Cymdeithas Wnio Mon.|1897-09-30|Y Clorianydd - Welsh Newspapers\nIssue: 30th September 1897\n30th September 1897\nRiys Dafydtl Sy'n D'ejC—\nRiys Dafydtl Sy'n D'ejC— Iddo dalu ymweliad ag rrdal y B- y dydd o'r blaen, a'r peth a welodd er ei syndod oedd gweled photo o wragedd y G-. Iddo edrych drosto yn fanwl a char if od dim ond un bai a.mo, sef fod y llythvr-gludydd wedi myn'd i'w canol. Ei fod wedi talu ymweliad a Lon G-y noson o'r blaen w wedi canfod dau lane ieuanc yr olwg gyda dwy glompen o "lefrod" braf. Fod yr Hwntw. yn nghyd a lluaws eraill wedi myned i gysgadrwydd y noson o'r biaen, a thra yn in Ily eu cysgadxwydd, eu bod wedi bwyta canwyllau. Piti garw Y buasai dipyn o faewn yn well ei flas. Ei fod ef (Rhys) am edrych ar ol heolydd A- o hyn allan. Mai nid noson i garu ydyw nos Sul, ond i fyfyrio am bethau tuhwnt i hyn. Mai gwlychu yr.1 arw ar y T a P-s wnaeth y ddwy fenyw hyny o LI y dydd o'r blaen. Eu bod yn ofni dweyd dim am eu profedigaeth "rhag ofn i'r hen Rhys fusneslyd yna glywed." Mai gwell fyddai iddynt o hyn allan ddilyn ei esiampl a chario ymbarel. Mai dal yn bur lwydaidd mae y canu yn Nghapel y Fod yr arweiryda wedi colli ei dyialier y Sul o'r biaen, ac wedi troi i ddwrdio y gynulleidfa yn gy- hoeddus. Fod llawer yn synu at ei hyfdra, yn enwedig pan gofir na wyr efe ei hun ddim mwy am gerddoriaeth na'r dyn a'r baich drain ai- gorn y lloer. Mai y cyfarfod canu ydyw y Ue priodol i ddysgu pobl ganu, ac nid yn y gwasanaeth cyhoeddus. Mai peth hyll iawrl ydyw gweled gwr a gwraig yn ymladd a'u gilydd. Mai peth erchyll o hyll ydyw gweled dau newydd briodi yn gwneud hyny. Mai peth melltigedig o hyll ydyw gweled yr ym- laddfa yn cymeryd lie yn nghanol rhesi tatws. Pe byddai pobl yn meindio eu busnes eu hun- ain, ac yn aros gyda eu gwaith, a chymdeithasu llaij a Syr John, y byddai mwy o dawelwch a chym- dogaeth dda mewn llawer ardal yn ein) gwlad. Fod rhai o wragedd B- yn carlo rhywbeth ,eryfach na dwr adref yn eu basgedi o farchnad Caergybi bob Sadwrn. Fod tipyn o helynt o hyd yn y Rhos oherwydd j drwg deimlad a achosir gan dafodau athrodgar. Fod y llanc hwnw wedi ei weled yn hel yr hwch wedyn, ond nid ar y Sabboth y waith hon. Mai yr urn llanc oedd efo y ferch ifanc hono yn y te parti. Fod y tywydd eleni wedi troi yn anffafriol iawn i'r "kissing rings." Mai edrych jn ddu iawn ar eu gilydd yr oedd dwy wraig neillduol yn te parti Llaingoch. Mai peth annuwiol yw myned i'r capel hyd yn Sibd i yfed te mewn ysbryd anfaddeuol. Mai pum' fwaith y bu y ladel gasglu o dan divrn-su gwrandawyr ac aeiodau un o gapeli y Bedyddwyr yn Nghaergybi y Sul diweddaf. Fod. "mashers" Caergybi yn parhau i dori y Sabboth gyda eu holwynfeirch. Y rhaid rhoddi eu henwau i lawr os na byddant wedi diwygio yn fu Fod gohebydd wedi bod yn ymweled a Chaer- gybi am y waith gyntaf, a:i fod wedi ei foddhau y tu hwnt i ddim a freuddwydiodd erioed. Mai yn nghapel Bethel (B.) y bu yn mwynhau odfa y nos Sabboth. Ei bod yn mhlith oedfaon anwylaf ei fywyd, nid am fod y weinidogaeth ym eithriadol, ond oher- wydd ysbryd gwresog yr hen bererinion oedd yn y set fawr, dan eu coronau gwynion, yn dyhidlo eu mwynhad yn awenau gwlithog nes nawseiddio y t!1 gynulleidfa. Iddo, oherwydd fod ei amser yn brin yn y lie fauteisio ar bob cyfle i weled cymaint allai o'r dref. Iddo, wrth ddyfod o le neillduol, glywed ym- Som a'i gyrodd i betrusder pa un ai nos Sabboth ynte noswaith arall ydoedd. Mai hen wraig a dyn canol oed oedd yn ym- gomio, ao ynanffodus wedi anghofio mai diwrnod i feddwl am y "ty nid o waith llaw" ydoedd. Yr oedd y dyn mewn dwtrdwr yn nghylch beudy new- ydd oedd yn cael ei adeiladu iddo. Ei fod am osod y gwaith coed i hwn-a-hwn, a phaham nas gallai ei wneud ? a chyturpdd y ddau fod y cyfryw un yn sicr o fod yn ddigon celfydd a galluog i wneud beudy campus. Am i'r cyfryw ymgomwyr gofio "y nos hon" yn hanes y goludog hwnw. I'r hen wraig gyffroi yn anghyffredin pan ganfu fod rhywun ar y llwybr yn gwrandaw y sgwrs. Iddi, o eiddigedd dros gysegredigrwyda y dydd, ddatod bolltau ei henllib, a'i ollwng yn genllif anhad ar y crcaduriaid gonest a diniwaid. Y buasai yn drymach arnynt, mae'n debyg, pe gwybuasai eu bod yn gwneud sylw o'u hymdra- fodaeth* Mai rhyfedd iawn fod ffydd yn ei thraed yn parhau mor giyf yn yr hen greadures. Mai digrif iaWLI oedd clywed yr hen chwaer yn wtadleu y priodoldeb o gicio y fath halogwyr o fod- Y bydd iddi gael ei hapelio i sylw clwb pel droed Jciverton yn ddiymdroi. Nil ddylid esgeuluso sylwi ar helynt y cyfaill tawel a'r gwasanaethwT cyson i fasnachwyr Llan- efni. Mai dyma gydymdeimlad hen lane ag ef: — Dyma Ben bach dan bwn byd—y carter Mewn cortyn drwy'i fywyd Yn ddi-hwyl ynddo o hyd- Gofalon fo'n gafaelyd. Fod i'r ddeuddyn lon'd calon o ddymuniadau goreu am eu dedwyddwch yri eu gyrfa ddwbl. Fod mynwesau rhai o drigolion R yn rhy lawn o ddymuniadau da. Eu bod yn colli dros yr ymylon nes eu bod yn hawdd eu camgymeryd am ddirmyg. Iddo dderbyn dau fedd-argraph i'r "Oybydd," gan y baxcud:- Wyr cydnaws, yma mae'r cadno—'n y bedd Tangnefedd sy' hebddo; Ni bu waelach, a neb i wylo—o'i ol Wrsaeth ddim dynol, waeth am dano. Mwyn i bawb yw'r man na bo-i boeni Sut bynag mae arno; Yn ei dwll bach bellach bo-y beddrod, Oysgle dinod, casgled yno. Mai tebyg i hyn yw rhai Morlan Dulas Amharchodd Dduw, parchodd aur-y fulan Fe folodd felynaur Hunodd yn P-ghuiol henaur, Obry yn awr heb 'ruri aur. Rhywfodd, ddyn, mae'n rhyfedd i'm-dy fwrw I furiau mor ddiddim I ddu erchwyn y bedd oer chwim, Heb ras Duw, heb bres na dim. Ow! i'r adyn, mae heb ei waredu-y Hyn Yw'r lie mae'n trigianu Sain diderfyn S'TIl darfu—ay yno A byth gwyno heb obaith gwenu. A'i hen natur gwna boen eto—i ar.'wn Ei hunan, rwy'n coelio Eisieu y tan i gyd a Satan o'i go' Yn danod am ei fod yno. I Idai dau englyn i'r "Awrlais" (clock) fydd y nesaf. Mai teimlo ei hun i fod ar y silff byth ac ) n dragywydd yr oedd yr hen lane hwrjw o F er pan yn danfocx yr "young ladies" hyny o'r Ll-. Ei fod mor war galed a gofyn am "sws good- bye," ond i'r "ladies" ei nacau mewn dull gwarth- us. Fod yr hen lane wedi dychwelyd gyda "good night, nghalon aur i." Mai golwg ddoniol oedd ar Mary ar ol bod ar ymweliad a'r ddinas esgoboL Ei bod wedi prynu anrhegion i'w chyfeillesau. Fod y morthwyl sine a'r corn, er nad yn an- rhegion costfaivr, yn ddangoseg lied dda 9'i medd- j ylgarwch a'i charedigrwydd. Fod hyn yn profi fod Mary yn hoff iawn o swn ofierynau cerdd. Mai gwell fyddai i'r bardd-borthmon o I-, barhau i ddreiiio moch yn hytrach na cherbydau. Nad dymunol oedd yr olwg arno y dydd o'r biaen;, yn agos i Menai Bridge, pan aeth i wrth- (Iarawiad a cherbyd y dyspaddwr. Fod y baa-dd a'r fefcyw a ddreifiai yn edrych yn ysmala ar lawr. Iddynt gael eu taflu drwy i echel eu cerbyd dori, ac i un o'r olwynion fyned ar hynt ar wahan i'r rhelyw o'r cerbyd. Mai yr hyn a wnaeth y bardd ydoedd gadael y cerbyd ar lawr a rhedeg i ymorol y "groom" i'w ddwyn gartref. Ei fod, efallai, yn teimlo yn saifaeh ar ei droed nag mewn cerbyd. Fod yna bethau gwerth eu cofnodi ar lawer cyf- rif yn cymeryd lie yn ami yn mysg y dynion hyny sydd yn enill eu bara beunyddiol trwy weithio ar yr adeiladau yn G-road, Ll-. Er cryfed yw ysgubell amser, nas gall ddileu yr adgof am y prizefight" hono gymerodd le yn y capel wythnosau yr.: ol. Mai y rheswm am hyny yw fod yr hoelen sydd y yn dal pictiwr o'r olygfa wedi ei churo yn rhy ddwfn i barwydydd meddyliau yr edrychwyr. Mai cywilvdclio wnelai pob gweithiwr uwehben yr olygfa hono. Fod yna bethau i chwerthin am eu penau hefyd yn cymeryd lie yno. Mai un o'r cyfryw yw i ddyn nas gwyr wahan- iaeth rhwng rhifyddiaeth a chwt mochyr. gael ei benodi i ofalu am y time-book yn adran y plas- trwrs. Y dylai ar bob cyfrif gael rhyw chwarter yn Ysgol Ganolraddol y dref ar gost y Llywodraeth am fentro cymeryd gofal o waith mor bwysig heb yn gyntaf ymgynghori a'i alluoedd fel ysgolhaig. Druan o hono. Fod y "boys" yn cael hwyl uwchben yr olygfa hon. "Laugh on, lads." Fod yn hawdd iawn gwybod am ddynesiad trip Manchester yn Llangefni. Y gellir gweled arnrai o'r ladies yn troi o gwm- paa y counter-jumpers" gan ddisgwyl cae) 7 gwahoddiad hwnw, Ddowch chwi yno, mi dalwn ni drosoch." Am i'r siopwrs fod yn gall y tro hwn a gadael iddynt yn yr oerni, oblegid dyna'r ffordd oreu i wneud a hwynt. Mai nid ychydig o wyneb-galedwch ynddyntyw disgwyl cael myrled gyda'r bechgyn i Manchester am y dydd, a "go where you like after, as we won't come with you, because we consider our- selves yards above stragglers at home." Byddwch ddoeth, lanciau. Y dymunai gael gwybod a fwriedir cael cym- deithas lenyddol eleni.\nY Diwyrtiant Peirianyddol…\nY Diwyrtiant Peirianyddol yn Lloegr a'r America. Yraddangosodd yr erthygl a ganlyn yn y "Times" ikn,i dclvdd lau: Yr ydym wedi derb^Ti cr eu cyhoeddi y nodion Ilaw- fer canlynol o ymddiddan gymerodd le yn Llundain, rai dydrliau yn ol, cydrhwnii peirianydd Seisnig ag aeiod o ffirm Americanaidd fawr o bemanyddion llaw- weithfaol. Mae yr ymddiddan o ddyddordeb arbenig mewn cysylltiad a'r anghydfod peirianyddol sydd yn y wlad hon ar hyn o bryd Ers pa hyd o amser mae eich ffinn chwi wedi ei sef- ydlu yn America? Er oddeutu y fiwyddyn 1820. Beth ydyw cyfartaledd nifer y dynion sy'n eich gwasanaeth? Yr ydym yn cadw, oil gyda'u gilydd, dros 2000 o ddynion, ac y mae cyf aiiswm v cyflog a delir yn rhedeg ddynion, ac y mae eyf aiiswm v cyflog a delir yn rhedeg i fyny o 20,000 i 25,000 o ddoleri bob wythnos i ddyn- ion o bob dosbarth. Beth fyddwch yn dalu yn awr i mechanics da yn yr Unol Dalaethau? Nis gallai ddweyd fod ganddynt unrhyw safon (scale) reolaidd. Nid oes dim rheolau Undebau Crefftwrol yn rhwymo fod i bob dyn gael ei dalu yr un fath ond cymerwch fy sefydliad. i ty hun, yr hwn a deggynrychioasafle mechanic cyffredinyn yr Unol Dalaöthan-ni a fyddwn yn talu oddeutu dwy ddoier i ddwy ddoler a 25 sents y dydd o ddeg awr. Pan yn gweithio dros oriau, byddwn yn talu percentage neill- duol yn ychwaneg, fel ag y gwncir yma yn Lloegr. Ar ddydliau Sadwrn hwy a weitluant naw awr, a thelir iddynt am naw 'awr—yr hyn a wna gyfanswm o 59 awr yn yr wythnos. (lallw.'h gy-meryd yr uchod fel yn < ynrychioli cyfartaledd cyflog y machinist neu'r mechanic cyfifredin. Y mae yma lawer o ddynion yn derbyn cyilogau u>rch—i fyny i hyd yn nod pedair dol er y dydd. y Am ddiwrnod o waith byddwch yn talu, dyweder, am ddeg awr fel amser rheolaidd yna yn ol "overtime rate" am beth bynag weithir dros ben hyny. A fedr- wcli cliwi ddweyd yn ol pa reol y byddwch yn talu am oriau drosodd? Na fedraf, yn gywir. Wrth gwrs, percentaga cyn- yddol ydyw; ond yr wyf yn meddwl ei fod rywbeth yn debyg ag yn Lloegr. Pa sut y byddwch chwi acw yn trefnu yr oriau bwyd? Yma eto yr wyf yn vstyried fod genym ni fantais 1 fawr arnoch chwi yn Lloegr. Am saith yn y boreu y byddwn ni yn dechreu, stopio ddeuddeg ail ddechreu am un, a stopio am chwech. Gan hyny byddwn ni yn gweithio deg awr y dydd gyda dim ond un atalfa. Ma.e yr atalfa yn y dydd yn tori ar rediad llyfn y gwaith. ga.n ei bod yn anhawdd bob amser gymeiyd job i fyny yn union yn yr un pwynt ag y gadawyd f f heb goll amser. Mae dechreu am chwech y boreu yn yruddango, yn ffol i'r eithaf. Yn y lie cyntaf. daw y dynion at eu gwaith heb ddim brecwast, heb fod yn y dymher mwyaf siriol yn ystod misoedd oer y gauaf, ac yn sicr ddim yn gyfaddas i ddechreu unrhyw orch- wyl yn gofyn am sylw manwl a thriniaeth egniol: ar ol gweithio dwy awr gyda. 'stumog wag.maent yn stop- io haner awr i frecwast, ar ol yr hyn y byddant yn ail gycliwvn, ac erbyn y byddant eilwaith yn gweithio mewn llawn hwyl y mae clvchau ciuiaw yn canu, ac yn dechreu atalfa rhif 2. Tra, yn America, y bydd y dyn- ion yn dod at eu gwaith saith yn y boreu wedi cael brecwast; hwy a wnant ddalfa o bum' awr o waith defnyddiol, gonest: ant i ginia.w am awr, yna rhodd- ant bum' awr eraill o waith, ac mae y dydd ar ben. Yr wyf h yn meddwl fod gan y dull hwn fantais fawr, i'r dynion yn gystal a'r meistriaid. Y mae genych erbyn hyn lawer o flynyddoedd o brofiad fel Ilaw-wneuthurwr (manufacturer) yn Am- erica betli ydych yn feddwl o n rhagolygon dyfodol ni dan amgylchiadau presenol pethau? styried yr wyf ei bod yn anmhosibl i unrhyw ddyn wneuthur busnes yn y wlad hon fel peirianydd neu law- wneuthurwr peirianau o ansawdd da, tra yn gweithio wyth awr y dydd, a ehystadlu chyda chyffelyb beir- ianau wneir yn Ffrainc, Gtrmani, neu America, hyd yn nod po talai efe yr un graddfa o gyflog yr awr ag a delir yn y gwledydd hyny. Cymerwch Ffrainc,er engraifft mae yn ddigon hysbys eu bod hwy yn gweithio deg awr y dydd, ac mae y cyflogau ar y Cyfandir gryn lawer yn is nas ydyw yii Lloegr na Ir America. Mae v mechanic Ffrengaidd fel rheol yn ddyn deallgnr. Hwyrach, pe byddai i ddewisiad gael ei wneud, n, tmawn i betruso myned i Paris, neu rywle yn y gymydogaeth, a sefydlu gweithfeydd yno yn hytrach nag yn Lloegr. Yn y lie cyntaf, gallai un gael-dosbarth o mechanics gweithgar a deallus buas- wn yn gwneud defnydd o'r peirianau goreu posibl geid ar-y farchnad er arbed llafur dynol, ac yn talu i'r dyn- ion yn ol eu gallu a'u medr am redeg y peirianau hyny, ac yr wyf yn sicr y buaswn wedyn yn abl i manufac- tro a gwerthu yn Lloegr mor rhad nas gallai yr un s, f- ydliad Prydeinig gystadlu a mi. Mae y sylwadau hyn yr un mor gymhwysadwy i Belguim a Germany hefyd. Yn awr, gyda golwg ar yr Unol Dalaethau, nid oes yr un amheuaeth o bcrthynas i ragoroldeb y gwaith a droir allan, ac nid oes yr un amheuaeth chwaith am allu y llaw-wneiithurrrr Unol Dalaethawl i allforio peirianau i bob rhan o'r byd. yn cynwys Lloegr-chwi ganfyddweh eu locomotives hwy yn mhobman a'u ma- chine tools yn mhob cyfeiriad. Mae y llaw-wneuth- urwr Americanaidd yn talu uwcli cyilogau o 20 i 25 y cant na ni y Saeson. Credaf mai yr un pris yn ymar- ferol yw "raw material" (hyny ydyw, material fel ag vr arferir ei anfon i'r llaw-wneuthurwr). Yn awr i befch yr ydych chwi yn priodoli eich llwyddiant yn y mater o law-wneuthuriad rhad, ac mewn eanlyniad eich gallu i allforio i wledvdd cydymgeisiol gydagelw? Yr ydym ni yn yr Unol Dalaethau yn talu eyflogau nehel, llawer iawn yn uwch nag a wneir yn Ffrainc a Germany, Re, fel y dywedwch chwi eich hun, talwn o 20 i 25 y cant yn fwy nag a wncir yn Lloegr hefyd. Yr, awr mae y llafur drud hwn wedi gorfodi y meistriaid. eu fformyn, ac hyd yn nod y dynion, i ddyfeisio rhvw foddion er arbed llafur. Y mae holl gelfyddgarwc;! y meistriaid a dynion blaenaf y sefydliad yn cael ei gryn- hoi yn nghyd i gynllunio '"labour-savins; machinery." evda r canlyniad fod gwaith yn cael ei gario allan gyda nherffe.i.tlirwydd, buandra, ac isder pris fuasai yn eich synu. Nid yw y gweithwyr yn y wlad hen yn deall y sefyllfa, neu ynte maent yn annodus o dywyll, onide ni fuasent byth yn caniatau i fasnach y wlad gael ei dinystrio gan reolau gormesol cymdeithas grenttvrol. n ein gweitiifeydd m, y mae y "plant" wedi bod yn graddol gynyddu gan "labour-saving machines," fel nad yw ein staff o ddjTiion, serch fod ein "plant y foment hon wedi mwy na dyblu, wedi cynyddu rhagor ua tliut 50 y cant, gyda'r canlyniad fod y gwaith droir allan genym (yr hwn sydd mewn cyfartaledd, a siarad yn gytfrcdinol, i nifer ac etfeithiolrwydd y peirianau) wedi ei ddyblu ond y mae swm ein eyflogau, mewn cyfartaledd i'r gwaith yna droir allan, 25 y cant yn 11ai. Y canlyniad naturiol yw, fod genym allu i gys- tadlu yn marchnadoedd y byd ac ar yr un pryd dalu i'n gweithwyr uwch cyilogau yn y dydd na phe buasent yn gweithio dan yr amodau a fodolont o'r blaen. Y mae "machine tools" Americanaidd, gwerth canoedd o filoedd o ddoleri, yn cael eu hanfon wedi talu eu clud- iad am tiloedd o filldiroedd ar draws y weilgi i Loegr, Germany, Ffrainc, Rwsia. Japan, a China, a diamheu fod yr offerynau hyn yn ddiguro o ran eywirdeb, par- had, a lhagoroldeb eu cynlluniad. Mae y ffaith hon yn siarad drosti ei hun. Golyga lwyddiant llafur Y" rhydd a deallus, wedi talu'n dda am dano. Yr wyf yn deall wrth hyn fod y llaw-wneuthurwr yn yr Unol Dalaethau yn feistr yn ei siop ei hun (yr hyn sydd fwy nag a ellir ddweyd am y llaw-wneuthur- i-r Prydeinig y funud hon), ac yr wyf yn deall oddi- wrtliych chwi nad yw yr undebau crefftwrol yn ymyr- yd ag ef parthed pa ddyn gaiff efe osod ar bedriant neillduol na pa, nifer o beirianau gDjff y dyn hwnw eu gweithio, os bydd efe yn dewis gwneud hyny er mwyn cynyddu ei gyflog? NVel, y mae "organisations" llafur yn achlysurol wedi codi'r cwestiwn o unffurtiapth cyilogau. Darfu iddynt dreio dwyn i mewn y "levelling system," y cyffelyb ag a fodola yma yn Lloegr, yr hon wna i'r gweithiwr da gario y gweithiwr gwael, ac mewn canlyniad yn lladd uchelgais dyn i ragori yn ci alwedigaeth neill- duol ei hun, yn syml am na chaniata yr undebau crefftwrol iddo wneud mwy na swm neillduol o waith mown geiriau eraill, ei rwystro rhag cael mwy na swm penodoi o gytlog, oherwydd fod yn rhaid i'r meistriaid drwyddo ef gynal y gweithiwr segur a diofal. Yn awr, yn America mae y dynion yn fynych yn ymranu yn giangoedd. Bydd i mechanic o'r dosb.irtli cyntaf arwairt mintai a chjmeryd gofal o nifer o beirianau, gyda bechgyn uuainc a. labrwyr i'w gynorthwyo. Bydd iddo osod y job yn y machine, ei chychwyn, myned rhagddo at y nesaf, ac felly yn mlaen drwy y nifer o beirianau, gan eu cadw oil yn y cyflymdra pricdol a chadw arolygiaeth gyffredinol ar y gwaith ic edrych bachgen ar ol yr oilio a cheidw lygad ar yr offer, a bydd yn barod i alw y dyn os jnnddengys rhywbeth i fyned allan o'i le. Y mae liawer o'r ma- chines yn hunan-weithiol (automatic), ac unwaith y gyrir hwy, nidydynt yn gofyn ond ychydig sylw ysgil- gar. Yn awr Beth a ddigwydd yn Lloegr? Fe osodir dyn da, dyn medrus ac egniol, i weithio ar "lathe." Efe a esyd ddarn o waith i fyny ac a ddechreuir arno yna efe a eistedd i lawr, ac mae'r gorchwyl yna yn myn'd yn mlaen drwy y dydd.—mau'r dyn yn eist?dd ar fasgen ac yn ymarferol rydu o ran corph a meddw!. YM awr gallasai y dyn yna yn bur hawdd weitliio tair reu bedair o "latlies ond tybiwch fy mod i yn myned aco a dweyd "Mae yna dair 'lathe' yn rhagor; os cedwcii chwi hwy i fyned, yr hyn allwch wneud heb ymdrech annyledus, mi a dalaf l chwi gyflog dwbl bydd iddo wrthod am na chaniateir hyny gan ei undeb crefftwrol. Mae efe yn dychymygu, druan tlawd, ei fod yn amddiffyn ei ddiwydfa, a'i fod, trwy wrthod gwneud mwy na swm neillduol o waith ei hunan, yn gwneud gwaith i eraill. Erioed ni fu y fath gamgym- eriad nid yw efe ond lladd y ddiwydfa ag y mae ef a'i gydweithwyr yn dibynu arni. A ydych chwi yn perthyn i unrhyw gyfuniad (fed- eration) ? Nac y iym, yn perthyn i'r un cyfuniad, ond.yn dewis yn hytrach gadw annibyniaeth drwyadl. Fe ddywed- ir wrth y dynion "Os bydd genych unrhyw gwynion, gallwch ddyfod ar eich union i'r swyddfa a gosod eich I achos i lawr, pryd y bydd iddo dderbyn ystyriaeth an- mhleidiol." Mewn llawer o weithfeydd mawrion di- aniheu y gall fod yn anmhosibl cadw mewn cyffjTdd- iad a'r dynion. Ein profiad ni yw, mai anfynych y ceir hwy yn afrcsymol pan ymddygir yn briodol tuag atynt; ond pan yr ant i ddwylaw yr undebau crefft- wrol maent yn ymddangos yn colli pob unigoliaeth meddwl neu weithrediad ac yn dilyn eu harweinwyr fel deadell o ddefaid. A'u cymeryd gyda'u gilydd, gallai un ystyried fod llaw-weithfeydd peirianyddol yn bethau sy'n talu yn yr Unol Dalaethau? Ydynt. Maent yn rhoddi j>roffit gweddol deg. Wrth gwrs y mae iddynt flynyddoedd jiad ydynt dda. Nis gallaf feddwl am un gweithfa peirianau wedi llwyr fethu. I ddychwelyd at y cwestiwn o gystadleuaeth. Yr ydych chwi yn gweithio dan amodau a ymddangosant yn bur anffafriol gyda golwg ar gyfiogau delir o'u cyd- maru a'r wlad hon eto yi ydych yn alluog i allforio ac i'n tanwerthu ni yn y farchnad gyda nwydd diam- heuol well mewn Uiucilan neillduol. A ydych chwi yn priodoli eich llwyddiwnt i uwchraddoldeb y dynion fel unigolion ynte i waith yr undebau crefftwrol yn peidio ymyryd? Yr wyf yn priodoli tin lltryddiant i'r ddau achos uchod: yn gynt-af, i uwchi addoldeb y "workman- ship" oherwydd y doalltwriacth mwy a fodola yn mysg ivy law siopau peirianyddol America ragor eiddo rhai y wlad hon. Cynyrchu' y deallgarwch hwn gan aw- yddfryd y gweithiwr i enill gymaint ag sydd bosibl, a ,y chan waith y meistriaid yn ei gefnogi i wneud hyny. Nid yw efe, fel y gwna'r gweithiwr Seisnig, yn eistedd am oriau i wylio peiriant hunan-weithiol: i'r gwrth- wyneb, mae ei dwylaw a'i ddealltwriaeth ar la.wn gwaith yn ei fudd ei hun ac yn mudd ed feistr, gyda'r canlyniad o gyflog uwch a throi mwy o waith allan. Nid yw ysbryd cydvmgais wedi ei wasgu allan o hono ef gan reolau yr undeb gweithiol! Uddiwrth yr hyn ddywedasoch wrtliyf, yr wyf yn casglu nad yw eich profiad yn Lloegr wedi gadael ar- graph ffafriol iawn arnoch, yn fwy arbenig felly gyda el golwg ar y dyfodol ? ,1 hyn yn syml y mae'n dyfod. Os deil y dynion ati i wneud yr hyn a wnant. bydd iddynt ddreifio y fas- nach beirianyddnl bviodol allan o Loegr. Yr hyn a olygaf wrth y fasnach beirianyddol briodol ydyw peir- ianyddiaeth fel yn cystadlu a gwledydd eraill, "manu- facturing engineering" a gynyrcha nwyddau i'w gwerthu yn y farchnad agored. y cyfiyw ag a wasan- aetiia i hyrivyddo diwydianau eraill. Ni ddylid ystyr- ied contracts y Llywodraeth dan y pen hwn. Nid oes yr un rheswm, a siarad yn fasnachol, paham na ddylai dynion yn gweithio ar gontracts y Llywodraeth weith- io pum' awr am fod y bobl yn talu am dano ac os yw y genedl yn dewis segurwvr, hwy sydd i edrych allan am hyny. Yr hyn a ddigwydd yn eich gwlad chwi ydyw hyn. Mae eich Llywodraeth wedi gwneud cyn- ydd arutiirol yn y Llynges yr ydych yn gwario mil- iyuau sydd wedi cadw ac yn cadw eich ilong-ierdydd, eich sefydliadau peirianvddol, eich gsveitlifeydd dur ffactris gynau yn brvsur-yr oil o ba arian agyf- lenwir trwy dreth genedlaethol. Mae eich dynion wedi cymeryd mantais ar hyn ac yn streicio. Yn ys- tod y cyfnod hwn, tra mae eich sylw yn cael ei neiil- duo at weithio i'r Llywodraeth ac ymladd a streiciau, yr ydycli yn cania,tau i farchnadoedd eich allforion mawr yn gystal a'ch diwydiant cartrefol lithro dmy eich bysedd, a cliael eu cYllleryd gan yr Unol Dalaeth- au, Germany a Ffrainc. Fe ddaw y dydd pan na.fydd ar y Llywodraeth angen cymaint o longau, ac hwyr- ach llai o ynau yna bydd raid i chwi droi i'r farchnad agored am archebion.ac mae arnaf lawer o ofn y cewch na fydd dim lie i chwi yn y farchnad hono, a tliebygoi y daw dirwasgiad mawr ac angenoctid yn masnach beirianyddol Lloegr.\nDamwain Ddifrifol mewn Angladd-\nDamwain Ddifrifol mewn Angladd- 41WEIDIO PEDWAR 0 BERSONAU. Digwyddodd damwain ddifrifol mewn angladd yn Hayes, ger Beckenham, ddydd Sadwrn. Yr oedd cerbydwr o'r enw Charles Page yn dreifio chwech o ferched (perthynasau) gartref; yr oedd pedair ohonynt y tu mewn i'r cerbyd a dwy yn eistedd ar y box gyda'r cerbydwr. Gam fod y ddwy hyn yn lied dew bu raid i'r gyriedydd eis- tedd ar y rail tuallan i'r sedd, ac wrth droi cornel jerciwyd ef drosodd i'r ffordd. Ar hyny dychvyn- odd y ceffyl a charlamodd i lawT yr allt gyda ohyflymder heb yriedydd. Aeth y ddwy wraig ar y bocs yn hysteraidd, a chwympasant i lawr. Un o'r pedair gwraig jOKjdimewn dracjhefn, yn gweled beth a ddigwyddasai, a neidiodd allan, ond cadwodd y tair eraill eu seddau. Yn ngwaelod yr allt trodd y cerbyd drosodd a maluriwyd ef, ond yn ffodus gallodd y tair gwraig ddianc gydag ond ychydig niweidiau. Pan godwyd un o'r ddwy wraig a eistoddent ar y bocs i fyny, cafwyd ei bed wedi derbyn niwed dychrynllyd ac am y llall, yr oedd wedi taflu trybedd ei hysgwydd o'i Ie; tra bu i'r wraig a neidiodd allan o'r cerbyd gael ys- gytiad yr ymenydd, a chafodd y gyriedydd hefyd ei niweidio yn bur ddifrifol. Mor ddifrifol ydyw niweidiau un o'r gwragedd (o'r enw Mrs Webb, Beckerrham) fel na ddisgwylir iddi dynu trwodd.\nYn Nghaerdydd, dydd Mawrth, cynygiwyd y Naval Steam Coal Colliery, Cwm Rhor.dda, ar werth. Codir 12,000 o durielli bob wythnos o'r lofa. Cynygiodd Mr D. A. Thomas, A.S., 50,000p i ddechreu dilynwyd hyn gyda chynyg- iad o 60,000p gan Mr BIifite (o gwmni y Mri Wal- ter Morgan, Rhys, a Bruce, eyfreithwyr, Ponty- pridd). Yna, gan godi 5000p bob yn ail, daeth y cynygion gan y boneddwyr hyn i fyny i 85,000p, ac yna safasant. Mr Bruce oedd y cyrygiwr uchaf. Yna tynwyd yr eiddo i mewn, a hysbys- odd y gwerthwr nad oedd 85,000p yn mhell oddi- wrth y pris gwerthu, a dywedodd y byddai yn barod i drafod gyda'r cynygiwr yn gyfrinachol.\nFfeithiau ynNghylch ChinaI\nFfeithiau ynNghylch China I 1. POBLOGAETH A CHREFYDDAU. Yn ol Blwyddiadur y Gwleidyddwr, y mae gwyneb- J fesur China briodol yn 1,336,841 o filldiroedd ysgwar, a'r boblogaeth yn 386,000,000. I'r Ymherodraeth Chincaidd y fligyrauvydynt 4,218,401, a 402,680,000 yn berthynasol. Nid yw rhai ameangyfrifon o'r boblogaeth mor uchel. Cymerai dros ddeuddeng mlynedd i boblogaeth China i gerddecl heibio i ysmotyn penodol, un person yn myned heibio bob eiliad. Y mae gan China, a llefaru yn gywir, dair crefydd, Confuciaeth, Bwdyddiaeth, a Taoiaeth. Nid yw Confuciaeth, yr hon sydd yn ymarferol yn grefydd y wlad, yn gymaint o ffydd ag ydyw o athron- iaeth negyddol. Y mae yn grefydd heb ddatguddiad, yn ymarferol yn addoliad heb Dduw, yn ddeddflyfr o foesoldeb heb awdurdod bsrsonol derfynol. Y mae Bwdyddiaeth yn dysgu "fod yn rhaid i bob dyn fod yn waredwr iddo ei hun." "Ac oddivrtliyt dy hun rhaid cael gwaredigaeth." A "gwaredigaeth" ydyw, ar ol llawer o drawsfudiadau yr enaid, Nirvana, "cyflwr o fflam chwythedig allan"—diangfa oddiwrth hunaniaeth bersonol, a bodolaeth ymwybodol diwedd galar, a diwedd llawenydd Y mae Confuciaeth a Bwdyddiaeth yn gosod allan rai gorchymynion da; ond nid ydynt yn awgrymu gallu drwy yr hwn y msdr dynion gadw y gorchymyn- ion, na meddyginiaeth os methant wneud hyny. Y mae Taoiaeth yn dysgu "fod yr awydd i estyn bvwyd, ac i wneud tfwrdd a'n diwedd," hyny yw, ein diwedd olai, yn gamddealltwriaeth o'n tynged. Ond y mae Taoiaeth yn golygu yn awr i'r Chineaid ddar- llen-tvnged, daear-goel, gorcheiniaeth, a scr-ddewin- iaeth. i mae China wedi ei mownol dyllu ga;i1 ofer- goeledd. Y mae y bobl yn credu fod gorphvvysfa y meirw yn ymddibynu ar safle y beddrod y gall y marw ddylanwadu ar y byw er melldith neu fendith a bod y byd nesaf yn wrthran ysbrydol o'r bywyd pras- snol. Am hyny y 111,(0 arian, tai, celfi, a dillad wedi ei gwneud o ba.pyr, yn cael eu llosgi er budd i'r yma- dawedig. Dyvrecbxld gwraig Chineaidd dlawd wrth genllädvrT, yr hwn o.:dd wedi bod yn garedig iddi, "Yr wyf yn rhy dlawd i dalu yn ol i chwi yn y bywyd hwn, end yn fy mywyd nssaf yr wyf vn disgwyi cael fy ngeni yn gi, ac os caf, myfi [,:eh gwasanaethaf yn ffyddlon fel ci ty eich trigle teg. Y mae baban-laddiad menvwaidd yn bodoli i raddau lielatth iawn mev/n rhai rhanau o'r wlad, ac ar adegau penodoi o dlodi y bobi. Mewn rhai rkanbsrthau yn agos i Amoy, ni chaniateir ond saith o bob deg o fabanod meiiywaidd i fyw. 2. YMDRECH GENHADOL. Y mae Chin1. yn rhan o'r holl fyd," yr hwn a orchymynodd Crist yn ddifrifol i'w Egiwys i Efongyl- eiddio. Dygwyd Cristionogaeth i China tua 1350 o flynydd- oodd yn ol. Profir t;yn trwy fodolaeth yr hyn a elwir y dafien Nestoraidd, liechfaen yn dwyn ar- ysgiifen Cristionogol, yr hon a ddarganfyddwyd yn Nhalaeth Shensi yn y 17eg ganrif. Daeth y Fran- cisiaid yno tua diwedd y 13eg ganrif y Jesuitiaid yn gynar yn y 17eg ganrif. Daeth y Dr. Morrison, y cenhadwr Protestanaidd cyntaf, yno vn 1807. Gorplienwyd cy-fieithiad y Beibl yn 1818. Dechreuodd y Gymdeithas Genhadol Eglwysig ei gwaith yn China yn 1845. Y mae rhyw 1500 o genhadon Protestanaidd yn y wlad yn yr amser presenol, gan gyfrif gwragedd; ac o'r holl nifer, y mae un ran o. dair yn ddyfodiaid di- weddar, a llawer eto yn y gradd o ddysgu yr iaith. Y mae hyn yn rhoddi tuag un cenhadwr gogyfer a 250,000 o bobl. Ond ni ddylid anghofio y 3,000 i 4000 o oruchwylwyr brodorol, y rhai ydynt yn ey- flawni gwaith gwerthfawr. 3., Y GWAITH OL-DDYLEDOL. 0 bob 4000 o Chineaid nid oes mwy nag un yn Gristion Protestanaidd. Y mae tua 1,000,000 o Baganiaid yn marw bob mis yn China. Nid oes eynifer ag un cenhadwr gogyfer a phob 500 o drefydd yn China Ogleddol a Gorliewinol. Y mae dwy o'r 18 talaeth i ba rai y mae y wlad wedi ei dosbarthu yn aros heb orsaf genhadol sef- ydlog. Pe b'ai yr oil o'r Cristionogion ond 750 yn cael eu cymeryd an o Lundain, a'u lleoedd eu llenwi gan Baganiaid, braidd neb o ba rai erioed oeddynt heb weled Beibl neu glywed am Waredwr, ac yn eu plith 19 o genhadon, yn cynwys gwragedd, wedi eu gosod i weithio, yn nghyd a rhyw 60 o oruchwylwyr brodor- ol, byddai hyny yn arddangosiad teg o'r hyn sydd yn cael ei wneud gan Gristionogion Protestanaidd i enill China dros Grist. Er mwyn i esgobaeth bresenol Canolbarth China gael clerigwyr yn yr un cyfartaledd i'r boblogaeth fel yn y Deyrnas Gyfunol, dylai fod 90,000 neu 100,000 o glerigwyr Eglwys Loegr; yn bresenol Mae 32 a'r Esgob. Yn Nhalaeth Fuh-Kien, yr hon sydd yn gyfartai mewn gwyneb-fesur i Loegr heb Gymru, nid oes ond 40 o foneddigesau yn gweithio yn nghanol y deng ntihwn o bobl sydd yn rhan ogleddol y dalaeth, haner o ba rai ydynt yn fenywod. Yr oedd gan un o'r rhai hyn, yr hon a drengodd yn y gyflafan ddiweddar, gylch o dros 300 milldir ysgwar. Y mae y cenhadon sydd yn gweithio mewn rhan fechan o Dalaeth Si-Chuan, wedi cyhoeddi apel am gynorthwywyr, yn yr hon y dywedant: — "O'n chwech o orsafoedd cenhadol nid o ■ s yr un or- saf yn agosach at y llall na thaith un diwrnod. Y pellder mwyaf rhwng unrln w ddw\_" orsaf ydyw taith pedwur neu bum' diwrnod. Nifer y gweithwyr effeith- iol i'r ehwc' gorsaf hyn a'r holl gylchoedd cysylltiedig a hwynt ydynt pump o wyr, tair o wragedd, a chwe' boneddiges ddiTbriod yehwanegweh at y rhai hyn ddau ddyn, heb eu derbyn gan y Gymdeithas Genhad- ol Eglwysig, ond er hyny yn weithvvyr gwir gynorth- wyol; cyfanrif, 16. "Y mae haner Lloegr (a llefaru felly) yn llawn o Baganiaid ymron heb Gristionogion brodorol, ac am hyny ymron heb gynorthwywyr brodorol, a dim cen- hadon heblaw ni ein hunain, yn ymddangos i ni yn lJlwvf mawr i ni i'w weithio yn hollol effeithiol." Gofynodd Cristion Cliineaidd i Archdaiacon Moule pa nifer o glerigwyr oedd yn Lloegr. Gofynodd Arch- ddiaeon Maule pa nifer a feddyliai efe. '"Y mae yn ynys fechan," ebai efe, "efallai fod mil." Hvsbyswyd iddo fod mwy nag ugain mil. "Yna," ebai efe, "gell- wch yn hawdd hebgor mil i China." Gwna 120p gynal cenhadwr yn China mewn rhai pethau y mae swm llai yn ddigonol. 4. LLWYDDIANT CENHADAETTIAU. Nifer Cymunwyr Eglwysi Protestanaidd China yn 1842 ydoedd 6; yn 1865, 2000 ;ac yn 1892, 50,000. Y mae y llwyddiant a ddilynodd y gwaith ynNghen- hadaeth Fuli-Kien y Gymdeithas Genhadol Eglwysig yn cael ei dangos drwy y ffigyrau canlynol -Crist- ionogion Bedyddiedig, 2244 (1881), 3106 (1884), 3299 (1887), 4163 (1890), 5425 (1893), 5906 (1894) cyfanrif vmlynwvr, 4099 (1881), 5871 (1884), 6701 (1887), 8489 (1390), 10,733 (1893), 12,984 (1894),. Yn nghylelifzucheng, fie y digwyddodd yr ysgelerder ar Awst laf, 1895, yn 1884 yr oedd 629 o Gristionog- ion bedyddiedig, ac yn 1894, 1337, cynydd o 110 y cant; nifer yr ymlynwyr ydoedd 1117 yn 1888, a 2871 yn 1894, cynydd o 157 y cant. Yn nghylch Tai-chow Cenhadaeth China Ganolog perthynol i'r Gymdeithas Genhadol Eglwysig, y mae cynydd tarawiadol iawn wedi bod yn ddiwoddar. Cyn- yildoad niter yr aeiodau i^glwysig yn fawr. Ar dcuw- I edd 1886 vr oedd dau 1887, un 1888, 39 1889, 63 1890/83 f 1891, 123 1892, 220 1893, 392. ,vliopddodd y Gymdeith.ss Feiblaidd Frytanaidd a- Thraanor yn 1891 bedair miliwn o Ysgrythyrau, Beibl- au cyfain neu ranau. Pe bai'r oil o'r cyhoeddiad hwn yn iaith China, a phe gellid ei ddosbarthu yn China yn unig, byddai yn ol y cyfrif hwnw rhwng 80 a 90 mlynedd cyn y gellid rhoddi i bob un o'r trigolion hyd yn nod un rhan o Air Duw. Mewn un cylch yn China Ddeheuol, ymunodd 97 o deuluoedd a'r Cristionogion yn ystod deuddeng mis. Y sgrifena. y Parch B. Baring Gould, un o ysgrifen- yddion y Gymdeithas Genliadol Eglwysig, yr hwn a ym-welodd a Clienhada-etli Fuh-Kien yn 1894 "Nid wyf wedi gweled orioed yn unrhyw ran o India neu Japan ddim o gwbl i'w gydmaru ag ymdrechion y Cristionogion brodorol hyn. Y mae jTnofynwyi- yn cael eu. dwyn i mewn wrth yr ugeiniau bob wythnos gan y dychweledigion eu hunain." Ysgrifer.odd yr Archddiacon Wolfe, o Foochow, Tachwedd 9fed, 1894 — "Yn ystod yr oil o fy mlymyddau yn China (yn awr 33 mlynedd) nid wyf erioed wedi gwybod am ddim fel y dyddordeb dwfn sydd wedi cael ei gynvrchu yn ddi- weddar dros holl Sir Hok-Chiang yn y grefydd Grist- ionogol, a'r hwn sydd yn bodoh y funud hon. Y ffaith wirioneddol yw fod mudiad rhyfeddol iawn yn myned vn mlajen arl-r un pryd tuagat Gristionoga.eth dros yr holl wlad. Mawn gwirionedd, nis gallwn ni (y Gym- deithas Genhadol Eglwysig) gynu-ryd mantais ar yr oil o'r cyfleusderau a gynygir i ni. Y mae pentref ar ol pentref yn agor eu diysau ini ac yn gofyn i mi am athrawon i'w dysgll hwynt. Ymddengys y bobl fel ps baent yn annisgwyliadwy wedi dargaiifod twyll eu heilun-addolind b, a bod yr oil o'u gorphenol wedi bod yaoferedd." Y mae yr Archddiacon A. E. Moule wedi myncgi yn eglur ddyledswydd Eglwys Crist yn ngwyne-b y rhyfel ddiweddar: — "Yn sicr, ein dyledswydd yn awr yw peidio mewn un modd tynu yn ol neu betruso yn ngwyneb perygl nmserol posib!, ond i sefyll yn gadarn yn Enw ei- Meistr, ac i gael adgyfnertlnon mawrion yn barod i gA-meryd maddiant, yn gyflrm ac heb oedi, o'r cyfryw agoriidsu er efonsyleiddiad cyrhaeddfawr. nru wait'' l^ors'afol mwy sofydlog, ag y gwna, canlyniadau y rhyiel ddadblygu." .9 D-rliynir cyfraniadau tuagat y Gymdeithas Genhad- ol E.d-^ysig gan "The Secretarioe," C.M. House, Sal- isbury-square, London, E.G.\nNODiON o'lt biiiiEUDlH,\nNODiON o'lt biiiiEUDlH, Brodor o sir Benfro oedd y diweddar Mr Milo Griffith, y eerfiedydd. Pobl o Sussex a gychwynodd y gwaith haiarn cyntaf yn Morganwg. Yr oedd y diweddar Farnwr David Lewis yn chwareuwr dihafal ar griced. Y mao Syr Lewis Morris, y bardd, a'i briod a'i ddwy ferch, yn Aberystwyth. Dechreuwyd gweithio yn ngwaith alcan Risca dydd Llun. Ffurfir yrto gwmni newydd. Cynhaliwyd arddangosfeydd amaethyddol Ilwyddianus yn Llandeilo a Narbprth yr wythnos ddiweddaf. ———— Cyfarfu gweithiwr o'r enw William Fleming a damwain angeuol ar y fiorddhaiam yn Neyland, yr wythnos ddiweddaf. Cynhaliwyd cyfarfod arferoil Oynghor Trefol Aberhoiddu ddydd Mawrth, dan lywyddiaeth y maer (Mr William de Winton). Ail gychwynwyd gweithio yn ngwaith ajcan Cwmbwrla, ger Abertawe, dydd Llun.Parodd y ffaith lawenydd nid bychan yn yr ardal. I ———— Mae Mr Leonard Llewelyn, trydydd mab Mr ,L. Llewelyn, Abersychan, wedi enill tystysgrifvn y dosbarth cyntaf fel llywodraethwr glofa. Y mae Cymdeithas Gydweithredol Brittor: Ferry wedi cytuno a'r Mri Gower i adeiladu 3aith o dai newydd yn Ynysmaerdy-road, am 1162p. Cynhaliwyd eisteddfod yn Rhaiadr Gwy, yr wythnos ddiweddaf. ivir D. Jenkins, a Mr W. T. Davies, Talgarth, oedd beirniaid y canu. Gwrthod yr alwad a gafodd o Youngstown,Oh!o, a wnaeth y Parch Vyrnwy Morgan. Y mae yn awr yn teithio yn Nghalifforria. Aeth melin lifio Mr Stone, Abertawe, ar dan yr wythnos ddiweddaf, ond fe Iwyddwyd i ddiffodd y fSamau cyn iddynt wneyd llawer o ddifrod. Gwahoddwyd y Parch J. T. Job, Aberdar, bardd cadair Eisteddfod Casnewydd, i draddodi anerchiad agoriadol ymdeithas Cymmrodorion y Rhondda. Yn Aberdar, y dydd o'r blaen, danfonwyd Henry Morgan a Thomas Griffiths i garchar am saith niwrnod, gyda llafur caled, am gysgu allan yn Nglofa'r Werfa. Nofelydd arall sydd yn frodor o Ddeheudir Cymru, meddir, ydyw Mr Bernard Wentworth. Ganed ef yn Ngwynfe, Sir Gaerfyrddin; ac y mae ei dad yn byw yno yn awr. Yn Nhreforris, cynhaliwyd budd-gyngherdd Miss Mary Thomas, y grythores a enillodd y brif wobr yn Eisteddfod Genedlaethol Casnewydd. Gwnaed elw o yn agos i 50p. Yn nghyfarfod Bwrdd Ysgol Llanelli, yr wyth- nos ddiweddaf, darllenwyd llythyr oddiwrth Swyddfa Addysg, yn rhoddi caniatad i'r bwrdd godi ysgol newydd yn Old-road. Enwir Mr W. M. North, ustus Merthyr; Mr Marchain-t Williams, Llundain; a Mr B. F. Wil- liams, Caerdydd, fel rhai cymhwys i ddewis o'u plith olynydd i'r diweddar Farnwr Lewis. Dywedir fod amryw gerfddelwau, etc., o waith y diweddar Mr Milo Griffith yn Nghaerdydd a'r cylch, heb law cerfddelw Mr John Batchelor aj cherfddelw y Tywysog Llewelyn yn yr Amguedd- fa. Claddwyd y diweddar Mr Henry Watkin Lewis, Abercanadd, dydd Llun. Dygwj^L y corph o Harrogate i Ferthyr yn y boreu, a chludwydef oddi yno i Abercanaid gydag elor-gerbyd. Y mae Cor Dirwestol Pontypridd yn dysgu "Salm Bywyd" Mr David Jenkins, gyda'r aincai^ o'l pherfformio yn y dref hono y diwrrod ar ol dydd Nadolig nesaf. Mr Thompson yw arwein- ydd y cor. Ail ddechrcuwyd gweithio yn yr Hen Bwll glo yn Risca dydd Llun. Yr oedd y pwll yn segur er's tro. Clirir y dwfr ymaith, a dechreuir gweith io hyn yn ddioed. Y mae bwrdd Coleg Presbyteraidd Caerfyrddin wedi penodi'r Piifathraw Walter J. Evans yn broffeswr clasuron, y Parch D. E. Jones yn ath- raw duwinyddol, a'r Parch P. Moore yn athraw Hebraeg a Groeg. C, Yn nghyfarfod pwyllgor cyllidol Cynghor sir Forganwg, yr wythnos ddiweddaf, darllenwyd deisebau oddiwrth bobl Ferndale, Maerdy, a lle- oedd eraill yn y Rhondda, yn condemnio cynal trei.giioliadau mewn tafarnau. Allan o 23ain o ymgeiswyr, penodwyd Mr W. D. Brathwaite, Derby, yn feistr mewn gwyddorau yn Ysgol Ganolraddol Aberteifi, fel olynydd i Mr Saunders, yr hwn sydd wedi ei ddewis yn brif- athraw yn Llandrindod Yr wythnos ddiweddaf, gosodwyd careg sylfaen capel Wesleyaidd newydd yn Machen-place, Can- ton, ger Caerdydd,. Gosodwyd y gareg gan Ar- glwydd Tredegar, yrhwn a draddododd anerchiad ar Gydweithrediad crefyddol." Yn nghyfarfod Cymdeithas Athrawon Pen-y- bont, yr wythnos ddiweddaf, dewiswyd Mr W. Peiriant, prifathraw Ysgoly Bwrdd, Pont-y-cym- mor, yn ymgeisydd am sedd ar Gynghor Colcg Caerdydd ar ran Cymdeithas yr athrawon. Dywedir fod Cymraes ieuanc, o'r enw Miss Knight, yn gwneyd ffortiwn yn Llundain drwy baentio lluniau hoff cwn a chathod bonedaigesau goludog. Llun cath i'r Dduces d'Alencon oedd y cyntaf a baentiodd, ac fe enillodd y llun hwnw iddi glod mawr. Hen wr pedwar ugain ac un mlwydd oed yw Edward Edwards, Aberystwyth (Pencerdd Cere- dogion). Ni chafodd ddiwrnod o gystudd am y trigain mlynedd diweddaf; ond y mae yn lied wael y dyddiau hyn. Yn nhlotty Casnewydd, yr wythnos ddiweddaf, bu farw William Clarke, llafurwr", o gai-ilyniad i ddamwain, drwy yr hon y torwyd pedair o'i sen- au. Cafodd fflameg ar yr ysgyfaint o ganlyniad i'r damwain, a bu farw yn mhen ychydig ddydd- iau. Cymerodd cyfnewidiad er gwell le yn y fasnach mown glo agcr yn Neheudir Cymru. Ymddengys fed penderfyniad mwyafrif y glowyr i beidio bodd- loni i wythnos o sefyll, wedi cael effaith dda ar y farchnad. Darfu i hyn adfer ymddiriedaeth, ac yr oedd y pryr.wyr yn prynu yn fwy rhwydd. Y mae y fasnach mewn glo at wasanaeth tai wedi bod yn fwy tawel yn ddiweddar, yr hyn oedd i'w briodoli, mewn rhan, i welliant yn y tywydd, ond yn benaf, i ddiffyg cyflenwad yn y porthladdoedd lleol. Gwerthai glo goreu Sir Fynwy am o 9s 3c i 6c ond nid oedd y gofyn mor fywiog ag y inne wedi bod. Parha y fasnuch mewn haiarn a dur yn sefydlog. y\nUndeb Chwarei.y*r Gogledd Cyrziru a'i ogiors. Y DRAFODAETH YN NGLYN AG ANGHYD- FOD Y PENRHYN. DADLENIADAU RHYFEDD. Cynhaliodd Undeb Chwarelwyr Gogledd Cymru gynhadledd ohiriedig yn Ngliaernairon, ddydd Sadwrn, i drafod y eyfnewidiadau cynygiedig yn nyledswyddau a saffe yr ysgrifenydd (Mr W. J. Williams) a'r trefniedydd (Mr D. R. Daniels). Y cyntaf i symud yn y mater ydoedd Lodge Ffes- tiLlog, a'r pryd hyny cymerwyd ef i fyny mewn cynhadledd oliiriedig fis yn ol, pan y dygodd cyn- rychiolwyr o adran Ffestiniog yn mlaen gynyg- iad er cyfnewid rhai o'r rheolau. Yn y cyfnewid- iadau hyny cynygid "fod i'r trefniedydd weith- redu fel ysgrifenydd cyffredinol yn ystod tymhor ei swydd ond pan na byddo yr un trefniedydd fod i'r ysgrifenydd cyffredinol gael ei ethol yn y Cynghor Cyffredinol;" hefyd, "fod i'r ysgrifen- ydd cyffredinol fod yn ddarostyngedig i'r trefn- iedydd, ac na chaffo efe ymabsenoli oddiwrth ei ddyledswyddau heb gydsyniad y trefniedydd, a phan ddigwyddo hyny fod iddo ddarpur rhywun cymhwys yn ei le." Ni ddaethpwyd i un pender- fyniad fu yn ol; o ganlyniad, y gyn- hadledd yn mhellach hyd ddydd Sadwrn diweddaf, pryd yr oedd yno gynulliad mawr o gymychiol- wyr, dros y rhai y Uywyddid gan Mr Robert Davies, cliwarelwr o Gaebraichycafn, a llywydd yr Undeb am y fiwyddyn bresenol. Dylid ychwan- egu i'r cyfnewddiadau bwriadedig fod am amryw wythnosau yr.| cael eu llym feiniiadu gan ddos- barth mawr o gyfeillioIl y chw;ii'elwyr drwy Ogledd Cynmi. Nid oedd y teimlad hwn yn ddim llai na ffurf o wrthdystiad yn erbyn anniolchgai-wch corph o ddynion tuagat yr ysgrifenydd cyffred- inol ar adeg pryd yr oedd efe wedi cyflawrni gwas- anaeth anmhnsiadwy mewn dwyn oddiamgylch derfyniad JT arghydfofl chwerw a hirfaith yn Chwarel y Penrhyn. Bu i'r gynhadledd, fel ar yr achlysur cliweddaf, gario ei gweithrediadau yn mlaen gyda drysau cauedig, a. gwrthodwyd goll- wng gwyr y wasg i mown trwy fwyafrif o un bleid- lais. Ymlusgodd y cyfarfod yn mlaen am oddeu- tu tair awr, ac yr oedd, yn groes i'r disgwyliad, o nodwedd heddychol. DeallLr fod yr ysgrifenydd cyffredinol wedi traethu ei feddwl yn bur rhydd a chyda diysgog- rwydd digamsyniol o berthynas i'r cyfnewidiadau i d cynygiedig,gan ddweyd na fyddai iddo ar un cyfrif gydsynio i fod yn swyddog is-raddol i ddyn ieu- z, engach nag ef ei hun ac un oedd yn ddiddadl yn fwy dibrofiad nag ef—gan gyfeirio, wrth gwrs, at y trefniedydd. Yn ddilynol cafodd y rheolau newyddion eu mabwysiadu, gyda'r eithriad o adael allan. y ddarpariaeth fod Mr Williams, yn ei swyddogaeth fel ysgrifenydd cyllidol, i fod yn "ddarostyngedig" i'r trefniedydd. Ni fydd i'r rheolau hyn, modd bynag, gael eu cadarnhau hyd y Gynhadledd flynyddol sydd i'w chynal yn Mai nooaf. Mae yn nodedig (ysgrifena ein gohebydd) -w aiiesboniadwy fod eenhadou Bethesda yn cyn- rychioli gweithwyr 37 o "galleries" oeddynt wedi a>c aiiesboniadwy fod cenhadoi:i Bethesda yn cyn- rychioli gweithwyr 37 o "galleries" oeddynt wedi fotio yn ffafr y cyfnewidiad cynygiedig, tra yr oedd, o'r 18 "galleries" gweddill, un haner o hOnynt yn erbyn y cyfnewidiad a'r haner arall yn anmhleidiol. Bydd i weithiad y trefniant r.iewydd anmhleidiol. Bydd i weithiad y trefiliant LowTdd gael ei wylio gyda llawer o ddyddordeb, gan y bernir gan lawer, cyn yr el llawer o fisoedd heibio, y caiff Mr Williams ei ail osod yn ei le fel ysgrif- enydd a threfniedydd. Yr hynoedd o fwy dyddordeb na'r uehod yd- oedd y dyfaliad gyda golwg ar pa drafodaeth ddi- lynai ar gylch-lythyr a anfonwyd allan yn ystod yr wythnos gan Mr Williams i'r holl gyr.'rychiol- wyr yn nglyn a haeriadau neillduol wnaed yn ei erbyn o berthynas- i'r rhan a gymerasai efe mewn adnewyddu y trafodaethau a esgorasant ar ddwyn anghydfod y Penrhyn i derfyniad. Yr oedd y cylch-lythyr fel y canlyn: — 7, Market-street, Caernarfon, Medi 18fed, 1897. "At y Chwarelwyr.—Cyfrinachol. "Syr,—Drwg genyf fy mod yn cael fy ngosod dan yr angenrheidrwydd o anfon i chwi y llythyr hwn oherwydd y sibrydion di-sail sy'n cael eu taenu am danaf fi gan bersonau na, feiddieni wneu- thur hyny yn gyhoedd a dwyn y cyfrifoldeb am dano. Nis gallaf beidio credu mai bwriad mal- eisus rhai personau ydyw i niweidio fy nghymcr- iad a'm hamgylchiadau, ac yn neillduol fy nghys- ylltiad a chwi fel dosbarth o weithwyr, trwy wneud ymosodiadau cowardaidd arnaf o'r tu ol i'r gwrych. Gan rai awgrymir ddarfod i mi fradychu dirprwy- aeth chwaxelwyr y Penrhvi-i trwy ysgrifonu "y llythyr cyfrinachol at Mr Carter (nid, fel y myn- egwyd yn gyfeiliornus, at Arglwydd Penrhyn, at yr hwn nid ysgrifenais linell yn fy mywyd ac ni siaredais erioed ag ef). Amcan y llythyr at Mr Carter ydoedd ceisio ail agor trafodaeth gydag Arglwydd Penrhyn yn lie yr un derfyrpdd yn Mai diweddaf, a hyny yn groes i'm dymuniad i ar y pryd. Y pryd hyriy darfu i mi awgrymu mai gwell fuasai apelio at Arglwydd Penrhyn yn bersonol, gan i'r trafodaethau gyda Mr Young brofi yn feth- iant, eithr taflwyd yr awgrym hwn dros y bwrdd. Aeth pum' wythnos neu chwech heibio heb i ddim gael ei wneud er dwyn cytundeb o amgyleh-mor bell ag yr oedd wybyddus i mi, i'r ddirprwyaeth, nag i'r pwyllgor. Erbyn hyn yr oedd yn berffaith eglur i bawb cyfarwydd a'r amgylchiadau both fyddai canlyniad oediad pellach—yr oedd yr arian wedi rhedeg allan tra 'roedd y gofyn am danynt 9 z, yn myned ar gynydd, ac yr oedd y gweithwyr a. phawb fu'n cyfranu yn holi beth oedd yn cael ei wneud er dwyn; cytundeb o amgylch. Yn yr ar- gyfwng hwn bu i mi ysgrifenu y llythyr canlynol i Mr Carter (yn Saesneg), cyfieithiad i'r Gymraeg o ba un yr wyf yn ei anfon i chwi gael i chwi farnu drosoch eich hunain a oes rhywbeth allan o'i le ynte nad oes: 7, Market-street, Caernarfon, Gorph. 6ed, 1897. (Cyfrinachol.) Anwyl Syr,—Er fy mod dipyn yn hwyrfrydig i'ch blino gyda mater chwarelwyr y Penrhyn, nis gallaf beidio teimlo, mewn mater o'r pwysig- rwydd yma sy'n effeithio ar amgylchiadau a chysur nifer mor fawT o bobl, fod dynoliaeth gyffredin yn hawlio fod i bob ystyriaethau preifat roddi ffordd. Serch ein bod ni ein dau yn gwahaniaethu ar lawer o bwyntiau, mi wnaf a chwi y eyfiawnder o gredu eich bod mor awyddus ag wyf finau i weled yr anghydwelediad hir-barhaol hwn wedi ei ddwyn i derfyniad boddhaol. Yn ngrym y grediniaeth hon, a hyny yn ngwyneb eich bwriad amlygedig y i beidio g-,rrieud dim mwy a'r mater, yr wyf fi yn anturio datgan fy mhcirodrvvydd i efluro fy syn- iadau fy hun ar y sefyllfa, ac i draethu pa- fodd, yn fy marn i, y gellid setlo y mater yn anrhyd- eddus i foddlom'wydd y ddwy ochr. Gallaf yma ychwanegu y symbylir fi yn fwy i gymeiyd y cam hwn ar hyn o bryd gan y ffaith fod y cynyg hael- ionus wnaed gan LyAvodracth Canada, pa un a. hysbyswyd yn nghyfarfod ddydd Sadwrn di- diweddaf, wedi dwyn pethau i'r fath argyfwng nes y gorfodir ni i ddifrifol ystyried ai nid ein dyledswydd yw mabwysiadu palisi o 'wholesale emigration' os methwn a chael dealltwriatth clir, pendant, a therfynol gydag Arglwydd Penrhyn o • berthynas i'r dyfodol? Mi a ychwanegaf yn onest nad wyf fi yn .ystyr- ied y rhwystrau ar ffordd settlement boddhaol, anrhydeddus i bob plaid yn y cweiyl, ar un cyfrif yn anorchfygol. Serch fy mod, oddiar fy ngwy- bodaeth hysbys o'r hyn gymerodd le yn y 'cyfar- fyddiadau,' wedi cael fy anewyllysgar orfodi i'r casgliad mai diffyg deheurwydd a diffyg gallu am- lwg Mr Young i ddelio gyda chorph mawr o ddyn- ion yw yr achos penaf am fethiant anffortunus yr ymdrafodaethau diweddar, eto ni feddaf un an- hnwRder i gydnabod fod y trafodaethau hyr: wedi Yf I llyfnhau cryn dipyn ar y ffordd i ddyfod i ben- derfyniad terfynol boddhaol, Yr wyf yn meddwl fod safle berthynasol y ddwy blaid wedi ei wella gryn lawer trwy yr 'interviews' a'r trafodaethau hyn, a thrwy arfer ychydig ddeheurwydd a chyd- oddef o bobtu credaf y gellid cyrhaedd at settle- ment fyddai'n anrhydeddus a boddhaol i'r ddwy blaid. Er nid oes genyf vn dymuniad i v,mr,r-vd unrhyw ran fy hunan mewn dim trofoda thuu rEid en cario V'1 mlaen yn awr neu yn y dyfodol, ni f\_V:daj genyf un gwrthwynebiad i draethu. yn ysgrifemdig ncu mewn ymddiddan, beth yn fy marn i ydyr.t y pwyntiau sy'n aros eisieu eu hunioni, a pha fodd y gellid eu setlo i foddlonrwydd y ddwybiaid. ITvn a "fyddwn barod i'w wneud pe meddyliech y doilliy.j unrhyw Jes ymar- ferol drwy hyny. I ddwyn y mater i bVrynt, buasai yn dda genyf gael gwybod, mor fuan ag Y bydd yn syfleus i chwi. pa un a fyddai Argl-ydd Penrhyn. yn eich barn chwi • (wrth weled fod y di- weddar gyda Mr Yovng yn anffodus wedi syrthio drwodd ar adeg pan oedd "y g->b.i'th am settlement yn ymddangos ddisatleirinf) vn rVieddol y funud hon i gario yn mlaen drafodaeth be-oiiol gyda ehynrych- iolwjT y dynion, naill ai mewn ysgrifen neu trwy ymddiddan. Chwi gofiweh ond odid mLi dymuniad y dynion yn y trafodaethau diweddar oedd iddynt gael eu cario yn mlaen gan Arglwydd Penrhyn ei hunan, ac nid gyda Mr Young ac yn gwybod yr hyn yawyf o r hyn ddigwyddodd, nis gailaf beidio teimlo, P- buasiti hyny wedi ei wneud, v buasai Chwarelau y Penrhyn yn awr mewn llawn gwaith. Gallwch yn rhwydd ddeail y buasai yn tu- eddu i Icdu yn hytrach na chyfanu y rhwyg pe bai y dynion yn myned at Argiwydd Penrliyn yn awr mewn dull na fuasai yn dderbyniol gan ei arglwydd- iaeth a'm dymuniad elifrifol i yw, os yn bo.ibI, i chefnu pethau yn y fath fodd fel, os bydd Arglwydd Pern-hyn yn dueddol i wrandaw arnynt, v gallant fyned ato yn y dull lleiaf tebyg i aehosi chwerwedd. Gan hyderu cael fy liafru ag atebind I-tan 'vd-,v-,vf yr eiddoch yn gywir, W. J. WILLIAMS. H. Lloyd Carter, Ysw., Cyfreithiwr, Caernarfon. "Canlyniad y llythyr hwn oedd aii-agoriad yr yni- drafodaeth. Yna trefnwyd cyfarfyJdiad rhwng Mr Carter, cynrychiolwyr y dynion, gyda Mr Daniel fy hunan, i ystyried a ydoedd yn ddoeth a phriodol ceisio dwyn o amgylch gyd-ddealltwriaeth, a phen- derfynwyd mai da fyddai cymeryd mantais o'r cyfle i geisio dod i ryw ddealltwriaeth. Trefnwvd amser a. man cyfarfod erbyn yr wythnos ganlvnol* Y diwr- nod canlynol daeth Mr W. H. VViliiams i Gaernarfon gan ddymuno cael ei ail-agor.. Mynegodd ei an- ewylly.sgarwclL i fyned yn mlaen yn mhellach heb y wybodaeth hon. Cyn i mi ei weled yr oedd Mr Car- ter wedi ei hysbysu mai myfi oedd wedi vsgrifenu Uythyr cyfrinachol ato. Pan gvrhaeddais dvwedodd Mr Carter wrtliyf iddo fynogi i Mr Williams am v liythyr a ysgrifenais. Yna gofynais i'r llythyr gael ei ddarllen i Mr Williams, gan ei fod yn awr yn gwy- bod pwy a'i hysgrifenodd. Gwnaecl hvny, ac yna gOiynais i Mr \_Villiains a oedd y llythyr vn cynwys raywbeth allan o ie, pan JT atebodd" na ddywedai de hyny, ond ei fod yn tcimlo fy mod yn bur hyderus. G llir canfod yn awr oddiwrth ganlyniad yr ymdra- fodaethau hyn fod sylfaen dda i'm liyder. Yna gofynodd am ganiatad i ddweyd yn nglijlch y liycliyr wrth ei gydaelodau o'r ddirprwyaeth a Mr Daniel yn unig, i'r hyn y cydsjuiasom ar unwaith. Yn g inlvn- ol aed yn mlaen gyda'r ymdrafodaeth nes dod i gytundeb, JT hwn a law-nodwyd yn ddyladwy gan Mr Young a ehynrychiolwyr y dynion-ar y 18fed o Awst. Gwnaed telerau y cytundeb wedyn yn gy- hoeddus a mabwysiadwyd hwn gan y dynion ar yr 21ain o'r un mis. "Mor bell ag y gwn, ni ddywedwyd cair am y llythyr hwn hyd y nos Fawrth dilynol, v 24ein o Awst, tridiau wedi i bobpeth gael ei gadarnhau. Y pryd hwnw y mynegwyd gyntaf i'r pwyllgor pa fodd yr agorwyd yr ymdrafodaeth, a cheiyddwyd fi, a hyny yn fy absenoldeb. Yn Mai yr oedd cyffelyb ymdrafodaeth wedi ei hagor gan bersona-u neillduol heb ymgynghori a'r pwyllgor na'r ddirprwyaeth, ac ni chlywais neb yn eu beio am hyny. Y mae yr un, gyda fy hunan, a fu yn foddion i ail agor yr ymdra- fodaeth ddiweddaf wedi ei ganmol, tra y mae ymgais wedi ei gwneud i'm dinystrio* i. Gadawaf i cnwi a'r cyhoedd farnu eysondeb pnddygiad o'r fath. Yr wyf yn credu J-n onest pe na buasai am yr hyn a wneuthum y buasai anghydfod y Penriivn yn aros heddyw heb ei setlo. Yn jr mynegiad syml uchod yr wyf wedi eyfyngu fy hun yn gyfangwbl i'r mater sydd yn dal perthynas uniongyrchol a'r llythyr am yr hwn y beuir fi. Er fod materion eraill mewn cysylltiad ag anghvdfod v í Penrhyn y gellid ymdrin a'hwynt, a'r rhaf j; byddai yn dda i chwi eu gwybod, nid wyf yn ewyllysio" agor y cwestiwn hwnw fy hunan. Ar yr un pryd ystyriaf ei bod yn ddyledswydd arnaf ddweyd fy mod yn hollol barod i fyned i mewn i'r holl fater, a fy mod yn bur sicr fy meddwl po fwyaf y chwilir iddo cliriaf yn y byd y daw i mi yn ystod yr oil o'r anghydfod poenus hwn weithredu yn a.gored. cydwybodol, ac yn y modd oedd oreu er lies y gweithwyr a'r undeb yr wyf wedi ei wasanaethu mor ffyddlon am y 23ain mlynedd diweddaf.—Yr eiddoch yn ffyddlawn, "W.J.WILLIAMS." Gan fod yr holl gymychiolwyr wedi cael copi o'r cylchlythyr, barnwyd yn ddiangenraid ei ddarllen i'r cyfarfod. Yn rhyfedd ddigon, ni siaradodd neb- arno, ag eithrio Mr W. J. Williams ei hun, a dywedir iddo adefnyddio iaith bur biaen. Pe codai angen- rheidrwydd, byddai ysgrifenydd yr Undeb mewn safle i caadlenu nifer o fleithiau hynod o bcrthynas i'r agwedd fabwysiadwyd gan gynghorwyr y dynion yn ystod anghydfod y Penrhyn. Y inae un peth yn barod wedi ei wneud yn glir-nad ystyriaeth wan wrth ddwyn y streic i derfyn oedd sefyllfa wag cyllideb y streicwyr.\nTaflwyd ffrwd o oleuni, medd y "Liverpool Mer- cury," yn nghyfarfod Undeb Cliwarelwyr Gogledd Cymru,o'r hwn y gwelir aclroddiad mewn colofn arall, ar hanes cyfrinachol anghydfod Chwarel y Penrhyn; a chan fod y naill streic yn dehyg hwn i'r llall i'r dadleniadau cdjrddordeb sydd yn fwy na.g yn lleol. Cofir i'r cytundeb yn nglyn a'r ymdrechfa galed yn Methesda gael ei ddwyn o gwmpas trwy j-mdrafod- aeth rhwng Mr W. J. Williams, ysgrifenydd cyffred- inol Undeb y Chwarelwyr, a Mr Lloyd Carter, cyf- reithiwr Arglwydd Penrhyn. Daeth Mr Williams, yr hwn oedd wedi bod yn wrthwynebol i roddi i fyny y ceisiada.u. i ddod i ddealltwriaeth, i'r penderfyniad na. ddylai efe adael i unrhyw ffug falchder sefyii ar ffordd trefniant heddychol, a mentrodd ar ei gyfrif- oideb personol i wahodd ail-agoriad y trafodaethau, gan gredu nad oedd tisieu ond ychydig fedr a dyfal- barhad ar y ddwy oclir i roddi terfyn ar yr helynt. Canlyniad hapus yr lyi-dd hwn yw fod y chwarel unwaith eto yn fan piysur i ddiwydiant. Gall- esid tybio y buas.ii Mr Williams, fel v.n o'r trefnwjT gan y rhai y llyfawyd ymaith y gwahaniiicthau, vn deilwng o fendithion lieddychwr. Yn mhell fel arall y bu arno. Mor fuan ag y daeth yn wjrbyddus i ar- weinwyr y streic ei fod wedi cymeryd arno ei hun i wahodd adnewyddiad JT ymdrafodaethau,dechreuodd adran o honynt ci iselhau fel bradychwr, a rhoddwyd cynllun ar droed i'w gospi trwy gymeryd oddiarno* v s-vvydd o ysgrifenydd cyffredinol" a'i dynu i lawr *i safle clerc i Mr Daniel,yi-hwn oedd wedi metllu vniioll- ol yn ei ymdrechion uchelgeisiol i derfynu y streic tr wy gyfryngiad y Bwrdd Masnach. Yn hapus, mae j- ej_n- lhvyn wedi ei rwystro, ond jmae wedi gadael ci foes- wers. Y mae wedi ei wneud yn fwy clir nag o'r blaen pethau mor tyc-kun sydd yn sefyll ar ffordd cytundeb mewn anghydfod sydd a wnelo ag hapusrvj-dd mil, oedd. Mae ychydig wagedd truenus nifer fechan o gyiilyrfwyr yn cyfrif llawer mwy na llwyddiant JT oil o gymydogaetli, a phan y mae gan ddyn gonest wroldeb i daflu balchder i'r gwynt ei wobr yw cried- igaeth.\nCymdeithas Wnio Mon.\nCymdeithas Wnio Mon. Cyrihahwyd pedwerydd cyfarfod blvnyddol o aelodau y gymdeithas hon yn y New Hall, Porth- aethwy, prydnawn Mercher diweddaf. Cymerwyd y gadair gan y llywyddes, Lady Magdalen Bul- keley; ac yr oedd yr ia-lywyddes, Mrs Pritchard- Rayner, hefyd yn bresenol. Yr oeud y pwyllgor, llywyddesau y dosbeirth, a'r aeiodau, oil yn cael eu cyxiychioli'n dda. Cynwysai y presenolion— Mrs a Miss Bickersteth, Mrs Burton, Mrs Chadwick, Mrs Clegg, Miss Denton, Mrs Evans, Newboro' Rectory; Miss Jones, a Miss Ed- wards, Tre' Anij<a Mrs Jones, Hendre', Gw.ilcit- mai; Mrs Francis J ones, Miss Skinner Jones, Miss Jones, Bodfeirig; Miss Jones, The Roiv>ry, Llanerohymedd Mrs Wiiluuna Mason, Plar, liod- afon; Miss Moulsdale, Mrs Morgan, LLMimsaut Rectory; Miss Massey a Miss G. Massey, Miso Orren, Llangwyfan Mrs Roberts, Pandy TreLian; Miss Roberts, Gardd Irby; Misw Rowlands, Clegir Mawr; Mrs a Miss Smith, Rhosvboi Vicarage; Mrs Williams, Tre casteil; Miss Wil- liams, Garnedd Goch Miss IVilliamg, Pen-y-, Gaerwon; Miss W illiarns, Tyddyn Hwrdd, ote. Darllenwyd yr adroddiad blynyddol a myneg- iad o'r cyfrifor; gan yr ysgrifenyddesau mygedol, a phasiwyd hwy. Dangosai'r cyfrifon arianol fod y gymdeithas mewn sefyllfa lwyddianus yn yr ysty.c hono. Gwnaethpwyd trefniadau er cael yr ar- ddangosiad o ddillad a gwrthbanau yn Mhonh- aethwy yn gynar ddechreu mis Tachwedd. Eu y rheolau yn fater o drafodaeth tra bywiog am arn- ser byr, a therfynodd mewn mabwysiadu un neu ddau o awgryiuiadau y rhai, gobeithid, aliens iod o fantais i weithiad y gymdeithas. Ptuderfyn- wyd yciiwanegu pedair yn rhagor ar y pwyllgor, a dewiswyd pedair o foneddigesau fel y cvfryw. Pwiwyd pleidlais unol o ddiolchgarwch i Mr Cox, Minygarth, am archwiho cyfrifon y fiwyddyn, ac hefyd i Lady MagdalerJ Bulkeley am lywyddu. Fe fydd y dilladau a'r blancedi i'w gweled i'r cy- hoedd, ac anfonir hwy allan i lywyddessu gwa- kanol ddosbarfchiadau i'w rhanu inor fu&n ar ol layrr ag y bydd yn ymarferol.\nOcpong, a Judicious Blend of the Choicest Tea. 2s pet lb. Ceylon Tea, Pure, Fragrant, and DalieioBS 13 6d par lb., 6 lbs. carriaga paid to any addr?ep In Ilit Unitftd Kingdom.—Barber and Co. (established over a omtury), 67a, Lord-strsefc, Liverpool, and 103, idar- ket-atresfc, Manchester. -Advt. Arraplnvyd a Chylioeddwyd dros y North Chroniols Company, Limited, gaa Da.vid yn y "North Wales Chronicle" a'r "Gwslia" PriQt- inj Works, Caztoa House, High-str»ct, rln.f,¡;, yn MWwyf BaIlg, yn Sir Gaernj.rf»a ae yn Swydd- fa y "GUriaxydd," Bridge-atreet, xn^gthki yr*. Mhlwyf Llan»«rfai, Sir cm, John V^ilL ivs. Dydd Iau, Medi 30, 1897.


S4C - llythyr am y cytundeb rhwng y BBC a Llywodraeth Prydain | Cymdeithas yr Iaith Gymraeg\nCyhoeddwyd gan Anhysbys ar Mer, Gorff 15th am 9:01 yb\nAnnwyl John Whittingdale AS\nYsgrifennaf atoch wedi i’n haelodau weld copiau o’r llythyrau dyddiedig 3ydd Gorffennaf 2015 rhyngddoch chi a Chyfarwyddwr Cyffredinol y BBC.\nMae’r llythyr yn awgrymu eich bod wedi dod i benderfyniad rydych chi’n ystyried sy’n ‘ddigonol’ i ariannu S4C hyd at 2020/21 gan i chi ddweud: “The BBC’s grant to S4C may be reduced by an equivalent percentage reduction in funding to the percentage reduction made to BBC funding over the period 2018/19 - 2020/21. It will be up to the Government to decide how to make up the shortfall.”\nNodwn felly fod eich llythyr yn gwneud addewid cyfreithiol na all lefel ariannu S4C rhwng 2018/19 a 2020/21 gwympo o dan gyfraniad y BBC i S4C yn 2016/17. Fodd bynnag, gan ystyried cyfraniad presennol y Llywodraeth, nid yw’n glir a fyddai hynny’n diogelu cyllideb gyffredinol y sianel ai peidio.\nHoffem wybod beth yw lefel y gyllideb rydych wedi, mae’n debyg, penderfynu sy’n ddigonol i’r sianel rhwng 2016/17 a 2020/21, yn ogystal â gweld copi o’r asesiad a arweiniodd at eich casgliad yn unol â’ch dyletswyddau cyfreithiol, ac sy’n seiliedig ar ganlyniadau’r adolygiad yr ydych wedi cytuno i’w gynnal o dan y cytundeb gweithredu rhwng Ymddiriedolaeth y BBC a’ch Adran.\nNid oes modd gorbwysleisio pwysigrwydd S4C i'r Gymraeg a diwylliannau Cymru. Ers 2010, daw cyfran helaeth o'r gyllideb sy'n weddill drwy ffi'r drwydded - trefniant sy'n bygwth annibyniaeth y sianel - gan fod y Llywodraeth wedi lleihau ei cyfraniad gan 93%. Mae cyllideb y sianel wedi ei thorri oddeutu 40%, gydag effaith sylweddol ar allu S4C i ddarparu gwasanaeth teledu cynhwysfawr o safon.\nMae’n rhaid i chi sylweddoli bod S4C wedi cael ei sefydlu yn dilyn ymgyrch dorfol hir, a bod nifer o bobl wedi aberthu eu rhyddid er mwyn ei sefydlu. Nid sianel gyffredin mohoni, ond yr unig sianel deledu Gymraeg yn y byd.\nFel y gwyddoch, mae dyletswydd gyfreithiol arnoch i bennu ffigwr ariannol rydych yn ysytyried sy’n ‘ddigonol’ o dan adran 61 o’r Ddeddf Darlledu 1990 fel y’i diwygiwyd gan adran 31 o Ddeddf Cyrff Cyhoeddus 2011.\nHoffem dderbyn cadarnhad felly eich bod wedi penderfynu na all cyllideb S4C, dros holl gyfnod y Senedd nesaf, gwympo o dan lefel cyfraniad y BBC i’r sianel yn 2016/17. Hoffem wybod hefyd: a ydych chi dal yn agored i adfer cyllideb y sianel i’r lefelau y buodd yn eu derbyn yn 2009?\nCredwn fod y ffordd rydych wedi dod i’r penderfyniadau hyn yn gwbl anfaddeuol, ac yn gwbl annemocrataidd gan nad ydych wedi ymgynghori ag S4C na phobl Cymru yn eu cylch. Credwn fod y broses hon yn cryfhau’r achos dros fformiwla ariannu mewn statud fel bod sicrwydd clir ynglŷn â sefyllfa ariannol y sianel. Mae’n hollbwysig eich bod yn sicrhau annibyniaeth ariannol, strategol a golygyddol i S4C.\nYn 2010, fe ddywedoch fel Llywodraeth mai dirwasgiad oedd y rheswm am wneud y toriadau. Nawr bod y dirwasgiad drosodd, galwaf arnoch i ddychwelyd cyllideb y sianel i lefelau 2009.\nGalwn arnoch felly i adfer y buddsoddiad yn S4C i'r lefelau a roddwyd cyn y dirwasgiad ac ail-osod fformiwla ariannu'r sianel mewn statud, a fyddai'n cynyddu, fan leiaf, yn unol â chwyddiant; fel ei bod yn annibynnol ar unrhyw ddarlledwr arall, yn ariannol, yn strategol ac yn olygyddol.\ncc: Aelodau Seneddol o Gymru, Y Prif Weinidog Carwyn Jones AC, Gweinidog Diwylliant Ken Skates AC, Cadeirydd S4C Huw Jones, Andrew RT Davies AC, Leanne Wood AC, Kirsty Williams AC, Paul Davies AC, Suzy Davies AC, Bethan Jenkins AC, Simon Thomas AC, Aled Roberts AC


ISA Cymorth i Brynu neu ISA Gydol Oes?\nOs oes gennych ddiddordeb mewn gwneud y gorau o’ch cynilion, efallai y byddai gennych ddiddordeb mewn gwybod y gwahaniaeth rhwng ISA Gydol Oes ac ISA Cymorth i Brynu. Mae cyfrifon ISA Gydol Oes ar gael nawr, ond caewyd yr ISA Cymorth i Brynu i ymgeiswyr newydd ar 30 Tachwedd 2019. Yn y canllaw hwn, rydym yn ystyried manteision ac anfanteision cynilo i ISA Gydol Oes ac ISA Cymorth i Brynu.\nBeth yw’r gwahaniaeth rhwng ISA Cymorth i Brynu ac ISA Gydol Oes?\nPa un ddylwn ei ddefnyddio?\nA allaf drosglwyddo fy ISA Cymorth i Brynu neu ISA Gydol Oes i ddarparwr arall?\nA allaf drosglwyddo fy ISA Arian Parod neu ISA arall i mewn i fy ISA Cymorth i Brynu o hyd?\nPryd byddaf yn cael fy monws?\nBeth os wyf dros 40?\nNi allwch agor ISA Cymorth i Brynu newydd mwyach. Os oes gennych un eisoes gallwch arbed yn eich ISA Cymorth i Brynu tan 30 Tachwedd 2029, â 12 mis arall i hawlio’ch bonws tan 1 Rhagfyr 2030\nAr gyfer prynwyr tro cyntaf sydd dros 16 oed ac sy’n gobeithio cynilo i dalu blaendal ar eu cartref cyntaf.\nMae’r llywodraeth yn ychwanegu 25% at eich cynilion, hyd at fonws o uchafswm o £3,000.\nGallwch ei ddefnyddio i brynu cartref sy’n werth hyd at £250,000, neu hyd at £450,000 yn Llundain.\nTelir y bonws wrth brynu cartref ac mae’r cyllid ar gael wrth i chi gwblhau.\nOs byddwch yn tynnu’r arian allan am unrhyw reswm ar wahân i brynu eich cartref cyntaf, nid oes unrhyw daliadau i’r llywodraeth ond ni thelir unrhyw fonws ychwaith.\nDarganfyddwch fwy yn ein canllaw ISAs Cymorth i Brynu\nMae’r math yma o ISA wedi bod ar gael ers 6 Ebrill 2017.\nWedi ei gynllunio i helpu pobl rhwng 18 a 40 oed i gynilo am eu cartref cyntaf, neu ymddeoliad.\nBydd y llywodraeth yn rhoi bonws gwerth hyd at 25% o’r hyn fyddwch yn ei dalu i mewn, hyd at uchafswm o £4,000 y flwyddyn.\nGallwch ei ddefnyddio i brynu cartref sy’n werth hyd at £450,000 unrhyw le yn y wlad.\nTelir y bonws yn fisol ac mae’r cyllid ar gael wrth i chi gyfnewid.\nCesglir tâl o 25% gan y llywodraeth os byddwch yn tynnu arian allan cyn eich bod yn 60 am unrhyw reswm ar wahân i brynu eich cartref cyntaf. Mae hyn wedi ei leihau dros dro i 20%, yn weithredol o 6 Mawrth 2020 tan 5 Ebrill 2021, yn rhan o fesurau coronafeirws y llywodraeth.\nDarganfyddwch fwy yn ein canllaw ISAs Gydol Oes\nOs oes gennych gyfrif ISA Cymorth i Brynu ac ISA Gydol Oes, gallwch ddal i gynilo i mewn i’r ddau gyfrif. Dylech nodi mai dim ond un bonws fyddwch yn gallu ei hawlio tuag at brynu eich cartref cyntaf.\nMae’r ddau wedi’u cynllunio i’ch helpu i brynu’ch cartref cyntaf a rhoi bonws o 25% i chi ar eich cynilion yn amodol ar derfynau penodol.\nY prif wahaniaeth yw y gallwch arbed £4,000 y flwyddyn mewn ISA Oes, o’i gymharu â £2,400 (£3,400 ym mlwyddyn un) mewn ISA Cymorth i Brynu. Gallai hyn olygu bonws llawer mwy a chyflym o’i gymharu ag ISA Cymorth i Brynu. Er bod yr ISA Cymorth i Brynu yn darparu dull mwy hyblyg o gynilo.\nUn o’r prif wahaniaethau yw sut a phryd y telir y bonws.\nTelir bonws yr ISA Gydol Oes yn fisol er mwyn ei ddefnyddio tuag at unrhyw ofynion blaendal ar gyfnewid contractau (Cymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon).\nFodd bynnag, mae angen hawlio’r bonws ar yr ISA Cymorth i Brynu rhwng cyfnewid a chwblhau. Mae hyn yn golygu bydd unrhyw fonws yn cyfrannu tuag at eich blaendal cyffredinol neu forgais ac felly ni ellir ei ddefnyddio wrth gyfnewid.\nYn yr Alban, bydd eich cyfreithiwr gweithredol yn gwneud cais am y Bonws Cymorth i Brynu gan y Llywodraeth ar eich rhan pan fyddwch wedi dod o hyd i eiddo.\nPrif anfanteision ISA Gydol Oes yw y bydd rhaid i chi aros o leiaf blwyddyn i hawlio eich bonws.\nOs byddwch yn tynnu’r arian allan cyn eich bod yn 60 oed ar gyfer unrhyw beth ar wahân i brynu eich eiddo cyntaf, bydd rhaid i chi dalu cosb i’r llywodraeth o 25% - wedi ei leihau i 20% tan 5 Ebrill 2020 - a allai olygu y byddwch yn derbyn llai yn ôl nag a roddwyd i mewn gennych.\nGallwch, gallwch drosglwyddo'ch ISA Cymorth i Brynu neu ISA Gydol Oes o'ch darparwr cyfredol. Bydd angen i chi wirio bod y banc, y gymdeithas adeiladu neu'r undeb credyd rydych am symud iddo yn cynnig yr ISA cyfatebol ac yn derbyn trosglwyddiadau i mewn. Gallwch hefyd drosglwyddo'r arian yn eich ISA Cymorth i Brynu i ISA Gydol Oes - er bod hyn yn cyfrif tuag at yr uchafswm o £4,000 y gellir ei roi yn ystod un flwyddyn dreth.\nByddwch, byddwch yn dal i allu trosglwyddo eich cyllid i’ch ISA Cymorth i Brynu o fath arall o ISA yn amodol ar derfynau taliadau misol eich ISA Cymorth i Brynu ac amodau a thelerau eich ISA arall. Gallai trosglwyddo o ISA Gydol Oes arwain at gosb gan y llywodraeth ar eich cynilion.\nBydd yr ISA Cymorth i Brynu yn talu bonws uchafswm o £400 ar ôl dim ond tri mis wedi i chi gronni cyfanswm o £1,600 - bydd rhaid i chi roi’r uchafswm o £1,200 i mewn ym mis un, a £200 ym mis dau a thri.\nOs ydych dros 40 neu’n iau na 18 oed, nid ydych yn gymwys i gael ISA Oes, hyd yn oed os ydych yn brynwr am y tro cyntaf.


Llyfrgell Owen Phrasebank - tristwch\nAeth gweddill y pnawn heibio fel pob pnawn Llun arall, ac os oedd rhyw olwg drist ar wyneb eu hathrawes ni ddaeth i feddwl yr un plentyn mai o'u hachos hwy y tarddodd y tristwch hwnnw.\nFelly, tristwch oherwydd afiechyd 'i mam gafodd y bai am y diffyg chwerthin, a'r hanner ofan yn y llyged a phethe felly.\nTristwch yw gorfod cofnodi nad oes ond un o aelodau'r tîm yn fyw heddiw, sef Mr Tom E.\nAc fe ddwyseid y tristwch oherwydd imi fod, ar un adeg, yn un o brif edmygwyr Bara Caws.\nDywedodd Dafydd Morgan Lewis, 'Mae'r ffigurau yn achos tristwch.\nLlanw'r nos dros erwau galar, Hoen a gobaith dan ei li, Ysbryd braw yn crwydro'r ddaear, Tristwch yn fy mynwes i...


Gwefan newydd yn helpu pobl hŷn sy’n cael eu cam-drin i ddod o hyd i’r wybodaeth, y cyngor a’r gefnogaeth sydd eu hangen arnynt - Bwrdd Ddiogelu\nMae Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru wedi lansio gwefan newydd i helpu pobl hŷn sy’n cael eu cam-drin, neu’r rheini sydd mewn perygl o gael eu cam-drin, i ddod o hyd i’r wybodaeth, y cyngor a’r gefnogaeth sydd eu hangen arnynt.\nGan ddefnyddio’r wefan newydd gall pobl hŷn, yn ogystal â’u ffrindiau a’u teuluoedd, chwilio yn rhwydd am wasanaethau a chymorth yn eu hardal leol a all eu helpu os ydynt yn cael eu cam-drin, os ydynt mewn perygl o gael eu cam-drin, neu’n poeni am rywun arall. Gallant hefyd ddod o hyd i fanylion mudiadau cenedlaethol allweddol a’r gwasanaethau mwy arbenigol sydd ar gael. Mewn rhai achosion, gall y rhain gynnig cefnogaeth bob awr o’r dydd.\nDatblygodd y Comisiynydd y wefan mewn ymateb i bryderon a amlygwyd gan bobl hŷn gan gynnwys y rheini sydd wedi goroesi camdriniaeth. Roeddent yn cyfaddef yn aml nad oeddent yn gwybod ble i droi am gymorth a chefnogaeth ynghylch camdriniaeth, sy’n gallu amlygu ei hun mewn sawl ffurf – fel cam-drin domestig, trais rhywiol a cham-drin ariannol. Mae’n effeithio ar filoedd o bobl hŷn yng Nghymru bob blwyddyn.\nYn ogystal â bod yn adnodd defnyddiol a hawdd ei ddefnyddio i bobl hŷn, bydd y wefan newydd hefyd yn ddefnyddiol i staff sy’n gweithio ar draws amrywiaeth o wasanaethau cyhoeddus a mudiadau trydydd sector. Bydd gwybodaeth am y cymorth a’r gefnogaeth sydd ar gael – yn lleol ac yn genedlaethol – ar flaen eu bysedd a gallant ei rhannu â’r bobl hŷn y maent yn gweithio ac yn ymgysylltu â nhw.\nYn ogystal â’r wefan, mae’r Comisiynydd hefyd wedi lansio taflen wybodaeth newydd – Mynnwch Helpwch Cadwch yn Ddiogel – a fydd yn arbennig o ddefnyddiol i bobl hŷn nad ydynt ar-lein. Mae’r daflen yn rhoi manylion ynghylch ble gall pobl fynd i gael help a chefnogaeth, yr arwyddion o gam-drin y dylent fod yn chwilio amdanynt, a beth i’w wneud os ydynt yn poeni am rywun arall.\nMae dros 10,000 o gopïau o’r daflen eisoes wedi cael eu dosbarthu ledled Cymru, a byddant yn cael eu dosbarthu i bobl hŷn ar ran y Comisiynydd gan ystod eang o bartneriaid gan gynnwys awdurdodau lleol, byrddau iechyd a’r heddlu, yn ogystal â thrwy grwpiau cymunedol, fforymau pobl hŷn, cynlluniau tai gwarchod a chartrefi gofal.\n“Rydyn ni’n gwybod dydy pobl hŷn sy’n cael eu cam-drin, neu’r rheini a allai fod mewn perygl, ddim yn gwybod ble i fynd i gael gafael ar y cymorth a’r gefnogaeth sydd eu hangen arnynt i’w cadw’n saff ac yn ddiogel.\n“Dyna pam y gwnes i gomisiynu ymchwil i ganfod y gwasanaethau sydd ar gael yng Nghymru sy’n darparu cymorth i bobl hŷn, gan ddod â’r cwbl at ei gilydd mewn cyfeiriadur newydd o wasanaethau er mwyn i bobl hŷn allu dod o hyd i’r wybodaeth sydd ei hangen arnynt yn hawdd a chael gafael ar gymorth os oes ei angen arnynt.\n“Gan nad oes gan lawer o bobl hŷn fynediad at y rhyngrwyd, dwi hefyd wedi datblygu taflen wybodaeth newydd, sy’n cael ei dosbarthu gan bartneriaid sy’n gweithio mewn cymunedau ledled Cymru i sicrhau bod pobl hŷn yn gwybod am yr arwyddion o gam-drin y mae angen iddynt gadw llygad amdanynt a’u bod yn gallu cysylltu â mudiadau sy’n gallu cynnig gwybodaeth, cyngor a chymorth os oes angen.\n“Byddaf yn parhau i weithio mewn partneriaeth â dros 30 o sefydliadau fel rhan o’r Grŵp Gweithredu ar Atal Cam-drin a sefydlais ym mis Ebrill y llynedd. Rydym am sicrhau bod camau’n cael eu cymryd i fynd i’r afael â bylchau posibl mewn gwasanaethau a materion neu rwystrau eraill a allai atal pobl rhag cael gafael ar gymorth, fel y gall pobl hŷn gael yr help sydd ei angen arnynt, pryd bynnag a lle bynnag yr ydynt.”\nEWCH I’R CYFEIRIADUR O WASANAETHAU CYMORTH AR GYFER CAMDRINIAETH


Pier Aberystwyth - Wicipedia\npier rhestredig Gradd II yn Aberystwyth\nPier Aberystwyth (Saesneg: Aberystwyth Royal Pier) oedd y pier gyntaf i'w agor yng Nghymru a hynny yn 1865. Wedi cyfres o ymosodiadau gan stormydd, mae'r pier gyfredol yn fersiwn byrrach o'r adeilad wreiddiol, a oedd yn 242 metr.\nyr Adfywiad Gothig\nadeilad rhestredig Gradd II\n2 Dyddiau Cynnar\n3 Y Pier yn 20g\n4 Drudwy Aberystwyth\nYn ystod canol 19g datblygodd Aberystwyth fel canolfan wyliau a cheisiwyd ei gwerthu fel y "Biarritz of Wales." Comisiynodd consortiwm o fusnesau lleol o dan yr enw Aberystwyth Promenade Pier Company i'r peiriannydd Eugenius Birch, gynllunio ac adeiladu'r Pier ar y cyd â'r contractwyr lleol J.E. Dowson. Roedd gan y strwythur bracedi gwialen haearn, pentyrrau haearn bwrw a cholofnau ategol wedi'u crynhoi i'r graig. Cyfanswm y cost adeiladu oedd £13,600.\n'Aberystwith from the Castle' 1861; rhag-lun o'r Pier cyn iddi gael ei adeiladu\nAgorwyd y Pier ar ddydd Gwener y Groglith yn 1865. Roedd yn rhaid i'r ymwelwyr dalu toll i gerdded arno a denwyd 7,000 o bobl ar y diwrod cyntaf hwnnw a oedd yn cyd-fynd gydag agoriad swyddogol llinell Reilffordd y Cambrian i Aberystwyth o Fachynlleth. Fodd bynnag, dyma oedd uchafbwynt y Pier dan ei berchnogion gwreiddiol - saith mis yn ddiweddarach, ym mis Ionawr 1866, achosodd storm fawr ddifrod difrifol a llusgwyd 30 metr (98 troedfedd) o ben pellaf y Pier i mewn i'r môr.\nGan na allai'r perchnogion gwreiddiol fforddio ailosod yr adran a gollwyd, gwerthwyd y pier yn 1872. Disodlodd y perchnogion newydd y darn a gollwyd gydag adnewyddiad denheuach 70 metr (230 troedfedd) newydd, ac adeiladwyd oriel blaen newydd a chiosg lluniaeth.\nAr ddiwedd y 19eg ychwanegwyd pafiliwn wydr newydd a gynlluniwyd gan Gordon Croydon-Marks ar y pen oedd ar y tir mawr. Codwyd hwn gan Bourne Engineering & Electrical Company, ac roedd yn cynnwys tair eil to gwydr, gyda'r gwaith haearn wedi'u haddurno mewn arddull Gothig. Gallai'r Pafiliwn newydd ddal 3,000 o bobl ac fe'i hagorwyd gan Dywysoges Cymru ar 26 Gorffennaf 1896.\nY Pier yn 20gGolygu\nMynedfa'r Pier, 2018\nAr nos Wener 14 Ionawr 1938, tarodd storm gyda chyflymder gwynt hyd at 90 mya (140 km/h) tref Aberystwyth. Dinistriwyd y rhan fwyaf o'r Promenâd, ynghyd â 61m (200 troedfedd) o'r pier, gan ostwng ei hyd gan hanner. Cafodd nifer o eiddo ar lan y môr eu difrodi, gyda phob adeilad i'r gogledd o Neuadd y Brenin wedi e hefeithio a'r rheini ar Ffordd Fuddug (Victoria Rd) yn dioddef y difrod fwyaf. Dechreuodd y gwaith ar argae coffer amddiffynnol tan 1940, gyda chyfanswm costau adeiladu yn dod at £70,000 (sy'n cyfateb i £2.5m heddiw).\nYstyriwyd bod risg diogelwch i'w ailadeiladu yn ystod yr Ail Ryfel Byd fel iddi ei chadw ar gau. Ac, er i beth gwaith cael ei gwneud wedi hynny, roedd mewn cyflwr mor wael ac erbyn y 1970au roedd rhan ohono mewn cyflwr mor ddrwg roedd rhan ohono ar gau.\nYm 1979, prynwyd Pier Royal Aberystwyth gan y Don Leisure Group, ac yn 1986 gwariwyd £250,000 ar welliannau i weddill y pier 91m (299 troedfedd). Rhoddwyd caniatâd cynllunio ar gyfer adeiladu pier newydd ochr yn ochr â'r gwreiddiol, ond ni gwireddwyd y prosiect erioed. Agorwyd neuadd a bwyty snwcer newydd ym 1987, mewn pafiliwn wedi'i ailwampio.\nHeddiw, mae'r Pier yn cynnwys siop hufen iâ, tafarn, neuadd snwcer, bwyty, canolfan arcêd hap-chwarae a hefyd clwb nos.\nDrudwy'n ymgasglu uwchben y pier\nMae'r Pier yn gartref i filoedd o ddrudwy sy'n nythu yno yn yr Hydref. Daw pobl i Bromenâd Aberystwyth yn unswydd i fwynhau edrych ac i ffotograffu cymylau neu 'sisial' o ddrudwy wrth iddynt hedfan o gylch y Pier ac yna noswylio yno.\nGwefan Aberystwyth Royal Pier\n↑ Ceredigion County Council - Bibliography of Cardiganshire 1600-1968 Aberystwyth\n↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 https://web.archive.org/web/20131103141955/http://www.visitaberystwyth.com/index.php?option=com_content&view=article&id=56&Itemid=73&lang=en\n↑ William Troughton (20 October 2009). "Aberystwyth's great storm of 1938". BBC Wales. Cyrchwyd 31 May 2010.\nWedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Pier_Aberystwyth&oldid=10771357"\nLast edited on 30 Awst 2020, at 14:53\nNewidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 30 Awst 2020, am 14:53.


Rydych chi yma :\tHafan | Ynghylch Casnewydd | Casnewydd: Dinas ar i Fyny | Datblygiadau eraill\nMae Glan Llyn (gweler y llun) yn broject 20 mlynedd i drawsffurfio hen safle 6oo acer gwaith dur Llanwern 600 yn gymuned gynaliadwy werth £1bn.\nMae datblygwr y safle, St Modwen, yn gweithio gyda Chyngor Dinas Casnewydd i gyflawni 6,000 o swyddi newydd, ynghyd â 4,000 o gartrefi newydd yng Nglan Llyn.\nYmhlith y gwasanaethau cyhoeddus bydd dwy ysgol gynradd, ardaloedd cymunedol, siopau a chaffis ynghyd â thir parciau a chyfleusterau chwaraeon.\nBydd datblygiad Parc Busnes Celtic gwerth £1.5m gyda gofod swyddfeydd a diwydiannol a warws yng nghanol Glan Llyn, yn helpu i ddod â chyfleoedd swyddi newydd i’r ardal.\nYn ddiweddar, agorodd un o fawrion siopa, Amazon, safle cludo ar y safle gan gyflogi dros 50 o bobl.\nBydd y project hefyd yn integreiddio cysylltiadau trafnidiaeth, gan gynnwys ffyrdd, llwybrau beicio, gwasanaethau bysus a llwybrau cerdded.\nMae gorsaf drenau newydd wedi’i chynnig yn y datblygiad hefyd, ynghyd â gwasanaeth parcio a theithio i 100.\nYn 2013, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru y byddai’n cynnig arian cyfatebol ar gyfer cam cyntaf project i greu canolfan gynadledda benigamp yng Nghasnewydd.\nRhoddodd Cyngor Dinas Casnewydd ganiatâd cynllunio i Ganolfan Gynadledda Ryngwladol Cymru i gael ei hadeiladu yng Ngwesty’r Celtic Manor. Dechreuodd y gwaith ym mis Chwefror 2017 a disgwylir i’r ganolfan agor yn 2019, gan ddod ag elw economaidd o £70 miliwn a 100,000 o arosiadau dros nos newydd i’r ardal bob blwyddyn.\nGyda’r nod o ddenu prif ddigwyddiadau o bob cwr o’r byd, bydd gan yr awditoriwm penigamp, y neuadd arddangos a’r cyfleusterau cysylltiedig gapasiti ar gyfer hyd at 4,000 o gyfranogwyr, gan olygu mai hwn fydd y cyfleuster mwyaf o’i fath yng Nghymru a de-orllewin Lloegr.\nI gael rhagor o wybodaeth ewch i wefan y Ganolfan Gynadledda Ryngwladol.\nCambrian ac Admiral\nMae prif safle yng nghanol y ddinas gyferbyn â’r orsaf drenau wedi’i ailddatblygu ac yn gartref i Admiral Group plc gyda mwy na 450 o gyflogeion.\nMae’r cynlluniau hirdymor ar gyfer yr ardal yn cynnwys 28,000 troedfedd sgwâr o ofod manwerthu, 290 o fannau parcio ceir a phlaza cyhoeddus newydd.\nGwnaeth busnesau yng nghanol dinas Casnewydd bleidleisio i sefydlu Ardal Gwella Busnes (AGB) o’r enw Newport Now, o 1 Ebrill 2015, i wella’r amgylchedd masnachu a chreu profiad gwell i ymwelwyr.\nDarllenwch fwy am AGB Casnewydd\nYn ystod gwanwyn 2013, penodwyd tasglu’r ddinas gan Lywodraeth Cymru i ddatblygu strategaeth adfywio economaidd tymor canolig ar gyfer canol dinas Casnewydd.\nGwnaeth y tasglu, oedd yn cael ei gadeirio gan Simon Gibson o Wesley Clover, gyhoeddi eu hadroddiad ym mis Rhagfyr 2013 gydag argymhellion a chamau gweithredu fyddai’n gwneud gwahaniaeth sylweddol i ganol dinas Casnewydd a Chasnewydd yn rhan o’r ddinas-ranbarth.\nYn uwchgynhadledd y ddinas ym mis Chwefror 2014, cyhoeddwyd y byddai Llywodraeth Cymru’n rhyddhau arian ar gyfer gwaith dichonolrwydd ar brojectau oedd yn rhan o adroddiad ReNewport.\nNododd Llywodraeth Cymru bod swyddogion yn gweithio gyda’r tasglu ar gynlluniau i sefydlu Cwmni Arloesedd Dinas yn seiliedig ar ddatblygu eiddo deallusol, yn gweithredu fel hwb i ddenu cyllid a buddsoddwyr, tra’n helpu cwmnïau bychan i dyfu.\nNododd Gweinidog yr Economi, Edwina Hart, y byddai cyllid yn dod ar gael i ymgymryd â gwaith dichonolrwydd oedd yn angenrheidiol i fwrw ymlaen ag argymhellion eraill yr adroddiad, megis asesu hyfywedd rhaglen reoli buddsoddiad canol tref.


Title: Newyddion mawr oddiwrth y ser. Neu almanacc am y flwyddyn o oedran [brace] Y byd, 5647. Crist, 1698.: Yn cynwŷs pôb pêth ar a berthyno i almanacc, at yr hwn a chwanegwŷd ffeiriau Cymru, a rheini o ffeiriau Lloeger ar fŷdd yn agos i Gymru: a charol; a dyriau newŷddion. / Y pedwaredd-ar-bymtheg o wneuthuriad Tho. Jones.\nPrint source: Newyddion mawr oddiwrth y ser. Neu almanacc am y flwyddyn o oedran [brace] Y byd, 5647. Crist, 1698.: Yn cynwŷs pôb pêth ar a berthyno i almanacc, at yr hwn a chwanegwŷd ffeiriau Cymru, a rheini o ffeiriau Lloeger ar fŷdd yn agos i Gymru: a charol; a dyriau newŷddion. / Y pedwaredd-ar-bymtheg o wneuthuriad Tho. Jones.\n[Shrewsbury: by Thomas Jones, 1698]\nY Rhyfeddodau, a'r Troiadau a ddigwŷddasant yn y Bŷd Rhng yr amser yr Yscrifennais yr Almanacc am y Flwŷddŷn 1697, a'r amser yr yscrifennais yr Almanac hwn.\nY nodau Cyffredinol am y Flwŷddŷn 1698.\nDechreu a diwedd y Tympau Cyfraith yn Llundain yn y Flwŷddŷn 1698.\nY Diffŷgiadau a ddigwŷddant yn y Flwŷddŷn 1698.\nEsponiad dalennau'r mîsoedd, a'u Deunŷdd\nYr amser cyfleus i gweirio, ac i ollwng gwaed fel a canlŷn.\nSYWEDYDDOL FARNEDIGAETH, AM Y FLWYDDYN. 1698.\nBŷr Farnedigaeth am y Flwŷddŷn 1698, Oll i'r un-ffordd.\nSywedyddawl amcan am y Tywŷdd yn y Flwŷddŷn 1698.\nProphwŷdoliaeth Gronw Ddu, o Sîr Fôn; Yr hwn a Brophwŷdodd ef ynghŷlch y Flwŷddŷn o oed Jesu 1400.\nTaflen o ben llanw'r môr. mewn 22. o Borthau o ddeutu Cymru.\nY môdd i gael llanw'r môr wrth oed y Lleuad ar Daflen yma.\nYn Sîr Fôn.\nYn Sîr Gaernarfon.\nYn Sîr Ddimbŷch.\nyn Sîr y fflint.\nyn Sîr Feirionedd.\nyn Sîr Drefaldwŷn.\nyn Sîr Faesyfedd.\nyn Sîr Aberteifi.\nYn Sîr Fercheinog.\nYn Sîr Gaerfyrddin.\nYn Sîr Benfro.\nYn Sîr Forganog.\nYn Sîr Fynwŷ.\nY rheini o Ffeiriau Lloeger, ar sydd yn agos i Gymru.\nYn Sîr Gaerfrangon.\nYn Sîr Gaerloŷw.\nYn Sîr Gaerlleon.\nYn Sîr Henffordd.\nYn Sîr y Mwŷthig.\nCarol Duwiol, o Ystŷr ar Einioes Dŷn.\nDyriau Newŷdd, o ffarwel i'r Cwrw. ar y Dôn a elwir Diniweidrwŷdd.\nLlyfrau cymraeg yn Brintiedig, ac ar werth Gan Thomas Jones, ac eraill, fel a canlyn.


Traean o’r heddlu ‘ddim yn y rheng flaen’ – Golwg360\nTraean o’r heddlu ‘ddim yn y rheng flaen’\n30 Mawrth 2011 am 09:00 Diweddarwyd am 09:00\nDim ond dau o bob tri o staff yr heddlu sydd yn y ‘rheng flaen’ yn ymladd trosedd yng Nghymru a Lloegr, yn ôl adroddiad gan gorff arolygu’r heddlu.\nAc, yn ôl y Prif Arolygydd, Syr Denis O’Connor, fe fydd hi’n anodd iawn cynnal y lefelau hynny yn y dyfodol gyda’r toriadau gwario’n creu “sialens fawr”.\nO’r holl staff yn y 43 o heddluoedd yng Nghymru a Lloegr, 68% sy’n gweithio yn y rheng flaen a dim ond 61% o swyddogion heddlu a swyddogion heddlu cymunedol sydd ar gael i’r cyhoedd ac yn ymateb i achosion brys.\nMae’r gyfran sydd ar gael ar unrhyw un adeg benodol yn amrywio – gyda chyfartaledd o 12% o swyddogion a heddlu cymunedol mewn swyddi lle maen nhw i’w gweld i fod ar gael i’r cyhoedd.\nDiffinio ‘rheng flaen’\nYr archwiliad hwn yw’r cyntaf i greu diffiniad o “rheng flaen” – swyddogion sy’n cysylltu â’r cyhoedd bob dydd, yn ymyrryd yn uniongyrchol i gadw pobol yn ddiogel ac yn cynnal cyfraith a threfn”.\nOnd roedd Denis O’Connor yn pwysleisio bod staff sydd yn y cefndir hefyd yn allweddol i gyflawni’r gwaith rheng flaen.\n“Fe fydd y Llywodraeth yn parhau i gefnogi lluoedd Heddlu drwy gael gwared â biwrocratiaeth a cheisio gweithredu’r fwy effeithiol.” Meddai Nick Herbert, y Gweinidog Heddlu.\nGalw am garcharu troseddwyr sy’n ymosod ar yr heddlu


Archwiliadau Diogelwch - Tai Amlfeddiannaeth | Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf\nArchwiliadau Diogelwch - Tai Amlfeddiannaeth\nMae gan y Cyngor raglen arolygu ragweithiol o gartrefi amlfeddiannaeth. Os nad yw’r amodau yn yr eiddo sy’n cael eu harolygu yn bodloni’r safonau, mae’n ofynnol ar y landlord neu’r perchennog i’w gwella.\nMae ein rheoliadau yn nodi mai cyfrifoldeb rheolwr y cartref amlfeddiannaeth fydd sicrhau bod y canlynol yn cael eu cadw mewn cyflwr glân, da ac yn dwt (gan gynnwys, lle y bo’n briodol, cyfarpar sy’n gweithio’n gywir):\nCyflenwad Dŵr, Draeniad a Gwasanaethau Cyffredinol\nDylai pob dull cyflenwad dŵr a draeniad yn y tŷ gael ei gynnal a’i gadw, ei atgyweirio, ei gadw’n lân a’i ddiogelu rhag niwed rhew. Dylai tanciau a dyfrgistiau gael eu cadw’n lân a’u gorchuddio. Fydd y rheolwr ddim yn peri ymyrraeth afresymol yn y cyflenwad dŵr, nwy na thrydan.\nRhannau a Gosodiadau sy’n cael eu Defnyddio’n Gyffredin\nBydd y rheolwr hefyd yn sicrhau bod ardaloedd cyffredin fel grisiau, ffyrdd tramwy, coridorau a chynteddau yn cael eu cadw’n gymharol rydd rhag rhwystrau. Dylid atgyweirio neu adnewyddu unrhyw orchuddion grisiau neu eu darparu lle bo angen er diogelwch y trigolion.\nMae gosodiadau sy’n gwasanaethu unrhyw ran o’r tŷ sy’n cael ei defnyddio’n gyffredin wedi eu cynnwys, sef:\ngosodiadau ar gyfer y cyflenwad nwy a thrydan, ar gyfer golau ac ar gyfer gwresogi a chynhesu dŵr;\ncyfleusterau ystafell ymolchi, baddonau, sinciau, basnau golchi a gosodiadau ar gyfer coginio neu gadw bwyd;\ncynwysyddion neu osodiadau eraill sy’n cael eu darparu mewn cysylltiad â chludo pecynnau post i’r tŷ;\ngosodiadau eraill (os o gwbl) mewn cegin, ystafell ymolchi, toiled neu ystafell olchi nad ydyn nhw’n ddibynnol ar unrhyw un o ddarpariaethau blaenorol y Rheoliadau hyn.\nDylai strwythur mewnol unrhyw ran o’r tŷ y mae deiliad yn byw ynddo fel llety byw ac sy’n cynnwys y gosodiadau ar gyfer cyflenwad dŵr, nwy, trydan ac ymolchi fod mewn cyflwr da a pharahu felly.\nGolau, Ffenestri ac Awyru\nMae’n cynnwys yr holl ffenestri a phob dull arall o awyru. Bydd y rheolwr yn sicrhau bod y gosodiadau ar gyfer golau sy’n gwasanaethu unrhyw ran o’r tŷ sy’n gyffredin i bawb yn hygyrch i drigolion, gan gynnwys golau ar gyfer grisiau, a mynedfeydd i’r tŷ, a sy’n cael eu defnyddio gan y trigolion p’un ai ydyn nhw’n cael eu defnyddio’n gyffredin ai peidio.\nDylid cynnal yr holl ffyrdd o ddianc rhag tân yn y tŷ a’r holl gyfarpar, systemau a rhagofalon tân eraill a’u cadw’n rhydd rhag rhwystrau. Cyfrifoldeb y rheolwr yw arddangos arwyddion yn dangos yr holl ffyrdd o ddianc rhag tân yn y tŷ mewn safleoedd addas yn y tŷ.\nMae modd ichi gael gweld arweiniad mwyaf diweddar LACoRS o’r enw ‘HOUSING – FIRE SAFETY’ (Guidance on fire safety provisions for certain types of existing housing), a gyhoeddwyd gan Sefydliad Siartredig Iechyd yr Amgylchedd ar y cyd â Chymdeithas y Prif Swyddogion Tân.\nAdeiladau Allanol sy’n cael eu Defnyddio’n Gyffredin\nMaen nhw’n cynnwys yr holl adeiladau allanol, ac ardaloedd allanol sy’n perthyn i’r tŷ ac sy’n cael eu defnyddio’n gyffredin. Dylid eu cynnal a’u cadw mewn cyflwr glân, da, a dylid atgyweirio unrhyw waliau, ffensys a rheiliau ffin fel nad ydynt yn beryglus i’r trigolion.\nMae’n ofynnol hefyd i’r rheolwr sicrhau:\nbod gwastraff a sbwriel ddim yn cronni yn y tŷ, ac eithrio adegau cyn casglu, a bydd e’n darparu ac yn cynnal biniau gwastraff a sbwriel, ac eithrio lle maen nhw’n cael eu darparu gan yr awdurdod lleol. Maen nhw hefyd yn gyfrifol am waredu unrhyw wastraff os yw’r awdurdod lleol yn methu â gwneud hynny.\nbod camau rhesymol yn cael eu cymryd i sicrhau diogelwch cyffredinol trigolion y tŷ o ran cyflwr strwythurol y tŷ ac i atal mynediad i unrhyw ardaloedd nad ydyn nhw’n ddiogel, yn cynnwys silffoedd ffenestri nad ydynt ar lefel y ddaear neu’n agos ati.\nbod enw, cyfeiriad a rhif ffôn yr asiant rheoli neu landlord y tŷ yn cael ei arddangos yn y tŷ.\nbod yr awdurdod tai lleol yn cael manylion y gofynnir amdanyn nhw trwy hysbysiad ysgrifenedig yn ymwneud â’r canlynol:\nnifer yr unigolion a’r aelwydydd sy’n byw yn y tŷ\nnifer yr unigolion ym mhob aelwyd; a\ndiben pob ystafell yn y tŷ.\nMae’n ddyletswydd ar holl drigolion yr eiddo i sicrhau y gall yr asiant gyflawni ei ddyletswyddau’n effeithiol. Mae’n rhaid i’r holl drigolion:\nganiatáu mynediad i’r rheolwr, ar bob adeg resymol, i unrhyw ystafell a sy’n cael ei defnyddio, fel y gall gyflawni ei ddyletswyddau\ndarparu ar gais unrhyw wybodaeth berthnasol i’r rheolwr\ncydymffurfio â’r trefniadau a wnaed gan yr asiant yn ymwneud â rhagofalon tân neu gadw a gwaredu sbwriel\ngofalu peidio â rhwystro’r asiant mewn unrhyw ffordd rhag cyflawni ei ddyletswyddau\ncymryd gofal rhesymol i osgoi niweidio unrhyw beth y mae dyletswydd ar yr asiant i’w gadw mewn cyflwr da.


Noson ychwanegol o Cyw a'r Gerddorfa yn dilyn galw mawr\nCyhoeddi noson ychwanegol o Cyw a'r Gerddorfa yn dilyn galw mawr\nMae sioe 'Cyw a'r Gerddorfa' ychwanegol wedi cael ei threfnu yn ystod wythnos yr Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerdydd oherwydd y galw mawr am docynnau.\nFe fydd y sioe yn cael ei chynnal ar fore Mawrth, 7 Awst, am 11.00 y bore, yn Neuadd Hoddinott y BBC yng Nghanolfan Mileniwm Cymru.\nFe aeth y tocynnau ar werth ar gyfer y cyngherddau hwyliog bythefnos yn ôl, ond mae’r cyfan eisoes wedi mynd. Mae’r cyngherddau, sy'n dathlu pen-blwydd gwasanaeth plant S4C, Cyw yn 10 oed, yn addas i blant meithrin a theuluoedd ifanc.\nCerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC a llu o gymeriadau poblogaidd Cyw yw sêr y sioe wrth iddyn nhw berfformio trefniadau cerddorfaol lliwgar o ganeuon a hwiangerddi plant poblogaidd.\nMae Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC, sy'n dathlu ei phen-blwydd yn 90 eleni, yn addo sioe yn llawn hwyl a hud. Ymysg y cymeriadau Cyw sy'n cymryd rhan mae Tref a Tryst, Dona Direidi, Ben Dant, Radli Miggins, Deian a Loli, yn ogystal â'r cyflwynwyr Huw ac Elin.\nMae prisiau'r tocynnau rhwng £5 a £8.00 am y cyngerdd 45 munud 'Cyw a'r Gerddorfa' fore Mawrth, 7 Awst, 11.00yb. Maen nhw ar gael o fore Mawrth, 22 Mai ar wefan Canolfan Mileniwm Cymru.\nDywedodd Sioned Wyn Roberts, Comisiynydd Cynnwys Rhaglenni Plant S4C, "Mae’n wych o beth bod y sioe yn profi mor boblogaidd ac rydym yn falch iawn o allu cyhoeddi’r sioe ychwanegol. Rydym yn ddiolchgar o gael cydweithrediad parod Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC a’r perfformwyr i gyd.”


Teyrnged i dad fu farw mewn gwrthdrawiad ger Llandeilo – Golwg360\nTeyrnged i dad fu farw mewn gwrthdrawiad ger Llandeilo\nBu farw Arwel Davies, 40, o Lanwrda mewn gwrthdrawiad ar yr A40 ddydd Iau, 8 Gorffennaf\nMae teulu tad a fu farw mewn gwrthdrawiad ger Llandeilo wedi talu teyrnged iddo.\nBu farw Arwel Davies, 40 oed o Lanwrda, mewn gwrthdrawiad ar yr A40 ddydd Iau, Gorffennaf 8, gan adael ei wraig, dau o blant, ei dad, a’i frawd a’i chwaer.\nRoedd yn ddyn busnes llwyddiannus, ac yn gyfrifol am ddatblygu busnes Adeilad Cladding, a gafodd ei sefydlu gan ei dad, Eirian.\nYn chwaraewr rygbi o fri, roedd yn adnabyddus iawn yng Nghlwb Rygbi Llanymddyfri, fel chwaraewr a chefnogwr lleol.\nYnghyd â chwarae rygbi, cymerodd rôl fel hyfforddwr Y Porthmyn Iau, ac roedd e’n hyfforddi’r tîm dan naw oed.\nFel ei dad, roedd ganddo ddiddordeb mewn hedfan fry yn ei falŵn aer poeth dros Ddyffryn Tywi, a bu’n rhannu’r profiad â nifer o’i deulu, ffrindiau a chwsmeriaid.\n“Ni fydd ein bywydau byth yr un peth wedi darfod torcalonnus Arwel”\n“Does dim geiriau i ddisgrifio’r effaith a gafodd Arwel ar fywydau llawer, yn enwedig ei annwyl wraig Laura, ei blant hyfryd Owen a Sofia, ei dad balch Eirian a’i frawd a’i chwaer ffyddlon Ioan a Catrin,” meddai’r teulu mewn teyrnged drwy law Heddlu Dyfed Powys.\n“Ni fydd ein bywydau byth yr un peth wedi darfod torcalonnus Arwel, serch hyn cydiwn yn dynn yn yr atgofion hoffus, arbennig a adawodd Arwel gyda ni, ei wên ddireidus, ei lygaid glas sgleiniog, a’i agwedd i fyw bywyd i’r eithaf.\n“Mae’r gefnogaeth a dderbyniwyd gan y gymuned leol, y gymuned rygbi a’r teulu balwnau wedi bod yn gysur gwirioneddol i’w deulu a ffrindiau, ers colled Arwel. Mi fyddai’n hollol darostwng gan y geiriau caredig a rannwyd gan bawb.\n“Roedd Arwel yn ddyn busnes llwyddiannus wedi ei hyfforddi o dan adain staff teyrngar Adeilad Cladding ers dros 20 mlynedd gan alluogi Arwel i ddatblygu’r busnes a ddechreuodd ei dad yn llwyddiannus dros 40 mlynedd yn ôl.\n“Mae ei staff dros y blynyddoedd wedi dangos anogaeth anhygoel, yn cefnogi ei weledigaeth ar gyfer dyfodol y busnes teuluol. Maent wedi bod yn gefn aruthrol yn ystod y diwrnodau tywyll ers darfod Arwel gan gynnal y busnes fe y byddai Arwel ei hun wedi gwneud.\n“Roedd Arwel yn chwaraewr o fri yn adnabyddus iawn yn ein clwb rygbi lleol, Clwb Rygbi Llanymddyfri, fel chwaraewr a chefnogwr lleol.\n“Rydym bob un yn hynod falch ohono”\n“Fe ddechreuodd Arwel wrth chwarae i’r ieuenctid, cyn symud ymlaen i chwarae rygbi uwch i’r clwb, gan chwarae un tymor i’r tîm XV 1af, a hyd heddiw roedd yn parhau i chwarae, gyda’r geiriau ‘un flwyddyn arall’ yn atseinio yn ein cartref. Roedd Arwel nid yn unig yn chwarae rygbi ond cymerodd rôl fel hyfforddwr ‘Y Porthmyn Iau’ ac roedd ar hyn o bryd yn hyfforddi tîm o dan 9, y tîm yr oedd Owen yn chwarae.\n“Yn ogystal, dilynodd Arwel ddiddordeb ei dad gan hedfan fry yn ei falŵn aer poeth dros Ddyffryn Tywi, golygfa heb ei ail ar fore rhewllyd neu ar noson braf o haf. Bu Arwel yn gyfrifol am rannu profiadau hedfan bythgofiadwy i lawer o’i deulu, ffrindiau a chwsmeriaid.\n“Cyflawnodd Arwel gymaint yn ystod ei 40 mlynedd, rydym bob un yn hynod falch ohono.\n“Mae’r nefoedd wedi elwa o wir bonheddwr.”\nCyhoeddi’r rhybudd gwres ambr cyntaf erioed\nDaw hyn ar ôl i recordiau tymheredd gael eu gosod dros y penwythnos\nCanfod achosion Covid-19 mewn parc gwyliau yn y Rhyl\nMae'r awdurdodau'n "gweithio i leihau unrhyw ymlediad pellach"\nDau rybudd am stormydd mewn grym yng Nghymru dros y penwythnos\n"Mae gennym benwythnos ansefydlog iawn ar ein dwylo, gyda rhannau helaeth o’r wlad wedi'i orchuddio gan storm fawr a rhybuddion glaw”


Adran: Cerddoriaeth, Cofiannol, Pop Cymraeg\nHunangofiant un o dalentau mwyaf y byd roc Cymraeg, Dave Datblygu. David R. Edwards oedd cyfansoddwr a chanwr y band Datblygu a ddaeth i amlygrwydd ar Radio One ac a ddaeth yn un o hoff fandiau John Peel. Ers i'r band chwalu bu Dave i mewn ac allan o ysbyty meddwl a bu'n dioddef o alcoholiaeth a sgitsoffrenia. Mae ei stori yn un o iselder, yfed, roc a rôl, cariad a phroblemau.\nYn y gyfrol hon ceir stori unigryw un o arwyr y sin roc Gymraeg, yn syml ac yn onest yn ei eiriau ei hun. O gael ei flas cyntaf ar gwrw yn bedair oed i'w broblemau gydag alcohol a salwch meddwl yn y degawdau diwethaf, does dim yn arferol nac yn gyfforddus ym mywyd David R. Edwards.\nCeir yma gipolwg ar dwf Datblygu, ei gyfeillgarwch a John Peel (a drefnodd bump sesiwn iddo ar Radio One), ond yn bennaf ceir darlun o'i frwydr yn delio gyda bywyd, swyddi gwael, merched ac alcohol. Fel ei ganeuon, mae'r ysgrifennu yn amrwd, yn onest ac yn llawn hiwmor tywyll.\nYn ol ei gyfaill Emyr Glyn Williams, "mi fydd yr hunangofiant yn cymeryd ei le gyda gweddill gwaith Dave ac yn taro goleuni ar un o drysorau artistig pwysica ein diwylliant."\nMwy gan David R. Edwards


Cyfradd cyfnewid Ffranc Guinea (GNF) I Doler Namibian (NAD) byw ar farchnad cyfnewid Forex\nFfranc Guinea - Doler Namibian pris ar hyn o bryd ar y farchnad cyfnewid Forex yn 17 Tachwedd 2019\n01:16:52 (Diweddariad cyfradd forex mewn 59 eiliad)\n1 GNF = 0.0016 NAD\n1 NAD = 643.94 GNF\nForex - y brif farchnad gyfnewid. Ar Forex, mae 1 Ffranc Guinea yn costio 0.0016 NAD. Y gyfradd gyflymaf ar-lein Ffranc Guinea. Newid cyfradd cyfnewid amser cyflym.\nSiart masnachu Forex Doler Namibian - Ffranc Guinea yn byw, 17 Tachwedd 2019\nSiart masnachu Forex Ffranc Guinea I Doler Namibian yn byw, 17 Tachwedd 2019\nGwnaethom siart cyfradd cyfnewid o Ffranc Guinea i Doler Namibian ar y dudalen hon. Er mwyn monitro'r gyfradd gyfnewid ar Forex yn effeithiol, rydyn ni'n ei ddangos ar graff. Mae p'un a yw'r Ffranc Guinea wedi tyfu neu gwympo yn fwyaf amlwg ar y siart Forex. Mae'r graff o newidiadau yn y Ffranc Guinea i'r Doler Namibian yn cael ei ddiweddaru'n gyson.\nTrosi Ffranc Guinea I Doler Namibian Ffranc Guinea I Doler Namibian Cyfradd cyfnewid Ffranc Guinea I Doler Namibian Hanes y gyfradd gyfnewid\nMasnachu ar-lein Ffranc Guinea (GNF) i Doler Namibian ar hyn o bryd\nBob munud rydym yn olrhain y gyfradd gyfnewid. Newidiadau yn y Ffranc Guinea (GNF) i Doler Namibian ar y funud hon. Dangosir hanes cyfraddau cyfnewid yn y munudau olaf yn y tabl. Rhoddir gwerthoedd y Ffranc Guinea y funud yn y tabl fel ei bod yn gyfleus gweld y gwahaniaeth.\nMasnachu ar-lein Ffranc Guinea (GNF) i Doler Namibian masnachu olaf awr\nBob awr rydym yn olrhain cyfradd cyfnewid Ffranc Guinea i Doler Namibian. Y newid yn y gyfradd Ffranc Guinea (GNF) i Doler Namibian yr awr hon yw - 0.0000 NAD. Hanes 10 awr o Ffranc Guinea i Doler Namibian o Forex yn y tabl ar y dudalen. Gweler data cyfradd cyfnewid am 10 awr yn y tabl ar y dudalen hon.\nMasnachu ar-lein Ffranc Guinea (GNF) i Doler Namibian tuedd heddiw 17 Tachwedd 2019


Cyhuddo Gweinidog o danseilio Comisiynydd y Gymraeg drwy’r drws cefn | Cymdeithas yr Iaith Gymraeg\nCyhoeddwyd gan Anhysbys ar Mer, Chwef 13th am 4:11 yp\nMae ymgyrchwyr wedi cyhuddo’r Llywodraeth o ‘geisio tanseilio annibyniaeth y Comisiynydd drwy’r drws cefn’ gan ‘lwgrwobrwyo'r Comisiynydd’ i newid ei strwythurau a’i gwaith, yn sgil cyhoeddi papur polisi newydd Gweinidog y Gymraeg.\nMewn papur a gyflwynwyd yn hwyr ar gyfer cyfarfod pwyllgor diwylliant y Senedd heddiw (dydd Mercher 13eg Chwefror), dywed Gweinidog y Gymraeg, Eluned Morgan:\n“Yr her rwy’n ei gosod i’r Comisiynydd felly yw i roi trefniadau llywodraethiant tryloyw a chynhwysol yn eu lle, megis Bwrdd Llywodraethu gyda chyfrifoldebau clir a phendant, fel cam rhagarweiniol hanfodol er mwyn paratoi’r corff ar gyfer cymryd cyfrifoldeb a bod yn atebol am weithredu rhaglenni o waith i gynyddu’r defnydd o’r Gymraeg ... Os wyf yn hyderus bod y Comisiynydd wedi cwrdd â’r amodau hyn dros y flwyddyn nesaf, byddaf yn barod i ystyried trosglwyddo nifer o gyfrifoldebau, ynghyd â’r adnoddau sydd ynghlwm wrthynt, o Lywodraeth Cymru i law’r Comisiynydd.”\nYn y Papur Gwyn ar Fil y Gymraeg sydd bellach wedi ei ollwng, cynigiwyd yr opsiwn o sefydlu Bwrdd dan y Comisiynydd a rhoi’r gwaith hybu i'r Comisiynydd. Ymddengys, yn ôl dadansoddiad y Llywodraeth o’r ymatebion i'r Papur Gwyn, mai dim ond 9 allan o 504 (neu 1.7%) o ymatebwyr i ymgynghoriad y Papur Gwyn a gefnogai’r opsiwn hwnnw.\nMewn llythyr brys at Gadeirydd y Pwyllgor Diwylliant Bethan Sayed AC, dywed Osian Rhys, Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith:\n“Mae’r papur yma’n drwch o fygythiadau a chymhellion i sicrhau bod y Comisiynydd yn ildio i ddymuniad y Llywodraeth i wanhau’r gyfundrefn reoleiddio ac felly hawliau pobl Cymru i'r Gymraeg. Nid yw’n ddemocrataidd nac yn gyfansoddiadol iddynt wneud hyn.”\n“Yn y bôn, mae cynigion y Llywodraeth ... yn gyfystyr â dim llai na defnyddio bygythiad ariannol i newid blaenoriaethau, gweithgareddau a llywodraethiant y Comisiynydd. Mae’r Llywodraeth yn ceisio llwgrwobrwyo’r Comisiynydd i wanhau ei hun. Credwn fod y polisi a amlinellir ym mhapur y Llywodraeth yn annemocrataidd ac yn tanseilio annibyniaeth y Comisiynydd. Yn ogystal, mae’n gosod cynsail peryglus i Gomisiynwyr eraill ynghyd â chyrff rheoleiddio eraill. Mae’n rhaid cofio bod y Comisiynydd yn rheoleiddio’r Llywodraeth, ac mae mynnu newid strwythur llywodraethiant y Comisiynydd er mwyn newid y pwyslais oddi ar y rheoleiddio hwnnw yn anghyfansoddiadol. Nid lle'r Llywodraeth yw ceisio defnyddio cyllideb i newid strwythur corff rheoleiddio annibynnol na’i weithgareddau. Mater i'r ddeddfwrfa ydy'r strwythurau hynny.”\n“Fel y gwyddoch, roedd newid strwythur y Comisiynydd yn destun ymgynghoriad gan y Llywodraeth a’ch pwyllgor. Gwrthodwyd opsiynau a fyddai’n cyfuno hybu a rheoleiddio’r Gymraeg o fewn un corff; fodd bynnag, dyna mae papur tystiolaeth y Llywodraeth yn ceisio’i wneud.\n“Credwn, yn lle’r cynlluniau yma, bod y cyhoedd am weld ehangu a chryfhau eu hawliau i fyw eu bywydau drwy’r Gymraeg. Credwn fod angen ... rhagor o gyllid ar gyfer hybu’r Gymraeg - dylid cynyddu’r gwariant ar brosiectau penodol i hybu’r iaith i werth 1% o gyllideb y Llywodraeth, sef y ffigwr cyfatebol yng Ngwlad y Basg.”


BlogMenai.com: Problemau sylweddol ar y gorwel i Lafur\nO gofio'r lluniau o ymgyrchwyr Llafur yn heidio o Keele i'r Rhondda cyn yr etholiad, oes arwyddocad o gymharu hynny a'r sgandalau Llafur/Toriaid diweddar - gweler guido - o ran bysiau o ymgyrchwyr nad ydynt i'w gweld ar restrau treuliau etholiadol?\n'm'ond gofyn 'te - heb wybod yr ateb 'chwaith.\nA yw'r un ddadl am natur y cyngor yn egluro'r gogwydd o'r Blaid i Lafur yn Llanelli ? Mae Cyngor Sir Caerfyrddin bellach yn rhagori ar un Sir Fon am bencampwriareth "Comedy Council" Cymru. Dipyn o gamp, a dweud y lleiaf.


Seán Vicary a Gary Thomas yn cyflwyno ‘An Animate Evening’ – Small World Theatre\nSeán Vicary a Gary Thomas yn cyflwyno ‘An Animate Evening’\nHydref 20 @ 6:00 pm - 10:00 pm\nLed by Film Hub Wales and Chapter working with the BFI Film Audience Network in partnership and project partners, with the support of the BFI, awarding funds from The National Lottery.\nBydd Sean Vicary yn cyflwyno gwaith newydd a ddatblygwyd fel rhan o’i wobr Cymru Creadigol Cyngor Celfyddydau Cymru. Bydd yn ymuno â’r Athro Kirsti Bohata mewn sgwrs i drafod ei animeiddiad diweddaraf, sef ymateb i nofel gwlt Alan Garner ‘The Owl Service.’\nAn Animate Evening\nMae Theatr Byd Bychan yn cyflwyno cyfle i brofi math gwahanol o animeiddiad mewn noson gyda’r asiantaeth arbrofol Animate Projects a’i gyd-sylfaenydd a chyfarwyddwr Gary Thomas.\nMae gan Animate Projects enw da rhyngwladol am gefnogi animeiddio arbrofol, gan weithio gydag amrywiaeth eang o artistiaid i wneud gwaith sy’n bryfoclyd a chyffrous. Bydd Gary yn mynd â ni ar daith wibiog o gwmpas arbrofion cynharach mewn animeiddio Prydeinig – o’r sinema dawel (a chynt) trwy hysbysebion y Swyddfa Bost yn y 1940au, a munud chwyldroadol A Yellow Submarine. Mae e hefyd yn dod â dewis o rai o’r ffilmiau cyfoes gan artistiaid mae Animate wedi gweithio gyda nhw dros y 25 mlynedd ddiwethaf, gan gynnwys gwaith teledu, cydweithrediadau gyda gwyddonwyr, ac apendics sy’n canu.\nArchebwch fowlenaid o gawl ymlaen llaw £3\nMedi 8 @ 7:30 pm - 10:00 pm\nGorffennaf 28 @ 8:00 pm - 11:30 pm