Gwyddoniaeth a Chrefydd | Cristnogaeth 21\nGwyddoniaeth a Chrefydd\nTraddodwyd y ddarlith “Gwyddoniaeth a Chrefydd” yn Aberystwyth yn ddiweddar, ac awgrymodd un a oedd yno y dylid ei chynnwys ar ein gwefan ni. Rydym yn ddiolchgar i’r awdur, John Gwilym Jones, am gytuno.\nA. Hunanhyder y ddwy ochr\nRwy’n cofio nhad yn sôn am fachgen mewn ffarm gyfagos wedi ei gadw tan oedd e’n saith oed cyn cael mynd i’w ddiwrnod cynta yr ysgol. Pan ddaeth e adre ar ddiwedd y dydd dyma’i dad yn gofyn iddo, “Wel Daniel bach, beth ddysgaist ti yn yr ysgol heddi?” “Y cwbwl,” mynte fe. A doedd e ddim yn gweld unrhyw bwrpas mewn mynd yn ôl am ail ddiwrnod. Y mae yna rai gwyddonwyr felly, yn eu hunanhyder yn credu fod gan wyddoniaeth yr offer priodol i fedru gwybod y cwbwl am fyd a bywyd. Y cam nesaf wedyn yw honni nad oes bodolaeth na dimensiwn arall y tu hwnt i’r hyn y gellir ei synhwyro a’i brofi. Bydd rhai ohonyn nhw’n gwadu bodolaeth Duw, gan anghofio’r hen wireb (a briodolir i William Cowper): “Dyw absenoldeb prawf ddim yn brawf absenoldeb”. Yr agwedd meddwl hon yw’r hyn a elwir bellach yn wyddonyddiaeth, rhyw ffwndamentaliaeth wyddonol.Y mae yna hefyd grefyddwyr hunan hyderus yn gwybod drwy ffydd fod yna fywyd uwch a dyfnach a llawnach na’r byd sy’n weladwy i wybodaeth dyn. Bydd llawer ohonynt yn barod i honni mai twyll yw pob crefydd arall ond eu crefydd hwy. Ac ar sail eu ffydd byddant yn honni nad na wêl y gwyddonydd fyth y gwirionedd am fywyd. A rhwng y ddau yna mae yna groesdynnu parhaol.\nRhaid imi ymddiheuro ar y dechrau ein bod yn cyfyngu’n trafodaeth i grefydd a gwyddoniaeth. Fe ddown i wybod am fyd a bywyd mewn ffyrdd eraill, drwy’r celfyddydau cain a llenyddiaeth, ac fe ellid dadlau nad yw yw gwyddoniaeth a chrefydd ond dwy chwaer fach yn nheulu mawr gwybodaeth y ddynoliaeth.\nRwy’n eu galw’n ddwy chwaer fach oherwydd eu bod nhw ond ar eu tyfiant. Dros y canrifoedd y mae gweledigaethau crefyddol wedi datblygu. O’r syniadau cynnar am bantheon o dduwiau yn rheoli ffawd ac anffawd bywydau pobol, ymlaen at syniad am un ac unig Dduw, gallwn ganfod y meddwl diwinyddol yn graddol dyfu. O’r syniad am Dduw yn cael ei fodloni â phoethoffrwm, ymlaen at Dduw trugaredd a maddeuant: datblygiad eto fanna. Mae gwyddoniaeth hefyd yn tyfu o gyfnod i gyfnod, o fewn cyfyngderau gallu dynol a gallu robotiaid cyfrifiadurol. Felly fe ellir gweld crefydd a gwyddoniaeth yn datblygu ac aeddfedu ymhellach mewn oesau i ddod.\nOnd y mae ar aelwyd gwybodaeth ferched hŷn sydd wedi bod yno erioed. Un ohonyn nhw yw athroniaeth, ac y mae honno wedi aeddfedu ers oesoedd. Nid yw’r ddynoliaeth yn ddigon hen i gofnodi dechreuadau cerfluniaeth ychwaith na’i thyfiant, mae hithau yn ddiamser. Felly hefyd arlunio a cherddoriaeth a barddoniaeth, oherwydd roedden nhw’n hen yn eu babandod. Pwy ymhlith arlunwyr heddiw sy’n rhagori ar Leonardo da Vinci. A oes gwell beirdd heddiw na Dafydd ap Gwilym? A oes yna yn y ganrif hon gyfansoddwr sy’n rhagori ar Beethoven? Yn eu hanfodion nid yw’r celfyddydau hyn wedi datblygu na chynyddu dros amser. Yr unig beth sydd wedi tyfu yn y rhain i gyd yw eu dulliau technolegol mewn mynegiant. Pa athronydd heddiw sy’n sefyll yn uwch na Socrates? Nododd A.N. Whitehead unwaith nad oedd holl athroniaeth Ewrop ond cyfres o droednodiadau ar waith Platon. Y mae’r doniau hyn yn oesol, yn ddiamser. Ond ar gyfer y ddarlith hon fe wnawn ni gyfyngu ein sylw i’r ddwy chwaer fach, crefydd a gwyddoniaeth.\nB. Athroniaeth Groeg\nFel dwy chwaer fach y mae gwyddoniaeth a chrefydd yn tueddu i gweryla o dro i dro. Gallwn glywed ambell sgrech yn oes aur athroniaeth Groeg, pan ddaeth y meddylwyr mawr i ddechrau edrych yn wrthrychol ar hanfodion crefydd. Roedd Xenophanes yn y bumed ganrif cyn Crist yn fardd a diwinydd ac athronydd. Fe’i gwelir yn beirniadu anthropomorffeg ei oes:\nMae’r Ethiopiaid yn dweud fod eu duwiau yn ddu gyda thrwyn fflat\nTra bydd pobol Thracia’n honni fod gan eu duwiau hwy lygaid glas a gwallt coch.\nEto petai gan wartheg a cheffylau ddwylo ac yn medru tynnu llun\nA medru cerfio fel dynion, yna byddai ceffylau’n portreadu eu duwiau fel ceffylau\na duwiau’r gwartheg fel gwartheg; a byddent oll yn llunio\ncyrff eu duwiau, bob rhywogaeth yn debyg i’w cyrff eu hunain.\nY mae hyn yn ein hatgoffa am luniau’r Iesu fel Ewropead gwyn ei groen a’i wallt yn olau. Gellid dweud fod Xenophanes fan hyn yn rhoi enghraifft gynnar i ni o’r meddwl dynol yn bwrw golwg feirniadol ar grefydd boblogaidd ei gyfoedion.\nUn duw yn unig ymhlith duwiau, ac ei hun ymhlith pobol yw’r mwyaf.\nNac yn ei feddwl nac yn ei gorff yn debyg i feidrolion.\nY mae’r darn yna eto’n ymwrthod ag anthropomorffeg, gan ychwanegu’r canfyddiad treiddgar fod duw o ran ei hanfod yn wahanaol i berson.\nYna wedyn ar fater gwybodaeth, y mae’n awgrymu fod yna wahaniaeth enfawr rhwng gwirionedd a gwybodaeth. Credai Xenophanes fod yna wirionedd i’w wybod, yn annibynnol ar gredoau a chanfyddiadau dynoliaeth, gwirionedd sy’n wybyddus i dduw, ac yn wreiddiol i dduw yn unig. Mewn geiriau eraill realiti a gwirionedd yw’r hyn y mae’r duwiau yn ei wybod. Rhaid i feidrolion ymdrechu i gyrraedd ato. Dyma ddarn arall ganddo:\nNi wnaeth y duwiau ddatgelu, o’r dechrau,\nbob peth i feidrolion; ond yng nghwrs amser,\nDrwy chwilio fe allant ddod i wybod pethau yn well.\nGwelai Xenophanes felly bosibilrwydd cynnydd deallusol yn nhreigl amser. Gall meidrolion gyrraedd yn agos at y gwirionedd gwrthrychol, gall ddod i ymyl y gwir. Ac un darn eto ganddo:\nOnd am y gwirionedd cadarn, ni all y meidrol ei gyrraedd…\nA hyd yn oed petai, drwy hap, yn llefaru’r gwirionedd perffaith,\nni fyddai ef ei hunan yn gwybod iddo wneud;\nGan nad yw’r oll ond gwe gymhleth o ddyfalu.\nY mae hwn yn ddarn rhyfeddol yn mynegi damcaniaeth am wybodaeth wrthrychol y ddynoliaeth. Y mae’n wir anhygoel i fardd athronydd dros ddwy fil a hanner o flynyddoedd yn ôl fynegi syniadau a adleisir gan feddylwyr yr unfed ganrif ar hugain. Ond dyma’r enghraifft gynharaf o feddyliwr treiddgar yn beirniadu crefydd ei oes, a’r un pryd yn rhybuddio gwybodusion fod yna ffiniau i’w gwybodaeth.\nRhaid inni gyfeirio at Platon a Socrates ei athro. Yn ôl Socrates, nid yw pethau a digwyddiadau yn y byd materol ond cysgodion o’u ffurfiau delfrydol neu berffaith. I Socrates nid y byd materol yw’r byd real. Arfer naturiol dyn yw credu mai’r pethau y gall eu gweld a’u clywed yw’r sylweddau real. Gellid dehongli hyn yn rhybudd i’r meddwl gwyddonol a oedd ar ddod i lwydraethu ym myd gwybodaeth. Mae Socrates yn dirmygu’r rheini sy’n coleddu’r syniad fod yn rhaid iddyn nhw fedru gafael yn rhywbeth er mwyn profi ei fod yn real. Ac yn fan hyn down ar draws cymal diddorol iawn o’i eiddo: mae’n galw pobol felly yn “eu a-mousoi”, pobol sy’n “ddedwydd heb yr awenau.” Ystyr y gair “musoi” oedd y duwiesau a roddai ysbrydoliaeth mewn llenyddiaeth a gwyddoniaeth a’r celfyddydau. Yn Gymraeg, yr “awen”. Felly drachefn, dyma athronydd o’r hen fyd yn rhagweld yn union syniadau cyfoes am ddatblygiad gwybodaeth wyddonol sef fod camre cynnydd gwybodaeth yn dibynnu, nid yn unig ar broses rheswm ond, yn eu mannau allweddol a thyngedfennol, ar ddatguddiadau y tu hwnt i ddeall meidrol. Gyda’r awgrym fod yna rai yn ddigon hapus i rygnu ymlaen heb gyrraedd unman.\nGydag Aristotlys down at athroniaeth gwbl wahanol. Yn wir gellid honni mai ef oedd yr athronydd gwyddonol cyntaf. Treuliodd ran helaeth ei fywyd yn astudio gwrthrychau byd natur, gan ymchwilio i’r gwyddorau naturiol megis botaneg, swoleg, cemeg, phiseg a seryddiaeth. etc. Ef yn anad neb oedd sylfaenydd rhesymeg fel gwyddor ganolog yn natblygiad gwyddoniaeth ac athroniaeth. Nid yw’n annisgwyl felly, gan mai Aristotlys oedd y trymaf ei ddylanwad ar ddiwinyddion athronyddol yr eglwys yn y canrifoedd cynnar, eu bod hwythau hefyd wedi dadansoddi eu diwinyddiaeth yn ôl egwyddorion rhesymeg.\nC. Cristnogaeth a gwyddoniaeth hyd at y Canol Oesoedd\nYn union fel y llyncwyd Cristnogaeth i mewn i’r Ymerodraeth Rufeinig o dan Cystennin, llyncwyd y meddwl Cristnogol gan athroniaeth. Daeth Cristnogion honedig wedyn yn frenhinoedd a llywodraethwyr y gwledydd, ac fe ddaeth diwinyddion Cristnogol i lywodraethu ym myd athroniaeth. Felly yng nghanrifoedd cynnar Cristnogaeth ni welir tensiwn rhwng gwyddoniaeth a diwinyddiaeth Gristnogol. Roedd diwinyddiaeth yng ngafael athronwyr, neu fe allech ddweud fod athroniaeth – a hyd yn oed gwyddoniaeth yn ei babandod – yng ngafael diwinyddion. Yn Ewrop yr oedd gafael yr eglwys yn llwyr ar sefydliadau addysgol a meddyliau’r werin. Felly, bron yn ddieithriad, ysgolheigion Cristnogol a arweiniai gynnydd yng nghanghennau’r gwyddorau, ac ni fyddai’r meddwl canoloesol wedi ystyried fod y gwyddorau yn cystadlu â chrefydd.\nD . Crefyddau eraill a gwyddoniaeth\nBeth am grefyddau eraill? Dros y canrifoedd ni chafodd crefyddau eraill y byd fawr o anhawster gyda chynnydd gwybodaeth a dylanwad gwyddoniaeth.\nFe fu Hindwaeth erioed yn oddefgar tuag at grefyddau ac arferion eraill, ac ar hyd ei hanes mabwysiadodd feddwl rhesymegol, gan gydnabod fod gwyddoniaeth yn dod â gwybodaeth ddilys am y bydysawd, er ei bod yn wybodaeth anghyflawn. Yn yr un ffordd mae Bwdaeth heddiw yn ystyried gwyddoniaeth fel addysg sy’n ychwanegu at ei chredoau. Byddant yn ystyried eu hysgrythur cysegredig fel arweiniad at reality na ellir ei ddiffinio ac sydd allan o gyrraedd gwybodaeth a synhwyrau.\nY mae Conffiwsiaeth yn nes at athroniaeth, ac felly mae mewn cytgord â’r meddwl gwyddonol. Ond fe darddodd Conffiwsiaeth o ganlyniad i gonsern am y ddynoliaeth a’r cyfanfyd, ac fe arweiniodd nid at ddamcaniaethau am wybodaeth, fel yng ngwyddoniaeth y Gorllewin ond at weithredu ar raddfa eang. Oherwydd ei bryder am dynged yr unigolyn a thynged cymdeithas y dechreuodd y meddwl Sineaidd athronyddu. Mae’n wir fod ei agwedd at wyddoniaeth wedi amrywio o gyfnod i gyfnod, ond gellid dweud fod Conffiwsiaeth a gwyddoniaeth yn edrych ar fywyd mewn ffyrdd gwahanol ond heb wrthdaro.\nGwyddoniaeth ac Islam\nYr ydym ar dir gwahanol wrth drafod Mwslemiaeth.Bu ysgolheigion Islam yn arloeswyr ym maes ymchwil gwyddonol. Astudio natur yw gwyddoniaeth o safbwynt Islam, a hynny’n deillio o’u syniad am “Undod” Duw. Ni welant natur fel rhywbeth ar wahân i Dduw, ond yn rhan hanfodol o’u golwg gyfan ar Dduw a dynoliaeth a’r byd a’r bydysawd.\nAlhazen yn yr unfed ganrif ar ddeg oedd y prif arloeswr, a’i gyfraniadau’n debyg i rai Isaac Newton. Yn wir gellid dadlau fod gwyddoniaeth fel yr ydym ni yn ei deall yn yr ystyr modern wedi ei gwreiddio yn y meddwl a’r wybodaeth wyddonol a ddatblygodd yn y gwareiddiadau Islamaidd rhwng yr wythfed a’r unfed ganrif ar bymtheg. Dyma beth a elwir yn Oes Aur Islamaidd neu’r Chwyldro Gwyddonol Mwslemaidd. Un enghraifft oedd defnyddio oedd archwilio cyrff mewn meddygaeth Islamaidd yn y ddeuddegfed a’r drydedd ganrif ar ddeg, o dan ddylanwad gwaith y diwinydd Islamaidd, Al-Ghazali, a gefnogai astudio anatomeg fel modd i ddysgu am greadigaeth Duw.\nRhai blynyddoedd ar ôl Al-Ghazali daeth ysgolhaig Islamaidd arall, Fakhr al-Din al-Razi, i astudio cosmoleg Islamaidd, gan wrthwynebu syniadau Aristototlys am y ddaear fel canolbwynt y bydysawd, ac archwiliodd hyd yn oed bosibilrwydd bodolaeth bydysawdau y tu hwnt i’r bydysawd y gwyddom amdano. Dadleuai i Dduw greu mwy na mil o filoedd o fydoedd y tu hwnt i’n byd ni. Yna yn y bymthegfed ganrif cynigiodd Ali Kusçu y syniad am y ddaear yn troelli.\nBydd haneswyr yn sôn am wyddoniaeth y gwareiddiad Mwslemaidd yn llewyrchus yn y canol oesoedd ond iddo ddechrau dirywio o’r bedwaredd ganrif ar ddeg i’r unfed ar bymtheg. Bydd rhai yn rhoi’r bai am hyn ar gynnydd dylanwad clerigwyr a rewodd wyddoniaeth ac a dagodd ei thyfiant. Un esiampl o hyn oedd chwalu arsyllfa Taqi al-Din yn Istanbwl tua 1580.\nErbyn y bedwaredd ganrif ar bymtheg ymatebai ysgolheigion Mwslemaidd i wyddoniaeth fodern mewn modd eithaf tebyg i Gristnogion. Gwrthodai rhai ysgolheigion Mwslemaidd wyddoniaeth y dydd fel meddylfryd estron llygredig, gan farnu ei fod yn groes i ddysgeidiaeth Islamaidd. Gwelai rhai meddylwyr yn y byd Mwslemaidd mai gwyddoniaeth oed unig ffynhonnell i wir wybodaeth gan annog mabwysiadu gwyddoniaeth fodern yn ei chrynswth. Am y mwyafrif o wyddonwyr ffyddlon i’r ffydd Mwslemaidd, ceisient addasu Islam i ddarganfyddiadau gwyddonol.\nE. Cristnogaeth wedi’r Dadeni Dysg\nAm yr Eglwysi Cristnogol daeth cynnydd gwyddoniaeth yn fwy o broblem. Un o ganlyniadau’r Dadeni Dysg oedd gollwng y gwyddorau’n rhydd o reolaeth yr Eglwys. O fewn dim daeth y Diwygiad Protestannaidd i ddirymu awdurdod yr Eglwys Gatholig. Dyna ddechrau ar gyfnod tensiwn modern rhwng Cristnogaeth a Gwyddoniaeth. Gyda rhyddhau Prifysgolion o afael yr Eglwys rhoddwyd tragwyddol heol i ddatblygiad y gwyddorau. Ond gydag amser gwelwyd mai cael gwared ar awdurdod caeth yr eglwys a wnaed, a mynd yn gaeth i awdurdod arall sef awdurdod y meddylfryd gwyddonol.Yn rhyfedd iawn fe wnaeth y Diwygiad Protestannaidd yr un cam gwag yn union. Ymhlith daliadau canolog Martin Luther cafwyd dogma “sola scriptura”, yr Ysgrythurau yn unig awdurdod.. Wedi tanseilio awdurdod caeth y Pab a’r Eglwys a’i dogmâu, rhaid oedd cael awdurdod arall yn eu lle, ac fe aeth y Protestaniaid, ym mhob mater perthynol i’r eglwys ac athrawiaeth, yn gaeth i’r ysgrythur.\nDowch ymlaen i’r bedwaredd ganrif ar bymtheg, pan oedd cynnydd mewn darganfyddiadau gwyddonol yn troi’n llifeiriant, ac yn cael eu derbyn yn ddigwestiwn fel gwirionedd pur, fe benderfynodd rhai carfanau o fewn i’r eglwys gystadlu â’r awdurdod “peryglus” hwn. Gwelwyd Athrofa Princeton yn yr unol Daleithiau yn ganolbwynt llythrenoliaeth a ffwndamentaliaeth. Cynhyrchodd y Prifathro, Charles Hodge, un o’r ymatebion cyntaf i lyfr Charles Darwin , On the Origin of Species, 1859, gan alw Darwin yn atheist. Daeth Darwin yn ffigwr eiconig yn yr ornest rhwng crefydd a gwyddoniaeth. Daliai Hodge a’i ddilynwyr yn gyndyn: os oedd gwyddoniaeth yn mynnu llefaru gydag awdurdod am y greadigaeth, yr oedd Duw drwy ddatguddiad y Gair eisoes wedi llefaru yn y Beibl, a’r Beibl meddent yn wirionedd anffaeledig. Fe syrthiodd y Cristnogion hyn i’r trap a mynnu troi’r Beibl a’i ddehongliad yn ddogfen wyddonol. Mewn gwirionedd doedd Cristnogion yr oesau erioed wedi darllen yr ysgythur fel dogfen lythrennol hanesyddol yn unig. Gwelent drwy holl lyfrau’r Beibl alegorïau ac iddynt ystyron damhegol a mytholegol, a’r dehongliadau hynny yn dyfnhau a chyfoethogi eu harwyddocâd ac yn cyfleu gwirioneddau dwfn.\nFe benderfynodd y llythrenolwyr ymladd gwyddonyddiaeth ar ei thir hi, a cholli’r dydd yn enbyd. Fe dwyllwyd pobol grefyddol gan lwyddiant iaith gwyddoniaeth, a dymunent i ddiwinyddiaeth swnio’n wyddonol. Iddynt hwy doedd hi ddim yn ddigon i honni fod y Beibl yn cynnwys gwirioneddau dwfn. Rhaid oedd iddo fod yn llythrennol wir.\nCymerodd ffwndamentaliaeth ei henw oddi wrth gyfres o bamffledi yn dwyn y teitl,‘The Fundamentals of the Faith’ a gyhoeddwyd gan grp o Americaniaid ceidwadol efengylaidd rhwng 1910 a 1915, a osodai allan yr hyn a honnai eu hawduron oedd “y prif themâu Cristnogol.’\nCynhyrchodd tyfiant ffwndamentaliaeth a llythrenoliaeth raniad newydd ymhlith Cristnogion. Ar y naill ochr y ffwndamentalwyr a fynnai ddarllen y Beibl yn llythrennol. Ar y llaw arall, y moderniaid rhyddfrydol a ddilynai feirniadaeth Feiblaidd gyfoes yn arwain at ailddehongli eu ffydd. Ond gan fod y Cristnogion ceidwadol yn fwy pendant yn eu credoau a’u hathrawiaethau, a’u ffwndamentaliaeth a’u cred yn y creu dwyfol wedi ei ddiffinio’n fanwl, derbynnir gan lawer mai’r gwersyll ceidwadol sy’n cynrychioli Cristnogaeth. A pha bryd bynnag y bydd atheistiaid yn penderfynu ymosod ar Gristnogaeth y Gristnogaeth ffwndamentalaidd hon yw eu targed hawdd.\nBydd Crefyddwyr ffwndamentalaidd, boed hwy yn Gristnogion neu Fwslemiaid neu Iddewon, yn hawlio fod rhyw ffynhonnell syniadau, fel rheol rhyw ysgrythur cysegredig, yn anffaeledig a chyflawn, a mynnant orfodi’r syniadau yna fel gwirioneddau absoliwt i’w dilyn gan bawb. Er fod yr athrawiaeth yn sylfaenol grefyddol, y maent yn mynnu fod yn rhaid iddi “newid y byd cyfan” ac y dylai cymdeithas yn gyffredinol ufuddhau i’w hysgrythurau hwy. Y mae wedyn yn datblygu yn ideoleg weidyddol sy’n bwriadu gorfodi traddodiadau ar bobol eraill, gan droi at drais, os bydd rhaid, i gyrraedd ei nod.\nGallwn gyfeirio at un enghraifft fach ddiniwed. Ym 1983 cwynodd grwp o deuluoedd Cristnogol yn Tennessee yn erbyn eu hawdurdod addysg, gan herio rhaglen ddarllen mewn ysgol gynradd a gyfeiriai at amryw o grefyddau mawr yn y byd. Dadleuai rhieni Cristnogol fod hyn yn bychanu eu golwg nhw ar grefydd. Roedd dangos cymysgedd o safbwyntiau crefyddol i’w plant yn ymyrryd â’u hawl hwy fel teuluoedd i ymarfer eu ffydd hwy eu hunain.\nUn o nodweddion ffwndamentaliaeth, yn wahanol i gredoau crefyddau yn gyffredinol, yw egwyddor annioddefgarwch. Y mae ffwndamentaliaeth yn gwrthwynebu democratiaeth, oherwydd y mae democratiaeth yn rhagdybio rhyw syniad fod pawb yn gyfartal, a hawl i ryw fath ar hunanreolaeth a goddefgarwch.\nMewn cyswllt â Christnogaeth y defnyddid y gair ffwndamentaliaeth tan argyfwng y gwystlon yn Iran ym 1979. Wedyn lledwyd y defnydd i gyfeirio at fudiadau eithafol yn Islam yn gysylltiedig â chwyldro Ayatollah Khomeini. Ers hynny defnyddir y term mewn llawer cyd-destun, a’r rhan fwyaf yn gysylltiedig ag eithafiaeth crefyddol. Beth oedd wedi digwydd oedd fod Islam wedi gweld brwdaniaeth a sêl cenhadol Cristnogaeth geidwadol y Gorllewin, a dynwared ei hawydd i ddylanwadu’n wleidyddol. Mewn geiriau eraill y mae America wedi allforio ffwndamentaliaeth i Islam, a byddwn ninnau yn y Gorllewin yn medi yr hyn yr ydym ni wedi ei hau.\nG. Ffwndamentaliaeth Wyddonol\nAr y llaw arall y mae llawer o wyddonwyr wedi eu hudo i ffwndamentaliaeth o’u heiddo ei hunain a elwir bellach yn wyddonyddiaeth: y gred mai gwyddoniaeth yn unig yw’r llwybr at wybodaeth y gellir ei gwirio am y bydysawd. Mae llawer o awduron gwyddonol yn ymddangos yn drahaus wrth ddiystyru crefydd, gan fynegi ffydd ddigyfaddawd yn y dulliau gwyddonol.\nY mae ffwndamentaliaeth wyddonol yn dangos yr un diffyg goddefgarwch â ffwndamentaliaeth grefyddol. Petai gennych chithau blentyn mewn ysgol uwchradd, a’r athro bioleg yn dysgu dechreuadau’r bydysawd yn ôl hanes y creu yn Llyfr Genesis, sut fyddech chi’n ymateb? Byddai rhai ohonom yn dwyn achos yn erbyn yr athro. Byddem yn dadlau yn y llys fod buddiannau ein plant yn ddiogelach o gael eu dysgu yn ôl egwyddorion derbyniol gwybodaeth wyddonol. Byddai’r athro ar y llaw arall yn dadlau fod bywyd tragwyddol yn fwy pwysig i’n plant ni na thystysgrif addysg. Sail dadl yr athrawes fyddai ei ffydd yng ngair datguddiedig Duw yn y Beibl. A phetai cyfreithiwr yr athrawes yn gofyn i ni ddatgelu sail ein ffydd ni yng ngwirionedd\nffeithiau gwyddonol, ein hunig ateb ni fyddai ein ffydd mewn gwyddoniaeth.\nY mae ffwndamentaliaeth wyddonol hefyd yr un mor unbenaethol â ffwndamentaliaeth grefyddol. Y mae gwyddoniaeth yn dibynnu ar fath arbennig ar brofiad, sef data y gellir ei archwilio’n gyhoeddus a’i ddadansoddi gan theorïau gwyddonol. Dywedir mai nod angen gwyddoniaeth yw gwrthrychedd a chyffredinolrwydd. Eto y mae hanes gwyddoniaeth yn dangos fod theorïau a dderbyniwyd yn gyffredin unwaith yn cael eu rhoi o’r neilltu neu eu haddasu, felly heb gytundeb cyffredinol dros gyfnod amser. Yn waeth na hynny, y mae athronwyr gwyddonol wedi dangos fod y data a gesglir yn cario gyda nhw bwysau rhyw theori. Y mae fframwaith syniadau’r gwyddonydd yn dylanwadu wrth ddewis ffenomena i’w hastudio a’r ffordd y bydd yn dewis y gwahaniaethau arwyddocaol. Dadleuodd Thomas Kuhn fod modelau’r gwyddonydd, sef clystyrau o ragdybiaethau, yn effeithio’n drwm ar ddata gwyddonol. Tuedd y gwyddonydd yw gweithio o fewn patrymau derbyniol y dydd. Mae’n rhyw fath ar “reswm democrataidd”. I ffwndamentaliaeth wyddonol dyna yw ei ffydd.\nH. Peryglon ffwndamentaliaeth wyddonol.\nBeth am beryglon ffwndamentaliaeth wyddonol? Lleisiodd Edmund Burke ganrifoedd yn ôl ei ofnau am rai tueddiadau ymhlith gwyddonwyr. Y mae athronwyr natur, meddai, yng ngafael yr awydd i chwarae gyda newyddbeth… heb falio dim am wrthrychau dynol eu harbrofion. Mae’n ymhelaethu wedyn: ffanaticiaid yw’r athronwyr hyn: maent yn cael eu gyrru ymlaen yn orffwyll tuag at bob prawf, fel y byddent yn barod i aberthu’r hil ddynol er mwyn y lleiaf o’u harbrofion. Y mae’r pryder hwn am drahauster gwyddoniaeth yn fyw o hyd, a chyda pheth cyfiawnhad. Y mae gwyddoniaeth ar ei gorau yn cael ei symbylu gan yr Anwybod, ond y mae gwyddoniaeth fel y’i gwelir gan y cyhoedd fel trysordy o ffeithiau cadarn, ac i’w mawrygu gyda pharchedig ofn.\nGyda thyfiant cyfalafiaeth edrychwyd ar natur fel adnoddau ar gyfer defnydd dynoliaeth ac elw preifat. Gyda thyfiant technoleg fe gynyddodd gallu dynol i reoli natur yn ddramatig. Tybiwyd nad oedd diwedd i’n gallu ni i’w thrafod hi i’n pwrpas ni ein hunain. A gwaeth fyth, y mae gwyddonyddiaeth fel petai’n credu fod gwyddoniaeth yn ddigon abl i lunio ei moesoldeb ei hun i reoli ei gweithgareddau.\nYn nhyfiant gwyddoniaeth fodern sy’n cael ei gyrru gan dechnoleg y mae yna gystadlu dibaid, ymhlith busnesau diwydiannol a masnachol, rhwng gwladwriaethau a hyd yn oed rhwng gwareiddiadau. Bydd gwleidyddion a chymdeithasegwyr yn aml yn canmol cystadleuaeth am ei bod yn rhoi awch i obeithion ac ymdrechion y ddynoliaeth. Ond y mae ei heffaith ddinistriol ar wyddoniaeth yn gorbwyso unrhyw fantais.Un enghraifft amlwg yw’r ymryson rhwng cwmnïau meddygol yn gwarchod hawliau cyfreithiol ar eu cynnyrch gan ddiystyru’n llwyr mor hanfodol yw hi i ledu gwybodaeth, yn arbennig ym maes iechyd.\nGwyddoniaeth yn ddelfrydol yw un o ffrwythau gorau meddwl y ddynoliaeth, ac fe all fod yn un o’r bendithion gorau ar gyfer bywyd y blaned hon. Ond yr hyn sy’n ei pheryglu yw fod yn rhaid ei hariannu hi mor helaeth, ac felly’n gorfod cael ei rheoli gan dechnoleg a masnach. Ei symbyliad yw buddiannau cwmnïau o’r amheus i’r mwyaf dinistriol. Y mae wedi creu dinistr i gymunedau a chenhedloedd, gan mai un o’r rhaglenni ymchwil a ariannir fwyaf yw arfau a dulliau difodiant, sy’n arwain gwareiddiadau yn anochel, nid i heddwch, ond i ryfel.\nI. Peryglon ffwndamentaliaeth grefyddol\nBeth am beryglon ffwndamentaliaeth grefyddol? Nid oes raid imi restru’r rheini. Yr ydym yn gynyddol gyfarwydd â nhw. Y maen nhw’n cynnwys mân anghyfiawnderau cymdeithasol, pan ddyfynnir adnodau o ryw ysgrythur santaidd i gyfiawnhau gwahaniaethu, hiliaeth a rhagfarn, hyd yn oed o fewn i eglwysi Cristnogol. Y mae’r argyhoeddiadau hyn a elwir yn grefyddol yn magu drwgdybiaeth ar ddwy ochr, ofnau, casineb a dial. Y maen nhw’n datblygu yn drais, ymosodiadau, creulondeb rhwng llwythau a gwledydd, o’r gyflafan erchyll gan Gristnogion y Croesgadau, yn lladd Mwslemiaid ac Iddewon, hyd at heddiw.\nJ. Y gwrthdaro sylfaenol\nFe ddylem sylweddoli erbyn hyn nad y gwrthdaro sylfaenol yng ngwybodaeth ac ymdrechion y ddynoliaeth yw’r frwydr rhwng gwyddoniaeth a chrefydd, ond yn hytrach rhwng unrhyw fath o ffwndamentaliaeth a thynged y ddynoliaeth, a allai fomio ei hun i ebargofiant. Felly a oes yna unrhyw ffordd i argyhoeddi’r ddwy ffwndamentaliaeth eithafol yma y gallent ddysgu gan ei gilydd.\n(1) Crefydd o dan chwyddwydr gwyddoniaeth\nO asudio hanes crefyddau yn ôl y dulliau gwyddonol fe ddangosir yn eglur fod yna dueddiadau cyfatebol mewn gwahanol grefyddau i ddatblygu’r un elfennau annymunol. Mynnant gau eraill allan ar sail datguddiadau, y rheini yn aml i’w cael mewn ysgrythurau sy’n magu rhyw gysegredigrwydd digyffwrdd, gan arwain at weithredoedd eithafol. Gall ysgolheictod gwyddonol archwilio a chymharu crefyddau gan ddadlennu’r un tueddiadau gwyrdroëdig a gwrthnysig sy’n gyffredin i wahanol grefyddau. Fe allai hefyd, a hyn fyddai’n fuddiol iawn, fe allai ddadlennu gwythiennau cyffredin trugaredd a maddeuant a chariad sy’n rhedeg drwy bob un ohonynt.\n(2) Crefydd yn archwilio gwyddoniaeth\n(a) Fe all crefydd gynorthwyo gwyddoniaeth. Fe allai dirnadaeth a hunan-adnabyddiaeth ysbrydol ddadlennu gymaint ar gyfeiliorn y mae hunanhyder gwyddonyddiaeth. Fe ŵyr crefydd mor ffaeledig yw’r meddwl dynol. Felly os honna gwyddoniaeth mai ei nod yw datgelu’r gwirionedd, dylai gostyngeiddrwydd priodol ei hatgoffa mai’r ffordd at wirionedd yw amheuaeth. Nid derbyn gwybodaeth gymeradwy y dydd, ond amau a chwestiynu pa elfennau yn yr wybodaeth honno sy’n wir. Dylai pob gwir wyddonydd amau ei argyhoeddiadau ei hun, ei gymhellion a’i ragfarnau a’i wendidau. Yn wir, yn ôl un gwyddonydd, dylai ei wneud ei hun yn elyn i bopeth y mae’n ei ddarllen. Y mae dod o hyd i’r gwir yn anodd, a’r ffordd tua’r gwirionedd yn arw.\n(b) Y mae angen “doethineb foesegol” a goruchwyliaeth foesol mewn gwyddoniaeth. Yng ngeiriau Elfed,\nYng nghynnydd pob gwybodaeth\ngwna ni’n fwy doeth i fyw…\nFe allai cydwybod ysbrydol reoli a ffrwyno’r tueddiadau mwyaf gresynus mewn datblygiadau gwyddonol.\n(3) Gallem hefyd archwilio’r tebygrwydd\n(a) Y mae yna hefyd berthynas rhwng gwyddoniaeth a chrefydd yn y modd y defnyddiant fodelau, damhegion a chydweddiad. Er enghraifft byddwn ni leygwyr gwyddonol, yn gyfarwydd â model pêl snwcer i ddalunio nwy, model yr atom neu’r moleciwl, neu hyd yn oed hen fodel plwm pwdin i ddarlunio’r niwcliws. Mae modelau gwyddonol yn fwy na chynhorthwy seicolegol, gan y gellir eu defnyddio i brofi sut y gellir addasu ambell ddamcaniaeth. Defnyddir modelau hefyd mewn crefydd, yn arbennig fel damhegon a mythau. A bydd y rhain yn ddefnyddiol i fynegi gwirioneddau am Dduw a’i berthynas â’r cread.\n(b) Bydd dau fodel cyfochrog weithiau’n ddefnyddiol, megis modelau’r don a’r gronyn mewn ffiseg quantum, er na ellir eu cyfuno yn un model. Bydd modelau cyfochrog yn ddefnyddiol hefyd mewn crefydd i fynegi syniadau. Er enghraifft modelau personol ac amhersonol am Dduw: Duw fel tad, ond Duw yn ysbryd. Mewn gwyddoniaeth a chrefydd nid yw’r modelau yn disgrifio realiti yn llythrennol, ond y maent yn ymdrechion i ddychmygu yr hyn na ellir mo’i weld yn uniongyrchol.\nK. Dwy Iaith\nEto er gwaetha’r holl awgrymiadau hyn fe’n dygir ni lawr i’r ddaear gan feddyliwr mawr, neb llai na Ludwig Wittgenstein. Y mae gwyddoniaeth a chrefydd, meddai, yn siarad ieithoedd gwahanol. Maen nhw’n dangos dau lun gwahanol. Er gwaethaf pob ymdrech ni allant ddeall ei gilydd mewn gwirionedd. Yn sicir wnan nhw ddim dysgu gan ei gilydd. A oes yna dir cyffredin? A oes modd eu dwyn ynghyd? Wel oes.\nY mae gweledigaeth athronyddol un gwyddonydd wedi awgrymu ffordd. Y mae crefydd drwy athrawiaeth, a gwyddoniaeth drwy wybodaeth, ill dwy yn chwilio am y gwir. Ond dangosodd Michael Polanyi ein bod yn anwybyddu lle’r ymroddiad personol mewn ymchwil wyddonol. Mae Polaynyi’n dadlau fod holl honiadau gwybodaeth yn dibynnu ar ddyfarniadau personol. Y mae’n gwadu y gall system wyddonol gynhyrchu gwirionedd yn beiriannol. Ac meddai, y mae pob gwybod yn dibynnu ar ymroddiad. Rhaid inni gydnabod ein bod yn credu mwy nag y gallwn ei brofi, ac yn gwybod mwy nag y gallwn ei fynegi. Roeddem wedi meddwl fod yn rhaid inni wybod cyn medru credu. Mae’r gwyddonydd yn meddwl ei fod yn chwilio am wybodaeth a phrawf pendant cyn y gall gredu. I’r gwrthwyneb: rhaid iddo yn gyntaf gredu yn ei system wyddonol cyn iddo fedru gwybod dilysrwydd ei ddata na llunio ei ddamcaniaeth. Mewn crefydd fe feddyliwn weithiau fod yn rhaid yn gyntaf ddysgu’r ffeithiau sylfaenol i blant cyn iddynt broffesu eu cred. I’r gwrthwyneb, mewn crefydd mae credu yn Nuw yn blaenori ac yn sylfaenol. Wedyn y daw’r crediniwr i wybod am Dduw.\nPwysleisiodd Polanyi bwysigrwydd sythwelediad neu reddf mewn darganfyddiad gwyddonol, fel dyn dall yn defnyddio’i ffon. Fe ymbalfalwn ein ffordd drwy wybodaeth sy’n cynnwys gwybodaeth bersonol, gwybodaeth na ellir mo’i ddosbarthu’n glir. Ac yn ddisymwth down i sylweddoli, cyrraedd datguddiad. Y mae hyn yn clymu’n berffaith gyda’r syniad a fynegwyd gan Thomas Kuhn, fod gwyddoniaeth yn cynnwys cyfnodau maith o ddadansoddi problemau, ond yna yn sydyn daw cyfnodau byr y newid patrwm, y “paradigm shift” . Yr hyn mae’n ei olygu wrth hynny yw chwyldro mewen gwybodaeth sy’n newid y darlun yn llwyr. Eiliadau mewn gwyddoniaeth fel y newid patrwm gan Copernicus neu Einstein. Y mae’r rhain yn digwydd yn sydyn fel petaent y tu allan i’r patrwm arferol. Eiliadau prin ysbrydoledig fel petaent wedi ei tanio gan ysbrydoliaeth, gan yr awen.\nFelly y tir cyffredin hanfodol rhwng gwyddoniaeth a chrefydd yw fod y ddwy ohonyn nhw yn dibynnu ar y newid patrwm, eiliadau ysbrydoliaeth, moment yr awen. Pan na ddaw y rheini, ’dyw ein hymchwil am y gwir yn ddim ond llafur diflas, neu hewl heb fynd i unman, neu waeth. Ond pan ddon nhw, byddant yn dod â goleuni a rhyddid. A mynd yn ôl at Socrates, y mae’r rhai ohonom sy’n bodloni byw heb yr awen yn ddigon dedwydd yn ein byd bach ni ein hunain, ond yn y tywyllwch fyddwn ni. Eithr y mae’r rheini sy’n derbyn eu harwain gan yr awen yn medru goleuo’u byd.\nOnd sut mae ’r awen yn dod? Yn gwbwl ddigymell meddai Islwyn:\n“Pan y mynn y daw, fel yr enfys a’r glaw…”\nNage, yn ôl Michael Polanyi: “Nid yw’r un sy’n gwybood yn sefyll ar wahân i’r cyfanfyd, ond mae’n chwarae ei ran o’i fewn. Gyrrir galluoedd ein deall gan ymroddiad angerddol sy’n cymell darganfyddiad ac yn ei wneud yn ddilys.” Yn achos crefydd yr ydym yn gyfarwydd â darllen am ganfyddiadau ysbrydoledig proffwydi a dysgeidiaeth chwyldroadol Iesu, i ni y mwyaf o bob newid patrwm. Beth achosodd y newid syfrdanol a gyflwynodd Iesu? Yr ateb yw ei ymgysegriad llwyr mewn cariad tuag at eraill. Yn Iesu fe ddaeth gweithredoedd ei gariad o flaen ei ddysgeidiaeth. Daw’r gweithredu o flaen y theori. Yn wir y mae’n rhagflaenu’r ysbrydoliaeth. I’r Rabiniaid Iddewig yr oedd dysgeidiaeth, yr hyn a alwen nhw yn “miqra”, o ran ei hanfod yn rhaglen weithgarwch. Yn ôl Thomas Merton, “Cariad yw ein tynged ni. Ni ddown o hyd i ystyr bywyd ohonom ni ein hunain: fe ddown o hyd iddo gyda rhywun arall.” Ac i Iesu nid syniad haniaethol oedd gwirionedd : ymgysegriad i weithredu yw gwirionedd. Yn Efengyl Ioan (3.21): “y mae’r hwn sy’n gwneud y gwirionedd yn dod at y goleuni…” Nid gwybod y gwirionedd; nid credu’r gwirionedd; ond gwneud y gwirionedd. Ac y mae bod yn rhan o’r gweithredu yn symbylu’r ysbrydoliaeth.\nBeth felly am grefydd a gwyddoniaeth? Pa ymgysegriad a allai eu hysbrydoli hwy? Buaswn i’n dweud, am wyddoniaeth, nid cael ei denu gan gynhaliaeth ariannol ac ymchwil yn ôl arweiniad y sefydliadau goludog, ond ymgysegriad i harddwch a daioni gwybodaeth. Dyna i mi ddylai fod yn egwyddor sylfaenol addysg prifysgol, a byddai rhaglen ymchwil felly yn fendith i wareiddiad. Ac am grefydd, nid, rwy’n taer obeithio, ymgysegriad i ddiwygiad difudd arall i ailadrodd hen ddogmâu hesb a nynd yn ôl at addoli ysgrythur, ond ymgysegriad i harddwch a daioni cariad at eraill ac at y cyfanfyd.\nPetaech yn edrych ar dŷ arbennig yn Sir Fôn ar “Google street view” fe welech, yn cysgodi dros yr iet, goeden lawn o ddail gwyrdd gloyw. Mewn gwirionedd fe fyddech yn gweld coeden â iorwg wedi tyfu drwyddi a’i thagu. Dyna fel yr oedd hi pan aeth fan camera Google heibio ddwy flynedd yn ôl. Fis Medi diwetha aeth y perchennog ati i rwygo’r iorwg parasit oddi arni, frig a gwraidd, gan adael sgerbwd denau o ddraenen wen ar ôl. Y gwanwyn hwn mae’r ddraenen wen wedi blodeuo’n fendigedig, gan lewyrchu’n well nag erioed. Dyna fyddai fy ngobaith innau am grefydd a gwyddoniaeth fel ei gilydd. Bu gwyddoniaeth yng ngafael dynn technoleg a masnach, a hyd yn oed ddisgwyliadau erchyll rhyfela, gan ei mygu rhag gwasanaethu’r byd mewn daioni. Mae crefydd wedi gadael iddi hi ei hun gael ei chaethiwo gan ddefodaeth a llythrenoliaeth a chlymau deddfol, gan ei gwneud yn ddiffrwyth rhag medru gwasanaethu’r byd mewn trugaredd a thosturi. Dewch i ni gael dechrau rhwygo’r iorwg.\nCofnodwyd hwn yn Erthyglau ar Mai 28, 2014 gan Golygydd.\n← E-fwletin Mai 26ain E-fwletin Mehefin 2, 2014 →


Dysgu byw yn well gyda dementia trwy dechnoleg: apiau newydd ar brawf heddiw yn cysylltu pobl a effeithir gan ddementia ag ymchwilwyr – Newyddion a Digwyddiadau, Prifysgol Bangor\nPerson efo dementia'n defnyddio'r ap.Mae project a gefnogir gan Brifysgol Bangor yn un o ddau i'w fabwysiadu mewn menter newydd i gefnogi pobl â dementia a'u gofalwyr.\nMae'r ap ymchwil "The Book of You", a ddatblygwyd gan "Book of You CIC" a Phrifysgol Bangor yn un o ddau ap newydd i'w rhoi ar brawf gan y sefydliad arloesi Nesta fel rhan o'i broject "Dementia Citizens". Mae'r elusen yn awr yn chwilio am 500 o bobl i ddefnyddio'r apiau hyn mewn astudiaeth fydd yn para am dri mis.\nYchydig iawn sy'n amau maint yr her a berir gan ddementia, ac eto nid oes gwellhad i'r cyflwr ac felly mae'n hollbwysig cyflymu'r ymchwil i atal y cyflwr a gofalu am rai a effeithir gan y cyflwr. Bydd defnyddio technoleg ddigidol yn gymorth i ymchwilwyr ddeall a mynd i'r afael â'r prif broblemau ym maes gofal. Bydd y fenter newydd yn cysylltu pobl a dementia, gofalwyr ac ymchwilwyr.\nTrwy'r apiau hyn, gall pobl â dementia a'u gofalwyr fwynhau gweithgareddau gyda'i gilydd megis gwrando ar gerddoriaeth neu greu llyfr stori gyda lluniau digidol a llenwi arolygon lles ar yr un pryd. Yna, gall ymchwilwyr arbenigol ddefnyddio'r data bob dydd a gynhyrchir gan y gweithgareddau hyn i weld patrymau, deall ymyriadau gofal a llunio argymhellion ar sail tystiolaeth.\nMeddai'r Athro Bob Woods, Canolfan Datblygu Gwasanaethau Dementia Cymru, Prifysgol Bangor:\n"Mae timau ymchwil sy'n gweithio ym maes gofal dementia yn frwd ynglŷn â photensial llwyfan Dementia Citizens i gynnwys pobl sy'n byw gyda dementia a'u cefnogwyr mewn amrywiaeth o astudiaethau ymchwil a allai wella dealltwriaeth o'r cyflwr a gwella ansawdd bywyd y bobl hynny. Mae ein tîm ym Mhrifysgol Bangor wedi bod yn falch o gymryd rhan yn y don gyntaf o brojectau. Mae wedi ein galluogi i ymestyn ein gwaith ymchwil ar lyfrau stori bywyd, a allai fod yn adnodd pwerus i helpu pobl â dementia gynnal eu hunaniaeth a gwella eu cyfathrebu a'u perthynas gyda'r rhai sy'n eu cynorthwyo. Rydym yn croesawu llwyfan Dementia Citizens fel cam pwysig ymlaen yn y frwydr i drechu dementia."\nMeddai John Loder, pennaeth strategaeth, Health Lab, Nesta: "Mae hwn yn broject uchelgeisiol i ddod â dau faes ynghyd sydd wedi bod angen ei wneud ar frys. Mae ymchwil wedi ei alluogi gan adnoddau digidol ac ymchwil a arweinir gan gleifion fel hyn yn cyfrannu'n gadarnhaol at ansawdd cymdeithasol ac ansawdd bywyd pobl sy'n byw gyda dementia a'u gofalwyr, ond gall hefyd ddatblygu dealltwriaeth newydd sy'n allweddol i wella gofal."\nGyda chefnogaeth gan yr Adran Iechyd, y Gymdeithas Alzheimer ac Alzheimer Research UK, mae Dementia Citizens yn cynnig dewis amgen, rhatach, i ymchwilwyr sydd eisiau cynnal ymchwil ar raddfa fawr trwy ddarparu mynediad hawdd at setiau data agored a phecynnau cymorth digidol. Dros y tri mis nesaf, bydd defnyddwyr yr apiau yn cynorthwyo i ddatblygu'r dechnoleg a gwella'r profiad i ddefnyddwyr a effeithir gan ddementia.\nMae'r apiau'n gweithio gyda ffonau clyfar a thabledi iOS (iPhone, iPads, iPod Touch), ac maent wedi eu datblygu gan bartneriaid ymchwil ym Mhrifysgol Bangor a Phrifysgol Glasgow Caledonian. I gofrestru am yr apiau, ewch i www.dementiacitizens.org/book-of-you


Edrych yn ôl ar 3 Tachwedd - Newyddion\nEdrych yn ôl ar 3 Tachwedd\n3 Tachwedd 20163 Tachwedd 2016\nDyna ddiwedd y llif byw am heddiw.\nFe gewch chi'r diweddara' am weddill y noson ar ein gwefan, a bydd y llif byw yn ailddechrau am 08:00 'fory.\nCyhoeddwyd am 17:50 3 Tach 201617:50 3 Tach 2016\nCyhoeddwyd am 17:36 3 Tach 201617:36 3 Tach 2016\nCasgliad o gerddi coll R.S. Thomas yn cael eu cyhoeddi\nMae casgliad o gerddi coll gan y bardd R.S. Thomas wedi cael eu cyhoeddi.\nMae'r gyfrol newydd, Too Brave to Dream: Encounters with Modern Art wedi ei chyhoeddi dan olygyddiaeth Yr Athro Tony Brown a'r Athro Jason Walford Davies o Brifysgol Bangor.\nCyhoeddwyd am 17:19 3 Tach 201617:19 3 Tach 2016\nOpera newydd Llywelyn Fawr\nI gyd-fynd â’r gwaith o ail-adeiladu Llys Rhosyr yn Amgueddfa Werin Cymru, Sain Ffagan, mae gwahoddiad i drigolion Ynys Môn gymryd rhan mewn opera newydd sbon wedi’i hysbrydoli gan y tywysog Llywelyn Fawr.\nBydd yr opera yn mynd ar daith o gwmpas Cymru yn 2017 gyda’r perfformiad olaf yn safle Llys Llywelyn yn Sain Ffagan, wedi i’r gwaith gael ei gwblhau.\nCyhoeddwyd am 17:07 3 Tach 201617:07 3 Tach 2016\nNoson fwyn dan y cymylau yng Nghymru\nBydd y glaw yn clirio'n raddol dros nos, a fydd hi'n noson fwynach dan y cymylau. Wedyn cyfuniad o heulwen a chawodydd gawn ni 'fory.\nAm eich tywydd yn lleol, ewch i wefan dywydd BBC Cymru.\nCyhoeddwyd am 16:48 3 Tach 201616:48 3 Tach 2016\nCyhoeddwyd am 16:29 3 Tach 201616:29 3 Tach 2016\nCyngor i ystyried gwario £32,000 ar dabledi newydd\nBydd cyngor llawn Wrecsam yn penderfynu ar gynllun i wario £32,000 ar gyfrifiaduron tabled i gynghorwyr y flwyddyn nesaf.\nMae adran TG y cyngor wedi awgrymu bod angen dyfeisiau newydd oherwydd bod rhai yn cael problemau technegol.\nOnd mewn cyfarfod ddydd Iau, fe wnaeth rhai cynghorwyr gwestiynu'r cynllun o ystyried y toriadau sy'n cael eu gwneud i wasanaethau eraill.\nDywedodd y Cynghorydd William Baldwin nad oedd y cynllun wedi ei dderbyn yn dda gan y cyhoedd.\nCyhoeddwyd am 16:05 3 Tach 201616:05 3 Tach 2016\nCarcharu dyn o Gaernarfon am droseddau rhyw\nMae dyn o Gaernarfon wedi ei garcharu am 10 mlynedd am droseddau rhyw yn erbyn plentyn.\nCafwyd Kevin Roscoe, 59, yn euog o chwe trosedd yn erbyn plentyn 14 oed, wnaeth ddigwydd yn y 2000au cynnar.\nBydd rhaid i Roscoe hefyd arwyddo'r gofrestr troseddwyr rhyw am weddill ei oes.\nCyhoeddwyd am 15:48 3 Tach 201615:48 3 Tach 2016\nAm be' wnaethoch chi chwilio ar Google?\nMae WalesOnline heddiw'n cyhoeddi rhestr o'r termau a'r cwestiynau mwyaf cyffredin wnaeth pobl chwilio amdanynt ar Google yn ystod y misoedd diwethaf.\nMae Calan Gaeaf, clowniau a Donald Trump yn rai amlwg, ond fedrwch chi ddyfalu'r gweddill?\nCyhoeddwyd am 15:24 3 Tach 201615:24 3 Tach 2016\nDynes yn ennill brwydr gyfreithiol tystysgrif geni\nMae dynes wedi ennill brwydr gyfreithiol i roi enw ei phartner, fu farw cyn i'w ferch gael ei eni, ar dystysgrif geni.\nBu farw Michael Lee Emmett, 29 o'r Coed Duon, ar ol cael ei drywanu yn 2014.\nNid oedd Natalie Preece, 28, yn cael rhoi enw Mr Emmett ar dystysgrif geni Lola-Grace oherwydd nad oedden nhw wedi priodi, ac nid oedd yn fyw i'w arwyddo pan gafodd ei ferch ei geni.\nNawr mae Ms Preece wedi cael yr hawl i'w roi ar y dystysgrif, wedi prawf DNA.\nCyhoeddwyd am 15:15 3 Tach 201615:15 3 Tach 2016\nApelio am wybodaeth wedi lladrad yn Llanelli\nMae Heddlu Dyfed Powys yn apelio am wybodaeth yn dilyn lladrad o gwmni dur yn Llanelli.\nMae ITV yn dweud bod chwech o bobl wedi torri i mewn i safle Dyfed Steel a dwyn nwyddau trydanol.\nCyhoeddwyd am 15:07 3 Tach 201615:07 3 Tach 2016\nMae 'na bleidlais ddifyr yn cael ei chynnal ar wefan papur Marca yn Sbaen ynglŷn â phwy ddylai ennill hyfforddwr pêl-droed gorau'r flwyddyn.\nFydd y bleidlais yn cyfri dim yn y pen draw, ond mae'n ddifyr oherwydd mae Chris Coleman yn bedwerydd ar hyn o bryd (yn Sbaen) ac o flaen Sbaenwyr mawr fel Luis Enrique a Pep Guardiola!\nCyhoeddwyd am 14:57 3 Tach 201614:57 3 Tach 2016\nPabi ar y crys: Dim sylw am y tro\nYn ôl Golwg 360, ni fydd Cymdeithas Bêl-droed Cymru'n gwneud datganiad am wisgo'r pabi ar eu crysau yn y gêm yn erbyn Serbia ar 12 Tachwedd...am y tro beth bynnag.\nMae FA Lloegr a'r Alban wedi dweud y byddan nhw'n herio gwaharddiad FIFA ar wisgo'r pabi wrth herio'i gilydd ar 11 Tachwedd.\nCyhoeddwyd am 14:42 3 Tach 201614:42 3 Tach 2016\nBrexit: Beth am yr Arglwyddi?\nMae Golygydd Gwleidyddol y BBC, Laura Kuenssberg, yn credu y bydd aelodau seneddol yn pleidleisio o blaid gweithredu Erthygl 50 i adael yr UE (yn y pen draw), ond bod cael deddfwriaeth drwy Dŷ'r Arglwyddi yn fater arall.\nCyhoeddwyd am 14:35 3 Tach 201614:35 3 Tach 2016\nBradley am brynu Berbatov?\nMae Dimitar Berbatov wedi awgrymu ei fod yn awyddus i ddychwelyd i'r Uwch Gynghrair.\nFydd Abertawe yn fodlon cymryd siawns ar yr ymosodwr 35 oed?\nCyhoeddwyd am 14:23 3 Tach 201614:23 3 Tach 2016\nTynnu enw athrawes o'r gofrestr\nMae enw cyn-brifathrawes wedi ei dynnu oddi ar y gofrestr ar ôl i banel disgyblu ei chael yn euog o gamymddwyn proffesiynol annerbyniol.\nBydd Helen Hopkins, oedd yn bennaeth yn Ysgol Bro Siôn Cwilt yn Synod Inn, wedi ei gwahardd am ddwy flynedd, ond bydd yn cael gwneud cais i ddysgu eto ar ôl hynny.\nCyhoeddwyd am 14:07 3 Tach 201614:07 3 Tach 2016\nBrexit: Y Cymro yng nghanol y ffrae\nMae'r Independent wedi cyhoeddi erthygl am y dyn a gyhoeddodd y penderfyniad gan yr Uchel Lys y bore 'ma sy'n golygu y bydd rhaid i senedd San Steffan bleidleisio cyn gweithredu Erthygl 50 o adael yr Undeb Ewropeaidd.\nY dyn dan sylw yw'r Cymro sy'n Arglwydd Brif Ustus, yr Arglwydd Thomas o Gwmgiedd.\nCyhoeddwyd am 13:55 3 Tach 201613:55 3 Tach 2016\nNorovirus yn cau tai bwyta\nMae'r South Wales Evening Post yn adrodd bod sawl cangen o'r gadwyn o dai bwyta Wahaca wedi gorfod cau wedi i gannoedd o staff a chwsmeriaid ddiodde' gyda'r norovirus.\nRoedd cangen Caerdydd yn un o'r rhai fu ar gau, ond mae bellach wedi ailagor.\nCyhoeddwyd am 13:32 3 Tach 201613:32 3 Tach 2016\nLeigh'n mynd am y pyst\nCyhoeddwyd am 13:19 3 Tach 201613:19 3 Tach 2016\nGyrrwr tacsi'n methu prawf cyffuriau\nFe ddywed y Daily Post bod gyrrwr tacsi yng Ngwynedd wedi methu prawf cyffuriau wrth iddo baratoi i fynd â phlant i'r ysgol.\nCafodd y gyrrwr ei arestio yn syth. Er bod y plant yn y car, doedden nhw heb gychwyn ar y daith i Fangor.


Partneriaid - Safle Treftadaeth y Byd Dyfrbont Pontcysyllte a’r Gamlas\nCadw 11 milltir o’r Safle Treftadaeth y Byd yn drawiadol\nMae’r safle Treftadaeth y Byd o dan reolaeth nifer o sefydliadau sy’n gweithio mewn partneriaeth i Ddarparu, i Amddiffyn, Cadw a Hyrwyddo ei Werth Cyffredinol Eithriadol.\nCymdeithas Cymuned y Dyfrbont Ddŵr\nYn cefnogi cymunedau Trefor, Garth a Froncysyllte.\nMae Cymdeithas Cymuned y Dyfrbont Ddŵr yn cynnwys cynrychiolwyr gwirfoddol o gymunedau pentrefi Trefor, Garth a Froncysyllte. Rydym hefyd yn gweithio gyda Bwrdd Safle Treftadaeth y Byd a Grwpiau Darparu i gefnogi ein hamcan o wella’r gymuned leol ar gyfer pobl leol.\nRydym yn cynnal ystod o brosiectau, o welliannau amgylcheddol i helpu yn y maes parcio ychwanegol ym Masn Trefor yn ystod tymor yr ymwelwyr.\nMae Glandŵr Cymru yn gofalu am 2,000 o gamlesi ac afonydd ledled Cymru a Lloegr.\nCredwn fod gan ddyfrffyrdd y pŵer i wneud gwahaniaeth i fywydau pobl ac y gall treulio amser ar ddŵr ein gwneud ni i gyd yn iachach ac yn hapusach. Drwy ddod â chymunedau ynghyd i wneud gwahaniaeth i’w dyfrffordd leol, rydym yn creu lleoedd a gofodau y gall pawb eu defnyddio a’u mwynhau, bob dydd.\nThe backdrop to the World Heritage Site\nDan fynyddoedd mawreddog yn croesi Bwlch yr Oernant, mae Dyffryn Dyfrdwy yn ymdroelli drwy dref hanesyddol Llangollen, lle mae Cymru yn croesawu’r byd yn yr Eisteddfod Ryngwladol.\nMae’r rhan fwyaf o Safle Treftadaeth y Byd Dyfrbont Ddŵr a Chamlas Pontcysyllte yn rhedeg drwy dirwedd eithriadol Dyffryn Dyfrdwy yng nghysgod y darren Eglwyseg ysblennydd a’r adfeilion ar ben bryn prydferth Castell Dinas Brân.\nProsiect Partneriaeth Tirwedd\nMae ein Tirlun Darluniadwy yn brosiect newydd cyffroes sydd wedi’i ganoli ar dirwedd Dyffryn Dyfrdwy a Safle Treftadaeth Byd Dyfrbont a Chamlas Pontcysyllte. Y mae yn cynnwys themâu’r teithiau ysbrydoledig sydd wedi ac yn parhau i fod yn nodwedd o’r ardal sydd yn cael ei dorri gan y gamlas, A5 Telford a’r Afon Dyfrdwy. Mae ymwelwyr wedi dwyn ysbrydoliaeth o’r dyffryn hardd hwn mewn celf a barddoniaeth ers y 18fed ganrif, ac y mae yn parhau i ddenu ymwelwyr sy’n chwilio am yr aruchel.\nDarganfyddwch be sydd gan Sir Amwythig i’w gynnig o dirluniau arbennig, cefn gwlad godidog, i brofiadau a gweithgareddau awyr agored.\nGwasanaeth Partneriaethau Awyr Agored Swydd Amwythig yw’r rhan o Gyngor Swydd Amwythig sy’n cynnal a chadw a datblygu mynediad hamdden, sy’n gwarchod ac yn gwella’r amgylchedd naturiol ac yn annog pobl i wella eu lles drwy fod yn egnïol yn yr awyr agored.\nEWCH I WEFAN BYD AWYR AGORED SIR AMWYTHIG\nSafle Treftadaeth y Byd Dyfrbont Pontcysyllte a’r Gamlas > Statws Treftadaeth y Byd > Partneriaid


Datgelu tirwedd Gardd Fotaneg Cymru - BBC Cymru Fyw\nDatgelu tirwedd Gardd Fotaneg Cymru\nduration 1 Medi 2014\nimage copyrightTeulu Grant\nMi fydd cam cyntaf cynllun gwerth £6.7 miliwn i adfer tirwedd hanesyddol Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn mynd yn ei flaen.\nFe fydd yr Ardd yn derbyn £300,000 o gefnogaeth gan Gronfa Tretadaeth y Loteri ar gyfer prosiect i adfer y tir i'w gyfnod Rhaglywiaethol (Regency).\nPetai'r Ardd yn cael cefnogaeth am y cynllun llawn, dyma fyddai'r prosiect mwyaf yn hanes yr Ardd.\nY bwriad yw datgelu tarddiad Neuadd Middleton, yr ystad 568 erw y mae'r Ardd yn rhan ohoni, ac i edrych ar ddylanwad dros 250 mlynedd o Gwmni India'r Dwyrain a fu'n gyfrifol am dirwedd y rhan hon o Gymru.\nMae'r cynllun yn cynnwys gwaith pwysig archaeolegol fydd yn datgelu cyfrinachau'r ystad o gyfnod Shakespeare a chyn hynny, a gweld adfer tirwedd y cyfnod Rhaglywiaethol diweddarach a oedd yn cynnwys, ar un adeg, un o barciau dŵr gorau Prydain.\nPan fydd y prosiect wedi'i gwblhau, bydd yr Ardd unwaith eto yn cynnwys cadwyn o saith llyn, rhaeadrau, sgydau a llifddorau, gafodd eu creu dros 200 mlynedd yn ôl, yn ogystal â'r cynllun plannu a ffurfiodd galon y parcdir.\nMôr-ladron, pla a phlanhigion meddyginiaethol\nimage copyrightY Teulu grant\nMeddai Pennaeth Datblygu'r Ardd, Rob Thomas: "Roedd y teulu Middleton, a setlodd yn Sir Gaerfyrddin yn chwarter olaf y 16eg ganrif, yn rhai o brif sylfaenwyr Cwmni India'r Dwyrain.\n"Roedden nhw nid yn unig yn rhai o ddeisebwyr y Siarter wreiddiol, roedden nhw hefyd yn fuddsoddwyr, cyfarwyddwyr, rhanddeiliaid a phrif anturiaethwyr masnachol holl fordeithiau cyntaf y cwmni, mordeithiau darganfod a menter a adnabyddid yn ddiweddarach yn Rhyfeloedd y Sbeisys."\nY cyfoeth enfawr a enillwyd gan John, David a Syr Henry Middleton yn ystod eu bywydau, a greodd ystad Neuadd Middleton a ffynnodd am fwy na 150 o flynyddoedd.\nYchwanegodd Rob Thomas: "Roedd eu cyfoeth nhw wedi'i ennill trwy fusnes planhigion meddyginiaethol a oedd yn broffidiol dros ben, mewn cyfnod pan oedd puprau a chlofs yn nwyddau gwerthfawr iawn, a nytmeg a mês yn werth fwy na'u pwysau mewn aur."\nPan ddirywiodd ffortiwn y teulu Middleton, fe brynwyd yr ystad gan Syr William Paxton yn y 1780au, Albanwr oedd yn dychwelyd o'i waith gyda Chwmni India'r Dwyrain yn un o ddynion cyfoethocaf Prydain.\nYn ôl Rob Thomas: "Dechreuodd weithio er mwyn creu'r tirwedd a welir yma heddiw, gan ddefnyddio'r bobl orau yn eu meysydd i gynllunio'r plasty, y gerddi a'r gadwyn o lynnoedd sy'n amgylchynu'r plasty ar ben y bryn."\n"Mae hi'n stori anhygoel o fôr-ladron, pla a phlanhigion meddyginiaethol, ac yn nodweddu cyfnod o 250 mlynedd yn natblygiad masnach ryngwladol, o gyfnod cyfnewid a thrwco i sefydlu llinellau o gredyd rhyngwladol a bancio buddsoddi; a sefydlu patrwm ar gyfer ein system gyfalafol bresennol; ac yn nwylo Syr William Paxton, sefydlu bancio buddsoddi modern."\n'Prosiect uchelgeisiol... arwyddocaol'\nWedi'i hagor yn 2000, mae'r Ardd Fotaneg Genedlaethol wedi'i lleoli ar 568 o erwau o barcdir hanesyddol Neuadd Middleton, sy'n cynnwys Gwarchodfa Natur Genedlaethol a fferm organig, yn ogystal ag arddangos rhai o'r planhigion prinnaf yn y byd.\nErs agor 14 mlynedd yn ôl, mae hi wedi croesawu mwy na 2.2 miliwn o ymwelwyr.\nMeddai Cyfarwyddwraig yr Ardd Fotaneg Genedlaethol, Dr Rosie Plummer: "Mae hwn yn brosiect uchelgeisiol, a'r fenter fwyaf arwyddocaol ers agor yr Ardd yn 2000.\n"Fe fydd e nid yn unig yn rhoi gwerth parhaol i'r rhan hon o Gymru, ond bydd e hefyd yn anrhydeddu gweledigaeth wreiddiol a dyfalbarhad William Wilkins, a holl sylfaenwyr eraill yr Ardd."\nimage copyright teulu Grant\nMeddai Dr Manon Antoniazzi, Cadeirydd Pwyllgor CLD Cymru: "Mae hwn yn brosiect addawol iawn, ac ry'n ni wedi'n cyffroi ein bod ni'n gallu darparu cefnogaeth gychwynnol er mwyn datblygu'r cynlluniau i adfer y tirwedd Cymreig eiconig hwn.\nMae'r Gweinidog Busnes, Edwina Hart, hefyd yn croesawu'r newyddion: "Bydd stori hynod o ddiddorol Middleton yn atseinio o amgylch y byd - a daw'r stori o Gymru, gyda phobl Cymru a Chymry Cymraeg yng nghalon y stori. Mae llwyddiant y prosiect yn cynrychioli gorchest i'n Gardd Fotaneg Genedlaethol, ac ry'n ni'n disgwyl yn eiddgar am y cyfle i wylio ei ddatblygiad."\nYn ôl Mark James, Prif Weithredwr Cyngor Sir Caerfyrddin, mae'r cyhoeddiad yn newyddion ardderchog i'r Ardd, y Sir a'r rhanbarth.\n"Mae twristiaeth yn reiddiol i Sir Gaerfyrddin, ac mae'n werth mwy na £330 miliwn y flwyddyn i'r Sir. Bydd hyn yn ychwanegiad pwysig i'r treftadaeth enfawr sy' ganddom ni i'w gynnig yn y Sir i ymwelwyr Sir Gaerfyrddin a'r rhanbarth."\nMae darluniau Thomas Hornor o dirwedd Neuadd Middleton tua 1815 wedi bod yn rhan allweddol o'r cais. Mae'r darluniau wedi cael eu hail-gynhyrchu gyda chaniatâd caredig y teulu Grant.\nHer Chelsea i'r Gerddi Botaneg\nCyfyngiadau lleol yn Llanelli, Abertawe a Chaerdydd\nMesurau pellach i ddod i rym yn Llanelli nos Sadwrn ac yng Nghaerdydd ac Abertawe nos Sul.\nduration11 awr yn ôl\nNantgaredig: Ffugio hunan-laddiad dyn 'mewn panig'\nYmddygiad pennaeth 'yn broffesiynol annerbyniol'\n'Dysgu siarad am ein hunain'\nElfyn Llwyd: Boris Johnson, San Steffan a cholomennod\nAteb y Galw: Y Prifardd Guto Dafydd\nByw gyda dementia: bywyd fel 'blanc du'


Hafan > Pynciau > Iechyd a gofal cymdeithasol > Cyhoeddiadau > Iechyd > Gosod y Cyfeiriad: Gwasanaethau Cychwynnol a Chymuned - Rhaglen Strategol ar Gyfer Cyflenwi Gosod y Cyfeiriad: Gwasanaethau Cychwynnol a Chymuned - Rhaglen Strategol ar Gyfer Cyflenwi\nDiweddarwyd 27 Gorffennaf 2010\nMae gofyn bod gennych y feddalwedd gywir i weld gwybodaeth benodol ar y wefan hon. Mae'r dudalen hon yn cynnig cysylltiadau i raglenni gweld a darllen sydd ar gael am ddim.\tMae ‘Gosod y Cyfeiriad’ yn cydnabod yr ymrwymiad i ddarparu gofal iechyd integredig o'r radd flaenaf yng Nghymru. a bod angen newid y dull o ddatblygu'r modelau polisi a'r modelau darparu gwasanaethau ar gyfer gofal sylfaenol a chymunedol i wneud hyn.\nMae'r adroddiad yn cynnwys rhai argymhellion i ychwanegu at y cryfderau a'r datblygiadau y mae'r system gyfredol wedi elwa arnynt hyd yma, gan fynd i'r afael yn uniongyrchol â rhai o'r heriau presennol ar yr un pryd. Ymhlith yr Egwyddorion gwaelodol ar gyfer gwella mae:\nCofrestru pawb yn y boblogaeth a mynediad agored i wasanaethau sydd wedi’u trefnu’n effeithiol o fewn y gymuned\nY cysylltiad cyntaf â meddygon cyffredinol sy’n delio â phroblemau cyffredinol ac sy’n cael eu cefnogi gan dîm cymunedol integredig\nTîm gofal sylfaenol lleol sy’n gweithio i wasanaethu poblogaethau gwahanol\nFfocws ar atal, ymyrryd yn gynnar a gwella iechyd y cyhoedd ac nid ar driniaeth yn unig\nGofal cydgysylltiedig lle mae meddygon cyffredinol yn gweithio’n agos gydag arbenigwyr a chymorth ehangach yn y gymuned i atal iechyd gwael, lleihau dibyniaeth a thrin afiechyd yn effeithiol\nGweithlu hyfedr integredig\nIechyd a gofal cymdeithasol yn cydweithio ar hyd pob rhan o daith y claf gan sicrhau bod y gwasanaethau’n hygyrch ac yn hawdd ymdopi â nhw.\nSystemau gwybodaeth a chyfathrebu cadarn i helpu i wneud penderfyniadau effeithiol ac ennyn diddordeb y cyhoedd\nDinasyddion a'u gofalwyr yn cymryd rhan weithredol mewn penderfyniadau ar eu gofal a'u lles.\nI gael copi caled, cysylltwch â CCMmailbox@wales.gsi.gov.uk


Cyfradd cyfnewid Peso Ariannin (ARS) I Doler Fiji (FJD) byw ar farchnad cyfnewid Forex\nCyfraddau cyfnewid FOREX updated: 31/03/2020 23:57\nPeso Ariannin - Doler Fiji pris ar hyn o bryd ar y farchnad cyfnewid Forex yn 31 Mawrth 2020\n23:57:50 (Diweddariad cyfradd forex mewn 59 eiliad)\n1 ARS = 0.04 FJD\n1 FJD = 28.12 ARS\nCyfradd cyfnewid Forex o Peso Ariannin i Doler Fiji. Peso Ariannin cyfradd i Doler Fiji yn diweddaru bob 30 eiliad. Y gyfradd gyflymaf ar-lein Peso Ariannin. Diweddariad cyflym o gyfradd Peso Ariannin.\nSiart masnachu Forex Doler Fiji - Peso Ariannin yn byw, 31 Mawrth 2020\nSiart masnachu Forex Peso Ariannin I Doler Fiji yn byw, 31 Mawrth 2020\nMae'r siart o Peso Ariannin i Doler Fiji Wcrain ar 31 Mawrth 2020 yn cael ei gyflwyno ar ein gwefan. Mae cyfradd Peso Ariannin i Doler Fiji yn gyfleus i'w wylio ar y siart. Defnyddiwch y llygoden i ddewis yr union amser ar y siart a darganfod cyfradd gyfnewid Peso Ariannin yn Forex ar yr adeg hon. Mae'r siart cyfradd gyfnewid Peso Ariannin yn cael ei diweddaru'n awtomatig.\nTrosi Peso Ariannin I Doler Fiji Peso Ariannin I Doler Fiji Cyfradd cyfnewid Peso Ariannin I Doler Fiji Hanes y gyfradd gyfnewid\nMasnachu ar-lein Peso Ariannin (ARS) i Doler Fiji ar hyn o bryd\nBob munud rydym yn olrhain cyfradd cyfnewid Peso Ariannin i Doler Fiji. Newidiadau yn y Peso Ariannin (ARS) i Doler Fiji ar y funud hon. Cyfradd gyfnewid y funud o'r Peso Ariannin i'r Doler Fiji yn y tabl am 10 munud. Postio gwybodaeth yn gyfleus ar y gyfradd munud ar y wefan.\nMasnachu ar-lein Peso Ariannin (ARS) i Doler Fiji masnachu olaf awr\nCyfradd cyfnewid yr awr ar ein gwefan. Cododd y Peso Ariannin gan 0.0000 FJD yn yr awr olaf. Hanes 10 awr o Peso Ariannin i Doler Fiji o Forex yn y tabl ar y dudalen. Mae gennym dabl o werthoedd am y 10 awr ddiwethaf i'w gweld yn hawdd.\nMasnachu ar-lein Peso Ariannin (ARS) i Doler Fiji tuedd heddiw 31 Mawrth 2020


'Trais domestig yw'r pandemig cysgodol' Jacinda Ardern - Gohebydd yr UE\nI nodi Diwrnod Rhyngwladol y Menywod eleni (8 Mawrth), mae Senedd Ewrop yn tanlinellu rôl hanfodol menywod yn ystod argyfwng COVID-19. Mae Seland Newydd ymhlith y mwyaf llwyddiannus wrth ymladd lledaeniad y firws - cymhwysodd y Prif Weinidog Jacinda Ardern ddileu, yn hytrach na'r strategaeth atal a fabwysiadwyd yn eang yn Ewrop.\n'Ewch yn galed a mynd yn gynnar'\nYn Seland Newydd, mae bywyd bron wedi dychwelyd i normal ar gyfer ei bum miliwn o ddinasyddion. Mae bariau, bwytai, lleoliadau chwaraeon a chyngherddau ar agor ac mae'r prif weinidog yn gobeithio brechu'r boblogaeth gyfan cyn i reolaethau ffiniau gael eu llacio.\nMae'r economi wedi gwneud yn well nag mewn mannau eraill, gan ddangos, yn hytrach na chyfaddawd gofalus rhwng mesurau economaidd ac iechyd, bod rheoli'r firws yn effeithiol wedi bod yn rhagofyniad ar gyfer economi ffyniannus. Mae arweinyddiaeth Ardern wedi cael ei chanmol yn eang am ei harweinyddiaeth a'i neges 'Ewch yn galed a mynd yn gynnar' sydd wedi golygu lefelau heintiau isel iawn a llai na 30 o farwolaethau.\nWrth annerch Senedd Ewrop, dywedodd Ardern: “Yn Seland Newydd, mae ein dull o frwydro yn erbyn COVID-19 wedi bod yn un o gynhwysiant y syniad bod angen i bawb wneud eu rhan i amddiffyn ei gilydd, yn enwedig ein rhai mwyaf agored i niwed. Rwy'n aml yn siarad am ein poblogaeth yn dîm o 5 miliwn. Wrth inni symud i gyfnod o frechu, nid ydym yn dîm o 5 miliwn, ond rydym yn dîm o 7.8 biliwn. Nid yw llwyddiant gwledydd neu ranbarthau unigol yn golygu fawr ddim oni bai ein bod i gyd yn llwyddiannus. ”\nTynnodd Ardern sylw hefyd at y modd y mae menywod wedi dwyn y mwyaf o argyfwng: “Mae menywod ar flaen y gad wrth ymladd argyfwng COVID. Maent ymhlith y meddygon, nyrsys, gwyddonwyr, cyfathrebwyr, rhoddwyr gofal a gweithwyr rheng flaen sy'n wynebu dinistr a heriau'r firws hwn bob dydd. Ynghyd â chael ei effeithio'n uniongyrchol gan y firws ei hun a'i effeithiau uniongyrchol ar ein bywoliaeth. Rydym hefyd yn destun trais domestig dwys. Adroddir mai hwn yw'r pandemig cysgodol ym mhob cornel o'r byd. ”\nDadl y senedd yw bod menywod wedi bod ar flaen y gad yn y frwydr yn erbyn y pandemig coronafirws, yn rhannol oherwydd eu rôl flaenllaw yn y sector gofal iechyd. Mae llawer hefyd wedi cael eu taro’n galed gan eu bod mewn swyddi ansicr neu ansicr, sydd wedi diflannu neu newid gyda’r argyfwng. Yn ogystal, mae'r cwympiadau cloi parhaus wedi arwain at gynnydd mewn trais domestig. Mae'r Senedd wedi galw am fynd i'r afael â'r anghydraddoldebau hyn.\nMerched ar reng flaen COVID-19\nO'r 49 miliwn o weithwyr gofal yn yr UE, sydd wedi bod fwyaf agored i'r firws, mae tua 76% yn fenywod.\nMae menywod yn cael eu gorgynrychioli mewn gwasanaethau hanfodol yn amrywio o werthiannau i leoedd gofal plant, a arhosodd ar agor yn ystod y pandemig. Yn yr UE, mae menywod yn cyfrif am 82% o'r holl arianwyr ac yn cynrychioli 95% o weithwyr mewn meysydd glanhau domestig a chymorth cartref.\nLefelau is o ddiogelwch swydd i fenywod\nMae tua 84% o'r menywod sy'n gweithio 15-64 oed yn cael eu cyflogi mewn gwasanaethau, gan gynnwys yn y prif sectorau sy'n cael eu taro gan y Covid sy'n wynebu colli swyddi. Mae cwarantîn hefyd wedi effeithio ar sectorau o'r economi lle yn draddodiadol mae mwy o fenywod wedi'u cyflogi, gan gynnwys gwaith meithrin, ysgrifenyddol a domestig.\nMae mwy na 30% o fenywod yn yr UE yn gweithio'n rhan-amser ac yn meddiannu cyfran fawr o swyddi yn yr economi anffurfiol, sy'n tueddu i fod â llai o hawliau llafur yn ogystal â llai o ddiogelwch iechyd a buddion sylfaenol eraill. Maent hefyd yn llawer mwy tebygol o gymryd amser i ffwrdd i ofalu am blant a pherthnasau ac yn ystod cloeon yn aml roedd yn rhaid iddynt gyfuno teleweithio a gofal plant.\nMae tua 50 o ferched yn colli eu bywydau oherwydd trais domestig bob wythnos yn yr UE ac mae hyn wedi cynyddu yn ystod y broses gloi. Mae'r cyfyngiadau hefyd wedi'i gwneud hi'n anoddach i ddioddefwyr gael help.\nPynciau cysylltiedig:Covid-19cynnwysDiwrnod Rhyngwladol y MenywodJacinda ArdernSeland Newydd\nDywed Bütikofer fod China wedi camgyfrifo\nTryloywder Cyflog: Mae'r Comisiwn yn cynnig mesurau i sicrhau cyflog cyfartal am waith cyfartal\nMae menywod sy'n gweithio yn yr UE yn ennill 14% yn llai yr awr ar gyfartaledd na dynion. Darganfyddwch sut mae'r bwlch cyflog rhwng y rhywiau yn cael ei gyfrif a'r rhesymau y tu ôl iddo. Er bod y cyflog cyfartal am egwyddor gwaith cyfartal a gyflwynwyd eisoes yng Nghytundeb Rhufain ym 1957, mae'r bwlch cyflog rhwng y rhywiau, fel y'i gelwir, yn parhau'n ystyfnig gyda dim ond gwelliannau ymylol yn cael eu cyflawni yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Cymdeithas\nBeth yw'r bwlch cyflog rhwng y rhywiau a sut mae'n cael ei gyfrif?\nY bwlch cyflog rhwng y rhywiau yw'r gwahaniaeth mewn enillion gros yr awr ar gyfartaledd rhwng menywod a dynion. Mae'n seiliedig ar gyflogau a delir yn uniongyrchol i weithwyr cyn didynnu treth incwm a nawdd cymdeithasol. Dim ond cwmnïau o ddeg neu fwy o weithwyr sy'n cael eu hystyried yn y cyfrifiadau. Bwlch cyflog cyfartalog yr UE ar sail rhyw oedd 14.1% yn 2019.\nMae rhai o'r rhesymau dros y bwlch cyflog rhwng y rhywiau yn strwythurol ac yn gysylltiedig â gwahaniaethau mewn cyflogaeth, lefel addysg a phrofiad gwaith. Os ydym yn dileu'r rhan hon, gelwir yr hyn sy'n weddill yn fwlch cyflog rhyw wedi'i addasu.\nY bwlch cyflog rhwng y rhywiau yn yr UE\nAr draws yr UE, mae'r bwlch cyflog yn amrywio'n fawr, sef yr uchaf yn y gwledydd a ganlyn yn 2019: Estonia (21.7%), Latfia (21.2%), yr Almaen (19.2%), y Weriniaeth Tsiec (18.9%), Slofacia (18.4%) a Hwngari (18.2%). Gellir gweld y niferoedd isaf yn 2019 yng Ngwlad Pwyl (8.5%), Slofenia (7.9%), Gwlad Belg (5.8%), yr Eidal (4.7%), Rwmania (3.3%) a Lwcsembwrg (1.3%).\nNid yw dehongli'r niferoedd mor syml ag y mae'n ymddangos, gan nad yw bwlch cyflog rhwng y rhywiau llai mewn gwlad benodol o reidrwydd yn golygu mwy o gydraddoldeb rhywiol. Mewn rhai o wledydd yr UE mae bylchau cyflog is yn tueddu i fod oherwydd bod menywod yn cael llai o swyddi â thâl. Mae bylchau uchel yn tueddu i fod yn gysylltiedig â chyfran uchel o fenywod sy'n gweithio'n rhan amser neu'n cael eu crynhoi mewn nifer gyfyngedig o broffesiynau. Eto i gyd, gellir nodi rhai achosion strwythurol y bwlch cyflog rhwng y rhywiau.\nAr gyfartaledd, mae menywod yn gwneud mwy o oriau o waith di-dâl, fel gofal plant neu waith tŷ. Gellir gweld bwlch rhyw o'r fath mewn oriau gwaith di-dâl yn holl wledydd yr UE, er ei fod yn amrywio o chwech i wyth awr yr wythnos yn y gwledydd Nordig i fwy na 15 awr yn yr Eidal, Croatia, Slofenia, Awstria, Malta, Gwlad Groeg a Chyprus, yn ôl ffigurau 2015.\nMae hyn yn gadael llai o amser ar gyfer gwaith â thâl: yn ôl ffigurau 2018, mae bron i draean o fenywod (30%) yn gweithio'n rhan-amser, a dim ond 8% o ddynion sy'n gweithio'n rhan-amser. Pan ystyrir gwaith di-dâl a gwaith â thâl, mae menywod yn gweithio mwy o oriau'r wythnos na dynion.\nMae menywod hefyd yn llawer mwy tebygol o fod y rhai sy'n cael seibiannau gyrfa ac mae rhai o'u dewisiadau gyrfa yn cael eu dylanwadu gan cyfrifoldebau gofal a theulu.\nYnghylch Gellir egluro 30% o gyfanswm y bwlch cyflog rhwng y rhywiau trwy or-gynrychiolaeth o fenywod mewn sectorau sy'n talu'n gymharol isel megis gofal, gwerthu neu addysg. Mae yna sectorau o hyd fel y sectorau gwyddoniaeth, technoleg a pheirianneg lle mae cyfran y gweithwyr gwrywaidd yn uchel iawn (gyda mwy nag 80%).\nMae menywod hefyd yn dal llai o swyddi gweithredol: mae llai na 10% o Brif Weithredwyr y cwmnïau gorau yn fenywod. Os edrychwn ar y bwlch mewn gwahanol alwedigaethau, rheolwyr benywaidd sydd dan yr anfantais fwyaf: maent yn ennill 23% yn llai yr awr na rheolwyr gwrywaidd.\nOnd mae menywod yn dal i wynebu gwahaniaethu yn y gweithle, megis cael eu talu llai na chydweithwyr gwrywaidd sydd â'r un cymwysterau ac yn gweithio o fewn yr un amodau a chategorïau galwedigaethol neu'n cael eu hisraddio ar ôl dychwelyd o gyfnod mamolaeth.\nFelly, mae menywod nid yn unig yn ennill llai yr awr, ond maent hefyd yn cyflawni mwy o waith di-dâl yn ogystal â llai o oriau â thâl ac yn fwy tebygol o fod yn ddi-waith na dynion. Mae'r holl ffactorau hyn gyda'i gilydd yn dod â'r gwahaniaeth mewn enillion cyffredinol rhwng dynion a menywod i bron i 37% yn yr UE (ym 2018).\nCau'r bwlch: Ymladd tlodi a chryfhau'r economi\nMae lleihau'r bwlch cyflog rhwng y rhywiau yn creu mwy o gydraddoldeb rhwng y rhywiau wrth leihau tlodi ac ysgogi'r economi.\nMae'r bwlch cyflog rhwng y rhywiau yn ehangu gydag oedran - ar hyd yr yrfa ac ochr yn ochr â gofynion teuluol cynyddol, tra ei fod braidd yn isel pan fydd menywod yn ymuno â'r farchnad lafur. Gyda llai o arian i gynilo a buddsoddi, mae'r bylchau hyn yn cronni ac o ganlyniad mae menywod mewn risg uwch o dlodi ac allgáu cymdeithasol yn hŷn. Roedd y bwlch pensiwn rhyw tua 29% yn yr UE yn 2019.\nNid mater o gyfiawnder yn unig yw cyflog cyfartal, ond byddai hefyd yn rhoi hwb i'r economi gan y byddai menywod yn cael mwy i wario mwy. Byddai hyn yn cynyddu'r sylfaen dreth a byddai'n lleddfu peth o'r baich ar systemau lles. asesiadau dangos y byddai lleihau'r bwlch cyflog rhwng y rhywiau un pwynt canran yn cynyddu'r cynnyrch mewnwladol crynswth 0.1%.\nGweithredoedd y Senedd yn erbyn y bwlch cyflog rhwng y rhywiau\nAr 21 Ionawr 2021, mabwysiadodd ASEau a penderfyniad ar Strategaeth yr UE ar gyfer Cydraddoldeb Rhyw, yn galw ar y Comisiwn i lunio cynllun gweithredu bwlch cyflog rhyw uchelgeisiol newydd, a ddylai osod targedau clir i wledydd yr UE leihau’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau dros y pum mlynedd nesaf.\nYn ogystal, mae'r Senedd eisiau ei gwneud hi'n haws i ferched a merched astudio a gweithio ynddynt sectorau lle mae dynion yn bennaf, i gael trefniadau amser gweithio hyblyg a hefyd i wella cyflogau, cyflogau ac amodau gwaith yn sectorau lle mae menywod yn gryf.\nCael gwybod mwy am beth mae'r Senedd yn ei wneud i fynd i'r afael â'r bwlch cyflog rhwng y rhywiau a hyrwyddo cydraddoldeb rhywiol yn gyffredinol.\nCau'r bwlch cyflog rhwng y rhywiau\nAdroddiad 2019 ar gydraddoldeb rhwng menywod a dynion yn yr UE\nMae'r Senedd yn galw am Strategaeth Anabledd uchelgeisiol newydd yr UE\nMae'r Comisiwn Ewropeaidd wedi cyflwyno a cynnig ar dryloywder cyflog i sicrhau bod menywod a dynion yn yr UE yn cael cyflog cyfartal am waith cyfartal. A. blaenoriaeth wleidyddol yr Arlywydd von der Leyen, mae'r cynnig yn nodi mesurau tryloywder cyflog, megis gwybodaeth gyflog i geiswyr gwaith, hawl i wybod y lefelau cyflog i weithwyr sy'n gwneud yr un gwaith, yn ogystal â rhwymedigaethau adrodd bwlch cyflog rhwng y rhywiau ar gyfer cwmnïau mawr. Mae'r cynnig hefyd yn cryfhau'r offer i weithwyr hawlio eu hawliau ac yn hwyluso mynediad at gyfiawnder. Ni chaniateir i gyflogwyr ofyn i geiswyr gwaith am eu hanes cyflog a bydd yn rhaid iddynt ddarparu data dienw cysylltiedig â thâl ar gais y gweithiwr. Bydd gan weithwyr hefyd yr hawl i iawndal am wahaniaethu mewn cyflog.\nBydd mesurau newydd, sy'n ystyried effaith pandemig COVID-19 ar y ddau, cyflogwyr ond hefyd ar fenywod, sydd wedi cael eu taro'n arbennig o galed, yn cynyddu ymwybyddiaeth am amodau cyflog yn y cwmni ac yn rhoi mwy o offer i gyflogwyr a gweithwyr fynd i'r afael â nhw y gwahaniaethu ar sail cyflog yn y gwaith. Bydd hyn yn mynd i'r afael â nifer o ffactorau sylweddol sy'n cyfrannu at y bwlch cyflog presennol ac mae'n arbennig o berthnasol yn ystod pandemig COVID-19, sy'n atgyfnerthu anghydraddoldebau rhyw ac yn rhoi menywod mewn mwy o risg o ddod i gysylltiad â thlodi.\nDywedodd Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd, Ursula von der Leyen: “Mae gwaith cyfartal yn haeddu cyflog cyfartal. Ac ar gyfer cyflog cyfartal, mae angen tryloywder arnoch chi. Rhaid i fenywod wybod a yw eu cyflogwyr yn eu trin yn deg. A phan nad yw hyn yn wir, rhaid bod ganddyn nhw'r pŵer i ymladd yn ôl a chael yr hyn maen nhw'n ei haeddu. ”\nDywedodd yr Is-lywydd Gwerthoedd a Thryloywder Vera Jourová: “Mae'n hen bryd i fenywod a dynion gael eu grymuso i hawlio eu hawl. Rydym am rymuso ceiswyr gwaith a gweithwyr gydag offer i fynnu cyflog teg ac i wybod a hawlio eu hawliau. Dyma hefyd pam y mae'n rhaid i gyflogwyr ddod yn fwy tryloyw ynghylch eu polisïau cyflog. Dim mwy o safonau dwbl, dim mwy o esgusodion. ”\nDywedodd y Comisiynydd Cydraddoldeb Helena Dalli: “Mae'r cynnig tryloywder cyflog yn gam mawr tuag at orfodi'r egwyddor o gyflog cyfartal am waith cyfartal neu waith sydd o werth cyfartal rhwng menywod a dynion. Bydd yn grymuso gweithwyr i orfodi eu hawl i gyflog cyfartal ac yn arwain at ddiwedd i ragfarn ar sail rhyw mewn cyflog. Bydd hefyd yn caniatáu ar gyfer canfod, cydnabod a mynd i’r afael â mater yr oeddem am ei ddileu ers mabwysiadu Cytundeb Rhufain ym 1957. Mae menywod yn haeddu cydnabyddiaeth ddyledus, triniaeth gyfartal a gwerth am eu gwaith ac mae’r Comisiwn wedi ymrwymo i sicrhau hynny mae gweithleoedd yn cyflawni'r amcan hwn. "\nTryloywder cyflog a gorfodi cyflog cyfartal yn well\nMae'r cynnig deddfwriaethol yn canolbwyntio ar ddwy elfen graidd o gyflog cyfartal: mesurau i sicrhau tryloywder cyflog i weithwyr a chyflogwyr yn ogystal â gwell mynediad at gyfiawnder i ddioddefwyr gwahaniaethu ar sail cyflog.\nTalu mesurau tryloywder\nTalu tryloywder i geiswyr gwaith - Bydd yn rhaid i gyflogwyr ddarparu gwybodaeth am y lefel tâl cychwynnol neu ei ystod yn yr hysbysiad swydd wag neu cyn y cyfweliad swydd. Ni chaniateir i gyflogwyr ofyn i ddarpar weithwyr am eu hanes cyflog.\nHawl i wybodaeth i weithwyr - Bydd gan weithwyr yr hawl i ofyn am wybodaeth gan eu cyflogwr ar eu lefel cyflog unigol ac ar y lefelau cyflog cyfartalog, wedi'u dadansoddi yn ôl rhyw, ar gyfer categorïau o weithwyr sy'n gwneud yr un gwaith neu waith o werth cyfartal.\nAdrodd ar fwlch cyflog rhwng y rhywiau - Rhaid i gyflogwyr sydd ag o leiaf 250 o weithwyr gyhoeddi gwybodaeth am y bwlch cyflog rhwng gweithwyr benywaidd a gwrywaidd yn eu sefydliad. At ddibenion mewnol, dylent hefyd ddarparu gwybodaeth am y bwlch cyflog rhwng gweithwyr benywaidd a gwrywaidd yn ôl categorïau o weithwyr sy'n gwneud yr un gwaith neu waith o werth cyfartal.\nAsesiad cyflog ar y cyd - Pan fo adroddiadau cyflog yn datgelu bwlch cyflog rhwng y rhywiau o 5% o leiaf a phan na all y cyflogwr gyfiawnhau'r bwlch ar ffactorau gwrthrychol niwtral o ran rhyw, bydd yn rhaid i gyflogwyr gynnal asesiad cyflog, mewn cydweithrediad â chynrychiolwyr gweithwyr.\nGwell mynediad at gyfiawnder i ddioddefwyr gwahaniaethu ar sail cyflog\nIawndal i weithwyr - gall gweithwyr a ddioddefodd wahaniaethu ar sail rhyw gael iawndal, gan gynnwys adennill ôl-daliad yn llawn a bonysau neu daliadau cysylltiedig mewn nwyddau.\nBaich y prawf ar y cyflogwr - y cyflogwr, nid y gweithiwr, fydd yn ddiofyn i brofi nad oedd unrhyw wahaniaethu mewn perthynas â chyflog.\nSancsiynau i gynnwys dirwyon - Dylai Aelod-wladwriaethau sefydlu cosbau penodol am dorri'r rheol cyflog cyfartal, gan gynnwys isafswm o ddirwyon.\nCyrff cydraddoldeb a chynrychiolwyr gweithwyr caiff weithredu mewn achos cyfreithiol neu weinyddol ar ran gweithwyr yn ogystal ag arweinydd ar hawliadau ar y cyd ar gyflog cyfartal.\nMae'r cynnig yn ystyried sefyllfa anodd bresennol cyflogwyr, yn enwedig yn y sector preifat, ac yn cynnal cymesuredd mesurau wrth ddarparu hyblygrwydd i fentrau bach a chanolig (BBaChau) ac annog Aelod-wladwriaethau i ddefnyddio'r adnoddau sydd ar gael i adrodd ar ddata. Amcangyfrifir bod costau adrodd cyflogau blynyddol y cyflogwyr rhwng € 379 ac € 890 neu gwmnïau â 250+ o weithwyr.\nBydd y cynnig heddiw nawr yn mynd i Senedd Ewrop a'r Cyngor i'w gymeradwyo. Ar ôl ei fabwysiadu, bydd gan Aelod-wladwriaethau ddwy flynedd i drosi'r Gyfarwyddeb yn gyfraith genedlaethol a chyfathrebu'r testunau perthnasol i'r Comisiwn. Bydd y Comisiwn yn cynnal gwerthusiad o'r Gyfarwyddeb arfaethedig ar ôl wyth mlynedd.\nMae'r hawl i gyflog cyfartal rhwng menywod a dynion am waith cyfartal neu waith o werth cyfartal wedi bod yn un o egwyddorion sylfaenol yr Undeb Ewropeaidd ers Cytundeb Rhufain ym 1957. Mae'r gofyniad i sicrhau cyflog cyfartal wedi'i nodi yn Erthygl 157 TFEU ac yn Cyfarwyddeb ar yr egwyddor o gyfle cyfartal a thriniaeth gyfartal i ddynion a menywod mewn materion cyflogaeth a galwedigaeth.\nMabwysiadodd y Comisiwn Ewropeaidd a Argymhelliad ar gryfhau egwyddor cyflog cyfartal rhwng dynion a menywod trwy dryloywder ym mis Mawrth 2014. Er gwaethaf hyn, mae gweithredu a gorfodi'r egwyddor hon yn effeithiol yn ymarferol yn parhau i fod yn her fawr yn yr Undeb Ewropeaidd. Mae Senedd Ewrop a'r Cyngor wedi galw dro ar ôl tro am weithredu yn y maes hwn. Ym mis Mehefin 2019, galwodd y Cyngor ar y Comisiwn i ddatblygu mesurau concrit i gynyddu tryloywder cyflog.\nCyhoeddodd yr Arlywydd von der Leyen fesurau tryloywder cyflog rhwymol fel un ohoni blaenoriaethau gwleidyddol ar gyfer y Comisiwn hwn. Ailddatganwyd yr ymrwymiad hwn yn y Strategaeth Cydraddoldeb Rhyw 2020-2025 a heddiw mae'r Comisiwn yn cyflwyno cynnig i'r perwyl hwnnw.\nCwestiynau ac Atebion - Tryloywder Cyflog: Mae'r Comisiwn yn cynnig mesurau i sicrhau cyflog cyfartal am waith cyfartal\nCynnig am gyfarwyddeb ar dryloywder cyflog i gryfhau egwyddor cyflog cyfartal\nCrynodeb gweithredol - Asesiad Effaith\nTaflen Ffeithiau - Tryloywder cyflog: cyflog cyfartal i fenywod a dynion am waith cyfartal\nGweithred yr UE ar gyfer cyflog cyfartal\nMae'r Comisiwn Ewropeaidd wedi sefydlu system newydd ar gyfer penodi cyflafareddwyr, y cyfeirir atynt hefyd fel dyfarnwyr, i ddelio ag anghydfodau o dan gytundebau masnach a buddsoddi'r UE. Gyda'r system newydd hon rydym yn ceisio cynyddu gorfodaeth ein cytundebau masnach a mynd i'r afael â'r diffyg cydbwysedd rhwng y rhywiau ym mhwll cyflafareddwyr presennol yr UE, wrth sicrhau bod pob cyflafareddwr yn cwrdd â'r safonau proffesiynol a moesegol uchaf.\nYn ogystal â'r ymdrechion hyn, mae'r Comisiwn wedi ymuno â'r Cynrychiolaeth Gyfartal mewn Addewid Cyflafareddu, sy'n ceisio cynyddu cynrychiolaeth menywod mewn setliad anghydfodau rhyngwladol. “Rydym yn chwilio am ymgeiswyr rhagorol a chymwys iawn i setlo anghydfodau masnach. Fel rhan o alwad heddiw, rydym hefyd wedi addo gwella cydbwysedd rhwng y rhywiau yn y gymuned gymrodeddu. Mae'r Adduned hon yn rhan o ymrwymiad hirsefydlog y Comisiwn Ewropeaidd i gydbwysedd rhwng y rhywiau ym mhob maes gwaith a bywyd - un o'n gwerthoedd mwyaf cadarn. Byddwn hefyd yn talu sylw manwl i gydbwysedd daearyddol, ”meddai’r Is-lywydd Gweithredol a’r Comisiynydd Masnach Valdis Dombrovskis. “Mae sicrhau cyflafareddwyr rhagorol ar gyfer anghydfodau yn rhan o'n proses gyffredinol o uwchraddio ein hoffer a'n mecanweithiau gorfodi masnach.” Mae datganiad i'r wasg ar gael ar-lein.


Her gerdded claf Therapi Dydd hosbis i hosbis oedolion leol – St David's Hospice\nHer gerdded claf Therapi Dydd hosbis i hosbis oedolion leol\nTrwy gydol y Cyfnod Clo, mae Hosbis Dewi Sant wedi parhau i fod yno ar gyfer eu cleifion Therapi Dydd er bod y ganolfan wedi gorfod cau dros dro oherwydd y pandemig.\nUn claf sydd wedi bod yn ddiolchgar am y gefnogaeth yw Janet Jones, o Landudno. Canfuwyd bod canser ar Janet ddeuddeng mis yn ôl. Ar ôl mynd drwy lawdriniaeth a chemotherapi, a orffennodd cyn y Nadolig, mae’r canser wedi dychwelyd gwaetha’r modd.\nMae Tîm Allgymorth Hosbis Dewi Sant wedi bod mewn cysylltiad â Janet unwaith yr wythnos, a ’dydynt ond galwad ffôn i ffwrdd os oes angen cyngor.\nYn gefnogwr i’r elusen ers blynyddoedd lawer, roedd Janet yn Staff-nyrs Hosbis am dair blynedd, gan weld y gofal yn uniongyrchol, ac ar ôl hynny bu hi’n gwirfoddoli yn Siop Elusen Llandudno ac yn Cafe Dewi yr Hosbis hefyd. Yn ystod y blynyddoedd mae hi wedi cymryd rhan mewn amrywiol ddigwyddiadau codi arian hefyd.\nI ddangos ei diolch i’r elusen, mae Janet wedi addo gwneud taith gerdded noddedig 66 milltir dros fis, gan wneud 2-3 milltir y dydd ar gyfartaledd.\n“Mae canser arnaf, a ddechreuodd ddeuddeg mis yn ôl ac rwyf wedi cael llawdriniaeth a chemotherapi gan orffen cyn y Nadolig. Yn anffodus, mae’r canser wedi dod yn ei ôl a ’does dim mwy o driniaeth.\n“Mae Therapi Dydd wedi fy nghefnogi i yn ystod hyn. Bob wythnos yn ystod y cyfnod clo maen nhw wedi ffonio gan roi eu cefnogaeth a’u cyngor.\n“Mae Hosbis Dewi Sant yn annwyl iawn i mi gan fod aelodau o’r teulu wedi darfod yno.\n“Cyn hyn, rwyf wedi bod yn ffit iawn gan wneud 10k bob dydd neu fwy a rhedais Farathon Llundain dros Hosbis Dewi Sant yn 2007. Penderfynais gerdded 66milltir, gan fy mod wedi troi 66 ym mis Mai. Roeddwn wedi bwriadu gwneud rhywbeth ar gyfer fy mhen-blwydd yn 65 ond ’doeddwn i ddim yn ddigon da.\n“Hyd yn hyn rwyf wedi gwneud 45 milltir, er nad wyf wedi gallu cerdded er yr 8fed gan fod y salwch yn cicio i mewn yn fwy yn awr. Yn anffodus, nid wyf wedi cael wythnos dda. ’Does gen i ddim yn rhy bell i fynd ac rwyf am drio gwneud ychydig bob dydd.\n“Mae angen cymorth ariannol ar yr Hosbis i ddal ati â’u gwaith campus, yn fwy nag erioed o ystyried y sefyllfa bresennol.\n“Mae gwybod fy mod yn gallu ffonio’r Tîm Allgymorth ar unrhyw bryd yn golygu llawer pan nad ydy rhywun yn dda.”\nElusen gwerin gwlad yw Hosbis Dewi Sant wedi’i hadeiladu ar haelioni’r cymunedau y mae’n eu gwasanaethu. Bob blwyddyn mae angen i’r Hosbis godi dros £4 miliwn i gadw’i drysau ar agor i allu gofalu am bobl sy’n byw gyda gwaeledd sy’n byrhau bywyd yng Ngogledd-Orllewin Cymru. Fis diwethaf cyhoeddodd yr elusen y byddant yn wynebu colled ariannol o dros £1 miliwn i gyd oherwydd Covid-19, hyd yn oed ar ôl cymorth y llywodraeth.\nHyd yn hyn mae Janet wedi codi dros £300 i’r hosbis, dylai unrhyw un sy’n dymuno ei noddi fynd i https://www.justgiving.com/fundraising/janet-jones66\nCanolfannau Rhoddion yn ailagor i Hosbis Dewi Sant →← Alan yn mynd i’r afael â dwy o elltydd mwyaf serth Llandudno er mwyn ei Hosbis leol


Offer adfer yrru caled Mac top 5 ar gyfer adfer data ar Mac OS X\nAdfer y gyriant caled\n1 adfer Data o wahanol fathau yn gyrru anodd\n1.1 disg galed allanol adferiad\n1.2 adfer HDD\n1.3 adfer AGC\n1.4 adfer NTFS\n1.5 SATA adfer\n1.6 adfer cyrch\n1.7 adfer Dang\nexFat 1.8 adfer\n2 adfer data o systemau/dyfeisiau gwahanol\n2.1 adfer y gyriant caled Linux\n2.2 Data Recovery gliniadur\n2.3 adfer rhaniad\n2.4 adfer disg galed allanol Seagate\n2.5 WD fy adferiad pasbort\n2.6 adfer ffeil gyriant caled allanol WD\n2.7 Data Recovery Lacie y ddisg galed\n2.8 Data Recovery elfen WD\n2.9 adfer disg galed allanol Freecom\n2.10 adfer disg galed allanol byfflo\n2.11 adfer y G-technoleg gyriant caled allanol\n2.12 Dell gyriant caled Data Recovery\n2.13 yn fantom Data Recovery gyriant caled allanol\n2.14 Data Recovery gyriant caled Acomdata\n2.15 Data Recovery gyriant caled Fujitsu\n3 gweithrediadau i arbed eich disg galed\n3.1 atgyweirio disg galed\n3.2 glonio gyriant caled\n3.3 sychu gyriant caled\n3.4 trwsio'r gyriant caled\n3.5 lle'r gyriant caled\n3.6 unformat gyriant caled\n3.7 defnyddio ymraniad adfer y gyriant caled\n3.8 gwasanaeth adfer y ddisg galed leol\n3.9 offer adfer y gyriant caled\n3.10 meddalwedd adfer y gyriant caled uchaf\n3.11 adfer cyfrinair gyriant caled\n4 adfer data o AO Mac\n4.1 adfer HD\n4.2 Mac gyriant caled adfer\n4.3 Macbook Pro gyriant caled adfer\n4.4 iMac adfer yrru caled\n5 problemau gyda'r gyriant caled\n5.1 gyriant caled methiant\n5.2 gyriant caled damwain\n5.3 difrodi gyriant caled\n5.4 fformatio'r gyriant caled\n5.5 adennill data oddi wrth sectorau gwael\n5.6 gyriant caled heb ei ymgychwyn\n2 gweithrediadau i arbed eich disg galed\n2.1 atgyweirio disg galed\n2.2 glonio gyriant caled\n2.3 sychu gyriant caled\n2.4 trwsio'r gyriant caled\n2.5 lle'r gyriant caled\n3 adfer data o systemau/dyfeisiau gwahanol\n3.1 adfer HD\n3.2 Mac gyriant caled adfer\n3.3 Linux gyriant caled adfer\n3.4 Data Recovery gliniadur\n3.5 adfer rhaniad\n4 problemau gyda gyriant caled\n4.1 gyriant caled methiant\n4.2 gyriant caled damwain\n4.3 difrodi gyriant caled\n4.4 fformatio'r gyriant caled\nStorfa ddata y cyfrifiadur yn y gyriant caled. System weithredu i gerddoriaeth a lluniau, mae y gyriant caled yn cynnwys holl ddata ar y system. Felly, i yriant caled mae'r haywire mynd yn golygu y posibilrwydd o golli tunnell o ddata gwerthfawr. Gall y golled hon fod hyd yn oed yn fwy marwol os nad oes gan y defnyddiwr copi wrth gefn o'r data yn y gyriant caled. Nod yr erthygl hon ar daenu rhywfaint o ymwybyddiaeth o ran offer adfer Mac gyriant caled fel mae digonedd o'r rhain ar gyfer systemau Windows seiliedig ond iawn llai gwaith hwnnw gyda Mac OS X.\nPa ffactorau allai arwain at golli data ar y ddisg galed ar mac?\nGall colli data ar y ddisg galed ar gyfrifiadur Mac yn arwain am resymau amrywiol. Weithiau, mae'n yn ddyledus aflwydd meddalwedd fel cwymp annisgwyl y system gweithredu neu ar ôl ddiweddaraf. Weithiau, yn yr id colli data oherwydd methiant caledwedd, hoffi methiant yriant caled ei hun. Efallai y bydd rhesymau eraill yn cynnwys gwallau dynol fel dileu'r data clicio'n ddamweiniol neu fformatio yriant caled clicio'n ddamweiniol.\nOffer adfer data mac top 5\nWondershare Data Recovery for Mac yn arf ar gyfer adalw o golli data. Mae'r offeryn hwn yn arbennig o ddefnyddiol fel y mae cymorth estynedig ar gyfer mathau ffeil dros 550 o ei gwneud yn amhosibl bron ar ei gyfer i golli ffeil. Wondershare Data Recovery for Mac yn gofalu am y ffeiliau eu dileu ddamweiniol neu oherwydd fformadu yn ogystal â rhai a gollwyd oherwydd feirws neu unrhyw camweithio eraill yn y system weithredu. Mae'r meddalwedd yn cynnig dulliau adennill pedair sydd: dewin modd adfer, adfer ffeil goll, adfer pared ac adfer crai bob yn ôl ei hun alluoedd rhyfeddol.\nManteision: Holl y sylfaenol yn ogystal â uchel lefel swyddogaethau mewn un pecyn yn darparu\nAnfanteision: Gall cael ychydig llethol\nEaseUS Data Recovery dewin ar gyfer Mac\nEaseUS Data Recovery dewin ar gyfer Mac yn cyfleustodau sy'n galluogi defnyddwyr adennill data oddi wrth eu Macs beth bynnag yw'r rheswm achosi colli. Gall y meddalwedd yn adennill data y mae wedi'i golli oherwydd damweiniol dileu, fformatio, system gweithredu cerbyd, chwalfa system gweithredu ac uwchraddio yn ogystal â feirws heintiau. Gellir chwilio am y data mewn dau gwahanol ddulliau a dosberthir y canlyniadau ar sail y llwybr, amser dileu a math. Gellir gweld rhagolwg o'r canlyniadau cyn cael eu hadennill mewn gwirionedd felly, hawdd gallwch gadw dim ond y data y mae angen ichi.\nManteision: Hawdd ei ddefnyddio hyd yn oed i ddechreuwyr\nAnfanteision: Prisio yn ymddangos yn annheg fel y gellir lawrlwytho cynhyrchion tebyg am ddim\nAchub prosoft Data 4\nGyda chriw o nodweddion rhyfeddol bacio mewn meddalwedd sengl, Prosoft 4 achub Data yn Iachawdwriaeth ar gyfer holl ddefnyddwyr Mac hynny wedi diffygiol gyriannau caled. Mae data achub 4 nid yn unig yn cymryd gofal o'r problemau meddalwedd ond hefyd yn gadael y defnyddwyr greu clôn o'r holl ddata yn y gyriant caled os yw'r difrod tu hwnt i atgyweirio ac felly yn lleihau'r siawns o golli data. At hynny, mae y nodwedd BootWell yn galluogi defnyddwyr i greu cychwyn uwchradd gyriannau i adfer ffeiliau o gychwyn prif gyriant caled. Y nodwedd FileIQ yn un o fath sy'n gosod y meddalwedd ddysgu mathau ffeil newydd ddeinamig.\nManteision: FileIQ allu defnyddio Data achub 4 mewn amgylcheddau uwchraddol fel tai meddalwedd\nAnfanteision: Ddrud o'i gymharu â meddalwedd tebyg arall\nDiskWarrior 5 yn cyfleustodau adfer data drawiadol nid yn unig adfer data o yriant sy'n methu, ond hefyd yn cadw sganio eich gyriant i wirio os yw ar fin chwalu. At hynny, yn Aloft DiskWarrior 5 gofalu am neges anghywir a roddwyd gan y system gweithredu hynny na all y defnyddiwr cyffredin yn cael ei dadgryptio. Mae'r nodweddion ychwanegol yn cynnwys y gallu i glonio holl ddata oddi ar y gyriant sy'n methu i yriant caled swyddogaethol a sganiau y gyriant wedi'u hatgyweirio i wneud yn siŵr fod popeth mewn trefn. Gyda chymorth technegol am ddim. Mae Alsoft yn cynnig cydnawsedd mor bell yn ôl X AO 10.5.8 ar gyfer y 5 pregethu'r ddisg.\nManteision: Mwy o amrywiaeth o cefnogi fersiynau AO X\nAnfanteision: Yn gostus iawn\nUndeleteMyFiles Pro yn syml i'w defnyddio, meddalwedd adfer data sylfaenol gyda rhwysg ni ac yn dangos. Mae'n yw'r hyn y bydd unrhyw feddalwedd adfer ffeil ei wneud ond yn symleiddio'r broses. Mae Dewin achub ffeil sy'n ei gwneud yn hawdd i ddod o hyd i ac adfer ffeiliau a ddilëwyd. Mae swyddogaethau eraill yn cynnwys adennill cyfryngau, dileu ffeil chwilio, achub post a ffeiliau drwy ddefnyddio weipar weipar holl ffeiliau diangen yn barhaol. Y fantais fwyaf y mae UndeleteMyFilesPro i gynnig dros eraill rhaglen tebyg yw ei bod yn gwbl rhydd i ddefnyddio unrhyw ddata cyfyngiadau terfyn.\nManteision: Rhoi holl swyddogaethau y gall rhaglen tebyg eraill yn mynnu arian ar ei gyfer, yn rhad ac am ddim\nAnfanteision: Darparu swyddogaethau sylfaenol, nodweddion lefel uchel fel clonio ni ar gael\nMathau o ffeiliau\nDefnyddio Wondershare Data Recovery i adalw data ar gyfrifiadur Mac\nLawrlwytho a gosod meddalwedd Data Recovery Wondershare ar eich gliniadur neu gyfrifiadur. Lansio Wondershare adfer Data unwaith gosod wedi'i gwblhau. Dewiswch y modd adfer yn ôl eich anghenion.\nBellach bydd Wondershare Data Recovery yn gofyn i chi ar gyfer y lleoliad lle gallai data wedi bod cyn i chi oedd dileu/collodd ei. Dewis opsiwn addas oddi ar y rhestr o'r rhai a ddarperir neu cliciwch "ni allaf gofio" os nad ydych yn siŵr am y lleoliad. Cliciwch "Nesaf" i symud ymlaen. Gallwch chi hefyd ddewis yr opsiwn "galluogi sgan dwfn" i adael y rhaglen yn rhedeg ddyfnach yn eich gyriant caled i adfer data crai hyd yn oed, bydd yn cymryd mwy o amser i gwblhau y sgan nag yn y modd arferol.\nCliciwch "Sganio" caniatáu meddalwedd i gychwyn y broses adfer ffeil. Unwaith y mae'r meddalwedd yn gwneud ei swydd, byddwch yn gallu gweld rhagolwg y ffeiliau Adalwyd. Yna gallwch ddewis rhai rydych chi am i adfer drwy ddewis iddynt a chlicio dewis "Adfer".\nBeth i'w wneud pan ydych yn dioddef methiant gyriant caled\nY ffordd orau o adfer data o'r gyriant caled Dang\n7 awgrymiadau ar gyfer defnyddio gyriant fflach ar Mac\nSut i ddad-wneud diwerth gwag ar mac i arbed eich data\nSut i drosi FLAC WAV ar Mac OS X (El Capitan yn cynnwys)\n> Adnoddau > Mac > Top 5 Mac caled yrru offer adfer ar gyfer adfer data ar Mac OS X


Cais am dystiolaeth Gorchymyn Eithriadau Gwarchod Plant a Gofal Dydd – canfyddiadau allweddol\nMae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi crynodeb o’r canfyddiaddau allweddol i’r cais am dystiolaeth ynghylch y Gorchymyn Eithriadau Gwarchod Plant a Gofal Dydd (Cymru) 2010.\nDerbyniodd y cais am dystiolaeth, a gynhaliwyd yn gynharach eleni, 20 ymateb gan amrywiaeth o fudiadau, gan gynnwys awdurdodau lleol, gofalwyr plant a mudiadau elusennol sy’n cefnogi chwarae, fel Chwarae Cymru.\nMae’r adroddiad yn cynnwys crynodeb o’r ymatebion a gafwyd i bob cwestiwn a ofynnwyd yn y cais am dystiolaeth. Mae materion allweddol wedi eu nodi ac mae’r camau nesaf yn cynnwys:\nMae’r Dirprwy Weinidog dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol wedi cytuno i gymryd camau i ddarparu rhagor o wybodaeth i rieni mewn perthynas â’r gwahaniaeth rhwng darpariaeth gofal plant cofrestredig ac anghofrestredig.\nCaiff y llyfryn Dewis Gofal Plant a gafodd ei gyhoeddi gan Lywodraeth Cymru a’i ddosbarthu drwy’r Gwasanaethau Gwybodaeth i Deuluoedd, ei adnewyddu gyda’r bwriad o godi ymwybyddiaeth ymhlith rhieni o rai o’r gwahaniaethau hyn.\nBydd y Dirprwy Weinidog hefyd yn anelu at gyhoeddi ymgynghoriad llawn ar y Gorchymyn cyn diwedd 2020.


Rhowch help llaw | National Trust\nGall gwirfoddoli fod yn ffordd arbennig i weld a dod i ‘nabod corneli cudd Sir Benfro Ymddiriedolaeth Genedlaethol / Nicky Middleton-Jones\nYmunwch â ni am un diwrnod yr wythnos er mwyn helpu gofalu am arfordir hardd Gogledd Penfro. Fe gewch chi weithio gyda phobl grêt, mewn lleoedd hollol arbennig.\nTrwsio perthi, creu llwybrau, codi cloddiau traddodiadol, plannu coed a ffensio – dim ond rhai o’r tasgau gwahanol y mae ein gwirfoddolwyr gwych yn dwlu gwneud gyda’n ceidwaid yng ngogledd a chanol Sir Benfro.\nBeth am fod yn wifoddolwr wythnosol?\nBob dydd Iau mae ein gwirfoddolwyr Arfordir a Chefn Gwlad yn cwrdd ar un o’n safleoedd er mwyn torchi llewys a gwneud tamed o waith ymarferol. Boed law neu hindda maen nhw’n cyrraedd yn selog gyda’u pecynnau cinio, ac mae’r ceidwaid yn dod â llond fan o offer llaw ar gyfer y gwaith.\nGweithio a gwneud ffrindiau\nGall gwirfoddoli fod yn ffordd arbennig i weld a dod i ‘nabod corneli cudd Sir Benfro. Ond mae cymdeithasu a gwneud ffrindiau yr un mor bwysig â gweld y sir a dysgu gan ein ceidwaid.\nGwblhau tasgau gan ddefnyddio sgiliau traddodiadol\nDdarganfod hanes a bywyd gwyllt yr ardal\nDdysgu sut i ddefnyddio offer llaw yn ddiogel\nHel a symud ein merlod mynydd Cymreig, adeiladu corlannau ar gyfer y da byw, trwsio ffensys ar dir comin Tŷ Ddewi, creu llwybrau ar stad Southwood ac adfer gweundir ar Benrhyn Dewi\nOs hoffech chi ymuno â ni cysylltwch gyda louise.lane@nationaltrust.org.uk i gael rhagor o wybodaeth.


Agenda for Cyngor Sir on Dydd Mercher, 8fed Rhagfyr, 2021, 10.00 yb\nCyngor Sir - Dydd Mercher, 8fed Rhagfyr, 2021 10.00 yb\nYchwanegwch Cyfarfod at eich calendr\nLLOFNODI YN GOFNOD CYWIR COFNODION CYFARFOD Y CYNGOR A GYNHALIWYD AR Y 10 TACHWEDD 2021 PDF 474 KB\nYCHWANEGIAD AT GYTUNDEB RHYNG-AWDURDODAU (IAA) PARTNERIAETH PENSIWN CYMRU (WPP) PDF 391 KB\nAdroddiad , eitem 5. PDF 252 KB\nCYNLLUN DIRPRWYO I SWYDDOGION A PHROTOCOL AR GYFER CYFLWYNO SYLWADAU I'R CYNGOR SIR YNGHYLCH CEISIADAU CYNLLUNIO PDF 322 KB\nPart 3.2 Scheme of Delegation to Officers , eitem 6. PDF 670 KB\nPart 5.3 Protocol for reps on Planning Applications , eitem 6. PDF 219 KB\nYSTYRIED ARGYMHELLION Y CABINET O RAN A MATERION CYNLYNOL:-\nADFER MYNEDIAD CYHOEDDUS YN GILFACH IAGO PDF 312 KB\nAdroddiad , eitem 7.1 PDF 406 KB\nDERBYN ADRODDIAD CYFARFOD Y CABINET A GYNHALIWYD AR:-\n8 TACHWEDD 2021 PDF 299 KB\n22 TACHWEDD 2021 PDF 309 KB\nRHYBUDD O GYNNIG A GYFLWYNWYD GAN Y CYNGHORYDD JOHN JAMES\nBod y Cyngor hwn yn:\n1) Cydnabod ymdrech fawr a phroffesiynoldeb Heddlu Dyfed Powys wrth gyflawni ei ddyletswyddau.\n2) Cydnabod pa mor bwysig yw galwadau gan aelodau o'r cyhoedd o ran cynorthwyo'r Heddlu drwy roi gwybod am ddigwyddiadau a rhoi gwybodaeth am faterion sy'n ymwneud â throsedd ac anhrefn.\n3) Nodi bod trigolion Sir Gaerfyrddin yn ei chael hi'n anodd cael gafael ar y system galwadau 101 o ran adrodd oherwydd oedi hir wrth ateb.\nFelly mae'r Cyngor yn:\nGofyn yn barchus i Brif Gwnstabl Heddlu Dyfed Powys drefnu i ailwampio'r system galwadau 101 a fydd yn adennill hyder trigolion Sir Gaerfyrddin wrth ddefnyddio'r system hon, a fydd yn ei dro yn rhoi darlun mwy cywir o ystadegau sy'n ymwneud â throsedd ac anhrefn.\nCWESTIWN GAN Y CYNGHORYDD GARY JONES I'R CYNGHORYDD ALUN LENNY, CADEIRYDD Y PWYLLGOR CYNLLUNIO\n“O ystyried y fenter wych gan Gyngor Sir Caerfyrddin o ran gweithio ar strategaeth newydd i ddatblygu nodweddion a mannau awyr agored naturiol, a ellir herio ceisiadau cynllunio ar y CDLl presennol a'r CDLl arfaethedig drwy'r strategaeth hon? Os felly, oni ddylai hyn fod ar frig unrhyw ystyriaethau pan ddaw ceisiadau cynllunio i law, ynghyd â barn trigolion am gadw mannau Gwyrdd yn eu bro?”\nCWESTIWN GAN Y CYNGHORYDD GARY JONES I'R CYNGHORYDD HAZEL EVANS, YR AELOD CABINET DROS YR AMGYLCHEDD\n“Des i o hyd i'r blwch nwy hwn wrth gasglu sbwriel yn y pentref. Does dim gwybodaeth ar y botel ynghylch ble i'w dychwelyd, felly archebais slot yn Nhrostre. Roeddwn yn gwybod y byddai tâl ond cefais fy syfrdanu gan y tâl o £20. Bydd hyn yn annog pobl i beidio â'u dychwelyd yma a bydd yn atal pobl rhag ailgylchu. Deallaf fod 'Cwm Environmental' yn gwmni annibynnol, ond a allwn ddylanwadu arno mewn unrhyw ffordd i ddiwygio hyn, a chodi tâl mewn enw?”\nPWYLLGOR PENODI B - 4 TACHWEDD 2021\nPWYLLGOR CYNLLUNIO - 11 TACHWEDD 2021\nPWYLLGOR CYNLLUNIO - 23 TACHWEDD 2021


GIG 111 Cymru - Gwyddoniadur : Iechyd Meddwl a Lles\nYn teimlo'n isel neu'n bryderus?\nMae cymorth ychwanegol ar gyfer eich lles meddyliol ar gael ledled Cymru, ar-lein a dros y ffôn. Mae'r adnoddau hyn yn ddiogel, am ddim, ac nid oes angen atgyfeiriad arnoch, felly edrychwch i weld beth all eich helpu chi heddiw.\nMae SilverCloud yn gwrs ar-lein sy'n cynnig cefnogaeth ar gyfer pryder, iselder ysbryd, a llawer mwy, i gyd yn seiliedig ar Therapi Ymddygiad Gwybyddol (CBT). Gall unrhyw un sy'n 16 oed neu'n hyn gofrestru ar nhswales.silvercloudhealth.com/signup/.\nLlinell Gwrando Iechyd Meddwl (CALL)\nMae'n darparu llinell gymorth gwrando iechyd meddwl a chefnogaeth emosiynol gyfrinachol sydd ar agor 24/7. Gall CALL hefyd gyfeirio at gefnogaeth mewn cymunedau lleol ac ystod o wybodaeth ar-lein. Ffoniwch 0800132737, tecstiwch “help” i 81066 neu ewch i callhelpline.org.uk/.\nLlinell gymorth curo anhwylderau bwyta (Beat)\nMae Beat yn darparu llinellau cymorth a gwybodaeth i oedolion a phobl ifanc, gan gynnig amgylchedd cefnogol i siarad am anhwylderau bwyta a sut i gael help. Ffoniwch 0808 801 0677 neu ewch i https://www.beateatingdisorders.org.uk/support-services.\nMae'n darparu chwe wythnos o hunangymorth dan arweiniad ar gyfer pryder, iselder ysbryd, hunan-barch a mwy. I ddechrau, siaradwch â'ch meddyg teulu, unrhyw weithiwr iechyd proffesiynol arall, neu cofrestrwch yn uniongyrchol yn: https://www.mind.org.uk/get-involved/active-monitoring-sign-up/active-monitoring-form/\nMae'r cwrs fideo ar-lein “Bywyd ACTif” yn rhannu ffyrdd ymarferol o ymdopi â meddyliau a theimladau sy'n achosi trallod a helpu i fyw bywyd gyda mwy o hyder. I ddechrau, ewch i phw.nhs.wales/activateyourlife.\nPecyn Cymorth Iechyd Meddwl Person Ifanc\nMae'r Pecyn Cymorth Iechyd Meddwl Person Ifanc yn cysylltu pobl ifanc, rhwng 11 a 25 oed, â gwefannau, apiau, llinellau cymorth, a mwy i gynyddu gwytnwch. Gallwch gael at y pecyn cymorth yn bit.ly/ypmhten.\nMae iechyd meddwl yn ymwneud â sut rydym yn meddwl, yn teimlo ac yn ymddwyn. Bydd un o bob pedwar o bobl yn y Deyrnas Unedig yn cael problem iechyd meddwl rywbryd, a gall hynny effeithio ar eu bywydau pob dydd, eu perthnasoedd neu eu hiechyd corfforol. Bydd un neu ddau o bob 100 o bobl yn profi salwch meddwl mwy difrifol fel sgitsoffrenia neu anhwylder deubegynol.\nGall problemau iechyd meddwl effeithio ar unrhyw un. Heb gymorth a thriniaeth, gall problemau iechyd meddwl gael effaith ddifrifol ar yr unigolyn a'r bobl sydd o’i gwmpas. Fodd bynnag, gall mwyafrif y bobl sy'n profi problemau iechyd meddwl ddod drostynt, neu ddysgu byw gyda nhw, yn enwedig os cânt gymorth yn gynnar.\nMae anhwylderau iechyd meddwl yn cymryd llawer o wahanol ffurfiau ac yn effeithio ar bobl mewn gwahanol ffyrdd. Mae sgitsoffrenia, iselder ac anhwylderau personoliaeth oll yn fathau o broblem iechyd meddwl.\nYn y gorffennol, mae symptomau iechyd meddwl wedi cael eu rhannu'n grwpiau yn bennaf. Cânt eu dosbarthu naill ai fel symptomau 'niwrotig' neu 'seicotig'. Mae 'niwrotig' yn cyfeirio at y symptomau hynny y gellir ystyried eu bod yn ffurfiau difrifol o brofiadau emosiynol 'cyffredin' fel iselder ysbryd, pryder neu banig. Yn amlach na pheidio, mae 'niwrosisau' yn cael eu galw'n 'broblemau iechyd meddwl cyffredin' erbyn hyn.\nSymptomau 'seicotig', sy'n llai cyffredin, yw'r rhai hynny sy'n amharu ar ganfyddiad rhywun o realiti. Gallai hyn olygu bod yr unigolyn yn cael rhithweledigaethau. Hynny yw, maen nhw'n gweld, yn clywed, yn arogleuo neu'n teimlo pethau na all unrhyw un arall eu gweld, eu clywed, eu harogleuo na'u teimlo.\nNid oes un achos i broblemau iechyd meddwl ac mae’r rhesymau pam maen nhw'n datblygu yn gymhleth.\nCyngor di-frys: Pwy sy'n cael ei effeithio\nMae problemau iechyd meddwl yn fwy cyffredin ymysg rhai grwpiau, fel:\npobl sydd ag amodau byw gwael\nYn gyffredinol, mae clefydau fel clefyd Alzheimer a dementia yn datblygu wrth fynd yn hyn, tra bod anhwylderau bwyta'n fwy cyffredin ymhlith pobl ifanc.\nWeithiau, mae gwahaniaethu'n digwydd yn erbyn pobl â phroblemau iechyd meddwl. Gall hyn arwain at broblemau cymdeithasol fel digartrefedd, ac fe allai wneud y broblem iechyd meddwl yn waeth.\nGall problemau iechyd meddwl hefyd ddatblygu o ddigwyddiadau anodd mewn bywyd, fel symud ty, colli’ch swydd, neu farwolaeth rhywun sy'n agos atoch. Gall yfed gormod o alcohol dros gyfnod hir a defnyddio cyffuriau anghyfreithlon gyfrannu at broblemau iechyd meddwl, yn enwedig mewn pobl sydd eisoes yn fregus.\nMae angen i bobl â phroblemau iechyd meddwl gael help a chymorth i'w galluogi i ymdopi â’u salwch. Mae llawer o ddewisiadau triniaeth ar gael, gan gynnwys meddyginiaeth, cwnsela, seicotherapi a hunangymorth.\nMae’n bwysig bod pobl ag afiechydon iechyd meddwl yn cael gwybod am y dewisiadau sydd ar gael fel y gallant benderfynu pa driniaeth sydd orau iddynt.\nCam pwysig arall yn y broses o wella yw bod yr unigolyn yn derbyn ei fod yn sâl, a’i fod eisiau gwella. Gall hyn gymryd amser, ac mae’n bwysig bod teulu a ffrindiau yn gefnogol.\nMae ein hadran dolenni dethol yn cynnwys dolenni i dudalennau ar y wefan hon sy'n ymdrin â gwahanol gyflyrau a thriniaethau iechyd meddwl.\nMae llawer o grwpiau cymorth ac elusennau sy’n cynnig cyngor, cwnsela cyfrinachol a gwybodaeth am y mathau o driniaeth sydd ar gael a ble i gael help. Defnyddiwch ein hadnodd chwilio am wasanaethau lleol i gael manylion y rhain.\nOs ydych yn gofalu am rywun sy'n sâl neu'n anabl, gall hynny effeithio ar eich iechyd meddwl. Fe wnaeth adroddiad swyddogol ar iechyd meddwl gofalwyr ganfod bod dros hanner o'r holl ofalwyr wedi adrodd am symptomau problemau iechyd meddwl, fel straen neu iselder. Mae hyn yn uwch nag yn y boblogaeth gyffredinol.\nI gael gwybod mwy am y gwasanaethau a all eich helpu i ymdopi â gofalu am rywun, ewch i wefan Gofalwyr Cymru.\nA allaf siarad â meddyg teulu am iechyd meddwl rhywun arall?\nMae'n dibynnu p'un a oes gennych chi gydsyniad (caniatâd) yr unigolyn.\nOs oes gennych gydsyniad\nGall eich ffrind neu'ch perthynas roi caniatâd i'w feddyg teulu, ar lafar neu'n ysgrifenedig, drafod ei iechyd gyda chi. Os oes gennych gydsyniad, gallwch siarad â meddyg teulu eich ffrind neu'ch perthynas ynglyn â'i iechyd meddwl.\nOs nad oes gennych gydsyniad\nGallwch godi pryderon ynglyn ag iechyd eich ffrind neu'ch perthynas gyda'i feddyg teulu heb ei gydsyniad, ond oherwydd cyfrinachedd cleifion, ni fydd y meddyg teulu'n gallu trafod unrhyw fanylion.\nGall meddyg teulu ymyrryd dim ond os oes angen i ffrind neu berthynas gael triniaeth o dan y Ddeddf Iechyd Meddwl (1983). Mae'r ddeddf hon yn caniatáu i rai pobl â phroblemau iechyd meddwl gael eu cadw dan orfod mewn ysbyty seiciatrig. Mae gwefan Mind yn rhoi mwy o wybodaeth ar y dudalen: Canllaw Mind i Ddeddf Iechyd Meddwl 1983.\nFodd bynnag, os byddwch yn cytuno, efallai y bydd y meddyg teulu'n fodlon dweud wrth eich ffrind neu'ch perthynas eich bod yn pryderu amdano, ac fe allai awgrymu eich cynnwys yn rhai o'r trafodaethau.\nGallwch siarad â'ch meddyg teulu am iechyd meddwl rhywun arall, ond ni fydd yn gallu trafod achos penodol. Er y gallai eich meddyg teulu eich helpu i ddeall sut i roi cymorth, fe allai fod yn gyflymach ac yn haws cael gwybodaeth o fan arall.\nCyngor di-frys: Cael gwybodaeth a chyngor\nOs ydych yn pryderu am iechyd meddwl ffrind neu berthynas, gallwch gael gwybodaeth a chyngor mewn sawl ffordd. Er enghraifft, gallwch:\nddefnyddio'r mynegai A-Z i ddod o hyd i wybodaeth am gannoedd o wahanol gyflyrau iechyd\nffonio rhif 111 y GIG yng Nghymru (os yw ar gael yn eich ardal) neu 0845 46 47\nGallech siarad â'ch ffrind neu'ch perthynas yn uniongyrchol i drafod ei gyflwr neu ei driniaeth. Dywedwch wrtho eich bod yn pryderu am ei iechyd a chynigiwch gymorth a chefnogaeth.\nWeithiau, fe all fod yn anodd i rywun weld neu gyfaddef fod ganddo broblem iechyd, er enghraifft, os oes ganddo broblem alcohol neu gyffuriau.\nCyngor di-frys: Cofnodion meddygol\nO dan y Ddeddf Diogelu Data (1998), gall cofnodion meddygol unigolyn gael eu gweld gan:\nyr unigolyn ei hun\nrhiant neu warcheidwad plentyn iau nag 16 oed - ond mewn rhai achosion, efallai y bydd gan y plentyn yr hawl i benderfynu a gaiff y wybodaeth hon ei throsglwyddo ymlaen\nffrind neu berthynas os oes ganddo ganiatâd ysgrifenedig yr unigolyn\nffrind neu berthynas os oes ganddo bwer atwrnai\nYn ôl y gyfraith, ni all unrhyw un gydsynio i driniaeth ar ran oedolyn arall. Dim ond yr unigolyn sy'n derbyn y driniaeth sy'n gallu rhoi ei ganiatâd iddi fynd ymlaen.\nOs yw cyflwr unigolyn yn golygu nad yw'n gallu gwneud penderfyniad ynglyn â'i driniaeth; er enghraifft, os oes dementia arno, mae'n rhaid i'r gweithwyr gofal iechyd proffesiynol sy'n ei drin weithredu er pennaf les yr unigolyn.\nGweler y mynegai A-Z am ragor o wybodaeth ynghylch cydsynio i driniaeth.\nDyddiad diweddaru diwethaf: 23/09/2021 14:01:31