ފުރުސަތު ނުދެވޭނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ބޭސްފަރުވާގެ ހުރިހާ ކަމެއް އިންތިޒާމްކުރާނެ ކަމަށެވެ. ރާއްޖެއިން ބޭރުން ޑޮކްޓަރުންނާއި ވަސީލްތަތައް ގެންނަންޖެހިއްޖެނަމަ އެކަން ވެސް މުއައްސަސާތަކުން ކުރާނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރައްވާ ކަމަށެވެ.\nއެމްއެމްޕީއާރްސީގެ ހިޔާނާތާ ގުޅިގެން އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނުން ވެސް ވަނީ ރިޕޯޓެއް އެކުލަވާލާފަ އެވެ. ނަމަވެސް އެ ރިޕޯޓް އަދި ހާމަކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ. އޭސީސީ އިން މީގެ ކުރިން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި ގެއްލުނު ފައިސާގެ އަދަދު އޮޑިޓް ރިޕޯޓްގައިވާ އަދަދާ ތަފާތެއް ނެތެވެ.\nކުރީގެ ނައިބު ރައީސް އަހުމަދު އަދީބު އަބްދުﷲ ޒިޔަތު އެމްއެމްޕީއާރްސީ\nއެމްއެމްޕީއާރްސީގެ އެއްވެސް ޗެކެއް އަދީބަށް ނުދެން: ޒިޔަތު\nއެމްއެމްޕީއާރުސީ މައްސަލައިގައި އަދީބާއި ޒިޔަތަށް ދައުވާ އުފުލައިފި


WHO inn India ge goiy neyngey bali thahuleelu kuranee\nބަލިވި މީހުންނާއި އެމީހުންގެ އެހީތެރިން-- ފޮޓޯ: އޭޕީ\nޑަބްލިއުއެޗްއޯއިން އިންޑިއާގެ "ގޮތް ނޭނގޭ" ބަލި ތަހުލީލު ކުރަނީ\n08 ޑިސެމްބަރ 2020 - 11:02:59\nއިންޑިއާގެ ދެކުނު އަންދްރަ ޕްރަދޭޝް ސްޓޭޓުގައި ގޮތް ނޭނގޭ ބައްޔެއް ޖެހި އެކަކު މަރުވެ، އެތައް ސަތޭކަ ބަޔަކަށް ފަރުވާ ދޭން ފެށުމާއެކު އެ ބަލި ދެނެގަތުމުގެ މަސައްކަތް ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ (ޑަބްލިއުއެޗްއޯ) އިން ފަށައިފި އެވެ.\nޓައިމްސް އޮފް އިންޑިއާ ނޫހުން ރިޕޯޓު ކުރާ ގޮތުގައި އެ ބަލި އިތުރަށް ހޯދާ ދެނެގަތުމަށް ޑަބްލިއުއެޗްއޯގެ ޓީމެއް މިހާރު ވަނީ މަސައްކަތް ފަށާފަ އެވެ. އޭގެ އިތުރުން އިންޑިއާގެ ކަމާ ބެހޭ އިދާރާތަކުން ވެސް ދަނީ އެކަން ދިރާސާ ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.\nއެގޮތުން ސެންޓާ ފޯ ސެލިއުލާ އެންޑް މޮލެކިއުލާ ބަޔޮލޮޖީ (ސީސީއެމްބީ) ގެ ސައިންޓިސްޓުންނާއި އޯލް އިންޑިއާ އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް މެޑިކަލް ސައިންސަސް (އެއިމްސް) ގެ ސައިންޓިސްޓުން ދަނީ މިކަމުގައި މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.\nއަންދްރަ ޕްރަދޭޝްގެ އެލޫރޫ އަވަށުން ބަލިވެ މިހާތަނަށް 450 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންގޮސްފައި ވާއިރު، އެމީހުންގެ ލޭގެ ސާމްޕަލް ވަނީ ސީސީއެމްބީ އާއި އެއިމްސްގެ ލެބުތަކަށް ފޮނުވާފަ އެވެ.\nސީސީއެމްބީގެ ޑައިރެކްޓަރު ރާކޭޝް މިޝްރާ ވިދާޅުވެފައި ވަނީ މީހުން ބަލިވާ ސަބަބު މިހާތަނަށް ޑޮކްޓަރުންނަށް ހޯދިފައި ނުވާ ކަމަށާއި ލޭގެ ސާމްޕަލްތަކުން ބަލާނީ އެއްވެސް އިންފެކްޝަނެއް އުޅެމުންދޭތޯ ކަމަށެވެ.\nބަލި މީހުންގެ ގައިން ގިނަ އަލާމާތްތަކެއް ދަނީ ފެންނަމުންނެވެ. އެގޮތުން މޭ ނުބައިކޮށް، ފިޓު ޖެހުމާއި، ކުއްލިއަކަށް ހޭވެރިކަން ދިޔުން ފަދަ ކަންކަން ހިމެނެ އެވެ.\nމީގެ ކުރިން ޑޮކްޓަރުން ބެލި ބެލުމުން ލޭގެ ސާމްޕަލްތަކުން އެއްވެސް އިންފެކްޝަނެއްގެ އަލާމާތެއް ނުފެނެ އެވެ. އެގޮތުން ބަލާފައި ވަނީ މަދިރިން ފެތުރޭ ޑެންގޫ އަދި ޗިކުންގުންޔާ ފަދަ އިންފެކްޝަންތަކެވެ.\nމިކަން ދިމާވެފައި މި ވަނީ ކޮވިޑް-19 ގެ ހާލަތު އިންޑިއާގައި ގޯސްވެފައި ވަނިކޮށެވެ. އެގޮތުން ދުނިޔޭގައި ދެވަނައަށް އެންމެ ގިނަ ކޮވިޑް ބަލި މީހުން ތިބީ އިންޑިއާގަ އެވެ.\nއޭގެ އިތުރުން އަންދްރަ ޕްރަދޭޝްއަކީ އެންމެ ހަލުވިކަމާއެކު ކޮވިޑް ފެތުރެމުންދާ އެއް ސްޓޭޓެވެ. އެ ތަނުގެ 800،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ކޮވިޑް ޖެހިފައި ވެއެވެ.\nރިޕޯޓުތައް ބުނާ ގޮތުން މިދިޔަ ހަފްތާ ބަންދުގައި މީހުން ބަލިވެ ފަރުވާ ދޭން ޖެހުނީ ކޮވިޑުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ނުބެލެވެ އެވެ. އެ ސްޓޭޓުގެ ހެލްތު މިނިސްޓަރު އައްލާ ކާލީ ކްރިޝްނާ ސްރީނިވާސް ވިދާޅުވީ ބަލިވި ހުރިހާ އެންމެން ވެސް ކޮވިޑަށް ނެގެޓިވް ކަމަށެވެ.\n"މިއީ ގޮތް ނޭނގޭ ބައްޔެއް. ލެބް އެނެލިސިސް ހަދައިގެން މީގެ ހަގީގަތް ހޯދޭނީ،" ސްރީނިވާސް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ.\nއަންދްރަ ޕްރަދޭޝްގެ ޗީފް މިނިސްޓަރު ޖާގަންމޯހަން ރެޑީ ވިދާޅުވީ މިއީ ފެން ނުވަތަ ވައި ތަގައްޔަރުވުމުގެ ސަބަބުން ދިމާވި ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ނުބެލެވޭ ކަމަށެވެ.\nއެހެން ނަމަވެސް އެ ސަރަހައްދުގެ ފެނުގެ ސާމްޕަލްތައް ވެސް ދަނީ ނަގައިގެން ޓެސްޓު ކުރަމުންނެވެ.


Memberun chutteee ah, Nasheed vidhaalhuvee musaara halaal kamah lafaa kurevvey kamah! | Mihaaru\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ޖަލްސާއެއްގެ ރިޔާސަތުގައި މަޖިލިހުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު. އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ފަހު ދައުރުގައި މެމްބަރުން ބުރަ މަސައްކަތެއް ކުރެއްވި. --- ފޮޓޯ: މަޖިލިސް\nމެމްބަރުން ޗުއްޓީ އަށް؛ ނަޝީދު ވިދާޅުވީ މުސާރަ ހަލާލް ކަމަށް ލަފާކުރެއްވޭ ކަމަށް!\n07 ޑިސެމްބަރ 2019 - 15:02 13 comments\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ މިދިޔަ ދައުރަށް ވުރެ، ފަހު ދައުރުގައި ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ނިންމިފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެ، މަޖިލިހުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު މިއަދު މެމްބަރުންނަށް ހިތްވަރު ދެއްވައިފި އެވެ.\nމަޖިލިހުގެ ތިން ވަނަ ދައުރުގައި ބޭއްވި 33 ޖަލްސާ އަށް ފަހު، މެމްބަރުން މިއަދު ވަނީ ދެ މަސް ދުވަހުގެ ޗުއްޓީއަކަށް ވަޑައިގެންފަ އެވެ. މަޖިލިހުގައި މެމްބަރުން ކުރެއްވި މަސައްކަތަށް ތައުރީފް ކުރައްވައި ނަޝީދު ވިދާޅުވީ މެމްބަރުންގެ މުސާރަ "ހަލާލް" ކަމަށް "ލަފާކުރެއްވޭ" ކަމަށެވެ.\nނަޝީދު ވިދާޅުވީ ފަހު ދައުރުގައި ކުރި ބައެއް ބޮޑެތި މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި މަސްވެރިންގެ ގާނޫނަށް ގެންނަން ފާސް ކުރި އިސްލާހުތަކާއި ލާމަރުކަޒީ ގާނޫނަށް ގެންނަން ނިންމި އިސްލާހުތަކާއި އަންނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓު ފާސްކުރުމާއި އާމްދަނީން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ބިލް ނިންމުން ހިމެނޭ ކަމަށެވެ.\n"މި ކުޑަ ދައުރުގައި މެމްބަރުން ކުރައްވާފައިވާ މަސައްކަތް މާ ގިނަ،" ނަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nމަޖިލިހުން އާންމުކުރި ތަފާސް ހިސާބުތަކަށް ބަލާ އިރު، ކުރީގެ ދައުރުން ލިބުނީ 16 ބިލެވެ. ފަހު ދައުރުގައި 23 ބިލެއް މަޖިލިހަށް ހުށަހެޅި އެވެ. މަޖިލިހަށް ހުށަހެޅި ބިލްތަކުގެ ތެރެއިން 11 ބިލް ނިމުނު އިރު، ނުނިމި 28 ބިލެއް އޮތް ކަމަށް އެ ތަފާސް ހިސާބުތަކުން ދައްކަ އެވެ.\nގަރާރުތަކަށް ބަލާއިރު، ކުރީގެ ދައުރުން ލިބިފައި ވަނީ 12 ގަރާރެވެ. މަޖިލިހަށް ފަސް ގަރާރެއް ހުށަހެޅި އިރު، ނުނިމި 15 ގަރާރެެއް އެބައޮތެވެ. ސަރުކާރުން ފޮނުވި މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން ކުރީގެ ދައުރުން ދެ މައްސަލައެއް ލިބުނު އިރު، މި ދައުރުގައި ހުށަހަޅާފައި ވަނީ 16 މައްސަލައެކެވެ. އަދި އެންމެ މައްސަލައެއް ފިޔަވައި ހުރިހާ މައްސަލަތަކެއް މަޖިލިހުން ވަނީ ނިންމައިފަ އެވެ.\nރިޔާސަތުން ހުށަހެޅި މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން ކުރީ ދައުރުން ހަ މައްސަލަ އައި އިރު، މި ދައުރުގައި ހުށަހެޅީ 17 މައްސަލަ އެވެ. އަދި ނުނިމި ހަ މައްސަލައެއް އެބައޮތެވެ. ނަޝީދު ވަނީ ޗުއްޓީ ދުވަސްވަރު، ކޮމިޓީތައް ބާއްވައިގެން މި މައްސަލަތައް ނިންމަވައި ދެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގެންފަ އެވެ. މިނިސްޓަރުންނާ ސުވާލު ކުރުމުގެ 24 މައްސަލައެއް ކުރިއަށް ގެންދިޔަ އިރު، ނުނިމި 12 މައްސަލައެއް އެބައޮތެވެ.\nއެހެންވެ، މެމްބަރުން ޗުއްޓީ އަށް ވަޑައިގަތީ 53 ޕަސަންޓު މަސައްކަތް ނިންމަވައިފަ އެވެ.\nނަޝީދު ވިދާޅުވީ 33 ޖަލްސާގައި 128 ގަޑިއިރާއި 37 މިނިޓު ހޭދަކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި މެމްބަރުން 92 ޕަސަންޓަށް ޖަލްސާތަކަށް ވަޑައިގެންނެވި ކަމަށް ވެސް އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވި އެވެ. އަދި 395 ކޮމިޓީ ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވި އިރު، 441 ގަޑިއިރު ހޭދަކޮށްފައިވާ ކަމަށް ނަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އަޅުގަނޑަށް ލަފާ ކުރެވޭ ގޮތުގައި މުސާރަ ހަލާލު،" ނަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nމިއަދުގެ ޖަލްސާގައި ޖުޑީޝަލް ސާވިސް ކޮމިޝަން (ޖޭއެސްސީ) ގައި އާންމުންގެ ފަރާތުން ކަނޑައަޅާ މީހަކު އައްޔަން ކުރަން މަޖިލީހުގައި މިއަދު ވޯޓު ނެގި ނަމަވެސް އެއްވެސް މީހަކަށް ރުހުން ދޭން މެމްބަރުންނަށް ފެނިވަޑައެއް ނުގަތެވެ. ޖުޑިޝަރީ ކޮމިޓީން ދިރާސާ ކުރުމަށް ފަހު މަޖިލިހުގެ ތަޅުމަށް ފޮނުވި ނަންތަކުގެ ތެރެއިން ވ. ރޯޝަން، ހުސައިން އަމްރު އާއި ދަފްތަރު ނަންބަރު: 5295، އަހްމަދު ސާވީ އަށް ވެސް ރުހުން ދޭން ނުފެންނަ ކަމަށް މެމްބަރުން ވަނީ ނިންމަވައިފަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުން މަޖިލިސް ރިސެސް


PPM Ge Ehvunthah Huhtuvan EC In Fuluhah Mahsalaeh Husha Alhaifi - Vaguthu\nޕީޕީއެމްގެ އެއްވުންތައް ހުއްޓުވަން އިލެކްޝަން ކޮމިޝަނުން ފުލުހަށް މައްސަލައެއް ހުށައަޅައިފި\nނރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ ނަތީޖާ އޮޅުވާލާފައިވާ ކަމަށް ބުނެ ވެރިކަން ކުރާ ޕާޓީ ޕީޕީއެމުން އެއްވުންތައް ބާއްވަމުން އަންނަނީ ގާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ބުނެ އެކަން ހުއްޓުވައި ދިނުމަށް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން (އީސީ) އިން ފުލުސް އޮފީހުގައި އެދިއްޖެ އެވެ.\nރިޔާސީ އިންތިޚާބު އޮޅުވައިލީ އީސީގެ މެމްބަރުން ރިޝްވަތު ނަގައިގެން ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް، ޕީޕީއެމްގެ އޮފީސް ކުރިމަތީގައި ސިލްސިލާ އެއްވުންތަކެއް އަންނަނީ ބާއްވަމުންނެވެ.\nއީސީގެ މެމްބަރު އަހްމަދު އަކްރަމް "ސަންގު ޓީވީ" އަށް ރޭ ވިދާޅުވީ ޕީޕީއެމުން އެއްވުންތައް ބާއްވަނީ ސުލްހަވެރިކަމާ އެކު އެއްވެ އުޅުމުގެ ގާނޫނުގެ އެއް ވަނަ އިސްލާހާ ޚިލާފަށް ކަމަށް އެ ޕާޓީ އަށް އަންގާފައިވާ ކަމަށާއި ގާނޫނާ ޚިލާފު އެ އަމަލު ހުއްޓުވައި ދޭން ފުލުސް އޮފީހަށް ސިޓީއެއް ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nއެއްވެ އުޅުމުގެ ގާނޫނަށް މަޖިލީހުން ގެނައި އިސްލާހުގައި ބުނެފައި ވަނީ، ފުލުހުންގެ ލިޔުމަކުން ހުއްދަ ލިބިގެން ނޫން ގޮތަކަށް، މާލޭގެ އެއްވެސް ތަނެއްގައި އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އެއްވުމެއް ބޭއްވުމަކީ މަނާ ކަމެއް ކަމަށެވެ.\nއެއްވުންތައް ގާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއަށް ފައްތަން އީސީން އެންގުމުން، ޕީޕީއެމުން ބުނެފައި ވަނީ، އެ ޕާޓީން ބާއްވަނީ މައުލޫމާތުދޭ ސެޝަންތަކެއް ކަމަށެވެ.\nސިޔާސީ ޕާޓީތައް ޒިންމާ ކުރުވަން ޖެހޭ ބަޔަކީ އިލެކްޝަން ކޮމިޝަން ކަމަށާއި ބަސް ނާހައިފި ނަމަ އެއްވެސް ޕާޓީއެއް ތަފާތު ކުރުމެއް ނެތި ފިޔަވަޅު އަޅާނެ ކަމަށް ވެސް އަކްރަމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nރިޔާސީ އިންތިޚާބު އޮޅުވާލާފައިވާ ކަމަށް ކުރަމުންދާ ތުހުމަތާ އެކު އިންތިޚާބު ބާތިލްކޮށްދޭން އެދި ރައީސް ޔާމީންގެ ފަރާތްޕުޅުން ވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް މައްސަލައެއް ހުށަހަޅައިފަ އެވެ. އެ މައްސަލައިގައި ހުކުމް އިއްވުން މިއަދު މެންދުރު ބާއްވާ ގޮތަށް ވަނީ ޝެޑިއުލްކޮށްފަ އެވެ. ނަމަވެސް އިސީއިން ބުނެފައިވަނީ ނިމިދިޔަ ރިޔާސީ އިންތިހާބަކީ ރާއްޖޭގެ ތާރީހުގައި ބޭއްވުނު އެންމެ އިންސާފުވެރި އިންތިހާބުކަމަށެވެ.\nއޮކްޓޯބަރ 21, 2018 12:47\nހެއްވާ ކަމެއްނު؟ ޕީޕީއެމް އެބަ އެއްވުންތަކެއް ބާއްވާހެއްޔެވެ؟ ޖަގަހަ ކައިރީތިބެގެން ޚިޔާލުފާޅުކުރުންނޫންކަމެއް އެބަ ކުރޭހެއްޔެވެ؟ މަގުތަކަށްނުކުމެ މީހުނަށް އެބަ ނުހޮރުއްޕާންކުރޭހެއްޔެވެ؟ މީގުކުރިން ބަޔަކުނުކުމެ ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤުތަކަށް އަރައިގަނެ މަގުތަކުގެ އަމާންކަން ގެއްލުވާލާ ދުލަށްއައިހާ އައުގުރާނަތައްގޮވައި ރައްޔިތުން ނިދިން މަޙްރޫމުކޮށް ހެދިއިރު ތިޔަ ކޮމިޝަން ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ ވޯޓު އޮޅުވާލާފާވާކަންނޫން ކަމެއް ތިޔަކަމުން އެބަ އެނގޭހެއްޔެވެ؟\nއޮކްޓޯބަރ 21, 2018 19:35\nސުވާލަކީ އިސްލާހު ގެނައީ ކޮންބައެއް ހެއްޔެވެ؟ އޭގަ ލިޔެފަ އޮތީ ކީކޭހެއްޔެވެ؟ އަމިއްލަ ފައިދާއައްފާސްކުރި ގާނޫނު އަމިއްލަ އެއްވުމައް ހުރަސް ައަޅަނީނޫންހެއްޔެވެ..\nއޮކްޓޯބަރ 21, 2018 12:51\nކިހާވަރަކަށް ބަނޑުފުފުނީމަބާ ގަބޫލުކުރަންވީ ގިނައިންކައިފިކަން.. ރިޝްވަތުނަގައިގެން ވޯޓުއޮޅުވައިލައިފިކަން ޕޕމއިން ބުނުމުން ޕޕމ ގާނޫނާ ހިލާފުވެއްޖެ. މޑޕ މިފާއިތުވި ހުރިހާދުވަހު މުޅިގައުމު ސުންނާފަތިކުރިއިރުވެސް ތިއިލެކްޝަނުން ކުރިކަމެނެތް މިއަދު ޕޕމއަށް ފިޔަވަޅުއަޅަން ފުލުހަށް ގޮވަނީ.. ކިތައްމެވަރަކަށް ފުލުހުންލައްވާ ބިރުދެއްކިޔަސް ވޯޓުއޮޅުވާ ނުލާކަމަށްނުވާނެ އިންތިހާބު ސައްހަކަމަށްނުބެލެވޭނެ. ޕޕމދެކެ ބިރުނުގަނެ ﷲއަށް ބިރުގަނެބަލަ.. ކައްވަޅުގެ އެކަނިވާ ދުވަހަށް ބިރުގަތްނަމަ ތެދުވެރިވީސް.. އެތައް ރައްޔިތުންގެ ހައްގުނިގުޅައިގަނެގެން ދުނިޔެ އާރާސްތުކުރަން ރޭވިރޭވުން ﷲހާމަކޮއްދެއްވާންދޭވެ..\nނުހުއްޓުވޭނެ ފަހަތަކަށް ނުޖެހޭނަން ކުރިޔަށްދާނީ\nއޮކްޓޯބަރ 21, 2018 13:02\nމީގެކުރިން ނުކުރާ އައުކަމެއް އީސީން މިފެށީ ކީއްވެ\nއޮކްޓޯބަރ 21, 2018 13:05\nކަލޭމެންގެ ބައިގަނޑު މަގުތައް ބެނުންނުކުރެވޭގޮތަށް މުޒާހަރާކުރި އިރު ކޮބާ ހަމަހަމަ ކަމާއިއެކު ފިޔަވަޅު އަޅާފަ.؟ ބޭކާރު ވާހަކަ.\nއޮކްޓޯބަރ 21, 2018 13:07\nއެހެން ޕާޓީތަކުން ބާއްވާ އެއްވުންތައް އަކުރަމަށް ހަމަ ނުފެނޭބާ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟\nއޮކްޓޯބަރ 21, 2018 13:15\nމިިރިންގް ޝަރީފް މިހިސާބައް ގެނެސަ ދެއްވީވެސް ރ ޔާމީން އެކަމަކު ޣައްދާރުވެ ގައުމު ހަލާކު ކޮޢްފި\nއޮކްޓޯބަރ 21, 2018 13:17\nއޮކްޓޯބަރ 21, 2018 13:22\nޕީޕީ އެމް އަށް ފިޔަވަޅު އަޅާކަށް އިލެކްޝަން ކޮމިޝަން އަކަށް ނުކެރޭނެ..އިންތިޚާބު ބާތިލް ކުރަން ހުށަހެޅީވެސް އީސީ ޝަރީފުގެ ޑީލްގެ ދަށުން ރާވައިގެން ކުރާކަމެއް..މުޒާހަރާ ކުރަނީ ވެސް އެ ޑީލްގެ ދަށުން...\nއޮކްޓޯބަރ 21, 2018 13:48\nޢިއްޒަތްތެރި މެމްބަރުންނަށް ދަންނަވަމެވެ. ޕޮލިހަށް އެންގުމުގެ ކުރިން މެމްބަރުން ޕީޕީއެމް އިން އެކުރާ ތުހުމަތުތަކަށް ސާފު ޖަވާބެއްދެއްވުމުން އެކަންނިމުނީ ކަމުގަދަންނަވަމެވެ.\nއޮކްޓޯބަރ 21, 2018 14:01\nއޮކްޓޯބަރ 21, 2018 18:36\nކިހާވަރަކަށްބާ ސަރީފުމެން މި ވިކުނީ ހީވަނީ ވަރަށް ލާރި ކައިފިހެން